uilem , difciplina» veluti templum Athe- nis- Mameriin. oiatione panegyric-quam luliano diclam volunt: IpCx iUx bonaril artium magiftra; & muentrices Athenx. Valerius Max- Iib- 8. c.y- Athenas locum dodriii:^ fertiliflimum dixit. Q_uid enim tranfiliani ;Mm alijsquam plurimis Caf- fiodorum,qui lib. ii.Variarum, epift. if . Athenas fedem efle fapientium dic^as ab antiquis ait ?. igantes «S^/V ^^Gigantes ] Gigantes Titanis & nales» Terrze fuerunt filij : fiue, vtalij volunt , Terrje rantum fine patre. Fuerunt autem ftatura:admirabiIis,quoium pedesin fer- pentum vojumina dcfinebant,i jqi in Deo rum perniciem nati putabantur;cum qui- buspugnare aufi , fulmine concufl^i fuut , atq; fub AEtnam , aliasq; infulas detru- fi . P ugnam hanc attmgit Pindarus in Ne- meis . Huius figmenti rationem Myrho- log* adferunr,eamque traducuntad homi nes quofdam impios ,qui Deos neglige- ieiJt,autetiam negarent:quorum pcdesin dracoiium volumma defijfle aiunt, quod nihil fiiperum , nilul rcdum cogitarent, totius eorum vitxgieflu ad infeina mer- genre. Macrob.Sacurnal. i.c.zo.Virgilius in opufcnlo dc A e cna : Hps natHYit fud ejl a'uo tjnmyima ^ om?ies Squdmem intortmfinuat vefitgia ferpens. Mulca de G igantum ortu & puguis Dio- dorus Iib.4 6c 5 A poetis vocaiuur angui- Inguipe nei,anguipcdes , & ferpenngena-.Ouid. i. es. Mecam. .^^-^ua centum quifoj-jparabnt Inijcere anguipedii cajtiuo brachia coelo . Idem 4 Trift. Sphingaq-j ^ H.^.rpjia^,ferpentigena^q; gi- gantas , Qupd mihi reuocat in mcmoriam vetercs ftatuas, quibus gigantum formas obtortis cruribus confpiciebantur , quodq; Lam- pridius rctulit in Commodo: eum nempc quosobtortiscruribuseflec vbicumq; na- eosqj draconteos appellitare. Q^od epi- mythion hexafticho complexus eft Bar- tholom. Anulus in pidta Poefi:hunc enim fcriptorem, alioqui recenrem , eruditura ramen&acutum, cirarenihil verebor : TalegigatAum legitur ge?ius,vt nihil altH Cogittt,at fpernat,vel 7ieget^ffe Deum: Et tantii-, quantU fenfu exteriore mouetur, Commodat adprlfens fe,vel ad id quod adefi . Hoc genus anguipedum mythici finxere FoetA , §uorum affecius humi {fegnts ad alta) Si vacat,Iege Pierium Valerianum lib.i^. & 2;. Hieroglyphic Horum gigantum Gigatum airogantia tantafuit, vtprouerbij locum ^rrogan- obtinuerit j nec abs re , nam ex facris lite- ^^^* risoriginem fumpfifle videtur, vbilegi- tur,gigantes turrim conatos ftruere.cuius culmen coelos attingerer,nifi Deus confu- fione linguarum eos ab incepto abftraxif- fet. Gigantum fabulam Honieri (cholia- ftes in hanc fentcntiam narrat;Cum lupi- ter patrem Saturnum regno detu rbafl^ec , Deorumq; fibi principatum adfciuiflet , Gigantes Terra» filij fuccenfentes.Tartefi [c[\\x ciuitas eft luxta Oceanumj magnii bellum aduerfus louem adornarunt: lu-» piter vero illis obuiam fat^us, in Erebum deiecit,ac patri Satumoin ipfos imperium tradidit Et Ophioni,qui cseteris fuperbia Ophion pr^ftaie videSatur , fuperato monten. ab eius nomine Ophionium fuperimpofuit . Mifl^js hoc locofacio, qiii multimulra de gigantibus,quorum alij,fuifle negant,qui dam contra,& certe plures, nonenim va- cat fublegere quae de gigantibus traduut Herod.in Clio. Plin. y.c. i^.SoIin.cap.j'. tantum admonuifle fateft . Ego quidem facile mihi perfhaferim hoc gigantum no mine intelligi vetetibus batbaram &im- erpert piam gentem, qux fubhominis figura fe- ritatem exerceret , a quibus honeftarum reium induLT:a fucric (iTci^tcL , quales defctibuntur a l^occi'; Cyclopes, La:ftri- gones, alijque qni ferinis moribus vaga- C 5 bantur Gigant gens im pi.-t^ , 38 Andre^ Alciati terrtoe o bantii r, infontcs & probos qiiofqj impu- nc Ja!debant,nuIIam diuini humaniqjiu- ris rationem habebanc. Cui videturafti- pulan Berofus Babylonicus de Anriqiiit. Circa Libanumjinquir^ruifTe Enos vrbcm maximam Giga.nmm , qui vniuerfoorbi dominabantur,ab occafa Solisad ortum. Hi vaditate corporis ac robore confifi,m- ueutis armis omnes opprimebantjlibidini- quc inferuientes inucDerunr papiliones,& inftfiimenta mufica ,& omnes dejicias.. Manducabantliomines, & procurabatab- orfus , in eduliumq; prajparabaiir,& com mifccbantur niatribus,filiabus,rororibus, mafculis, & brutis , &niliilerat fceleris , quod noi3admitterent,contemptores reli- gionum & Dcorum . Gig/tntes ^^''^'^ materprotulit.] G igantes te rrige dicuntur a Poetis,id efljterrx filij, vc \i nominis inreJJigiturj>w,rerra,>;Vo/>c£U, fio , iiafcor. vel , i-ctpdL- ro sk yii^ livau , quafi iK yh ysymi/xeyo/ . Sie canit Or- pheus lib.S^facri ferm iJ> Kcthin^t ylyctVTAf iTravvijLov iv uet- KctpeT Et fi^a Holidas relligione capit . C O M M E N SE D E A T mulier habitii fuperboin- duta, iii regali fella , pateram auream manu reMcns,& potum quafi libando tur- ba^coram fedecumbenti propinans.Hanc piduram emendauit Pignorius; velim ta- mene^o mulierem fplendidiore ornari ve fte,quam hic appaiet: tum brachi im der trum corrigi,quod hic truncum videtur . Interim tamen non me fugit,hanc mulie- remalitera D. loanne in Apocal. 17. de* pingi,quam defcriptionem omnes cajterse editiones funt fecutas in pidura.Eius ver- ba fic pafTim leguntur: Et vidi mulierem fedetem fuperbeftiam coccineam.plenam nominis blafphemi^ , habentem capita fe- ptem,& cornua decem. Et mulier eratcir cumdata purpura & coccino , & inaurata auro& lapide prctiofo,iSc margaritis, ha- bens poculam auteum in m^anu fua plc- num abominatione,& immunJitia fornica tioniseius : & in froncecius nomen fc ri- ptun';Myftenum,Babylon magna, macer fornicationum,& abominationum terr^e . Hcec ta nen pidura noftra magis menci Autoris accommodata videtur . Q. V A M varie hoc agalma nonnulli hoc reinpore accipiant.quamque obliquis intciprecationibiis concorqueant , & ad H fuos affeclusaccommodent, vtpote odio " parcium Iaboraiites,certe recenfere pudet. Q^ianquam enim falua fide & piidore, a- Ijorum fententiasin medium atferrepof- fem.ne cui cametiftomachum moueam.ru tius e[]eiiulico veterum hominum dodhi nam potius.quam nouorum placira confe dari. Idex D. loannis fle:r3;crt,Au45^JS" 17. &ex Hieremia cap.ji.fumptum eifecla- rum eftjqucd quidem deementita reljgfio nis obferuatione, & verGC pietati opf bfua Valjareli ji^^^^ll gi^i» Ea eft colIea:)o reppdborum, %io\iu. q^^^ n^cretrix dicitur , quod ^eo rerum omnium audore neglecl:(>,& vero fponfo lcfu Seruatore, impuro , iilicito & nouo T A R I I. quodam cultu,id eft,fucat^ religionis ri tu , impurasac formidabili belluas dicitur inftdere . Anreum poculum manu tenec» ■A^ureum id eft,hypocrifim perfequitur , qna dilH- pocnlHm, mulatis vitijs,& fapienti^ fucaf2eauro,pie tatis verse prxtextu,qu3mplurimis impo nit, qui ebrietate plus quam fannatica cor repti , mifere prsecipites in ima ruunt. D. Auguftinus lib. lo. de ciuitate Dei , ita plane hunc locum interpretatur:Qii_a2 fic ifta beftia,inquit , quamuis C\i dijigentius inquireudum , non tamen abhorret a fide re£la,vt ipfa impia ciuitasintell igacur,& populus infidelium contrarius populo fi- deli & cit^itati Dei . Imago vero eius, fi- muUtioeius mjhi videtur: ineis videiicet hominibus,qui velut fidem profitentur , & infideliter viuunt. Fingunt enim fe ede quod nonfuntjvocanturque non veracief figie,ied fallaci imagine Chriftiani. Hade nus ille.Calix aureus adagi) vice vfurpa- tut a D.Hieronymo:MuIca de perfedio- ne dicuntur,air, vtqui volunien Philofo* phi nefciunt, fub marty ris nomine bibant de aureo calice Babylonis.Origen. de va* na & fucataeloquentia lotum hoc intelli- gi voIuit.Eos e!im»,qui apud geiitiles, in- quit,eloquenti2e laude floruerunt.pelHmo rum Jogmatum fermones mortiferos , id eft , venenum in calicem aureum infude runt . Libet huc transferre verba Calij Rhodig.ex cap.rr.Iib 8. In fan illo cultufauorem numinis emere (e crcden- tcs . Videctiam Alcxand-ab Alex-Suidas tamcn peplum efle ait ify.ar/ov yvvccmeiov yju TroiKiKoViOtov TrtpiTnKoi T/r ^vV.Idem fentire videtur Euftathius . Hinc apud Homerum (ict^uTnTrKoii KcLKKiTnTrKot , iKKii'i7ri7rKot , & TctvuTriTrKoi , epithc- ta funt mulicrum . Euripides ranien viris ctiam tribuit, vbi//gAa//77-£77-Aoi' inducit Tyndarum , & peplis Oreftem obtecT:um fcribir.Diciturquoq; Bacchus viB^t^oTn TTKo^i Peplum (^uid . Emblemata. 43 deniqj peplusgenusfruticisa- Htex . p^j^ Diofcorid Iib.4 cap i96.quod Hippo crates^-w;c«i'/oi',>^ fjLHKeovhnv vocat, tefte Galeno : alijs dicitur f/,)mcov dppaJ^n^ j id eft,papauer fpumeum • atex . Latices.] Latex dicitur quiuis humor, quod intraaliquidlatcat.De aqua, Virg. 4.AEneid. Sparferat ^ latices fimulatos fontts A- uerni. . DevinOjidem i.AEneid. "Regales inter menfasy laticemq^j Ly&um . Sic Ouidius Palladios latices dixit , cum oleum dicere vellet . Hic vmum facrum, Vtapud Virgil.in 4. Latices nigrefcere jacros . Captiofum hoc poculum, quod errorem tcttum fignificat,mihi in mentem reuocac eJegantem Lucrctij, locum , quem habec lib. I. Sed velutipueris ahfenthia tetra medentes CU dare conantur,prius ora6 pocula circum Continguunt mellts dulci flftuoq-y liquore , Vtpuerorum Atas improuida ludificetur Labrorum tenus-yi?aerea perpotet amarum Abfmthij laticemtdeceptaq-^ non capiatur. "irater .. Cratere.] Crater eft vas rotundum 6c amplumjneq; audienduseft Nonius, qui crateram vas Yinarium,cratercm veroolea rium eflTedicit . ElTeautem capacius vas, quo in libationibus & folenniotibns epulis vti (blebant,teftatur Virg. ^.AEneid. Sed rnagnu metuens fe pofl cratera tegebat. Qmjd & vocabulum Gr.-Ecum raon- ftrat , KpctTiip , eiisro t» Kpctr^v , quod cft tenere, capere» Ab huius vafis (imili- tudine crateres inmonte AEtna appellati funt foramina iIIa,perquGe ignis,cinisque euomitur, Latinc fauces.Lucret. lib.^. In fummo funt vertice itS cratsres , vt ipfe Nominitanty nos qufts fauces perhibemus > ^ora^. Crater litium , de repermolefta, fiuede hominelituim audore.prouerbio dicitur. Ariftoph.K/3£tT«/5 KcLKWy rptyrrtip S^ikcov, id eft , Crater malorum-,fe^or litium . De cratere item Helen» ».lege Coel. Rhodig. lib.ip.cap.3. Propinat.] Laticem erroris in quoscun- que obuios difFundic & propagat. Propi- nare a Grseco travflum eft^Tyoo-^r/i/Hi^jpoft pocum tradere • Eft autem proprie pra:- guftatoleuiter vino poculum alteii offer- rc , quasconfuetudo inde initium habuit > quod principes Gi^ecise folenni die,quem (piKoTi)a-iAV vocabant , mifccre aureis atq; argenteis poculis vina folebant.qu? e ma- nu geftantium fumenfcsoii parumperad- niouebaut,deindeaIreri, quem veIIent,of- feiebant , ingens hoc argumentum bene- uolentiascxirtimantes : hoc vero t/sot/- VHV , id eft , prxbibere dicebatur . Hinc Plautus inScicho: Propino tibi falutem plenps faucibus . Quinetiam in abfentium memoiia idem faditabant rquse confiietudo ad. Germa- nos hodic quoqj deriuata videtur,dum in fanitatem alioium bibendo propriam cor- rumpunt falutem . Hac fuper reaudi fe- ftiuos cuiufdam verficulos ; Dum nobifcum agitur bene iproq\ falute bibuntur Alterius plena pocula fumpta manu : ^luid prodefl illipotm,que nomi?iat abfens Abfente,et pro quo plurima vina fluut? Hoc &quo meditftre animo, non vlla ab a-- micu Pocula pro noflra poffe falute bibi - Abfurdum eff, talem phrafm vfurpare to^ quendi . AH magvs abfurdum eB,hocfacere, atq; pati .. NuUa falus potu : nec vero femper (opinor) ^luod multi factunt more lubents , bo- numefl .. Sed Crateres JEtnA . Crater U tium . Propina- re quid . 44 AndrejeAlciati Labylon, JEgypti . Mefopota Babylon i v.de di- cia. Mnri Ba- bylonis . 5ed de tu rpi hoc abufu infra latiiis.Propi- iiare intenm quoqj ad alias res trausfer- tur.Ennius lib.^. Saryr. l.nni Poeta falue,qui mortalibus Verfus propinas flammeos meduUitus . Terentius U) ^\.n-\\.\c\\o : Hunc comeden- dum,& deridendum vobis propino. Demo- lUicnes eos,qui pacriam piodunt, 'TrpoTTi- VHV lolsiy^^politXA c^,propinare hofiibH6, dicebat. Jtcircum r«^/>^«^. ] Nu/lum vene- num prasfcntius erronea opinione, qu? vbi mentem occupauir, hominis aninium tan- quam aliquo Circa^o poculo ita immu- tat, vc fe omnino nefciat • Tibria turba iacet-] Is enim error,eaq; pcllifcra liarrefis non poteft infinuari ho- mini jfineaperto animi delirio* Atquiex- pertes rationisj adeoq; dementes mouen- tur rebus externis,principatu , audtorita- te,imperio,dignicate,& c^cetis huiufmo- di . Iscrgoeft mencis gracilfimuserror , quem fibi adimi nolunc incauti, vt quem iion putent errorem efie . Sic Babylona notant.] Qm notant?nem pe viri fagacesjvereq, pij.Duas vrbes Ba- bylonis nomine nifignitas reperio j vnam AEgypti,ab aliquibus profugis ei Eaby- loiicantiqua,vel (vt ali j malunt) a Cam- byrePeifarum rege a?dificatam,cuius me- niinic Scephanus, Scrabo , & Ptolema folica perpecrare, imo nobililfim? cuiusq; ma- cron^ decora h?c habebancu r. Q^am per- diii eflenc mores id porro abunde argue- iir,quod comicatem arbitrarencur vulga- ti corporis viliratem.Ex quo fatis fuperqi appaicccur mereciicem purpuracam Ba- Babylon byloncm appellac D. f iieronymus in t\i- cur me: ftolis:Cum,i:iquic.apud Bab) loneni ver- fi^iX' farerjcfiemq; purpuiara: merctiijs coio- 1 us. ims, &c, Eatlcm figma Ipquendi rfiis efl: inCacalogo, vbi Roaram aita D-Pecroe- piftola priore.ca. j.Babylonis appeflacam nonune.Meminic& locisali jsj vt iii ETaia, cap. 14 «Sc 47.Sic & Sepiiiniiis Tertulliaii. adiierfLis Marcionem,& adaerCus lud^os. PoceO huc eciam conferri Ifichij Iqcus lib- j.in Leuitic. quo difercc aiCr qusecun- quecuUu idolorum impatancur,figuram meietriwis i/ifumpfirie. €entc'S ftolidm.] ftulcas,& excordes;an- tea dixic.^-^r/^/^r^^jfciliccc opinionis fal foerrore. Vel C\ mauis de Echnicisinteili- gere. in qiios hxc hierefis maximeius fibi vendicac Ec ludxi Jiacionesomnes, preC-' tcr fuam,gences, & genciles appellabanc, vtpoce qui^culcumidolorum a fuisgenci- libu s accepcum non mucaflenc . lUice forma.] Illicio & obcentu pieta- tis,alias enim non caperec . Mecaphora ab aucupam auibus, qua^aliasiliiciunt , vo- canturc); a Gixcis TrAKivrptcu. 5ic apud Apulei im, ocuU illices, Eft ei)im illicere, feducere,illaqueare.-hinc illecebr^iilliciLi, & ille(fi:us . Plauc- in Bacchid. Magts illeciHm tiuinAfiuam te^Um.^mettio- Vel z///c^,abiliex, id eft,finelege. Nonius enim hanc differenciam ftacuic incer illix, &illex,vt illix ab iiliciendo deiiuecur . PlaucPoenuIo: illi maU rei tkntd fuimu^ illices . Illex vero, a quo lex non leruetur, quafi cxlex. Idem. : ImpHreJ/7honesie,iniure,ilIeXila^es popli. Interim tamen vide6&i!lex,abiIliciendo deduci.PIaut. Efca esl meretrix, leBus illex . JLtJicia.] Non omnino falfa.fed fida duntaxat . Qugc enim prorfus falfa func, vt veris oppofita, quiafefe produnt , non tarn facilc pofluntimponere, proindeque vicancurifivfta vero , vt quas habeant ali- quid fimile vero.eciam caqcos decipiunt . Capit,] Decipit& allicit. hincartesca- ptaco.'ix. Virg.i. Georg. infidijs nocti^s capiere feren& . Cicero ^.Oific.ex veterum legum formu la:Nam quanri verba illa , vti ne propter te fidem. ve tuam capcus, fraudacusve fini. Eu.iiurc fjrpccapere pro decipere; vt, Non caiurur, qui ias pnblicum fequicul:. I-ii6.de rcg.iiir. If. Sa;pe eriam,riculo de Minorib. vt 1. 3 . 1 1 .& 1. 1 z.hinc captionem accipi pro fr3udationc,fallacia,damno,no rara lepeiimuSi I.i.de in iiitegrum icrU- tut.j.i ia fi;i. de vacat. mun. 1 ^.decoil. bon.ff. Ec captiosil profdlaci atq; damno (0,1.4 i.de vlUcap. vc & aliquot locis ali js. Q_v A M apte Emblcma hoc noftiis ly^ exulceratis tcmporibusco.iueniac, nimis , eheu,prompcum id,verumq; efle conftac. Ecenim falfarun^ opinionum illecebrisin- e{caci,decipimur fpecie redi-Nam vt pru Vitia zjtr dentiammalitia,& temperanciam immani tute tmi- tus in voluptatibus arpernandis,& magiii- tantur . tiidinem animi fuperbia in animis excol- lendis>& defpiciencia in concemnendis ho- noribus,& liberalicaceni effufio,& forticu dmemaudacia : fic fuperfticionem religio imicacur. Vc enim olim apud Giascos nonnulli Philofophi pallio barbaque pro- yfeudofo iTiifia raram quandam fapienciam pollicc- ^^^^ bantur , femperque habebanr in ore liber- tatem & honefti ftudium, ciim ex ijs lon- ge multivitijs plufquam vulgaribus,pla nequc feruilibus laborarenc; Vtque apud ludaros Pharifa^i & E(Cxi trifti vultu,latis i^harif&i. phyla6lei'ijs , & cultu quodam fucaco, a> pud imperirum & rude vulgus venaban- tur fandicatis opinjonemriraeciarrt, (quod dicerenos admodum pudet & tasdet, fed dicendunj tamenj inter Chriftianos homi pfeudo- nes fuereiam olim , & adhuc hodie funt , chriflia- "reueia nimis mulci, qui fuis prsftigi js, fi- ni , (ftaque doiftrina imperitos homines ine- fcanc,quibiis errorum quafi poculomifei* rime & fallaciftime impoiiunt;i jque can- dcm fadiebrij , erronea perfuafione tan- quam mente capti,purifiimos ver^ & fim plicis docbrina: fontes afpernantur , & ira infaniences ad belluas nutii fefe totos com ponu nx,vt nunquam poftea de commutan do mifcro vicasftatu cogitent.Hinc publi- cxcalamitacis caufa , hipc malorum om- nium radix-Cogito faspius ftatum & for- tunx iniquitatem , cum quaregina Euro- pa;,& mater tot Imperarorum & Ducu , GeYma- Germania noftra, fiorenrilfima illa quon- nia mife^ dam & celeberrima,tot iam annis miferri- ra facie^ mc opprefta luwtarnr.Turbantdomeftica h^nre- bella & e.^cerna,confundunr, fubuercunt, fes . ' perduncomnia : confliclanrur prouincia; inteitinis motibusjparguncur palfim di~ fcordiarum femn»a,lis Iiti nedicur, ex bel lo vno bellorurn feries & cathenai tumul- lus.vt vndx vndas, ficalij alios trudunr vtin filum quafiquoddam cotinuum iam miferiarum telaptcdu^fla creuerit. Kin? gens / 4^ Andreae Alciati gens gcnccm prcmitagrorum vaftationc, rapims,iiiccndijs , & excurfionibiisconti- miis,nec racio vicinia: tiietur,iicc ius pro- piiiqiucacis:exhauriuntur ^rjria,& cautc- rium hoc mnrua: expilationis & fpolij ad medullam vfq; dcfcendic.quo ncrui fecan tur ChTiftiatvT Rdpiib. atq; omnis adeo lorbctur 6c exugitur fanguis.vt luridi ca dauerisiam potius,quam vegeti corporis ac valcntis viuam reterat imagin€m,clum bisprorfusatqj arida.Ciim iiiterea barba- rus ilic Mahom^ticse perfidiae propugna- tor, A fiaticus hoflis,cladi noft ra: commu- ni & exitiognauiter inuigilct , diripiat re- gnaatq; piouincias Yircsq; latiusindics &cruenta tyrannidis Cli^e brachia porri- gat , & abdudis-in captiuitatem miferri- mam popuHs limitaneis,in ipfa Germani^ vifcera paulatimpenctret.Has tibi,6 mea Germania,diflidiorum faces profanata» re Jigionis contempcus accendit,& piopitia- torij facrificij pedibus hajreticorum con- culcata reucreutia.Q^id enimboni a Deo fpcrandum his aut capcncndum,qui pro- ditionis rei,tanquam defertores & transfii gq,non folum rupcrunt f^dera padlacum ipfo,& facramenti religione ftabilita j fecl in cartraeiufdcm & tcntoria,protritis au- dacicalcaneo vidoriasmonimentis & in- fignibus.extrema! temeritatis & impuden ti^e rcliquerunt exemplum omni a;uo mc morabile? vt quamuis Chrifti nomineglo rientur,& Euangelicailla fua ]iberrate,c^ lumqjfibi debitum,nefcio quoiure,iadi- tcnt,f]dem prarterca ac fpcm fuam totam, imo temcrariam prajfumptionem ac facri legam,nulla operu ratione habita , Crucis folius acpa/Iioiiis merito,fecuri falutis fci Iicet,confidcnter fulciant; Chrifti nihilo- minus falurarenv,puram, &incorruptam dovn:rinam,& legemgratia; , velut hume- ris fuis inroIerabilem,perofi , probris om- nibus nefarie profcindant,argumento cer- te infignis nequitia: . Tn, fumme Deus , crrorUm tenebias gratiae tuas luce illumi- na,tu qui folus fcis & potes . Non tibi fed Religioni. EMBLEMA VII. Emblemata^ . IS 1 D 1 S effigiem tardus geJiabat: aftlltu , Pando verenda dorfo hakns myfteria . Obuim ergo Deam quisquis reuerenter adorat , pias^ gcnibm concipit fexis preces . afinus tantum pr^Ifart credtt honorem Sibiy & intumefcit , admodum fuperbiens Donec eum flagris compefcens dixit agafo : Non es Detts tu , afelleir fed. Deum vehis C O M M E N T A R I I. 47 II. ons 'Em hlematus. AS T I T aflnus fimulacro Ifidis oiui- ftus.elato capiic,arreto/$" ovo^ TTApyfyev dpyi/p^v ^pireti , (^''Tnp avvaureov 'tta? r/f av i7rpG M A G I S T R A T V M G E R.I T . Fa- bulae huius ratiouem vnodifticho com« plexus eft loannes Mcrccrus,Hebr?a: lin- guae Dodtor regius,quodabcockm non fc. mclin fiiggeftu obiter didlum : ^^uid fibi vult afinu4 tergo myfferia por* fans ? IndoHos, videets f&pepfAeffefdcris . No erita rcalienum,fi adiecero afinum a vetcribus AEgyptijs fapientice , fortitudi- nis,laboris indefefli,&frugalitatiseflc fym bolum . Qui enim fapienti^ fitoperam datu rus,eum oportet vidu efle ienui,om- nia,qu£ein vitam humauam caderepof- funt,a:quo ferre animo,neq j ad vllam ex- candc(fius Iib.i Elecic.f?. Multi enim en.Hiiis ftates, quod Deos ote profano tangeie vcrebanrur^manum por- rigebant, camq; adosfuuni relacam fua- uiabaiicur . Idem videcur fenrircTurueb. Aducrflib 1 8 cap.6.& Jib 1 j.cap 1. Vbi veieres folitos ftnbicin poitis vrbium ali qua Deoruin fimulacra flatuere, qu^qui vrbes inibanr, anc iude txibanr , ricu quo- dam re|igioris,taaadexrramanu lalutarc ccalueuerant , mox manum ad ofculum referre.Vndefalucare Deos,pio Adorare, Plautus vfurpat inScicho; T>cos falutatumatq-j vxorem mod>j intrl de uortor domum . Idem,proOriadmoiiere,arguce 2i feftiuf ter pofuit in Amphicrno : Nec Bacchum faluScm hodicnecCererem, D ni pus mol^- rt4 . ^isk quis . Jdorari. G^td pri prte . Andre^ Alciati Jldorare facra pur piram . uidorare, pro tari . Concipe- re preces Tlagrit nipurgctriiufferiu Vald . quafi cliceiet:Fiecor,vt ne potum,nec ci biimmeoori hodie admoueam, ni purga riiuneias vafa . Vc rede interpretatur Schoppiuslib.i .Verifim. cap.8.Hincqui Principem falucabanr, facram ipfius pur- puram adorare dicebantur : c]uia rcilicet dextiam maiium, cjuamprimum ea pur- puream veftem attigiilenr^ad osadmoue- bant & fuauiabantur.]. i .C.deapparic prij fcd.Prajror.lib 1 1.& 1. fi quis feruum 7. Cqui. milicpofl^eod.lib.Pliiiius lib. 18 c z. Nat. W\'\S..ln adorando dextram ad ofcu lum porrigimiis . Incerim video Oraie,& Adorare,profari vfurpacum,quodore fic. Apul. Milcf %. Singulorum iuuenumge- nua contingens->fic adorahat . Ec 10 ~Ad tHum modum fene adorafe .Vo^ici vtrum- que proPrecari:&: pofterius manfitincul ru deorum fignificando , quia is in preca- tione fummus.Nam quum tj Bim uTrep- i}crict Cit iv Ta ^vhv , iv Tft) iv^ffScUt vcaif Plaio in Euthyphrone, prcrario , & quce precationi adiunAas ca2remoni(^,acq; ha: porifrimiim.conuerfioad dextram,fle xio genuum,maiuis ad os reIatio,felIioad arani,& fimilia,adorandi nomine contineii turi vt in altera ptoprium nomen ficien- di , quod h^c.fere iaagendo, alteraindi- cendo . Genibus flexi^] Aclus, fumm? veiiera- tionis • Honos certc debetur magiftratui, efteniiu munus publicum;, fedniagiftra- tus vii-iim arguitjfeq; isgerere debet non modo vc licet, fed euam vc decet . Concipitpreces] Concipere preces, pro piecari tantum accipio , quicq^uid ali) di- cant.Sic loqMitur Ouidius S.Mctamorpli. Concipiunt Bauasq^ preces,timidusq; Fhi- IsLmon . Et lib.^.Trift.EIeg.i ?. liba^'^ dem pro te gemtale notantitt tepusl Co:-2cipiamq; bonoA ore fauente preces? Pr£s7ari honorem] Sicpr^ftare beneuo lcntiani.amore Ouid ^.de Pont.Eleg.io. Sed py&fiandus amor/es non onerofa voleti. Intumefcit] idem quod uimct , fupec- bit, i iflatur.- fuperborum enim aiiimi in- flaii videntur. Horat.i. Epift.i. Laudis amore tumes'^5/«yo] 'Rario fciliGe£,& mens domina , quq flcdiit habenas, ducitq; cum opuseft. F E s T I v I s s I o lioc Emblemate tria Autor inculcat . i.Sacerdotes, Epifcopos,& qui rebus fa cris prqfunCjefle in honore habendos,ob id maxime,quod facris pr?fint,quorum suc adminiftri,licet interdnm aut vitiis pluf- quam vulgaribiis implicati , autignari & ftupidihabeantur. Hi vero vt fuum mu- nus & officium curaie vel maxime de- benr, fic quanram digtiitatem fuftineant , ipfos fubinde animo fecum repurare par eft. Meminerint tamen fe homines efte, nec fibi arrogent impen(ius,qu6d cantum minifterium geranc , & rerum diuinarum curam.quafi humeris impofitam habeat; ne,vt afinus audiuit.non es Deus.fed Deu fers,illiaudiant ; Non vobis h?c,fed Deo. foli omniseft tribuendagloria . z.Itidcm dici poreft depr^fecftis Impera torum aliorumque principiLm,cum popu larem applaufum cxcipiuntaudaciusqua par e'l,in prouinciis , in quibus vicem re- giam obtinent. Sic enim adec^ modefte, tamc]uecircumfpe(5te (e(e gerere debent , V t p r i u a t i h ono r i s no m i ne nih i 1 , i p u s P r i 11 cipis laudi vel minimum detrahant, & fe interea norinrquales funt.Eftenim oper^ precium T«f iv ei^ieo(j.et^ti Ti^oifAivni yi- vaa-KHv/oTi av^pooTTot fy^/V.Succurritmi- hiexemplum nobile Cornelii Galli Aegy pti prouinci? pr^fec^li: isquiafefegefllflet infolentius , mnlrac^ue flagitiose feciftet , ftacuas etiam f\bi locari panus,& Pyrami- desin altum tolli, quibus a fegefta conti nerentur; accufntuseft a Valerio Largo.° cognitioni pr^fuit Auguftus: ignonunia notatus eft Gallus : vetuitque Caefac , ne reus prouinciam pofteaobtineret.RetuIit Dion.lib ;5. Huicpene fimile qd narrat Corn.TacitusIib.4. de Lucilio Capitone; qui procurator Afias fub Tiberioaccufa- tuseftin fenatu a prouincialibus , quod vim prsetoris vfurpa(l'et,militnmque ma- nu acl comitatum vfuseflet:itaque conui- v.T:us,in exilium pulfus eft . Laudatura Plutarcho Vricenfis Cato, qu6dqu?ftor fadus Pafchge i Sacerem tcs hom re ajjicit di. Pr&feB, ac mir, Bri Fri, cipum Emblemata-j: fa faicinas fiifpcnclam: fiquidem Latores effent multo quampondera plures, Si cuiuis afino farcina dandaforet . Relidis ergo afinis, qua Dij vocanc, ibo. D a Qua Andre^ Alciati Qiia Dij vocant,eunduiiL5, EMBLEMA VIII. IN triuto mons eft lapidum : fupereminet ilii T runca Dei effigies , fe5fore facia tentis . Mercurij esf igitur tumultis\ fu(pende viator Serta Deo^ re^ium qui tthi monsiret iter • Omnes in triuio fumu4 , atque hoc tramite vit^ J^alltmur , oJiendat ni Detts ipfe viam . COMMENTARII. PI c T V R A u hanc fclicirer reftitiiit cjnje moi efleBC lapidibiis obruenda' . Ci- Pigi;orius, idq; ex Autoris mcnte. In tat infuper cruditi/fimum Commcntariii triuio hquidem cernitur accruus lapidu , Hieronymi Aleadri^in qnoille Solis Pan- cui fuperimpofitns Mercurius ivoS^ios y Theologiam, ex antiquorum fcmentia el€ truncusbrachi)s,& pedore tenus. Mittc- jganter afleruit . bant cnim viacores lapidcs aj pedcs Mer- H v i v s fimWematis charaffler mihi curij icligionisgratia.-atqjindc erat,quod viHetur pene fumptus a Suida,ex quodi- iimuJacrura illud ciSngebatur pedrore re dicinius Hcrmas erte Mercurij quafdam ausjneopera & liimptus fruftraconfume ftacuas.-quo loco adducic Mcneclem qucu Ktiir in panibus infc{ioj;ibiiscUbQraudis, dapijfiuc Caliiftratem iu opcrc de Athc- nicndbus Embleniata-^r ^em£ niciiribiis,a vatia poriicu adufqiip rcgiam $atf4£ . ftatuas eflc.qux HermxdicuntuKvndc lo cum id accepiflc nominisait, quiamultx ibi & ^ priuatis,& a magiftratibusdicat^ cflcnt.ex quibus quidam HeimaeHippar chei, ab Hipparcho Piliftrati dicebarttu r .• fuifteq; Herraasfaxcas iniediiim jeftibu- Jis>& in fanis . Addit deinde ipfy.Am,pn' irjciascflead ftatuas Mercuriales , quarin vijs collocabantHr a viatorihus Itemq; a- ceruos lafidum Mercurio racrosinobfcu ris vi js, quxqi nt>n ita cognitac eftent per- clJI.CU6> iv 72TV^haU , 0 fJLOt trS- f>iT'J)(*fV'id ciiiVidei^atfir fihi in Herm&um wcidijfe, qutsquts in me incider^t.l\QciQ3.Z cnim viatorem,vbi dubius de via , repcrit accruum Mctcurij . luterpres Homeri ipy.auoy vocat , lapidum congericm , ad Odvft-p-vt ^i^iYiv (Top&v , Epigrarama- tarius:5c ip(j.cuov Aoeft^jHefychius.Is ho- uos congeiiei fiuecumali lapidum, viro- rum fortiura tumulis folicus fuicconfcr- riiceftiseft Pau fanias.Strabo: 'TreLpA oA»V S^i 7m oS"ov ifV IS^e^v iKAiipo^iv 'ttoK- h.A')^ cojTep ipy.audL Trirpov vihi^ctTov ^poyyChov. Reperio &eiufmodi Hermas itjiponi folicas fuiffe rumulis,ad propagan dam defnndorum memoriam. Virg. Moiite ftib hoc. lapidum tcgitur BaUista fepultHS . . . M.Tullius (J.ad Atticum:Hcrmaj tui pen telici cum capitibus ajneis.de quibus fcri- pfifti, iam nunc admodum deledant. Sed gyronafijs folicas fuifteconfecraii Herma erma-^ ihenas,id eft,ftaruas Mercuri) & Mineru? ien4, iunqu6 duce- rct via hascquo rurfus illa . Huiufmodi Mcrcurij fimulacrum primus pofuit rro clides,audorc Philochoro.Huc quoq J fa- citpara>mia,g'^//a7(3i',Af^rr«r«W^:qua dC\ eV/>'.fl*rtudicant tamen par & sequu cfl'e,vt Mercurius diflo Icuis audiens ef- fet,quandoquidem illiuscft nuncuiSi Abr foluentesdci)iq3 Meicurium ac^dc, fur- rexerunt,&: ad illius pedes niueas atrasqj tefleras, quihus crat vcl abfoluendus , vel daanandus ille,proiccerunt- Iiidemorta- Irs vfq, in harc tcmpora in Mfrcuriiho- iiorem pervias lapidum tumulumconfti- luunt ; quoniam Mercuriuseft viatorum Dciis. Ethos tumulos vocant g'f Ma(V Ac- . H^c Didymus,qucm vide iatiush^c nai rantem. Quis iam dubicabiCjlocum il- him Prouerb.26.ex hacantiquifllmafabu Ja f ofle inierprctationem fufciperc?6^/V^^ qui mittit, inquit Salcmon, lapidemina- ceruum Mercurij, if^ qui tribuit tnfipientt honcrtm. Q^afi diQd^x'-, Infcitia eftlapideo r> i Dco r4 Andreae Alciati M.Tcuri^. lyeum fe- quere . I II. Triufu . ritis V7ide Dco obrequiiim pracftarc Japidcs coacer- uaiido adilliiis ftatuam.Casterum nctran iiiiam quod ad rem pertiucrc videacur , hic Mercurii nomine oiun Dcorum nun- cii , vcl facras literas (quar nobis duiinam voUintatem aperiunt ) intelligimus ; vel Prophecas& Dodores^facri &: c?!eftisora culi nuncios, ex quibus orthodoxam falu tisarcernx viam & rationem cxcipere cft necelle . Serta aurem lufpenfa , honorem culcumqiie aliqucm obferuanti^exhiben- dum cHe fignificanc.Nec malc huius £m blemaris origo referetuT ad adagium illud quod rcfert Plutarchus inlib. de audien- do,& inter fcptem Gr«cije fapientumora culacelcbratur.fcViJ 0gw. Deumfequere, De quo vide Chiliad. IN triuio] Triuium eft locus, vbi trcs phiFcsvc viaediuiduntur , ancipitem du- biumqj reddences itineris ignarum,de quo inuItaapudStrabon.Iib. j. Mons eiiUpidum] Proucrbium fubetl, ipfjLdTov. Mercurialetde quo iam didum crt.Ncc pcrperam id accipies pro (alcbris, acrumnis, & difficukatibus , quasinvitae gcnere dcligendo cuiuis occurrunt . Trunca T>ei effigies] mutilis & trunca- tisartubus: nammonec , monftrarq; viae flexusipfeimmocus Mercurius; quia fa- tiselt admoneri a do(5lore , ecfi ipfe viam f^pe non ingrediatur . FeBorefaciatenus] Nihil praecer cond- Jium, quod e caiidido pediorc promaner > cxigicura praeceptorci rehquatuipfe opc rc prasfta, quod monet . Mercurij] lBterprctis& nunciiDearu, dequa rc plura Cicero inlib. dc Nacura Dcor. qui viam recJlam haEfitauti viacori monftrac: peregrinancibus enim opitulari alatum illum Deum olim pHcarunt.Mer' curii fucruntmulti , ficut multi Hercu- lcs:fed poet^ vnuai faciunt eloqucnti^ pr? fidcm.Dcorum nuncium,msrcatorum & furum Deum. Videadagium: Txpedipha' ^ereplura cognomina. Didliiscft Mercu- rius amcrcibiis.vt ipfc videtur iniuiere apud Plaucum in Amphicr. Auc didus , qnafimediuscurrcns, quod fcrmocurrat iuter homines vcluti mcdius ; eloquenci^ namq; parcns cft . Vnde fi quando rilen- tium in multorum conciliabuliscxoritur, dici confueuit proucrbialiter ; Mercuriu$ fuperuentt . O' ipi^Sli tTTHJihnKv^iv • ac & ncfas foie: loqui pr^feucc Mciciuio . Di(f^HS eft G x%ch ipyMf , proptcrca quod Gr^cosfvt lerert Diodotus) veibarum docuerit intcrpretationem . Vnde-etiam Virgilius eum interprecem vocac : Nunc et interprcs Diuie loue mifjus ab ipfo, Ec pauld poft : Taterpres Diuufert horrida iuffa ^ aurat , Plurade Mercurio confulco omicc.mus. VidcCa:farem lib tf.de bello GalIico,Ma- crob.Sacur i.cap. i^. Natal-Comit.My- ihoMib f.c. j. Tsl igiturtumulus. ] In aliis quibufda cxcmplaribus Icgitur C«»?«/«j.Ied vtraq; kdio toleiabilis . Tumulus,quafi tumens tellus, pro fepulcro frequentius vfurpari folec . Qui vero loco vocabuli cumulus , auccumulus,Iegi malunt,/^,non mihi probantur:quia vocabulum,facies,proef- figie auc ftacua hic veram Latiuiratcn» non fapic.Non dclinam priiis,quani quod im proba lc(ftioneobferuaui, ftudiofis rerum anciquarum communicem Olim confue- tudine reccpcum fuic,vc fupcrfticiofi ceme re oblacos ia via lapides ftipitefque , tan- quam numina colerent . Apuleius dead- no; Ncq; iuftus religiofam moram viato- riobieccrit, autara floribus redimita,aut fpelunca frondibus inumbrata , autqucr' cus cornibus onerata , aut fagus pellibus coronata : vel enim coUiculus fepimine confecratus, vel truucus dolamine effigia- tus,vel cefpes libamiuc humigatus,vel la- pis vnguine delibucus. Propercius: quicunq-^ facer, qualts vbiq-^ lapis . Xcnophou : TtfV fJiiv »y lipm , JiVg ^co^MVy »T aKKc^v Tuv Onav iS^iv Ttixeiy, Viator^] quicunquc fis hac ii vica ho- fpes, vt omnes rcuera fuiu • Placo vitam noftrammodo vi^, modo peiegrinationi {imilem facit. TTApiTnJ^n/j.Iet ya.p o /2tof . Suifende fertaDeo..] Plinius hiftori? mundizi-ci. inter facratancum & belli- coshonorcs , coronis nomen fuum vindi cancibus . Idem 3. cEc iam cunc coron^ Deorum honos erat. Quibus ex locis in- celligimus.coronas ftacuis rebusque facris olim lolicas appendi.Q^iiod Ci quis auclo- ritatemcciam aliorura fibi dari poftulec, adferre polTum Apukium , qui lic 5. de alino aurco : In ipfo vcre medicullio , in- quit, Hippon? De? fimulacrum refidcns tdicul?, (juodacciuatecoiollis rofeis, & ^uideitt TumU' lus. De coYi nts qu fiatuu Deorum appendt bantHi, Eroblcmataj. v letho- i triuio eo initium monftrante% ait rindaru4,faciltc efl femita ad inuenieii ^dum quod propofitum £■/? . ' i.Praesenti quafi ajnigmatiomo \y, nemijr.ea tantnm fequenda cfle , ad quje Deus & natnra nos idoneos eflfe voluit j ciim fumma: fatnitatis & dementia: fit , Ali^uidinuita,quod aiunt,Minerua fufci- pere & perfequi. Redc dicebat Catoapud Sequeda Ciceronem,naturam optimam ducem fe- natura, qnerdam,nihilqne aliud fuifleolim gigan tnmmore bcllare cum Dijs , nifi naturas . repugnare Cicero 5 De fin.commemorat . .inter pra^cepra vetcrnm fapientum , qnse conftat prouerbiorum vicecelebrata:Qn^? quc funt, ait,vetera prccccpta fapientum , quiiubent tempori parere, &feqni Deii , & fe nofcere,& nihil nimis.5ed & D.Pau i. Cor. 7 lusadhorratnr, eam vt lortem vita^q; ra* Tphef 4 tionem tenearrius , cni nos Dcusaddixit . Sed quoniam menti hnmanie ea eft innata carcitas & ignoratio ^ vt qna viafitcun- dnm pjanc ignorct.oimni pia? vitas cultu » . &iaiBiivifla mcntead eum peifngieHum eft,qui fe viam , qui veritatenbqiii vitam efle fafliis eftj quem qui fequirnr.m tene- biis non ambular.-conimuoqueillud Daui dicnm npbis aidenti animo tepecendum : yvo^ptaov (JLQt Kvpti cJ^ov iv » '7ropiva'o(J.eu. tificiide mihiy T>omine,viam , in qua am- Tf. 143 bulem. Certc & Socrarcs apnd PJatonem in Critoncpergendum ca folum efle via , qua Deus nosducicafleiierat.Quo pcrti- net illnd Perfij e j.Sjtyra ; , difce quem te Deu4 efje D 4 lnffit In omni Andre^AIciatf l^Jft > & humaHH qua parts locatHs es in ro. AddCjqnod tam crafTa caligo, tamqiie fu- pi/ia homiinim mencibu s iii/ica fit igiiora- tiOjVt qiiid pociirimLim fequi debeat,qui- uis ignoiet, & nifi adiurus op^ caelefti. in cerraii} aliquam viam fe lecipere non po- teftr.Dicebiineuim ip('e'a!utis inftaurator: Sinc mc nihil quicc^uam ejficere pefesiij. Ncc- vcrd iumusidonei ad aliquid vcl co- gicandum tanquam ex nobis j fed ii ad ali- quidiJonei videamur,idcert€ cx Deo eft, au.D-Paukis, i.Cor?. 1. Videtut hoc Emblema non male refer li poiTc; .'d cuiufq; virajgeuus & inltitu- tiMii,ad quod ingrediundum ciim diffici- le fir.opus eftaliquo^eriuricid cft,pr^ na man. cepcore feu dotp>f , « tTe petua eft iuter lurifconlultos aitercandi alca,viide lites immortales.Theologia ea , quae in fcholis ventilatur, quantis fcateac difficultatibns,notius eft, quam ▼tphui- busedicatur- Vbiqi igicur perito & fiuce- 10 opus cft magiftro . Fidei SymboIutiL^. E M B L E M A I X. QTJB T deficiws H O N O S , Tyno velati^ amlUu > ^ Ems^, iungAt nudi dextram V E R I T A S : Sit^ A M O R in medto cajftu , cui tempora circum Mofa it:, Dlones fukhrior CupidintL^ ^ .liEmblemata-^. ConHituunt h^c figna fidem ; Eeuerentia Honoris Sluam fouett alit Amor , parturit^ Veritas . COMMENTARII. ndij fi. tulacrU rroY hn ir. ides ad' mciis lufis de ripta , (des ^d. AL c I A T V S vniiierf^e antiquitatis ftiidiofillimiis.hoc Emblcmadefiim pfilTe videtarex autiqni^fima Sabiiioriim ftatua.qiianiimen vnnm triplici facie.no- mineqjtriplicieffingebatur. Sed & hodie inter Komanasantiquitates in regione A- renulajjnasdibus Dominorum deS.Cru- ce , vifitur Fidi j fimulacrum ita effitftum Cvt edidir primus lacobus Mazochius Ro ma*,anno ijiiO Marmoreft in feneftra; modum formatum, in quo tres imagines tffLcix ftatuuntur- Dextra quidem forma virili,imberbi,red astate matura.habitu pa cifico,cui adiedum nomen Honor . Si- niftra vero muliebris,virginea facie,eodcm habitu.Iauream coronam in capite geftas , cum infcriptione , Verita s jqux dex- tram dextras iungat cum priore imagine. In harum duarum medio ingenui pu«;ru- lieffigiesccrnitur , cuius fupra caput hoc Jegitur, FiDii Simvl ACRvM.GVrald. Syntagm i.z. & lo- Hiftori^ Deor.H:EC quidem eft veteris illius fimulacri pivflu- ra, quam etiam Pignorius hoc modo ap- pingi curauerat , nifi pidVoris negligeiicia locum Honoris & Veriraris permutadet, & finiftras iungentes, vti & Veritate vu'- tu pueriliperpcram effinxiffcr. Num vero «d Alciati noftri mentem.valde dubicotvt enim pace tanti viri libcre dicam,qua; fen tio,noii (atis arridetmihi Veritas& Amor veflibus induti,cum autor dicat,?;^!^^^ F^. ritzsiSc iiifra quoq; Amorcai virtutis nu dum pingat. Deeft cciam corona ex rofis Amori, quam exprefse vultautor ; vti & Honorcm ftantem. Hinc vt Alciatoillud ^imulacrum Fidij obferuatum fuille iiihil dem fuidecum Fidio . Nam vt 7r/r/? G rx'we fides,ita t/V/&^ ^r/^^-V, Fidius nominari coramode poteft- Fidei fim.ulacrum anciqui Romani in Capitolio ftatuerut, tefte Cicerone Oflic.^.Q^ii ius- iurandum, inquir,vio!at,i'> Fidem violar, quam in Capitolio viciuam loui Oprimo Maz. Veritits nuda . Uonos • PudtcMs amor , Sancia pr&figur^i lupiter , Pi^^iuSySa cihs, Sa~ gus . Videi fi~ miilacrn 1:q f8 AndrecBAlciati. JVlai. ( vt in Catonis orationc eft) lYiaiorcs noftriefle voliicrunt.ld quod etiam con- iirmat PIiniuslib._j 5. cap. lo.dum dicit : Spcdataeft in ^de Fidci ni Capitolio ima- go fenis cum lyia,pucrum docentis.Qj.io ritu Fidci facra faccrcnt.iiidicatT.Liuius hh. i.ab V.Cqui dcNuma fic inquicrSo- ]i Fidci folcnne inftituit, ad id faciarium flamincs bigiscurru arcuato vchiiuflit, manuq; ad digitos vfq; inuoluta rcm di- iiinam faccic lignificantcs fidera tutanda, fcdcmq; ctiam in dcxtris facratam eflc . Cicero i.de Lcgib. Nofttis,inquit , cxtra portamColIinam xdeni Honoris,&: aram ineo locofuiffe, memoria: proditum cft, ad cam cum laminacflet iniienta, ik in ca fctiptum , DOMINA HONORI5,ca caufa fuit asdis huius dcdicand? . III. ^TJETj In tabula depidus proponatur ftans.Rcde vero flare fingirur,non (ede- rc,aut dcfidere, quianunquam honos de- bcrefle ociofus,3Ut defcs . ^o?2or DepiHus HO^iOS] Honorcm pro Dco Ij>eus . colucrunt vetcres.vt ctiam Fidcm Sc Vii;- tutem.PIin.5 f c- 10 Auguft- deciuit.^.c. 21.& 2 4.Et Ouid.f.Faft.ex Honoris , lc Reucrenti? coniugio ortam cfleMaiefta- tem voluit .• Donec Honor placidoq^ decens Reuerentia lultu Corpora legitimis impojuere toris . Hinc fata, Maiejlas, quA mundum tempe- rat omnem , §lu/iri die pa)tu efl edita , magnafuit Et Pylaies Brixianus in Thcogonia , lib. I. Se quodam Ut) Reuerctia iunxit Honori , ht facra Maiefias protinus ortafuit . Adijciam obitcr: Amor honori adiundus verccundiam cre3t,im6 vero ipfamct vc- rccundia dici non incpte potcft.Quo fpe- clatiilud M.Ciccronis ex L^lio. IVlaximu ornameorum nmiciri^ toIlit,qui cx ca tol- lit verecundiam . Itaqj inijs pcrniciofus cft crror.qui exiftimant,Iibidinum,pccca- torumque cmnium pacereiw amicitia li- ceiuiam . rnrpnra Tyrio amiciu,] purpu rea vc'''^. In fignu ho770ris fi honoris & dignitatis Romanos Patricios , Si quo olim folo Amvena purpuratorum- rubefiebat veflis Regum . Idem refert Pollux lib. i.devcrbis ido- neisad Commodum.-Tyrii ferunr,inquit! captumamore Herculem nymph^cuiuf- dam indigen^jcui nomen Tyro^ fequeba- turqj eum canis antiquo more,quo domi numcanes vfqj etiam ad concionem comi tabantui". Quarc canis hic Hercuieus irc- ptaMtem fizopuHs purpuram confpicatus , perefa carunculajfua fibi labra cruore pn- niceo inficit. Cum igiturad puellam Her cules adiiirer, deledata illainlueta tin«5lu- ra.quam ceu florentem in cius cams Isbris afpexi(fet,afiirmauit fibi cum illo pofthac nihil forcnifi ad fe veftem afferrer, etiain canis iliius labris fplendidioiem.Qmocirca iiuienta Hercules animante,coIiedoqjfan guincmunus puel]^ detulitjprimus^vt Ty rii didlitanr^ audor Punic? infedur^.Plu rade purpura qui volet, adcat Cafliodonl Canis Herculis purpurA inue.. toY, Emblemataj "^extra fi ei fym- 'olum . Verif4s 7odo pi- ^udaVe- ftoi cur. Diontj. initio lib.i.Variar. jfbrmul. Lazaru Bay- fiiim de re veftiaria, Aiitonium Tiiylefiil de coloribiis , Politianum cap. i i.Mifcel. Guidon.PancirolIumde rebus memorabi libus,Hieron. Columnam in Fragm. En- nii,&: alios . Vide etiam qu? fupra Embl. 6.dixinius,Sc qu^infra Embl.iiy.fumus divHiuri . Eiu^q;] Honoris nempc. Inngat dexfram] Fidci fymboUira in dextiis iundis con^piciebacur.idq^ Num^ Ponipilii inftituto. Moris etiamfuit, vt fidci faciend? & comparand? grariadex- tras coi)iungerent;quod multis audorum meliorum locis facile cft obfcruarej eft enim dextra Fidei dicarar. Vndc Virgil.6. A Eiieid. veriti dominoru fallere dextrtti. Symbolum coniundionis dexrrarum do- cuic Gyrald.i.Syntag. Hift.Deor.& poft cxteros vir eruditus C^Iius Curioappen- dice Hieioglyph. Pierij quzedam huc fa- cientia non poenitenda retulit-Sed de his in fraopportuniorerit dicendi locus. Nuda VERITAS ] Fingebatur oAn- Qeist, vt fcribitin AmphiaraoPhiloftratus, virgo niueis induta veftibus. Hippocrates in quadam ad Philopcemenem Epiftola j cam depingit mulierem pulchram , ma- gnam , fimpliciter ornatam , illuftrem ac fplendidaniicuiusoculorum orbespro hi mine nitebant, vtaftrorum & ftcllarum fulgorem vidcrenrur imitari.Nudahicdi- cicur,qu6dquieam coIunt,aperti funcac fimpliccs,nulIo lnodofrauduIcnii,aut in- fidiofi ;aut quod veritatis oratio fimplex cftedebeac & reda, non fucaca, ceda, auc pcrplcxa ; aucquod in luce &ocuIis om- niu agiiofci vcIir.HincHor.1-Car.Od.i4 Cuipudor , iuJlitiA foror Incorrupta Fides,nudaq-j Ventas, ^luando vUum inuenientparem ? Vcritaris nud^ rationem docuic Pierius Hieroglyphicwnlib. 44. Sitq-^ in medio] id eft,//CgWT»;j',coiiciIia- tor, pacificacor . uiMOR caflwi] De hoc amore pudico , qui dvTipfo^y dicccuriii Emblemacc,cuius Cpgv2iphe. Amor virtutts. Cui tcmpora circum Rofa />] Quj redi- micus eft corona ex rofis texta. quod hic in pi*5lura non exprimitur . Diones] Dione Veneris matcr cx louc ♦ Qceani &Tcthyosfilid,pUiiesemm fuilTe Veneres fc ribit Ciccroin lib.dc Nat.Dco- ru.Hiuc Dionefaepcpro Vcncre ipfa apud Poetas, vti etia hic, ponitur. Stat.Silu. i . Cedat equui Lati& qui cbtra tcpla Diones ^ EtPoIiciaiuis in Nucricia : Tiuor ^ fandalion au fus Cftrpere cum dominam afjeruit fua forma, Dionem . Ouidiusin Faftis : Hippolyte infelix , ueUes coluiffe Dione . Ec ru ifus: Terribilt quondafugiens- Typhona Dione . Dicicur eciam Dion^ea.Vjrg.j . AEiieid. Sacra DionAA matriy diuisq-^ferebam . Pulchrior Cupidine] qui pulchriorcft longe , quam alcer lafciuus& iraprobus Vcncris filius.Dc dupUci Cupidine,& Ve iiercduplici, macurius poftea . Confiituunt h&cfignafidem] His cribus confticuuncur cresefliciences caufa; fidei > r^W?^.mater:v4»2ar,nucriEiLis pater, feii GonciIiacor:H(?;/(>i , qui canquain fouec & fuftentat • Beuerentia honora] Honor cnm fua conforte Rcucrcncia Fidem fouet j nam Reuerentiam Honori conmibio iundam fiipra ex Ouidio rcculimus. Latissimvs hoc loco mihi pa- j terec excurrendi campus, fi mihi mens ef- fcc,Ieiftori obuia iftamerce t^edium alfcr- re: vela igicur contraho , pra*fercim quia verbaipfa Aucoris mcnccm abunde apc- rianc . Vnum tamen non pra:cercvuidum , ^mblemct nimiru hoc Emblema facile rraduci pafic a,pplt- ad amorem,reucrcntiara, fideni, pareuti- ^^^^^ • bus debitam \ liberis; ad coniugum neccf» fitudmcmjtum obfcquia, quas prajftanda veniunt Principibus,magiftracibus,pra:ce- ptoribus,a quibus vel fuftentamur,defen- dimur,liberalircr cducamur. In fidccoiiiu gum hoiios,amor,veiicas:honos ex opiiiio ne virrutisjamor , propter officia mutua, vitasq, huius commuiiis vfibusneceflliria; veritaSjVt faiyfla ifthxc coniuncflio procul abfic ab omni luco & fimulacioiie , quam, imprimis dcceatcoftantia & vericas,quod; vnunifocictatis omnis ac concordiae cer- tifiimum firmamentum. De fidcqu? dc- betur principibus viris, ajio Joco.Sancde- beiitfcrui dominis reuerenciam, obferuaiir ciam,ob(equium,vcmeminerint fe fubefte aliquoiurc genciumjpudore & libcralita- te,non vi parendum,vere non fidc,auc di cis caula officiumfacicndum . Fcc- 6o Andre^ Alciati Foedera^ • (sAd ^laximilia r2um t^Iedio/am T)uccm • EMBLEMA X. I.I ANC citharAm , a lemhi cju^ forma halteutka fertur , ^ ^ Vendicat & fropriam Mufa Latina fihi , Accipe Dux : placeat nofirur» hoc tibi tenspore rmnus , noua cum focijs feedera inire para^ . Diffale efi , nifi do^o homini , tot tendere chord^ts t Vna^fi fuerit non hene tenta fides ^ Ruptave [quod factlc c^i) perit omnis gratia conchjt t Ille^ pr^cellens cantus , tneptus erit . Sic Italt coeunt proceres in fcedera i concors Nil esi quod timea^s > ft tihi conftet amor . At (i aliquts defctfcat ( Vtt plerumque videmtis) In mhilum illa omnis foluitur harmonia* COM Emblemata. COMMENTARII. II. Keipubl, cum Lyra compdra tio. Locm in- fignu e 2. de Repub. Cicero- nis . EX P R I M I T V R inftriimciitiim il- liid miificiimjlcilis Liuto, Germaiiis Z^«?.di£liim, omiiibus fuis fidibus inftru ftum ; iux^a quod libellus cernitur aoer- tus, noculis muficisexaracus.ad derigiian dam haimoniam , quajinchordis Lutinx exarce requiricur • M I T T I T hoc Emblema ad Maximi- lianum Ducem Mediolani,Ludouici filifi, quo principi Tuo indicac, quanta viscon- cordix fic , fumpta compararione a lyras temperaro.aut confufo concenturea enim conrtasex fummis,medijs,& infimis chor discoiicinnam reddit harraoniam, fi tame eam vir artis peritus aptauerit . Eodeni quoqj padlo Refpublica omnis variae ac diucrfae conditionis hominibus compofi- ta,firma 8c concordi pace ligacur , fi mo- do Pnncipem habuerit idoneum , qui & confilio, & vfu rerum valeat, quiq; bene- uolentiam, aflenfum , & commune pacis vinculum intcr ciues fouere norit . Ea ra- tione pra» alijsquotquot vfquam faere ab omni fECuIorummemoria,terrarum Dea gentinmque Romaperftitit,quandiu Prin cipes habuit pacis & traiiquiliiratis ftudio fos,eofdemq; audoritatcdignitateqi com mendabiies.Cicero de Rcpublica difpu- tans,inducit Scipionem eum,qui Cartha- ginem deleuit,de Rcpubl. verba facictem, quandoiam iamque peritura prsefentieba- tur. Ciim enim Scipioin i.lib.finedixif- fetjVt in fidibus ac tibijs , atq; cancu ipfo ac vocibus , conceatum elTc quendam te- nendum ex diftindtis fonis, quem immuta tum ac difcrepantem aures cruditie ferre non poifunt , eumq j concentum exdifli- millimarum vocum moderationcconcor- dem tamen cffici & congruentem : fic ex fummis, & mcdijs , & infimis intcriedis ordinibuSjVt fonis,moderata rationeciui- tatem confcnfu difTimillimorum concine- rc: & quasharmonia a muficis dicitur in cantu , cam cfic in ciuitatc concordiam , ardiiTimum atq; opcimum omni in Rc- pub.vinculu incolumitatis , qu?£neiulti- tiacfle non potcft: quod a Ciccronc pctitu foftat e 4.Dc repub.PIat.cuiushcc verba: TivofjLi^ct dLpTi , dpfJLoyiA rm « (ra- fpoavvn cfjLoicoTcfu j t/ Si) oTI eoa-^zirip tj iv'^.7± if fJ.iV (TOpiiv , « J^' ivS^o/tetV T»V AlV 7rAp£^)^iT0 , - ,asViir, « f/-iv 0iiKei y (ppo* ViiTH, eiSi $^ iV iVl iKctTco. Hjscex Cicer.lib.de rcpub. retu- lic D'.Auguft.lib.x. cap.ii.Deciuit. De^ P^^ Scd hoc loco noii eric alienum, fi admonea lyy^^ Romanos veteres pcr Lyra^ Hieroglyphi- '^^^^ cum concordiam dcfigna^Te , vt & vetercs tellexe- alij iudicium compoficum,concor diam in ^*^^ • ^qualium.recfbam bonamq; infticutionem, rationem,amorein, fedacum animum , & alii plura, vt commodius ad ccncordiam fuadendam fymbolfm ab Alciatominime cxcogicari potuiftet. Videturautem fum- pta comparaciocx Oro ApoHine Niliaco de literis Hieroglyphicis , in fineopeiis , cuius verba funt : K^v^pcoTrov crvvzyict ^ ivcoTiKov ^vK6y.iV0t 7iJfAYIVaj KvpdLV ^co- ypdLQ^Tt . ctvTi] ycf.p crvvi^^^HdLv cpvKdLTTH Tav IStcov )tpiS7y.ctTcov . id e(i: Hominem coniunBum O* -vnitiuum (vt fic dicam) fignificare volentes A e gy pti j,/ym»? pinge-^ bant.H&c enim continuitatem propnarum fcruat pulfationum . In lyra enim diuerfa: chordje fimul componuntur,&' ad efidem tonum cemperancur: quod prudcns& fe- dacus homoprxftat vel in fuis affcL^ibus racioni fubijciendis,vel in ceconomia nio- deranda,vel deniqjgubernatione Reipub. inqu'bus homines varij ac diucrfi , cum finguli fint,non polTunt non habere fingu - las de rebus opiniones; fed fapientis tamen Principis moderatione in vnum quafi har monia* concencum conueniunt . Ifidorus quidem Cynicus merito Neroncm incre- pabat, quod cura MuficseartioperaratJa- ret,NaupIij rnala bene caneret , fua vero bonamaIedifponeret,nequefibi vllum m vita concentum proponeret.Et Diogenes Muficos ftuItitiseargucbatjquilyrjEchor dasoptimeiuxtafux artisleges compara- ient,animum vero minime componerenc. Ideinvidens queijdam parum cordarun:i apcare 6z Andre^ Alciati- III. Cifhara . aptare pfaltcriumiNon erubefcisjiiiquit, qui {bnoslignoaptes,animum ad vita non componas;Ea quidem ratio fuit,cur Pla- to animum harmoni^e & concentus uomi 112 appelJaric : & Ariftophanes fapientcm hominem & Gratijs ornatum, optinium Muficum & citharocJumene.Nam idem Plaro pucauit Mufarum nomena fjLueiv , quod fonat idem ac honefte inftituere.Sed & Geta;,popu!usille Thraci^e iuxta Hun gariam.hocidem figtiificare volentes,ci- tharas fumunr.easq; pulfantes.legationcs de conficienda pace faciunt , vt refert ex Theopompo Achenxus lib- Dipnofophift. i^.At fepofita paulCim lyra,mox refumen da,audiamus citharam • HANC citharafn] Cithara eft aiuficu inftrumentum in tiiqnetram figuram c6- po(itum,plus viginti chordis apcum,vul- go Harpa . In qua fignilicarione vfus eft Henricus Glareanus diligens antiquitatis fcrutator in fua Mufica.Hic tamen cicha- ram pro teftudine,quiE vujgo eft Lutina, accipit,cums inuentionem Mercurio tri- buunt.Homerus in Hymno Mercurij: E aot 'TTfsCOTl^ct ^KVV TiKTtlVCtT eloiS^ov . Mercurius prior ipfe chelynfacit arte ca- noram . A le7nli forma] qu^e formam habet lembi.nauicujje breuis & ceJerrin-va2,cuius inuentionem Cyreiienfibus tribuit PJinius lib.y.Vide Lazaiu Bayfium,de re nauaJi. HalleutlcafeYtur . ] Id eft , pifcatojia , propcer finiiiiiudiiiem, quam habet cum ILvlieuti fcapha pifcacoiiu. Hinc Halieuticu opus , c/iopm . iw quo de pifcibus cractacur : etKiSuf, n. pHcacoreni ibnac, & dhdvo) , pifcor . Ha- lieuticon opufculum fciipfic Ouidius, qcf tamen pleiiq; viri dodii Lucano cribufic , Lilius G regorius iii opufculo de nauigijs i\c aic ; Halias eft nauis maricima, apud G ra;cos nociffima^ab ipfo, vc liquec, mari appellaca , fcapha fcilicet . Sunt qui ean- dem cum pifcacoria facianc,hoc eft,ctA/gy- Tiitov TrKolov^cznc Sl a noftris pifcatori- bus dicitur. In hoc genere reponunrur cymbas , fcaphse, horia; , lenunculi , &c. De Halieuticisquaidam habec Piinius.lib. 31. cap. X. Exiftimoaucem hic fier; allu- fionemex verboGrarco ad Tufcum , fi- quidem Tufci illud inftrumentum vocat Liuco,veluci a Gra^co AKtivcdy deriuantes. Piguorius iudicat Italos vocare citharami Lcmhus Liuto, nonmodo a forma,(e(I etiam a no mine Lembi,quem Ligures etia nunc Leii do, fiue Leuto appellant . Hinc falfus vi* detur Volaterrauus in etymo, qui Jib.5/. PhiJoIogias hajc habet; Leutu vocantfor» talfe a Ieuore,& loco pleclri pcnna percu- titur. In quoexcelluit Petrus Bonus Fer- jjfriSi& rarienfis. PuJfatur & digitis , inuentono- excellen- ftra a^tate Stephani Hifpani aulici Ferdi f^s, iiandi SiciJiae Regis, excellentilTimi Lyri- ftaj . Antonius etiam Rota Patauinus ( vc fctibit Scardeonius ) pulfando Li utum , iii Italia, eruditotum ludicio, vix parem habuit. Vendicat ^propriam, ^c. ] Vcndicet LyrAtm fibipropriam quatumuis,inuentionem ta- tio , men Gra:cis debet. Sed tamen Italos :d fi- bi vendicare fufpicor,qu6d apud eos lyr? vfus fit frequens habitus . Non erit inco- modum repetere, qua; de Mufica^ pnma inuencioiie collegit PoJydorus Virgil- lib. i.cap. if. Quapropter inquit Alciatus : Hoc inftrumentum , cuius Itali funt in- uentores ('malim peifedores j ad te mit- to,& non aliudjquia Itali Principes coeut in foedera • Accipe Dux.] Aufculta,quid hoc fym» bolo veJiai . Nojirum Monicum,confilium. ^luo noua,^c.] Hiftorias Icahcoru bei lorfi &f^deru tibi comparesex Guicciar- dino,& ali js pcrmulcisvP.Iouius lib. i ^.Hi ftoriarum; Incerea Maximilianus Sforcia, quum crebris rumoribus aiferrecur , raa- ximum inGallia exercitum comparari , & Regem ip(um belli Duccm, fuperacis Alpibusin ItaJiam primoquoq^ tempore defccnfurum, commeacus, arma,equos , tormeca,atq;omnisgeneris prasfidia fum- mo ftudio parare , pecunias fingulis vrbi- bus imperare,munirearces, & Heluecios, ca:cerofq5 focios Principes per legacos ob- nixe precari , ne fe in tanto rerum difcri- mine delercre vellent . Cum focijs .] Socius dicitur > qui pari socim, confilio , fpe & periculo rem aliqua cum alcero aggreditur . Sic Romani focios ap- pellabaut, quos ita fosdere coniundos ha- bebaut, vt belli & pacisefient participes . Sic quoq; inter negotiacores focij dicutur, qui Jucridamniq; comunionem inierunt. Cic-pro QJKofc.Qui fociu faJIic,in viro- rum bonorum numero non habendus. Iccdera inire,] Padta & f^dera cribus mo dis Embleraatcij . 6 3 ^osdera S$ compeiimus veteres fancite cofiiciiif^ ribu^mo fe: veibis,vc iureiurando : Fad:is, vt ma- its inita. dtatis viAimis: manibus, vt his fidem ob- ftringerent. Vndetria apudeoserant ru- ptifederis crimina:,periurij, ara? violat^r & fracflieficlei . Bifficile eBi nifi doBo,^c. ] Im m 6 dif- ficilius eft imperito Principi tenere impe- rium, tocqj hominum formismoHerari . Ideo Peifius. Sat.^ Netonem increpar.Et Stratonicus citharoedus Regi Ptolem^o percinaciusfecum^ dearte canendi difpu- tanci refpondit : EVgpot/ gV/V , S ^Ao-iKiu (TKrf^T^rpov , sTBpov J^i TTKmrpov - ideft: Aliud efiiO Rex fceptrum y aliudpleBrum. Vnaq; fi fueYit non henetenta fides . ] Nifi coerceantur improbi &fcelerati : Id enim omne AhhnyopiKa^ accipiendum. Fi- ?ides desautem (inquit Sextus Popeius lib.6.) gennscitharse, fic dida2,quod tantum in- ter fe chordae eius , quantum inrerhomi- nes fides concordet. Virg. ^ S"tA(7co(^HV TAi TVpAVViS^A^ [JLAKt? AVTti J^OVAtTO . Et Claudian.. Non fic excubiA, non circumfiantia pilct-iy Vt tutatur amor , Atfialtquid defcifcat] Difcordet , de- ficiat , fialiquis favfiiones concitet , aut fe defertorem prasbeat. Vtiplerumq; videmus.] Vix enim vlla tam fandla focietas, quas non habeac fuum ludam . In nihilum foluitur ] Antca dixerat , Ferit omnis gratla . Harmonia. ] Fidium concordia & con- centus , ab dpfjLo^eo , coapto : Plutarchus in libcllo de vita Honieri , cxplanans allcgorice Martis & Veneris adulte- rium , fic condudit : Hinc fiec planum , quod ^4 Andre^ Alciati Cocordia iinde di- ciim quidam ipfi confulerct, vtpr^fidiis vrbcs contincrcc : Malim , in- qmtidm benignu4-,quam breui tempore do- minus appellariAd eft,/y.«AAoj/ 'TtoKvv yjo^ vov i^ihHV ^pnTof , H J^ea-TTOTiif ohiyov KAh^jBou. Sed h?c plufquam latis . Silentium_3 . EMBLEMA XI C ^ r tacer , hj^^d qmcquam differf faptentihti^ amcns : Stidt7ii£ esi index Ung^iaj, vox£ , E Irgo 1 1. animi in dex , 66 Andreae Alciati Erge premaf labias , digitoj^ filentia fignet , Et fefe Pharium vertat trt Harpocratem . COMMENTARII SE D E A T grauis vir , habitu Philofo- phicoitidurus, inter murosfuos magi- ftros libro-^jqui iiidice digico filencuim (i- giundo,Iabiacomprimat,uouad narcs por rigacvr ni hac figura apparec . BoLVM carnisincrafauces clauditnus fpongio(um,flexibilem,filiiia2 & fpuci re« cepcaculum,c|uiaeris reciproci allifu.val lodencium,& camera oris, ac fornice illo concaiio obfepcus,vocem itrmgit inarti- culos & format verba,vnde ple(5lri nome, & Iingu:e,a lingcndo indicum,quia lingic, lambic,forbet, & in fradlionc natura: mo- lam adiuuar,actcnuaudo cibo Sc degluticn do. Exigua portio & fruftillum corporis , fed cuiusfundlio fane multiplex 5c varia. Qu^icqujd concipic animus aut efHngic , hoc inrerprctcmanifeftat &: eloquitur : (i rabiesibi occulca, aut fpuma bilis circuni praecordia bulliens , hoc prasconc detegi- tuf, & cumafperitatequadam vcrborum cmicat: fi vrentis lafciuix fufcitenturillic carbones,& flagrare incipiant, per os ege- runrur fermonis indicio,qui refertusama toria leuitatc, mollis, efFoeminatus libidi- ncm fpirans . Quem chart^e pidx oble- (ftantSc verficolores,aIueus,fntilIus, teflc- ra,luda, palasftra, chotea, venatio, aucu- pium, luftrum, popina, culin3,& ralium aliquid,in orc habct frequcntcr,& teftimo nio linguae prodit morfum animi.Cui de- uotio & pictascordi , producjt in collo- quium diuina tantum, & quae celum auc fublimia (apiunr,non ludicra . non (curri- lia.aut vanitate aliqua commixta. Diftiu- gui hominem a caeceris animantibus racio- iic & oracionc nouiraus;inea velut in rao- Julo fpecies impiimnntur rerum , per hanc fe ditfundunc &: communicanc: illa matrix eft imprasgnata & gratiidaconcc- ptisfoimishajc velutobftecrix, quaspar- turieuti fuccurrit,& foecuni liberacSufTo catur in vtcro racionis partus.nili aperiat clauftra, accducataut roluat oratio. Si vitium in prole aut defedigitoq-yfUentia fuadet, E 1 Mar- Andreje Alciati Serapidi prApoft- tns Harpo crates. I^haros Thctri, qidd . ^eddere , Cf» facere Harpocra te i quid . fitrpotra tes . Martiaims Capellalib.i. Venim quidam redimitus piier ad os comprefTo digito fa- liuaii.filenrium componebat.Et Apuleuis lib.i.Dc afin.aur.At ilJe digitum a poili- ct proximum ori fuoadniouens, &in ftu porem attonitus:Tace,tace,inquit,&c.Re fpexit autcm ad id » quod de fimulacliro Serapidis audores refeiunt , cui prxpofl- tus eratfilentij Deus Harpocratcs,digito laLia comprimens, aut Angerona ore fera obfignato.D.Auguft. Decuiic. iS.cap.y. riin.jib.j.c./.Macrob.i. Sat.cap. lo.Gy- rald-Syntagm.i. Huc cjuoqi fpedanillud Graccura Epigramma i. Antholog, quod inonet indecencium verborum linguq figil lum elfe imponendum : meliorem namqj cffe verboruni.quam poflellionum cufto- diam Id auiem eft iu/iufmodi : KpeiTyojv y^p f/.v9ct>v , » KTiAvav ^v- ^AKif . id e(l : 2?t verbis linguA imponantnr clauflr(i ta- cendvs : Prdfl^tt snim lingua,^ modererti opes . Ph^rium] id efi:, AEgyptium .• fumpta dcnominatione ab infula Aigypti Pharo, prope Alexandriam.iii qua ille natuscre- ditur PIia.Iib J'.& 15 - cap. ii.Homer. 4, Od/iT.In ^a turris eft ingens,in cuius fum iTiitate ignis fieri foIeba:,qui nauigantibus de nocle prajlucerct.-ab huius fimilitudinc ciEterc^ quoque fpeculse in fimilem vfum conftrucftx.PIjari appelUts funt . Vertat in Harpocratem.] Apud Catui- lum reperitur formula h.-KcIoquendi pro- uerbiaIis:P^r/7//^w reddidit Harpocratem: pro eo,quod c;l,imponerc filenrium lde- que (Mxiz-.Etfacium me efjeputa Harpocra> ft?«?:id cftjOmniDO tacitiunum & filetem. Harpocrates Deus Aigypriorum,fi!entij prasfes, cuiiis fimulacrum infacris Ifidis &OfiridisveI Serapidis fuit pofirumjdi- gito ori admoto comprimens labia , vt filctij omnes admoneret. Verba Pliitarchi funt ex diCp uatio i: de Ifide& Ofiriie.- TfiV Ap'WO)(.pdLTi)V Se^V ct7gA>) »^ Vi)7riOV, yjS^poTMV Ttva. vofxt^reov , dKP^a, Tgp/ 9i^v iv AV^pcoTrois Koyi Viccpt ATi ?^Hf*C) {iS^SAp^pCCTH 'urpog-CtT^IV CTMZpOVl- ^iiv j J'iO T() ^OUdLTt TOV S^AKTVKOV 5>/sA Tjyi],yKcd7 erfites enin\ alio iiominc Ther(icem morioneni ■meri- vicuperacionedignum arguic,quam quod loquax eilec.quam quod obftreperus,im- porcune garrulus &feditio(us. Is enim II non proprie loquicur, non veiba facic, vt »1 alij , fed tnmultuatnr : bipaimi y.^voi '\fiorelo eiiJATpoiTriii iKohcet . Neftori confuitilli- 'e/is. mo feni nibuit oiatiortem mcllc dulcius ab ore fluencem : t» y^j ctTro yAOj:>yi^( fj.i' .enelfii Kno; yKvKicov rAov iti/Jii . Mcnclaoargu- ^ tiocor tam iliam quidem , & nuquam a redifce- it dentem brcuiloquentiam ! ^fi^dupet fJLzv , etKKo. fxetKA Kryicof , gV« i TroKvy.vSiif • Vlylk grandcm & vehementcm ,.fed diu Vly0s d* tamcncogitabundum facic, antcquikm lo- ratio vc" qui incipiat.Recn:ilIim^ didumefta quo* h^mens, dam ex veteribus, loquendi magiftros nos habere homincs.tacendi vero Dcos. Pro- iude laudacur iyiy,v^'ict, Pythagorica, & Spartanus ille Lycargus,qui fuos 2 pucris filentio initiari voluir. Notum cft adagium Grascorum .Tutum fdei>tij prA" mium : & illud Simonidis,Locutum fuif- fe poenicuir.racuifte vcro nunquam ;quod ali) Xcnocrati tribuunr. Nec enimomnes eapraediti (unt virtute , qua Caco, qucm Cicero dicicnullum vnquam cmififle ver bum , quod cmifliim dolerct . Succurrit Zeuxidis pidoris ad Principem Megabizu Megahi^> fermo. Is enim Princcps cum, animi cau- z,us repre fa,in pidorisofficinam defccndifler,& vna henftcs ^ eum fuis de arce pingendi difpucare ad o- Zeuxide » ftentationem auderec: Cum primum huc venifti (iuquit Zeuxis ) & linguam conti- nuifti , pueri mei nefcio quid de cc magni fibi pollicebancur, quippe qui cuura cul- tum,tuaraq; purpuram obferuareiic : (ed vbi de arcc.quam non cenes,Ioquico2pifti, tccontinuo vt ridiculi'! homincm efle pu- tarunt.Qjiidam captiuus cum duceietur ad Antiochum regem,qui hominem comi tabantur,iubcbajuefle prarfenri animcex- perturum fortafle regis clemenciam , vbi ad eius oculos perueniflet : Nulla cigo locusint^ mihi fpes,inquic:ailudensad lufcum rege, pefliuws , qui ioci'S intempeftiue iaAus hominifuit exiciofus . Merico apud Pindarum cele- bracur Thebanus Epaiiiinodas.qui quam ^Pj^ quam niuka fciiec , pauca camen loque- '^^^^^«^ bacur . E( certe frequciucr vfuuciuc , vt qui plus habeant pec^ofis,vt ita dicam, id eit,in quibus & erudirio&: prudentia ma- ior,ij niinus habcant lingux . Demaratus DemarA-^ CLini in confeflu quodam filerec , togatus. tus . an idfaceret ftultiria, an fermonis inopia? Atqui,inquit,ftuic'js lumquam cacere po- ceft • Kon pofllim crauflreabfque piacu- io auream Zenoms vocem , qui Athenis excepcus a quodani Principe , vna cum rcgijs oratoribus ('quod ille fciret eoseru duis fermonibus obIe(5tati,curauic &: quoC dam Philofophos arccflerc) folus riiiil di- cebac Itac^; comitei a legatis appellacus ; Zeno fe- De te vero,Zeno Cmquiunt illij quidnam nex inte:- fumusuoftro Pj;iucipi renunciacuri ? Ni- pocula tn E 3 hil ctturm/ fjLdv 'rrohKeiKt ro a-i7rcov von^eu , S&peuHmero filere nomjfe homini fapientif- ftmnm eB . Ad eundem omnino fenfum occurritex Plutarcho id.in quo gloriatur vel in primis Ino Euripidea , nimirum fe Tcireiy/^i^v TioTrov cP^, \(yHV W Acr- pethif. Vnde Ecclefiaftes 5. T^mptis» in- o7cov ctAKcov Kpa,T€i , ^iotf iTTOfxivof : linguam cohibe pYA alijs otnnibtu,cid Deorum exemplum . Idem fencic Hefiodus lib. x. tpy . TheixTcriif Toii ^W^rctvpo^ iv tLv^pcoTTOtiriv eipiTof itiS^coK»^ » '7r\H?i] SiyJ,pti TtctTo. [xirpcv eiS^i KctKov eiTroi^ , Ta.ydL yj/u dvTo^ y.H- ^OV c/.Ki£ didiffimo . FefTus iani eundo cum quis ad viarum finem perueniirer, defcrcbatur ad pouticum columnis de Porphyrice la- pide confpicuamjqua: nonagenisgradibus afcendebatur. Inde perueniebaLur m aulam fmc ca^naculum marmoreum, pulcherri- jnis rimulacris& ftatuis ornacum : fed & yiq feu meatus illi erancmarmorei,auc la- pide polito fornicibus cedi,qu^dam cciam fbresadapcrc^ eiufmodi edebant fonum , ac fitonitru intus terribilcexi^O.eret.Con- tigua huic labyrintho erac pyramis am- pla,laticudine quaqua verfum quacuoriu gera (bli obcinens,alticudinc o,neq3 confuccam nacuraj pro portionem partium . Gnofiacts Utebrts] Inclaufo &obfcuro carcere labyrinthi Cretenfis. Gnofus,fiue Gnoftu , Cnofus,feu Cnofius, vrbs eft Crctasinfu- I^.olim Cerathus div5ta,nunc Candia;quo dam Minois regia. Vnde Gnofus,Gnofiuy, & Gnofiacus, adiediua. Dddalui] D^dalus (vtex Chronicis E« Dddatus. febij difciturj tempore Gedeonis Hcbrijo- rum ducis claruit. Athcnicnfis fuit,Mitio- nis filius, fdber ingeniofiflimus , cuiusin- uenta plurima narrac Plin.Iib. 7.cap. 56. Vifus eft is fimulacrafecifie fefe mouetia. Labyrinthum in Creta fccit,in qucm poft occifum a Thefco Minotaurum,vna cum Icaro filio inclufus cri:vnde cum aufugif- fet , piopter infcrutabiJem fugam (vt aic Pal^phatus ) penius auolaffc exiftimatus eft.Dequoplura iufVa . Romana^I^halanx] Excrcitus Roma- nus. (paActy^y agmen miIitate,quo Mace- pfjalax . dones vtebantur , vt legione Ronuni. Li- uius appellac cuncum & aciem milicarem, connexione acqi tcftudine quadrata niili- tum . Continebat phalanx odo millia ar- macorum. Verba Q^Curti j:Macedones Pha!anges vocanc peditum ftabile agmen, vbi vii- viro,armisarmaconferca funt.Ide Iib.j.Alexanderphalagem.qua nihil apud Macedonas validius erac, in froute confti- cuic.Non ignorandum , vctercs lignis co- rynisqj id eft,clauis dcpugnarc confueuif fe, qu? ratiomilitum phalangibus nomi- nis caufam pr^ftitiffc credicur , fiquidem ligna vocancur phalangia. Argumenco eft, quod ex maceria compaclas fubftrudicH nes cciam phalangas vocicamus: & qu^ na- uibus fubijciiiuiu jc heimaca,id eft,fuften- ticula. 74 Andrese Alciati faciila,dicnntiiriccrti plialangia.Inde for- fhaUnx fan phalangia niincupara, qiis t trabibiis (tnim^il . tdas contexiinc;animaI cft fimilc aeaneo, dcquo Coelius RhoJig lib.7.cap. 1 6.hanc nairac fabcllam . 5cribunt Gr^ci.ruiffe ii Attica rhalangaquedam,cuiforet Arach- ne foror:cnm vero ab Minerua hop'oma chiam perdiciicidet Phalanx,& tel^artifi- cium Arachnc,matrimonio (c inuiccm ob- ftrinxerciindignata Dca , in rcptilc gemis vcrumq; deformauit, quod a foctu deuo- Ph(t!anx\ rctur fuo . Ad digitos q uin etiam vocem l iterno' hanc rcuocat Ariftocelcs;Nam qua flexus dtnm , conftatjCondylus(inqnitJ appcllaturiqua non fledimr, phalanx . Semiziroq-j houe] Alluditad illud car- men Ouidii , quod fupra rctulimusex i. Artis Semii?ouemq-y vimmyfemizirumq-y bouem, Qui quidem verficulus cx illis ell , quos Ouidij ar aniici Ouidii ex ipfius opcribus fublatos gutiM . volebanc . Qua de recxtant verba Senec^ i.Declamat.Iib.inhunc modum.-Rogatus aliqnando ab amicis fuis , vt tolleret crcs verfus,petiuit inuicem,vt tres exciperet , in qnos illis nihil liceret • Confcripfcrunt illi quos tolli vell«nt fecreto,hic quos tu- tos efle vcllet : in vtrifque codicillis iidem verfuserant.Ex quibus primum fuiflenar rabar Albinouanus Pedo , qui interatbi- tros fuit r Semibouemqi virum,femivirU7nq-^ houem. 5ecundum 'Egclidiim Boream y egelidumq-j Kotum. Ex quo apparec fummi ingenn viro non iu diciiim defuiflcad compefcendam licentia c a i iB i n u m ( ii o r u m , fed anim u m . A ieba 1 1 n terim deccntiorcin cfl^e faciem, m quaali- quis iKjuus cllcc . Hcc Seneca. Signafuperb.i] militaria figna, confpi- cua.in altum erev^la . Ancieri eognit.i techna nocet] Confi- ]ium ducis de ic dubia vel pcriculofa fi dc tegatur ante tempus,nocet ci, qui detexe- Techna> rit . Tg';-':');, ars,arcificiumjaIiquando pro doIo,allutja,impoftura,cauilIacionc,frau- de aitificiofa, ofFucia (vtinquic Plaucus) quemaJmodum Ars, apud Lacinos,quaIc cft illud :Sic ars deliiditur arte . Vcuntur Lacini Gr^-:adicl:ione.Teienc.in Euiui- cho : Tam fcio hanc technam a Farmeno- ne profeciam, quatn me viucre. Ec in Pro- uerb. Tcchnam hanc in tefiruxifli IV. Epigraphe Emblemacis facis ma jiife{lar,qiiiinam fibi velit A(ltor,nimini prtnehS quod non m^nns occalracflc debcant con- cofdil ot, filia Ducum & PriBcipum , quam fuerit ciltfida olim domicilium Minotauri labyrinthus: ^ idquc vcl raaximc in bcllicis cipcditioni- bus obferuari deber . Vt cnim momenti plurimum ad vi anum . 'Boemineoycum fit garrula lingua, gregi. Nos Germani fic efferimus: VVtUfiu wcvt verfchvvigen haben , So thue es deinem vveibe fagen . Hdibteibt bey ihralfo verfchloffen, Als vvajjer in ein fib gegoffen . 5cribicQ_. Curtius lib.^.de Alexandri re> bus geftis, Per^arum morem cfle^vc arca- na regum mira fide celent: vc non mctus, neqj fpes vocemeliciat,qua prodanturoc ailta:vetus enim difcipluia Regum fikn- j tium vit^ periculo fanxerac. Linguam gra- uiuscaftigari,quam vllum probium : nec magnam rem fuftineri pofleputant abeo, cui cacere graue fic , quod homini facilli- mum natura efte voiuerit: hcc ilJe . Huc Zajfiodo' reponenda verba Cafliodori ex focmula '^^ • Notariorum,libro fexto Variarum: Non dnbiumeft,ait, ornarefubiedos Principis fecreturo, duii. nullis ^ftimantur neceffa- ria poffe committi^nifi quifuerinc fide ma gna folidaci . Publicum eft quidem omne quod agimus:fed mulcanon funcancefcie da.nificum fueriut Deo auxiliante perfe- £la:quc tantophis debencocculi , quanco amplius deflderancu r agnofci, Regis con- filium folosdecec fciregraui/fimos . Imi- tari debencarmaria>qu? concinent monu- menta charcarum , vc quando ab ipfis ali- qua inftruvftio qti^ricur, tuncloquanrur . Totumautem diftimulace debenc , quafi fcientes nefcianc Nam folicitis inquifico ribus f?pc & vulcu prodicur quod cace- tur,&c. Leoimperacor,lib.De bdiicoap- paracu : In rebus faicj occultis & abditis fideies adhibe tibi & temperantes vi ros, & taciturnos,& qui in fuanon aliorum poce ftate f incjcum fecren^ res ifte.vt fecrecio- rcs fiant, minimc ad coguofcendum mul- titudiiie indigencOnofander lib-Deopti- mo Imperatore, ca. Deconfiliisnon euul- gandis.fcribic; Sculci inconfideratiqj efle, temercin uulgus cofiliu promere,&mul titudini arcanu intempeftiue commirtere. Improbi-n.& qui de Repub.male fentiiat, ciufmodiebferuat occafiones:quas nadi , in hoftes cofeftim trasfugiunt, eu nuuciu al]aturi,vnd€ fibihonores & prxmiacoii fequi pofle rentur. Necfuic vnquani vl- lus exercicus , dc quo plerasqj obcaufas Uim Iiberi,tum ferui in hoftes haud comi grenc:vbi prsefercim arcanu aliquod acqj terium craclari fenciuncjvel conferedima num & pr^Iiandi rcpusaduentare animad uertunt. H?c fereilJs.C^teru acerbaceri^ lex fuit olim apud A Egpytios,qua iubeba SeuerA-j turijsabfci.idilin^uam, qui Reipubl.ar- JEgypttO' cana, qux teda efle oporreret , aiicui dc- yum lex, texilfenc , vc reculic Diodor- Sicuius. Lau dabilefuic infticucum maiorum , quo ob- leruabacur, vc fi quisdc Rep. q^uidpiam fciret runiore, aliove modo, id ad magi- ftratum deferrctantea,nevc cum alio quo quam communicaret, ne indepubJicis re bus detrimenti aliquid importaretur . Magiftratus qua: accepijfet, vel occulca- rec, fiica viderecur, vel mulcicudini pro- derec . Eam ob rem Achenis, cum hofpes venilfec in ofliciuam couroris, narrare coe- pic vi^os efle Aclienienfes in Sicilia : ton- forftatimad magiftratum renunciauic : hofpes, quia non fiitis conftanter affirma- ret, vel quia vrbem totameo rumore per turbaflec , vindtus, cortusqueeft , donec certiore nuncio de vero confticiflec. Reue ra mulcum refert in rebus cam magni mo menti non temere fpargi rumores falfos , yel parum veri fimiles : vnde ex fumma profufaquelxfitia moeror acerbiflimus, fummaqueconfternatio ; aut contra , ex moerore lastitia nimia & immoderarajquo nihil vel corporum valecudini, vel publi- cx fecuncaci perniciofius . Referrcm exemplum Val. Maximi de Publio Va- tieno, fed obuium eft cuique, lib.i.cap.8. cui eciam argumenco belle couenic,quod idem fcribicinicio lib.i. Valerius; fingula enim exfcnbere non vacat . Inteiea ta- incn non prztermittam, quod habec Ara mian. Marcellin. 11. apud Perfas nemi- nem confijiorum fuifle confcium » pr(^cer opcimates tacicurnos & fidos, apud quos filennj quoque numea coleiecur. Vide Vegecium De re milicari cap. 6. lib- 3. Prontin. Stratagem. lib. i. cap. i. Hxc cum eflem commentatus , illud iterum fuccurrit ex Platonis Theage : Confiltum Cofilium. rem ejje facrafn . id eft : crt///./2»Aox U~ resfacra f)OV (ivcu ^iiy.ct . Cui conuenit , qtiod cfFertur e Menandri yvcoy.cu^ : hpov ifh n ^viJLCovKidt, , Reperitur & in Xenc- 76 Andreae Alciati. Arcana domta Imperato r 16 71071 de tcgendet . Xenophonte» fl MyofJtBUH hpoi a"j^0ov^>i. Ad locupletandiim vero pulclierrimum rhemadeHon vulgandis p rincipum arca nis.fuccurrut ex Corn.TacicoIoci duoin figiies : Primuseft inicio fere Aniiaiiam , vbi de nouo Tibcrij principatu agit,cuius racito iudu cajfus efi: Pofthumus Agrip- pa,centurionis cuiufdam minifterio:nun- cianrienim centurioni, vt mos milicix,fa- & percontanci Impeiacorii quoroodo Agrippa fadusef- fec ? fercur refpondilTe: quomodo tu Cx- far.Vc ederec focios fubigi non potuit.ncc Tiberiusdeeo fupplicium fumerepalam aufus, in fecreta palacij parte iuHit inteifi- ci, corpusqj clam aufern . Anacharlis in ^^^^^a conuiuio apud Soloncm confopitus ita de cubuerat, vt finiiUa comprimi pudcnda vidcrencur,os aucem dextra , quod fixno valenciore indigere linguam opinarecui'» Recfle vriq; quando uon facilc tot reccn- fucris homincs, qui Veneris intemperatia calamitaces /ibi contraxciint, quotciuita- tes principatusq; arcanorum defolarit enii ciatio. Qu^apropcer loco conclufionis eflo, filencium omnino feruandum in confilio» quod vim habere vis aut vfum . Nec qu^flioni quidem cedendurrLs E M B L E M A XIII. EmblematvU . 77 CEC RO P I A effi^am quam cernis in arce LcAnam^ Harmodij {an nefcis hofpes > ) amica fmt . Sic animum placmt won^irare vtragtnis acrem More fera-y nomen vel quia tale tulit. SlmdfidibHs contorta , fuo non prodidit vlhm Indicio , elinguem reddidit Ipbicrates . COMMENTARII. I. HAe c qiioq; figiUa indiiftri? Pigiio rij dcbetiir, quam fane non porflini non niaximopere probare . Stat enim ieas- na ereifta in arce feii ciirricula, elingiiisifa praquam iiocliaa, Athenienfium infigne, depi(5>a ceniicur,arealte dtus, extimefcensq; Hipparchi poccciam, ne vi adolefcenrem !i[ i juferiet, protinus infidias tendicad dcftruendam pro f.ia fa- culcate tyrannidem . Incerea Hipparchus ciim rurfus follicitando Harmodium ni- hilo magisiiiduceret, ftatuerat tamenvi nihil agere,fcd in loco aIi(juooccuIto.Cu neq; ficquidem proficeret ,3ccingebat (e ad eum contumclia profequendum.Soro- rem Harmodij puellam nunciatam vcni- rein pompa quadam ad geftandum cani- ftrum,per fuos a minifteriofubmouic.di- cenccs 78 Andrc^AIciati. ccntes.noii permittere id magiftratfi, qiiia & conftantiores in tormentis quibufciim* indigna effcc . Quod ^gi e ferciis Harmo- qiie perfcreiKlis Chiiftian? pcrfuafionis no dius,& ob eum nuilto argrius AriOogito, mine : quandoquidem leui adeo dc caufa compaiauenuit omnia,qu:A-t^. tautiim die cxcra fufpicionem erat ciucs fed & fpontanca:morti fefe dedifrent.H^c eos, qui pompam miliflent , inarmis frc- enim ipfa,carnifice iam defcflb, poftremo queurcs cffe : dv)^v ^ ^y- \ Emblemata_> . 79 juaV, fortem,crc(flum.Virg.8. Ainei.l. ^ Ant acre d.ubites in prAlia pofcere Turnu. Placuit] Vetbum luris , qiio plebifci- tum iiicelligit i^ira«ro . Viraginls] Virago AvTietVHpAy vel av- cTp/V.Symmachus ; etv7» KKn^tnreT^u dv- ^pii y oTt Ikt^ Avi^poiihi^p^i) AVTn. hoc c(i:Vocaifitur h^c -virago^quia ex viro fum /j/^ff/.Ouid. z»Meram. Hhc vbiperuehit bello metuenda virago. de PalladcIoquenSjquas virili fitanimo & vir ru te. Ec Martian. Capella lib. 6.de cad c: C6fult!^q'y virumprAfis, hinc dici/i virago. Aufon cpigr.i. ^^^^ThreJ/Aq-j viraginps arma retra^at . fic appellarur luturna ii.AEneid. Morefer&\ Leasnas , qu^e pro fymbolo forticiidmis & inuidi animi vfurpaturrvi dePieriiin» Hieroglyph-Iib.i. Nomen vel qtiia tale ] quod mulieri huic Leasnasnomcn fuifTet. idicula^ lEidibHs contorta] Fidcs, pluraliter, & '^m tor- Fidiculae tormenti genus , quo a lortorc untum fonres funibus alligatis a tergo manibus ffid, torquerur.A Grascisdicitur (r^otvtnqua: rencur,peruicere»quin obieda denegaret . Commifiumq\ teges vino tortusy ira . Poflerodie cum ad eofdem cruciatus rc- Tulluis i. Philipp. crimiiiis loco obijcit traheretur, gefiamine fellse (nam diffolu- Antonio,quod fcriptas ipfius litteras,cum tismenibris nequibat infifferej viuculo fa amici effent,poftea cuulgaflet,cum cqpiC- fciacquam pt dori dcrraxerat,in modum fentinterfe inimicitias exercere . Sed nc laquciadarcum fella! reflrido,indiditcer quid defidercs , vidc Senccam epift. S^» uiccm,&corporis podere connifa,tenucm & io8. Con fnio Emblemata. Confilio 6c virtuteChimjeram fuperari, hoc eft, fortiores 6c deceptores . EMBLEMA XIII 1. T>£LLEROPHON,vt fortis equestfuferare Chim/tram» Et Lycij fotmt Herncre monjtra foU : Sic tu Pegafeis vc£fw pctis athera pemis , Confilio^ animi moniira fuperba domas. COMMENTARII. V AR M A T V s cqiies alato equo infi- Oreforus acre efflaret de corpore fiamma-" dens iiaftam in njonftrum illucl Ly Vnde& Fulgenrius Iib.3. Mytholog.Chi" cium,Chimajram diilum,vibrat.Chim2e- mscram tricipitem piugi tsftatur,Leonen\ ramhacformanobisreftituit rignoriusex videlicet in principio , capram in media antiquis Corinchiorum nummi>,qui miri draconem in finc.; quxante Fulgentium. fice tamen iUud Lucre.i j iib. f illuftrant; habet Hyginus non vuoin loco Triplici cum corpore "jt ■vna^ E X ipfius vocabuli Bcllerophontis ety 'Bnma leo,pofirema draco.media ipfa Chi- mo fumptum videtu r Emblcma, conuer- msra^, fis aliqupt iiticris . Nam iJcIjerophout^i, ^ xiixciuuL, Andvex Alciati Bei/ero' dixcrnnt, qna(i tnalorum occiforcm jTA thoutcs (SgAAepct cnim ,-maJa diciiiiciir; vcl qiiafi -inde di- .^«A^r^apoi^Tfifc, rapiciuem confiilwrem di- ^tis . xerisjquod cciam innuir Homerus 6- Ilia- dos,qui ipfum /SaMipopov x.:/Ac^.«T/?,noluit pro priamanu Relleropho.item perimere, fed ablegauitcum ad fbcerum lobatem, Ly- ciae regem,Iitteris iJli ncc opmanti defigna tumfacinusindicantibus datis,vt quoquo mododemedio tolleretur. Quas vbi per- legillet lobates, quo Prosto moreni gere- iet,varijseipedicionibus,aleisqi valde pe- riculofis iuuenem obiecit; incolumemqj atqj uuiidum toc exantlatis laboribus eua fiirecerncns.tandcmad Chimasram dckn damnouram vocauir,quam coegit . Erac Chimi,ra. autcm Chimseraadeo terribilis,quae flam roas euomebat , vt proxima qua:q; com- burerctjac ignc deuaftaiec,& pccoraintcr» ficcret. Atvero Dij cognita illius innocen tia,cius miferti, Pegafum alatum equum, nacum e Neptuno & Medtifa , vel v t alij voluntjC fanguine Mcdufa», duni eius ca- puc a Perfeoca:derecur,iIli dederunt Eo equo aftut^ confcenfo {vt Strabo ait lib. 8.) Bellerophonces vedus, monftrum il- lud virtutc incredibili confccir . lobates iuueiiis virtutem & fortitudincm admi- racus, rediligencius fccum animaduerfa , tandem reperic, mcram hac cfl,c fallaciam atq; calumniam. Dataergoilli iiimatri- monium Caflandra filia ( aiij Philonocrt vocantj ingenerum fibi adfciuit , & de- cedvius regni fuccefTorem tnfticuit. Hanc infamiam non ferens Proeti vxor, fum- pta cicuta flbi mortem confciuit . Ve- rum Bcllerophontes, quale eft ingcnium. plerisqj mortalium , tanca remm gcfta- rum felicitate elatus ^ in coelum quoquc afcendere fupcr cquo Pegafo ftatuit: qua arrogantiam lupicer , omnis temeritatis grauilTimus vindex , deprimendam eflc ratus, Geftrum cquo illt imiv.ilit, qui fef- forem er aere in terram cxcuirit, iu qua foliim cquitare debuerat, non vero enam in coslum fcrri , quod cot viftoriarum obtentu , & tot mo.iftris domitis vidcba- cur afFeclare . Vndc Horacius lib. 4. Carm. Ode ii. Terret amhufius Phatton auaras Spes : & exemplum graue pr&bet ales JPegafus . terrenum equitem grauatus Bellerophontem. Cecidicautem in campum Lyciac, quiab huiufmodi eueritu Alieuseft dicl:us,eria- uitq; ibi claudus, mancus, & cazcus, do- nec inedia abfumptus fuit. (^iiod ideo ccnfidum volunt, quia mente oberraret excufliis.Namex Epicharmi do-ftrina,^»^ opa, y yJji v»^ dLKiH , To. S"' a.Kh.di i-dvTA TV^Kd . Mens ziidet^mois audit, reliqua Tjeroomnia c&ca . Eqnum autem alatum Aurora dono accepir a Ioue,vt fine laborc mundi plagas quoridiano curfu ccleriiis pofletcircumirc. Hiftoria referturab A- fclepiade.Vide prouerbium, BeUerophon^ tvi //rr^T^.Eandem hanc fabulam copiosc & erudite nonmodo retulic, fed &ad hi- ftoricam fidem reuocauitSabellic.j.Enn. i.Non grauabor auccm huc attexeremy- thologiam Plutarchi de Bcllcrophonre , dequc Chimxra,cx lib.dc virtutib.mulie rCi.Huius h?c eft fcutciuia.Fabuiofum eft Pegafu Temen teu Bel rophort gia Bi • rophoi' ex Pluf cho% Emblemataj. 8j cjiiod in Lycia dicitur eiicnifTc, tamet/i hoc publica fama receptum fit» Narratur itaq i ad cum modumrAmifodariis^fcu Ifa ras, vti iiominatur a Lycijs,ei Lycioruin colonia,qua: iuxta Zcliam crat» venit vna cum nauibus piraticis,Chimaroduce,ho- minc bcMicofo , fcd crudeli admodum & efferato . Huius nauis in prora Leonis,in puppi Draconishabcbat infigne.Cumque noxa: muJtum Lycijs intuliffet, mareque infeftum habuiflet.vt nc quidem traijci tu to poffetjueq; vrbes maritim? ptoindeha bitabiJes eflent.in eunde quidem eipeditio nc fufcepit BeIlerophontes,& ad extremu interfecit , fugicntcmqj Pegafo (quod, vt conie(flo,genus eratnauigij celerrimi) iu- fecutus:atqj Amazones expulir,& bellica virtutedomuit.&c.Deinde fequitur:Sunt auiaffirment Chim(^ram iljam Poetarura hgn]Cntis decautatam,monrem fuifle Soli oppoifi rum,in quem Solis radii cum retro fleL^erentur,& vehemenrem a^ftum in pla niciem rctorqueren t , favflum cflevtinde frviges marcercerent.Quaj malicaufacum notaelfe BelJerophonti, excidi iufllt ipfe piaccipitii par teai eam,qua: laniiflima pu- tabatur, & plurimum folarem ^eftum re- fletftebat . Scd quod non ei elfenthabir? graiiae , iratus ad vjcifcendum Lycios fe contuJit:tandem tamen a mulieribus pla- cafiis cft.Noraphis autem 4. Iib.de Hercu ie narrat, fuifleaprum ingentcm iii Xan- thorum finibus,frugcs depopulantem,quc Bcllerophon occiderit. Qu^od mihi mini mevidetur fabuJofum. Ha;c cx Plutar- cho,fed concife. Hiftoriam hauc comple- xuscft integram pr^tcr Homeri enarrato- rem Pala:phatus lib. i. A'\K»yopt/.M^ tcm Fulgentius i.MythoIog. Vide Nata- lem Comitem Mytholog-I b.j-cap.^. B,ellerophon] Sapiens, beneq; confultus , quique fit ^ii^ti^ops^, vel Tct ^'chKtpa. (povm . Sic autem denominatus cft,a Bellero Corinthiorum principe a fc interempto ,cum alias Hippomis voca- retur . Tortueques] Animimagni, Pegafove- ftus . mArn. ChimAram] Chimaera , monftrum tri- foime,priore parte leonem,draconem po- ftcriore,media capram referebat, flammas ore vomebat. Homerus: UpQ(rSi hicov, O-TTt^iV S^pttY.my fJLiffffH ^vcv «TTo^yf/tfaefc 'TTVfoi (j^ivof «i-S"»- J^rima leOipeFirema drtteOi media inde en- §u£ grauiter patultf ipirabat narihtui^ gnem , Hos codem vcrfus habet Heflodus tn Theogoi.ia: vndelicctdubitarc, vtcrcorii prior floruerit, quamuisego fcrecoajta- neos iudicem, Honjerum tamen antiquid rcm nonnihil. Ouid. i i.Mctamorph. G^oqyChimsara iugo medijs in partibui hircum , FeBui ora leAycauda firpetitPs habehat, Vide Homerum^.Iliad.& Lucret.lib j. Solinus tamen Chimajiam monrem cflc chimAra fcribit in Lycia, vnde nodu fumidus ignis ^^^^^ £^,_ exhalat . Atq; hunc montem monftro illi ^ triformi nomcn dedifle,ip^emetetiam Ser uiusaflciititur ad illud Virg. Eft,inquir, Chimarra mons Lyciar, cuius etiam hodie ardet cacumen , iuxta quod funt Ieor.es, media autcm pafcua funt,ima veio ferpentibus plcna. Hunc quia Belk- rophon habitabilem fecit, Chimeram di- citur occidifle. A qua fentcntia parum di- fccdit Pal?phatus,cum air, ante planitieni montis Chimarr:^ Leonem fuiflequcdan), Draconem autem rstr6,cx quibus pafto- res Jxderentur. Ad qu^Ioca Bellerophoit vbi accefliflet,montem occupauit,p©ftea-" queinicclo ignijfer? perierunt.Triformis Chim&n^ eftautem Chim^ra (qua noraiur amoiis cur trtfor pctulantia,id ci\,Kvfx ipcoTo^) quiavolu- ptascorporis infultu Jeonii)o primiim in- uadatjdeiiide procacitarem & Iafciuiam in ducat , poftea vero poenitenriam & vene- num.FuIgent 5 . Picrius 1. & 14. Hiero- glyphic. Hefiodi intcrprcres in Theogo- uia Chimxram fcnfu allegorico tres expo nunt Rhetoricas partes:J^/X£tr/;cwV,feu iu- dicialemj-srcti^M^t^p/xj/V , fcu dcmonftrati- x\zv[\-jihiv- T/xoV,quod vav* n\ fit io prinjis,& iougio riad pcrfuad um vtaturorationisjtra- .c.3. Satis ruperque dc Chi^i^era hucufqj nifi me Lycophronis mterptcs, vt aliquid ad- derem, rcuocarct . IUe enim Chima^ram pro muHerc ponit, filia Amifodari^, Lyciq prsefidis , cuius fraties duo , Leo Sc Dra- co,qui cfi Lycia: cgieflus occupaflent, via rorcs, aliosq; muitos trucidaflent.Qii,od autconcordes, & vnain aliorTi pcrniciem confpuantes, tricipitc bellua illos pleriq; nomindrunr: vtquia periti belloefl^nt,& infignicorporis pr^diti robore,ignem expi rante dixerunc Hos Bellcrophon vicir,in iedo faucibus plumbo,id cft,ieruirutis fr? no ln priori partcLco pugnabat , Draco in pofteriorc , at in medio Chimxra , co quod eflet infirinior . Alij ad hunc penc modum.*Chima:ram (vti colligitur ab Ho mcro) genrcm fuiflebcllicofam, quam leo ni efle fimilcm diccbant. Hac fuerunt Anu 2oncs,qu?a faciepugnabant valde ftrenue & gencrose , quas l oeta cum Chim^ra , hoccll,capra,confcrt , quia per prajcipitia incederentcaprarum in modum,& m pra; ruptis locis habirarenr . Monjird Lycijfoli] Chimaeram jfallacia dubijm , frauJem , quanquam variam & fo r t io rc m . H OJii i ne s i m p robos , m a I efi c os , fraudiilentos . Lyciiaiirem deducuntura nomine hviiO( Ju/>us,hmc ad^givm yHomo homint lupni £rt Lycu rcgiommoris A- fi' .fic dida a Lyco Pandionis filio , quam ijgat fliiuius Xa!ithus,alius abeo,qui Iliu pr ^fil^ & ris, qn? confilio & itiagnitudineanimi fo- rtitudi piri,& tolli tanJem non poflic Quaquam i 'vtf, cnim nobis intcrdum Gt concertancium cum forttoribus,& frauHum omni gencrc inftrutflioribus.pugnar tamen minimeeft ccdcndfi, modo inftrudi fimus firmaqua dam panoplia conftantis animi,fiinicj; iudi cii.Nociiisenim eft, quam rc confirmare ncccfte habeam, nihil ramarduum.camq ; inacceftum efte , quod derteritatc ingenij actingere,& tandcm aflequi noii poftimus: uullas deniq; tantas vtres,aut etiam frau- duminuolucra tamintricata,quasdeclina- re, aut etiam ai^erfarc nequeat ingeniofus bcneque confultusanimus- Qux fententia certe philofophica hoc lepido figuratur cmblcmatc . t.Siih hac prarterea Bellerophontis fabu la vit£e humanaj ratio prope omnis conti- nctur;nam neq, aduetfis rebusnimis trifta rijueqj prorperis& felicibus nimisgioria- ti aut cxtolli conueuit , quojiiam horum omnium dcniq? moderatorem Dcum cfte cxperimur.Is cnim pro fua fingalari clc- mcntia ,& calamitatibus iniquc circum- uentosadiuuat.quod accidit, dum calam^ tofuseftet,BcIleiophonti ; & nimis elatoff- animosdeprimit,qu3re idem poftcadccoD lodiciturdetrufus . 3 . Eadem fabula denique per Chim^ram Irs efi- ab ira, monftrorum omiiium turpiflima» ChimtfM' propofltaciws turpitudme nos rcuocatril- laenim furibuiidos facitcos.qui ralianimt motu exagiranturj ocuJosqj rubro colore perfundit , & flammis armaram Chimae- ram eflicit . NuHum (ane cft vitium ma- gis vel honoiijvel virxmortalium, vel fa- cultatibus infeftum.quam ira, qu^omnia vno remporeeuertit, nifl Bellerophon, irl eft,reda racio illi moderetur. Igitur qui huic virto funt dediti, non minus a noftra confuetudiiieaueriendi fnntac deuirandi, quam teterrimi & maxim^ perniciofi fcf qut(t dormit ocnlu apertvs , idcirco ponitttr arkte fores-templorum , I T. E X verere Chriftianorfi pacrum infti- Vnde de- tuto,& ex rerum proprietatei cum etiam dH^UEm ex Oro ApoUiiie videtur defumpcum hoc hUmeLj. fchema,quo vigilantia & cuftodia m Epi- fcopo requifita defignaiitiir : Depingitur autem duplex vigilantia,corporis vna,m« tisalrera.Corporis vigilantiam Gallus re- fert^qui homines ad labores folerexcitare. Campana vcro.quia mentem ad Deum ex citat.fymbolum interioris vigilantiascoii- tinct.CuftoJiam aucem reprajfentat leo , proforibus templi excubans Sanenonci- tra myileriiim veceres gallum ediciori facroria templorum lococonftitui volue- runr, quopaftoris pociffimiim vigilantia GaRws repraefentaretur. C^o fpedat illud D. cur facru ^regorijex homilia quadam : C^ifquis popuii fpeculator ponicur, inquic,debec in alco ftare per vuam , vt prodeHe pollic per prouidentiam. Sunt pra2terea,qui Do- ^ Keupov iTl^^ a-KtpTdi. IIKIOS S^i a.viGalIum gallinaceum exoriente Luna , vt affiatum diuino quo' dam §piritu bacchari atq-^ exultare feriit , Qriens autem Sol nunquam ipfum fallit , tum §luid p Leonem Eroblemataj I 87 rnm vehementijfme vocem contendens . Lucretius 4.fic: etUgiiUumynoBe explaudetlhus al k AuYoram cUra, confuetumvoce vocare. Poeticam rationem huius anteliicanigallo ram cautus tradit Lucianus in Somn. fiuc GalIo,qua mox fubiungcmustplulofo phica Heliodorus AEthiopici.his v-erbis: Ket^' OV y(f.(i KAtpOV d^iKTpVGVifJtJ^^jnVj^ «Tg, «$• Koycf , dLi7^y\(TH Aliud, Son crefiofo in vn luogo^e di tal forte» Che giu mipedony quand^il pefo egroffo. E fetnpre,n che mifermi, 0 che fia mojjo Auieny che Vhorologio in golaporte. Son Capitan d'eJfercito pedont^y £per vfarevnamiafoggiafgherra L'elmo h^ in tefiay ed in groppa vnpen- nacchiont^ . Son fenz,a braccia,e con altrui fh guerro-j, Son fenXa derti, e moz,z.tco in f-nzone . ^orto gli ffroniye vc co ipie per terra. Caiio ^ejfo fotterra , Ter tronar mia z enturay e miodeHino , T.purfiimo vn Rubin men dtvn lupino . Habetiir & aliud de Gallo : blaturA folers produSfus munere vates , Mendaci nitnquam voeefutura cano . priu^ obtueor fole-ybis rrafcor in aUYas^ Nec battifma,r'ifipofi meafatayfero. Mortum ancipiti dependet corpt£6 obelo , Co^ilians hominu gaudia multa gregi . Haecforfan vlrra clepfydram, i;on camen exrra rhombum . INSTANTIS Eoi] Lncis aducntancis, diei redeunris,qi!em vidctur aperire Eos: quod remnoris Gallicii.iiim appellatur ; Horario GaHi cantus. H*«j- autem aurora cft Gra?cis Ouid.3.Faft Tresvbi luciferos veniens prAmiferit Eos . Aufon. in Eidyllijs : ' ^ Ter clara infiar tvs Eoi Signa canit ferta deprcnfo Matte fa^ telles . Sed pro Poefeos ftudiofis pauca fuper h^c annotabimus Vocalis w,apud G ra;cos lon- gaeft Lariniqjcum Grarcas voces huiuf- niodi cransFerunt,»?, in clongum commii- tant,qucd Ouidiusfecir in carminciam ci tato . Sedahquai:do eucnic , vt di^fliones Gtxcx 3 qnas per«, fcribuntur, c^dem & per 5,enuncientur,quod hic fii.N^im Gr^ » & ce H&r,& eVt)^dicitur. Vnde Propertius Iib. iaii* i.vno difticho vriamque quantitatem eft compleyus; Siue illam Hr^perijs.fiue iUa ofiendttEots^ Vret Ecos, x ret & Heipenos . Caner s det gallm] Lucianus in Dialo- go,qui ii'fctibitur .Somnium.fcu Galius , multa dif^erit de gaMo, e ouibus pouca, quia non fii eiucund; a:elcgunfur,trasla« tahuc conieci . Lcqnnur ai tenn Micyl Jus in hunc modum ad galluni: Profedo -^abula & olim ift rfmodi qurddam de vobis au Gallo , diera/niadolefccniuliim cuempiam f'iifl[e F 4 Galium IH. Eos Aura YCLj . 88 Andres Alciati Arijlophd nts fahti- la, de vaU h. ^ Cur gal- lu4 mane Gallum,Marti aciamatum, atqjhuic Dco compotafTc , coniificafreqi & in voltipcaci- biisge/riirc morem . Icaqj cum Vcnciem adirec Mars, cumea concubicurus , hunc Gallum vna fecum adduxiire. Quoniam autem Solcni pocilTimum metucrec, nefi c rublimiconipexilTct, Vulcano fe prode- ret; fonsad ortium adolcfcenculum lem- per relinquere folitun), cuius indicio cer- tior fieret.quando Sol emcrgerec Deinde Gallum aliquando fomno correpcumcx- cubiasdefcruilTe infcientem,SoJemq; nu!- Jo pr^fentietc imminuilTe Veneri ac Mar ri (ecure dormienci, propterea quod con- fiderec Gallum indicaturum fuille.fi quis inceruenifrct.Itaq; Vulcanum a Solccdo ^lum,eos deprehendiflcimplicicos , acque irrccicos his vjticulis, qu^E iamolim inil- Jos fuerat fabricatus.Porro Martc , fimul atqi dimifllis cft , indignacum aduerfus Gallum fjilTe^acq; cuminaucm tranfmu tancjijfdcm arniis , vcin capite progalea criflam obtineret . Hanc ob caafam,qu6 Yos Marti purgecis , cum iam nihilopus , fimulacq; Solem cxoriccera (en(irtis,mul toantc vociferari,arq; illiuscxortum pr^ nunciarc . Ha:c Lucianus, & multa alia ibidem. Ariftophancs in fabuJa,cui ticulus opvtSi^Aepidam narrac fjbellamiimpcraf- fc (cilicec aliquan lo Gallum Perfarum genci (quarc quoq^auis Perlica dicicur) vnde cciam tiaramgeltac rcc^lanijquod fo- Jis regibus erac conceirum- Adeo verofor- midolofum & durum impcrium illud fuilTe^vc ntic quoq; galjis canencibus cun- ^limorcales, ccu mulcam verences.ad ope ra pcragenda profilianc . Erafmus in ada- gio t Priufquam gallui iterum cecinerif , caufas rcddit ex Plinio.Sc Ci ccronc, acque aliis.curnodu gallus caiicet, quem vide . Sedfas fic lacius no )nihil cum gallo cucu rire,feu vt Demofthcnes dicir, noiLKv^^HV. Ambrofius Nolanus fua: a;cacii- Philofo- phus haudignobilis, in fuis quxftioijibus exiftimac,galIorum antilucanum cancum ab iniiata quadam (alacicate proficifci.Enre enim hoc ani-nal pr? c^terisgallinis dedi- tum,ac veluc viorium, mireq; folicirum Hc fobole propaganda,adeo vt vnusgallus tompluribusgalli.iis pr^Hciatiu:, cancam- fjue turbam vnicus maritusimpIear.Hinc aliquando Trigint^ vidjtas lapidu temeratiw iHi* RedMit i htufadnus) folefiupiti pmr. Cancu aucem libidinem cocundi figuifica- ri,vcl illud pr?cipue denocat,quod ante- quam ad ineundas gallinasidonei fint.con ticefcanc . Qii^od plerisq; auibus vfu ve- nic,qu? Vencns procliuicatem denunciac: quemadmodum dc perdicibus aic Pliiiius, qu? fuperuoJancium afflatu concipiunt , f^pe vocc cantum audita mafculi . Quid Rifum t mirum inauibus,cum & vxor qu^dam fa neatu: a lax foiis mar ti abfentis littens miiris feim mici . pr^gnatam fallafuerit ? 6 fe pelui asrea ipfe Alcia tus 8,Parerg. cap. 1 1 . fic ait.-Dubitabilior eft alia quaeftio,an immodici importuniq; campaiwrum pcUuum puifatores officio iudicis compcUi poflfint,^ c ce(lcnt. E t fc ieo dum veteribus non fuidc hunc morem > fed inftar peluiLim fabricaca hxc vafacam panas appelIaric?pras,quod ex Campano a^re conflata; eflcnt. Yndc pioucrbium in loquaces & obftreperos,D(7^^ qui libellum de notis Hieroglyphicis Gr^ ce compofuit , cuius hs ^ ^nm voluntj(]uia fcra cft perfpicaciffimi vifus. 90 Andreas Alciati Lionu t' mago in ■valuii te- phrum . I V. BuopaJ^o rts eccU' fiafiici mmera . vifiis.De quo fi plura ciTpis,vidc Ariftoic lcm dc Hift.anim.& Oppiauum iii 3.& 4. dc vcnatione, Plinium Nar. Hiil.lib-S.c. 1 6.qui ancricjlcoiies nunquam limis ocu- lis intueri:de oculis adapenis non menii- iiic Vide eciam Coelium R hod.li. 1 3. c.8. Templorum idcircoponitur ante fores^ Eruditc non miniis quam dili^r.enter in fuo Copiajconai Pierius lconrs faciem il- Jani,qu3! pnma vifa eft Ezcchielijnitian- dorum faciorum admonitioiiem nobisob latan. fuiile iradit.-eamq; a primis vi(am, quoda vira nrincipum foleat totius popu li confenfus legcm fibi ftatnere. Ponuntur itaqjad valuas tcmplorum , vel poftibus fuAiq; plane lcnhi Apoftolus i Corin- th.i3. Sivel hominum (inquit) vel ange- lorum linguisloquar , charitatcm autem nonhabeam ; faftus fum ^esrefonans, ac cymbalum tinnicns . Addani dc campa- Campa' nis 'TTApifycof , vulgarem efle crtotem , narum o» quo Paulinus Epifcopus Nolanus, Diui rtgo , Hieronymi a!qualis , & fandimonia vitae fpcctabilis , primus »n fuam Ecclcfiam campana? vfum inuexifle creditur: quafi priori fasculo ignotus ille fuctit . Verius namq; eft, virum illum fan.flilT^nu'] Geu tilium facrorum abufuin correxirfc , & ad pia munia tranftuliffe , vt nimirii eius fono exciri poflent femotius habicantcs ad conciones precationcsq; . Caereroquiu ijsdcm , quibus hodic , vfibus deputaraS fuifle prifcisquoquc fseculis campanas , Hadnanus lunius diferte docet , lib. 3. /nimaduetf. cap. ii.Sed ne gariulitatis vento impulfus audiam ^coS^eovtuov X^^' KHoVi flagellum dc pelui. Emblemata_j . ^ i Sobriusefto,& memineris non temere credere: h^c funt membra mentis. E M B L E M A X V I. XJ E creda4 , ne ( Eficharmtis ait ) non fobrius elio : Ht nerui hurnan.t memhra^, mentis erunt . Eece oculata manm , credeHs i d , ejjuod videt : ecce^ Pulegium antiquA fobrietatis olm : £luo turham ofienfb fedauerit Heraclitm , Mulferit cjr tumida feditione grauem . COMMENTARII. RE c r i^habet (emanusocnlataj fed Sobrieviuendum^( }iyefj.ovc^etf Tet •^pi]- y.etTet em TTOTi hVcu iheyov • Ecce] Demonftrandi nota refte iilgitur cum m.anu ocuJata , qu? credit id, quod videt. Oculata manus] Adagium,quo rei ccr Oculttti, titudofignificaciir. Ocularasenim manus manus , dixit Plautus,qua? promiflj velinc exhibe ri rc.non oratione promitci. Nam ocuJos habere,quibus videaut exh)I:>ita.aures non habeicquibus audianc polltcitatioiies Ita lena qu^dam in Afinaria adoJefccnci au- reosmonics poIIicenti,cLim iJIa uihij com moucrerur promiflis,inquic : (^um a ptfiore panem pitimusyvinum ex oenopolio , 5"/ AS habent,dant mercem: eadem nos di. fciplina vtimur . Semper oculatA nofir& funt manus,credunt quod vident Ideni in Pfcudolo : Eme die cAca hercie oliuum,idvendito ocu Ipta dic-j. Oculaca die aJiquid vendere, cft prarfenti pcciin a veiidcrc . Vim proucrbij videtur exprefifrc Tercnti^iius iJIc lciio Sannio m Adelphis : Verum ego nuquam ade-? afiutu^fui ^luin quidquid poJfem,mallem auferre po- titt4 in prdfentia . Huc quoqj alJufit Ch^rca in Eunucho : Tar fisj nunc promiffa appareant . £c Oculata die ven' dercj . Emblemata. 91 EtPropcrt.lifc.T. Cui no mte pettetMnec meinm ctttigit . Idcm Plaii cu s in T r u cu len to; Maniu vetat,priufquam penes fefe habeat, quicquam crederc^' Imo & facr?Iitter?admoncnt, nonomni fpiritui eflc credendum. Non fia- Credens id ^quod videt.] Herodotus : fim fiden ^rct ivyyAV^ ay^pcoTrota-tv eoyTet atti^o inm. rjzpct i^^et\(Aa)V : Aures funt liominibus magis incredul?,quam oculi.Proinde lau datur illndThcocriti : ^ Ne crede citijpme,ni priusfinem videas . Cuius fententi? vim tenerc debent qui ver ^atitur in Rcburp.& negotijs grauioribus implicantur,fed marime temporibus pe- riculo{is.Si enim propter amicitiam mul- torum fucatam vix fratri fidesinterdum fic habenda,perperit6 meminifle debemus Pythagoric? paroenii^,N^ cuiuu dextram iwitrem, quandoquidem hominum ca fic improbit3s& vcrfutia, vt noii modo fer- mo,fed & frons,vulcus,& oculi ipfi perf^ pe nienriaurur. ApoIIonius rogatus a re- gc Babyloiii^, qna rationequietus iu fiio principatu perduraret 5i, inquit:, paucis fidem habueris . Nulla enim regibusma- ]or pernicies impenJet quam cum delato ribus facilem ad fe adtcum pr^bcnt- Plato de Repub.magiftrarura optac , qui fit 7* JVfifc S^ta/n^pvKKiifjLivoiy id eft, qui au res obtufas habeac ad rumores & fabulas po- pulares . Addam & id Plautinum e Tru- cniento : Non laudandusefl. ts , qui plus creditquA audit quam §^£videti,non placet , ciim illi plus lau- dant qus. audiunt» vnus,qua oculati decem . Atqui fi mngi^ pollerent oculorumquam an'mi iudicia . profeda de fapicnria foret aquilas concedsndum. Homines enim neqj longe dirfita , neque proxime ad/ita poillimus cerixre, &c. A- puleius ti5 alio feiKCtiam torquet,vt dixi, Com^ Frugalf' tns vetg -^ rum. 94 Andre^Alciati. In oleri- bits ptper. Heluones qui pro' prie . MagneLj ~jts efl ora tiont6 non Commune magnum. Pliniiis epift.ii.Iib. i . dc Catilio Sciiero : Quam parciis in vidii ?quam modicus in culcu ? Soleo ipfumcubiculiim ciusjip- fumq; leclum,vt imaginem prifca: fiuga litatis.afpicere.Ipfius autem Plinij fruga- litatem habcs Iib.i.epift. 6. Olus\ Kciy^dLvov ' OIus dicitur omnis hcrba fatiua,ab alendo , quod vetercs olc- ribus alerentur , antequam elTent repert^e frugesjijsq; vefcebantur abfq; luxuriofo condimento.vnde prouerbium, to iv Ket- "^^votf vri^TTZfi , in oleribui piper ; pro rc ingrara & infipida . Hinc qUoq; olus pro tenui & quotidiano vidu nonnunquam ac cipitur.Hoiatius i.Serm. Sat.7. fi ■»unjua*yi es forte tocatHS Ad coenamylandas jecurum olus . . Et quia asgrotaiues plerunq; ten u i egent "vid:u,cos oleribus curatos fviinfe conftat cx Phnio,& Plauto in Capr.vbi Hegio Para- fitum inuitat ad coenam tcrreftre^i, tis olerihus.Qwx iJIe refpondet:C«mr( , Setv/j.cL^ovTcru S^lCt^pipOVTcOi, 0)? yipUKhHTO^ , d^lOVVTCOV eivTov Tcov TroKiTcov yvek>y.iJV Tivd tiTrtiv 'TTipi c[xovoiet^ , dvetCdLi iTTl TC y^>Ty.ct,;($u het/2coV "Iv^p^ KvKtKct , TOJV CthiptTCOV i'7ri'7ra.7et^ , j(5u yhi^^cavt KiViieret^ , iKTT/ojv ci-ri^hSev • ivS^ei^Afjnvoi a.vToli OTl TO Toh TV^^ vti- les: Acilludert Latinis abftincntia,omnis innocencia , quae apud Griecos vfltatum nomc" nullum habet , (cd habere poteft A^hd^HcLv tnzTw eft innocentia afFettio ta- lisammi,qua: noceat nemiiii,reliquas etia virtutes frugahtas continet.-quae nifi tau- ta eftet,^ C\ hisangurtijs , quibus pleriq; putanc,teneretur , nunquam eftet L.Pifo- nis cogiiomcn tantopere laudatum . Sed quia nec qui propter mctum praefidium rcIiquic,quod eft ignaui?:nec qui proptcr auaritiam clam depodtum non reddidit , quodeft iniuftitiaeinec qui propterteme- ritatem raale rem geflic , quod eft ftulci- d^jfrugi folccappellari: cotres yij^cntes, foriitudinem,iuftitiam,prudcntia'm fruga litas complexa eft , etfi hocquidem com- munceft virtutum : omnes cnim inter fe ncxa: & coniugata; funt . Rcliqua igitur & quarta virtus, vt fit ipfa frugalitasnc- ceflrc eft . Hadenus ille de vi verbijnos ad iSohieta- rei notionem veniamus.RccSle Apuleius , (is Irius, fobrietatem dicitefle fapientiasomnis pri- xwarium fundamencum,quod in fe virtu- tum omnium fcmina continet:nam fobrie tas tem peruntis fpecics, prudcntiai comes eft.cnperfpicientia veri,falfique,tum in de Ied:u habpiido rerum bonarum ac mala- rumjea fortis cft.quai voluptatuni illece- biis noii C3piatur»& iuftitiam colit,quam in fe primiim feruat, ahjs etiam tribuit. A fohrictate itaq; fuam philoiophandi ratio ncm Pythagoras orfus eft , cum quibus, ce.rcisque de caufis abefu carnium prohi- beret • Q^iod adeo multis probatum eft, vt plcriqj inde fadi mcliorcs,ac cuitio- res,fapieiuix latices imbiberunt;alij fuper ftitioic Pythagoram semulati in totum rc pudiarunt cfum carnium , & animantia muta.vtimpuracrcdidcrunt: quo dc nu- mcroEucratita^, dcliri quidamhafretici , dc quibus Epiphanius.Sobrictas vitturum pcnc omnium feminacium cft;quam vna. qui habeat, &: caitcras ctiam facillimc ha- bucrit.Placoin Charmide cemperantiam, vica; hominum cultodem appellac lu Gorgia prxcipir,vc qui (anusacbeacusef- fe velic,hanc vircutem exerceac. Et Xcno- phanes nihil in homine nafcimali poflc , qui cempcranciam fueritamplexatus.lca- mic q^uocquor fapientcsolim habiti funt, temperaciflimi pra:dicancur:vt Soctates, qui quod, tenui vidu eflet^ea pefte fseuif- Kifea cadus noneft,qu:e Articam inuafic. Ec Placo.apudquem cum nobilis impera- tor Timocheus coenaflec, moderacis cibis exceptus,poftridieiIli facius obuius.dixit; Quiapud ce, Placo, coenanc , fequcnci dic bcnc fe habenc. Nominatur & Pychagoras intcrfobrios , qui ctiam dicebac : Vencer pinguisnongignic fenfum cenuem. Idem cum ofFendiflec aliquem inflgnitcr obc- fum:Non defines,inquit,tibi jnoleftiorem carcerem ftruere ? Pra^cermitro Grxco- rum veterum frugalitatem laudatam fa- picntibus,qui femel tancum incerdiu epu- larentur . ErgoPlato delacus in Siciliam, cum nullum ifthicpacria: frugalitatis vc- ftigium obferuaret , admiratus eftinful^e corruptiflimaedcprauatum morem,que- admodum rcfertipfemet in cpiftolaqua- dimad Dionis propinquos. Apud veteres Romanos, frequeiitior pultis vfus, quam panis fuit, & eorCi bonas valctudinis quafi qu?dam matcr erat frugalitas,inimica lu- xuriofiscpulis, &alienanimia: vini abun- danti^j&abimmoderato Veneris vfuauci fa.Val.Max.Iib.i.cap.y.Non eft quodfic verbismultis augeamus frugalitate Caij Fabricij,Coruncani, Curij,quos celcbrat TuIIius;h3C cnim virtutes fuere potiiis temporum,quam hominum . Probacur, me quidem iudice,modeftia vel Agaficlis, de quo Aufonius,& Plutarchus; vel Ner- ua: Goccei, boni Principis , de quo Vale- rius Martialis.Solemnia olim fuere nipha- i^ippjalia lia,Iunonis facra, quas abftemia a matro- Jacnx^ . nisabfteniijs celcbrabacur,vt matron? me mores eflent, quam Deam colerent , qua: casmoneret fobriecacis,vc qux fit indiui- dua pudicitiae conies.Non tranfiIio,quod ludices rcceprum moribus,vt non nifi a ieiunis i u joi^yij . dicia cxercerencur reorum capitalium,vc mcminerint,(cad rem feriam accedere, & inquade hominis agatur capitc , de quo nonnifi prudentiflime, & maxime fobrie coguofcendum.. Id adijcio, Baccho.Deo temu- 96 Andreae Alciati Tempus 'PtHgali- txs ad le- ges natU ' YA compo- NAtUYCL^ ^jiua ex- cernit . tcmuIeto,tum papaaer,tum ferulam olim tributam legimus,erudito fane fignvento > vc viiji vis oboculos poneieturi papauer fomnum conciliat,rc mero plenus fui ob- litus,dare fe fomnodebeat,fuam vt fpon- taneam infamiam tegat:fcrulam vcroca- iiigati ^nis notam, vc intelligaut cbriofi.fe pffina dignos citius quam mifcricordia , qui fc fponte in id difcrimen coniecerint . Eadem prudentia fnic apud fapientcs vc- tercs.dum pra^figercnc annnm lud:us ma- tronis.qujc virosamifilfenc,nc fcilicecan- te annum poft mariti mortcm propcrarec ad fecundas nuptias, ne fierct confufio fan guinis , 1- 8. fF. dehisquinot^ infam.Iul. Paul. i.receptar.fcntcnt-tit.vlt.Multa hu.c confcrri poflaic ex Decretal. Pontificum, de p^nitent.& remilf.fed hoc ftudiofis pcn fum imponimus. Addoego poftrem6,nul lam virtutem adNatur? legcs ficeflTccom pofitam,quam frugalitacem. Inquirenci- businnos fagaci mencis oculo, viciaqua:- dam apparcbunc obfcuriora & in receflTu , qua^dam in apcrto & frote pofita,& qwafi manu prchendendajcralTa.iupina ;dequo luxus & largior bonorum profufio, vbi nec ratio fuadec , ncc poftulat neceftitas , faturando , vcfticndo , piotegcndo cor- pori , & ab incommodis fupcrne deiedo- rum intbrium , caloris & frigoris, vindi- cando . Non fudandum magnopere pro his , ncc Occano diuifx gentes adeunda, qujE a SoIjs cubilibus miniftrent exoti- ca,ri lelegata ni vlcimas terrarum oras in terapeiichac,moderamen natur?,& quod didat fequamur , quae in excclfu laborat & frangitur,ainicafrug3licatis.Nonqua:- rit fuperflua,mi6 nec fert, modis quibus expellat & ic exoneret,prouid? corruptio nis.vtiluerinucncis . Videmus hoc inclc- mentis, & quicquid coalefcit corum con- nexione,inanimacibus,mecalIis, ftirpibus^ cxcernunc fiquid aggranat , & deijciunc fuperflua.Crepat nubcs nimio humorc pr? gnans , rarior a tcmperato humidoipfo niocn & agicacione paulacim feconfumit, & milcecaeri Noulibratur diu vaporuro terreftrium deafioribiglobns,nec molem fuftiiietflabilefubiccftum pcndencis mace- rix.vincitur elles,& proUuiicni vclut quandam fatu- racac & parcuriencis aur^ , quam cogic ad cgcftum Nacura.&.vfus Vniucrfi.Dcinde illud ipfum,ex quo talia,nonne pars Ocea ni fuic,auc fumantis terra;,(ecretione rcic- noxia giamina, non iulfa crcfcere proaocantbfemine , fed coada exire,vitiofce vligini fic quafi exco- land?,& purgando terreftri vtcro,ad con cipieudummeliorem foetum. Metallarias intrenniscaucrnas, vbifoex impurior , & fordida fuperfluitas inter ramentaaurea & venulas defidens ad (egrcgacioncm, cx- crudencc vi incrinfeca connafcentis precij, fenfim itura,fe oftcntabit.Ncc in ftirpium cicremcntis propcllendis Natura fegnior: capillamentaqu2Edam,cinnos, auc floccos priemitcuntarborcs, & mufco fcopcriunt ac viridi lanugine, priusquam gcrmincc, purgantis fe medullse,& inutilem fuccum fcccrnentis manifefto figno. Age vero, qua prouide innoftiodeniq; & cqterorum ani mantium corpore canales iftos cgeftionis fupcrflua:difpofuit , nccollecflis veiutin cloaca fordibus,exitu inrercIufo,corrum- pcrcturficu& putrcfcerec? Hucaurium nariumq; quadriforx porc? faciunc,& tu- bus maior deferendiscxcrcmenris, & vri- naria fiftula anguftaac breuior,& forical? traiecftarcutisjpun^ftuiis fimiles , fincnu- mero,{udorideijciendo,& porta ipfa pr?- coria,ieciproci vfus , gurguiio, intrantis, cxeuntiscibi vchiculum: cumq; vclintc- ftmorum volumina turgent,obftruda in- errante flatu,au t venarnm cu ripi noxio fan guine, naturaexmuia ars clyfleres pra^pa- rauit& fcaipcllum apertioni . Adeo vias omnes ac modos difpofuit fedula mater fe grcgaiida: copi2e,vtin tenore fuo, menfu- raatq;ordine confifterent & confeiuaren tur fii)gula,nc veldefcdus noxa.m,vcI ex- ceflus pareict. Modus in medio & medio- cra, vircutis ticulo & laurea dignus:extrc- ma Iaboiant,nec fanafuut, nec ad fanica- tem adininicula.qu^eabundant pr(^fercim, fomentalafciui^.Sacra Frugalitas placat, falx luxurix & farculum runcandis far.- riendisqjfiluefccntismali quifquilijs.qu^ lola Meatus pro excn- mentts in homine- VirtHS in medic C9* fimt. Emblemata-» . 97 fo!a prudentcr, qiioufq; progredi Jicear, qiiid oinatiis corpoiis,quid alinierajquid ftrmflura: fumptuum cfHagitent, fubdu- tliscalculis compurat,&' pergradus vitse ac honorum (Ic particur.vt laxiorem ma- nulTi porencioribus, & qui in aliquofafti- s;ioeminent, lelinquat; ccnrraliac casreris de inferiore forte, & iubeat coercerc uani- tatem,comprcflbpauIuium furgenti fpi- ritu . Si confufio in his , vbiordinum di- fcrerio &: digniratum ?vbiautoritas & ve- iierario? Vilefcunt asqualitate hac & per- dunt fpJendorem,dum conditionis fuse Ji- miies,quifque tranfiliens,fupra vires & o. pes per ambitionis fcalam aniirgit. Corru- pcionis hoc public^^imo perditionis extre ma^ feminarium fir . Vertat in proprium finum oculos quiliber, videbit quid, aut quanrum liceat: a cenfu cnim & ftatu hic temperandus afFectus. Violenta funt,quas cum immodico appetiruj& ordme inuer- fo fiuntjnaturam enim autdeftruunt, aut \iciant & coirumpunt , qua: metas fuas habccac Jimires,inrra quos confillir mode rabiii ac dercrminara incJinaiione ad ca qua; nutriunr, firmanraur feruanr.finc ex cedu , cum menrura&: I(^gealiqua,quam ncfas rranfirefalua ilia. Vis infertur.intem peftiuo rerum vfu ac fuperfluo^quibus vo lupracem mortalium infania fcilicet cir- cumfcribir,& miferia felicitaris lituJofaJ- so indigitat . Onera enim fnnr, & corru- pcel;X*,qu3s tumulcuaria oblcdatione & in fidiofa fic coiifunduntur , vc naturam ve- luc in gyrum agant , & non folum offen- , dant.fed opprimant copia-Obuium & pi- rabile efl:,quod appetic, mcc indigec naui- gijs.quibusex alteroorbc tranfraarina ap porrcnruivcrefcunt,qu?aIanr& fuiiiciat, in omni locorqu^e faturent naufeam in a- bundantia,nulla regio dabitj ilJa enim ne- cc/llrare.hdEC defiderio pr^epoftero^in quo varietas &: nouitas,effiagiranru r; ibi naru- ralia &:gracuica qux fedanc.hic importu- uaacmoleilfe irricant. Ventcr ad kgem iiatura; compofuus , paruo dimictitur , fi quod dcbetur accipit:qui volatilium lauti cias decoxit,& de pifcium gcnerc felcdio res,non placatur poJenta ac bubula,cxtra ordiiiaria enim famcs vrir , quarnon tam caOiganda vc filcac, quan» prouocanda ci- boruni deledu.vc mmoii Cdpiditare fopi ta maiorem rcfufcicer.noiio quodam ti. in geniofogulx iniran^.cntp; imo tormento vccius.Suppli6;ium certe efl: habereinglir- uiem,qua: nifi cxhauRis filuis & flumini- bus.ncfciacpafci, qwce refpuat dom^ ftica « inhiec pcrcgrinis & cxoticis.Flammaecon fcro & occulto igni hoc tortura; gcnus , qu2c,vt podagricus humor , ftillicidiofo- ueturde mcliore hoc fucco obfoniorum. Si fuffoca.e vis,tcmpera, & viue ad legu- lam, quam nacura djdar.- vbi luxunc*; ali- qua &: fuperfluicas,pr;sfcindc ac dcmere, & cogica , (alirc per medios campos riuu- lum.qui remedio fic huic inccndio.-piofcr- ri inagris& houuIis,qua; domcntefuri^, &corpus natiua virtute vegetent , quam tcrra inferic,& fabricator huius Deus Ne- minem adhuc fames confumpfit,qui glu- tire libellam pains,&: fontanam bibcre po- tuit . Adlac& puJtem nafcimur omnes, innutrimur his a teneris.quis ad culinaria officia, & magyricas arces infolencem fto- machum traduxic, nifi cunoficas& nau- fea?Quid?dcfperatio,vc ego quidcm aibi- Tte^^ert^- tror,prii-na magiftra fuic focari j huius ar tio docuil^ tificij , qu^e prjefcriptos continentias fines fol)ph(L- tranfilire,& polyphagia; ftudio rimari om gtftm , nes mundi anguIos,cum abiedione quada & contemptu vita: , temcraiia perluafic . Qui primus concham marinani aperuit , oftre3,& rubetas ponticas,vc coiSIaconui- uijsinferrec,dcfperatum fuifle & pr^.i' audaci^e homincm, nccefleeft: ncc mtiio- rem illum.a quodetrada cucis anguilias , & cancro fua cefta,fluuiacili colubio fiili cer,ac fcorpioni; & qui fungos praspararc, & carduos alriles docuit , quorum ilJi tc- ftudinum,afinorum ifti propri j lunt- Qua uis veroin ranis & couchilijs terreftnbus nihil, quod pifcis fpeciem referat, fimilc , cum his nec oflicula infinc aut fpin^e, ilJas fquammis & branchijs careant ; extrada funt tamen ex cauernulis fuis & lacunis a- nimajcula ha!c,& pifculentoru catalogo , propter exiguan) bucceJlam.qua; incft vci lis :& ad concicandam Iibidinem eflicax,in- ferca.Vc iam nulhim pcne fub celogcnus viuecium ficquod in voraginc vencns hii mani &cIoaca infarurabile, nouo arrificij fumpcu & prccioconfcdrijclixum.frixu, afla tu m , fed:u m ; c ri cum. , fa r t u m , p u 1 uifcu- Iis aromaticis macerarum, conditum, to- ftum deniq; autalijs fexcenris codur? for mis prajparatum,non defccndat . Lacum igitur & laxum luxus hic apcruiccapum ad oninem lafciuiamrncc impune iam pec G catur P8 Andre^ Alciati uirs ma- De credu I.ex Theo dosij. catur hocpeccatum achbere, fed ciim la- boreeriam & incredibili moleftia , qiiam coc]iuisriibu, (^.Tra.tS^evT/ct vofxt^a^Tt, yAKiTrfoTz- po'jf Ikhvcov tcov tvwcua-i S^iSct^KciKcdV }(5U 'TTcuS^cLycoySv J^ecrTroTct^ ctpt^iKTt ta^ (Ti)i ' Non minus erudice Dio Chryfo- ftomus Sophifta : ^^AKeTrov w vtoTnii, ivpiTrt^ov > yjji ivo\i^T\\v Kv\^iVi h^reditatcm rcgcrepotc- rat.Occunit huius Emblematis occafionc adagiu Am(i,tanqud ofurHs^oderis tanqud amaturu^ iKc^ic id,quia fallax & lubric4 multorum fides: & quod homo fitgV//.2. TA^oKov ^mv^VUiQui ncmpc:& Hefiodus prscc pupillts Embletnatiu^ 99 f raicrpit , non nifi teftibus adhibitis ciim fratrc edc iocandumrquia f?pc leuibus dc caufis fratrum ira; acerbiores exiftuiit.A- pud Atticum Pomponium queriturTul lius deCnco Pompeio, cui prsec^tcris fi- dem habuerat , fequc abco tamen prodi- tum.Et ad uxorem Terentiamjfalso fe pu taffc ab ijsamari,quiinuidebant:cos fe no fccutum,qui pure amici cflcnt. T^^i leui tatcanimi Athenienfesimpetum in Macc donas moliri ftatucbanc,falfo acccpto nun cio dc morte Alexandri j fcd eos retraiit Dcraades orator aculeato verbo : Si Ale- xanderhodiemortuus eft, & cras , & pc- rendie fic erit.Opportun^ vir catus indu- xitetTr/r/ctj^^earnqj oppofuit inconfultofu rori hominum, de fe fuisqj rebus non bc- ne cogitantium.Apud Poecani Troiani ni- ■4ta in mis creduli, a Sinone proditi,qui fuafit e- xit ni' quum diuina Palladisarce fabricatum in- d cre- tra Ilij mosniainducendum.Mirum quan littts , tum malotum agmen lecum aduehat ni- mia ciedulitas. E^a res Pompeium Magnu perdidit,popuIari & optimatum fidentem ftudio,tandemqj defperatis rebus ad Ale- xandria; regem miferrime profugCi.Quid M.Brutum, C.Caflium prascipitesegit , quamdealreraacie falfoacceptu nunciu? 5iniilem exitum nacli Antonius & Cleo- patra , cum illa de Antonij mortefiniftru quid,quanquam falso, accepiftei . Qu^id mirum fi in paruis error dominetur, cum ctiam viros magnates opprimere foleat ? Quorfum queiela Comicv.ProDeum at- que hominumfidem^i & illud Ouidij; Heu x'bipacta fides^vbi quA iurare foleba^? Tull.item y.Verr. Vbi fides? vbi exfecra- tiones? vbi dextr^e complex^e funt ? No- tum de Brafids clypeo, quod ineos tor- queri folet,qui,ciim maxime opus eft,fi- dem non feruat.Stultum ac periculofum cuiuis fidere : at miferum nemini fidere. Conditio mifera tyrannorum,ab omnibus fibi metuentium, fed in primi^; Dionyfi j , dc quo TuU.y. Tufcul.& VaI.Max.Q_na; vetera &externa vt mifia faciam (notiora cnim funt,quam vt in ijs immoremui^) ad quid tandem oracu^a diuina nobis T>;vfit7r/ ^iAv fuadent ?«o?z ejj^ omni ^piritui creden dum: &, ter/ta?2di spiritus an ex Deo fmt : itQvn ^cauendum aferme'uto Fharif&orum? Deniqj iWwA^^Efioteprude^-tiS ut ferpentes? 111 ud etiamnosnon fugiat Ouid.3 . Artis: Nec cito crediderts : quantum cito credere Udat , ObtreBa- tores non audiedi . Exemplum vobu non leue Frocm erit, Aurel Vid:or.in Valentiniano: Siciinfidis hominibus , quibus fefe quafi fidiftimis, prudenti/Iimisq;dedcrat,carere, aut pro- bacis, cruditisque vti licwifilct, perfedlus hauddubie princeps enituiiret.Plaut.Tri- numo : Nimium efi dtfficile reperiri ami" cumyita z t nomen cluit^quoi rem tuam cre didertSyfme omni cura dormiws. Hierony. ad Cclantiam,de ratione pie viucndi , vbi de obtreclatione:Eft fane hoc vitiu,quod vel in primis extinguidebeat,& ab eis qui fefancie inftituere voIunt,prorfus exclu- di.Nihil enim tam inquietatanimum, ni- hil eft quod ita mobilem metem,ac leuem faciat,quam facile totum creaere , & ob" tredlatorum verba temerariomentis affeii fu fequi . H inc enim crebras diftenfiones, hinc odia iniuftanafcuntur : hoc eftquod fa;pe de amiciflimis inimicos faciat,& con cordes quidem,fed credulas aiiimas dififo- ciat . At contra,magna animi quies, n;a- gnaque eft morum grauitas , non temerc de quoquani finiftrc quid audire: beatus- que eft,qui ita contra vitium hoc fe arma- uit,vt apudeum detrahere nemoaudeat . Haec ille.Huius fane argumenti fententia facileeft inimmcnfum excrefcere;fed pla- cet exempli loco , verbum (xifM>iireriique milicarem curanti arcanis li- tcrismandauit^vt rcgemeum quoquomo- do de medio tolleret . Itaq^ illecebrofis re- ^em Param mfidijsprimum anibiit,ei Va- lentis littcras cgregiaj in eum volunratis te ftcsof^cpdit, modo f^fe conuiuam ei prx- buit,ad vltirnum compoficafraudead pra dium verecuudius inuicauic. Q^ii nihil me tnensm.alijvenicjco.ucedbquc loco honora tiore difcubuit.-cunjque apponcrentur ex- quifitajcupedia:,& xdcs pulfu ncruprum, & articulato flaciliquc fonicu refultarent, iam vino incalefeente, ipfo conuiuii domi- no , pcr firaulationeni naruralis cuiufdam vrgcniif, egrcfTojgladium difttic^um incea tans j toruolumiiie fcroc-rens quidani im- niirtitur barbarus , afper, ex hisquos Su- pras appeilanc, confolitirus iuuenem , ne cxilirepofrerctiam tum pr^pcditum.Quo ■vifo,regulus force promines vltra torum, expedito doIoafTurgens^vt viram omni ra- :jone dcfepderet, perforato pe*fk)re defor- nii^ procubuic viftima,i amicitiam credcndum cft.au tcamicitiam iudicandum. Diu cogita.an tibi in amiciciam aliquis rccipicndus fic ; CLim fieri placucriCjCotoilhim admitte pe- Oiore : camq; audenter cum illo loquere, ac tccum. Quid efl cur mecoiam illonon putcmfolum? Quidam qua; tantum ami- cis commicrenda func,obui js narranc,& iii quaslibec aures.quicquid illos vrit,exone- ranciquidam eciam rurfus chan/rmiorum confcientiam rcformidanc,& fi pofrcnt,ncc fibi quidcm crcdituri,inrcrius premut ora nc fccrerumjneutrum facicndum eft^vtrii- que vitium habet. Cicacurde credulitace hoc Menandri : 'TrpoKctTctyivacTiiiov J^i Tptv a.Ki(7eu A'VT0( 'TffOViipoi gV/ , TiHviTAs }ietx,af. ^hticunq-y damnat, rcmq-, no pla;/e audijt, iji improhH6z ir,ideo quod credit male . Item illud : AIw 'TTdLVTct Trapco 7ra(Tt Tn^ivHV de^. Crcdenda cunBis cjje cunBa neputes . Ne nimis multa,vtrumq; verbum^vir^g,»^ fii/xvn^' dTn^-HVjrekinmihi vioetur pof- fe ad illud Chilonis generalius , ^.««TgV oLyetv , quo innuebar in hominum confue- tudincomni, debercomnia efle moderara , {cilicev amicitiam noneffufam autdiflblu tacQ;fed fobriam ac verecundam , ciim ni- luia V/ilentu jii?nia cre] dulitns. SenecA li cus de cri dulitate No quiu I in amit , tiam Tit piendta^ Emblematljix rtiiainterdiim Ami^iaritas cotemptum pa riac. Viicle nobis Gcrmanis tritiim fermo- nc pronerbiiim : Aller leutfreund , ieder^ mans GecK. ideft:ommum amicus,fingu- lorum &taus . Id niomcor Yajerius Mar^ tialisant^ caucrat : Si vif.zre t oles ctcerbct quAdnm ^ ; • Nulli te fcncicts nimis fodalem : Gaudebis minus , atminus dolebis . Queritur noiiiilepidc Catullus , feH noij fine ftomacho tamen, de amici laefa fidc , Jiis omuino verbis ad Alfenum : Alfeney immemor atquB vnanimisfalfefa. , dalibus , la te nilptiferet. durei tm dulcis ami-culi) lam me prodere , iam non dubitas-fallere , perjide ? Nec faciaimpia falla.ciu hominutfi^coeli- colis placent , tu negligist ac me miferum deferis in malis. . ^ 1 * I.heu,quidfacif(>nt dic homineSt cuive ha^ beantfdem ? Certe tute iuhebas mam tradTere»iniqueime Inducens in amorer^yquafi tuta omnia mi forent . ■ Idem nunc retrdhis te> ac tua diifa omni/i> fa^aque Ventos irrita fejrre :, ac nebul/^s aerem fmis . Si tu oblitus es:at Pijf meminerint , memi- nit Fides , §Iha tevtpoeniteat pofimodo facii faciet tui. Idem aiio loco ad fltx/W*f vocac.pertKfus alius amici veteratous : Define de quoqua quic^ bene velle mererif Atq',aliquemfierip'ffeputarepium. Qmnia sut ingrataynihil fecij/e benigne efi^ Immo etiam tAdet,t^det, obeflq-, magts . Va mihiyquem ftemo gf-autea, vel eiterhhtk vrget , ^uam modo qut me vnum,atqy vnicuni amicum habuit . Exemplaifthfcc adco miilta nos commo- ue«t,fed grauii^s afficiunt noftra>qui ab i ji audaci/Iim^ fallimur,qui nobis fecundum Datm auiniam debcnt:im6 nullosnadi fu mus hoftes capicaliores, magisqi defpera- ros.qBLam qui noftris aufpicijs, opcq; vna funteuci^li: exquofatcri vctus illud cogt- mu\:- Benefa^a male locataypro malefa^tt arbitranda. N®n prastcribo lepidum pro- ucrbinm , Gcrmauis nobis vfitatum * quod fic fonat : » Travv nicht demVVolff auff der Heyd, Dem JBauren nichtauff feinem eyd , I>em luden nichtbey feinem gvvifjen ^ Du vvirsl von allen dreyen bfchtffen. Quod fic vcrtit loanncs Bi!chlcrus,dc ik litreraria benc mcricus ; Credere iurati SuperoSyper ^ /tfira, colonta I Erafmus in adagio,6J«;i iranfgrefftcs^iUnd^ii plurimum hunc veru- culumj& njcrito . Nam 11 (ic cxercemur quotidie,fieret viiq; vtmcliores,im6 fan- dVifli;i>i euadcrcmus. Ait tamen Erafmus , fcncftirccuiusfic verficulus, qucm apud fureaPy Homcrum non repcriac . Inuemestamcn hagorA illum inaureis Pythagorse carrainibus. 5ic armtna, enimille ibi: M« S' v^Ttvov iJLetKAKomY eV o^f/.etat Tlptv fm tiiAipiVcav tpyeov Tph 'tiiA«p- ^auA n Td hvSptt • fic enimhabec : « jPg yipctvav [xiTaCohi) rtit 'yrTnviCfi 'rpof ctv^ fJLOV , iVCf ytV^f i^iv , OAKAT^iTO KOiV» 'Tra^/Tis r^'£s ' c-^i^ofxiVi) yetp '^Teo Kp Kopv^nv »» ^A^AOiSA i TetTt 0pAy^tA KATaHk* htiy-Kffl Ti(p To^i^Tri^AVHAs piaerA hHiaf Tii^ei, K) 1SK Avi^Yiffi TO^piKC^Sif . id Cft, lUa vero gruum ad ventum aciei commu- tatio, non vntHSyfed ^ vniuerft maritimi generu ejl.ftquidem &fium fluHftsq-y con- tranatando nitiy& eadem de caufa aqua, ticu omnibui mos efi:cauent quippe ne ve» tus a tergo in cumbens , fquawas fubrigftt cieatq-y atqy ita nudatum^ exafperatum corpnsvulneret. vnde in ventumy obnixi" que*Jluciibus curfum dirigunt ftc enim a vertice fciffiflu6itis^ branchiascohibent, &per fumma delati minus infefiant , horrorem non incutiunt . Ha^c ille. Aficri- berem alium locum non mn us commo- dum ex eo , quem fcripfic ipfcmec deani- nial. folercia libro, (ed iiidicare duntarat hic raihi fatis efto.Ammian.Marcellin lib. i8.de Barbatione gairulo quodam ncbu- lQnc,codem^uc proditorc: Ignorabat,i«- G 4 quit. Gru$im vfilattts. j^ndreiE i^lclat III. Pythago ^mi i iiocam Ariftotclis fapieiis di.tandcm Croconem venic, Icalia: oppidum,Tarqui iiio Superbo legnaiite , «enuitq, Magnam Grarciam cun.i honore &difciplina, tum eciam audtoritacermulcaq; poft fa^culafic riguic Pythagor^orum nome,vc nullialii ^o6ti vidcicntur . Primus omnium //6- 7^U'pj^Kuv inuenit,id eft , animarum de coi ponbus in corpora traniitum^ideoque vetuitcarnibus vefci.Huins Yicam petc ex LaertiOjPlutarcho, Plin.lib i. Gejliojib. i.cap.9.& lib. 4.cap.i. & lib^ 17- cap.2,1. De eo quoq j mujta hsbec Ouid.Mecamor ph.vlc.in princip.Policiamis in Laraia,Ti' m.s Lnum lib. i.ab V.C, , Secid] Scda (€ gruijm prudentiam hanc in rebus agcndis volatu c nobis propofuit, nimirri ea^ ctiir^JVi^^ou fuetudo.K 7»«" hoyia-fAH^' 'TToiHV ii (t>povHV a. (j.{)7 op- yi^tf: yt vercri addifcant homines rarionis paiticipes,fi deterioresfe prxftiterincaui- bus in viras adionibus . Piinius Nat hift. lib. io.cap.i3.ha.'c de gruibus tradit:Cer- tum eft, Pontum tranfuolaturas primimi omnium anguftias pct§rc inter duo pro- montoriajCriumecopum & Charambinj mox faburra ftabiliri.Cum meduim tran- /lerint, abijci lapillos c pedibus: cum at- tigeriiitcontincnrem , e gutturc arcnam* Idcmait Solinus, & Ciccioi.de Natura Deor. Alciatus iib. i.Parcrg.cap.zo.cxpo- B€H5loCimi Poliucis^flc ait: Mctaphora 2. gruibns l 'ErDblema'ta_>\ 105^ Zogrucre 'jerbum . IV. Errores eo -nm , qui »ruii>us fumpta cft,qii2E in terrani ciefcen- duiK {unipiendi alicuius lapidis caufa , quem pede rerinent, vcinalto voiances,eo demiflb experiancui ex cadeniis Ihepitu , fupra mare,an vero fupra terram vohtenc, vc Suidas,& Ariftophanis interpres ui Api bus oflendit.&c.Contiariunj tamen tenec Ariftotelesjcuius h?c funt verba,in iib. 8. tle nat. anunal. cap. li. Sed auium grues (vtdiftum efl-)ex vltimisiu vitimaabeat; volant flatu fecundo.Quod delapide nar- rant.faKnm eft: Lafidem enim tenere eas fuicimento,quem vbi deciderit,accipi vti- lem ad^-auri probationem aiunt. Wxz Ari- lloteles . Quod de anferibus Marcellinus fcribit, roftrafua iapillis occludere,Tau- rum moncem aquilis abundantem , quas maxime timent, de gruibus alii malunt . Noftrr.m non eft dc hac iire pronunciare, vt qai anferes nunquain ad paftionem du- xerimus , neq; gruum ordines ita curiosc infpexerimus . Huc fortafle pertinec ver- bumGruere, fiue Congruere , agruibus du(fl:um,quod fignificar conuenire- Grues euim fe 110 1 fegregant.flue cum voiat,liue clim pafcuntur,ait Feftus . I.X agmine'] proprie nam agmen pro- '"prie.^muiiicudinem fefeagetem fignificat . Virgil. ■ Tanaum per vaUes pafcitur agmen . Ne cejfsnty^c&t.] Reddic caufam , cur grues lapidem geftent,& eandem ad huma nam vitani appiicar. MaU. fiamina ] venti aduerfl & im- petuofi . I. H V N c Pythagorse verflcuium in pri misobferuari diligenter, & addifci cupe- rem,abiis maxime, qui ftudia liberaiia fe- ctant.ur,& ex lisfrudum aliquem fperant vberrimum.Permulti enim ex iis peccat, quodnon fatisattenti fepta.vt itadicam, leClionis tranfiiinnt, & aiiis rebusanimum appiicantes,non vident fe abfcedereab eo ]audabili& ingenuo inftituto , cui nomen dederunt . Alii funt,qui quanquam jabo- riofi,non funt attetifatis,aut adiiciunt ani- mum ad qua^agunt. Aiii demq; quanqua multa, & quidem fa^pe diuque aganc, ta- men innumerabiiia, autcerte multapias- termittuncin tranfcurfu , quiead inftituti laboris perfe£lionem valde conducerent , Sed prajftat Aiciatum magiftrum audire citius ,quiitafuos auditores adliortatus cft quadam pr^levlioue,ab iifdem primiipi rogatus,qua praecipuii mediodoinftudio- rum curfu eflet vtendum.rPr^eatnobis (in quit iilej vetuftiflinuis Italicse Philoib, phix auclor l'ythagoras , qui difcipuios iiios carmine Gr?co,quod raaxime necef- farium adipifcendje difcipiin^ eflec,admo- uuit , quodque quotidie eos in ore iiaberc iuilit. Ideft eiufmodi.-Tii 7retps0i)V ; t/ «T' ept^a, ; t/ y.ot S^iov oCh. i7ehia-^\); Et- enim \\xc tria non tam prxcepta, quam oracula vnicuiq; noftrum fem perante ocu ^ ios efle debent.In primis fcilicet,ne quain re aut excidas,aut cranfuerfus ab inftituco tranfgref- trami:eferaris:quod ijs cotiiigic,qui aiiis in rebus,ani4iu incecione occu pata>ad fclio las tamen accedut, vt qui vel amore capti, velarmis rixisque dedici, vel alese lufuiq; niancipaci,vel artibus illicitis addi6ii,fcho laftici tamen nomen ieruant . Inhos An- uxus Seneca veteris lureconfuiti veibisin uehitut:Etiam magna,inquit,pars vit? ela bitur malc agentibus,maxima nihil agen- tibus . Qjii enim auribus folis pra^fcntcSy mentera alib intendunc, ii aliud agere La- tinis dicuntur. Aiterum eft, vt attedamus i. §luid ad id, quod agimus : vtcum qui^i boni a agii ? nobis faciuni fuerit , magna voluptaceaf- ficiamur: fi verb quiJ malc vertifle vide- rimusjin futurum abftincamus . Etenim pra^mium virtutis maximum ipfa eft ani- mi voiuptas . lifce enim iuuenibus.qui in fophifticis cauiilacionibuSjVel legum opti- marum ambagibus diutiLis immarantur , redc quisdixerit:F/W^ ^/^/^^^^. Cuius rei exemplum in hums anni iedionibus accipi poreflr . Fuerunt florente Romano imperiovani ineorum Repubi.magiftra- tus,vt Prxfedi prxtorio, vr Proconfules > vt Pra;(ides prouinciarum, vt ciarifl^mi , vtfpectabiles,vtiliuftres, & fi quaalia sfic huKifmodi nomina .• Hasc hodie mutata Reipub formaexoieuerfit, nec vllo m vfu permaiiferunt , fcd vnufquifq^ iudexeam habet cognom ina tionem , q u fibi vei iege munictpii,vcl Principis fui dipiomatecon ceflaeft . Ideoq; parum refert diutiusin veterum magiftratuum muneribus digno fcendis verfan . Barcolus certe & veteres non yicra tres , auc quatuor ictftiones hac in rc videntur confumpfiflc.Qjj_bd fi quis maiorem annipartem hoc in argumeiito tranfigere velit,huic rede prsecepcum Vy thagoricum infufurrabitur ; Vide quid a~ g(is, Supeteft tertiura. , uequid agendura. omic- ge?zd: io6 Andre^AIciati omitfamiisrln ijiio fane adco pcccant vni- iietfi ftndiofijvc vix vlliim fuperfit rcmc- dium/Et hxc quidcm Alciatusrcuius di- rputatibncm,& apertam dilucidamq; hu- ius carminis explicarioncm huc accexcrc inalui.quam quidpiam aliudcomminifci, autaliunde muiusopportunc conquircrc. X. Dcinde liocidcmad vniucrfam vicam humanam trahi poffc nemo fanus non iu« PrdclarM ^icat. Vidic hoc Scncca lib.j.de Ira^cap. SenecA lo' » 6.cuius verba n jn pigct huc adiiccrc:Om ncs fenfus perducendi funt ad firmitatcm. Natura pacientes funt, fianimus lUos de- finat corrumpere,qui quotidic ad lacionc rcddendam vocandus cft . Faciebac hoc 5excius , vt confummaco dic cum fe ad nodlurnara qoiereni recepiflec, intcrroga- retanimum (iium : Qm:xl hodie malum tuum fanafti?cui vicioobfticifti?qua partc melior cs? Definct ira,& crit moderatior, quae fcietfibi quocidiead iudicemefle vc- niendum . Quid ergo pulchrius hac con- fuccudinecxcutiendi totum diem.>Qualis; illc fomnus poft recognitionem fui [equi- tur,quam tranquillus.alcus^af: Iiber,cum auc laudatus eft animus , auc admomtus, a fpeculacor fui,cen:orq; (ecrecus cogno fcec de moribus fuis? Vcor hac poceftacc, &quocidie apud me caufam dico . Cum fublacum econfpedVu lumeneft, &c«nci- cuic vxor,moris iam mei confcia r cocum diem mccum fcrucor , fada ac dida mea remetior . Nihilmihi ipfeabfcondo,nihil tranieo, quareenim quicquam cxerrori- bus mcis cimeam,cum poillim dicere: Vi- de nc iftud aniplius facias, nunc tibi igoo- fco, &c. Neq; eft alienum etiam quod rc- Apuleim larum eft apud Apuleiu i. Florid.de Gym ■JcGyrnno "O^opi^^iftis Ioquens.-Vbi,ait,men(a pofita, lo^hifivs. priufquam cdulia apponantur,omnes ado kfcentes cx diuerfis locis & officiis ad da- pem coueniunt.Magiftri perrogant,quod iadum a lucisortu ad illud dici bonum fecerit. Hic alius (ecomemorat intcrduos arbicrum deledum fanara fimultate.reco- ciliata gratia , purgata fufpicionc , amicos ex infeiifis redd idille. Itideni alius, fefe pa- reniibus quidpiam imperantibus obcdif- fc , & aluisaliquid medicatione fua repc- riire,vcl alteiius demoiiftrationedidicifie/ deniqjcajteri commemorant. Quj nihil habetad otferrc,cur prandcat , impianfus ad opus foras cxtruditur. Non acquicfco, fcd Senecx vcrba produco,quac mihi ccrcc vidcntur non aliena a Pythagorcis,dc qui bus hadcnus. Magnam vitacpartcm elabi nihilagentibus.-maiorcm mal^ agentibus: cotam aliud agcntibus. Cerce Arrianus ^ dificrtationum Epidetilibro, ^dth cft in- tcrprctatushispcne vcrbis: Trf 'TrApi^mi Exame» vbi omifi adulationem? quid rcprehendi f r^^. nuni vc mgcnuus.^num vtgcnerofus ? Si- ' qnid autem ciufmodf deprcheiidcrit , fc- ipfum incrcpat & obiurgat. Q^iiid tua in- tcrfuitifta loqui?an mcntiri non iicebat? Philofophienirn afleruncnihil prohibere , quomiuusmendacium clferarur. Tu ita- que fi uihil cu les aliud,nifi vt reCl:^ de re- bus iudices,vbi man^ fiirrcxeris,it3 cecum loquerc: Quid mihi deeft ad collaidasani mi percurbaciones? qiud ad tranquillicatc animi obcinendam ? 5ic Horatius Sac. 4. 5er. I .ex perfona fua docct,quo pado quis feipfo nielioreuadac Iiiquitenim : Neqi enim cum UBulMtaut me Vortictu excepifydesu tnihi:reSiiHs hoc efi HocfacieS viuam melitis: fic dulc^ amictf Occurram:hoc quidam non belleinumquiA ego iUi Imprudes oltm facidfimilelHsx ego mec» Comprejfis agito lahrts . H*Ec prifci illi tenebriones ; Sedquid uos fupernaluce illumtnaci ? quo labm& fciutare r fi quid fanum ibiaut integrumjviiesalio- rum animantaim , robur, ac arma confer tuis:anfrad:us fpeda & lubricum \iq, qna incedis.globum volubilem.cui infiftis,gy- rum rotiC,qii;E tecircumfcitjfluxum cem poris,quiad fcnium pr-ecipirat; curarum laborumqi turbinem,quo inuolueiisjpro cellam fati deniqi & {ubituni impecum , ^ qui profternit, & cataftiophcn imponit huic trag^disE.Crctam fumeaut calculos, fubduc rationes, omnia difcute qna poccs diligeniia:fcribcprim6 numcrum corum, quasbonain ce^tum qu ^^'^D fannas j ficut & ante , vides : Te tot cur oculis , cur fingunt 'vultihus ; an cjuod CircumfjyeCium hominem forma fuiffe docet ? C O M M E N T A R I I- uefi-rem ctil tucn fuorum I-tominum in ci- uilem mutarit: velqwod paierGr^eca: & Latiuargeiuiscredereriirraur quia Solem, quem eundem cum lano volebant effe , coeleftis anJa; ianirorem purarentjquippe qui eam oriens aperire^occid.ns vero clau dere vidererur. 5ed tamenid ram cefebre, variisqi nominjbus decantari-m Tanibici- pitium quamplurimi ad roler.iam priideii tiamque regis rerulerunt , fiquidem pru- dentis elt pr^feiita nolIe,futu ris veromul to ante prouidere.- quod fignificauic Te- rcnt. JL bifr p 1 s tonforibus nota cft lani ifrontis effigies , Icilicec capira duo toalicisoccipitijsJacie vtrinq; viiili pri^- .dita;quid cigo opus pluribus explicaie ? S V M P T V M videtur hoc Emblema ^ ex Plutarchi problematis, licec hiftoria de lano notior (ic, quam vc Alciarum noftru velimusadigere , vc alicundc compilaue- ric . lanus rex fuit Icalice, qui Saturnum lannscur culturam edocuit. Hnnc biformem biceps . ^^^^ bicipitem vcteres quid^ra plafta; & pi- * (flores efSnxerunt, vel qiiod feiinum & hl Emblemata_). lop rent.in Adelph. JJiuc eH faperelnon qt ante pedes mod^o efl Videre,fed it iUa.q futura fu;it, Frospicere. Dc hoc figmenro muhi Poctx lulerunt, quorum alij ad alia ingeuiose traxerunt. Ouid.(^.'Faftor. Videt lanm quA fofi fua terga ge- runtur . Sed maxime in primo» vbi faciei auplicis rationes alias adfert^cur baculum dextra, clauemq; fiuiftra teneat^cur voretur Patul , cius,Clarius,&alia multa.Macrob. i.Sa- turn.Creaicur.inquit,gemiui faciem pr^ ■''^' tulifTejVt quas ante,qua2quepoft tergu el- ifent , intueretur . Quod proculdubio ad prudcntiiam r gis,folertiamque referendu- cft,qui & pr^cerita noffet, & futurapro- fpiceret.ficut Antevprt^ & Poftvorta, di- uinitatis fcilicet apti/Timse comites, apud Romanos colutur.Q^o fpedacadagium,, T/!iV« OTTiJCOj Afronte ^ a ^^r^ojquod cft diiigenter infpicere , & pr^grerica cum prsfentibus & futuris conferre • Berofus Babylonicus (nifi tamen nos fallit Bcrofi I nomen) lib-3.Aiitiquitatum fcribic , Noe I . ^ alio r-omine vocatum C^Ium,tributumq3 mtuide cognomen lanus , a lain , quod apud uiNoe, Aram^EOS Hebrajos fbi^at vinum, a quo lanuSjid eft, vinifer, & vij:ofus,quia pri- nius vinum inuenit : cuius vi & vapore e- briusefFeduSjCura minus pudicc in terra cecidiftec,Cham cius filius,magicus & ve- neficus ( quem poftea A igyptus Saturnu iuniorem coluic) pacns vinlia comprehen dic, taciteq; fubmurmurans carminema- gico patri illufit , fimul & illum fterilem perinde atq; caftratum efFec^t.Neq; dein- teps Noc foeminam aliquam foecundare potuic Hinc orta fabula apud Poetas, licet tempoianon conuenianti& Lilius Gyral dus fub finem Syntag. 4. sbhoc difi^entit. Sed bicipiti j huius caufam aliam & eadem peoe acrulit Plutarch.in quxftion Roma- iiis: Nempe quod genere Gr^cus ex Per- rhoEbia fuerit,acq; in Italiam profedus,fe dibusapud barbaros poficis,Iinguam vita:- que racioncm mutauerit . fic enim fama receptum eft. Vel quod Italos,qui feri- nis efient adhuc moribus , quiquc iniuftc viuerencad aliud vitas traduxerit & reuo carit inftitut«m,itavt agriculturam & ci- nilem culcum eos docuerit.Sic vcro illc : /;ctT/ rov loMov ^f^poaea-Trov oiovTcu yi- yoviycu , yju ypAp>i7iv «7«; ;tsu '^rhtiji^' civ , ToTepov^oTt TfiT fj.iv yive^ ihhyiv (k, 'TTiptcuBiet^ i)v { co$ i^op^a-i ) S^iet^eU J^i (Hi iTctkieLV avvoiKiicrcig Tol^elvToSi Cccp (^a.(jOtiilJt.iTiiethi ykaTTetVK. JlauTetV, ii [JLAhKOV QTt TJtf? TTSpt Tih ITAkictV eiU- TcV eiyptotf vji dvQp/.otf ^pco/jf.Bva^ iSi7iv fi^ZTBpov Cta (T)^fy.et , '^reitret^ yj/u yicop- y.HV Hef} ^oKtTBViO-^cu , pf.iTi^ctKi X^u ^.gTgx-oV/y-^jj-e. Effingebacur prerca lanus lanm quadrifrons, quod quacuor nuindi plagas quadri^ maieftace faa complederecur , vel quod frons. quacuor habcatanniis parces,ver,?ftacem, hyemera,& aucumnum . Dicicur lanus, lani ety- ciuafi Eanus,ab eundo.Janusenim pro c?- moti* \o 8l mundo capirur , cuius munus eft & Gfhcium.feraper ire . Vel dicitur a lanua,. vt vidctur fcntire Ouid. i.Faft. fr&fideo foribtu coeli cum mitihm Horis , Et redit officio lupiter ipfe meo : Inde t ocor lanm . . Alij pocius ianuam a lano divftam volut.^ alij lanum ab hiando didlum concedunc, qnoniam chacs ipfe fic,refte Ouidio; Me chaos antiqui ( nam fum res prifca) lecabant . Templum Iani,vt autorcft Plinius, Nu- Templum ma Ponipilius primus infticuit.Verba Pli- lani iiij runt,Iib.54.cap. 7. Prsrerea lanus gc- minus a Numa Rege dicatus.qui pacis bel liq; argumento coIitur,digitis ita figura- tiSjVt trccentorum quinquagintaquinqua dierum nota per fignificationem anni,tem pons,&aeui , fe Deura indicaiet . Huius templi port:E temporebelli patebant,pacis vero claudebantur . Ennius : Vnnauam difcordia tetrcL-> jBelli ferratos pofies,portasq'^ refregit . Vnde ipfe lanus Patulcius & Clufius voca bacur.de quo Ouid. in Faftis; Nomi72a ridebn, medo naqy Tatulciu/., ide Ht modo facrifico Clufius ore voccr . Hafce porcas ter claufas fuifte , hifto- rijs prodicumeft. Primum Numsecem- poribus : deinde peraclo fecundo bello Punico : Poftrcmo poft Acftiacas pugnas ab Augufto coiifedas . Qui plura de la- no cupic, adeac Macrob. iacurn. 1 b. !• cap.p.Pierium Hiercglyph.lib. i4>3 3T* & 48- Vide quoq; adagia , Afronte , ^ /5 tergo.Sc, Alter lanus. Imagolani bifron- tis,fed corona fpicea,in nummis etifi nunc confpicitur , tributa Pompeio obcuram annonje ; de qua Erifius in Numifmaris . Quafirailitudinc dcceptus Theodor. Ca- terus l lO Andre^ Alciati. III. CpMere quid. lerus eancicm efiigicm lano rribiiit. lib* vlt.Vanar. ]e£lion. 1 A N E btfrons ] Sic Virgiliiis in 7. AEiieid. laniq'^ t ifrontis imago. Ouidius bicipitcm vocat. lane biceps Scc. Tutnraqr^ calles.] Callere,proprie figiii ncat calluni facere. Ell autem callus,fi- uecallum, cutis labore, & opereindura- ta. Hoc tameu loco fignificat fcire , hoc eO: , calliditate , qu^^eft vrbana fcieiuia , ^i»'^ abijt, Nociu& LaurioticA^ quo ve A'ioti- '"^ ^"igmate vim pecuniaium fignifica- ^ bair^ Lduriosei im Actice rcgioeft , non modo mecalli venis, fed 6i novfluis fic- qucns. Hinc Ariftophaaes in Anibus t piCOTiKOU , A'aa' evoiKii^a-iV iv^iv , iv rt mli ^A" KetVTioi San^Rio npn placec,fuu tamen cuiq; efto liberum iudicium . ArmiferA MineruA] Minerua ex cerebro louisaimata profilijt . Confule qua; fu- pra Embl.i.^de Minerua diximus . Mihi fuccurricillud Anacrcontis de rofa: Kopv^iif iS^CiKVVi (^ivi . id eft :' Yt CLim e vertice louis exilijcarmaca fcu- to & hafta Minerua. Ouidius «f.Faft. Creditur armiferA fignu cxlejie MineruA^ Idem 2.Amorum,eIeg.6'. Viuit & armiferoi cornix inuifa MinerUA, Marcial.initio epigramm. Accipe belligerA crudu thoraca MineruA . Memiuic & in Olympijs Pindar. Ode 7. Armata autem fingitur ( aic Phornu- tusj in ipfoortu , quod fapientia ruis ip- iius prxfidijsfacis inftrudalitad maxi- mas i?c difiiciliimas rcs obeundas. Deinde arriiim omnium,& belli Dea, quod & di- fciplinarum liberalium vfum,& bellorum adminiftrationem finefapientia manca, & inaneefte intelligimus. Pindari Scholiaft. Ohfequijs facrata] Nodua dicatam fuif fe Palladi,repudiata cornice, copiose tra- cur Falla dit Ouid-i.Metamorph. Minerua Erich- di facra ^^^^'^^^'^^'^ Cecropis filiabus ciftella vimi- ne3inclufum,& feruandum cradiderat, & ne aperirentjinterdixerac. Quod cum iie- glexiftenr, Coronis fadum Mineruxindi- cauic, vndeab ciufdem comicacu repulfa eft , & in cornicem mucata. Sic enim con- queritur: ^^Ailir. gva.t>a. t.ilis ReddituryVt duar tutela pulfa MinerUAf Etponar pofi nol^is auem : mea poena no- lucres Admonuiffe poteflyuc voce pericula quArdt, Cui.is poftremi verba mythologiam ha- benc.Garruli enim , quique nimio lingux vicio laboranc, haud vnquam polTunc cil fapienribus & cordatis viris h^ere com- mercir.m: quin vbi apud eos aliquid effti- tieriiic , randem odiofa infamia; labe afpei guncur, & a cpnuiclu laudaro viroru ho- neftorum ,&vircute infignium abelleco- guntur. Denoclua: prudentia Dion.Chry foftomus. dode ac lepide oratione Olym-. Kociua reie^rL^ cornice. pica.qua^eft 11. Hocctiam addcrc no gra uabor,qu6d Alciatus (cribat,Miueru;e no «flua merito confecratam,nempeab Enfta thio ingeniose ad i- Iliad racione reddita: yActuKct facram ^((q !/.^pt)riKA a.^i}va.t J^IClTiJV TTpOi 70 eld-pHV y\oLUJSHV 7ctU ToTiirct: quia nimirum d^pHv & yKa,v7 {^«j^idem fignificenc. Phornucusin lib. dc Natura Deoru, caufam rcddic , quare no- (ftua Minerux facra fic , his verbis . o/cTs S^pciKovTe^ , i^ii yhctv^ cT/ct ro iuospis Tcov ofjLfj.ATcdv^ a:,ietrihzvTcu rctvr» tm y^oiVKa-riSi sVii- id eft : Di-acones & 1.0- ciua ei confecrati funtpyopter oculorum fi' militudinem,fiquidemipfa glauca efi.Vi* deLamiam Policiani . Garrula quo cornix] Vitgines filentiii decoraCjgarrulicas dedecorac,vt poftea di- cemus,ideocornix, quc loquax eft,ex mi- nifterio Mineru^ exclufa,noclua vero affci ta. VideOuid-ioco citaco i.Metamorplio- feos . Reiedaeft cornix aPallade, ficuci a Grx:is accepimus , quod meditacionum fic infefta peruigilio , & n^.entis agicacione interpellec fuagarrulicate , cuius ip(a fi- gnumgerit. Sic cnim Gra»ci ;c/3iy(^i' di- cunc, dc garrulis, vc rfr;>z/V^r/ Perfius m Sacy tis . Sed & reperio cornicem in Palla- dis manu apud Peloponnefios vfitatum Hieroglyphicum,Ionge fecusqiiam Athe nis,vbi cor/)ices ad arccm Palladis nou ad- uolabanr.' cuius reicaufam non a fabulis , fed ab ipfa natura repetxt Lucretius . No- c^iua, inquic Boccacius , ideo MinerujE eft actributa pulfa cornice, vt oftendatur, fa- pientem priEmediiatione in obfcuiis fepo- fita,nofcerc,vti & noxflua videt in tenebrisj & garrulicateatqj loquacirate repulfa, vt opere .igat,Ioca,tempufq ; refpicere. Fabii )a vidctur ex vero traxifle origmem.Nam Pliuius de cornice ioqucns , ab Ar(5>uri fi- dere,inquiuad hirundi/ium aduentum no- tacur,eam Mniei u^E lucis templifq; raro, alicubi omnino nonafpici , ficut Athenis . Videluftinum lib- ij infine- Memini le- gerejneapud Plutarch. De odio , & inui- dia,inter cornices & vlulas perpetuum ef- fe dilFidium , quarum vel occilarum fan guinem permifi:eri quidam neganirvt etia fi quis confundat,vtrumquefeorfum djf- fluere uarrent. A Elian.lib.5 .c.p.dcanima- lib.pclpicue idc cradic, Si i) ykctv^ eV/V dLviVi ( fu pple ;co^^yi;>i) 7roM[j.iov , VyKTCOpiTrf^OV^ivei To7f chhTtlf KOp&mify 1 Cur c nix a i\ lade pulfa. Cern rum^ ditiv Emblemata_j WtTg /we^-' n^ipetv iK^vm tavto S^patovto vntcLJTA dLT^ivi) . De hoc inter nodiiam & coriiicem ciiiridio facic qiioq; mentio- nem Ariftoteles lib. 9- He Hiftor- animal. cap. I. Cornix meridie oua fiitripiens no- dnx , abfumic , cum non clare iiiterciiu nov^lua videat . Novflua contra oua conii cis noftu exedit j ei^q; altera interdiu, al- tera nodu pocentior . 5ed die vcl ca»rera: auicula» omnes noduam circunuiolant , quod mirari voeatu r.aduolantefq; percu tiunt. Qaapropter aucupescaconftftuta, auicularum generamulra& varia capiut. Vide AEliaiium & Oppianu, deaucupio. IV. Verborvm parfimonia fapientes iHcilo- maximc decer,eorumque perfpicacitas in qifapie- rebus obfcuris &diffirilibus agnofci ver- t . fariq; deber. £o enim prascipue difFercab impento & rtulto prudens,rerriq; fciens, quoJ pauciloquus, quodque oculatus in ijs fir.ad quaealij conniuent , veloculoru mentis obfcura caligine cascutiunc . Eius qui fulares Chios,vtq; fefe difcerncrcnr,arHn dinem manu pileouecircutulilTe : cenfuit ille, non apctta vi ( quod fieri commod^ non p.ocefar)agendumr fed quindecim de- Jedis comitibusper vibem inccdcndo,qui primus ei obuiam veniebatarundinem ha- bens,obcruncafi iuftic . Cauftam fcifcitan- tibus,nihil aliud refpondebat , quam id k fefad:uri;,qu6d geftaffet arundinem . Ita- que cajtenconiurati arundines ftatim dc- pofueruuc. Imo Kteonicus Chijsconuo- catis , ne vllum quidem de coniurationc verbum fecit , nc metum aut fufpicionem inijcerer.fed pecnnias imperauit, quasiuf- ficmilitibusdiftribui , nequid noui moli- rcntur . li ftarim parueie. Sic paucorum poena periclitantibus mulrisoccurfum eft. RetulitXenoph.i. lerum Grsecar. Socra- tes admonebac fuos difcipulos. vt triapo- tiftimum inomni vita haberent : Inani- mo prudentiam,in vultu verecundiam,& in iingua filentium . Hinc Cato, Vticen- fis djd:us, ciim ei etiam nunc puero,vitio daretur racitutnitas ( ncc enim cum pue- ris exercebatur,nec a quoquam audiri vo lebat} ait : Carpant tacitnrnitatem , mo- do vitam probent. Etaddidit : Tum de- mum abrumpam hoc mcum fikntium, cum ea loqui potero, quae funr indigna filentio . Latere plerumque volunt verc probi , & in pedlore intimo domicilium virtus habet,non in vultuaut fronte.Cou tta improbi odiofa garrulitate perpetuo aures aftantium obtundunt , imitati fcili- cec oUas & dolia , quas quo magis vacua &inania, eo magis refbnantia. Natura enim hoc linguofis iftis infitum , vt iioii multa folum loquantur, fed etiam mala. De qnibus non maledicetur ,quod qui- dam de lufcinia capta & penois cxuta : Vox es, prsetetea nihil . H X Maturandum II 6 Andre^ Alciati Maturandum_j . EMBLEMA XX. \,'f AT F R A R E tubcttt frofere , ^ cun&arier omnesi Ne nimium frxceps , nea m^ra longa nimii , Hoc tihi declaret eonuexum echeneide telum : Hu iarda ejl , volitant IpicuU mij?4 mantt . COMMENTA RII, TElo feii fagictse circumuoluta eft hiiic fir.vt pedibus inftarc videatur. Pifci- iemora,maruricatis rymboliim . Efl culus quidam eft faxis adiierus , in ci- autcm Echneis fiue icmora pifciculus fc- bos noii admitten{ius,nomcn a rcmoraa- mipedalis longirudinis , Scquinc]; digito- dis nauibus adepcus , vtilis ad iudiciorura rum cralficudinis, limaci magnx fimilis , cauras,& amatoiia veneficia» vt aliqui va- vf aderit Plinius lib.ji. cap.i.Secundum lunt. VidePlin ]ib.9.cap.if . vcro Oppianum.afpecluaaguili^, forma Trito vulgo proucrbio dicitur , II turbinara,coIorenigra , oreacuco , qui & maturandum quidem elle & accelerandu, incuruatur vc hanuiSjin pecris viuens. Ari- paulatim tamen & pr^smeditate, ne nimia (loteles lib.x. de nac. animal. cap. i^.ait: feftinatjo& parum confiderata, periculo- Remoram errore nonnulli pedes haberc faj neue pra:Ionga tarditas & mora perni- prodideru!it, expeseniin omnino eft.j fed ciofa lit futurajfed mediociitas &: modus *jHouiar.i pinnas iiabe: pedibus fimiles 3 iii omni rc fcni^cur ; quod eleganter hac Emblemata->r 117 figuracxprimftur, & diiabus notis hiero- glyphicisob oculos ponitur-Telumcnim velocicaus,agilitatisq; iiiclicium ell,vt ex- plicat Pierius lib.41 .Hierogiyph. Remo- raautcm impcdimentum & tArditatem /I- gnificatrldem Iib.50. A\\) rem plaueean dem fignificantes,UeIphinum rcmorxad- iunxerunt, vtPaulus III. Pontifex Max. Ali j auchoram delphiiio copuUucrunr, vc Aldus Manucius, nobilis Typographus. Red(^ itaqj cx his medium conrtituetur, participans de vcroq; cxtremorum.cxccf- ili pura & defed:u . Id cnim omnibus in rebus fumme laudatur, commendatur & prsecipitur,AriftoteIe tefte iib.i.Ethic- & Jib.^.PoIit Hinc illud Ouidij : Inter vtrumque tene,medh tutijjtmii^ ihts. Nimia fiqaidem omnia ( iuxta Plautum in Poenulo) hominibus nimium negotium cxhibent . Quare fomper illud,quod me- dium cft , atq; intcr vtrumqj probatur . Martial.epigr.i Cicero lib 4 Tufcqu^ft. Ariftoceles 6.Moral cap-^.fic ait:Ad deli- berandum autem multum temporis fu- munr,proprerca quod ceicriter aiuntcon ficiendac(Te,qu2E fu(cipimus,Ieiuc capien dum co:ifiiium . Vndc fumpfille videtur Salluftius illud, quod in hiftoria Catilinse Skisiitii pofuit:Nam & priusquam iiicipias.coful- tendd' ^^'^ vbi confulueris, mature opuseftfa- f.. cbo . Qucm locum loachimus Perionius diligcns Ariftotelis interpres,fic cenfet po^Tc melius le^i; Ancequam incipias.con- fulto:& vbi co ifulueris lence,maturc fa« dio eft opus . Quac quidem interpretatio plenaeft,& verbis Atiftotelicis cogrucns. Scd came fi verba Salluftij dinerfa difpun ^ione lcgas , intcger conftabit fenfus,fic : Antequam incipias, confulto; & vbi con- fulucris mature,faclo opuseft. Vidc pro - uerbium,F^/?/«/j lent):. in quod vberrimia 11 copiofa» orationis quafi fluuium co igef- ' fitChiliadum autor. Vidccriam adagium, Anteqtinm incipidf confulto . MATVRARE iubent] Maturitas voca- tur ea vircus, qu? media cft inter celerita- te nimia,& rarditatem.Nigidiusapud Ma crobnim ^.Saturn.cap. 8.Mature,inquit , cft.quod neq; cicius eft,neqj terius,fed me dium qaiddam, & tempcratum eft.Sic & in frugibus.&in pomis,tnacu ra d cuncur, quas neq; cruda & imniitia func,ncq; ca- duci&nimium coda , fed Ccroperaca& adulca . Interprerationem hanc Nigidia- iiamduobus vcrbis clcgantdf cxprimcbat Auguftus C::efar.Nam & diccre in fermo- nibus, & fcribere in epiftolis folitum fe- vwnv.a-TnirS^i (^pAS^ico^. 'Pefiinalente. Per quodmonebat, v t ad rem agendam fimul adhibcrerur & induftrise celcricas , & tar- ditas diligcntiai: ex quibus duobus contra rijs fit maturjtas. Sic Poeta Neptunum inducit difcefilim venris imperantem , vt &cit6 difcedant, tanquam fugiant;ita ta- men fugianc , vc ftandi mediociicatcm in rcgrefiu tencant,canquam mature, ideft , temperare abcuntcs: veretur eiiim , ne iij ipfo difceftii clairi noccant,dum nimio ra- ptu tanquam per fugam rcdeunt.Harc ex Macrobio. VidcA. Geilium lib. lo-cap. ii.No6l.Att.Obiier iftudaddo,cx dialo- go de Oratoribus , qui tribuitur Tacito ; Maturarc huius iibricditionem feftino,vc dimifta priore cura, nouas cogitationi to- coincumbam pedore. Qu^o ex lococon- ftat,vcrbum Maturarc,non fcmper ita ftri Oi^ fumi,vt a Macrobio,GcIIio,& alijs . Idcm Tacitusin i.hiftor. vbide Muciano agif,quem pene imperi j focium habuic Vc (pafianus,maturitatem perbclle defcribir, & quidem paucisrMucianus cum cxpedi- ra manu,nonIenro itii)erc, necun^nrari vi- derctur,neq; ranien properans,glifcere fa- mam ipfo fpatio finebat , gnarus modicas vires fibi , & maiora credi de abfentibus . Idem Hiftoricws lib.^.ciufdem Operis.in duobus principibus conferrcum maturi- tatc,vel tardatioi.e potuis, ceicritarem ni- miam & prajcipicem , ad iuincmodum : Domitianus Mucianusque accingebantur difpari animo; ille fpe ac iuucnta prope- ransjhic moras nedens , queis flagrantem retineret,nc ferocia xtaris,& prauisimpul fbribus fi excrcitum inuafiflet,pacibelIoq; male confulerer . Cun^arier] n£6/5flt^^«/' , quia fagist2E pofteriore fwi partc pennaras funt . ipiculfi' Spicula mijja manu] Spiculum, cft re- lum miiTiIe, liue fagitta> /icdi to,elcg.4. Sarmatica Ipicula mijja mMnti» Virgil.ii. AEueid. Spicula conuerfo fugientia dmg^t arcu , Aliquando fpiculum fumitur pro fagittac ferro, & cufpide Curc Alexander fagitca iduscft, quceinmedio crure icliqucrat Ipiculum. Nefcioan hucetiam redle cou- tulcro,quod d^Cymodocaia nympha Vir gilius in 10. Fugit illa per vndas , Ocyor iaculo,^ ventos &quate fagitta. Sicquoqj celeritacem profermuis nosGer aiano prouerbio:G/f/V/? vvisder bol^von der Sennen. I, I N lebus ardnis , &quibus ucgledis I V. aliquid periculi efte poteft , cauendum a Vitam nimiacelcricate , acque etiam mora : fed nimia vidcndummaxime , vtmature nonmodo leriteu fufcipiamusTed & confedemur.quod no nimi^i. bis propofitum eft , ne hac vel illac aber- farditt rando parte nos quodammodo pceniteat. Plutarch-oracionead Apollonumi : crosot S^e To ixi^j^iv a.y(tv,\'isos iivi^cLV ^ipnxscoi. Sapiences ilhid quidcm , Ne quid nimis , pr^ter modum cclebrarunt. Laudacur&' illud Phocylidis ; 'TTctVTccv ^iTpov dipt^ov I CTrBp^etffteti JT' eo cnim vei maxime nominc Ariftidem \i be pcpuleruncAthenicnfes, quod nimis iu ftuseffe videretur.Eode pene modo Ephe fi j Hetmo lorum. Ac vt moHum aliquem exemplisetiam imponamus,hoc vnumad- damusei Liuio: In bcllo Punico fecundo, Terctio Varroni, homini iuuenilitcr exul tanti & remerario datus cil collega Pau- lus AEmdius, maiurus astare & confilio , vc fua prudentia feruorem alterius tem- peraret.Sic Fabium Max.crcarum aliqua- dobelli ducem memini,eurri quidem cun datorem & maturum , vr Marcelli cele- ritatcm reprimerec.Id fi placetad niniiani quorundam ftudioforuminduftriam refer re, fic ftatuo . Pr^eceptum hiceft rebus in ■Aure^i omnibus agendjs validilTimum.quo aurea mediot mediocritatis regula commendatur. Sicu- ttu . ti nihil magis expedic,quam agrum opti- me coIere:ita fa?pe putatur inutiliftimum, nimio fclaborc coiificere.Plant^ aqua me- diocri aluntur , immodica fuffocantur .• fic iuuatur iugcnium laboribus ac ftudijs moderatis ; contra obruitur fi immode- rate cxcrccas . Nam vt plcrunque luici- niiseueuit ob mmium caneudi ihidium , Emblemataj . i quo mirific^ clekftantur , vt iii eo exfpi- rent, ncmpe quas, vt aitPIinius , fpiricus dcHciat citius, quam cantus: Ita noanul- li,ftudiis intcnti plus quam par fit in ipfo conatu intcrdu emoriuntur.Cacceru nulla opera, quaiig] ab illuftri artifice profeda, commendatur, quasimmoderaca fit,vc A- pelles Pfotogenis tabulasadmirabatur qui dem.vt immenfi labotis; inhoctn non lau dabac,qudd maiium poncre de rabula vix vnquam pofiec : fignificabatei nocere ni- miam diligenciamjquam etiam in compo- fitione Ifocratea reprchendit Fabiusradeo J modus in rcbus, & certi deniqj fincs fpe- M\ ' eiyavav ^po pdLsti dpiTAv eV litTrCv e/3et\i ctkotov . Certaminibus iam propofitis, cund:atio virtutem proiiindas in tenebras deficit. Ita- nrif De- que M Curius Dencacus CoufiiljCum de- ■ tifefii- ledum fubirum coadus efiec educere,ne' !itio, moque iuniorum refpoiidifTet , conie*n:is in forcem cribubus omnibus, Pollia?, quse proximi exierac , prnnum nomen exrra- ^um vrna citari iu(Tic:eonon refponden- dence,bona haft^e fubiecit. Quodcum illi nunciatum e(ret,accurrit ad tribunal C6- fulum, colleg Mmque tribunorum appcj- lauit. At Conful Dentatus appclla ionem non recepit, bona eius & ipfum vcndidic , non lam feftmatione poena; , quam praeue- niendi periculicaufa , quando rcs,tumul« tusque belli moram dilationemquc non rc ciperet,dum interim cognofceretut deex- cufacioneaut imraunitatc • Rctulit Val. Max.lib.d. Aliis in rebus probatur tardu confilium, vt multo prx 'antius : contra nimium prasceps damnatur, vt quod ad- Iiunclam poenitentiam habeac Sic Lucian. Epigramm. w ^pctS^vTT^i (^isKi) iA.iy dyMvav . ifS^i Tet- /H^et Aiiv iziihicofxiviiv Tiiv fJieToivotctv iyji • CaSiatio X. Sub hoc quoq; fchemate continerur c ^ delihe coeleiti myropolio depromptum remediu atio pec- contra vim & impetum iii vitia ruentis atireme aiiimi , fcrtut enimille fxpeeffr^ni curfu liHtn , iu pra:ceps,nifi remora racjoviis & cuuda- tio furgcntcs motus frangat & rctundat. 5ic cmm faciendum eft, quoties muirat obi mora intcrrumpit & deliberandi fpacium, nccad failum afFctftus re inconfulta idox fe pr.-ecipitar: refrigefcit caIor& fiibfidit fenfim,fi no exit cum impetu Sicut enim flamma.cum materiam corripit & efFun- dit fe globo pleniore,coercet minas,& rc- primituraqua infperfa: it.. conce; tus iftc libidinis feruor, fi frigidam infundatdeli- bcrans, & artemperer. Vehemens eft inter ipfainitia , & in furia fua, fed compefcic obex,& frangic vires . Ab iracundo exem- plum habc, cum rabies agirat, & armarc mainis ad vindic51-am incipit, ciim in oculis inimicus eft, & ad vocum perdendi occa- fio, ciim furor iinpellit , & recrudefcens memoriaacceprsE iniuri? . Adum eft, fi primum fequacur im petum, fi uo difcur- rat iudicio & examiner molem flagitii,fe- ueritatem legis, ijgQrem iudicis, posnas & Fi 4 tor- 12,0 Andrese Alciati. tormenta,quibiis Iiien^iim. Qu^j diim co gitat, languet ,ac friget raamis interim , clefpumatbi!is,& hofti parcitar . Similis ratio in ebriofb.-diim in yitro fcintillat ge- iierorusllle liquor , & vrget fitk , accia- mant focij,Hum feruet opus , dum fumat menfa, dum in circulum bibitut , & con- trahuntur noua iura fraternitatis & ami- citioE, Baccho fanciente foedera , dum cla- moribus omniapcrfonant & Ixtitiae iiibi- Jo , iam porcapanditur ad peccatum , in- trarc iibct citatis pafnbus &ingurgitari. ni reuocent ^nx adiuM ft Deas panopliam fub ieceio . Puellaigicur armata virum fapie tem aduerfus omnes animi perturbatio- nes fearmantem, & viciis animoforti refi- ftentem fignificat:velqu6d virtutem fuis ipfius praefidijs inftruclam fatis efteintei ligimus , vti iam diAum eft. Galeam ha- bet crift3tam1h'Gapice j quod referendum eftad iudicium , & conftai,j/ 'v^^a vcl maxime fapiencis ccrebrumi aJj-u propu gnaculum animi, poriffimiim valeac : ha- ftam vero longam, quod orarione percu- tiateminus:Scutum cryftallinum viri fa- piencis magnam folertiam reprxfentat , quafeipfum haud aliter intus diiudicat» quam fi in fpeculo cryftallino ea, qua^ex- rerna funt,coterapletur.Sed illud Gorgo- neo capite terribile apparet , quod formi- dinis & terrorisimaginem elfe volut, qua alii pecTtori Palladis appingunt , quia fa- piens in pedore terrorem habet , quoad- uerfarios afticiat . Inde enim Tritogenia didam effe vult Phornutus , quodmalis terrorem & metum ingeneret.Pallium tri ^aUium , plicicolore tin(5lu,quocI fapientia fic mul- iiplex,feuqu6d tedta &operta fit, neque cuilibec feipfam confpiciendam pr^beat. Can- VdnopUn VMadis . Cur ar- matcu> Scutum . Caput Gorgonts in clypeo. 124 Andreae Alciati Glar/cO' T>raeones ladi cbfe (ranthr . 1 II. CaiKiHiisincocolor rimpticitatem rcfpi- tici aiucusinccniitens, vim fapientia: fiii- giirancem; piirpiircus fulgorcm penetra- rem. ^Afitv^fvw/r ideo eft , (po0epa,, }(5U -/jtpoTrnt yj^ S^eivaf eivS^piKH , qu od vcil- Juftriseft &: confpicua.YC quidam volunt, fic & formidabilis . Nonenim cam ca:fio5 habctoculos, vc acuce non videac : cpa. ydpSpiij.v ' vnde & op^et^ixlTt^ , n^oTT- 7iAeTi^ dida; remplu gjhabuic a Diome de poficum, nomine o^vSepKou a^vivAi . C^terum alii,& Homerus maxime , tra- dunc eam glaucis elfe oculis & cxfiis,qua racione huic confecrentur dracones,&: vlu hT, nimirum ob (imilicudinem ocuiorum.- acucinimoenim vifu eft dr3Co,& quadam cxcubandi vigiiandique vim habet,nec ve nacione capi polle videtur . Draconi auce limilemefte vircucem indagacriccm aiunr, cjua: diligeiitifTmic omnia perfcrucctur , iimecurque ftudio indefellb : ideoque ab acnco vifu illi nomen fadum, vc iam dixi- mus. Sed placec huc , non praster rem ta- men,accexere, quod perfpicuHocuit Po ticus Heraclides in allegoriis Homericis; i) SiAii Ttvof,ii iTvvicnoff i-rKvvy.6^ i^rtp , dSpnva, th ?^et,jjl ^dv 70, Toli hlZHTOTATQti 0 [J.y.afl T(t)V Koyi(T- lj.m StaSp^cra, . g dy.^iToKOf S^v znsrovTo. id eft : Haud fola , afi illam du&famHlA comita- bantur . Val. Maximus exemplum feueritatis me- morat in Q^ntiftio,c]ui vxorem repudia uit , quodillam in publicocum quadam libertina vulgari fecreto loquentem vidif- fec. Is enim maluicoccurrereincunabilis initijs culpas , quam perfedum fcelus vindica re. Itidem fecit Scpronius Sophus , non alia de caufa, quam quod vxor,igno- rante fe,ludos fpeian3?,deiuq; ApoUniis eiiam. Ex quo & Lyricus Pojta : Dianam tenerA dicite virgines , Intonfumpueri dicite Cynthium . Teuconum vxores,vi(fl:oie Mario.vc Veft^ ac Cereri dicarentur, a Confule aiixie con tenderutu: votoexcidentes, faucibus elifis commori pra^optarunt , qua pudoiis alea fubire. Tanto fosdioreillo , qui viginti fu- perftes fuerat vxoribus;eaq; cuifecundus & vicel^mus fuiflet maritus. Huius tanti Cu^odia thefauri,caftitatis inquam, cuftodinm fci- cafl-tatls te Poet? (ignificarunt per Argum illum, dijpcilis. cencum oculos habentem,vnic3e tamen iu- uencae feu mulieri pr^fe^l-um^eum tamen ob feminx asmulationem interemptum . Dequo Ouid. lib-^.Amor . Centum frote oculos, centu. ceruice gerebat Argu/s i ^hos vnus fApefefellitamor . Claudian fic : Argumfama canit ceteno lumine cinciu , Corports excubijs vnam feruajje iHuencam. Et Angerian.de eodem ; Argm 12,8 Andreae Alciati Argui eram prudenSy^ htheham lumh:a. centum , Centum fed rapuit lumina. luno mihi . Occurric viri egregij freqiiciis di; ^^ja, y.o^Kolf. citi . "^"^- ^cor- Ladlantio & Eiifcb. c]uam vt conHrmare (it neccfte- Tantumobiterad- monebo.quofdam Deos ijfdcm olim tem- plis & aris fui/Ie cuhos,vr Cererem & Nc pcunum, quodabfqj falecibi penconines infipidi finc,refercPlutarch.Sympof.4-Vc Dy^^ultt Herculem & Mufas , quia Euandrum li- terasdociiit Hercules , idem leHis eilin qu^ftion.Rom.Sic deniq jMercuiium iux ca Venerem ftaruere, vc ofter.derenc.matri monii voluptatein maximc o^acionis indi- gcre.itemciue Suadam 5: Gratias.vc inmic 1 ICiiC. ijfde aris fofiti . 130 Andre^ Alciati tiS rentcoiiiuges inuicem qua; vellcnt,perfua dendo impecrare debeie. Certe rcperioa- pud audoies quofdam G rxcos,nomiiiepc cuJiari Deos luiucuparos efle ^To7^ crjvvetclf ^iol^.His ciut^ ttplo cul- ^*^^ '^^ '^U^ } ^oi\)7i/^i^- Ait,Foe- ticam elfc a-vvvctov Philofophi:^, hoc eft , contubcrnalem, & eius quafi templicon- fortem.Quoddictum ad fummam Poeti- cx Iaudenj,qua;ijfdcm honoribusac Phi- lofophia donanda videarur . Fliccrgonon rmmeticd fimul iuuguutur Bacchus Minerua,ambo codcm patre nati,{lnc ma- treambo,bellatorcs ambo;ambo duarum prxclariflimarum lerum inuencoies.olei & vini.Videcur porro AJciaci carmen con Ew^/e- fichini ex lib.4.Epigram.Grx'corum, ^'^tt^fos, a.ycLKy.a. AiovJ^ra Tk-iijjov :\^i]va.^.K\ ell:: In flaiuam Bacchi iuxta A/;V;fm,T;;7,quod talcca: SHTTt 71 !70l , ^VVOV TrcLKKO.S'!} 7A yOLp etKOVTi^ XJIU ToKilLOl • 'TTClpA 701 «T' gVCtJ^OV HKct 'ttIvcu . ixi) Tpo^re^cjf , co ^cive , ^icov 'Trepi 7ola. lJiiTdi>.Ka> , "17^ t oVo/f "liiiKOi S^cu^ovi TM«^e ^iKco . yjjydp iixoi TroKiixcoy ^iKiov KKicos ' oiS^ev ATTCt^ IJ.01 i)aos J^/J.n9eii iiSo\ aTr aKictvoJ > YjjL y.tfiOTCov J^i zviiv iyiyvpctfttv • n [J.iV iKctlyi > a^jTdip iycoyKvKipoli CoTpvTiv ynxipitJos i'^ /J.ih ^S^' iTr' iiXOt iXil7ilp chS^lvcU t/Vg- TA// . KV7ct cT' iya IJ.ijpOV TctTp/OV.il J^i Kctptf, Quem dialogifmum fic Latio donatura rcperi ; l>icito , quid commune tihi cjl cum FalU» dchzamque Spictila funt illifcd tihi vincifxcYX . T;ilici ne temerl- Diuos Ipecfr^ntia qui.ras , Aduenai difturi quin cape z erbaprim. Belii mihi cur&,tuyn belli glcria,^ ifiud, India teftatur robore vicia mco : Prodefi lUa "jins fucco-frondentts oliuA ^ Foculafcd noBro munere l&ta bibti . Fer me nec genitrix zilos esi paff^ doloresi Femur ego folui,fed caputilla patris .. Nos ( inqnic Claudius Minos ) cundem hunc dialogifmum duplici intcrprctatio- ne expre(rinuis,quam hiCjLedor optimc* repra:fcntamus,vteriam alioru Epigram- matum Gr?corura , quorum non pauca fibi fumpfic Alciatusad fua cudenda Em- Minoi$ bIemat3,non vt putes nos cum arrifice no modejlidr bili Alciato certamen fufcepific, fed vt in- tclligas libera efle fl:udia,& non paru^ laii di fore vel in rainimis semulari meliores . Hoc gcnus verfionis mulros annos recou- didi,ea mentcne vnquam foras euolaret: fed ex amicis noftris plcriq; vim mihi-in- iecerunr, &r putauerunt efle fatius cderc quam perderejad excicadam faltcm.quoi aiur.c,audioforuiQ induiUum. Hic tgicar aui^aura* Ernblcmata_>. 131 erfio Mi lois . animuin,non carminaiado,qiiaj fierimiil to meliora pofliinr. 5ed quocunqj resab- catjid contentioDis genus fi tibi probatur, aut non prorfus impi-obatuijnullum mi- hipalmaruim depofcoliberalius . Verfio igitur noftrahxceft; Dic , quid tibi commune [eft] cum Palla- de?Nam ei iacula , Et bellaitibi vero placet copotationes. Ne tcmer^ , 0 hofpes , de dijs talia fcru- teris, Sedfcitoquibus [egonoff.inibus] fimi- lisdea: huic fim. Etenim mihi bellorum amica [eft] gloria : hoc fcit omnis mihi Orientalis domiius Indusab Oceano. At certe hominuro genus donis ornaui- mus:IIIa quidem oliua, Ego autem dulcibus racemis vitis . Q^in etiam nec mater [niea] propterme dolores partus perpelTaeil : Sed folui e^o qnidem femur paternum, illa vero caput . §^ici commnne tibi esi cum Tallade ? dic age,namque illi armft . 33 'Uta ^ Pliniiis Iib.i5.ait,Vino ali vires, fangiiinc coloremque hominum, & mentem augeri cu nobilioribnspartibus . Gelliuslib.i y . cap.i.ex Platonis fcntentia,vinum ingenii fomicem efle rcfert,virtutisque incitamen tum,fi mens&corpus hominis co flagret. Qnoci quidem male a nugatore quodam citatum fic cmendat Gellius.- 5cd enim , inquit in primo Sc fecundo De legibus , fi^enM ^^^^ yiiiic ncbulo opinabatur, ebrietatem Ut. iftam turpilfim3m,qua; labefacerc, & mi- nucrc hominum mcnrcs folet, laudauit : fcd hanc largiorem paulo, iucundiorem- que vini inuitationem,qu3e fieret fub qui- bufdam quafi arbicris,& magiftris conui- uiorum fobriis,non improbauit : Nam & modicis honeftifq; inter bibendum rcmif» flonibus refici integrarique animosadin- ftauranda fobriecatis officia exiftimauit : redditque eos fenfiro Iseriores , atq; ad in- tentiones rurfiim capiendas fieri habilio- res.Hasc Gellius.Hinc illud vulgo tricum ttr Bac^ cmanalTefnfpicor: Vinum acuit mgeniu . iut Commodc itaq; a.yA\fxet proponit Bac- iliof ea ^^^^^ PalIadis,eodem altari eredis,vtni- ' ara lo "^'i'""' ^S"^^'^^^"*' P^"^^""^ incremen- ^ritur e/fealiquod,fi Bacchi,id eft,vini gene- ro(i,fed moderati, vfus accefterit. Etcnim vijium promptiftimum habetur libere lo cjuendi tanquam calcar ; itaq; & vino £a- cundiam & inuentionem tribuit Plutar- chus.Et Ariftoteles lib.S.denat.anim.P/ic tacum loquaciorem fieri putat,fi vinum biberit.Adhsec tnniu^ ipfepater num^uam nijipotttsad arma^ Troftluit dicendo—i* Et Afifchylus poeta clariflimus , nonni/I inter pocula tragoedias fcripfifte fertur . Alcasus & Ariftophanescomicus vino ma- didi pangendis inuigilabant poematis . Quid plura ? Narratur & prifci Catonis farpcmerocaluifte virtus. Difcrros autem ▼inum facere,ex vulgato illoconftat: Toecundi calices quem nofecere difertum . Fomesenim eft,& incicabulum ingenii vir tutisque, vc Cretenfis ilfe iadabat apad Gellium lib- 1 ^.cap. i.Pr^terea vinum ob- liuionem malorum niducit,fomni author cftjCriftitia: folatium adfert, imo taquam tita vinumefthominibus. & quainam vita cft homini quac dcftituitur vino ? Hitic wBa^ olim Bacchoeffigies pueritix tribuiafuit, 0 quod vinum potum curas & folicitudines animiscximcret, hilarifatcmq; quandam • animisinducerct,ctiam ipfis fenibus,quo- f^/^ ^ rum corpusdum permcat,calorcm & fpi- ^ citusauget,vtinde recreatis viribus,qnafi interpolati reiuuenefcerc videantur.Vndc vinum a Deo hominibus tributum Plato, fcribit, quafi remcdium aduerfus fene- dutem . neque Mordaces aliter diffugiunt folicitudines , ^luupoflvinagrauem militiam, aut pa/t^ periem crepat ? aitHoratiuslib. i.Carm.Od.iS.Etlib.j^ Ode ii.ira amphoram alloquitur.* Tu ^pem reducK mentibm anxijs , Viresq; ^ addts cornua pauperi , Pofl te neq-y iratostrementi Regum aptces^neq-y militum arma , Qu^o pertinct ctiam illud Sapicntis Pro« ucrb. 5 1. l>ate ficeram mcerentihu^y^vi' num ijsyqui amaro funt animo.Bibant^^ obliuifcantur egeSlatis fu& , ^ dolorPS fui ampltus non recordentur . Nam vtgrauis cft Socratis apud Xcnophontcm fentetia : Vinum non ahter mcrori mcdetur,quam mandragora homniibiis .• Ijeticiamqj non aliter cxcitat,quam olcum infpcrfum igni flammamadauget.Haudigiturimmerito vinum axcTwr 6vi)o-ieo^, id efr, ab emolu^ mento feu iuuamtne dicflum exiftimant , iuxta illud Homeri Iliad. 6. ovria-idLi AiKi -Tr/Hsr^ct/. hoc cft . luuamen fentiesfi biberss. Sed & nullo magis ftimulo concitatur Ma fica,quam fuauis viniguftu.Ouidius: non ^ carminayvino Ingeniumfaciente, canunt . Et Tibullus.* llLe liquor docuit voces infieBere cantu , Mouit ^ ad certos nefcta mebra modos. Non polfum prsecerircquod fcribit Athe- iiasus Dipnofoph. lo. cap. i^.ex Polybio, vinum mulieribus olim interdictum jcau- (am vero zdiic'n:}^ ToS^AypOf. Quidam fic vercic; Memhrifragui Bacch'M, cum memhrifra' ga CytherAa , Troge?ierartt nafa mehrifragd podagra. Sed ne ego Germanus,dum de vino lacitis snedilfando.Iargius infudilfe cenfear,pr2C fcrtim quod abfque exemplo raeorum Commentatorum idagam, Minos cnim fatis breuis in vini laudibus efl : Sandlius quoq; tali munere fuperfedet,ne vinofiis tiguatar, vt qui a parentibus quafi haeie- 4 ditario iure acccpiffe fatecur.vteflet abflc mius : Adducam ex temperatiore gentc quendam , qui vinilaudes breui compen- dio, fed prolixaelegantia eft complexus i qui fic can it : Vm,fangue della tervL^, y^^- Vin ptu caro a mortai.che' l fangue uero: Bcnedetto il primicro , Che ti trou-^.Ver te s ardifce ingHerrsLJi E fi fla lieto in paccj-, Difcacciator veraccj T>e l' humana trifle\z\-i, Etefor d^allegrezz^L^. Liquefatto rubin,tenera gioia » Ch' entrata a' noflri fejii Altra gioia inutfibile diuieni . Vinura igicur eft,quoJ robur& viresho- mim addic.eafdemqj mox adimic: vnde & a vi nomen traxicjacnic ingeniuni, liberac , cor mecuiprimiim ex tellure gignitur , a fole coquitur;& quamdiu ligneis vinculis coercetur,nihil horum pr» efl Bithyramhm^fi hihat aquam,'E.t,Aqua bibens,nihil boni parias , Sed hoc Emblemacum Salomone conclu Ao:E.xultatio animA ^ cordvs vinum mo' derate fumptum • ad iucunditatem enim creatum esl,non ad ebrietatem,qHA te vita defraudct , i Emblemataj . 155* Prudentes vino abftinent E M B L E M A XXHH. I. V I D me vexatls , rami ? fum PalUdis arhor : Auferte hinc botros \ virgo fugtt Bromiurrt • COMMENTARIL ST E r oleaarbor ramisfais,& perpe- cuo fiio virore decora,ad ciiius radiccs implantara fic vitis , qu? fiirfum ferpen- do palmites fuos cum oleje ramis im- plicec . V I D E T V R \i\C ^(tKlVO)S"HV > SupC- riorietiim dixic epigrammate,eum,qui a viiioabhorreac , haudquaquam prudctem cuadere: quod ratiouibus aliquot , fi non omnino nece.'rariit rov v^v ifJLTstfJt^srf^^v. hoc cft,vinum diciturab co,quod exifti^ mationc ac opinionum vanitatc mcutcm oppleat.EtPlutarch.de tranquillicatcant- ini .* Vini &carnium plcnior vfiscorpus quidcm yalidum yachlccicaqifirmitatcfa- cic Romulus fobrius . RomanA matronA vinU noYt attinge^ bant» §^ibus vinum in terdice- retur . Vinie vn- de diStU , Andre^ Alciati. cir.iirimiim veio imbecillum & fiagilem. ErOuiJuis: Nox, & amo^, vinumci-^ nihtl moderahiU (upident: Illn pudore vacatyLiber,amorq; metu, Propertias : VinofcT-ma perit,vino corrumpitur Atai, Vino fApe fuum nejcit amica virum . Prouerbium vetus t?i,Animaficcafxpien tijftma . Aii veio etiam conciliabimus ad epigraphcii huius diftichi Plautinu illud? Non viinim moderari.fed viiio folentjqui cuidem pfobi funt. Retuli paulo ante monitum Polybi) certe graue,A«6'3-e7i' gV/f tr.S^Cvctrov 7y)v yvvcuKA ^i^actv oJvov,^tx[ iion poflejVt quaj vinum bibciit mulier.la- teat. Bellc coiifentit illud Varronisex Aga rhoiicrVirgo dcconuiuio abducatur ideo, (]u6d maioresiioftii virginisacerbce aures Veneris vocabulis imbui noluerunt . Dio- nyfiuslegem primiim a Romulo fcripta fuilTe teftatu rlib-i.de prohibito temeto f^j , ^ minis Vinum fiquidem ,iuxta prouerbin , lac Veneris dicitur.Ouid.^ . Artis; Veneris, Turpe iacens mulier multo madefaSlx Ly&o , "Digna efl cocubitus quoslibet illa pati, Virginibus deniq; pr^efertim facris ,im6 &omniadoIefcenti , virus & toxicumeflTe vinum , adhortaturegregie D. Hieroiiy- musepift.44.Si experto, inquit,creditur , moneopr?cipuc,vt virgo,feu fponfaChri fti vinum tamquam venenum fngiat; ha:c aduerfusadolefcentiam prima funt arma dxmonum . Vinum enim 6c adolefcentia duplex incendium voUipratisrquid oleum flammx adiicimus ? HeciIIe,& redefa- ne;Na Vcnusin vinis,ignis in igne fubeft. In ftatuam Bacchi . E M B L E M A XXV. bl ALO- Embletnatci^/ 135? DIALOGISMVS. BACC H B pater , qurs te mortaVt iHmme nouit , Et do5ta effinxit quis tua ?nemhra mann ? Praxiteles qui me rapientem Gnoffida vidit y Atque illo pinxit tempore , qualis eram . Cur iuuents , teneraj^ etiam lanugine vernat Barba , queas Pylium cum fuperare fenem ? Munerihu6 quandoque mels fi parcere difces , lunior , & fbrti peciore femper eris . T^ympana non manihtt^ , capitt non cornua defunt ; ^ij4ps nifi dementeis talia figna decent ? Hoc doceo , noBro quod ahufus munere fumit Cornua , & tnfaniis mollia fiHra quatit • ^ljftd vult ille color memhris pene igneus ? omerh Ahfit , an humanis vreris ipfe focis ? Cum Semeles de venire parens me fulmine traxit Igniuomo , infecfum puluere merfit aquis , Hinc fapit hic , Itquidis qui nos hene diluit vndis : ^ui non , ardenti torret ah igne iecur . Sed nunc me doceas qut vis mifcerier ? qua Te fantts tutum prendere lege queat ? ^uadrantem addat aqua cadunt ? COMMENTARII. AS T A T fimulacrum Bacchi vitibtis incommoditaces & damna,qaa: tcmulen- circdmfeptum.forma iuuenili , im- tiam confequuntur;nam ex immodica vi- berbi,nucla,rubea> fronte cornuta, capice ni potioneebrieras>ex ebrietate furor, quo hederis rcdimita,manibiis tympanum pul nihil vel miferius^vel exitia! ius viden,ne- fante . dum cogitari poteH:. Deinde fumendi vini N o N cxvno loco fumptum eft hoc legem quaudam prasfcribic, omnibus vti- Emblema,multaeaimconcinet,qu3efpar- lem.Sc plan e neceflariam • Bacchus qui- fimalibi leguntur.Nos omiiia fingillacini dem iuueniseffingicur , quod vino hilares diligentcraperiemus, nequid incercurbe- homines fianr.iidemqj annos quafi iuueni tur.Argumentum vero epigrammacis ta- les feruent,!! fobrie vtantur eo Dei mune- leeft. Bacchicas ftatux proferc gV;//u9/oy re. Tympanum & cornna cidem Baccho per Dialogifmum,quo demonftrac tribiiuiKiir,ad ftrepitiim & furorem indi- U €and iim 40 Andreae Alciati iir. Praxite- Afiadne d B.iccho candaa=i,q«i vinolentiam confequilbleac. Ignciiseft feii nibeiis,ad vini natiiramde- fignandam.qiiod nifiaquamifceatur, non fecus acqi igiiis pra:cordiaadurit,cbrieta- tem & furorem inducit. Itaq; ad extre- mum.quocquibusve vini fit vtedum men furis prarcipic. BACCHE pater ] Cur Baccho Libsri patrisimpofitum nomenfit, Plutarch- ex- plicat;c«^fitA.. p(i){xcii)(.av librorquod nimi rumbibentibus libertacem ingcncret.Noii nuili enim per vinolenciam liberi 5c fcro- cesefficiuncur: auc quia liba exhibucric . autquodilleapud Hleucheras vrbcm B90 tiajjEleutheiius.id cft, Liber appellaretur. ^glutste mortali lumine] Qj.iis ce liomi num aliquando humanisoculis vidit,cum fis Deus.?Ha:c ad figmeiuum . Nam nefas olim fiiicDeos fuiffe homines putare. Et do£ia ejjinxit] Qn\s te pid:or autfta tuarius arce fua tam aH-abre cxpre/Tic ? Praxitelesyqui me,^c ] Id Pliiiiusatti- git incer plurima Praxitclis opera lauda- tiffima lib.3 4.cap.8.0riudus hic celebris arcifexex ea Itali^e parte , quasquondam magna Gr^ecia dicebacur,& ob artis excel lenciam ciuicate Romana donatus . Rapientem Gnojftda.] Anadnen intelli- git,Minois Crecenlium regis filiam,qu3e Thefeiamore capta,Minotauri necandioc cafionemei pr3ebuic,ea legc, vc fe vxorem duceret . Sed eam Thefeusin infula Na- xo,qu2e Baccho facrata e(t, fomno fepul- tam periurus reliquic,cuius mifercus Bac chusjcam fibi connubio iunxit,quam inc^ lo raptam, Coronam Gnoffiam appellat . Ouid 8. Mccamorph. Cur maentSyO^c] Ouid.3. Faftorum.- Siue ipfe puer femper iuuenisq-^ vidern j media esl Atas inter vtrumque tibi . Etin Mecamorpb. Ti.hi. enim inconfumpta iuuenta, Tu puer Aternus.tuformofiffimus. . luuenis ideoeffingitur,qii6d ad iuueniles annos mollicer cranfigendo*; maximecon- feratjfi parcius,&, vc deccr,fiimatur : vel quod hilares & Uccos ficiac . Gyrald. Synrag. 7- Lanugine uernat Barba] pilis molli- bus , a lanas flmilitudine , vt eft in malis cotoneis.Marcial-lib.i- Dum tibi vernaret tenerA languine maU. Hinc ager vernans.hoc eft,pulluIans,flo- ridus,viridis,l«etu5. ^eafpylittm ctt ftipeYOre fene] Alhidit ad Proucrbium,Sc»^«? vel nolente vinum faltare compellit. Vndc ctia tritum illud.° Vinum facit vetulcu leuiter falire , Xf ditefcit pauperemyclaudum facit irct Mutn dat eloquiumyfurdisq; audirtjt Cui conuenit illud cx Athcnajo : On^of "m ^poviovTcti eV dppoffmiv dvet- /2cth^H . id eft : Infanire facit fanos quoq; copia vini . Hucfpedatquod Plato De legib. i. ait: no lolum fenem fieri bis puerum,vcrura etiam tcmulentum Perfcnem Pylium «ru- ViicJ^o^tKaffCcn&m quemuis fapientem ho minem incelligic , qualcm Neftorem Ho- mcrus celcbrac in Iliade. Qu^cm tamcn lo- cum de Bacchi iuuenta non de vi , fed de Sacchi ascate & cempore intelligendum cftc mihi 9f*uenM . faciie pcrfuadeo (ait MinosJ cum loan. Fratre.viro fane dodo:mirari enim po/fit aliquis Bacchum iuucnem fempcr videri , cum (itilleNeftorc annofior. Na & apud Lucianum lupitcr ridet Cupidinem , qui fe pucrum clTc ia6let,cum fit dp^^crepof TohO Ta/cfcTsVsf. Qu^am gernianam cx- ^ plicationem lubens admicco, vt cruditara dignamquc,quaj probetur omtiium calcu Jis. Dicicurautem Ncftor Pylius fenex,a * PylojOppido in Peloponnefo in Mefenia verfiis occidentem a Neleo condico,vbi regnauic. Ouid.epift. Heioid. Pylonyantiqui Uelcia l^eBoris aru(t , Mtftmusyincerta eflfama remiffa Pylo . Porro Neflorea feneciay iam in prouerbiu Neflorea abijc, de fenibus viuacibus.Sed non tot an fenecla, nos vixiire Neftorem,quoc vulgo crcditus eft,facile quiuis coijciet ex QujSeftionibus Porphyrij fuper Homcrum,cum dinTerir, quid fit yiv^di . Eft autem yivzdy fpacium TiVid^. triginca annorum, id eft,pariendi ac gene- randi perfe S"' iiS^n «Ti/V ^jLiv yivtcu ^.ipoTrojv aj/- Qp-OTTCOV i(pQlct,pro dieijfed hic fcru pusmenihil moratur • In appendicibus Virgilianis: Compedibu4 Venerem ,vinclts conBringe Ly&um , Ne te muneribus l^dat vterq-yfuis. lunior ^c] Duo prajftac vim vfus mo- deratusjfloridam a:tate,& vires corporis . Tympana non manibu6 \ Tympanum (ait SaiKftius) inftrumentum erac ex vna pavte membrana claufum,intus vacuum, quod baculo pulfatur : vti eo folebant in facrificiomatris Deorum.Huic fimillimu clTe videtur inftrumentum ilIud,qiio Ae- thiopes nunc vtuntur in noftra Hifpania , praecipuc iii locis maritiiuis . Eft quoquc Vympa^ tympanum inftrumentum, quo faxa ful>> uehuntur,alio nomiue yfpcf^vos,id ^{\,griis. Sic iUe . Tympani defcriprio extac apud Suidam>quiin \c^bo Tympanatfic fctibit: Indi tubacloco flagella quariebanc , habe- bant &c tympana horribilem quedam bom bumedentia: quaj fic confeifta erant . In abiecis (Lipfius palmcearborisjinterpreta- curj ftipirem excauatum nolas fiue tintin- nabula ex orichalco inferebanc,& os dcin- de vafis taurino corio obtegcbanc, acq; ica tympanum id inalrum ferebanr, concutic bancq; inacie.Tum qux ineo eranc tintin- nabula,& maIta,(Sc magna,arq;intus ino- perto fonantia , obfcurum Sc niconditum cdebanc fonum,mugitui non abfimilem . Fuicergo tympanum illud infra rotun- dum,fupra planum , atq; ibi corio obdu- (5lum,quod bacillis pulfabatur:qualia suc hodieequeftria noftra tympana {Heerpaug gen) quanquam etiam ligno cauoex vtra- que parte pellem obdu6lam fuifle fcribat Ifidorus, id camen inftrumenti genus noii tam tympanum, quam Symphoniam ap- pellans • Tympanum luxuriajinftrumen- tumdicicur;a Iiiftino.Iib.so.Sufpicor Bac Tymfn- cho tribui tympanum,tanquam hilaricatis 7mm ctir fignum notifljmum , vel proprer ftrepitCi adiunciil incondicum.quem edere incerdum fblenc, Baccho , qui vino func onufti . PKuarchus de Pco- lcm;eo Iuniore,qui temulentus in palatio» tympano complofo obambulabat : Graue» inquit, calamttofum fi Cleomenes ope- riretur otium dijfolutum Regts Cybeleij prAfiigiatorts , vbi primiim iUe tympanum pofuerit, V71CL^ ToemineA voces , impulfaque tympanapal- mts . Concauat^ sira fonant > longoq; foramino buxus . Capipinon conua defunt] Ouid.in E- pift.Sapphus : Accedant capiti cornua,Bacchus erts . Nam prius ab Orpheo in Hymnis Kipco^,yju S^ta^pc*)^ eft appellatus. Hoc Bacchtt' loco admoJiendi mihi funt Philolo'- corntitic giji Bacchum Yeteribus }ttpdt,a^o^ov depi^ quidfin^ i^z Andrejt Alciati fbiim, ideft:, corniitiim, autcornigenim: vel quod pnmus racionem boum copu- landorum ad agriculturam inueniirecreda tu r : vel quod eius pater Ammon cornutus colcbatur.Plato aliamcaufam hiftoricam letulit z. Legum, & poft eum Athen.tus Dipnoroph.i.Olini folitierant in capien- dopotu cornibus vti pro poculis hiiic ver bum y,ipa.7cu,^io,vinumfHndere\S>L Kpd- 7iip, quafi KipetT>jp,(]\.\od a nomine yJpetf deflexum e{\ . Pompeius Fcftus ad mora- lem fenrentiam acccdit,qu6d qui temulen ri runt,ade6 inteidum truces apparent,vt cornua habere videantur.&' Scholiaftes Horatii ad Odam 19« fecundi Carm.ibi, Te "jidit infons Cerberus aureo cvrnude» corum . aitcoruua Bacchotribui roIita,quia cbrie tasarrogantiam & audaciam gignat.Vnde quj bibit plus nimio.fi foluatacuta: verbe la hngua^ , liberius notum ignocumq; fe- rit,& arcana fiqua tacenda fufcepiceffutic nunodeleflu. Oir igitur Bacchus cornu- cus,dequcprimo vfu pocuIorum,qui c cor nibus eianr,qua'dam attigimus . Certea- - pud Xenophonrcm legimus , G txcos non (.nvnets ^^1^^ corneis vfos poculisi& Nicandri inter- zjt focH- pj-ctes nonignorarunCjCiim nondum apud i.s vite' gentes vafa excogicata efTent . Nofterhic ' • fuomorc ad moies & Philofophiam refer- le.quam ad hUloriam maluic . Hoc doceo, nosiro quod abufus &c.] S\c Plinius lib.15. cap. i- Vhio modico nerui iuuancur.copiofiore Ixduntur,fic & ocu- li.Stomachus recreatur.appetentia ciboru inuitatur , triftitiae cura hcbetacur , vrina &aIgor expellicur , fomnus conciliacur : Cocra, fi nimius adhibeatur vini vfus,bel luina cornua capefruiius,& in furorem in- tolerabileni noununquam ruimus.No nie fugiebar,vnde vini,Tis KtLTtOVTOiHS ToVw/^Ctj i^TTAVct-lSrhiH Ket^ Emblemata 143 K* IVgA j(5UTA fj,iuv6{j.ivct: Vino in cor- pus defcendente,(tfcendunt verba improba ^furiofa - Molliafislra.] Ebrius ad miidcam , vt afimisadlyram. Siftro diilci & fonoro inftrumento iii facris Ifidis vccbantiir ve- teres. Martial. H&c quatiet tenera garrulafifira manu, Ouid. de morteTibiilli : ^imd nos facra iuuant , qutd nuc Mgyptia profunt Silfra? r De Siftro.Pierium Hieroglyph.^S-diligen ter euolue. Inftrumentum hoc jeneu fuit> curuumadlebetisformam , vt Plutarch. commenrario dc Ifide retnlit; circum erat paruaquxdam cymbala feu tintinnabula, & in eius parre fuperiore fculpra eratfelis humana facie:in iraa ver6,figura Ifidis & Neplithys . Eft autem ftftrum Graeca di- 0:10, , a (THco, quatio, crepitaculum fignincaHS, vt ait magnus Etymologicus . Dicitnr & o-yi^rpov, per iuMolliafifira, di- xit,non tam ob id , quod fiftrafint reipfa moIIia,qiiam quod homines reddantmol les & erfoeminatos . §luid viilt ille color membrps,&c,'\ Nu da fiebant Bacchi fimulacra,inquit Phor- nutus.vt naturam vini oftendercnt, quod arcana deregat.Horar. i.epift. ^luid 710 ebnetas defignatloperta recludit. Quade caufanon immerito vinum dici- tur dulce tormentum , quod potentius quam vliusequuleusautfidiculae fecreta cxtorqueat. Vnde Reges dicuntur multn vrgere culullts , Et torquere mero^ que pro^extjfe lahorant . Rubedoaurem colorem fatis indicat,hinc quecognomen Ignigen^e habuit . Strabo lib. 13. Habet cnim vinum ( vt refertcx Eratofthene Suidas^ xqualecum igne ro- bur : vbi hominem fubierit,conturbateu, ceu Libycum mare Aquilo vel Aufterivn- de quoqj prodit ea , quas latent in mentis recelTu,& virorum animum in vniucifum concutit. id eft : oTvo^ toi Trvpi l^ov i)(H fj.(vo^ , gy^" dLV gV eivS^pa, gA-S-H kv^cuvh cTe Qict ht^viosAV cikct /Sopri^ , voto^ . S^i KiKpvyJv ct ',igneus ardorerit . Bacchi natiuitatem & res geftas videapu4 Homerum in hynvnis Bacchi,& apud Oiii dium in fine ^.Metamorph. Extat & Or • phei hymni in eundem. Fabula fic narra- ^^^^^^- tur:Iupiter captus amore Semeles,filia2 re ^^^^-^^^ gis Thebarum ,eam grauidam reddidit ; quare luno irata.vteara demedio tolleret, formam vetulx afliimpfit ,eius nutrit^**^ adeamq; accedens perfuafit, vt experj?/' • tur,an lupiter vere &exanimo illamjama ret:idq5 hoc modo.ab eo aliquid magni pc tendo , nempe velit talis & tantus fecuia. concurabere.qualis & quantus cura luno. ne coniuge fua confueuifftt.Semele igitux experiri volens fvt funt mulieres illius rei, prajferrim noux,cupidifiimae) fummope- re petijt.IupirerautemSemele iurauerar, fe quidquid ab eo peteret daturum ; ideor que vt iufiurandum feiuarct,illara flagra* ti fulmine occidit adhuc praegnantem.- in- fantulum autem nondum maturnmpar- tui»ex venrrceius fumens, femoci fuo im- pofuit,ac taradiu fouit, donec menfes raa- ternos compleret . Ouidij verfus deortu- Bacchi hi funt : Im ;^fe5ius adhuc infans genitricis ah alua £rtpttur,pat^rioq; Uner (fi credere dtgmwi^ Infuitf^ 144 Andreae Alciati M3Y0. vions B.tcchm l:-7j.rode|(icu oibis ^-cap. 7 de India (ic ait; Vibiiim,qius incoliinc, Nyla e(l clari(nma.& maxima, moncium Meros foui racerrfamam hiiic prxcipiiam habeiu,qnod ui illagenitum in huins fpe- cu liberum aibicrantur clfe nucricum.Vn cis autoribus,vc fcmori louis infu tum dicerenc,auc materia ingelficauc er- ror-Sic ille. |Uj?poVautem,id eft.w^w, co- xam'(eu fcmur fignificac ; hinc dittus e(l Bacchus a Poecis Dithyrambus, 'TrcLfU. 7o cur Di. S^vo Svpet^ (6{)vcu,\d t?:,qii d duabus ianuvs thyrdbus eArim>;hoc cft, vcero Semeles, & louisfe- dicius, more. Quamuis ali j Dichyrambum di- clumexiftmienc^quafi Lyrhirambum , vt eft apud Pindaium , quod lupicer illum afluifletfemori, ac mox co in lucem pro- diturcinclamaflec^Au-S-/ pAy.y.£t,?vudt pa,y y.ct . ac Ci dicai-.Solue fururam,folue futu- ram . Vel quod fecreta promens os dithy- ron faciac > nam eidem loquacitaiis ratio- Jie picam facram eile prodidere . Plinius eadem ferc,qua2 & Pomponius iiarrat , Jib.6 .cap.zi. Nec non, inquic, & Nyfam vrbem pleriq; India; a/lcribunc,moncem- c|ue Merum Libero parri facrum,vnde ori go fabula: louis femine cdicum.Hasc PIi- iiius.Phcrnucus aucem inlib.de Nac. Deo- rum fic inquitilnfutuseftfemori Iouis,vt partusimmacurus ad macuricatem & per fedionem vcnirec. Quod vinum pedibns (qiii per femora fignificancur ) calcacum 10 V djv^t- a,lcMim digeftio & concoclio non eft vfui tu &intcf Deos rcuilu: fic c!^m pacria mea minor clTcr, qudm vC capeiec Philofophiim , boniis qnifpiam , fiue Deus,fiue GeniHS,Athenas, in locum fortunaciorem commodioremque me cran ftulic, Sccxt. Porro Bacchi nutnces,vices incclliguncur , quas Lycurgus pepulic per montem Nyferon : quia confuetu- do fuit afteruandi vini caufa admifcerc marinam aquam . Idem videtur feutire Athenajus Dipnofophift. ii.cap. ^.quo loco rationem reddit, cur Nymphsedican tur Bacchi nutrices,nempe quod aqua im mifta vinum augeat,& temperet.Prifci aii tem illi loui duas nucrices, lunoni vnam , ApoIIiniduas.Baccho plures accribuerfit, quod oporteachunc Deum pluribusnu» tricum Nympharum menfuris manfuefa- (5lum efteac domicum. Referam huc lepi- dum Coelij Rhodigini Epigramma,quod, nifallor.e G ra:co confinxit; Ardenti6 Semeles audes puer excidit aluoy Ardebatq^ vno mater ille rogo . Et spes nuUa fu^ miferA fuccurrere matri. Atpuer in fiamis non tame vfius erat ; Ogygis occurrityfed non prius attigit illumy Succubuit mults, qud louis ignis aquA . Ignis abityfed non abijt vis ignea prorfus , ^iq^ cutifummA parcity in ima furit . Nympha igitur procuUO puerum ne tangi- tOyclamat , ^^ifquts esyignts enim cfi, niprius im^ brelaucs . Hinc fapit hic, liquidts c^c.] Qm>d e- tiam admonebat Plato, Bacchum temulcn tum Deum fob rijs Nymphis temperandu efle,id eft,vinum aqua mifcendum . Huc facitillud Plutarch. difputatione, An feni regenda Refpub.Aquam mero mifcemus, quo Deij furentem (wt cum Platoneiftuc) fobrio altero caftigatum tempetemus . C0{ iplf]yiV TTAUT&JV iTTi 7^ fy.iyVVyiviS TT^Cf v^ Ta J^cuf/.ovta fxctAt^ct avvii- vcu , Tov R^py.riv TU ^ioyv70> avyKet-^t- ^'pycav i ^oyuiV ti^i^vcriJLctT^ 'TicTO) cv' V(ILVdL-)^MV. 1 Btcchi nutyius i AquA peradu vinum Emblemata-i; Hf num U iam iorem t . if^ efe (s vini. VAyA)Ja9 . Videris mihifacrA rei tenere optime rationem, qui cbiungvs 'Ba.ccho Mer turiums^ dratio^iis condimentum poculis admifces . Eiiirdem lege qiiarftionem pii- mam 5ym pof. 3 -Hiic facic iilud Antiiioi.ui fayi)i', apud Homeriim Od^^^T (p- l^ActTTTHfo^ AV fjLtv ^ctv^ov e\yi ,f/.>i ide conf^quatnr:if ya,^ oivoi taZta, «■'(^6 0 iSovva-oi^^otci , t6 S' Ay.iTpOV Tiff '7rocri(of,\m t6 pripA t? KAKct)^ eyovTo^ t^U^opH^yccr-T^ AZpATii ' CS" i{J.[XiTpct ^lv/i , ihApcoTipoi [j.tv , YiS^icov yivoiT tiiv id eR: Non enim vinum hocneq; Bac- chus facitfed immoderatus potus,^ vltra qjtam decet , ^ fatis efi . C&terum fi quis moderate bibat,hilarior quidem iucun- diorfieri folet . Theocritus Eidyllio 13. a Bacchodari hominibiislajtitiam &dolo- lem ait ■; o7a S^tuvvoso^ i^coyJ AvS^pdUJt ■^py.A du^^oi ' Apud Euripidem BaccHi verba runt inte- ritam minitantis Pentheo,a quofecotem iii renferat : Agnofce Dionyfiumfilium lo- uis , quifi eius aucioritatem s^eSles , Deus eB vehemejitijfimus yidemqi hominibus mi tiJfimus.idciiiyv&xTiTcu cTg t6v A/aVA/o- vviTov , oi -Tffi^pvKev iv ^(kh 9^6$ S^hvota^ 70f , oivdpcoTrotiTi iiTncoTATOi. quod di- (ftum eft: pro m oribus v teiitium:qui enim fapiunc,co moderacc vtiintur: quifecus , furorcm Bacchi (uo non leui malo expe- riuntur.Ecid explicanc duo yzxhZyyJ.piMA yjfl ^''^(^oi, ex verfu Theocrici a nobis ad- duAo.-quorum prioris a Maronc vis expli cacurad finem i.ABneid-vbi dicicur , ir.] Qu»- drans eft tertia pars afTisjfumitur pro va- fe.quod cres cyathoscoiuiueat. Si vis fiii' quit) fumcrccalicem vini msri, gdde illi tresaquxparces. Caljcem autem procya- tho po(uit,Cyarhus antem idem cft-,quod vncia;ficq; conftabit lcnfus iuxta Hefiodi pr^ecepnim,quoadfrugalitatcmadhorta- tur homines,Iib.2.Georg, Kpmif 7 AiVAi eiTOpfvTit wV ee9«- Tph vJ^etTOf^^rpO^tHV , 70 fti Ti7Ap79V hf^ev ohis . id efl ; Totihus ex liquidif femperqifluetibus adde Tres lymphA partes,vini non amplius vna, Hnnc mifccndi modum noii attigit Chi- Jiadum aurqr ^ in Proucrbio quin^', AUttres,auf ne quater. quem vidc . Neq^ Ccelius Rhodig hb.iS. cap. ^^ quamuis inulta vterq; deuinJ fymphonijs adaqua do^liflime difputanerint.Eft & epigram- maGraecum Hefiodica» fcntcntiac coinic- fiiens, inccrtiautoris : BttK^^ fXSTpOV apt?^v , 0 fj^tl TO^O , ^)]^' t^tt^jrov ' fV/ ydp a AtJi-HfcuTiOfy ii fjLAvittf , ^pH KpiVA[J.iVO{ 7pl9t VUfA^eUf 7%7; ^r/O^/, « oi-rt' ^s. Saujf» oder entlaujf, 6 rcmpora?Quis ?cr6 Scytha aut Thrax immaniorcs legcs pt^feribcretJScd hoc parum crt,nifi dicat; Aut bibc^aut hunc canrharum,quatus eft, ui caput impingam tuum.& ita non raro cx compotationcfit monomachiarficenim affuefadi (fcu mauis,a fuc fadi) funt.Do iwitiusNcronis pater,omni parte vitsede- teftabilis , documentnm furoris fui ctiam hac in rc ecIidit,occifo Liberio fuo.honefto yiro,quod potare quantum iubebatur»re- cufaret. Alcxandcr Macedo Promachum bibacitTimum homincm,in vini certamine vidorem , ralenti corona donauit , tribus tantum poftea fuperftitem dicbus:ip(c rex ad duoschoas, feu duodccim fcxtarios (6 tegiam & egregiam laudeni? ) proceftit, carteri cun(.^i,vnus & quadrag]ncd,etfufis vifcciibus propemodum (pc».^antc rege crepuerunt , & potando fpiritumcru;^a- uerunr. Sed placer Eubuli Comicijqucm citat Athenaeus, Icgem conuiualcm luic appouere . Loquitur aucein Bacchus vt TpHj-^cdp [jLQvotf KpATtipct^ iyKtpetvvvto . Totf i^v^ifipov^ffiv ' TeV //gV vyt€ivel luden verfu, - Vel poterat cura foluere corda graui. Cui poeca: non bcne fano refpondk vif muIcifciusPicrius v^aleiianus, hoc liiwato hexafticho : KhVO^ efflTiVaAf K 0/VOTpo^OV OfJLpAKet pfgyil Yg. O f ^Aki TO CtKV&AKOV r.[d.t&Ai i ^)^' KKtifJLATA T i^iTAfJ.iV ^ oKOVf ^KA^V^ A-TTO pi^tlf, O^TilV AV^Of/.eVAViCr^iffiVAppoa^VVAV» Tov «Tg T/V CiVofiAp»( «T/fit *tffafJLAT9S » H 'Trpo^ Ap)]A , H^KvS' AV i)y AVTH TAyA KiKtiSe Tpi- 'TTOV ' MpMe animis quifquis vinum hoc immi- teperofus , Allifitputri vile putamen humo , Ramosq^ ^ plantatcta ab radice reciditi Atq jta glifccntem fuftulit Aphrofyne . Namq; aliquispoto hoc vino grauis ijjet ad arma , Autdecoris poterat non meminiffe fui. Huc pcrtinethiftoria quam Hygnuisre- learius tulit dc Icatioa paftoribus iuterfe(no,qui cur occi" vinuin fibi a Baccho datum cum ijfdem fus. dcdiflct, eoque fadlicbrij concidiflent, & fibi vencnum propinanmvfuiflc putafs6f, cum fuftibus intcrfecerunt . Reperioapud' Tranquillum in Domitiano, edixifselm- peratorem , ne quis in Italia noucllarct.r quodenim fummam quandam vini vbeT-^ tatem,frumenti vero inopiam videret,exi-^ ftimans nimio vinearuni ftudio aruanegli gi, cohibuit nimiam hominum circa vites vel curam,vel libidinem.Iuflitetiam vine tain prouincijs fuccidi, relidavbi pluriu parte dimidia.Ethxc fere ille. Sed Philo- * ftratusin Apollonij vita caufam eam di- ferte tradit , quam fupra pofui , nimirum edidi caufam eam fuilse.quod in Afia pr^ cipue homines vino nimium indulgentcs, feditionesexcicaient . B.CS dura h&c nimium^^ Scuciior hec bi- bendi lex,dixerit ahquis: dura quidem ijs potifl!imum , qui flbi omnia cftufc licerc volunt . • Suntpendula guttura] Nulluscft, qui non appetat vini delicias , neq; itadiluti, aut itaarguftis poculis:facile enim fluit , & fponre fua illabitur, nec opus illud per manicam Hippocratis percolare . Heu facile commoda &c.] Qux com» K 3 moda Andre^ Alciati cfiii pul- Ebrieta- t-A dete- fiatio . ntM certx mints. moda fiii t,vcl qiia? ira putantiir,nori faci- le nobis acddiiMt: mmJ^uTKoKcL TAKet' Kdi,ardua quA pulchra. qii^e verg fiint in- commoda,vItio veniiuu,etiam nonarcef- fita. De quo iufra proprio loco . Sat I s miilca de viiii vfn & abiifu his tribiis Einblematis pallim actuline vi deor,& lubens hic oratioiiis ciirfum ftftc- rem,n'fieflrec quod vehementerme torque rcc, Cum gemiru &fremicu,cum rubo- re & pudorehic recordor inclita: noftra^ Germani«c,cuius 'TroKvTrojidL reliquarum natioiuim orefocde traducitur . Trium Furiarum mentionem faciunt Pocta: , ego quartam adiungo,&do principem locum in thcatro flagitiorum Ebrietati . Ha.'c in med o Euiopa; fedem ftabiliuit.atq ; adeo fubdidit orbem noftrum, vtquamuisalijs quoqjgentibusimperct , Germanos folos pcfundcc calcanso , & compcdibus inie- (flis trahar inuidlos olim populos, quo vult, Babylonica nieretrixcu philtro fuo & intoxicatocalice • Non fasuior peftis vifacft , non atrocior hoftis graflarij nec Homana potenriaita vires noftras conrri- uit.vc hasc . Fra-ftuin iam hinc &imbel- lcgcuus vidcmur,decu(fo prifco illo robu ftatis & forticudinis florejdenigratomili^ taris gloriar,qua:foIennis quafi & propria fuitgcutis noftra:, fplcndcjre a.f lucc; con- ucrfisii) etf^minatam quandam ac turpif iimam moHiricm , vircucum heroicarum clarilTimis infignibus.quibusfulferunt ata ui proauiqj noftri , pcculiari nationisgc- nio j conculcatis vif^is,fomni trcpida- tio &metus. Omnium vitiorum hjec ma- rcreft,iurgia feminat , cscdesgignit & ho- micidia,raptus,adulteri3,ftupra, tumul- tus,bella. Quas poftquam radices altiiis cgitjquo magis cuellitur,e6 firmius ha:- rctttoxicum anim? & acoiiitum.quo tacla mens, velut afphaltico bitumincpigrum lentorem trahit & gkucn ignaui3e,vcftu- pidis fcnfibus , & vecordi fpiritu ac ftcr- tenrc;tota lagueat^dbimctipfagrauc onas ac Emblemata_>C tfjt 2C (arcina. Non (ic fiimat clibanus auc furniisardcns,vc ftomachiisebrij ; & pa- tcntis fepulchri foctorcm libentius quam cloacam gutturis ferasjfulphnr&naphta inter ronchos cfflat titio ii)feroi . Sed cpr- nua runjir,& contrame infurgitbibonum ^riofe» ebrioforum catcrua,tali raciocinario- tm ex' «e cxcufans .• (fafto. Foecunda ferra pofae , Hanc arboresq-ypotantt Et potat ^quor aurOf , Et Luna potat A^uor , Ipfumqi Luna FhocBum : ^jd ergo tu fodali^ , Fotarc me vetahu f Rct^c vtiq; fi matiidi ifti guloiies aquam jiquidam pocaretit.non refiaL^am feu cx- tiliatam vice.Atdum contra ccrcatim fpu- iiiautes hauiiuiic paccras, plenoq; fe pro- luu.itorc.inftitutum nacuraie fallanc.fal- i l"'>turq; & ipfi crebro . Erubefcac quis- ' quis parciculam habet fan^ meiicis , dege- nerarc in hoc nefas, qna: voluntariacft in- fania,qua mcntis ftatus concutitur,profli- gatnr corporis ralctado, patrimonia atrc- runturicuius vrb um & prouinciarum cxcictia ac ruinae comitcs funt . Agcdum ciiigilcmus aIiqaando,viri popuIatC8,abdi- cemus tetrum hoc vicium ac flagitium > hanc tabcm & labem,& parum fupcrcrit, qnodinnobis carpant , deq; noftra landc dcccrpant Gcrmanomaftiges. Ni parueri- tis.alca vocc" intonabo^^gy TttfwetTplJ^of . Me miferujpfa fuaGermana modefiiafede Exulat,^ luxtt-s virfutem eiecit auita . luuat etiam veluc in fpccula aliqua confti tutum,ynde non foljim Gcrmaui.fcd vni- uerfi populi exaudirc mc pofll nt,prophc- ticum illud proclamarc; Va furgentihu^ fummo maneyX t potum inehriantem feBen- tur . HuiusoracuH tum praefentes, tum pofteiosmemiinfte volo Plura de liac ma- te r ia q ii i c r. p' r , V i d ea c P rou e rbi u m , VinUTh. caret clauo:^ ,VinUm fenem etiam nolen--^ tem faltareimpellit \ Piatonem j. dc Rc- pub.& ^.delegib &c.Plinius quo(jj de fu giendacbriecarefufjm orationis riuulum cxprompfitlib. i^.roco cap.ir. Gramea_j . EMBLEMA XXVI. AndreafAlciati ^ R A M 1 N EA M Fabio Patfes tribuire cerolUm % Fregerat vt Poenos Hanntbdemque mortu* Occulit inflexo nidum fihi gramtne alauda^ Vulgo aiunt , fullos fic fouet illa fuos . Saturno Marti^facrum ^ quo Glaucus adefo Polyhides , fa^pis credttur ejfe Detis . His merito arguitur nodis tutela falusq^ : Herba^ tot vires hxc digitalis habet . COMMENTARII. II, Gramen VI «. I vcncrabiles & togati locoemi- nciuiori confpiciuntur , qui alium habitu quoq;pacifico indutum graminea corona donant,quam ciuscapiti imponcrc videntur. luxta e gramine alauda prouo- lat Edautem alauda paruaauiculatqu^ in fummirate capitis apiccm habet,vndc etia galerita dicitur.vt teftatur Pliiuns lib.i i. cap. 57. Titulus Emblematis Sanfi- gnificatrquod cft anciquae & paftoralis vi- IX indicinmiuam quiin prat^curfuaut \i libus coatendebant,cum fupcratieranr,ex co folo^iu quo-ccrtamcn crat » decerptam hcrbajn a4uerfario t radcbant . Citatur zx Anio : G(tHdentiCurrmt,celebrant yherbam con* ferunt. Plinins de obfidionali coron3,d;ari (blitam f 2rAA>i>ie teftatur,quod g^ramcii decer ptii HerbAfn erat , quo loco obfenTos feruaffet aliquis • Summum cnim apud veteres vidoriajfi- gnum fuit herbam porrigere vicflos , hoc eft,terra& altrice humo , & humatio- ne ctiam ccderc. Idem Plin. dc elephau- tc lib. 8. Mirus pudorcft , vi(flusque vo- cem fugit vidtoris, terram ac verbenas porrigic.Itaq; herbam dare, fiueporrigc- ic gramen,cft fefe fateri vi(5lum,agnofce- re vidorem , pra:fidij & falucis audorem reuereri . Anciquicusquidem,refteeodem Plinio,nuIla corona,nifi t)eo dabacur.Sed demum vt in generofis virtus crefcerec,& ignauis torpor excutcretur , diuerfavetc- rcs excogitauerunc coronarnm genera , prout cuiufque virtus non abfqj qtiadam conuenientia exigcre videbatnr . Ali? e- nim crant ex apio , alirc gramineo: , alia; quernse fiue ilignea:, alix oleaginca? , alia: my rceas , alia: laurex , alia; aurc^ . Dc quibus librum fcripfit Claudius Satur- nius,in quoearum origines , caufias, fpe- cies,& folennitates late complexus cft.Scd de graminea corona,de qna hic fermo.ip- fiusPIinij audiamus verba : Corona qui- CaronA dem, inqnic, nulla fuitgraminca nobilior gr/imi- in niaieftate populi terrarum principis,pr^ p^e^ mijsq; glorias-Geromacae &aurca:, valia- /^. res,mura[es,roftrar^, ciuicx, triumpha- les, poft hanc fuere, funtqi cmi6ix magno interuallo, magnaq; difFerentia . Ca:teras omnes fii)guli,& duces ip/i impcraiorcsqi, militibus , a«t aliqiiando nidum,^cJ] Quibufcia auibus & belluis hcrbarum quatiiuclam co gnicioefta nacuca infica,vt quod arcema- xima &di!igcci obferuatio le homincsipfi fciunt,ha2 naturas beneficio fcntiat.Qu^od autem alauda fiuc galerita nidum fibiex gramine conficiac, ex veteri Prouerbio fic exprefrum eft a Caflliano Baftb fcholafti- co,Iib.DcagricuItura;GaIeritac, inquir, in gramine nidificant,vndeetiam Proucrbiu: etypeo^if . Ramofum grame ?udo occultatur alaudd. Solcc cnim alauda peculiari quodam amu- lcco fuum luftrarc nidum impoficis qui- bufdam ramuUs graminis,iicuc aquila cal litricho.cornix vcrbenaca fupina , turdns myrto, palumbcs lauro , vc ex Zoroaftri magi i^^yico-^oviKMV retulit hteratiftimus vir Bclgij decus l\.imi\s,3dagio,Alaud£ in nido latet gramen . Saturnoy Martiq-yfacrum] G ramcn ideo Sacurno facrum creditur,quia Aifchyrion Samius inquodam lambo aic y Sacurnum feminaffe gramen,quod voca.c G raraen deo rum.Sandius conic^Vura ducicur, id idco cilc,propcer viuacicatem.quam huic heib^ peculiarem tribuunc Poecje : diciiur enim ab ijs -viuax Sl inexpugnabile. Cuius opi- nioni cojicinic celebratum in Hifpania pro wcihwim'.. Mas vieio que la gramma. Ma- gis viuax quam gramen . Marci vero far crum eft,quia exgramineorcusefte credi- cur. Ncq-; abfurdum fueiiceius nacniita- cem reccnfere pulcherrimis Ouidij verfi-^ bus.Faftorum igitur y.ficloquicur Flora: Mars quoqyftnefctSyper nofiras editus artes: lupiter hoc vtadhuc nefciat vfq-^ precor, SanBa louem luao ,nAtafine matreMi^ nerucL^^ Officio doluit non eguifje fuo . Ibat vt Oceano quereretur faBa mariti: Refiitit ad noflras fejfa labore fores . ^luam fimul aspexi:^uid te,Saturni/r,di.v/'y AJt^lit?£xponit,quem petatiUa locurn i Addidir Anima- lium qito rundam folertia , Alauda in grami ne nidtfi' cat. Gramen cur Satnr nofacrii. Cur Mar ti .. jr4 Andre^ Alciati Aiididit c?» caufam- Verhii foUhar amicu . Noiinquit, z erhn cura leu^ind.x mea eft, Si t.iter eftfxclu^s negleBo coniugu vfu lu^iter,^ foltiftiumen itrumq-^ tenet'^ Cur ego del^erem fieri ftne contuge mater ? Etp.nere intaSio dummodo cafta viro ? Om/.'i.i tentaho latis medicaminaterrts , Ltfreta, Tartareos excutiamq; ftnu4 . Vc.x er^tt in curfu,zulttl duhitantts haheha. Nefcio qUid,Nymphefcirf viderts, ait . Ter volui fromttferc opem , ter Itngua re^ terta eft-y Ira louts magni caufa timorts erat . Ter precor auxilium,dixtt]celahitur autor^ Et Stygia nomen teftificahor aqu^ . '^od pety.OlefiijS^inquamy mihi mifjus ab a.ruic Tlos dahit,ef? hortis vnict44 ille meti . dahat,hoc dixit-.ftertlem quoque tange ittuoicam , Mater erit.Tetigi.nec mora,mater erat. Ircttnus hirentem decerpfi pollice florem ; Tangitur,^;^ tacJo conctpit tlLafenu . Ijmq-j graui4 Thracem , ^ Iauh Proponti- dos intrat , Titq- potens zoti-jMarsq; creatus erat . ^^t memor accepti per me nat.tlus-.Haheto Tu qtioq'yRomulea,dtxitjin vrhe loctim. Qiio inloco Antonius Coiiflaiuiiis Faiieii- {is;Huic Deojinouir.gramen confecratum dicuntjQUod id humanocruore procres cur . Pcren: & pLyfica huius rei oftendi racio. Nam cuories caltra iocar.tur^feligi- rursd idexpe J:rus Iocus,non exaracus; ob idq; Irrpuis \.\ gramineis campis collocan- tur, o-.iiab agricolis rpernunrur; propcerea auod gramen valdc icrpar&: propagerur , humoremq; omnem ebibat,eUiSq.; omnino rollendi vel cuellendi nuHa rarioclle pof- hr. Vnde puco ab Ouidio,epichero ad rem accommodaro, inexpugnahtle gramen, di- itum eiTe y Meramcrph l.oUum tiihuliq-yf-tigar.t Trtticeof meJft s,Qr> tnexpugnahtle gramen . Reuera g:anien&: in i.cminis rjtione,& re ipfacuni Marrc sliqiuim habere limilita- dii^cm videcuf;nam Gram.M)& Grcjduins cuod Marris cogiiorpen cft) a gradiendo «fS: ferpei-do duci videntur. Adba^c Ro;ua; liicamf o Martio copioUim gran.en cre- fcebar;& Marciali prxmiodonabacur- Ho- rar.i rii'C.4. Carm. Te pcr gramina Martij Campi,te per a^t^ai,dure, voluhites , Idem 3.Carm.Odc 7. j^amut^ non alius fleHere equum fcienl- JEqug confpiciturgramine Martio . ^o Glaucus adefo, (^c.] Id variis mo- . dis ab Achenarolibro j.cap.iS-Sc aliisnar- ratur.Hic pifcacor faic Anchenodius,natan P^J^^^^^ ' dipericilfimus , qui vcl cuntflos fui cempo- ris nacacorcs iii vndis cxuperabac, aic Palas- phacusrnam folebac c porcu fpcdiantibus , donec iam cxtra eorum cdct profpedum , cnatarc, & diebus aliquot lacere. Cum au« ccm redirct.perruadcbat fcfc in marinis flu dibus vixiffe , hincqucmarinus Dcuspri- mum eft nominacus.Tradunt alii eum ali- quandoob nimiam pifcium, quos ccperar, mulcicudincm fuilledefelVum, onufqncin mcdia via abieciire;vnum ex pifcibusmoti- bundum herba guliaca rcuixiiTe , &in flu- uium profiliUle: quod cum Glaucusobfcr uairer,eadem herba comefa , immorcalica- tem adeptus putacur.PIin-lib.^.cap.i 6. & Iib- ji.cap.i I. Aufonius: Sic Anthenoditis Boeotia per freta Glaucus Gramina gtiftatu poflqud exitialia Circes Txpertti^ carpt.is morthundtspifcihus herhHi Sumpfit , Carpathistm fuhtjt nouus acCQln pontum . Ille hamti rete potcns fcrutator operti Neros , Aquoream folitus couertere Tethym, Inter captiuxs fiu-tAuit pndo cateruds. Ad id refpexic f ranc. Picus Mirandulan.in Voco pro faluceconiugis (mihi enim almd ageiui pridem locus ille cccu riic-) N/7 mthifirmari poftent mea vota, maligno Impete depulfo morht?num pallid.i tahesi I^it tetrts pelli poterit mors improha fuccts} Graminc vel Glauci,uel prifca Ti.onis arte? Alius fuit Glaiicus xMinois fiIuis,dequo Tahulx^ calis refercur fabula : Giaucus Minois & de Glau- Pafiphaes filius, cum murem perfequerc- coalio. cur, incadum melle plenum UKidiCj ibiqj exanimarus eft. Q^^em cum parenres qua:- rerent, Apcilinem fciidran funrdepueroj quibus Apollo relpondit: Monftrum vobis naciim crt tribus coIoribus,qnod Cx qins vo bi'^ i.idicaueri: , cui rei in agro monlirum hoc (ic limi!e,ille vobis filium redder. Mi- t.os forceaudira , coepit monitrum a fuis qua?rere;cui dixerunt,natum etle viruluni, qui ter in die cnlorcm muraret per quater- nas horas; primo clTealbum , fccundoru- iM^um , d'v;inde nigrum . Mmos autem ad monftri a^nigma folueiidum augurcscon- uocaui:: iijterquos Pohdus Cerami filius Argo- Emblemata laucus \tr di- tlS Poly ■des , Argolicusdixit, monftrunv fimile cfle in agiisfiudiii niori fiuc rubi-Nam primum albus eftjdeinde ruber,cum permacu ruit , wger.Tuuc Miuosaic.ex ApoIIinis refpon- Cq , filium mihi tcftituas oportec. Quod Polydus dum auguratur, vidit no. egopotius fum in hac feiueria,vt credam,. cubitum in hcc embleifiate non fumi pro brachiicubito , fed pro quodan» menfura^ gciiere,qui cubitus dicuur apud Vitru- iiium &alio';:,Gr;«cc ^^Tj^^u^-j Lufitani vo^ canc )8 Andreje Alciati ciuz fW,pcniiItima correpta . Itaq; il- la vcrba, Conttnet ^ cubttum,duraq; frAna manu» fic inrcrprecor.Ncmefis vna cantummami fimiil & cubiciim Choc eft , virgam illam menfoiiamj 8c frxnum continec5 quodcic clarat veifas vltimus i £t lubet tn cun^u rebui adejfe modum . Hoc eft , iubet , vt adfit menfura cum fa- (ftis, cum didis , Deniqj fi epigrammata, quje in Prouerb. Adrafiia Nemefis , aci- dncutur,cun\ Latina verfionead vnguem examinaueris,non dubitcquia libcs venias in noftram hanc fententiam . Quam (i fc- queris.emendabis pi(fturam . Hsec illc. Ab hac fententia non multum difcrepat Pi- gnorius.qui hanc ita refti tuit figuram,ni/i quod hicambas occupct manus, dexxram frxno, finiftram cubitos quod tUe vni ma- nui tribuit. Ij Nemeseos nomen , vt hinc du- N^mefts inicium,c6To ToO ve[Xcauv,indignari, ■vnde di' f^^iS^iv Cjrip t» fJ.tTpOV . Contined Nemefis cubitum.quA caufa, rC' | quiru i I VrAcipio cun6iu rebta adeffe modum . * Nemcfis [cgo] cubitum continco , cuius [rci] cauia.? diccs . Omnibus mandacum annuncio, nihil pra:cer moduni agcndum. Menfuram teneo Nemefis. cur} in^uif. vf omnes » Admoneat^uo nil^ii modut adfit^agat . NZMESIS] Ncmcfis Nodis & Occani I I fj filia, vttradit Hcfiodus iu Thcogonia.his Htmept vcrbis .• T/ ATg ^ viif.i9iVi ^nixa. hnTol^t Tola-t , NvJ iKoii . Hoc cft.- Nodiefata efi Nemefis damnum morfaU* bui&gris . Eutipidcs illam louis filiam facit in Rhefo: A'J^pATCiA fJLiV a. StOS 'ZtCttS , iipyotSTOlJLciTCdV (p^OVQV • Hxc (vcbreuibus mulca compledar) dca indignationis fingitur,improborum & va- niloquorum hominum vuidex, eorumqj maliti^^arroganciseprxfcrcim atq; fuper- bio: feuera vlcrixra curpibus decerrens,ad vircucis amorem alliciens. HaJic celebrac Euripides,Macrobius,PIaco,& alii mulci, nofq; paulo poft mulcadeea dicemus, & alios cicabimus. Angelum Policianum hic pra:cerirenon poftiim,qui eam pulcherri- me defcribic in Silua,cui ciculus Mato,fic; Zfi deay^UA vacuo fublimis in aere pedens It nimbo fuccin^a latHS',fed candida pald, Sed EmbletnatcLj . ^9 Sed radiata cemam , ac Hridentibui info- nat alts , Hac Ipcs immodicas f>remit:hAc infeHa fu- p^rbts Imminet'. huic celfas hominum contimde- re mentes Succeffusq-y datum y&nimios turbare pa- ratus . ^luam veteres Nemefm genitam de No^e filenti , Oceano dixere patri; ftantfderafronti , Trdna manu ypaterasq-ygeritfemperqi ve- re-tidum Ridet, infanisobSfat contraria coeptis . Improba vota domans.ac fummis ima re* uoluens Mifcet , alterna nofiros vice temperat aBus . Atq-^ hucyHtq-y illuc vetoru turbine fertur. Veftigia feruat.] Epigramma Grjeco- rum i.t^'Aiit cam ob rcm divfta,ici eft,T/f- ftigiaria,c\\\x veftigia homiiium infequa- tur. Eft & qu^dam ad proiierbiil allufio, V;i^t/o^ fAiTiK^HV , & *tyyii i^i^KHv. id efl-, veiligijs infiftere,^ vefiigia />f r/^j«/;quod Platoni farri/iarceft . Continet ^ cubitum , duraque frana] Hajc remperantis fymbola diligcntcr an- notatPierius Valcr. Hierog!yph Iib.5K(vm , id cft , cubitum vlnam . Non patiar hic de differen- tiis vlnarnm, &■ cubitomm apud audores controuerfis aliquid commifceri , fedad rem dico Trn^xyv a /imilitudine cubiti,cum ad rc iTTl T« Veola (pbpCOV TiJV lSii[J.i(7lV , Humanam,inquit,affe^ionem obijctijcum in tergo feroi ipfe Nemefm . Ariftot. de artcdicendi, vif4.i(nv proanimicommorio nc accipit,& pro virtutc, r.Moralium ad Nicoraach. n.cdiam illam quidcm ir.ter ^^om KffJi iTrf^oupiKttKicLV ) id cft, diam IV. In mente lex. hi ratio ne iudi. cium . In volun tate iufii tiix-j. In imagi natione Nemcfts . luO Andre^ Alciati diam ^ peruerfam Utittam: Hefinitiir ira- x]iie in K hecoricis, AvV/f eV/ T(p }fferen- Nam inuidia nullum» inter bonos & ma- t:A inter los difcrimcn ponic , fed bonis alienis cru- Ncmefin ciacur,feu illa digne.feu indigne accidanc: •.y inui- & incer a:quales ac fimiles praecipuc re- diam . gnat . At Nemefis j:grc ferc cancum in- dignos & improbos opibus & honoribus florere: qua racione laudabilisanimi com- mccioeftjvt vircusexiftimecur>& in probis tanCLim viriseft. Cum enim squicas po- ftulec, vc malis male, bonis eueniac bene , ceccc vir probus & luftns maximcgau- dec,rum iufticia IcruacarTvc cfi lceleratos homines,hcarios,gra(facores, pra:datores , alios ]; id genus de mcdio colli videc : fic iieq; miniis gaudet quando viris bene;me- ritis aliquid opcime (uccedic. Qiiar oninia paulo poft exemplis iliuftrabimus . De Locti^ ex Nemefi fic Ammian.Marccll.Iib.14.ad fi- nem:H^c & huiufmodi innumerabilia vl- trix facinorum impiorum,boiiorumqj prc miacrix aliquocics operatur Adrafcia,atq; viinam fciiiper,quam vocabulo duplici e- tiam Ncmefira appcllanuis . lus quod- dam fublime numinis efficacis , hunnna- rum meurium opiniotie Kmari circulo (u- perpofitum,ve! {vt dcF.uiunt a'ij] lubftan tiahs turelagenerali potencia patilibus pi\' fideas fac2S.-quam Tiieologi vetef^s fingei» nnna- tes Iuri!ria:filiam,exabditaquadam :fcter= nitate tradunc omnia defpedtaie cerrena . Ha:c vc regiHacaufaram,&arbitra reru , ha:c difccptacril , vrnam forcium tempe- rac,accidenciura vices alternansi vohinra* tumque noftrarum eiorfa inierdum aiio quara quo contendebanc exicu cerminans, mulciplices adus permucando conuoluit. Eademque neceflitacis infolubjJi retinacu- 10 mortalitatis vinciens faftus tumentes in caflum,&: incrementorum decrimentoru- que m.omenta verfans,vt nouic.nunc .ere- das mentium ceruices opprimit &:ener- iiac, nunc bonos ab imo fufcicans ad bene viuendum excoilu . rmnas auccm ideo il- 11 fabulofas apcauic.vcadefle veiocicace vo- lucri cun(iis exiftimccur : &: pra:tendere gubernacuJum dedit,eiqj fubdidit rocam, vt vniuerfltatem regere per clementa di- fcurrens omnia non ignorecur . Sic ille : quietiamlib. ii. Qu^cm ab ima forcead- ulque iubendum Imperacori pene elatnm, ideocjueincolerabilem , humanorum fpe- fuademaiSjfupremum rerum omninm opi "^i ficemniiiii latere,nihiiqueomnino impu- = nc reli.iquere.-quippe qui > vc cccinit Or- plicus , 'WCLV7 eipOpet ^}{efjt '^TAVT oiKii(i) H£IU TCtVTA Idcm i r^gic. Senecak- JDominare tumidw, ifiritm filtos gere\ Sei^uitur fu^erboi vltora tergo Deus . Qmsque Emblemata_>. iSi Q£isqiie tcem^'* des. Theodai. i6z A ndreas A Iciati pcrnasluic , vtcflapud Plutaich. DeNc- Vidc ctiam Pctrum Crinit. dc honeftadi- jnefi idem Plutarchus difputatioue Deijs, fcip.Iib i^-cap. 6. Natal. Comit. Mythc- qui fero coiripifitur a numuie,mulraeru- log- lib. ^.cap.i^. Viowtth. AdraiiifiNe ditccolIegir,vc & Gyraldiis Syntagrn.i j-. mefis . Tandem tandem iuftitia obtinet . E M B L E M A XXIIX. iHTtior arripuit NeptHnm in aquora ia^um Naufragio , "ot domimm fojfet adire fuum : Littoreo Aiacis tumulo namque intulit vnda > hoat , tali njoce fepulchrd feriti Vicisii Telamomade tu dignior armis . Affe^ltis fas ejl cedere iuHitiA . COM Emblemata.^ C O M M E : r. littorc maris vifluir tiimulus, affa- 1 bri opcrc cxtruftus > latera fcricntibus maris vnc{is,quibus clypeasinnatat, &ad tumulum adnatat. Emblematis epigraphc cx Hefiodocriitaeft, lib. i.Georg. TiKoii^i\^^7et. hoc eft ; lufiitia vero emergit fuper iniuriam tddem pfodiens. Qvix vcrba non commode inter- pretatuscil Chiliadum author in Prouer- bio, Malo accepto fxpttflulttn , (lue quod properantcr admodum componebat 3 fiue quod fort^ in eremplar incidic corruptu . Nam legit v^ptovy pro v0pio^. II» AppARETid fum pcum elTc ex dno nsEm- bus Epigrammatibus Grsecis lib.i.titulo mortu. er/V.M/:primuniq; flc habc t : (TctV , KctpTidS^ili S^ctva.av ^Ki KctitoKpicrivi. VAvny^ cTg Sei\ctxrct KctTe^Tra^e,*^ '^rctpd TVfX/2ov eua.vTosv',]K7i)v copixta-ev, ^k i^ojivf . FelidA clypeum non Aquo cejfit VlyJJes ludiciOiplenum fanguints Heciorei. Sed mare naufragio detraxit-^ndq., natado Is tumulum Aiacii,7ion Ithacampetijt . C!ypeurfi,qui He(floris ranguinc bibcrat, Laertiadcs Grjecorum obtinuic iuiquo iudicio Naufrago [Vlylli] autcm marc detraxit , & ad tumulum Aiacis naiantem deiccit,no ad Ithacan\. ^luem clypeum Laertiadet diudice Graiu, Hecioreo fparfum fape cruore^tulit j Naufragium paffo mare ei abfiulit.adqjfe- ptdchrum Aiacis pepulit fluHihti^yhiiHd Ithacam. Sandlius hoc modo verrebat : Hscioreo clypeum PelidA fanguine tinBum ludicio Danaum falfo habuit Ithactu . Vcr marc difiecius^diutflfapuppe fepulchrii Concutit Aiacts, littora non IthacA . Qaod autc fequiturjAiciatusipfe expref- fit,fed mufa paulum fufiore ,addiditquc poftremo i-TrifjLiJ-Jiov • KAKci iffojeiS^ctcov J^ijccta-iv wo\u y.a^^Kov (i%v\)s , HS" Kpt7iv iKhhov ^vyipm ctTg^tTfy^g ^a- Kctoret . ^^Tt]? iv ATytttKol^t (^OA i CrVUct 7/' sr T A R I I. eivTOV (T* iKKAKi^^tt 70V A^tOV iaitf iyp^o 'TTou 7iKA^moit SAKot did^ KtS^CtO . Minos fic vcrtit .* Kcdc Ncptunus iudicium tuHt, mclius qwam Minerua ; Et iudicium Grascorum odiofum [ini- quum] oftcndit mare. Scutum in littoribus clamat,& monumcn tum agitat, Ipfum tevocans, [6 Aiai] dignum (cuto bellatorem : Exurge 6 fili Tclamonis , habes fcutum AEacidas. JEquior efi iudex Neptuntn Pallade longe » I.t mare iudiciu Gr&corum ofledit iniquii . Nam monumentum agitat fcutum , C?»^* in littore clamat , Vnum te appellant dignum , Aiax 0 hone , fcuto : jE/> agedum Telamoniade,fcHtHm exeipe Achillts . Vcrfio Sandij fic habet ; ludicio pulchro Nepttuitis PaUada vicit » Arguit ^ Graium iufins fuffragia Ponttu. Nam clypetcs reboat Pelagi delattis ad vndof : Buflfl qthttit , dominum potiorem voce fa- lutans : Eia age iam Telamont clypeum iam cernis AchiUps . Hiftoriam de armis Achillis multialitcr Htfiorin intelligunt,aut narrdnc,quam oportecnos de (trnn, ex Calabri, qui Paralipomcna fcripfit AchtRvs , ad Homericam Iliada, Iib-4.& j.carptim candem adduccmits. Achillc itaq; a Pa- ridc occifo,adijt GrascorHm cxercitum Thecis,AchiIIis mater, propofitisqj prse- miis eos inuitauit,vt certaminibus filii fui funus celebrarenc. Porro ccrtamigibuc confetflis Thetis Ac ullis arma in medium protuIiCjilli olfercnda,qui in aflTercndo A- chillis cadaucre maiorem in Troia nauaf- fecoperam. Aiax TeIamonius,& Vlyfles fibi iiniicemarma pecunt. Conftituuntur iudices aliquot ex captiuis Troianis.idquc cofilio Ncftoris.nc fpe fruftratus vel Aiax» vel Vlyfies Grxcis exitium ftrueret.Qjua- re Aiax in rabiem & furorem adus inoues Gr^corum faeuic.exirtimans fe Vly fii,ca;- terisq; preceribusnecem admoliri . Sed L t * poftea AndreasAIciati J/ifer se itt Oui' Ite opinio poftea faniori meaii reftitiuiis , piidore aifc• 0/>; cT' A^ctvio^ -^vyj) liKetueiVidLlio , ^iJVftiV iyra viKnact S^iKct^ofjLivof ^ctpsi ViWJi ) Teu^^ea-iv Ay,(p' A\t\i]oi' iSnKi i^i ttot- vict /u.iirnp . TlcuS^e^ «Ts TpuMv S^UctiTctv TAAAce» a.9iivi} . id cft : Sola, autem Aiacis emtmn Telamonind& ^eorfum fiahat irataproptcr vifh^-iam , ^^ua ipfum ego vici litigans apud naues , J^e armts Achilln :pofuit autem veneran- da mater . Tilij autem Troianorum iudicauerunt ^ Tallas Alineruri—} . Pindaruseriam in Nemeis Ode 8 idem vi- deturjencire.dri inquit: Kpv(p/ct/a-i ydp iv '^etpoT^ OS^va^an S^ctvctoi ^epa,7nv(rctv. id eft : Occultis enim iudicijs Vlyjfem Danai pr&tulerunt.Covnmwmot nihifominus ob- tinuicopinio,quod Achille fiaudulcnrer a Paride inteifedlo , Aiax Telamonis filius, poft eum fortiflimus Greconim excirerir. tumquia multa prsclare geiTic, rum etia C(yr,pro fonitu . Vicijii &c.] 'TffpoTcoTroTroitct maris ad Aiacem:fic fe habent fata qujcdam iudicio- rumjvt non obtincant Hifl poft eoril mor- tcm, quorum fuit ius . Telamoniade] Aiax Tlemonis fili . Pa- Telnmon tcr Aiacis TeIamondi(5lus eft a loro,vnde vndc di^ (cutum propendec rnam TgA:fc//,oV cingu- Bus* lum latum, vnde pcndecenfis auc fcucum fignificac . Ajfeciusfasefi,&c.] i'^{)yi)fft^ Sc eV/- fjLu^iOV y ad quod illuftrandum fuccurrit Afilianiexemplum nobile cx lib. is.var, hift.de MacareoquoJam facerdoce Miry- lenenfi, fed quia liber eft m omnium ma- 11 i b u s , no n ad fc r i ba m . Affe cius , i n q u a m ,f(U ejl cedere iufiitiA. hoc eft, Tcs Trah)] S"i' KAiocruvyi. vch ciuftiri^ nomen accipiacur criam pro vericacc, qux* perpetuam fe iu- fticix comicem^prasftaredebec. Alludicur aucem , nifi fallor, ad oratorios afFedus , '^'^* qui fscpe veritatem rerum opprununt,aut peruertunc,adeo nihil cam horridum, aut ctiam cecrum,quod iion fplendefcat oracto ne,& tanquam cxcolacur,vc olim dixit ar- tis huius mirusarcifex . Scd tamen ad iu- rifpcritornm |)lacicum leuocada funtom- nia hominum iudicia, imo & confilia.Ve- ncari opinionem prxrpollere; & plus vale- re quod agicur,quam quod fimulace con- cipicur.Quod & Tullms i.Offic.non mi- nus generaliccr videcur dixifi[e;Efficiedum eft,vtappccicus rationi obediant^camq; ne que prjEcurrant . De occifi Achillis armisincer Aiacem & Vlyffem coortaeft nobilis iHa, Poecisq; decancaca concrouerfia:qu^ fane Aiacice- dere coadus effetaftucus & vafer Vlyfies, nifi fua cloquencia canquam fafcino ali- quo iudices Gra^cos in fuam fencenciam percraxiffet . His camen aimis iniuria & dolo partis, nondiu poticus eftmala»fidci poflellbr.Retulitenim Paufanias,ea Vlyf- Locus Ci naufragio ablataad Aiacis cumulum ad -P^^T^- natalTejficenim in Atticisille: Dicunc Sa- ^^^* • laminis accol^B, florcm inea regione pri- mum poft morcem Aiacis efie vifumj; caii- didus,& purpureus nonnihil.Iilio minor', & caule,&foIijs. Liccer:ein eo func, qua- les hyacinthis Hiftoriam iudicij, quod dc armis jnfticucum fuic , audiui ab AEoIen- fibus, qui inftauracum poftea llium iiico- luerunc,quique arma poft Vlyfiis naufra- gium ad Aiacistumulum eie^fla dixerunc. Ofta genuum,quie medici molas vocanc , difcoadolefcencis pencachli fuifieparia o- ftendeJ:unt.Idautem Deo volence fKffum " L 3 coUigic i66 Andreae Alciati colligit hic EmbIcmatographus»vt alliidat ad vulgatum miferorum & afilidoruin V€rlm,et conqiieftum.Iiilliiia verumqj laboiat,feci i.is prcmi tanJ^m elufl:acur:& quaquam prematur, t^ir i non "on opprimitur tamen.Cicero pro Ciueii ct>prir?ii~ tior Multorum improbitate depreda veri- jpw, tasemergit.& i!inocenri Ti]V ctAii^HSLV yjovof- -femt n^ Tempnsin lucem tandem verftate trahit, lmJi-a\- Qiiarnius pr^claroium hominum naoim- ^'..jY o^enca litu fqualeant,€orum tamen virtus ^ ' nullis vnquam faecuhs obfcuraii omnino poteft . Huc forte non incommode illud Pindaii^ex Od« 8. Olymp- x triumphatori obuiam procedei» deat in ciirru criumphali,quem leo- te vfqj ad portam Capetiam,poflea inCa- ^{^^*' nes rubiugati& liipati crahant . Formam pitolium fe conferebant. Currum pra:ce- ^^'^/^' autem currus triumphalis luhens vellem debanc tubicines, & buccinatorcs, fpolia , ab aliquoaccurat^ mihidcfcribijccrtequ^ ftatu2;,cabul2e,fimulacra vrbium ^xpugna liic pofira cft,n5 pIacet,ob varias rationes . tarum, arma, donaria, n)iniftri ficrificio- Vcvero hacin parre pivfiura iuuetur,r.on- rum.Pone feqnebacur reges &ducescutn. nullacxprobatis autoribus de triumpho, libcris & vxoribus , itemq; alij hoftes ca- quateinis huic rei infcruiuiit,afferam. Se- pti.inanibus poft terga ligatis. Quodelo* L 4 gautss i6S Andre^ Alciati gantercxprelTit Ouidius.^.Trift. Ergo omnis populusporerit sped^re trium' . phos , Cumq; ducutitulis oppida capta leget ? Vinclaq-^ cfvptiua reges ceruice tenentes , Ante coronatos ire videbit equos ? Hic qui Sidonio fulget fublimis in oftro , Dux fuerat belli ^proximus ille duci . Hic Ucus , hi montes , hAc tot castella,tot amnes , iHena fer& cAdis,plena cruoris erat.&c^ Sed propius ad rem . Tandem ipfe trium- ^urrus phacorquatuor candidis veliebacur equis, formx^' ipfeaureo infidens curtu.qui noa bellica- rum,neqi ludicrarum quairigarum, fed turris rotuadas inftar; conftrui^his erat , aurogemmisqi mirilic.c c^Iacus,vt Plutar ch.in Aemilio, Appiah. in Libyca & Mi- thridatica , Zonaras de triumpho Camilli tradiderunt Habes currus formam,videa- Jifihitus mus triumphantishiabitum . Hic purpu- triumphd ream gerebat veltem ,,aurointercexcam , tis . interius vero tunicam ; palmatam » dextra manu rairiiim c iaiUo, finiftra fceptrum cburneum- tenebat,ic in regia fellaeburnea- refidebat. Vides qua'm non refpoiideat \-\xc pidura.A4do,quQd eode curru aliquando vehebatur^trinmphStis vxor Scliberiiimo &caruifex,tefte PIiniolib.z8 c3p.4' & I^i- doro iib.i S.ci.qui aitrQ^uod vero acar- iiiiice triumphantes coiitmgebantur , id C./atindi^^^^^^ ferocijftmos domari, videtur mu t;i infcri- tuatus Alciatus e primo AnnaK Cornel. ^^^g Tacici,vbi fsda Augufti prxclara paucis compleditur, dequemutatione reip. Ro- manx agitiPolito Triumuiri nomine,Con fulem fc ferens: vbi milicem donis, popu- lum annona, cundos ociidulcedine pelle- xic : infuigere pa ilatim , munia fenacus , rDagiftracuum,legum in fe crahere, nullo aduertance:cum ferocillimi per acies ,aut profcriptioaececidifleiu . Tcftishuiuslii- honx poteft videri Plinius, qui fic lib. S. j^f^^ig, cap.i5. Primus Romse leonesad currum ^^J^ iunxit M.Antonius,& quidem ciuili bello cum dimicacum eflecin Pharfalicis cam- p^^^^ ^ pis, non fine quodam oftento temporum , cicero- gener«fosfpiricus iivgum fubireillo pro- digioIif^nificance.Namquod icavedluseft ^^, ^ cnm Muna Cy cheride ui pra monit ra ecia illarum calaraitatum fuic . De Ciceronis vica,faftis , & cauGs incericus, quibus M. Anconius eum ad necem poftulauic, (qua- rum potiftima h?c fuicquod Cicero,cum fibi, c re fua , maxime opus effet , (eruirc tempori non pocuericj pkniflime agicPIu tarchus . Nam huius opeiis breuicas tan- ti viri prxclara facinora non potis eft com prehendere,iuftum enim volumen defide- rant. Illa tancum referemus, quce lucis nonnihil huic emblemari poflunt atferre. Caefarem in Senacu confoftiim accipimus a ciuicatis Romana^ principibus,qui tyran nidem perferre non poterant , qui tameu CLim alcam periculoliduni & funeftiftimi confilii fubiillentjloge aliter cecidic quam putaftent^tyrannum enim de medio ruftu- ierunt, ac ipfam tyrannidem toUere non potuerunt . Statim cnim perturbatis re- bus, & omniuni confternacis ammis ean- •dem pocenciamnefcioquo fato M. Anco- 2vl.Antt^ nius occupauit,quanquam moribus & vi ^ius ty-l inftirucodiftimiIis,aliisqj parcibus C^e rannui fareinferior:cui aperteomni cohtentieiie animi refticir M. Tullius , & pleriquealii nobiles Rpmani .' Eam quidem qu^m non modo ance prxfenciebat.fed planccxperie baturinfanam M.Antonii rabi€m,non dif- fimulauit ipfe Cicero z.Philipp. cum ait .-^ Dolecis rres exercicus populi Romani in- terfeflos ? incerfecic Antoniu?: audoritas huius ordinis afflida eft ? afdixit Anto- nius:de(iderarisclarinimos ciues?eosquo- queeripuit vobis Antonius.- omniadeniq; quicam deponi iufiit/hicq; fine gemitu barbam fibi I^ua manu (qui mos illi fuide dicitur} dcmulcens venien- tes excepic , atq; ex leiftica prominens ca- pntimmota ceruiceamputandum Popilio praebuit. Interfeclus eft ergo annos natus quatuor & fexagintaicapur ab Antonioin- ter duas manus in roftris pofitum fuit> quo loco oraciones in Antonium Cicero habuerat. Nec cohibere lacrymas pocuit toraciaicas , cum refcifrum Ciccronis ca- pnt in illis fuis roftris fpedarec: iiccaliter ad illud videndutp^ quam ance ad audien- du'm concurrebacur. Valer. Max. lib.j.c 3,muIca,Sencca7.Controuerf.i.& Suafo- riar.(^.capice,Appian.Iib.4.beIIi ciuil.Seue rus Cornelun fatum hoc plane funeftum ita deflet : Ahflulit vna, dies Aui decu^y icfa^ luSiu Contieuit Lati& triftpsfacundia lingu&y Vnica follicitts quohdam tutela falu:^ IBgregium femper fatri-A caput-.iUe Senatus VindexyiUeforiylegumyTitmtfj tog&q-^ ^Hblica vox fAuis Aternii obmHtmt armts > Informes vultusy ^arfam^ cruore nefando' Canitieyfacrasq^ manuSyOperumq^ miniflras Tantorumypedibus cuius proiecia fuperbis PriKulcauit ouansmec lubricafata.deosq-y ReIpexit,nuUo luet hdc Antonius &uoy &c. Quemadmodum autem in abfcifiiim Ci-" ceronis caput ignobiniose fruierint M. Ancoiiius,& vxor eius, re;:icat Crinitus de honeftadifclib. i.c.S.Qu^amquamad Em blcmacis explicationem Cfubiungit Clau- dius Minos) videanuir adduxilfe^qua; ftu diofbcuiq; facisfacianc:camen adijcienius, qupd non parum fortalfe conducatadma- teriam feu fontem carjninis hiiius expla- nandum.Si enim locus eft cohiecTur^e no- ftra; daiidus (m quo tamen nihil cuiquam velim przeiudicatumj viderur id AlciatuS duxifTe pbcius ex Antoniana^ 1- M. Tullii loco, fed (vt plerifqj doflis videtur) cor- rupto, qui fic habec ; Vehebatur in effedo Tribuniis,&cfequel>atureum rheda cum lenoilibuSjXoWites nequifiimi . NonnuIIi hic legniit, leonibits ,q{iod non probatur criticis>&i js,qui maiorem probabilitatem fecVantur, qurq;'Cenforiam virgulani in fcriptis au^riorhm meIio»-urri fubinde ad- ferunt . Quo ex locofuum videtur Em- blema confinx\(rQ A\'(thms,SCileonibus, le- giftepro Ienonibus>adhsec non retfle tem- porum racionem habuifie.Si quos mbueat Plinianns locus, quem atculi , nihil certc moror, cum nihil pxajfrad^ hac in parte aufim affitmare . ' " RQMANVM poBquam'] Eft & in hoc hyperbaton,& implicacus verborum con- cexcus,quem fic digQnmns: PoBquam M. AnwmuStpeJits acerbapatriA fu& ,perdide- rat eloquium Komanum Ciceronc perem- ptOyinfcendit currus viSior &>c. BomanuTp eloquium] KetToii Tiivi^o)^lv Romana» princcpseloqucniis vocatiu Ci cero,vceciam difercusartifex Reipub. ad- miniftrandx a D. Auguftino.PIinius fenior eum fic lib./ c.jo. falutat:SaIne,inquit , primusin coga triumphnm.lmguseq; lau ream merite.&c. Lucanns maxinuimauto rem Romani eioqui j appellat. ExiiTjiam laudem Ciceronis vide apud Plinium loco citato,& lib. 5 1. c.z.Item Coelitim Rho- dig lib.iy.cap.j. Perdiderat] id eft,perdidiiTer, de medio fuftulifiet. Martialis' pulcliro fepigram- mace comparat fcelns Phorini , qui Poift- pe-iumocddiCiCumfcelei-e Antonij,lib. Epigt. Vons lEm- blematis alter . III. Syntaxt^. lEloqucn» tiA parei Cicero . AndreasAlciati Alciatks -notattis . ^enis Tefiis Bty- mon ^ l^pigr. 14. Fdr fcelus ndmifit VharijsAntoniu/s nrmis, Abfcidtt vultus enfts vterq-^ fuos . lUud Uurigeros ageres cu Uta triumphos : Hoc tibi Roma caput cu loquereris erat. Antonij tame efl petor^qu a caufa Photiniy Hicfacinus dominopr&ftitit^ille fibi . Fallicur tamen Alciatus iu remporis fup- pucacionc, quoJ ptjnio antc inmiic Mi- nos i nam anrc mortem Ciceronis ABto- iiius iunxerac Ieones,vtex Plutarclio,& ex Pliiiij verbis ciratis patet. Etcx Cicerone adAtticum lib.io.cum inquir; Tu Anto- nij leones perrimefcas caue . Et iii i.Phi- Jip.Sequebatur rheda cum leonibus, fic e- nim legcndum, non leonibus , vti videtur legiflc Alciatus. FatriApefiis acerbafui. ] Allegorica nc farijhominis , Reiqucpub. p^rniciofiho- ftis,defcriptio , quam f^epc orationibus v- furpat,vc CatiIinarijs,Poft redirum , p.ro Scxtio idemorator: vtciim Clodmm ali- quando retram & iir.mancm bclluaHi,fx- pe furiam,fa2piuspeftem appcllat. Scd Sc Gabinium atci j Pi(oncn;i,duas impcrii Ro mani peftes mcmini nomiNatos eadem ora lioncScxtiana . Sic inPolitic. Phitarchus Reipubl. hoftes Ariftiona, Nabim,CatiIi- uam, peftes,morbum & vomicam patriae appellat, id eft , voJny.ctiC) dro^n^et tto- hicoi. fic VirgiJ. Aeu 3. Harpyias peftcm &iram Deorum:& 11. Turni fepeflis ad »r£i-^ Tertq-y refertq-y fonans . Non mihi tempero, quiu & harc adiicia , ineotum maximc gratiam , quos in poli- tioiilpus lireris inftituimus : quicquid lc- thalc,noxium & damnofum cll , id pcftis nomine folere appcllari. verbum enim, pe- ftis, TTctpelTo Tno-Hv: vndc duda vox an- tiqua,pelfum. Pcrnicicsctiam apernccan- dodnfia. SalIuftius:Ecfi ccrta pcftis adef- fet, manfurum potius, &c. Catullus fcip- fum alloquens ita deamore fuo; Me miferum afpicite:^ fi 'vita puriter egi, 'Eripitc hanc pcslem,perniciemq-j mihi . Idcm ad R ufuni ; £ripiJi/?i,hcu heu,noftrA crudele venenum ViU, hcu heu, noftr& peHts amicitiA. M.TuIIius I. in Catilin. Hoc aurcm vno interfcdo,intcIligohanc Reip.peftcm pati Jifpcr reprimi.& ibidem: Atque delcbitur non modo \\xc tam adulta Reipubl. pe- flis , verum etiam ftirps ac femeu malo- rum . Idcm i-in Anton.vt Helena Troit* nis,fic ifte Reipubl caufa bc]li,caufa pcftis atq; exitiifuit. Et Philip.7.Tetram & pc- ftiferam bcllnam nc inclufam & conftri» & lupe- rari poflit . 1. Notatur prajterca hoc fchemate iufb- lentia &fu}?bia,quajfemper & a natura vi dorix ineft,vtexclamat Cicero in oratio- nepro M. Marcellojqucm vide- Senecain Troade : ViBorferoces impetus primos habet . Recttat Pl utarchus in Laconicis, Archida- nnm Agefilai fiIinm,poft eonflidi- nem fcribcntes cucupham au«m pinguut. Solacnim hxc caeterorum animalium pa- rcntibusiam feniocofedis gratjam refert: In quo enim locoab eisnutrita eft,nidum ilJis conficit,ac pennas velliriCibumq; fuf ficit , quoufq^ renatis pennis per feipfos iam parentcscibum parare polTint, Vnde diuina fceptra cucnpha infigniunt . Hxc ille.Cucuphaauis quas fuerir, fiquis fcire defiderar.a Pignorio inuirarur ad Mefam I(iacam,ad quam ille comrnentarium fcri pfit . Non eft vtiq; cicuma , qua: videru r efle nydicoraxiVt apud Antonium Libera lem. Extat in Chiliadibuselegantinimum prouerbium, oivTimhApyHV,\h\ pulchra Icgunturex HomercEuripide, Ariftopha ne, Plinio, ciscerisq. Addam mhilomrnus quod Ariftoteies deciconia fcriptum reli- quit lib.9 dc nat.animal. Ciconias,inquit » genifornm fenetftutem inuicem educaie vulgatum eft. Sed funt,qui meropes qno- queidem facereconfirment, vicemqj red- di,vt parcntes non modo fenefcentes, ve- rum etiam ftaritn , ciim iam daturfacul- tas,4lantur opera liberorum,nec patrem, aut matrem exire , fed in cubili manentes pafcilabore eorum, quos ipfi genuerunt, enutrieriint,educarunt Sic ille.Dehocar- gumento nonmilla etiam exPlatone i.AI- cibiad.petas licet.Plin 10. cap. 2_j.& Val. Max-lib. y.cap.^. Athen?o,Homero Iliad. 4-.Ifidoro Iib.de nat. auium, item ii.ety* mologiar- cap- 7. Ariftophanc inauibus, AE!ianoIib.i;.c.4-&aIi)s. M,R10mdo] aiio, cx fubicdo adiui> Epigram- ma de pie tate cico- niaruvi' . ftum fjLiTofVv^iKai » vt apud Virgil. i. ecloga ; Nec gemere aeria eejjabit turtur ab vlmo . & 3.Palumbes eade ratione dicurur aeri^ Infigna pietate] Petronius Arbiter .* Ciconia etiam grata,peregnna ho^pita , ^ietaticultrixy gracilipes, crotaliHria , Ahps exul hyemvs , titulu4 tepidi temports . Hinc in nuoirais Adriani fcnlpra eftcico- i^ummus niacum infciiptionejP ietas Avgv- Adriar}^, s r A . Reges enim antiquitus fummo iu fceptro Ciconix gcftabanteffigiem,in imo Hippopotami,ait Suidas:vt admoncretur, pietatem plurimi efle faciendam.feuitiam & crudelitatera cohibendam atqj compri- mendam.Crinit.Iib.4-cap. 1 3 -Non patitur autem ciconianos vltra progredi , prius- quam loannis Mallaraj.ciuts Hifpalenfis, San(ftioamiciftimi,cai^men apponamus, iu quo ciconix pictas extoUitur . Idcft hu- iufmodi : §^i legps JEneA pietatem in fata parentts , Cuqi humervs olim dulce referret onus : Laudas antiquos fratres,exarferit igucj Cii grauts JEfna,fuos qui eripuere patres. Mirarts quando lunonus templa facerdos Afcenditygnatts vecia duobus anm, : tlon animum extollis cum parua ciconia nidts , Aquibu^ altafuity conuehit ore dapes ? Ndne tuas ardens exuritfldma meduUas , Antip^^largias cum pia facia^vides? §lujS, ratione carent ,funt nofiro cxempla labori , Vt difcat grates reddere,parqi pari. Elogium hoc, inftgnt6pietate> AEiiea: fiff> Poeta princeps initio i. AEneid. tribuit, quod lepencur ab boc noftro in Emblema tccuius infcriptio , Pietasfiitorum in pa- rentes . Verbum , pietans (quodobuerj inde dictum.quod qux inea/imul, quafi penitus , & in penenalibus recondantur . TuIIius vfurpar id vocabulum &pe , fed maxime ad Lentulum, per quem fuerac abexilio reuocarus.Sic enim 1.epift0I.ini- tio:Ego omni oi^icio, ac potius pietate fa- tisfacio omnibus,&c.Idem epiftol.>>.Iib.i. eiu(dem:Periucund^ mihi tuGE litterse^qui bus intellexi te perfpicere meam in te pie- tatem : quid etiim dicam beneuolentrani , cumillud ipfum grauiftimum. & fanc^if^ fimu nomen pietacisleuiusmihi videatur? Ciconia] Puitciconia fvtad fabulasnos T^tBufa comicrtamus J antea pulcherrima pijclla de eic Troiana^ nLx^. Pletas un dc diSa^ 74 Andreae Alciati Ti.oiaiiajnomine Antigonc» Laomedontis filia, c[i\x ciim fe iailaret fonmx piilchri- tudine Iiinonem fiiperare, a lunone in ci- coniam conuerfafuit. De qua Ouidius 6* Mecamorph. Finxtt Antigonen ftufam contendere quondam Cum magni coforte lout4:quam regialuno In volucrein vertit\nec profuit Ilion illiy Laomedonuepater ifumptis quin candida pennis , Ipfa fibtplaudat crepitante ciconia roflro . X^ifgiliui Hucalliifiirecrederem Virgilium in illis tKpUca- y^^hiSyipretAq; iniuriaformA.nzc[WZ expo- tui, ncnJumibi,^«^,pro idcft,vt aliqiii putat, qui omnia fimulconiLingunr^videlicet iu- dicinm Paridis, fpretx iniuria formse. Sed hoc curiofusledor diiudicec . Deciconia Nofcopulus 'Tffipi a-^iS'av • TriKApyo^ (^C^OV.i Oi?'» AVTtm\Apy^(Tt{y i-^lTCOV iTTt- ^cnjLivcov ya.ptVy ip av i'J eTctSov, dv- Tt^iS^oVTroVi S^td 7«V TMV TnKdLpy^V TTpO^ TKf ictVTaV ^ctTipcti 07i yi)pct^r,inquit , perdet hoc genus hominum,Zivi oKian Hjf} T9VT0 yivO( dLvSpc!)7ir'JV ot ynpUffKovTctf cl7tlJL)WoV7l TOKilCt^ y fy.ifx-^^ovTcu t^ iv 7cLU- Tct- id eft: Defmefili ^ nam ^ego^atrem ha^eyitis ', Alius ifeexcufans, curpatrem vcrberafftt: Etipf^, inquit, pattem fuum verberauit, & ille fiirfusfuura.quin & fi- lium oftendens.-Et (iic,ait, vbiin virum eua feric,mcquoq; fta^ris c?det:hoc enim gen tile nofeiseft . Quis autem £eret,fi filium patri caufam necis prasftitifleaudiat^Por- tcntum atq; monftrum eft certiffimujD , cflcaliquem humanafpccie & figura, qui tancLimimmanitatc beftias vicent,vt pro- pter quoshanc fuauiftimam lucem afpe- xcrit eos indigniflime luce priuaric . Sed k«i vbi eft illa naturvtqui fibi perfuaderent^purga tioiiem ita ficri.In aqua puritatem hanc in tellexit CatuIIus,cuni ait : Aut quilibet quipuriter lauit dentes. Nonnulla funtapud Caniodorum prarcla ra monira, qnas ad id maximc faciant , ex co petat,qui voletjlib-^.epift. lib.ii. epift. 8. ^ iHs , VRC£VS] Aqualis, vas terreum aut x- neum ad aquam excipiendam aut haurieii dam . Horatius in Arte : . .11 j4inpUnra. cOPpit Jnfiituiy currtnte rota cur -vrceus exitf UIh- Malluuium] PoIIubriim,vas, lebes, feu »j» ^"nsadmanusahluendas, quafi manula' uium.Bayfiusin libello de vafculis ficait: Nonnulli pcluim af»e|uendo diAam vo- Uint,ali j a ped«m lotionc ; indc pelluuiu # rasin quo pedeslauantur i raalluium vc- ro^in qno manus. Hacforma] h^c dcflgnatio fymbolorfiv Juidi^um.] Iudex,vtvult Varro,iun- fto verbo dicitur.qui ius dicit . lusdiccre ipforum eft magiftratuum . Ciccro pro Flacco.-Q^ni anno ante ius dixerat. Idem ad Atcicum;Qj[iippe ius Laodicc^ mcdicc re cilm Roma: Piotius dicat.& lo.Anto- niana: Qui ciim Prastor vrbanus eftct,vrbc caruit, ius nondixit. Illud tamen paulo lu4 dice- diftindius eft explicandum, nc mihi diem ro. dicant iuris ftudiofi. Didicimus itaque cx V]piano,I.Iusdicentis, ff.de iurifdic.omn. iudic. I us dicentis, hoc eft, Prajtoris, offi- cium elfelatiflimum • Atnon modo Prae- torcm intelligimus iuris dicentis nomine, fcd & praefeftum vrbi, vt ff. deoff. prasf. vrb-I.i &,Deinius voc l.z.praefidem pro uincia:,I cum hi- $.fed nec mandare , ff.dc tranfacl.& jedilem curulem, qui certis dc caufisinsdicebat,I. i-de ajdilit.cdid;. fuit tamenmagis vfitatum,vt ius dicentis ver- bo,PriEtor appellaretur, velut iuri dicun- do prajalijsconftitutus.I i,§.popuIo, ff. de orig iur. At de vrbis Prsetore id modd inteHigimus: alij enim qui creati funt Re. pub.augefcente.iusnondicebant, fed tan- tum de capitalibus quj^ftionibuscognofce bant,qua; jpfis obuencrant forte,vnde Q^i^ fitores appellati . Nelongior fim, ita Ita- tuo,aIium fniffe a Prastorc iudicem , & i ius dicentc : quod planum eft ex M.Tul- lio.i.in Verr.& pro Rabirio Poft.Itaq; di ftinguimus officium Pr£Etoris,& ius diteii- tis;vt ftipulationem etiam pr^toriam aiu- diciaIi:tametfiaIiquando iudicis & praeto- ris nomina confundancur.Etenim tempo- ribus Impcratorum ( quo anciqua pen^ omniaobfoleuerunt vna cumlinguae Ro- manas puritate) iudicu nominequicunqj magiftracus ecmaioresappellari CGeperfir. Sine fordibus] fuifle dj^oa-iTov KptTilv , itidicemincorrupcum,& a muneribusca- piendis alienum,qualis ab Horatio defcri- bitur^.Carm.^. Vindex auarsL fraudis , ^abfiinens Ducentis ad fe cuncia pecuni& (^c. Sordesaute proauaritia & nimia parfimo SordeSn niaponinotum eft. Horatius i.Ser.Sar.3. Si neq-y auariti&,ncq-^ fordes,ac mala luflra Obijciet vere quifquajn mihi , M Hi?TC 178 Andreae Aleiati. Hinc (or(iidi,tenaces,aiiari,& qui ex rebus vili'Timis qu.Tftum ci^tant \tal\i, Spflorci, 1 acconi,Lefwanti.Gtiiw, spaerltng , Ktf- fenpf etjning , dit ein lam vmb de?i bftlg fchinden ■ DtfHn^nm^^ qui iam officio fuo viuen- di fuo^fluseit, & finem imporuit . TuYSLma" Furas h^^ibuijfc manns] Kx^ctpdf -^^h- nus , pct$ , vt dicuiKuuiii Nouella. 8 Hipuris manibus viueie dicuntur, quipureatque inrec^ie vicam tranfigunt-; qui neq.- dolo , neq; a^hi ahjs negotr.im ficeiruntiqui de niq; funt (vthic AKiarus nuelligit) elj^co- po(5ti Tw voucf) TA^yJipet^ , yj« //j/cTe- VOi Cl-^Ti7^At Ki^S^^ni , (Aim fXH^OVO^, T€ iheinQVOiydhK' dLpKH7^ttl [JLOVOt^TOli 'TTctpdiT^ ^'■lu.ocri^i aoi ^opnyovfjLevoif , kc" S^tef.Ti a-et-JTi S^ietTiTUV TTipi co,nobv5que,^ legiymanus , nHllum lucrum contingerey neq; m^ius, 7ieq\ mi^ nus , ne, id eft,Iegc,numus fi c orrus, in no- bisqjid fit.vcmutctur.reddaturq; inutilis. Sataguntq-y] nicucur qaantum pofliint. Vcl vltro] Eciam fua fponte, nullo i\\o iure nuUaq; a meiniuria prouocati.Argui curiniuftus& violcntus diuitum animus, a quibus in primiseft rimendum , quippe quineq; iusncq; bonum, fed nec asquura colunc. Qna ratione puco di(Slum a Placo- ne j.legum. valde diuiceshomines nonef- fe bonos.Refcrt Phicarc ica qucndam di- xifie Syll? gloriaiitiiQuomodo vir bonus e(repotes,qui tam maguas opcs polfideas , ciim nihil a patreacceperis^Tales quidem exeorum funtgencrc, quos notatPlautus in Poenulo.-S« nihilfit litium, Ittesferunt. Obfiruere nosJrts luminibus.] Obftrue- obfirft- reluminibus vicini ey.TroJ^t^ciy Tii ctTra- lumin 4«. eft ftru(fturamaliquamiuxtaeiusa:di bus ficium facere , quc-elumen eidemcripiac . Obftrruereenim lumiiiibus , verbum auti- quum iuris. vndeCicero pro Dorao fua .* Ciim iIle.Hegaret,inquit,prim6 felumini- bus eius obftrutflurura minabacur . Idem in Bruco: Vc horum concifis fencencijs Cde Philifto ScThucydideloquicurj incerdum etiam non (atisapertis cum breuicace,cum nimio acumine officic Theopom puselatio ne atq; altitudine orationis fua2,qtiod idc Lyfia^ Demofthenes :fic Catonis lumini- busobftruxit ha:c pofteriorum quafiex- aggeraca alcius oratio . Quod didum a Cicerone per mecaphoram nemo non vi- det^pio co quod di^^ilVec fiue tropo; impe- «iimfiucd Erablemataj.: i8i (|[imcntofuir,neoratioiiis Catonian^ lumi Bavidcrciitur • Huc refero Alciati verba cx commentarioad tit. De verb. fignific. I. 1 5 c^. Finge,inquit: Concedit lex volenti laii ce xdificare , vt vicinum ad prorim^e rei vendicionem cogere po/Iit,an euni quoc]» adiuuabif,qui lautum ardificium perfecit, fed addere illi aliquid dedderat, puta hor- tumampliare, vel impluuium? qua in re ciim egoimpecerer, negabara adiuuad . Cum enim orn^tus vrbis racione ita con- ftitutumelTer, &qiiiciiies ad expolienda jcdificia incitarencnr, ineoqui iam perfe- ci^TeCjhaJc ratio locum non habebar. Paulo poft ica : Veriim ciim non tam iuri meo quani indicibus dtrfiderem , tranfegi , vt vcri/finuim fit illud Hefiodi , cT' ctV vtaic Columella, non foliim deboue dici- tncfed eciam dc omnibus parcibus rei fa- miliaris.adeo referc non habere maUim vi cinum.H?c Alciac.Vidc adagium,0^ir^yg lummilfUs.8c,Aliquid m:ili propter vicinU malum.Sc Budasum in Annotat.prioribus in Pandecfl. J rpyu GeminA quem titnquxm Phinea raptant q>tietU7i HarpyiA.'] Hefiodum fecutiis,duas cacum J . quafi citiiis aufugfcns. Ct\xno,h, KihAivod quod tikniger,S\\t qui per tres Harpyias, auaritiam,inuidiam & fuperbiam intelligi velint. Opinorautem hic Alciatum dc in- duftriaduarum tantiim mcminifle , vtaA rem fuam,ideft, duos vicinos accommo- daret.llle quidem i. Praetermifibrum air, Harpyiasira tonantis aduerfus PhineuM impulfas a Poeta fingi, quod quxcunquc maxima oriantur m3la,irae diuina» folcanc afcribi : & Theophraftus hafce tem pcfta- tes,fterilitates,& alia generiseiufdem.qu? non vitio terrse , fed caslitus proucniunt , ATrQ t7 J^ctifAovo^ ctlrictv appellat , id cft f caufam Deotum numinc vrgentcm . PIu- tarch. lib. de vfura vitanda, Harpyiarum fabulam torquet indcbitores, qui graucn- tur^erealicno : tolerant enim ac fuftinent tanquam Phineus Harpyias illas pcnnatas pafcenres yScceo^ 0 pivt'jT dpTrviet^ Ttvcif ijTTOTrTspis^ jSojKovTif . Si plura de Har- Harpyit, pyis requiras,confuIe Syntagma ^.Hifto- rigidiex- riaiDeorum Gyraldi. Natalem Comit. a^ores . Mytholog Iib.7. cap.'>'. Integritpu noflray^c.'] Accommodat fa bulam. Proprijs ^dibuscedcre cogar , & hisexpellar, nifi mencis integricace& ho- neftace vindicer, meqi tuter.vtolim Phi- neus , Zete & Calai adolefcentibus for- tifiimis . His mfifint Zetes , ^c.] Verba Orphci fubijciam Lacinis verfibus ; Agnoui duplicem BorcA de germine ^ica » ^luos peperit nubens lllifi ad fluminis unda, Regis Erechthei diuum genus Orithyia, G^i plumis etiam circum talaria fufis Corpore Bijs fimiles Zetes , Calaisque t/tf* lahant . Pindarus in PychiisOd.^.Strophc 8. Bv[j.^j yihctVH ^diayov i'v , Tviv $ctcrtKewf AvifJLCov ^nTCtV KAKctlV TS 'TTCtTtip ^Qpictf , AvJ^peti quam in vicinnm malum ^ aua- [^q^h fj^ rumincidere , Qnx> etiam illud Pindati l^eye vic noii male quadrabinex Nemeor-io.XctAs- pjftjff, TCc) «T* gp/r dv^pMTrotsrtV OfXlACiV KpiOJO. Vcav: Fericulofum ejl contendere cum poten tioribui- Rcde Thucydides:7rjOiV Tifj- ctru- yHTOVct^ IffdLTt 70 dvTtTrdLKov xju eKivd-i- pov Kct^i^^ctTcu.Exvicinumalum bonum- ve proficifcitur . Themiftocles cum prx- dium quoddam vendere vellet.hoc quoq; prasconem adderciufiit,cT/>^ et^^ct-D-tfV 'iyj* yttTovct^, id cft: quod vicinos eticim habe- retbonos. quafi vicini commendatione fu- turum cffec longe vendibilius. Cato quo- que fcnioradmoncbateos , qui agrosem- pturi cfl'cnt,vt antcomnia anmiaduerterct, ncmalum habcrcnt vicinum. Cauebit cr- go prndeos, ne iHi fit falfuginofa vicinia * Signa I Emblemata 183 Signa fortium-5- EMBLEMA XXXIII. DIALOGISMVS. V AE te caujfa mouet volucris Saturnta , magni Vt tumulo injideas ardua Arislomenis ? Hoc moneo , cjuantum tnter aues ego robore pr^^o t Tantum femtdeos inter Arijiomenes , Infideant timid.z timtdorum huHa columh^ ; Nos aquiLz intrepidts figna henigna damtis • COMMENTARII, IN repulchromagnifico fumptu eredo fedct regina auium aquiJa,expanfis aiis, "Tolanti fimiIis,nota foi titudinis,ftrennita- tis,& intrepifli animi . Editio Rouilliana in fcpukhro infculptam habet epigraphc, I>. M. AriflomenK, hoc clt ; Dijs manibus Arijloments , H o c ex cpigrammatiyn Gxxcorum libro 5. fumptum pulchre eft xmulatiis , quo fub nominc Ariftomenis Imperaro- rem Carolum V. celebrat,3lluHitque aper tead aquilam ,quam in fcutohabuit , & Aquila. imperiali ftemmate , qua: fortirudinis no- pyg Jlsm- tam pra: feferat. taenim vt dignitarecx»- jr,(itc Im teiis auibusantccellit : ita ille Piincepsa- per>iton> . lios & fortitudine fplendore nominis lcn M 4 gc §4 Andreae Alciati gc aiiteccdir;Ha!c cjuiJem MinoSifcd non immeriro cnm Pigiiorio diibiramiis, qwo- inodo Alciatus potueric celebrarp tumu- lum Caroli V. ciim Carolus olyierit anno j ; j 8 Alciatus v ero anno i s ^o- Sed Poe- tis aliquando licitum eft etiam viuis tu- inuIoscrigere,priErcrtim ijs,quosin Deo- lum numerum inferere properant. Epi- gramma eft Antiparri civJ^pMg , quod hnc ad fc ribcrej^on piget : matufos. '«'^f ^ , , , ... yopyoi VTrep fxtyethH tviaJSov aptto- dyyi^?v • J^HKeu^oi S^Hholortv i^eJ^p/Kraa-t TrihHcu ' dLfAlXif cT' , ctTfiVo/f a.vS'pdL7t lipTTO- fAeSet . hoc eft : Uftnciafare louiSyprApes^ -volatibus ales , Car metgni ad tumulum fidu AriHo- ments ? Hac homines moneo : -volucrum (juantum opfima viuo , Tantum hic heroa^ optimm inter erat. StiparintpauidAtimidorum bufi^t colHbA , AJi ego deleclor fortibus vfq-^ virt4 . Auis louis Saturnij nijcia,quam obcauf- fam ftas Ferox, fu p magni tumulo A riftomenis ? Nuncio hominibus, quod quantum prse- ftantifllma Volucrum fum , tanrum hic femideo- rum [fuit.] Pau id X q u i d e pa u id i s a fTi deb u t col u m b a:, Nos autem interriris viris delev.^amur. JPare age ^d fedeas louts ales nuciapernix Magnanimi tumulum trux ad Arifio- ments ? itimirum quantum alitibus fum robore prAfians , Tantum femidets prAflitit ille virts . Sic hufitspautdSpauidas decef effe colubas: Nos vero intrepidts figna fuperba fumu4.. Hatonis Anriparri exrtat Epigramma ccrre nobilc tumt^lus. in PIaronis,diuini hominis.tumulum, cu- ius animam ad fepulchrum e ccrlo alla- pfam iw fpeciem aquilas dicit : ^tiTi. T/Vrg Si/S»Keti V-TTip 7dL(p0V , W T/* S^ipotVTet deeoV qIkov ei^JOcrKOTreHf ; ^Km- a-afMet J^iy» ynyivif etT^ht-)^. Curaquila ad tumulum hunc volittis,dict nunquid ab aslrts Bic habitare Deum forte aliquem in* tuita es ? Imo antma extinBi fum diua Platonts , Olympum ^A coloy fed corptis terrigenum Atticf^ habet , Hisnon abfimilc cftillud Marullide A- gefllao : Nuncia magnanimi volucru louts , ede quid vrnA InuiBi rofiro cudts Agefil ei f Ipfa inter volucres quantum caput effero , tantum Mortales omnes cedcre Agefileo . VOLVCRIS Saturnia] Aquila,quafi di- xeris louiana ; nam & lupiter dicitur 5a- turniusa Saturno patrc. Viig.in 4. Nec Saturnitts hAc ocults pater accipit &- quts . Sic apud Homerum multisin locis Kpovi- S^nf. Curautem aquila louifacra , dixi- musfupra Emblem.4. Ardua] {ublimis, ereda, emineiis . Magni Arificmeiits] id eft,Caroli (J^iin ti , quem nomine Artftomenis appellat . K'pt^ofAivi]fi optimas mentis homiiiem fo- nat,aitPindari fcholiaftes.Er Paufanias in Mcflen.eum Grxcorum omninm oprimii Apojlinisoraculo iudicarum refertiquod &alicubi confirmar D.Hieronyrnus. Scd Ariftomenjs hiftoriam , quoniam mulrts eft incognita, paulo latius quam pro ope- ris inftitutonariabimus,quam credo legen tibus non fore iniucundam. Scripfit illam Rhianus Rcna^us Groecis carminibus, in quibus Ariftpmenes nihilo fuit ignobihor» quam in Iliadeapud Homerum Achilles. Paufanias in Meiicniacis , Rhianum fecu- tus,latiflime commemorarhanc hiftoriaj iiosaurem mulra pr^efcindenresj quod ad Ariftomenem artinet.profequcmur. Fue- runt ioirui inter Meftenios & Laceda^mo- nioscertis decaufis acerrima odia.bellaqj phuima,in quibus ^quo Martepugnatum eft. Tandem poft c«ntinuos viginti annos in bclhs exhauftos (vt Tyrthasus canit) Mcilenijs deui«5lis tales legesimpofuerunt lacedasmonij . Primum iureiurando eos aftringunt , nc vel vnquam a Laccdarmo- nijs deficianr>vel alias noui quidpiam mo liaucur» Deinde vtdeommbus frumenris> Agefilai tumulus. III, lupitet Satur- nius . Arifiom Ariflom^ nis hifio ria ix Faufti. nin • Emblemata_) . i8y qiix agricultiira comparantur in homi- num alimoniam>dimidiam partem in 5par tam ferrent. Decretum item eft,vt ad fu- nera regum , aliotumqj qui magiftratum gefleruntjtum viri ex Meflcnia,tum mu- liere^, pullisinduti veftimcntisaccedant. Itaq; tantis opprefli aerumnis Meflenij , cum nihil humanitatis in poftcrum a La- cedajmoni js fperarent,fatiusefl^e duxeiunt inacie cadeie,aut tota Peloponnefocieaos fugere,quam hjec pati . Decreueruntita' que deficere.Vrgebanteosnon leuiterado lefcentes quidam, rerum quidem bellica- rumimperiri , magnitudine tamenanimi prxftantcs , qui in libera patria mori mal- lent,quam alias beatoetiam fcruitio frui. Intcr hosfuit & Ariftomenes, cjeteris no- Iriflome bilior.-Nam cum eius matrc Nicotelea Ge ps taren nium aut Dcum ferpentii fpecie aiut rcm ?/ , habuifle;putabatur tamenPyrrhi.aut Ni- comedis filius.Hic florens ^tatCjCxcelfoq; prasditns animo magiftratus addefedlio- nem folicitat.-conferitur prai^lium : vidlo- riam neutri raanifeftam funt eonfecuti. Ariftomenem vero plura facinora edidifle famaeft , quam de vno viro credi ppflit , adeo vt finira pugiu regem eum elcgerint; Fuitenira oriundus ex genere Atpytida- runi.Ctim regnum detretftaflTet^cum cxer citus impcratorcm defignarunt. Qiii vt ter reret Laccda^monios, profcdus nodu La- cedacmonem, ad templum Palladis Chal- ciseci clypeum fufpendit, cui infcriptum imtyAriftomenes de Spartanu De£ dicauit. -Laceda^monijs redditum fuit oraculum» yt confiliarium Athenienfem acciperent. Athenas itaqj mittunt, qui oraculum nun- eiarent,& virum petcrent. Athei.ienfcs verocum nollent ncc r€s Lacedsemonio- rum crefcercncque Dco refragari , Tyr- ihazum ludimagiftrum,qui & ingenio mi nime valere pufabatur,& alteropede erat cIaudus,Spartam mittunr • Profcd:us eo Tyrthasus, magiftratibus& militibus ele- giaca & anapseftica recitauit carmina,qui- bus eorumanimos adbellicam laudemex- citabat . Itur in belUun: Anaxander Spar- tanoium rex erat j Ariftomenem Icgiona- ii>ex Meflenijs o.memi; ic quo- que Dion Chryfoftom.oracj j.fereinicio. ^^uayitum inter aues] Collacio parium. Semideos inter. ] Semidei func Hcroes Semtaet » ijluftres, & nobiles viri j quiquoniam ad Deorum immorcalium naturam quam pioximeaccefierunt,ab imperica plebccu- la,& Poeris ipfis (qui vulgaiem opinionem velis remisque confedratifuntj innumcro Deorum relari creduntur: Tales fuerunc illi,quos al tero parente Deo,aItero morta- ji prognatosexiftimabat.-vt HercuIes,Ai- neas, AchilIes,&c.Hefiodus: etpmv A^vS^pav tipaxav Qmv yivoi , o7 Ketis,0*fimul vtrumqi efi. Micro qusePIucarch- deoraculorum defe^n:u difpucac, qua:qi DiuusAugufti- nus io.de ciuif.Dei,c.ai.aIiiq> ccrt^ mul- ri retulerunc de Heroibus . Infideant timidA,^c.] Columbam pro Commb4 trepidacioiie& timiditatis fymbolo pone- P^^ trept' re vulgatiilimum fuitantiquis,nam & no- datione» men illi apud Grxcos Tpt}pci)v*hoc idem fi- gnificatrdeducitur enim a Tpittv» quod eft trepidare. Homcrus enim fic : A/ eTg ^oiTtiv Tptipcaa-i Tnh.HAffiv i^y.a.^* Q[j.olau . hoc eft : H£ pauid^ greffu fimiles abiere columbts^ Ouid.i.artis : Vtfugiunt aquiloi timidiffima furba f#- lumbA . Picrius Emblemata. Picriiis Hieroglyph.Iib.ii.id fcit^ perfpi ciieqiie declarac . Eft ci)im columba auis ColumhA fimplex & fupra moJri p3iiida,ira vt pro- natw^^. pter genuiiuim tiraorcm iu fummis locis nidificeciadraodum falax, foecui contiinio indulgetjcaqj nihil foecildiiis,mares more fjcminariim ouisetiam inciibant Sc fouent, ob h:EC Vencri facra cfTe crcditur. Aqiulae odiofa,de qua re Varro phirima . Scd co- lumbina fimplicitas in proiierbium abijc . Bnfia,] SepuIchra,tumulos. luuenal. Satyr. 3- ^ , ^nrtandum ad buftd cadauer . Ouidius Faftorum f. Compofitiqj nepos lufta fiahat aui , Et Virgilius ; - [emtuftflj^ feruant Bufta . Cicero in Pifonem : Quorum ego furori nifi ceiri(^em,in Catilinse bufto,vobis duci bus.,maiftatus eflcm Mortuorum cadaue- ra olim cremabant,8c cineres,quos religio- s^a(l'eruabanr,buftadicebantur,quafi com bufta.Ciccro tame 3 .Dc legib.buftum pro monumento accipic , vc & Suetcnius pra fepulchro . Nos AquiU, ] Aquilam Romanorum ('rerum dominorum) infigne fuifle,quam plurimiaudores refcrnnc . Neq; vero id finecaufa faclum coni)cio,nam vetufti qui queaquilam auium principem vocitabant: vt Horatius proinde dixerit,ei louem per mififle regnum inaues vagas.Obferuabant cnimciusauis pr^ftantiara viriura.eam po litam,concinnam, increpidam , ftrenuam> liberalemrquae adiundla pcrfctuo fortem Aquilino debent Principem comitari . Sed & aqui- linonafohomines regios appcllarunc , ce- ftibus Platone & Plutarchorira vt Perf? ad regnum nemini adicum libcrum concede- renc.nifi quiea nocalinfignis eflcnrjatq} Cy rus ille, quem aquilina nafofuifle memo- rabant:,Pyrrhus eciam Epirotarum Impe- rator,Aquil^ cognomen flbi datum a fuis lubens admific. Cum enim milires eum Acjuilam appellaflcnc : t/ ydip , inquic , k fAihKcoToli yfjLiTipoii oTrKoiii eojTTip aKU- TTsfo/r, eupofj.iV»i . ^luid "jero^on deheo 'veftrus armi6 , tanquam alts pernicihusy in altum tolli} Imo veroapttd Thebanos A- Ai^uiUfa qiiilx vt facrse aues colebanciir , vt apud cri. aues AE»yptios Crocodili,IbcSjCynocephali. ^mhw » ngn auflm cquidem traiifilire, Aqui- AquilcL^ infigntj KomanO' rum . AquiU prdftatia. nafo ho' mtnes AquilA^ 4t^ui . lam olim rerum fucccfliim profperarum porccndifle, fic ei im lupitcr omen opti- mum ccpic,cum flbiaduerfus Titanas pro AquiU 9- ficifccnciapparuit Aquila Pr^etermitto lu men^' bcnsqUc prolixa funtinXenophonciscom mcntariis. Cert^ Aquilam alii refcrunt » Gordiijpaupcris alioqui viri, incurtu pcc totura diem feflitaflejvndc regnum Phry- gias filio Midaj prajmonftratura voluni; . Cum Hieroadmodum adolefcens eflet,& mediocrium homofortunarum,primobeI l»,quod vnquam inii(ret,AquiIa fediteius clypco , quod pr^Bfagium regni fuifle cre- dicur.Tarquinio Romam migranti Aqui- la pileum e capiteabftulit; vndeTanaquil vxor vaticintorum perita regnum illi por- tendiconiccir. C.Marius puer Aquil^e ni- dum cum feptem puUis in agro reperit ; cuius ominis ratio fuit feptem Confulati- busoftenfa. Celebratur & Odauii Cxla- ris Principatus primiim Aquil? oftenro no tatus , Ciim enim aliquando in via Cam- pana pranderet »Aquilaex improuifo pa- ncm ei de manibus errpnitj& lei iter deiii- dc reddidic. Nec prsetermittendum quod legitur de Alexandro Maccdonc,quo re- cens nato , Aquila:du«in culminc domus pcrtotumdiem fedifledicuntur; quodo- men tum primiim captum fuit duplicis Impcrii,nempe Afiatiei& Europxi . Sed h^c dum colligo, fcre non fcntio mihi ad rcliqua pcrgendum . Vide Picrium Hie- roglyph. 19- Car o L I V.Iaudescelebrat(vtCIa« ^ dius Minos arbitratur) quem quam aptc ^^^^^ cum Ariftomenccomparet,fatis conftabit, J^* J^'^ flquisgeftaCaroli cum hiftoria Arifto- ^'^^^^^^* mcnis fu pra ftise enarrata conferat. Quarc non multus cro in enumerandis eius iau- dibuSjiic mihi contingat id,quod fophifta: cnidam.qui cum appararct recitaic libiCi, & Antalcidae percontanti,quodeflet argu- mentum.refpondifletjHercuIis encomiu ; Quis,inquit,illum vituperat: Supervaca- ncum exiftimans in co laudando fumerc operam,quem omnes vno ore praidicarcr^ Hercules autem apud Spartanos religio- fiflira^ colcbatur,vt& Carolusapud Gcr manosj viiitenim is inter homines, vc vi- uus laudabilis fuerit, mortuus vcro fceJix iudicecur . An 1 po A ndreae Alciati Suftine & abftino- E M B L E M A XXXIV. T toleranda homirn trifiis fortuna ferendo ejl Et nimium felix fxpe timenda fuit . SuTtine {Epi6fetu.J nempecum aut in- iurias.qux func ferenda^, non toleramus , neq; ferimus.-autaquibus rebus volupta- tibusquenos tenere debemus , non tene- mus. Itaque,inquit, (i quishaicduo vcr- ba cordi habeac,eaq5 fibi miperando atq.ie obferuando curet,is eric plerunqi impec- cabilis, vicamque viuet trauquilillimam , Verbaduo h?c dicebatjtf-i^g^i^of )(5U dTriy^. Patere ^abjiine . De aduerJisajquoani- mo perferendis,qu*edam Ladantuis 5. c. 18.& Plucarchus confolatione ad Apollo- nium 3 de abftinentia vero cxemplalonge multafuntapud Valer.Max. Jib.^.cap.j- Videquoqi adagium , Suftine ^abftine, Vtriusqs verbi vim exprelfit Horatius^. Carmai. Vindet: marAfraudisy ^ abftinens Dncentis ad fe cunSlii pecuniA , Cpnfulq-y nm vnius anni , Sed quoties bonus at(i\ re^us ludexhoneflum prAtulit vtili, B.eiecitalto dona nocetium Vultu, ^....^ £Ttoleranda hofnini &c.] Aduerla for tuna viio forti tolerandaeft.Huic rcfpon- det verbum axi-)(^> Adhortatio eft ad pa- tietiam,cui(imilcillud Virgilii j.AEueid. ^idquid erit ,fuperanda omnis fortuna ferendo eft . . i:t nimiumfeliXi &cAt.] Pubjiimimus eft is: fortuna cum blanditurt captatum venit : Tum enim maxime timenda eft.ciim val- de profpera pucacur. Ergoidem Publius vere fortuna vitrea eft,quA cum Iplendet, fran^ gitur , Horaciamim hoc et vulgo tritum: SApiu^ ventis agttatur ingens iHnu^ . quo videtur refpexille ad ilU Herodoti, in Polymnia, Kpd oucTe f/.iv Kvi(^ei. op£f S^i co^ sV otKiU CtlJTcL i alJKilTTTH^ CihiCt i (piKi^ ydp 0 6iOi Td VT^epi^ovTet, ^ctvTct aoh^eiv . Alexidishoc laudarur; KAV ivTV^TU, COi eojKB, TpOCrJ^OKS.V clei Tt J^ei, xc/uyjht Tris-ivHV Tvyji , Fortuna quamuis ftt tibi profperrima > Semper aliquid tlmeto, dijfidens ei . Epicietm.] Stoicus fuic natus Hierapoli Phrygia?,feruus & claudus,cuius quidem morum & vic Bxccho . Irac]3 duo pra:cipue nobis hoc cmblemate Tahetia. propoiiuntur,toIerantia & abftiixntia . I . In tolerantia conftans hominis animas agnofcitur , quando fcilicct malis non ce- dit,fed contra audentior exfurgit . Vnica fiquidem co(i:antia hominem ab hominum communi f(^ce differtntem maximc,& lon nobilioiem facit:quandoquidem,vt do clc cecinit Prudeiitius, omnibus ali js vir- lutibus , & focietatem & auxilium fuum fortis patientia mifceat j virrusque omnis vidua lit,quam non patientia firmet. Gra- iiiter ad huncfenfum Horat- i.Carm.j. JEquam memento rebus in arduis Seruare mentem^non fecus in bonis Ab infolentitemperatam Exemploell Socrates, quiea fuitxquani- mitate.vt abeuntem domo, & redeuntem . codem femper vultu fuiffc dicebat Xan- thippcmorofa vxor. Stoici ergo t/scj- rm 8i/9i'///«t»'inducebant fuisdifputationibus, 7}iveivct\yiio'ici,v,yjiuTHvei'7rASlAV. Et huc fpedlanc Senec^E confoIationes,& fcrc om- Abftij^7% ues epiftol^e, quibus tolerantia & fobrietas ticL->. eruditis acuieis inftillantur . i. At quantu condHcatabftincntia, quan- tasq; habeat vires,pleni funt audorum ii- bri.plena antiquorum monumenta: iame- iiim late patet, vt per oronia omnium vir- tucum domicilia fer^ locum fibi fuo iure vcndicet . Hincapud Ladantiwm triplex ftatuitur virtutis gradus:primus eft a ma Jisoperibus abftinerc:alrer,a verbis malis; tertius,a rerum malarum cogitatioue.No tum cft iliud : 'Efl "virtu: placitis abftinuiffe bonis . Cui non malc conuenit Ciccronis illud Qffic. I . Benc Pericles, cum haberet colle- gam in practura Sophoclem Poeram,hique de communi ofHcio conueniffent , & cafu formofus puer praetcriret, dixifletqj So- phocles : o puerum pulchrum, Pericles? At enim pr^torem,SophocIes,docet non fo Jum manus , fcd criam oculos abftinentcs habere. Anacharfis Scytha cogcftu rcper- tus eft apud Solonem dormiens , Tt altcra Centmtw manu pudenda,alteia osobfignarct,conti- fidgeftHS, nentia^ & filentij fignacxptimcns . Duo cnim funt in hominc membra,qu? non ni(i admodum difficultcr edomari poflTuntjIin gua nempe & genitalia . Itaq; quod Ana- jy charfis toto astatis fus tempore bellum voluptatibusindixetit, ftatuiseius infcri- ptum fuifle legimus, ^AwdTJKX^ yctTpef, Y^au^oim KpcLTHV' Quarecum faccr- dotes AEgyptij frienum libidinibusimpo- nendum cfle fuaderent,viri genitalcmanii cohibitum & reprefliim pingebant.Refer- rem quxde Alexandri Maccdonis conti- nentia ab hiftoricis memorantur, qui nu- ptammulierem attingere.neqj Darij filias captiuas videie fuftinuir, fed haec funt in orc omnium-Huc facit illud Horatij^: Non pojfidentem multa 'vocaueris ReHe beatum-reBius occupat Nomen beati, qui deorum Muneribus fapienter iti , Duramqi callet pauperiem pati , J^eiusque letho flagitium timet , Non iUe pro caris amicis Autpatria timidus perire , Itcm illud cfc7rg;)^« fic : C Tii( TVpAVVlS^O^ . tCj JTrip TSTiS yAplV AVTCO C fXOKoyOVVTif 01 ^bttaKoL . S^eS^cdKAo-iv a:jTo> vifj.iffScu '^AyA^TA^ TA^ptllJ.CtTA TA (k TUV Kl' fj.ivG}v Tnf dyopAf . ATn^ot ^iTTAKoi 4vo/xi:7-d-i}(TAV , a dtdiTO TiV lAffOVA ^JiT TAKqV OVTA , A^rrOV Op^iivcu TTipt TtW fxilJ^HAV. »OTt 70) TnK-OTrOVVHa-tAKa-TTO' ^i[J.Cf) , iv AV7^ T/T TvApATci^H ATO CtSih VeUCOV TTpOf KAKeJ^CU^jLOViiSf [J.iTiTA^AV- To , a)( . ^91 1 III. hejfa. trude- I ncipes pitti. iiuarint . Qiiod vero id per fe non pof- fent, Philippiim Macedoninmin fiiiaaxi- lium adaocarunt.-qiii profediis in Tlieda- ]iam,tyrannisdeii!clislibertatem tiuic po- piilo reftituic . THESSAUS ora] Rcgio Thcffalica, ii efl,ipfi The(fali. Thelfalia regioeft Graj- ci^e famofa,montibiis & ciuitaribiisclara. Strabo lib ^.Gensinquietogenio &c. Fia- uius V^opifcus in Saturnino de Gallis ne- fcioquid rale fcripfit.-Saturnuuis, aic ille , oriundusfLiicGallis.genceomnium inquic £iffima,& auida femper velfaciendi priuci pis, velimperij . Toties dominos mutet] Reges,feu tyran nospocius.Hiftoriam paulo fupraer Dio doroSiculo lib. I6'.& Vlpiano reciilimus . Ohrudere palpum] Prouerbium Plau- ti(ium,pro eo.cjuod eft , arcedoloqi faile- re, flneadulari. Hinc Palpones dicuncur adulacores.TransIacioab equifombus,qui refrac^arijs equis vel manuum plaufu,vel lingua; palpoblandiii foienc . Lege Chi- iiad.Grauiflimam ofFenlam tulit Vefpafia nus.quod Neroni cantantiaucdifcederet, autobdormifcerec, vt cft apud Sueton. iii Vcfpafiano. Re^ia quem morem &c ] Huc pertincc oratio Maronitarum ex Liuio,Iocopaul6 antecitatorltaqj dominariaftentatores re- gios,his folis loqui & inScnatu,& in{con- cionibus licere.-eos omnes honores & cape- re ipfos,& dare alijsroptimuni quemqu^, quibus libertatis, quibus kgum eura /it, aut exulare pulfos patria ,,aut inhonora- tos,& dererioribus obnoxios filere.Occur ritexemplum Conftantini Manaftis,de Im peratore Michaele ab aflcntatoribus mife- rc peidiro:In fabulis eft ('inquitille) vena toremillum Adbeonem a rabidis canibus profera dilaniatum:fic certeciim Michae iem ftipaflfent^irentatoies quidam impro- bi,ctFo2minati,omninoquemale feriati , in quod exicium miferum , in quam maloru Lernam eum nonconiecerunt ? Curtius lib. 8. Non deerat talia concupifcenti per- niciofa adulatio, perpetuum mahim Rc- gum,quorum opes fiepuis alfentatio, qua hoftis eucrtit.Paterculus i.hiftoriae Rom. de nepote Augufti Caio : Nec defiiit con- ucrfaiio hominum vicia eius aflentacionc alencium : ecenim femper magnaefortunas comes adeft adulacio . Ingtnuui fonipes] E^uuslibcr, genero- fus,veIox & fuperbus , fic didus a fonitu peduni,quem quafiad viuum verfu ex- preflit Virgilius : ^^adrupedante putrem fonitu quatit vn^ gula campum . Htppocomon, ] Ab cquis ornandis feu compo endis, vceriam Hippo-omiu&ab equiS inftruendis fucaio coIoie,robur ina- ni fagina mentiei)Cibus,ait Q^uintil. Alcia- tus noftcrin annotacioriibus in Ub.ii.C.in 1. non pacimur ypocomos , vbi legendum Hippocomos,id eftiftabularios, qui equos curanc iTriros enim equunj fignificar, kO' ^ea>,nucriojGiiro r Exiftinjoaucem fuific munus publicum eorum, qui inidageban tur, vt de prouincialibus acceptos caufa publici curfus equos cura fua alerent. Ha;c ille.Forteilli funr, quos Icali vocant cauallarici.Germani RoH^ereicer . Hec fAuire tamen domino fas ] Cleinen tia principem maxime decec,nihilq j del)et efte ab eo tam alienum, quam niniia cen- furiB (eueritas ; quod cogant iura & le- ges infacinorofum aliquando f^uircidef- ficere debenr,non quidem perfon^.fed vi- tij odio . Lupata.] Fr^na afperrima , quibus e- quus ferocior coercetur , a lupinis denci- bus ica nominaca,qui dences in^quales sut. Ouid.i-Amorum : A^^er equus duru contunditur ora lupatK* ClaHdian.i.de rapcu Proferpinae : Terruit orbts equos prejfts parere lupatts^ Ec Panegyrico de Probini & Olybrij coii- fularu : Juga ferrea neSiit Cornipedesy rigidvsq'^ docet feruire lupatPS . Plutarchus fcribit ,^difficile eflie confiliuni dare regibus : non enim regium pucant ad racionis pr^efcripcum viuere > qui regiam maieftacem vclintinefFr nifi mc fallit anipuis , fugillat Galliarum N i populos Hippoco mon. Clemetia principr^. Lupata. Principi' bu,s confu lcre dijfi' cile^. 19^ AndresB Alciati 1 V. Tquitadi ijua ratio ne in prin cipiius ef je debet , Seipionc cordat.-L. populob Lampridius in Alexaiidro Scue- io,qno loci air: Veri\m Gallicanae gcntes, vt fc habentduras ac retrogradae , & fa-pe in.peratoribusgraiies. Idem dici par eft de Bcigis>cjuod periiicai,& fuperbumho jnumm gcmis,& vix vnquam futs priiici- pibus morigerum» Hxc vetus fcriptor de Belgisjfortaile veie pro fuo tempoie . 1. D I s c A N T hinc priiicipes qiia ra- lioiie fubditos regere & moderari debeant, iie imperitis rerum gerendarum accidat quodequifoni ,qui dumequum alioqui violentum moderari nefciat, nec cum fit opusaut fr^no,vt fii1at,aut calcaribus,vt incitct ad curfum,aut modum teneat,ex- cutitur faciJIimc.fcqj exeiusmanu equus cximit : Eodem modoPrinceps miportu» nus,& in fuos plus xquo faruiens, vel etia omnino regni adiiiinifttandi prerfus igna IHS, vulgi animos in fe commouet . Eam obcaufam dicebat Ariftippus, benecelUi- rum Regi & Priucipi , ficquitaudi artem priraum rencrct.-etenim fi alias difciplinas di(cerct,id quidcm hominum opera & vi- gilijs eHic],qui tamen fiepcnumero verum dicere nc quidcm audent, vtquod fciunt odiofum elfe principibus,qui ciim delique rint , argui nolunt ; at equitaiidi peritiam Princepsnon modo cx hominibus, fed ex cquo didicerir,qui adulari nefciat, vt ho- nio,nec certc bladiri, vt parafitusaut fcur ra. Si enim vel ipfe Prmceps equum , vt decct, non rcxcrit , erratum ftatim equus vindicabir,fuum ter fatis m^lta Joctiebatur, fe folum.cum gcftis AdulA res C Emblemata_) . 1^7 geftis non afFuiflet,& dimicafTe & vicifTe , & fiipplices regcsgenrium crexifle aliquo tics fcribeiis ; & Ci, verbi giatia , eo agente tunc iii Icalia dux quidam egifler fortitet contra Peifas,&ca2t.Tam longe exular ve ritasabaulis principum.vc non inime^Tico clixerit,quisquis ille fuerit,autor Alphabe ti aulici .* ^^£Bus adulari ^ metiri primus in aula. ^xtigO' Antigonus rex AflicaliquandoinLer venan arex . dum,mutata vefle,reli(51is comuibus,erra . bundus apudagreftes homines in vili tu- guriopernoiStabat incognitus, de fe ipfo tanquamde altero percontatus aftanres , omnia qua? fecerac mala , ab iilis audiuit . Manequ?fitus acqj inuentus.cum veftem allatam & regium ornatum vidifl^etrDate, inquic, purpuram, quam vtprimtim in- dui, verum deme, nifl hac node , audiui nunquam . Talc efl:,quod fcrturde Lndo- uico VI. Francorum rege, qui fajpedifli- mulatohabicu turbas fe adnnfcuit,vtlibe- ras populi voces &: iudicia de (e eicipe- ret.quo facilius & fuis,& Reipub-medere ' \\ni.s, turincommodis.Notaeft AlexandriMam /^^ ma:2e Imperatoris qucrela; veriratem,aie- bat,regum auribus minime efle peruiam , in tanta quidem adulatorum turba-O gra HC regibusincommodum, rerum vcritate vix,ac ne vixquidem ipfos percipere;Ion- ge vero grauiflimum , quod fobriarum admonitionum minime fint capaces , fcd tanquam aduerfus incantariones,ira aduer fusbonasadmoniriones obturant aures,& obdurant corda, folis adulatoribus faciies & morigeri . In aulis enim Principum 'TTpa.TTei nflexi puerum adhisceiuexnfurfiin^ i-3piauc,ad fi^uiScau dam eius firmiratem, vtquascoutra pcm- dus nitatur . | H V I V s Eniblematis primarius ty- j j | p u s m i hi vi d e t u r>ni fi c oni c d u ra fa llo r, pe- ^^^^ ^ j titus e Qu^iijtio auclore Gra*co , cjuiedi- ^^^^^i tum quendam locum & admodum afpe- *^^y*,, rum, difficilemque afcenfu tradiccuius in •^'^ fummitate palma confurgat,ilIicq; virtus infldeatjniniirum ex moutis afperirare va- j:ios& di^cileslabor€s:expa]nia vero te- pori& Emblemata-i . poiTs diiitiirnitatam intelligenJ . Niillus enimefl:,qni vii tiitem aliquam polfitanfg- cjui , nifi muttis laboribus (iiuqiie peipef- lis. At temporis diuturnitas nullo figno figutari meluis poteft, quam eo quod an- ui & menfishabetur fymbolum . Huc fa- citillud Q^intilianiiDefinic ui aduerfani- ti,qui peruenit ad rummam,rcandenti cic HmGel caima, labor eft . Anfara quoqs piarberc potuic Gellius innodibus Atcicis,lib.3 .c. tf.cuuis h^BC fune verba.-PerhercIe rem ad- mirandam Ariftoteles iu 8. Problern.& Plu tarchus iu 8.Sympo(i3c.cIixic;i'i uiprapal m«,inquit,arboris lignummagna ponde- ra impoiias, ac tam grauiter vrgeas , one- resque vcmagnicudo oneris fultineri non queac, nondeorfum palma ccdicnec intra rie6ficur;(ed aduerfus pondus reliirgic, & furfum nicitur, recuruaturqi Propterea, inquic Plucarchus , in certamin bus pal- niam fignum elle placuit viAorise , quo- niam ingenium einfmoii ligni eft , vc vr- gencibus.opprimentibusq; non cedat. H^c Gellius . Commode huc mihi fefe olFert locus Phornuti Grajci (criptoris, libro-de natura Dsorum, cap.de Mufis, vbi aiCjMii fas ex vecerum fenceucia coronari palma, ob nominis fimilitudinem, eo quod Phos- nices primi credantur litteras inuenide. Probabiliorautem ratioeft,qu^ ab eofu- mituriquod plantahaic tcnella fit, quod beneHca,qu6d perpetuo virens;Arbor h?c dirhculter fcandicur.fructusq; refert fua- iies admodum, vt non abs re Mufje coro- nis vcanture palma confedis . Grasca Ci quis malir.apponamtrgipctvouJ/Tau S^iipot* ViKi^^J^ [j.iv rim voyJ^no^it «T/ct rtiv ofy.af- VJ^ictVi ATTo rm (potviKcav J^okhv evp{j- ycoTipov i^^t^ cT/ct TOTpupepQv iv&pyi^ tici^aov (S^va-etVei/SoLTov yAvKVKctp- OtTOV Ti tpvT^ • Nefcioanad palmasnatu- ram alluferit Salomon in Cancicis, cap. 7. cum inquit: Afcendam in palmam , & ap- prehendam frudus ems . Sand:ius cerce nullum interpretum,quid literalis fenlus /ignificet.indicare teftatur.De palma vide Plinium lib.i 3.cap. 4-& lib. i^-c.^z.PIu- larch.S.SympofiacOrum ApoIIinem lib. i.Philoftraci Iconcs lib. i. in Paludibus . Et ance onania prouerbium, I^almamfer- re. quod fi legeris,nihil erit amplius quod Wcfide res . Cur autem cadem palma fic vi^toria: fymbolum & praemium , vide a- pud Leonic.vat.hift lib.x .cap.58. NlTlTVRinpondiCf] videtur nittaducr fus impo/itum forte fibi onus . II?.' Confwgit m arcum] C-au fam arcuatio- nis feu fornicationis palmac reddic Plutar- Palm^^^ chus in libello de caufis naturalibus, pro- ff^rm blem.37.his verbis.-Cur inter omnes arbo cum con- res (bla palma contra impofitum onus af- /^rgaf i furgit ? Vtrnm quod igiiea Sc fpirabilis facultas quamaxmie pollex, cum tctatu« & irritatur , fefeexercens magis ac magis exerit .? Anquoniam pondusramos fubita vrgens , aerem omnem, qui in his eft, op» prellum cedcre retro cogat,qui deinde rc- iumptis paulo viribus , aduerfus onus a- crius rurfus inftat ? An molles & tenens virga; impetum non fuftinenteSjCura onus quiefcic,paulatim feerigunt,& fpecicra , quafi contraillud aflurgant,pra:bent? Bellaria dulcia.J^ey.f/.ATctvclTpeiyt}'' SeUaria , ^ctrct/funtqj omnia ea>qux fecundis n*,en lisapponi folencGellius lib.13. c ii.Lo- cuseftelegans apud loann.Salisberienfem faudorem quidem non ineptum,& quem non segreinter optimos fo r ta fle habere- mus,fimeIiore fiEcuIo rioruifletj in Poly- cratico Iib.S.cap.j.Significant beliaiia,ait, omncgenus menfai (ecundscquoniam ibi folentapponi quarpulchrioia funt &deli- catiora.Vtitur autem hoc nomine M-Var ro:BeIlaria,uiquit,eamaxime mellica sfit, qua: mellica non func . Qj_iod foite c6 re- ferripoteft, quod vcenii gratiora func ea, quas p.eceflitas appetit,quam qua^ iniratio gula; muenit. Ha:c ille.Addam & locum Arnobij aduerf gences lib.y.nam & his ver bis Bellaria fignificat:PuImentorum varie tatibus,ait,afiiciuntur Dij ccelites, vt fie- rimoseft poft coenarum ditium & locii- ^letum faginas: fruftillahsec paruula pro fuauibus mateolis fumunt,non quibusfa- mem fedent, {ed vc palatis admoueant ©• tium, feq^ipfos plenx appetitu voiacita* tis inftigeni.Sed veieor nequis hajc pr^ter rem congefta dicat . Odoratoiglddes] Odoriferos datflylos» Fruclus enim palmae ob digitalem longi- tudinem dadyli dicuntur . Hic non pof- luin no latius aliquanto me difFundere,& dehuiusarboris mira natuia aliquid non ingratuni Cvt fpero^ ahferre . Sciendum e- PalmA nim palmas inuicem maiicali quadam co- admira- pulaconiungi,maresqi attrahcie ad fef c^tera opertus agit . Sicfurem haud metuit ^ fc ventos temnit imhres> Tutus apud^ viros i tutus apud^ Z>eos • ^ COM. II. Typm £mble' matis , L0CU4 Jtiflmo floricQ 204 Andreae Alciati COMMENTARII IV X r A mare Scythicum rupes emi- net.in qiia caiierna vel anrriim confpi- c!tur)Vnde prodeat vir vntliq; prxrer ocu- Io5,pellibus indiirus,qai tamen hoc ioco no iradepid:ushabctur,(ed id editioLug- duucnfis eleganter exprenum habec , vc probemonet Pignorius . CoRNELivs Tacitus ertremo de inoiibus Germanorum,Femios ica defcri- bit:Fennis roiraferitas,fceda pauperras.no arma,non equi,non penates^ vi^ftui herba, veftitui pelies, cubile humus . Sola in fa- gittisfpes, quas inopia ferri oflTibus afpe- rantjidemque venatus viros paricerac f^- minasalit. PaHim enim comitantur, par- temque pra»d:E petunt. Nec aliud infan- tibus ferarum imbriumque fulfugium, quam vtin aliquo ramorum nexu conte- gantur. Huc redeuntiuircnes, hoc fenum leceptaculum.Id beatius arbitrantur,qua ingemere agris , illaborare domibus, Iiias alJenasque forrunas fpemetuqj verfare : fecuri aduerfus homines, fecuri aduerfus deos.HiEcTacicus. Q^ibusex verbisfa^i- Iccolligoab /\Icia:o fumptum Emblcma tisexemplar.Eadem pene defcriptioextat accolarum ad Nilum apud Ammian Mar cell.Iib. i4-non longe :i principio.Ncc noii Emblemahoc a luftino hiftorico petitum efle, facile quiuis dixerir, quiScytharum defciipuonem,quam retulitille lib.i.euol % uerit . 5ic enimrScythis inter fe fines nul- li.neq; eni^ agrum colunr,nec domus il- lis vlla,au£ tec4um,aut fedeseft , armenta & pecora femper pafcentibus,& per incul tas foiitudines errare folitis . Vxores libe- losque fecum in pUuftris vehunr:quibus, coii)simbrium hyemisqjcaufa tedis, pro domibus vtiintur .luftitia gentis ingenijs culta, nonlegibus. NulUim fcelus apud eosfurto grauius:quippe fine izdio muni- mentoque pecora & armentahabeiiribus , quidfaluum cl]et,(] furari licerer? Aurum &argentum perinde afpernantur, ac reli- qui mortales appetunt. Lawle & melle ve- fcuntur . Lanseijs vfus ac veftium igno- tus;&' quamquam continuisfrigoribiis v- rantur,pellibus tamen ferinis autmurinis veftiuntur. H(^c coucinentia illismorum quoq; iuftitiam dedit,nihil alienum concu pifcentibus . Qu^ippe diuitiarum cupido ibieft,vbi & vfus . Atq; vcii»m reliquis mortalibus fimilis moderatio & abftinctia aIicniforet:Profe. tis domus,irricus propoflti reuerterecur • 7.C.1.& Alciatum lib.tf.Parcrg. cQp.z^. loquicurde Conft^niio abexpedicione Per III. HFNNrs /;7o;>^] Inopsdicitur lineopc ficaiucafllim rcuercence Lib.ii.vbide lu- '■ops . & aux'Iio. Virgil. i.Georg. liano bellum in Pcrfas meditatc.-Vrcbatur Atq-yinopi metuens formica feneiiA.^, bcllandi gemino defiJerio . Scythiciq-y miferrimu^ accola Foti]V^\i' ^i Cereris non nouitopes.] qui vfum pcrrimus habitator iuxta marc glaciale panisatq; vininonhabct.Sic Marcellinus: ccola. ^cythicum. Sic enim difiFerunt accola & In fua vita vidu funtafperi, vt neqj igni, ' incola vc accoladicatur, qui ad locum ali- neq> faporatis indigeat eibis,fed radicibus quem,hoc eft.iuxta locum habitat, v: ac- hcrbarum agreftium, & femicruda cuiuSi- cola Padi,accola Rhenitlncola vero , qui uis pecoriscarne vtfcantur . ipfum locura inhabitat . Lydi.] BacchiM eft, vini, cexo t» Kvhv Vfiuiperpetuo.gelu.] Vrcre etiam frigo dcdi^i, quod hominum mcmbra& ani- Sacchu€ riseft.Virg. i.Georg. mosdiftbluar, vti jjorant omnes. LyAtis^ rerever BoreApenetrahile frigus adurit, S^r/»^«/^] vcftimenta,pallia,pellcs, qui- *rn, &Luca!ius: busvtiturpro veftitu : alias ftragula feu Vrehant montana niues.^..^ ftragula? (vcrumq; enim dicitur) pro le- Sic Ouidius 5. Triftium, eleg.i. iftorum , & aliarum rerum opertorijs ac- J^lurima mepelago terra^periculapafsu cipiuntur. Vfiuiab ajfiduo frigore pontus hahet . Perflringunt] vndiquc cingunt, totum Eod':m Iib.eleg.4. operiunt,& quafi includunt. afhiclo terra peruflagelsi . MurinA pelles,] E mn rium pellibus. Am PeUesmu Sed & Faftor. 1 mian.Marcell.fictlndumentisoperiuntlin rinA^ Vos date£petuos tenerts fementihus auBits, teis , vel ex pellibus filueftrium jnurium Ne nouaper gelidaiterraftvfia niues . confarcinatis . Nec alia illis domeftica ve- Quanquam tamcn verbum iftud , Vrere^ ftiscft,alia forenfis : fed femel obfoieti co. pro^moleftiam cxhibcre, accipi merapho- loris tunica colloinferta non ante deponi- ricft>s,& quidcm noD rar6,palam cft.Cor- turautmutacur, quam diucurna carie in, Bd. Tacitus lib. 13. Ajtnbufti multoruni paunBlos dcfluxit defruftata.Hxc ille.Sc acca 2.06 Andre^ Alciati Chinefes peUibu4 ■vtmtuY , IV. Animws (tb exter^ nis mini- Tne pen- dens . Pauper- t:ts vhii tutx . ueca in epiftolis mCi«init p^Iliculariim vul pium & murium , qus ad arcenctum fri- gus comparata: cfTent. Has Armeuiios ac- que ZibcllinosquidampucaiUjfed nodum . fcio an re^fle . Hodie quoq; c Scythia fri- gidillimisq; regionibus laucilfimas pelles munum atferri Megiftjnum hiberno cul- tuijvel pueri fcinnt;& Turneb-lib. i j . Ad uerfir.cap. 13 raeminit. Atq; harum pel- liiim vfum etiam Chincnfibus familiarcm effe, teftatur loan. Petrus MafFeius Iib. 6. hift. Indic dum Chinenfes vertimcnta pcrhycmem prcciofis murium Scythoni- corum pellibus , quas vuigd Martas vel Zobcllinas vocaraus,caIoreadmodum fua ni,& ventis impenetrabili denfitate fufFul cire ait.quibus tamen haud fcio an non & cuniculorum pclles in Batauia fua merito cxxquandas putarit Hadr. lunuis . Sunt ^uiopinanrur, murcm illum peregrinum abHicronymo quandoq; dici Mufcum , cjui in delicatiorum vfum habetur : nam «iufcum,ideft,/xy5'Xiy;' , murem paruum indicare.Sed hoc odoris genus prifcisfuif- fe incognitum,HermoIausputatjnccmu* ■fcum dici,fed mofchum . Sicfuremhaud metuity ^c.] Tutus & fecurus agir,ex fc bcatus eftjncqi furum, neq; temporis iiiiurias mctnit. H o c fchemate fignificatur, aiiimum kominis pendere nondebcre cxhis.quaeca duca funt & fo tuita,vtpote quae folliciiii dines & cruciacus innumerabiles pariant , fed ea cantum debere efle fatis , quae beni- gna naturafir clargita, vel quaeab ingenio proficiicuntur . Vel intelligit paupcrta- tem vbicunque terrarum (etiamfiabom- nibus pene miferrima cenfeatur ) efie tu- ram & fec urarn . Sic fane nemo poteft no« bcatifTimus efic, qui cft totus aptuscx fe- fcquiq; in fe vno poiiit omma:cai auttm fpcs omnis & ratio , & cogitatio pcHdct er fortuna, huic niKil poteft clfe certi,nihilq; qnodexploratum nabeat, permanfurum /ibi,ne vnum quidcm dtc, aic M. Tullius. Huc pertincntquas Seueca difpucac cpift. 14. quo loci comparac fortuna; & dodri- nsboiia. Circumfpicicndum nobis cft , quomodoa vulgo tntiefl*e pofiimus.Pri' miim nihilindc concupifcamustrixacft in ter competitores . Dcindc nihii habeamus quod cum ma^o emolumentoinfidiantis eripi pofiittquam minimum fit in tuo cor pore fpoliorum.Nemo ad humanum fan- guinem proptcripfum venit , aut admo- dum pauci:plures compHtant quam odc- rin-t . Nudumlatro tranfmirtit: etiam in obfefTa via pauperi pax cft. Ad philofbphia crgo confugiendum : Has literaj non dico apudbonos, fcd apud mediocriter malos, infularum loco funt,&c. Adi jcio cx frag- mcntis Pctronij Arbitri; Cdfonuere tubd , iuguU IfAf diuite ferrut» Barbarfi contemptu . fic kgQ,contemptu,pr9 contemptui,non vc in vulgaiis, contemni . Idcm incarminc, cuius initium , Orbem iatotum viSior Romanfishabebat» legitur einfdem a rgumcn ti yvaix» . Arma placent mifern t detritaqi comma» da luxu Vulneribus reparantur : inops audacia tt*- ta eji . Salluft.Quoniam egeftasfacilc habctur fi & cum fociccaceni coiexiut^maximo fe opeie diligunt . Neq; id genus aniraalia vide^^ quifpiam licenter mifceri & tcmere.Quitt' hocquoqi diditant,qui les iftiufmodi cal lent,altera extin«fla comparem viduam de gere. Casterum id quoq; audio.veteres in nuptijs poft Hymenxum cornicem inuo- care>fignumque id conCQrdiasdare ijs con fuefle» qui liberum qHSBrendorum gracia conueniiTent . Tum qui fedes auium & v©latusoIifciuant>iiuufpicaciuu efTs capta tibiis 2.o8 -Andre^ Alciati cibusauguriaHiciint,vniiis tantum corni- cis obftquium.Haic AElianus.Orus Apol- lo in Hieroglyphicisferc idcm haber.-Mar- tcm,inquic,& Vcnerem fcribcnces,aut nu- pcus,gemmas cornices pingunc.marem & f^mniam : quoniam hoc animal duo oua paric,exquibus marem &f?minara gene- iMn oporrec . Siautem eucniar,quod raro eueniCjVt duo mares generencur , autduas f^mime , uigati mares cum f^minis alteri cornici nonadmifcentur . Icidem neq; f^- mina alccri mafi,fed diffociaci foli degut. Ideo vnicsE cornici occurrences aiiguran- tur futurum,TC viduali vita fibi viuedum Corntces fit.Sicille. Casrerum cornices haberi pro fymbolu concordise fymbolo praetcr Ornm tradic cocordiA, ctiam Pierius Hieroglyphic. lo.Iuuenalis Satyra i. Vt colitur paXydtq-^fideSyviSioriaMrttii , §lu&quefalutato crepitat concordia nido, Qu^em Satyricilocum fcio a plerifqj non decornice (quod pro concordise notahic ftatuimus) fed de ciconia intelligi. Solent enim ad id Ouidianum iftudadducere : Ipfaftbi plaudatjcxepitante ciconia rofiro. Sed cornicis-imago viderur in Fauftin? Au guftsenummis cum infcriptione C o N- c o R D I A. Sceptrum autem virgara re- giam Hieroglyphicum rcgni elTc, ex lite- ris facris tradit idem Pierius lib.41. Vidc adagium,Ci?r«/V«w oculos configere»cv\^\M cxplicationem non admittit noftef Alcia- cus Iib.y.Parerg cap. i/.quem vide.Porro prodigiofacornicum viuacitas in prouer- Cornici' hiwm ^h\]t > Cornicibt^ tiuacior . Vnde bn6,viua Hefiodus; cior . -^^^ ^^"'^ f^^^^ homints tranfmtttit garrula cornix , Et Fauftus : Lo7igaq \ producat -^iuax cH fAcula cornix. £odc pertinet,quod Philofpphus ille mo- riens coinicibusmuidiirelonga^uitatem le- gitur,quam natura negaffet homini . De concordia prseterea nonnihi! agit Ouidius i.Faftor ibi : Candida te niueopofuit lux protcima teplo, ^lua fert fubltmes alta Moneta gradu^. III. MVTVA Jiatq;illps Hic verficu- lus ni alijs edirionibus fic habebat : Inq-yvicemnunquam contaminata fides . Qliam autem (equimur.cortexic Barthol, Anulus.vt alios quofdam locos , quos po- flca indicabimus . ^^od fcilicet omnes.0>c.] HHC,nifallor, videtur pertinerc Horatiaoum rllud, O^c 5.f.Iib. I. Iniuriofo ne pede proruof Stantem columnam: neu.popului frequent Adarma cefjantes, ad armcL^ Concitetfimperiumq-^frangat . Hic coluninas nomine , fceptrtim Princi- pis, ipfumqi adeo ftacum regium, popu- li,omniumquc Reipub. ordinum concor- diafundacum fignificat:qux niH feruecur concordia,omnia pefTim eunt. Elegans io- cusNazarij Panegyricoad Conftantium.- Pcrpendic fecum excellens prudentia tua, eiqj feraper pietastua applicaraomnes coii cordi? commoditares,illam eife fu ndamen cum ac radicem otij , bonorum ciuium fc* minarium,quieris publica: fegetem, & al- mam pacis altricero Videtur ifte panegy- riftes non obfcure alludere ad nomen ^ct- (Tixicof, quod inditum, quia rex i\i ^d^nt Kttf.. De qup Minos adhuc puer ita lufit : Cur docii /SetirtKiict olim dixere Felasgi? Nempe (^AJi} Ka^ rex bonuihaud du- bie efl . Stantq; caduntq-,] Multiplex verbiT?^»- r^,fignificatus eft ex Nonio; Scare,id eft , ^^^^^' confifterc,erigi,promincre, fidcm habere, valere,conftare,fixum cfte. Sie apud cun- dem cadere,ruere,occidere,euenire.In pa- Cadtri iiegyrico Maximiano & Conftnntino A A. di^o.' Dij immorcalespiobare voluerunt tibiinnixam fterifte Rempublicam,cu finc ce ftarc non poftet . Duces] Reges, & qui imperium iu po- pulos excrcenc . ^em] confenfum . Dtfcordia prAceps aduolat] Difcordiam Difcer Deam coluere pagani homines,quam ean- dia Di dem cum Ate (de qua poftea^ plcriqj vo- lunt.Vide Gyrald.Syntag.i. Regiafata] Regisaut Principismorte, Alludir ad illa faniigerata verba, qu^ po- fnic Sallaftiusin lugurthatConcordia pat ua: rescrefcut^difcordia maxima: dilabun tu V. Quod & euangelica* licera: teftantu r . Sic fubclitorum atq^ipfius plebeculx fir- ma concordia, & tranquilla vnanimitas , Reges ipfos, eorumqj Rempubl- cgregi^ & diuci/Iime conferuabir,iuxtaadagium .• Concordta fulciuntur opes etiam exigUA . I V. pRiNCiPvM fummorum ftatus ^lebu'^ non aliundc ftabilimentum capir, quam a cordia populi confenfu,concordia, &beneuoIcn princi. ria « Itaq^prudencer & prouide faciunc, necefffi qui ria^. Emblemata. cjui ftabileac firmum in (iibdi:os imperiu tutari volutic , cum mocuui:i oinnium & fcHitioiiUin caufas prarciduur, niahir.tque a fuis aniari, c]uani tuneri . Eam popuJi concordiam & coiifeuram, regi^ porefta- tis cou(eruacricem inc propoiJir ^t///^5A/- Kcig , adhibita cornicum , qiin; fcepcrum fiiftuieucimagiue. Ex quo memiuirTe de- bcut jmpermm fuum pcudeica populaii coulcufu. Q^odnsnc moIefuuTi cxcir.- plis huic iude conquifiris coufiimare, tan- tummoHo repetam qu.-cauclor ipfemeciu lib I j.Comnieut-De vcibor.iignific.actu- .KH^ ex lif . pj-incipio rerum omuium,iiiquic,non Uiyito . ^iijina iuflione.fed ci popuh coufcufu re- gesadhmpti funt : quod & poft Komaui ll inipe:ij occafum leruaciim fuir, cum Ca- M roliis Magnus a populo Romano Augu- ftus elefluscft, & a rouciHce Leouc facro ©leoinuuvftusrquoci lus populi hodieGre goriaua hge iu feptem Gciaunise Prima- tes trauslatum eft.Sic & Franci Chilperi- co eicclo , quod regno non cftct idoueus, *Pipiuum 7ra,vKi/\TiKij confilio fubftitue- runc. Et cLim Pipini proles amaioribus dcgenerallcc , rurfiis Odonem , moxeius fracrem Roberrum,& dcinde Roberti ne- potem Hugonem ad fummum faftigium cuexerunc . Is Hugoeft.qui vulgo Cape- tus dicebaturjvnde oriundi func, quicria- luim Francorum rebus moderantur • Et quod de aiaximis hifce Regibus.nimirum Romano & Franco.didlum eft, idcm & iii inferioribus obferuacum fuifle, qui hifto- ricos Iegerir,dcprehendec, vc merito ccn- (eam dmina Icge eum iuftum Principem cfte, quiex populi confenfu regnec i quod & Ariftoteles tradit.qui vero inuicisdomi necur,eum cyrannum elTe. Vnde cum ma- gna regna non ex fubditorum confenfu , fed per violcntiam primo cbnftituta /int, merico D.Auguft.De ciuic- Dei 4.magna latrociuiaeffe dixit, addudo etiam pitatae cuiusdam cxempIo,qiii comprchcnfus« 8e auce Alexaudrum Maguuni adduc^u», c(» i li t e r rcga i e t u r ; q r. a c a u fa m a ; c babcrcc fcfrum ? Quid tibi,mquii,vc orbem tcr* r a lu m h a beas uife ft u m ? fed q u ia id cgo eil guo nauigio facio,!aric vocor;tu quiaiB»» gna clalTc^Imperator Kadlenus Alciatufl. CUiotics auccm veterum munumcnca p«f currimus.facile obferuamusquam fluxa, momcntaiiea (ic Priucipum potcntia, quanquam fublimisSc altisnixa radicibuf puteiur. Hienim nifi precario, & quafi populan fufFragio ifnperaut,nenipc quo* rum nifi moderatum fic impcrium.quam ciriftime corruit. Afiliinus refert Thry- Ui/lort^ fum inf^giicm ryrannum fuos adeo torfif- Thryfity- fe,vi kgcm tnleric, qua nemo ueqjpiiua- Ya.nnt cx tim, r;eoi public^ iiv.iicem colloquiauc mi JEliano 4 fccre lermones audcrcc • Qu^od cum fijb- ditis moleftiffimum & odioliffimum effct, qui uucu oculorum,manuumq; geftu ani- mi fenfa cogebantur exprimcre i idetiam voluit efte prohibitum,vc moJeftiae dolo- rem adijccrecincolerabilem: quifpiam eo- rum locum publicum petijc, qui multis lachrymis cfFufis.alios ctia ad fletum pro- uocauic . Id cum refciftct tyrannus,in fo- rum ftatim venit, quo ctiam id,fi poftec , populoeriperet,fleudi nempe libertatem . Giucs commoti arma rcgijs fatcUitibusex torferunr , & fuum tyrannum de medio fuftulerunt. Eandem fortunas mutario- nem fcnfic Amafis Aigyptiorum Rex . Amafedts. Cum enim plerolq^ ex fuis excrcmo fup- fatum^ plicioaf^eci{Iec,aIios fortunis fpoliaflcc,^ in omnes infolentior acquc fupcrbior vcni- recimpcrium cius aliquanco toleiatura cft,doncc Adifancs AEchiopum Rex iucw irrupiffccrcum enim odia occulca erupcre, cumq; multi ab eo dcfciuiflencregno taii- dem puifuseft,tefte Diodorolib.i.Plura obuiafunt. O Concordia ZIO Andrex Alciati Concordia. E M B L E M A XXXIX. T N bellum ctmle duces cum Koma pararet > Vtrtbm & caderet Martia terra fuis : Mos fuit in partes turmis coeuntihus eafdem^ ConiunCla^ dextras mutua dona dare^* loedcris h^c (pectes : id hahet concordta fignum , Vt quos iungit amor , iungat (jr ipfa manu^ COMMENTARII. L «mendd- tiO . PTn gvntvr diio viri.belli diices, habiru militari dcxtras iungenres. Hanc pi^fturam licet omnes editiones fic habcant,non ramen placct San«ffcio, vt qui dex t ras coiii u n dlas au ro vel a rgen to el abo- raras vel c^epiftasintelligat, idqucex locis Taciti colligipuict. Vnde non viuorum hominum maiuis coniun^ftionemjfed quan dam vfitatam fidei notam pingi vult. Cui &ego pedancus iudex fiibf'cribo,i«du(^us ipflus Autoris verbis , Coniundliit dextrcii mutHa, dona dare , Dcxtrae enim donari non potuerunt , nifi mctalloaliquo cffigiat£E. Quid? quodPi- gnorius pignore contendere paratuscf?-, Alciatum.cum haec fcribcret, rcrpexine ad eam annuli fpeciem^quidextras impliciras cxhibcr, quiqj in frcquenti vfu apud ma- iorcsnortros,nuncapud nos (vti praeclara qu^eqi repudiauimusj vix, acnevixqui- dem Emblemata-^. 2.11 I r. flemcxtat;rtali appcllabant olim, Annello difede . Noftri GermaJii vocant, Hand- trevvt^^^wd quos adhnc frequens iltorum anulorum vfus , quibus plcrunque noui fponfi fe donanc,& quales in illicicis amo- ribus Nifa a fuo Mopfoaccipit . Hoc au- tcm carmen videtur cffidum incommen- dationcm muneris,vt& Anconius Q^ieren gus , policinTirausnoftri farculipoecauim , in munus fniaragdi Iiificeleganti/Timiscar minibus.quaradducicPignorius, vc iabori fuo tumulcuacioaudloricatem concilienc Ea Cic fonant : G^emfnlgore tihi rHtilum viridmte Sma ragdum , Parua nouU mitto munera ad hofpitiu : Hunc^ne ingrctta tMfubedt obliuia Lygdi^ Fulcher HyUydigitis i>7fere marmoretf . Et quoties ocultsfiexi teres incidct auri Inclufo radia?is circulu^ in lapidz^t Dic tecum:^o Lygdm Hjlam bonu4 ardet amorc^, Uullum aurum t nuUa efi lucida gem- ma magvs . M E docuit Alciacus ip(emet Annoca- , tionibus,quasin Corneiium Tacitum cdi- tgo hu jiit^y^fj^jiaiT, materiam fumpfcric Emble- macis,nempeexeodeni Tacico,iib.i.& 18. matts. q^,j5i,goftcnditur,dextrasconcordi? figna vltro citroquc deftinari abexcrcitibus fo- . t. r. lifas. Nec veroafpernor quod libris Ge- nialium dierum nocac Alexander Neapoli- canus,nempe Marium, cum in Romanos maximacladefasuiret , quos {cruare vo- luit, dextra porreda autfalutcdatainco- xtm lumesfeciffe. Tacitus in lib.r Annalium, ^bolic vbide mortc Germaniciagit;Iurauereami • ci,dextram moricntisconcingences,hic ge- ftuseft darae fidei Gcrmanico,qua pollicc- bantur familiares,eiusfemorcem vlcuros. Idem paulo ante;Ab rege Parthorum Ar- tabanolcgari venere,mi{erat amicitiam ac foedus,& cuperc renouari dextras-Hic f^- Hus renouacum inter principes Germani- cum & Artabanum fignificatur. Oecurrit cxemolum Valerij Max cx lib. 6. cap-4.de Caio Popilio, qui legatus ad Aniiochum mifruSjifquecLim promptoanimo& ami- ci^fimo vulcu dexcram Popilio porrexif- feCjinuicem ei fuam poriigeie noluic, fed tabellas fenatufconlulcum continences cra- didit,cui ciim poft aliquam breuem mo- ram fatisfeciffecPopilius manus eius can- quam focij apprchcndit. Caefar.i.De bel- loGallico, tcndcremaniis , petendaj pacis figiium faiffe Gallicum memorac , vbi dc Bellonacis. Item 7. Geigouiorum muiieri- bus;qu2B pedore nudo promincnres h mu- ro pallis manibus Romanos obccftabatur. Signum item fuiile deditionis codem lib. tradiiur,vbi de Heduis.qui manus rciide- re,dedicioMcm figniffcare , & proicdis ar» mis mortem depiecari dicuncur.Cum i js, qu^adduxi e Cornelio Tacito locis, velim addi hasc exeodem lib. i8.Hift.Ccntur«o- ncm Si(eqem,dtxcras,concordia: infigiiia , Syriaci exercicus nomme ad Pia^corianos ferencem.varijsarcibus aggredus eft-Dex tras hic pro quodam vficaco fidei fymbo- lo depido i n au ro,a rgento ve,au c alio q uo- uismetalloaccipi pacet.Q^uo fenfu hic lo- cus alius Tacicifumitur libro Hiftoriaru primo , vbi de initio principatus Viccllij Miferat (ait) ciuitas Lingonum vetere in- ftituto dona legionibus , dextras hofpitij in/ignc • BVCES] Imperatorcs fuos,quibusexcr citus eftent coramittendi . Viribus ^ caderet] Significat bellum ci uiieridquc videtur ex Horatij Epod. 16. imitatus : Altera iam teritur bellts ciuilibu4 s.tas , $uu 0> ipfa Roma viribusruit , Itaq; confultor illeapud Antiochum An- nibal rebusomnibus raaturo iudicioper- penfis aic .-IRorDanos nunquam ni/i armis fuis vinci pode ; nec Icaliam aliter quam Italicis viribus fubigi . Martiaterra] Roma, vel quod fuerit ftudijs afperrima bellirvcl propcer Romu Inm Marcis filium.vt fama tulir,a quo o- rigincm traxir, fic appellata . Lege T. Li- uiuminprincipiototius operis. Ouid. 3. Trift.eleg.7. Dumq-^fups viEtrix feptem de motibus orbe Froipiciet domitiiyMartia Ro ma» legar, Martialis lib.;. £| igram. Fulcrior ^ maior quo fub duce Martia- Komguj. Alioquodam loco Martiam turbam , pro Romano populodicic : Crede mihi , nimium Martia turba fapit . SicSymmachuslib.i. Epiftolar. Abexor- tu pene vrbis Marci^e. &c. Coeuntibtcs eafdem] Synaerefiseft, figu- ra,quac fic,quando duae vocales in vnicain fyllabam concrahuncur. Editio StocKha- meri hskh^l ^hafdem . O i ConiHn^ Dextr^ iun£l& pro cocordia . IIL ^ellum ci Roma ter ra Mar- ti^Lj, Andre^ Alciati. Drxtera fidei fa, Cocwrdta imde di' IV. 'Dexfra concordiA Jlgnum , Dextcr^ telhs fi- det. Ceniurifias dfxtmi^^ Dexcera fidei dica- ra ert.vt mox dicemus. Virg.5 AEiieid. Nec Teriti domtnorHc fallere dextras. Plinius lib.i i cip. 4^ lueft &alijs parti- bus qna^dam religio; hcnt dextera orculis aiicrfa appetiturj in fide porrigicur. Dex- tras iungere Gra?ci clegantcr vno verbo "efferunt, J^i^t^o-^At. Id haht t concordia figntim'^ Concordh dicta eft,quafi corJium coniundio- Qux coniunCiio quia reipfa i-'equit fieri, vr (ci- Jicet amicorum corda ipfa contungantur , id fit per dextrarum apprehenfionem.-dex traeenim parti pctior cordis visincumbit, & ipfa dexcra manus eft cordis pocillima niiniflra . • H o c Emblemate Alciatits indicare voUiit prifcortim morem,quoiund:is dex- tris fidei & concordire fignum exprinic- rent;cft enrm.vtdixi , dextera fidei facra^ vndein permultis veteribus nnmmis du.-c manus iniunLfcx oflenduntu r additis iufcrt p t i o n i b u s yFides exercitimm .nio n n u n q u a m eciam,F;Wf^ Romanorum.Vovtaiyi huc per tinecillud Pychagora,',Ne cuiuis dextraia porrexeits, iie fcilicet quenipiam remere in interiorem nortri amicitiam admirta- mus . Er vero poeranullius antiquitatis ignarus.ex dexrra fidct^ue,ait ninviru.m dus &concordj3m perdexcram rignifica- ri. Viderac hoc longca ite Xenopbon Iib. 5.Dein(l:i:ucioneCyri.-/(^ T pKAVta^ , oif 5w. H unc quoque morem attigic Arirt-o, phauis fcholiaftes.-f -d-or s'W 'Tr/rH crvv- ^ilKctif l^e^etiettf 7dU J^&^ictc S^iJ^ovcLi aK- Kiihotf' OuidiHs6. Mecamorph. Vtpignu6 fidei dextras ztrasq', popofcit , Inter feq^ datas iunxit . Ciceroad Accicum:Vbi func illf denfedex tr^?Idem i.Phihp.Dexcra?, qux' fidei ce- ftesefTe folebant , perfidia func & fcelere violataf . Dextram in fide porrigi ideo aic Varro, quod omnis vererum audoricas dexcerxnianus vircute conl^tarec . Audor cft PlucarcIuis,FIaniines rem diuinam ma nuaddigicos inuoiuca facere confuelTe , f/mbolKe fignificances , fidcm curandam cfle,ac ems fedem in dexcris ede facracam. Qu^^de dexcris difpucac Cc^lius Rhodig. )ib.ii.cap. I 4.Sactius pro ridiculis habec . fcre tranfilieram o^wx luflmus de Dario moribundo retulit i i.Iib-Is cnim rex por refta manu expirauit,quam vnicu pignus fidei rcgia» dextcram fe ferendam Alexau dro daredixit . Sic conqueritur AEueas Vugilian.i- A Eiierd. cur dextrA iungere dextram Non datUY ? Quo pertinet & ilJud ex vndecimo As- neid. Orem:fspac?m , s haberedicebatur.vnico tamcu animoatqjconfilio regni fui finesmodera- retur . Hxc fere Plutarchus . Casteruin aiunt Geryonesab Hercule vinci nunqua potuiflTe, nifi feparatos & a fe difiundos . cxqiio perfpicuum fit,quamfirmus &in UKftusfit vnanimus ille animorum & vo- luncatum quafi nexusatqj con(cnfus:Viii- «erfi quippe concoides inuidi,qui fingu- Ii debiles,& nullius funt roboiis.Sic enim, vt Philofophiloquuntur.Vnita virtusva- letior eft feipfa difpetfa. Lege Pierium lib^ Hier©glyph.32.c.De tricipitip. O 4 Vnum i6 Andreje Alciati. Vnum nihil , diios plurimum pofTo, EMBLEMA XLI T A E RT AE genitum 'l genitum quoque Tydeosvn^ > Hac cera exprejsit ZenalU apta manu6, Virthtis hic pra^iaty hic foliet acumine wentts Nec tamen alteriu^ non eget alter op(L^ - Cum duo coniun6li veni^nt^ vt&oria certa eH: Solum mens hominem , dextrave desittuit . COMMENTARIL PRopoNiTvR AydLKiici y in qnd fint expreflsc&mutno coniunto-ef- figies Vlyffisjhabiru diKis militaris, in a- an loquentisj& Diorr.edis, habitu itidem milit3ii,galca,haf>a,& clypeo armati,quo lum alter prudentia&confiliojalter fiirai ratevirium ccmmendabilis Cur autem hic Anylfi catulus atiribntusfanob fagaci- tatem figiuficandam ? anquod pofl: varios euores uiparriaro r€dux.icanc cognitus fuerit ? Editio Lugclnnenfis viro armato fcnem, barba & tunica phMofophumjmaxi mam codicem geflaiitem,opponic.Nec id, meo indicio,mal^ . Emblemati s huius typum ob- \ j. Yeruoapud Homerum Iliad. x,. quo loco y^^^^ ^ vna cum Agamemnone & Menelao Ne- yigfff^^^ ftor confulrat de mittendis exploratoribus in Troianorum caftra Haiic in fe prouin- ciam recij)it Diomedes,aninu'magni vir,fi tameu Emblemataj. 217 lamen ei fociiis aliqiiis vna profecfliiras adiiiugatiir . Eiiis hxc verba j dvS^pav S'v^fxm6)V J^vveu ^peiTov iyyji ioVTA Tpcdfov dw' HTtf fjLiv dvtip eVo/To yjd fjLa.hhov ^ctKTfapii.f^ ^ctp(retK6aTipove^At> cvvTi S^v t p-)(0(jt.iva)i Kethe 'Trpo 0 Tovi- v6i](rev . OTTTTU^ KipS^Of (JLOVVOf artes, Vc refcrtStrabolib. i. Virgil. in AEueide paflim etiam plurima de eiufdem virtuti- bus eximijs & fapientia. Horaclib- i. e- pift. z. Genitum quoqiTydeos] Diomedem.Ty dei & Deiphiles filium.Tydeus filius Oe- '^y^eus. nei regis AEtoliaj.pater Diomedis,fuit ma gnusbellator, paruus tamen corpore. De quo didum fuit illud peruulgatiim : Maior in exiguo regnabat corpore virtus . Dequo faris muka Statius,prxcipue lib. j.Theb. Diomedes autem hnius filiusecia Diome- cumaIi)sGr?c!sadobfidioi)em Troia^pro des . fedus eftjvbi adeo ftrenue fe geflit,vt poft Achillem & Aiacem facil^ palmam obti- nueric fortifl^mirplurimas flngulares pu- gnas aduerfus infignes Troianorum prin- cipes habuit,& interaliacum AEnea ncbi- li Troiano congtelfus, Venetem AEneam 21 8 Andreae Alciati piot.geiicem perciiflficquapropter illain- dignata nuiltascimireriasattulit, vxorcm eiusctiam adulteramfecit. Qu^a re cogni- ta, Bonus homo domum redire noluit, vt idem Homerus. De Vlyde pr^terea & Dio mede mulca cleganter Did- Cretenfis, in fex illis libns , quos de bello Troiano fc ripiit . Hae ceY(C\ Has iii cera cfHgiandi artcs non ignoro antiquirfimas e[re,{ed an ad ilo Jud perfefenrentia.Proinde Sophocles : yva/j.cu /xiv epyeav im iv Av^paTroiiTpa' 9ot * ■ /SnKeu TctS"' i^iisrpet^AV, ^ "X^pm ;/3,«) y ^ y^p voni7cu , ^pct^ou ttvva.- ToTipot . &c hoc cft; Pariter autem fi duo iterfaciitnti^ maiora mente concipere,^ plura conficerepoterunt. Qiiod perfpicue dedarat Salluftius inicio Catilinari) belli.* Diu magnum inter mortales certamcfuit, vine corporis,an virtute animi,res itiihta- rismagis procederet. Nam & priufquam incipias,confulto,& vbi confuluens,matu refa(ftoeft opus. ita vtrumqj per fe indi- gens,alterumaltcrius auxilio egct. Legc Plutarchi difputationem pulchcrrimam , An fenigerenda Respubl.fit.Sed occurrit mihi Hefiodi iftuc : ttKhcov ydp ttKhovcov /xeKiTH , /ah^cov ;i/. quod Catoio V- Imperatoii accommodat : Ovi'' iiv eoKietVos 'KO.TAV iffKv^y.ZpdtiV g- yeipy} , ojS"' iiv yipixAvhi privov ctwctvrdL Tt» ' fXl/XVil J^i^iO. Tl1fJ.C3U/eiV K,CUTctpl BctpiTctXhi • OuTco hfou ^nvof s2i(irx^c\\\cQ:X.\Q\\\ y ^ nam Gr:eca verba flchaben^: aT^ hpc^i ^ercus ^yjVG^ S^pdi^i hoc ^k.Sic alte Confiernunt terram concufjo iipite frodes. Ipfa hAretfcopul^s, ^quantum veriice ad auras JEtherifts,tatum radice in tartaratendit , Eademquoq ; quGe hoc Emblemace com- paracio allegorica legicurapud Lucanum lib. 1. Jfronior in magnum populus ; pugnaiqu» minact Cmru 222, Andre^ Alciati quid . IV. Carolus V. cur quercui COlUtUS : Q ii terrore fidesy vt cu marepofftdet Aufter TLitii>us borrifonts , hunc Aquora tota fe- quuntur : Si rurfum tellus pulfu laxata tridcntts JEolij tumidnimmittat flu£tibus Eurum , ^lnamuvs iSia nouo vetum tenuere priorem A^quora,nubtferoq; polus concefjerit EurOf Vendicat vnda Notum Ecadiiertcinceiea, qiiercus nominc figni- ficaii in Hicroglyph.fortitudinero.cliutiir nitatcm.imperium firmum & principacu, vt docet lib.yi Pierius Valerian. Eirmti radicibus adfiant.] Huc forte non oranino male illud referam Scnecs e lib.Dc prouidentia: Id in cjuoqjaic.folidif /imumcft, quodexercuic . Noneftarbor fi^Iida , nec fortis , nifiin quam frequens ventus coiifurgac.Ipfaenim vexarionecon ftringicur,& radiccs ccrcius figir.Ec id cx Epiilola 26; • Libanij Rhccoris Cquem li- brum GrcEce fihaberem,e6 libenciiis vce rer) Ea,inquit,meneminmie quidem com mouerunc.Neqj enim vccufta,& iam fir- mis radicibus arborad cerram fledtijVento cciam maxime furenti, facile poceft . Siccafolia] arida,& alias ad cafum pro na.Typus humauw^ vit:E,vc dicemus . I. I N N V I T , ea vix confici pofie , auc ]abefa(Slari,qu2B firmis radicibus hasrenc , quaeq; vcl longo rcmporis decurfu,vel in- fignialiqua virtucefamam fibi pepercrunt immortalein.Ex induftria autemquercui Ca'farc Carolnm V.comparatamfior, vel quia loui facraca eft.Ouid.Iib.7.5^^>'^^ Carolus Quiutus Imperator , & Franci- fcus I. Galliarum Rex: quo loci nonnul- li inccrtam fpem venic:banr,f(^cius aliquod firmum & ftabilcpacemcj; intcreoscom* pofitum tandem aliquando & fancicum iri vt eo traiifad:o negotio rixaium om- niura & contencionum, lumdeniq; falfa- rum opinionum in religione Chriftiana ta longc latequegraffaniium omnis occafio toUeretur, Emblemata^ . 22) II. tolIcrctiir,aut ccrtc magna parte lue? if^a fanarctiir. Comparat crgo Chriftianam Rcmpiiblicam cum naui ventis & flii(5li- bus hinc & illincagitata,(ic vt parumab- flt,quia infanis & furentibus aquisobrua- tur,omniumq; fpes penituscadat.nift tam craffaj caligini & tcmpeftati Deus Opt. Max aliquidlucis immi(erit , quo bono- rum virorum,totiusqj populi confternati aninai recreentur. Sunt vero qui hic per Caftorc& Pollucem intelligi velincSum- mum Pontific.& Imperatorem, aquibus vnanimi voto ad metam eandem colliman cibus bcllorum ce(Tatio , turbationumquc optatafuit quies. De eo regum couentu, quem iam attigimus , extac Epigramma lani Lafcaris,quod fic habet : llt*m Martts cafira , afi Veneri^ tentorid fulgent Argento atqi auro?aJi Are micat jfceres, Et Marti grata ^ Veneri , Venm anrea : ferrum Mars amat\ in precio eji tfe quodq; fm . Jjttora ad Oceani fummi cHcotuge vterq; Qonueniunt Reges.Begia teHa vides : Conueniant alacres ad publica commoda', TurcA HuropA excedent finihus atq^ AfiA. Iximij HeroumyLed&a vt fidera nautA , Vos feruatores terrafretum^ colit. INSVMERIS agitur] Reipublica: fta- tus pluribus interturbatur afflidionibus . Et f}es ^c.] Sola fpcs cft , quaj foueat miferis modis opprenTos . Hinc intcrroga» tus Diogenes,quidnam in vita cflct cxtrc- mum?Spes, dixit . Non fecut ac nauts.^c-] Rcmpublicam naui comparari ab auceii vo- cali quodam (ono in(iftunt,vt volucres fe- dem ex redcnuitantes: graues cum folira- liaj vencre,mergentcsquc nauigia : & li in carina:imadeciderint, ciurentes: gemina: autem f-lutarcs , & profperi cuifus prx- nuncia; , quarum aduentu fugari diram il- Jam ac minacem, appellatamqj Helciiam fcrunt . Ecob id Polluci Sc Caftori id nu» xncnaftignant, cofquc in mari Dcos inuo- canc. Hominum quoqj capita vefpertinis horis magnopr^fagiocircumfuIgcnt.Om niaincerta ratione , & iti naturxmaieftatc fibdita • H^ Plinius. Scneca Natural. Qu^ft.lib. i.fic:Argumenturn tempeftatis nauta: putant.cum mult^ tranfuolant ftel ja:;quod fi fignuro ventorum cft, ibi vcnti funt,id eft inaerCiqui mediusinter Lun5 & terram eft. In magna cempeftate appa- rciic quafi ftclla: velo infidentes , adiuuari fc cunc pcticlitanccs cxiftimanc Pollucis & Caftorisnumine.Canfa autem mclioris fpei eft , quod iam apparet frangi tempc- ^atem>& dcfinerc vcntos. Sic ille.Solet Sc Hoc noftro temporeid fpleitdoris fiue lu- ixiims nautis apparere inter procellas & tempeftatcs.-quo vifo bene fpcrare incipiut iuut»,idq; vel D.NicoIai,veI S.Thermi> fiue D.Hermiatnumini tribuunt.Sed (abf- cjuc Saivtboru iniuria>& bona pioium riait- tarumpacc diierimj res eft naturalis, vt comniunis rhilofbphorum confenfus pro didit . Nam hic ignis fir ininfiniaaeris re- gionccx furao pinguiore , qui frigiditate aeii^ noeturiii cogitur atq; denfatu r Jnccn ditur autemcx concurfu duartim contra- liarum qualitatum,quaE inter fe pugnat ; Vaporeniracaliduseft , & aer nofturnus fiigidus . Coucurrunt autcm tantifper , donec hacagitarione vapot iiKcndatur^Fi- j;i'ur autsm piUs , aut antennis nauium > pofxi fuacj.^iaiikatcjDAvbi tauttfiiei h^ rct,doncc inccndij naatcrta /hem abfnm- pta. Dc Caftore & PoIIucc vidc Plurarch. i.Decretorum Philofophic.cap. 18. Dio- dor-Siculumlib./. fub finem cap. f. La- ij z>oluere) pontQ Vnda recumbit . lHee}2tiafiderd] Ica Horatius i.Carra. Sic te diua potens Cypri » Sicfratres HtlenA, lucida ftdera . Intcllicit Caftorem & Polluccm gcminos„ quialias Diofcuri djcuncur , ideft,Iouis nlij.Horum fabulam elcgantcrnarrat O- uidius in finc Faftor.his verbis Ahflulerdt raptoi Photben^Phoebe^q-, forore TyndaridA fratresjjic equesMle pugil . BeUaparant,repetur.tq-ifuaf frater , IdM , Leucippo fierr paefm vrer^-, gener . His amor vt repetantJUu vt reddere nolint Suadeti&^ex caufa pugnat vt^rq; pari » EffugereOebalidA curfupotuere fequentes » Sedvifum celeri vincere $:^rps fuga . Uberab arboribus Locua eft , apta area pu- gnA ; Confliterant iUo nomina fida loco • I^e^ora traie^ui Vjnceo Cafhor ab enfe » hlon expeBato vulnere preffa humum , Vltor AdeftPoEux,& Lyneea^forat hafia^ ^^ua ceruix humeros continuaia coit . Ihat in hunc Jdas , vixq-y efi louis igne re- pulfus f Tela tame dextr&fulminerapta negat » lamq; tibi FoUux coelum fublime patebat: Cum,Mea,dixifli^ percipe verba, Pater . ^}uo^ mShi das vni, ceslum partireduobusi Dimidium toio munere mmus erit . Bixit, ^ alterua fratremfiatione reeepiti Vtde foUicitA fidus vtrumqy rati .. Sodebitcimcnaiiulegerc lae apud Feftu » Diofct Tabul Diofc rum* Emblematai 22,7 ftcllam fignlficarc laftum ac profpcrun» , idq; cx Accio Capicoiic,aii6loricacciii fccu to Scruiliiauguris. Luccrnctiain feu lu- racii.id eft^5;,pro (^c ^ccipi roliemac fuicvtapuHM.Tiill. i. Phiiippica; Lux qujcdam vidcbatur oblata , Scc. Euripid. iccm,^& pr?cedatCnpido,morcfoliTonii dus &alatuspi(ftits;tum Bonus euentus, habitu fimplici,dextrapateram,finiftra fpi cam & papaoer oftentans . A tergo vero a- ftetRhamnufia , ftxno &.cubitoaimata . CerreBio Hic tamcn pidoris focordia cornicem re- fi quoq; commoda defcribit elegantcr TjbulIusiib.i.Elcg.vIt. lam mala finiffem lethoyfed credula vita Spes fouet,&* melius crasforcseper ait , Spes altt agricolaSySpes fulcis credit aratis Semina,qu6L magno fcenore reddat ager. Spcs ctiam valida folatur copede vincium^ Crura fonant ferrofed canitititer opus. Spesfacilem Nemcfin spondet mihi:fcd ne- gat illa , tlei mthi^nevincas dura puella Deam . Curviridis tibipalLif] Palla veftimenri genus eft ad terram vfq; promiftiim . Vi- ridis autem color eoj um cft proprius, qui fpealiqua ladantur: nec inimerito is fpci fuitdedicatus,fimilitudinedud:a a fegeti- bus,quasquando vindes videmus, fpera- musillas ad maruritatem perueturas.H^c fubindicat Alciatus in enjbleniate ilJo dc coloribus ; Nos sperare docet viridts, ^pes dicitur effe In viridt, quoties irrita retro cadtt . v clhi ^ctTTg , ta^' cLvpioV toJiT' a.[XHVOVy vovTi^ . . . ^ . X fiJ t/V et A A 0 )C fjiiv '^eTg^A « cu^p to f , etA- Ao^ct cT' y« . hoc eft : Videre,Batte,decet,melius crasforfan ha^ hebts, ' P 3 ^e- Pall^. Curvirt- di vefie indutct^ ipes . Tradt^t te la mor- tts . 230 Andreae Alciati Spes etla in mori-. hmdis , Frdcide- Locus ex Hefiodo . Jahula iie l^artdo Spera/.du eff viuis^no gff Ifes vU^t fepultts, Nu.uc plii.t , ^ claro nunc lupiter Athere fulget. - Q^idam Khodiasob intempeftitiam li- bcri4tem a cyraij,"o inicdiis in caueam, iii qua morc fcijealebatur, a-lcruciatnm ig- Domimamq; ampuratis nariba^, acfoda- ta vuliieribiisfacie.CLim a quibufdam ad- moiie^e.ur , vt inedia {ibulolorum finem alique;T> quxrerechis refpo-iclit ; Ac ciin- da hoiniiii , quoad viuit, fperanda *unt . Q^aedum conimentor, lubens adijciam Fo:ijeni,pr:>3cl3ri .-ertc hominis dilticho, quod ille vtraq; liiigua.tjdcm;]; fcntciuia fiiggeiric : E'A7r/iuida: quii> fi l>jf}ituar,durum efl viusre, malo mori, Ammian- Marcell.lib 5 i quolocide belio plane Cfuenco & miferoaduerfus Germa- iK)sagit;& cum omnia cajforum coipori- bus oppierencur, iacebanc incer eos qui- dam femianiajcs fpem vitse inaniter vuu- pando. Apollodorus Comicus huc refpe- xic.cum aic,non oportere animnm abiice- re eum, cui aliquid aduerh cecideric, fed femper etpedlandnm eHe melius . ivS^i-TTOT cl^vixeiv roy KdK^i •ZffpciTQVTce. eLvJ^pSf. 7um Pandora leuat.totu exiliere per orbe Qurarum infefls. effigies:^es fola remanfit Intus, e labris ima fub parte refedit . In adagiQ.M^/^? accepto slultus fapit. nar- ratur ha;c fabula , fcd concise, & videtur innui Epimccheum aperuifTc pyxidem (Ci pyxis vocandum ell vas illud, quod om- niamalacontinebac , & nondoliumj cum ipfa Pandora in domo Epimcrhci vas ape- ruicCette verba Hefiodi nonindicant,vas illud poile Larinedici pyxidem , dKKA yvvii ^^HpeaJi 'prlSis fjiiyet '7ra>(jL dipi' K^aet' hoc : Sed multer mmibus magnum operculum auferens .. Vide Plutarchum in confolaiione ad Apol lonium.Mofchopulus in Hcfiodum,Saty- rosdicit dolium dedifle Epimcrheo ante Pandoras aducutum . Origencs aduerfus Cclfum lib 4.hanc lidet fabulam. Ridicu- luiB , inquit , cft, quod de dolio dicitur , quod olim viuerenrhomines abfqj malis, & graui dojore, & morbis raoleftioribus , quae Parcae morrahbu? dederanr:fed f^mi- na manibus magnum dolii opcrculum au- fercns,ditFudirhominibns, & curasarro- ces partitaeil j (ola aucem ibi Spes in tu- tiflimisdomibusintus relidaert fubdoli labris,nec cxtra cuoianit.H^c Origen.My thologi ramen Pa doram , ad humanum , corpus rcferunCj foemineo noniinecxpref- fum,qu6d carnis imbecillicas minimocx- foluipotcft-. Noxts] NoxJE Deas finguntur, qu2eho- ^jpxA. minibus mala iuferuoc, eorum.quc mcnies pcrturbanc, vt canit Hefiodus. Jfcrdi vt docuifjCrc.] Hefiodus ab A- Hefiodft fcra Emblemataj . fcra Bocotiae ▼ico.Virg-6.EcIoga : T^ns tibi dant calamos , en acei/fet Mu/a Afcr&o quosftntefeni , g«A tibi adesf volucris ? Cornix,] Q.u6cl voccm cdar,Cias,Cras,cornii Spei adiugitur.proptereaquod femperqui fpe- raiit animi pendeantin fimuum tempus . Ofcen] Ofccn dicitur cornix, quia voce augui-ium pr2efagit,vtdeea Virgilius : S&pefmiftra caua pr&dixit ab iltce corntx, Omnesnamq; aucsore catuqi aufpicium facicntcs, prifcis ofcines fuerunt vocatae , ait Varro,Gnnit.Iib.ii.cap.vIt. dc honeft. difcipl.vt& apud Horatiu Jib.^ Ode zy. Ofcinem coruum prece fufcitabo Solis ab ortu . £t bene cum ncqueat dicere , dicit erit] Videturiioc imitatus, 8c quidcm mutua- tusex Suctonu Domitiaiio,qiu C\c ait:An- tc paucos,quam occiderctur, menfes cor- nix in Capitolioelocuta ell.-gVou 'uetvjet KAKa^.id eft: omniareSie procedent . Nec defuir , quioftentum fic interpretaictur : liuper Tarpeio qu& fedit culmine cornix , £/? bene, non potuit dicere,dixit,erit . H?c Suetonius Tranquiliiisiu fincoperis. Dc fortuna in raelius mutata, ii.Ai ncid. Virgil. Multa dies,variu/.qj labor mortalibua Agrts Kettulit in meliu4:multoSyalterna reuifens 2jufit,&* in folio rurfum fortuna locauit . Sed ad rcm propius.ex hiftorijsccclcfiafti- cis meminimus, Athanafium , virum fan- a:um,a paganis fuggillatum, quafi magi- cis artibus deditum. lllum crgo cxcipien- tes ludibrio,audita cornicula, pofcebant , quod omen illud e{fet?refpondit:Auis di- cit,cras,cras, pronunciatciiim vobistriftc deluliano infortuniura . Quod verum coiiftitit, nam paucis poft diebus relatum cft de ca,'de luliani nuncium . Qui comites?Bonu5 JEuentu6,&*c.] Duo hi Spei comites vana quxHam phantafma- ta ingerunt, nc plus tsedij adferat expec1:a- tio , quam ferre queanc mifcri morcales . Boiii Euencus flmulachrum dextra pate- ram,finiftr3 Bicam ac papauer rencs,fcul- ptum RomxVuifie fcribir Plin.libro^^.c. 8.& 36.c.;.Eoni E cci:s.& Eonasfortun? fimulachra ui Capitolip.ex Praxitelis opc- ribus. Gyrald.Syntagai. i Legi de veteri ijumifmate ImpcracQris Titij , vbi quod- dam fimulachrum fuii^ o i4 j £ v £ N- Tvs A v G V s T I , dertra pateram,fiiu- ftra papauera tcnens, vt apud P|in. Et iii Sctreri numocadem Boni Eucntus fpeda- turcfngies,figura ftolata.ftantcdextra pa- teramcum frugibus.finiftra fpicam &: pa,- paucr tcnentcCircumfertur libellus Bar- tholomaei Marljani,qui infcribirur Topo graphia vrbis Romas.vbi jib.7re>)v Gveipt^ nicL^, vou. hoc eft: Spes ejje vigilantium fomnia. Et Qn^intilianus lib.6 cap.5. Spesinanes , & tanquam fomnia qua^dam vjgilanrium. Q^o videtur allufifte Maro in Eucolic a-n qiii atnant,ipft fibifomnia fingiitf Noncnim cftqui verbis poflic facilecon- fequi,quam variasinanimo partiantur iniii ginariones,qui vchemenrer aliquid fperat. Atq; hisinanibus fimulachris peiindeaffi- ciuntur,ac femet o5Ie(flanr,ac fi iam tenc- rent,qu3E fibi poUiccntur. Pindarus in O- lymp.ii. cu ye /j.iv AvS^pcov '^roKK'' dLva> , Tet dv KATco '\ivS'i) (JLiTdLfXCOVlCt TbfJ.VOt' ffcu i KvKivS^ovT gAT/cTgi- . iJ cft: Spcs etenim mortalium , multa furfum , deinde verodcoifum vana mendacia fccan res volurant . Scelerum Khamnufia vindex ] Nemc- Rh.tmnn fis,qu2e etiam Rhamnufia dicl:a,quia cius fia vnde .ftatuam ab inclito ftaruario Agoiacrito fa- dicia . bricatam coluit Rhamnus, nobilis Atricas agus , refte Paufan. in Arric. De Nemefi omponius Ljerusin Romanarum hifto- riarum compendio ficair:Virgo& vidrix Ncmcfisnumcn fuit , quo quicx malcfa- P 4 ais l * 23^ Andre^ Alciati ■^W-meJh dis Helinquebaiir.puniebancdr.Vndc vi^o flia.Roma; remplum huic Dc« poruicm oftiii nu- rcsNemcilnnonfruftrainuocabaiit. Ko- Capitolio,vtindcfuan» vrbempoflet vlci* rnen fm^ mani enim fcmpcr iufta mouere arma;ca-- rci.Ha.'cilk. Vide quxfupra Emblem.x/, rit . tera» nationesodio & maleuolentia liuore- dc Nemefi accumulauvmns . • quc quod imperium tanta: vtbis iuftiria Vt iperes nil nift qu^d liceat] Quxhhct aiigeietnr,tela in popuJum Romanumca- enim fperarenoeft cuiuslibet.Itaqi inhoc picbant.Nemefis,quam plcriq; exiftiniaue pra;cipue illud animo.fixura h;£reat , Ne reeflc vim fortunaj,3lij filiam luftitias.ali j quid fjimis . Forrunie, vt uaturr nofcenda vim quandam*efleinterccEleftesdifcnrrcn eft nieufura fuaj-Nec vero fapiunr.qui.al- tem, prima rerum femina, quaj farorura tius fpiranr,plusq; animi gerunr^quam vi & fortium vires temperat, atqjemendar , lium habcant . rebus humauis tiuiinnm adhibeiis.c ceio- Elsgams ef\ Spei c^crcriptio per que terrenadcfpcclans,nocentes punit,bo- Dia!ogifmum,cuius ucmpc viies & adiua nis pra^mia largitur. Et cum fit velocUli- nufia lecur» lcelcrum iudignata, oculos iam diu a re- aduocat; quac voFa pltis ;Kquo ambiriof^ bus humanis auertit , & cnm genicrice in faciac irrita- .Sed quia hiec fmgilUtim fins remotiore parte coeli vltra terrarum rc- locis tafla funcplura de his addcie fupcr - giones non redttwra renafceotem vrbem fedeo. Qui plura dc fpe cupit, adeatStc» cxpec^ac.Rhamnufraen: appdlata ab Rha fe^um ferm.io9. & ahos^^uos ad pwrcura || «unte oppido A nkx regionis,vbi teplum properamus vltcriiii. 4; fiiHulacrum habui.t;& ab Adrafto.Adra In dies meliora. EMBLEMA XLV. ErDblcmata-). RO ST R A mtto mihi fitigeri fnts ohtulit dnno % Hac^^ cUens ventri xema^ dtxits hahz^, Frogreditur femfer , nec retro rejpicit vnquam , Cramina cum pando proruit ore vorax . Cura viris eadem eB ne (pes fublapfa retrorfum Cedat j ^ vt rnelius fit , qmd & vlterias . C O M M E N T A R I I. O A c o terraro roftro rufFodi€ti,cui A aflrcriptiim fitVLTERivs, aftec rufticus^qui verfus cfuas columnas fymbo lum Caroli V. habcntes , P i. v s V l- T R A , mamim extendat . II. R V s T I c V s quidam Afciati cliens Kalendis lanuarijs porcinum caput pro ftrenis «btulit . Hinc fibi Emblematis tr- gumentum ita«flus AIciatus,cx natura luis ttHreL^ (qui dum (iliquas orc reflexocolligit,rerh rci pervlcerius progrcdiens, nifnquam retro afpicit) nempe vt mhil procraftinandome liora fequaraur, nequc temporis aliquam particulam finamus effl^uere, quod noii pcrtineatad aliqucm progre(Tlim,& reime li u s gc teii d ar occ a one m . A 1 1 u d it au tem ad extremum (vt ne in minutulis etiaav ► Dtiofum deprehendasjl ad fymborum Ca- IlV ^*^^^ V. InTperatoris,quod eft Vlterivs- " Epigraphen hanc,/»fi?/«i videtuc attigifte TuIIius i-de legibus r Ego animi pendere foleo,ait, cum quid orfus trada- coraliojneq; ramfacile iiitcrrupta contc-r xo,qnam abfoluo inftituta . Non abhidic Corn. Taertus initio librideOratoribus .r H ui U'S llibr i cdi tione m m a tu rau i , v t d i m i^- £a p rio re cii ra- buic nou as^ cogitationi toto pedtoreincumbam.Haec ille. R Q s T R a] Synccdochc numeri. Ro- )^i.rHm. ftr''i^»^item no fojum de auibus dicitur, led e:iam- de alijs animantibii.s, ^Sc de ipfo h om i ne . P i a u f .M e n apc h ► Afud menfam plenahomini roJfrU deli^es. Roftra capiuruindixic Var. i.de re rult.c. j.Cinu^m PliiMus Iib.8.cap.4.Suu.m Cice- ro t-de Dsiivinat. A fimilicndmeaucem ro^ ftri auinm parsnauis exporreda &aca- minaca, ex asre ferrovcin prora eminens , roftrum appellatur; hinc naucs roftrarx , quaseciani aeraias dicunrur . NoHo mno] Kalendis lanuarij, quo die ctiam hodie ftienas mittcdi obcinuit vfis. Scfi^eri Jhu'] propcium porci epirhetd,. fctiger,vcl {etofus.VirgiI.il. Aincid. SetigerA fxtum ftns^ntonfamq; tridentem Attulit : I Dicuntiirautem fct^ a fuc>qaafi fuetasi& S^tl. funtpiH craftiorcs,rigidi atq;cre(fli, qua- les fucs habcnt . Et licet lconiim & equo- rumpili propric dicanttor tubaj,tameac- tiam nonntioqiiam fet^ vocantur.CK.Tu- fc.^Iiihoc mcdioapparatu fujgcntem gla dium e lacunari feta equina appenfum dc mictiiubet.Dicitutiir item fetaedehomi- nc.Ouidius: Barl^Or viroiMrtsq\ deeent in corpore fsU • Plautus Cafina : lt(t quafi fetps labra mihi cofungit hnrha , Setasdcaf uai pilorum & barbitii horro- rcm vocat; vndccciam, barbafetofa r Cliens] Clicns eft correlatiuum patro- cliens • nimam patromrs eft deienforeaufae»cIicns vero defeufionc indigcnsjid eft, litigator » qui pacronum fequitar,,vt ab eo defeada- tur in iiidiciis ► Xenia.] ^{vtec, munera hofpitibusdari ^^^^' foI-ica.,qua£ vero remittebanrur,apophorc- ra dtcebar»ru r. Hinc Martialis duos poftre- nio5 cpigrammatum librosXenia, atque Apophoreta appellauit , qiiod in fingulis diftichis defcripta fintmuneTa, qiva^^mitti folcbant, 8l difticha ipfa pro muneribus, hoc eft , pto xcniis Sl apophoretis mida, Hic vero inrcilige ftrenas, amicorum do- Stren^»' naria,qu^ Kalend.Iamwrii vltr6,cicr6que exhrberi folita. Ex L. Pomponio.'Picl;ori- bus anlde,{i qua vciuuraelt alia ftrena ftre nue.Q^o loco aduertimus ftrenam a ftre nuitate dici> vtapud Nonium . Ia;n.qui- dem Kalendas auni aufpices anciquicas fa- eravm,quibus & ftienas ^Jonarentur . Qui mos a Tatio rege pofteris trafmiffus,cum verbenas felicis arboris ex luco ftrcnas no- ui anni aufpices primura acccpiflet, vc vi- dere cft apud Synvmachuni : quod. argu- naenrum um.inde fuic vids ftrcnuis eas de- beii Andre^ Alciati Carnes delicfjs . J£>nigm» L»tcani» CA , IV. /» dies meliora , bc ri j & ob virtiitcm etargiendas. E r eo col- Ji^imns , occafione munurculi a ruftico ^«^/i5^,diximus Emblemace 7. Curavirvs eademefi] Icidem debenccu- rare homines,ne fruftrentur liia fpe,rebus quecupicis. Vtmelius ^c.] id cft , v a.u.ti' Voveov * P E R T I N ?. T hoc prarcepCHm ad fc- dulos & diiigentes , qui femper in melius proficiunt , non procraftinant , non diffe- runt.neq; moras necflunt, &diuciu8 con- fulcando fibi mera fomnia fingunc:delldec interca,fpeq; vana fefe ladancjvc illeapud Martialcm,qui fe nuiic cauiridicum,uunc fe Rhctora fingcret , aut fperarer nefcio quidiuunquam tamen fe proueherec: ina- nicerc^ ac fupina cogicacione,imo vsecor- dia pIanedeIira.Nam,quod Seneca epifto- la i 3-Interc?ceramala hoc habec propriu ftultitia, femper incipit viuere. Ad id tra- duci poteftquod Senec. difputat de Benc- fic.Iib.i.cap.i^.quo loci ait , vitam fem- per inchoare,moIeftum: Idead fin. epift. 59. & pulchre paulo ante cpift.63.N0 in- coucinne illud Horatii : viuendi recie qui prorogat hor4 Bjujiicui exsfe^at du defiuat amnis . , Certencpluribus,puto generali fententia cmblematisintelligi rwV g'i/« ^gp hoc cft,felicem diei fuccen[um,qua voce Cice- » ro vfusad Acticum ^.Concrarium cft ada gwim tMandrabuli inmorem res fuccedit: cuiconuenic illud Matonis i. Georgic. .^nmn.ia. fntts in peius ruere . Quid fi hoc refcramus ad ftudii Philofo- AJftduim phici alliduic»ccm,v^c Plutarchus facit di- fputatione de profcdu mrtrum ? Sic enim ille: iv t^ (piKocrotpm j/xgV/ \My^(Tiis J^set^ ?^H^y.et '7rpQMT7)s4^i ^i)pty[Ji6$.\v\ philo- fophando & virtucisitiiierenuliaeft ccfla- tio,nullaperpecui progrefltisintermilfio . Gontra,miferc & nonnunquam improbe defipiunt, qui fuis itamale rebusprofpi- ciunt, vt quo magis ajtate prouchaiitur, peioreseuadant : Sicuti Menedcmus per- multos Athenas ftudiorum caufa profici- fci dicebat,principio (apientes,deinde phi- lo(bphos,poftea Rhetores,tandem idiotas. Qui itaqj fe meliorcm in dies facit , quafi feipfum vincit:qui in deterius abic, vinci fe ignaue permictit. Quod Plato i. De le- g ib • ai t e fle c u rpi fli m u m ; tiTTecy^eu et u Tof C nifi quod liceat . . C O M M E N T A R I L IM A G i ik E Spei & NemefisTupe- riore Emblemate fcite expreirimusiex- arte,marite, tibi' StultCy^d egifl-i?nihil hic tua ^didit vxor^ Cum fit falua fui mentula Deiphobi . Lycurgi temporibus canra erac apud om- nesvxorum pudicitia,caiKumq; aber.uab • cafacilitace.quaj poft iauafic,vc priuse(rcc • incredibile.crimen adulcerij a_)ud 5parca- nos inueniri ."fercurque diclum cuiufdam vetuftillimi Spartani Gerad^cqui rogatus ab hofpire quodam.quid p^narum darent apud Spartanosadulteri ?neq;enim videre fe quidquam fu^Jcr hac rc fa.icicum a Ly in qna diuitis, de- litia:,& corpoiisafctticius cultusprobto habcntur:contra,verccundia, modcft.a, ac obediciitia: magiftratibus dcbitar obfcrua- tio,dccoriIaudiq; dincur ? Prudentcriu- tcllexit Gcradas, ibi non po/Tenafci vifa , vbi noH admittuntur vicioium femiiuria. De faemiuarnm prafterca prifcarum pu- jyylfYonx- dicitianotumeftillud Ar2ei,quiquibufia ^ . c rj I j ' rumpuA\ non luaSjlcd aliorum quorundam vxotcs ^^^^^ prardicantibus: Perdcos. inquit, de bo. is & honcftis mulieribus nihil tcmcre loqu5 dum cft, fed in tocuai qnalcs iintoporcct igiioran.prarccr quaiTi folis raariris,qui- bu« cum viuunc . Tam iaflgnis ciatapud prifcos virgiuum & vxorum pudicuia.vt cas ab alij$,quam a parcntibus,aut fuis m» ritis coi>fpici,gradus aliquis ad impudici- tiam habcrctur: tantaqi cautioneconfulc* batur illarum famx, vt parum pudica ha- berctur,dc quarumor,quamuis vanus,ori ri potnit; fcd ca dcmum furama matrona- lis pudiciti^ laus haberccur.fi raulieradeo domiconcluf* viucret, vt nulluseflct,qui dcca vel bcnc.vclraaleloquipoftet.-proptc rea quod hocipfum, matronam vcrfaniu fabulis, trahiqj pcrora hominum, profti- tutionisgcnus putarctur.Ercnim q«i lau- datalicnam vxorcm.vidccur haberc cogni tara cuius laudes prxdicat , quod ipfum aliquiddctrahit pudori fijminco.Quid igi tur dicendum dc noftri tcmporis matro- nis,qu2e finc maritis incereflre gaudcnt iuuc num conuiuijs, quac curfitant ad ahcua- rum ciuitatum dicsfcftos & cmporia,qu^ ducunt choreas cx viris & f^minis alcern^ mixcas > quasin balneis 'corpus nuduni o- ftenduuc quorumlibct virorum oculis > Penitiora tangam cum Horatio , nou finc moifu .* Sunt quas JEunuchi imbeUes,^,mollia sepef Ofcula dele^antt^ desperatio barb*. , Ef c^uod abortiuo non efl opus , Prol^ pudor; Hx tameii ' Ciielopa; & Lu- crecia» haberi volunt . Hinc egunouusa- rufpex Porphynonum raritatcm augu- ror.vt quos mulicbris petulantia ad infaii ftum fuf^e idium adavflos, h icrum natu- la exuiare fecu Bmblemata_> . In vidoriam dolo partam^ E M B L E M A X L V I I I. A I AC 1 S tumulum lacrymis ego j>erluo VirtttSy Heu mifera alhcntes dUacerdta comas^ Scilket hoc reBahat adhuc > vt iudice Gras9 Vincerer •■ dr caujfa Jiet potiore dolus . GOMMENTARII. MV L I f R. dirciiida.moefta, tnmuJo mamiorco iufickt, crinem fibi Htla- niartf . Ad fignificancliim vera Aiacis elle tumulnro,.tncifafapparent litLera*, M. A I A c r s , Dij^ Manibus Aiacis. E X p L I c A T V R. ici agalma ab Eu- ftathia ad' Iliados Homericjc^. citaiurqj aP^^rphyiiaalicnbi . Quofi cpigramma cribiicum Virtwtr > coiidittoncm fuara de- ploranti.mucatum fuiflc a Mnafalca Sicyo iHo,& in Volwptaitem conttcrfiim,ex altc- Ktfklum dc Aiacc^adoumuic dodliilxmus Camerarins. Hoc ex j. Epigrammattyo Grascorum fumptam, tit.ei^ itpe»a^. Eft enim tetraftichon Afclepiadrs A ) KHpAfJiivA 'TTKoitA^Htp Kpnaut . Vrflnnsfic vertebat* Confideo «ja2a Andrcae Alciati ] Xptgram md A}iti- III. inulHi . Aletx v)im & Atci^^v, lamentaii eft . Dilacerata eomtu.] Signumdolonsgra uiflTimi Sic Ouid de Tibullimorte : Venit inornatat dihaceratacomat. AEfchyli fchoIiaftcssV 'jipireuf : vyvinBif ydp 7ol( ^ptmuo-t TtKKHV 7A( iAV7ay 7pt)(Af . Et ne quid praetcruolct,quod ad matcriamilluftraqdam facic , illud puta- mHsladiicicndum.Gefttim lamcntantis cx- preflit Lucan.lib.i.in Martia matrona : ^mmmmmmmmPoSiquam condidit vna Supremos cineres,miferando concita vultt* Effufof laniata comas, concuffaq, pe^u^ Verberibus crebrt^ , fineres^Ui ingefla fe» fHlclpri , - ' : Uonaliter pldcitura viro , Cumhac ftarua Virtutis ciulaniis confe- ro illud Horatij a^ Auguftuni i.Epift. lib. 1. ■■^:; i . M Romulus Uher pater > ^ cum Caffore FOUUX, \ 5' \ : Polf ingentia fadlaJ>eoru in t^pla recepth Plorauere futs non reSpotidereJ^t^orem Optatum meritts . \ " • | Placct illud Petronij Atbftri SatVrico : Pellitur a populo viBM , CdfOytrijiior iUe §luivicityfafcesqy pudet raptuff^ Catoni : Hamq-y hoc dedectps eH popuU ,morHmjMi ruin^: Non homo pulftis erat,fedin vno viSta pO' teSfas , Romanum^', dectniquart id^dita Roma . Jpfafuimerces eratyf^fine vindicepr^da. Porro Ajciatus imitatus cft hocOui^ia- num 4.de Ponto, 15. Venie ad albentes iUabefaBa eomas . ludice Gyaco^ J Id eft , Agamemnoiie , qucm prauum Atridem vocat Aufon. in Epitaphio ^iacis.quod ctiam huc non ma le referri potnifltt. Vide num alludatad Prouerb. GrAcafdes. Sc, Pergr^cari.quo- niam male audiebant Grasci circa fidem & probicatem.Sed is poftremo locus mihi videturaltiore quadam confidcratiooc in- digcrernam ciim dicit , Hoc rcfiabat adhuc , vt iudiceGrdco Vincerer . Rem exaggcrat ipfa Virtus lachrymarum plena,a iudicis pcrfona.Eft enim indignif- fimum,virtutcm a Gra»cis ipfis,a quibus id omnium minime fuit expedandum,eie Sltsam form^t amijfo fiore relinquit amans. COMMENTARII. SteUionis iirfcri- AD defignandum hominem fraudii- Icnnim & inuiduni pingirur rtellio , quo nuHum animal fraaduIcntius.Eft au- tcm flelliorcrpeuslacertas fimilis, circulis quibu(Ham,& veiut Incentibus guttis in scioduni flellarum depidus. Roie visic . Eius morfus homincm facit ftupidum^ra- ro tamcn intcrficit . Sancftius emblemaris epigraphencmendat . In fraudulentos ^ inuidos . P L 1 N I T s lib.i^.cap.^.tradit e ftel- lionibus malum medicamentum fieri . *^am Sic.'?' Emblemata-». 243 Nam jinquir, cum Itcjlioimmortuiiseft ▼ino,eoriim quibiberint, facicm lentiginc obdncit.Ob iioc u) vngueoto nccant euiu iufidiaiKcs pellicum forma:. Alciatus libro i.Parerg6»n,cap.4 Qrura geritycauda eft mutatps addita mem brts : Inq-^ breuem formam,ne fit vu magna no- cendi , " Contrahitur,paruaque minor menfura la^ certa eii . Mirantem , flentemq^ tangere monlixtk parentem Tugif anuylatebraqi petit, aptumq-, colori Nomenhet, varij Pellice.] Pcllex , quafi 'TraKhA^ *) ttaK' Act;c/V,ait Gell.Iib.^.cap.j.vei a pellcdo, quod vxorem legitimam e thaiamo pel- lar,vel quod vhum pcliiciat, Paulusin 1. 344.dc verb. fign. Digcftisex Mafurij Sa- bini fcnrcntia peliiccm pro ea fumicqtia; citra matrimonium cum aliquo confuc- fcatjdomiq; rct:neatur: additqi vulgo fic accipi,quae cum eo femifceat,cui fit vxor. Caeteiuin an admitteic aufim diiUndio- nemliinfconfulci indida lege inter,pelli- cem,amicam, concubii.am, ivondum (atis liquet. Sed prasftat audiie Demofthenem oratione aducrfus Neajram , cgregie no- mina t>k TtLKActKii^ yTif^ tTtupA^ , vJjl Tiii yvvcfjKOi diftniguentem : ait enim : TA? IJLtv iTsufcti iiS^Qv^Hi hiK g^a^cer • Tctf «Tg ^AhhAKa.^ tJjj- ka^' ii/j.ipAV ^epA- 'TreiCti ToZ (rco(JLtlLTO$ ' TitV «Te yvVCUKA^ TiS ^TTCu^oTToiHff^cu yvi)ai(*>i , y^tcov ivS^cov 9UKAKA 'TriftiVB^v. Amicas habemws 'voluptatis caiifa : pellices feu concubina^ famuUtij^ curAquntidianA gratia corpo- ris i'timur:vxores autem ducimttsvt legi- ftmos toUamus liberosyfidamq-y rei familta ru cufiodiam habeamus , TormA amifio flore relinquitAmans] So- lenne hoc fcre cfte folctin amore meretri- cio,vicum formas flore pereat ctiam amo risferuor.Q^nod non iiercina merstncula illaapud Tereiuium Hcauton. ^ippe forma impulfi-nofiraynos amatores colunt ; Hac "jbi immutata eft , illifuum animum alio conferunt . Hinc Socrates dicebat,formam effc modi» ci temporis tyrannidem . Deformirateni autem nihrl magis accclerat,quam vinum, . in quoftellio furfbcatus ebibuum, vt do* cct exPlinio Alciatus; nec difnmulat do- difGmusTurnebuSjCuius carmina ei Epi thalamio Francifci Valefij adducctc non grauabor,ficenim ibi : Sic quApelltcibus nuptA infidian tur auarUy Turnet ^asforma plus effe dolent , medicata carmii propinant Pocula,guteata lentigine fieUio quA tt* Inficts , vt vario ftgnetur tergore vulttt^ Difcolor, ^ macults liuefcant ora fub- ortt^ . P R o p o N I T V R ftellio,fraudis & lY. malignitatis nota , vrpore qui non modo homini bona fuainuideat, fed etiam viru- lentia inficiat. Vnde non immerito ftellatis circulis macuIatur:Vjdemus cnim inple- rifquc animantibuscertas quafdam notas efTe malignitatis a natura inditas,vt cauea- mus, nc quid inde noxas damnive contra hamus.VuIgo enim fertur,cauendum cfle NotAm ab i)s, qui uotis quibnfdam infigncs funt. Ugnita Dicitu rq j non raro eum.qui pedibus clau m . dicat, & animiquadamclaudicare partc : quiquc gibbo fit deformatus,aut ftruma , | autaliquo generiseiufdem vitio,cajteris in feftiorem efle,& magis verfipellem,fi quid tamen vulgari hominum opinioni dandii: . Vitiofum corpus vitioftr ^lKtAf TrhlV iyjtV AS^tKH, fcilicet amicum finuilatum declinarc noii po[fumus:eum,qui apert^ nobifcum exer cet inijr.icitias, vicare non ita aegrepoffu- mus. Etquid homine fubdolo &: duplict poteft elTe perniciofius? Seneca Tragic. Hippolyto in fa!laces,& fmuilatores : Vhi vultus iUe,(3^ ficia m:iiefi(is viri , Atq; hftbitHS horrensyprifcd , antiqun appetens , Morumtjj fenium triffe , ^ alpeBu grauef O vita fallaxy ahditos fenfus geris » Animisq^pulchrd turhidis faciem induis, rudor impttdentem celatyaudacem t^uies : iHetas nefandum vera y faUacesprohant > Simulantj\ moUes dura. Potes huc adijccrc excmpli caufTa , qiiod Marcellin.Ammian lib. ij-. initio , & de Mercu rio perfidiflinio afscfatore,ibideni. Nos ad alia fellinamus. Dolus in fuos . E M B L E M A I. O 5 ALTIMS 1^6 Andreae Alciati 1 1. Locus Al A L T 1 L 1 S alle6lator anas^ cmrula pennU^ Ajfueta ad dominos ire redire fuos ^ Cengeneres cernens volttare per aera turma^Sy Garrit , in illarum fe recipit^, gregem , Tr.ttenfa incautas donec fub retia ducat : Obrtrepitant captA , confcla at ipfa filet . Perfida cognato fe fanguine poltuit ales , Offictofa aiijs y exitiofa fuis. COMMENTARIL AVc v p E s in in^di js laticaiit, ex- panfis fiiis retibus:aiiates, aues vndi c]uecognira:, turmatim aduolaiit, prsecla futura: . Sed fplenem exerceonafum cri- rpaiue cacliinnoyquoties artincis contem- plor rubriliiacem in exprimendo hoc reti, cancellos verius dixcris . O cxcx^ floli- dc-eaues , quas ralcs clackrata; infidiaj. de- cipiunc . A L c I A T V s lib.^.Parergivn cap.ii. fic aicrln Milire Plautino vitiose legirur, Falefirie^cwm legendum fi:,Faleutrio,nO' men veceratori, impoitoriq; feruo conuc- niens.Vnde & -TrA^ivTpt&u, quafi alleda- tricesaues Ariltoteli Iibro de hiftor.anim. i ,, vel turi.vtgalliiia: &c. AUeSiator] abaliiciendo. Legialicubi, AlleSi^ morem efle aucupibus , exoculatam co- tor* lunibam in reti ponere , qua: fubfultans ftrcpicu c^cterascolumbasad fepelliciat . Ea Grajcisdicitur,TctAgc/7f)/A, '^TTctKiJ' HVy quod eft decipere,feduccre, fiue in la- queum illicere- Vide adag Sedens colum- ^^.Ariftoteles lib.^.de hifior.anim.cap.?. ait:PaIumbum alledricum (quasdoraie:^ capcatajaluntur) prius mas, quam foemi- namoritur .. Ariftophanes in Auibus de columbis loquens iv S^tKTvta. id elt : Zt cogit paleutrid agere alHgatas in reti Vide eciam adagmn^fPulchrefallitvulpe. Cocrula pennis] cani coloris , vel (iibci- nericij. Ire redire.] Ire,pro abire> vralludac ad verba Iuftiniani,i« §. Ceruorum quoque, De rer.diuifione, in Infticut. in /liuam ire & redire folent.& paulo poft:In ijsauima libus qu.T ex confuetudinc abire & icdirt loIenr.Marcialis i i.lib.epigram. Atq-yinter menfas ire,redire fuas , Virgilms 6.AEneiJ. ltq\ reditq- vtam toties. Congeneres turmas] Eiufdem generis aiuces ciitmacim YoLaaces .. G(f>rra Emblemata. 247 ^rire, Garrit] Gairire, qviafi iiiepte ftreperc ^icero lib.i.de Orar.Nam &fa:clis mul- tis antegymnafia inuenra func ,c ] Sefe obftringic fcc lere perfidi:^ longe grauilIimo,quod pio- dac , &perin(idias ad mortem pra:cipicet fui generis aues. ■ ^ Hag (imilitudiue (cuius facilc fub- Pditoru intclligicur apodofis ) prodicorum ani- ttfdes , mnm /raudulentum aperce arguic : qu.i cdm animoefTeamicoac bcncuolo fefe pro ficeaucu r,vc incaucis & improuidis Facilius impon.inc,e6 fane nocenciores,qu6 verfu- tioresjhabendi func. Sic enim plerumq; infoDces & incautos in ignoca difcrimina , vel ad extremum vfque vitac periculum adducunt & compellunt, fed potiflimum cum vel virse confuetudine , & familiari- tare , aut eciam oblcquij aliqua fpcciefu- cataeos tencnr iirecicos,nodisq; ram tcna- cibus illigatoSjVt fefe hinc nequeant extri carc]. Quo de gencrc funt vefpcrtiliones quidam,& fceleratifTimi fycophanc? (quo rum numerus quancum his temporibus accreueritjdicinon porcil) qui viros incul patae vitae.fimplices plane, &ab onvni.fu- coalienos,indifcrimcn& pra;cipitium tra huut; nullumqj iion niouentlapidem, vt , quod eft in prouerbiojn laqucos inducat: quam ad rem cuniculis quibufdam vtun- - rur,cum impiogunc noaien dcceftandi for tilegij.veletiam ha?iefeos,aut fcdaralicu- ius, vc fecuriiis magisque impune ouicu- Iam,id eft,bomiacm fimplicem,minimeq; malum abomni criminetam fceledo, cant qae abomiuando alieniirmuim mac^leiiC, vel certc quocunque landcm njodo exrer- minentrfic vc infoiis iilemifellus hac afpcr fus labe ftametfi toro vita: cempore virtu- tipieratiqj nomen dedericj humans ibcie- cacis pernicies,& peftis habeacurab irapc- rica mulcicudine , qu« vt in vitium plus quam liceaccrcdula, icaob inconftanriam maximam,qax illi familiaris eft,3d virtu- tes ipfas iiuiertendum fic prompca & pa- raca fic,vc,quod aic FIaccus,fincei.'um aui- de cupiac vas incruftarcSed vc paucis con traham, hocgenus hominum vrexitialius & magis auerfandum , fic & praster c^re- rosalios, in quosjeges foleiit animaduer - tere,diguiftimum qui iiiexteras terrasab- legentur , aut ccrte vt calumniatores mc- rira poenaafficiautur . Quod cnim vnice docuicopcimaillaomnium magiftra nacu- ra,hi tollunr, & improbitatciTiquiore la* befadabanc.nimiriim vbiconcra fuum fau guinem Jnfidiantur,& inanimas fuasfrau rfem mo]iunrur,vt loquitur Salomon. Id Prodito- totum camen corqueri melius forcafte po- ^es pa- ceftinpacria; proditores, qualcs fuereo/ friA. ^/A/TT/^mj-apud Griecos,apud Olyn- thios Lafthenes.Talis fuic^?etius ille Suf fetus dux Albanorum, pugnasdefertor in bello Romanorum aduerfus Albasios,qui fu3e proditionis pcnas deditabequisdifcer ptus.vt lib.i.Iiuius memorat.Tu quoq; ofcelerare luda, Chriftum Dominum & Magiftrum tuum Cvoluiffes modo) & no. f^rum,nefario ofculo prodidifti. O impic- tatcm . S ic fajpiflime Jmpia fub dulci nnlle venena Utcnt * 4 Malc 248 Andre^ Alciati 1 r. Maledicentia. EMBLEMA LI m ARC H 1 LOC H I tumulo tnfculptas de marmote vcj}as Ejfe ferunt , ImgudL certa figilU maU . C O M M E N T A R I 1. STatvatvr tiimiiliismaimoreas, in qiio vadiq; vefpa:, infedli genus in- uiriim,oberient. Quamuis caeterx edirio- nes habeant aduolanres & auolantes , hxc tamenpicflara magis arriHet , quaj vefpas porids fculpcas ('de quibnsepigramma lo- quitur) quam viuas reprxfentat. Archilochvs Poeta Laceda;- monius.vel vtalij voUint,Parius,repuctiri ac repulfam paflus m miptijs Neoboles, Lycambis lilix,fibi promi^Tae, lambis a fc rcpertisfatyric^adeo, & ^rauiter ipfum Lnamben deuouit & intedatus eft , vc cn n cnm filiaad laqncum impulcrit. Vu- .\z liorarius in arte Poctica: Etalibi: Ef agcntia verha Lycamhn - Ouidius in Ibin : Pofimo^o fiper^esjn te\mihi liher Iamhu4» Tincia Lyeamhdo fa):guine tela dahtt . Politianus in Nutricia* Licet acrem effufns in iram , Ore Lycamhiadas rahiofo occtderit amhttt Archilochtif . . Hinc prouerbia , Archilochia ediSia , pro contumeliofis & mordacibus. Archilochi patria^^io maledicis . Archilochum tere- re,ArchilochHm caleare.pro eo,quod eft, maledicentia deletflari . Exratepitaphium Archilochi,€x quo Emblema hoc defum- ptum vivieciu,lib. 3. Epigram.Gr^cor. EmblemattLj . \Diogenes veifti fi- AtfXct^etf ihtK^VATOV InixSpoV ■ oiJ^i A'J- M'jp6y.ivof Tptosov ei[y.^ctTa. BvyctTi- pav . , , , H^piixct S^if 'TretpAfJLH-^OV o^otTTQpiy^HTro- Tg TKcTg KivYx^^i T\j[JL^6> rum turpia lora trinm . Hospes ahi tacitejrrites neforte crahrones, Illiiis in tHmnlo qnos habitare vides . Sepulchrum hoc Archilochi liccoreum , qui quondaro amaram MuTam ferpentina primus tinxitbilc: Qj.iicruentauit Heliconamanfuetum-no- uic fid) Lycambes, Lugens trium nexus filiarum . Senfim vero cranfi,viator, neforte huius Moueris tumulofucosinfidences . Uttorenm Archilochi fHmuUim en-.qui n»- xia quondam Carmina vipereo fanguine tincict dedit: Isq-y cruentauit manfHetHm Helicona-.Ly- cambes Pendentes hatof de trahe tresq^^ videt . Th vero fenfim tranfiy neforte crabrones Affixos ifii commoueaf tumulo . Pindar.i.PyLh.ait fe noHe conuicio aliquo Ixionem af{icere,quod Archilocho conui- cia nonbene ce(ferint.Sic ille : E'/Ug «Tg x^^^^ (prjyetv J^etKog dS^ivoVi^netKetyopiAv» eJS^ov yctp iKAi ecw', TdL toA- A' iv eilJ.et')(etViet ^yipov et^^lKo)^ovjSetpv^O' yoif gp^9g(7/ TteuvofxevoV' id'ef1-: Meautem oportet effugere morfum imbel- lem ^ impotentem»maledicentiam nem- pe. Vidi enim iam olim multa in egesiate pofitum conuiciatorem Archilochumyinfcn fis ohtreBationibus enutrrtum^O' quafepin guemfaclum, AntiftheBes dicebat, Dio- genem vefpis effe fimilem . Vefpis enim noii raagnum cffealarum ftrepitunv, acu- leum autem acutiffimum. Dion oratioiie 8.!^ Stobacus Serraon. ii. De Archilocho plura habcs apud Yal.Ma?tira4ib.(r.cap. 5 , Alciatum lib- f .Parerg. cap. 18. Prouerb. Irritcwe crabrones . TVMVLO de marmore] Tumulo raar- III, moreojvt apud Vir^il.4. f^t^it in teBt6 de marmore templum . Vespas] Vefpsinfe^orri genus, apibus Veif&^ penc fimilejfic di^^lum.quod vefperi graii dioies mufcas venecurin cibo,i|sq; capitc ampuraccreliquum corpus abfumaf. Ve- fpas quoq; eos diciait Sextus Pomp. Hb. vlr.qui funerandis corporibus officium ge iunt,non a minutis illis infedis, fcd quia vefpertino tempore eos cfFerunt.qui pom- pa funebriduci propterinopiam nequeut. Vefparu.miium arcificium inconftruendo nido defcribit Pierius HierogIyph.lib.i£ cb- taecp notsB hominis nitemperanter lingua treiiato- abucentis,vt qui maledicentifllmus fueric res , Vespae tumuloaffix.-c Archilochi , linguas malse petulanciam efFra^nem ar- IV» guunt.hae enim rauc^e func & mordaces , fed nullamab ijsiieq; obled;ationem,neq; frnio , Scufandofi con dn: Non lo conofco . Cuiushic fer^ (enfus ; Hic iacec Arerinus vaces Hetrufcus,qui petulantis lingua^vi- rus inquoslibet euomebat.pr^terquam \\\ Deum,caiusnullam habcbaccognitionem. Er hi tales nonne ad venena nafcuntur.? j^^i^^;^ qui cum velut fcorpionis idiiopiimum ^^- queraq^ lancinarint.ac fiftulato vulnere,vt Hieionyjni vtai Yeibis,viam aperuerinr. Andreas Alciati moxlatius veneni peftiferam vim fundur. Atra hominum.vt inquit Plii)ius,ceu fer- pentum lingua vibrat, tabesq; animicon- creclara omnia aduriccujpantium omnia, ac dirarura alitum modo tenebris quoqj &ipfarum nodium quietiinuidentium ge nucu,qu?fol3 voxeorum eft,vtinaufpjca- tarum anim*antium vice, obuij quoqj ve- tent agereaut prodeHe tit^.Nec tamcn vl Jum aiiud abominati fpirirus pr^emium iiouere,quamodifleomnia.Cicero pro Pla tio; Nihilefttam volucre quam maiedi- ctuminihilfaciliusemictitur , nihii cicius eicipitur,latius diflipatur. Foscensrcrmo putridcmenriseu indiciumj liiuc nihil gra uiusolcr , quamoris malum & virulenta mcphicis.Piautiex Poenulo fcira fententia cll:,in maleiicos , ac vehit Scyll^os canes coiicninata : Jffhic ejl thefaurus flultis in lingUA fitm, Vt qudflui habedh t male loqni melioribus, Medius F"ic Medius quidam ex Alexandriadula- Ad'daur. EO"bus,qui alios hortabatur,caIumniasin queniuis audader confiarent.Nam etiam-' fi,inquit,vulnus perfanaricin quem mor- fum infixeris,nihilominus cicatricofus coii iBalatro , uifecur locus . Balatronem quoq; inuenio fcurram fuilfe viruletum; vnde HoratiuS; JRalatro fuspende?2s omnia nafo . Et Hie- ronymus: Ne me putesin modum ruftici Balatronis cuncla Origenis reprobare . In hoc peftiknna* virus fcice conforniatum elitadagium, vr ocimumferere «y.NihiIominushi tales nil aliuci pendhabere videntur,quam vt ftylocou- fodiant quofcumq; vel rei literaiia: priii» cipes,feq; ex ea obtredandi licentia palma rium quserere. Infelix hominum genus , quigrunnitu porcos,Iatratu canes, ruditii afeilos maUmt a^muiari , fuamqj prurigi- nem,ac fcabiem prodere.quam intra forcs Mularum 7A{ dpSovnf fe continere- Audi- te,6 vipera^.quid vobisoccinat Italusqui- dam Poeta.lane venuftiflimus : Punge la lingua piu che la faettcLj* E fu da la Natura Cinta di doppie mura , Ferche s'habbia a tener gHardat{t,e ftretta, Tu , che l'hai s\ attofcatd Verfo la fama altrui , Ttella de' denti fui . ; Tiihchiufa frai canceili s Ch' vn d) non te la rubino i coltelli . Sed ceflb piura n-ialedicis beuediccrc , fal- tem Ancicyias eos nauigare Telim , vt pe- nifallor: co77rzp o a.}CT:ucov Ctso ro)V' blematis 7 pi^o [yAvcov d.7r' et/T^ kvv^v ATrz^ctviV , quos alebat , difcerptus efi : ita parafiti ^ ajfentatores eoSya quibus enHtriuntur , mi~ fere perdunt\ A6la;on venator Ariftasi ex .-j. Autonoe fTliuSjCadmi nepos.cum ex veu* - jfT^^ tione laffus ad fontem potaturus accede- t^'^^**'^ ret ,ibi cafir Dianam (venarionis Deam , caflitatis & rolimdlnis amicamj vidit nu- dam fe lauantem . Qn od illa indi^ie fe- r£nSj.iiifacieiB. A, adeo fic ait : oKi^piS VvyLVOV a.VCUV0^iVi)( OtKTHplMOVOf f/cTor felixTirefiii, tu ^dSvidifii citra pernicie Nnda inuitA mifericordts formd Minerua . - Quod narratur de A^ft^eone in ccruum .'^^ transformaro.funt qui fabulam putant,ple ntv^tri'^* rique hiftoriam malunt, audore maxim^ Pluiio , qui A(5Vseonem & Cippum cornu- tos edicos memorat . Qn^in & Maximius Tyrius a yeriscanibus Acl.Eoiiem lacera- tum faiffe dicitapud Corinchios , huiufq; facinoris autftores Bacchiadas appellat. Vi de Mytholog.Natal.Comitis, Iib.6. c-vlc. Ad quod apud Homerum legitur, Diana permontium crra;irem ruga telis dele(5la- ri,capras & ceruos fugaccs venando pcr(e- qui, fant qui refcranrad fabulain Adseo- iiis. Ahj vererum fecuti philofophiam , fagirtas eas,qu>c ceruum affcqnuncur, fo- lares radios i;idicare volunc hpoyKv:piy.co{y cjuorum ncmpe radiorum repercu(fu,cor iiuaipfa pro condicione loci, vbi lunaeft, & appareiit & obducuutur.Sed hoc in car aniue Alciaci illulh-ando, placec mycholo- gi3,quam acceptam ferunc Anaxiraeni:ni- mirum quod Advrou periculis,qax' muUa veiiando pcrculcrat,tandem expen/is,£eratc iamaffe(fla dmidior faAiis, in ccruum di- caturmutatus, cumq; caucs nihilo fecius alcrct, fuum omnepeculium abfump(ic, hincq; acanibus laccratum.Conuerfusau . tem fingiturin ccruum haudabs re.Nam ^^^'^^^ ficapce fignificatur ftulcicia-Auaor nam- ^^' quccft AriftocelcSiOmniaanimalia.qu^ma ^num cor habenc,£imidiora»infanioraq,°ef ' fe.Vndc apud Homcrum Achilles vocac Agamemnonem , Oivo/2Api{,KVVOf ofJLUATA i^av , KApJ^hv S^' iKdipoiO . Temt*lente,qm cMis ochIos hahs, cor au- tem cerui . Vide Adagium.C^r«i»«^ vir. Plinius quo- que viilc,pauid.i elfe animalia.quibus pra? grandc /ic cor; quo in numero referc nm- res,Iepores,afinos,ceruos, &c.Maluic Al- ciacus , & quidcm ingenios^ , corquerc in cos,qui lacrones furesq; reeipiunc: aut c- tiam (vc verbis vtar Marcellinide depra» uacis Romani populi moribus agencis.Ub. i+.)qui familiariumagmina.taiiquam pr? Hatoriosglobos poft terga trahunc,ue San- nione quide domi reIic^o,vt aic Comicus . LATROi^^M] Vox latronu apud vetc- 1 1 1. ics vfurpacacft pro ftipatoribus, &cufto- jjnronth diae corporis procccloribus^qui Impcraro- rc comicabantur, quafi laccrones.quod cir ca lateraeffe folebanc.a verboGracco A*- Tpiveo, quod c{\,inferuio. Sencca i.de Cle- mentia.cap.iz.Ita fumit Capitolinus,Mar celIin.Sparcian.& Herodian.lib. y. (TM^et- r9!p'J\stKif di(fli,feu lateris cuftodes^tTspu- p-spo/ifpiculatores Tacito Iib.i7.& i8 Se- nccas 3 de Benefic.cap.«.5'.& Iib i.deira. Suefon.Claudio,cap.3 5.In Galba,cap i8. Tacit.i.& 13. Annal.refert,Germano5 cu ftodes Imperacoii Romano,& principifg min;r adfuilfcSic oHm latrones pro ftipa- toribus , a ftipc nuncupati, quam merce- dis nomine accipiebant corporis cuftodes, quicum ferro circundabant Regum cor- pora. Latrones ergo , a.tffo r» KetTpoVyamct cede, Varrolib.6. Latinjc Im^uje . Hodie dicuntur latrones viarum obfelfores qui publice & per vim furantur: fic did:i a la- tendo.vel quod a laterc adoriatur.Horat. lib.i.Epift. Vt iugnlent homines furgunt de no5ie trones . Vurumq-j] GaneOnum,eorumq; quima lisartibus viuunt . Eruditus vir Alciatus has soQt^LatromimfurHmq'^ non accipit vt Emblemata . ▼t fynonynia , vcl promiTcii^, quod Ho- rat.ait i.Sctm.furta latrocii)ijs eft magiiis paruacompararc • Manus] Multitudo,globus,vt maxima militum miiius apud Ciceronem iii Phi- Jipp.& fa:pealias.Virgil 6.AEneid, ^^.^luuenum manus emicat ardens . ScAua.] Proprium quoddam nomcaut fidlitium, non temere fufpiccturaliqiiis . Pleriqj7i«/»,Icguin,pro,dira,crudeli,ter- rifica , &c. Sedmalim Scaeuam accipi, vt 5ymmachus, proimprobo, finiftrajfamx horaine.rerum impcrito.Q_uae fub obteu- tutuoa quibufdam fcxuis de^gnata di- cuntur,aitilIc.Et Grajci.cum qui Cit ingc- nio tardojfl-^fcct/oyappellant . ovJ^i ^Kttiov, •v/* iTiKn7^ovAi dictt Atiftephan. id eft, neq^/cAuam,neqy confilij inopem . Itcomes] te coniitatur, fc tibi adiungit, & later^ ftipat . CinSia cohors gladijs] Turba {icarioru , quos vulguslraforura yocsit,i>raui,^fp£i dacinitpet contnmeliam . Menfis generofum] Nobilem,& excelfo animo prasditum . Prodige.] Cicero 3.0ific. Prodigi, qui cpulis& vifccrationibus , & gladiacorum muneribus, ludorum venationumqueap- paracu pecunias profundunt ineas res,qua rum m»moriam aut breuem , aut nullam funcomnino reliionf! perculfjs,cum pri mis Helueciorum cohortibus Nouariam concenderat, vcopportuna iu vrbe, tucus ab infidijs , adueiicances legiot^es expeda- rec.Sacramorus circumuallanda? arcipras crat, vir principe ortus fainilia, fed maio- rum fuorum viicuris & glorix penicus oblitus, vtpore qui forruua fua minim^ Andre^ Alciati ceptatO' rum. xet* Vete r« in dhfiri A->. conteiuus,antentiflimos,& mani- Adolejci tcs prodi^ bus vidum quasfiuifte, non feruij «t tit^ teris lua negotia, fed fibi tantiim commi-' fifletideoq; qui laboriofi cflent ,opibus3c facultatibus prre carteris abnndafle: cotra qui felc otio dedebant, voluptatcs confecla Otiof$ vg^ bancur.venationi & ale^E djbantoperam , natora, inextremam rerum penuriam dccidifle,& opibus cxhauftos efle, adeo vt aareo hamo fc pifcatoscfle dolerent, aut cum canibus fibi opes cucurrifl[e,auoIafle eum accipitrc conqucrerenrur : quemadmodum & ipfi ALlceoni cotigit.Cui rci domefticjc curam negligcnti , quinimo venationi duntaxat intctojfacultas omnis& vita defccit.Ciim autcm nihil amplius in bonis habcret,in il- lum homincs dicebant:Sn(. id cft;0 mi- fer A^Aon, qui a proprijs caniius confnm' ptus es . Vide proucrbium , Ale luptrum catulos . 3. Demum illud fpeciatim inprodigosa- dolefccntcs nonab relicct conuertcrc, qui promi magis quam condi, vt Phrygcs fc- ro fapiunt;& tum fortc,fed fruftrarcfipi» fcuntjcum nihileft amplius in loculis.Si- bi quidcm mir^ placent,ciim fccundisfor tunae ventis opcs fuppetunt,quibusimpu- dentes & ignauos gancones ( qui nullunF» aliud flbi penfum rclidum habent,quam vt lautasculMias aflcdentur.alicnaq; qua- dra viuant) pafcant & cnutriant. Ai cxhan ftispatiirnoniis,quid iilis fupereft, nifi vt aliena compilenr,tandemq; inmalam cru cem adigantHr,ab ijs rclidi, loBgum^Jue valerciufli , a quibusin conditionem tam miferam,tamq5abie^^am coavf^i funt?Re- vTteitaq; diccre folcbat Ariftonymus : Li- gnadum ignem nutriunt , ab ipfo conlu- mi, diuitias dum adulatorcsalunt , ab eis labcfadlari.Q^iccum ita fint.comnicndan dus eft Timon Athenien/is, qui Demeam adulatorcm Ijgonc percuirir, homines ad- monere volcns , ne pefljraa parafitorum contage labefadlati, penmprudentiam in tam prodiuia vita; difcrimina peflflim ra- pcrcntur,omniumq; ignominia!,contumc liis.atq; ludibriis cxpofiti, eorum, qi^iibus fe fuaq; omnia cre ErDblemataLj l t f * In adulatores. EMBLEMA LIII QEMPER hiatifempertememy qua vefcitur^ auram ^ Reciyrocat Cham^leon : Et mutat faciem i varios fumit^ colores > Prater rubrum , vel candidum . S-ic & adulater ppulari vefcitur aura x Hians^ cuniia deuorat : Et folum mores imitatur Principis atros , Albi » & pudici nefcitu . COMMENTARII. I H A M A ^ , ribus Iic AE LEONTEM prO pifto- ecntu de •"J"^ ex aue pre giandes& concolores corpoii , c]ui iHui- 1^6 Andrea? Alciati iSenus His. II. I.mble- tnct, e Plu tarcho pe titHm , Adulator X't Cha~ mAleon. leonttsnfi' 6]iiain operiiintiir: ncc pnpillac motu, fcd locius oculi verfationecircuni arpiciunt. CeUiib eil,& hunti iemperore; folus ani- malium iiuUoalio quam aerisaijmento nu tiicur . Epigrammatis vf rfus prmius eft Hexaaiecer.fccundui quifqj lambicub Ji- meter, con^Kans t]uatuor lambis , reccpco tamen in locis imparibus Spondco . EicPRESSVM id e'Piutarchi libcl- !o, De difcnmmeadulatoiis &amici:hu- ius hx'C verba: Kc.Kct^ ATty^^Oi lo t» ydiixajiKiovTo^ ■T^iTrov-Civ iitHVOf TiydLp Tcu. »^ 0 y.cKct^ iv Toii oi^iots tT-nsS^tjf 'of/.ot OV idLVTOV £ J aS^VVATCOV '7retpt)^HV OvS^iV ctTToKHTH Tcvv cxxj-^paiV ti[xlfx}iTov • Adu- latori quiderii, omnirio id accidit vt Cha- mdeonti : Jiquidem vt ille colorum omniii fnnilitudinem exprimit prAterquam dllfi : Jtc ajfentatory cum fe fimilem prAjlare non pojftt in his , quA dignafunt Jiudio , turpia quAq; imitatur quantumpotefi . De Cha- mxlconte Plinius lib.S.cap. 3 3« Ip^c cclfus, inquic,hianci feraper ore.folus animalium nec cibo nec pocu alicurinec alio quam ae- ris alimenco;Sc colorisnacura mucabilior: muracnamque eum fubindc , 5c oculis,& tauda, & toco corporc , rcdditquc ferapcr quemcunq; proxmic atcingic, prarccr ru- brum^candidumque. Cartiodorus Variar. foimularumlib.5.epi{>.34.naturam Cha- fnacleoutisad fruftracorem debicorem noii minusingcnios^ traducit. Fugcrc nefcius, fed fu^ fponfionis ignarustobliuiofus cum ielinquacur:trcpidus,cum tenetur.Mutac verba,variacconrticuta:nccin vnadidi fiii qualitatc contentns, diuerfis imaginibus immutatur . Meiito Chamxlconti beftiae conferendus , qua; paruorum fcrpentum formse confimilis,aureo tantiim capitc, & leliquis membris fubalbentis prafmi colo- rc dilHnguicur. Hxc quocics hominum afpeclus mcurrerir, dum ei fugieudi velo cicas dencgacur, iumia cimiduate , colores fuos varie commurat , vt modo vencta , modo blacrca.modo prafina, modo pollit cyanea icpciiix.PioucT-Cham^ieonte mu- tabiltor . Memin]r& Aintoceles Chamx- ieoncis lib. i de morib.cap.io.& Plucarch. in Alcibiade,Democuc. in lib.de poteftate ChamxIeontiSjCiinitus Iib.i8.de honeft. difccap.vlt.Ouidius i j.Metamorph. Idquoq-^ quod ventts ammal nturitur ^ aurcL^, ProtinHS ajftmilat» tetigit quofcmique tt)m loret ^ Chamxleontem nihil cdcrc,& vento nutii ri,non probatur omnibas , iisq; eruditis linguamcnim habct,inquiunt,hoc animal femipalmum longam, quam porro in iu- fcda, quibusmaxirae vcfcitur , excritac vibrac,ciusq; mucore fcaraba:os,locuftas, formicas,mnfcas,& alia infedila ad fe addu cic. Fatentur tamen ad o do mcnfes, atquc intcrdum inregri anni fpacium famcm to lcrare ; nam cum pulmonibus magnis fit pra»ditus,ventum intro magno impetu at- trahit^eoqjintumcfcit.Chamasleon nomc Cham£» eft animalis & herba: mutantis colorem, a leonvnde ^lxAtfid c{^jhumi,Sc AgW,quall leo ter- dicini» reftris.Ariftotcl.4. de part.anim. cap. 11. Omnium ouiparorum pcdcftrium tcnuif- flmus Chamxleon cft. Pra:nimionamquc mctumulciformis cfficitur .* metus cnini rcfrigeratio p«r inopiam (anguiniscaloris- quccft . Vidceuudcm lib. i.dc nat.anini. cap. 1 1 .per totum . Chamseleontcm apud Lconem X fummura Pontificcm fc vidif- fc teftatur Picrias,HierogIyph.lib.z7. SEMPER hiat] Hiare , propri^ cft orc III. apcrto fpiricumcmittere.Accipitui tamcn Hiartj, criam pro (poncc,auraliqua vi cxtcrnaape ririfiue fcindi,vt lingua hiataridicate, tcl- Iusa;ftu;hiant ctiam florcs,quandoaperit turjoratio quoq; hiarc dicitur , qu? mal« coniunda concinnataq; cft.Pcr translatio* nem fignificac mirari ,dubitarc, ftupcrc Viig.6 AEneid. Incertti^ clamor frujhatttr hi^ntes , Reciprocat.] Repecit,retrofleditur, vel Recipro^ recipit.procare,peterecft,vndc procax, & cartj, proci di(fl:i. Rcciprocum vero a recipien- do diciait Varro.quiaco rcdeat vnde pro fcLlum cft. Hinc maiis& anim? recipro- cario . Hoc loco vero reciprocare propric ert auram reforbere,fubindeq, rctrahcie : fic enim Liuius rcciprocarc pro rcfpirarc vfurpauit. Vefcitur aura.] AlluHoad Proucrb-r^» r^/iri M' to viuere . Populari aura vefciy cft populi rr£flare ad coruos redigi^quam aduhtoribus exponi . qiioniamilii morti- cinimodo coiireftcntiu' , iii etiam viuos boiiosquc laniatu pcf>ifero etcarnificeut . Idem iiueriogatus, quxiiam belHa mor- fum habeict: omniu.^i noccutilfimum.' rc- rpoiidit.Si de feris iiuerrogas.eft obtre^fta- torrfi ^emaufuetis.eCI: adiilaror. Nam ob- tre6latorquidcm prx fe feitodium, adu- lator aurem fub am ci perfoiia mnho Ix- ditgrauius. Et hi tales.qui probe lo . CO LC H I DO S ingremio nidum quid congeris ? ch Nefcta cur pullos tam male credis , auis \ J>irA parens Medea fuos fauifsima natos Perdidit > & Jp^ras farcat vt illa tuis ? COMMENTARII. ^59 eu, BA s 1 fiijeinfiftat f^atiia Mede?, ftri- ^ftoferro infantem nudiim petcntis , iii cuiiisgremio aiiiciil^e aduolitantcs ni- dum conftruercappatcant:red ponc infans alter nudus& faucius, quafi mortiuis ab- icdus humiiacear . C V M Epigrapha huius Emblemacis conueiift illud Sencca; de beneficijs 4 cap. i^.Qnomodomale filia* confulit, qui il- Jam contumcliofo & farpe rcpudiato col- Iocauit:quomodo maluspaterjfamilias ha- bebitur,qui negotiorum geftoruni damna topatrimonii fuicuram mandauerit:quo- modo demcntiflime teftabitur, qui tuco- rem filio reliquerit pupillorum fpoliaro- rem:fic peflim^ benencia dare dicetur,qLii cumque ingratos clegir, in quos peritura confcrar.Hocei Gr^co ArchitcPoct? E- pigram.lib. r. Hi (ptKo^opyletv. Kittv o\uVt vtj ri if^/iTTctuev» ^vx^- fjLiJif^Hilf ypATl^ 'TTVKTlS^t VOOSOTpO- iKT» 7(thi-)^v Tt^iV ffio im i^i ^v- KoX^^iS^Ai fj.{iS* iSiav (^^^AyAvm 70 ■ Ki^^V i Terram omnem.infulasq, peruolitans m hifundo , MeJe:» in pida tabula pullos alis? Sperasautem pullis implumibus fidc tuis hanc feruaturam Colcliidemjquae neqj propriis pepercit libei is ? Tot faltus , vnddstjjemenfitt 0 hirmdoivo- latu , Medest, inpicia, nidificcts tabula ? Tu^tuos fore fecurosftibi fida putanda , ^lujzneq^ -vel natis dintfepercit^erifi Maruiluslic eipofuit 5. Epigrammaton paraphraftic ys ; ^iuid vaga tot terras vrbes^ emenfa vo- lucris , Colchidos in fMo nidificas gremio* Tignoribusq^tuis credis mxVe fanafidele ^ ll>fe la cruda Medea. Mutalo toHs^ Mutalo y ntfidare ifigli tuoi A chi gia vccife i fuoi . Multaaliaextant in Medeam epigramma- ta in lib.^.Epigram.Gr^cor.fir i^pcoiSetf, vnum tamcn ciufdem cft argumenti,quod fic habet; KoK^^dSct T)}v i^sri Trcuiriv AActVof Ki^i\utvcv ivJ^pct Tolf /- S^loii ,eiv au Tn^ov ev dx^^oTpioif Id expli- cat Socraces apud Xei ophoiitem Iib. 5. ci srouvvij. Dcm^-^c colloquio ciim Glauco- ne . Referr Plutarch. ivyetfxiK. ■Tretpcty' yi\. Qu^a racione Timarchum impudi cici? & prodigaliratis accufauic AEfchines, non tam vc homuiem probro ariFiceret , quam ne deiuceps ad populum conciona- recur.Qui cnim rem famiharem adeo ma- le adminiitiairec , indigiuis videbaturcui publica crederentur. Pra^clare Tiberijfa- dum iiiemoraair .1 Coin.Tacito: qui vt honeftam iniiocentium paupercarem Icua- uic:ita proJigos, &: ob Hagiria egentes Vi- bidium Varronem , Marium Nepotcm , Appium Appianum, Syilam, Virellium , mouic fenaru,au c fponce cedere pailus eft. Gorgia orarore publice aiiquando dicen- te,vt concordiam fuadciec, Melanthius no fuftinuit:aiebac enim de pace eum minime alijs verba facere debeie,qui fibi , vxori & ancilI:£concordiam perfuaJere iion potuif fec.Idcm in Laconicis : Agis Archidami fi- lins ei minime Duci fidem habendam dice bac,neq; credendum luuenum cxercicum, qui fuam ipfius pacria mifere prodiditler. Id dicebat Ephoris.qui Imperatore quen- da lubrics hominem fideiinhoftes mitte- bant . Egregie Ifocrares ad Demonicum: OTctV 'J-rip Ttf moiie ^f. tradlusefl. Neqiie veio gra- uabor Jocum integrnm fublegere ; T«* Tov J^i r»( etv^paTrlvn^ ivS'fiet( 'Trpof^a ^eiov i^ivpi Qedf TpoTcv , iTrt^Hf TtiP ^v^Xj^v ymva habeat fe iujfu De i fubU^ tum efje in currum > validejue aurigatio- nem regere debere» nimirum haiberas mo- deraturrregitj', currum,&* equorum teme- ritatem contundit.At equi diuerfum appe- tu?7t curfum y temereque huc atq; illuc ra- fiunt currumjiic ad petulentiam,ingiuuie Ac contumeliam , tUe fi vieeriteii prApotentts equi -oiSyfertur currtts prQ libi" dine vi^oris- '§^0 fit, vt vi^rice interdum fetulantia , vna currtfs auriga ad con, tumeliaSiConuiciatimpuritates,atqHe alias nefariasy minimeque fincerdS voluptates j interdum vero dominante iracundia , in multof variasqt^ calamttates vterque fera- , $Hrinpr4ceps . Huc ctiam tefciatn cotn- . mode illud D.Cypriani.cx lib.Dcdircipli na & bono pudicitia; : Coerceat animus , ait.ftimulos carnis,refr^net impetum cor- poris:Accepic hanc enim poceftatem,vtiI- liad imperium cius membra feruirent. Et quafilegitimusac perfcdus auriga vltra concciTas corporismetas extollentcs (e car nisimpecus, coeleftium prxceptorum ha» ben s rcflcdat,ne vltra terminos fuoscur- rus iftecorporis raptus in periculum fuu fccum & ipfum rapiat aurigam, &c. IN pr&ceps rapitur fruffra ^c] Allu- dit ad illud Virgilianum , _„ — Iruftra retinacula tendens, 'Fertur equis auriga,neq ; audit currtis hfi* benas . Ecad prouerb.D^ curru delapfu4.C\tzt\\% ex PUcone locus eft in Pha:dro,qui cxpli- catur commodiflime a Plutarcho, Qua:- ftionum Platonic.8. quo pertinet Cicero- nis hoc e^.TuCcuI. Exifle e poteftatc di- cimus eos,qui efFr^nati feruntur.auc libi- dine,auc iracundia- Qui igitur exifle e po- Ceftate dicuntur,ide6 dicuntur, quia noa funtin poceftatc mentis , cui regnu totms animia nacura tributum eftihinccompo- tes & impotes^quianiinum habent,vel no habent ni fua poceftaie . Auriga] Aurig|a non dicitur abauro,fed ab aureis;funt euim aureae lora fiue fr^ni, qui equis adaurcs alligantux^ficuc oreac j quibus ora coercentur , ^fpTAni quem vehtt orts.'] Manifcfta allu fio ad par?miam,.Of infr£ne.id eft , ei^' Katio quem nuUa gubernat] vide pro- uerbium,f.v/V^' nullaratio , oKi^pa ^ ip,t,gfffs. tes,quibus nihil credcndum facil^ , quod ^ fit ea aetas lubrica ccrt^,& pr?ccps,& qu? nifi macure refr?ncrur,triftem cxirum fcn furafic. Arguce Dion Chrvfoftomus : cipoS^poTepis J^fTreu ^ctXtv^ • Et Ariftot. Moralibus ad Nicomachum : ^d\t^of KATetfAAVTtVtC^CU Tepi vsaV , tfVa^^atW^ ys(TA fJLiTA/Sa' A«tf eiKKoTi^iffi AKhoftpoiAZVH • Elegant cftdefcripcio adoleli^cntis apud Horatiunt cpift.ad ' ifoncs : Cereuiin vitium fieBit monitorihtts aS^et ^ Vtilium tardui prouifortprodigtt^ Aru , Sublimis , cupidu^^ ^ amata relin^trt pernix . Qiiid pluribusopns ? Tria fibi vidcridif- ficilia dixit fa^^iens HebrxuSvviam auicu Ise in aerc medio volitantis : viam coliibri in media planitieobcrrantis; viam naui^io ajquorc medio, fed omnium difficillimu , viam adolefcentis in ipfo ajtatis feruorc lu- xuriantis.5ed mc rcprimo.ne mctas excc- dam lcdionis compofitx ac modcratae • ^^4 Andre^ Alciati In temerarios . EMB LEMA LVI A S P 1 C I S aurigam currm Phaethonta fatetni^ Igniuomos aufum jle^fere Solis equos : Maxima cjui poEquam terris tncendia Jparfit y BH temeri tnfejTo lapfus ah axe mifer . Sic pleriqtie rotis fortun^ ad fidera Reges Eue^i , amhitio quos tuuenilis agit ; PoB magnam humani generis cladem^ fuamq^^ Cunciorum fcenas denique dant fcelerum . COMMENTARIL SO I radiatus ciirru fuoaureo qnatnor cqins^iicet hoc ioco citio rantum fint co!i(picni) vehitur, qni dum confternati & ferocienres videnrur, iuaqncm aurigam fuiim h curru rclidis habcnis dant praeci- oirem . Phas TKON iili^HS Soiis & Clynne- nes Nymphse , iuucnis maximc tcraera- FalfulcL rius,quiarjcganrcr ac importune a patrc phaethi efrtagitans,vt.currum &eqnos,quibus Sol tn , vchirur,Hie vjio gubernare permitBcrecur: imperrauic, fed oneri dif?ici'limo impar . Equi cnim i»noro vc6lore pcrrerriri.in par rein conrranam incli;:aucrunt , quos ipfe 'extra Emblemata_> C extraviam currcntcs rctinere ampliiis no potuitj indc magnnmiu terris incendium cxortum, adeoq; vt vniuetfus conflagra- ret mundus:& lupitcripfec^lotimensil- lum fulminisidudecurru pr^cipitaucrit, & m Padum deiecerit,vbi fuit fubmerfus. Hinc Ouid.Iib.i.Triftium: Vttaret coelum Fhaethon yfi vmeret.et quos Optauit fiultetangere noUet equos . Totam autem Phaethontis fabulam,& pr? cipitem eius cafum defcribitlate Ouidius a fine i Metamorph.per magnam partem 1 Ciceroquoqj3.Offic.fic de Phaethonte meminii: Ac neilla quidem promifla^er- uanda funt,qu? non nifi i js ipfis vtilia,qui bus illa promiferis. Sol Phaethonti filio (vr redeamus ad fabulasj fadiurum fe elTe dixit,quidquid optaflet.optauitjVtin cur- riim patris tollererur.Sublatuseft, atqjis antequam conftitit^idu fulminis deflagra uit.Quanto melius fuerat,inhoc promif- fum pc^ris nonefle feruatum?PIinius Na tur.hiftor.Iib. 5 y.cx. Phaethontis.inquit, fu! mine idi fororcs fletu miitatas in arbo- respopulos, lacrymis ele^ftrum omnibus annis fundere iuxta Eridanum amnem , quem Padum vocamus,vt plurinii Poetae Grasci dixcrunt . Sed paulo inferius fub- di^:Phaechontem in AEchiopia A.mmonis obijfle Theophraftusaflerit.&c. Vtitur e- xemplo Phaethotis HoratiusIib.^.Carra. ad Phyllidem amicam,qui iUam monet,ne altiora fe petat,fic ; Terret ambufius Phaethon auaras Spes, & exemplutn graue prAbet alct iegafusy terrenum equitem grauatus Bellerophontem . Semper vt te digna fequara: ^ vltra G^am licetfiperareynefa^putando, Diifaremvites . Placet hucaffigerecuiufdam anonymi car men non illepidum de Phaethonte : Aufus in &ternos iuuenis cofcedere currusy Jgneaq-, audaet fumere lora manu , Pblituspariterq,fu$jmetdqipatenfA, ^luos mundo iparfit ignibus ipfeperit . Etilludbreuiuseodem fpe . z67 4i(hAet m^atOY. CrAcia BetrhariA lento coUifa duello , StHltorU regum ^populom continet &flus» Noncft ambigwiim, cjuin fccuiiusseiiura IradiixilTent, & gloriam credo meliorem fuilTent confecuti Bobili^Timi Imperacoo res, Cyrus, Xcrxes, & Alexander, fi fuis contenti finibus,malui(fent regna propria tutari & adminiftrare, qnam armoium-a- lea plusquam pareflrei,alienisinhiare . I- tidc &innumerabiles alij,quorum elFcra- tior ambitio,regnandiqj cupiditas, & futi &■ populiiutcritum acccrfiuic.Qjiud eiiim, vtcajterps taccam, aliudfecit Alcxander, auanquam prajclafis iiaturje & dodrinje lubornatusmuncribus,quam vr graflato- rum priiic^ps orbem circumcnrfarct, fibi fuisqj laborcs 3c «olcftias innumcrabilcs crcaret.nullttmqj quietis &otii fincm pro ponerct? Huius infatiabilem victoriarum htim nullus vd profperrimus fucccffus TPquam rcftinguere potuitrnullus honos, quamquam magniis^ eius ambitionem fc- dauit.Itak]4 non concentus ampliflimoim perio Per^co.impctum fecit ui Scythas,in Ba^Vrianosiiri Indbs, vltra ctiam progrcf- furus fi per coptas fnas licuifler, aut nifi morte vio|cnta tcprcfTuscfTct . Qiiiddc PompeioJquanta virtute &cxpcrieHtia vi- ro ? quam magni a fuis habito ? nec cnim vna caufa fuit cur a Romanis,aliisq; gen- tibus maximoiq honorceffet.Enm ramen roifcre occaecaiiit,tandcmq; perdiditinfa- ua ambitio,ncc fc modo,fcd & patriam & Remp.qtiam dcfendcre fe iailabat,oppref ^ fit & fuueftc dilaccrauit . Tpcns cnim in aucupanda ^loria,iii cuius cbmhiunicatio ncm admitti ncminem fuftmebat , dum Spartacum pcrd©muit,dum Lucullo cri- pit vidorias PQnticas& Armeniacas,dum Mctello hbnorem dc piratis fufFuratur , vnusq; ommbus exccilere,omniumq; glo riam obfcurarc cogitat,alienauit a fe opti- (morumqiiorumcunq; animos.Eirgodum potentiam fuampurat egrcgie fultam C. Caefarisaffinitatcquem fibi adiunxerac ad fuas vires firmaiidas,ab eodem fuit oppref fus Et hos quidem fuaeciuitatis Phaethon ras rede dicimus,quales nimium multos fuperior parrum & noftra vidit ajtas-Con- ftaminus Manalfes Annal.de Michaclolm peraioic hupc in mpdu fere fcribit: (quia. enim Gjrajcanon fuppctunr, Latinam ver- fionem huc^onfcrrcnon verebor) vbiMi- chacius maturam ad stat«ni pcnienit,ia- qucfolus amplitudincm iicgotiorum Im- peri j procurare coepir,reapfe verum illud probauic elTe quod eft in fabulis.Qiiippe mox vt altcr quidam iuucuis Phaethoii , currucon ccnfo, totum Romanorum im- periura perdidit,& ipfe dcauito parrioque regno>veIuti quodam curru, eft deturba- tus & excuffus,non pronus tanium cades, fed ctiam dcorfum Ijedens.Quippc luxu- riofae humida^que vitx fcdcdidir,velutal tcr Ncro,immodeftus in vino,animoefF^- minato, impudicus, temulentus, omnem pecuniam in collufores exhauricns,qui e- rant fcurrajimpuri, curruum agitatores , mimi , primoftacim diluculo tcmulentiae dcdici, delicias ciborum & fuauium obfo- niorum auide quaircntcs , totos dies apud inucrccundas mulieics exigentcs,potorcs, ]udioncs,Ijbidinum flammis fu rentcs:qua lis fcilicct olim erat ille Sardanapahis.rex Niniuitarum, &c. Quod dum meditor,vl tro fcfe ©ffert Caroli vltimi Burgundiaj Ducis fatum dcploratiflimum , qui pro- ptcr virtuiem bcllicam , & ditionemam- pliflimam,inrer Principcs fortunatiflimos habcri potuiflec,fi vim ingeni j , qua pollc« bat, & magnitudinem animi,qua fecerti- bilem & formidabilem oftenderat , ad fua potius afleucranda , aut ctiam augcnJa , quam ad cxtera expugnanda conuertifleti nec fane tam infclicem Biortem obijffet . Huc refer Adagium, Aut Regem > aut fa* tuum nafci oportere- &, Hahenevf ignarui nontraBet* Fabulam hancalij alio traus» fcrunc , nimiriim ad infignem quandam conflagrai^oncm , vt PlatoinTima^o , cui Lucretius lib.y.fubfcribit . Ficinus, & ali- quot alijjtraduntfuiflfeComctam vaftum natura folarcm,qui tandem diflblutus.in- tolerabilesaeftusconcifauerit.Sed h?c pra: ter rem.Si ad mores refcrrc malk.apponc re huc potes excmplum FJamini j Confu- lis , cuiustemeritas infigne detriir.entum fuas Reipubl.attulit. Valer. Max. i.cap.(^ inter Afridem . Talia figna] huiufmodi fymbolum . Magnanimus Agametnno] Agamerw- non filius Atrei & AEropes,de quo multa Homerus.Nam rex fuic Myceiiarum , & ydmern rcgum iti expeditione Troiana; fic di- i>nde ^^^^ h/cL\- , id t{\,valdeySc fJLify.vcoi ma^ *-ius . rieoJuro,Qu:iC\ quidiuduret in bellojauc quim opfiaiida vircutefitindefeflus.Pau- 16 tamen aliterderiuat Socraresapud Pla- tonem nv Cratylo.quamquam ratiojetymo logia: eodem tciidat. Etymologia veto ha;c cti , a viaoria, & adhjcc damna patitur atiocia.Emblemaaiitem cx Imaginibus mhU' Philoftrati pctitum eflc.pcrrpicuiim eft,cu *^ ius \\xc funt vcrba : Herculem in Lihva hiloBra dormicntem , poft Antxum fupciatnm, petitii . Pygmxi inuadunt,n Antajum vlcifccren- tur, cuius fefratrcs afterebant , non quod athlet2e,autilJiparesefrent,fed quod terri gen», &aIioqni fortcs. Quibus e terra e- xeuntibus(nam veluti formicx tcrram ha- bitanr) concitatur arcna>non aliena,fcd pro pria,propiijsqj manibus culta pafcuntur. Ciim meffisaducnit , fecuribus dicuntur vti in (picas.co quod arborcs eas arbitren* tur-Sed 6 tcmcritatem,Herculem dormiS tem feinrerfedurosafteruntjquem nec vi- ^ gilantem formidarent. Iple vtro ex pala:- ftra dcfelTus dormicns in arena cubat, cxa* iiimisq; anteipfum iacct Anra:us.Pygm?o tum vero manus Herculcm circumfiftit, vnaqj.phalanx Iiniftram,du2dcxtiam in- uadunt.Sagittarij & funditores pedes ob- fident ingentcs tibias non fincadmiratione fpedantes. Alij caput oppugnant , inter quos erat rex, hucq^ machinas omnes im- pellunt,arccm vcluti muniiiHImam expu- gnaruri,admouent ignem coma;,oculis far culos, naribus &orifores, ne, cum caput captum fucrit, poflit Herculcs rcfpiraie . Dum hxc circa dormientcm aguntur»ec- cc hicerigitur, tanrumq^ ridcns adeHTe di- fcrimen,boftcscolligic vniuerfos,inq; pel- icm leonis congcrit,ad Eurift^um {vtcon iC(5lo) teportaturus. Hccc cx Philoftiato . Meminic figmenti huius Politianuscpiito Iaquadam,his quidem verbis: Vincere no magis te po:ui,quam Herculem ridiciili apud Phih>ftratum Pygm?i,quos ille om- nescorreptos lcoiiis pelle inuoluir.&c.Me miiiic & Alciarus nofter Commcnrar. dc miitiq; pedum prajfcriprione . RECREAT dum corpora Jomno] Idcm arq; dormic. Virgil. Flaadam per 7ncmbra quietem hrigat . rtfiO. . picea] Piccam, quintam cedri fpc- cicm clfe docecPlinius lib^i 6.cap. 10. Ar- bor eft feralis , & funebri indicio ad forcs poiii folica. Vnde Virgilius de tumulo Mi- Uni loqucus6,AiuQd aic ; II. ProcumhHt piceiyfonat tcia fecurihtis ilex > Clauam ] Claua Herculi artribuicur proarmis piopri js. Vndeillud : HerculM armata efiinuicia dextera claua , Er alibi : Num tegit Alcides nodofd rohora clau£ ? Vide Prouerbium,C/^«/z;« extorquere lier cult . Alciden] Herculcm,fic vel ab Alc^o Alcides - auo,Amphirryonis & Perfei^patrejvelatTro' Tt^fO.Kmij a robore & fortimdine didum volunr . Tygm&amanm] Pumilionum & nano» PygWAt» rum multicudo . Vocantur a Philoftraro olvrdy^i^TTou^ieL . q.d. cubirales pueri . Euftarhius & D.Auguftinusdeciuir. Dci i^.cap.S. Nauosaiunt Pygmscos appella- tosa ^'jyuVi^tX '7ri)yy^> quod cubitum^fi- gnificar.-vel tw^oV breuis.ltaqi Trvyfy.euof, qwkfiTniyyeuoS' Hi per cauillum ^owz«^j Homines triipithami vocantu r-Tales aurem homun trispitha cionesexrremas AEgypri parrcs inhabitar, mi. agricolarioni deditiy fubinde cum gruibus bella gerunr,ab i jsq; fcjpe vincunturjqudd innuit Homerus 5 .Iliados : Ac zfeluti fonitm ingentes Athere ah aito Ingeminant trifles tmhres hyemeq\perof£t. Lata grues cani repetentes littora JPer.ti , Fygm&A hellum genti crudele minantes . Pomponius Mela Iib 3 . cap-9. loquens dc (inu AtabicD:Fueie, inquit, intcrius Pyg- mde fugatos a gruibus aic PJi- nius lib 4.cap. 11. Dehis ortum Prouer* bium, Pygm£» breuior. Mantuan. Inter Pygm&os non pudet ejfe brtuem . Ouidius dePygmjcisIib. 6. Meramorph. fic fcribit.* Altera Fygm&&fatum miferahtle matrt4 Fars habet.hdc luna tujfit eertamine vicia, Efje gruemypopulnq-j futs indicere beltum . De Pygm^is pUna vide apud Plinium lib, y.cap z.Ariftorcl-S.de nat-anim cap. 12» Gellium Iib.i;.cap.4.CIaudianuiH lib.i.in Eutropium, luuenal. Sat. i ^.Prcuerbia , Vygm&orii acrothinia colojfo ada^tare. &, Commnnts Mercurius . Manus] Non facile verbis inhafreo, nifl j^^^j^^ qnantnm ad aotiquitaris noritiam facianc , ^ libcraliorem,& ue multa,video verbum, manut^x^ow raro accipi pro hominum mul titudincfvt apudTull.i. Verrina: Comi- ttidint^ , Andre^Alciati tes illi tiiideleAi.maims crant tuar.-prjefc- d:i,rcriba;,medici,accenri,3nirpiccs , pra:- coues,maaus eianc tua:;vL qiiifq; ce maxi nie cogiiatioiie,affiiutate,ueceflicudinealie na attiugebar, ita maxime mnuus cua pu- tabataivcohors torailla tua,qua2 plus mali Siciiia:dedic,quam liceiuum cohortes fu- gitiuorum fuu]enc,tua manus fine cotnro uerfia hiic.Idem lib.^.ia eundem:Non ho fl i u ni ad ue n c u , ne q ; r epe n c i no p r ^ed o n u m in»pecu,fed ex domo atq; cohorce Prxco- ria manum fugiciuorum inftruclam , ar- macanique ^eniffe Itemeadem oratione; Vc cuui pcriiideapud te Prartoiium ini- perium ,ac nomeneflet, ad iliam paruam manum extingueHdam.ducem tc, princi- pemque pra:bercnt.Norter hicdc tecepta- toribus (icariorum aote : Latronum.fHrumijj manus,(^c» Frojiernere lctho.] fufFocare,elidcrc,tol lere dc medio . FoJJe] quod ciatdS^uvAToV' Putat] quod eratctvoijToi'. Scipio Afri- canusdicerefolebat, in rc milirari turpc verbum tC\Q,Nonputaram.c\uod aliis in ic bus interdum locus datur male inftituta polterionbus confiliis melioribus corrigc- tQ-yicd qua: ferro peraguntur.ea non opor- te: temere aggredi , quod hic crror fere cft inemendabilis . Vires non bene do^a /uas] Gtxca pbra fis,pro,non benedimenfis viribus fuis.nul la rationehabita imbccillitatis fuarum vi- lium . Excitus] Excitatus a fonino.Liu.Iib. i. Hercules ad primam fomno cxcitus. Proterit hojiem] Facile vir magnus vi- dloriam dj: pufillis nanis retulit . I.t [aui implicitum pelle ^c-] Partem corum concriuit vt pulices,partem reclu- fit in peile leonisjfortafre vtad Eurift^um ferret . Leonina autcm pelle dicitur vfus pro thorace Hercules poft occifum infil- uaNemea lconem cruculeiitifiimum , de jy, quo Thcocrit. & Diod. Siculus , & nos XihiiprA Pofte^ • , , ter -hires AroLOGvs hic admonet,nihi| pr?- fufcipien tcr vitesaggrcdiendum, nec vllum fufci- dum , pieudum ncgotium.ad qaod pcrficiedum vires no fu|>pecant.Rcc4^ Pindar.Pyth./?. XpW KA^' AUTOl' C6« TfltfToV OpaV (JLiTpOV, Oportet quifq; fui modulum ipe^et.Sic Pro pertius; Turpeefi quod nequeas capiti fummittere pondus , Et prejfum inflexo mox dareterga genu. EtCiccro i.Officior» Suum quifq; nofcat ingenium, acremq; /c & vitiorum,& bo- norum fuorum iudicem prsebeac^ne fccni ci plus quani nos videantur habere pru- dentia:;neve hiftrio videat in fccna, quod no vidcat fapiens in vica. Pindarus Nc.io. YiAKi^TrdL S"' if,lf AV^pdTTOK OIJLIKhV Kpif (Tovcov . id cft : Difficilts pugna efl fortioribm repugnare 'velle . Quod mihi dcclaiac in Vrania Herodo- tus; S^xiVAyLii UTrip eiv9peu7rmv « ^Affi- /^i}0( i^i uTnpiJ.iiKHf- Scd, ni faIIor,con- ucrti fabula in eos poceft , qui licet tcnuis fortuna: fint, aut ingcnio non perinde va- Icant,audcnt tamcn potentiorcs, vcl ctiam dodioresimpetcre, quocxconfli^lu nihil rcportaturi fint pra^tcr infamiara & dctri- mentum . Allufiocft ad prouerb. Cumfis nanusycede. Qjiod intcIJexifle vidctur Ammian Marceliinus zj.Jib.qwo locima gnum Inliani Imp. animum cclcbrat,& maledicorum in co contcmpinm illud ef- fert proucrbiali fchcmate , coquc cruto c Grascoapologo quopiam:Fruflra,inquit, virum ciicumlacrabant , immobilem oc- culcisiniuriis.vc Pygm^i.Thiodaroasagrc flis homo Lyndius cum Hcrcule . Quo innuit lulianum nihilo magis comroocum fuifte fufurronum & blateronum aulico- rum conuiciis,quam HercuJesiIle//g>'Ct- Koa-cofJLOi »^ ixeyAAO-fi vircsno fup- pecant . Jinporsi-' Emblemata_» . 2.73 Impoffibilo. E M B 1. E M A L I X. J. \ B LV I S AEthiopem qmd fruHra ? ah dejinc : noilis ^ llluHrare nigrie nemo potejl tenebradcin alterafpeigendo ...... .... w.^.....^ , alterabfter- gendoiii nitorera dent,& candorem . E X Luciani Difticho translatd, quod repcr-riir lib.i.Epigram.Grajcorum , tit. tis eiS'-Jva.Tov,fic enim habec : LisTt fj(.ctTiiv vtTTT^s J^iy.A^ hJ^/Kov; /- ..^ ■ o-yjo Ti'^'iif , ■ « i^uva nullaque induftria «orrigi aur murari queunc Sed fpeciatim hoc torqucbimus in eajquie fucata funt & iimuIata,vtgloriam inanem,non vitas me- iitis,(ed precario eropt9m,cuiusomnia fi- inulacra,vt fic dixerim, tanquam flofculi «eleriterdecidunt:quandoqnidem fiiivula- tuno qnicqnam non poftiteftediuturnum» & fiifta cito adnaturanv redeunc fuam^Ve rc Flaccus : ' N^ifura^ expeUf^ fUrcaitamm ufq^ refurref. Mcnandei r W ^t/cr/f et-^AVTcov tZv ^iJ^AyfxitTeo^ KpetTH . Uatura omnibuf doStrinis imperat . Vel hoc traducemus ad moresindociIes,& indomitam quamdam naturam.quaenulla viautarte micefcere poteft,vr funt efFera- ta quoriindam ing'enia, a quibus non pof^ funt auelli, quas rudibus annis primiim percepta funt.Nam ^ipfemel efl imbuta receSrfirUabitodare Tejfa diu., Tametfi enim ad tcmpus defiiiere vidcatur inplcrifq; cacoethes.multaq; prohibcanl 2Ctas,metus,& magiftri; eum ramen habi- tum delerc,nedum rolIere,ferS no eft qui poftit. Adfcribam huc Epigramma lepi- dnm Anuli ex PiHs , tametp^ gd mores natura re^ currit Damnatos ,/ingi ^mutari nefcia : nam quts Teccandtfinempofuitfthit quando recepit EieBttmfemel att^it z de fronte pudorem* V.-pianus lurifchanc thefin ad fpeciem fa- fing.ularis aptauit, 1 prajcipiunt, fF.dc 2edil.edid:.mancjpia,qua; rudia funt,pra2- fumuntur effe (impliciora ► & ad miniftc- ria mulco ar>tiora,trita vero & vctcratiora diificik efi rcformare , Cuculi. EMBLEMA LX. D V RlCOLASi agrejlegentis , flerique cucullos ^ Cht vocitent^ qu^nam prodtta canjfa fuit f Ven zy6 Andreae Alciat IT. locus . ChchU mos . V ere muo eantat Coccyx , quo tempore vites Slui non dhfolmt , ture vocatur iners . Tert oua in nidos alienos , qualiter ille , Cui thalamum prodit vxor adulterio . COMMENTA 1 D V A B V s arLoribiisinfir^cnt Hiiasa- uesjviii ciiculus in ramo ; altcri cu- nica in mcio.qua» ruppofita cuculi ouafo- uet , fua eflc crcdciis . Qj' o n hoc cmblematc exprellit,idc nobis luculenter enarrauit ipfc Alciatus lib.j.Parerg.cap. y.his vcrbis : Cuculum vocant.quimatriraonij fui iiicuriofus /ic , quiquc vxorcm fuam moschis permittat . Cucubitarc vetbum confinxerunt , quafi cuculirare. Ego cuculos peculiari couicio agticolas Hidos apud vereres legi, «juinc- gligentes,focordes,tardiqje(rcnt,qu6d no piins putatas vitcs haberentjquam cucn- lus caiiere ccepiflct.Horatius; Magrui compellans voce cucnUum . Graccc kokkv^ a voce dicitur,vtappareat vcteres Gra^cos ypfilon per u, eo more , quo nos Latini facimus, pronunciafle.Re- centiores Grammatici Cuculos dici hos homincs putant a naturaauis,qn^ inalie- num nidum, maxijne Hypolaidis, q uam ipfl Curucam vocant , oua fua transfert . Sedhac rarione noncucuIi,fed curuc^di- ci debuifleutjcum non ipfe in alicnum, fed alij in fuum nidum congerant; vnde & a- dulterium di & He^iodum,a quibus hsEC fumpra fuut. Addit infuper.-Quin ar- bitror in conuicio cuculi , alliifum ad vc ccra cubaJi.Ariflotelcs lib. lienis(vtaiunt] femper paritnidis? An quia natuta ducc animantium j^onnul- la profui cuftodia, multa callide Sc pru- dentcrfacerc videiuur ? Qu^amobrem ra- tionisnon omnino cxpcrtia efle bruta ple- riq3 philofophorum contenderunt. Timi- ditatis igitur fu? confcias cuculus.vtpotc cjuiaminimis quibusq; vcliicetur auicu- Jis > ita non fore tutam generi fuo flirpcm ratus,ni fefeller!t,nullumfacitnidum,fcci ad aliosdeuolat, vbi adulceratofoeta nixu pro fuoalienum &: fubdititium cducatcu- culura.Vide Plinium Iib.i8.cap, x6. Pie- rium Valcr.Hicrogiyph. lib.if. RVRICOLAS &C.] Solcnc, inquit Por- phyrio,la;uia ruflici (ali j lenti legunt) cir- ca viani arbufl^a vindemiantes a viatoribus cuculi appcllari;tum illi prouocati, tanta verborum amarituduiem in eos etflmdur, vtviatorcs illis cedant.contenti eos cucu- lositcrum atq; iterum appellaflc • Acron hxcalFert; Hoc aurem ipfa rc nouimus , querradmodum viatores , quos in icinere per agrosconfpcxerint vnidemiatores.con uicijsagirare g3udeant,illiq; ita refpoude re,vtcui:ulum eura appellencquafi pigru, ignauum fcilicet ac nihili hominem . Sed hoc parum eft,alitcr hodie resagitur, ca- lumnijs vehementioribus obftrepitur: Via tores enim eosnunc Pulrerones,nunc Cor nuros, nunc aliisatq; aliis conuiciis inccf- funt. llli contra,fiue ciuis, fiue magiflra- tusjfiuc rex ipfe occencare cospcric , omne opprobrii genus regeruntjretedisqj poflc rioribus turpifljma quasquc minitanrur : quamuis id impune toto agro Campano Neapolitanoq) tempore vindemias licerc audio.ncmpe ncquid libertatis Libcro dc- trahacur . Cucullos] Dicitur etiam cuculus,idque frcquentius.Martialis : G^amuis permultos cuculus cantauerit anncs , Alias Cur euc; lus inni dis alii nis pA' riat oua Cueul qui fi: Cui lus Emblemata-» . X77 Alias cuciillus fignificat tcgumcnrum ca- picis,Iuucnal.Sar.3. ContentHsq-y itlic veneto , tiuroj-y cucuUo . Hinc Bardocucullus . Item inuolucrum chartaceura,quoin ■itorcs & propol? pul ueres & aromatac6dunt,GcrmanisSio MofcJla; Inde viatdr 'Riparii fubiefia terens ,hinc nauitM Ubes» Trobra canunt feris ctiltoribui. Notaturiners] ignauus,otioft»s, qui ni- hillaboiis vcl artis facit Virg. cclog.i. 2jbertai,qu4ifera,tamen reSpexit inertcm. 4JcoU Irert ouainnidos tlienos] Agricolae, in- H diHi » domum . Et paulo poft ibidem : Canc captte te cuculum vxcr ex lufirtsd^- mumrapit . Hos tales Ita ica: lingu^procacitas etiam ^^rcf qut Hircosvcl capros nominat , inuenro non /''^' » ^ adeonoAio^vi nuliam fapiat antiquirarem; ^^^^^ crat cnim caper apud veteres hicrogiyphi ^^^' • ctim eiuSjqui vxorem haberct adulteiam. Atquc iiifuper illud ad. gium fercbatur in fpurioSjfi dc patie quifpiam qu?ritarct,vt refpondcrcnt,T«f fJ.tnepos coi ai^ . Matrts ^uipfeut capra.^ditti caprarnm natura in- 5 3 ftabilis 2,78 Andreae Alciati Becchui ftabilisjlubrica, atqftcmobilis admoelum eft,quarc hoedusin caprilibus a macre tan tiiin dignofci potcft. Quod vero funt uon iliiterati viri,qui ditfierinm iiide fumptuni putaut , quod hirci fuas fasmellas iniri ab alio facile patiuntur,etiam(i coram fpeda uerintjVt quem notac luuenalisjcu dixir: "Docins ad calices vigilatijiertere nafo. aliter traditum ab AEliano Jegimus (vte- tiam fupra retuiimus ) qui fentire hircos riualiratisatFe(5tum teftatur exemplo Cra- thispaftoris, cuius dormientis cprebrum capercornibus in eum incicariseJ;feric,pro pcerea quod depreheufus eftet ^beo cum capella , quam amabat , Veiverea copula mifceiijde quo vide Coelium RhoJig lib. 1y.cap.3x, (proh pudorihircum quadru^ pedem a capro bipede honeftace vinci . ) Q^uod verd vnlgw^Becchum vocitec eiuf- n^odi notae hominem , annquiftimam enfe divt^ionem inGr^corum habecur commcu tarijs.Apud hiftoricosenim Iegereeft,l-»fa- inecichum AEgypci regeni Phrygiorum anciquicatem ,'de qna magna inter Aigy- ptios & Phtygas erat concentio, in Aigy- pciacis pueris humano omni confortioin hibicoeducacis , eoargumenro depreheu- dilfe.quodex fuapte nacura Bech y^xqnwn ciareiic,qu(^ voxproprie caprarum & hir- corum eft,eoq; vocabulo Phryges panem appellarent.Roftruna veroaujum plerifqj nunc Icali? {ocxsBeccho niicupaturiquod iionnefciuit SuetQnius,agensde A. Virel- 3io,cui Tolofas naco coguomen in pueritia BeccofueraCjid explicargallmacei roftru. Ec jB^f^^ofn tor Conftaucinopolirauus,Iuxu & libidine perdicus vir,cornua ceruorum.quos vena tus erac,iufgnia , & rari aliquid habenria iu porricibus fo ri fufpendebat.fpecie qui- dcin oftenrauda; maguicudinis ferarum , quas cepift*ec,ciim reueia ciuitatis mores, 8c vxorum, quas ipfi corrumpebat, lafci- uiani notaretivc prodidir Nicecas lib.i-dc Imperio Andronici Comnen.Inuemo prar- terea vxoris adulrerio infamem C«f«/-^/- Cucurh txm dici ; nam in legibus Longobardicis taqms Corhita, pro ftupro vel infamia vfurpacur. catur . Hinc verbum Cucurbicare, quod dicicur de vafallo.qui vxoremdomini adulterac , vci faltemad illudcrimen (blicicacSed nc illi homiuum generi.quos vnquam Sol vi- dic miferrimo.fim acerbior,neue iam ance fatis afflic^lis iftis Boni s-hominibus com- mentatione hac mca afflidionem addere videar,his dimiflis ad cuculos redeo. Scio Cucuh enin) nomen cuculi alioquoqj accipi fen- ^ int^ fu,vtpro inepto homine,rerumqueimpe- rico, Yt apud Lycophronem Aiax kokkv^ appellaturj ficuti Meleager Glauconis fi- lius infulfua cuculus , kokkv^ ri^t^io^, a- pudPIatonem Comicum. Et nosquoque hodieftolidis & ineptis \octCuccu, inful- tamus:quod (vtegoquidcm reor) tradu- Ctnm eft a lufu pucrili, qui a Polhice di- citur Apodidrafcinda,Gcrmanis , Gugge^ bergen.\\i\ obftruTA7oi' id e(i'.S^piens quidem Sophocles , mum pallorem maciemqne coiitraxerit , fapietior EuripideStat tnortalium ofnnium ph^rephi vt vulgari loco Nodua, vel,vr ali js placet, fapientififnui Socrates.VhiloAranisin pr?- '^odiux^ Vefpertilioritvocitacus.Apud Ariftopha* fat.Yit.Sophiftaru{n,dHOsfui(reeiusnomi- iiclHs , 5 4 nis zSo Andre^ Alciati iiis tradif.quornmaltcr Biiieuseft cogMo n-»iiiatus ("fv Tru^lvtsf Gixci nomiuant,qui runc luridacutc,& textur^ rariorisjquod adiiiodum pallidus cfTetiilleenim lucubra tione nimia (anguiiiC laborabatrisque eft , qut cognomen habuit Noduac. Alicr in- iuiiusquidam homo fuitJmpudentiflTimc que momord r.quieriam Gorgi? ftudium taxare aufus fit.Ex quorumdam, quinon cxtant, commctarijs ABlianus refert \n 9- Fhtletas, ^^^^^ hift.Philetam quendam Coum fuif- fcadeo macilcntum,vt occafionectiam lc- uiflima fubuerti pofl'er:qui ne a ventis tol leretur,ferreis foleis vcebatur • Id camen figmeiuo limilius eife quis non vidcc ad iocandum } 1 1 L VOLVCRI ex MineUe.] Id €ft,vefpcr- Minei» tilione . Mineidcs ThcbaniB forores.cum ^9S. Liheri patris facrificia in contemptum ra- perentjMincruae lanificjo addidse, ex im- prouifo,quadam vi numiuis.vocibus tibia- rum & tympauorum fono pcrtcrritaf,telis inftrumentifqi fuisin vites ac hederam re- pente commuiatis,omnique loco feris re- plcto , nodu fugicntes , in vefpcrcilioncs transformatac funt.Hinc vohicrem Minei dc pro vefpcrtilionc dixit Alciatus. Q^uia ▼ero typi opportunitasmehuc inuitat,ni- hil verebor ipfum Ouiduim, fabulam hac cIcgantifTimis vcf[ibus,4.Iibro Metamor- ph. exprimentem adduccrc, fic cnim ille canit : lint^ eratdiBiS:^ adhuc Mineia prolcs Vrget opm.Spernitq., Beii.feftHmq'^ jfnnat: Tympana cum fubitonon apparitictraucvs ObftrepHcre foms, (^adunco tibia covnu , Tinnulaq-^ dra fonant,(^ olent myrrhdique crociq; Kesq-, fide maior,coeperevirefcereteU » Inq-j heder&facie pendens frodcfcere veftts . J^ars abit in vites,&qu& modo filafuerut, Talmite mutdtur:de ftaminepa.pinm exit: Furpurafulgorem piSits accommodat vuts, Jamq-y diesexaHui erat.tcmpusq, fubibat, ^od tu nec tenebras,nec poffes dicere luce* Sed cum luce tamen dubiA confinia noBts . Jecia repenfe qum*pinguesq\ ardere vi- dentHf Lampadcs, etrutilts coUucent ignibusAdef, Talfa^-jf&uarii fimulacra vlul are feraru . Tumida iadudum latita^it ^ te6la fororest DiucrfAq ; locu ignes ac lumina vitant . Dumqxpetu?7t tenebras.paruos mcmbrana per artus Porrigitur , tenuesque includunt brachia pennA . Kecqua perdiderintvetere r/itionefigura, Scire finiit tenebrA. nd illasplumn leuauit , Suftinuere tamen fe perlucentibus alts , Co'/jats.q\ loquiymi/iimam pro corpore voce Emittilt,peraguntq\ leui ftridore querelas . Teciaq'ynon ftluoi celebrant juceq; perofd No^e volantyferoq; tenent aveipere nome-, Ch&rephoonta'] Lcgc Ch^rephoonta pcr (*/,non per o/. Addicuni aurem efto,poeti- ce,nam diccndum ctac Cha:rephonta. Eft aucc accufaciuus Graccus in a,ccrminarus. Fufcavirofacies] quod cftcc colorc fub- nigro, & voccftridula . Eius quidcm rei caufTam referrc non teracre poffumus ad lucernarum fuliginem,qua lucubtantcs iu ficiuntur.Qu^intilian. ii.cap.^.Et vigilaii da; nodes,& fuligo hicubrationum bibcn- ^ da. Dicituretiam/«/c^ vox^ ^ctlet ^ovti , ^^fi^ Pollucijhuic opponirurcanora. "^ox, Strides vocula] propri^. Vefpcrtiliones cnim ftridere dicuntur, Grarce Tpi^av . Commaculare nota] probro, conuicio , ^otA^% ignominia. Nota dicitur probrum,inquic Nonius.Lucillius jib. 30. (^lHe fcu fcire tuof oes maculasq-, notasq-^ . Suetonius ; Varijs .iffedus notis. Ciccro pro Rabirio ; Tarpirudinis notis omiiibus in fignis homo . A N T V M conijcerciicecEmblc- I V. nciahoc non torqucturin palIore.n,qni ex Sefus £« ftudijs contrahitur , fed m labes quafdam hltfnatn quod xioii fiuit > nec fecus 282. Andreae Alciati III. Vei}erft. Vifcus Lufciofi & Utfci' ftofi. ac volucres hasplumariim loco membra ms inaere motar,miiribus non abfimiles .* ita hi naciir^eauc rernm obfcurarum arca na rin a!tcnr,(ed irrito conatu. Deniquein verfjpcncs, & fubdolos quofdam dicitur, qui null» fadioni fe addicunr, fed cum v- traq; par e coUudunt; qui tamencum fo- leaiit ommbus in) poticre , omnibus etiam fufpedi funt & inuifi Sed pio hoc & prio- ri tmbicn^ate pcrlege ipfius Alciati caput inregfum i d libn 9^ Parcrg. qui locus c- gregietibi ifta deciarat. VESPEREquA tantum volttat] Vefper tiliojvohicie.biforme animal,a vefpereno men rrahens.quod vefperi volitet, de quo PJin C.6 i.lib.io &cap.37 lib. ii.Legiali- cubi tetiaftichon hoc,natuiam vcfpertilio » is expnnicns ; Vt quadrtipes ^uts volitat,difcHrrit , c^» inter ^adrupedes non efi , nec numerandta aues : LaBe fuos nutritpuUos.t^ nonparit ouum: Sunt al&,dentes ,lahra,pedefq', duo . Idem ipfe de fe fic: EB mtht de fero deduBum vei^ere nomen^ Ala mihi cutea eii ,plumaque moUts aheft . Sola auiii pario,foli vhera lacte tumefcut , Ai^era funt foli dentihtts ora mihi . Yelalit«r : Ncc musprorfus ego , volucrts nec glorior elfe» Sola meofoetum nutrio lacie meum , Aduerre autem il!ud (Vclpere quA tantum volit^Tt) referri ad primum genus homi- niini,quos attigimus,eorum nempe, qui infames funt, c,qui parum vi- dent propter vicium oculorum , quiquc plus vefperi vident quam meridie;quo morboiaboran'eTiberium,Dio fcribir ; & 5uctonius eundem etiam noiftn in tenebris vidille icfert.VJpianus vero Lufcitiofuni dici pnrat.vbi homo lumineadhibite nihii videticui & Nonius adftipulatur , & Var- ro.Plautus Milite; Mirum ejijolio viciitare te^aivili tritico, §uid iam ?i^a lufcitiofus.Verhtro^^depol tuquidem CActiSt non lufcitiofus . Dicuntenim, quod loliura comcdentibus oculiobfcurentur.Videprouerbium,ii>//tf vi^itant , cumalas.] H?c parsad pofteriores refpicit,nemp^ verlutos & infidos,qui dc fc pelTunt, quod cft apud Varron.in Aga- thone,profiteri : ^luid mtiltatfaciu^ fum ve^crtilio, neque In murthu,s plane,neq-j in zolucrihm su. Mala nomina] id cIl:,debicoies, qui non Nomim funcfoluendo. Nomina.inquit Bud^eus, prodehi prodebitoribus ponuntur,vel pro fyngra- rihus, phis pecuniarum creditarum. Inde illud prouerbialeapud Columellalib.i c-7.Vel optima nommano appellando ficri mala, fcenerator Alphius dixiffe verifiime fer- tur.id cftrquamuis locupletes habeas debi- tores,tamen fi diu ipfis iudicium non dida ueris, vfurasq; non petieris j mala tandetn fierijid cft,ipfos tandem non foluendo tan to cCrialieno fieriificq; inanem tandem pcr fecutionem , & nomina ipfa calfa fadum iri.H^ec Budajus . Inde &Philof fhos] Confcrhuc Plutai chum de placitis Philofophorum,M.TuI- lium denatura Deorum z Ariftophan iv rg^g^Ao/f.Lucianum palTim,Iuftinum Mar tyrem aduerfus Arifiotelis dogmata,& a- lios fanc multos, qui fapientum veterum caecitatem ftilo confoderunr. VidefisGra- rianum,c.hinc cci3m,49.dift. i Caligant ocults] caiigiuem inducunt , obfcurant. Vndcoculoriim caligo . Falfaq-^ fola vident] Sic fafllis eft Cice- ro 1. denatura Deor. fefa&ilius quid fal- lum fic, videre,quam verura agnofcere . Tandem ^ verfutos.] hoc e(\,aA\0'^pO'' -^gyC^f- «ratAAtrj-, qui tanquam' beftt^B generis com- munis vcl epicceni oberrant,defiiItoria le- uitite infames;infidi,vete'racorcs,Vcrtum- iio,Proteo,aut Empufamutabiliores.quos neque vtprehendas,neque vt mittas,fcias. Verfuros Nonius vocat ad malitiam ealli- dos,vtde Cacilina Ciceropro (p?Iio:Ver- fare fnam naturam, & cegere ad tcropus , atq; huc &illuc torquere& fle ^UAVpOUVTCU t^^^icoptot , r^pof J'i Ttiv TK dM}^tv^ ®& feri6,non per fuiidorie aut ofcicaucer,& quafi aliudage tes.adn rlarentur.Scd quid lucri.auc pr^, mij deniq; coufequuntur ?nimiriim quod m«iidaces acq; impoftores,quibus noncre datur,eciamfi vera dixei iiic^red & ilUidad- ijcitur,qu6d vtriq; parci (ufpedli & odioCi apud om-ies turpiifimainfamia^lab)-.; af^ci: guntur.Vcriuq; enim proditoram habcii- tu r loco, q uibusq uc neu r ra pa rsex anima fauereponir;quofit,vc qui facSliOnis vcriuf que fibi coinraria; conuid;l:orc5 & alfecl^e voluerint haberijuon raro ab vtraq; coa- ficiautur & atteraturxvc Mecius .SufFecius Albanorum dux , aucip. cis & dubi^ fidet homo,rupcor Albani,Romawique f(^deris, cuius alioloco memini.-vc fiierunr in bello» IcalicoSeueafes ,.inquo cinu fe meHJos 284 Andre^ Alciati gerereut in ncurram parciiim iiTclinatoSjfe- fnonncro,Herychiam dixiflc, verpcrtilio^ da:o tauacin bello a dniills militibiis con- iiem impurum iiomiitcm,quiqiie uiambi- rolfi fuiU. Vnde fetliue dixic (juidam ma giio ponac ea, qu£ h'dei funt, rcpraifcnca- gni noniiiiis Princcps, Sencnflbus idem ac- rc: Vefpertilio cnim vtrum alesanmufcti cidil]c,quod iis lolet, qui medtam domus lus fit.ambiguum cft,cum ip.emetin fabu parrem nicoJuiic. vcfumoabinferioribus , lis perfuadeatgallo fe efle murem,cato vc pulucic autem & ftrepicu vcxenturab i js, ro alitcm. Volat quidem «on pcunis , fed Solontt qui lupernas paiccs cencanc.Sapicncer ica- mcmbranulis innixBs, ncqj pUima.fcd pi- . quca 5oIonc fancitum cft.vtqui inciuili lo, coqjmurino vcltitur. Ita homincs plc- difcordia & populi difcenioneduas in par nquc volatu qualicumq; pr«diti,{acro{ao tes,non vni aut alccri feadiuniifle:,fed fo do Baptifmacisfoutc tantumabluti, apud Iitarius,neuterque a communi ma!o ciui- Catholicos Chriftuni fatcntur , Petrum catis fece lliifct^is domo, pacria.forcunisqj Ecclcfia: fpccific^ praepofuifre apud hajrc- omnibuspriuaretur,& cxul extorrisq; cC^ ticos impudcncer dclirantatq; pr^uarican fcc i quod noninflammandaeaur augendac tur,apud Iuda:os Chriftum ridcnt , apud difcordiae,fed compcfccnda^ poriiis, autc- Mahumetanos tam lud^os quam Chrillu tiam extinguend? gratia dccretum cfl.Ide nos inccfliint . Impurilfimum hominum Phauorinus Philofophus inter fratres & a genus.no modo vcfpcrtilionibus pctquam niicos diffidcnces facicndum eflc ccnfcbac, fimilc , fcd cui mcrito atto t» fjLttpcuve" vcqui cflentin medio partis vtriufqj bc- or 3^6« womc inditum fit,abominabilcid qai neuoli , fi in concordia amittcnda parum dcm & omnibus abhorrcndum . Pierius audoritatis quafi amiciambigui habuif- lib iy Hicroglyph.Ex hac faecc fuit Ece- Fceloliu fenccumalcerin altcram partem difccJe- bolius Conftantinopolitanus Sophifta,dc Conjiant rcf,vc hac viaconcordiam vrriufq; inflau- quo Socratcs libro 5. Hiftorix Ecclcflaft. nopoliu* rarent. £0 confilio Ciccro a»5lionibu$ in cap.ij.& Suidas, mentioncm faciunt, qui nta, Carilmam vultinfrontc,ncdum in animo cum Impcratorum ingcnijs fcaccommo- infcriptum cfleqnibufcunquc ciuibus, vt darct,vchcmcnter Chriftianum cfl[cpallia- TefperPt' omnes apcrtc fetcantur,quid dc bcllotam tofuco fimulaucratrfub luliano vcro Apo lionisfym ^iefatio & pcric ulofo fcniiat.Orus Apollo, ftata temporiinferuieus truculcntus Gcn- holHm. Hominem,inquit, imbecillc jg^^tf^armw- tilis appaxuiti ac nirfiis poft lulianum ofjLtvoVtia cft,lcucm actcmcrarium flgni- Chriftianns cfle voluit. Etcnim ante por- ficarc volcntes , vefpertilioncm pingunt . tam oratorij fc ipfum pronum inicrram Hxc cnini aiiis cum pennas non habcat,vo proi jcicns,cIamauit:CaIcate mc,falem in- Jat tamcn . Huc allufttPolitianusin qua- /ipidum. Ad hunc modum lcuis & mobi- rfam cpiftola t Dum ncc murcs planc, ncc lis Ecebolius & antc & poft lulianum fuit. aHCsfumHS,vtrisq5 tamcnnos probarc tcn Scd hi Verrumni cui non iuftam moucanf tamus . 5ed adalia feftiiiandmn^ fi ptius iram? Ergo dircJov- Tos" ovpdit a/ao «T' a.vT»( aKkviv T^ini- o-Qflu: Alc&a dicifur fruipue leonts caudat quanimirum adrobur &forfitudinem ex citatur . Rcliqua apud eundem require. ImpQientem &iudoniitum furoiem figni ficantes A Egyptij , leonem catulos cauda flagellanrem pingebrit: leonemqiiidem ob irani,catu!os vero cx(oS) quoniam corum ofla inrerrecollifaignera videntur emirte- re. Plinius S.Iib.cap. itu^;i/. Hefiodusin fine fuiclypei : C^aVQV o^^v o'a^oifft , hicov ci>$ ffc>>y.dL7t Kvpa-ctf , ovvy^ost d-JHUpet , J^*iy./xivia>f^^*a.pA rtyi KiKcuvov Tri/ixKA Toui^Top. id eft: SAuum videns ocultSf vt quando naiSui le9 corptcs , ^^tq-y alacriter admodum vn^i&ttsfiuis peUtj DiffeUa y ^ eitijftme lene animum ahfluliii Alacriter adh&c fitribundum cor explet . Sim ftomacho appofuiflenoftro. Vidc dcleoneplura huc facicniia apud Coel. Rhodigin lib ij.cap.S.fup ci':.& Pierium Vaier.lib.i .Hieroglyph. . ALCMAM veteres cauJam (^e.] Tc- ftes fuHt «utfVores iam citati,qui huius no- miniscaufam aflignat.Callimachus etiam in mufca alcxam abfiirdc pofuit.ln Lexi- co Comico: .^J^on inleone foliim intelligi- turalc^a,fed in equo item & boue>&: idgc nus a!ijs,qu3e viunturcauda vt adiutorio: Vndecaudam Gra;ci yoc^nt^pd. y J^tctTo opIvHV ietvTd Tdl^coet T/T «pS quia ea parte fe concireiit animalia,vt leo,taurus,c3nis . . ^lua fiimula>2te] qua femouente , eri- gente,&qua(ifpinefccnte, latcraq; flagel- laute.Sic Lucan. Moxvbife f&UA flimulauityerhere caud&, Ltiteacum furgit hili^.] Bilis Grajce BiltS , omi)is humor eft in nobis calidus fic- cus. Duplexprimum ftatuitur, naturalis vna,qux fimplici nomine bilis appellatur, eftque vcilis ad ale{]dum corpus: Alia ve- ro eft qu2E lecedit a naturaj mediocritate » additoqucnomine vitium defignante folct appellari, eftq j in multjplicidifterentiara- liienim rubra,aliaglaftea,alia nigra, flaua alia,Iiquida,aquofa,fufca,&c.puto hic in. teiiigi giafteam , qua? /VetT&ij^JKglaftum colore 1 1 r. Caudaa, C&CL^. Emblemata-i zS7 furor IrcudtA f dus . V. cahi- . de- Cprorec«fio rcfert , cam raedici faciunta- cerrimam, calidifrimam>mordaciffimam , quaeqjcxtremam inter bilis gencra mali- gnicatcm obtineat,in venrriculo&circaip fiimgignitur a calore vehemenriffimo. Pra:ter Galenicommentarios eade replu- raperdo(fte difputat Fernellius De fuu- ilionibus & humoribus lib. 2.C.3 .& 9- Crudefctt.] Crudus fic, commouetur , cxcitatur.Sicferc Curtiuslib. y.ininitio, Rccruduitfoporatus dolor. Atro felle] Fcl,irajfoIlicuI'us^u? h®mi- ncm pro fiii conditione comnuitare (blet. Cicero ^.TufcuI.Gra^ci voluntilliquide, fed parum valeiit verbo , quem nos furo- itvniiJ.iKtty^^hiAvi^Ci vocant: quafi vero atra bili folum mens, ac nonfxpe vel ira- cundia grauiorcvel timore,vcl dolore mo ueatur . TurifU excitat indomitas , ] Philemoni Coraicus , y.OUV0y.i^A 'TTO.VTi^ OTTOTAV op-yt^o/JLi^ec. ToyAp KArAo^v erl 7vii opyti^ tovo^,- Infanimus omnes cum irafcimur . Jra enifn difficitlimerefrAnatur\. It TufciiTanarum 4-Cicero;An quicquam cftfimilius infania; quam ira? quam bene Enniusiram initium dixit inrani^?& furia inm tasdasardentesdixit in Paradoxisad- nerftts Clodium . Verbnm Grsecum '^,9aut fine ratione pericula fufciperei OjO» yt) leuius quiddam'eft,& cupiditas vlcifce di.Tctpefc T^ optyHV» appefereycocupifcere.at ft«v/f,grauius quid & veheraentius,vbicii piditatem faffufus rubor,nunc pallor al- befcens,&c. Sic Ouidius 5 . dc A.rte: Perrinet ad facie rabidos coponere mores : Candida pax homines » trux decet ira> feras. Ora fument ira,nigrefcunt fanguine venA, Lumina Gorgoneo fAuiu6 anguc micant. Itaqi fumme nobis elaborandum eft in ira dwraanda , vel falrem fic compe£cenda & continenda , nenpbis poflic vllum adferre noci^mentum : hanceiiim qni vicerit, ho- ftem fe vicifleomnium maximum & per- niciofiflimum dicere non iniuria poteft. PertinethucTulIi) 5.TufcuI.His pertur- bationibus , quas in vira hominum ftulti- tiaquafi quafdam immitcit furias,atqj in- cicat,omnibus viribns.atq; ope repuc^nan- dum eft , fi volumus hoc quod datuni eft. vit^ tranquille placideqj traducere. Qu^od cxGrasco Menandri fumptum videtur*. qui ait : liXTH^ Blov r.petrtfov h ^vfA^ apAT^g-;. Viues ifeate vacuus iracundia . Salluft. lugurth;^ : Cupido & irapeflTmi confultores. Qujedam Icgunnirapud He- braeum ParoEmiaften,Prouerb. ii.Noiia- micus efle iracundo,ncq ; ftude fu Jofo,ne difcas moreseius,& capias anim? tuailcan dalum.Idem c.ri.Graiiecft (axu & one- rofum,fed ira ftulri grauior.Er Ecclefjafti ci i8. Certawienfeftinantiumlitcs incediti fi fufflauerrs,quafi ignisardebit:fi expue- ris.cxtinguetur. Ennius iram initium di- xitinfaliiie: cufr» plerisquenimisillam fc- quentibus finis & infanias fic & virae.Siqui: dem ha^c eriam peflis etfi fccpealios, fem- per ram c piiiis pofl^eflbrem Auim torquet & cruciat,vtmirer,vndequibufdam vide ri potuerithuic nefcio quid melledcilcius incfl*e . Habet fortafle vlcio dulcealiquid efFcrum.inhumanumjifa niliil nifi ainanT habet.Mordicus ergo Ciceioniannnri iliud teneudAim cfl:lra procuI.abfii,cunT qua m m Andre^ Alciati Jrchitcu & 1'Uto. Iraperei- tu$ Ale- xander amicu in terfecit. Mahome tes Otho- manus . hil rcclc fieii,nihil confiderate pbteft. Iii- rciaiiJatLif Archica: Tarentini didhim, & Platonis amici rui fadfijquorum primus, dum fe ftudijsdecfito pofleflTiones fuascul pa villicidcftrudas afpiceret, in cum ver- fus:Sumerem,ii?quit,ex tc debitas pcenas, iiifl cihi iracus eflcm. Alter iratus feruono inipuncm dimifit, vt Architas, fed amico comniilit,vt fuppliciiim exigeret, verirus ne fe iis impetus,quo non decercr,impel- Icrec Hsc.horuraqi fimilia fra:nare iram dcbenc,ne fcquaces fuos,vt folitaeft. in in- famiam clademq; pra^cipitet.Id quod Ale xandro Macedoni,totius pen^ Oricnris vi- ctori,contigit,qui fubita quadam ira cor- reptus,Clytum nutricis fu^ filium (aquo fuerat ad Granicuni amnem feruatusj in- terfecit; quemque prouincia: pr^efeccrat, conuiuioadmouerat,multisq; honoribus, Tt amicilIimura,donaucrac,impetu iiefcio quoinflammatus fcrro traiecit. Ac paulo poftciim ad fe redijfl!et,ereptum telumex Clyti vulnere infeipfura doloris impatien tia vertcbat , niH fuorum manibus fuiflfet prohibitus . Sic & Mahometes Othoma- mis, cum dnos cucumercs in horto pube- fcentcsforis rediens decerptos inueniflet, procinus duosiuuenes libi charos.ele.ganti formu prxdicos (quos ad vfum nefari^ li- biduiis domienutricbat; ledeccrpfifle nc- gantcs.traiecitgladio.Hinc nou immerico Menander : 0'pyi) S^i ^o^(um p(xc(t6 edio per vimfefttnat inultQ . Sapuic Syrus illc Tcrcntianus,qm fe con» ijcit in angulum.edormiturus quod bibc« rat villum .• at ira miiuis eft fui copos qua cbricias. Dcmocritusad LaceJa;monium flagris in feruum f^uietem.*Definc,inquir, te feruo tuo fimilem oftcndcre.Nam fcr- uus eft qui fuiscupiditatibus impcrareno poceft. Hinc Cotys Thracum Rex,nacu- racclerad irara , fxuusquccaftigator co- rum,qui inminifterio deliquifl^enc; igicur nacura^iux morbum agnofcens,vicioma- teriam pr^ripuic . Nam cum quidam ad illum dctuliflet vafculafragilia tenuiaq; fcite tamen & curiose elaborata, is qui- dem hofpiti muneradadit,ca£terum vafcu laomnia confregic . Demirantibus cur id faceret:Ne, inquit,fa;uiam in eos,quierac fradluri. Hoc mod crationis exemplum cx bello furiofa Thrace (vt canit Horatius) babeto. Noftrorum temporum heri fa- mulos fuos diris,exitijs,crucibus, eiecra- tionibus furiofo ore imprecatiscaftiganc : Vnde quidem minifter cura domiuoad ira & maledida procliui padus , nc pofthac mille peftes , aut totidem cacodaemones in hominum coetu fibi imprecarecur,fed mil- le pocius aureos ; facileenim tum fibi fu- turum , vt clam fecum domini expcndat vohintatem. Nonitamulco poft hcrusira percicus , in copiofa freqiiencia hominum milleaurcGsfamuIo imprecatur.Ac hic il- li rurfus decem mille. Qnas res ica conci- tauit ad amarujentiam herum, vt iara ^li- ras.exitia , & quidquid vfpiam eft mala- rum execrationum,intqnaret. Qui adeiac litiscomponenda; ftudip.dominum oranr, ne fa.'uiat,neve in deceriorem partem dida famuli inrcrpretecur.cum nemo ficexijs, qni non veium cnTe velic, quod illeppta- UK . Vcrum vos quidem dicicis,airMJtqui alia ha^c cft moneca, dequaclam incer me & famulum conueniceam vos nojj cogno- fcicis . Q^ii plura Emblema hocexplican- tiadefiderat, euoluar tocum Plutarchi li- brum de ira cohibenda, & Valer.Max.iit^. i).cap.^ IKex In cum Erablemata. In eum qui fibi damnum apparat . E M B L E M A 1. X I V. ^ A P R A lupurn non Jponte meo nunc ■vkre lacio , £iuod male pasloris frouida cura iubet . Creuent iHe fimul , mea me poU 'vhera pafiet : lmprobita4 nullo fle&itur ohfequio . C O M M E N T A R I f. am CAp R A vberibus Ia^T:e difleiiris fupi catulum JaaeiKem Jaaat,5c in fuani perniciem houem nutrit , E x jib i.E^^igrammatnm Gr^corum, ivyjtpi^a^ -'v/-p/5"»r)aiK4oris m- certi,quod e(\ huiu fmo.ii ^OVaCkoV Ij^UoV iJ.A^^v Ty:e>a» OUK i^^ a-jvn ■ ' Capra lupu lacio mammis ir)uita,fed iUnd Taftoris cogit mens male cauta mei . Nutritmper me^andem feraf&tntt in me: Vertere natnram oYatia nullapot-fl . Lupura proprijs vbejibus nutiio jnuita ^ 5ed [ad idj mc cogit palloris impru- dentia : Qu^i vbi creiierit ex me.conrra rne rurUim rera cjit : Gratia rautarenaturam non poteH- , 25?o AndreasAlciati L-icio luti caiulum mamis ir.mt^i capellii , mepasioris cHra coegit iners . Pofiquiim creuerit iUe exmi , mKle ftiuet i?i m(U: Natnram mutat gratia, nnlla mnUm , Chilia'liim aiuot fic vcrtit; lAcio Imtim vberibiis proprifs ^non f^onte , fid ksrfiun Mc demcns adigit pits7or,vt id faciam . Jn me rwfus eritfera ypofiqaam creuerit ex mtj: Natura haud V7iquam vertitur officijs . Viaeciir conficlum hoc Epigramma ex Theocrito , apud (juemeftcmrdemargii- meiui apologus . III. MALEpafiorisproHtda cura] TtoiijLivoi lubet] Permictit, finit, Grxcum habet dvcty}ia,^£-t , cogic . Creuerit ille Jimtd] Poftquam adolene- Simul . rit.Ponitur autem {ii»u! pro vbi, vel poft- qua.Sic Liuius6.Belli PunicirQui (imul 111 poteltace veftra erilc,cxcempl6 omnia, quajnunc fub Cartbagineudbus func, in ditionem tradent . Meame pofi vbera pafcet] id eft , pofl:« cjuam meis vberibus enutricus fueric , me deindeipfam pafcendoabfumec.Eft aucem yr.fio , v^rbum pafco,\\oc loco neucri generis , 8c verci,vel comedere fignificac Sic Virgil. Vjzfrpntps feruabitTityrus hoedos . Aliasquoq; ai5liuumeft,Sc fignificat alce- xi cibum pr^bere,nutrire,veletiim pafcen leraobfeiuare.Cicero i.de Diuin. Quicfi proprer paupertacem fues pucr pafcerec . ImpYobitas nuUo (^c.] Idem Ibnac pen^ Publianus ille mimus: Maleuolus femperfua natura vefcitnr, ]d Cxhnnllo beneHcio ingracianimus muca tur.Confoiut quoq; cum Socratis didlo: itctK^ii -jroiZv td^pi-^^^ K\j)Os^.\\ocQ^:Ma hsfaciens bene,nntrit lupos . Hifpani di- cunc: Cria el cueruo if^carte ha el oio. Huc icfer adagia, Lupus pilum 7nutat,non ani- mum.^yColHbrnm in fi'nu fouere SCyAries nutricatio)iis mercedem perfoluit. Occu r- ncopporcunc illud Theocriti Eidyll 0/)S (puycovTi . Ale ^foetus lupi ^ale canes, -Jt te abfumant.SKmtcm Scholiaftes, iKTpi- '^UIV divTti ?^ h'JK»V 6'>C^flV«r. KUVStf , £T/ 7;I ^KViXVyiTi^ CtVT^ «j- KdyoT^Toy iS^i- J A^Ai -TS-i cA;/5tC/c/ct. gc/ Si T^To '^COKpA- Ts>. K'jLK!ii TTQiCayeU ^pi^pU •KUVtLi. ToR. q_v£TvR Eniblemainingra- IV. tos,eon|uepotifllmum, qui pernicHcm ijs Ingrati adfcrunt,quide fe bene mcncifunt; quo genere homiuum nihil peius aut deteruis educere vel gignere terra poteftrcancumq; id Hagicium acrocicatis habet &: probti,vc omnia coiuiicia ingraricudinis io\o nominc concmeri dicantur. Quid vero execrabilius erfe pocelt, quam i)s vitam adimere , auc ctiara quodam corquere padlo , qai nobis viueadicaufas fuggefle re,dede run tq ; opc- ramjvt quod fumus,elfemus? CToraiiius ingracillimus filius,criiimvirum partes fe* cucus,profcripci patris fui, praerorij &or- nati viri,Iatebras,sECaccni, nocasq; corpo- ris.quibus agnofci polTec.cencurionibus e- didic,qui cam perfecuti funcSencx tamcti pacer de filij vica magis.quam de fua foli- citus,petijc,anincolumis filiuseflec, & au imperacotibus facisfaceret. Ac ipfeeft , qui te nobis prodidit,inquic vnus e railitibus; continuoque pciftus eius gladio traiecit. In digna quidem mors,fed au6tore cajdis mi- ferior. Idem penede ViliioAnnali narra- tur.quicum profcriptusad clicnEefuum confugifTjt^fceleratus filius militibus occi dendum patrem fe prxfentc obiecit , bis p3rricida,vt qai confilio priiis.deinde fpe- ctaculotam crudeli & impio ei vitam ade mcrica quo vitam acceperat. Dignd quo- Jnttraii que quod memoretur ingratitudinisexem dtni^ex pluni cftmilitis cuiufdam Philippi Mace- plnm, donum regisris forte naufragioexutus oni nibus, vix etiamnum fpfritum ducenser- rabacconfilifinops.Eum coiifpicatiis Ma- cedo quidam beiiigne amplexaturjuber bc ne fpcrarcfemiuiuum in vjllan» fuam pcr dueit,fouec accurate.leflulo quoq; cedic, nec pacicur quidquam ab eofruflra defide rari.Poftremo digredic.item viatico etiam inftruicfubmurmurantem identidero:N5 fentiar ingratus , parem racionera faciam , liceac modo mihi imperacorem meum adi- re.Vcnicillead Phi!ippam,miferiam fuara exponicfed hofpicisbenigniratem reticet : nec fatis;Mi(erantem iilum inducitimpu- denterquidem, fed militariter, donet fibi Macedonis cuiufdam agros . At is non a- lius eratv quam tlleipfe hofpes . Qu^i cam inhumanirer omnib-is cxuras,nil diifimu- lando, perepiftolam f^^ifti feriem Philippo infinuacExcanduit is,nec va!ei-is tam infi- gnem fajuitiam decoqucre , im probiflimo bomini beiicficium rar^ foriunas i uifitaca Emblemata^ . rabie retalianti, ftigraata iaiui iiinTc, rcfl:i- tiuo iii iiitegrum priore'clomino.Minros fa cio quam plarimos alios ingracitiiciine no ratos , qiii nobis interdiim occiirrunc iix hiftoricorum monumencis.ic nimium hic hjcream . Tantiim adijcio.quod fcribunc au(^\ores grauiflimi, ingraticuHiner» fcele- risacrocirtimi loco cfle poficam , adeo vt canco crimini non flc v'Ia pocna legibuj con ftituca,qu6ci (ficnti fapienrer arbicracur) maius ficquam vt ab hoiuinibus vindica- ri poflicicieocjueaci vlrionem ciiuinani re- micci . Namhomnium vircucuni macer gratitudo,quoniam ex huius foncibus pro Huac inparcncespiccas, in pacria charicas, in Deum religio,inter homines araicitia,ia edncatores & magiftros veneracio: ccrte colIigendCquod ad Atticum Cicero fcri- bitjingratisomnia inefle vicia.Hinc opinor fadura.vc natura ipfa ad id nos prouehcn cc,ingratos uemo non VaciniaHO profequa tur odio.-fiqjfaculcas adfic, Sc patiatur ra- tio, primo quoqj tempore vltum eat , vc- luti fint tum beneficentix.tnm tcnuiorura omnium communes hoftes.Vnde legimus apud Xenophonrem , in Pcr*arum mori bus & ftarutishoce(Iepofitum,vcraaximc ingracicudinis notam infedlentur . Quem cnim cognoucrinc pode gratiam referrc , nec £cfert,in hunc fcuerillime animaduer- tunf.quippe qui arbicrentur cos,qui funt ingran,& Deos negligere , & parentes, & p.icriam,& amicos . i/igraticudinem vero, aic,potiflimum impudentia fequitur,qusc ad omnem turpitudinem jnaximaeft dux. jifiote "^^"^ hocquafi per tranfennamadijcia, Wn- ra, P^^J^^berrimas ingeuij (ui pene diuini do- ^ cesmulrum oblcuratiit /Ariftoteles, >f///3- Kof div!lus ab Aihenxo,qu6d animoin pr^ ceptorem Placonem fueric ingraco^ quan- quam ramen alicubi dilfimukt in fuis di- fpuracionjbus; exquibus oculaci homines facile conijcn)nc,quid animi habtieiit ille in do(5lorcm, cui dcbcbatomnia Iubens re- ferreaccepta.Qn^aproprer no«nmcrit6 ct abipfo Platone mulus vocabatur , qaod mulus , cum faturarus eft lat^e jnaterJio , calcibus pctat raatrcai. Ab hac ingratitu - dinis peftc mifere exercicus fuic Romano! facundiae parcns Cicero,quia Popilio.qwc capicis renm dcfenderac , h viuis fublatus fuit.TuIIia quoqj Tarquinij fiIia,CRrrum CrudelJ' fuperfaciem mortui parentis duxit, cquis tai T:il- eriam immanitatcm refugiencibus i vtca- Ua . nic Ouidius lib 6. Faftor. Scribit Tiogus » Thciralonicen ab Ancipatro filio inierfe- (flam.quod Alerandro fiatri magis quaro fibi faueretjquum tamen iHa vitam per v- bera macerna deprecarecur-His homJnun» porccncis iure adiungo Ncroncm, alteram ^qyovh humani generis facem,vccum Plinius vo- ^drrici- cac; Ismacrcni Agrippinam varijs modis ^ij^j^ , perdere tentjuit; prmio veneno, fed cum lentireceam ancidocis prqmunitam,nauera folutiIem,cuius ruina periret,coramentus ell, fimul^caqueamicicia Baias cuocauir, Qiiam aando cuafifle vc comperic , inops coiiliiijeam interfici iuftic.quam prius ftupro contaminauerat. Ea pcrcmpta pro- currens nudam cft cotemplatus,nec veibo temperauit flagitiofiore : iK «J^«f,oT/ ^rt» KA\i}V /JLHTipA ^yjv* nefciui, 'mquiztmih^ ejje matrem adeo^venuRam. Proptcr ha:c & alia nefanda flagitia puto irroboralle opiniouem illorum, qui Neronem refur- » redurum fulpicati funt.futurumq; Anci- chriftura. Alij vero putarunt, ncc occi- fum quidem , fed liibtraAum , & viuura occultari insctatis vigore , qua fuit, cum credcretur extincflus , doncc fuo teinpore leuelctu r , & refticnatu r in rcgnum . Std hxc vc lalemo frigidiora, & qna5 vel ipfas thcrmas Neronianas pcfTint refrigerarc (vt Maitialisabutar vcrficuloj mericoir- ridcc Auguft.lib.2o.dc Ciuic.Dci. Confci: huc,fi vacac,pulchcrriraura Socracismon» tLi ad filium LamprocIem,niatri Xantippc cojitumcliofum, cx i. cts-o//}'5?/y.3r'. Xcno- phontis,&qu3edam Afiliani Dcvaria hifto lia ciempla,cx lib- 5 -c. vlt.De ijs qui abiu grata patriamalc plexi funt,& iniufte da- n.ni. Nihil enim video a|)ciu$ huic locoil- luftrando. T ratuiras 2.^2r Andre^ Alciati Fatuitas . E M B L E M A L X V \A I R A R 1 S noHro quod carmtne dtcerh Otm y Stt vetm a proauis cum tthi nomen Otho* AtiYita eU , /imiles ^ hahet ceu nociua fluma^s^ Saltantemj^ auceps mancipat apttis auem . Hinc faruos , captu & factles . nos dicim^M Otosx Hoc ttbi contieniens tu quoque nomen habcj» COMMENTARIK STvLTVS aiirito barHocuciitlo te- iflus.aucm otida fcqtiirti r.niiam mani- biis prehe; (iere fatsgir.Eft antem Oris (vc refert PJiniiis lib lo.cap.i^.) auis buboi e minorjnodris rpaior,aii ribus plumeisemi renf.buSjVnde &: r.Gmenjllk Qiiidnm I tiiii .^honem vocant ; imitarrix alias auis 8C vaiafiia,& cjuodafngeneiefal^arux.Ca pitur Iiand ditficulter,vt no^ftux , intcnt» in aliquo circumeun:e altero . I o c A T V R Alciatus in qnendam O- ^ ^ fhonenvjvccanco eum Otum,id efl-, ftuU ti'm,ob vocabuli fimilitudircra.Porro de * Oto/ic fc ribi t Anftoteks lib 8. denatura anim cap i i.Orus r.o^5tocrcJtf$-. H^ec Cocluvs. Vticur autem in hoc Epigrammate Alcia- tus quodam ridiculigenere,de quomemi- nii Q^incilianu5 lib. 6 cap-de rifu,his ver bis: Pmnt &: detrada & adie.Lta afpiratio- ne , & bi ni s c ohi u n i s v e rbi s . &c . Fi t e n i m interdum,vtij,qui nobilitarem atfe^lant, nomineleuiter immutato vel decorto, di- gnam Itoliditatis appellationem forciaru r- DICERIS Otm] feu potiusOtis. Licet etian^ HifpauiOcin & Otum nomine di- ftmguan£,vt teftatur Sandius, tamea Uxc nomiua faepe confunduntur, vt hic appa- rcciaues funt tamen diuerfa! . ' Aurita ejl,fimiles &c-'] Vide Prinium lib.10-cap.z3. Ariftot 8. cle nat. anim.cap. 1 1. Athenseum Dipnofoph.S.cap./^ Coel. ' Rhodig- lib.3 cap z^. Auceps aptiii\ dodus aucupandi. Mancipat] Manu capit , propriam effi- cit,& vfu capit.Mancipare verbum eft lu- rifconfoiiorura.Horac. i.Epiftol- §lu£da [fi credt6 confultis) mancipat vfipS' Hiiic cmaucipare,quod eft manumitteic j libeiare.Et niancipmm, homo veliumen- tum.quod manu capitur,(Tue inancupi em ptione acquiri.tur.Eli: aucem mancupi em ptio.qu^folennicare qnadam fiebat , adhi- bicis nontiunus quiaque teftibus Rcma- ni$ ciuibus pubeiibus,& aliociufmodi con ditionis,qui libram asnenm tcnerec . Eni- pcor ita dicebat : Hoc cgo ex iure Quin- tum meum effe aio,hoc q«od em ptum eft hoca^re, ^iicaquelibra- deinde librara arre peicuticbat.idqi %s dabat ei,a quo rem em ptam accjpiebat:& haec mancipatxo voca- batur. Auem] Oridem • Capt^&facilcj] qui facile dccipiiitiirft & circunnieniuncu r,fatui. Ita^ice^ chi nort' hanno pu)ito di fale in TLUcca . M&c-tibi conueniens. ] Qu^afi diccret .* Tu te Ochum iacflass vc qui originem tra- has iab:Othone Imperatoic magno , cum ingenio fis ad vanitatem compofito^ad au- cupandam gloriolam pronus: egp vero rc Qcuni ab O.ide aue^dixcrim, quod vci ea geujculabunda,& ad luas lauxlesaflukans ffciU capitur , fic ru iiieptus &"gloiiofu- lus conueniens tuis nomen mor»bus indi- tum habes - - '■ H o c di^ii.m cft in quepiam temera- .rium,gjoriabadum,& plus quam par eft, aui'a! nobilitatisia(3:atorem, quem Ocho- ncm appellatj ab Qtid.eaue fatua & gefti- culacrice,captu.c;uefacili, quani Ariftote- les nodiwx fimilem, & crrca aufes alarum , quandam limilitudinem habere tradit.Pro uerbialirer eiiim &to/ dicuntur , qui in re qualibetfacile decipiuntur , ac illi maxi- mc,qui verbis fefe prorelari faciliimc fi- nunr;cuilibet finedeleclu & prudentiadex tram',quod aiunrjnijcientes, vtex Eufta- thio l^bmeri fcholiafte didicyiuis . Ocos dicigloria; vaniraccm atfe(fl:ances»id eft,;t£- voS^o^ov^i quidam erudici homirtes adno- tarunt.Vide ^iow^h. Aues quart^ ^ Noco praecerea hoc loco eos, qui vtprifcae nobi lit.-i cis exiftimationem Iibi concilient,gcnus fuum abipfaarca Noe , ne dicam a turre Babylonica, aut primo rerum chao deri- uantjidq^ armis gentilicijs nefcio quibuj,, plane ridiculis, probare contendunt; vndc nihil mirum,fi deinde Oti, aut etiam ex rc naragigantum fraterculi habeantur,vc qm iii tantaomniurn rerum vicillitu dine ha.iC generis glonam fuperftitiose aife- dent . IV. Otho ah Otide^, eo70i qm-. Thr^fo- nes . T % Obliuio 25^4 Andrcie Alciati. Obliuio paupertatis parcns . E M B L E M A L X V L F M tupm efuriens: mmdU ceruariu^ ejcam » Pr^^ fame captum deuorat hinnulmm y Hejpiciat fi forte atia > vet tumina vertat > Pr^Jentem ol^litm quem tenet vngue cihum ; ^uaritat incertam { tanta ejl ohtiuio ) pr^dam . Sjii fua neglexit > Hulte atiena petit . C O M M E N T A R I I. LV p V cematms,frc (Jtti J^ieoKt T dv eiiAi))(AVov «T' tpatff id eft : Impojfibilium cupido Multos fecit re prAfentefruIirari . Id quidcm cxemplis quam plurimis coti- firmari pofler, fcd vnum cx luftino fubij- cjam.P,yrrhus Epirotarum Rex,inamplii ^y^htM fimoimpcrij faftigio collocatus , iam ncc ^Z"*'*'^ • co contentus,Gracci«,Afiacq ; legna medi- labatur: neq; illi maiorex imperio quam cx bcllo volupias crat:ncc quifquam Pyr- rhum,qua tuliffet impetum, fuftinere va- luit . Scd vtad regnadeuincenda inuidlus habebatur,ita vidis acquifitisque celeritcr carebatj tanto mclius ftudebat acquirerc injpcria quam retinere . Quam obcaufsa coHatus eft ab Antigono,lufori imperito , qui ciim multa & feiiciccr iaciacijs tamc vtendi modiim negligat, Plutarcho tcfte . Fruendum efticaq; rebus praifencibus, & reHpliciin diHerfii?n fcinderts hafno: Vdnm & moUe iHtam. eff . Hjcc dum colljgcpeiie mihi quoq; ad vi teriora progrcdiendi fu rrepfit obliuio . Superbia. E M B L E M A L X V I I. Eii Emblemata_> E N Batu^ UaiHa , & du^ium de marmore marmor Se conferre Beis aufa procax Niobo^ . vitium multehre piperhia , dr arguit oris Duritiemy ac fenfus qualis inesi lapidi. C O M M E K T A R I I. AP o L l'o ciim foiorc Diana e fiibli mi fagittas in liberos Niobes iacula- tiir,qiioriim ille filios , hxc filias ferit ac profternit : Niobe vero mater flebilis& m^fta fcopiilo allider,in qiiem tandem ver ti vicictur. Ad pi(fliiram exprimcndam nonnihil confert Paufanias in Atticis , qui Nioben in marmorcoiiuerfam etiamnnm lacrymasemittere inSipylo affirmat,feq; aliquando illiid, vt videretaccefnde dicit his verbis: Adthcarri verticem ex medijs faxis fpeliinca in arcem fubijt , impofito tripode,inqiio ApoIIo & Diana funtNio- bes filios necantes.Nioben ego quoque vc he fnm vrderem Sipylum monrem confcendi. Sed -j. vbi prope accefleiis,videas faxum &c rupe praecipitem,null3m prorfus effigiem pr?- ferentdm,nec mosrorem. Quod fi procuf abfcedas, intiieri videaris flentem & moe- fto vultu mulierem. Qn^od etiam Ouidius tf.Metamorph.fabuIam elegantiffim^ nar- rans,& de faxo C\c loquens,innuit : 'Blet tameny^validi circnmdata turbine -venti Inpatriitm rapta efl y vhi fixct eacumine montu Liquituri^ lacrymis etianinum marmorct manant , E M B L 1 M A hoc cx luuenalis Saty- ra ^.poriflimum fumptum c/Ie cenfemus,- vbi ille Niobcs fabulam commemorat , vc mulierum fuperbiam norec, quremulto- rum fajpe malorum caufafuit. Sicigirur inducit luuenalis Niobes marirum Am- phionem clamantem ad ApoIIincm : 'Parce.,precor,VAan-,ipfam configite 7natremi Amphion clamatjed Pdan cotrahit arcu. £xtulit ergo gregem natorum ^ipfumc^'^ pa^ rentem , J>Hm fihi nohilior Hatons. gente videtur , At hila rius. Lrtcedxmonium Martialis inielligit cum lib.i.Epigt.84.ita canit : ^)ui6qua pi^a colit Spartani frigora faxi 9 III. Emblemata_. . ^99 hoccft,potcntioriim cJomos Laconicomar fnoreciiltas , Lacedoemoniosaurem Spar- tiatas (iiie .Spartanos fiiin'e nomijiatos,no- tumeftjSi hittoricam hu ic rei fidem facit Perotusad tftum Marciajis locnm.Ac quia Lacedasnionium fiue Spartanuiftucl mar- mor diuerfis quafi fquammarum colori- buserat variegatum, non immerito illud pijdum appeHatjidqja fcrpentum maculis Serpentinuni fiue Ophices etiam nomina- tur,vt idem Perotus alibiinnuic . Prxrer fupraadduda, faburam Niobcshabes a- pud Oiiiiium Me^amorph. 6*Rer verita- tcni, (i vacat,exPaIaephatQ& Paufania \\\ Arcadic.exquire. Se conferre Deis] Qux numini aufa eft obloqujjftq,- etferrcfupia hominu capcCu procaxNio^e] pctulans , conuiciatrix . Vndeprocacitas, licentia turpium conui- ciorUin,quameretrices& fcurr^ vtuntur. Eli vieium muliehre fuperbia] Solennc cft mulieribus,qu^ fnnc potenciorcs.fu per bite.Sic Salluf^.in lugurthino dicit,fiiper biamcoramune nobi^itatis ma/um ^ldem ibidem : Qn^in magnis fupeibia^in inff- misiram rcdlins puncupari e/j^j^quafi opg' j/>;,ab cpiyza^eu.Wmc opy^iKos iracunduit qui Gallicoidiotifmo,i7r^«^/^i>»A'. Sed rur fum alia occn rru t SalJufliana: Qjia; apud alios iracundia dicituneain impcrio fuper biakatqj crucfelitas appellatur .. Arguitoru Duritiemyacfenfks,(^c.] Sic conftrue : fu^erbia arguit duritiem orts fenfuSyCiuattiinefi lapidi . Senfm hic CiV genitiuus. Huic confonatillud Terenti )•> os durum^p ro im puden te. La pis in H ie ro- glyphic.liomincm fcnfiis cxpertcm figni- ficat,vt pro ftnpido &alienataf mcntis ho mine vfurparicertum cft r vndciUud Cc- rn ia :§lui d ff/tf lapu^Sc primos il fos homi ncs rudes& impc^itos,nuiraq; diftipliiia- rum cognicionccicuratQS,faxeos appella- luut. Hinccnim Maronis ilhidr tempore primum jyeucation vacuu lapidcs iaBauitin orhe» Vnde fjomines: natiydurum genm „ Sic & Ouidius i.Mernmorph> Jnde gent(6 durtcm fumus experienrq', la^ borum y JEf documenta. damus: , qucb fimtts erigine naPi . Theocrttns in Eicty Uiis Mifonc rurficufrt imp';lirum, planeq^ rudemappcUac/r^^- etripci/JLVii- La Naufraga qua vafii tUderet ora marif* Ouidius De Ponto: Feticem Niflben,quamuis crudeMapaffam^ ^&pofuit fenfum faxeafa^a malis., i.de Pon o, Eleg. 2. fine carentlachrym&^ nifi cum ftupor ob-- ftitit itlis ; J.tfimilis morti peBora torporhabet * Et deinde r lUe ego fum frufha qui tapis^effe vettm . Sic impo.Tibilitate ipfa mutata in lapidem Pfycbe,quamuls prazfenti corpore „ fenfi- bus ramen aberac . Apul". 5.De AfTn aur. Quod aucera modo diccbam laptdem pro Zapis pr^ ftupido vfurparihicroglyphiccjid oftento? ilupido . pfanumeft^quodaninnim petcttfitSwper biTarquif)i),ciini acolumnalignea icfe» te lapfus apguis omnes in fngam vertif- fet , omnfno hoc vifo connernati^ . Nam porcendebat is ferpens i:ouum & inexpe- dacum principcmide colnmna lignea,hoc eft,, ftupore^ queni diu fimularat,, prodi- turum ^ §^uatts inefl tapidi.] Lapid^cm vfiirpa- ri,pro ftupidcaur feiifus vacuoiam dixi- mus.5ic Murcialis libij.inq^uandam Ma- rrinfam ^ Konpoffum> vetul'am> ^uererts^J^atrinia^: poj/um' Ft vetutamfed tu mortua-^t. vetuTa es?» Voffum Hecubam,pof[um. Nioben, » Matri'- ma;fedft 30Q. Andreae Alciati. IV. Kiobesfa lula quid De T>ijs bene fen- ticndum. Th^tmy- 2\o>2dHm erit ila ca>2ts,uond/i;,^ erit ijln F r G M E N r V M hoc Niobes ob iii- foIeMcein iav^laiiriam iii faxiim rigeiis rrans fo rmat2E,ar^^nic porentiorum quariindam «uilicrum fupcrbiam,& immodicam arro ganriam , qux obca^caras iie ipfis quidem iuperis fubelle fe puranr.adeo vt fua; mor talitaris immemores incidant-iii miferam qinndam dvctiaSn^iv , & fenfus vacuita- tem, Hocergo verborum inuolucro mo- nenrurjnc fefe altiws eiFcrat,& plus quam oporcear apud alios mtumefcancauc etia phis fibi tiibu-antjquam parefl. Prxcerea de numine bene fenciendam eirc,racice vi- d,etur innuererquandoquidem nonerracur p^riculofius.neqj fceleftius qiiam in numi nIs contcmpru.Pindar.01ymp.3-.gV« ro- yi Koi^opn7&u '3-6ifr ^^pd croziet , to it(tV)^7BcU TCbpoi KCUpJV [J.CtVlcLlTlV VTTO- Kp^KH. nam Dijs conuiciari, inquit,o^/ifcite iufiitiam moniti , ^ non temnere Diuos . Sed quod ad argnmenrum facile emblema tisfacic , non poflfum prsrermirrere jllud Valerij Max. deneglecla religione : Dco- tum fpreri monirusexcaudefcunc , & hu- mana confilia caftiganrur , vbi fe coeleiti- bus pr^efiiunr» Erenim proprer oiKct^o- VHcLV- yju fxiyciKnyopictv magnificos luit imp^a flarus Taralis, vr 5ratius cecinit Tiie baid.3.Huc congeraminfigncm Pindarilo cumex Olymp. 9.quo fub Cadmi perfo- na iTionet vnnmquemque,vr excmplo Pen thei ^ilii , pic & leuerenter de Diis fentire difcnt. hS^' ?V/V O^li S^CUIJ.OVCOV ITT^^ZpOVH , 7K J^' a.^ji)7dLi SdtvctTOV vyns^^co Se^f . 70 TiOppOV^-tV Si, K9U cri^c^iVTcl TO)V ^gcov KctKKi^ov oif^.ctiy ci-jTo, a-ozicoTctTov ^Vinolo-iv iTva.:ypvuct, Tolcn ^ocof/Jvo/^ . ided : Si quts fit, qui Deos contemnat , ad huins (nempc Penchcij mortem refpiciens,fecum dnimo repiitet ejfe Deos.At vero temperan- tem effe, atis poenas dcdit.Slc noii leue fupplicium paniis efl: Marfyas, quia cumipfo Deo, a quocanendi artemacce- perat,d€ cantu concendere aufus sli.Sic c- tiam Arachi^e fertur in beflriam mutata , quiaau.Gafuitcumiila Dea dearcificio te- xendi contendere, a qua artem didicerat . Fuit Niobe Tantali & Euryanaffe filia : ac Tantalus auaritia , Euryanafle opulenria eft , ex his nafcirur morraliu fupcrbi3,qiia iamiam depi(£lum ibo ; cuius & Deorum defpicienria , amicorum contemprus , & beneficiorum vel a Deo , vel a.bhomini- bus acceprorum obliuio , afl^ecl^ efie con- fueuerunr. Apellis mihi hie manum opra- rem & pigmenra,quibus ad viuum liceret depingere horrendum illud monftrum,c5 li exulem,fali & foli pondus, Stygis inco- lam,Superbiam,inquam.Non oculus eflret hominis ram curiofus , fcio, quem ad in- tuendum volupras rraheret , vel amor pi- (flura:; quidefiderio duceretur obleftandi (e terribiliafpeclu ifto ac tetrico . Colori- bus viuis egonon vtar, «Sc carbomihi pro pcnicillocrit , qui adumbret;rem rudiori dudtu,nec ad artis legcm.. Qjjid ad legem aiuem , vbi Icx omnis contempta virtutis & honeftatis? vbi fceptrum libidini.cJauus faftui,fiecna ambirioni commirtunrur ? vbi calcatur ius & sequitas? vbi pudor »S: mo- deftia fub pedibus iacent? vbi nefas & fla- girium iura diclat ? Hiccine ad Jegem me componi pofTe & dccorum feruare, vbiia dedecorc fummo & confufione fingu la ? Comicorum morem imitabor,& quod ver bis non exprimo,decIarabo /ignis & nutu /, id cft,producam & flftam in thcarro ven- tofam iljam & turgidam AEoIifiliam Su- perbiam , qux ventrem habet tumentem inainflatu velut vtrem, pedes longos ac ri- gidosjcollum gruis inftar ered:um,inanus ficut cedros vicinasnubibus: metatur paf- fus ac namerat librato corpore , fpirat vt follis.tanquam Euros parturiensaut Aqui lone^joatl-os rotat ac djducir,iad:iLatbra- chia, ap'iCobliquat vtanfer, voluitgran- dia, quafi aiundum cerebro clauderet: af- furgic fpiricu,nec feipfam capit, contcm- nit Deu.m.ridec hominesifimiie mores re- ferL,atfeio- rcsac frudin,quos p-arit tn obfeiTis^o dc- foraiicas»quam tibi coiiformes?Prof^icii- di & irtiiulucem.a turpnTima matre car- pior proIes,a putri cruco viciofus ramas; hiuc flos &fruc1:us ad naturam ftirpis.Iu- grediatur fuperbus,quibiis fif^nis hic moi t ^ . bum fuum &generoram indolem aperic .? hnmis ^o,,(j^^eremus eia . Bipedem fciurum auc eacum dicemus,cum maue furgit , ita pi- los componit,effingit & refingit fe. fticat, Jambic,crifpat,furrrgit,autin tergum peii dulos reijcit>vel intorquer cinuos, vngaeu tisq; faturat,rocado digitis fatimplumem adbuc , & diftraclamin angulos, murmis caudis mediusfidius quam fimillimani barbulam. Ibi ftat in obtutu fpeculi defi- xus,fubridec, miratur formam_ & egregiu illud decus naturx, venuft^ obliquat ocu- los in humeros & farera.-placet ftatur3,pla cet habitus,a(Iurgit paulacim (piritu,& re ciprocatur in fui amorem tumedic fodes,cuia- las iftas tumcces adgUuiiiat non quisuiam D'^dalus,fed diabolus ?Omnin6 :Iuci eniiu memoriam deponicex quo fotmatus,& ju cem auitiac generofi ftemmaris in i'e tra- ducic,vt nobihs profapias fplendorem de«» gener fpurius. AfTnrgic menre per fcalara. vanicacis & inauisgloriae , non redlis & di- recT:is gradibus, ab infirao in alciorem or- diue,fed affulcim ad culmen remerario paC fu . Periculofiun cft ftare in priccipicjo &; refpicere,Yertigo corripic& fternic-Cauc faftusjue ide;n cibi,aut ex ce,culcoti . Andrese Alciati Impiidentia . EMBLEMA LXVIII. Monslra putantur auartties , audacia , raptm : At Scylla esi, nullus cui ftt in ore fudor. COMMENTARII DE Scylla; pi(fliira fic PignoiiusrScyl- S c y l l A m Phorci filiam, Glauci a- \ \ laaiqui viderinciii aiuerioribiis edi- n^orecaptam,Circe , quod eiinclem dcpc- tiombus.non iideanc,mocl6 pofTintfecon riiecfic afFecir,vtfontem , in quo Nym- tinerc. Nosillamc veten ei5^:ypo hic & a- pha feiauare conrueuerat,venefici)S & ma- libi ex jrim:n iam cnianimu»;. ViHescrgo gicis herbis infeccrit, cuius reinefcia Scyl ^f^)^^^ hic f^mi.iam alatam i.ifima (ui parcein va- ]a foiuem de moreingrefTa.inferiores cor- ^'°fi\ ria monflrorum capira dcfinentem. Hanc porisfui parresin caninos ridns vidir effe '^^^' IfjCHis referccapita habere fei,& Huode- commutatos.-quam rantam deformiratem ^^^^ fim pedcs:5| /y.sV v.zZcLKd.i g;^jyi',y,£^/y.^)/j-, horrcns.in mare fe pra;cipicera de€lit,& in Kvyc^:KiovTc^,yofy6v>i(.CictKctiV)Kiciv^P'0' faxum mutata.Poetis argumentum fibu- rrii. Sex habe7:s capita,erHc&,canisdeonis, \x pra^buit.HomerusOdyfr/y, Ouid. 14- Gorgovis,hal£n&,foemin& . Aiij aliccr eam Mctamorph Pvefertu r etiam h?cfabulain defciibuuc,vt mox dicemus . prouerbio , Chnrybdtmfugiens incidi in Scyll/im Eiublemata-). 303 ScySam, luftimisin Trogum ^.fabulfcde Scylla & Charybdi materiam Poetisfug- geltam air ob fretum,quod in Sicilia cicato ikuoque impetu fertur , in quo vndarnm incer fe concurrentium tanta pugna fit,vt alias veluri terga dantcs vorticibus ni ima defide rc , alias quafi viarices in fublime ferri videas ; nunchic fremitum feruentis aEl>us,nunciIIicgemitusin voragine defi- dentis audias. Accedit perpetuum AEtn^ moncis incendium;hinc latiatus auditos : hinc monftri credita fimulacra,dum naui- gantesmagnis vorcicibus pelagi defidentis exterriti.latrare putant vndas,quas forben tis xihis vorago collidit . Scyllam fuiflTe nauem trireroem Pala^phatus tradit.Sallu ftius faxum putat e(Ie in mati prominens, quod procul vifentibus muliebrem for- mam repraefentet^inquod iUi flut5lus,quo niam & luporum ciulatum , & canumla- tratum vidcntur itnitari, finxerunt iUam pube renus feris huiufmodi fuccin£^am ef- fc . Heraclides Ponticus ait , ab Homero per Scyllam fignificari omnis generis im- pudenriam , quas nonab rc canibus cinga- rur,ricT:ibusaudacia,rapina, & auaritia re- fertis.Locum Gixaxm apponam, ex quo Aiciatum puto fuum Emblema duxifie : ffKv\hAv Te Tih 'UQhuiJ.opipov dvetlJ^eiotv 'TTKeove^let 7ri(ppety(j.iveus' . Virgilius fic Scyllam depingit: At Scyllam cAcis cohihet fpelunca latehris Ora exertatemi& naues in faxa trahentcy trima hominis facies , ^pulchro pectore virgo Tube tenus : pofirema immani corpore />/- J^rix , Delphinum caudasvtero comif[a luporum. Qu^E carmina mytholegice func iiicelli- gei»da dc Iibidinc,impudencia , cofufione. Scylla enim fnerctrix tft, qux canibusln- pisq; inguina commifcet. Ita f ulgcnt lib. x.MythoIog.CoeliusI^hodig Iib.14. cap. j.Seneca epift.^j .Nacalis Comes Aiytho- log.Iib.8. cap. 11. Succurrit mihi ( inqnit Francifcus Sandius) nunc Ariftotelis lo- cus m librodemoribus z.circa finem,nwf- quam,quod fciam,ab interpretibus decla- racus, qui etfiad noftrum cmbleraa uon maxime percineat,abScyIIa tamen & Cha rybdi nonabhorret omnino.Q_uem locum praviribus explanare tcntabisnus >longe aliter quam omncs intcIIigunt,quos & le- gere & audirecontigeiit. Verba igitur Ari liotelis h?c funt;Quare omnes,qui medi» critatem uiuefiiganc & exquiruc.primum ab eo debi:t,quod magi^ ei contrariu eft^di fcederc, quemadmodi'i Calypfo monebat: Extra vndd 0*fumu longe copelU cirina, Hxc Ariftotclcs . Q^o in loco primo eft norandum, lapfura Ariftotelem mcmoria, vc fsepc (oletjcum citat Homerum.Nam, vt omnes ibi notanc , Calypfo pofuic pro Circe . Sed cgopro Calypfo repojtendum cenfeo Vlyifes. Locus enim,qucm citat A- riftoteles, cft apud Homerum Odyfi['. la. Vctba autem funt Vlyfiis ad nauclerum fuum, iubentis vt nauera defleciliat longc a fumo & vnda, vbi erat Charybdis . Nam deScylla nonaufuseft Vlyfies verbun\ fa- cere, ne & focios & naucam cerrerec mul- ticudine periculorum, vt ipfemer Vly/Tcs paulo inferius ceftacur-Deniq; intelligcfu mum & vndam, cancum pro Charybdi . Monet enim A riftoteles.vt quando vitium aliquod fugere vohierimus, in conccarium dcflcclarous, ficenim medium melius te- nuerimus; idq; probatexperimento ,i!lo- rum,qui contortas virgas in recflum di it- gunt.Ex his colligcfruftra fcripfifie Chi- liadum autoiem adagium iIlud,£A-fr^///- mum &vndam.'Namq'^ neq; adagium fl- lud cft,nec locus explicatur , nec merico taxacur Argyrophus, qui etfi nonomnino fcopum tecigit,min«s tamen aberrauic m fua cranslacionc. PrsBterea verfieulus iJIc, qui circumfertur incerto autore , Incidit in Scylla. cupiis vitare Charihdim. male iMtelligitur a noftris.Nou enim figui ficatur minus periculum vitaihs in maius incidere,fed contra. Nam Scyllam minus malum clfe quam Charybdin), notius cft: quamvtegeat admonitione . Hai^^enus Sandius . FVBE tenus mutier] Impudcntix nota . cSf aiif/.e^avTi}s dvQtetf ihdLyiTov . quoi mn minimum ctmentiA fignum^ ait Gale- nus TpoTpi-sFTiKCj eV/ Te^va^^. Imitatus cftautem Virgilium,qui fic : &pulchrope^ore virg^ tube tenus . Succin^a latrantiBus infra &c.] Infe» riorefui pactecinifta quafi monftrofisca- nibus.Eft alcera rmicatio Virgiliana : §uid loquor autSeyllam Nifh quamfamm. fequuta ejl , Adagrie explieoi. tnm . IIL 304 ^ndre^ Alciati Sry/U C^zndidri, fucctnS^am latrsi\:tik>ns inguinA yrjonUns , Biilichio^ vexcijfe ratcs ? lix quo locoadueiics diias fiiificr 5cyllas. Vna Nifi Megaienfium regis fijia fiuccoii cra qiios diini deiiidis Athenienribus pii- giiaiet Minos,piopter filij Andiogei inte- jitum , queni Athenienfes & Megarenfes do!o nccaueranc, amatus eft a Scylla Nifi fiha.QiKE vr hofti pofTet placere , comam purpuream parenti abfcifTam ei cbrnlit; i]uam Nifusita habuerar confecratam, vt tamdiu regno potiretur, quamdiu illam habuinetintadtam. Poftea & Scylla a Mi- r.oe contempta,dolorein auem cirin, quic & alaiida dicirur , conuerfa efl:- Virgil.i. Georg. £t pro purpureo poefuu dat Scylla cdpillo . Vide fabulam apud Ouidium S.Mecom. Alterafuit fiJia Phorci, dequa hic fermo cft.quar verfa fertur in faxum inmari pe- riculofum,dequaOuid.4 Meram.Has ra men plerumquc Poet^ confundunt,vc 6. Paft.Ouidius . Et Prepertius Jib. ^.fic lo- quitur; §^id mirnm in patrios Scyllam f^iuifje ca- pillos , Cadidaq-j in f quiNarce dicicur,teftePIinio lib.ti. cap. i9.Eftautcm Narcc, VA^m fiue vdipKna-tf^ l>upor,torpor,membrorumq; diftolutio : & NarciffusfloSjfi diutius nafbadmouca» iur,mentis corporem inducit,dc quo vidc Marcellum Virgiliirm in Diofcoridera . Narciffi fabulam refert Ouidius 3. Mcta- morph.Deeodem vide Iconcs Philoftra- ti,tit.Narci(rus,& Statium Iib.7- Thebai- dos . Paufanias in Bocoticis ficait de Nar- ciftorln Thefpienfium terra locus cft-,qui Danacumappellatur.-ibi Narcifli fonsvi- fitur: Sc aquam banc iiifpexifte Narciffum feruncqui no intellexit fuam fe vmbram videre,ac feipfum a (emetipfoamari igno- I3uit,3tq; hoc amore iuxca foncem conta- buit-Sed idplane iijfulfumeft. codemen- siajquemquam pernenirc>v:cx amoris3r- dore hominera ab hominis vrabra d gno- fcere nequeac . Verum de eodem & alia quxdam narrantur pnoribus rainus noca- 5ororem Narciftumgemellam habuifte , fum inahjs rebus fpecie plan^ (imilcm > tum eadem.* vtrosq^ comam habuifTe vni- co!orem,i)sdemqi vcftibus fuifrc indutog, fimul iccm vciarum exijffe: at Narci(fum in amorem incidi(fe fororis . Mortua au- tem puella fbnremadijt,& fuam feviderc miaguiem intellexit.Qhia rc intelIe€la,non iuhil alltaiatioiu& ia amoic f/,£./;gnifkatdeorfum ,quafi (iib pcdes proiedum.ApuI.Iib j.Nifieam pcf fum de tautis opibus deiecero. Lucret. Jib. 6. Multaq'yprAterea ceciderunt moeniM, ma* gnts M&til/us in terris, ^ multAper mare pefsu Subfedere fuis pariter (um ciuibus vrbes . ^^ui veterum abieHa methodo] Qui a vetcrum dodrinajdoccndiqj ratioue defci- fcentes , nouam quandam fe(^lam induxc- runt. Methoduseft compendiofa via.fcu pra:ceptio:fiquidem ccToV^viam fignificat, & [jLt^oS^oi , viam breuiufculam & com- pendiolam, qua incedere vctuit Pythago- ras. Vndc abbreuiationcs & artiura pr?cc- ptiones hoc vocabulo ab Ariftotclc intelli- guntur . Nilq-jfuasprAter] ijq; nil aliud tradcre volucrunt , quam quod eorum didlabat libido . i^triftA Phantaftas.] Opiniones.^AKTctv cesra^yj^jjV iS^ilxtctv yj}^:tva,Tcfj- Taro I"' htv o Ag- ynTtv, cos C>f KCfc\6fc V.A TipAVTAt. id eft .* , , , ffau/J. raro Polypheme , ^^tu minime funt pulchray ea pulchr^ vim dentur amori . Nimirum id in caufl*aeft,quod,vt ait Var rdjOmnes videmurnobiselle bclli,feftiui, fapcrdx.cura fimus (xetzirpot.ld tametfiom nibus genetalicer verum eft , tamen in ac- tifices.acq; ex his pociffimum poecas , ad- ha:c in amaces pr 1 30P tatim qu?q; raos ofTe^rct^ljubo.O regina, inqait,accipemcos,qni carteros piilchritu dme faperanc.Qu^a formajfubciic aqiula , fiintfilij cui?Quaego f.im.rerpondit bu- bo.Tuncomnes vchementi cachinnocom vnotx fuerunt.Scdcftohoc veniadignum, vt fiiis quifq; liberis,fuis artibus, fuoin- fticucojfuisinuenris.fuas patria: paulo im penfiiisfaucatjnifi eo c^ecitacis rapiamur, vc & virtuces alienas calumniemur,& no- ftris biandiamurviti^s,eaq; virtucumno- minedonemus.-ac fibiquisq; fir,quod libi fuic 5uffenus Cacuilianus , auc Mquius Horacianus.Qu^od vicij Flaccus in Epifto lisnotans inquic : X)um mala deleliant mea me,vel denique fallant . Ex Ariftonymocitatur illud : i^hiv ^lo /^stA/r ad nos attinent. Qm morbus vt deplara:;'{ fimus fanari ?gre potefl^nifi tameii aliqu.1 do meliore quodani impulfi genio, potiu^; fpe CfcWTS CiKTlCO S^IUKHV IJLH' S^ey.lctv cui7)(yvnv bV/ T6> roiovTa Tpoa-'. ^zv TToiovfAivsVi Idcircoeft opcras precin, vc quifq; nimium fui amorem fugiar, mc- liores infequarur,nuIIo verecundiaj rubo- re prajpeditus. Repeto illud Platonis Cra- tyIo:To ydp i^ct-T^ctTeicr^cu J/p' dvr^Tte^* 7m;X^Ki7ffM7AT0ViQTcivya.p yjjj^iv fffjLt» ThrajY' latu inj liatoHi modejii Legum tores p mi . Emblemata^ 7tio-av , T«/ » cTfWoV ; A feipfo decipi ali- quem.res eftomniiim peflima.nam qiian- do fiii ipfius impollor ne vel minimum a fe difcedat/ed ipfi femperadfic, quis non dicathocefTemoIeftum ? Verecundehoc ita po2taprinceps : nftrt. ego Daphnim Cantado metHa,fi numquamfstUit imago. &M.TuniHs:Nifimecommunisdecipiat ^ihctvTia., Lufit in quemdam fui nimio plusconfidentem Strobilum, vircatus, & fuinaturaminime'dicax, hisomnino fpi- culis: In Ipculo , & vitrets fefe dum -^e^at in Cheritm^ nimio ftagrat amore fuiy E do^ore vago bacchaturvappajuosqj CoUegasnihili coecm, iners^; facit , ^ingit,^ ipfe fuos patiturpre crimirm ma-- nes ; Sic neqi fe infanum togitat kfje mife r * Succurrebatpiidem eitemplum ThefTali Theffali apudPIin. Hiftorise mundi lib.i^.vbific : arrogan^ EademaetasjNerouis priucipatu ad Thef- tirt^. falum tranliliuit , deleutem cunda maio- rum placita,5c rabie quadam in orancs ce* ui medicos perorantem.Hic tanra arrogan tia fuit.vt latronicena fi infcripferit,qua{I medicorum vidlorem . Nihil iuferior fuic Menecratis medici arrogautia , qni, ciim quasdam defpcratx curationes ipfi felicircr cclfifrent , populari adulatioiie did:us eft lupiter. Hoc cognomento vir arrogantiff ingenij dekdlatus , mfolentius vfus eft eo pro titulo. Tandem Agefilao (cribens, lit- teris hanc pr^en-xit falutacionem: Menecra- •W?»*^^^ tes lupitei Agedlao regi falutem • Rex eo • ofFenru^ praceniio nihi! vltra legeredigna tus eft.fed refcnpdc iu hunc modum;R.ex' Agefilaus Menecrati fauitatcm . arguenf liomiiiis infaniaih.Nunc ad alia . Garrulitas. EMBLEMA LX X. V 4 3ia Andrc^ Alciati. V I D matutinos Progne mihl garruta fomms Rumpis y ebHrepero Daulias ore canis ? Dignus Epops T ereus , qui maluit enfe putare , ^uam linguam immodicam Hirpittis erucre^ C O M M E N T A R I r. - 1) I c T V R A , hic reprjcrentatur, JL homo fcilicet humi recluiaciis & dor mitabundiis.ruperius vero hirundoin fuo lureo,quod fub trabe fixit opere, iion fa- tisfacitad meam faliuamimagis placetii- la,quam editio Lugduaenfis habet.Quod fi nodum in fcirpo qua^rcre fas (it, fic ego AUa pim crfiugcicm. lu cubiculoaperco hominem Sl:ira. i^' \^0lo colIocarem,ibiq; hirundiucm auc circumuolicanrem , autextra nidum refi- dcntem Cin nido flquidem pleruuq; con- ticefcitj exprimerem.-Ec quia Alciatus hic proiure poetico hirundinem & lufciniam confundicjidem in pidura imitarcr,& fo- lis inarbore rcudentem lufciniam affingc rcmi nam fic quoquegarrulicas importu- nior notaretur, Ad dclignandum verd cem pus matutinum.SoIis radij c fummis mou tium apicibus promiijentes (\t habetedi- lio Roiiilliana) mihi iignoellcnt . II. I M I T A T V s eft Anacreontis Odatn Chara- «J" ;;(CA/J^cVot, quae fic habct : ^erhuttis Se^eif To/wViy , OgA«? hoL^m '^tthi^a , E'X.HVOf , i/.^ipl^co i Tl uiv Kcthm oVHpav y^TTopSpIoua-/ (imcu$ k'0nptsdL7dL5 Bci^vk\sV j Ad vetbum ficfoiiat.- ^id nbi '^jtsfaciam, §lutd tibijoquajc hirmdoT 1^6727106 tuof leues Vnabreptas forficerefecem i Autpotius Diternam hane JLinguamy vt Tereus lUe, demetam? ^luidmihigratcs fomnos l^ljitHtinPS vocibm I.ripHiJii Bfithyllum? Kandem fic Latijs numeris donauit H. 5iephanust ^luibus loquaxyquibufnam Te pleciam hirundo poenu ? Vtrumne vvs volucres Alas tibi recidam i Imamfecemve Unguam Tibi quod ille Tereist . Teciffefertur olimf Nam tu quid ante lucem Meas Jlrepens ad aures , £ fom7iijs beatus Mihi rapts Bathyllum ? Minos vero fic : §luafnam tibiparabo Banas, loquax hirundof Tenhas tuas recidam An forfice has volucrest Tuam fecemve Itnguam , Olim vttibi ille Tereus f Nam mane giTrriendo Gratum mihi foporem , Meum rapn Bathyllum . Eiufdem argumencieft lib. i.Epigr.Grar» cor. eipytVTeipiis hexaftichon gallo indi- gnantiSjVC apud Luciauum Micylli,qu6d eum iraportuno fud cantu excit3tuni,fua uiinmolbmno priuarit ; tdeoquemalum illi imprecatur.Hic autem hirundinemob iurgat,fomnos marutinos auertenrem,fuo que importuno cantu dormientesintertui: bantem . Sandius cenfec fermonem ficri potiiisad Iufciniam;idqj probare conatnr ei c^hhzto garrula^ vt mfra fio loco di- cctuf. Scd adintelligentiam Emblematis, & eorum , qux didu ri fumus de Prognc & Philomc]a,fabuIam de Tereo prsemittc- inus.quam muhis verfibus defcribit Oui- dius in fine (J.Metamorph.Tereus itaque Rex Thracum fuit.qui cum Pandiouis Rc Tabul gis Athenarum filiam, Prognem nominc, deTcr duxiffec vxorem,& poft aliquancum tem- pus ab ea rogatetur,vt fibi Philomelam fo loiem videndam accerferet , proferlus A- thenas dum adducit puellam , eam vitia- uit:ac ne cuiquum fcelus indicaret,Iingua illi ampucauic, fovorem pcrijlfe coningi Emblemata» 3^5 III. e metd' orphefi '■ognes * Philo' eU dt' ones . Hidij^ \ rui^. affifmans. Illa tamcn rera in vefte fao cruo redefcripcam mxCit £brori; Hm non fecmes liceat mihi rumpere fomnos . Statius i.Siluarum : Et matutinos abrufere murmure fomnos . Vrogne] Hirundo . Videtur autem hic nofl:er Alciatus Prognen cum Philomela confundere, cuius linguam Tercus abfci- ditjcumei viip intuliflet, non aufem Pro- gnas vxori. Num vero Prognein hirundi- ncm mutata fit,vel in lufciniara . Gr^mmatici certant y ^ eidhuc fub iudice lu e^i . Ouid. 6.Metamorph.vbi fabitlamnarrat, etfi non exprimat , qua? illarum in lu bi. iHam,qua:veiu hirundinem mutata fit,in- quitenim : ^endebant peytnistquaru. petit altera ftluat, Altera teBa fubit» neq^ adhuc de peSiore \ cAdn Exct/fere netA , fignataq, fanguine pluma en . attamen t. Faftor* Prognen in hirundincin transformatam canit : 'BaRimurycm verts prAnuncia venit hirudo, Et metutt ne qua verfa recurrat hyemsl SApe tamen Vrogne ntmium properafie que- rert^ : Vir^; tUQ Tereusfrigore Utus erit . IJem rencit Seruius,cxplicans illud VirgU li) carmen cx Ecloga 6. illt Philomela dapes r^uA dona pa- rarit . Atqui^ii^uit ilIe,Progne hoc fccit,fcd ab- Martta" lt4.- utitur nomine, ant iJIi impiitat > propter quam favftum eft.Probus verocundem lo- troht . ctrm ejcplicans Prognen in lufciniatn dicit transformaram. Martiali';.& communior opinio Philomelam in lulciivam muratam a(Ierunr,(ic enim ille i^.Epigram. Tlet Fhilomela nefas incefit Tereos\^ quA Mtita ptiellafuit, garrulafertur auvs, C;:eterum non defunc,qui contiaiium feii tiant,& Prognera iii Jufciniam , Philome- lam in hirundincm mutatam alferant ; rt Tzctzesin Ghiiiad.Statms Papinianus; Non ftc Philcmela penates Circuit ample^enSianimamqi'tn' pignora tranffert . Et loanncsGramraaticus in Hefiodicota mentario fcr^ in fincjnquit:»^ ^pcKVH d))^ S^cov yeyovvla, rov iTvv oS^vpercu , /xjfAA Si ^K/Sc^v , Tiifiivf ^(pn^t , fJL^i (^tdffiLTo. hoc eih Et Progne irrlHfciniam commutataltyn deplorat, Philomela aute in kirundinemyTereti.Sfinquittmihi vim i» f«//>.Idem Ouidius ipfe {ecutus,ad Liuia Statij . loflK.GrM matici , de morte Drufi lufciniam intelligit, cui tribuit filium , & in vmbrofis filuis com- morari d cit: vudc colligunt hanc ante fuif fe Prognsn : Talts in vmhrcfts mitu nunc deniq-yfilups Defiet Threicium Daulias alh-My^, Idcm cxprcflius alibi : Sola virU no vlta pritM mcefiijfima mater * Concinitlfmarium Dauliai ales Ityn , Gabriasctiam Grascus fabulator Ityai fi- luim facit lufciiiijc.CatuIIus eode modo.* ^ualia fub denfis ramerii concihit vmbrts DauLtas abfumpti fata gemens Ityli . Ita & Horatius deProgne Ioquens,quam nis non cxpteflbnomiiic , [\xkimx tameiv fimilem dicit : Nidum ponit , Ityn fiebiliter gemens Infelix autiy CecYopi& domus JEternum opprobriitm,quod male barbar^ Regum eifvlta libidtncs ^ Omnium apertillime id raanifen-at Mar- cus v^arrodicens: Lufciniola faliquipcr- peram Ugmii Lufciola^nsivn ipfius Varro- nisautoritatc conftat in libris dc rcrufti- ca,cantatrices Infciniolasappellatasj qucd ludluosc canere exiftimacur,. atque eile ex AtticaProgncfadaauis . Sed quidopus raramultis? vidc quid hacde rcdirceptec Ccelius Rhodigin.lib.i5>.cap. z6.Iacobus Bononie.& P.Nannius6. &IiIceIl3n.anno- iauoii.iu Vir®il. iicccnina videoquam (Ic Ouidif al tera . Gabri£, CatuUi . Horatij , Varront&z, 3^4 Andrcae Alciati Bimido garruhM Birundo r.irrula . Auiit can ti/U t t co- pefcatur . Daulias . necefTe quasftioncm h^nc Inter Gramma- ticos controuerfam dirimere ; vt ueqj va- cac luic adducerequ? legnntiirapiiJ Thu cydid.em lib,i.TH? ^t>^^prf,^w?,Paufaniam ii) PhociciSjStrabonem lib.i.& alibi. Garrula] Hoc epitheto Sandius proba- re conauujhocloco delufcinia fieri men- tioncm,cum de ea dicatur, cantare fimul noBe dieq;poteJ}. Dudus pra^terea veccii prouerbio,I>^«///f cornix. quod ingarru- Jos Sc canorosdicitur, & de lufciniaiutel- Jigitur.Martialisetiam garrulam illara vo caCjloco pauioaiuccitato. Plinius quoq; cantum lufeinias ^arrulum vocatlib. ic. ««p.29-Citatdemum adagium ,LufciniA tdeeft cantioScd meo iudicio, paruni con- iiincit,cum idem rhcton etiam hirundi- »1 tribuac Maro 4.Georg. Carrula quam tignts nidum fu^endat hi- rundo .. Adh^c hoc cmblcmate tangiturodiofa gar lulitas, at garrulitatisfymboluai cfle hi- rundinenj coftat ex Pierij Hieroglyph lib. iz.Cantum a«tcm lufciniaequotusquisq; eft qui potiusjftudio &Iaborc accerfat.nc- dum aiierfecur.Deniq^ poftiim &€goada- gium adducere ex Ariftophanis Ranis,qui riugacioneni nihili Muf&am hirundinum vocac.Huc fpedatillnd Hefiodi : 701' cTg y.iT o^^poyoi] tavJ^io vU C0p70 §^em mane gemens Pandionts txcit hi- rundo , Vbi inteipret£S c^9/)0^o« eyponunt,clamo ra,JK naucem dilucuIofi[ei)s,cum hirundo totaclamicet die,nonantcm mane tantum aut vefperi , vcluci facic lufciuia . Eidem Hefiodo KcoTihK» i\ ^htJ^cdv dicicurpio- ptcr garrulicatem , vnde Poeca is x«t/A- ?\.i^o-ci foimauic ncaTihKm enim garrire cft, eoq; cognomenro ales hxc apud Ana- creontem & Simonidem appeilatur . Somnos rumpts] R efricat mihi memo- riam hiftoria ex Pjinio lib 55. cap.i i. Le- pidusin Triumuiratu quodam loco dcdu clu^ a mag-ftratibws in nemorofum hofpi tium,iTiii)acicer cum ijs poftcro die cxpo- ftulauit.fomnum fibiademptum volucrii concentu . Ac illi draconem in longiftima membrana depi(^um circumdedere loco, eoq; reriore auestum filuifle narrantur , & poftea coonitum eft ir:ipofte compcfci . Daulias] Daulia,DauIis, vel etiani Daii lias,pro lulciniacftertur a Poctis,qu6d in vrbcDaulide (qnae quondam fuit fub^l^ tione RegisThracix.PIin.lib.4. cap.3.)in auem fui nominis transformata dicatur a Poetis . Ouidiusi.Mctamorph.& Prou. Daulia cornix , Dignus EpopsTereu4, &c.] idcft, mcri- toin Vpupammutatus, qui maiuerit lin- guamxefcindercquam omnino auellerc . Vpupa auis militarcra quandam criftam in capite rctinetj& quali adhuc filium qu? ritans,has vidctur ingeminare voces T?,id c{i,vl/i,vl>i:hinc Epops dida , Lati- nis vpupa.Dequa Pliuius lo.capdp. Alij in accipicrem mutatum Tercum volunt, vt Higinusfabula ^j.SoIinus: In Senienfi regione , non longe a Flauiopoli colonia , Byzixoppidum , quoudara arx Teici rc- gis : hinc i.iuifum hirund nibus , & dein- cepsalitibus illismacceftiim * Anteacjuila rexauium fuifle vpupa dicicur.cuius emi nentise noobfcur. infignia reliqua confpi- ciuncur : cnl^am enim habet plicatilem , qnascum erigitur per longitudinem capi- tis,refert firailicudinem diademaris regij : adha;c Iongo& acuro roftio ranquam ca- fpidearniaca exeicer cyrannidem inauicii Jas. Hinc illud : Rex fueram ; fic criHa prohat-^fed fordida vitct^ Immundam £ tanto culmine fecit aue^ Aic cnim D.Hieronymusin ca.y. Zachar. Spurciftimaeft auis vpupa,femper in hu- mano ftercore commorans , ex quo & ni- dum faceredicitur, & pullos fuos de ver- inicuiis ftercoris pntrefcentis alic.In diui- nisetia vpupa fymbolumexhibcthominis vitijs dediti. Pierius lib. i^.Hieroglyph- I>utare] Prxfcindeie . Mctaphora a vi- ribus &arboribus, in quibus fupciilua & inutilia refccautur . Stirpituieruere] fundirus,radicitus euel lere.Auem porj 6 philomelam fverba hint Sandlijj liugua carere pro certo affirmare poftiiin, nilimeoculi faliunr.Nam diebus «bhinc paucisjcum h*ec fcriberem,amicHS quidam meus mihi commonftrauit philo- ir.clam in cauea conchifam,quam cum in- deexrraxiftemus,pertenue veftigium lin- gux vix potuimus repcnre : quaj res non paruam mihi pra?buitadmiraciofiem,tan- tam inelfe huic auicul^e fuauicaiem canti- lena:,& vociscrifparjoncm,nuIiam tamcii lingurnj.quaid poftit mcdulari,nifi fort^ cam in gucture habec abfvonditam. Vnde 11011 Vpupiu Vpupa lim rex, Vpupi, fymholii Tutart Thilcnh la lingi- caret . Embleraataj . 3 1 y non abs re fTnieriint Poetx Philomela? pr^ ciramfiiiffclinguara.Vide Ariftot.^-dehi- ftor.aniii.cap.i^X^onruleetiam PJitmim «loco ciuto lib. lo. cap. x^.qui ingenium cxercuic m luxuriofa tantillaeaniculx de- fcripcione . IV. T o R Qj^ FT VR Emb^emain eosma itrruli ximc, qui odiofa garruktace rationis ino- ^iofi im P»a'^ P^? '^^ ^errc fatis arguunt, vt Progn« ^r/««i- abfciila luigua in hirundinem garritu ni- if , mio iiifignfm comnuuatai eos flgnificet, qiii ra.)ier]tia2parum , loquentix niultum haHent.Et fane vfuucnirc folet, vtloqua- cioresfere uuc, quibus eft rationis defe- dus, quara qui prudentia & ingeni j viri- bus anteftant.-cLim apud graues & fapictes quofque viros lil^ntium commendatifii- mum, verborumque parfimoniagrata fit. I Extatapud Ariftophanem de Cleophonte I quodam garrulodidleriura "Ex cumi labrts hirundo Thfmict' infirepiti Qmo fpe^flat prjeceptum illud Pythagori- cum : ofjLeopo^la^ yiKiS^ovcti fjj) '2)^v . id ti\.:Hirundinesfub eodem tecio ne hahects, Quod D. Hieronymus & Cyrillus cum Anftoteleconfentientes intelljgunt, abfti- nendum cire a cofuetudine & commercio garrnlorum & fufurronumj quam quide l!loria fententiam corroborat Ajexandri hiftoria, ^exan^ quem cum quicfccntem hirundo qu^dam t'.^ magnogarritu fupracaput volitansimpor tune niterturbarct, Ariftander Thelrnifeus pro domefticis,qui Alexandroinfidias pa- rarent,accipicdum interpretatus eftjquod cuentus poftmodiim comprobauic , Ale- xandri AEropi,quem cxamicorum nume ro ThelTalis equitibus prjcfecerat , cofiUo patefa^fto-Hiriindinis quoq; garrulitatem notauitfuis liambis Nicoftratus : ^VT^ 0povHV '7retpei^iiy.ov,a,t "^^htS^ovt? ihiy^^ovTou vixav j»f /V toV ei- TTHV '7ToKKa.yiCjTA y,^ptct. Non efl eiufdem & multa^ opportuna dicere. Yid^as ta- men Arabicos iftos tibicines,jErcDodon?o loquacioresjinconfelfu & congrelfu fapic tum garrulitateipfas columnasrumpere, GarruU dum ore efFrasni fenfuum elFutiunt inuo- reprehejl, Iucra,& verborum fefquipedalium inftre- punt voluminibus, ac vocum turba; atq;; vitio Pifoniano chp!i loquinefciant, taceie tamen haudqueunr, qui fibi nihilominus acuti Scarguti videntur,etiamfi fint omni piftillo obtufiores. Hi fane fi rantum ia loqucndo nioleftias caperent,quantaalios afficiunt, non vtique longos traherent fer- mones.GaTrulitatis vido non obfcur^ iit- fimulantur a )PIutarcho tonloies , nam Tc-nfn^^yq^ funm cor edit > macies ^ palhr habent , Jpi^ofa^ geslat Tela mann ; talis fingitur InHidta . Videt lntU4 edentem Vipereds carnest vitiorum alimenta fuorii, Scd alia fortaire ratio coramod^ reddi po- teft,Tipereas carnescdic Inuidia, quod a- lienismalisgaudeat, ijsque pafcatu r : (id vitium Gfa:cis appellatur iTnyAipiKeL' kIa) vel id dicirur,vreiusperniciesoften- daLur,qua:enim venenata vcnenis aluntur animalia,exitiaiius venenum habeut . Pli. nianum illud rCvflc cocinit lib.z+.Sed quis insenit il la,venena fcilicct,pr^ter homiuc ? Dcindefequitur ; Quid? non, & homines quidam ad venena nafcnntur fatrahomi- num,ccu ferpentium lingua vibractabcs- que auimi contravfla aduric culpantxum ©mnia, acdirarumajitum modo ccnebris quoque & ipfarum ne^flium quieti inui- dentium gemitu,qu3e fola vox eorum eft, vt inau^picacarumanimantium vice obuij qucqi vetantagcrc, & prodefTe vitaj, Jiec vlhim abominati fpiiitus pra^mium noue- ie,quam odiffe omnia . Cuiq; dolent oculi] Hinc illud Maro- iiis de Liuoie : Tc^atur gemitugraues dolores» $H^pirat.,gemity incutitq-^ dentes , Sudatfrigidu^t intuens quod odit , Sunt qui oculorum alfeftioni liuorc per- /imilem faciant,& re^iirimc qiridem: llli quippe lumen clarius ferre nequeunt , & ad om nem fpl cdorcm caligant i quod idem eftinuidiaj proprium. Vnde puto di(flam inuidiam zhin, quodaliquando fignificat valde:& Qu^ia qui inuidentia labo- rant , femper animum & oculos in eum , cui muident , habent j ex quo taraen nou nifi tormcntum hauriunt , quo maius Si- culi non inuencre tyranni, vt eanic Ho- ratius . ^&qifuum cor edit] Alluflo ad Pro- uerb.Pychagora2,Ci»' ne edito.idcdiDCCU ris auimumexcrucies : vel ad vocabulum f«r/«,qua: quod cor vrat,veledat,dititur . Cicero 3.TufcuI.ex Homero illud de Bel lerophonte citac ex veterum nefcio quo: I^fe fuum cor edens,hominumve/ligiavi' tans Similes Maronis verfus hi Torquetvifcera carnifex cruentw \ Vefanos tacite m»uet fwrores . Intentans animofaees 'Krinnyt LethaltSyTit)iq'^vultur4htus ' femper lacerat,come/lque mentem. Sic & Petronius Arbiter : Cui vultur iecur intimum pcrerrat , I.tpe£ius trahitjntimasqi fibras, Nan efiqucm lepdi vocant FoetA 5 Sed cordts malajliuor atqi Ihxus, Quo fpciflac dit^um Matrcx Alcxandri» ni,qui aenigmate lufitandoaiebac , fe hel- luam alere.qud fe ipfam abfumereti^npiov Tpi^peiVjOTnp cLUTo icturo iadloi. quo figni ficabatquorundam inuidiam,quiimprobc & ignaue dolerent ob profperos fuorum laborum fuccefliis.RetuIicEuftath.i. O- dy(r& Achenaeus.Seneca lib. Depauperta te;Intcrdum non licetefle palam miferos, fed lutcr xrumnas cor ipfum excdcnres . G raici dicunc S^AKVs^^cUyVQl 7m KetpJ^Uv J^aKH^ «Tct^cfgcrd-a/jCiim graucm & moleftam ani ff^cu . mi folicitudincm fignificant. EtJ^etKt^u- fjLOi eiTi),noxa antmum mordens , vt Ho*- mcrus Iliad.vltimo : ._.Tg'o y.i-^^tf cJ^vpofjLiyofi^ei^vajf ffiw iS^icu Kpet^htvi §^oHfque lamentans & mcerent cor tuum exedes ? g^am macies] C\c Ouidius : Macies> ^.^^Macies in corpore toto . pf^n^y Infeux miicies renudat offa . Xt pallor habent] ideft,macics & pall©r totam occupanc. Ouidius : Pallor inore fedet 9 VirgiUus : Fallor terrihiles gentu cotorat . Spinofaq-^gefiatTelamanuj Hoc refc- ^^lidi- rendumcftad aculcatam inuidorun ma- ^^^f*^^ ledicentiam.Siquidem »idi » Zffundit mala lingua virus atrum , & perpetuo carpit,quod alTcqui nuquam potcft.Ad id le/pexitOuidius, cum ait; Indoluit,baculumque capit , ^uem Spine0 circum Vincula cingebant . E L E G A N s Inuidia» dcfcriptio ex ef- I V. feClis,adiundisqi quibusoftenditur cnm» InuidiA qni laboret inuidia,virulentis cogitationi- effe&M bus pafci,aliorum profperisfucceflibus in gemifcere,animum ^oerore conficerc,cor pus macie& pallore coiife^um rcddcre, aculcis Emblemata_j . mdum ri re!}o aciilcis maleiicis atios infedari . Nnllum cnim vitium inni iia peiie vetuflius eft,auc homini damnofius& cffeMtius : quando- quidem nclim quibuslibet alijs confcra- tHr,infpiciemus inMidiam aio. Obftapucrunt hocdiD iiiiiidiaomuia piaiora & plemo» toCHi „ Ti vid«re facic?Q^iid antem ocalismagit prsefcntaneum , quam vt vis ipfavidendi maior reddatur atq; ve^eci^r ? protulitq; ftatim Ouidiaiios vermsex i. de Artc a- maner,qadd eum,inquoeft, ca^jqwam vc. ncno proprio afficic,uerdit,abfumic,eum- que vUifcicur primum,a quo conccpta dc cducata fueritrquod habct illud: o' Andreae Alciati yliKn^s Ifbidinose violariint. Minime vero fabii- quid lofum ede de Sary ris commeiuum often- Satyris di: Plinius , c]iii illos in fiihfolanis Indoru feritiat . mf^ntibiis in-.ienin tradit , hiimana elfigie animal perniciffimum,vt propter veloci- tatem nifi fenes auta:gri capi nequeanr. Idem Sacyros,quaIes poera; & pnTtores fin gunt.ex capra videiicet & homine permix tos fiii:]"e arbitratur. Videeundem Iib.5.c. 30 lib-7-c.i & I1b-8.cap.54.H0c idem vi- derur fentirePlutarchus in Sylla. Diuus item Hieronynuis refcrt,eiufmodi animal T)e SAiy- a S Antonia Ercmira vifum inter faxofam ro d i>. vallcm, homunculum fcilicet haud gran- Antoma dem, aduiKis naribus, fronte cornibus a- %ifo , fperata cums extrema pars corporis in ca- prarum pcdes definebat.Qu^i de conditio- jie fua interrogatus re'pondK; Morralis e- gofum,&: vnusex accolis eremi.quos va- iiodelufaerroregcnriliras , Faunos, Saty- ios,&Incubos vocanscolit &c. Etpaulo infra fubdit Hieronymus: Hocnecuipia ob incredulitaccm fcrupulum moueac , fub rege ConftantinQjVniuerfo mundo te- fte,defenditur:nam Alexandriam iftiufmo di homo viuusperdu(ftus,magiuim popu- io fpedaculum pr^buit;& poftea cadaucr exanime,necaIore xiUtis duTiparetur.fale infufo, Antiochiam,vtab Imperatore vide ietur,allatum eli Plura de Satyris vide a- pud AElianumlib. 3. De var.hift.& Leo- nicThoni^um I1b.1c.z4. ApudPIutar- ch-in G:^h2,hornines indiem viuentesy Sar,ri i.ioiiuipoi /(^u criArvpiKot Tol^ (iiois eiybfco7roi,^io\\h\(\\noC\s Sl Iuxu diffluen- tibus accipuintur.Jdem in Pericle.-o/ S^.tyri Tvpo/ toj A/ovuirou lipol opSict iy^ovjt Tct 'Br.ccha cuS^oltt , ^vtJLf^oKov .7ov Silis Trp^^iy/jLctTo^ : facri, S-ityr-i B iccho facri erectos hahit mutonest diHi?2£ fymholum potcfl.ztis . ERVCA] Eruca vermis eft,& herba ca- J.ruCi^L^'. ^^^^ virrunsvde qua l'linius Iib.i9-cap. 8. Ali) ilcdiilam voluniab vrendo; alij ab erodendo , quod beftioias omne« corpori inna'"centeseroJat:huiusincondiendis o!»- Ib i.Qum & SiUia- inos, Faunosq^ & deorum genera filuis , & fua numina canquam e ccelo attriburacrc dimus . Faunorum quoq; mentione n fa- cic Cicero j.de Nat beor.& nos infra plu ra dicemus,cumde Pane acturifumusj fi- quidem , vtdotflis placet, Pan Inuus , & Faunus proeodem Aimuntur.Dicirut ca- pripes a pedum forma.Horacius Carm.i. Ode 19. , - anrevs Capripedum Sxtyrorum ACUtfLS , Redimitus tempora.] Capur habens cin- (flum & corooatura.Virgil.in Copa : Qraia ledimtta mitcUa . Ouid.j. Amorum , eleg.p. Vlaua Ceres tenues spicn redimita capillos, In io.AEneid.vbide AEmonide Pboebi fa- cerdote : Ir/fula cuifacra redimibat temporA vitta-» Idem 3 . AEueid. VittirS,cy> facraredimitHs tempora lauro . Immodu&Venervs'] Nam Venusmode- rara.vr naturaIis,non verricur vitio.modo fitlicira. Decommodis aurcm & incom- modis a Venereortis legat curiofus Aeria ]ib.3.cap.8.PauIuni lib. i-cap. 3 ^Celfum lib. I.& Medicos pafiim, mihi h:rc docere iam non vacat . £i? erucafalax.] Frequens enim eius Zruc efus Venerem ftimular. Ideo anridotum i^x. conrra amorem pr^tcripcurus Ouid- ab eruca! vfu cauendnm fuadec 1. De re- medio : Nec minus erucas iuheo vitare falaces * Virgilins etiam in Moreto : ypuprpm reuocans eruca morante. Ec appendicibus Virgilianis : J.t.hidinnfi/^i', quod nonnulli \cni\nt,hirqmtaUire. id eft,in mo rem hircorum falacaim cIunesmQuere & latciuirerquamquam abhircino odoref?- culento alij trahant. NonpolTum tranfili- re quod retulit i^aujfanias de fimulachro Venerishircoinfidenris. ad fignificandam iiimirumcoitus infanam petulatiam.Piau tus Moftel. deimmundo Sc libidinofo : - M te lupiter I>^qi omnes perdant ^oholmfii allium' Germana illuHies , ruJlicHs , hircus^ hara fuis , Canem capra commifid^. Eundem Apuleius vocat, hominm fordi- dum,& hircma libidinefoetentem. 'EtSatyri'] De Satyris pra^ter fupta ci- tatas aucloiitates vide Pomp.Meiam.AE- lianura de anijiial.Orphci hymiiw in Saty- rum,Nara[ero Comit.Mytholog. lib. j.c. 7.9.& 10. w;>MNymph? Oceani & Tethyos fiiii^creduntur.quarum qu^dara coeleftes, quasdam terreftres,qu*edam fiuwiales^ali^ marinsc, alia? ftagnorum prxfldcs . QiiaJ coeleftes putabantur,credebantur eHeani- ma; fptiserarum, quas etiam Mivfas voca- runt,ac vircs, qujeinde ad nosmaHarent. Terieftrium aliaj filuis prrera«t,vt Drya desjaliaj montibus,vt Oreadesj alia: Hngu- lisarboribus , vt Hamadryades^ a.ise pa- fcuis & floribus , vc Naptae. Fluuioruni pra!fldes Naiades dicebantur i ftagnoruni Limniades . Qn2Bfontibus pr^eeffe puta- runt,Ephydriades vocarunt. Vide Mytho log.Comitis lib.5'.cap.ii.& li. Semper amare fdlet] Amare hic mihi vi detureflc veibum peculan-ise, & pto ipfo amote frui, poiii . Sicut pofuit Tercntius Eunucho,interprete Donato: Certe extrema linea Amare, haud nihil efl . Plaucus Bacchid. Stne te amem . L I B I D I N I s foedae exprenilTima fymbola ponit ob ociilos,nempe Sacyru , qui erucam capitegeftet . Eruca quidem (ab vrendo ditlta^ prouocatad Veneiem, vtpote qu^ virtucis fit caiidiftima: . Plin. lib. 19. cap. 8. Satyrusaucem , fiuc hircus (animal falaciirinuin-i) Inxuriam putidam Scolentem dengnat'. Suntenim Satyriad Vcnerem propenfillimi : vnde id nominis di(5Vum putant a quod virile mem- brumeft. Hoc itaqj innuit Iibidinem in affedu ardere maximc, in adu ipfo fcetc- re,&oIentem elTe, vt quemquedb illicitaj Vencris titillationibus fubducat.Depinxi- mus in fuperionbus Superbiam & Inui- diam,age experiatur eciam penicillum ho- ftrum Luxuria , illa fcilicet quasad Pria- pum , impudicuni hortoium cuftodem , ftirpis fu? refert primordia,falaci(Iim3 ma lier,cIoacaIibidinis,,qu2e ficut AEchnafur tiui amoris perpetuo asftuat incendio: pa- tenti coroa, laxa ac pendula, in quafucus coloiis & tind:ura , delibuta vno;uentis & fmigmatearoraatico, Iafciuis& emiftirijs ocuiis,procaci vultu , inflata facie ac fub- rufla, carbunculis fuis condecoraca fcili- cet & fmaragdis,quaies leprxflos protru- dir,autlues Gallica . Infignes gemmula;? Nardo redolent manus, pedus nudum , turgid2emammilla:,compo{itaad lalciuia omnia ineretricio cuItu.Nuuquam ha^c fo la graditur,fateIlitio cindacft.pfalcriie co niitantur &: chorusmuflcus,Vencris pra2- fe rturimsgo in ve\illis , rhed;^ inlidcns , quaro trahunt ad libidinem prcieda: volu X i cres. Amare IV. Symhola lihidinis. Satyri li- bidinofi * LUXUYtA Ideo-j, 3H Andre^ Alciati crcs./lrtni noii ha!>et,qinbiis p«g!icc,arpe vincic & verbis , q'ix ficiu c.Ia pene- trant ScocciJuar. Vas qui cangicur; finc fenfiJ vuliuis.incurabile camcn,tibras enim corJisdepircit,& rvirpic ai ce.icrum vicjc. Gra.iadm difertc ho: Ho:ec Gregorius inMoral cuTi icafcribic: Exquoluxuria fcmel mcncem alicuius occupauic.vix eiim bo:ia cogicari pjrmitcic Suiic enim (icfiJe ria vifcofa, quia cx fugc^elhone oricur co- gitacio.ex cogicacione afeclio , ex .if^c S8. £c qua coadiientia Luxurta Bercules iuxurio . OiS, fiiifle dicaseum, quiciim vi^inti iam fcDc liifec vxorcs.eam fibi raatrimonio coDula- nic , quae vigefimum fccundum maricum hibuera:? Dc his D. Hieron. lib- s-Epift. Ex Uoc hircorum genciC fuicquoquc He- IiogabaIus,iUc,vc Alexander Seuerus aic , non foidm bipedum,fed etiam quadrupc- dum fpurcidimus; is enim mulieres nun- quam icerauic prjecer vx«Jrem.Nec camen viJeo , quidaiaribus in hoc velincmuiie- rcs ceJere. Singulare mulicbris lafciuix e- xeaiphun reculic GauJennUs Merula , qui Auguft.-e Taurinorum vidifTcfe ceia- tur adolefccnculam lacis eleganrcm,& ad- eo libidinis auidam , vc quinq; & triginca virosordinis milicaris ad coicum fcriacim admiferic Auton.MizalJus Cenc.8. Memo rab aphor- io.Me(faIinam fcilicec Claudij Csefaris vxorem vi(5lura,quam Plinius Iib. lo. cap.3 6.fcribic,aHcillam rn Venereura idcercamen e prorcicucis eleclam , die ac nofte fuperade quiiuo & vice/imo concu- bicu;£^ lajfxt^ virii,?iondum fatiata, recef fit.vtan illc.Dehnius porcencofa libiJine excatapud Dionem Cadium Nic?um lib. 6o- & eius Epicomarium Xyphilinum in Clau Jio..NihiI dicam de falacitate Semi- ramidis,Myoni:c,Cyren^,& aliarum pru- rientium focminarum, fola mihi agmen du cat Quarcilh Perronij.cuius didum ille, etferacam mulieris Iibidmem, & pafliuam profticuci pudoris nundinacionem exc- quens , ita concinnauit : lunoiicm meam (inquit Quartillaj iracam habeam , (i me vnquam memini virginem fuilfe.Nam in- fanscum pacibus inquinaca fu£n,& fubin* deprodeuncibusannismaioribus mt pue- risapplicui , donec ad hanc aJCacem perue- ni,qua fcilicec Cvc eft in prouerbio) tauru ferre poteft,quae viculum tulerat.Sed por tentofa ha^c libido me quoq; in vcrborum luxuriem traxit.De(ino,vbi cum Vencra- bili Beda cxclamauero:0 excrema libidi- nis curpitudo.qua: nou foltim njcntem ef- focminat , fed corpus eneruat; non foltim maculatanimam,fed f^dat perfonam.Om nenamq; peccatum,quodcnnq; fecerit ho roo.cxtra fuura corpus eft;qui auccm for nicacur, in corpus fuum peccac . Sempcr illara pr^eccdunc ardor & peculaucia,fem- per coraicacur foecor & immundities,fcm perfequicur dolor & pcenicencia . mi. Heliog, balits . LafciHt puelU iufdat/. MeJJah HA . ^)uarti l^ctron ExcU maho Luxtt" Emblemata.' Luxuriofomra opes. EMBLEMA LXXIII. V P I BV S aerijs , fummig^ crepidine faxi Immites fru5lHs jicus acerba parit : ^ijids eorui comedunt , quos deuorat improha cormx^ J^ui nthil human^ commoditatis hahent . Sic fatuorum opihm parafti^dr fcorta fruHniuj, Et nulla iuHos vtilttate iuuant . COMMENTARII IN cacliminc arduo montis cxprimicur arbof -caprificus cum fuis gro/fis , ad c]uam cerratim a^uolanrauesjmaxime vc- ro cornices &corui.Embismatis titulum San*5lias mutat>& i^^omii^dt^OYnm opes. Aut pro luxutiofis intelligi vult effufos & prcdigostSc tunc aljo loco cenfec collo candum Emblema . Hoc exapophthegmate Diogenis fum -ptura. Dicebat cnim,eos,qui profuse & krnatit. tcmer^ boiu decocjucrcnt in lebus Yenc I. hs JEm reis,conuiuijsmagnificis,& id genns ahjsj arboribus eflle fiiriilcs in montium cacu'- mine nafcen.ibus , quarum fruvfius homi- bus effent inutiles,a vuJturibusauc coruis deuorandi. Aiguta hSc Diogenis fentcntia rctnlit in Paraphrafi Menodoti orationis iTTirAi Tfc;)^:/£tf Galenus.his plane verbis: Loct*s Ga 70)V K^ny.VWV JVKOU^ tilTHKdi^iifV dv7lif ' Andreae Alciat: Ti 7e«;^pw/x«fc7£t , ixiiS^ivfxiv o^psKof Svv Kpijv^v vS^ciuuivot TTpoj^iv, eTreiS^etv fJLijKiT i/CO(TlV VdCOp, CtVCtCVpctlJLiVQt 'TrpS" fftp^jt . Qnx veiba Cic fe liabeiu;Prdixit . Sic Virg.4. Gcorg. Kupe fub aeria deferti ad Strymonis vnda. Scd nota acumsn & artificiuni^nam rupes feu faxum , cft imperiti &.ftoIidi fymbo- lumjaer^pro ventofo poniturjcrcpidojpro foriunae fummo gradu. Qua e rgo ratione dcgantius expnmas diuitc impcricum& glonofum ? Hrepido . Summiqi crepidinefaxi] Crepido fecuii * " * dum Vallara cft ora terra , quam aqua a-l- luic ,cx hoc appeMata , quod ibi aqua al- lucns crcpat,cum currit,aut vndas appel- lit.CoIumel.lib 8.cap.i7« Sic enim maris attocitas obie^Sii crepidiais frangitur. Pcr Trucitn immitn metaphowm vero & pwtei cxtremam o- ram,qua:ad puteam refpicit,vulg6 ospii tei diiflumj &omnem eitremitatcm fole- mus crepidinemappellare. Dicitur criam crepidoabrupti faxi altitudo , vtaitSer- uius,veIora praecipitij. Virg.io. AEneid. Torteratis celfi coniunSla crepidine faxi , quem locum hic videtur imitatus Alcia- tus.Item crepido dicitur cditioris cuiusqj loci altitudo & cxtremitas,quam mendici infidere foIebanc,vt eflent magis cofpicui. Seneca.-Qu^iscrederetjiacentem fuper cre- pidinem Marium,aut fui{fe, aut futurum confuIem?Ponit Minos huc •iO.KpoKctp^oSt^ arbor diciturin cacumine autextremofru dificans.Sed videtur mihi deceptus,refpe- Minesd xitenim ad locum & fltun\ arboris,dequo cepttfs, Mcagitur.-atqui AKpoKctpTros eaeft arbor, quse fert frudtum in cacumine & apicibus ramorum.Id vero quidhicad rem? cum ea arbor etiam in plano polfit confifterc ciuIibetexpo{ita . Immites frtiSius] crudos,immaturos,a- ccrbos,;c£fcjD^KV*^6fc/5:rtf?.Sic Plinius,immi tiaadhuc & crudapoma vocat. Horatius i.Carm.Ode j-.Vuam immitem appellat. Eofdem Virgilius \oc^zferos, Georg.i. "Bruciusq-yferos moUite colendo, Et eleganter Lucretius lib. 5. Frti^usq-^feros manfuefcere term Cernebant , Fictfs acerba ] Caprificum intellige ; qnXidQO acerba dicitur, quod frudusip- fiusminquam maturefcat-De hac Plmius lib.l J.cap.i9- §luos corui] improbi quiq; impoftorcs, Corui hominea; nigri, id eft , moribus infamibus & pcrniciofis pra^diti, quos fugiendos elte monuit Horatius : Hic niger efi , hunc tu Romane caueto . Coruum autemefte impoftoris hierogly- phicum rcftatur Pierius lib 14. Improba cornix. ] Id cft , inaufpicata , Cornix quam Virg.finiftram vocat inEclogis;& ihattl}i improbam i.Geoigictmx gtandem pecuniam ckmerebat^conuentusq; adeam ditiorum hominumcx omni Grazfiia celebres erant:' iieque admittebatur, nift quidabat,quod popofcerat : pofcebat autcm illa nimiam quantitatem. Hinc natum illud frequens apud Grxcos adagium;/en fenilesannos pcrueniur,Veneii fpecalnin ^peculnm dicant.Aufonius Gr^ecum Plaronis cpigra dicare^. ma fic vertit : Lais anus Vi^neri Ifeculum dico: dignum habeat J^o JEterna Afernum forma miniJferium, Atmihi njdlus in hoc vfus , quia cernere talem , ^lualis fumynolctqualis eramynequea . Idem inuenies apud Thomam Mortim . Neq; hoc Poeta; alicuius Itali,fane elegan tis.diflenrir .* riHafi Kicolofa Dentrvn fpecchio , ch *vn di VeradOi* uant^x A la laida Bertuccia effer fembiante : Ahi veloci anni {diffe^ ahi lieue etate « Come tofio paffate ; Uier cre^fa egiaUa hebb'io la chioma » hor haggia Ctelfo e giaUoilvifaggio , Hier fui con quefla vifo Cagion di^iantOyhor fon cagion di rifo . AEgfe feruntenim rugascontradtas,amir famqueform^e gIoriam,quam diu in fpe- culoerantintuitaj. Hinc Ouidianumillud j.Trift. Cum^ aliquis dicet:Vuit hAcformofa. do* lebis , Et ipeeulum menda^ effc querere tuum, Idem fere au(5lor de medicamine faciei : Tempus erit , quo vos Speculum vidiffe pt^ gehtt y T.t veniet rugis altera cftuffa dolor . Id & attingitad Ligurirm Flaccuslib. 4, Dices heUtquoties te Speculovideris alterii: ^A mens efi hodieicur puero non eadem fuit > Defpeculo multa pafllm legnntur ; fuit speeulum enimilliid anathcma Vencris.Philoftratus anathe- Iconibus. Ideoq; Triron apud Apuleium ma Vent Vener» fpcculum prasgeftar in pompa. A- xis, mor,Yt ait Euripides , (piKH •Aa.T0'7npA rjjt xo^iK ^etv^to-iAciTctJtmat fpecula,^ cri nium ruffationem. Apud eundem Elcdra damnar formse lenocinium vfu quaefirum fpecuIi,inmatreCIytcnaueftra,abfentema rito Agamemnone : H" ^etV^OV KetTQTTTfiOV 'TrhOK^^OV i^HT' flauos orbes crinium ad fpeculumfiti^ diose componebas . Sed Sc Ouidius, teueroium do(^ioramo- tum» 33 Andreae Alciati ^c/ttpere ^dmijfa iiim,eleg.i4.Ub.i.a(J dSiicam : ^^id 7nale compofitos quereris perijjje CA- piUos ? ^lujd speculum mceHA ponis inepta fncinH : - ^^uid fcalptns] Scalptiis idcm eft: quod rculprusjimo rcalpere,& non fculpere,di- ci debere audor eft Diomedes. Hiftoriam iam ex Paufania commemorauimus . ISion aliter capfos, ^c.] c6 quod fcirct inefcare &:capere miferos amanteS' Vir gregis eff aries ] Virum gr^gis ap» pellatarietem , vt primo Transforfnatio- inim Oiiidius : De grcge nunc tibivit de grege natm habendtis . Virgilius eciam dc Capro: Virgregis ipfe caper, & in Georgicis : ^luem leger» ducem , pecfiri dixere ma- ritum . Vide Macrob. lib. ^■.cap. 6. Hanc loqucndi formam vfurparunr autTiores ccrte gra- iies,vt mifrura feciam Ciceronem,qui ora tione in Pifonem^admiftarium pro hominc immoderatse libidinis dixit . Papiiiianus e- nim deadmiftario tauro : flahuliq'^ maritm. Et .Sahiianus y.de Prouidentia;Hi vcre vt emiflarij equi,non ad paucas tantiim, fed penead omnes vernuJas fiias,id eft,adgrc gespropiios irruebac,& in morem corum pecudum.qui maritigregium appellStur, • fcruida: libidinis dcbacchatione graJlanres, in quamcumq; eos piimam fceminam ar- ' Addidit vt capiti cornua hina fuo ; TaHit amatorcm Bans fummo in Uttore fargumy In lacjueos f mi quem gregis ardor agit . dL7^CU TMV dityCOV 'TTO^VTIV i^CtKKO' lAiVOty Y^UT^t ^TritVVTtOVTe^ dhTlKOtT»' VdLKKcoi ' Vil^^OfJ.iVOlji^i C^lffO Toli KV- fxeto-tv, GfJLCOi tTh Toiv Aiycov cV/x^T^ i)^(TtV etlTSi}a-tVy^ up' tlS^oviif 'TrpocreKSeiv ^tt' eiu' Tcti CT-STeuS^isa-tV- i-TTH TOtVUV ^TA 'TTpOtl- pnfyjvct S^v^iccoTii ^7tv , coV tto^^^o-iv , i)t T6TC0V dKis-KovTcu . ctKiev^ yzp ctviip cuyo^ S^opdvidLvTov 'Tsi^tdLfj.TrtyH a-vv d.v- T57>- Toli yApdL7t S^dLpHTilf dvTil^ , Act/x- /2TOV g'-5r/- 0iiKiV(OV C ^ilpcLTl]?- TV^ dtypct , HTdL KdL- TdLTdLTTH TVf SdLKdLOJ»^ Vp' ilV OtK^tTtV 01 fsrpoH^iifj.ivot > dtK cinSlii4 villofA tegmina caprA. Addidit vt capiti ^c.] additis capici duobusquafi cornibus; nam ftulti aman- tcs induunr & libidinemhircotufnj &fcAn quod capra quafi luxuriofam atqjolidamabhorrerenc ? An quod canquam morbidam cimerenc? Ca- pra cnim morfu peftilenti maximc no- cec,fiquidem germiua perueftigacqux a- uidilfimedepafcitur : fic meretrix adole- fcentiiepotiffimumcnpida eil, nimiriim ajcasea eft,qu;Bob imperitiamfaciliusde' cipiacur. Vndenon illepide Nico Accica merecrix tf/f ,id eft, Capray cognominata cft, quodThallumadoJefcencem , quiiii Atcicam mel&caricas cmpturus aduene- rac,3bliguri/lec. Qbfcoeno cctptwi amore perit] Imitatus &mutuacus eft illud Ouidi) z.Faftor. ^.^^CAco captm amore fmit . vbi dcTarquinio jamore Lucretix capco Ioquitur»De n qui vtillicitos excluJir eiufmodi ignes,fic honeftosprobatraicenim : Si quis amat , quod amare inttaty feliciter ardet ; Gaudeat,^ vento nauiget ille ft4.(y. Sed hodie,proh dolor,fceleracos & libidi- nofos plerosqi flagiciofo foeminarum amo ri fefe taquam in Teruicurem deteftabilem applicantes,randem infidiarum reti turpif fime capi , &ad omnium fortunarum, fa- ma2,honoris,atq; jpfius vita*perniciem ruc re,& fubito pra^cipitari videmus . Recfle Plantus meretricem inarifimilem facic,v- biincautiomnium facultatum faciutnau-- fragium.Huc fpedac dicT:um Archit? Ta- rentiui apud Platoiiem ; ii(tovi} J'& AiAp ^iA- Kcov Efca malorum volHptas:c\\.\2i vt pifces Voltiptas; hamo, fic homines omnis generis & astatis efca ma*^ capiuntur. Hinc macaionicc qaidem,fed lorum , vere & ferio iocatuseft ille.quisquis fit , qui cecinic de fraudemeretricia : Vtilt inuenem y Veneris propter fmorz.are' hruforem : Vult brauum , propriampropter defendere- caufam : Vultq; fene,reliqutspro fouuenire hifognts . Atq\ in malhoram mittit finaliter omnes, Has tales miratur Apaleius;Quantas,i n- Apu^ quit,latebras nequiftimse mulieres profua leius libidiiie comminifcuntur?caIIida», proca- ces,temerariaE, & ad flagicia peraftutula;. 5edaufcuIcemus,obfecro,fapienti(rimo 5a, Salomm^ lomoni.qui Prouerb. f.fic aurFauus diilil lans labia merecricis , nouiftima aucem il- liusaman quafi abfynthiu,& acuta quafi gladius biceps . Pedes eius defcendiinc in marcem , & ad inferos greftiis eius pene- trant . Nunc ergo,fili mi,uudi me: long^ fac abea viam tnam , & ne appropinques foribus domuseius . Ad hiiius Emblema- tis argumenrum copiofius illuftranduin » repecenda eft pulcherrima Socratis difpu- tatiocura Anftippo i. Commentarioruni Xenophontis, & colloqui^uneiufdem, Sa- cratis cumTheodota,Jib.3^ Caciieiv 33^ AndreaeAlciati Caiiendum a meretricibus . H M B L E M A L X X V I. Q 0 L E fatji Circcs tam magna ptCfitid fertnr , ^ V crtcrit vt mtiiios w noua r/;0ijstra viros . TcPus equum dcrnitor Pictis ^ tum Siylla biformis 9 Atque Ithaci poHcj^am vina bthere fties . Indicat ttlunri meretriccm nornine Circo^ ; T.t rattone??} ammt pcrdcre , cjutsquis amat , C O M M E N T A R I I. ■T) I c T V R A , qua? hic repiarrentatur, gam non habet, 8cei delphiiius appinginir. JL (vt liberc dicam; non placet, fcen^ina Quid delphinus in terra ? noniie hoc-cft. nen-fpe luxta naucm ftans,&. hcrbisinftm- Delphinum filut^ appingere iftuciibus d- itla.porioneni niutis fubminiitiansrnon e- - prum } !)im Circc ad nautm venit, fcd ab Vlyfle Placent magis cajterarum editionuiM figu jnidi focij mdomnm illius diuerterunr , tx , & pr^fcrtim illa, c]uani habct editio quosilla poculo & tacQu virgoc aure^e in Rouillianas ibi enim mulier folio fedens , beltias tiausfoiniauit,. Hk vero i]la vir- circupiiaccntesbtlluas virgatangit- H O M E R V S Emblemataj» 337 10 su Em me H o M E R ^ s 6(3yflea ;t.air, fociosa- liqiiot VIyiris,qui miniab eofuerant ex- ploraturi Circa:as sedes.virga pcrcuflbs a Circe.cpotoqj pharmaco venefico, ftatim in porcos efle transformatos. Qjio figracii to effingitur merctricis & libiHinis foeclac typus.Eacnim fuis pr^eftigijs humanas il- las cogitationcs,& naturalesmotiones(qnq 6py,au Grecis dieiintur) in homine tiimul tuantes cxcitat impotenter,& mu tat in dc- teriusjex quo fit, vt homo natura;diuin« particeps in belluam degeneret.Per Vlyf- (em autem , qui nuilo"veneficio a priftina forma dimoueri poteft,mentem anim? du cem,inteIligimus.MoraIe huius Emblema ris figmenrum finquit Francifcus Sadius) fumptum eft cx Plutarchi libello , quem de vita Homericompo(uit,qui libellus , quod fc4am,nondLi eft donatus Latinitate; quauis Politianus raptim , atqj fuppreflb audTioreomne fua pra:fationc in Homerii tranfcripferit. Plutarchi verba fic fe hcnt: To iMtTdL^aKKeiV S^i T^f ijoupyii tb O^S^VOsicttf H( 'X0T6LT\S( iTOiH. Ta>V tT' etvSpCOTTHCOV C6T0^-t/A«Vc4(7ifc A.oyto'' fj.aV , «T dTro TMV iS^icov y.i^S^iv e\oyTet(iT/, eTfS(piv 'ivJ^ov i^^o-et, S^iKiiv ^cocov etKoyt' rav • ifJ.tppCOV eT* fflV oS^V^TiVS Ttjv ViOTi)Tet ^O- ycovt yia-1/.ov vtt • fT;^g , yomieti ^etpf/.etKov eivTtTret^ov. ideft: NoyZ t Homer* aitjrifi medicamine leiios Holpitio Circe reddidit ipfa fues : Pauperior fed quuquts erat difceffit ab iUar Nam meretrix quondd perniciofafuit . 'Exutosq^ fua prorfus ratione maritos Tornice continuit,non fecus atq',feras . Et t^amen hanc iirettu^ delufam ^reuit V- Ir.figni rerum condttione 'valens : Mercuriojjdatam necfas efi credere molft lUe fed ingenio reppulit vfq-^ dolum . Circem non dico, vt dixit Honierus Pro viris fecifle aut fues,aut lupos. Ad ipfam diuertentes, meietrix cum efl^t vafra , Hamoinefcatos pauperrimos effecit • Et humanam vbi prardataeft rationem , Dein (fecit) vt nihil haberentamplius. Alebat intushabens inftar animalium ex- pertium rationis , Prudens autem cumefl!ct Vlyflesiuucn tutem vitaws : Non (cam) Mercurij (quamj natur^^ pro prise donura,rationem Habebar, incantationis remcdium con- trarium . Non credam CirceniCeu magnofertur Ho' mero , Transformafie homines in noua mofiray lupos . Sed Ifoliaffe iUos fortunts omnibus ,hamo QerreptoSj meretrix nnbent cauta fuif, 'Exutos opibusfatuos ^mente carenPes 'Reddebat.miferis turpitcr 'vfa vir-ts. Ixpertes rationt^s erant: has intm alebat t Vt captas turpi in fornice vafra feras . Hanc tame illufit maturopeciore Vlyffes , blon tam Mercuri/, quJcm rationvs ope^\ Y XcDO- 338 Andre^ Alciati III. Circe SO' ,its filia. Cirr€_) Ctir Solts Xenophon i.dTroixvniJ.^iV&UfjLeiTeov : Socra- tem,aic,in coiumiijs , ad qua:non nificoa- tt^Liis accedebit , parciflime cibiim capere fclitnm.iocoqj vfiupare,3nultis enifmodi appofitis cibis , Circem homines transfor- niflfic in f.ies: ipfum aarem VJyflem mii- tari non pormf]e,con!iii j Mcrcnri j memo rem,S: abrtirietiaipfummer fna femperv- teniem. Prrterea fabulas huius meminere Diodouis lib.4 Pluiius varijslocis,D.Au- guftnms 16. de CiuirateX3d, cap. 17- M. Tuliius quoque prima Venina f vt hoc quafi pcr ttanrennarr.j allufit ad hanc poe ticam fabuIamrE'^ adhuc id,quod vos om nes admirari video,non Verres, fed QjVlu tius.quid enimfacerepotuirelcgantius ad hominum exitHmationem ? ^quiusad le- uandam mulieris calamitatem ? vehemen- tiusad QucErtoris libidinem coercedam? lumme hxc omnia mihi videntur laudau- darfed repenre velbgioex homine.tanqua alic|uo Circ^eo poculo, fadusefl: Verres : redit ad fe.atq; ad mores fuos , &c. SOLEfau Circes] Ouidius initio 14. Metamorph. Sole fau Circes» 'variarum plenaferarum. Teftis Higinus.Virgilius (vc & Ouidius) Solis filiam vocat,AEneid.7.initio: JProxima CircA& Yctduntur litora terr&y jyiues inaccefjos vbi Solis filia lucos Ajp iuo refonat cantu . Fuitautem Circe (vt inquit Hefiodus iii Theogoidaj& Cicer05.de Nat.Deor j So lis filia ex Perfide Oceani filia. Hxc vene- fici js dedita,mul tarum herbarum ac radi- cum vires adinuenit , quamuis a matre prius in ijs elfet inftruda- Nupfit Sarma- tarum regi.quem veneno fuftulit, regno- que crudelirer vfa,abincolis pulfacft.In- dequein Italiam venit,& non longe a Ca- ieta Campania? oppido in nionte Circeio confedit, vbi homines ad fe venientes car- minibus TA'^ fj.iv cfupH xcfu hetlxjSisivei pet- hov . tsTeof ouipikTpct Tivoif^ yoxjTHcti iTri' TfXywixiVju Tol^ eivJ^pdo-i y^pi^^vcfj. « quiiion pIusintcgisE meutis habetquani afellus, vecors aninial,^ tamengulas ac li* bidiniaddidior,ad naturam fuillam acce- dit. Quales nimis multos ftrobilos&ga- neones, e bonis alioquin & honeftis ortos familijs agnofcimus,& quos iieqj natales ii)genui,neq; ipfa educdtio flcvf^cre porue- rir.Et quid cum ijs agas lurconibus,come donibus,ventribus, qui intcr inguen & ca- put nullum difcrimenfaciunc, & tantum fubare & obiigurire fciunt^Diximus fatis de priori exemplo eorum , qui a Circe in bellnas funt conuerfi. Alterum eft Pici e- quum domitoris : huuc etfi in auem ideo inucaium diximus , quod primus pico iu aufpicijs vfus fic, quodqne augut fueiit^ quod a Seruiocft annocatumitamen id mc Jius, & ad hunc locum opporrunius lefe- remus ad animi leuitatem & inconftaniia, quseex curpi amore conciahicur.Tcnium exemplum fuic apiofitum in Scyllajde qua lani fuperiiis a nobis diduii! facis . Hic tamen fpeciatiro ccnuertitur ad me- letnciam turpitudinem ,qua? vi fi.peme facicm virgineam oltentar, tainfernG ra- bidicanes confpiciuntunaudacia, lapina, ingluuies, qui adcxitium mireriamq; cer- rilfimam prcecipices agant,quotquocamo- re turpi capiuncur . Qu^e omnia eo fpe- ^lant , vt quifqi vircucis & honefti ftudio- y a fus Lepidum epigram- ma Sel^ laif. Picus cur in auem mutatus ScfJa quid hii denotet^ Andre^ Alciati fusimpuJicariim miilierum dolos prxfti- giasqiie omnes decImet;iiUeliigdCq; qiioi Ciceioait, corporis volnp.tacem nou facis digiiam efTe homiiiis pr.ulUiuia.eamqiie vc belliiariim propnanl contemm ac rcijci opoi teic: Pr.clcrtim cimi (quod idem Ci- cero prudenter monet, ! libidiuofa intem- per.iiisqi adolelcentia efFoetum corpus tra l.ocus Vct dat feneduci.RecK- Val. Maximus: Luxu- lcrlj Mci' ria Sc hbidine mhil toedius , nihil damno- ximi t fius: his virtusatreritur, vi(ftoria: langue fcunt, fopicagioria iniiifamiam co nierti- cur,animiq, panter & corporis vires expu gnancur.Adeo vc ncfciasab hoftibiisnc, aii ab illis capi perniciodus habendum fic. Ilc nunc , qui cam ftudiose merecrices fequi- niini.qu^ vos ad mortem anim^ & corpo- ris raptantjin infamem nocam, feramquc poenitenciam.&c fortane inucilem»ducunt. Cogicate,qua;fo,rei obfcoenitatem, breui- catem,fiiiem,ac longum dedecus, horirq; fugacis,aut fotfitan momenti vnius illece- bras,mnIcorum p^nitentia,vcl seterno fup plicio puniendas; eft enim meretrix ( vc cu Hoecio concliidam) inferni iamia , via ini- quitatis,fcorpionis perciiniojvifcarium fce leium,puteus uueritus.Nunc vobis Venc risamuletum paratum eo. Amuletum Veneris. EMBLEMA LXXYII. 1 N G F I N J dente fero fujfdj^nm Cyfris Adonin ^ Laciuca foltjs cortdidit exanimem . Hinc genitali aruo tantum laChica refiUit , ^luantHm emca faUx vix siimulare poteB . • COM- Emblemata.^ nttA C O M M E IV V 1 N B M formoriim cxanimem Ve niis lacrymabunda tcgicladiiC3B,hctba5 hortenfiSjfolijsjciii tam pio officio intcrcft Cttpi(io,macri condolens:apcr vero homi- cida,fuga fibi confulic. C^uod ad Epigra- phcn fcu indiccm Emblcmatis huius acti- nct>eft AmuletHm Veneris . 5ciendum cr- go.quid fic amuIctum.Araulcta , remedia func,quibusarccn &auerti credunturma la omnia, fed maxime veneficia > ab amo- liendonominata , de quibus Plin. aliquid 2^.cap.i.& lib.zf.c.9. icemiS. cap.4 & 3o.cap.io.& ij. &Ii^b.57.;cap-5.&p.Di- cm-\iiu Sc ei-^oTpo'!!rctirj.,c[\ix appenfa^all 1- gataqucincitamentamagica , vencnoium propiiirant infidias , auc certe inefficaces reddunti in quo differunt a periammatis & pcriaptis,quia hxc fpecialius quid figni ficent, &quod fuum efFeclum prasbcant , vthominibus inftar miraculi fint . Illa ve^ ro figiiificatum habent gencralem , fuam- quc vim ex racione medica videntur mu- tuare. Apud Medicos amuleta 'unc in dif- ferentia inulciplici, a.7roTpo7rajAt ctAefw- rriiptdt, , a.Ki^i(paf[AetKct . Hxc beftiarum vencnatarum mcdentur morfibus , refte Galcno,eoq; d»fFerre efcTo revv a.Ki^i e^s ad Venerea imbecilles ejjcy qu>i laBucts ajftdu^ vefca n tur Idem A thenaeus citat ha^c car- mina Eubuli poeta; : ^ Mn^TnpiTi^H (j.oi ^ptSetKtveti yvyou, EV/ t»v Tpet^ziri^etVy H ffeetVTtiv diTt&> • EV Tf^ Kaya.vcd TaV^sy yap,cof 0 Koyo; Tori Tov ASavtvet7ro9eivovTet 'Prp^9iiKiKC'7rptf' Av^ 6V/ ViKUCdV ^pa>>xet . Hoc eft .* Neappone nobis laliucaiy omulier» Meatn ante menfctvjy "velteie coargut^: ^amqi hac in herba , vt vetid^sJermo^rA- dicat , Venui Adonin condidit exanimem . £i? itaq'^ ne erres.mortuorum hic cibm. Coeliusirem Rhodig.lib.17.cap. vlt. infi- i)e,fic aic;Q^odiid lac^lucas aitinet, cele- bres funt apud Athena^um Ariftoxeni ^pt SetKtveuAd eft,lad;uc3»,quibusin hortisfo le occiduo ocnomeli infundebat , mane o- ftentans virenies fe habere placentas, fibi a terra fummiftas. In lacf^uca deniqjoccul- tatum a Venere Adonin, cecinit Callima- chus . Qu^od allcgorice interpretatus A- thena^us, illuc referendum putat, quod iii Venercm hebetiores fiant, laducis vefcen- tesaflidue , tanquam mortuorum fit ci- bus , vti fcribit Eubulus . Hxc & plura Coelius . JNGVINAfufoJfum] Hellenifmusjub- intelligitur enim pr^epofitio x^tTaingui» najin loco nimirum maxime pericuiofo, cum eo inrcftina decumbant . Theocritus ramen in epitaphio Adonis,in femore per- cufi^lim dicit . Dentefero] apri,qui fulmen in detibus & oie habet,vt canit Ouid.S.Mctamorph. Cjpru.] Venus , ab infula Cyproei fa- cra,libidini deditiftima PoIydor.Virg-lib» 3 . f ap. 1 7. De inuentorib. rerum,pGft lufti num Martyrem > Eufeb.Ladant. & alios fexcentos retulit. Alij Venerem Cypriam didam putar,quia in vtero ferre pr?beat, quod dicunt Grarci kvhv '^tpH, quippecu Cyprus,antequa Vcnus c6 appuliflet.dice y } reiur ^ptSetKt' vcu Arifii> xeni • 11 L ' Cypria^ Venus. ^fuarefic 342. Andrc^ Alciati. letur Sphecia, ab habiwiuibus ibi popuhs Sphecibiis vocatis, vt fcripfit Philoficpha- nus ii) rebus Cyprijs . Deindedida Cera- ilia.vtinquic Xenagoras|in lib.z. de Infi> lis , quod illam homines habicarcnt , qui inuhos tumores,taquam cornuaqu^Edani in capitibus habere videictur.cum cornua }tipa,Tctdi(^a fiiit GrqcisyKipct^cUyConm' li. ('Veiuis cnim cornutos efficitj Alij vo- hicrunc iiifulam iilam vocacam fuiffc Ma- caiiam,auari beatam,ob fertiiitatem . Ac poftquam Venus iUuc appulic,vocata fuir Cypriis . jidonid'^ Adonin] Fabulam Adonidis ab apro in- fahilcLj, terempti defcripfic Ouidiusfubfinem lo. Metamorph.huius tamen myfteiij nonmc minit.Fuic Adonis fijius Cynirx regis Cy prierum ex propria filia Myrrha , adeo pulchritudine excellens,vt eius amore Ve ims capereci^^^Cumq ; maxime deditus ef- fet venationi,aliquando,mandatorum Ve- iieris immemor,3prum excipereaufus, ab eo fuit interemptus. Adduntautem Gras- cifabul^e huic,Martem riualem,quia amo rem Veneris Adonidi inuiderer, fefc in a- prum transformafre,& fub illa rpecie Ado wim interemilTe.Fabulam hanc attigit Au- guftinus De ciuitate d-cap.y. totumq; il- hid ad Phyficen retulit Macrobius i . Sa- turn.cap ii.De Adonide plura vide apud Nat.Comitera Mytholog.lib.j.cap. i niorem excitari Phocylides ceftatur : copii''^^ Oux- ebyct^ov TthiovA^QV e » ritat Emblertiaf a r 343 ipa>Tet( . Rcd^ Valeriiis Max.Efus carniurti,& po tus vinijvcntrisque faturiras, Teminarium libidinis • Siqnidem,tcfte D.Hieronymo, Tcnter iMcro.aeftuans citd fpumat inlibi- dincm.Vcntercnim &genitalia vicinasur^ & vnura altcri fubminiftrat. Ex vicinitate cnim membrorum fequitur confideratio vitiorum.Etcui incognitum cflepoteft il- U\d:Si?2e Cerere & Baccho friget Venus ? Pabuli certe vbertatem, qusegeniturse r» dundantiam plancisetiam.nedum animan tibus alFatim fubminifi:rar,in homine quo que falacitatis caufam exiftcrctradit Em- pedocles. Q£6 pertinet illud Euripidis : Vultcrapulatum Cypris, haud famelicu. quod ab Achxo fumpcum.qui mul to an- te dixerat:Amara Cyptis ellcduicntibus. .^cd quid furiofo noftro faecnlo amulcta prxfcribo Veneris ? iriitamenta & incita- mcnta nunc quseruntur : quotusquisqj e- mm eft, qui non ex intimis Medicinse pe- netralibus pharraaca ad Vencrem prori- rantiaeruat? nec Mcdici inquiritur confi- Iium,quisq; fibi hic mcdicus- Poflem tac- dij leuandigratiaadducerc binas hiftorias de cantharidibus perperam adhibitis, pla- ne ridicular, in quibus ego ipfe confulius ApoIIo,dum Conftantiaiad Acroniun» la- cura adhuc ftudiofus Medicinse , D. An- dresEKaitio fa:rerniim viue Deo , rai An- drea,quando raihi non potuifti diutius) iii praxj a^lfiftcrem j fed memor iuramenti Htppocratisnoftri de taciturnitate fcruan da, fiipprimo, 8c a Veneread Cupidincra propcro . Inuiolabiles telo Cupidinis. E M B L E M A LXXVIII. Y 4 Ne 344 Andreae Alciati "VJi? dirtu te vmcat amor^ neu fcemina menterm Biripat mai(ipis artihtis vlla tuam : Bacehica ams praHo tibi motacilla faretur > ^arn quadriradiam circuli in orhe loces : Ore crucem cauda , gemmls vt complicet alis % Tale amiiletnm carminls omnis erit^ Dicitur hoc Vencrls figno ^agaf^m lafon Phafiacis UJt non potuijfe dolis . COMMENTARII. IN T E R diios circulos fefe qiiad de- ciinatim interfecaiites pingacur mota- cilla feu iynx,ic3 vt ore & cauda,&amba- bus ahs,quatuor nimirum angulis, cruce conftituat,vthic vides.MotaciUam & lyti gcm aliqui confunduuc . Piduraraiuuec Ariftoteles lib-i.denat.animalcap. i z-his verbis: Vc auicula:,quam lyngem vocant. Hsec paulo maior quam fringilla cft , co- lore vario.-habec fibi propriam digitorum, quam roodo dixi,di(po/icionera,& lingua ferpcntibus fimilem,quippe quam inlon- gitudinem menfura quatuor digitorum porrigac, rurfumque conrrahac incra ro flrun),non compIicatam>fed terreni lum- brici more colledam , & in fe reduvflam . Collum etiam circumagit , in aduerfum leliquo quiefccnte corpore,modo ferpen- tum:vnguesei grandes& Hmiles, vtmo- nedulisexeuntjvoce autem ftridec Dehac aue vide pluraapud Plinium lib. ii. prae- ter ea,quae iamiam fumus prolixiusdidii riinClaftej. PiNDARvs Ode 4.Pythi6rnm aii- Motacil- ^^^» motacillam a Venere primum h laaVene coeloaJ homine^ deportatam , & lafoni re lafoni traditam,vi Medeam allicerec. Eius verba haec funt : f UdrviA rerpretes. Qu^apropter confiiltius erit,ipfius verbis omnia referre ln adagio ic^miijynge tra- /?*mpeIIunc , contra fse- uiftimos f^uiffimi Cupidinis arcus.g^ qui- dem , vt Pehgnus vates multisin locis te- ftatur, paucis parcerc didiccrunt. Medea vcro nuUis carminibus, nuHis medicamen tis.nullis deniqjincanracionibus aut vene- ficijs pocuiffe ad amorem fui lafonem re- ducere , exquoipfam Corintho,vbi tunc crat , expulit , & Glancen fiue Creufam Creontis regis filiara vxorem duxir,vt re- fert Theodontius lib. 10 cap.43.Id autem propccramulctum illud.quod lafon fc- cum geftabat.culus nomen fubticet Thco- dontius.HsBC ille. licet cum Alciati mente probe conuenire videntur^Santftius tamen omnia meras nugas efie dicit.ob ra- tiones nunc addu(5l-as. Nos aliorum fentcn tiam poftea alferemus,eiHemq; fubfcribe- mus. D-Iynge videporro Tzetzen Chi- liad i r.Suidam,& Lycophronis incerpre- tem ; item adagia^/y^^e^. &c,lyngem h%bet . N-E diru4 tevincat amor] Ne amoris laqueis te irreciri patiaris . Dirus amor , quafi Dei iraimmilfus. Ouidius lo.Me- tamorph. Mdtaq-y vt excuteretdiros,fi^oJJctramoret Addidit. Neufoemina c^c.] Neuc mulier qu^da venefica animum tuum magicis artibus prajpediac . Bacchica Auts] Cur motaciHa dicatur auis Bacchica rationem au^nores non red- dunc. Hefychiusquidcm Bacchum/u)/- yinv cognominatum ait , quia ( nifallor) ad Vcnerem inflamm.ec immoderatus vini vfus , Forrafte Bacchus ivyyiiis appella- tur,qu6d vinum hominesad fc lyngisin- flar alliciat. ac fi dicamus , illecebrofum . Pindarus dixic (j.Aivdi^et opvtv * hoc cft , auem infanientem.z iJLAivca, quod €([ fu- riofemoueor»^\.n infnnioi qucmadmodum Majnades Bacchi facerdotes . Vide Hero- dot.lib.8.cap.36. Motacilla] Auicula eft plumis difcolo- ribus,pra?longocollo,linguacxerra,colore vario,mocu crebro fe circumagens, & cer uicem in orbem fled:ens:vnde & ireiTOTru^ ytS^A vocancfeu o-Ho-ovpetVytim }tiA^ovpov, vcapud Hefychium j Latinis Motacilla , Gallis bergeronnettey^wi balIequeue,U:iUs, Codatremolay\ caud^ mocu.feu cauda trc mwU^VQn^iiStSquaflacoaibaUarina, vccel lo di neue.GQvmams,BachJielt^y dTro ra ttTroTpeTUVyamolirijdepelleretquod verbfi frequens eft Pliiiio . Vide qux fuperiore Emblem. initio dc amuleco diximus . Carminr^] Carmen hic ponitur pro in- cnntatione,vti Virgil. vrurpauit Eclog. 8. Vucite ah vrhe domum ?nea carminaydu- cite Daphnin . Carmina vel coeh pojjunt deducere Luna, Carminihu6 Circe focios mutauit Vlyjfis . Hoc Venertsfigno] quia id Venus e coe- lo acfuIiiTe, & lafoni donalle , cecinit Pin- ^atus. 1'f^afAm lafon.] Falluntur ^ui lcgunt TegafAttf.UCon aiitcm diAoS eft PagalarttS a Pagafa Thsffalise vrbcquam fmus Paga- flcus ampleditur , teftc Pomponio Mcla lib. i. luxta hanc Argo iiauis fabrefada fuit,quam ctiam Ouid.7. Mctamorph. prineipio Pagafa:am puppem nominat • Idem 8. , , ,AHcicr teli P^gafAm lafon , Et Faftorum i. PaJ[u4 pdem TydetUi^ idePagctfAtu lafon^ Lucan.i. Vt Pagaf&a, ratii peteretcum Vhafidos vri' Aliquibus Ca v rbs dicitur ?aga{a:,numero multitudinisihinccorrupte Jegiin Pompo nioloco citato Pagafam, proPagafas, do- ftcannotauit Ferdinandus Pincianus , vir accrrimiiudicij , in fuis caftigationibus in Pompon, lafon] lafon filius ABfouis The/Taliar regisfuit,qui in Colchos cxpcditionc pa- rauit ad vellusaurcum expugnandum . Qu^am rem late profcquitur Ouid.lib.7. Metain.& Orphcus in Argonauticis,Pin- darus Ode 4-PythiorHm,ApoIIoniusRho dius,VaIerius Flaccus, & alij-Dicicur au- tem lafon a fanando , vt videtur innuerc Pindaius citato loco, 'letffi^ mmc\yfanita>s eft:3c quia Chiron, qui a primis annis la- fonem inftituit.magnus fuit in arteraeden di,ideo ab ea arte 'idtjcovtL, quafi fanatorem nominau it . Vhafiacu dolts ] Incantamentis Medeae. Phads flnuiusen: Colchorum , vnde fuc- runt nominaci Phafiani . Ab eodem eciam Medea Phafiaca,& Phafias Poetis dicicur, quod ibi i:.3Cam effe quorundam fic opi- nio, quamuis Pindarus Corinchi oriudam dicat.Ode i j.Olymp. A R T I i I c I A L E eft in Venercos mocus,& pra:fiigiGr:'m laqueos amulecn, cuius tamen rei ^idcs penes audores cfto . Id Alciacus noftcr ex Homero 8c fcholia- ftisquibufdam extulit, quod hicodlofti- cho tradic , nimiriim ad arcendas amoris illecebras (quo nullum exitialius autfu- riofius pra^rtigium) aohibendam efle mo- tacillam humano llomachojqurE difpona- turinter binos circulos fele quafi incerfe- cantes.Sane nunquam mihi perfuafercvi- rum donec vulgariserudicionis yir:Isenim cor-tra n- aEbi- monm . Andreae Alciati arbitratiir, hoc fymbolo, Motacillas cru- cisorbi inclufe, voluine Alciatum cxpri- incre verba ilJa D.Pauli acl Galatas cap. j. ^lHiautem funt Chrifiiycarnem fuam cru- cifixermt cnm vitijs ^ concupifcentijs . Incerprecaturautem dirum amorem, Ve- nerem marculam,cui audor adiungat ilH- cium foEminarum,qu2E duo mentem diri- piunt.Profedo frequens ille cauda:motus m Motacilla, nefcio quid obfcocni reprtC- fentct.Pie f3ue,& ingeniose.Habemus er- go prasfentiffimum contra tela Cupidinis remedium,nempc vtiuxta D.Pauliconfl- lium,carnem eum viti js crucifigamus.Si- quidem ifteeritdiuinus &coeleftis etVTg'- f £yr,qui terrenum illum>& in hac corporis compagedclitefcentem€p ixtjf KAKofM t^.mus m^lus,zp\.id Dioge- nianum : in homincm lafciuum & immo- dica»libidinisdicebatur. Nam muresdo- meftici falaciffimi funt , pra»fercim albi . Ailianus miram cfTe murium falaciratc , authorum teftimonijs docet, lib.ii. cap. 10. Acq; intcr multa illud addic, Epicrate infabuia quapiam,cum mulietem fignifi- care vellet prodigiofx libidinis , (JLveovictv appellaffe , ( fic enim McfTalinam vocat) quafi dixcris murinam:cizat(i; prouerbiii, Mu^ A5yy.oV,ex Philemonis com^dia. Vn- dc receptum videtur, vt intec amatoria blandimsnta.quemadmodurn paflTerculi , columba:, &id genusaliorum , itidcm Sc muris cognomentum vfurpetur. Mar- tialis ; Nam cu me mure»cu me tua lumina dicis. Sed cur nouipfum audimus AElianum, fua verba ei lib. it.cap. lo.hiftor. animal. Policiano.cap.^^.Mifcel.didantem; F^ruc autem ir.urcs ('mquicj falacifrimoseiTctc. ftemq; adducunc Cratinum,fcilicec in Fu gitiuis : Age nunc tibide ferenoaduerfus molliciem murisfulgurabo Xenophontis. Sed enim foeminam quoqjmurem narrat ad Venereacfle prairabidam.Rurfumq; a- pud Epicracem iu Choro,fabaIaenira h^c Epicracis cft: Poftremo fubijtme decefta- bilis lena.dcierans perpucllam , per Dia- na,perPerfephattam, efte vitulam,e{Ie vir ginem , clTepuellam indomitam . At illa cauuseratmurinus. Supericvflioneeam fa- laciffimam dicere voluic.cum cauum pror fus murinum vocitauic.Et PhiIemon;Mus albus,cum quiscam. Sed pudec fari. Cla- mauic adeo ftacim deccftanda lena, vc f^epc latcre non eft . Hadeuus Ae lianus^aufto- ncatibus eriam magni nominis Comico- nim fuccencuriacus.San^ de muris falaci- tatc multa funt a plcrifq; fc tiptoribus tra dira.Opici mnrcs dicuntur luuenali fala- ccs,Iibidinofi ,obrc?ni , a fpelunca, (^uam Grasci «Vjjf^id z^yforamenycauernam , vc D. Auguftm.tradit qua;ft. in Exod. lib- 2. Siccnim obfc^nitacis partes percauernain interdum argui docet Aufonius in epigra macis : Degluhitffellat, molitur per vtramq', ca* uernam . Muris quori; falacitacem expreftit Plau* tusTruculenco,vbi Phronefium Dinarcha fuadere conatur.vt muhiuolus fic in re Vc ncrea,fic cnim aic : Cogitato,mus pufillus qua fit fapiens heflia, JEtatem qui vni cubili nunquam commit- ttt fuam , ^^uia fi vnH oflium obfideatur , aliudper^ fugiumgerit^ Adhsecnonullif^minam falaciftimam per aelurifoemina; fimulacrum figurari dixc- rttucpropccr animalis ingenium : cogunc enim marcs ad coitum fus,dc la- fciuo & immodicae libidinis homincMu- rcmalbum hodie vocant Armellimim, de quo Pafchalius in libro de Coronis,& Stc phanus Pyghius in Herculc Prodicio . ^r^^^''^] oftcndcrcfignificarc . Natura falax] De falacitatc murium iam diximusjquibus addo, non deeftcau- i5lores,qui foeminas abfq; mafculi coicu , fologuftatu vellindu falis concipere affic mcnt, eo quod in nauibus matitimis im- menfam murium copiamenafci vidilTent. Francifcus Pctrarcha contra,murcm albil fiuc Armellinumfuis verfibus procaftita- tis hieroglyphico hobilitauit , vtpote qui delicatioris cuiufdam munditijecxemplai: haudquaquam iguobilc eftet , cui fcilicet fpurcitia tanta: fit abominationi , vtlimo ante oftium caui iIIito,capi potius a vcna- roribus,quam eo f ^uale fit inceHo pollui adulterio . C O M M E N T A R I I. HV I V s Einblematis pidiiram nwl- ius haoieiiiis dedicj atq; ipfum etiam epigraiTima leui (tjuod aiinu),brachio per ftrinxeruiic commencaioies ; ego vero ni- hil verebor rem turpiculam liberioiibus impetere verbis,pra:rertim cum ha'c ziza- nianon petfunctoiirim requiiac runcatio- nem.Quapropter fiic piclori pra;iui : Fiat ledusvndiq; peripetalmacis ve!atus,iux- ta hunc homo nudus vcntrem in pateiam auream exoncrer,coram quo in mera qua dam Aecfiv.^ilepocuIum , & cyathus treusjcuius rci racionem iam fubuigemus. C^uid au^em inledlo velato agatur, furfi- cu illud mc & pitftorem (circparco enim caflis oculiSj & cum hisetiam mentibus. Gbidquoq; a Miiioe hoc emblerna ad cal ccm reiectum fuit , quod non videbatur committei;dum auribus tcrfis, tum quod ipfi indignum vifunj fit explicatione proli xioie. Afl me no pudebit cu Virgiiio cx En nij flcrcove margaritas kgcre.Eigo ad rc- Z V 1 D E © 35^4 AndrccB Alciati 11. Vi DE o alliirum ad fymbolnm Py- thagorae, qiiod C\c explicac Pliuarchiis dc cducatione puerorum : ffnitv eif duLi^ct vs^^dLV^-^-j-X^iv^ wtSov \6yov s^/Sc(\hHV is '^rpoa-iiKiv. 0'^iniv ydp >ure . Choenice] Ch^nix cft demcnfum &: ci- bus diurous, de quo dicemus paulo infra Embl. Si. Menfurami(^c.] Comparatio Icgis»qu? ctiam qua;dAm eft menfura, ad ch^nicem . Legisq-ymodumhoc excedere fanSAefi] Eaeft,qua! vno vcrbo diciturctf^o^/ajlegis tranfgreftio ; fed hic non Icgis cuiuscunqj fed naturalisac diuinar.quam turpiccr vio lant & nefari^.qui vel inceftu, vejadulcc- rio, feu pr?poftera Venete fefc iuquinant. Incefio potlui adulterio] Sic qubq; Cice- roprodomo fu3,incefto flagitio pollucre, dixit.Dicitur autem inceftum.quafi mini- me caftum ; vel a Venetiscefto alienum . Cogit^ , mim allu^im fit ,aji'mcara opi- nionem.-. I ■ ; V 1 X faluo pudore aliquid de pricfen- ti Emblemace dici poteft,tamen aliquid fo ^f^ff t bri^dicendum eft.Q^uamuis epigramma- te fuo iion obfcure vidcacur caxaie ince- ftum Alciatus.tamen egoin concepca per«- fto opinione,duclus, vci dixi ,.infcriptionc & comparacionej Interim non nsgoeos , quiinceftu fefe polIuunt,in naturara pec- carc. Qnisenim.verbi caufla.iion exhor- reat maculofiflimam iliam Semiramidis cum Nino filio commiftionem l Qu^is Ne- rouiscum AgcippamatrcArcaxerxis cum forore, BaftianiCaracall^ cum nouerca » &aliaeius generis flagitrorum monftra ? qu2B qai patrarunt , videntur haud dubie vim quafi armatam ipfi natur.T iniecifte , cum nc in brutis quidem animincibus ta- le quidadmifTum reperire ncNam loan* Eqf* nes Lopez Hifpanus,quem cicac Nicolaus Boerius Decif.^ i 8.num.2. a fidc digiK) ho tent minc audiuifle fc rcfcrt, qui (uis id videric ce^i ■ - oculis quod generoliftimus equus proptcr iiiccftum cura macre fua commifrum , ad quem coramiccendum arte & vngucntis pellevf^us fucrat » cogiiito crimiae, morfii fibi ipfigenitaliamagna cum aftanciumad piiraciQnc ablciderit. Hajc quam"is ica iiati EmblcmataJ » fint,ncfcio «jiia rationc cxtera cnormia Tcc lera iramanitatc pr^eat mafcula Venusrar- gumcnto cfTe pGnfunt Sodomiticae illx ciui tates.igni & fulphurc a Deo rubuerf^ Gc- nef.19.Vnde & incos, quiimpia^huuisa- ftionis c nc fa;cula mox futura femine pereant dc-- ftituta.Scd quot hodic rcperirceft,qui ?ra tem imbccillam , & pra^fidio indigentcm libidini fuas .depopulanda f^dandamqj fub fternunt.Non potcft rcs h^c pro magnitu dine fi:clerisenarrari. Hos tales nonimmc ritd impios & parricidas appellaueris,qui bus non fufficit fexus a Deo datus , nifi & fuoprofanc ac pctulanter illudant. Haec tameninter illosleuia & quafi honeftasut. Qiiid indc mirum,fi qucrclas fcxus foemi ^^i^^^^ nci audiamus ? Vt nuper hifce auribusau- ''^^;''^^''*' diuiicumeniminerctricula ex triobolari- bus ferio penfnm traherct,& iuuene quen ^'>^j^^ - damirobcrbem obuium habcrct,qui qu*e- reret,cura qu^ftu fuoadlinum & lan^ redirctflllanihil prjemeditata fubiungit : Hoc vobis catamicis acccptum ferimus , qui nobis lucrum iioftrum prajiipitis . Quod fuit magno circumftatium cachin- nocxccptum.Quid dicam de ijs,quiabo- minandam non Iibidiucm,fcd infanian» po tiiis exerccnt?Piget diccrc . Scd quid his fotte credamus,quos non piger facerc? Sc tamcn diccndnm cft,quia fit . Dc iftis io- quor, quorum cetcrrima libido & execra- bilis furor.nc cajpitiquidera parcit. Qni- Z 2. ttus •mmAnis hhido. Andreae Alciati bu Kdc veibl'; , aiu qua liKiignatione tan- tiim uefas pio(eqiiar? vincit otiicium lin- gux- fceleris magnitudo. Videamus aliud monftrum.Neio Imperator Sporum pue- rum eiedis teftibus in muliebrem natu- larn vercereconatusefl:; addita dos, addi- t u m fl a m n^ e u m ,ad d i r 3 c el ebe r r i m a n u p f i a rum {olciinitas. Qu^id multis? palam pro vxorc habuit.Hmc non infcituscuiufdam iocus.-Bene agi potuide cum rebus huma- nis , li Domitius Neronis pater talcm ha- buiilct vxorem . Inter Gallos olim id ma- lumpoOiicat Vcneris adeo infasuijnie me- n^oii.r proditum eft, vt inde uefariaianci- returlex, necuiduxille vxorem Jiceret > qui ptius vxoriam non implefiet funclio- iiem. Longc (ecusno[lra Geimania.qux licet bibula Nfordida , fuCpiciora, fuperba (quodvltimum ipfi Alexander Magnus exprobrauit) apud alias ^cntcs audiat, ta- meuipfi nefaris libidinis huius not.T nun- quam iureinuri potuit. Rec^e;nam tanta Sodom huuis rei turpitudoeft, tantum dedccus , enortr. vc mortem potius eligendam , quam talc tci^ , quid patrandum , Paulus refpondcacin 1. ifti quidem S.ff. de eo quod raec.is caufa. Sed de hoc nefandocrimiucpropter quod ira Dei vcmtin lilios diffidcutia; : & quo ipfa focietas,qua2 cura Deo nobiscde dc'. bec,vioIatur:cum eadcm natura, cuius ip- fe au61:oreft, libidinis perueriitate pollui- turjnihii dicam amplius , cum vel folum ipfius nomcn chartas quoJammodo inqui net.Videri tamen poterit lul.Clarus lib.f. rentent.§.SodQmia.Iacob. Mcnoch- lib.i. dearbitr.iudicccnc 3. cafu i8tf. & Coel. Rhodig.lib.ij.cap.^.Sc 10. , Defidia . EMBLEMA LXXXI PBSWET Emblemata . 3S7 u per in DESIBET iH modio Ef^tts > Jpeculatar & aslra, SuhtHt accenfam contegit igne facem. Segnittes Jpecie re^i velata cuculto , Non fe , non alios vtilitate iuuat. COMMENTARir. SE M t X habicu ludaico infidct inacr- fo ri«iodio,& vultu ad coeloselcuato (i- Hcracontemplatur.- fub modioaucem ab fcoiiflicam habcrfacem, qua; tamcn fumo cuaporante proditur. E X vMo (ymbolo P/chagoricoduoem- blcmata finxic AIciacus,pr^fcns nimirum» & immediac^ fubfequens.nam defidere in modio.SCyin choenice figere fedem. idcm fo- nat.fcd varic tameii accommodacur . Do- ccmuraucem eo fymboio, nondeberc nos in vitae noftrae fporrulis ica fpem colloca- re.vt fede in eis ftacuca totu.m aicacis tem- pus ociose craducamuSjfed aliquam inea- mus racionem, vt noftra induftxia vitffcum compatemns,neq; femperabaliorum ope pendeamus. Hoc autem afff quemur vica vel contemplatiua (vc vocanc) vel adiua: quod his duobus cmblcmatis oftendere Alciatum voluifte mihi plane perfuafum eft.Ac proinde hic locnsmihi vifuseftin tcralios permaltos dignus ene,qui maio- re curaftud:oq; a nobis explicaretur. 5cd mihi ea de re cogitanti ram mnlta e mul- tis & varijs occurruiu , vt verear ne qnis me putet intempcranter abuti ftudio, auc ctiam plerifq; ociofus videri . Plutarchus 4 Dccrerorum deanirua difpucansex De- mocriro, igiiitum qinddam cfteair cx na- cu ris concrecis mente percepris , globofas idcas.qua? habeanc igncam faculcarem, id- que corpus efte. Succurric id Ladantij e z.cap. 3 Qjtiod fi anima ignis eft,in celnm debec e;)iri,ficnr ignis,ne cxtii)guatur,hoc eft,ad immorcalicacem , quxincaloeft . Virg I in6. loneu4 efi ollis vigor,(^ ccelefiis origo Seminibu^. - Hefiodus,&: eius interpretes.ab ca opinio- nenon recedunccam aiunc, Prometheum ignem coslcftem clepfilfe.quem (imnlacro a leconfecn^oapporuicvc animatum fierec, ea eaim mcns eft,qii^ molem agirac,& to to fe corpore mifcer.QuoJ fi obrcpat igna uia,facile hunc ignem dcprimic , nec feiio fus ftd alta ferri permiitic ; harc enim in infidijs Iacicat& abditis viarutn, v> prjf- ucrtat auxilia 6c annonam obfeftiSi com- mcaaim cnim intcrcipit cceleftisalimcnti* atq; adicusomnes claudic, ne fahicariuni ciborum,qui mcntem pafcunr,quidquain trafcicObftruitjiiiquam.canales fenfuum & conftipac , aurium inprin)is, qus funt vcluc praiioriac duas poica; caftrorum iii humana hac acie , ne riuos dcferant diuiui fluminisadincerioiacordis,& laxcc fitim. IcafitjVC pigro lcntore ftercens fubfidac paulatim ii) f^ccs natiuus humor & vira- lis.donec expirec tandem & err.oriatur, vc lychnus, ardens (ubcrac^o pingwi.G rande malum hoc.& pcne defperandum , trun- cum enim facic, & hominem vertit in npii homuiem , vc fimulachro fimillimus fiat & infenfibili ftacuas,qui hocobfefliis. Au- res haber quidt-mjfed furdasjos.fed mucii, oculos,fed cJECos; pedes, fed claudosj ma- nus rigidas & qu^ nihil palpant , veftigia insuc& inaniaorgana, qualia incadaucic Clam3,infta,obiu rg3,increpa,im6 compel Ie,verbera,cum mortuo agisiftipes eft>la- piseft,fenfu caret,nec Dcum.ncc homines audit;nec minis.nec p^niscangicur.nec co- nancem nec fulminatem njctuic,ficut mor ris,ita eorum qus fequruur,fccurus.Cur ica ?quia fax & ignis,qai mcncena vegetac , extindus eft,auc cert^ lencore fuppiefliis. Quod fi quisfortaflcdubicac, curHefio* dus & ipie Maro dicanc louem abhomi- niiusignem rfmouifl^e,faciliscft refpofio. Visenim & fojerria hnmaiii animi diffici- lis eft inuentu , qu 6d hebeciorc ingenio Ci- mus.-adee nihil tam cxccllcs & pr^clarum. fine magno aliquo laborc vita dedicmor- talibus . Contegunt ergo cqnobit;^ otiofl ac languidi facen» accenlam fub pallio, nullis artibus, auc ftudijs honeftis ani- nium applicauces.nulla fua induftruacdi ligcntia notiones animi exerences , vc non minus verc quam retTlc in eos id Plauti- num conuerti poflit ; Summa ingenia in occulto latent . Adea^qus dc igni , vel ardenti facula iam Z 3 diaa.! 1 3^8 Andre^ Alciati dida Omz , atlijcetem IiibensqiijePIiuar- ch. difpiuat Commeiuario , An rede di- £lura,Afltd-5 /Sicoy-a.i'.co ctUm,c[iii efl: de cu piciitacediuiciarum.Sedmaxicne iuuat lo- cus ille ProbIematum,quo ait, veteres ob- fcuris vfos rationibus , potinimui-n in re- bus facris Jiicernam corpori animam coa- tinenti (imilem dixiflc . LuxenimelU iu- quit,qui intns .eft animuSj &c. 'I I I. DESIDET inmodio] vitaigoauam du- Defidere* cit. Ciceio proinde in Verrinis dixic per Mcraphoram ignauis confencanea Qjiid fedes Verres? quid fpcdas? Idem in i'\(o- nem:An poreft: vlla excufuio effcnon dico, male fenciencj,fed f-denti,cun*5l:anri, dor- roienciin maxinio Reip.motu confuIi?Eo dem fjnfu Hefiod.aic, no7i bonam.vi rum indigenton tenere,Jedentem in taher- net,ciii "jictus fuffieiens non fit .- iil/.iVov iv^^KiiryYf >i(c (lio? cipKtof eii). 5ed 8i Demoi^hen.i. Olymp. Atheniend- bus fucccnfeceosqifedere dicic,& Philip- pjpocentiam nonatcendere-Sic enim: pict^ uiiaginem ahquam profeili , ignauia; (itu xtacem terunc:liceras afpernantur,auc certc nonmagni faciunt, qr.anquam alio- qui valeancingenio , & non parua iiatura^ dextericate.-iners omnind genus,& frugcs confumere natum, & ex tertio lilo homi- num genere,quod aflignat Hefiodus, me- rito dixerLm,cum nec fib',nec alijs com- modam aliquod referancQuod ipfum ca men velim a^quis auribus accipi.non enim is fum,quiaufim, aucetiam velim carpe- leinfticuca illa veceraprimiim quidem a fapiencilHmis inducla pacribus,noftra; pie- tacis Chriftianq antefignanis & vindicibus, qu«)rum tanta eftapud nos audoritas , vc inuerecundum effet,ne dicam impium,eo- rum viram,pietatem,dod;rit)anB,fidem no probare,non colere.non amplexari. Vter- go aperte dicam quod fentio ea de re : hic ab Alciato,a me,ab alijs etiam.quibus fim plex,minimeq; fucafus eft animus , nullo modo rcprehenditur monachorum infti- tutum & regula, fedmultorum ex ijs o- tium,ignauia, inipericia nocacur jquippc qui eo noraine pelUme de fe , deque alijs mereancur. ladeiuij quancumuis fuior- dinis fuarumqi legum anriquam dignica- tem & fanclimoniam , nifienuii fe fimiles ijs^ra:ftiteant,qui iaboiibub,vigilijs,ftu- dijs IV. ^orw dam c nobita,) defidia Emblemata^ . dijs.ieiiinijs , omni dcniqjpaticntiarlaijde Chiiftiaimm nomcn aiixerlipf amplifj-' carinit,non videoqiia lationedigni ha')eaii turco,quod fuirhoiiorificu apu^l ptifcos , monachi nomine, quod illi fua vecordia & inertia.ncquid dicam grauius, in contem- ptum adducunt.Vtinaro vcro vt cotihn^ Ibleiit infolefcere ob veteriini illorum p^- trum admirabilem toti pofteritati religio- iiem,ita eorundem vita: ijiftiturnm xmii' Jarenturrnoiienini mifero & hifeiici otiole ita dederent, vteT/V «T/ct TrAtrMV abeflentab ijs,quosad pia^ vit;^ rcligiofxq; inftitutio- iicm fe imitaii di(flitant.Sed ne abeam lon- gius,quid Jaboriofius cxcogirari,quid fan Clius, quid diuinius in terris fingi aut au- diri potuir , quam fuit illa vere ac merito Jaudara priorum monachorum vit^ ratio.? quod purius aut vberius olim ecclefia fe- minarium clarorum virorum habuit,qua ouod a coenobijs , mandris illis & ereinis duclum fuit ? Nunc ver6,Deus optime? quam abfumusa prima illacanaqi reli- gione, cum qui feuerioribus inftitutis fefe obligent, non tam pietatem quamotium , nontam folitudinem meditandiquc dere- bus diuinisopportunitatem,quara defidio fam viram fibi proponant . Talisolim fuit Seruilius Vacia , vir pra:torius ac prjjedi- ■1(1 , , qui odio negotiorum abdiderat fe in villam fuam, quam habcbat non procul a Cumis , nec alia re iiotus fuit , quam eius villasocio. Itaq; qui iiegocijs prcnieban- tur,exc)amare foIebant.-O Vacia.folusfcis viuere . Huius tam ignauum & finelite- risocium damnans Scneca.epift.n* Ji^gat illum fcire viuere, fed latcre . Eoq; non- punquam villam prxteiiens , iocodiccie fokbat; Hic fitus eft Vacia. lubindican^. nihil interefleinter mortua, & inerti bcio i^bdimm.Ahquim vereor,ne idern verc di ci poflitdemuItis,quifubrcIigionis fpccie pra^ftatiflimas ingenij dotes fepeliut. At id quidem certe pluribus exaggeraie vidctur , eflenon modb fuperuacaneu,fcd & intcm peftiuumjquadoquidem notius fir,quam vt confirmarehabeam , ne videar uiiquiu^ in eosdebacchari , quos ad mcliorcra fru- gem reuocare laboris efl^ctinfiniti,& peiie ' aiS^ovATov : admonerc , inrempeftiuum ^ quidcm impcrtunum;reprehendere,pror- iusodiofum, Sc perindenon omnibusgra- tum. Hac enim tcmpcftatefic omniafunt exulccrata,fic lubrica & pcruicacia,vt quo qub te vertas,vel etiam noIcns,experiaris teper ignes incedere fnppofitos cincri do- lofoj 8c quicquid in eiufmodi quorundam hominum negotio vclis attingere, vlcus& vomicam citiflimc deprehendas,adeb fub omni lapide dormit fcorpius. Quamobrc: fatius efle duco malum benc conditum non mouere , & huius ordinis viros bonos (quos tamctfi paucos &c colendos , & ex- o{culandosefl*eputoj a malorum f^ce fera pcr abftrahendos & eximcndos vnite vo- lo , neerrore quodam populari pro vitio virtuscrimina frepe ferat . Quod fi qui monachi (vtfunt exijs quidam boni v:- ri , fcd non fatiseruditi) dicant id a paga- nis audoribus male dctortum ,ne videar veibo moleftus, quippc qui faufta omnia illis prccari non defino ,cuoIuant quxfo diligentermagni ac fandi viri Chryfofto- miChriftiauam fententiam,ad illum facri Euangelii locum , lu^eat lux veffra,^c, Hunceniro Chryfoftoroum iiidicem ho- no ra r i u m fi adm i (er i n t,uihil d i co am p 1 i u s, caufladi(flacft . ^6o Andrcae Alciati* Defidiam abi jciendam_j : EMBLEMA LXXXII. QV 1 S Sl^V 1 S iners , abcat . Nam in ihceutce figere fedem Nos frohtbent Sam^ dogmat4 fan£ia fenis . Surge igitur , duro^ tnanns affuefce labori , Det tibi dimenfos crsStna vt hora cibos . COMMENTARII. SE D E N T dno viri defiHcs & otiofi, habica vili & panrjofo,3lter manu in fi- luim inferta.-egc^ alrerutri malifti fupponc- re modium,vr luiic uifiderer, fic cnim vi- deti: r vclie epigramma Vythagoras Samius inrer alia ^jr?7&olu recfle viuci.d) pra^cepra hoc prajcipueco- f v/i^^^ me'Hlabat://w£V/ ^Iv/kcl Ket^ia-fiV.i^ eft: • Ne choentci ir fideas.Qjod PiMtarcIuis de educadoi e pueror. ir.i cxponit: ceCyHV dp yicLv. y^7rpovoc-iv , cV^ys- rtiv AvctyKsiictv 'rc(,pcicryAVA7roiJievTpo(piiv- »d e{[:Fugere o~ tium , ^ pro^picere quemadmodHm nece f- farium paremus cihum . Diogencs Laer- tius in vita ''ythagora; ait:7;2 chtxnice non fedendum'.'\(i cft,cx «quo futuri habcndam cnram;cho?nix enim duirna efca eft. Hu- ius fymboli Pythagorici diuerfasfcrunrur cipofiriones, led hanc Plurarclii fequutus cft hic Alciatus,& libro j. Parerg cap 17. cuius explicationem mahimns ab ip(b rc- pecere fcum fit locus obuius ) quam aba- liis quibnsqj tamerfi dodi/Timis cmcndl- care,vt fumiis jnitio poUiciri. Sic itaq; ibi chccn ille.-Sciendum eft, inquir, apud Athenien- quid fes fuiife meufuraiii tritici, quacum qnif- que Emblen u . ithago- que vnodie comederer.eaerat & raaior li- bra,Yocabaturquechoe!iix,vei ^{rpov y vt intcrpres Ariftopiiams ait P.ndebacaurem carum drachmas CL.hoc eO, fepcem & vi- gmti vnwias Grascas » vc lulius Pollux , & Nicandri intetpres fcribic; noftra autcin mcnfura fefquilibramreius chcsnicisdimi dium drachmarum ^f.Iibrafeu li^ella di- cebatur , vt Rhemnius Palasmou oftendit eocarminc t Atticct non minorefi,ter c[Hino[Ue hanc de- niq; drachmt^ * JBt ter vicenpstradunt explerier vnam » Igituriiibetcofticiirioduas libcllas.id eft, choeiiicem vidnalis fiibftanrix cuftoditis prasftarirquodetiam olirafieri folicum o-o rtendit P/chagorse fymbolum, Super ch otiofus, & ignauu«cit,nihil operis aut ar« tis facit.Cici. de Fin. Sed luftrcmus am- monon has QQaximasartes,quibus qni ca- icbant,inertes a maioribus nominabantur. 2n chusnicefigere fedem] fcriari od fpe demenfldiurni . Nos prohibent] prohibemurex Pythago XX fymbolis . Samiffenis] Pythagoram dicit, graueni illum & fcuerum Philofophum , a Samo pacriaSaraiiun didum, vt refcrt luftinus lib.io hiftor. & nospluradc codiximus Embl.17. Dogmata fanSia.] Pythago rae fymbola . oraculorum iuftar a prifcis cclebrata SHt, De his Plutarchus variis locisrqusefymbo la certacim a vihs dodis expofita funt.Ex veteribus nominantur Anaxiraander Mi- lefius iunior,& Polyhiftor Alexander,quo lum Ubritemporis iniuria pericruiit.Plu- tai>.iUS,Athcnaeus & Laertius.non perpc- tua difputatione, fed hinc indc nuilrj ex- plicuerunt. Ex recentioribus Philipp. Be- roaldus ,Erafmus , Phorciiius,& Grego- rius Gyraldusin ea re fedulam operam- nauarunt . Manus ajfuefce laBori]z^t^ &compo- ne tead laborem . Verhum ^iOCyaffuefce , (iuquit Minosj frequcnratiuum vel natu- r^neutrins proacliuo malc vfurpari , me non longe ante monuit Fornerius IC.do- (f^:iftimus,vel aliud agensrcui ego, vt in caj tcris,facile aflentior. Malira ergodicere : . Duroq; manus compone labori . Craflinavthora,] id cft,craftinus dies , Hora- pro Synecdoche . Horaautem prodieponi , dic^, alibi monuim us- Virg.i, Georg. ^.^^Nunquam fe crafiina fallet Hora . iNcvLcATVR hoc fymbolo Py* thagorae,non cfte indulgendum otio & de- {idiae,ncc in dicnn, vt aiunt, & citrafutu- ri cemporis pra^medirationem viuenJum; fed ftrenue laborandum, & fua quemque induftria fibi vita» neceffaria , ne in poftenl eadefiutjliicrari debere. Labores enim bo- Labor fe- nis vicis, & feneduti optimum efte obfo- Heciutts nium , ait Xcjiophon in Oeconom. Sed & obfoniii Diogenes incerrogacus,quidmorcaIibus iu vitamifcrrimum effe cxiftimaret? Refpou dit,fenc pellatus^vcdicemus. II. PVLCHR.A fimilitudine declarat , Jj^^wW- qnam fintkues cau(x',quae a reda virtu- natH^ tis via nos auercaut.cum negrauilfimis qui dcm caufis nobisefleccedeiLdum.-idq- (tim ptum a rcraorx naturasqus curii piiciou- lusflt afpedu nigcr , notimaioris quam pedalismagnitudii^isjimacis magiia? fiuTi- lis, tamennauigia ftarecogic luiJlo fiio la- bore.non ietinendo,neqi alio modo quum adhasrendoifnfra enim carina; cabiilamo- ris appiicitus pinnis,quas etiam renue-^ a i n^odum habct , in tranfucrnuu dilacarss . C4iKi 3^4 Andrc^ Alciati. tatiti Yoboiis eft , vt rnant vcnti licet ( Cic loquitur Pliniiis lib. 31. c. i.) & raeiiianc piocellx , imperctfiirori , ac vircs tanras compe^cac,quorq; non vlla interdum vin- cuIa,noi) anchoiiE pondere irreuocabili fa- praiftare queat.quaucumUbet magnos ipfe paruulusadeo infraenet in.pe:us , Sc niundi rabiem doniet.Idem habct ena lib. ^ cap.iy Jc echeneide. Videporro Ifido- rum.Af liauumlib. ii.c.4j.Lucaniim lib.. ^•Volateiranum hb. ij. Philolog. 5icD Loctt^ Ba in Hexamer.Homi|.7.vndeca!te- /ilif Ma- ' ^ ■ P fu lu.-gj^^/vor oTeL y Tpoih) reli.Video hominem At- talicis autPhrygijs textisopcrtum,caius collum gemmatus torques , armillsebra- chia,digitos adamantcscingant&r fmarag- di,quem fatellitum agraiha ftipent;glifeic eupido>& volo veftiri limili habitu. Fer- ti^r fama dealia, qui in arcem ^apientias & dovffcrinaruM euafit;de!e(5lor,S!:eligoa- liquid tale.Si Myda^talenta & gazam Pcr- ficam audio,infifto afFedu & deHdero. For titudinem mihi aliquis Gommendar,& vir tutes heroicas in lulio C?fare,aut Popeio Magnojpafcunt laudes & trahunt . InO- lympico ftadio auc giadiatoria arena coro natus defcribicur , lego triumphaJes cur- rus Capirolioinuedos , & appararum vi- dorise.laureaplacec, &incingi vellem.De vino Chio fermoncs feruntur aut Falerno, faliuam truditlingaa,& ebullit voluntas, totus fum in poculis ,& vmbra deglatio caiic AEfopico ftolidior . Magna volubili- tas & rapidaconuerfio ? cVuodin indiec horario rotafacir,hoc in noftra natura cu- ' pidiias,i'empcr in mocu eft ac laborcTri- ^lia fternunt,la:cis erigimur.-ptofperamui cent, aducrfa tinbantJ tpcs fulcit, ddjcic metus.-curiemorciencgaudialaxant (k fe- renantanimos:contrahin ira,aperic& dif- fundit amor.-rodunt acerba & confttin- gunt,dulcia blandiuntur &exhilar2nc> ringimur prx^enti malo » formidaraus futurum , de prxtetitis acuieus adhuc inh^eret & puncflura , quas defunt opta- raus.qu asadfunt reijcinuis : naufea in co- pia.indefedu defperatio, vichia moleftat, remota alliciunt & trahunt ad fe; peregrj- na placent,difplicent doraeftica & generac faftidium.Siin mari fumus,ad litora refpi cimusjinhiamus tranfmarinis ^ terra , 8c ventisalas pandimus.In cligendo ftatu yi- t;epar leiiitasrfolitarius turbas qu?rir,qui in rurbis rccefius & quietem: vxori dcuin- diis libertatem,CGeIebs vinculum & focia Iateris:qniftiuareexercenc,qui raftra & li- gones.qui naftam trahiitac retia,aIiorfum fleifi:untocuIos,& fupra vel infra fuam for tem tendunt vora.Miles ad atua, ad arma rufticusrnauclerns ad campos , qui hic ad nauim & traftra: ruris opes tollit aulicus, qui in rure palatinasdelicias & luxum.Ne roo contentus,fcindimHr i» partes vago di- fcurfu , necquifquam quod habec diligit & ample Di^us ab antiquis vatihus Ardelio. COMMENTARIL I. IN aereapparftaiiisardca, vncis vngui- bus & roftrojerpanfis alis voJanri fitni- Jis:fub cjua iiiuenis pcnnis vcftitus difcur- ric , qui bracliiorum loco alas ardeae fu- f^incr . II. Emblematis fons peti poteft ex fonsEm- loco Ariftorelis.qui cft lib.^ cap.i8.dc hi- ilematii. fior.animal.cuiushxc func verba:Sed ftel- Jaris oKVo^, iJ eft , piger cognominatus iu fabula eft,Yt olim c recuoin auem cran/Ic- rit,atq; (vt cognomcn fonat} iners ociofa- que eft: talis ardeolarum vira eft.Hsc il lc: Tctigit nonnihil Paufanias in Phocicis:Au gures,inquit,& au?m okvov appeJIaiic.qu^ inter ardeolas & maxima cft,& pujcherri- ma. In vctcreigirur fabulainduclus crac fcrHUS quida fatuiiS>3c niliil non fatageas, qui afteri^e veJ ardeola: ftellataj figu ram rcpra!feiirarcc,vc mores& conatus atdelio num expumerec. Hi quctquot funt, facis niouent Emblemata^ . 3^ / iir. woueiu fcrejiihil tamcn promoucnt,nihil- qiicagunt.fecl tantum fatagunt, idque ad modiim adultcrini &c degeneris falconis , qui cit tantum ceucntis in aere motus . Talem dcfcribit Attalum Martialis.Iib.i. & 1. & Afrum lib. 4- ^t poftca fubiunge- fiiHS. Taliscftapud Tcrcntium in Eunu- cho Thrafo.vtetiam Suftenus apud Catul lum.Huc rcfer adagium.C^^W^-^ « IGlJAVlfirm] nullam ad opcram vti- lis.Ordocft talisiFahulaprifcafuityid eft, antiquifabulati fiim, ardeolam iiellarem , id cft,auem illam afteriaiii vocatam a ful- ^orcaftrorii . iffingere ferui ignaui &JiU' "dia&mores^uid^i cnim eft anis,Hifpanis Gar{ola dida . ArdeolamJieSarem] Ariftoteles lib.^.c- l.dc hiftor,animal. Ardeolarum tria funt genera,Pella,Alba,Stellaris, piger cogno- minatus.Qu? verba tranftulit Plinius lib» lo-cap.^o.inquiens: Ardeolarura tria go- nera {unr,Lcucon,ab albcdinejAfterias, ab aftrorum fulgore per fimilitudinem divfla; & Pellos,quianonita in alium volatj^s- /.egener hic veluti falco] Hic , fcilicet feruus.eft veluii falcodegener , qui ceuet ■ in aere. Falconem degcnerem vocat auem illain,quae in turribus nidificat, •juam fa:- pepueri aluntpro accipitre ad aucupan dos paflerculoSjTinnunculus, Laiine di- citur.Hifpane Cernicalo,G^imzn, Vvan- nenvvaeher.Hxc zuis aliquando durat in aere pendens leuiter commotis alis.nec dex tcra,nec Ixuajante^aut retro,infra vel fu- pra mouetur , quod hic Alciatus vocat ceuere . Ceuef] alasagitat,& volare contendit . Ccuere proprie eft cluncsniouere,obfcoe- num verbum,pertinens ad mares obfc^ne fe motantes.Perfius Satyia i. An RomuUy ceues l luuenalis An te ceHentem,Sextt,vereior t & Sat.p.idem r Computat & ceuety ponatur calculus . Ardelio] Ardclioeft lioma inquictus , huc atq; illuc femper volitans,faliens,ma- niis iAdans,iogam modd dcijciGns,mod6 reponcns, &omnibu8ncgotij5 fefc iroini- fcens.Vndc rcdle a Germanis dicitur,H^i in allen gajfen-' Q^id fit ardelio nemo mc- lius docct Mattialc lib-i. his verbis : Declama^ beU^ycatifiis agts,Attaley belle, Hifiorias bellasycarmina bella facvs ^ Componis belle mimas,epigrammata betl^it BeUm es Grammaticm , beUtis es A(iro' logus . I.t beUe canta4,& faltas.AttaUybeUe j BeUu-s es arte lyrA,beUtu es arte piU . N/7 bene cum facias,facfi attamen omni» beUe . Vts dicam quid fis ? magnm es ardelio # De eodem Attalo idcm lib. i. Semptr agii caufas,et res agu,AttaU,fem^» Eft,non eJI,q^aga^,AttaUyfemper agts, Si res,& caufA defunt,agPSyAttaU, mulas* AttaU,ne quod agas defit,agas animam^ Idem Martialislib.^.dctidens fencm Afru fic ait; Codita cum tibifit iam fexagefima meffit, Etfacies multo ^lendeat alba piU ; Difiurrts totavagm vrbe , nec vU requttit; quod^i qu.T d.uetd-letv f:epcnumcro inuU'- cit.Statuo itaq; cum Seneca:Ccrns inge- nijs immorari & innutriri oportere : nuf- quam e(Ie qui vbiq; cft.In peregnnatione agentibus hoceueniie, vt multa bofpuia liube3nt,nullas amicitias:idem accidat cft rieceneijs,GriinulIius ingcnio familiaritcr fe applicant, fe,d cmnia curfim Sc properan rci- rranfmiituiit . Nihrj xquc fanitatera impcdit,quam lemcdioium dcbia miita- { lio . Non conualefcit planta , qua: fxpitti transfertur,&c. 5ed iam fatis lufimus. Vc- niamusadipVum £mblcma . Sulccptum -^^'^«'^'o- eftin ardelionesjvanofqj oftcntatores,quo "^''^ fi^ homimjm gcnerc nullum aliud mipudeu- ^^^i tiusaut Huuilius j quandoquidem feom- nia tenere, & ad vnguem nofle piofitean- tur,ciim ramen reueraiii ijs prartcriadan tiam & importnnam loquacitatem nuic- niasnihil. Sed lubec paucis in eiufmodi Thrafones inuehi , quod omnia fibi tam Mxcurfn remerc vendicent, tam nulla fronce arro- inar uilem , difciplina» veluti templum Athe- nis- Mameriin. oiatione panegyric-quam luliano diclam volunt: IpCx iUx bonaril artium magiftra; & muentrices Athenx. Valerius Max- Iib- 8. c.y- Athenas locum dodriii:^ fertiliflimum dixit. Q_uid enim tranfiliani ;Mm alijsquam plurimis Caf- fiodorum,qui lib. ii.Variarum, epift. if . Athenas fedem efle fapientium dic^as ab antiquis ait ?. igantes «S^/V ^^Gigantes ] Gigantes Titanis & nales» Terrze fuerunt filij : fiue, vtalij volunt , Terrje rantum fine patre. Fuerunt autem ftatura:admirabiIis,quoium pedesin fer- pentum vojumina dcfinebant,i jqi in Deo rum perniciem nati putabantur;cum qui- buspugnare aufi , fulmine concufl^i fuut , atq; fub AEtnam , aliasq; infulas detru- fi . P ugnam hanc attmgit Pindarus in Ne- meis . Huius figmenti rationem Myrho- log* adferunr,eamque traducuntad homi nes quofdam impios ,qui Deos neglige- ieiJt,autetiam negarent:quorum pcdesin dracoiium volumma defijfle aiunt, quod nihil fiiperum , nilul rcdum cogitarent, totius eorum vitxgieflu ad infeina mer- genre. Macrob.Sacurnal. i.c.zo.Virgilius in opufcnlo dc A e cna : Hps natHYit fud ejl a'uo tjnmyima ^ om?ies Squdmem intortmfinuat vefitgia ferpens. Mulca de G igantum ortu & puguis Dio- dorus Iib.4 6c 5 A poetis vocaiuur angui- Inguipe nei,anguipcdes , & ferpenngena-.Ouid. i. es. Mecam. .^^-^ua centum quifoj-jparabnt Inijcere anguipedii cajtiuo brachia coelo . Idem 4 Trift. Sphingaq-j ^ H.^.rpjia^,ferpentigena^q; gi- gantas , Qupd mihi reuocat in mcmoriam vetercs ftatuas, quibus gigantum formas obtortis cruribus confpiciebantur , quodq; Lam- pridius rctulit in Commodo: eum nempc quosobtortiscruribuseflec vbicumq; na- eosqj draconteos appellitare. Q^od epi- mythion hexafticho complexus eft Bar- tholom. Anulus in pidta Poefi:hunc enim fcriptorem, alioqui recenrem , eruditura ramen&acutum, cirarenihil verebor : TalegigatAum legitur ge?ius,vt nihil altH Cogittt,at fpernat,vel 7ieget^ffe Deum: Et tantii-, quantU fenfu exteriore mouetur, Commodat adprlfens fe,vel ad id quod adefi . Hoc genus anguipedum mythici finxere FoetA , §uorum affecius humi {fegnts ad alta) Si vacat,Iege Pierium Valerianum lib.i^. & 2;. Hieroglyphic Horum gigantum Gigatum airogantia tantafuit, vtprouerbij locum ^rrogan- obtinuerit j nec abs re , nam ex facris lite- ^^^* risoriginem fumpfifle videtur, vbilegi- tur,gigantes turrim conatos ftruere.cuius culmen coelos attingerer,nifi Deus confu- fione linguarum eos ab incepto abftraxif- fet. Gigantum fabulam Honieri (cholia- ftes in hanc fentcntiam narrat;Cum lupi- ter patrem Saturnum regno detu rbafl^ec , Deorumq; fibi principatum adfciuiflet , Gigantes Terra» filij fuccenfentes.Tartefi [c[\\x ciuitas eft luxta Oceanumj magnii bellum aduerfus louem adornarunt: lu-» piter vero illis obuiam fat^us, in Erebum deiecit,ac patri Satumoin ipfos imperium tradidit Et Ophioni,qui cseteris fuperbia Ophion pr^ftaie videSatur , fuperato monten. ab eius nomine Ophionium fuperimpofuit . Mifl^js hoc locofacio, qiii multimulra de gigantibus,quorum alij,fuifle negant,qui dam contra,& certe plures, nonenim va- cat fublegere quae de gigantibus traduut Herod.in Clio. Plin. y.c. i^.SoIin.cap.j'. tantum admonuifle fateft . Ego quidem facile mihi perfhaferim hoc gigantum no mine intelligi vetetibus batbaram &im- erpert piam gentem, qux fubhominis figura fe- ritatem exerceret , a quibus honeftarum reium induLT:a fucric (iTci^tcL , quales defctibuntur a l^occi'; Cyclopes, La:ftri- gones, alijque qni ferinis moribus vaga- C 5 bantur Gigant gens im pi.-t^ , 38 Andre^ Alciati terrtoe o bantii r, infontcs & probos qiiofqj impu- nc Ja!debant,nuIIam diuini humaniqjiu- ris rationem habebanc. Cui videturafti- pulan Berofus Babylonicus de Anriqiiit. Circa Libanumjinquir^ruifTe Enos vrbcm maximam Giga.nmm , qui vniuerfoorbi dominabantur,ab occafa Solisad ortum. Hi vaditate corporis ac robore confifi,m- ueutis armis omnes opprimebantjlibidini- quc inferuientes inucDerunr papiliones,& inftfiimenta mufica ,& omnes dejicias.. Manducabantliomines, & procurabatab- orfus , in eduliumq; prajparabaiir,& com mifccbantur niatribus,filiabus,rororibus, mafculis, & brutis , &niliilerat fceleris , quod noi3admitterent,contemptores reli- gionum & Dcorum . Gig/tntes ^^''^'^ materprotulit.] G igantes te rrige dicuntur a Poetis,id efljterrx filij, vc \i nominis inreJJigiturj>w,rerra,>;Vo/>c£U, fio , iiafcor. vel , i-ctpdL- ro sk yii^ livau , quafi iK yh ysymi/xeyo/ . Sie canit Or- pheus lib.S^facri ferm iJ> Kcthin^t ylyctVTAf iTravvijLov iv uet- KctpeT Et fi^a Holidas relligione capit . C O M M E N SE D E A T mulier habitii fuperboin- duta, iii regali fella , pateram auream manu reMcns,& potum quafi libando tur- ba^coram fedecumbenti propinans.Hanc piduram emendauit Pignorius; velim ta- mene^o mulierem fplendidiore ornari ve fte,quam hic appaiet: tum brachi im der trum corrigi,quod hic truncum videtur . Interim tamen non me fugit,hanc mulie- remalitera D. loanne in Apocal. 17. de* pingi,quam defcriptionem omnes cajterse editiones funt fecutas in pidura.Eius ver- ba fic pafTim leguntur: Et vidi mulierem fedetem fuperbeftiam coccineam.plenam nominis blafphemi^ , habentem capita fe- ptem,& cornua decem. Et mulier eratcir cumdata purpura & coccino , & inaurata auro& lapide prctiofo,iSc margaritis, ha- bens poculam auteum in m^anu fua plc- num abominatione,& immunJitia fornica tioniseius : & in froncecius nomen fc ri- ptun';Myftenum,Babylon magna, macer fornicationum,& abominationum terr^e . Hcec ta nen pidura noftra magis menci Autoris accommodata videtur . Q. V A M varie hoc agalma nonnulli hoc reinpore accipiant.quamque obliquis intciprecationibiis concorqueant , & ad H fuos affeclusaccommodent, vtpote odio " parcium Iaboraiites,certe recenfere pudet. Q^ianquam enim falua fide & piidore, a- Ijorum fententiasin medium atferrepof- fem.ne cui cametiftomachum moueam.ru tius e[]eiiulico veterum hominum dodhi nam potius.quam nouorum placira confe dari. Idex D. loannis fle:r3;crt,Au45^JS" 17. &ex Hieremia cap.ji.fumptum eifecla- rum eftjqucd quidem deementita reljgfio nis obferuatione, & verGC pietati opf bfua Valjareli ji^^^^ll gi^i» Ea eft colIea:)o reppdborum, %io\iu. q^^^ n^cretrix dicitur , quod ^eo rerum omnium audore neglecl:(>,& vero fponfo lcfu Seruatore, impuro , iilicito & nouo T A R I I. quodam cultu,id eft,fucat^ religionis ri tu , impurasac formidabili belluas dicitur inftdere . Anreum poculum manu tenec» ■A^ureum id eft,hypocrifim perfequitur , qna dilH- pocnlHm, mulatis vitijs,& fapienti^ fucaf2eauro,pie tatis verse prxtextu,qu3mplurimis impo nit, qui ebrietate plus quam fannatica cor repti , mifere prsecipites in ima ruunt. D. Auguftinus lib. lo. de ciuitate Dei , ita plane hunc locum interpretatur:Qii_a2 fic ifta beftia,inquit , quamuis C\i dijigentius inquireudum , non tamen abhorret a fide re£la,vt ipfa impia ciuitasintell igacur,& populus infidelium contrarius populo fi- deli & cit^itati Dei . Imago vero eius, fi- muUtioeius mjhi videtur: ineis videiicet hominibus,qui velut fidem profitentur , & infideliter viuunt. Fingunt enim fe ede quod nonfuntjvocanturque non veracief figie,ied fallaci imagine Chriftiani. Hade nus ille.Calix aureus adagi) vice vfurpa- tut a D.Hieronymo:MuIca de perfedio- ne dicuntur,air, vtqui volunien Philofo* phi nefciunt, fub marty ris nomine bibant de aureo calice Babylonis.Origen. de va* na & fucataeloquentia lotum hoc intelli- gi voIuit.Eos e!im»,qui apud geiitiles, in- quit,eloquenti2e laude floruerunt.pelHmo rum Jogmatum fermones mortiferos , id eft , venenum in calicem aureum infude runt . Libet huc transferre verba Calij Rhodig.ex cap.rr.Iib 8. In fan illo cultufauorem numinis emere (e crcden- tcs . Videctiam Alcxand-ab Alex-Suidas tamcn peplum efle ait ify.ar/ov yvvccmeiov yju TroiKiKoViOtov TrtpiTnKoi T/r ^vV.Idem fentire videtur Euftathius . Hinc apud Homerum (ict^uTnTrKoii KcLKKiTnTrKot , iKKii'i7ri7rKot , & TctvuTriTrKoi , epithc- ta funt mulicrum . Euripides ranien viris ctiam tribuit, vbi//gAa//77-£77-Aoi' inducit Tyndarum , & peplis Oreftem obtecT:um fcribir.Diciturquoq; Bacchus viB^t^oTn TTKo^i Peplum (^uid . Emblemata. 43 deniqj peplusgenusfruticisa- Htex . p^j^ Diofcorid Iib.4 cap i96.quod Hippo crates^-w;c«i'/oi',>^ fjLHKeovhnv vocat, tefte Galeno : alijs dicitur f/,)mcov dppaJ^n^ j id eft,papauer fpumeum • atex . Latices.] Latex dicitur quiuis humor, quod intraaliquidlatcat.De aqua, Virg. 4.AEneid. Sparferat ^ latices fimulatos fontts A- uerni. . DevinOjidem i.AEneid. "Regales inter menfasy laticemq^j Ly&um . Sic Ouidius Palladios latices dixit , cum oleum dicere vellet . Hic vmum facrum, Vtapud Virgil.in 4. Latices nigrefcere jacros . Captiofum hoc poculum, quod errorem tcttum fignificat,mihi in mentem reuocac eJegantem Lucrctij, locum , quem habec lib. I. Sed velutipueris ahfenthia tetra medentes CU dare conantur,prius ora6 pocula circum Continguunt mellts dulci flftuoq-y liquore , Vtpuerorum Atas improuida ludificetur Labrorum tenus-yi?aerea perpotet amarum Abfmthij laticemtdeceptaq-^ non capiatur. "irater .. Cratere.] Crater eft vas rotundum 6c amplumjneq; audienduseft Nonius, qui crateram vas Yinarium,cratercm veroolea rium eflTedicit . ElTeautem capacius vas, quo in libationibus & folenniotibns epulis vti (blebant,teftatur Virg. ^.AEneid. Sed rnagnu metuens fe pofl cratera tegebat. Qmjd & vocabulum Gr.-Ecum raon- ftrat , KpctTiip , eiisro t» Kpctr^v , quod cft tenere, capere» Ab huius vafis (imili- tudine crateres inmonte AEtna appellati funt foramina iIIa,perquGe ignis,cinisque euomitur, Latinc fauces.Lucret. lib.^. In fummo funt vertice itS cratsres , vt ipfe Nominitanty nos qufts fauces perhibemus > ^ora^. Crater litium , de repermolefta, fiuede hominelituim audore.prouerbio dicitur. Ariftoph.K/3£tT«/5 KcLKWy rptyrrtip S^ikcov, id eft , Crater malorum-,fe^or litium . De cratere item Helen» ».lege Coel. Rhodig. lib.ip.cap.3. Propinat.] Laticem erroris in quoscun- que obuios difFundic & propagat. Propi- nare a Grseco travflum eft^Tyoo-^r/i/Hi^jpoft pocum tradere • Eft autem proprie pra:- guftatoleuiter vino poculum alteii offer- rc , quasconfuetudo inde initium habuit > quod principes Gi^ecise folenni die,quem (piKoTi)a-iAV vocabant , mifccre aureis atq; argenteis poculis vina folebant.qu? e ma- nu geftantium fumenfcsoii parumperad- niouebaut,deindeaIreri, quem veIIent,of- feiebant , ingens hoc argumentum bene- uolentiascxirtimantes : hoc vero t/sot/- VHV , id eft , prxbibere dicebatur . Hinc Plautus inScicho: Propino tibi falutem plenps faucibus . Quinetiam in abfentium memoiia idem faditabant rquse confiietudo ad. Germa- nos hodic quoqj deriuata videtur,dum in fanitatem alioium bibendo propriam cor- rumpunt falutem . Hac fuper reaudi fe- ftiuos cuiufdam verficulos ; Dum nobifcum agitur bene iproq\ falute bibuntur Alterius plena pocula fumpta manu : ^luid prodefl illipotm,que nomi?iat abfens Abfente,et pro quo plurima vina fluut? Hoc &quo meditftre animo, non vlla ab a-- micu Pocula pro noflra poffe falute bibi - Abfurdum eff, talem phrafm vfurpare to^ quendi . AH magvs abfurdum eB,hocfacere, atq; pati .. NuUa falus potu : nec vero femper (opinor) ^luod multi factunt more lubents , bo- numefl .. Sed Crateres JEtnA . Crater U tium . Propina- re quid . 44 AndrejeAlciati Labylon, JEgypti . Mefopota Babylon i v.de di- cia. Mnri Ba- bylonis . 5ed de tu rpi hoc abufu infra latiiis.Propi- iiare intenm quoqj ad alias res trausfer- tur.Ennius lib.^. Saryr. l.nni Poeta falue,qui mortalibus Verfus propinas flammeos meduUitus . Terentius U) ^\.n-\\.\c\\o : Hunc comeden- dum,& deridendum vobis propino. Demo- lUicnes eos,qui pacriam piodunt, 'TrpoTTi- VHV lolsiy^^politXA c^,propinare hofiibH6, dicebat. Jtcircum r«^/>^«^. ] Nu/lum vene- num prasfcntius erronea opinione, qu? vbi mentem occupauir, hominis aninium tan- quam aliquo Circa^o poculo ita immu- tat, vc fe omnino nefciat • Tibria turba iacet-] Is enim error,eaq; pcllifcra liarrefis non poteft infinuari ho- mini jfineaperto animi delirio* Atquiex- pertes rationisj adeoq; dementes mouen- tur rebus externis,principatu , audtorita- te,imperio,dignicate,& c^cetis huiufmo- di . Iscrgoeft mencis gracilfimuserror , quem fibi adimi nolunc incauti, vt quem iion putent errorem efie . Sic Babylona notant.] Qm notant?nem pe viri fagacesjvereq, pij.Duas vrbes Ba- bylonis nomine nifignitas reperio j vnam AEgypti,ab aliquibus profugis ei Eaby- loiicantiqua,vel (vt ali j malunt) a Cam- byrePeifarum rege a?dificatam,cuius me- niinic Scephanus, Scrabo , & Ptolema folica perpecrare, imo nobililfim? cuiusq; ma- cron^ decora h?c habebancu r. Q^am per- diii eflenc mores id porro abunde argue- iir,quod comicatem arbitrarencur vulga- ti corporis viliratem.Ex quo fatis fuperqi appaicccur mereciicem purpuracam Ba- Babylon byloncm appellac D. f iieronymus in t\i- cur me: ftolis:Cum,i:iquic.apud Bab) loneni ver- fi^iX' farerjcfiemq; purpuiara: merctiijs coio- 1 us. ims, &c, Eatlcm figma Ipquendi rfiis efl: inCacalogo, vbi Roaram aita D-Pecroe- piftola priore.ca. j.Babylonis appeflacam nonune.Meminic& locisali jsj vt iii ETaia, cap. 14 «Sc 47.Sic & Sepiiiniiis Tertulliaii. adiierfLis Marcionem,& adaerCus lud^os. PoceO huc eciam conferri Ifichij Iqcus lib- j.in Leuitic. quo difercc aiCr qusecun- quecuUu idolorum impatancur,figuram meietriwis i/ifumpfirie. €entc'S ftolidm.] ftulcas,& excordes;an- tea dixic.^-^r/^/^r^^jfciliccc opinionis fal foerrore. Vel C\ mauis de Echnicisinteili- gere. in qiios hxc hierefis maximeius fibi vendicac Ec ludxi Jiacionesomnes, preC-' tcr fuam,gences, & genciles appellabanc, vtpoce qui^culcumidolorum a fuisgenci- libu s accepcum non mucaflenc . lUice forma.] Illicio & obcentu pieta- tis,alias enim non caperec . Mecaphora ab aucupam auibus, qua^aliasiliiciunt , vo- canturc); a Gixcis TrAKivrptcu. 5ic apud Apulei im, ocuU illices, Eft ei)im illicere, feducere,illaqueare.-hinc illecebr^iilliciLi, & ille(fi:us . Plauc- in Bacchid. Magts illeciHm tiuinAfiuam te^Um.^mettio- Vel z///c^,abiliex, id eft,finelege. Nonius enim hanc differenciam ftacuic incer illix, &illex,vt illix ab iiliciendo deiiuecur . PlaucPoenuIo: illi maU rei tkntd fuimu^ illices . Illex vero, a quo lex non leruetur, quafi cxlex. Idem. : ImpHreJ/7honesie,iniure,ilIeXila^es popli. Interim tamen vide6&i!lex,abiIliciendo deduci.PIaut. Efca esl meretrix, leBus illex . JLtJicia.] Non omnino falfa.fed fida duntaxat . Qugc enim prorfus falfa func, vt veris oppofita, quiafefe produnt , non tarn facilc pofluntimponere, proindeque vicancurifivfta vero , vt quas habeant ali- quid fimile vero.eciam caqcos decipiunt . Capit,] Decipit& allicit. hincartesca- ptaco.'ix. Virg.i. Georg. infidijs nocti^s capiere feren& . Cicero ^.Oific.ex veterum legum formu la:Nam quanri verba illa , vti ne propter te fidem. ve tuam capcus, fraudacusve fini. Eu.iiurc fjrpccapere pro decipere; vt, Non caiurur, qui ias pnblicum fequicul:. I-ii6.de rcg.iiir. If. Sa;pe eriam,riculo de Minorib. vt 1. 3 . 1 1 .& 1. 1 z.hinc captionem accipi pro fr3udationc,fallacia,damno,no rara lepeiimuSi I.i.de in iiitegrum icrU- tut.j.i ia fi;i. de vacat. mun. 1 ^.decoil. bon.ff. Ec captiosil profdlaci atq; damno (0,1.4 i.de vlUcap. vc & aliquot locis ali js. Q_v A M apte Emblcma hoc noftiis ly^ exulceratis tcmporibusco.iueniac, nimis , eheu,prompcum id,verumq; efle conftac. Ecenim falfarun^ opinionum illecebrisin- e{caci,decipimur fpecie redi-Nam vt pru Vitia zjtr dentiammalitia,& temperanciam immani tute tmi- tus in voluptatibus arpernandis,& magiii- tantur . tiidinem animi fuperbia in animis excol- lendis>& defpiciencia in concemnendis ho- noribus,& liberalicaceni effufio,& forticu dmemaudacia : fic fuperfticionem religio imicacur. Vc enim olim apud Giascos nonnulli Philofophi pallio barbaque pro- yfeudofo iTiifia raram quandam fapienciam pollicc- ^^^^ bantur , femperque habebanr in ore liber- tatem & honefti ftudium, ciim ex ijs lon- ge multivitijs plufquam vulgaribus,pla nequc feruilibus laborarenc; Vtque apud ludaros Pharifa^i & E(Cxi trifti vultu,latis i^harif&i. phyla6lei'ijs , & cultu quodam fucaco, a> pud imperirum & rude vulgus venaban- tur fandicatis opinjonemriraeciarrt, (quod dicerenos admodum pudet & tasdet, fed dicendunj tamenj inter Chriftianos homi pfeudo- nes fuereiam olim , & adhuc hodie funt , chriflia- "reueia nimis mulci, qui fuis prsftigi js, fi- ni , (ftaque doiftrina imperitos homines ine- fcanc,quibiis errorum quafi poculomifei* rime & fallaciftime impoiiunt;i jque can- dcm fadiebrij , erronea perfuafione tan- quam mente capti,purifiimos ver^ & fim plicis docbrina: fontes afpernantur , & ira infaniences ad belluas nutii fefe totos com ponu nx,vt nunquam poftea de commutan do mifcro vicasftatu cogitent.Hinc publi- cxcalamitacis caufa , hipc malorum om- nium radix-Cogito faspius ftatum & for- tunx iniquitatem , cum quaregina Euro- pa;,& mater tot Imperarorum & Ducu , GeYma- Germania noftra, fiorenrilfima illa quon- nia mife^ dam & celeberrima,tot iam annis miferri- ra facie^ mc opprefta luwtarnr.Turbantdomeftica h^nre- bella & e.^cerna,confundunr, fubuercunt, fes . ' perduncomnia : confliclanrur prouincia; inteitinis motibusjparguncur palfim di~ fcordiarum femn»a,lis Iiti nedicur, ex bel lo vno bellorurn feries & cathenai tumul- lus.vt vndx vndas, ficalij alios trudunr vtin filum quafiquoddam cotinuum iam miferiarum telaptcdu^fla creuerit. Kin? gens / 4^ Andreae Alciati gens gcnccm prcmitagrorum vaftationc, rapims,iiiccndijs , & excurfionibiisconti- miis,nec racio vicinia: tiietur,iicc ius pro- piiiqiucacis:exhauriuntur ^rjria,& cautc- rium hoc mnrua: expilationis & fpolij ad medullam vfq; dcfcendic.quo ncrui fecan tur ChTiftiatvT Rdpiib. atq; omnis adeo lorbctur 6c exugitur fanguis.vt luridi ca dauerisiam potius,quam vegeti corporis ac valcntis viuam reterat imagin€m,clum bisprorfusatqj arida.Ciim iiiterea barba- rus ilic Mahom^ticse perfidiae propugna- tor, A fiaticus hoflis,cladi noft ra: commu- ni & exitiognauiter inuigilct , diripiat re- gnaatq; piouincias Yircsq; latiusindics &cruenta tyrannidis Cli^e brachia porri- gat , & abdudis-in captiuitatem miferri- mam popuHs limitaneis,in ipfa Germani^ vifcera paulatimpenctret.Has tibi,6 mea Germania,diflidiorum faces profanata» re Jigionis contempcus accendit,& piopitia- torij facrificij pedibus hajreticorum con- culcata reucreutia.Q^id enimboni a Deo fpcrandum his aut capcncndum,qui pro- ditionis rei,tanquam defertores & transfii gq,non folum rupcrunt f^dera padlacum ipfo,& facramenti religione ftabilita j fecl in cartraeiufdcm & tcntoria,protritis au- dacicalcaneo vidoriasmonimentis & in- fignibus.extrema! temeritatis & impuden ti^e rcliquerunt exemplum omni a;uo mc morabile? vt quamuis Chrifti nomineglo rientur,& Euangelicailla fua ]iberrate,c^ lumqjfibi debitum,nefcio quoiure,iadi- tcnt,f]dem prarterca ac fpcm fuam totam, imo temcrariam prajfumptionem ac facri legam,nulla operu ratione habita , Crucis folius acpa/Iioiiis merito,fecuri falutis fci Iicet,confidcnter fulciant; Chrifti nihilo- minus falurarenv,puram, &incorruptam dovn:rinam,& legemgratia; , velut hume- ris fuis inroIerabilem,perofi , probris om- nibus nefarie profcindant,argumento cer- te infignis nequitia: . Tn, fumme Deus , crrorUm tenebias gratiae tuas luce illumi- na,tu qui folus fcis & potes . Non tibi fed Religioni. EMBLEMA VII. Emblemata^ . IS 1 D 1 S effigiem tardus geJiabat: aftlltu , Pando verenda dorfo hakns myfteria . Obuim ergo Deam quisquis reuerenter adorat , pias^ gcnibm concipit fexis preces . afinus tantum pr^Ifart credtt honorem Sibiy & intumefcit , admodum fuperbiens Donec eum flagris compefcens dixit agafo : Non es Detts tu , afelleir fed. Deum vehis C O M M E N T A R I I. 47 II. ons 'Em hlematus. AS T I T aflnus fimulacro Ifidis oiui- ftus.elato capiic,arreto/$" ovo^ TTApyfyev dpyi/p^v ^pireti , (^''Tnp avvaureov 'tta? r/f av i7rpG M A G I S T R A T V M G E R.I T . Fa- bulae huius ratiouem vnodifticho com« plexus eft loannes Mcrccrus,Hebr?a: lin- guae Dodtor regius,quodabcockm non fc. mclin fiiggeftu obiter didlum : ^^uid fibi vult afinu4 tergo myfferia por* fans ? IndoHos, videets f&pepfAeffefdcris . No erita rcalienum,fi adiecero afinum a vetcribus AEgyptijs fapientice , fortitudi- nis,laboris indefefli,&frugalitatiseflc fym bolum . Qui enim fapienti^ fitoperam datu rus,eum oportet vidu efle ienui,om- nia,qu£ein vitam humauam caderepof- funt,a:quo ferre animo,neq j ad vllam ex- candc(fius Iib.i Elecic.f?. Multi enim en.Hiiis ftates, quod Deos ote profano tangeie vcrebanrur^manum por- rigebant, camq; adosfuuni relacam fua- uiabaiicur . Idem videcur fenrircTurueb. Aducrflib 1 8 cap.6.& Jib 1 j.cap 1. Vbi veieres folitos ftnbicin poitis vrbium ali qua Deoruin fimulacra flatuere, qu^qui vrbes inibanr, anc iude txibanr , ricu quo- dam re|igioris,taaadexrramanu lalutarc ccalueuerant , mox manum ad ofculum referre.Vndefalucare Deos,pio Adorare, Plautus vfurpat inScicho; T>cos falutatumatq-j vxorem mod>j intrl de uortor domum . Idem,proOriadmoiiere,arguce 2i feftiuf ter pofuit in Amphicrno : Nec Bacchum faluScm hodicnecCererem, D ni pus mol^- rt4 . ^isk quis . Jdorari. G^td pri prte . Andre^ Alciati Jldorare facra pur piram . uidorare, pro tari . Concipe- re preces Tlagrit nipurgctriiufferiu Vald . quafi cliceiet:Fiecor,vt ne potum,nec ci biimmeoori hodie admoueam, ni purga riiuneias vafa . Vc rede interpretatur Schoppiuslib.i .Verifim. cap.8.Hincqui Principem falucabanr, facram ipfius pur- puram adorare dicebantur : c]uia rcilicet dextiam maiium, cjuamprimum ea pur- puream veftem attigiilenr^ad osadmoue- bant & fuauiabantur.]. i .C.deapparic prij fcd.Prajror.lib 1 1.& 1. fi quis feruum 7. Cqui. milicpofl^eod.lib.Pliiiius lib. 18 c z. Nat. W\'\S..ln adorando dextram ad ofcu lum porrigimiis . Incerim video Oraie,& Adorare,profari vfurpacum,quodore fic. Apul. Milcf %. Singulorum iuuenumge- nua contingens->fic adorahat . Ec 10 ~Ad tHum modum fene adorafe .Vo^ici vtrum- que proPrecari:&: pofterius manfitincul ru deorum fignificando , quia is in preca- tione fummus.Nam quum tj Bim uTrep- i}crict Cit iv Ta ^vhv , iv Tft) iv^ffScUt vcaif Plaio in Euthyphrone, prcrario , & quce precationi adiunAas ca2remoni(^,acq; ha: porifrimiim.conuerfioad dextram,fle xio genuum,maiuis ad os reIatio,felIioad arani,& fimilia,adorandi nomine contineii turi vt in altera ptoprium nomen ficien- di , quod h^c.fere iaagendo, alteraindi- cendo . Genibus flexi^] Aclus, fumm? veiiera- tionis • Honos certc debetur magiftratui, efteniiu munus publicum;, fedniagiftra- tus vii-iim arguitjfeq; isgerere debet non modo vc licet, fed euam vc decet . Concipitpreces] Concipere preces, pro piecari tantum accipio , quicq^uid ali) di- cant.Sic loqMitur Ouidius S.Mctamorpli. Concipiunt Bauasq^ preces,timidusq; Fhi- IsLmon . Et lib.^.Trift.EIeg.i ?. liba^'^ dem pro te gemtale notantitt tepusl Co:-2cipiamq; bonoA ore fauente preces? Pr£s7ari honorem] Sicpr^ftare beneuo lcntiani.amore Ouid ^.de Pont.Eleg.io. Sed py&fiandus amor/es non onerofa voleti. Intumefcit] idem quod uimct , fupec- bit, i iflatur.- fuperborum enim aiiimi in- flaii videntur. Horat.i. Epift.i. Laudis amore tumes'^5/«yo] 'Rario fciliGe£,& mens domina , quq flcdiit habenas, ducitq; cum opuseft. F E s T I v I s s I o lioc Emblemate tria Autor inculcat . i.Sacerdotes, Epifcopos,& qui rebus fa cris prqfunCjefle in honore habendos,ob id maxime,quod facris pr?fint,quorum suc adminiftri,licet interdnm aut vitiis pluf- quam vulgaribiis implicati , autignari & ftupidihabeantur. Hi vero vt fuum mu- nus & officium curaie vel maxime de- benr, fic quanram digtiitatem fuftineant , ipfos fubinde animo fecum repurare par eft. Meminerint tamen fe homines efte, nec fibi arrogent impen(ius,qu6d cantum minifterium geranc , & rerum diuinarum curam.quafi humeris impofitam habeat; ne,vt afinus audiuit.non es Deus.fed Deu fers,illiaudiant ; Non vobis h?c,fed Deo. foli omniseft tribuendagloria . z.Itidcm dici poreft depr^fecftis Impera torum aliorumque principiLm,cum popu larem applaufum cxcipiuntaudaciusqua par e'l,in prouinciis , in quibus vicem re- giam obtinent. Sic enim adec^ modefte, tamc]uecircumfpe(5te (e(e gerere debent , V t p r i u a t i h ono r i s no m i ne nih i 1 , i p u s P r i 11 cipis laudi vel minimum detrahant, & fe interea norinrquales funt.Eftenim oper^ precium T«f iv ei^ieo(j.et^ti Ti^oifAivni yi- vaa-KHv/oTi av^pooTTot fy^/V.Succurritmi- hiexemplum nobile Cornelii Galli Aegy pti prouinci? pr^fec^li: isquiafefegefllflet infolentius , mnlrac^ue flagitiose feciftet , ftacuas etiam f\bi locari panus,& Pyrami- desin altum tolli, quibus a fegefta conti nerentur; accufntuseft a Valerio Largo.° cognitioni pr^fuit Auguftus: ignonunia notatus eft Gallus : vetuitque Caefac , ne reus prouinciam pofteaobtineret.RetuIit Dion.lib ;5. Huicpene fimile qd narrat Corn.TacitusIib.4. de Lucilio Capitone; qui procurator Afias fub Tiberioaccufa- tuseftin fenatu a prouincialibus , quod vim prsetoris vfurpa(l'et,militnmque ma- nu acl comitatum vfuseflet:itaque conui- v.T:us,in exilium pulfus eft . Laudatura Plutarcho Vricenfis Cato, qu6dqu?ftor fadus Pafchge i Sacerem tcs hom re ajjicit di. Pr&feB, ac mir, Bri Fri, cipum Emblemata-j: fa faicinas fiifpcnclam: fiquidem Latores effent multo quampondera plures, Si cuiuis afino farcina dandaforet . Relidis ergo afinis, qua Dij vocanc, ibo. D a Qua Andre^ Alciati Qiia Dij vocant,eunduiiL5, EMBLEMA VIII. IN triuto mons eft lapidum : fupereminet ilii T runca Dei effigies , fe5fore facia tentis . Mercurij esf igitur tumultis\ fu(pende viator Serta Deo^ re^ium qui tthi monsiret iter • Omnes in triuio fumu4 , atque hoc tramite vit^ J^alltmur , oJiendat ni Detts ipfe viam . COMMENTARII. PI c T V R A u hanc fclicirer reftitiiit cjnje moi efleBC lapidibiis obruenda' . Ci- Pigi;orius, idq; ex Autoris mcnte. In tat infuper cruditi/fimum Commcntariii triuio hquidem cernitur accruus lapidu , Hieronymi Aleadri^in qnoille Solis Pan- cui fuperimpofitns Mercurius ivoS^ios y Theologiam, ex antiquorum fcmentia el€ truncusbrachi)s,& pedore tenus. Mittc- jganter afleruit . bant cnim viacores lapidcs aj pedcs Mer- H v i v s fimWematis charaffler mihi curij icligionisgratia.-atqjindc erat,quod viHetur pene fumptus a Suida,ex quodi- iimuJacrura illud ciSngebatur pedrore re dicinius Hcrmas erte Mercurij quafdam ausjneopera & liimptus fruftraconfume ftacuas.-quo loco adducic Mcneclem qucu Ktiir in panibus infc{ioj;ibiiscUbQraudis, dapijfiuc Caliiftratem iu opcrc de Athc- nicndbus Embleniata-^r ^em£ niciiribiis,a vatia poriicu adufqiip rcgiam $atf4£ . ftatuas eflc.qux HermxdicuntuKvndc lo cum id accepiflc nominisait, quiamultx ibi & ^ priuatis,& a magiftratibusdicat^ cflcnt.ex quibus quidam HeimaeHippar chei, ab Hipparcho Piliftrati dicebarttu r .• fuifteq; Herraasfaxcas iniediiim jeftibu- Jis>& in fanis . Addit deinde ipfy.Am,pn' irjciascflead ftatuas Mercuriales , quarin vijs collocabantHr a viatorihus Itemq; a- ceruos lafidum Mercurio racrosinobfcu ris vi js, quxqi nt>n ita cognitac eftent per- clJI.CU6> iv 72TV^haU , 0 fJLOt trS- f>iT'J)(*fV'id ciiiVidei^atfir fihi in Herm&um wcidijfe, qutsquts in me incider^t.l\QciQ3.Z cnim viatorem,vbi dubius de via , repcrit accruum Mctcurij . luterpres Homeri ipy.auoy vocat , lapidum congericm , ad Odvft-p-vt ^i^iYiv (Top&v , Epigrarama- tarius:5c ip(j.cuov Aoeft^jHefychius.Is ho- uos congeiiei fiuecumali lapidum, viro- rum fortiura tumulis folicus fuicconfcr- riiceftiseft Pau fanias.Strabo: 'TreLpA oA»V S^i 7m oS"ov ifV IS^e^v iKAiipo^iv 'ttoK- h.A')^ cojTep ipy.audL Trirpov vihi^ctTov ^poyyChov. Reperio &eiufmodi Hermas itjiponi folicas fuiffe rumulis,ad propagan dam defnndorum memoriam. Virg. Moiite ftib hoc. lapidum tcgitur BaUista fepultHS . . . M.Tullius (J.ad Atticum:Hcrmaj tui pen telici cum capitibus ajneis.de quibus fcri- pfifti, iam nunc admodum deledant. Sed gyronafijs folicas fuifteconfecraii Herma erma-^ ihenas,id eft,ftaruas Mercuri) & Mineru? ien4, iunqu6 duce- rct via hascquo rurfus illa . Huiufmodi Mcrcurij fimulacrum primus pofuit rro clides,audorc Philochoro.Huc quoq J fa- citpara>mia,g'^//a7(3i',Af^rr«r«W^:qua dC\ eV/>'.fl*rtudicant tamen par & sequu cfl'e,vt Mercurius diflo Icuis audiens ef- fet,quandoquidem illiuscft nuncuiSi Abr foluentesdci)iq3 Meicurium ac^dc, fur- rexerunt,&: ad illius pedes niueas atrasqj tefleras, quihus crat vcl abfoluendus , vel daanandus ille,proiccerunt- Iiidemorta- Irs vfq, in harc tcmpora in Mfrcuriiho- iiorem pervias lapidum tumulumconfti- luunt ; quoniam Mercuriuseft viatorum Dciis. Ethos tumulos vocant g'f Ma(V Ac- . H^c Didymus,qucm vide iatiush^c nai rantem. Quis iam dubicabiCjlocum il- him Prouerb.26.ex hacantiquifllmafabu Ja f ofle inierprctationem fufciperc?6^/V^^ qui mittit, inquit Salcmon, lapidemina- ceruum Mercurij, if^ qui tribuit tnfipientt honcrtm. Q^afi diQd^x'-, Infcitia eftlapideo r> i Dco r4 Andreae Alciati M.Tcuri^. lyeum fe- quere . I II. Triufu . ritis V7ide Dco obrequiiim pracftarc Japidcs coacer- uaiido adilliiis ftatuam.Casterum nctran iiiiam quod ad rem pertiucrc videacur , hic Mercurii nomine oiun Dcorum nun- cii , vcl facras literas (quar nobis duiinam voUintatem aperiunt ) intelligimus ; vel Prophecas& Dodores^facri &: c?!eftisora culi nuncios, ex quibus orthodoxam falu tisarcernx viam & rationem cxcipere cft necelle . Serta aurem lufpenfa , honorem culcumqiie aliqucm obferuanti^exhiben- dum cHe fignificanc.Nec malc huius £m blemaris origo referetuT ad adagium illud quod rcfert Plutarchus inlib. de audien- do,& inter fcptem Gr«cije fapientumora culacelcbratur.fcViJ 0gw. Deumfequere, De quo vide Chiliad. IN triuio] Triuium eft locus, vbi trcs phiFcsvc viaediuiduntur , ancipitem du- biumqj reddences itineris ignarum,de quo inuItaapudStrabon.Iib. j. Mons eiiUpidum] Proucrbium fubetl, ipfjLdTov. Mercurialetde quo iam didum crt.Ncc pcrperam id accipies pro (alcbris, acrumnis, & difficukatibus , quasinvitae gcnere dcligendo cuiuis occurrunt . Trunca T>ei effigies] mutilis & trunca- tisartubus: nammonec , monftrarq; viae flexusipfeimmocus Mercurius; quia fa- tiselt admoneri a do(5lore , ecfi ipfe viam f^pe non ingrediatur . FeBorefaciatenus] Nihil praecer cond- Jium, quod e caiidido pediorc promaner > cxigicura praeceptorci rehquatuipfe opc rc prasfta, quod monet . Mercurij] lBterprctis& nunciiDearu, dequa rc plura Cicero inlib. dc Nacura Dcor. qui viam recJlam haEfitauti viacori monftrac: peregrinancibus enim opitulari alatum illum Deum olim pHcarunt.Mer' curii fucruntmulti , ficut multi Hercu- lcs:fed poet^ vnuai faciunt eloqucnti^ pr? fidcm.Dcorum nuncium,msrcatorum & furum Deum. Videadagium: Txpedipha' ^ereplura cognomina. Didliiscft Mercu- rius amcrcibiis.vt ipfc videtur iniuiere apud Plaucum in Amphicr. Auc didus , qnafimediuscurrcns, quod fcrmocurrat iuter homines vcluti mcdius ; eloquenci^ namq; parcns cft . Vnde fi quando rilen- tium in multorum conciliabuliscxoritur, dici confueuit proucrbialiter ; Mercuriu$ fuperuentt . O' ipi^Sli tTTHJihnKv^iv • ac & ncfas foie: loqui pr^feucc Mciciuio . Di(f^HS eft G x%ch ipyMf , proptcrca quod Gr^cosfvt lerert Diodotus) veibarum docuerit intcrpretationem . Vnde-etiam Virgilius eum interprecem vocac : Nunc et interprcs Diuie loue mifjus ab ipfo, Ec pauld poft : Taterpres Diuufert horrida iuffa ^ aurat , Plurade Mercurio confulco omicc.mus. VidcCa:farem lib tf.de bello GalIico,Ma- crob.Sacur i.cap. i^. Natal-Comit.My- ihoMib f.c. j. Tsl igiturtumulus. ] In aliis quibufda cxcmplaribus Icgitur C«»?«/«j.Ied vtraq; kdio toleiabilis . Tumulus,quafi tumens tellus, pro fepulcro frequentius vfurpari folec . Qui vero loco vocabuli cumulus , auccumulus,Iegi malunt,/^,non mihi probantur:quia vocabulum,facies,proef- figie auc ftacua hic veram Latiuiratcn» non fapic.Non dclinam priiis,quani quod im proba lc(ftioneobferuaui, ftudiofis rerum anciquarum communicem Olim confue- tudine reccpcum fuic,vc fupcrfticiofi ceme re oblacos ia via lapides ftipitefque , tan- quam numina colerent . Apuleius dead- no; Ncq; iuftus religiofam moram viato- riobieccrit, autara floribus redimita,aut fpelunca frondibus inumbrata , autqucr' cus cornibus onerata , aut fagus pellibus coronata : vel enim coUiculus fepimine confecratus, vel truucus dolamine effigia- tus,vel cefpes libamiuc humigatus,vel la- pis vnguine delibucus. Propercius: quicunq-^ facer, qualts vbiq-^ lapis . Xcnophou : TtfV fJiiv »y lipm , JiVg ^co^MVy »T aKKc^v Tuv Onav iS^iv Ttixeiy, Viator^] quicunquc fis hac ii vica ho- fpes, vt omnes rcuera fuiu • Placo vitam noftrammodo vi^, modo peiegrinationi {imilem facit. TTApiTnJ^n/j.Iet ya.p o /2tof . Suifende fertaDeo..] Plinius hiftori? mundizi-ci. inter facratancum & belli- coshonorcs , coronis nomen fuum vindi cancibus . Idem 3. cEc iam cunc coron^ Deorum honos erat. Quibus ex locis in- celligimus.coronas ftacuis rebusque facris olim lolicas appendi.Q^iiod Ci quis auclo- ritatemcciam aliorura fibi dari poftulec, adferre polTum Apukium , qui lic 5. de alino aurco : In ipfo vcre medicullio , in- quit, Hippon? De? fimulacrum refidcns tdicul?, (juodacciuatecoiollis rofeis, & ^uideitt TumU' lus. De coYi nts qu fiatuu Deorum appendt bantHi, Eroblcmataj. v letho- i triuio eo initium monftrante% ait rindaru4,faciltc efl femita ad inuenieii ^dum quod propofitum £■/? . ' i.Praesenti quafi ajnigmatiomo \y, nemijr.ea tantnm fequenda cfle , ad quje Deus & natnra nos idoneos eflfe voluit j ciim fumma: fatnitatis & dementia: fit , Ali^uidinuita,quod aiunt,Minerua fufci- pere & perfequi. Redc dicebat Catoapud Sequeda Ciceronem,naturam optimam ducem fe- natura, qnerdam,nihilqne aliud fuifleolim gigan tnmmore bcllare cum Dijs , nifi naturas . repugnare Cicero 5 De fin.commemorat . .inter pra^cepra vetcrnm fapientum , qnse conftat prouerbiorum vicecelebrata:Qn^? quc funt, ait,vetera prccccpta fapientum , quiiubent tempori parere, &feqni Deii , & fe nofcere,& nihil nimis.5ed & D.Pau i. Cor. 7 lusadhorratnr, eam vt lortem vita^q; ra* Tphef 4 tionem tenearrius , cni nos Dcusaddixit . Sed quoniam menti hnmanie ea eft innata carcitas & ignoratio ^ vt qna viafitcun- dnm pjanc ignorct.oimni pia? vitas cultu » . &iaiBiivifla mcntead eum peifngieHum eft,qui fe viam , qui veritatenbqiii vitam efle fafliis eftj quem qui fequirnr.m tene- biis non ambular.-conimuoqueillud Daui dicnm npbis aidenti animo tepecendum : yvo^ptaov (JLQt Kvpti cJ^ov iv » '7ropiva'o(J.eu. tificiide mihiy T>omine,viam , in qua am- Tf. 143 bulem. Certc & Socrarcs apnd PJatonem in Critoncpergendum ca folum efle via , qua Deus nosducicafleiierat.Quo pcrti- net illnd Perfij e j.Sjtyra ; , difce quem te Deu4 efje D 4 lnffit In omni Andre^AIciatf l^Jft > & humaHH qua parts locatHs es in ro. AddCjqnod tam crafTa caligo, tamqiie fu- pi/ia homiinim mencibu s iii/ica fit igiiora- tiOjVt qiiid pociirimLim fequi debeat,qui- uis ignoiet, & nifi adiurus op^ caelefti. in cerraii} aliquam viam fe lecipere non po- teftr.Dicebiineuim ip('e'a!utis inftaurator: Sinc mc nihil quicc^uam ejficere pefesiij. Ncc- vcrd iumusidonei ad aliquid vcl co- gicandum tanquam ex nobis j fed ii ad ali- quidiJonei videamur,idcert€ cx Deo eft, au.D-Paukis, i.Cor?. 1. Videtut hoc Emblema non male refer li poiTc; .'d cuiufq; virajgeuus & inltitu- tiMii,ad quod ingrediundum ciim diffici- le fir.opus eftaliquo^eriuricid cft,pr^ na man. cepcore feu dotp>f , « tTe petua eft iuter lurifconlultos aitercandi alca,viide lites immortales.Theologia ea , quae in fcholis ventilatur, quantis fcateac difficultatibns,notius eft, quam ▼tphui- busedicatur- Vbiqi igicur perito & fiuce- 10 opus cft magiftro . Fidei SymboIutiL^. E M B L E M A I X. QTJB T deficiws H O N O S , Tyno velati^ amlUu > ^ Ems^, iungAt nudi dextram V E R I T A S : Sit^ A M O R in medto cajftu , cui tempora circum Mofa it:, Dlones fukhrior CupidintL^ ^ .liEmblemata-^. ConHituunt h^c figna fidem ; Eeuerentia Honoris Sluam fouett alit Amor , parturit^ Veritas . COMMENTARII. ndij fi. tulacrU rroY hn ir. ides ad' mciis lufis de ripta , (des ^d. AL c I A T V S vniiierf^e antiquitatis ftiidiofillimiis.hoc Emblcmadefiim pfilTe videtarex autiqni^fima Sabiiioriim ftatua.qiianiimen vnnm triplici facie.no- mineqjtriplicieffingebatur. Sed & hodie inter Komanasantiquitates in regione A- renulajjnasdibus Dominorum deS.Cru- ce , vifitur Fidi j fimulacrum ita effitftum Cvt edidir primus lacobus Mazochius Ro ma*,anno ijiiO Marmoreft in feneftra; modum formatum, in quo tres imagines tffLcix ftatuuntur- Dextra quidem forma virili,imberbi,red astate matura.habitu pa cifico,cui adiedum nomen Honor . Si- niftra vero muliebris,virginea facie,eodcm habitu.Iauream coronam in capite geftas , cum infcriptione , Verita s jqux dex- tram dextras iungat cum priore imagine. In harum duarum medio ingenui pu«;ru- lieffigiesccrnitur , cuius fupra caput hoc Jegitur, FiDii Simvl ACRvM.GVrald. Syntagm i.z. & lo- Hiftori^ Deor.H:EC quidem eft veteris illius fimulacri pivflu- ra, quam etiam Pignorius hoc modo ap- pingi curauerat , nifi pidVoris negligeiicia locum Honoris & Veriraris permutadet, & finiftras iungentes, vti & Veritate vu'- tu pueriliperpcram effinxiffcr. Num vero «d Alciati noftri mentem.valde dubicotvt enim pace tanti viri libcre dicam,qua; fen tio,noii (atis arridetmihi Veritas& Amor veflibus induti,cum autor dicat,?;^!^^^ F^. ritzsiSc iiifra quoq; Amorcai virtutis nu dum pingat. Deeft cciam corona ex rofis Amori, quam exprefse vultautor ; vti & Honorcm ftantem. Hinc vt Alciatoillud ^imulacrum Fidij obferuatum fuille iiihil dem fuidecum Fidio . Nam vt 7r/r/? G rx'we fides,ita t/V/&^ ^r/^^-V, Fidius nominari coramode poteft- Fidei fim.ulacrum anciqui Romani in Capitolio ftatuerut, tefte Cicerone Oflic.^.Q^ii ius- iurandum, inquir,vio!at,i'> Fidem violar, quam in Capitolio viciuam loui Oprimo Maz. Veritits nuda . Uonos • PudtcMs amor , Sancia pr&figur^i lupiter , Pi^^iuSySa cihs, Sa~ gus . Videi fi~ miilacrn 1:q f8 AndrecBAlciati. JVlai. ( vt in Catonis orationc eft) lYiaiorcs noftriefle voliicrunt.ld quod etiam con- iirmat PIiniuslib._j 5. cap. lo.dum dicit : Spcdataeft in ^de Fidci ni Capitolio ima- go fenis cum lyia,pucrum docentis.Qj.io ritu Fidci facra faccrcnt.iiidicatT.Liuius hh. i.ab V.Cqui dcNuma fic inquicrSo- ]i Fidci folcnne inftituit, ad id faciarium flamincs bigiscurru arcuato vchiiuflit, manuq; ad digitos vfq; inuoluta rcm di- iiinam faccic lignificantcs fidera tutanda, fcdcmq; ctiam in dcxtris facratam eflc . Cicero i.de Lcgib. Nofttis,inquit , cxtra portamColIinam xdeni Honoris,&: aram ineo locofuiffe, memoria: proditum cft, ad cam cum laminacflet iniienta, ik in ca fctiptum , DOMINA HONORI5,ca caufa fuit asdis huius dcdicand? . III. ^TJETj In tabula depidus proponatur ftans.Rcde vero flare fingirur,non (ede- rc,aut dcfidere, quianunquam honos de- bcrefle ociofus,3Ut defcs . ^o?2or DepiHus HO^iOS] Honorcm pro Dco Ij>eus . colucrunt vetcres.vt ctiam Fidcm Sc Vii;- tutem.PIin.5 f c- 10 Auguft- deciuit.^.c. 21.& 2 4.Et Ouid.f.Faft.ex Honoris , lc Reucrenti? coniugio ortam cfleMaiefta- tem voluit .• Donec Honor placidoq^ decens Reuerentia lultu Corpora legitimis impojuere toris . Hinc fata, Maiejlas, quA mundum tempe- rat omnem , §lu/iri die pa)tu efl edita , magnafuit Et Pylaies Brixianus in Thcogonia , lib. I. Se quodam Ut) Reuerctia iunxit Honori , ht facra Maiefias protinus ortafuit . Adijciam obitcr: Amor honori adiundus verccundiam cre3t,im6 vero ipfamct vc- rccundia dici non incpte potcft.Quo fpe- clatiilud M.Ciccronis ex L^lio. IVlaximu ornameorum nmiciri^ toIlit,qui cx ca tol- lit verecundiam . Itaqj inijs pcrniciofus cft crror.qui exiftimant,Iibidinum,pccca- torumque cmnium pacereiw amicitia li- ceiuiam . rnrpnra Tyrio amiciu,] purpu rea vc'''^. In fignu ho770ris fi honoris & dignitatis Romanos Patricios , Si quo olim folo Amvena purpuratorum- rubefiebat veflis Regum . Idem refert Pollux lib. i.devcrbis ido- neisad Commodum.-Tyrii ferunr,inquit! captumamore Herculem nymph^cuiuf- dam indigen^jcui nomen Tyro^ fequeba- turqj eum canis antiquo more,quo domi numcanes vfqj etiam ad concionem comi tabantui". Quarc canis hic Hercuieus irc- ptaMtem fizopuHs purpuram confpicatus , perefa carunculajfua fibi labra cruore pn- niceo inficit. Cum igiturad puellam Her cules adiiirer, deledata illainlueta tin«5lu- ra.quam ceu florentem in cius cams Isbris afpexi(fet,afiirmauit fibi cum illo pofthac nihil forcnifi ad fe veftem afferrer, etiain canis iliius labris fplendidioiem.Qmocirca iiuienta Hercules animante,coIiedoqjfan guincmunus puel]^ detulitjprimus^vt Ty rii didlitanr^ audor Punic? infedur^.Plu rade purpura qui volet, adcat Cafliodonl Canis Herculis purpurA inue.. toY, Emblemataj "^extra fi ei fym- 'olum . Verif4s 7odo pi- ^udaVe- ftoi cur. Diontj. initio lib.i.Variar. jfbrmul. Lazaru Bay- fiiim de re veftiaria, Aiitonium Tiiylefiil de coloribiis , Politianum cap. i i.Mifcel. Guidon.PancirolIumde rebus memorabi libus,Hieron. Columnam in Fragm. En- nii,&: alios . Vide etiam qu? fupra Embl. 6.dixinius,Sc qu^infra Embl.iiy.fumus divHiuri . Eiu^q;] Honoris nempc. Inngat dexfram] Fidci fymboUira in dextiis iundis con^piciebacur.idq^ Num^ Ponipilii inftituto. Moris etiamfuit, vt fidci faciend? & comparand? grariadex- tras coi)iungerent;quod multis audorum meliorum locis facile cft obfcruarej eft enim dextra Fidei dicarar. Vndc Virgil.6. A Eiieid. veriti dominoru fallere dextrtti. Symbolum coniundionis dexrrarum do- cuic Gyrald.i.Syntag. Hift.Deor.& poft cxteros vir eruditus C^Iius Curioappen- dice Hieioglyph. Pierij quzedam huc fa- cientia non poenitenda retulit-Sed de his in fraopportuniorerit dicendi locus. Nuda VERITAS ] Fingebatur oAn- Qeist, vt fcribitin AmphiaraoPhiloftratus, virgo niueis induta veftibus. Hippocrates in quadam ad Philopcemenem Epiftola j cam depingit mulierem pulchram , ma- gnam , fimpliciter ornatam , illuftrem ac fplendidaniicuiusoculorum orbespro hi mine nitebant, vtaftrorum & ftcllarum fulgorem vidcrenrur imitari.Nudahicdi- cicur,qu6dquieam coIunt,aperti funcac fimpliccs,nulIo lnodofrauduIcnii,aut in- fidiofi ;aut quod veritatis oratio fimplex cftedebeac & reda, non fucaca, ceda, auc pcrplcxa ; aucquod in luce &ocuIis om- niu agiiofci vcIir.HincHor.1-Car.Od.i4 Cuipudor , iuJlitiA foror Incorrupta Fides,nudaq-j Ventas, ^luando vUum inuenientparem ? Vcritaris nud^ rationem docuic Pierius Hieroglyphicwnlib. 44. Sitq-^ in medio] id eft,//CgWT»;j',coiiciIia- tor, pacificacor . uiMOR caflwi] De hoc amore pudico , qui dvTipfo^y dicccuriii Emblemacc,cuius Cpgv2iphe. Amor virtutts. Cui tcmpora circum Rofa />] Quj redi- micus eft corona ex rofis texta. quod hic in pi*5lura non exprimitur . Diones] Dione Veneris matcr cx louc ♦ Qceani &Tcthyosfilid,pUiiesemm fuilTe Veneres fc ribit Ciccroin lib.dc Nat.Dco- ru.Hiuc Dionefaepcpro Vcncre ipfa apud Poetas, vti etia hic, ponitur. Stat.Silu. i . Cedat equui Lati& qui cbtra tcpla Diones ^ EtPoIiciaiuis in Nucricia : Tiuor ^ fandalion au fus Cftrpere cum dominam afjeruit fua forma, Dionem . Ouidiusin Faftis : Hippolyte infelix , ueUes coluiffe Dione . Ec ru ifus: Terribilt quondafugiens- Typhona Dione . Dicicur eciam Dion^ea.Vjrg.j . AEiieid. Sacra DionAA matriy diuisq-^ferebam . Pulchrior Cupidine] qui pulchriorcft longe , quam alcer lafciuus& iraprobus Vcncris filius.Dc dupUci Cupidine,& Ve iiercduplici, macurius poftea . Confiituunt h&cfignafidem] His cribus confticuuncur cresefliciences caufa; fidei > r^W?^.mater:v4»2ar,nucriEiLis pater, feii GonciIiacor:H(?;/(>i , qui canquain fouec & fuftentat • Beuerentia honora] Honor cnm fua conforte Rcucrcncia Fidem fouet j nam Reuerentiam Honori conmibio iundam fiipra ex Ouidio rcculimus. Latissimvs hoc loco mihi pa- j terec excurrendi campus, fi mihi mens ef- fcc,Ieiftori obuia iftamerce t^edium alfcr- re: vela igicur contraho , pra*fercim quia verbaipfa Aucoris mcnccm abunde apc- rianc . Vnum tamen non pra:cercvuidum , ^mblemct nimiru hoc Emblema facile rraduci pafic a,pplt- ad amorem,reucrcntiara, fideni, pareuti- ^^^^^ • bus debitam \ liberis; ad coniugum neccf» fitudmcmjtum obfcquia, quas prajftanda veniunt Principibus,magiftracibus,pra:ce- ptoribus,a quibus vel fuftentamur,defen- dimur,liberalircr cducamur. In fidccoiiiu gum hoiios,amor,veiicas:honos ex opiiiio ne virrutisjamor , propter officia mutua, vitasq, huius commuiiis vfibusneceflliria; veritaSjVt faiyfla ifthxc coniuncflio procul abfic ab omni luco & fimulacioiie , quam, imprimis dcceatcoftantia & vericas,quod; vnunifocictatis omnis ac concordiae cer- tifiimum firmamentum. De fidcqu? dc- betur principibus viris, ajio Joco.Sancde- beiitfcrui dominis reuerenciam, obferuaiir ciam,ob(equium,vcmeminerint fe fubefte aliquoiurc genciumjpudore & libcralita- te,non vi parendum,vere non fidc,auc di cis caula officiumfacicndum . Fcc- 6o Andre^ Alciati Foedera^ • (sAd ^laximilia r2um t^Iedio/am T)uccm • EMBLEMA X. I.I ANC citharAm , a lemhi cju^ forma halteutka fertur , ^ ^ Vendicat & fropriam Mufa Latina fihi , Accipe Dux : placeat nofirur» hoc tibi tenspore rmnus , noua cum focijs feedera inire para^ . Diffale efi , nifi do^o homini , tot tendere chord^ts t Vna^fi fuerit non hene tenta fides ^ Ruptave [quod factlc c^i) perit omnis gratia conchjt t Ille^ pr^cellens cantus , tneptus erit . Sic Italt coeunt proceres in fcedera i concors Nil esi quod timea^s > ft tihi conftet amor . At (i aliquts defctfcat ( Vtt plerumque videmtis) In mhilum illa omnis foluitur harmonia* COM Emblemata. COMMENTARII. II. Keipubl, cum Lyra compdra tio. Locm in- fignu e 2. de Repub. Cicero- nis . EX P R I M I T V R inftriimciitiim il- liid miificiimjlcilis Liuto, Germaiiis Z^«?.di£liim, omiiibus fuis fidibus inftru ftum ; iux^a quod libellus cernitur aoer- tus, noculis muficisexaracus.ad derigiian dam haimoniam , quajinchordis Lutinx exarce requiricur • M I T T I T hoc Emblema ad Maximi- lianum Ducem Mediolani,Ludouici filifi, quo principi Tuo indicac, quanta viscon- cordix fic , fumpta compararione a lyras temperaro.aut confufo concenturea enim conrtasex fummis,medijs,& infimis chor discoiicinnam reddit harraoniam, fi tame eam vir artis peritus aptauerit . Eodeni quoqj padlo Refpublica omnis variae ac diucrfae conditionis hominibus compofi- ta,firma 8c concordi pace ligacur , fi mo- do Pnncipem habuerit idoneum , qui & confilio, & vfu rerum valeat, quiq; bene- uolentiam, aflenfum , & commune pacis vinculum intcr ciues fouere norit . Ea ra- tione pra» alijsquotquot vfquam faere ab omni fECuIorummemoria,terrarum Dea gentinmque Romaperftitit,quandiu Prin cipes habuit pacis & traiiquiliiratis ftudio fos,eofdemq; audoritatcdignitateqi com mendabiies.Cicero de Rcpublica difpu- tans,inducit Scipionem eum,qui Cartha- ginem deleuit,de Rcpubl. verba facictem, quandoiam iamque peritura prsefentieba- tur. Ciim enim Scipioin i.lib.finedixif- fetjVt in fidibus ac tibijs , atq; cancu ipfo ac vocibus , conceatum elTc quendam te- nendum ex diftindtis fonis, quem immuta tum ac difcrepantem aures cruditie ferre non poifunt , eumq j concentum exdifli- millimarum vocum moderationcconcor- dem tamen cffici & congruentem : fic ex fummis, & mcdijs , & infimis intcriedis ordinibuSjVt fonis,moderata rationeciui- tatem confcnfu difTimillimorum concine- rc: & quasharmonia a muficis dicitur in cantu , cam cfic in ciuitatc concordiam , ardiiTimum atq; opcimum omni in Rc- pub.vinculu incolumitatis , qu?£neiulti- tiacfle non potcft: quod a Ciccronc pctitu foftat e 4.Dc repub.PIat.cuiushcc verba: TivofjLi^ct dLpTi , dpfJLoyiA rm « (ra- fpoavvn cfjLoicoTcfu j t/ Si) oTI eoa-^zirip tj iv'^.7± if fJ.iV (TOpiiv , « J^' ivS^o/tetV T»V AlV 7rAp£^)^iT0 , - ,asViir, « f/-iv 0iiKei y (ppo* ViiTH, eiSi $^ iV iVl iKctTco. Hjscex Cicer.lib.de rcpub. retu- lic D'.Auguft.lib.x. cap.ii.Deciuit. De^ P^^ Scd hoc loco noii eric alienum, fi admonea lyy^^ Romanos veteres pcr Lyra^ Hieroglyphi- '^^^^ cum concordiam dcfigna^Te , vt & vetercs tellexe- alij iudicium compoficum,concor diam in ^*^^ • ^qualium.recfbam bonamq; infticutionem, rationem,amorein, fedacum animum , & alii plura, vt commodius ad ccncordiam fuadendam fymbolfm ab Alciatominime cxcogicari potuiftet. Videturautem fum- pta comparaciocx Oro ApoHine Niliaco de literis Hieroglyphicis , in fineopeiis , cuius verba funt : K^v^pcoTrov crvvzyict ^ ivcoTiKov ^vK6y.iV0t 7iJfAYIVaj KvpdLV ^co- ypdLQ^Tt . ctvTi] ycf.p crvvi^^^HdLv cpvKdLTTH Tav IStcov )tpiS7y.ctTcov . id e(i: Hominem coniunBum O* -vnitiuum (vt fic dicam) fignificare volentes A e gy pti j,/ym»? pinge-^ bant.H&c enim continuitatem propnarum fcruat pulfationum . In lyra enim diuerfa: chordje fimul componuntur,&' ad efidem tonum cemperancur: quod prudcns& fe- dacus homoprxftat vel in fuis affcL^ibus racioni fubijciendis,vel in ceconomia nio- deranda,vel deniqjgubernatione Reipub. inqu'bus homines varij ac diucrfi , cum finguli fint,non polTunt non habere fingu - las de rebus opiniones; fed fapientis tamen Principis moderatione in vnum quafi har monia* concencum conueniunt . Ifidorus quidem Cynicus merito Neroncm incre- pabat, quod cura MuficseartioperaratJa- ret,NaupIij rnala bene caneret , fua vero bonamaIedifponeret,nequefibi vllum m vita concentum proponeret.Et Diogenes Muficos ftuItitiseargucbatjquilyrjEchor dasoptimeiuxtafux artisleges compara- ient,animum vero minime componerenc. Ideinvidens queijdam parum cordarun:i apcare 6z Andre^ Alciati- III. Cifhara . aptare pfaltcriumiNon erubefcisjiiiquit, qui {bnoslignoaptes,animum ad vita non componas;Ea quidem ratio fuit,cur Pla- to animum harmoni^e & concentus uomi 112 appelJaric : & Ariftophanes fapientcm hominem & Gratijs ornatum, optinium Muficum & citharocJumene.Nam idem Plaro pucauit Mufarum nomena fjLueiv , quod fonat idem ac honefte inftituere.Sed & Geta;,popu!usille Thraci^e iuxta Hun gariam.hocidem figtiificare volentes,ci- tharas fumunr.easq; pulfantes.legationcs de conficienda pace faciunt , vt refert ex Theopompo Achenxus lib- Dipnofophift. i^.At fepofita paulCim lyra,mox refumen da,audiamus citharam • HANC citharafn] Cithara eft aiuficu inftrumentum in tiiqnetram figuram c6- po(itum,plus viginti chordis apcum,vul- go Harpa . In qua fignilicarione vfus eft Henricus Glareanus diligens antiquitatis fcrutator in fua Mufica.Hic tamen cicha- ram pro teftudine,quiE vujgo eft Lutina, accipit,cums inuentionem Mercurio tri- buunt.Homerus in Hymno Mercurij: E aot 'TTfsCOTl^ct ^KVV TiKTtlVCtT eloiS^ov . Mercurius prior ipfe chelynfacit arte ca- noram . A le7nli forma] qu^e formam habet lembi.nauicujje breuis & ceJerrin-va2,cuius inuentionem Cyreiienfibus tribuit PJinius lib.y.Vide Lazaiu Bayfium,de re nauaJi. HalleutlcafeYtur . ] Id eft , pifcatojia , propcer finiiiiiudiiiem, quam habet cum ILvlieuti fcapha pifcacoiiu. Hinc Halieuticu opus , c/iopm . iw quo de pifcibus cractacur : etKiSuf, n. pHcacoreni ibnac, & dhdvo) , pifcor . Ha- lieuticon opufculum fciipfic Ouidius, qcf tamen pleiiq; viri dodii Lucano cribufic , Lilius G regorius iii opufculo de nauigijs i\c aic ; Halias eft nauis maricima, apud G ra;cos nociffima^ab ipfo, vc liquec, mari appellaca , fcapha fcilicet . Sunt qui ean- dem cum pifcacoria facianc,hoc eft,ctA/gy- Tiitov TrKolov^cznc Sl a noftris pifcatori- bus dicitur. In hoc genere reponunrur cymbas , fcaphse, horia; , lenunculi , &c. De Halieuticisquaidam habec Piinius.lib. 31. cap. X. Exiftimoaucem hic fier; allu- fionemex verboGrarco ad Tufcum , fi- quidem Tufci illud inftrumentum vocat Liuco,veluci a Gra^co AKtivcdy deriuantes. Piguorius iudicat Italos vocare citharami Lcmhus Liuto, nonmodo a forma,(e(I etiam a no mine Lembi,quem Ligures etia nunc Leii do, fiue Leuto appellant . Hinc falfus vi* detur Volaterrauus in etymo, qui Jib.5/. PhiJoIogias hajc habet; Leutu vocantfor» talfe a Ieuore,& loco pleclri pcnna percu- titur. In quoexcelluit Petrus Bonus Fer- jjfriSi& rarienfis. PuJfatur & digitis , inuentono- excellen- ftra a^tate Stephani Hifpani aulici Ferdi f^s, iiandi SiciJiae Regis, excellentilTimi Lyri- ftaj . Antonius etiam Rota Patauinus ( vc fctibit Scardeonius ) pulfando Li utum , iii Italia, eruditotum ludicio, vix parem habuit. Vendicat ^propriam, ^c. ] Vcndicet LyrAtm fibipropriam quatumuis,inuentionem ta- tio , men Gra:cis debet. Sed tamen Italos :d fi- bi vendicare fufpicor,qu6d apud eos lyr? vfus fit frequens habitus . Non erit inco- modum repetere, qua; de Mufica^ pnma inuencioiie collegit PoJydorus Virgil- lib. i.cap. if. Quapropter inquit Alciatus : Hoc inftrumentum , cuius Itali funt in- uentores ('malim peifedores j ad te mit- to,& non aliudjquia Itali Principes coeut in foedera • Accipe Dux.] Aufculta,quid hoc fym» bolo veJiai . Nojirum Monicum,confilium. ^luo noua,^c.] Hiftorias Icahcoru bei lorfi &f^deru tibi comparesex Guicciar- dino,& ali js pcrmulcisvP.Iouius lib. i ^.Hi ftoriarum; Incerea Maximilianus Sforcia, quum crebris rumoribus aiferrecur , raa- ximum inGallia exercitum comparari , & Regem ip(um belli Duccm, fuperacis Alpibusin ItaJiam primoquoq^ tempore defccnfurum, commeacus, arma,equos , tormeca,atq;omnisgeneris prasfidia fum- mo ftudio parare , pecunias fingulis vrbi- bus imperare,munirearces, & Heluecios, ca:cerofq5 focios Principes per legacos ob- nixe precari , ne fe in tanto rerum difcri- mine delercre vellent . Cum focijs .] Socius dicitur > qui pari socim, confilio , fpe & periculo rem aliqua cum alcero aggreditur . Sic Romani focios ap- pellabaut, quos ita fosdere coniundos ha- bebaut, vt belli & pacisefient participes . Sic quoq; inter negotiacores focij dicutur, qui Jucridamniq; comunionem inierunt. Cic-pro QJKofc.Qui fociu faJIic,in viro- rum bonorum numero non habendus. Iccdera inire,] Padta & f^dera cribus mo dis Embleraatcij . 6 3 ^osdera S$ compeiimus veteres fancite cofiiciiif^ ribu^mo fe: veibis,vc iureiurando : Fad:is, vt ma- its inita. dtatis viAimis: manibus, vt his fidem ob- ftringerent. Vndetria apudeoserant ru- ptifederis crimina:,periurij, ara? violat^r & fracflieficlei . Bifficile eBi nifi doBo,^c. ] Im m 6 dif- ficilius eft imperito Principi tenere impe- rium, tocqj hominum formismoHerari . Ideo Peifius. Sat.^ Netonem increpar.Et Stratonicus citharoedus Regi Ptolem^o percinaciusfecum^ dearte canendi difpu- tanci refpondit : EVgpot/ gV/V , S ^Ao-iKiu (TKrf^T^rpov , sTBpov J^i TTKmrpov - ideft: Aliud efiiO Rex fceptrum y aliudpleBrum. Vnaq; fi fueYit non henetenta fides . ] Nifi coerceantur improbi &fcelerati : Id enim omne AhhnyopiKa^ accipiendum. Fi- ?ides desautem (inquit Sextus Popeius lib.6.) gennscitharse, fic dida2,quod tantum in- ter fe chordae eius , quantum inrerhomi- nes fides concordet. Virg. ^ S"tA(7co(^HV TAi TVpAVViS^A^ [JLAKt? AVTti J^OVAtTO . Et Claudian.. Non fic excubiA, non circumfiantia pilct-iy Vt tutatur amor , Atfialtquid defcifcat] Difcordet , de- ficiat , fialiquis favfiiones concitet , aut fe defertorem prasbeat. Vtiplerumq; videmus.] Vix enim vlla tam fandla focietas, quas non habeac fuum ludam . In nihilum foluitur ] Antca dixerat , Ferit omnis gratla . Harmonia. ] Fidium concordia & con- centus , ab dpfjLo^eo , coapto : Plutarchus in libcllo de vita Honieri , cxplanans allcgorice Martis & Veneris adulte- rium , fic condudit : Hinc fiec planum , quod ^4 Andre^ Alciati Cocordia iinde di- ciim quidam ipfi confulerct, vtpr^fidiis vrbcs contincrcc : Malim , in- qmtidm benignu4-,quam breui tempore do- minus appellariAd eft,/y.«AAoj/ 'TtoKvv yjo^ vov i^ihHV ^pnTof , H J^ea-TTOTiif ohiyov KAh^jBou. Sed h?c plufquam latis . Silentium_3 . EMBLEMA XI C ^ r tacer , hj^^d qmcquam differf faptentihti^ amcns : Stidt7ii£ esi index Ung^iaj, vox£ , E Irgo 1 1. animi in dex , 66 Andreae Alciati Erge premaf labias , digitoj^ filentia fignet , Et fefe Pharium vertat trt Harpocratem . COMMENTARII SE D E A T grauis vir , habitu Philofo- phicoitidurus, inter murosfuos magi- ftros libro-^jqui iiidice digico filencuim (i- giundo,Iabiacomprimat,uouad narcs por rigacvr ni hac figura apparec . BoLVM carnisincrafauces clauditnus fpongio(um,flexibilem,filiiia2 & fpuci re« cepcaculum,c|uiaeris reciproci allifu.val lodencium,& camera oris, ac fornice illo concaiio obfepcus,vocem itrmgit inarti- culos & format verba,vnde ple(5lri nome, & Iingu:e,a lingcndo indicum,quia lingic, lambic,forbet, & in fradlionc natura: mo- lam adiuuar,actcnuaudo cibo Sc degluticn do. Exigua portio & fruftillum corporis , fed cuiusfundlio fane multiplex 5c varia. Qu^icqujd concipic animus aut efHngic , hoc inrerprctcmanifeftat &: eloquitur : (i rabiesibi occulca, aut fpuma bilis circuni praecordia bulliens , hoc prasconc detegi- tuf, & cumafperitatequadam vcrborum cmicat: fi vrentis lafciuix fufcitenturillic carbones,& flagrare incipiant, per os ege- runrur fermonis indicio,qui refertusama toria leuitatc, mollis, efFoeminatus libidi- ncm fpirans . Quem chart^e pidx oble- (ftantSc verficolores,aIueus,fntilIus, teflc- ra,luda, palasftra, chotea, venatio, aucu- pium, luftrum, popina, culin3,& ralium aliquid,in orc habct frequcntcr,& teftimo nio linguae prodit morfum animi.Cui de- uotio & pictascordi , producjt in collo- quium diuina tantum, & quae celum auc fublimia (apiunr,non ludicra . non (curri- lia.aut vanitate aliqua commixta. Diftiu- gui hominem a caeceris animantibus racio- iic & oracionc nouiraus;inea velut in rao- Julo fpecies impiimnntur rerum , per hanc fe ditfundunc &: communicanc: illa matrix eft imprasgnata & gratiidaconcc- ptisfoimishajc velutobftecrix, quaspar- turieuti fuccurrit,& foecuni liberacSufTo catur in vtcro racionis partus.nili aperiat clauftra, accducataut roluat oratio. Si vitium in prole aut defedigitoq-yfUentia fuadet, E 1 Mar- Andreje Alciati Serapidi prApoft- tns Harpo crates. I^haros Thctri, qidd . ^eddere , Cf» facere Harpocra te i quid . fitrpotra tes . Martiaims Capellalib.i. Venim quidam redimitus piier ad os comprefTo digito fa- liuaii.filenrium componebat.Et Apuleuis lib.i.Dc afin.aur.At ilJe digitum a poili- ct proximum ori fuoadniouens, &in ftu porem attonitus:Tace,tace,inquit,&c.Re fpexit autcm ad id » quod de fimulacliro Serapidis audores refeiunt , cui prxpofl- tus eratfilentij Deus Harpocratcs,digito laLia comprimens, aut Angerona ore fera obfignato.D.Auguft. Decuiic. iS.cap.y. riin.jib.j.c./.Macrob.i. Sat.cap. lo.Gy- rald-Syntagm.i. Huc cjuoqi fpedanillud Graccura Epigramma i. Antholog, quod inonet indecencium verborum linguq figil lum elfe imponendum : meliorem namqj cffe verboruni.quam poflellionum cufto- diam Id auiem eft iu/iufmodi : KpeiTyojv y^p f/.v9ct>v , » KTiAvav ^v- ^AKif . id e(l : 2?t verbis linguA imponantnr clauflr(i ta- cendvs : Prdfl^tt snim lingua,^ modererti opes . Ph^rium] id efi:, AEgyptium .• fumpta dcnominatione ab infula Aigypti Pharo, prope Alexandriam.iii qua ille natuscre- ditur PIia.Iib J'.& 15 - cap. ii.Homer. 4, Od/iT.In ^a turris eft ingens,in cuius fum iTiitate ignis fieri foIeba:,qui nauigantibus de nocle prajlucerct.-ab huius fimilitudinc ciEterc^ quoque fpeculse in fimilem vfum conftrucftx.PIjari appelUts funt . Vertat in Harpocratem.] Apud Catui- lum reperitur formula h.-KcIoquendi pro- uerbiaIis:P^r/7//^w reddidit Harpocratem: pro eo,quod c;l,imponerc filenrium lde- que (Mxiz-.Etfacium me efjeputa Harpocra> ft?«?:id cftjOmniDO tacitiunum & filetem. Harpocrates Deus Aigypriorum,fi!entij prasfes, cuiiis fimulacrum infacris Ifidis &OfiridisveI Serapidis fuit pofirumjdi- gito ori admoto comprimens labia , vt filctij omnes admoneret. Verba Pliitarchi funt ex diCp uatio i: de Ifide& Ofiriie.- TfiV Ap'WO)(.pdLTi)V Se^V ct7gA>) »^ Vi)7riOV, yjS^poTMV Ttva. vofxt^reov , dKP^a, Tgp/ 9i^v iv AV^pcoTrois Koyi Viccpt ATi ?^Hf*C) {iS^SAp^pCCTH 'urpog-CtT^IV CTMZpOVl- ^iiv j J'iO T() ^OUdLTt TOV S^AKTVKOV 5>/sA Tjyi],yKcd7 erfites enin\ alio iiominc Ther(icem morioneni ■meri- vicuperacionedignum arguic,quam quod loquax eilec.quam quod obftreperus,im- porcune garrulus &feditio(us. Is enim II non proprie loquicur, non veiba facic, vt »1 alij , fed tnmultuatnr : bipaimi y.^voi '\fiorelo eiiJATpoiTriii iKohcet . Neftori confuitilli- 'e/is. mo feni nibuit oiatiortem mcllc dulcius ab ore fluencem : t» y^j ctTro yAOj:>yi^( fj.i' .enelfii Kno; yKvKicov rAov iti/Jii . Mcnclaoargu- ^ tiocor tam iliam quidem , & nuquam a redifce- it dentem brcuiloquentiam ! ^fi^dupet fJLzv , etKKo. fxetKA Kryicof , gV« i TroKvy.vSiif • Vlylk grandcm & vehementcm ,.fed diu Vly0s d* tamcncogitabundum facic, antcquikm lo- ratio vc" qui incipiat.Recn:ilIim^ didumefta quo* h^mens, dam ex veteribus, loquendi magiftros nos habere homincs.tacendi vero Dcos. Pro- iude laudacur iyiy,v^'ict, Pythagorica, & Spartanus ille Lycargus,qui fuos 2 pucris filentio initiari voluir. Notum cft adagium Grascorum .Tutum fdei>tij prA" mium : & illud Simonidis,Locutum fuif- fe poenicuir.racuifte vcro nunquam ;quod ali) Xcnocrati tribuunr. Nec enimomnes eapraediti (unt virtute , qua Caco, qucm Cicero dicicnullum vnquam cmififle ver bum , quod cmifliim dolerct . Succurrit Zeuxidis pidoris ad Principem Megabizu Megahi^> fermo. Is enim Princcps cum, animi cau- z,us repre fa,in pidorisofficinam defccndifler,& vna henftcs ^ eum fuis de arce pingendi difpucare ad o- Zeuxide » ftentationem auderec: Cum primum huc venifti (iuquit Zeuxis ) & linguam conti- nuifti , pueri mei nefcio quid de cc magni fibi pollicebancur, quippe qui cuura cul- tum,tuaraq; purpuram obferuareiic : (ed vbi de arcc.quam non cenes,Ioquico2pifti, tccontinuo vt ridiculi'! homincm efle pu- tarunt.Qjiidam captiuus cum duceietur ad Antiochum regem,qui hominem comi tabantur,iubcbajuefle prarfenri animcex- perturum fortafle regis clemenciam , vbi ad eius oculos perueniflet : Nulla cigo locusint^ mihi fpes,inquic:ailudensad lufcum rege, pefliuws , qui ioci'S intempeftiue iaAus hominifuit exiciofus . Merico apud Pindarum cele- bracur Thebanus Epaiiiinodas.qui quam ^Pj^ quam niuka fciiec , pauca camen loque- '^^^^^«^ bacur . E( certe frequciucr vfuuciuc , vt qui plus habeant pec^ofis,vt ita dicam, id eit,in quibus & erudirio&: prudentia ma- ior,ij niinus habcant lingux . Demaratus DemarA-^ CLini in confeflu quodam filerec , togatus. tus . an idfaceret ftultiria, an fermonis inopia? Atqui,inquit,ftuic'js lumquam cacere po- ceft • Kon pofllim crauflreabfque piacu- io auream Zenoms vocem , qui Athenis excepcus a quodani Principe , vna cum rcgijs oratoribus ('quod ille fciret eoseru duis fermonibus obIe(5tati,curauic &: quoC dam Philofophos arccflerc) folus riiiil di- cebac Itac^; comitei a legatis appellacus ; Zeno fe- De te vero,Zeno Cmquiunt illij quidnam nex inte:- fumusuoftro Pj;iucipi renunciacuri ? Ni- pocula tn E 3 hil ctturm/ fjLdv 'rrohKeiKt ro a-i7rcov von^eu , S&peuHmero filere nomjfe homini fapientif- ftmnm eB . Ad eundem omnino fenfum occurritex Plutarcho id.in quo gloriatur vel in primis Ino Euripidea , nimirum fe Tcireiy/^i^v TioTrov cP^, \(yHV W Acr- pethif. Vnde Ecclefiaftes 5. T^mptis» in- o7cov ctAKcov Kpa,T€i , ^iotf iTTOfxivof : linguam cohibe pYA alijs otnnibtu,cid Deorum exemplum . Idem fencic Hefiodus lib. x. tpy . TheixTcriif Toii ^W^rctvpo^ iv tLv^pcoTTOtiriv eipiTof itiS^coK»^ » '7r\H?i] SiyJ,pti TtctTo. [xirpcv eiS^i KctKov eiTroi^ , Ta.ydL yj/u dvTo^ y.H- ^OV c/.Ki£ didiffimo . FefTus iani eundo cum quis ad viarum finem perueniirer, defcrcbatur ad pouticum columnis de Porphyrice la- pide confpicuamjqua: nonagenisgradibus afcendebatur. Inde perueniebaLur m aulam fmc ca^naculum marmoreum, pulcherri- jnis rimulacris& ftatuis ornacum : fed & yiq feu meatus illi erancmarmorei,auc la- pide polito fornicibus cedi,qu^dam cciam fbresadapcrc^ eiufmodi edebant fonum , ac fitonitru intus terribilcexi^O.eret.Con- tigua huic labyrintho erac pyramis am- pla,laticudine quaqua verfum quacuoriu gera (bli obcinens,alticudinc o,neq3 confuccam nacuraj pro portionem partium . Gnofiacts Utebrts] Inclaufo &obfcuro carcere labyrinthi Cretenfis. Gnofus,fiue Gnoftu , Cnofus,feu Cnofius, vrbs eft Crctasinfu- I^.olim Cerathus div5ta,nunc Candia;quo dam Minois regia. Vnde Gnofus,Gnofiuy, & Gnofiacus, adiediua. Dddalui] D^dalus (vtex Chronicis E« Dddatus. febij difciturj tempore Gedeonis Hcbrijo- rum ducis claruit. Athcnicnfis fuit,Mitio- nis filius, fdber ingeniofiflimus , cuiusin- uenta plurima narrac Plin.Iib. 7.cap. 56. Vifus eft is fimulacrafecifie fefe mouetia. Labyrinthum in Creta fccit,in qucm poft occifum a Thefco Minotaurum,vna cum Icaro filio inclufus cri:vnde cum aufugif- fet , piopter infcrutabiJem fugam (vt aic Pal^phatus ) penius auolaffc exiftimatus eft.Dequoplura iufVa . Romana^I^halanx] Excrcitus Roma- nus. (paActy^y agmen miIitate,quo Mace- pfjalax . dones vtebantur , vt legione Ronuni. Li- uius appellac cuncum & aciem milicarem, connexione acqi tcftudine quadrata niili- tum . Continebat phalanx odo millia ar- macorum. Verba Q^Curti j:Macedones Pha!anges vocanc peditum ftabile agmen, vbi vii- viro,armisarmaconferca funt.Ide Iib.j.Alexanderphalagem.qua nihil apud Macedonas validius erac, in froute confti- cuic.Non ignorandum , vctercs lignis co- rynisqj id eft,clauis dcpugnarc confueuif fe, qu? ratiomilitum phalangibus nomi- nis caufam pr^ftitiffc credicur , fiquidem ligna vocancur phalangia. Argumenco eft, quod ex maceria compaclas fubftrudicH nes cciam phalangas vocicamus: & qu^ na- uibus fubijciiiuiu jc heimaca,id eft,fuften- ticula. 74 Andrese Alciati faciila,dicnntiiriccrti plialangia.Inde for- fhaUnx fan phalangia niincupara, qiis t trabibiis (tnim^il . tdas contexiinc;animaI cft fimilc aeaneo, dcquo Coelius RhoJig lib.7.cap. 1 6.hanc nairac fabcllam . 5cribunt Gr^ci.ruiffe ii Attica rhalangaquedam,cuiforet Arach- ne foror:cnm vero ab Minerua hop'oma chiam perdiciicidet Phalanx,& tel^artifi- cium Arachnc,matrimonio (c inuiccm ob- ftrinxerciindignata Dca , in rcptilc gemis vcrumq; deformauit, quod a foctu deuo- Ph(t!anx\ rctur fuo . Ad digitos q uin etiam vocem l iterno' hanc rcuocat Ariftocelcs;Nam qua flexus dtnm , conftatjCondylus(inqnitJ appcllaturiqua non fledimr, phalanx . Semiziroq-j houe] Alluditad illud car- men Ouidii , quod fupra rctulimusex i. Artis Semii?ouemq-y vimmyfemizirumq-y bouem, Qui quidem verficulus cx illis ell , quos Ouidij ar aniici Ouidii ex ipfius opcribus fublatos gutiM . volebanc . Qua de recxtant verba Senec^ i.Declamat.Iib.inhunc modum.-Rogatus aliqnando ab amicis fuis , vt tolleret crcs verfus,petiuit inuicem,vt tres exciperet , in qnos illis nihil liceret • Confcripfcrunt illi quos tolli vell«nt fecreto,hic quos tu- tos efle vcllet : in vtrifque codicillis iidem verfuserant.Ex quibus primum fuiflenar rabar Albinouanus Pedo , qui interatbi- tros fuit r Semibouemqi virum,femivirU7nq-^ houem. 5ecundum 'Egclidiim Boream y egelidumq-j Kotum. Ex quo apparec fummi ingenn viro non iu diciiim defuiflcad compefcendam licentia c a i iB i n u m ( ii o r u m , fed anim u m . A ieba 1 1 n terim deccntiorcin cfl^e faciem, m quaali- quis iKjuus cllcc . Hcc Seneca. Signafuperb.i] militaria figna, confpi- cua.in altum erev^la . Ancieri eognit.i techna nocet] Confi- ]ium ducis de ic dubia vel pcriculofa fi dc tegatur ante tempus,nocet ci, qui detexe- Techna> rit . Tg';-':');, ars,arcificiumjaIiquando pro doIo,allutja,impoftura,cauilIacionc,frau- de aitificiofa, ofFucia (vtinquic Plaucus) quemaJmodum Ars, apud Lacinos,quaIc cft illud :Sic ars deliiditur arte . Vcuntur Lacini Gr^-:adicl:ione.Teienc.in Euiui- cho : Tam fcio hanc technam a Farmeno- ne profeciam, quatn me viucre. Ec in Pro- uerb. Tcchnam hanc in tefiruxifli IV. Epigraphe Emblemacis facis ma jiife{lar,qiiiinam fibi velit A(ltor,nimini prtnehS quod non m^nns occalracflc debcant con- cofdil ot, filia Ducum & PriBcipum , quam fuerit ciltfida olim domicilium Minotauri labyrinthus: ^ idquc vcl raaximc in bcllicis cipcditioni- bus obferuari deber . Vt cnim momenti plurimum ad vi anum . 'Boemineoycum fit garrula lingua, gregi. Nos Germani fic efferimus: VVtUfiu wcvt verfchvvigen haben , So thue es deinem vveibe fagen . Hdibteibt bey ihralfo verfchloffen, Als vvajjer in ein fib gegoffen . 5cribicQ_. Curtius lib.^.de Alexandri re> bus geftis, Per^arum morem cfle^vc arca- na regum mira fide celent: vc non mctus, neqj fpes vocemeliciat,qua prodanturoc ailta:vetus enim difcipluia Regum fikn- j tium vit^ periculo fanxerac. Linguam gra- uiuscaftigari,quam vllum probium : nec magnam rem fuftineri pofleputant abeo, cui cacere graue fic , quod homini facilli- mum natura efte voiuerit: hcc ilJe . Huc Zajfiodo' reponenda verba Cafliodori ex focmula '^^ • Notariorum,libro fexto Variarum: Non dnbiumeft,ait, ornarefubiedos Principis fecreturo, duii. nullis ^ftimantur neceffa- ria poffe committi^nifi quifuerinc fide ma gna folidaci . Publicum eft quidem omne quod agimus:fed mulcanon funcancefcie da.nificum fueriut Deo auxiliante perfe- £la:quc tantophis debencocculi , quanco amplius deflderancu r agnofci, Regis con- filium folosdecec fciregraui/fimos . Imi- tari debencarmaria>qu? concinent monu- menta charcarum , vc quando ab ipfis ali- qua inftruvftio qti^ricur, tuncloquanrur . Totumautem diftimulace debenc , quafi fcientes nefcianc Nam folicitis inquifico ribus f?pc & vulcu prodicur quod cace- tur,&c. Leoimperacor,lib.De bdiicoap- paracu : In rebus faicj occultis & abditis fideies adhibe tibi & temperantes vi ros, & taciturnos,& qui in fuanon aliorum poce ftate f incjcum fecren^ res ifte.vt fecrecio- rcs fiant, minimc ad coguofcendum mul- titudiiie indigencOnofander lib-Deopti- mo Imperatore, ca. Deconfiliisnon euul- gandis.fcribic; Sculci inconfideratiqj efle, temercin uulgus cofiliu promere,&mul titudini arcanu intempeftiue commirtere. Improbi-n.& qui de Repub.male fentiiat, ciufmodiebferuat occafiones:quas nadi , in hoftes cofeftim trasfugiunt, eu nuuciu al]aturi,vnd€ fibihonores & prxmiacoii fequi pofle rentur. Necfuic vnquani vl- lus exercicus , dc quo plerasqj obcaufas Uim Iiberi,tum ferui in hoftes haud comi grenc:vbi prsefercim arcanu aliquod acqj terium craclari fenciuncjvel conferedima num & pr^Iiandi rcpusaduentare animad uertunt. H?c fereilJs.C^teru acerbaceri^ lex fuit olim apud A Egpytios,qua iubeba SeuerA-j turijsabfci.idilin^uam, qui Reipubl.ar- JEgypttO' cana, qux teda efle oporreret , aiicui dc- yum lex, texilfenc , vc reculic Diodor- Sicuius. Lau dabilefuic infticucum maiorum , quo ob- leruabacur, vc fi quisdc Rep. q^uidpiam fciret runiore, aliove modo, id ad magi- ftratum deferrctantea,nevc cum alio quo quam communicaret, ne indepubJicis re bus detrimenti aliquid importaretur . Magiftratus qua: accepijfet, vel occulca- rec, fiica viderecur, vel mulcicudini pro- derec . Eam ob rem Achenis, cum hofpes venilfec in ofliciuam couroris, narrare coe- pic vi^os efle Aclienienfes in Sicilia : ton- forftatimad magiftratum renunciauic : hofpes, quia non fiitis conftanter affirma- ret, vel quia vrbem totameo rumore per turbaflec , vindtus, cortusqueeft , donec certiore nuncio de vero confticiflec. Reue ra mulcum refert in rebus cam magni mo menti non temere fpargi rumores falfos , yel parum veri fimiles : vnde ex fumma profufaquelxfitia moeror acerbiflimus, fummaqueconfternatio ; aut contra , ex moerore lastitia nimia & immoderarajquo nihil vel corporum valecudini, vel publi- cx fecuncaci perniciofius . Referrcm exemplum Val. Maximi de Publio Va- tieno, fed obuium eft cuique, lib.i.cap.8. cui eciam argumenco belle couenic,quod idem fcribicinicio lib.i. Valerius; fingula enim exfcnbere non vacat . Inteiea ta- incn non prztermittam, quod habec Ara mian. Marcellin. 11. apud Perfas nemi- nem confijiorum fuifle confcium » pr(^cer opcimates tacicurnos & fidos, apud quos filennj quoque numea coleiecur. Vide Vegecium De re milicari cap. 6. lib- 3. Prontin. Stratagem. lib. i. cap. i. Hxc cum eflem commentatus , illud iterum fuccurrit ex Platonis Theage : Confiltum Cofilium. rem ejje facrafn . id eft : crt///./2»Aox U~ resfacra f)OV (ivcu ^iiy.ct . Cui conuenit , qtiod cfFertur e Menandri yvcoy.cu^ : hpov ifh n ^viJLCovKidt, , Reperitur & in Xenc- 76 Andreae Alciati. Arcana domta Imperato r 16 71071 de tcgendet . Xenophonte» fl MyofJtBUH hpoi a"j^0ov^>i. Ad locupletandiim vero pulclierrimum rhemadeHon vulgandis p rincipum arca nis.fuccurrut ex Corn.TacicoIoci duoin figiies : Primuseft inicio fere Aniiaiiam , vbi de nouo Tibcrij principatu agit,cuius racito iudu cajfus efi: Pofthumus Agrip- pa,centurionis cuiufdam minifterio:nun- cianrienim centurioni, vt mos milicix,fa- & percontanci Impeiacorii quoroodo Agrippa fadusef- fec ? fercur refpondilTe: quomodo tu Cx- far.Vc ederec focios fubigi non potuit.ncc Tiberiusdeeo fupplicium fumerepalam aufus, in fecreta palacij parte iuHit inteifi- ci, corpusqj clam aufern . Anacharlis in ^^^^^a conuiuio apud Soloncm confopitus ita de cubuerat, vt finiiUa comprimi pudcnda vidcrencur,os aucem dextra , quod fixno valenciore indigere linguam opinarecui'» Recfle vriq; quando uon facilc tot reccn- fucris homincs, qui Veneris intemperatia calamitaces /ibi contraxciint, quotciuita- tes principatusq; arcanorum defolarit enii ciatio. Qu^apropcer loco conclufionis eflo, filencium omnino feruandum in confilio» quod vim habere vis aut vfum . Nec qu^flioni quidem cedendurrLs E M B L E M A XIII. EmblematvU . 77 CEC RO P I A effi^am quam cernis in arce LcAnam^ Harmodij {an nefcis hofpes > ) amica fmt . Sic animum placmt won^irare vtragtnis acrem More fera-y nomen vel quia tale tulit. SlmdfidibHs contorta , fuo non prodidit vlhm Indicio , elinguem reddidit Ipbicrates . COMMENTARII. I. HAe c qiioq; figiUa indiiftri? Pigiio rij dcbetiir, quam fane non porflini non niaximopere probare . Stat enim ieas- na ereifta in arce feii ciirricula, elingiiisifa praquam iiocliaa, Athenienfium infigne, depi(5>a ceniicur,arealte dtus, extimefcensq; Hipparchi poccciam, ne vi adolefcenrem !i[ i juferiet, protinus infidias tendicad dcftruendam pro f.ia fa- culcate tyrannidem . Incerea Hipparchus ciim rurfus follicitando Harmodium ni- hilo magisiiiduceret, ftatuerat tamenvi nihil agere,fcd in loco aIi(juooccuIto.Cu neq; ficquidem proficeret ,3ccingebat (e ad eum contumclia profequendum.Soro- rem Harmodij puellam nunciatam vcni- rein pompa quadam ad geftandum cani- ftrum,per fuos a minifteriofubmouic.di- cenccs 78 Andrc^AIciati. ccntes.noii permittere id magiftratfi, qiiia & conftantiores in tormentis quibufciim* indigna effcc . Quod ^gi e ferciis Harmo- qiie perfcreiKlis Chiiftian? pcrfuafionis no dius,& ob eum nuilto argrius AriOogito, mine : quandoquidem leui adeo dc caufa compaiauenuit omnia,qu:A-t^. tautiim die cxcra fufpicionem erat ciucs fed & fpontanca:morti fefe dedifrent.H^c eos, qui pompam miliflent , inarmis frc- enim ipfa,carnifice iam defcflb, poftremo queurcs cffe : dv)^v ^ ^y- \ Emblemata_> . 79 juaV, fortem,crc(flum.Virg.8. Ainei.l. ^ Ant acre d.ubites in prAlia pofcere Turnu. Placuit] Vetbum luris , qiio plebifci- tum iiicelligit i^ira«ro . Viraginls] Virago AvTietVHpAy vel av- cTp/V.Symmachus ; etv7» KKn^tnreT^u dv- ^pii y oTt Ikt^ Avi^poiihi^p^i) AVTn. hoc c(i:Vocaifitur h^c -virago^quia ex viro fum /j/^ff/.Ouid. z»Meram. Hhc vbiperuehit bello metuenda virago. de PalladcIoquenSjquas virili fitanimo & vir ru te. Ec Martian. Capella lib. 6.de cad c: C6fult!^q'y virumprAfis, hinc dici/i virago. Aufon cpigr.i. ^^^^ThreJ/Aq-j viraginps arma retra^at . fic appellarur luturna ii.AEneid. Morefer&\ Leasnas , qu^e pro fymbolo forticiidmis & inuidi animi vfurpaturrvi dePieriiin» Hieroglyph-Iib.i. Nomen vel qtiia tale ] quod mulieri huic Leasnasnomcn fuifTet. idicula^ lEidibHs contorta] Fidcs, pluraliter, & '^m tor- Fidiculae tormenti genus , quo a lortorc untum fonres funibus alligatis a tergo manibus ffid, torquerur.A Grascisdicitur (r^otvtnqua: rencur,peruicere»quin obieda denegaret . Commifiumq\ teges vino tortusy ira . Poflerodie cum ad eofdem cruciatus rc- Tulluis i. Philipp. crimiiiis loco obijcit traheretur, gefiamine fellse (nam diffolu- Antonio,quod fcriptas ipfius litteras,cum tismenibris nequibat infifferej viuculo fa amici effent,poftea cuulgaflet,cum cqpiC- fciacquam pt dori dcrraxerat,in modum fentinterfe inimicitias exercere . Sed nc laquciadarcum fella! reflrido,indiditcer quid defidercs , vidc Senccam epift. S^» uiccm,&corporis podere connifa,tenucm & io8. Con fnio Emblemata. Confilio 6c virtuteChimjeram fuperari, hoc eft, fortiores 6c deceptores . EMBLEMA XIII 1. T>£LLEROPHON,vt fortis equestfuferare Chim/tram» Et Lycij fotmt Herncre monjtra foU : Sic tu Pegafeis vc£fw pctis athera pemis , Confilio^ animi moniira fuperba domas. COMMENTARII. V AR M A T V s cqiies alato equo infi- Oreforus acre efflaret de corpore fiamma-" dens iiaftam in njonftrum illucl Ly Vnde& Fulgenrius Iib.3. Mytholog.Chi" cium,Chimajram diilum,vibrat.Chim2e- mscram tricipitem piugi tsftatur,Leonen\ ramhacformanobisreftituit rignoriusex videlicet in principio , capram in media antiquis Corinchiorum nummi>,qui miri draconem in finc.; quxante Fulgentium. fice tamen iUud Lucre.i j iib. f illuftrant; habet Hyginus non vuoin loco Triplici cum corpore "jt ■vna^ E X ipfius vocabuli Bcllerophontis ety 'Bnma leo,pofirema draco.media ipfa Chi- mo fumptum videtu r Emblcma, conuer- msra^, fis aliqupt iiticris . Nam iJcIjerophout^i, ^ xiixciuuL, Andvex Alciati Bei/ero' dixcrnnt, qna(i tnalorum occiforcm jTA thoutcs (SgAAepct cnim ,-maJa diciiiiciir; vcl qiiafi -inde di- .^«A^r^apoi^Tfifc, rapiciuem confiilwrem di- ^tis . xerisjquod cciam innuir Homerus 6- Ilia- dos,qui ipfum /SaMipopov x.:/Ac^.«T/?,noluit pro priamanu Relleropho.item perimere, fed ablegauitcum ad fbcerum lobatem, Ly- ciae regem,Iitteris iJli ncc opmanti defigna tumfacinusindicantibus datis,vt quoquo mododemedio tolleretur. Quas vbi per- legillet lobates, quo Prosto moreni gere- iet,varijseipedicionibus,aleisqi valde pe- riculofis iuuenem obiecit; incolumemqj atqj uuiidum toc exantlatis laboribus eua fiirecerncns.tandcmad Chimasram dckn damnouram vocauir,quam coegit . Erac Chimi,ra. autcm Chimseraadeo terribilis,quae flam roas euomebat , vt proxima qua:q; com- burerctjac ignc deuaftaiec,& pccoraintcr» ficcret. Atvero Dij cognita illius innocen tia,cius miferti, Pegafum alatum equum, nacum e Neptuno & Medtifa , vel v t alij voluntjC fanguine Mcdufa», duni eius ca- puc a Perfeoca:derecur,iIli dederunt Eo equo aftut^ confcenfo {vt Strabo ait lib. 8.) Bellerophonces vedus, monftrum il- lud virtutc incredibili confccir . lobates iuueiiis virtutem & fortitudincm admi- racus, rediligencius fccum animaduerfa , tandem reperic, mcram hac cfl,c fallaciam atq; calumniam. Dataergoilli iiimatri- monium Caflandra filia ( aiij Philonocrt vocantj ingenerum fibi adfciuit , & de- cedvius regni fuccefTorem tnfticuit. Hanc infamiam non ferens Proeti vxor, fum- pta cicuta flbi mortem confciuit . Ve- rum Bcllerophontes, quale eft ingcnium. plerisqj mortalium , tanca remm gcfta- rum felicitate elatus ^ in coelum quoquc afcendere fupcr cquo Pegafo ftatuit: qua arrogantiam lupicer , omnis temeritatis grauilTimus vindex , deprimendam eflc ratus, Geftrum cquo illt imiv.ilit, qui fef- forem er aere in terram cxcuirit, iu qua foliim cquitare debuerat, non vero enam in coslum fcrri , quod cot viftoriarum obtentu , & tot mo.iftris domitis vidcba- cur afFeclare . Vndc Horacius lib. 4. Carm. Ode ii. Terret amhufius Phatton auaras Spes : & exemplum graue pr&bet ales JPegafus . terrenum equitem grauatus Bellerophontem. Cecidicautem in campum Lyciac, quiab huiufmodi eueritu Alieuseft dicl:us,eria- uitq; ibi claudus, mancus, & cazcus, do- nec inedia abfumptus fuit. (^iiod ideo ccnfidum volunt, quia mente oberraret excufliis.Namex Epicharmi do-ftrina,^»^ opa, y yJji v»^ dLKiH , To. S"' a.Kh.di i-dvTA TV^Kd . Mens ziidet^mois audit, reliqua Tjeroomnia c&ca . Eqnum autem alatum Aurora dono accepir a Ioue,vt fine laborc mundi plagas quoridiano curfu ccleriiis pofletcircumirc. Hiftoria referturab A- fclepiade.Vide prouerbium, BeUerophon^ tvi //rr^T^.Eandem hanc fabulam copiosc & erudite nonmodo retulic, fed &ad hi- ftoricam fidem reuocauitSabellic.j.Enn. i.Non grauabor auccm huc attexeremy- thologiam Plutarchi de Bcllcrophonre , dequc Chimxra,cx lib.dc virtutib.mulie rCi.Huius h?c eft fcutciuia.Fabuiofum eft Pegafu Temen teu Bel rophort gia Bi • rophoi' ex Pluf cho% Emblemataj. 8j cjiiod in Lycia dicitur eiicnifTc, tamet/i hoc publica fama receptum fit» Narratur itaq i ad cum modumrAmifodariis^fcu Ifa ras, vti iiominatur a Lycijs,ei Lycioruin colonia,qua: iuxta Zcliam crat» venit vna cum nauibus piraticis,Chimaroduce,ho- minc bcMicofo , fcd crudeli admodum & efferato . Huius nauis in prora Leonis,in puppi Draconishabcbat infigne.Cumque noxa: muJtum Lycijs intuliffet, mareque infeftum habuiflet.vt nc quidem traijci tu to poffetjueq; vrbes maritim? ptoindeha bitabiJes eflent.in eunde quidem eipeditio nc fufcepit BeIlerophontes,& ad extremu interfecit , fugicntcmqj Pegafo (quod, vt conie(flo,genus eratnauigij celerrimi) iu- fecutus:atqj Amazones expulir,& bellica virtutedomuit.&c.Deinde fequitur:Sunt auiaffirment Chim(^ram iljam Poetarura hgn]Cntis decautatam,monrem fuifle Soli oppoifi rum,in quem Solis radii cum retro fleL^erentur,& vehemenrem a^ftum in pla niciem rctorqueren t , favflum cflevtinde frviges marcercerent.Quaj malicaufacum notaelfe BelJerophonti, excidi iufllt ipfe piaccipitii par teai eam,qua: laniiflima pu- tabatur, & plurimum folarem ^eftum re- fletftebat . Scd quod non ei elfenthabir? graiiae , iratus ad vjcifcendum Lycios fe contuJit:tandem tamen a mulieribus pla- cafiis cft.Noraphis autem 4. Iib.de Hercu ie narrat, fuifleaprum ingentcm iii Xan- thorum finibus,frugcs depopulantem,quc Bcllerophon occiderit. Qu^od mihi mini mevidetur fabuJofum. Ha;c cx Plutar- cho,fed concife. Hiftoriam hauc comple- xuscft integram pr^tcr Homeri enarrato- rem Pala:phatus lib. i. A'\K»yopt/.M^ tcm Fulgentius i.MythoIog. Vide Nata- lem Comitem Mytholog-I b.j-cap.^. B,ellerophon] Sapiens, beneq; confultus , quique fit ^ii^ti^ops^, vel Tct ^'chKtpa. (povm . Sic autem denominatus cft,a Bellero Corinthiorum principe a fc interempto ,cum alias Hippomis voca- retur . Tortueques] Animimagni, Pegafove- ftus . mArn. ChimAram] Chimaera , monftrum tri- foime,priore parte leonem,draconem po- ftcriore,media capram referebat, flammas ore vomebat. Homerus: UpQ(rSi hicov, O-TTt^iV S^pttY.my fJLiffffH ^vcv «TTo^yf/tfaefc 'TTVfoi (j^ivof «i-S"»- J^rima leOipeFirema drtteOi media inde en- §u£ grauiter patultf ipirabat narihtui^ gnem , Hos codem vcrfus habet Heflodus tn Theogoi.ia: vndelicctdubitarc, vtcrcorii prior floruerit, quamuisego fcrecoajta- neos iudicem, Honjerum tamen antiquid rcm nonnihil. Ouid. i i.Mctamorph. G^oqyChimsara iugo medijs in partibui hircum , FeBui ora leAycauda firpetitPs habehat, Vide Homerum^.Iliad.& Lucret.lib j. Solinus tamen Chimajiam monrem cflc chimAra fcribit in Lycia, vnde nodu fumidus ignis ^^^^^ £^,_ exhalat . Atq; hunc montem monftro illi ^ triformi nomcn dedifle,ip^emetetiam Ser uiusaflciititur ad illud Virg. Eft,inquir, Chimarra mons Lyciar, cuius etiam hodie ardet cacumen , iuxta quod funt Ieor.es, media autcm pafcua funt,ima veio ferpentibus plcna. Hunc quia Belk- rophon habitabilem fecit, Chimeram di- citur occidifle. A qua fentcntia parum di- fccdit Pal?phatus,cum air, ante planitieni montis Chimarr:^ Leonem fuiflequcdan), Draconem autem rstr6,cx quibus pafto- res Jxderentur. Ad qu^Ioca Bellerophoit vbi accefliflet,montem occupauit,p©ftea-" queinicclo ignijfer? perierunt.Triformis Chim&n^ eftautem Chim^ra (qua noraiur amoiis cur trtfor pctulantia,id ci\,Kvfx ipcoTo^) quiavolu- ptascorporis infultu Jeonii)o primiim in- uadatjdeiiide procacitarem & Iafciuiam in ducat , poftea vero poenitenriam & vene- num.FuIgent 5 . Picrius 1. & 14. Hiero- glyphic. Hefiodi intcrprcres in Theogo- uia Chimxram fcnfu allegorico tres expo nunt Rhetoricas partes:J^/X£tr/;cwV,feu iu- dicialemj-srcti^M^t^p/xj/V , fcu dcmonftrati- x\zv[\-jihiv- T/xoV,quod vav* n\ fit io prinjis,& iougio riad pcrfuad um vtaturorationisjtra- .c.3. Satis ruperque dc Chi^i^era hucufqj nifi me Lycophronis mterptcs, vt aliquid ad- derem, rcuocarct . IUe enim Chima^ram pro muHerc ponit, filia Amifodari^, Lyciq prsefidis , cuius fraties duo , Leo Sc Dra- co,qui cfi Lycia: cgieflus occupaflent, via rorcs, aliosq; muitos trucidaflent.Qii,od autconcordes, & vnain aliorTi pcrniciem confpuantes, tricipitc bellua illos pleriq; nomindrunr: vtquia periti belloefl^nt,& infignicorporis pr^diti robore,ignem expi rante dixerunc Hos Bellcrophon vicir,in iedo faucibus plumbo,id cft,ieruirutis fr? no ln priori partcLco pugnabat , Draco in pofteriorc , at in medio Chimxra , co quod eflet infirinior . Alij ad hunc penc modum.*Chima:ram (vti colligitur ab Ho mcro) genrcm fuiflebcllicofam, quam leo ni efle fimilcm diccbant. Hac fuerunt Anu 2oncs,qu?a faciepugnabant valde ftrenue & gencrose , quas l oeta cum Chim^ra , hoccll,capra,confcrt , quia per prajcipitia incederentcaprarum in modum,& m pra; ruptis locis habirarenr . Monjird Lycijfoli] Chimaeram jfallacia dubijm , frauJem , quanquam variam & fo r t io rc m . H OJii i ne s i m p robos , m a I efi c os , fraudiilentos . Lyciiaiirem deducuntura nomine hviiO( Ju/>us,hmc ad^givm yHomo homint lupni £rt Lycu rcgiommoris A- fi' .fic dida a Lyco Pandionis filio , quam ijgat fliiuius Xa!ithus,alius abeo,qui Iliu pr ^fil^ & ris, qn? confilio & itiagnitudineanimi fo- rtitudi piri,& tolli tanJem non poflic Quaquam i 'vtf, cnim nobis intcrdum Gt concertancium cum forttoribus,& frauHum omni gencrc inftrutflioribus.pugnar tamen minimeeft ccdcndfi, modo inftrudi fimus firmaqua dam panoplia conftantis animi,fiinicj; iudi cii.Nociiisenim eft, quam rc confirmare ncccfte habeam, nihil ramarduum.camq ; inacceftum efte , quod derteritatc ingenij actingere,& tandcm aflequi noii poftimus: uullas deniq; tantas vtres,aut etiam frau- duminuolucra tamintricata,quasdeclina- re, aut etiam ai^erfarc nequeat ingeniofus bcneque confultusanimus- Qux fententia certe philofophica hoc lepido figuratur cmblcmatc . t.Siih hac prarterea Bellerophontis fabu la vit£e humanaj ratio prope omnis conti- nctur;nam neq, aduetfis rebusnimis trifta rijueqj prorperis& felicibus nimisgioria- ti aut cxtolli conueuit , quojiiam horum omnium dcniq? moderatorem Dcum cfte cxperimur.Is cnim pro fua fingalari clc- mcntia ,& calamitatibus iniquc circum- uentosadiuuat.quod accidit, dum calam^ tofuseftet,BcIleiophonti ; & nimis elatoff- animosdeprimit,qu3re idem poftcadccoD lodiciturdetrufus . 3 . Eadem fabula denique per Chim^ram Irs efi- ab ira, monftrorum omiiium turpiflima» ChimtfM' propofltaciws turpitudme nos rcuocatril- laenim furibuiidos facitcos.qui ralianimt motu exagiranturj ocuJosqj rubro colore perfundit , & flammis armaram Chimae- ram eflicit . NuHum (ane cft vitium ma- gis vel honoiijvel virxmortalium, vel fa- cultatibus infeftum.quam ira, qu^omnia vno remporeeuertit, nifl Bellerophon, irl eft,reda racio illi moderetur. Igitur qui huic virto funt dediti, non minus a noftra confuetudiiieaueriendi fnntac deuirandi, quam teterrimi & maxim^ perniciofi fcf qut(t dormit ocnlu apertvs , idcirco ponitttr arkte fores-templorum , I T. E X verere Chriftianorfi pacrum infti- Vnde de- tuto,& ex rerum proprietatei cum etiam dH^UEm ex Oro ApoUiiie videtur defumpcum hoc hUmeLj. fchema,quo vigilantia & cuftodia m Epi- fcopo requifita defignaiitiir : Depingitur autem duplex vigilantia,corporis vna,m« tisalrera.Corporis vigilantiam Gallus re- fert^qui homines ad labores folerexcitare. Campana vcro.quia mentem ad Deum ex citat.fymbolum interioris vigilantiascoii- tinct.CuftoJiam aucem reprajfentat leo , proforibus templi excubans Sanenonci- tra myileriiim veceres gallum ediciori facroria templorum lococonftitui volue- runr, quopaftoris pociffimiim vigilantia GaRws repraefentaretur. C^o fpedat illud D. cur facru ^regorijex homilia quadam : C^ifquis popuii fpeculator ponicur, inquic,debec in alco ftare per vuam , vt prodeHe pollic per prouidentiam. Sunt pra2terea,qui Do- ^ Keupov iTl^^ a-KtpTdi. IIKIOS S^i a.viGalIum gallinaceum exoriente Luna , vt affiatum diuino quo' dam §piritu bacchari atq-^ exultare feriit , Qriens autem Sol nunquam ipfum fallit , tum §luid p Leonem Eroblemataj I 87 rnm vehementijfme vocem contendens . Lucretius 4.fic: etUgiiUumynoBe explaudetlhus al k AuYoram cUra, confuetumvoce vocare. Poeticam rationem huius anteliicanigallo ram cautus tradit Lucianus in Somn. fiuc GalIo,qua mox fubiungcmustplulofo phica Heliodorus AEthiopici.his v-erbis: Ket^' OV y(f.(i KAtpOV d^iKTpVGVifJtJ^^jnVj^ «Tg, «$• Koycf , dLi7^y\(TH Aliud, Son crefiofo in vn luogo^e di tal forte» Che giu mipedony quand^il pefo egroffo. E fetnpre,n che mifermi, 0 che fia mojjo Auieny che Vhorologio in golaporte. Son Capitan d'eJfercito pedont^y £per vfarevnamiafoggiafgherra L'elmo h^ in tefiay ed in groppa vnpen- nacchiont^ . Son fenz,a braccia,e con altrui fh guerro-j, Son fenXa derti, e moz,z.tco in f-nzone . ^orto gli ffroniye vc co ipie per terra. Caiio ^ejfo fotterra , Ter tronar mia z enturay e miodeHino , T.purfiimo vn Rubin men dtvn lupino . Habetiir & aliud de Gallo : blaturA folers produSfus munere vates , Mendaci nitnquam voeefutura cano . priu^ obtueor fole-ybis rrafcor in aUYas^ Nec battifma,r'ifipofi meafatayfero. Mortum ancipiti dependet corpt£6 obelo , Co^ilians hominu gaudia multa gregi . Haecforfan vlrra clepfydram, i;on camen exrra rhombum . INSTANTIS Eoi] Lncis aducntancis, diei redeunris,qi!em vidctur aperire Eos: quod remnoris Gallicii.iiim appellatur ; Horario GaHi cantus. H*«j- autem aurora cft Gra?cis Ouid.3.Faft Tresvbi luciferos veniens prAmiferit Eos . Aufon. in Eidyllijs : ' ^ Ter clara infiar tvs Eoi Signa canit ferta deprcnfo Matte fa^ telles . Sed pro Poefeos ftudiofis pauca fuper h^c annotabimus Vocalis w,apud G ra;cos lon- gaeft Lariniqjcum Grarcas voces huiuf- niodi cransFerunt,»?, in clongum commii- tant,qucd Ouidiusfecir in carminciam ci tato . Sedahquai:do eucnic , vt di^fliones Gtxcx 3 qnas per«, fcribuntur, c^dem & per 5,enuncientur,quod hic fii.N^im Gr^ » & ce H&r,& eVt)^dicitur. Vnde Propertius Iib. iaii* i.vno difticho vriamque quantitatem eft compleyus; Siue illam Hr^perijs.fiue iUa ofiendttEots^ Vret Ecos, x ret & Heipenos . Caner s det gallm] Lucianus in Dialo- go,qui ii'fctibitur .Somnium.fcu Galius , multa dif^erit de gaMo, e ouibus pouca, quia non fii eiucund; a:elcgunfur,trasla« tahuc conieci . Lcqnnur ai tenn Micyl Jus in hunc modum ad galluni: Profedo -^abula & olim ift rfmodi qurddam de vobis au Gallo , diera/niadolefccniuliim cuempiam f'iifl[e F 4 Galium IH. Eos Aura YCLj . 88 Andres Alciati Arijlophd nts fahti- la, de vaU h. ^ Cur gal- lu4 mane Gallum,Marti aciamatum, atqjhuic Dco compotafTc , coniificafreqi & in voltipcaci- biisge/riirc morem . Icaqj cum Vcnciem adirec Mars, cumea concubicurus , hunc Gallum vna fecum adduxiire. Quoniam autem Solcni pocilTimum metucrec, nefi c rublimiconipexilTct, Vulcano fe prode- ret; fonsad ortium adolcfcenculum lem- per relinquere folitun), cuius indicio cer- tior fieret.quando Sol emcrgerec Deinde Gallum aliquando fomno correpcumcx- cubiasdefcruilTe infcientem,SoJemq; nu!- Jo pr^fentietc imminuilTe Veneri ac Mar ri (ecure dormienci, propterea quod con- fiderec Gallum indicaturum fuille.fi quis inceruenifrct.Itaq; Vulcanum a Solccdo ^lum,eos deprehendiflcimplicicos , acque irrccicos his vjticulis, qu^E iamolim inil- Jos fuerat fabricatus.Porro Martc , fimul atqi dimifllis cft , indignacum aduerfus Gallum fjilTe^acq; cuminaucm tranfmu tancjijfdcm arniis , vcin capite progalea criflam obtineret . Hanc ob caafam,qu6 Yos Marti purgecis , cum iam nihilopus , fimulacq; Solem cxoriccera (en(irtis,mul toantc vociferari,arq; illiuscxortum pr^ nunciarc . Ha:c Lucianus, & multa alia ibidem. Ariftophancs in fabuJa,cui ticulus opvtSi^Aepidam narrac fjbellamiimpcraf- fc (cilicec aliquan lo Gallum Perfarum genci (quarc quoq^auis Perlica dicicur) vnde cciam tiaramgeltac rcc^lanijquod fo- Jis regibus erac conceirum- Adeo verofor- midolofum & durum impcrium illud fuilTe^vc ntic quoq; galjis canencibus cun- ^limorcales, ccu mulcam verences.ad ope ra pcragenda profilianc . Erafmus in ada- gio t Priufquam gallui iterum cecinerif , caufas rcddit ex Plinio.Sc Ci ccronc, acque aliis.curnodu gallus caiicet, quem vide . Sedfas fic lacius no )nihil cum gallo cucu rire,feu vt Demofthcnes dicir, noiLKv^^HV. Ambrofius Nolanus fua: a;cacii- Philofo- phus haudignobilis, in fuis quxftioijibus exiftimac,galIorum antilucanum cancum ab iniiata quadam (alacicate proficifci.Enre enim hoc ani-nal pr? c^terisgallinis dedi- tum,ac veluc viorium, mireq; folicirum Hc fobole propaganda,adeo vt vnusgallus tompluribusgalli.iis pr^Hciatiu:, cancam- fjue turbam vnicus maritusimpIear.Hinc aliquando Trigint^ vidjtas lapidu temeratiw iHi* RedMit i htufadnus) folefiupiti pmr. Cancu aucem libidinem cocundi figuifica- ri,vcl illud pr?cipue denocat,quod ante- quam ad ineundas gallinasidonei fint.con ticefcanc . Qii^od plerisq; auibus vfu ve- nic,qu? Vencns procliuicatem denunciac: quemadmodum dc perdicibus aic Pliiiius, qu? fuperuoJancium afflatu concipiunt , f^pe vocc cantum audita mafculi . Quid Rifum t mirum inauibus,cum & vxor qu^dam fa neatu: a lax foiis mar ti abfentis littens miiris feim mici . pr^gnatam fallafuerit ? 6 fe pelui asrea ipfe Alcia tus 8,Parerg. cap. 1 1 . fic ait.-Dubitabilior eft alia quaeftio,an immodici importuniq; campaiwrum pcUuum puifatores officio iudicis compcUi poflfint,^ c ce(lcnt. E t fc ieo dum veteribus non fuidc hunc morem > fed inftar peluiLim fabricaca hxc vafacam panas appelIaric?pras,quod ex Campano a^re conflata; eflcnt. Yndc pioucrbium in loquaces & obftreperos,D(7^^ qui libellum de notis Hieroglyphicis Gr^ ce compofuit , cuius hs ^ ^nm voluntj(]uia fcra cft perfpicaciffimi vifus. 90 Andreas Alciati Lionu t' mago in ■valuii te- phrum . I V. BuopaJ^o rts eccU' fiafiici mmera . vifiis.De quo fi plura ciTpis,vidc Ariftoic lcm dc Hift.anim.& Oppiauum iii 3.& 4. dc vcnatione, Plinium Nar. Hiil.lib-S.c. 1 6.qui ancricjlcoiies nunquam limis ocu- lis intueri:de oculis adapenis non menii- iiic Vide eciam Coelium R hod.li. 1 3. c.8. Templorum idcircoponitur ante fores^ Eruditc non miniis quam dili^r.enter in fuo Copiajconai Pierius lconrs faciem il- Jani,qu3! pnma vifa eft Ezcchielijnitian- dorum faciorum admonitioiiem nobisob latan. fuiile iradit.-eamq; a primis vi(am, quoda vira nrincipum foleat totius popu li confenfus legcm fibi ftatnere. Ponuntur itaqjad valuas tcmplorum , vel poftibus fuAiq; plane lcnhi Apoftolus i Corin- th.i3. Sivel hominum (inquit) vel ange- lorum linguisloquar , charitatcm autem nonhabeam ; faftus fum ^esrefonans, ac cymbalum tinnicns . Addani dc campa- Campa' nis 'TTApifycof , vulgarem efle crtotem , narum o» quo Paulinus Epifcopus Nolanus, Diui rtgo , Hieronymi a!qualis , & fandimonia vitae fpcctabilis , primus »n fuam Ecclcfiam campana? vfum inuexifle creditur: quafi priori fasculo ignotus ille fuctit . Verius namq; eft, virum illum fan.flilT^nu'] Geu tilium facrorum abufuin correxirfc , & ad pia munia tranftuliffe , vt nimirii eius fono exciri poflent femotius habicantcs ad conciones precationcsq; . Caereroquiu ijsdcm , quibus hodic , vfibus deputaraS fuifle prifcisquoquc fseculis campanas , Hadnanus lunius diferte docet , lib. 3. /nimaduetf. cap. ii.Sed ne gariulitatis vento impulfus audiam ^coS^eovtuov X^^' KHoVi flagellum dc pelui. Emblemata_j . ^ i Sobriusefto,& memineris non temere credere: h^c funt membra mentis. E M B L E M A X V I. XJ E creda4 , ne ( Eficharmtis ait ) non fobrius elio : Ht nerui hurnan.t memhra^, mentis erunt . Eece oculata manm , credeHs i d , ejjuod videt : ecce^ Pulegium antiquA fobrietatis olm : £luo turham ofienfb fedauerit Heraclitm , Mulferit cjr tumida feditione grauem . COMMENTARII. RE c r i^habet (emanusocnlataj fed Sobrieviuendum^( }iyefj.ovc^etf Tet •^pi]- y.etTet em TTOTi hVcu iheyov • Ecce] Demonftrandi nota refte iilgitur cum m.anu ocuJata , qu? credit id, quod videt. Oculata manus] Adagium,quo rei ccr Oculttti, titudofignificaciir. Ocularasenim manus manus , dixit Plautus,qua? promiflj velinc exhibe ri rc.non oratione promitci. Nam ocuJos habere,quibus videaut exh)I:>ita.aures non habeicquibus audianc polltcitatioiies Ita lena qu^dam in Afinaria adoJefccnci au- reosmonics poIIicenti,cLim iJIa uihij com moucrerur promiflis,inquic : (^um a ptfiore panem pitimusyvinum ex oenopolio , 5"/ AS habent,dant mercem: eadem nos di. fciplina vtimur . Semper oculatA nofir& funt manus,credunt quod vident Ideni in Pfcudolo : Eme die cAca hercie oliuum,idvendito ocu Ipta dic-j. Oculaca die aJiquid vendere, cft prarfenti pcciin a veiidcrc . Vim proucrbij videtur exprefifrc Tercnti^iius iJIc lciio Sannio m Adelphis : Verum ego nuquam ade-? afiutu^fui ^luin quidquid poJfem,mallem auferre po- titt4 in prdfentia . Huc quoqj alJufit Ch^rca in Eunucho : Tar fisj nunc promiffa appareant . £c Oculata die ven' dercj . Emblemata. 91 EtPropcrt.lifc.T. Cui no mte pettetMnec meinm ctttigit . Idcm Plaii cu s in T r u cu len to; Maniu vetat,priufquam penes fefe habeat, quicquam crederc^' Imo & facr?Iitter?admoncnt, nonomni fpiritui eflc credendum. Non fia- Credens id ^quod videt.] Herodotus : fim fiden ^rct ivyyAV^ ay^pcoTrota-tv eoyTet atti^o inm. rjzpct i^^et\(Aa)V : Aures funt liominibus magis incredul?,quam oculi.Proinde lau datur illndThcocriti : ^ Ne crede citijpme,ni priusfinem videas . Cuius fententi? vim tenerc debent qui ver ^atitur in Rcburp.& negotijs grauioribus implicantur,fed marime temporibus pe- riculo{is.Si enim propter amicitiam mul- torum fucatam vix fratri fidesinterdum fic habenda,perperit6 meminifle debemus Pythagoric? paroenii^,N^ cuiuu dextram iwitrem, quandoquidem hominum ca fic improbit3s& vcrfutia, vt noii modo fer- mo,fed & frons,vulcus,& oculi ipfi perf^ pe nienriaurur. ApoIIonius rogatus a re- gc Babyloiii^, qna rationequietus iu fiio principatu perduraret 5i, inquit:, paucis fidem habueris . Nulla enim regibusma- ]or pernicies impenJet quam cum delato ribus facilem ad fe adtcum pr^bcnt- Plato de Repub.magiftrarura optac , qui fit 7* JVfifc S^ta/n^pvKKiifjLivoiy id eft, qui au res obtufas habeac ad rumores & fabulas po- pulares . Addam & id Plautinum e Tru- cniento : Non laudandusefl. ts , qui plus creditquA audit quam §^£videti,non placet , ciim illi plus lau- dant qus. audiunt» vnus,qua oculati decem . Atqui fi mngi^ pollerent oculorumquam an'mi iudicia . profeda de fapicnria foret aquilas concedsndum. Homines enim neqj longe dirfita , neque proxime ad/ita poillimus cerixre, &c. A- puleius ti5 alio feiKCtiam torquet,vt dixi, Com^ Frugalf' tns vetg -^ rum. 94 Andre^Alciati. In oleri- bits ptper. Heluones qui pro' prie . MagneLj ~jts efl ora tiont6 non Commune magnum. Pliniiis epift.ii.Iib. i . dc Catilio Sciiero : Quam parciis in vidii ?quam modicus in culcu ? Soleo ipfumcubiculiim ciusjip- fumq; leclum,vt imaginem prifca: fiuga litatis.afpicere.Ipfius autem Plinij fruga- litatem habcs Iib.i.epift. 6. Olus\ Kciy^dLvov ' OIus dicitur omnis hcrba fatiua,ab alendo , quod vetercs olc- ribus alerentur , antequam elTent repert^e frugesjijsq; vefcebantur abfq; luxuriofo condimento.vnde prouerbium, to iv Ket- "^^votf vri^TTZfi , in oleribui piper ; pro rc ingrara & infipida . Hinc qUoq; olus pro tenui & quotidiano vidu nonnunquam ac cipitur.Hoiatius i.Serm. Sat.7. fi ■»unjua*yi es forte tocatHS Ad coenamylandas jecurum olus . . Et quia asgrotaiues plerunq; ten u i egent "vid:u,cos oleribus curatos fviinfe conftat cx Phnio,& Plauto in Capr.vbi Hegio Para- fitum inuitat ad coenam tcrreftre^i, tis olerihus.Qwx iJIe refpondet:C«mr( , Setv/j.cL^ovTcru S^lCt^pipOVTcOi, 0)? yipUKhHTO^ , d^lOVVTCOV eivTov Tcov TroKiTcov yvek>y.iJV Tivd tiTrtiv 'TTipi c[xovoiet^ , dvetCdLi iTTl TC y^>Ty.ct,;($u het/2coV "Iv^p^ KvKtKct , TOJV CthiptTCOV i'7ri'7ra.7et^ , j(5u yhi^^cavt KiViieret^ , iKTT/ojv ci-ri^hSev • ivS^ei^Afjnvoi a.vToli OTl TO Toh TV^^ vti- les: Acilludert Latinis abftincntia,omnis innocencia , quae apud Griecos vfltatum nomc" nullum habet , (cd habere poteft A^hd^HcLv tnzTw eft innocentia afFettio ta- lisammi,qua: noceat nemiiii,reliquas etia virtutes frugahtas continet.-quae nifi tau- ta eftet,^ C\ hisangurtijs , quibus pleriq; putanc,teneretur , nunquam eftet L.Pifo- nis cogiiomcn tantopere laudatum . Sed quia nec qui propter mctum praefidium rcIiquic,quod eft ignaui?:nec qui proptcr auaritiam clam depodtum non reddidit , quodeft iniuftitiaeinec qui propterteme- ritatem raale rem geflic , quod eft ftulci- d^jfrugi folccappellari: cotres yij^cntes, foriitudinem,iuftitiam,prudcntia'm fruga litas complexa eft , etfi hocquidem com- munceft virtutum : omnes cnim inter fe ncxa: & coniugata; funt . Rcliqua igitur & quarta virtus, vt fit ipfa frugalitasnc- ceflrc eft . Hadenus ille de vi verbijnos ad iSohieta- rei notionem veniamus.RccSle Apuleius , (is Irius, fobrietatem dicitefle fapientiasomnis pri- xwarium fundamencum,quod in fe virtu- tum omnium fcmina continet:nam fobrie tas tem peruntis fpecics, prudcntiai comes eft.cnperfpicientia veri,falfique,tum in de Ied:u habpiido rerum bonarum ac mala- rumjea fortis cft.quai voluptatuni illece- biis noii C3piatur»& iuftitiam colit,quam in fe primiim feruat, ahjs etiam tribuit. A fohrictate itaq; fuam philoiophandi ratio ncm Pythagoras orfus eft , cum quibus, ce.rcisque de caufis abefu carnium prohi- beret • Q^iod adeo multis probatum eft, vt plcriqj inde fadi mcliorcs,ac cuitio- res,fapieiuix latices imbiberunt;alij fuper ftitioic Pythagoram semulati in totum rc pudiarunt cfum carnium , & animantia muta.vtimpuracrcdidcrunt: quo dc nu- mcroEucratita^, dcliri quidamhafretici , dc quibus Epiphanius.Sobrictas vitturum pcnc omnium feminacium cft;quam vna. qui habeat, &: caitcras ctiam facillimc ha- bucrit.Placoin Charmide cemperantiam, vica; hominum cultodem appellac lu Gorgia prxcipir,vc qui (anusacbeacusef- fe velic,hanc vircutem exerceac. Et Xcno- phanes nihil in homine nafcimali poflc , qui cempcranciam fueritamplexatus.lca- mic q^uocquor fapientcsolim habiti funt, temperaciflimi pra:dicancur:vt Soctates, qui quod, tenui vidu eflet^ea pefte fseuif- Kifea cadus noneft,qu:e Articam inuafic. Ec Placo.apudquem cum nobilis impera- tor Timocheus coenaflec, moderacis cibis exceptus,poftridieiIli facius obuius.dixit; Quiapud ce, Placo, coenanc , fequcnci dic bcnc fe habenc. Nominatur & Pychagoras intcrfobrios , qui ctiam dicebac : Vencer pinguisnongignic fenfum cenuem. Idem cum ofFendiflec aliquem inflgnitcr obc- fum:Non defines,inquit,tibi jnoleftiorem carcerem ftruere ? Pra^cermitro Grxco- rum veterum frugalitatem laudatam fa- picntibus,qui femel tancum incerdiu epu- larentur . ErgoPlato delacus in Siciliam, cum nullum ifthicpacria: frugalitatis vc- ftigium obferuaret , admiratus eftinful^e corruptiflimaedcprauatum morem,que- admodum rcfertipfemet in cpiftolaqua- dimad Dionis propinquos. Apud veteres Romanos, frequeiitior pultis vfus, quam panis fuit, & eorCi bonas valctudinis quafi qu?dam matcr erat frugalitas,inimica lu- xuriofiscpulis, &alienanimia: vini abun- danti^j&abimmoderato Veneris vfuauci fa.Val.Max.Iib.i.cap.y.Non eft quodfic verbismultis augeamus frugalitate Caij Fabricij,Coruncani, Curij,quos celcbrat TuIIius;h3C cnim virtutes fuere potiiis temporum,quam hominum . Probacur, me quidem iudice,modeftia vel Agaficlis, de quo Aufonius,& Plutarchus; vel Ner- ua: Goccei, boni Principis , de quo Vale- rius Martialis.Solemnia olim fuere nipha- i^ippjalia lia,Iunonis facra, quas abftemia a matro- Jacnx^ . nisabfteniijs celcbrabacur,vt matron? me mores eflent, quam Deam colerent , qua: casmoneret fobriecacis,vc qux fit indiui- dua pudicitiae conies.Non tranfiIio,quod ludices rcceprum moribus,vt non nifi a ieiunis i u joi^yij . dicia cxercerencur reorum capitalium,vc mcminerint,(cad rem feriam accedere, & inquade hominis agatur capitc , de quo nonnifi prudentiflime, & maxime fobrie coguofcendum.. Id adijcio, Baccho.Deo temu- 96 Andreae Alciati Tempus 'PtHgali- txs ad le- ges natU ' YA compo- NAtUYCL^ ^jiua ex- cernit . tcmuIeto,tum papaaer,tum ferulam olim tributam legimus,erudito fane fignvento > vc viiji vis oboculos poneieturi papauer fomnum conciliat,rc mero plenus fui ob- litus,dare fe fomnodebeat,fuam vt fpon- taneam infamiam tegat:fcrulam vcroca- iiigati ^nis notam, vc intelligaut cbriofi.fe pffina dignos citius quam mifcricordia , qui fc fponte in id difcrimen coniecerint . Eadem prudentia fnic apud fapientcs vc- tercs.dum pra^figercnc annnm lud:us ma- tronis.qujc virosamifilfenc,nc fcilicecan- te annum poft mariti mortcm propcrarec ad fecundas nuptias, ne fierct confufio fan guinis , 1- 8. fF. dehisquinot^ infam.Iul. Paul. i.receptar.fcntcnt-tit.vlt.Multa hu.c confcrri poflaic ex Decretal. Pontificum, de p^nitent.& remilf.fed hoc ftudiofis pcn fum imponimus. Addoego poftrem6,nul lam virtutem adNatur? legcs ficeflTccom pofitam,quam frugalitacem. Inquirenci- businnos fagaci mencis oculo, viciaqua:- dam apparcbunc obfcuriora & in receflTu , qua^dam in apcrto & frote pofita,& qwafi manu prchendendajcralTa.iupina ;dequo luxus & largior bonorum profufio, vbi nec ratio fuadec , ncc poftulat neceftitas , faturando , vcfticndo , piotegcndo cor- pori , & ab incommodis fupcrne deiedo- rum intbrium , caloris & frigoris, vindi- cando . Non fudandum magnopere pro his , ncc Occano diuifx gentes adeunda, qujE a SoIjs cubilibus miniftrent exoti- ca,ri lelegata ni vlcimas terrarum oras in terapeiichac,moderamen natur?,& quod didat fequamur , quae in excclfu laborat & frangitur,ainicafrug3licatis.Nonqua:- rit fuperflua,mi6 nec fert, modis quibus expellat & ic exoneret,prouid? corruptio nis.vtiluerinucncis . Videmus hoc inclc- mentis, & quicquid coalefcit corum con- nexione,inanimacibus,mecalIis, ftirpibus^ cxcernunc fiquid aggranat , & deijciunc fuperflua.Crepat nubcs nimio humorc pr? gnans , rarior a tcmperato humidoipfo niocn & agicacione paulacim feconfumit, & milcecaeri Noulibratur diu vaporuro terreftrium deafioribiglobns,nec molem fuftiiietflabilefubiccftum pcndencis mace- rix.vincitur elles,& proUuiicni vclut quandam fatu- racac & parcuriencis aur^ , quam cogic ad cgcftum Nacura.&.vfus Vniucrfi.Dcinde illud ipfum,ex quo talia,nonne pars Ocea ni fuic,auc fumantis terra;,(ecretione rcic- noxia giamina, non iulfa crcfcere proaocantbfemine , fed coada exire,vitiofce vligini fic quafi exco- land?,& purgando terreftri vtcro,ad con cipieudummeliorem foetum. Metallarias intrenniscaucrnas, vbifoex impurior , & fordida fuperfluitas inter ramentaaurea & venulas defidens ad (egrcgacioncm, cx- crudencc vi incrinfeca connafcentis precij, fenfim itura,fe oftcntabit.Ncc in ftirpium cicremcntis propcllendis Natura fegnior: capillamentaqu2Edam,cinnos, auc floccos priemitcuntarborcs, & mufco fcopcriunt ac viridi lanugine, priusquam gcrmincc, purgantis fe medullse,& inutilem fuccum fcccrnentis manifefto figno. Age vero, qua prouide innoftiodeniq; & cqterorum ani mantium corpore canales iftos cgeftionis fupcrflua:difpofuit , nccollecflis veiutin cloaca fordibus,exitu inrercIufo,corrum- pcrcturficu& putrcfcerec? Hucaurium nariumq; quadriforx porc? faciunc,& tu- bus maior deferendiscxcrcmenris, & vri- naria fiftula anguftaac breuior,& forical? traiecftarcutisjpun^ftuiis fimiles , fincnu- mero,{udorideijciendo,& porta ipfa pr?- coria,ieciproci vfus , gurguiio, intrantis, cxeuntiscibi vchiculum: cumq; vclintc- ftmorum volumina turgent,obftruda in- errante flatu,au t venarnm cu ripi noxio fan guine, naturaexmuia ars clyfleres pra^pa- rauit& fcaipcllum apertioni . Adeo vias omnes ac modos difpofuit fedula mater fe grcgaiida: copi2e,vtin tenore fuo, menfu- raatq;ordine confifterent & confeiuaren tur fii)gula,nc veldefcdus noxa.m,vcI ex- ceflus pareict. Modus in medio & medio- cra, vircutis ticulo & laurea dignus:extrc- ma Iaboiant,nec fanafuut, nec ad fanica- tem adininicula.qu^eabundant pr(^fercim, fomentalafciui^.Sacra Frugalitas placat, falx luxurix & farculum runcandis far.- riendisqjfiluefccntismali quifquilijs.qu^ lola Meatus pro excn- mentts in homine- VirtHS in medic C9* fimt. Emblemata-» . 97 fo!a prudentcr, qiioufq; progredi Jicear, qiiid oinatiis corpoiis,quid alinierajquid ftrmflura: fumptuum cfHagitent, fubdu- tliscalculis compurat,&' pergradus vitse ac honorum (Ic particur.vt laxiorem ma- nulTi porencioribus, & qui in aliquofafti- s;ioeminent, lelinquat; ccnrraliac casreris de inferiore forte, & iubeat coercerc uani- tatem,comprcflbpauIuium furgenti fpi- ritu . Si confufio in his , vbiordinum di- fcrerio &: digniratum ?vbiautoritas & ve- iierario? Vilefcunt asqualitate hac & per- dunt fpJendorem,dum conditionis fuse Ji- miies,quifque tranfiliens,fupra vires & o. pes per ambitionis fcalam aniirgit. Corru- pcionis hoc public^^imo perditionis extre ma^ feminarium fir . Vertat in proprium finum oculos quiliber, videbit quid, aut quanrum liceat: a cenfu cnim & ftatu hic temperandus afFectus. Violenta funt,quas cum immodico appetiruj& ordme inuer- fo fiuntjnaturam enim autdeftruunt, aut \iciant & coirumpunt , qua: metas fuas habccac Jimires,inrra quos confillir mode rabiii ac dercrminara incJinaiione ad ca qua; nutriunr, firmanraur feruanr.finc ex cedu , cum menrura&: I(^gealiqua,quam ncfas rranfirefalua ilia. Vis infertur.intem peftiuo rerum vfu ac fuperfluo^quibus vo lupracem mortalium infania fcilicet cir- cumfcribir,& miferia felicitaris lituJofaJ- so indigitat . Onera enim fnnr, & corru- pcel;X*,qu3s tumulcuaria oblcdatione & in fidiofa fic coiifunduntur , vc naturam ve- luc in gyrum agant , & non folum offen- , dant.fed opprimant copia-Obuium & pi- rabile efl:,quod appetic, mcc indigec naui- gijs.quibusex alteroorbc tranfraarina ap porrcnruivcrefcunt,qu?aIanr& fuiiiciat, in omni locorqu^e faturent naufeam in a- bundantia,nulla regio dabitj ilJa enim ne- cc/llrare.hdEC defiderio pr^epoftero^in quo varietas &: nouitas,effiagiranru r; ibi naru- ralia &:gracuica qux fedanc.hic importu- uaacmoleilfe irricant. Ventcr ad kgem iiatura; compofuus , paruo dimictitur , fi quod dcbetur accipit:qui volatilium lauti cias decoxit,& de pifcium gcnerc felcdio res,non placatur poJenta ac bubula,cxtra ordiiiaria enim famcs vrir , quarnon tam caOiganda vc filcac, quan» prouocanda ci- boruni deledu.vc mmoii Cdpiditare fopi ta maiorem rcfufcicer.noiio quodam ti. in geniofogulx iniran^.cntp; imo tormento vccius.Suppli6;ium certe efl: habereinglir- uiem,qua: nifi cxhauRis filuis & flumini- bus.ncfciacpafci, qwce refpuat dom^ ftica « inhiec pcrcgrinis & cxoticis.Flammaecon fcro & occulto igni hoc tortura; gcnus , qu2c,vt podagricus humor , ftillicidiofo- ueturde mcliore hoc fucco obfoniorum. Si fuffoca.e vis,tcmpera, & viue ad legu- lam, quam nacura djdar.- vbi luxunc*; ali- qua &: fuperfluicas,pr;sfcindc ac dcmere, & cogica , (alirc per medios campos riuu- lum.qui remedio fic huic inccndio.-piofcr- ri inagris& houuIis,qua; domcntefuri^, &corpus natiua virtute vegetent , quam tcrra inferic,& fabricator huius Deus Ne- minem adhuc fames confumpfit,qui glu- tire libellam pains,&: fontanam bibcre po- tuit . Adlac& puJtem nafcimur omnes, innutrimur his a teneris.quis ad culinaria officia, & magyricas arces infolencem fto- machum traduxic, nifi cunoficas& nau- fea?Quid?dcfperatio,vc ego quidcm aibi- Tte^^ert^- tror,prii-na magiftra fuic focari j huius ar tio docuil^ tificij , qu^e prjefcriptos continentias fines fol)ph(L- tranfilire,& polyphagia; ftudio rimari om gtftm , nes mundi anguIos,cum abiedione quada & contemptu vita: , temcraiia perluafic . Qui primus concham marinani aperuit , oftre3,& rubetas ponticas,vc coiSIaconui- uijsinferrec,dcfperatum fuifle & pr^.i' audaci^e homincm, nccefleeft: ncc mtiio- rem illum.a quodetrada cucis anguilias , & cancro fua cefta,fluuiacili colubio fiili cer,ac fcorpioni; & qui fungos praspararc, & carduos alriles docuit , quorum ilJi tc- ftudinum,afinorum ifti propri j lunt- Qua uis veroin ranis & couchilijs terreftnbus nihil, quod pifcis fpeciem referat, fimilc , cum his nec oflicula infinc aut fpin^e, ilJas fquammis & branchijs careant ; extrada funt tamen ex cauernulis fuis & lacunis a- nimajcula ha!c,& pifculentoru catalogo , propter exiguan) bucceJlam.qua; incft vci lis :& ad concicandam Iibidinem eflicax,in- ferca.Vc iam nulhim pcne fub celogcnus viuecium ficquod in voraginc vencns hii mani &cIoaca infarurabile, nouo arrificij fumpcu & prccioconfcdrijclixum.frixu, afla tu m , fed:u m ; c ri cum. , fa r t u m , p u 1 uifcu- Iis aromaticis macerarum, conditum, to- ftum deniq; autalijs fexcenris codur? for mis prajparatum,non defccndat . Lacum igitur & laxum luxus hic apcruiccapum ad oninem lafciuiamrncc impune iam pec G catur P8 Andre^ Alciati uirs ma- De credu I.ex Theo dosij. catur hocpeccatum achbere, fed ciim la- boreeriam & incredibili moleftia , qiiam coc]iuisriibu, (^.Tra.tS^evT/ct vofxt^a^Tt, yAKiTrfoTz- po'jf Ikhvcov tcov tvwcua-i S^iSct^KciKcdV }(5U 'TTcuS^cLycoySv J^ecrTroTct^ ctpt^iKTt ta^ (Ti)i ' Non minus erudice Dio Chryfo- ftomus Sophifta : ^^AKeTrov w vtoTnii, ivpiTrt^ov > yjji ivo\i^T\\v Kv\^iVi h^reditatcm rcgcrepotc- rat.Occunit huius Emblematis occafionc adagiu Am(i,tanqud ofurHs^oderis tanqud amaturu^ iKc^ic id,quia fallax & lubric4 multorum fides: & quod homo fitgV//.2. TA^oKov ^mv^VUiQui ncmpc:& Hefiodus prscc pupillts Embletnatiu^ 99 f raicrpit , non nifi teftibus adhibitis ciim fratrc edc iocandumrquia f?pc leuibus dc caufis fratrum ira; acerbiores exiftuiit.A- pud Atticum Pomponium queriturTul lius deCnco Pompeio, cui prsec^tcris fi- dem habuerat , fequc abco tamen prodi- tum.Et ad uxorem Terentiamjfalso fe pu taffc ab ijsamari,quiinuidebant:cos fe no fccutum,qui pure amici cflcnt. T^^i leui tatcanimi Athenienfesimpetum in Macc donas moliri ftatucbanc,falfo acccpto nun cio dc morte Alexandri j fcd eos retraiit Dcraades orator aculeato verbo : Si Ale- xanderhodiemortuus eft, & cras , & pc- rendie fic erit.Opportun^ vir catus indu- xitetTr/r/ctj^^earnqj oppofuit inconfultofu rori hominum, de fe fuisqj rebus non bc- ne cogitantium.Apud Poecani Troiani ni- ■4ta in mis creduli, a Sinone proditi,qui fuafit e- xit ni' quum diuina Palladisarce fabricatum in- d cre- tra Ilij mosniainducendum.Mirum quan littts , tum malotum agmen lecum aduehat ni- mia ciedulitas. E^a res Pompeium Magnu perdidit,popuIari & optimatum fidentem ftudio,tandemqj defperatis rebus ad Ale- xandria; regem miferrime profugCi.Quid M.Brutum, C.Caflium prascipitesegit , quamdealreraacie falfoacceptu nunciu? 5iniilem exitum nacli Antonius & Cleo- patra , cum illa de Antonij mortefiniftru quid,quanquam falso, accepiftei . Qu^id mirum fi in paruis error dominetur, cum ctiam viros magnates opprimere foleat ? Quorfum queiela Comicv.ProDeum at- que hominumfidem^i & illud Ouidij; Heu x'bipacta fides^vbi quA iurare foleba^? Tull.item y.Verr. Vbi fides? vbi exfecra- tiones? vbi dextr^e complex^e funt ? No- tum de Brafids clypeo, quod ineos tor- queri folet,qui,ciim maxime opus eft,fi- dem non feruat.Stultum ac periculofum cuiuis fidere : at miferum nemini fidere. Conditio mifera tyrannorum,ab omnibus fibi metuentium, fed in primi^; Dionyfi j , dc quo TuU.y. Tufcul.& VaI.Max.Q_na; vetera &externa vt mifia faciam (notiora cnim funt,quam vt in ijs immoremui^) ad quid tandem oracu^a diuina nobis T>;vfit7r/ ^iAv fuadent ?«o?z ejj^ omni ^piritui creden dum: &, ter/ta?2di spiritus an ex Deo fmt : itQvn ^cauendum aferme'uto Fharif&orum? Deniqj iWwA^^Efioteprude^-tiS ut ferpentes? 111 ud etiamnosnon fugiat Ouid.3 . Artis: Nec cito crediderts : quantum cito credere Udat , ObtreBa- tores non audiedi . Exemplum vobu non leue Frocm erit, Aurel Vid:or.in Valentiniano: Siciinfidis hominibus , quibus fefe quafi fidiftimis, prudenti/Iimisq;dedcrat,carere, aut pro- bacis, cruditisque vti licwifilct, perfedlus hauddubie princeps enituiiret.Plaut.Tri- numo : Nimium efi dtfficile reperiri ami" cumyita z t nomen cluit^quoi rem tuam cre didertSyfme omni cura dormiws. Hierony. ad Cclantiam,de ratione pie viucndi , vbi de obtreclatione:Eft fane hoc vitiu,quod vel in primis extinguidebeat,& ab eis qui fefancie inftituere voIunt,prorfus exclu- di.Nihil enim tam inquietatanimum, ni- hil eft quod ita mobilem metem,ac leuem faciat,quam facile totum creaere , & ob" tredlatorum verba temerariomentis affeii fu fequi . H inc enim crebras diftenfiones, hinc odia iniuftanafcuntur : hoc eftquod fa;pe de amiciflimis inimicos faciat,& con cordes quidem,fed credulas aiiimas dififo- ciat . At contra,magna animi quies, n;a- gnaque eft morum grauitas , non temerc de quoquani finiftrc quid audire: beatus- que eft,qui ita contra vitium hoc fe arma- uit,vt apudeum detrahere nemoaudeat . Haec ille.Huius fane argumenti fententia facileeft inimmcnfum excrefcere;fed pla- cet exempli loco , verbum (xifM>iireriique milicarem curanti arcanis li- tcrismandauit^vt rcgemeum quoquomo- do de medio tolleret . Itaq^ illecebrofis re- ^em Param mfidijsprimum anibiit,ei Va- lentis littcras cgregiaj in eum volunratis te ftcsof^cpdit, modo f^fe conuiuam ei prx- buit,ad vltirnum compoficafraudead pra dium verecuudius inuicauic. Q^ii nihil me tnensm.alijvenicjco.ucedbquc loco honora tiore difcubuit.-cunjque apponcrentur ex- quifitajcupedia:,& xdcs pulfu ncruprum, & articulato flaciliquc fonicu refultarent, iam vino incalefeente, ipfo conuiuii domi- no , pcr firaulationeni naruralis cuiufdam vrgcniif, egrcfTojgladium difttic^um incea tans j toruolumiiie fcroc-rens quidani im- niirtitur barbarus , afper, ex hisquos Su- pras appeilanc, confolitirus iuuenem , ne cxilirepofrerctiam tum pr^pcditum.Quo ■vifo,regulus force promines vltra torum, expedito doIoafTurgens^vt viram omni ra- :jone dcfepderet, perforato pe*fk)re defor- nii^ procubuic viftima,i amicitiam credcndum cft.au tcamicitiam iudicandum. Diu cogita.an tibi in amiciciam aliquis rccipicndus fic ; CLim fieri placucriCjCotoilhim admitte pe- Oiore : camq; audenter cum illo loquere, ac tccum. Quid efl cur mecoiam illonon putcmfolum? Quidam qua; tantum ami- cis commicrenda func,obui js narranc,& iii quaslibec aures.quicquid illos vrit,exone- ranciquidam eciam rurfus chan/rmiorum confcientiam rcformidanc,& fi pofrcnt,ncc fibi quidcm crcdituri,inrcrius premut ora nc fccrerumjneutrum facicndum eft^vtrii- que vitium habet. Cicacurde credulitace hoc Menandri : 'TrpoKctTctyivacTiiiov J^i Tptv a.Ki(7eu A'VT0( 'TffOViipoi gV/ , TiHviTAs }ietx,af. ^hticunq-y damnat, rcmq-, no pla;/e audijt, iji improhH6z ir,ideo quod credit male . Item illud : AIw 'TTdLVTct Trapco 7ra(Tt Tn^ivHV de^. Crcdenda cunBis cjje cunBa neputes . Ne nimis multa,vtrumq; verbum^vir^g,»^ fii/xvn^' dTn^-HVjrekinmihi vioetur pof- fe ad illud Chilonis generalius , ^.««TgV oLyetv , quo innuebar in hominum confue- tudincomni, debercomnia efle moderara , {cilicev amicitiam noneffufam autdiflblu tacQ;fed fobriam ac verecundam , ciim ni- luia V/ilentu jii?nia cre] dulitns. SenecA li cus de cri dulitate No quiu I in amit , tiam Tit piendta^ Emblematljix rtiiainterdiim Ami^iaritas cotemptum pa riac. Viicle nobis Gcrmanis tritiim fermo- nc pronerbiiim : Aller leutfreund , ieder^ mans GecK. ideft:ommum amicus,fingu- lorum &taus . Id niomcor Yajerius Mar^ tialisant^ caucrat : Si vif.zre t oles ctcerbct quAdnm ^ ; • Nulli te fcncicts nimis fodalem : Gaudebis minus , atminus dolebis . Queritur noiiiilepidc Catullus , feH noij fine ftomacho tamen, de amici laefa fidc , Jiis omuino verbis ad Alfenum : Alfeney immemor atquB vnanimisfalfefa. , dalibus , la te nilptiferet. durei tm dulcis ami-culi) lam me prodere , iam non dubitas-fallere , perjide ? Nec faciaimpia falla.ciu hominutfi^coeli- colis placent , tu negligist ac me miferum deferis in malis. . ^ 1 * I.heu,quidfacif(>nt dic homineSt cuive ha^ beantfdem ? Certe tute iuhebas mam tradTere»iniqueime Inducens in amorer^yquafi tuta omnia mi forent . ■ Idem nunc retrdhis te> ac tua diifa omni/i> fa^aque Ventos irrita fejrre :, ac nebul/^s aerem fmis . Si tu oblitus es:at Pijf meminerint , memi- nit Fides , §Iha tevtpoeniteat pofimodo facii faciet tui. Idem aiio loco ad fltx/W*f vocac.pertKfus alius amici veteratous : Define de quoqua quic^ bene velle mererif Atq',aliquemfierip'ffeputarepium. Qmnia sut ingrataynihil fecij/e benigne efi^ Immo etiam tAdet,t^det, obeflq-, magts . Va mihiyquem ftemo gf-autea, vel eiterhhtk vrget , ^uam modo qut me vnum,atqy vnicuni amicum habuit . Exemplaifthfcc adco miilta nos commo- ue«t,fed grauii^s afficiunt noftra>qui ab i ji audaci/Iim^ fallimur,qui nobis fecundum Datm auiniam debcnt:im6 nullosnadi fu mus hoftes capicaliores, magisqi defpera- ros.qBLam qui noftris aufpicijs, opcq; vna funteuci^li: exquofatcri vctus illud cogt- mu\:- Benefa^a male locataypro malefa^tt arbitranda. N®n prastcribo lepidum pro- ucrbinm , Gcrmauis nobis vfitatum * quod fic fonat : » Travv nicht demVVolff auff der Heyd, Dem JBauren nichtauff feinem eyd , I>em luden nichtbey feinem gvvifjen ^ Du vvirsl von allen dreyen bfchtffen. Quod fic vcrtit loanncs Bi!chlcrus,dc ik litreraria benc mcricus ; Credere iurati SuperoSyper ^ /tfira, colonta I Erafmus in adagio,6J«;i iranfgrefftcs^iUnd^ii plurimum hunc veru- culumj& njcrito . Nam 11 (ic cxercemur quotidie,fieret viiq; vtmcliores,im6 fan- dVifli;i>i euadcrcmus. Ait tamen Erafmus , fcncftirccuiusfic verficulus, qucm apud fureaPy Homcrum non repcriac . Inuemestamcn hagorA illum inaureis Pythagorse carrainibus. 5ic armtna, enimille ibi: M« S' v^Ttvov iJLetKAKomY eV o^f/.etat Tlptv fm tiiAipiVcav tpyeov Tph 'tiiA«p- ^auA n Td hvSptt • fic enimhabec : « jPg yipctvav [xiTaCohi) rtit 'yrTnviCfi 'rpof ctv^ fJLOV , iVCf ytV^f i^iv , OAKAT^iTO KOiV» 'Tra^/Tis r^'£s ' c-^i^ofxiVi) yetp '^Teo Kp Kopv^nv »» ^A^AOiSA i TetTt 0pAy^tA KATaHk* htiy-Kffl Ti(p To^i^Tri^AVHAs piaerA hHiaf Tii^ei, K) 1SK Avi^Yiffi TO^piKC^Sif . id Cft, lUa vero gruum ad ventum aciei commu- tatio, non vntHSyfed ^ vniuerft maritimi generu ejl.ftquidem &fium fluHftsq-y con- tranatando nitiy& eadem de caufa aqua, ticu omnibui mos efi:cauent quippe ne ve» tus a tergo in cumbens , fquawas fubrigftt cieatq-y atqy ita nudatum^ exafperatum corpnsvulneret. vnde in ventumy obnixi" que*Jluciibus curfum dirigunt ftc enim a vertice fciffiflu6itis^ branchiascohibent, &per fumma delati minus infefiant , horrorem non incutiunt . Ha^c ille. Aficri- berem alium locum non mn us commo- dum ex eo , quem fcripfic ipfcmec deani- nial. folercia libro, (ed iiidicare duntarat hic raihi fatis efto.Ammian.Marcellin lib. i8.de Barbatione gairulo quodam ncbu- lQnc,codem^uc proditorc: Ignorabat,i«- G 4 quit. Gru$im vfilattts. j^ndreiE i^lclat III. Pythago ^mi i iiocam Ariftotclis fapieiis di.tandcm Croconem venic, Icalia: oppidum,Tarqui iiio Superbo legnaiite , «enuitq, Magnam Grarciam cun.i honore &difciplina, tum eciam audtoritacermulcaq; poft fa^culafic riguic Pythagor^orum nome,vc nullialii ^o6ti vidcicntur . Primus omnium //6- 7^U'pj^Kuv inuenit,id eft , animarum de coi ponbus in corpora traniitum^ideoque vetuitcarnibus vefci.Huins Yicam petc ex LaertiOjPlutarcho, Plin.lib i. Gejliojib. i.cap.9.& lib. 4.cap.i. & lib^ 17- cap.2,1. De eo quoq j mujta hsbec Ouid.Mecamor ph.vlc.in princip.Policiamis in Laraia,Ti' m.s Lnum lib. i.ab V.C, , Secid] Scda (€ gruijm prudentiam hanc in rebus agcndis volatu c nobis propofuit, nimirri ea^ ctiir^JVi^^ou fuetudo.K 7»«" hoyia-fAH^' 'TToiHV ii (t>povHV a. (j.{)7 op- yi^tf: yt vercri addifcant homines rarionis paiticipes,fi deterioresfe prxftiterincaui- bus in viras adionibus . Piinius Nat hift. lib. io.cap.i3.ha.'c de gruibus tradit:Cer- tum eft, Pontum tranfuolaturas primimi omnium anguftias pct§rc inter duo pro- montoriajCriumecopum & Charambinj mox faburra ftabiliri.Cum meduim tran- /lerint, abijci lapillos c pedibus: cum at- tigeriiitcontincnrem , e gutturc arcnam* Idcmait Solinus, & Ciccioi.de Natura Deor. Alciatus iib. i.Parcrg.cap.zo.cxpo- B€H5loCimi Poliucis^flc ait: Mctaphora 2. gruibns l 'ErDblema'ta_>\ 105^ Zogrucre 'jerbum . IV. Errores eo -nm , qui »ruii>us fumpta cft,qii2E in terrani ciefcen- duiK {unipiendi alicuius lapidis caufa , quem pede rerinent, vcinalto voiances,eo demiflb experiancui ex cadeniis Ihepitu , fupra mare,an vero fupra terram vohtenc, vc Suidas,& Ariftophanis interpres ui Api bus oflendit.&c.Contiariunj tamen tenec Ariftotelesjcuius h?c funt verba,in iib. 8. tle nat. anunal. cap. li. Sed auium grues (vtdiftum efl-)ex vltimisiu vitimaabeat; volant flatu fecundo.Quod delapide nar- rant.faKnm eft: Lafidem enim tenere eas fuicimento,quem vbi deciderit,accipi vti- lem ad^-auri probationem aiunt. Wxz Ari- lloteles . Quod de anferibus Marcellinus fcribit, roftrafua iapillis occludere,Tau- rum moncem aquilis abundantem , quas maxime timent, de gruibus alii malunt . Noftrr.m non eft dc hac iire pronunciare, vt qai anferes nunquain ad paftionem du- xerimus , neq; gruum ordines ita curiosc infpexerimus . Huc fortafle pertinec ver- bumGruere, fiue Congruere , agruibus du(fl:um,quod fignificar conuenire- Grues euim fe 110 1 fegregant.flue cum voiat,liue clim pafcuntur,ait Feftus . I.X agmine'] proprie nam agmen pro- '"prie.^muiiicudinem fefeagetem fignificat . Virgil. ■ Tanaum per vaUes pafcitur agmen . Ne cejfsnty^c&t.] Reddic caufam , cur grues lapidem geftent,& eandem ad huma nam vitani appiicar. MaU. fiamina ] venti aduerfl & im- petuofi . I. H V N c Pythagorse verflcuium in pri misobferuari diligenter, & addifci cupe- rem,abiis maxime, qui ftudia liberaiia fe- ctant.ur,& ex lisfrudum aliquem fperant vberrimum.Permulti enim ex iis peccat, quodnon fatisattenti fepta.vt itadicam, leClionis tranfiiinnt, & aiiis rebusanimum appiicantes,non vident fe abfcedereab eo ]audabili& ingenuo inftituto , cui nomen dederunt . Alii funt,qui quanquam jabo- riofi,non funt attetifatis,aut adiiciunt ani- mum ad qua^agunt. Aiii demq; quanqua multa, & quidem fa^pe diuque aganc, ta- men innumerabiiia, autcerte multapias- termittuncin tranfcurfu , quiead inftituti laboris perfe£lionem valde conducerent , Sed prajftat Aiciatum magiftrum audire citius ,quiitafuos auditores adliortatus cft quadam pr^levlioue,ab iifdem primiipi rogatus,qua praecipuii mediodoinftudio- rum curfu eflet vtendum.rPr^eatnobis (in quit iilej vetuftiflinuis Italicse Philoib, phix auclor l'ythagoras , qui difcipuios iiios carmine Gr?co,quod raaxime necef- farium adipifcendje difcipiin^ eflec,admo- uuit , quodque quotidie eos in ore iiaberc iuilit. Ideft eiufmodi.-Tii 7retps0i)V ; t/ «T' ept^a, ; t/ y.ot S^iov oCh. i7ehia-^\); Et- enim \\xc tria non tam prxcepta, quam oracula vnicuiq; noftrum fem perante ocu ^ ios efle debent.In primis fcilicet,ne quain re aut excidas,aut cranfuerfus ab inftituco tranfgref- trami:eferaris:quod ijs cotiiigic,qui aiiis in rebus,ani4iu incecione occu pata>ad fclio las tamen accedut, vt qui vel amore capti, velarmis rixisque dedici, vel alese lufuiq; niancipaci,vel artibus illicitis addi6ii,fcho laftici tamen nomen ieruant . Inhos An- uxus Seneca veteris lureconfuiti veibisin uehitut:Etiam magna,inquit,pars vit? ela bitur malc agentibus,maxima nihil agen- tibus . Qjii enim auribus folis pra^fcntcSy mentera alib intendunc, ii aliud agere La- tinis dicuntur. Aiterum eft, vt attedamus i. §luid ad id, quod agimus : vtcum qui^i boni a agii ? nobis faciuni fuerit , magna voluptaceaf- ficiamur: fi verb quiJ malc vertifle vide- rimusjin futurum abftincamus . Etenim pra^mium virtutis maximum ipfa eft ani- mi voiuptas . lifce enim iuuenibus.qui in fophifticis cauiilacionibuSjVel legum opti- marum ambagibus diutiLis immarantur , redc quisdixerit:F/W^ ^/^/^^^^. Cuius rei exemplum in hums anni iedionibus accipi poreflr . Fuerunt florente Romano imperiovani ineorum Repubi.magiftra- tus,vt Prxfedi prxtorio, vr Proconfules > vt Pra;(ides prouinciarum, vt ciarifl^mi , vtfpectabiles,vtiliuftres, & fi quaalia sfic huKifmodi nomina .• Hasc hodie mutata Reipub formaexoieuerfit, nec vllo m vfu permaiiferunt , fcd vnufquifq^ iudexeam habet cognom ina tionem , q u fibi vei iege munictpii,vcl Principis fui dipiomatecon ceflaeft . Ideoq; parum refert diutiusin veterum magiftratuum muneribus digno fcendis verfan . Barcolus certe & veteres non yicra tres , auc quatuor ictftiones hac in rc videntur confumpfiflc.Qjj_bd fi quis maiorem annipartem hoc in argumeiito tranfigere velit,huic rede prsecepcum Vy thagoricum infufurrabitur ; Vide quid a~ g(is, Supeteft tertiura. , uequid agendura. omic- ge?zd: io6 Andre^AIciati omitfamiisrln ijiio fane adco pcccant vni- iietfi ftndiofijvc vix vlliim fuperfit rcmc- dium/Et hxc quidcm Alciatusrcuius di- rputatibncm,& apertam dilucidamq; hu- ius carminis explicarioncm huc accexcrc inalui.quam quidpiam aliudcomminifci, autaliunde muiusopportunc conquircrc. X. Dcinde liocidcmad vniucrfam vicam humanam trahi poffc nemo fanus non iu« PrdclarM ^icat. Vidic hoc Scncca lib.j.de Ira^cap. SenecA lo' » 6.cuius verba n jn pigct huc adiiccrc:Om ncs fenfus perducendi funt ad firmitatcm. Natura pacientes funt, fianimus lUos de- finat corrumpere,qui quotidic ad lacionc rcddendam vocandus cft . Faciebac hoc 5excius , vt confummaco dic cum fe ad nodlurnara qoiereni recepiflec, intcrroga- retanimum (iium : Qm:xl hodie malum tuum fanafti?cui vicioobfticifti?qua partc melior cs? Definct ira,& crit moderatior, quae fcietfibi quocidiead iudicemefle vc- niendum . Quid ergo pulchrius hac con- fuccudinecxcutiendi totum diem.>Qualis; illc fomnus poft recognitionem fui [equi- tur,quam tranquillus.alcus^af: Iiber,cum auc laudatus eft animus , auc admomtus, a fpeculacor fui,cen:orq; (ecrecus cogno fcec de moribus fuis? Vcor hac poceftacc, &quocidie apud me caufam dico . Cum fublacum econfpedVu lumeneft, &c«nci- cuic vxor,moris iam mei confcia r cocum diem mccum fcrucor , fada ac dida mea remetior . Nihilmihi ipfeabfcondo,nihil tranieo, quareenim quicquam cxerrori- bus mcis cimeam,cum poillim dicere: Vi- de nc iftud aniplius facias, nunc tibi igoo- fco, &c. Neq; eft alienum etiam quod rc- Apuleim larum eft apud Apuleiu i. Florid.de Gym ■JcGyrnno "O^opi^^iftis Ioquens.-Vbi,ait,men(a pofita, lo^hifivs. priufquam cdulia apponantur,omnes ado kfcentes cx diuerfis locis & officiis ad da- pem coueniunt.Magiftri perrogant,quod iadum a lucisortu ad illud dici bonum fecerit. Hic alius (ecomemorat intcrduos arbicrum deledum fanara fimultate.reco- ciliata gratia , purgata fufpicionc , amicos ex infeiifis redd idille. Itideni alius, fefe pa- reniibus quidpiam imperantibus obcdif- fc , & aluisaliquid medicatione fua repc- riire,vcl alteiius demoiiftrationedidicifie/ deniqjcajteri commemorant. Quj nihil habetad otferrc,cur prandcat , impianfus ad opus foras cxtruditur. Non acquicfco, fcd Senecx vcrba produco,quac mihi ccrcc vidcntur non aliena a Pythagorcis,dc qui bus hadcnus. Magnam vitacpartcm elabi nihilagentibus.-maiorcm mal^ agentibus: cotam aliud agcntibus. Cerce Arrianus ^ dificrtationum Epidetilibro, ^dth cft in- tcrprctatushispcne vcrbis: Trf 'TrApi^mi Exame» vbi omifi adulationem? quid rcprehendi f r^^. nuni vc mgcnuus.^num vtgcnerofus ? Si- ' qnid autem ciufmodf deprcheiidcrit , fc- ipfum incrcpat & obiurgat. Q^iiid tua in- tcrfuitifta loqui?an mcntiri non iicebat? Philofophienirn afleruncnihil prohibere , quomiuusmendacium clferarur. Tu ita- que fi uihil cu les aliud,nifi vt reCl:^ de re- bus iudices,vbi man^ fiirrcxeris,it3 cecum loquerc: Quid mihi deeft ad collaidasani mi percurbaciones? qiud ad tranquillicatc animi obcinendam ? 5ic Horatius Sac. 4. 5er. I .ex perfona fua docct,quo pado quis feipfo nielioreuadac Iiiquitenim : Neqi enim cum UBulMtaut me Vortictu excepifydesu tnihi:reSiiHs hoc efi HocfacieS viuam melitis: fic dulc^ amictf Occurram:hoc quidam non belleinumquiA ego iUi Imprudes oltm facidfimilelHsx ego mec» Comprejfis agito lahrts . H*Ec prifci illi tenebriones ; Sedquid uos fupernaluce illumtnaci ? quo labm& fciutare r fi quid fanum ibiaut integrumjviiesalio- rum animantaim , robur, ac arma confer tuis:anfrad:us fpeda & lubricum \iq, qna incedis.globum volubilem.cui infiftis,gy- rum rotiC,qii;E tecircumfcitjfluxum cem poris,quiad fcnium pr-ecipirat; curarum laborumqi turbinem,quo inuolueiisjpro cellam fati deniqi & {ubituni impecum , ^ qui profternit, & cataftiophcn imponit huic trag^disE.Crctam fumeaut calculos, fubduc rationes, omnia difcute qna poccs diligeniia:fcribcprim6 numcrum corum, quasbonain ce^tum qu ^^'^D fannas j ficut & ante , vides : Te tot cur oculis , cur fingunt 'vultihus ; an cjuod CircumfjyeCium hominem forma fuiffe docet ? C O M M E N T A R I I- uefi-rem ctil tucn fuorum I-tominum in ci- uilem mutarit: velqwod paierGr^eca: & Latiuargeiuiscredereriirraur quia Solem, quem eundem cum lano volebant effe , coeleftis anJa; ianirorem purarentjquippe qui eam oriens aperire^occid.ns vero clau dere vidererur. 5ed tamenid ram cefebre, variisqi nominjbus decantari-m Tanibici- pitium quamplurimi ad roler.iam priideii tiamque regis rerulerunt , fiquidem pru- dentis elt pr^feiita nolIe,futu ris veromul to ante prouidere.- quod fignificauic Te- rcnt. JL bifr p 1 s tonforibus nota cft lani ifrontis effigies , Icilicec capira duo toalicisoccipitijsJacie vtrinq; viiili pri^- .dita;quid cigo opus pluribus explicaie ? S V M P T V M videtur hoc Emblema ^ ex Plutarchi problematis, licec hiftoria de lano notior (ic, quam vc Alciarum noftru velimusadigere , vc alicundc compilaue- ric . lanus rex fuit Icalice, qui Saturnum lannscur culturam edocuit. Hnnc biformem biceps . ^^^^ bicipitem vcteres quid^ra plafta; & pi- * (flores efSnxerunt, vel qiiod feiinum & hl Emblemata_). lop rent.in Adelph. JJiuc eH faperelnon qt ante pedes mod^o efl Videre,fed it iUa.q futura fu;it, Frospicere. Dc hoc figmenro muhi Poctx lulerunt, quorum alij ad alia ingeuiose traxerunt. Ouid.(^.'Faftor. Videt lanm quA fofi fua terga ge- runtur . Sed maxime in primo» vbi faciei auplicis rationes alias adfert^cur baculum dextra, clauemq; fiuiftra teneat^cur voretur Patul , cius,Clarius,&alia multa.Macrob. i.Sa- turn.Creaicur.inquit,gemiui faciem pr^ ■''^' tulifTejVt quas ante,qua2quepoft tergu el- ifent , intueretur . Quod proculdubio ad prudcntiiam r gis,folertiamque referendu- cft,qui & pr^cerita noffet, & futurapro- fpiceret.ficut Antevprt^ & Poftvorta, di- uinitatis fcilicet apti/Timse comites, apud Romanos colutur.Q^o fpedacadagium,, T/!iV« OTTiJCOj Afronte ^ a ^^r^ojquod cft diiigenter infpicere , & pr^grerica cum prsfentibus & futuris conferre • Berofus Babylonicus (nifi tamen nos fallit Bcrofi I nomen) lib-3.Aiitiquitatum fcribic , Noe I . ^ alio r-omine vocatum C^Ium,tributumq3 mtuide cognomen lanus , a lain , quod apud uiNoe, Aram^EOS Hebrajos fbi^at vinum, a quo lanuSjid eft, vinifer, & vij:ofus,quia pri- nius vinum inuenit : cuius vi & vapore e- briusefFeduSjCura minus pudicc in terra cecidiftec,Cham cius filius,magicus & ve- neficus ( quem poftea A igyptus Saturnu iuniorem coluic) pacns vinlia comprehen dic, taciteq; fubmurmurans carminema- gico patri illufit , fimul & illum fterilem perinde atq; caftratum efFec^t.Neq; dein- teps Noc foeminam aliquam foecundare potuic Hinc orta fabula apud Poetas, licet tempoianon conuenianti& Lilius Gyral dus fub finem Syntag. 4. sbhoc difi^entit. Sed bicipiti j huius caufam aliam & eadem peoe acrulit Plutarch.in quxftion Roma- iiis: Nempe quod genere Gr^cus ex Per- rhoEbia fuerit,acq; in Italiam profedus,fe dibusapud barbaros poficis,Iinguam vita:- que racioncm mutauerit . fic enim fama receptum eft. Vel quod Italos,qui feri- nis efient adhuc moribus , quiquc iniuftc viuerencad aliud vitas traduxerit & reuo carit inftitut«m,itavt agriculturam & ci- nilem culcum eos docuerit.Sic vcro illc : /;ctT/ rov loMov ^f^poaea-Trov oiovTcu yi- yoviycu , yju ypAp>i7iv «7«; ;tsu '^rhtiji^' civ , ToTepov^oTt TfiT fj.iv yive^ ihhyiv (k, 'TTiptcuBiet^ i)v { co$ i^op^a-i ) S^iet^eU J^i (Hi iTctkieLV avvoiKiicrcig Tol^elvToSi Cccp (^a.(jOtiilJt.iTiiethi ykaTTetVK. JlauTetV, ii [JLAhKOV QTt TJtf? TTSpt Tih ITAkictV eiU- TcV eiyptotf vji dvQp/.otf ^pco/jf.Bva^ iSi7iv fi^ZTBpov Cta (T)^fy.et , '^reitret^ yj/u yicop- y.HV Hef} ^oKtTBViO-^cu , pf.iTi^ctKi X^u ^.gTgx-oV/y-^jj-e. Effingebacur prerca lanus lanm quadrifrons, quod quacuor nuindi plagas quadri^ maieftace faa complederecur , vel quod frons. quacuor habcatanniis parces,ver,?ftacem, hyemera,& aucumnum . Dicicur lanus, lani ety- ciuafi Eanus,ab eundo.Janusenim pro c?- moti* \o 8l mundo capirur , cuius munus eft & Gfhcium.feraper ire . Vel dicitur a lanua,. vt vidctur fcntire Ouid. i.Faft. fr&fideo foribtu coeli cum mitihm Horis , Et redit officio lupiter ipfe meo : Inde t ocor lanm . . Alij pocius ianuam a lano divftam volut.^ alij lanum ab hiando didlum concedunc, qnoniam chacs ipfe fic,refte Ouidio; Me chaos antiqui ( nam fum res prifca) lecabant . Templum Iani,vt autorcft Plinius, Nu- Templum ma Ponipilius primus infticuit.Verba Pli- lani iiij runt,Iib.54.cap. 7. Prsrerea lanus gc- minus a Numa Rege dicatus.qui pacis bel liq; argumento coIitur,digitis ita figura- tiSjVt trccentorum quinquagintaquinqua dierum nota per fignificationem anni,tem pons,&aeui , fe Deura indicaiet . Huius templi port:E temporebelli patebant,pacis vero claudebantur . Ennius : Vnnauam difcordia tetrcL-> jBelli ferratos pofies,portasq'^ refregit . Vnde ipfe lanus Patulcius & Clufius voca bacur.de quo Ouid. in Faftis; Nomi72a ridebn, medo naqy Tatulciu/., ide Ht modo facrifico Clufius ore voccr . Hafce porcas ter claufas fuifte , hifto- rijs prodicumeft. Primum Numsecem- poribus : deinde peraclo fecundo bello Punico : Poftrcmo poft Acftiacas pugnas ab Augufto coiifedas . Qui plura de la- no cupic, adeac Macrob. iacurn. 1 b. !• cap.p.Pierium Hiercglyph.lib. i4>3 3T* & 48- Vide quoq; adagia , Afronte , ^ /5 tergo.Sc, Alter lanus. Imagolani bifron- tis,fed corona fpicea,in nummis etifi nunc confpicitur , tributa Pompeio obcuram annonje ; de qua Erifius in Numifmaris . Quafirailitudinc dcceptus Theodor. Ca- terus l lO Andre^ Alciati. III. CpMere quid. lerus eancicm efiigicm lano rribiiit. lib* vlt.Vanar. ]e£lion. 1 A N E btfrons ] Sic Virgiliiis in 7. AEiieid. laniq'^ t ifrontis imago. Ouidius bicipitcm vocat. lane biceps Scc. Tutnraqr^ calles.] Callere,proprie figiii ncat calluni facere. Ell autem callus,fi- uecallum, cutis labore, & opereindura- ta. Hoc tameu loco fignificat fcire , hoc eO: , calliditate , qu^^eft vrbana fcieiuia , ^i»'^ abijt, Nociu& LaurioticA^ quo ve A'ioti- '"^ ^"igmate vim pecuniaium fignifica- ^ bair^ Lduriosei im Actice rcgioeft , non modo mecalli venis, fed 6i novfluis fic- qucns. Hinc Ariftophaaes in Anibus t piCOTiKOU , A'aa' evoiKii^a-iV iv^iv , iv rt mli ^A" KetVTioi San^Rio npn placec,fuu tamen cuiq; efto liberum iudicium . ArmiferA MineruA] Minerua ex cerebro louisaimata profilijt . Confule qua; fu- pra Embl.i.^de Minerua diximus . Mihi fuccurricillud Anacrcontis de rofa: Kopv^iif iS^CiKVVi (^ivi . id eft :' Yt CLim e vertice louis exilijcarmaca fcu- to & hafta Minerua. Ouidius «f.Faft. Creditur armiferA fignu cxlejie MineruA^ Idem 2.Amorum,eIeg.6'. Viuit & armiferoi cornix inuifa MinerUA, Marcial.initio epigramm. Accipe belligerA crudu thoraca MineruA . Memiuic & in Olympijs Pindar. Ode 7. Armata autem fingitur ( aic Phornu- tusj in ipfoortu , quod fapientia ruis ip- iius prxfidijsfacis inftrudalitad maxi- mas i?c difiiciliimas rcs obeundas. Deinde arriiim omnium,& belli Dea, quod & di- fciplinarum liberalium vfum,& bellorum adminiftrationem finefapientia manca, & inaneefte intelligimus. Pindari Scholiaft. Ohfequijs facrata] Nodua dicatam fuif fe Palladi,repudiata cornice, copiose tra- cur Falla dit Ouid-i.Metamorph. Minerua Erich- di facra ^^^^'^^^'^^'^ Cecropis filiabus ciftella vimi- ne3inclufum,& feruandum cradiderat, & ne aperirentjinterdixerac. Quod cum iie- glexiftenr, Coronis fadum Mineruxindi- cauic, vndeab ciufdem comicacu repulfa eft , & in cornicem mucata. Sic enim con- queritur: ^^Ailir. gva.t>a. t.ilis ReddituryVt duar tutela pulfa MinerUAf Etponar pofi nol^is auem : mea poena no- lucres Admonuiffe poteflyuc voce pericula quArdt, Cui.is poftremi verba mythologiam ha- benc.Garruli enim , quique nimio lingux vicio laboranc, haud vnquam polTunc cil fapienribus & cordatis viris h^ere com- mercir.m: quin vbi apud eos aliquid effti- tieriiic , randem odiofa infamia; labe afpei guncur, & a cpnuiclu laudaro viroru ho- neftorum ,&vircute infignium abelleco- guntur. Denoclua: prudentia Dion.Chry foftomus. dode ac lepide oratione Olym-. Kociua reie^rL^ cornice. pica.qua^eft 11. Hocctiam addcrc no gra uabor,qu6d Alciatus (cribat,Miueru;e no «flua merito confecratam,nempeab Enfta thio ingeniose ad i- Iliad racione reddita: yActuKct facram ^((q !/.^pt)riKA a.^i}va.t J^IClTiJV TTpOi 70 eld-pHV y\oLUJSHV 7ctU ToTiirct: quia nimirum d^pHv & yKa,v7 {^«j^idem fignificenc. Phornucusin lib. dc Natura Deoru, caufam rcddic , quare no- (ftua Minerux facra fic , his verbis . o/cTs S^pciKovTe^ , i^ii yhctv^ cT/ct ro iuospis Tcov ofjLfj.ATcdv^ a:,ietrihzvTcu rctvr» tm y^oiVKa-riSi sVii- id eft : Di-acones & 1.0- ciua ei confecrati funtpyopter oculorum fi' militudinem,fiquidemipfa glauca efi.Vi* deLamiam Policiani . Garrula quo cornix] Vitgines filentiii decoraCjgarrulicas dedecorac,vt poftea di- cemus,ideocornix, quc loquax eft,ex mi- nifterio Mineru^ exclufa,noclua vero affci ta. VideOuid-ioco citaco i.Metamorplio- feos . Reiedaeft cornix aPallade, ficuci a Grx:is accepimus , quod meditacionum fic infefta peruigilio , & n^.entis agicacione interpellec fuagarrulicate , cuius ip(a fi- gnumgerit. Sic cnim Gra»ci ;c/3iy(^i' di- cunc, dc garrulis, vc rfr;>z/V^r/ Perfius m Sacy tis . Sed & reperio cornicem in Palla- dis manu apud Peloponnefios vfitatum Hieroglyphicum,Ionge fecusqiiam Athe nis,vbi cor/)ices ad arccm Palladis nou ad- uolabanr.' cuius reicaufam non a fabulis , fed ab ipfa natura repetxt Lucretius . No- c^iua, inquic Boccacius , ideo MinerujE eft actributa pulfa cornice, vt oftendatur, fa- pientem priEmediiatione in obfcuiis fepo- fita,nofcerc,vti & noxflua videt in tenebrisj & garrulicateatqj loquacirate repulfa, vt opere .igat,Ioca,tempufq ; refpicere. Fabii )a vidctur ex vero traxifle origmem.Nam Pliuius de cornice ioqucns , ab Ar(5>uri fi- dere,inquiuad hirundi/ium aduentum no- tacur,eam Mniei u^E lucis templifq; raro, alicubi omnino nonafpici , ficut Athenis . Videluftinum lib- ij infine- Memini le- gerejneapud Plutarch. De odio , & inui- dia,inter cornices & vlulas perpetuum ef- fe dilFidium , quarum vel occilarum fan guinem permifi:eri quidam neganirvt etia fi quis confundat,vtrumquefeorfum djf- fluere uarrent. A Elian.lib.5 .c.p.dcanima- lib.pclpicue idc cradic, Si i) ykctv^ eV/V dLviVi ( fu pple ;co^^yi;>i) 7roM[j.iov , VyKTCOpiTrf^OV^ivei To7f chhTtlf KOp&mify 1 Cur c nix a i\ lade pulfa. Cern rum^ ditiv Emblemata_j WtTg /we^-' n^ipetv iK^vm tavto S^patovto vntcLJTA dLT^ivi) . De hoc inter nodiiam & coriiicem ciiiridio facic qiioq; mentio- nem Ariftoteles lib. 9- He Hiftor- animal. cap. I. Cornix meridie oua fiitripiens no- dnx , abfumic , cum non clare iiiterciiu nov^lua videat . Novflua contra oua conii cis noftu exedit j ei^q; altera interdiu, al- tera nodu pocentior . 5ed die vcl ca»rera: auicula» omnes noduam circunuiolant , quod mirari voeatu r.aduolantefq; percu tiunt. Qaapropter aucupescaconftftuta, auicularum generamulra& varia capiut. Vide AEliaiium & Oppianu, deaucupio. IV. Verborvm parfimonia fapientes iHcilo- maximc decer,eorumque perfpicacitas in qifapie- rebus obfcuris &diffirilibus agnofci ver- t . fariq; deber. £o enim prascipue difFercab impento & rtulto prudens,rerriq; fciens, quoJ pauciloquus, quodque oculatus in ijs fir.ad quaealij conniuent , veloculoru mentis obfcura caligine cascutiunc . Eius qui fulares Chios,vtq; fefe difcerncrcnr,arHn dinem manu pileouecircutulilTe : cenfuit ille, non apctta vi ( quod fieri commod^ non p.ocefar)agendumr fed quindecim de- Jedis comitibusper vibem inccdcndo,qui primus ei obuiam veniebatarundinem ha- bens,obcruncafi iuftic . Cauftam fcifcitan- tibus,nihil aliud refpondebat , quam id k fefad:uri;,qu6d geftaffet arundinem . Ita- que cajtenconiurati arundines ftatim dc- pofueruuc. Imo Kteonicus Chijsconuo- catis , ne vllum quidem de coniurationc verbum fecit , nc metum aut fufpicionem inijcerer.fed pecnnias imperauit, quasiuf- ficmilitibusdiftribui , nequid noui moli- rcntur . li ftarim parueie. Sic paucorum poena periclitantibus mulrisoccurfum eft. RetulitXenoph.i. lerum Grsecar. Socra- tes admonebac fuos difcipulos. vt triapo- tiftimum inomni vita haberent : Inani- mo prudentiam,in vultu verecundiam,& in iingua filentium . Hinc Cato, Vticen- fis djd:us, ciim ei etiam nunc puero,vitio daretur racitutnitas ( ncc enim cum pue- ris exercebatur,nec a quoquam audiri vo lebat} ait : Carpant tacitnrnitatem , mo- do vitam probent. Etaddidit : Tum de- mum abrumpam hoc mcum fikntium, cum ea loqui potero, quae funr indigna filentio . Latere plerumque volunt verc probi , & in pedlore intimo domicilium virtus habet,non in vultuaut fronte.Cou tta improbi odiofa garrulitate perpetuo aures aftantium obtundunt , imitati fcili- cec oUas & dolia , quas quo magis vacua &inania, eo magis refbnantia. Natura enim hoc linguofis iftis infitum , vt iioii multa folum loquantur, fed etiam mala. De qnibus non maledicetur ,quod qui- dam de lufcinia capta & penois cxuta : Vox es, prsetetea nihil . H X Maturandum II 6 Andre^ Alciati Maturandum_j . EMBLEMA XX. \,'f AT F R A R E tubcttt frofere , ^ cun&arier omnesi Ne nimium frxceps , nea m^ra longa nimii , Hoc tihi declaret eonuexum echeneide telum : Hu iarda ejl , volitant IpicuU mij?4 mantt . COMMENTA RII, TElo feii fagictse circumuoluta eft hiiic fir.vt pedibus inftarc videatur. Pifci- iemora,maruricatis rymboliim . Efl culus quidam eft faxis adiierus , in ci- autcm Echneis fiue icmora pifciculus fc- bos noii admitten{ius,nomcn a rcmoraa- mipedalis longirudinis , Scquinc]; digito- dis nauibus adepcus , vtilis ad iudiciorura rum cralficudinis, limaci magnx fimilis , cauras,& amatoiia veneficia» vt aliqui va- vf aderit Plinius lib.ji. cap.i.Secundum lunt. VidePlin ]ib.9.cap.if . vcro Oppianum.afpecluaaguili^, forma Trito vulgo proucrbio dicitur , II turbinara,coIorenigra , oreacuco , qui & maturandum quidem elle & accelerandu, incuruatur vc hanuiSjin pecris viuens. Ari- paulatim tamen & pr^smeditate, ne nimia (loteles lib.x. de nac. animal. cap. i^.ait: feftinatjo& parum confiderata, periculo- Remoram errore nonnulli pedes haberc faj neue pra:Ionga tarditas & mora perni- prodideru!it, expeseniin omnino eft.j fed ciofa lit futurajfed mediociitas &: modus *jHouiar.i pinnas iiabe: pedibus fimiles 3 iii omni rc fcni^cur ; quod eleganter hac Emblemata->r 117 figuracxprimftur, & diiabus notis hiero- glyphicisob oculos ponitur-Telumcnim velocicaus,agilitatisq; iiiclicium ell,vt ex- plicat Pierius lib.41 .Hierogiyph. Remo- raautcm impcdimentum & tArditatem /I- gnificatrldem Iib.50. A\\) rem plaueean dem fignificantes,UeIphinum rcmorxad- iunxerunt, vtPaulus III. Pontifex Max. Ali j auchoram delphiiio copuUucrunr, vc Aldus Manucius, nobilis Typographus. Red(^ itaqj cx his medium conrtituetur, participans de vcroq; cxtremorum.cxccf- ili pura & defed:u . Id cnim omnibus in rebus fumme laudatur, commendatur & prsecipitur,AriftoteIe tefte iib.i.Ethic- & Jib.^.PoIit Hinc illud Ouidij : Inter vtrumque tene,medh tutijjtmii^ ihts. Nimia fiqaidem omnia ( iuxta Plautum in Poenulo) hominibus nimium negotium cxhibent . Quare fomper illud,quod me- dium cft , atq; intcr vtrumqj probatur . Martial.epigr.i Cicero lib 4 Tufcqu^ft. Ariftoceles 6.Moral cap-^.fic ait:Ad deli- berandum autem multum temporis fu- munr,proprerca quod ceicriter aiuntcon ficiendac(Te,qu2E fu(cipimus,Ieiuc capien dum co:ifiiium . Vndc fumpfille videtur Salluftius illud, quod in hiftoria Catilinse Skisiitii pofuit:Nam & priusquam iiicipias.coful- tendd' ^^'^ vbi confulueris, mature opuseftfa- f.. cbo . Qucm locum loachimus Perionius diligcns Ariftotelis interpres,fic cenfet po^Tc melius le^i; Ancequam incipias.con- fulto:& vbi co ifulueris lence,maturc fa« dio eft opus . Quac quidem interpretatio plenaeft,& verbis Atiftotelicis cogrucns. Scd came fi verba Salluftij dinerfa difpun ^ione lcgas , intcger conftabit fenfus,fic : Antequam incipias, confulto; & vbi con- fulucris mature,faclo opuseft. Vidc pro - uerbium,F^/?/«/j lent):. in quod vberrimia 11 copiofa» orationis quafi fluuium co igef- ' fitChiliadum autor. Vidccriam adagium, Anteqtinm incipidf confulto . MATVRARE iubent] Maturitas voca- tur ea vircus, qu? media cft inter celerita- te nimia,& rarditatem.Nigidiusapud Ma crobnim ^.Saturn.cap. 8.Mature,inquit , cft.quod neq; cicius eft,neqj terius,fed me dium qaiddam, & tempcratum eft.Sic & in frugibus.&in pomis,tnacu ra d cuncur, quas neq; cruda & imniitia func,ncq; ca- duci&nimium coda , fed Ccroperaca& adulca . Interprerationem hanc Nigidia- iiamduobus vcrbis clcgantdf cxprimcbat Auguftus C::efar.Nam & diccre in fermo- nibus, & fcribere in epiftolis folitum fe- vwnv.a-TnirS^i (^pAS^ico^. 'Pefiinalente. Per quodmonebat, v t ad rem agendam fimul adhibcrerur & induftrise celcricas , & tar- ditas diligcntiai: ex quibus duobus contra rijs fit maturjtas. Sic Poeta Neptunum inducit difcefilim venris imperantem , vt &cit6 difcedant, tanquam fugiant;ita ta- men fugianc , vc ftandi mediociicatcm in rcgrefiu tencant,canquam mature, ideft , temperare abcuntcs: veretur eiiim , ne iij ipfo difceftii clairi noccant,dum nimio ra- ptu tanquam per fugam rcdeunt.Harc ex Macrobio. VidcA. Geilium lib. lo-cap. ii.No6l.Att.Obiier iftudaddo,cx dialo- go de Oratoribus , qui tribuitur Tacito ; Maturarc huius iibricditionem feftino,vc dimifta priore cura, nouas cogitationi to- coincumbam pedore. Qu^o ex lococon- ftat,vcrbum Maturarc,non fcmper ita ftri Oi^ fumi,vt a Macrobio,GcIIio,& alijs . Idcm Tacitusin i.hiftor. vbide Muciano agif,quem pene imperi j focium habuic Vc (pafianus,maturitatem perbclle defcribir, & quidem paucisrMucianus cum cxpedi- ra manu,nonIenro itii)erc, necun^nrari vi- derctur,neq; ranien properans,glifcere fa- mam ipfo fpatio finebat , gnarus modicas vires fibi , & maiora credi de abfentibus . Idem Hiftoricws lib.^.ciufdem Operis.in duobus principibus conferrcum maturi- tatc,vel tardatioi.e potuis, ceicritarem ni- miam & prajcipicem , ad iuincmodum : Domitianus Mucianusque accingebantur difpari animo; ille fpe ac iuucnta prope- ransjhic moras nedens , queis flagrantem retineret,nc ferocia xtaris,& prauisimpul fbribus fi excrcitum inuafiflet,pacibelIoq; male confulerer . Cun^arier] n£6/5flt^^«/' , quia fagist2E pofteriore fwi partc pennaras funt . ipiculfi' Spicula mijja manu] Spiculum, cft re- lum miiTiIe, liue fagitta> /icdi to,elcg.4. Sarmatica Ipicula mijja mMnti» Virgil.ii. AEueid. Spicula conuerfo fugientia dmg^t arcu , Aliquando fpiculum fumitur pro fagittac ferro, & cufpide Curc Alexander fagitca iduscft, quceinmedio crure icliqucrat Ipiculum. Nefcioan hucetiam redle cou- tulcro,quod d^Cymodocaia nympha Vir gilius in 10. Fugit illa per vndas , Ocyor iaculo,^ ventos &quate fagitta. Sicquoqj celeritacem profermuis nosGer aiano prouerbio:G/f/V/? vvisder bol^von der Sennen. I, I N lebus ardnis , &quibus ucgledis I V. aliquid periculi efte poteft , cauendum a Vitam nimiacelcricate , acque etiam mora : fed nimia vidcndummaxime , vtmature nonmodo leriteu fufcipiamusTed & confedemur.quod no nimi^i. bis propofitum eft , ne hac vel illac aber- farditt rando parte nos quodammodo pceniteat. Plutarch-oracionead Apollonumi : crosot S^e To ixi^j^iv a.y(tv,\'isos iivi^cLV ^ipnxscoi. Sapiences ilhid quidcm , Ne quid nimis , pr^ter modum cclebrarunt. Laudacur&' illud Phocylidis ; 'TTctVTccv ^iTpov dipt^ov I CTrBp^etffteti JT' eo cnim vei maxime nominc Ariftidem \i be pcpuleruncAthenicnfes, quod nimis iu ftuseffe videretur.Eode pene modo Ephe fi j Hetmo lorum. Ac vt moHum aliquem exemplisetiam imponamus,hoc vnumad- damusei Liuio: In bcllo Punico fecundo, Terctio Varroni, homini iuuenilitcr exul tanti & remerario datus cil collega Pau- lus AEmdius, maiurus astare & confilio , vc fua prudentia feruorem alterius tem- peraret.Sic Fabium Max.crcarum aliqua- dobelli ducem memini,eurri quidem cun datorem & maturum , vr Marcelli cele- ritatcm reprimerec.Id fi placetad niniiani quorundam ftudioforuminduftriam refer re, fic ftatuo . Pr^eceptum hiceft rebus in ■Aure^i omnibus agendjs validilTimum.quo aurea mediot mediocritatis regula commendatur. Sicu- ttu . ti nihil magis expedic,quam agrum opti- me coIere:ita fa?pe putatur inutiliftimum, nimio fclaborc coiificere.Plant^ aqua me- diocri aluntur , immodica fuffocantur .• fic iuuatur iugcnium laboribus ac ftudijs moderatis ; contra obruitur fi immode- rate cxcrccas . Nam vt plcrunque luici- niiseueuit ob mmium caneudi ihidium , Emblemataj . i quo mirific^ clekftantur , vt iii eo exfpi- rent, ncmpe quas, vt aitPIinius , fpiricus dcHciat citius, quam cantus: Ita noanul- li,ftudiis intcnti plus quam par fit in ipfo conatu intcrdu emoriuntur.Cacceru nulla opera, quaiig] ab illuftri artifice profeda, commendatur, quasimmoderaca fit,vc A- pelles Pfotogenis tabulasadmirabatur qui dem.vt immenfi labotis; inhoctn non lau dabac,qudd maiium poncre de rabula vix vnquam pofiec : fignificabatei nocere ni- miam diligenciamjquam etiam in compo- fitione Ifocratea reprchendit Fabiusradeo J modus in rcbus, & certi deniqj fincs fpe- M\ ' eiyavav ^po pdLsti dpiTAv eV litTrCv e/3et\i ctkotov . Certaminibus iam propofitis, cund:atio virtutem proiiindas in tenebras deficit. Ita- nrif De- que M Curius Dencacus CoufiiljCum de- ■ tifefii- ledum fubirum coadus efiec educere,ne' !itio, moque iuniorum refpoiidifTet , conie*n:is in forcem cribubus omnibus, Pollia?, quse proximi exierac , prnnum nomen exrra- ^um vrna citari iu(Tic:eonon refponden- dence,bona haft^e fubiecit. Quodcum illi nunciatum e(ret,accurrit ad tribunal C6- fulum, colleg Mmque tribunorum appcj- lauit. At Conful Dentatus appclla ionem non recepit, bona eius & ipfum vcndidic , non lam feftmatione poena; , quam praeue- niendi periculicaufa , quando rcs,tumul« tusque belli moram dilationemquc non rc ciperet,dum interim cognofceretut deex- cufacioneaut imraunitatc • Rctulit Val. Max.lib.d. Aliis in rebus probatur tardu confilium, vt multo prx 'antius : contra nimium prasceps damnatur, vt quod ad- Iiunclam poenitentiam habeac Sic Lucian. Epigramm. w ^pctS^vTT^i (^isKi) iA.iy dyMvav . ifS^i Tet- /H^et Aiiv iziihicofxiviiv Tiiv fJieToivotctv iyji • CaSiatio X. Sub hoc quoq; fchemate continerur c ^ delihe coeleiti myropolio depromptum remediu atio pec- contra vim & impetum iii vitia ruentis atireme aiiimi , fcrtut enimille fxpeeffr^ni curfu liHtn , iu pra:ceps,nifi remora racjoviis & cuuda- tio furgcntcs motus frangat & rctundat. 5ic cmm faciendum eft, quoties muirat obi mora intcrrumpit & deliberandi fpacium, nccad failum afFctftus re inconfulta idox fe pr.-ecipitar: refrigefcit caIor& fiibfidit fenfim,fi no exit cum impetu Sicut enim flamma.cum materiam corripit & efFun- dit fe globo pleniore,coercet minas,& rc- primituraqua infperfa: it.. conce; tus iftc libidinis feruor, fi frigidam infundatdeli- bcrans, & artemperer. Vehemens eft inter ipfainitia , & in furia fua, fed compefcic obex,& frangic vires . Ab iracundo exem- plum habc, cum rabies agirat, & armarc mainis ad vindic51-am incipit, ciim in oculis inimicus eft, & ad vocum perdendi occa- fio, ciim furor iinpellit , & recrudefcens memoriaacceprsE iniuri? . Adum eft, fi primum fequacur im petum, fi uo difcur- rat iudicio & examiner molem flagitii,fe- ueritatem legis, ijgQrem iudicis, posnas & Fi 4 tor- 12,0 Andrese Alciati. tormenta,quibiis Iiien^iim. Qu^j diim co gitat, languet ,ac friget raamis interim , clefpumatbi!is,& hofti parcitar . Similis ratio in ebriofb.-diim in yitro fcintillat ge- iierorusllle liquor , & vrget fitk , accia- mant focij,Hum feruet opus , dum fumat menfa, dum in circulum bibitut , & con- trahuntur noua iura fraternitatis & ami- citioE, Baccho fanciente foedera , dum cla- moribus omniapcrfonant & Ixtitiae iiibi- Jo , iam porcapanditur ad peccatum , in- trarc iibct citatis pafnbus &ingurgitari. ni reuocent ^nx adiuM ft Deas panopliam fub ieceio . Puellaigicur armata virum fapie tem aduerfus omnes animi perturbatio- nes fearmantem, & viciis animoforti refi- ftentem fignificat:velqu6d virtutem fuis ipfius praefidijs inftruclam fatis efteintei ligimus , vti iam diAum eft. Galeam ha- bet crift3tam1h'Gapice j quod referendum eftad iudicium , & conftai,j/ 'v^^a vcl maxime fapiencis ccrebrumi aJj-u propu gnaculum animi, poriffimiim valeac : ha- ftam vero longam, quod orarione percu- tiateminus:Scutum cryftallinum viri fa- piencis magnam folertiam reprxfentat , quafeipfum haud aliter intus diiudicat» quam fi in fpeculo cryftallino ea, qua^ex- rerna funt,coterapletur.Sed illud Gorgo- neo capite terribile apparet , quod formi- dinis & terrorisimaginem elfe volut, qua alii pecTtori Palladis appingunt , quia fa- piens in pedore terrorem habet , quoad- uerfarios afticiat . Inde enim Tritogenia didam effe vult Phornutus , quodmalis terrorem & metum ingeneret.Pallium tri ^aUium , plicicolore tin(5lu,quocI fapientia fic mul- iiplex,feuqu6d tedta &operta fit, neque cuilibec feipfam confpiciendam pr^beat. Can- VdnopUn VMadis . Cur ar- matcu> Scutum . Caput Gorgonts in clypeo. 124 Andreae Alciati Glar/cO' T>raeones ladi cbfe (ranthr . 1 II. CaiKiHiisincocolor rimpticitatem rcfpi- tici aiucusinccniitens, vim fapientia: fiii- giirancem; piirpiircus fulgorcm penetra- rem. ^Afitv^fvw/r ideo eft , (po0epa,, }(5U -/jtpoTrnt yj^ S^eivaf eivS^piKH , qu od vcil- Juftriseft &: confpicua.YC quidam volunt, fic & formidabilis . Nonenim cam ca:fio5 habctoculos, vc acuce non videac : cpa. ydpSpiij.v ' vnde & op^et^ixlTt^ , n^oTT- 7iAeTi^ dida; remplu gjhabuic a Diome de poficum, nomine o^vSepKou a^vivAi . C^terum alii,& Homerus maxime , tra- dunc eam glaucis elfe oculis & cxfiis,qua racione huic confecrentur dracones,&: vlu hT, nimirum ob (imilicudinem ocuiorum.- acucinimoenim vifu eft dr3Co,& quadam cxcubandi vigiiandique vim habet,nec ve nacione capi polle videtur . Draconi auce limilemefte vircucem indagacriccm aiunr, cjua: diligeiitifTmic omnia perfcrucctur , iimecurque ftudio indefellb : ideoque ab acnco vifu illi nomen fadum, vc iam dixi- mus. Sed placec huc , non praster rem ta- men,accexere, quod perfpicuHocuit Po ticus Heraclides in allegoriis Homericis; i) SiAii Ttvof,ii iTvvicnoff i-rKvvy.6^ i^rtp , dSpnva, th ?^et,jjl ^dv 70, Toli hlZHTOTATQti 0 [J.y.afl T(t)V Koyi(T- lj.m StaSp^cra, . g dy.^iToKOf S^v znsrovTo. id eft : Haud fola , afi illam du&famHlA comita- bantur . Val. Maximus exemplum feueritatis me- morat in Q^ntiftio,c]ui vxorem repudia uit , quodillam in publicocum quadam libertina vulgari fecreto loquentem vidif- fec. Is enim maluicoccurrereincunabilis initijs culpas , quam perfedum fcelus vindica re. Itidem fecit Scpronius Sophus , non alia de caufa, quam quod vxor,igno- rante fe,ludos fpeian3?,deiuq; ApoUniis eiiam. Ex quo & Lyricus Pojta : Dianam tenerA dicite virgines , Intonfumpueri dicite Cynthium . Teuconum vxores,vi(fl:oie Mario.vc Veft^ ac Cereri dicarentur, a Confule aiixie con tenderutu: votoexcidentes, faucibus elifis commori pra^optarunt , qua pudoiis alea fubire. Tanto fosdioreillo , qui viginti fu- perftes fuerat vxoribus;eaq; cuifecundus & vicel^mus fuiflet maritus. Huius tanti Cu^odia thefauri,caftitatis inquam, cuftodinm fci- cafl-tatls te Poet? (ignificarunt per Argum illum, dijpcilis. cencum oculos habentem,vnic3e tamen iu- uencae feu mulieri pr^fe^l-um^eum tamen ob feminx asmulationem interemptum . Dequo Ouid. lib-^.Amor . Centum frote oculos, centu. ceruice gerebat Argu/s i ^hos vnus fApefefellitamor . Claudian fic : Argumfama canit ceteno lumine cinciu , Corports excubijs vnam feruajje iHuencam. Et Angerian.de eodem ; Argm 12,8 Andreae Alciati Argui eram prudenSy^ htheham lumh:a. centum , Centum fed rapuit lumina. luno mihi . Occurric viri egregij freqiiciis di; ^^ja, y.o^Kolf. citi . "^"^- ^cor- Ladlantio & Eiifcb. c]uam vt conHrmare (it neccfte- Tantumobiterad- monebo.quofdam Deos ijfdcm olim tem- plis & aris fui/Ie cuhos,vr Cererem & Nc pcunum, quodabfqj falecibi penconines infipidi finc,refercPlutarch.Sympof.4-Vc Dy^^ultt Herculem & Mufas , quia Euandrum li- terasdociiit Hercules , idem leHis eilin qu^ftion.Rom.Sic deniq jMercuiium iux ca Venerem ftaruere, vc ofter.derenc.matri monii voluptatein maximc o^acionis indi- gcre.itemciue Suadam 5: Gratias.vc inmic 1 ICiiC. ijfde aris fofiti . 130 Andre^ Alciati tiS rentcoiiiuges inuicem qua; vellcnt,perfua dendo impecrare debeie. Certe rcperioa- pud audoies quofdam G rxcos,nomiiiepc cuJiari Deos luiucuparos efle ^To7^ crjvvetclf ^iol^.His ciut^ ttplo cul- ^*^^ '^^ '^U^ } ^oi\)7i/^i^- Ait,Foe- ticam elfc a-vvvctov Philofophi:^, hoc eft , contubcrnalem, & eius quafi templicon- fortem.Quoddictum ad fummam Poeti- cx Iaudenj,qua;ijfdcm honoribusac Phi- lofophia donanda videarur . Fliccrgonon rmmeticd fimul iuuguutur Bacchus Minerua,ambo codcm patre nati,{lnc ma- treambo,bellatorcs ambo;ambo duarum prxclariflimarum lerum inuencoies.olei & vini.Videcur porro AJciaci carmen con Ew^/e- fichini ex lib.4.Epigram.Grx'corum, ^'^tt^fos, a.ycLKy.a. AiovJ^ra Tk-iijjov :\^i]va.^.K\ ell:: In flaiuam Bacchi iuxta A/;V;fm,T;;7,quod talcca: SHTTt 71 !70l , ^VVOV TrcLKKO.S'!} 7A yOLp etKOVTi^ XJIU ToKilLOl • 'TTClpA 701 «T' gVCtJ^OV HKct 'ttIvcu . ixi) Tpo^re^cjf , co ^cive , ^icov 'Trepi 7ola. lJiiTdi>.Ka> , "17^ t oVo/f "liiiKOi S^cu^ovi TM«^e ^iKco . yjjydp iixoi TroKiixcoy ^iKiov KKicos ' oiS^ev ATTCt^ IJ.01 i)aos J^/J.n9eii iiSo\ aTr aKictvoJ > YjjL y.tfiOTCov J^i zviiv iyiyvpctfttv • n [J.iV iKctlyi > a^jTdip iycoyKvKipoli CoTpvTiv ynxipitJos i'^ /J.ih ^S^' iTr' iiXOt iXil7ilp chS^lvcU t/Vg- TA// . KV7ct cT' iya IJ.ijpOV TctTp/OV.il J^i Kctptf, Quem dialogifmum fic Latio donatura rcperi ; l>icito , quid commune tihi cjl cum FalU» dchzamque Spictila funt illifcd tihi vincifxcYX . T;ilici ne temerl- Diuos Ipecfr^ntia qui.ras , Aduenai difturi quin cape z erbaprim. Belii mihi cur&,tuyn belli glcria,^ ifiud, India teftatur robore vicia mco : Prodefi lUa "jins fucco-frondentts oliuA ^ Foculafcd noBro munere l&ta bibti . Fer me nec genitrix zilos esi paff^ doloresi Femur ego folui,fed caputilla patris .. Nos ( inqnic Claudius Minos ) cundem hunc dialogifmum duplici intcrprctatio- ne expre(rinuis,quam hiCjLedor optimc* repra:fcntamus,vteriam alioru Epigram- matum Gr?corura , quorum non pauca fibi fumpfic Alciatusad fua cudenda Em- Minoi$ bIemat3,non vt putes nos cum arrifice no modejlidr bili Alciato certamen fufcepific, fed vt in- tclligas libera efle fl:udia,& non paru^ laii di fore vel in rainimis semulari meliores . Hoc gcnus verfionis mulros annos recou- didi,ea mentcne vnquam foras euolaret: fed ex amicis noftris plcriq; vim mihi-in- iecerunr, &r putauerunt efle fatius cderc quam perderejad excicadam faltcm.quoi aiur.c,audioforuiQ induiUum. Hic tgicar aui^aura* Ernblcmata_>. 131 erfio Mi lois . animuin,non carminaiado,qiiaj fierimiil to meliora pofliinr. 5ed quocunqj resab- catjid contentioDis genus fi tibi probatur, aut non prorfus impi-obatuijnullum mi- hipalmaruim depofcoliberalius . Verfio igitur noftrahxceft; Dic , quid tibi commune [eft] cum Palla- de?Nam ei iacula , Et bellaitibi vero placet copotationes. Ne tcmer^ , 0 hofpes , de dijs talia fcru- teris, Sedfcitoquibus [egonoff.inibus] fimi- lisdea: huic fim. Etenim mihi bellorum amica [eft] gloria : hoc fcit omnis mihi Orientalis domiius Indusab Oceano. At certe hominuro genus donis ornaui- mus:IIIa quidem oliua, Ego autem dulcibus racemis vitis . Q^in etiam nec mater [niea] propterme dolores partus perpelTaeil : Sed folui e^o qnidem femur paternum, illa vero caput . §^ici commnne tibi esi cum Tallade ? dic age,namque illi armft . 33 'Uta ^ Pliniiis Iib.i5.ait,Vino ali vires, fangiiinc coloremque hominum, & mentem augeri cu nobilioribnspartibus . Gelliuslib.i y . cap.i.ex Platonis fcntentia,vinum ingenii fomicem efle rcfert,virtutisque incitamen tum,fi mens&corpus hominis co flagret. Qnoci quidem male a nugatore quodam citatum fic cmendat Gellius.- 5cd enim , inquit in primo Sc fecundo De legibus , fi^enM ^^^^ yiiiic ncbulo opinabatur, ebrietatem Ut. iftam turpilfim3m,qua; labefacerc, & mi- nucrc hominum mcnrcs folet, laudauit : fcd hanc largiorem paulo, iucundiorem- que vini inuitationem,qu3e fieret fub qui- bufdam quafi arbicris,& magiftris conui- uiorum fobriis,non improbauit : Nam & modicis honeftifq; inter bibendum rcmif» flonibus refici integrarique animosadin- ftauranda fobriecatis officia exiftimauit : redditque eos fenfiro Iseriores , atq; ad in- tentiones rurfiim capiendas fieri habilio- res.Hasc Gellius.Hinc illud vulgo tricum ttr Bac^ cmanalTefnfpicor: Vinum acuit mgeniu . iut Commodc itaq; a.yA\fxet proponit Bac- iliof ea ^^^^^ PalIadis,eodem altari eredis,vtni- ' ara lo "^'i'""' ^S"^^'^^^"*' P^"^^""^ incremen- ^ritur e/fealiquod,fi Bacchi,id eft,vini gene- ro(i,fed moderati, vfus accefterit. Etcnim vijium promptiftimum habetur libere lo cjuendi tanquam calcar ; itaq; & vino £a- cundiam & inuentionem tribuit Plutar- chus.Et Ariftoteles lib.S.denat.anim.P/ic tacum loquaciorem fieri putat,fi vinum biberit.Adhsec tnniu^ ipfepater num^uam nijipotttsad arma^ Troftluit dicendo—i* Et Afifchylus poeta clariflimus , nonni/I inter pocula tragoedias fcripfifte fertur . Alcasus & Ariftophanescomicus vino ma- didi pangendis inuigilabant poematis . Quid plura ? Narratur & prifci Catonis farpcmerocaluifte virtus. Difcrros autem ▼inum facere,ex vulgato illoconftat: Toecundi calices quem nofecere difertum . Fomesenim eft,& incicabulum ingenii vir tutisque, vc Cretenfis ilfe iadabat apad Gellium lib- 1 ^.cap. i.Pr^terea vinum ob- liuionem malorum niducit,fomni author cftjCriftitia: folatium adfert, imo taquam tita vinumefthominibus. & quainam vita cft homini quac dcftituitur vino ? Hitic wBa^ olim Bacchoeffigies pueritix tribuiafuit, 0 quod vinum potum curas & folicitudines animiscximcret, hilarifatcmq; quandam • animisinducerct,ctiam ipfis fenibus,quo- f^/^ ^ rum corpusdum permcat,calorcm & fpi- ^ citusauget,vtinde recreatis viribus,qnafi interpolati reiuuenefcerc videantur.Vndc vinum a Deo hominibus tributum Plato, fcribit, quafi remcdium aduerfus fene- dutem . neque Mordaces aliter diffugiunt folicitudines , ^luupoflvinagrauem militiam, aut pa/t^ periem crepat ? aitHoratiuslib. i.Carm.Od.iS.Etlib.j^ Ode ii.ira amphoram alloquitur.* Tu ^pem reducK mentibm anxijs , Viresq; ^ addts cornua pauperi , Pofl te neq-y iratostrementi Regum aptces^neq-y militum arma , Qu^o pertinct ctiam illud Sapicntis Pro« ucrb. 5 1. l>ate ficeram mcerentihu^y^vi' num ijsyqui amaro funt animo.Bibant^^ obliuifcantur egeSlatis fu& , ^ dolorPS fui ampltus non recordentur . Nam vtgrauis cft Socratis apud Xcnophontcm fentetia : Vinum non ahter mcrori mcdetur,quam mandragora homniibiis .• Ijeticiamqj non aliter cxcitat,quam olcum infpcrfum igni flammamadauget.Haudigiturimmerito vinum axcTwr 6vi)o-ieo^, id efr, ab emolu^ mento feu iuuamtne dicflum exiftimant , iuxta illud Homeri Iliad. 6. ovria-idLi AiKi -Tr/Hsr^ct/. hoc cft . luuamen fentiesfi biberss. Sed & nullo magis ftimulo concitatur Ma fica,quam fuauis viniguftu.Ouidius: non ^ carminayvino Ingeniumfaciente, canunt . Et Tibullus.* llLe liquor docuit voces infieBere cantu , Mouit ^ ad certos nefcta mebra modos. Non polfum prsecerircquod fcribit Athe- iiasus Dipnofoph. lo. cap. i^.ex Polybio, vinum mulieribus olim interdictum jcau- (am vero zdiic'n:}^ ToS^AypOf. Quidam fic vercic; Memhrifragui Bacch'M, cum memhrifra' ga CytherAa , Troge?ierartt nafa mehrifragd podagra. Sed ne ego Germanus,dum de vino lacitis snedilfando.Iargius infudilfe cenfear,pr2C fcrtim quod abfque exemplo raeorum Commentatorum idagam, Minos cnim fatis breuis in vini laudibus efl : Sandlius quoq; tali munere fuperfedet,ne vinofiis tiguatar, vt qui a parentibus quafi haeie- 4 ditario iure acccpiffe fatecur.vteflet abflc mius : Adducam ex temperatiore gentc quendam , qui vinilaudes breui compen- dio, fed prolixaelegantia eft complexus i qui fic can it : Vm,fangue della tervL^, y^^- Vin ptu caro a mortai.che' l fangue uero: Bcnedetto il primicro , Che ti trou-^.Ver te s ardifce ingHerrsLJi E fi fla lieto in paccj-, Difcacciator veraccj T>e l' humana trifle\z\-i, Etefor d^allegrezz^L^. Liquefatto rubin,tenera gioia » Ch' entrata a' noflri fejii Altra gioia inutfibile diuieni . Vinura igicur eft,quoJ robur& viresho- mim addic.eafdemqj mox adimic: vnde & a vi nomen traxicjacnic ingeniuni, liberac , cor mecuiprimiim ex tellure gignitur , a fole coquitur;& quamdiu ligneis vinculis coercetur,nihil horum pr» efl Bithyramhm^fi hihat aquam,'E.t,Aqua bibens,nihil boni parias , Sed hoc Emblemacum Salomone conclu Ao:E.xultatio animA ^ cordvs vinum mo' derate fumptum • ad iucunditatem enim creatum esl,non ad ebrietatem,qHA te vita defraudct , i Emblemataj . 155* Prudentes vino abftinent E M B L E M A XXHH. I. V I D me vexatls , rami ? fum PalUdis arhor : Auferte hinc botros \ virgo fugtt Bromiurrt • COMMENTARIL ST E r oleaarbor ramisfais,& perpe- cuo fiio virore decora,ad ciiius radiccs implantara fic vitis , qu? fiirfum ferpen- do palmites fuos cum oleje ramis im- plicec . V I D E T V R \i\C ^(tKlVO)S"HV > SupC- riorietiim dixic epigrammate,eum,qui a viiioabhorreac , haudquaquam prudctem cuadere: quod ratiouibus aliquot , fi non omnino nece.'rariit rov v^v ifJLTstfJt^srf^^v. hoc cft,vinum diciturab co,quod exifti^ mationc ac opinionum vanitatc mcutcm oppleat.EtPlutarch.de tranquillicatcant- ini .* Vini &carnium plcnior vfiscorpus quidcm yalidum yachlccicaqifirmitatcfa- cic Romulus fobrius . RomanA matronA vinU noYt attinge^ bant» §^ibus vinum in terdice- retur . Vinie vn- de diStU , Andre^ Alciati. cir.iirimiim veio imbecillum & fiagilem. ErOuiJuis: Nox, & amo^, vinumci-^ nihtl moderahiU (upident: Illn pudore vacatyLiber,amorq; metu, Propertias : VinofcT-ma perit,vino corrumpitur Atai, Vino fApe fuum nejcit amica virum . Prouerbium vetus t?i,Animaficcafxpien tijftma . Aii veio etiam conciliabimus ad epigraphcii huius diftichi Plautinu illud? Non viinim moderari.fed viiio folentjqui cuidem pfobi funt. Retuli paulo ante monitum Polybi) certe graue,A«6'3-e7i' gV/f tr.S^Cvctrov 7y)v yvvcuKA ^i^actv oJvov,^tx[ iion poflejVt quaj vinum bibciit mulier.la- teat. Bellc coiifentit illud Varronisex Aga rhoiicrVirgo dcconuiuio abducatur ideo, (]u6d maioresiioftii virginisacerbce aures Veneris vocabulis imbui noluerunt . Dio- nyfiuslegem primiim a Romulo fcripta fuilTe teftatu rlib-i.de prohibito temeto f^j , ^ minis Vinum fiquidem ,iuxta prouerbin , lac Veneris dicitur.Ouid.^ . Artis; Veneris, Turpe iacens mulier multo madefaSlx Ly&o , "Digna efl cocubitus quoslibet illa pati, Virginibus deniq; pr^efertim facris ,im6 &omniadoIefcenti , virus & toxicumeflTe vinum , adhortaturegregie D. Hieroiiy- musepift.44.Si experto, inquit,creditur , moneopr?cipuc,vt virgo,feu fponfaChri fti vinum tamquam venenum fngiat; ha:c aduerfusadolefcentiam prima funt arma dxmonum . Vinum enim 6c adolefcentia duplex incendium voUipratisrquid oleum flammx adiicimus ? HeciIIe,& redefa- ne;Na Vcnusin vinis,ignis in igne fubeft. In ftatuam Bacchi . E M B L E M A XXV. bl ALO- Embletnatci^/ 135? DIALOGISMVS. BACC H B pater , qurs te mortaVt iHmme nouit , Et do5ta effinxit quis tua ?nemhra mann ? Praxiteles qui me rapientem Gnoffida vidit y Atque illo pinxit tempore , qualis eram . Cur iuuents , teneraj^ etiam lanugine vernat Barba , queas Pylium cum fuperare fenem ? Munerihu6 quandoque mels fi parcere difces , lunior , & fbrti peciore femper eris . T^ympana non manihtt^ , capitt non cornua defunt ; ^ij4ps nifi dementeis talia figna decent ? Hoc doceo , noBro quod ahufus munere fumit Cornua , & tnfaniis mollia fiHra quatit • ^ljftd vult ille color memhris pene igneus ? omerh Ahfit , an humanis vreris ipfe focis ? Cum Semeles de venire parens me fulmine traxit Igniuomo , infecfum puluere merfit aquis , Hinc fapit hic , Itquidis qui nos hene diluit vndis : ^ui non , ardenti torret ah igne iecur . Sed nunc me doceas qut vis mifcerier ? qua Te fantts tutum prendere lege queat ? ^uadrantem addat aqua cadunt ? COMMENTARII. AS T A T fimulacrum Bacchi vitibtis incommoditaces & damna,qaa: tcmulen- circdmfeptum.forma iuuenili , im- tiam confequuntur;nam ex immodica vi- berbi,nucla,rubea> fronte cornuta, capice ni potioneebrieras>ex ebrietate furor, quo hederis rcdimita,manibiis tympanum pul nihil vel miferius^vel exitia! ius viden,ne- fante . dum cogitari poteH:. Deinde fumendi vini N o N cxvno loco fumptum eft hoc legem quaudam prasfcribic, omnibus vti- Emblema,multaeaimconcinet,qu3efpar- lem.Sc plan e neceflariam • Bacchus qui- fimalibi leguntur.Nos omiiia fingillacini dem iuueniseffingicur , quod vino hilares diligentcraperiemus, nequid incercurbe- homines fianr.iidemqj annos quafi iuueni tur.Argumentum vero epigrammacis ta- les feruent,!! fobrie vtantur eo Dei mune- leeft. Bacchicas ftatux proferc gV;//u9/oy re. Tympanum & cornna cidem Baccho per Dialogifmum,quo demonftrac tribiiuiKiir,ad ftrepitiim & furorem indi- U €and iim 40 Andreae Alciati iir. Praxite- Afiadne d B.iccho candaa=i,q«i vinolentiam confequilbleac. Ignciiseft feii nibeiis,ad vini natiiramde- fignandam.qiiod nifiaquamifceatur, non fecus acqi igiiis pra:cordiaadurit,cbrieta- tem & furorem inducit. Itaq; ad extre- mum.quocquibusve vini fit vtedum men furis prarcipic. BACCHE pater ] Cur Baccho Libsri patrisimpofitum nomenfit, Plutarch- ex- plicat;c«^fitA.. p(i){xcii)(.av librorquod nimi rumbibentibus libertacem ingcncret.Noii nuili enim per vinolenciam liberi 5c fcro- cesefficiuncur: auc quia liba exhibucric . autquodilleapud Hleucheras vrbcm B90 tiajjEleutheiius.id cft, Liber appellaretur. ^glutste mortali lumine] Qj.iis ce liomi num aliquando humanisoculis vidit,cum fis Deus.?Ha:c ad figmeiuum . Nam nefas olim fiiicDeos fuiffe homines putare. Et do£ia ejjinxit] Qn\s te pid:or autfta tuarius arce fua tam aH-abre cxpre/Tic ? Praxitelesyqui me,^c ] Id Pliiiiusatti- git incer plurima Praxitclis opera lauda- tiffima lib.3 4.cap.8.0riudus hic celebris arcifexex ea Itali^e parte , quasquondam magna Gr^ecia dicebacur,& ob artis excel lenciam ciuicate Romana donatus . Rapientem Gnojftda.] Anadnen intelli- git,Minois Crecenlium regis filiam,qu3e Thefeiamore capta,Minotauri necandioc cafionemei pr3ebuic,ea legc, vc fe vxorem duceret . Sed eam Thefeusin infula Na- xo,qu2e Baccho facrata e(t, fomno fepul- tam periurus reliquic,cuius mifercus Bac chusjcam fibi connubio iunxit,quam inc^ lo raptam, Coronam Gnoffiam appellat . Ouid 8. Mccamorph. Cur maentSyO^c] Ouid.3. Faftorum.- Siue ipfe puer femper iuuenisq-^ vidern j media esl Atas inter vtrumque tibi . Etin Mecamorpb. Ti.hi. enim inconfumpta iuuenta, Tu puer Aternus.tuformofiffimus. . luuenis ideoeffingitur,qii6d ad iuueniles annos mollicer cranfigendo*; maximecon- feratjfi parcius,&, vc deccr,fiimatur : vel quod hilares & Uccos ficiac . Gyrald. Synrag. 7- Lanugine uernat Barba] pilis molli- bus , a lanas flmilitudine , vt eft in malis cotoneis.Marcial-lib.i- Dum tibi vernaret tenerA languine maU. Hinc ager vernans.hoc eft,pulluIans,flo- ridus,viridis,l«etu5. ^eafpylittm ctt ftipeYOre fene] Alhidit ad Proucrbium,Sc»^«? vel nolente vinum faltare compellit. Vndc ctia tritum illud.° Vinum facit vetulcu leuiter falire , Xf ditefcit pauperemyclaudum facit irct Mutn dat eloquiumyfurdisq; audirtjt Cui conuenit illud cx Athcnajo : On^of "m ^poviovTcti eV dppoffmiv dvet- /2cth^H . id eft : Infanire facit fanos quoq; copia vini . Hucfpedatquod Plato De legib. i. ait: no lolum fenem fieri bis puerum,vcrura etiam tcmulentum Perfcnem Pylium «ru- ViicJ^o^tKaffCcn&m quemuis fapientem ho minem incelligic , qualcm Neftorem Ho- mcrus celcbrac in Iliade. Qu^cm tamcn lo- cum de Bacchi iuuenta non de vi , fed de Sacchi ascate & cempore intelligendum cftc mihi 9f*uenM . faciie pcrfuadeo (ait MinosJ cum loan. Fratre.viro fane dodo:mirari enim po/fit aliquis Bacchum iuucnem fempcr videri , cum (itilleNeftorc annofior. Na & apud Lucianum lupitcr ridet Cupidinem , qui fe pucrum clTc ia6let,cum fit dp^^crepof TohO Ta/cfcTsVsf. Qu^am gernianam cx- ^ plicationem lubens admicco, vt cruditara dignamquc,quaj probetur omtiium calcu Jis. Dicicurautem Ncftor Pylius fenex,a * PylojOppido in Peloponnefo in Mefenia verfiis occidentem a Neleo condico,vbi regnauic. Ouid.epift. Heioid. Pylonyantiqui Uelcia l^eBoris aru(t , Mtftmusyincerta eflfama remiffa Pylo . Porro Neflorea feneciay iam in prouerbiu Neflorea abijc, de fenibus viuacibus.Sed non tot an fenecla, nos vixiire Neftorem,quoc vulgo crcditus eft,facile quiuis coijciet ex QujSeftionibus Porphyrij fuper Homcrum,cum dinTerir, quid fit yiv^di . Eft autem yivzdy fpacium TiVid^. triginca annorum, id eft,pariendi ac gene- randi perfe S"' iiS^n «Ti/V ^jLiv yivtcu ^.ipoTrojv aj/- Qp-OTTCOV i(pQlct,pro dieijfed hic fcru pusmenihil moratur • In appendicibus Virgilianis: Compedibu4 Venerem ,vinclts conBringe Ly&um , Ne te muneribus l^dat vterq-yfuis. lunior ^c] Duo prajftac vim vfus mo- deratusjfloridam a:tate,& vires corporis . Tympana non manibu6 \ Tympanum (ait SaiKftius) inftrumentum erac ex vna pavte membrana claufum,intus vacuum, quod baculo pulfatur : vti eo folebant in facrificiomatris Deorum.Huic fimillimu clTe videtur inftrumentum ilIud,qiio Ae- thiopes nunc vtuntur in noftra Hifpania , praecipuc iii locis maritiiuis . Eft quoquc Vympa^ tympanum inftrumentum, quo faxa ful>> uehuntur,alio nomiue yfpcf^vos,id ^{\,griis. Sic iUe . Tympani defcriprio extac apud Suidam>quiin \c^bo Tympanatfic fctibit: Indi tubacloco flagella quariebanc , habe- bant &c tympana horribilem quedam bom bumedentia: quaj fic confeifta erant . In abiecis (Lipfius palmcearborisjinterpreta- curj ftipirem excauatum nolas fiue tintin- nabula ex orichalco inferebanc,& os dcin- de vafis taurino corio obtegcbanc, acq; ica tympanum id inalrum ferebanr, concutic bancq; inacie.Tum qux ineo eranc tintin- nabula,& maIta,(Sc magna,arq;intus ino- perto fonantia , obfcurum Sc niconditum cdebanc fonum,mugitui non abfimilem . Fuicergo tympanum illud infra rotun- dum,fupra planum , atq; ibi corio obdu- (5lum,quod bacillis pulfabatur:qualia suc hodieequeftria noftra tympana {Heerpaug gen) quanquam etiam ligno cauoex vtra- que parte pellem obdu6lam fuifle fcribat Ifidorus, id camen inftrumenti genus noii tam tympanum, quam Symphoniam ap- pellans • Tympanum luxuriajinftrumen- tumdicicur;a Iiiftino.Iib.so.Sufpicor Bac Tymfn- cho tribui tympanum,tanquam hilaricatis 7mm ctir fignum notifljmum , vel proprer ftrepitCi adiunciil incondicum.quem edere incerdum fblenc, Baccho , qui vino func onufti . PKuarchus de Pco- lcm;eo Iuniore,qui temulentus in palatio» tympano complofo obambulabat : Graue» inquit, calamttofum fi Cleomenes ope- riretur otium dijfolutum Regts Cybeleij prAfiigiatorts , vbi primiim iUe tympanum pofuerit, V71CL^ ToemineA voces , impulfaque tympanapal- mts . Concauat^ sira fonant > longoq; foramino buxus . Capipinon conua defunt] Ouid.in E- pift.Sapphus : Accedant capiti cornua,Bacchus erts . Nam prius ab Orpheo in Hymnis Kipco^,yju S^ta^pc*)^ eft appellatus. Hoc Bacchtt' loco admoJiendi mihi funt Philolo'- corntitic giji Bacchum Yeteribus }ttpdt,a^o^ov depi^ quidfin^ i^z Andrejt Alciati fbiim, ideft:, corniitiim, autcornigenim: vel quod pnmus racionem boum copu- landorum ad agriculturam inueniirecreda tu r : vel quod eius pater Ammon cornutus colcbatur.Plato aliamcaufam hiftoricam letulit z. Legum, & poft eum Athen.tus Dipnoroph.i.Olini folitierant in capien- dopotu cornibus vti pro poculis hiiic ver bum y,ipa.7cu,^io,vinumfHndere\S>L Kpd- 7iip, quafi KipetT>jp,(]\.\od a nomine yJpetf deflexum e{\ . Pompeius Fcftus ad mora- lem fenrentiam acccdit,qu6d qui temulen ri runt,ade6 inteidum truces apparent,vt cornua habere videantur.&' Scholiaftes Horatii ad Odam 19« fecundi Carm.ibi, Te "jidit infons Cerberus aureo cvrnude» corum . aitcoruua Bacchotribui roIita,quia cbrie tasarrogantiam & audaciam gignat.Vnde quj bibit plus nimio.fi foluatacuta: verbe la hngua^ , liberius notum ignocumq; fe- rit,& arcana fiqua tacenda fufcepiceffutic nunodeleflu. Oir igitur Bacchus cornu- cus,dequcprimo vfu pocuIorum,qui c cor nibus eianr,qua'dam attigimus . Certea- - pud Xenophonrcm legimus , G txcos non (.nvnets ^^1^^ corneis vfos poculisi& Nicandri inter- zjt focH- pj-ctes nonignorarunCjCiim nondum apud i.s vite' gentes vafa excogicata efTent . Nofterhic ' • fuomorc ad moies & Philofophiam refer- le.quam ad hUloriam maluic . Hoc doceo, nosiro quod abufus &c.] S\c Plinius lib.15. cap. i- Vhio modico nerui iuuancur.copiofiore Ixduntur,fic & ocu- li.Stomachus recreatur.appetentia ciboru inuitatur , triftitiae cura hcbetacur , vrina &aIgor expellicur , fomnus conciliacur : Cocra, fi nimius adhibeatur vini vfus,bel luina cornua capefruiius,& in furorem in- tolerabileni noununquam ruimus.No nie fugiebar,vnde vini,Tis KtLTtOVTOiHS ToVw/^Ctj i^TTAVct-lSrhiH Ket^ Emblemata 143 K* IVgA j(5UTA fj,iuv6{j.ivct: Vino in cor- pus defcendente,(tfcendunt verba improba ^furiofa - Molliafislra.] Ebrius ad miidcam , vt afimisadlyram. Siftro diilci & fonoro inftrumento iii facris Ifidis vccbantiir ve- teres. Martial. H&c quatiet tenera garrulafifira manu, Ouid. de morteTibiilli : ^imd nos facra iuuant , qutd nuc Mgyptia profunt Silfra? r De Siftro.Pierium Hieroglyph.^S-diligen ter euolue. Inftrumentum hoc jeneu fuit> curuumadlebetisformam , vt Plutarch. commenrario dc Ifide retnlit; circum erat paruaquxdam cymbala feu tintinnabula, & in eius parre fuperiore fculpra eratfelis humana facie:in iraa ver6,figura Ifidis & Neplithys . Eft autem ftftrum Graeca di- 0:10, , a (THco, quatio, crepitaculum fignincaHS, vt ait magnus Etymologicus . Dicitnr & o-yi^rpov, per iuMolliafifira, di- xit,non tam ob id , quod fiftrafint reipfa moIIia,qiiam quod homines reddantmol les & erfoeminatos . §luid viilt ille color membrps,&c,'\ Nu da fiebant Bacchi fimulacra,inquit Phor- nutus.vt naturam vini oftendercnt, quod arcana deregat.Horar. i.epift. ^luid 710 ebnetas defignatloperta recludit. Quade caufanon immerito vinum dici- tur dulce tormentum , quod potentius quam vliusequuleusautfidiculae fecreta cxtorqueat. Vnde Reges dicuntur multn vrgere culullts , Et torquere mero^ que pro^extjfe lahorant . Rubedoaurem colorem fatis indicat,hinc quecognomen Ignigen^e habuit . Strabo lib. 13. Habet cnim vinum ( vt refertcx Eratofthene Suidas^ xqualecum igne ro- bur : vbi hominem fubierit,conturbateu, ceu Libycum mare Aquilo vel Aufterivn- de quoqj prodit ea , quas latent in mentis recelTu,& virorum animum in vniucifum concutit. id eft : oTvo^ toi Trvpi l^ov i)(H fj.(vo^ , gy^" dLV gV eivS^pa, gA-S-H kv^cuvh cTe Qict ht^viosAV cikct /Sopri^ , voto^ . S^i KiKpvyJv ct ',igneus ardorerit . Bacchi natiuitatem & res geftas videapu4 Homerum in hynvnis Bacchi,& apud Oiii dium in fine ^.Metamorph. Extat & Or • phei hymni in eundem. Fabula fic narra- ^^^^^^- tur:Iupiter captus amore Semeles,filia2 re ^^^^-^^^ gis Thebarum ,eam grauidam reddidit ; quare luno irata.vteara demedio tolleret, formam vetulx afliimpfit ,eius nutrit^**^ adeamq; accedens perfuafit, vt experj?/' • tur,an lupiter vere &exanimo illamjama ret:idq5 hoc modo.ab eo aliquid magni pc tendo , nempe velit talis & tantus fecuia. concurabere.qualis & quantus cura luno. ne coniuge fua confueuifftt.Semele igitux experiri volens fvt funt mulieres illius rei, prajferrim noux,cupidifiimae) fummope- re petijt.IupirerautemSemele iurauerar, fe quidquid ab eo peteret daturum ; ideor que vt iufiurandum feiuarct,illara flagra* ti fulmine occidit adhuc praegnantem.- in- fantulum autem nondum maturnmpar- tui»ex venrrceius fumens, femoci fuo im- pofuit,ac taradiu fouit, donec menfes raa- ternos compleret . Ouidij verfus deortu- Bacchi hi funt : Im ;^fe5ius adhuc infans genitricis ah alua £rtpttur,pat^rioq; Uner (fi credere dtgmwi^ Infuitf^ 144 Andreae Alciati M3Y0. vions B.tcchm l:-7j.rode|(icu oibis ^-cap. 7 de India (ic ait; Vibiiim,qius incoliinc, Nyla e(l clari(nma.& maxima, moncium Meros foui racerrfamam hiiic prxcipiiam habeiu,qnod ui illagenitum in huins fpe- cu liberum aibicrantur clfe nucricum.Vn cis autoribus,vc fcmori louis infu tum dicerenc,auc materia ingelficauc er- ror-Sic ille. |Uj?poVautem,id eft.w^w, co- xam'(eu fcmur fignificac ; hinc dittus e(l Bacchus a Poecis Dithyrambus, 'TrcLfU. 7o cur Di. S^vo Svpet^ (6{)vcu,\d t?:,qii d duabus ianuvs thyrdbus eArim>;hoc cft, vcero Semeles, & louisfe- dicius, more. Quamuis ali j Dichyrambum di- clumexiftmienc^quafi Lyrhirambum , vt eft apud Pindaium , quod lupicer illum afluifletfemori, ac mox co in lucem pro- diturcinclamaflec^Au-S-/ pAy.y.£t,?vudt pa,y y.ct . ac Ci dicai-.Solue fururam,folue futu- ram . Vel quod fecreta promens os dithy- ron faciac > nam eidem loquacitaiis ratio- Jie picam facram eile prodidere . Plinius eadem ferc,qua2 & Pomponius iiarrat , Jib.6 .cap.zi. Nec non, inquic, & Nyfam vrbem pleriq; India; a/lcribunc,moncem- c|ue Merum Libero parri facrum,vnde ori go fabula: louis femine cdicum.Hasc PIi- iiius.Phcrnucus aucem inlib.de Nac. Deo- rum fic inquitilnfutuseftfemori Iouis,vt partusimmacurus ad macuricatem & per fedionem vcnirec. Quod vinum pedibns (qiii per femora fignificancur ) calcacum 10 V djv^t- a,lcMim digeftio & concoclio non eft vfui tu &intcf Deos rcuilu: fic c!^m pacria mea minor clTcr, qudm vC capeiec Philofophiim , boniis qnifpiam , fiue Deus,fiue GeniHS,Athenas, in locum fortunaciorem commodioremque me cran ftulic, Sccxt. Porro Bacchi nutnces,vices incclliguncur , quas Lycurgus pepulic per montem Nyferon : quia confuetu- do fuit afteruandi vini caufa admifcerc marinam aquam . Idem videtur feutire Athenajus Dipnofophift. ii.cap. ^.quo loco rationem reddit, cur Nymphsedican tur Bacchi nutrices,nempe quod aqua im mifta vinum augeat,& temperet.Prifci aii tem illi loui duas nucrices, lunoni vnam , ApoIIiniduas.Baccho plures accribuerfit, quod oporteachunc Deum pluribusnu» tricum Nympharum menfuris manfuefa- (5lum efteac domicum. Referam huc lepi- dum Coelij Rhodigini Epigramma,quod, nifallor.e G ra:co confinxit; Ardenti6 Semeles audes puer excidit aluoy Ardebatq^ vno mater ille rogo . Et spes nuUa fu^ miferA fuccurrere matri. Atpuer in fiamis non tame vfius erat ; Ogygis occurrityfed non prius attigit illumy Succubuit mults, qud louis ignis aquA . Ignis abityfed non abijt vis ignea prorfus , ^iq^ cutifummA parcity in ima furit . Nympha igitur procuUO puerum ne tangi- tOyclamat , ^^ifquts esyignts enim cfi, niprius im^ brelaucs . Hinc fapit hic, liquidts c^c.] Qm>d e- tiam admonebat Plato, Bacchum temulcn tum Deum fob rijs Nymphis temperandu efle,id eft,vinum aqua mifcendum . Huc facitillud Plutarch. difputatione, An feni regenda Refpub.Aquam mero mifcemus, quo Deij furentem (wt cum Platoneiftuc) fobrio altero caftigatum tempetemus . C0{ iplf]yiV TTAUT&JV iTTi 7^ fy.iyVVyiviS TT^Cf v^ Ta J^cuf/.ovta fxctAt^ct avvii- vcu , Tov R^py.riv TU ^ioyv70> avyKet-^t- ^'pycav i ^oyuiV ti^i^vcriJLctT^ 'TicTO) cv' V(ILVdL-)^MV. 1 Btcchi nutyius i AquA peradu vinum Emblemata-i; Hf num U iam iorem t . if^ efe (s vini. VAyA)Ja9 . Videris mihifacrA rei tenere optime rationem, qui cbiungvs 'Ba.ccho Mer turiums^ dratio^iis condimentum poculis admifces . Eiiirdem lege qiiarftionem pii- mam 5ym pof. 3 -Hiic facic iilud Antiiioi.ui fayi)i', apud Homeriim Od^^^T (p- l^ActTTTHfo^ AV fjLtv ^ctv^ov e\yi ,f/.>i ide conf^quatnr:if ya,^ oivoi taZta, «■'(^6 0 iSovva-oi^^otci , t6 S' Ay.iTpOV Tiff '7rocri(of,\m t6 pripA t? KAKct)^ eyovTo^ t^U^opH^yccr-T^ AZpATii ' CS" i{J.[XiTpct ^lv/i , ihApcoTipoi [j.tv , YiS^icov yivoiT tiiv id eR: Non enim vinum hocneq; Bac- chus facitfed immoderatus potus,^ vltra qjtam decet , ^ fatis efi . C&terum fi quis moderate bibat,hilarior quidem iucun- diorfieri folet . Theocritus Eidyllio 13. a Bacchodari hominibiislajtitiam &dolo- lem ait ■; o7a S^tuvvoso^ i^coyJ AvS^pdUJt ■^py.A du^^oi ' Apud Euripidem BaccHi verba runt inte- ritam minitantis Pentheo,a quofecotem iii renferat : Agnofce Dionyfiumfilium lo- uis , quifi eius aucioritatem s^eSles , Deus eB vehemejitijfimus yidemqi hominibus mi tiJfimus.idciiiyv&xTiTcu cTg t6v A/aVA/o- vviTov , oi -Tffi^pvKev iv ^(kh 9^6$ S^hvota^ 70f , oivdpcoTrotiTi iiTncoTATOi. quod di- (ftum eft: pro m oribus v teiitium:qui enim fapiunc,co moderacc vtiintur: quifecus , furorcm Bacchi (uo non leui malo expe- riuntur.Ecid explicanc duo yzxhZyyJ.piMA yjfl ^''^(^oi, ex verfu Theocrici a nobis ad- duAo.-quorum prioris a Maronc vis expli cacurad finem i.ABneid-vbi dicicur , ir.] Qu»- drans eft tertia pars afTisjfumitur pro va- fe.quod cres cyathoscoiuiueat. Si vis fiii' quit) fumcrccalicem vini msri, gdde illi tresaquxparces. Caljcem autem procya- tho po(uit,Cyarhus antem idem cft-,quod vncia;ficq; conftabit lcnfus iuxta Hefiodi pr^ecepnim,quoadfrugalitatcmadhorta- tur homines,Iib.2.Georg, Kpmif 7 AiVAi eiTOpfvTit wV ee9«- Tph vJ^etTOf^^rpO^tHV , 70 fti Ti7Ap79V hf^ev ohis . id efl ; Totihus ex liquidif femperqifluetibus adde Tres lymphA partes,vini non amplius vna, Hnnc mifccndi modum noii attigit Chi- Jiadum aurqr ^ in Proucrbio quin^', AUttres,auf ne quater. quem vidc . Neq^ Ccelius Rhodig hb.iS. cap. ^^ quamuis inulta vterq; deuinJ fymphonijs adaqua do^liflime difputanerint.Eft & epigram- maGraecum Hefiodica» fcntcntiac coinic- fiiens, inccrtiautoris : BttK^^ fXSTpOV apt?^v , 0 fj^tl TO^O , ^)]^' t^tt^jrov ' fV/ ydp a AtJi-HfcuTiOfy ii fjLAvittf , ^pH KpiVA[J.iVO{ 7pl9t VUfA^eUf 7%7; ^r/O^/, « oi-rt' ^s. Saujf» oder entlaujf, 6 rcmpora?Quis ?cr6 Scytha aut Thrax immaniorcs legcs pt^feribcretJScd hoc parum crt,nifi dicat; Aut bibc^aut hunc canrharum,quatus eft, ui caput impingam tuum.& ita non raro cx compotationcfit monomachiarficenim affuefadi (fcu mauis,a fuc fadi) funt.Do iwitiusNcronis pater,omni parte vitsede- teftabilis , documentnm furoris fui ctiam hac in rc ecIidit,occifo Liberio fuo.honefto yiro,quod potare quantum iubebatur»re- cufaret. Alcxandcr Macedo Promachum bibacitTimum homincm,in vini certamine vidorem , ralenti corona donauit , tribus tantum poftea fuperftitem dicbus:ip(c rex ad duoschoas, feu duodccim fcxtarios (6 tegiam & egregiam laudeni? ) proceftit, carteri cun(.^i,vnus & quadrag]ncd,etfufis vifcciibus propemodum (pc».^antc rege crepuerunt , & potando fpiritumcru;^a- uerunr. Sed placer Eubuli Comicijqucm citat Athenaeus, Icgem conuiualcm luic appouere . Loquitur aucein Bacchus vt TpHj-^cdp [jLQvotf KpATtipct^ iyKtpetvvvto . Totf i^v^ifipov^ffiv ' TeV //gV vyt€ivel luden verfu, - Vel poterat cura foluere corda graui. Cui poeca: non bcne fano refpondk vif muIcifciusPicrius v^aleiianus, hoc liiwato hexafticho : KhVO^ efflTiVaAf K 0/VOTpo^OV OfJLpAKet pfgyil Yg. O f ^Aki TO CtKV&AKOV r.[d.t&Ai i ^)^' KKtifJLATA T i^iTAfJ.iV ^ oKOVf ^KA^V^ A-TTO pi^tlf, O^TilV AV^Of/.eVAViCr^iffiVAppoa^VVAV» Tov «Tg T/V CiVofiAp»( «T/fit *tffafJLAT9S » H 'Trpo^ Ap)]A , H^KvS' AV i)y AVTH TAyA KiKtiSe Tpi- 'TTOV ' MpMe animis quifquis vinum hoc immi- teperofus , Allifitputri vile putamen humo , Ramosq^ ^ plantatcta ab radice reciditi Atq jta glifccntem fuftulit Aphrofyne . Namq; aliquispoto hoc vino grauis ijjet ad arma , Autdecoris poterat non meminiffe fui. Huc pcrtinethiftoria quam Hygnuisre- learius tulit dc Icatioa paftoribus iuterfe(no,qui cur occi" vinuin fibi a Baccho datum cum ijfdem fus. dcdiflct, eoque fadlicbrij concidiflent, & fibi vencnum propinanmvfuiflc putafs6f, cum fuftibus intcrfecerunt . Reperioapud' Tranquillum in Domitiano, edixifselm- peratorem , ne quis in Italia noucllarct.r quodenim fummam quandam vini vbeT-^ tatem,frumenti vero inopiam videret,exi-^ ftimans nimio vinearuni ftudio aruanegli gi, cohibuit nimiam hominum circa vites vel curam,vel libidinem.Iuflitetiam vine tain prouincijs fuccidi, relidavbi pluriu parte dimidia.Ethxc fere ille. Sed Philo- * ftratusin Apollonij vita caufam eam di- ferte tradit , quam fupra pofui , nimirum edidi caufam eam fuilse.quod in Afia pr^ cipue homines vino nimium indulgentcs, feditionesexcicaient . B.CS dura h&c nimium^^ Scuciior hec bi- bendi lex,dixerit ahquis: dura quidem ijs potifl!imum , qui flbi omnia cftufc licerc volunt . • Suntpendula guttura] Nulluscft, qui non appetat vini delicias , neq; itadiluti, aut itaarguftis poculis:facile enim fluit , & fponre fua illabitur, nec opus illud per manicam Hippocratis percolare . Heu facile commoda &c.] Qux com» K 3 moda Andre^ Alciati cfiii pul- Ebrieta- t-A dete- fiatio . ntM certx mints. moda fiii t,vcl qiia? ira putantiir,nori faci- le nobis acddiiMt: mmJ^uTKoKcL TAKet' Kdi,ardua quA pulchra. qii^e verg fiint in- commoda,vItio veniiuu,etiam nonarcef- fita. De quo iufra proprio loco . Sat I s miilca de viiii vfn & abiifu his tribiis Einblematis pallim actuline vi deor,& lubens hic oratioiiis ciirfum ftftc- rem,n'fieflrec quod vehementerme torque rcc, Cum gemiru &fremicu,cum rubo- re & pudorehic recordor inclita: noftra^ Germani«c,cuius 'TroKvTrojidL reliquarum natioiuim orefocde traducitur . Trium Furiarum mentionem faciunt Pocta: , ego quartam adiungo,&do principem locum in thcatro flagitiorum Ebrietati . Ha.'c in med o Euiopa; fedem ftabiliuit.atq ; adeo fubdidit orbem noftrum, vtquamuisalijs quoqjgentibusimperct , Germanos folos pcfundcc calcanso , & compcdibus inie- (flis trahar inuidlos olim populos, quo vult, Babylonica nieretrixcu philtro fuo & intoxicatocalice • Non fasuior peftis vifacft , non atrocior hoftis graflarij nec Homana potenriaita vires noftras conrri- uit.vc hasc . Fra-ftuin iam hinc &imbel- lcgcuus vidcmur,decu(fo prifco illo robu ftatis & forticudinis florejdenigratomili^ taris gloriar,qua:foIennis quafi & propria fuitgcutis noftra:, fplcndcjre a.f lucc; con- ucrfisii) etf^minatam quandam ac turpif iimam moHiricm , vircucum heroicarum clarilTimis infignibus.quibusfulferunt ata ui proauiqj noftri , pcculiari nationisgc- nio j conculcatis vif^is,fomni trcpida- tio &metus. Omnium vitiorum hjec ma- rcreft,iurgia feminat , cscdesgignit & ho- micidia,raptus,adulteri3,ftupra, tumul- tus,bella. Quas poftquam radices altiiis cgitjquo magis cuellitur,e6 firmius ha:- rctttoxicum anim? & acoiiitum.quo tacla mens, velut afphaltico bitumincpigrum lentorem trahit & gkucn ignaui3e,vcftu- pidis fcnfibus , & vecordi fpiritu ac ftcr- tenrc;tota lagueat^dbimctipfagrauc onas ac Emblemata_>C tfjt 2C (arcina. Non (ic fiimat clibanus auc furniisardcns,vc ftomachiisebrij ; & pa- tcntis fepulchri foctorcm libentius quam cloacam gutturis ferasjfulphnr&naphta inter ronchos cfflat titio ii)feroi . Sed cpr- nua runjir,& contrame infurgitbibonum ^riofe» ebrioforum catcrua,tali raciocinario- tm ex' «e cxcufans .• (fafto. Foecunda ferra pofae , Hanc arboresq-ypotantt Et potat ^quor aurOf , Et Luna potat A^uor , Ipfumqi Luna FhocBum : ^jd ergo tu fodali^ , Fotarc me vetahu f Rct^c vtiq; fi matiidi ifti guloiies aquam jiquidam pocaretit.non refiaL^am feu cx- tiliatam vice.Atdum contra ccrcatim fpu- iiiautes hauiiuiic paccras, plenoq; fe pro- luu.itorc.inftitutum nacuraie fallanc.fal- i l"'>turq; & ipfi crebro . Erubefcac quis- ' quis parciculam habet fan^ meiicis , dege- nerarc in hoc nefas, qna: voluntariacft in- fania,qua mcntis ftatus concutitur,profli- gatnr corporis ralctado, patrimonia atrc- runturicuius vrb um & prouinciarum cxcictia ac ruinae comitcs funt . Agcdum ciiigilcmus aIiqaando,viri popuIatC8,abdi- cemus tetrum hoc vicium ac flagitium > hanc tabcm & labem,& parum fupcrcrit, qnodinnobis carpant , deq; noftra landc dcccrpant Gcrmanomaftiges. Ni parueri- tis.alca vocc" intonabo^^gy TttfwetTplJ^of . Me miferujpfa fuaGermana modefiiafede Exulat,^ luxtt-s virfutem eiecit auita . luuat etiam veluc in fpccula aliqua confti tutum,ynde non foljim Gcrmaui.fcd vni- uerfi populi exaudirc mc pofll nt,prophc- ticum illud proclamarc; Va furgentihu^ fummo maneyX t potum inehriantem feBen- tur . HuiusoracuH tum praefentes, tum pofteiosmemiinfte volo Plura de liac ma- te r ia q ii i c r. p' r , V i d ea c P rou e rbi u m , VinUTh. caret clauo:^ ,VinUm fenem etiam nolen--^ tem faltareimpellit \ Piatonem j. dc Rc- pub.& ^.delegib &c.Plinius quo(jj de fu giendacbriecarefufjm orationis riuulum cxprompfitlib. i^.roco cap.ir. Gramea_j . EMBLEMA XXVI. AndreafAlciati ^ R A M 1 N EA M Fabio Patfes tribuire cerolUm % Fregerat vt Poenos Hanntbdemque mortu* Occulit inflexo nidum fihi gramtne alauda^ Vulgo aiunt , fullos fic fouet illa fuos . Saturno Marti^facrum ^ quo Glaucus adefo Polyhides , fa^pis credttur ejfe Detis . His merito arguitur nodis tutela falusq^ : Herba^ tot vires hxc digitalis habet . COMMENTARII. II, Gramen VI «. I vcncrabiles & togati locoemi- nciuiori confpiciuntur , qui alium habitu quoq;pacifico indutum graminea corona donant,quam ciuscapiti imponcrc videntur. luxta e gramine alauda prouo- lat Edautem alauda paruaauiculatqu^ in fummirate capitis apiccm habet,vndc etia galerita dicitur.vt teftatur Pliiuns lib.i i. cap. 57. Titulus Emblematis Sanfi- gnificatrquod cft anciquae & paftoralis vi- IX indicinmiuam quiin prat^curfuaut \i libus coatendebant,cum fupcratieranr,ex co folo^iu quo-ccrtamcn crat » decerptam hcrbajn a4uerfario t radcbant . Citatur zx Anio : G(tHdentiCurrmt,celebrant yherbam con* ferunt. Plinins de obfidionali coron3,d;ari (blitam f 2rAA>i>ie teftatur,quod g^ramcii decer ptii HerbAfn erat , quo loco obfenTos feruaffet aliquis • Summum cnim apud veteres vidoriajfi- gnum fuit herbam porrigere vicflos , hoc eft,terra& altrice humo , & humatio- ne ctiam ccderc. Idem Plin. dc elephau- tc lib. 8. Mirus pudorcft , vi(flusque vo- cem fugit vidtoris, terram ac verbenas porrigic.Itaq; herbam dare, fiueporrigc- ic gramen,cft fefe fateri vi(5lum,agnofce- re vidorem , pra:fidij & falucis audorem reuereri . Anciquicusquidem,refteeodem Plinio,nuIla corona,nifi t)eo dabacur.Sed demum vt in generofis virtus crefcerec,& ignauis torpor excutcretur , diuerfavetc- rcs excogitauerunc coronarnm genera , prout cuiufque virtus non abfqj qtiadam conuenientia exigcre videbatnr . Ali? e- nim crant ex apio , alirc gramineo: , alia; quernse fiue ilignea:, alix oleaginca? , alia: my rceas , alia: laurex , alia; aurc^ . Dc quibus librum fcripfit Claudius Satur- nius,in quoearum origines , caufias, fpe- cies,& folennitates late complexus cft.Scd de graminea corona,de qna hic fermo.ip- fiusPIinij audiamus verba : Corona qui- CaronA dem, inqnic, nulla fuitgraminca nobilior gr/imi- in niaieftate populi terrarum principis,pr^ p^e^ mijsq; glorias-Geromacae &aurca:, valia- /^. res,mura[es,roftrar^, ciuicx, triumpha- les, poft hanc fuere, funtqi cmi6ix magno interuallo, magnaq; difFerentia . Ca:teras omnes fii)guli,& duces ip/i impcraiorcsqi, militibus , a«t aliqiiando nidum,^cJ] Quibufcia auibus & belluis hcrbarum quatiiuclam co gnicioefta nacuca infica,vt quod arcema- xima &di!igcci obferuatio le homincsipfi fciunt,ha2 naturas beneficio fcntiat.Qu^od autem alauda fiuc galerita nidum fibiex gramine conficiac, ex veteri Prouerbio fic exprefrum eft a Caflliano Baftb fcholafti- co,Iib.DcagricuItura;GaIeritac, inquir, in gramine nidificant,vndeetiam Proucrbiu: etypeo^if . Ramofum grame ?udo occultatur alaudd. Solcc cnim alauda peculiari quodam amu- lcco fuum luftrarc nidum impoficis qui- bufdam ramuUs graminis,iicuc aquila cal litricho.cornix vcrbenaca fupina , turdns myrto, palumbcs lauro , vc ex Zoroaftri magi i^^yico-^oviKMV retulit hteratiftimus vir Bclgij decus l\.imi\s,3dagio,Alaud£ in nido latet gramen . Saturnoy Martiq-yfacrum] G ramcn ideo Sacurno facrum creditur,quia Aifchyrion Samius inquodam lambo aic y Sacurnum feminaffe gramen,quod voca.c G raraen deo rum.Sandius conic^Vura ducicur, id idco cilc,propcer viuacicatem.quam huic heib^ peculiarem tribuunc Poecje : diciiur enim ab ijs -viuax Sl inexpugnabile. Cuius opi- nioni cojicinic celebratum in Hifpania pro wcihwim'.. Mas vieio que la gramma. Ma- gis viuax quam gramen . Marci vero far crum eft,quia exgramineorcusefte credi- cur. Ncq-; abfurdum fueiiceius nacniita- cem reccnfere pulcherrimis Ouidij verfi-^ bus.Faftorum igitur y.ficloquicur Flora: Mars quoqyftnefctSyper nofiras editus artes: lupiter hoc vtadhuc nefciat vfq-^ precor, SanBa louem luao ,nAtafine matreMi^ nerucL^^ Officio doluit non eguifje fuo . Ibat vt Oceano quereretur faBa mariti: Refiitit ad noflras fejfa labore fores . ^luam fimul aspexi:^uid te,Saturni/r,di.v/'y AJt^lit?£xponit,quem petatiUa locurn i Addidir Anima- lium qito rundam folertia , Alauda in grami ne nidtfi' cat. Gramen cur Satnr nofacrii. Cur Mar ti .. jr4 Andre^ Alciati Aiididit c?» caufam- Verhii foUhar amicu . Noiinquit, z erhn cura leu^ind.x mea eft, Si t.iter eftfxclu^s negleBo coniugu vfu lu^iter,^ foltiftiumen itrumq-^ tenet'^ Cur ego del^erem fieri ftne contuge mater ? Etp.nere intaSio dummodo cafta viro ? Om/.'i.i tentaho latis medicaminaterrts , Ltfreta, Tartareos excutiamq; ftnu4 . Vc.x er^tt in curfu,zulttl duhitantts haheha. Nefcio qUid,Nymphefcirf viderts, ait . Ter volui fromttferc opem , ter Itngua re^ terta eft-y Ira louts magni caufa timorts erat . Ter precor auxilium,dixtt]celahitur autor^ Et Stygia nomen teftificahor aqu^ . '^od pety.OlefiijS^inquamy mihi mifjus ab a.ruic Tlos dahit,ef? hortis vnict44 ille meti . dahat,hoc dixit-.ftertlem quoque tange ittuoicam , Mater erit.Tetigi.nec mora,mater erat. Ircttnus hirentem decerpfi pollice florem ; Tangitur,^;^ tacJo conctpit tlLafenu . Ijmq-j graui4 Thracem , ^ Iauh Proponti- dos intrat , Titq- potens zoti-jMarsq; creatus erat . ^^t memor accepti per me nat.tlus-.Haheto Tu qtioq'yRomulea,dtxitjin vrhe loctim. Qiio inloco Antonius Coiiflaiuiiis Faiieii- {is;Huic Deojinouir.gramen confecratum dicuntjQUod id humanocruore procres cur . Pcren: & pLyfica huius rei oftendi racio. Nam cuories caltra iocar.tur^feligi- rursd idexpe J:rus Iocus,non exaracus; ob idq; Irrpuis \.\ gramineis campis collocan- tur, o-.iiab agricolis rpernunrur; propcerea auod gramen valdc icrpar&: propagerur , humoremq; omnem ebibat,eUiSq.; omnino rollendi vel cuellendi nuHa rarioclle pof- hr. Vnde puco ab Ouidio,epichero ad rem accommodaro, inexpugnahtle gramen, di- itum eiTe y Meramcrph l.oUum tiihuliq-yf-tigar.t Trtticeof meJft s,Qr> tnexpugnahtle gramen . Reuera g:anien&: in i.cminis rjtione,& re ipfacuni Marrc sliqiuim habere limilita- dii^cm videcuf;nam Gram.M)& Grcjduins cuod Marris cogiiorpen cft) a gradiendo «fS: ferpei-do duci videntur. Adba^c Ro;ua; liicamf o Martio copioUim gran.en cre- fcebar;& Marciali prxmiodonabacur- Ho- rar.i rii'C.4. Carm. Te pcr gramina Martij Campi,te per a^t^ai,dure, voluhites , Idem 3.Carm.Odc 7. j^amut^ non alius fleHere equum fcienl- JEqug confpiciturgramine Martio . ^o Glaucus adefo, (^c.] Id variis mo- . dis ab Achenarolibro j.cap.iS-Sc aliisnar- ratur.Hic pifcacor faic Anchenodius,natan P^J^^^^^ ' dipericilfimus , qui vcl cuntflos fui cempo- ris nacacorcs iii vndis cxuperabac, aic Palas- phacusrnam folebac c porcu fpcdiantibus , donec iam cxtra eorum cdct profpedum , cnatarc, & diebus aliquot lacere. Cum au« ccm redirct.perruadcbat fcfc in marinis flu dibus vixiffe , hincqucmarinus Dcuspri- mum eft nominacus.Tradunt alii eum ali- quandoob nimiam pifcium, quos ccperar, mulcicudincm fuilledefelVum, onufqncin mcdia via abieciire;vnum ex pifcibusmoti- bundum herba guliaca rcuixiiTe , &in flu- uium profiliUle: quod cum Glaucusobfcr uairer,eadem herba comefa , immorcalica- tem adeptus putacur.PIin-lib.^.cap.i 6. & Iib- ji.cap.i I. Aufonius: Sic Anthenoditis Boeotia per freta Glaucus Gramina gtiftatu poflqud exitialia Circes Txpertti^ carpt.is morthundtspifcihus herhHi Sumpfit , Carpathistm fuhtjt nouus acCQln pontum . Ille hamti rete potcns fcrutator operti Neros , Aquoream folitus couertere Tethym, Inter captiuxs fiu-tAuit pndo cateruds. Ad id refpexic f ranc. Picus Mirandulan.in Voco pro faluceconiugis (mihi enim almd ageiui pridem locus ille cccu riic-) N/7 mthifirmari poftent mea vota, maligno Impete depulfo morht?num pallid.i tahesi I^it tetrts pelli poterit mors improha fuccts} Graminc vel Glauci,uel prifca Ti.onis arte? Alius fuit Glaiicus xMinois fiIuis,dequo Tahulx^ calis refercur fabula : Giaucus Minois & de Glau- Pafiphaes filius, cum murem perfequerc- coalio. cur, incadum melle plenum UKidiCj ibiqj exanimarus eft. Q^^em cum parenres qua:- rerent, Apcilinem fciidran funrdepueroj quibus Apollo relpondit: Monftrum vobis naciim crt tribus coIoribus,qnod Cx qins vo bi'^ i.idicaueri: , cui rei in agro monlirum hoc (ic limi!e,ille vobis filium redder. Mi- t.os forceaudira , coepit monitrum a fuis qua?rere;cui dixerunt,natum etle viruluni, qui ter in die cnlorcm muraret per quater- nas horas; primo clTealbum , fccundoru- iM^um , d'v;inde nigrum . Mmos autem ad monftri a^nigma folueiidum augurcscon- uocaui:: iijterquos Pohdus Cerami filius Argo- Emblemata laucus \tr di- tlS Poly ■des , Argolicusdixit, monftrunv fimile cfle in agiisfiudiii niori fiuc rubi-Nam primum albus eftjdeinde ruber,cum permacu ruit , wger.Tuuc Miuosaic.ex ApoIIinis refpon- Cq , filium mihi tcftituas oportec. Quod Polydus dum auguratur, vidit no. egopotius fum in hac feiueria,vt credam,. cubitum in hcc embleifiate non fumi pro brachiicubito , fed pro quodan» menfura^ gciiere,qui cubitus dicuur apud Vitru- iiium &alio';:,Gr;«cc ^^Tj^^u^-j Lufitani vo^ canc )8 Andreje Alciati ciuz fW,pcniiItima correpta . Itaq; il- la vcrba, Conttnet ^ cubttum,duraq; frAna manu» fic inrcrprecor.Ncmefis vna cantummami fimiil & cubiciim Choc eft , virgam illam menfoiiamj 8c frxnum continec5 quodcic clarat veifas vltimus i £t lubet tn cun^u rebui adejfe modum . Hoc eft , iubet , vt adfit menfura cum fa- (ftis, cum didis , Deniqj fi epigrammata, quje in Prouerb. Adrafiia Nemefis , aci- dncutur,cun\ Latina verfionead vnguem examinaueris,non dubitcquia libcs venias in noftram hanc fententiam . Quam (i fc- queris.emendabis pi(fturam . Hsec illc. Ab hac fententia non multum difcrepat Pi- gnorius.qui hanc ita refti tuit figuram,ni/i quod hicambas occupct manus, dexxram frxno, finiftram cubitos quod tUe vni ma- nui tribuit. Ij Nemeseos nomen , vt hinc du- N^mefts inicium,c6To ToO ve[Xcauv,indignari, ■vnde di' f^^iS^iv Cjrip t» fJ.tTpOV . Contined Nemefis cubitum.quA caufa, rC' | quiru i I VrAcipio cun6iu rebta adeffe modum . * Nemcfis [cgo] cubitum continco , cuius [rci] cauia.? diccs . Omnibus mandacum annuncio, nihil pra:cer moduni agcndum. Menfuram teneo Nemefis. cur} in^uif. vf omnes » Admoneat^uo nil^ii modut adfit^agat . NZMESIS] Ncmcfis Nodis & Occani I I fj filia, vttradit Hcfiodus iu Thcogonia.his Htmept vcrbis .• T/ ATg ^ viif.i9iVi ^nixa. hnTol^t Tola-t , NvJ iKoii . Hoc cft.- Nodiefata efi Nemefis damnum morfaU* bui&gris . Eutipidcs illam louis filiam facit in Rhefo: A'J^pATCiA fJLiV a. StOS 'ZtCttS , iipyotSTOlJLciTCdV (p^OVQV • Hxc (vcbreuibus mulca compledar) dca indignationis fingitur,improborum & va- niloquorum hominum vuidex, eorumqj maliti^^arroganciseprxfcrcim atq; fuper- bio: feuera vlcrixra curpibus decerrens,ad vircucis amorem alliciens. HaJic celebrac Euripides,Macrobius,PIaco,& alii mulci, nofq; paulo poft mulcadeea dicemus, & alios cicabimus. Angelum Policianum hic pra:cerirenon poftiim,qui eam pulcherri- me defcribic in Silua,cui ciculus Mato,fic; Zfi deay^UA vacuo fublimis in aere pedens It nimbo fuccin^a latHS',fed candida pald, Sed EmbletnatcLj . ^9 Sed radiata cemam , ac Hridentibui info- nat alts , Hac Ipcs immodicas f>remit:hAc infeHa fu- p^rbts Imminet'. huic celfas hominum contimde- re mentes Succeffusq-y datum y&nimios turbare pa- ratus . ^luam veteres Nemefm genitam de No^e filenti , Oceano dixere patri; ftantfderafronti , Trdna manu ypaterasq-ygeritfemperqi ve- re-tidum Ridet, infanisobSfat contraria coeptis . Improba vota domans.ac fummis ima re* uoluens Mifcet , alterna nofiros vice temperat aBus . Atq-^ hucyHtq-y illuc vetoru turbine fertur. Veftigia feruat.] Epigramma Grjeco- rum i.t^'Aiit cam ob rcm divfta,ici eft,T/f- ftigiaria,c\\\x veftigia homiiium infequa- tur. Eft & qu^dam ad proiierbiil allufio, V;i^t/o^ fAiTiK^HV , & *tyyii i^i^KHv. id efl-, veiligijs infiftere,^ vefiigia />f r/^j«/;quod Platoni farri/iarceft . Continet ^ cubitum , duraque frana] Hajc remperantis fymbola diligcntcr an- notatPierius Valcr. Hierog!yph Iib.5K(vm , id cft , cubitum vlnam . Non patiar hic de differen- tiis vlnarnm, &■ cubitomm apud audores controuerfis aliquid commifceri , fedad rem dico Trn^xyv a /imilitudine cubiti,cum ad rc iTTl T« Veola (pbpCOV TiJV lSii[J.i(7lV , Humanam,inquit,affe^ionem obijctijcum in tergo feroi ipfe Nemefm . Ariftot. de artcdicendi, vif4.i(nv proanimicommorio nc accipit,& pro virtutc, r.Moralium ad Nicoraach. n.cdiam illam quidcm ir.ter ^^om KffJi iTrf^oupiKttKicLV ) id cft, diam IV. In mente lex. hi ratio ne iudi. cium . In volun tate iufii tiix-j. In imagi natione Nemcfts . luO Andre^ Alciati diam ^ peruerfam Utittam: Hefinitiir ira- x]iie in K hecoricis, AvV/f eV/ T(p }fferen- Nam inuidia nullum» inter bonos & ma- t:A inter los difcrimcn ponic , fed bonis alienis cru- Ncmefin ciacur,feu illa digne.feu indigne accidanc: •.y inui- & incer a:quales ac fimiles praecipuc re- diam . gnat . At Nemefis j:grc ferc cancum in- dignos & improbos opibus & honoribus florere: qua racione laudabilisanimi com- mccioeftjvt vircusexiftimecur>& in probis tanCLim viriseft. Cum enim squicas po- ftulec, vc malis male, bonis eueniac bene , ceccc vir probus & luftns maximcgau- dec,rum iufticia IcruacarTvc cfi lceleratos homines,hcarios,gra(facores, pra:datores , alios ]; id genus de mcdio colli videc : fic iieq; miniis gaudet quando viris bene;me- ritis aliquid opcime (uccedic. Qiiar oninia paulo poft exemplis iliuftrabimus . De Locti^ ex Nemefi fic Ammian.Marccll.Iib.14.ad fi- nem:H^c & huiufmodi innumerabilia vl- trix facinorum impiorum,boiiorumqj prc miacrix aliquocics operatur Adrafcia,atq; viinam fciiiper,quam vocabulo duplici e- tiam Ncmefira appcllanuis . lus quod- dam fublime numinis efficacis , hunnna- rum meurium opiniotie Kmari circulo (u- perpofitum,ve! {vt dcF.uiunt a'ij] lubftan tiahs turelagenerali potencia patilibus pi\' fideas fac2S.-quam Tiieologi vetef^s fingei» nnna- tes Iuri!ria:filiam,exabditaquadam :fcter= nitate tradunc omnia defpedtaie cerrena . Ha:c vc regiHacaufaram,&arbitra reru , ha:c difccptacril , vrnam forcium tempe- rac,accidenciura vices alternansi vohinra* tumque noftrarum eiorfa inierdum aiio quara quo contendebanc exicu cerminans, mulciplices adus permucando conuoluit. Eademque neceflitacis infolubjJi retinacu- 10 mortalitatis vinciens faftus tumentes in caflum,&: incrementorum decrimentoru- que m.omenta verfans,vt nouic.nunc .ere- das mentium ceruices opprimit &:ener- iiac, nunc bonos ab imo fufcicans ad bene viuendum excoilu . rmnas auccm ideo il- 11 fabulofas apcauic.vcadefle veiocicace vo- lucri cun(iis exiftimccur : &: pra:tendere gubernacuJum dedit,eiqj fubdidit rocam, vt vniuerfltatem regere per clementa di- fcurrens omnia non ignorecur . Sic ille : quietiamlib. ii. Qu^cm ab ima forcead- ulque iubendum Imperacori pene elatnm, ideocjueincolerabilem , humanorum fpe- fuademaiSjfupremum rerum omninm opi "^i ficemniiiii latere,nihiiqueomnino impu- = nc reli.iquere.-quippe qui > vc cccinit Or- plicus , 'WCLV7 eipOpet ^}{efjt '^TAVT oiKii(i) H£IU TCtVTA Idcm i r^gic. Senecak- JDominare tumidw, ifiritm filtos gere\ Sei^uitur fu^erboi vltora tergo Deus . Qmsque Emblemata_>. iSi Q£isqiie tcem^'* des. Theodai. i6z A ndreas A Iciati pcrnasluic , vtcflapud Plutaich. DeNc- Vidc ctiam Pctrum Crinit. dc honeftadi- jnefi idem Plutarchus difputatioue Deijs, fcip.Iib i^-cap. 6. Natal. Comit. Mythc- qui fero coiripifitur a numuie,mulraeru- log- lib. ^.cap.i^. Viowtth. AdraiiifiNe ditccolIegir,vc & Gyraldiis Syntagrn.i j-. mefis . Tandem tandem iuftitia obtinet . E M B L E M A XXIIX. iHTtior arripuit NeptHnm in aquora ia^um Naufragio , "ot domimm fojfet adire fuum : Littoreo Aiacis tumulo namque intulit vnda > hoat , tali njoce fepulchrd feriti Vicisii Telamomade tu dignior armis . Affe^ltis fas ejl cedere iuHitiA . COM Emblemata.^ C O M M E : r. littorc maris vifluir tiimulus, affa- 1 bri opcrc cxtruftus > latera fcricntibus maris vnc{is,quibus clypeasinnatat, &ad tumulum adnatat. Emblematis epigraphc cx Hefiodocriitaeft, lib. i.Georg. TiKoii^i\^^7et. hoc eft ; lufiitia vero emergit fuper iniuriam tddem pfodiens. Qvix vcrba non commode inter- pretatuscil Chiliadum author in Prouer- bio, Malo accepto fxpttflulttn , (lue quod properantcr admodum componebat 3 fiue quod fort^ in eremplar incidic corruptu . Nam legit v^ptovy pro v0pio^. II» AppARETid fum pcum elTc ex dno nsEm- bus Epigrammatibus Grsecis lib.i.titulo mortu. er/V.M/:primuniq; flc habc t : (TctV , KctpTidS^ili S^ctva.av ^Ki KctitoKpicrivi. VAvny^ cTg Sei\ctxrct KctTe^Tra^e,*^ '^rctpd TVfX/2ov eua.vTosv',]K7i)v copixta-ev, ^k i^ojivf . FelidA clypeum non Aquo cejfit VlyJJes ludiciOiplenum fanguints Heciorei. Sed mare naufragio detraxit-^ndq., natado Is tumulum Aiacii,7ion Ithacampetijt . C!ypeurfi,qui He(floris ranguinc bibcrat, Laertiadcs Grjecorum obtinuic iuiquo iudicio Naufrago [Vlylli] autcm marc detraxit , & ad tumulum Aiacis naiantem deiccit,no ad Ithacan\. ^luem clypeum Laertiadet diudice Graiu, Hecioreo fparfum fape cruore^tulit j Naufragium paffo mare ei abfiulit.adqjfe- ptdchrum Aiacis pepulit fluHihti^yhiiHd Ithacam. Sandlius hoc modo verrebat : Hscioreo clypeum PelidA fanguine tinBum ludicio Danaum falfo habuit Ithactu . Vcr marc difiecius^diutflfapuppe fepulchrii Concutit Aiacts, littora non IthacA . Qaod autc fequiturjAiciatusipfe expref- fit,fed mufa paulum fufiore ,addiditquc poftremo i-TrifjLiJ-Jiov • KAKci iffojeiS^ctcov J^ijccta-iv wo\u y.a^^Kov (i%v\)s , HS" Kpt7iv iKhhov ^vyipm ctTg^tTfy^g ^a- Kctoret . ^^Tt]? iv ATytttKol^t (^OA i CrVUct 7/' sr T A R I I. eivTOV (T* iKKAKi^^tt 70V A^tOV iaitf iyp^o 'TTou 7iKA^moit SAKot did^ KtS^CtO . Minos fic vcrtit .* Kcdc Ncptunus iudicium tuHt, mclius qwam Minerua ; Et iudicium Grascorum odiofum [ini- quum] oftcndit mare. Scutum in littoribus clamat,& monumcn tum agitat, Ipfum tevocans, [6 Aiai] dignum (cuto bellatorem : Exurge 6 fili Tclamonis , habes fcutum AEacidas. JEquior efi iudex Neptuntn Pallade longe » I.t mare iudiciu Gr&corum ofledit iniquii . Nam monumentum agitat fcutum , C?»^* in littore clamat , Vnum te appellant dignum , Aiax 0 hone , fcuto : jE/> agedum Telamoniade,fcHtHm exeipe Achillts . Vcrfio Sandij fic habet ; ludicio pulchro Nepttuitis PaUada vicit » Arguit ^ Graium iufins fuffragia Ponttu. Nam clypetcs reboat Pelagi delattis ad vndof : Buflfl qthttit , dominum potiorem voce fa- lutans : Eia age iam Telamont clypeum iam cernis AchiUps . Hiftoriam de armis Achillis multialitcr Htfiorin intelligunt,aut narrdnc,quam oportecnos de (trnn, ex Calabri, qui Paralipomcna fcripfit AchtRvs , ad Homericam Iliada, Iib-4.& j.carptim candem adduccmits. Achillc itaq; a Pa- ridc occifo,adijt GrascorHm cxercitum Thecis,AchiIIis mater, propofitisqj prse- miis eos inuitauit,vt certaminibus filii fui funus celebrarenc. Porro ccrtamigibuc confetflis Thetis Ac ullis arma in medium protuIiCjilli olfercnda,qui in aflTercndo A- chillis cadaucre maiorem in Troia nauaf- fecoperam. Aiax TeIamonius,& Vlyfles fibi iiniicemarma pecunt. Conftituuntur iudices aliquot ex captiuis Troianis.idquc cofilio Ncftoris.nc fpe fruftratus vel Aiax» vel Vlyfies Grxcis exitium ftrueret.Qjua- re Aiax in rabiem & furorem adus inoues Gr^corum faeuic.exirtimans fe Vly fii,ca;- terisq; preceribusnecem admoliri . Sed L t * poftea AndreasAIciati J/ifer se itt Oui' Ite opinio poftea faniori meaii reftitiuiis , piidore aifc• 0/>; cT' A^ctvio^ -^vyj) liKetueiVidLlio , ^iJVftiV iyra viKnact S^iKct^ofjLivof ^ctpsi ViWJi ) Teu^^ea-iv Ay,(p' A\t\i]oi' iSnKi i^i ttot- vict /u.iirnp . TlcuS^e^ «Ts TpuMv S^UctiTctv TAAAce» a.9iivi} . id cft : Sola, autem Aiacis emtmn Telamonind& ^eorfum fiahat irataproptcr vifh^-iam , ^^ua ipfum ego vici litigans apud naues , J^e armts Achilln :pofuit autem veneran- da mater . Tilij autem Troianorum iudicauerunt ^ Tallas Alineruri—} . Pindaruseriam in Nemeis Ode 8 idem vi- deturjencire.dri inquit: Kpv(p/ct/a-i ydp iv '^etpoT^ OS^va^an S^ctvctoi ^epa,7nv(rctv. id eft : Occultis enim iudicijs Vlyjfem Danai pr&tulerunt.Covnmwmot nihifominus ob- tinuicopinio,quod Achille fiaudulcnrer a Paride inteifedlo , Aiax Telamonis filius, poft eum fortiflimus Greconim excirerir. tumquia multa prsclare geiTic, rum etia C(yr,pro fonitu . Vicijii &c.] 'TffpoTcoTroTroitct maris ad Aiacem:fic fe habent fata qujcdam iudicio- rumjvt non obtincant Hifl poft eoril mor- tcm, quorum fuit ius . Telamoniade] Aiax Tlemonis fili . Pa- Telnmon tcr Aiacis TeIamondi(5lus eft a loro,vnde vndc di^ (cutum propendec rnam TgA:fc//,oV cingu- Bus* lum latum, vnde pcndecenfis auc fcucum fignificac . Ajfeciusfasefi,&c.] i'^{)yi)fft^ Sc eV/- fjLu^iOV y ad quod illuftrandum fuccurrit Afilianiexemplum nobile cx lib. is.var, hift.de MacareoquoJam facerdoce Miry- lenenfi, fed quia liber eft m omnium ma- 11 i b u s , no n ad fc r i ba m . Affe cius , i n q u a m ,f(U ejl cedere iufiitiA. hoc eft, Tcs Trah)] S"i' KAiocruvyi. vch ciuftiri^ nomen accipiacur criam pro vericacc, qux* perpetuam fe iu- fticix comicem^prasftaredebec. Alludicur aucem , nifi fallor, ad oratorios afFedus , '^'^* qui fscpe veritatem rerum opprununt,aut peruertunc,adeo nihil cam horridum, aut ctiam cecrum,quod iion fplendefcat oracto ne,& tanquam cxcolacur,vc olim dixit ar- tis huius mirusarcifex . Scd tamen ad iu- rifpcritornm |)lacicum leuocada funtom- nia hominum iudicia, imo & confilia.Ve- ncari opinionem prxrpollere; & plus vale- re quod agicur,quam quod fimulace con- cipicur.Quod & Tullms i.Offic.non mi- nus generaliccr videcur dixifi[e;Efficiedum eft,vtappccicus rationi obediant^camq; ne que prjEcurrant . De occifi Achillis armisincer Aiacem & Vlyffem coortaeft nobilis iHa, Poecisq; decancaca concrouerfia:qu^ fane Aiacice- dere coadus effetaftucus & vafer Vlyfies, nifi fua cloquencia canquam fafcino ali- quo iudices Gra^cos in fuam fencenciam percraxiffet . His camen aimis iniuria & dolo partis, nondiu poticus eftmala»fidci poflellbr.Retulitenim Paufanias,ea Vlyf- Locus Ci naufragio ablataad Aiacis cumulum ad -P^^T^- natalTejficenim in Atticisille: Dicunc Sa- ^^^* • laminis accol^B, florcm inea regione pri- mum poft morcem Aiacis efie vifumj; caii- didus,& purpureus nonnihil.Iilio minor', & caule,&foIijs. Liccer:ein eo func, qua- les hyacinthis Hiftoriam iudicij, quod dc armis jnfticucum fuic , audiui ab AEoIen- fibus, qui inftauracum poftea llium iiico- luerunc,quique arma poft Vlyfiis naufra- gium ad Aiacistumulum eie^fla dixerunc. Ofta genuum,quie medici molas vocanc , difcoadolefcencis pencachli fuifieparia o- ftendeJ:unt.Idautem Deo volence fKffum " L 3 coUigic i66 Andreae Alciati colligit hic EmbIcmatographus»vt alliidat ad vulgatum miferorum & afilidoruin V€rlm,et conqiieftum.Iiilliiia verumqj laboiat,feci i.is prcmi tanJ^m elufl:acur:& quaquam prematur, t^ir i non "on opprimitur tamen.Cicero pro Ciueii ct>prir?ii~ tior Multorum improbitate depreda veri- jpw, tasemergit.& i!inocenri Ti]V ctAii^HSLV yjovof- -femt n^ Tempnsin lucem tandem verftate trahit, lmJi-a\- Qiiarnius pr^claroium hominum naoim- ^'..jY o^enca litu fqualeant,€orum tamen virtus ^ ' nullis vnquam faecuhs obfcuraii omnino poteft . Huc forte non incommode illud Pindaii^ex Od« 8. Olymp- x triumphatori obuiam procedei» deat in ciirru criumphali,quem leo- te vfqj ad portam Capetiam,poflea inCa- ^{^^*' nes rubiugati& liipati crahant . Formam pitolium fe conferebant. Currum pra:ce- ^^'^/^' autem currus triumphalis luhens vellem debanc tubicines, & buccinatorcs, fpolia , ab aliquoaccurat^ mihidcfcribijccrtequ^ ftatu2;,cabul2e,fimulacra vrbium ^xpugna liic pofira cft,n5 pIacet,ob varias rationes . tarum, arma, donaria, n)iniftri ficrificio- Vcvero hacin parre pivfiura iuuetur,r.on- rum.Pone feqnebacur reges &ducescutn. nullacxprobatis autoribus de triumpho, libcris & vxoribus , itemq; alij hoftes ca- quateinis huic rei infcruiuiit,afferam. Se- pti.inanibus poft terga ligatis. Quodelo* L 4 gautss i6S Andre^ Alciati gantercxprelTit Ouidius.^.Trift. Ergo omnis populusporerit sped^re trium' . phos , Cumq; ducutitulis oppida capta leget ? Vinclaq-^ cfvptiua reges ceruice tenentes , Ante coronatos ire videbit equos ? Hic qui Sidonio fulget fublimis in oftro , Dux fuerat belli ^proximus ille duci . Hic Ucus , hi montes , hAc tot castella,tot amnes , iHena fer& cAdis,plena cruoris erat.&c^ Sed propius ad rem . Tandem ipfe trium- ^urrus phacorquatuor candidis veliebacur equis, formx^' ipfeaureo infidens curtu.qui noa bellica- rum,neqi ludicrarum quairigarum, fed turris rotuadas inftar; conftrui^his erat , aurogemmisqi mirilic.c c^Iacus,vt Plutar ch.in Aemilio, Appiah. in Libyca & Mi- thridatica , Zonaras de triumpho Camilli tradiderunt Habes currus formam,videa- Jifihitus mus triumphantishiabitum . Hic purpu- triumphd ream gerebat veltem ,,aurointercexcam , tis . interius vero tunicam ; palmatam » dextra manu rairiiim c iaiUo, finiftra fceptrum cburneum- tenebat,ic in regia fellaeburnea- refidebat. Vides qua'm non refpoiideat \-\xc pidura.A4do,quQd eode curru aliquando vehebatur^trinmphStis vxor Scliberiiimo &caruifex,tefte PIiniolib.z8 c3p.4' & I^i- doro iib.i S.ci.qui aitrQ^uod vero acar- iiiiice triumphantes coiitmgebantur , id C./atindi^^^^^^ ferocijftmos domari, videtur mu t;i infcri- tuatus Alciatus e primo AnnaK Cornel. ^^^g Tacici,vbi fsda Augufti prxclara paucis compleditur, dequemutatione reip. Ro- manx agitiPolito Triumuiri nomine,Con fulem fc ferens: vbi milicem donis, popu- lum annona, cundos ociidulcedine pelle- xic : infuigere pa ilatim , munia fenacus , rDagiftracuum,legum in fe crahere, nullo aduertance:cum ferocillimi per acies ,aut profcriptioaececidifleiu . Tcftishuiuslii- honx poteft videri Plinius, qui fic lib. S. j^f^^ig, cap.i5. Primus Romse leonesad currum ^^J^ iunxit M.Antonius,& quidem ciuili bello cum dimicacum eflecin Pharfalicis cam- p^^^^ ^ pis, non fine quodam oftento temporum , cicero- gener«fosfpiricus iivgum fubireillo pro- digioIif^nificance.Namquod icavedluseft ^^, ^ cnm Muna Cy cheride ui pra monit ra ecia illarum calaraitatum fuic . De Ciceronis vica,faftis , & cauGs incericus, quibus M. Anconius eum ad necem poftulauic, (qua- rum potiftima h?c fuicquod Cicero,cum fibi, c re fua , maxime opus effet , (eruirc tempori non pocuericj pkniflime agicPIu tarchus . Nam huius opeiis breuicas tan- ti viri prxclara facinora non potis eft com prehendere,iuftum enim volumen defide- rant. Illa tancum referemus, quce lucis nonnihil huic emblemari poflunt atferre. Caefarem in Senacu confoftiim accipimus a ciuicatis Romana^ principibus,qui tyran nidem perferre non poterant , qui tameu CLim alcam periculoliduni & funeftiftimi confilii fubiillentjloge aliter cecidic quam putaftent^tyrannum enim de medio ruftu- ierunt, ac ipfam tyrannidem toUere non potuerunt . Statim cnim perturbatis re- bus, & omniuni confternacis ammis ean- •dem pocenciamnefcioquo fato M. Anco- 2vl.Antt^ nius occupauit,quanquam moribus & vi ^ius ty-l inftirucodiftimiIis,aliisqj parcibus C^e rannui fareinferior:cui aperteomni cohtentieiie animi refticir M. Tullius , & pleriquealii nobiles Rpmani .' Eam quidem qu^m non modo ance prxfenciebat.fed planccxperie baturinfanam M.Antonii rabi€m,non dif- fimulauit ipfe Cicero z.Philipp. cum ait .-^ Dolecis rres exercicus populi Romani in- terfeflos ? incerfecic Antoniu?: audoritas huius ordinis afflida eft ? afdixit Anto- nius:de(iderarisclarinimos ciues?eosquo- queeripuit vobis Antonius.- omniadeniq; quicam deponi iufiit/hicq; fine gemitu barbam fibi I^ua manu (qui mos illi fuide dicitur} dcmulcens venien- tes excepic , atq; ex leiftica prominens ca- pntimmota ceruiceamputandum Popilio praebuit. Interfeclus eft ergo annos natus quatuor & fexagintaicapur ab Antonioin- ter duas manus in roftris pofitum fuit> quo loco oraciones in Antonium Cicero habuerat. Nec cohibere lacrymas pocuit toraciaicas , cum refcifrum Ciccronis ca- pnt in illis fuis roftris fpedarec: iiccaliter ad illud videndutp^ quam ance ad audien- du'm concurrebacur. Valer. Max. lib.j.c 3,muIca,Sencca7.Controuerf.i.& Suafo- riar.(^.capice,Appian.Iib.4.beIIi ciuil.Seue rus Cornelun fatum hoc plane funeftum ita deflet : Ahflulit vna, dies Aui decu^y icfa^ luSiu Contieuit Lati& triftpsfacundia lingu&y Vnica follicitts quohdam tutela falu:^ IBgregium femper fatri-A caput-.iUe Senatus VindexyiUeforiylegumyTitmtfj tog&q-^ ^Hblica vox fAuis Aternii obmHtmt armts > Informes vultusy ^arfam^ cruore nefando' Canitieyfacrasq^ manuSyOperumq^ miniflras Tantorumypedibus cuius proiecia fuperbis PriKulcauit ouansmec lubricafata.deosq-y ReIpexit,nuUo luet hdc Antonius &uoy &c. Quemadmodum autem in abfcifiiim Ci-" ceronis caput ignobiniose fruierint M. Ancoiiius,& vxor eius, re;:icat Crinitus de honeftadifclib. i.c.S.Qu^amquamad Em blcmacis explicationem Cfubiungit Clau- dius Minos) videanuir adduxilfe^qua; ftu diofbcuiq; facisfacianc:camen adijcienius, qupd non parum fortalfe conducatadma- teriam feu fontem carjninis hiiius expla- nandum.Si enim locus eft cohiecTur^e no- ftra; daiidus (m quo tamen nihil cuiquam velim przeiudicatumj viderur id AlciatuS duxifTe pbcius ex Antoniana^ 1- M. Tullii loco, fed (vt plerifqj doflis videtur) cor- rupto, qui fic habec ; Vehebatur in effedo Tribuniis,&cfequel>atureum rheda cum lenoilibuSjXoWites nequifiimi . NonnuIIi hic legniit, leonibits ,q{iod non probatur criticis>&i js,qui maiorem probabilitatem fecVantur, qurq;'Cenforiam virgulani in fcriptis au^riorhm meIio»-urri fubinde ad- ferunt . Quo ex locofuum videtur Em- blema confinx\(rQ A\'(thms,SCileonibus, le- giftepro Ienonibus>adhsec non retfle tem- porum racionem habuifie.Si quos mbueat Plinianns locus, quem atculi , nihil certc moror, cum nihil pxajfrad^ hac in parte aufim affitmare . ' " RQMANVM poBquam'] Eft & in hoc hyperbaton,& implicacus verborum con- cexcus,quem fic digQnmns: PoBquam M. AnwmuStpeJits acerbapatriA fu& ,perdide- rat eloquium Komanum Ciceronc perem- ptOyinfcendit currus viSior &>c. BomanuTp eloquium] KetToii Tiivi^o)^lv Romana» princcpseloqucniis vocatiu Ci cero,vceciam difercusartifex Reipub. ad- miniftrandx a D. Auguftino.PIinius fenior eum fic lib./ c.jo. falutat:SaIne,inquit , primusin coga triumphnm.lmguseq; lau ream merite.&c. Lucanns maxinuimauto rem Romani eioqui j appellat. ExiiTjiam laudem Ciceronis vide apud Plinium loco citato,& lib. 5 1. c.z.Item Coelitim Rho- dig lib.iy.cap.j. Perdiderat] id eft,perdidiiTer, de medio fuftulifiet. Martialis' pulcliro fepigram- mace comparat fcelns Phorini , qui Poift- pe-iumocddiCiCumfcelei-e Antonij,lib. Epigt. Vons lEm- blematis alter . III. Syntaxt^. lEloqucn» tiA parei Cicero . AndreasAlciati Alciatks -notattis . ^enis Tefiis Bty- mon ^ l^pigr. 14. Fdr fcelus ndmifit VharijsAntoniu/s nrmis, Abfcidtt vultus enfts vterq-^ fuos . lUud Uurigeros ageres cu Uta triumphos : Hoc tibi Roma caput cu loquereris erat. Antonij tame efl petor^qu a caufa Photiniy Hicfacinus dominopr&ftitit^ille fibi . Fallicur tamen Alciatus iu remporis fup- pucacionc, quoJ ptjnio antc inmiic Mi- nos i nam anrc mortem Ciceronis ABto- iiius iunxerac Ieones,vtex Plutarclio,& ex Pliiiij verbis ciratis patet. Etcx Cicerone adAtticum lib.io.cum inquir; Tu Anto- nij leones perrimefcas caue . Et iii i.Phi- Jip.Sequebatur rheda cum leonibus, fic e- nim legcndum, non leonibus , vti videtur legiflc Alciatus. FatriApefiis acerbafui. ] Allegorica nc farijhominis , Reiqucpub. p^rniciofiho- ftis,defcriptio , quam f^epc orationibus v- furpat,vc CatiIinarijs,Poft redirum , p.ro Scxtio idemorator: vtciim Clodmm ali- quando retram & iir.mancm bclluaHi,fx- pe furiam,fa2piuspeftem appcllat. Scd Sc Gabinium atci j Pi(oncn;i,duas impcrii Ro mani peftes mcmini nomiNatos eadem ora lioncScxtiana . Sic inPolitic. Phitarchus Reipubl. hoftes Ariftiona, Nabim,CatiIi- uam, peftes,morbum & vomicam patriae appellat, id eft , voJny.ctiC) dro^n^et tto- hicoi. fic VirgiJ. Aeu 3. Harpyias peftcm &iram Deorum:& 11. Turni fepeflis ad »r£i-^ Tertq-y refertq-y fonans . Non mihi tempero, quiu & harc adiicia , ineotum maximc gratiam , quos in poli- tioiilpus lireris inftituimus : quicquid lc- thalc,noxium & damnofum cll , id pcftis nomine folere appcllari. verbum enim, pe- ftis, TTctpelTo Tno-Hv: vndc duda vox an- tiqua,pelfum. Pcrnicicsctiam apernccan- dodnfia. SalIuftius:Ecfi ccrta pcftis adef- fet, manfurum potius, &c. Catullus fcip- fum alloquens ita deamore fuo; Me miferum afpicite:^ fi 'vita puriter egi, 'Eripitc hanc pcslem,perniciemq-j mihi . Idcm ad R ufuni ; £ripiJi/?i,hcu heu,noftrA crudele venenum ViU, hcu heu, noftr& peHts amicitiA. M.TuIIius I. in Catilin. Hoc aurcm vno interfcdo,intcIligohanc Reip.peftcm pati Jifpcr reprimi.& ibidem: Atque delcbitur non modo \\xc tam adulta Reipubl. pe- flis , verum etiam ftirps ac femeu malo- rum . Idcm i-in Anton.vt Helena Troit* nis,fic ifte Reipubl caufa bc]li,caufa pcftis atq; exitiifuit. Et Philip.7.Tetram & pc- ftiferam bcllnam nc inclufam & conftri» & lupe- rari poflit . 1. Notatur prajterca hoc fchemate iufb- lentia &fu}?bia,quajfemper & a natura vi dorix ineft,vtexclamat Cicero in oratio- nepro M. Marcellojqucm vide- Senecain Troade : ViBorferoces impetus primos habet . Recttat Pl utarchus in Laconicis, Archida- nnm Agefilai fiIinm,poft eonflidi- nem fcribcntes cucupham au«m pinguut. Solacnim hxc caeterorum animalium pa- rcntibusiam feniocofedis gratjam refert: In quo enim locoab eisnutrita eft,nidum ilJis conficit,ac pennas velliriCibumq; fuf ficit , quoufq^ renatis pennis per feipfos iam parentcscibum parare polTint, Vnde diuina fceptra cucnpha infigniunt . Hxc ille.Cucuphaauis quas fuerir, fiquis fcire defiderar.a Pignorio inuirarur ad Mefam I(iacam,ad quam ille comrnentarium fcri pfit . Non eft vtiq; cicuma , qua: videru r efle nydicoraxiVt apud Antonium Libera lem. Extat in Chiliadibuselegantinimum prouerbium, oivTimhApyHV,\h\ pulchra Icgunturex HomercEuripide, Ariftopha ne, Plinio, ciscerisq. Addam mhilomrnus quod Ariftoteies deciconia fcriptum reli- quit lib.9 dc nat.animal. Ciconias,inquit » genifornm fenetftutem inuicem educaie vulgatum eft. Sed funt,qui meropes qno- queidem facereconfirment, vicemqj red- di,vt parcntes non modo fenefcentes, ve- rum etiam ftaritn , ciim iam daturfacul- tas,4lantur opera liberorum,nec patrem, aut matrem exire , fed in cubili manentes pafcilabore eorum, quos ipfi genuerunt, enutrieriint,educarunt Sic ille.Dehocar- gumento nonmilla etiam exPlatone i.AI- cibiad.petas licet.Plin 10. cap. 2_j.& Val. Max-lib. y.cap.^. Athen?o,Homero Iliad. 4-.Ifidoro Iib.de nat. auium, item ii.ety* mologiar- cap- 7. Ariftophanc inauibus, AE!ianoIib.i;.c.4-&aIi)s. M,R10mdo] aiio, cx fubicdo adiui> Epigram- ma de pie tate cico- niaruvi' . ftum fjLiTofVv^iKai » vt apud Virgil. i. ecloga ; Nec gemere aeria eejjabit turtur ab vlmo . & 3.Palumbes eade ratione dicurur aeri^ Infigna pietate] Petronius Arbiter .* Ciconia etiam grata,peregnna ho^pita , ^ietaticultrixy gracilipes, crotaliHria , Ahps exul hyemvs , titulu4 tepidi temports . Hinc in nuoirais Adriani fcnlpra eftcico- i^ummus niacum infciiptionejP ietas Avgv- Adriar}^, s r A . Reges enim antiquitus fummo iu fceptro Ciconix gcftabanteffigiem,in imo Hippopotami,ait Suidas:vt admoncretur, pietatem plurimi efle faciendam.feuitiam & crudelitatera cohibendam atqj compri- mendam.Crinit.Iib.4-cap. 1 3 -Non patitur autem ciconianos vltra progredi , prius- quam loannis Mallaraj.ciuts Hifpalenfis, San(ftioamiciftimi,cai^men apponamus, iu quo ciconix pictas extoUitur . Idcft hu- iufmodi : §^i legps JEneA pietatem in fata parentts , Cuqi humervs olim dulce referret onus : Laudas antiquos fratres,exarferit igucj Cii grauts JEfna,fuos qui eripuere patres. Mirarts quando lunonus templa facerdos Afcenditygnatts vecia duobus anm, : tlon animum extollis cum parua ciconia nidts , Aquibu^ altafuity conuehit ore dapes ? Ndne tuas ardens exuritfldma meduUas , Antip^^largias cum pia facia^vides? §lujS, ratione carent ,funt nofiro cxempla labori , Vt difcat grates reddere,parqi pari. Elogium hoc, inftgnt6pietate> AEiiea: fiff> Poeta princeps initio i. AEneid. tribuit, quod lepencur ab boc noftro in Emblema tccuius infcriptio , Pietasfiitorum in pa- rentes . Verbum , pietans (quodobuerj inde dictum.quod qux inea/imul, quafi penitus , & in penenalibus recondantur . TuIIius vfurpar id vocabulum &pe , fed maxime ad Lentulum, per quem fuerac abexilio reuocarus.Sic enim 1.epift0I.ini- tio:Ego omni oi^icio, ac potius pietate fa- tisfacio omnibus,&c.Idem epiftol.>>.Iib.i. eiu(dem:Periucund^ mihi tuGE litterse^qui bus intellexi te perfpicere meam in te pie- tatem : quid etiim dicam beneuolentrani , cumillud ipfum grauiftimum. & fanc^if^ fimu nomen pietacisleuiusmihi videatur? Ciconia] Puitciconia fvtad fabulasnos T^tBufa comicrtamus J antea pulcherrima pijclla de eic Troiana^ nLx^. Pletas un dc diSa^ 74 Andreae Alciati Ti.oiaiiajnomine Antigonc» Laomedontis filia, c[i\x ciim fe iailaret fonmx piilchri- tudine Iiinonem fiiperare, a lunone in ci- coniam conuerfafuit. De qua Ouidius 6* Mecamorph. Finxtt Antigonen ftufam contendere quondam Cum magni coforte lout4:quam regialuno In volucrein vertit\nec profuit Ilion illiy Laomedonuepater ifumptis quin candida pennis , Ipfa fibtplaudat crepitante ciconia roflro . X^ifgiliui Hucalliifiirecrederem Virgilium in illis tKpUca- y^^hiSyipretAq; iniuriaformA.nzc[WZ expo- tui, ncnJumibi,^«^,pro idcft,vt aliqiii putat, qui omnia fimulconiLingunr^videlicet iu- dicinm Paridis, fpretx iniuria formse. Sed hoc curiofusledor diiudicec . Deciconia Nofcopulus 'Tffipi a-^iS'av • TriKApyo^ (^C^OV.i Oi?'» AVTtm\Apy^(Tt{y i-^lTCOV iTTt- ^cnjLivcov ya.ptVy ip av i'J eTctSov, dv- Tt^iS^oVTroVi S^td 7«V TMV TnKdLpy^V TTpO^ TKf ictVTaV ^ctTipcti 07i yi)pct^r,inquit , perdet hoc genus hominum,Zivi oKian Hjf} T9VT0 yivO( dLvSpc!)7ir'JV ot ynpUffKovTctf cl7tlJL)WoV7l TOKilCt^ y fy.ifx-^^ovTcu t^ iv 7cLU- Tct- id eft: Defmefili ^ nam ^ego^atrem ha^eyitis ', Alius ifeexcufans, curpatrem vcrberafftt: Etipf^, inquit, pattem fuum verberauit, & ille fiirfusfuura.quin & fi- lium oftendens.-Et (iic,ait, vbiin virum eua feric,mcquoq; fta^ris c?det:hoc enim gen tile nofeiseft . Quis autem £eret,fi filium patri caufam necis prasftitifleaudiat^Por- tcntum atq; monftrum eft certiffimujD , cflcaliquem humanafpccie & figura, qui tancLimimmanitatc beftias vicent,vt pro- pter quoshanc fuauiftimam lucem afpe- xcrit eos indigniflime luce priuaric . Sed k«i vbi eft illa naturvtqui fibi perfuaderent^purga tioiiem ita ficri.In aqua puritatem hanc in tellexit CatuIIus,cuni ait : Aut quilibet quipuriter lauit dentes. Nonnulla funtapud Caniodorum prarcla ra monira, qnas ad id maximc faciant , ex co petat,qui voletjlib-^.epift. lib.ii. epift. 8. ^ iHs , VRC£VS] Aqualis, vas terreum aut x- neum ad aquam excipiendam aut haurieii dam . Horatius in Arte : . .11 j4inpUnra. cOPpit Jnfiituiy currtnte rota cur -vrceus exitf UIh- Malluuium] PoIIubriim,vas, lebes, feu »j» ^"nsadmanusahluendas, quafi manula' uium.Bayfiusin libello de vafculis ficait: Nonnulli pcluim af»e|uendo diAam vo- Uint,ali j a ped«m lotionc ; indc pelluuiu # rasin quo pedeslauantur i raalluium vc- ro^in qno manus. Hacforma] h^c dcflgnatio fymbolorfiv Juidi^um.] Iudex,vtvult Varro,iun- fto verbo dicitur.qui ius dicit . lusdiccre ipforum eft magiftratuum . Ciccro pro Flacco.-Q^ni anno ante ius dixerat. Idem ad Atcicum;Qj[iippe ius Laodicc^ mcdicc re cilm Roma: Piotius dicat.& lo.Anto- niana: Qui ciim Prastor vrbanus eftct,vrbc caruit, ius nondixit. Illud tamen paulo lu4 dice- diftindius eft explicandum, nc mihi diem ro. dicant iuris ftudiofi. Didicimus itaque cx V]piano,I.Iusdicentis, ff.de iurifdic.omn. iudic. I us dicentis, hoc eft, Prajtoris, offi- cium elfelatiflimum • Atnon modo Prae- torcm intelligimus iuris dicentis nomine, fcd & praefeftum vrbi, vt ff. deoff. prasf. vrb-I.i &,Deinius voc l.z.praefidem pro uincia:,I cum hi- $.fed nec mandare , ff.dc tranfacl.& jedilem curulem, qui certis dc caufisinsdicebat,I. i-de ajdilit.cdid;. fuit tamenmagis vfitatum,vt ius dicentis ver- bo,PriEtor appellaretur, velut iuri dicun- do prajalijsconftitutus.I i,§.popuIo, ff. de orig iur. At de vrbis Prsetore id modd inteHigimus: alij enim qui creati funt Re. pub.augefcente.iusnondicebant, fed tan- tum de capitalibus quj^ftionibuscognofce bant,qua; jpfis obuencrant forte,vnde Q^i^ fitores appellati . Nelongior fim, ita Ita- tuo,aIium fniffe a Prastorc iudicem , & i ius dicentc : quod planum eft ex M.Tul- lio.i.in Verr.& pro Rabirio Poft.Itaq; di ftinguimus officium Pr£Etoris,& ius diteii- tis;vt ftipulationem etiam pr^toriam aiu- diciaIi:tametfiaIiquando iudicis & praeto- ris nomina confundancur.Etenim tempo- ribus Impcratorum ( quo anciqua pen^ omniaobfoleuerunt vna cumlinguae Ro- manas puritate) iudicu nominequicunqj magiftracus ecmaioresappellari CGeperfir. Sine fordibus] fuifle dj^oa-iTov KptTilv , itidicemincorrupcum,& a muneribusca- piendis alienum,qualis ab Horatio defcri- bitur^.Carm.^. Vindex auarsL fraudis , ^abfiinens Ducentis ad fe cuncia pecuni& (^c. Sordesaute proauaritia & nimia parfimo SordeSn niaponinotum eft. Horatius i.Ser.Sar.3. Si neq-y auariti&,ncq-^ fordes,ac mala luflra Obijciet vere quifquajn mihi , M Hi?TC 178 Andreae Aleiati. Hinc (or(iidi,tenaces,aiiari,& qui ex rebus vili'Timis qu.Tftum ci^tant \tal\i, Spflorci, 1 acconi,Lefwanti.Gtiiw, spaerltng , Ktf- fenpf etjning , dit ein lam vmb de?i bftlg fchinden ■ DtfHn^nm^^ qui iam officio fuo viuen- di fuo^fluseit, & finem imporuit . TuYSLma" Furas h^^ibuijfc manns] Kx^ctpdf -^^h- nus , pct$ , vt dicuiKuuiii Nouella. 8 Hipuris manibus viueie dicuntur, quipureatque inrec^ie vicam tranfigunt-; qui neq.- dolo , neq; a^hi ahjs negotr.im ficeiruntiqui de niq; funt (vthic AKiarus nuelligit) elj^co- po(5ti Tw voucf) TA^yJipet^ , yj« //j/cTe- VOi Cl-^Ti7^At Ki^S^^ni , (Aim fXH^OVO^, T€ iheinQVOiydhK' dLpKH7^ttl [JLOVOt^TOli 'TTctpdiT^ ^'■lu.ocri^i aoi ^opnyovfjLevoif , kc" S^tef.Ti a-et-JTi S^ietTiTUV TTipi co,nobv5que,^ legiymanus , nHllum lucrum contingerey neq; m^ius, 7ieq\ mi^ nus , ne, id eft,Iegc,numus fi c orrus, in no- bisqjid fit.vcmutctur.reddaturq; inutilis. Sataguntq-y] nicucur qaantum pofliint. Vcl vltro] Eciam fua fponte, nullo i\\o iure nuUaq; a meiniuria prouocati.Argui curiniuftus& violcntus diuitum animus, a quibus in primiseft rimendum , quippe quineq; iusncq; bonum, fed nec asquura colunc. Qna ratione puco di(Slum a Placo- ne j.legum. valde diuiceshomines nonef- fe bonos.Refcrt Phicarc ica qucndam di- xifie Syll? gloriaiitiiQuomodo vir bonus e(repotes,qui tam maguas opcs polfideas , ciim nihil a patreacceperis^Tales quidem exeorum funtgencrc, quos notatPlautus in Poenulo.-S« nihilfit litium, Ittesferunt. Obfiruere nosJrts luminibus.] Obftrue- obfirft- reluminibus vicini ey.TroJ^t^ciy Tii ctTra- lumin 4«. eft ftru(fturamaliquamiuxtaeiusa:di bus ficium facere , quc-elumen eidemcripiac . Obftrruereenim lumiiiibus , verbum auti- quum iuris. vndeCicero pro Dorao fua .* Ciim iIle.Hegaret,inquit,prim6 felumini- bus eius obftrutflurura minabacur . Idem in Bruco: Vc horum concifis fencencijs Cde Philifto ScThucydideloquicurj incerdum etiam non (atisapertis cum breuicace,cum nimio acumine officic Theopom puselatio ne atq; altitudine orationis fua2,qtiod idc Lyfia^ Demofthenes :fic Catonis lumini- busobftruxit ha:c pofteriorum quafiex- aggeraca alcius oratio . Quod didum a Cicerone per mecaphoram nemo non vi- det^pio co quod di^^ilVec fiue tropo; impe- «iimfiucd Erablemataj.: i8i (|[imcntofuir,neoratioiiis Catonian^ lumi Bavidcrciitur • Huc refero Alciati verba cx commentarioad tit. De verb. fignific. I. 1 5 c^. Finge,inquit: Concedit lex volenti laii ce xdificare , vt vicinum ad prorim^e rei vendicionem cogere po/Iit,an euni quoc]» adiuuabif,qui lautum ardificium perfecit, fed addere illi aliquid dedderat, puta hor- tumampliare, vel impluuium? qua in re ciim egoimpecerer, negabara adiuuad . Cum enim orn^tus vrbis racione ita con- ftitutumelTer, &qiiiciiies ad expolienda jcdificia incitarencnr, ineoqui iam perfe- ci^TeCjhaJc ratio locum non habebar. Paulo poft ica : Veriim ciim non tam iuri meo quani indicibus dtrfiderem , tranfegi , vt vcri/finuim fit illud Hefiodi , cT' ctV vtaic Columella, non foliim deboue dici- tncfed eciam dc omnibus parcibus rei fa- miliaris.adeo referc non habere maUim vi cinum.H?c Alciac.Vidc adagium,0^ir^yg lummilfUs.8c,Aliquid m:ili propter vicinU malum.Sc Budasum in Annotat.prioribus in Pandecfl. J rpyu GeminA quem titnquxm Phinea raptant q>tietU7i HarpyiA.'] Hefiodum fecutiis,duas cacum J . quafi citiiis aufugfcns. Ct\xno,h, KihAivod quod tikniger,S\\t qui per tres Harpyias, auaritiam,inuidiam & fuperbiam intelligi velint. Opinorautem hic Alciatum dc in- duftriaduarum tantiim mcminifle , vtaA rem fuam,ideft, duos vicinos accommo- daret.llle quidem i. Praetermifibrum air, Harpyiasira tonantis aduerfus PhineuM impulfas a Poeta fingi, quod quxcunquc maxima oriantur m3la,irae diuina» folcanc afcribi : & Theophraftus hafce tem pcfta- tes,fterilitates,& alia generiseiufdem.qu? non vitio terrse , fed caslitus proucniunt , ATrQ t7 J^ctifAovo^ ctlrictv appellat , id cft f caufam Deotum numinc vrgentcm . PIu- tarch. lib. de vfura vitanda, Harpyiarum fabulam torquet indcbitores, qui graucn- tur^erealicno : tolerant enim ac fuftinent tanquam Phineus Harpyias illas pcnnatas pafcenres yScceo^ 0 pivt'jT dpTrviet^ Ttvcif ijTTOTrTspis^ jSojKovTif . Si plura de Har- Harpyit, pyis requiras,confuIe Syntagma ^.Hifto- rigidiex- riaiDeorum Gyraldi. Natalem Comit. a^ores . Mytholog Iib.7. cap.'>'. Integritpu noflray^c.'] Accommodat fa bulam. Proprijs ^dibuscedcre cogar , & hisexpellar, nifi mencis integricace& ho- neftace vindicer, meqi tuter.vtolim Phi- neus , Zete & Calai adolefcentibus for- tifiimis . His mfifint Zetes , ^c.] Verba Orphci fubijciam Lacinis verfibus ; Agnoui duplicem BorcA de germine ^ica » ^luos peperit nubens lllifi ad fluminis unda, Regis Erechthei diuum genus Orithyia, G^i plumis etiam circum talaria fufis Corpore Bijs fimiles Zetes , Calaisque t/tf* lahant . Pindarus in PychiisOd.^.Strophc 8. Bv[j.^j yihctVH ^diayov i'v , Tviv $ctcrtKewf AvifJLCov ^nTCtV KAKctlV TS 'TTCtTtip ^Qpictf , AvJ^peti quam in vicinnm malum ^ aua- [^q^h fj^ rumincidere , Qnx> etiam illud Pindati l^eye vic noii male quadrabinex Nemeor-io.XctAs- pjftjff, TCc) «T* gp/r dv^pMTrotsrtV OfXlACiV KpiOJO. Vcav: Fericulofum ejl contendere cum poten tioribui- Rcde Thucydides:7rjOiV Tifj- ctru- yHTOVct^ IffdLTt 70 dvTtTrdLKov xju eKivd-i- pov Kct^i^^ctTcu.Exvicinumalum bonum- ve proficifcitur . Themiftocles cum prx- dium quoddam vendere vellet.hoc quoq; prasconem adderciufiit,cT/>^ et^^ct-D-tfV 'iyj* yttTovct^, id cft: quod vicinos eticim habe- retbonos. quafi vicini commendatione fu- turum cffec longe vendibilius. Cato quo- que fcnioradmoncbateos , qui agrosem- pturi cfl'cnt,vt antcomnia anmiaduerterct, ncmalum habcrcnt vicinum. Cauebit cr- go prndeos, ne iHi fit falfuginofa vicinia * Signa I Emblemata 183 Signa fortium-5- EMBLEMA XXXIII. DIALOGISMVS. V AE te caujfa mouet volucris Saturnta , magni Vt tumulo injideas ardua Arislomenis ? Hoc moneo , cjuantum tnter aues ego robore pr^^o t Tantum femtdeos inter Arijiomenes , Infideant timid.z timtdorum huHa columh^ ; Nos aquiLz intrepidts figna henigna damtis • COMMENTARII, IN repulchromagnifico fumptu eredo fedct regina auium aquiJa,expanfis aiis, "Tolanti fimiIis,nota foi titudinis,ftrennita- tis,& intrepifli animi . Editio Rouilliana in fcpukhro infculptam habet epigraphc, I>. M. AriflomenK, hoc clt ; Dijs manibus Arijloments , H o c ex cpigrammatiyn Gxxcorum libro 5. fumptum pulchre eft xmulatiis , quo fub nominc Ariftomenis Imperaro- rem Carolum V. celebrat,3lluHitque aper tead aquilam ,quam in fcutohabuit , & Aquila. imperiali ftemmate , qua: fortirudinis no- pyg Jlsm- tam pra: feferat. taenim vt dignitarecx»- jr,(itc Im teiis auibusantccellit : ita ille Piincepsa- per>iton> . lios & fortitudine fplendore nominis lcn M 4 gc §4 Andreae Alciati gc aiiteccdir;Ha!c cjuiJem MinoSifcd non immeriro cnm Pigiiorio diibiramiis, qwo- inodo Alciatus potueric celebrarp tumu- lum Caroli V. ciim Carolus olyierit anno j ; j 8 Alciatus v ero anno i s ^o- Sed Poe- tis aliquando licitum eft etiam viuis tu- inuIoscrigere,priErcrtim ijs,quosin Deo- lum numerum inferere properant. Epi- gramma eft Antiparri civJ^pMg , quod hnc ad fc ribcrej^on piget : matufos. '«'^f ^ , , , ... yopyoi VTrep fxtyethH tviaJSov aptto- dyyi^?v • J^HKeu^oi S^Hholortv i^eJ^p/Kraa-t TrihHcu ' dLfAlXif cT' , ctTfiVo/f a.vS'pdL7t lipTTO- fAeSet . hoc eft : Uftnciafare louiSyprApes^ -volatibus ales , Car metgni ad tumulum fidu AriHo- ments ? Hac homines moneo : -volucrum (juantum opfima viuo , Tantum hic heroa^ optimm inter erat. StiparintpauidAtimidorum bufi^t colHbA , AJi ego deleclor fortibus vfq-^ virt4 . Auis louis Saturnij nijcia,quam obcauf- fam ftas Ferox, fu p magni tumulo A riftomenis ? Nuncio hominibus, quod quantum prse- ftantifllma Volucrum fum , tanrum hic femideo- rum [fuit.] Pau id X q u i d e pa u id i s a fTi deb u t col u m b a:, Nos autem interriris viris delev.^amur. JPare age ^d fedeas louts ales nuciapernix Magnanimi tumulum trux ad Arifio- ments ? itimirum quantum alitibus fum robore prAfians , Tantum femidets prAflitit ille virts . Sic hufitspautdSpauidas decef effe colubas: Nos vero intrepidts figna fuperba fumu4.. Hatonis Anriparri exrtat Epigramma ccrre nobilc tumt^lus. in PIaronis,diuini hominis.tumulum, cu- ius animam ad fepulchrum e ccrlo alla- pfam iw fpeciem aquilas dicit : ^tiTi. T/Vrg Si/S»Keti V-TTip 7dL(p0V , W T/* S^ipotVTet deeoV qIkov ei^JOcrKOTreHf ; ^Km- a-afMet J^iy» ynyivif etT^ht-)^. Curaquila ad tumulum hunc volittis,dict nunquid ab aslrts Bic habitare Deum forte aliquem in* tuita es ? Imo antma extinBi fum diua Platonts , Olympum ^A coloy fed corptis terrigenum Atticf^ habet , Hisnon abfimilc cftillud Marullide A- gefllao : Nuncia magnanimi volucru louts , ede quid vrnA InuiBi rofiro cudts Agefil ei f Ipfa inter volucres quantum caput effero , tantum Mortales omnes cedcre Agefileo . VOLVCRIS Saturnia] Aquila,quafi di- xeris louiana ; nam & lupiter dicitur 5a- turniusa Saturno patrc. Viig.in 4. Nec Saturnitts hAc ocults pater accipit &- quts . Sic apud Homerum multisin locis Kpovi- S^nf. Curautem aquila louifacra , dixi- musfupra Emblem.4. Ardua] {ublimis, ereda, emineiis . Magni Arificmeiits] id eft,Caroli (J^iin ti , quem nomine Artftomenis appellat . K'pt^ofAivi]fi optimas mentis homiiiem fo- nat,aitPindari fcholiaftes.Er Paufanias in Mcflen.eum Grxcorum omninm oprimii Apojlinisoraculo iudicarum refertiquod &alicubi confirmar D.Hieronyrnus. Scd Ariftomenjs hiftoriam , quoniam mulrts eft incognita, paulo latius quam pro ope- ris inftitutonariabimus,quam credo legen tibus non fore iniucundam. Scripfit illam Rhianus Rcna^us Groecis carminibus, in quibus Ariftpmenes nihilo fuit ignobihor» quam in Iliadeapud Homerum Achilles. Paufanias in Meiicniacis , Rhianum fecu- tus,latiflime commemorarhanc hiftoriaj iiosaurem mulra pr^efcindenresj quod ad Ariftomenem artinet.profequcmur. Fue- runt ioirui inter Meftenios & Laceda^mo- nioscertis decaufis acerrima odia.bellaqj phuima,in quibus ^quo Martepugnatum eft. Tandem poft c«ntinuos viginti annos in bclhs exhauftos (vt Tyrthasus canit) Mcilenijs deui«5lis tales legesimpofuerunt lacedasmonij . Primum iureiurando eos aftringunt , nc vel vnquam a Laccdarmo- nijs deficianr>vel alias noui quidpiam mo liaucur» Deinde vtdeommbus frumenris> Agefilai tumulus. III, lupitet Satur- nius . Arifiom Ariflom^ nis hifio ria ix Faufti. nin • Emblemata_) . i8y qiix agricultiira comparantur in homi- num alimoniam>dimidiam partem in 5par tam ferrent. Decretum item eft,vt ad fu- nera regum , aliotumqj qui magiftratum gefleruntjtum viri ex Meflcnia,tum mu- liere^, pullisinduti veftimcntisaccedant. Itaq; tantis opprefli aerumnis Meflenij , cum nihil humanitatis in poftcrum a La- cedajmoni js fperarent,fatiusefl^e duxeiunt inacie cadeie,aut tota Peloponnefocieaos fugere,quam hjec pati . Decreueruntita' que deficere.Vrgebanteosnon leuiterado lefcentes quidam, rerum quidem bellica- rumimperiri , magnitudine tamenanimi prxftantcs , qui in libera patria mori mal- lent,quam alias beatoetiam fcruitio frui. Intcr hosfuit & Ariftomenes, cjeteris no- Iriflome bilior.-Nam cum eius matrc Nicotelea Ge ps taren nium aut Dcum ferpentii fpecie aiut rcm ?/ , habuifle;putabatur tamenPyrrhi.aut Ni- comedis filius.Hic florens ^tatCjCxcelfoq; prasditns animo magiftratus addefedlio- nem folicitat.-conferitur prai^lium : vidlo- riam neutri raanifeftam funt eonfecuti. Ariftomenem vero plura facinora edidifle famaeft , quam de vno viro credi ppflit , adeo vt finira pugiu regem eum elcgerint; Fuitenira oriundus ex genere Atpytida- runi.Ctim regnum detretftaflTet^cum cxer citus impcratorcm defignarunt. Qiii vt ter reret Laccda^monios, profcdus nodu La- cedacmonem, ad templum Palladis Chal- ciseci clypeum fufpendit, cui infcriptum imtyAriftomenes de Spartanu De£ dicauit. -Laceda^monijs redditum fuit oraculum» yt confiliarium Athenienfem acciperent. Athenas itaqj mittunt, qui oraculum nun- eiarent,& virum petcrent. Athei.ienfcs verocum nollent ncc r€s Lacedsemonio- rum crefcercncque Dco refragari , Tyr- ihazum ludimagiftrum,qui & ingenio mi nime valere pufabatur,& alteropede erat cIaudus,Spartam mittunr • Profcd:us eo Tyrthasus, magiftratibus& militibus ele- giaca & anapseftica recitauit carmina,qui- bus eorumanimos adbellicam laudemex- citabat . Itur in belUun: Anaxander Spar- tanoium rex erat j Ariftomenem Icgiona- ii>ex Meflenijs o.memi; ic quo- que Dion Chryfoftom.oracj j.fereinicio. ^^uayitum inter aues] Collacio parium. Semideos inter. ] Semidei func Hcroes Semtaet » ijluftres, & nobiles viri j quiquoniam ad Deorum immorcalium naturam quam pioximeaccefierunt,ab imperica plebccu- la,& Poeris ipfis (qui vulgaiem opinionem velis remisque confedratifuntj innumcro Deorum relari creduntur: Tales fuerunc illi,quos al tero parente Deo,aItero morta- ji prognatosexiftimabat.-vt HercuIes,Ai- neas, AchilIes,&c.Hefiodus: etpmv A^vS^pav tipaxav Qmv yivoi , o7 Ketis,0*fimul vtrumqi efi. Micro qusePIucarch- deoraculorum defe^n:u difpucac, qua:qi DiuusAugufti- nus io.de ciuif.Dei,c.ai.aIiiq> ccrt^ mul- ri retulerunc de Heroibus . Infideant timidA,^c.] Columbam pro Commb4 trepidacioiie& timiditatis fymbolo pone- P^^ trept' re vulgatiilimum fuitantiquis,nam & no- datione» men illi apud Grxcos Tpt}pci)v*hoc idem fi- gnificatrdeducitur enim a Tpittv» quod eft trepidare. Homcrus enim fic : A/ eTg ^oiTtiv Tptipcaa-i Tnh.HAffiv i^y.a.^* Q[j.olau . hoc eft : H£ pauid^ greffu fimiles abiere columbts^ Ouid.i.artis : Vtfugiunt aquiloi timidiffima furba f#- lumbA . Picrius Emblemata. Picriiis Hieroglyph.Iib.ii.id fcit^ perfpi ciieqiie declarac . Eft ci)im columba auis ColumhA fimplex & fupra moJri p3iiida,ira vt pro- natw^^. pter genuiiuim tiraorcm iu fummis locis nidificeciadraodum falax, foecui contiinio indulgetjcaqj nihil foecildiiis,mares more fjcminariim ouisetiam inciibant Sc fouent, ob h:EC Vencri facra cfTe crcditur. Aqiulae odiofa,de qua re Varro phirima . Scd co- lumbina fimplicitas in proiierbium abijc . Bnfia,] SepuIchra,tumulos. luuenal. Satyr. 3- ^ , ^nrtandum ad buftd cadauer . Ouidius Faftorum f. Compofitiqj nepos lufta fiahat aui , Et Virgilius ; - [emtuftflj^ feruant Bufta . Cicero in Pifonem : Quorum ego furori nifi ceiri(^em,in Catilinse bufto,vobis duci bus.,maiftatus eflcm Mortuorum cadaue- ra olim cremabant,8c cineres,quos religio- s^a(l'eruabanr,buftadicebantur,quafi com bufta.Ciccro tame 3 .Dc legib.buftum pro monumento accipic , vc & Suetcnius pra fepulchro . Nos AquiU, ] Aquilam Romanorum ('rerum dominorum) infigne fuifle,quam plurimiaudores refcrnnc . Neq; vero id finecaufa faclum coni)cio,nam vetufti qui queaquilam auium principem vocitabant: vt Horatius proinde dixerit,ei louem per mififle regnum inaues vagas.Obferuabant cnimciusauis pr^ftantiara viriura.eam po litam,concinnam, increpidam , ftrenuam> liberalemrquae adiundla pcrfctuo fortem Aquilino debent Principem comitari . Sed & aqui- linonafohomines regios appcllarunc , ce- ftibus Platone & Plutarchorira vt Perf? ad regnum nemini adicum libcrum concede- renc.nifi quiea nocalinfignis eflcnrjatq} Cy rus ille, quem aquilina nafofuifle memo- rabant:,Pyrrhus eciam Epirotarum Impe- rator,Aquil^ cognomen flbi datum a fuis lubens admific. Cum enim milires eum Acjuilam appellaflcnc : t/ ydip , inquic , k fAihKcoToli yfjLiTipoii oTrKoiii eojTTip aKU- TTsfo/r, eupofj.iV»i . ^luid "jero^on deheo 'veftrus armi6 , tanquam alts pernicihusy in altum tolli} Imo veroapttd Thebanos A- Ai^uiUfa qiiilx vt facrse aues colebanciir , vt apud cri. aues AE»yptios Crocodili,IbcSjCynocephali. ^mhw » ngn auflm cquidem traiifilire, Aqui- AquilcL^ infigntj KomanO' rum . AquiU prdftatia. nafo ho' mtnes AquilA^ 4t^ui . lam olim rerum fucccfliim profperarum porccndifle, fic ei im lupitcr omen opti- mum ccpic,cum flbiaduerfus Titanas pro AquiU 9- ficifccnciapparuit Aquila Pr^etermitto lu men^' bcnsqUc prolixa funtinXenophonciscom mcntariis. Cert^ Aquilam alii refcrunt » Gordiijpaupcris alioqui viri, incurtu pcc totura diem feflitaflejvndc regnum Phry- gias filio Midaj prajmonftratura voluni; . Cum Hieroadmodum adolefcens eflet,& mediocrium homofortunarum,primobeI l»,quod vnquam inii(ret,AquiIa fediteius clypco , quod pr^Bfagium regni fuifle cre- dicur.Tarquinio Romam migranti Aqui- la pileum e capiteabftulit; vndeTanaquil vxor vaticintorum perita regnum illi por- tendiconiccir. C.Marius puer Aquil^e ni- dum cum feptem puUis in agro reperit ; cuius ominis ratio fuit feptem Confulati- busoftenfa. Celebratur & Odauii Cxla- ris Principatus primiim Aquil? oftenro no tatus , Ciim enim aliquando in via Cam- pana pranderet »Aquilaex improuifo pa- ncm ei de manibus errpnitj& lei iter deiii- dc reddidic. Nec prsetermittendum quod legitur de Alexandro Maccdonc,quo re- cens nato , Aquila:du«in culminc domus pcrtotumdiem fedifledicuntur; quodo- men tum primiim captum fuit duplicis Impcrii,nempe Afiatiei& Europxi . Sed h^c dum colligo, fcre non fcntio mihi ad rcliqua pcrgendum . Vide Picrium Hie- roglyph. 19- Car o L I V.Iaudescelebrat(vtCIa« ^ dius Minos arbitratur) quem quam aptc ^^^^^ cum Ariftomenccomparet,fatis conftabit, J^* J^'^ flquisgeftaCaroli cum hiftoria Arifto- ^'^^^^^^* mcnis fu pra ftise enarrata conferat. Quarc non multus cro in enumerandis eius iau- dibuSjiic mihi contingat id,quod fophifta: cnidam.qui cum appararct recitaic libiCi, & Antalcidae percontanti,quodeflet argu- mentum.refpondifletjHercuIis encomiu ; Quis,inquit,illum vituperat: Supervaca- ncum exiftimans in co laudando fumerc operam,quem omnes vno ore praidicarcr^ Hercules autem apud Spartanos religio- fiflira^ colcbatur,vt& Carolusapud Gcr manosj viiitenim is inter homines, vc vi- uus laudabilis fuerit, mortuus vcro fceJix iudicecur . An 1 po A ndreae Alciati Suftine & abftino- E M B L E M A XXXIV. T toleranda homirn trifiis fortuna ferendo ejl Et nimium felix fxpe timenda fuit . SuTtine {Epi6fetu.J nempecum aut in- iurias.qux func ferenda^, non toleramus , neq; ferimus.-autaquibus rebus volupta- tibusquenos tenere debemus , non tene- mus. Itaque,inquit, (i quishaicduo vcr- ba cordi habeac,eaq5 fibi miperando atq.ie obferuando curet,is eric plerunqi impec- cabilis, vicamque viuet trauquilillimam , Verbaduo h?c dicebatjtf-i^g^i^of )(5U dTriy^. Patere ^abjiine . De aduerJisajquoani- mo perferendis,qu*edam Ladantuis 5. c. 18.& Plucarchus confolatione ad Apollo- nium 3 de abftinentia vero cxemplalonge multafuntapud Valer.Max. Jib.^.cap.j- Videquoqi adagium , Suftine ^abftine, Vtriusqs verbi vim exprelfit Horatius^. Carmai. Vindet: marAfraudisy ^ abftinens Dncentis ad fe cunSlii pecuniA , Cpnfulq-y nm vnius anni , Sed quoties bonus at(i\ re^us ludexhoneflum prAtulit vtili, B.eiecitalto dona nocetium Vultu, ^....^ £Ttoleranda hofnini &c.] Aduerla for tuna viio forti tolerandaeft.Huic rcfpon- det verbum axi-)(^> Adhortatio eft ad pa- tietiam,cui(imilcillud Virgilii j.AEueid. ^idquid erit ,fuperanda omnis fortuna ferendo eft . . i:t nimiumfeliXi &cAt.] Pubjiimimus eft is: fortuna cum blanditurt captatum venit : Tum enim maxime timenda eft.ciim val- de profpera pucacur. Ergoidem Publius vere fortuna vitrea eft,quA cum Iplendet, fran^ gitur , Horaciamim hoc et vulgo tritum: SApiu^ ventis agttatur ingens iHnu^ . quo videtur refpexille ad ilU Herodoti, in Polymnia, Kpd oucTe f/.iv Kvi(^ei. op£f S^i co^ sV otKiU CtlJTcL i alJKilTTTH^ CihiCt i (piKi^ ydp 0 6iOi Td VT^epi^ovTet, ^ctvTct aoh^eiv . Alexidishoc laudarur; KAV ivTV^TU, COi eojKB, TpOCrJ^OKS.V clei Tt J^ei, xc/uyjht Tris-ivHV Tvyji , Fortuna quamuis ftt tibi profperrima > Semper aliquid tlmeto, dijfidens ei . Epicietm.] Stoicus fuic natus Hierapoli Phrygia?,feruus & claudus,cuius quidem morum & vic Bxccho . Irac]3 duo pra:cipue nobis hoc cmblemate Tahetia. propoiiuntur,toIerantia & abftiixntia . I . In tolerantia conftans hominis animas agnofcitur , quando fcilicct malis non ce- dit,fed contra audentior exfurgit . Vnica fiquidem co(i:antia hominem ab hominum communi f(^ce differtntem maximc,& lon nobilioiem facit:quandoquidem,vt do clc cecinit Prudeiitius, omnibus ali js vir- lutibus , & focietatem & auxilium fuum fortis patientia mifceat j virrusque omnis vidua lit,quam non patientia firmet. Gra- iiiter ad huncfenfum Horat- i.Carm.j. JEquam memento rebus in arduis Seruare mentem^non fecus in bonis Ab infolentitemperatam Exemploell Socrates, quiea fuitxquani- mitate.vt abeuntem domo, & redeuntem . codem femper vultu fuiffc dicebat Xan- thippcmorofa vxor. Stoici ergo t/scj- rm 8i/9i'///«t»'inducebant fuisdifputationibus, 7}iveivct\yiio'ici,v,yjiuTHvei'7rASlAV. Et huc fpedlanc Senec^E confoIationes,& fcrc om- Abftij^7% ues epiftol^e, quibus tolerantia & fobrietas ticL->. eruditis acuieis inftillantur . i. At quantu condHcatabftincntia, quan- tasq; habeat vires,pleni funt audorum ii- bri.plena antiquorum monumenta: iame- iiim late patet, vt per oronia omnium vir- tucum domicilia fer^ locum fibi fuo iure vcndicet . Hincapud Ladantiwm triplex ftatuitur virtutis gradus:primus eft a ma Jisoperibus abftinerc:alrer,a verbis malis; tertius,a rerum malarum cogitatioue.No tum cft iliud : 'Efl "virtu: placitis abftinuiffe bonis . Cui non malc conuenit Ciccronis illud Qffic. I . Benc Pericles, cum haberet colle- gam in practura Sophoclem Poeram,hique de communi ofHcio conueniffent , & cafu formofus puer praetcriret, dixifletqj So- phocles : o puerum pulchrum, Pericles? At enim pr^torem,SophocIes,docet non fo Jum manus , fcd criam oculos abftinentcs habere. Anacharfis Scytha cogcftu rcper- tus eft apud Solonem dormiens , Tt altcra Centmtw manu pudenda,alteia osobfignarct,conti- fidgeftHS, nentia^ & filentij fignacxptimcns . Duo cnim funt in hominc membra,qu? non ni(i admodum difficultcr edomari poflTuntjIin gua nempe & genitalia . Itaq; quod Ana- jy charfis toto astatis fus tempore bellum voluptatibusindixetit, ftatuiseius infcri- ptum fuifle legimus, ^AwdTJKX^ yctTpef, Y^au^oim KpcLTHV' Quarecum faccr- dotes AEgyptij frienum libidinibusimpo- nendum cfle fuaderent,viri genitalcmanii cohibitum & reprefliim pingebant.Refer- rem quxde Alexandri Maccdonis conti- nentia ab hiftoricis memorantur, qui nu- ptammulierem attingere.neqj Darij filias captiuas videie fuftinuir, fed haec funt in orc omnium-Huc facit illud Horatij^: Non pojfidentem multa 'vocaueris ReHe beatum-reBius occupat Nomen beati, qui deorum Muneribus fapienter iti , Duramqi callet pauperiem pati , J^eiusque letho flagitium timet , Non iUe pro caris amicis Autpatria timidus perire , Itcm illud cfc7rg;)^« fic : C Tii( TVpAVVlS^O^ . tCj JTrip TSTiS yAplV AVTCO C fXOKoyOVVTif 01 ^bttaKoL . S^eS^cdKAo-iv a:jTo> vifj.iffScu '^AyA^TA^ TA^ptllJ.CtTA TA (k TUV Kl' fj.ivG}v Tnf dyopAf . ATn^ot ^iTTAKoi 4vo/xi:7-d-i}(TAV , a dtdiTO TiV lAffOVA ^JiT TAKqV OVTA , A^rrOV Op^iivcu TTipt TtW fxilJ^HAV. »OTt 70) TnK-OTrOVVHa-tAKa-TTO' ^i[J.Cf) , iv AV7^ T/T TvApATci^H ATO CtSih VeUCOV TTpOf KAKeJ^CU^jLOViiSf [J.iTiTA^AV- To , a)( . ^91 1 III. hejfa. trude- I ncipes pitti. iiuarint . Qiiod vero id per fe non pof- fent, Philippiim Macedoninmin fiiiaaxi- lium adaocarunt.-qiii profediis in Tlieda- ]iam,tyrannisdeii!clislibertatem tiuic po- piilo reftituic . THESSAUS ora] Rcgio Thcffalica, ii efl,ipfi The(fali. Thelfalia regioeft Graj- ci^e famofa,montibiis & ciuitaribiisclara. Strabo lib ^.Gensinquietogenio &c. Fia- uius V^opifcus in Saturnino de Gallis ne- fcioquid rale fcripfit.-Saturnuuis, aic ille , oriundusfLiicGallis.genceomnium inquic £iffima,& auida femper velfaciendi priuci pis, velimperij . Toties dominos mutet] Reges,feu tyran nospocius.Hiftoriam paulo fupraer Dio doroSiculo lib. I6'.& Vlpiano reciilimus . Ohrudere palpum] Prouerbium Plau- ti(ium,pro eo.cjuod eft , arcedoloqi faile- re, flneadulari. Hinc Palpones dicuncur adulacores.TransIacioab equifombus,qui refrac^arijs equis vel manuum plaufu,vel lingua; palpoblandiii foienc . Lege Chi- iiad.Grauiflimam ofFenlam tulit Vefpafia nus.quod Neroni cantantiaucdifcederet, autobdormifcerec, vt cft apud Sueton. iii Vcfpafiano. Re^ia quem morem &c ] Huc pertincc oratio Maronitarum ex Liuio,Iocopaul6 antecitatorltaqj dominariaftentatores re- gios,his folis loqui & inScnatu,& in{con- cionibus licere.-eos omnes honores & cape- re ipfos,& dare alijsroptimuni quemqu^, quibus libertatis, quibus kgum eura /it, aut exulare pulfos patria ,,aut inhonora- tos,& dererioribus obnoxios filere.Occur ritexemplum Conftantini Manaftis,de Im peratore Michaele ab aflcntatoribus mife- rc peidiro:In fabulis eft ('inquitille) vena toremillum Adbeonem a rabidis canibus profera dilaniatum:fic certeciim Michae iem ftipaflfent^irentatoies quidam impro- bi,ctFo2minati,omninoquemale feriati , in quod exicium miferum , in quam maloru Lernam eum nonconiecerunt ? Curtius lib. 8. Non deerat talia concupifcenti per- niciofa adulatio, perpetuum mahim Rc- gum,quorum opes fiepuis alfentatio, qua hoftis eucrtit.Paterculus i.hiftoriae Rom. de nepote Augufti Caio : Nec defiiit con- ucrfaiio hominum vicia eius aflentacionc alencium : ecenim femper magnaefortunas comes adeft adulacio . Ingtnuui fonipes] E^uuslibcr, genero- fus,veIox & fuperbus , fic didus a fonitu peduni,quem quafiad viuum verfu ex- preflit Virgilius : ^^adrupedante putrem fonitu quatit vn^ gula campum . Htppocomon, ] Ab cquis ornandis feu compo endis, vceriam Hippo-omiu&ab equiS inftruendis fucaio coIoie,robur ina- ni fagina mentiei)Cibus,ait Q^uintil. Alcia- tus noftcrin annotacioriibus in Ub.ii.C.in 1. non pacimur ypocomos , vbi legendum Hippocomos,id eftiftabularios, qui equos curanc iTriros enim equunj fignificar, kO' ^ea>,nucriojGiiro r Exiftinjoaucem fuific munus publicum eorum, qui inidageban tur, vt de prouincialibus acceptos caufa publici curfus equos cura fua alerent. Ha;c ille.Forteilli funr, quos Icali vocant cauallarici.Germani RoH^ereicer . Hec fAuire tamen domino fas ] Cleinen tia principem maxime decec,nihilq j del)et efte ab eo tam alienum, quam niniia cen- furiB (eueritas ; quod cogant iura & le- ges infacinorofum aliquando f^uircidef- ficere debenr,non quidem perfon^.fed vi- tij odio . Lupata.] Fr^na afperrima , quibus e- quus ferocior coercetur , a lupinis denci- bus ica nominaca,qui dences in^quales sut. Ouid.i-Amorum : A^^er equus duru contunditur ora lupatK* ClaHdian.i.de rapcu Proferpinae : Terruit orbts equos prejfts parere lupatts^ Ec Panegyrico de Probini & Olybrij coii- fularu : Juga ferrea neSiit Cornipedesy rigidvsq'^ docet feruire lupatPS . Plutarchus fcribit ,^difficile eflie confiliuni dare regibus : non enim regium pucant ad racionis pr^efcripcum viuere > qui regiam maieftacem vclintinefFr nifi mc fallit anipuis , fugillat Galliarum N i populos Hippoco mon. Clemetia principr^. Lupata. Principi' bu,s confu lcre dijfi' cile^. 19^ AndresB Alciati 1 V. Tquitadi ijua ratio ne in prin cipiius ef je debet , Seipionc cordat.-L. populob Lampridius in Alexaiidro Scue- io,qno loci air: Veri\m Gallicanae gcntes, vt fc habentduras ac retrogradae , & fa-pe in.peratoribusgraiies. Idem dici par eft de Bcigis>cjuod periiicai,& fuperbumho jnumm gcmis,& vix vnquam futs priiici- pibus morigerum» Hxc vetus fcriptor de Belgisjfortaile veie pro fuo tempoie . 1. D I s c A N T hinc priiicipes qiia ra- lioiie fubditos regere & moderari debeant, iie imperitis rerum gerendarum accidat quodequifoni ,qui dumequum alioqui violentum moderari nefciat, nec cum fit opusaut fr^no,vt fii1at,aut calcaribus,vt incitct ad curfum,aut modum teneat,ex- cutitur faciJIimc.fcqj exeiusmanu equus cximit : Eodem modoPrinceps miportu» nus,& in fuos plus xquo faruiens, vel etia omnino regni adiiiinifttandi prerfus igna IHS, vulgi animos in fe commouet . Eam obcaufam dicebat Ariftippus, benecelUi- rum Regi & Priucipi , ficquitaudi artem priraum rencrct.-etenim fi alias difciplinas di(cerct,id quidcm hominum opera & vi- gilijs eHic],qui tamen fiepcnumero verum dicere nc quidcm audent, vtquod fciunt odiofum elfe principibus,qui ciim delique rint , argui nolunt ; at equitaiidi peritiam Princepsnon modo cx hominibus, fed ex cquo didicerir,qui adulari nefciat, vt ho- nio,nec certc bladiri, vt parafitusaut fcur ra. Si enim vel ipfe Prmceps equum , vt decct, non rcxcrit , erratum ftatim equus vindicabir,fuum ter fatis m^lta Joctiebatur, fe folum.cum gcftis AdulA res C Emblemata_) . 1^7 geftis non afFuiflet,& dimicafTe & vicifTe , & fiipplices regcsgenrium crexifle aliquo tics fcribeiis ; & Ci, verbi giatia , eo agente tunc iii Icalia dux quidam egifler fortitet contra Peifas,&ca2t.Tam longe exular ve ritasabaulis principum.vc non inime^Tico clixerit,quisquis ille fuerit,autor Alphabe ti aulici .* ^^£Bus adulari ^ metiri primus in aula. ^xtigO' Antigonus rex AflicaliquandoinLer venan arex . dum,mutata vefle,reli(51is comuibus,erra . bundus apudagreftes homines in vili tu- guriopernoiStabat incognitus, de fe ipfo tanquamde altero percontatus aftanres , omnia qua? fecerac mala , ab iilis audiuit . Manequ?fitus acqj inuentus.cum veftem allatam & regium ornatum vidifl^etrDate, inquic, purpuram, quam vtprimtim in- dui, verum deme, nifl hac node , audiui nunquam . Talc efl:,quod fcrturde Lndo- uico VI. Francorum rege, qui fajpedifli- mulatohabicu turbas fe adnnfcuit,vtlibe- ras populi voces &: iudicia de (e eicipe- ret.quo facilius & fuis,& Reipub-medere ' \\ni.s, turincommodis.Notaeft AlexandriMam /^^ ma:2e Imperatoris qucrela; veriratem,aie- bat,regum auribus minime efle peruiam , in tanta quidem adulatorum turba-O gra HC regibusincommodum, rerum vcritate vix,ac ne vixquidem ipfos percipere;Ion- ge vero grauiflimum , quod fobriarum admonitionum minime fint capaces , fcd tanquam aduerfus incantariones,ira aduer fusbonasadmoniriones obturant aures,& obdurant corda, folis adulatoribus faciies & morigeri . In aulis enim Principum 'TTpa.TTei nflexi puerum adhisceiuexnfurfiin^ i-3piauc,ad fi^uiScau dam eius firmiratem, vtquascoutra pcm- dus nitatur . | H V I V s Eniblematis primarius ty- j j | p u s m i hi vi d e t u r>ni fi c oni c d u ra fa llo r, pe- ^^^^ ^ j titus e Qu^iijtio auclore Gra*co , cjuiedi- ^^^^^i tum quendam locum & admodum afpe- *^^y*,, rum, difficilemque afcenfu tradiccuius in •^'^ fummitate palma confurgat,ilIicq; virtus infldeatjniniirum ex moutis afperirare va- j:ios& di^cileslabor€s:expa]nia vero te- pori& Emblemata-i . poiTs diiitiirnitatam intelligenJ . Niillus enimefl:,qni vii tiitem aliquam polfitanfg- cjui , nifi muttis laboribus (iiuqiie peipef- lis. At temporis diuturnitas nullo figno figutari meluis poteft, quam eo quod an- ui & menfishabetur fymbolum . Huc fa- citillud Q^intilianiiDefinic ui aduerfani- ti,qui peruenit ad rummam,rcandenti cic HmGel caima, labor eft . Anfara quoqs piarberc potuic Gellius innodibus Atcicis,lib.3 .c. tf.cuuis h^BC fune verba.-PerhercIe rem ad- mirandam Ariftoteles iu 8. Problern.& Plu tarchus iu 8.Sympo(i3c.cIixic;i'i uiprapal m«,inquit,arboris lignummagna ponde- ra impoiias, ac tam grauiter vrgeas , one- resque vcmagnicudo oneris fultineri non queac, nondeorfum palma ccdicnec intra rie6ficur;(ed aduerfus pondus reliirgic, & furfum nicitur, recuruaturqi Propterea, inquic Plucarchus , in certamin bus pal- niam fignum elle placuit viAorise , quo- niam ingenium einfmoii ligni eft , vc vr- gencibus.opprimentibusq; non cedat. H^c Gellius . Commode huc mihi fefe olFert locus Phornuti Grajci (criptoris, libro-de natura Dsorum, cap.de Mufis, vbi aiCjMii fas ex vecerum fenceucia coronari palma, ob nominis fimilitudinem, eo quod Phos- nices primi credantur litteras inuenide. Probabiliorautem ratioeft,qu^ ab eofu- mituriquod plantahaic tcnella fit, quod beneHca,qu6d perpetuo virens;Arbor h?c dirhculter fcandicur.fructusq; refert fua- iies admodum, vt non abs re Mufje coro- nis vcanture palma confedis . Grasca Ci quis malir.apponamtrgipctvouJ/Tau S^iipot* ViKi^^J^ [j.iv rim voyJ^no^it «T/ct rtiv ofy.af- VJ^ictVi ATTo rm (potviKcav J^okhv evp{j- ycoTipov i^^t^ cT/ct TOTpupepQv iv&pyi^ tici^aov (S^va-etVei/SoLTov yAvKVKctp- OtTOV Ti tpvT^ • Nefcioanad palmasnatu- ram alluferit Salomon in Cancicis, cap. 7. cum inquit: Afcendam in palmam , & ap- prehendam frudus ems . Sand:ius cerce nullum interpretum,quid literalis fenlus /ignificet.indicare teftatur.De palma vide Plinium lib.i 3.cap. 4-& lib. i^-c.^z.PIu- larch.S.SympofiacOrum ApoIIinem lib. i.Philoftraci Iconcs lib. i. in Paludibus . Et ance onania prouerbium, I^almamfer- re. quod fi legeris,nihil erit amplius quod Wcfide res . Cur autem cadem palma fic vi^toria: fymbolum & praemium , vide a- pud Leonic.vat.hift lib.x .cap.58. NlTlTVRinpondiCf] videtur nittaducr fus impo/itum forte fibi onus . II?.' Confwgit m arcum] C-au fam arcuatio- nis feu fornicationis palmac reddic Plutar- Palm^^^ chus in libello de caufis naturalibus, pro- ff^rm blem.37.his verbis.-Cur inter omnes arbo cum con- res (bla palma contra impofitum onus af- /^rgaf i furgit ? Vtrnm quod igiiea Sc fpirabilis facultas quamaxmie pollex, cum tctatu« & irritatur , fefeexercens magis ac magis exerit .? Anquoniam pondusramos fubita vrgens , aerem omnem, qui in his eft, op» prellum cedcre retro cogat,qui deinde rc- iumptis paulo viribus , aduerfus onus a- crius rurfus inftat ? An molles & tenens virga; impetum non fuftinenteSjCura onus quiefcic,paulatim feerigunt,& fpecicra , quafi contraillud aflurgant,pra:bent? Bellaria dulcia.J^ey.f/.ATctvclTpeiyt}'' SeUaria , ^ctrct/funtqj omnia ea>qux fecundis n*,en lisapponi folencGellius lib.13. c ii.Lo- cuseftelegans apud loann.Salisberienfem faudorem quidem non ineptum,& quem non segreinter optimos fo r ta fle habere- mus,fimeIiore fiEcuIo rioruifletj in Poly- cratico Iib.S.cap.j.Significant beliaiia,ait, omncgenus menfai (ecundscquoniam ibi folentapponi quarpulchrioia funt &deli- catiora.Vtitur autem hoc nomine M-Var ro:BeIlaria,uiquit,eamaxime mellica sfit, qua: mellica non func . Qj_iod foite c6 re- ferripoteft, quod vcenii gratiora func ea, quas p.eceflitas appetit,quam qua^ iniratio gula; muenit. Ha:c ille.Addam & locum Arnobij aduerf gences lib.y.nam & his ver bis Bellaria fignificat:PuImentorum varie tatibus,ait,afiiciuntur Dij ccelites, vt fie- rimoseft poft coenarum ditium & locii- ^letum faginas: fruftillahsec paruula pro fuauibus mateolis fumunt,non quibusfa- mem fedent, {ed vc palatis admoueant ©• tium, feq^ipfos plenx appetitu voiacita* tis inftigeni.Sed veieor nequis hajc pr^ter rem congefta dicat . Odoratoiglddes] Odoriferos datflylos» Fruclus enim palmae ob digitalem longi- tudinem dadyli dicuntur . Hic non pof- luin no latius aliquanto me difFundere,& dehuiusarboris mira natuia aliquid non ingratuni Cvt fpero^ ahferre . Sciendum e- PalmA nim palmas inuicem maiicali quadam co- admira- pulaconiungi,maresqi attrahcie ad fef c^tera opertus agit . Sicfurem haud metuit ^ fc ventos temnit imhres> Tutus apud^ viros i tutus apud^ Z>eos • ^ COM. II. Typm £mble' matis , L0CU4 Jtiflmo floricQ 204 Andreae Alciati COMMENTARII IV X r A mare Scythicum rupes emi- net.in qiia caiierna vel anrriim confpi- c!tur)Vnde prodeat vir vntliq; prxrer ocu- Io5,pellibus indiirus,qai tamen hoc ioco no iradepid:ushabctur,(ed id editioLug- duucnfis eleganter exprenum habec , vc probemonet Pignorius . CoRNELivs Tacitus ertremo de inoiibus Germanorum,Femios ica defcri- bit:Fennis roiraferitas,fceda pauperras.no arma,non equi,non penates^ vi^ftui herba, veftitui pelies, cubile humus . Sola in fa- gittisfpes, quas inopia ferri oflTibus afpe- rantjidemque venatus viros paricerac f^- minasalit. PaHim enim comitantur, par- temque pra»d:E petunt. Nec aliud infan- tibus ferarum imbriumque fulfugium, quam vtin aliquo ramorum nexu conte- gantur. Huc redeuntiuircnes, hoc fenum leceptaculum.Id beatius arbitrantur,qua ingemere agris , illaborare domibus, Iiias alJenasque forrunas fpemetuqj verfare : fecuri aduerfus homines, fecuri aduerfus deos.HiEcTacicus. Q^ibusex verbisfa^i- Iccolligoab /\Icia:o fumptum Emblcma tisexemplar.Eadem pene defcriptioextat accolarum ad Nilum apud Ammian Mar cell.Iib. i4-non longe :i principio.Ncc noii Emblemahoc a luftino hiftorico petitum efle, facile quiuis dixerir, quiScytharum defciipuonem,quam retulitille lib.i.euol % uerit . 5ic enimrScythis inter fe fines nul- li.neq; eni^ agrum colunr,nec domus il- lis vlla,au£ tec4um,aut fedeseft , armenta & pecora femper pafcentibus,& per incul tas foiitudines errare folitis . Vxores libe- losque fecum in pUuftris vehunr:quibus, coii)simbrium hyemisqjcaufa tedis, pro domibus vtiintur .luftitia gentis ingenijs culta, nonlegibus. NulUim fcelus apud eosfurto grauius:quippe fine izdio muni- mentoque pecora & armentahabeiiribus , quidfaluum cl]et,(] furari licerer? Aurum &argentum perinde afpernantur, ac reli- qui mortales appetunt. Lawle & melle ve- fcuntur . Lanseijs vfus ac veftium igno- tus;&' quamquam continuisfrigoribiis v- rantur,pellibus tamen ferinis autmurinis veftiuntur. H(^c coucinentia illismorum quoq; iuftitiam dedit,nihil alienum concu pifcentibus . Qu^ippe diuitiarum cupido ibieft,vbi & vfus . Atq; vcii»m reliquis mortalibus fimilis moderatio & abftinctia aIicniforet:Profe. tis domus,irricus propoflti reuerterecur • 7.C.1.& Alciatum lib.tf.Parcrg. cQp.z^. loquicurde Conft^niio abexpedicione Per III. HFNNrs /;7o;>^] Inopsdicitur lineopc ficaiucafllim rcuercence Lib.ii.vbide lu- '■ops . & aux'Iio. Virgil. i.Georg. liano bellum in Pcrfas meditatc.-Vrcbatur Atq-yinopi metuens formica feneiiA.^, bcllandi gemino defiJerio . Scythiciq-y miferrimu^ accola Foti]V^\i' ^i Cereris non nouitopes.] qui vfum pcrrimus habitator iuxta marc glaciale panisatq; vininonhabct.Sic Marcellinus: ccola. ^cythicum. Sic enim difiFerunt accola & In fua vita vidu funtafperi, vt neqj igni, ' incola vc accoladicatur, qui ad locum ali- neq> faporatis indigeat eibis,fed radicibus quem,hoc eft.iuxta locum habitat, v: ac- hcrbarum agreftium, & femicruda cuiuSi- cola Padi,accola Rhenitlncola vero , qui uis pecoriscarne vtfcantur . ipfum locura inhabitat . Lydi.] BacchiM eft, vini, cexo t» Kvhv Vfiuiperpetuo.gelu.] Vrcre etiam frigo dcdi^i, quod hominum mcmbra& ani- Sacchu€ riseft.Virg. i.Georg. mosdiftbluar, vti jjorant omnes. LyAtis^ rerever BoreApenetrahile frigus adurit, S^r/»^«/^] vcftimenta,pallia,pellcs, qui- *rn, &Luca!ius: busvtiturpro veftitu : alias ftragula feu Vrehant montana niues.^..^ ftragula? (vcrumq; enim dicitur) pro le- Sic Ouidius 5. Triftium, eleg.i. iftorum , & aliarum rerum opertorijs ac- J^lurima mepelago terra^periculapafsu cipiuntur. Vfiuiab ajfiduo frigore pontus hahet . Perflringunt] vndiquc cingunt, totum Eod':m Iib.eleg.4. operiunt,& quafi includunt. afhiclo terra peruflagelsi . MurinA pelles,] E mn rium pellibus. Am PeUesmu Sed & Faftor. 1 mian.Marcell.fictlndumentisoperiuntlin rinA^ Vos date£petuos tenerts fementihus auBits, teis , vel ex pellibus filueftrium jnurium Ne nouaper gelidaiterraftvfia niues . confarcinatis . Nec alia illis domeftica ve- Quanquam tamcn verbum iftud , Vrere^ ftiscft,alia forenfis : fed femel obfoieti co. pro^moleftiam cxhibcre, accipi merapho- loris tunica colloinferta non ante deponi- ricft>s,& quidcm noD rar6,palam cft.Cor- turautmutacur, quam diucurna carie in, Bd. Tacitus lib. 13. Ajtnbufti multoruni paunBlos dcfluxit defruftata.Hxc ille.Sc acca 2.06 Andre^ Alciati Chinefes peUibu4 ■vtmtuY , IV. Animws (tb exter^ nis mini- Tne pen- dens . Pauper- t:ts vhii tutx . ueca in epiftolis mCi«init p^Iliculariim vul pium & murium , qus ad arcenctum fri- gus comparata: cfTent. Has Armeuiios ac- que ZibcllinosquidampucaiUjfed nodum . fcio an re^fle . Hodie quoq; c Scythia fri- gidillimisq; regionibus laucilfimas pelles munum atferri Megiftjnum hiberno cul- tuijvel pueri fcinnt;& Turneb-lib. i j . Ad uerfir.cap. 13 raeminit. Atq; harum pel- liiim vfum etiam Chincnfibus familiarcm effe, teftatur loan. Petrus MafFeius Iib. 6. hift. Indic dum Chinenfes vertimcnta pcrhycmem prcciofis murium Scythoni- corum pellibus , quas vuigd Martas vel Zobcllinas vocaraus,caIoreadmodum fua ni,& ventis impenetrabili denfitate fufFul cire ait.quibus tamen haud fcio an non & cuniculorum pclles in Batauia fua merito cxxquandas putarit Hadr. lunuis . Sunt ^uiopinanrur, murcm illum peregrinum abHicronymo quandoq; dici Mufcum , cjui in delicatiorum vfum habetur : nam «iufcum,ideft,/xy5'Xiy;' , murem paruum indicare.Sed hoc odoris genus prifcisfuif- fe incognitum,HermoIausputatjnccmu* ■fcum dici,fed mofchum . Sicfuremhaud metuity ^c.] Tutus & fecurus agir,ex fc bcatus eftjncqi furum, neq; temporis iiiiurias mctnit. H o c fchemate fignificatur, aiiimum kominis pendere nondebcre cxhis.quaeca duca funt & fo tuita,vtpote quae folliciiii dines & cruciacus innumerabiles pariant , fed ea cantum debere efle fatis , quae beni- gna naturafir clargita, vel quaeab ingenio proficiicuntur . Vel intelligit paupcrta- tem vbicunque terrarum (etiamfiabom- nibus pene miferrima cenfeatur ) efie tu- ram & fec urarn . Sic fane nemo poteft no« bcatifTimus efic, qui cft totus aptuscx fe- fcquiq; in fe vno poiiit omma:cai auttm fpcs omnis & ratio , & cogitatio pcHdct er fortuna, huic niKil poteft clfe certi,nihilq; qnodexploratum nabeat, permanfurum /ibi,ne vnum quidcm dtc, aic M. Tullius. Huc pertincntquas Seueca difpucac cpift. 14. quo loci comparac fortuna; & dodri- nsboiia. Circumfpicicndum nobis cft , quomodoa vulgo tntiefl*e pofiimus.Pri' miim nihilindc concupifcamustrixacft in ter competitores . Dcindc nihii habeamus quod cum ma^o emolumentoinfidiantis eripi pofiittquam minimum fit in tuo cor pore fpoliorum.Nemo ad humanum fan- guinem proptcripfum venit , aut admo- dum pauci:plures compHtant quam odc- rin-t . Nudumlatro tranfmirtit: etiam in obfefTa via pauperi pax cft. Ad philofbphia crgo confugiendum : Has literaj non dico apudbonos, fcd apud mediocriter malos, infularum loco funt,&c. Adi jcio cx frag- mcntis Pctronij Arbitri; Cdfonuere tubd , iuguU IfAf diuite ferrut» Barbarfi contemptu . fic kgQ,contemptu,pr9 contemptui,non vc in vulgaiis, contemni . Idcm incarminc, cuius initium , Orbem iatotum viSior Romanfishabebat» legitur einfdem a rgumcn ti yvaix» . Arma placent mifern t detritaqi comma» da luxu Vulneribus reparantur : inops audacia tt*- ta eji . Salluft.Quoniam egeftasfacilc habctur fi & cum fociccaceni coiexiut^maximo fe opeie diligunt . Neq; id genus aniraalia vide^^ quifpiam licenter mifceri & tcmere.Quitt' hocquoqi diditant,qui les iftiufmodi cal lent,altera extin«fla comparem viduam de gere. Casterum id quoq; audio.veteres in nuptijs poft Hymenxum cornicem inuo- care>fignumque id conCQrdiasdare ijs con fuefle» qui liberum qHSBrendorum gracia conueniiTent . Tum qui fedes auium & v©latusoIifciuant>iiuufpicaciuu efTs capta tibiis 2.o8 -Andre^ Alciati cibusauguriaHiciint,vniiis tantum corni- cis obftquium.Haic AElianus.Orus Apol- lo in Hieroglyphicisferc idcm haber.-Mar- tcm,inquic,& Vcnerem fcribcnces,aut nu- pcus,gemmas cornices pingunc.marem & f^mniam : quoniam hoc animal duo oua paric,exquibus marem &f?minara gene- iMn oporrec . Siautem eucniar,quod raro eueniCjVt duo mares generencur , autduas f^mime , uigati mares cum f^minis alteri cornici nonadmifcentur . Icidem neq; f^- mina alccri mafi,fed diffociaci foli degut. Ideo vnicsE cornici occurrences aiiguran- tur futurum,TC viduali vita fibi viuedum Corntces fit.Sicille. Casrerum cornices haberi pro fymbolu concordise fymbolo praetcr Ornm tradic cocordiA, ctiam Pierius Hieroglyphic. lo.Iuuenalis Satyra i. Vt colitur paXydtq-^fideSyviSioriaMrttii , §lu&quefalutato crepitat concordia nido, Qu^em Satyricilocum fcio a plerifqj non decornice (quod pro concordise notahic ftatuimus) fed de ciconia intelligi. Solent enim ad id Ouidianum iftudadducere : Ipfaftbi plaudatjcxepitante ciconia rofiro. Sed cornicis-imago viderur in Fauftin? Au guftsenummis cum infcriptione C o N- c o R D I A. Sceptrum autem virgara re- giam Hieroglyphicum rcgni elTc, ex lite- ris facris tradit idem Pierius lib.41. Vidc adagium,Ci?r«/V«w oculos configere»cv\^\M cxplicationem non admittit noftef Alcia- cus Iib.y.Parerg cap. i/.quem vide.Porro prodigiofacornicum viuacitas in prouer- Cornici' hiwm ^h\]t > Cornicibt^ tiuacior . Vnde bn6,viua Hefiodus; cior . -^^^ ^^"'^ f^^^^ homints tranfmtttit garrula cornix , Et Fauftus : Lo7igaq \ producat -^iuax cH fAcula cornix. £odc pertinet,quod Philofpphus ille mo- riens coinicibusmuidiirelonga^uitatem le- gitur,quam natura negaffet homini . De concordia prseterea nonnihi! agit Ouidius i.Faftor ibi : Candida te niueopofuit lux protcima teplo, ^lua fert fubltmes alta Moneta gradu^. III. MVTVA Jiatq;illps Hic verficu- lus ni alijs edirionibus fic habebat : Inq-yvicemnunquam contaminata fides . Qliam autem (equimur.cortexic Barthol, Anulus.vt alios quofdam locos , quos po- flca indicabimus . ^^od fcilicet omnes.0>c.] HHC,nifallor, videtur pertinerc Horatiaoum rllud, O^c 5.f.Iib. I. Iniuriofo ne pede proruof Stantem columnam: neu.popului frequent Adarma cefjantes, ad armcL^ Concitetfimperiumq-^frangat . Hic coluninas nomine , fceptrtim Princi- pis, ipfumqi adeo ftacum regium, popu- li,omniumquc Reipub. ordinum concor- diafundacum fignificat:qux niH feruecur concordia,omnia pefTim eunt. Elegans io- cusNazarij Panegyricoad Conftantium.- Pcrpendic fecum excellens prudentia tua, eiqj feraper pietastua applicaraomnes coii cordi? commoditares,illam eife fu ndamen cum ac radicem otij , bonorum ciuium fc* minarium,quieris publica: fegetem, & al- mam pacis altricero Videtur ifte panegy- riftes non obfcure alludere ad nomen ^ct- (Tixicof, quod inditum, quia rex i\i ^d^nt Kttf.. De qup Minos adhuc puer ita lufit : Cur docii /SetirtKiict olim dixere Felasgi? Nempe (^AJi} Ka^ rex bonuihaud du- bie efl . Stantq; caduntq-,] Multiplex verbiT?^»- r^,fignificatus eft ex Nonio; Scare,id eft , ^^^^^' confifterc,erigi,promincre, fidcm habere, valere,conftare,fixum cfte. Sie apud cun- dem cadere,ruere,occidere,euenire.In pa- Cadtri iiegyrico Maximiano & Conftnntino A A. di^o.' Dij immorcalespiobare voluerunt tibiinnixam fterifte Rempublicam,cu finc ce ftarc non poftet . Duces] Reges, & qui imperium iu po- pulos excrcenc . ^em] confenfum . Dtfcordia prAceps aduolat] Difcordiam Difcer Deam coluere pagani homines,quam ean- dia Di dem cum Ate (de qua poftea^ plcriqj vo- lunt.Vide Gyrald.Syntag.i. Regiafata] Regisaut Principismorte, Alludir ad illa faniigerata verba, qu^ po- fnic Sallaftiusin lugurthatConcordia pat ua: rescrefcut^difcordia maxima: dilabun tu V. Quod & euangelica* licera: teftantu r . Sic fubclitorum atq^ipfius plebeculx fir- ma concordia, & tranquilla vnanimitas , Reges ipfos, eorumqj Rempubl- cgregi^ & diuci/Iime conferuabir,iuxtaadagium .• Concordta fulciuntur opes etiam exigUA . I V. pRiNCiPvM fummorum ftatus ^lebu'^ non aliundc ftabilimentum capir, quam a cordia populi confenfu,concordia, &beneuoIcn princi. ria « Itaq^prudencer & prouide faciunc, necefffi qui ria^. Emblemata. cjui ftabileac firmum in (iibdi:os imperiu tutari volutic , cum mocuui:i oinnium & fcHitioiiUin caufas prarciduur, niahir.tque a fuis aniari, c]uani tuneri . Eam popuJi concordiam & coiifeuram, regi^ porefta- tis cou(eruacricem inc propoiJir ^t///^5A/- Kcig , adhibita cornicum , qiin; fcepcrum fiiftuieucimagiue. Ex quo memiuirTe de- bcut jmpermm fuum pcudeica populaii coulcufu. Q^odnsnc moIefuuTi cxcir.- plis huic iude conquifiris coufiimare, tan- tummoHo repetam qu.-cauclor ipfemeciu lib I j.Comnieut-De vcibor.iignific.actu- .KH^ ex lif . pj-incipio rerum omuium,iiiquic,non Uiyito . ^iijina iuflione.fed ci popuh coufcufu re- gesadhmpti funt : quod & poft Komaui ll inipe:ij occafum leruaciim fuir, cum Ca- M roliis Magnus a populo Romano Augu- ftus elefluscft, & a rouciHce Leouc facro ©leoinuuvftusrquoci lus populi hodieGre goriaua hge iu feptem Gciaunise Prima- tes trauslatum eft.Sic & Franci Chilperi- co eicclo , quod regno non cftct idoueus, *Pipiuum 7ra,vKi/\TiKij confilio fubftitue- runc. Et cLim Pipini proles amaioribus dcgenerallcc , rurfiis Odonem , moxeius fracrem Roberrum,& dcinde Roberti ne- potem Hugonem ad fummum faftigium cuexerunc . Is Hugoeft.qui vulgo Cape- tus dicebaturjvnde oriundi func, quicria- luim Francorum rebus moderantur • Et quod de aiaximis hifce Regibus.nimirum Romano & Franco.didlum eft, idcm & iii inferioribus obferuacum fuifle, qui hifto- ricos Iegerir,dcprehendec, vc merito ccn- (eam dmina Icge eum iuftum Principem cfte, quiex populi confenfu regnec i quod & Ariftoteles tradit.qui vero inuicisdomi necur,eum cyrannum elTe. Vnde cum ma- gna regna non ex fubditorum confenfu , fed per violcntiam primo cbnftituta /int, merico D.Auguft.De ciuic- Dei 4.magna latrociuiaeffe dixit, addudo etiam pitatae cuiusdam cxempIo,qiii comprchcnfus« 8e auce Alexaudrum Maguuni adduc^u», c(» i li t e r rcga i e t u r ; q r. a c a u fa m a ; c babcrcc fcfrum ? Quid tibi,mquii,vc orbem tcr* r a lu m h a beas uife ft u m ? fed q u ia id cgo eil guo nauigio facio,!aric vocor;tu quiaiB»» gna clalTc^Imperator Kadlenus Alciatufl. CUiotics auccm veterum munumcnca p«f currimus.facile obferuamusquam fluxa, momcntaiiea (ic Priucipum potcntia, quanquam fublimisSc altisnixa radicibuf puteiur. Hienim nifi precario, & quafi populan fufFragio ifnperaut,nenipc quo* rum nifi moderatum fic impcrium.quam ciriftime corruit. Afiliinus refert Thry- Ui/lort^ fum inf^giicm ryrannum fuos adeo torfif- Thryfity- fe,vi kgcm tnleric, qua nemo ueqjpiiua- Ya.nnt cx tim, r;eoi public^ iiv.iicem colloquiauc mi JEliano 4 fccre lermones audcrcc • Qu^od cum fijb- ditis moleftiffimum & odioliffimum effct, qui uucu oculorum,manuumq; geftu ani- mi fenfa cogebantur exprimcre i idetiam voluit efte prohibitum,vc moJeftiae dolo- rem adijccrecincolerabilem: quifpiam eo- rum locum publicum petijc, qui multis lachrymis cfFufis.alios ctia ad fletum pro- uocauic . Id cum refciftct tyrannus,in fo- rum ftatim venit, quo ctiam id,fi poftec , populoeriperet,fleudi nempe libertatem . Giucs commoti arma rcgijs fatcUitibusex torferunr , & fuum tyrannum de medio fuftulerunt. Eandem fortunas mutario- nem fcnfic Amafis Aigyptiorum Rex . Amafedts. Cum enim plerolq^ ex fuis excrcmo fup- fatum^ plicioaf^eci{Iec,aIios fortunis fpoliaflcc,^ in omnes infolentior acquc fupcrbior vcni- recimpcrium cius aliquanco toleiatura cft,doncc Adifancs AEchiopum Rex iucw irrupiffccrcum enim odia occulca erupcre, cumq; multi ab eo dcfciuiflencregno taii- dem puifuseft,tefte Diodorolib.i.Plura obuiafunt. O Concordia ZIO Andrex Alciati Concordia. E M B L E M A XXXIX. T N bellum ctmle duces cum Koma pararet > Vtrtbm & caderet Martia terra fuis : Mos fuit in partes turmis coeuntihus eafdem^ ConiunCla^ dextras mutua dona dare^* loedcris h^c (pectes : id hahet concordta fignum , Vt quos iungit amor , iungat (jr ipfa manu^ COMMENTARII. L «mendd- tiO . PTn gvntvr diio viri.belli diices, habiru militari dcxtras iungenres. Hanc pi^fturam licet omnes editiones fic habcant,non ramen placct San«ffcio, vt qui dex t ras coiii u n dlas au ro vel a rgen to el abo- raras vel c^epiftasintelligat, idqucex locis Taciti colligipuict. Vnde non viuorum hominum maiuis coniun^ftionemjfed quan dam vfitatam fidei notam pingi vult. Cui &ego pedancus iudex fiibf'cribo,i«du(^us ipflus Autoris verbis , Coniundliit dextrcii mutHa, dona dare , Dcxtrae enim donari non potuerunt , nifi mctalloaliquo cffigiat£E. Quid? quodPi- gnorius pignore contendere paratuscf?-, Alciatum.cum haec fcribcret, rcrpexine ad eam annuli fpeciem^quidextras impliciras cxhibcr, quiqj in frcquenti vfu apud ma- iorcsnortros,nuncapud nos (vti praeclara qu^eqi repudiauimusj vix, acnevixqui- dem Emblemata-^. 2.11 I r. flemcxtat;rtali appcllabant olim, Annello difede . Noftri GermaJii vocant, Hand- trevvt^^^wd quos adhnc frequens iltorum anulorum vfus , quibus plcrunque noui fponfi fe donanc,& quales in illicicis amo- ribus Nifa a fuo Mopfoaccipit . Hoc au- tcm carmen videtur cffidum incommen- dationcm muneris,vt& Anconius Q^ieren gus , policinTirausnoftri farculipoecauim , in munus fniaragdi Iiificeleganti/Timiscar minibus.quaradducicPignorius, vc iabori fuo tumulcuacioaudloricatem concilienc Ea Cic fonant : G^emfnlgore tihi rHtilum viridmte Sma ragdum , Parua nouU mitto munera ad hofpitiu : Hunc^ne ingrctta tMfubedt obliuia Lygdi^ Fulcher HyUydigitis i>7fere marmoretf . Et quoties ocultsfiexi teres incidct auri Inclufo radia?is circulu^ in lapidz^t Dic tecum:^o Lygdm Hjlam bonu4 ardet amorc^, Uullum aurum t nuUa efi lucida gem- ma magvs . M E docuit Alciacus ip(emet Annoca- , tionibus,quasin Corneiium Tacitum cdi- tgo hu jiit^y^fj^jiaiT, materiam fumpfcric Emble- macis,nempeexeodeni Tacico,iib.i.& 18. matts. q^,j5i,goftcnditur,dextrasconcordi? figna vltro citroquc deftinari abexcrcitibus fo- . t. r. lifas. Nec veroafpernor quod libris Ge- nialium dierum nocac Alexander Neapoli- canus,nempe Marium, cum in Romanos maximacladefasuiret , quos {cruare vo- luit, dextra porreda autfalutcdatainco- xtm lumesfeciffe. Tacitus in lib.r Annalium, ^bolic vbide mortc Germaniciagit;Iurauereami • ci,dextram moricntisconcingences,hic ge- ftuseft darae fidei Gcrmanico,qua pollicc- bantur familiares,eiusfemorcem vlcuros. Idem paulo ante;Ab rege Parthorum Ar- tabanolcgari venere,mi{erat amicitiam ac foedus,& cuperc renouari dextras-Hic f^- Hus renouacum inter principes Germani- cum & Artabanum fignificatur. Oecurrit cxemolum Valerij Max cx lib. 6. cap-4.de Caio Popilio, qui legatus ad Aniiochum mifruSjifquecLim promptoanimo& ami- ci^fimo vulcu dexcram Popilio porrexif- feCjinuicem ei fuam poriigeie noluic, fed tabellas fenatufconlulcum continences cra- didit,cui ciim poft aliquam breuem mo- ram fatisfeciffecPopilius manus eius can- quam focij apprchcndit. Caefar.i.De bel- loGallico, tcndcremaniis , petendaj pacis figiium faiffe Gallicum memorac , vbi dc Bellonacis. Item 7. Geigouiorum muiieri- bus;qu2B pedore nudo promincnres h mu- ro pallis manibus Romanos obccftabatur. Signum item fuiile deditionis codem lib. tradiiur,vbi de Heduis.qui manus rciide- re,dedicioMcm figniffcare , & proicdis ar» mis mortem depiecari dicuncur.Cum i js, qu^adduxi e Cornelio Tacito locis, velim addi hasc exeodem lib. i8.Hift.Ccntur«o- ncm Si(eqem,dtxcras,concordia: infigiiia , Syriaci exercicus nomme ad Pia^corianos ferencem.varijsarcibus aggredus eft-Dex tras hic pro quodam vficaco fidei fymbo- lo depido i n au ro,a rgento ve,au c alio q uo- uismetalloaccipi pacet.Q^uo fenfu hic lo- cus alius Tacicifumitur libro Hiftoriaru primo , vbi de initio principatus Viccllij Miferat (ait) ciuitas Lingonum vetere in- ftituto dona legionibus , dextras hofpitij in/ignc • BVCES] Imperatorcs fuos,quibusexcr citus eftent coramittendi . Viribus ^ caderet] Significat bellum ci uiieridquc videtur ex Horatij Epod. 16. imitatus : Altera iam teritur bellts ciuilibu4 s.tas , $uu 0> ipfa Roma viribusruit , Itaq; confultor illeapud Antiochum An- nibal rebusomnibus raaturo iudicioper- penfis aic .-IRorDanos nunquam ni/i armis fuis vinci pode ; nec Icaliam aliter quam Italicis viribus fubigi . Martiaterra] Roma, vel quod fuerit ftudijs afperrima bellirvcl propcer Romu Inm Marcis filium.vt fama tulir,a quo o- rigincm traxir, fic appellata . Lege T. Li- uiuminprincipiototius operis. Ouid. 3. Trift.eleg.7. Dumq-^fups viEtrix feptem de motibus orbe Froipiciet domitiiyMartia Ro ma» legar, Martialis lib.;. £| igram. Fulcrior ^ maior quo fub duce Martia- Komguj. Alioquodam loco Martiam turbam , pro Romano populodicic : Crede mihi , nimium Martia turba fapit . SicSymmachuslib.i. Epiftolar. Abexor- tu pene vrbis Marci^e. &c. Coeuntibtcs eafdem] Synaerefiseft, figu- ra,quac fic,quando duae vocales in vnicain fyllabam concrahuncur. Editio StocKha- meri hskh^l ^hafdem . O i ConiHn^ Dextr^ iun£l& pro cocordia . IIL ^ellum ci Roma ter ra Mar- ti^Lj, Andre^ Alciati. Drxtera fidei fa, Cocwrdta imde di' IV. 'Dexfra concordiA Jlgnum , Dextcr^ telhs fi- det. Ceniurifias dfxtmi^^ Dexcera fidei dica- ra ert.vt mox dicemus. Virg.5 AEiieid. Nec Teriti domtnorHc fallere dextras. Plinius lib.i i cip. 4^ lueft &alijs parti- bus qna^dam religio; hcnt dextera orculis aiicrfa appetiturj in fide porrigicur. Dex- tras iungere Gra?ci clegantcr vno verbo "efferunt, J^i^t^o-^At. Id haht t concordia figntim'^ Concordh dicta eft,quafi corJium coniundio- Qux coniunCiio quia reipfa i-'equit fieri, vr (ci- Jicet amicorum corda ipfa contungantur , id fit per dextrarum apprehenfionem.-dex traeenim parti pctior cordis visincumbit, & ipfa dexcra manus eft cordis pocillima niiniflra . • H o c Emblemate Alciatits indicare voUiit prifcortim morem,quoiund:is dex- tris fidei & concordire fignum exprinic- rent;cft enrm.vtdixi , dextera fidei facra^ vndein permultis veteribus nnmmis du.-c manus iniunLfcx oflenduntu r additis iufcrt p t i o n i b u s yFides exercitimm .nio n n u n q u a m eciam,F;Wf^ Romanorum.Vovtaiyi huc per tinecillud Pychagora,',Ne cuiuis dextraia porrexeits, iie fcilicet quenipiam remere in interiorem nortri amicitiam admirta- mus . Er vero poeranullius antiquitatis ignarus.ex dexrra fidct^ue,ait ninviru.m dus &concordj3m perdexcram rignifica- ri. Viderac hoc longca ite Xenopbon Iib. 5.Dein(l:i:ucioneCyri.-/(^ T pKAVta^ , oif 5w. H unc quoque morem attigic Arirt-o, phauis fcholiaftes.-f -d-or s'W 'Tr/rH crvv- ^ilKctif l^e^etiettf 7dU J^&^ictc S^iJ^ovcLi aK- Kiihotf' OuidiHs6. Mecamorph. Vtpignu6 fidei dextras ztrasq', popofcit , Inter feq^ datas iunxit . Ciceroad Accicum:Vbi func illf denfedex tr^?Idem i.Phihp.Dexcra?, qux' fidei ce- ftesefTe folebant , perfidia func & fcelere violataf . Dextram in fide porrigi ideo aic Varro, quod omnis vererum audoricas dexcerxnianus vircute conl^tarec . Audor cft PlucarcIuis,FIaniines rem diuinam ma nuaddigicos inuoiuca facere confuelTe , f/mbolKe fignificances , fidcm curandam cfle,ac ems fedem in dexcris ede facracam. Qu^^de dexcris difpucac Cc^lius Rhodig. )ib.ii.cap. I 4.Sactius pro ridiculis habec . fcre tranfilieram o^wx luflmus de Dario moribundo retulit i i.Iib-Is cnim rex por refta manu expirauit,quam vnicu pignus fidei rcgia» dextcram fe ferendam Alexau dro daredixit . Sic conqueritur AEueas Vugilian.i- A Eiierd. cur dextrA iungere dextram Non datUY ? Quo pertinet & ilJud ex vndecimo As- neid. Orem:fspac?m , s haberedicebatur.vnico tamcu animoatqjconfilio regni fui finesmodera- retur . Hxc fere Plutarchus . Casteruin aiunt Geryonesab Hercule vinci nunqua potuiflTe, nifi feparatos & a fe difiundos . cxqiio perfpicuum fit,quamfirmus &in UKftusfit vnanimus ille animorum & vo- luncatum quafi nexusatqj con(cnfus:Viii- «erfi quippe concoides inuidi,qui fingu- Ii debiles,& nullius funt roboiis.Sic enim, vt Philofophiloquuntur.Vnita virtusva- letior eft feipfa difpetfa. Lege Pierium lib^ Hier©glyph.32.c.De tricipitip. O 4 Vnum i6 Andreje Alciati. Vnum nihil , diios plurimum pofTo, EMBLEMA XLI T A E RT AE genitum 'l genitum quoque Tydeosvn^ > Hac cera exprejsit ZenalU apta manu6, Virthtis hic pra^iaty hic foliet acumine wentts Nec tamen alteriu^ non eget alter op(L^ - Cum duo coniun6li veni^nt^ vt&oria certa eH: Solum mens hominem , dextrave desittuit . COMMENTARIL PRopoNiTvR AydLKiici y in qnd fint expreflsc&mutno coniunto-ef- figies Vlyffisjhabiru diKis militaris, in a- an loquentisj& Diorr.edis, habitu itidem milit3ii,galca,haf>a,& clypeo armati,quo lum alter prudentia&confiliojalter fiirai ratevirium ccmmendabilis Cur autem hic Anylfi catulus atiribntusfanob fagaci- tatem figiuficandam ? anquod pofl: varios euores uiparriaro r€dux.icanc cognitus fuerit ? Editio Lugclnnenfis viro armato fcnem, barba & tunica phMofophumjmaxi mam codicem geflaiitem,opponic.Nec id, meo indicio,mal^ . Emblemati s huius typum ob- \ j. Yeruoapud Homerum Iliad. x,. quo loco y^^^^ ^ vna cum Agamemnone & Menelao Ne- yigfff^^^ ftor confulrat de mittendis exploratoribus in Troianorum caftra Haiic in fe prouin- ciam recij)it Diomedes,aninu'magni vir,fi tameu Emblemataj. 217 lamen ei fociiis aliqiiis vna profecfliiras adiiiugatiir . Eiiis hxc verba j dvS^pav S'v^fxm6)V J^vveu ^peiTov iyyji ioVTA Tpcdfov dw' HTtf fjLiv dvtip eVo/To yjd fjLa.hhov ^ctKTfapii.f^ ^ctp(retK6aTipove^At> cvvTi S^v t p-)(0(jt.iva)i Kethe 'Trpo 0 Tovi- v6i](rev . OTTTTU^ KipS^Of (JLOVVOf artes, Vc refcrtStrabolib. i. Virgil. in AEueide paflim etiam plurima de eiufdem virtuti- bus eximijs & fapientia. Horaclib- i. e- pift. z. Genitum quoqiTydeos] Diomedem.Ty dei & Deiphiles filium.Tydeus filius Oe- '^y^eus. nei regis AEtoliaj.pater Diomedis,fuit ma gnusbellator, paruus tamen corpore. De quo didum fuit illud peruulgatiim : Maior in exiguo regnabat corpore virtus . Dequo faris muka Statius,prxcipue lib. j.Theb. Diomedes autem hnius filiusecia Diome- cumaIi)sGr?c!sadobfidioi)em Troia^pro des . fedus eftjvbi adeo ftrenue fe geflit,vt poft Achillem & Aiacem facil^ palmam obti- nueric fortifl^mirplurimas flngulares pu- gnas aduerfus infignes Troianorum prin- cipes habuit,& interaliacum AEnea ncbi- li Troiano congtelfus, Venetem AEneam 21 8 Andreae Alciati piot.geiicem perciiflficquapropter illain- dignata nuiltascimireriasattulit, vxorcm eiusctiam adulteramfecit. Qu^a re cogni- ta, Bonus homo domum redire noluit, vt idem Homerus. De Vlyde pr^terea & Dio mede mulca cleganter Did- Cretenfis, in fex illis libns , quos de bello Troiano fc ripiit . Hae ceY(C\ Has iii cera cfHgiandi artcs non ignoro antiquirfimas e[re,{ed an ad ilo Jud perfefenrentia.Proinde Sophocles : yva/j.cu /xiv epyeav im iv Av^paTroiiTpa' 9ot * ■ /SnKeu TctS"' i^iisrpet^AV, ^ "X^pm ;/3,«) y ^ y^p voni7cu , ^pct^ou ttvva.- ToTipot . &c hoc cft; Pariter autem fi duo iterfaciitnti^ maiora mente concipere,^ plura conficerepoterunt. Qiiod perfpicue dedarat Salluftius inicio Catilinari) belli.* Diu magnum inter mortales certamcfuit, vine corporis,an virtute animi,res itiihta- rismagis procederet. Nam & priufquam incipias,confulto,& vbi confuluens,matu refa(ftoeft opus. ita vtrumqj per fe indi- gens,alterumaltcrius auxilio egct. Legc Plutarchi difputationem pulchcrrimam , An fenigerenda Respubl.fit.Sed occurrit mihi Hefiodi iftuc : ttKhcov ydp ttKhovcov /xeKiTH , /ah^cov ;i/. quod Catoio V- Imperatoii accommodat : Ovi'' iiv eoKietVos 'KO.TAV iffKv^y.ZpdtiV g- yeipy} , ojS"' iiv yipixAvhi privov ctwctvrdL Tt» ' fXl/XVil J^i^iO. Tl1fJ.C3U/eiV K,CUTctpl BctpiTctXhi • OuTco hfou ^nvof s2i(irx^c\\\cQ:X.\Q\\\ y ^ nam Gr:eca verba flchaben^: aT^ hpc^i ^ercus ^yjVG^ S^pdi^i hoc ^k.Sic alte Confiernunt terram concufjo iipite frodes. Ipfa hAretfcopul^s, ^quantum veriice ad auras JEtherifts,tatum radice in tartaratendit , Eademquoq ; quGe hoc Emblemace com- paracio allegorica legicurapud Lucanum lib. 1. Jfronior in magnum populus ; pugnaiqu» minact Cmru 222, Andre^ Alciati quid . IV. Carolus V. cur quercui COlUtUS : Q ii terrore fidesy vt cu marepofftdet Aufter TLitii>us borrifonts , hunc Aquora tota fe- quuntur : Si rurfum tellus pulfu laxata tridcntts JEolij tumidnimmittat flu£tibus Eurum , ^lnamuvs iSia nouo vetum tenuere priorem A^quora,nubtferoq; polus concefjerit EurOf Vendicat vnda Notum Ecadiiertcinceiea, qiiercus nominc figni- ficaii in Hicroglyph.fortitudinero.cliutiir nitatcm.imperium firmum & principacu, vt docet lib.yi Pierius Valerian. Eirmti radicibus adfiant.] Huc forte non oranino male illud referam Scnecs e lib.Dc prouidentia: Id in cjuoqjaic.folidif /imumcft, quodexercuic . Noneftarbor fi^Iida , nec fortis , nifiin quam frequens ventus coiifurgac.Ipfaenim vexarionecon ftringicur,& radiccs ccrcius figir.Ec id cx Epiilola 26; • Libanij Rhccoris Cquem li- brum GrcEce fihaberem,e6 libenciiis vce rer) Ea,inquit,meneminmie quidem com mouerunc.Neqj enim vccufta,& iam fir- mis radicibus arborad cerram fledtijVento cciam maxime furenti, facile poceft . Siccafolia] arida,& alias ad cafum pro na.Typus humauw^ vit:E,vc dicemus . I. I N N V I T , ea vix confici pofie , auc ]abefa(Slari,qu2B firmis radicibus hasrenc , quaeq; vcl longo rcmporis decurfu,vel in- fignialiqua virtucefamam fibi pepercrunt immortalein.Ex induftria autemquercui Ca'farc Carolnm V.comparatamfior, vel quia loui facraca eft.Ouid.Iib.7.5^^>'^^ Carolus Quiutus Imperator , & Franci- fcus I. Galliarum Rex: quo loci nonnul- li inccrtam fpem venic:banr,f(^cius aliquod firmum & ftabilcpacemcj; intcreoscom* pofitum tandem aliquando & fancicum iri vt eo traiifad:o negotio rixaium om- niura & contencionum, lumdeniq; falfa- rum opinionum in religione Chriftiana ta longc latequegraffaniium omnis occafio toUeretur, Emblemata^ . 22) II. tolIcrctiir,aut ccrtc magna parte lue? if^a fanarctiir. Comparat crgo Chriftianam Rcmpiiblicam cum naui ventis & flii(5li- bus hinc & illincagitata,(ic vt parumab- flt,quia infanis & furentibus aquisobrua- tur,omniumq; fpes penituscadat.nift tam craffaj caligini & tcmpeftati Deus Opt. Max aliquidlucis immi(erit , quo bono- rum virorum,totiusqj populi confternati aninai recreentur. Sunt vero qui hic per Caftorc& Pollucem intelligi velincSum- mum Pontific.& Imperatorem, aquibus vnanimi voto ad metam eandem colliman cibus bcllorum ce(Tatio , turbationumquc optatafuit quies. De eo regum couentu, quem iam attigimus , extac Epigramma lani Lafcaris,quod fic habet : llt*m Martts cafira , afi Veneri^ tentorid fulgent Argento atqi auro?aJi Are micat jfceres, Et Marti grata ^ Veneri , Venm anrea : ferrum Mars amat\ in precio eji tfe quodq; fm . Jjttora ad Oceani fummi cHcotuge vterq; Qonueniunt Reges.Begia teHa vides : Conueniant alacres ad publica commoda', TurcA HuropA excedent finihus atq^ AfiA. Iximij HeroumyLed&a vt fidera nautA , Vos feruatores terrafretum^ colit. INSVMERIS agitur] Reipublica: fta- tus pluribus interturbatur afflidionibus . Et f}es ^c.] Sola fpcs cft , quaj foueat miferis modis opprenTos . Hinc intcrroga» tus Diogenes,quidnam in vita cflct cxtrc- mum?Spes, dixit . Non fecut ac nauts.^c-] Rcmpublicam naui comparari ab auceii vo- cali quodam (ono in(iftunt,vt volucres fe- dem ex redcnuitantes: graues cum folira- liaj vencre,mergentcsquc nauigia : & li in carina:imadeciderint, ciurentes: gemina: autem f-lutarcs , & profperi cuifus prx- nuncia; , quarum aduentu fugari diram il- Jam ac minacem, appellatamqj Helciiam fcrunt . Ecob id Polluci Sc Caftori id nu» xncnaftignant, cofquc in mari Dcos inuo- canc. Hominum quoqj capita vefpertinis horis magnopr^fagiocircumfuIgcnt.Om niaincerta ratione , & iti naturxmaieftatc fibdita • H^ Plinius. Scneca Natural. Qu^ft.lib. i.fic:Argumenturn tempeftatis nauta: putant.cum mult^ tranfuolant ftel ja:;quod fi fignuro ventorum cft, ibi vcnti funt,id eft inaerCiqui mediusinter Lun5 & terram eft. In magna cempeftate appa- rciic quafi ftclla: velo infidentes , adiuuari fc cunc pcticlitanccs cxiftimanc Pollucis & Caftorisnumine.Canfa autem mclioris fpei eft , quod iam apparet frangi tempc- ^atem>& dcfinerc vcntos. Sic ille.Solet Sc Hoc noftro temporeid fpleitdoris fiue lu- ixiims nautis apparere inter procellas & tempeftatcs.-quo vifo bene fpcrare incipiut iuut»,idq; vel D.NicoIai,veI S.Thermi> fiue D.Hermiatnumini tribuunt.Sed (abf- cjuc Saivtboru iniuria>& bona pioium riait- tarumpacc diierimj res eft naturalis, vt comniunis rhilofbphorum confenfus pro didit . Nam hic ignis fir ininfiniaaeris re- gionccx furao pinguiore , qui frigiditate aeii^ noeturiii cogitur atq; denfatu r Jnccn ditur autemcx concurfu duartim contra- liarum qualitatum,quaE inter fe pugnat ; Vaporeniracaliduseft , & aer nofturnus fiigidus . Coucurrunt autcm tantifper , donec hacagitarione vapot iiKcndatur^Fi- j;i'ur autsm piUs , aut antennis nauium > pofxi fuacj.^iaiikatcjDAvbi tauttfiiei h^ rct,doncc inccndij naatcrta /hem abfnm- pta. Dc Caftore & PoIIucc vidc Plurarch. i.Decretorum Philofophic.cap. 18. Dio- dor-Siculumlib./. fub finem cap. f. La- ij z>oluere) pontQ Vnda recumbit . lHee}2tiafiderd] Ica Horatius i.Carra. Sic te diua potens Cypri » Sicfratres HtlenA, lucida ftdera . Intcllicit Caftorem & Polluccm gcminos„ quialias Diofcuri djcuncur , ideft,Iouis nlij.Horum fabulam elcgantcrnarrat O- uidius in finc Faftor.his verbis Ahflulerdt raptoi Photben^Phoebe^q-, forore TyndaridA fratresjjic equesMle pugil . BeUaparant,repetur.tq-ifuaf frater , IdM , Leucippo fierr paefm vrer^-, gener . His amor vt repetantJUu vt reddere nolint Suadeti&^ex caufa pugnat vt^rq; pari » EffugereOebalidA curfupotuere fequentes » Sedvifum celeri vincere $:^rps fuga . Uberab arboribus Locua eft , apta area pu- gnA ; Confliterant iUo nomina fida loco • I^e^ora traie^ui Vjnceo Cafhor ab enfe » hlon expeBato vulnere preffa humum , Vltor AdeftPoEux,& Lyneea^forat hafia^ ^^ua ceruix humeros continuaia coit . Ihat in hunc Jdas , vixq-y efi louis igne re- pulfus f Tela tame dextr&fulminerapta negat » lamq; tibi FoUux coelum fublime patebat: Cum,Mea,dixifli^ percipe verba, Pater . ^}uo^ mShi das vni, ceslum partireduobusi Dimidium toio munere mmus erit . Bixit, ^ alterua fratremfiatione reeepiti Vtde foUicitA fidus vtrumqy rati .. Sodebitcimcnaiiulegerc lae apud Feftu » Diofct Tabul Diofc rum* Emblematai 22,7 ftcllam fignlficarc laftum ac profpcrun» , idq; cx Accio Capicoiic,aii6loricacciii fccu to Scruiliiauguris. Luccrnctiain feu lu- racii.id eft^5;,pro (^c ^ccipi roliemac fuicvtapuHM.Tiill. i. Phiiippica; Lux qujcdam vidcbatur oblata , Scc. Euripid. iccm,^& pr?cedatCnpido,morcfoliTonii dus &alatuspi(ftits;tum Bonus euentus, habitu fimplici,dextrapateram,finiftra fpi cam & papaoer oftentans . A tergo vero a- ftetRhamnufia , ftxno &.cubitoaimata . CerreBio Hic tamcn pidoris focordia cornicem re- fi quoq; commoda defcribit elegantcr TjbulIusiib.i.Elcg.vIt. lam mala finiffem lethoyfed credula vita Spes fouet,&* melius crasforcseper ait , Spes altt agricolaSySpes fulcis credit aratis Semina,qu6L magno fcenore reddat ager. Spcs ctiam valida folatur copede vincium^ Crura fonant ferrofed canitititer opus. Spesfacilem Nemcfin spondet mihi:fcd ne- gat illa , tlei mthi^nevincas dura puella Deam . Curviridis tibipalLif] Palla veftimenri genus eft ad terram vfq; promiftiim . Vi- ridis autem color eoj um cft proprius, qui fpealiqua ladantur: nec inimerito is fpci fuitdedicatus,fimilitudinedud:a a fegeti- bus,quasquando vindes videmus, fpera- musillas ad maruritatem perueturas.H^c fubindicat Alciatus in enjbleniate ilJo dc coloribus ; Nos sperare docet viridts, ^pes dicitur effe In viridt, quoties irrita retro cadtt . v clhi ^ctTTg , ta^' cLvpioV toJiT' a.[XHVOVy vovTi^ . . . ^ . X fiJ t/V et A A 0 )C fjiiv '^eTg^A « cu^p to f , etA- Ao^ct cT' y« . hoc eft : Videre,Batte,decet,melius crasforfan ha^ hebts, ' P 3 ^e- Pall^. Curvirt- di vefie indutct^ ipes . Tradt^t te la mor- tts . 230 Andreae Alciati Spes etla in mori-. hmdis , Frdcide- Locus ex Hefiodo . Jahula iie l^artdo Spera/.du eff viuis^no gff Ifes vU^t fepultts, Nu.uc plii.t , ^ claro nunc lupiter Athere fulget. - Q^idam Khodiasob intempeftitiam li- bcri4tem a cyraij,"o inicdiis in caueam, iii qua morc fcijealebatur, a-lcruciatnm ig- Domimamq; ampuratis nariba^, acfoda- ta vuliieribiisfacie.CLim a quibufdam ad- moiie^e.ur , vt inedia {ibulolorum finem alique;T> quxrerechis refpo-iclit ; Ac ciin- da hoiniiii , quoad viuit, fperanda *unt . Q^aedum conimentor, lubens adijciam Fo:ijeni,pr:>3cl3ri .-ertc hominis dilticho, quod ille vtraq; liiigua.tjdcm;]; fcntciuia fiiggeiric : E'A7r/iuida: quii> fi l>jf}ituar,durum efl viusre, malo mori, Ammian- Marcell.lib 5 i quolocide belio plane Cfuenco & miferoaduerfus Germa- iK)sagit;& cum omnia cajforum coipori- bus oppierencur, iacebanc incer eos qui- dam femianiajcs fpem vitse inaniter vuu- pando. Apollodorus Comicus huc refpe- xic.cum aic,non oportere animnm abiice- re eum, cui aliquid aduerh cecideric, fed femper etpedlandnm eHe melius . ivS^i-TTOT cl^vixeiv roy KdK^i •ZffpciTQVTce. eLvJ^pSf. 7um Pandora leuat.totu exiliere per orbe Qurarum infefls. effigies:^es fola remanfit Intus, e labris ima fub parte refedit . In adagiQ.M^/^? accepto slultus fapit. nar- ratur ha;c fabula , fcd concise, & videtur innui Epimccheum aperuifTc pyxidem (Ci pyxis vocandum ell vas illud, quod om- niamalacontinebac , & nondoliumj cum ipfa Pandora in domo Epimcrhci vas ape- ruicCette verba Hefiodi nonindicant,vas illud poile Larinedici pyxidem , dKKA yvvii ^^HpeaJi 'prlSis fjiiyet '7ra>(jL dipi' K^aet' hoc : Sed multer mmibus magnum operculum auferens .. Vide Plutarchum in confolaiione ad Apol lonium.Mofchopulus in Hcfiodum,Saty- rosdicit dolium dedifle Epimcrheo ante Pandoras aducutum . Origencs aduerfus Cclfum lib 4.hanc lidet fabulam. Ridicu- luiB , inquit , cft, quod de dolio dicitur , quod olim viuerenrhomines abfqj malis, & graui dojore, & morbis raoleftioribus , quae Parcae morrahbu? dederanr:fed f^mi- na manibus magnum dolii opcrculum au- fercns,ditFudirhominibns, & curasarro- ces partitaeil j (ola aucem ibi Spes in tu- tiflimisdomibusintus relidaert fubdoli labris,nec cxtra cuoianit.H^c Origen.My thologi ramen Pa doram , ad humanum , corpus rcferunCj foemineo noniinecxpref- fum,qu6d carnis imbecillicas minimocx- foluipotcft-. Noxts] NoxJE Deas finguntur, qu2eho- ^jpxA. minibus mala iuferuoc, eorum.quc mcnies pcrturbanc, vt canit Hefiodus. Jfcrdi vt docuifjCrc.] Hefiodus ab A- Hefiodft fcra Emblemataj . fcra Bocotiae ▼ico.Virg-6.EcIoga : T^ns tibi dant calamos , en acei/fet Mu/a Afcr&o quosftntefeni , g«A tibi adesf volucris ? Cornix,] Q.u6cl voccm cdar,Cias,Cras,cornii Spei adiugitur.proptereaquod femperqui fpe- raiit animi pendeantin fimuum tempus . Ofcen] Ofccn dicitur cornix, quia voce augui-ium pr2efagit,vtdeea Virgilius : S&pefmiftra caua pr&dixit ab iltce corntx, Omnesnamq; aucsore catuqi aufpicium facicntcs, prifcis ofcines fuerunt vocatae , ait Varro,Gnnit.Iib.ii.cap.vIt. dc honeft. difcipl.vt& apud Horatiu Jib.^ Ode zy. Ofcinem coruum prece fufcitabo Solis ab ortu . £t bene cum ncqueat dicere , dicit erit] Videturiioc imitatus, 8c quidcm mutua- tusex Suctonu Domitiaiio,qiu C\c ait:An- tc paucos,quam occiderctur, menfes cor- nix in Capitolioelocuta ell.-gVou 'uetvjet KAKa^.id eft: omniareSie procedent . Nec defuir , quioftentum fic interpretaictur : liuper Tarpeio qu& fedit culmine cornix , £/? bene, non potuit dicere,dixit,erit . H?c Suetonius Tranquiliiisiu fincoperis. Dc fortuna in raelius mutata, ii.Ai ncid. Virgil. Multa dies,variu/.qj labor mortalibua Agrts Kettulit in meliu4:multoSyalterna reuifens 2jufit,&* in folio rurfum fortuna locauit . Sed ad rcm propius.ex hiftorijsccclcfiafti- cis meminimus, Athanafium , virum fan- a:um,a paganis fuggillatum, quafi magi- cis artibus deditum. lllum crgo cxcipien- tes ludibrio,audita cornicula, pofcebant , quod omen illud e{fet?refpondit:Auis di- cit,cras,cras, pronunciatciiim vobistriftc deluliano infortuniura . Quod verum coiiftitit, nam paucis poft diebus relatum cft de ca,'de luliani nuncium . Qui comites?Bonu5 JEuentu6,&*c.] Duo hi Spei comites vana quxHam phantafma- ta ingerunt, nc plus tsedij adferat expec1:a- tio , quam ferre queanc mifcri morcales . Boiii Euencus flmulachrum dextra pate- ram,finiftr3 Bicam ac papauer rencs,fcul- ptum RomxVuifie fcribir Plin.libro^^.c. 8.& 36.c.;.Eoni E cci:s.& Eonasfortun? fimulachra ui Capitolip.ex Praxitelis opc- ribus. Gyrald.Syntagai. i Legi de veteri ijumifmate ImpcracQris Titij , vbi quod- dam fimulachrum fuii^ o i4 j £ v £ N- Tvs A v G V s T I , dertra pateram,fiiu- ftra papauera tcnens, vt apud P|in. Et iii Sctreri numocadem Boni Eucntus fpeda- turcfngies,figura ftolata.ftantcdextra pa- teramcum frugibus.finiftra fpicam &: pa,- paucr tcnentcCircumfertur libellus Bar- tholomaei Marljani,qui infcribirur Topo graphia vrbis Romas.vbi jib.7re>)v Gveipt^ nicL^, vou. hoc eft: Spes ejje vigilantium fomnia. Et Qn^intilianus lib.6 cap.5. Spesinanes , & tanquam fomnia qua^dam vjgilanrium. Q^o videtur allufifte Maro in Eucolic a-n qiii atnant,ipft fibifomnia fingiitf Noncnim cftqui verbis poflic facilecon- fequi,quam variasinanimo partiantur iniii ginariones,qui vchemenrer aliquid fperat. Atq; hisinanibus fimulachris peiindeaffi- ciuntur,ac femet o5Ie(flanr,ac fi iam tenc- rent,qu3E fibi poUiccntur. Pindarus in O- lymp.ii. cu ye /j.iv AvS^pcov '^roKK'' dLva> , Tet dv KATco '\ivS'i) (JLiTdLfXCOVlCt TbfJ.VOt' ffcu i KvKivS^ovT gAT/cTgi- . iJ cft: Spcs etenim mortalium , multa furfum , deinde verodcoifum vana mendacia fccan res volurant . Scelerum Khamnufia vindex ] Nemc- Rh.tmnn fis,qu2e etiam Rhamnufia dicl:a,quia cius fia vnde .ftatuam ab inclito ftaruario Agoiacrito fa- dicia . bricatam coluit Rhamnus, nobilis Atricas agus , refte Paufan. in Arric. De Nemefi omponius Ljerusin Romanarum hifto- riarum compendio ficair:Virgo& vidrix Ncmcfisnumcn fuit , quo quicx malcfa- P 4 ais l * 23^ Andre^ Alciati ■^W-meJh dis Helinquebaiir.puniebancdr.Vndc vi^o flia.Roma; remplum huic Dc« poruicm oftiii nu- rcsNemcilnnonfruftrainuocabaiit. Ko- Capitolio,vtindcfuan» vrbempoflet vlci* rnen fm^ mani enim fcmpcr iufta mouere arma;ca-- rci.Ha.'cilk. Vide quxfupra Emblem.x/, rit . tera» nationesodio & maleuolentia liuore- dc Nemefi accumulauvmns . • quc quod imperium tanta: vtbis iuftiria Vt iperes nil nift qu^d liceat] Quxhhct aiigeietnr,tela in popuJum Romanumca- enim fperarenoeft cuiuslibet.Itaqi inhoc picbant.Nemefis,quam plcriq; exiftiniaue pra;cipue illud animo.fixura h;£reat , Ne reeflc vim fortunaj,3lij filiam luftitias.ali j quid fjimis . Forrunie, vt uaturr nofcenda vim quandam*efleinterccEleftesdifcnrrcn eft nieufura fuaj-Nec vero fapiunr.qui.al- tem, prima rerum femina, quaj farorura tius fpiranr,plusq; animi gerunr^quam vi & fortium vires temperat, atqjemendar , lium habcant . rebus humauis tiuiinnm adhibeiis.c ceio- Elsgams ef\ Spei c^crcriptio per que terrenadcfpcclans,nocentes punit,bo- Dia!ogifmum,cuius ucmpc viies & adiua nis pra^mia largitur. Et cum fit velocUli- nufia lecur» lcelcrum iudignata, oculos iam diu a re- aduocat; quac voFa pltis ;Kquo ambiriof^ bus humanis auertit , & cnm genicrice in faciac irrita- .Sed quia hiec fmgilUtim fins remotiore parte coeli vltra terrarum rc- locis tafla funcplura de his addcie fupcr - giones non redttwra renafceotem vrbem fedeo. Qui plura dc fpe cupit, adeatStc» cxpec^ac.Rhamnufraen: appdlata ab Rha fe^um ferm.io9. & ahos^^uos ad pwrcura || «unte oppido A nkx regionis,vbi teplum properamus vltcriiii. 4; fiiHulacrum habui.t;& ab Adrafto.Adra In dies meliora. EMBLEMA XLV. ErDblcmata-). RO ST R A mtto mihi fitigeri fnts ohtulit dnno % Hac^^ cUens ventri xema^ dtxits hahz^, Frogreditur femfer , nec retro rejpicit vnquam , Cramina cum pando proruit ore vorax . Cura viris eadem eB ne (pes fublapfa retrorfum Cedat j ^ vt rnelius fit , qmd & vlterias . C O M M E N T A R I I. O A c o terraro roftro rufFodi€ti,cui A aflrcriptiim fitVLTERivs, aftec rufticus^qui verfus cfuas columnas fymbo lum Caroli V. habcntes , P i. v s V l- T R A , mamim extendat . II. R V s T I c V s quidam Afciati cliens Kalendis lanuarijs porcinum caput pro ftrenis «btulit . Hinc fibi Emblematis tr- gumentum ita«flus AIciatus,cx natura luis ttHreL^ (qui dum (iliquas orc reflexocolligit,rerh rci pervlcerius progrcdiens, nifnquam retro afpicit) nempe vt mhil procraftinandome liora fequaraur, nequc temporis aliquam particulam finamus effl^uere, quod noii pcrtineatad aliqucm progre(Tlim,& reime li u s gc teii d ar occ a one m . A 1 1 u d it au tem ad extremum (vt ne in minutulis etiaav ► Dtiofum deprehendasjl ad fymborum Ca- IlV ^*^^^ V. InTperatoris,quod eft Vlterivs- " Epigraphen hanc,/»fi?/«i videtuc attigifte TuIIius i-de legibus r Ego animi pendere foleo,ait, cum quid orfus trada- coraliojneq; ramfacile iiitcrrupta contc-r xo,qnam abfoluo inftituta . Non abhidic Corn. Taertus initio librideOratoribus .r H ui U'S llibr i cdi tione m m a tu rau i , v t d i m i^- £a p rio re cii ra- buic nou as^ cogitationi toto pedtoreincumbam.Haec ille. R Q s T R a] Synccdochc numeri. Ro- )^i.rHm. ftr''i^»^item no fojum de auibus dicitur, led e:iam- de alijs animantibii.s, ^Sc de ipfo h om i ne . P i a u f .M e n apc h ► Afud menfam plenahomini roJfrU deli^es. Roftra capiuruindixic Var. i.de re rult.c. j.Cinu^m PliiMus Iib.8.cap.4.Suu.m Cice- ro t-de Dsiivinat. A fimilicndmeaucem ro^ ftri auinm parsnauis exporreda &aca- minaca, ex asre ferrovcin prora eminens , roftrum appellatur; hinc naucs roftrarx , quaseciani aeraias dicunrur . NoHo mno] Kalendis lanuarij, quo die ctiam hodie ftienas mittcdi obcinuit vfis. Scfi^eri Jhu'] propcium porci epirhetd,. fctiger,vcl {etofus.VirgiI.il. Aincid. SetigerA fxtum ftns^ntonfamq; tridentem Attulit : I Dicuntiirautem fct^ a fuc>qaafi fuetasi& S^tl. funtpiH craftiorcs,rigidi atq;cre(fli, qua- les fucs habcnt . Et licet lconiim & equo- rumpili propric dicanttor tubaj,tameac- tiam nonntioqiiam fet^ vocantur.CK.Tu- fc.^Iiihoc mcdioapparatu fujgcntem gla dium e lacunari feta equina appenfum dc mictiiubet.Dicitutiir item fetaedehomi- nc.Ouidius: Barl^Or viroiMrtsq\ deeent in corpore fsU • Plautus Cafina : lt(t quafi fetps labra mihi cofungit hnrha , Setasdcaf uai pilorum & barbitii horro- rcm vocat; vndccciam, barbafetofa r Cliens] Clicns eft correlatiuum patro- cliens • nimam patromrs eft deienforeaufae»cIicns vero defeufionc indigcnsjid eft, litigator » qui pacronum fequitar,,vt ab eo defeada- tur in iiidiciis ► Xenia.] ^{vtec, munera hofpitibusdari ^^^^' foI-ica.,qua£ vero remittebanrur,apophorc- ra dtcebar»ru r. Hinc Martialis duos poftre- nio5 cpigrammatum librosXenia, atque Apophoreta appellauit , qiiod in fingulis diftichis defcripta fintmuneTa, qiva^^mitti folcbant, 8l difticha ipfa pro muneribus, hoc eft , pto xcniis Sl apophoretis mida, Hic vero inrcilige ftrenas, amicorum do- Stren^»' naria,qu^ Kalend.Iamwrii vltr6,cicr6que exhrberi folita. Ex L. Pomponio.'Picl;ori- bus anlde,{i qua vciuuraelt alia ftrena ftre nue.Q^o loco aduertimus ftrenam a ftre nuitate dici> vtapud Nonium . Ia;n.qui- dem Kalendas auni aufpices anciquicas fa- eravm,quibus & ftienas ^Jonarentur . Qui mos a Tatio rege pofteris trafmiffus,cum verbenas felicis arboris ex luco ftrcnas no- ui anni aufpices primura acccpiflet, vc vi- dere cft apud Synvmachuni : quod. argu- naenrum um.inde fuic vids ftrcnuis eas de- beii Andre^ Alciati Carnes delicfjs . J£>nigm» L»tcani» CA , IV. /» dies meliora , bc ri j & ob virtiitcm etargiendas. E r eo col- Ji^imns , occafione munurculi a ruftico ^«^/i5^,diximus Emblemace 7. Curavirvs eademefi] Icidem debenccu- rare homines,ne fruftrentur liia fpe,rebus quecupicis. Vtmelius ^c.] id cft , v a.u.ti' Voveov * P E R T I N ?. T hoc prarcepCHm ad fc- dulos & diiigentes , qui femper in melius proficiunt , non procraftinant , non diffe- runt.neq; moras necflunt, &diuciu8 con- fulcando fibi mera fomnia fingunc:delldec interca,fpeq; vana fefe ladancjvc illeapud Martialcm,qui fe nuiic cauiridicum,uunc fe Rhctora fingcret , aut fperarer nefcio quidiuunquam tamen fe proueherec: ina- nicerc^ ac fupina cogicacione,imo vsecor- dia pIanedeIira.Nam,quod Seneca epifto- la i 3-Interc?ceramala hoc habec propriu ftultitia, femper incipit viuere. Ad id tra- duci poteftquod Senec. difputat de Benc- fic.Iib.i.cap.i^.quo loci ait , vitam fem- per inchoare,moIeftum: Idead fin. epift. 59. & pulchre paulo ante cpift.63.N0 in- coucinne illud Horatii : viuendi recie qui prorogat hor4 Bjujiicui exsfe^at du defiuat amnis . , Certencpluribus,puto generali fententia cmblematisintelligi rwV g'i/« ^gp hoc cft,felicem diei fuccen[um,qua voce Cice- » ro vfusad Acticum ^.Concrarium cft ada gwim tMandrabuli inmorem res fuccedit: cuiconuenic illud Matonis i. Georgic. .^nmn.ia. fntts in peius ruere . Quid fi hoc refcramus ad ftudii Philofo- AJftduim phici alliduic»ccm,v^c Plutarchus facit di- fputatione de profcdu mrtrum ? Sic enim ille: iv t^ (piKocrotpm j/xgV/ \My^(Tiis J^set^ ?^H^y.et '7rpQMT7)s4^i ^i)pty[Ji6$.\v\ philo- fophando & virtucisitiiierenuliaeft ccfla- tio,nullaperpecui progrefltisintermilfio . Gontra,miferc & nonnunquam improbe defipiunt, qui fuis itamale rebusprofpi- ciunt, vt quo magis ajtate prouchaiitur, peioreseuadant : Sicuti Menedcmus per- multos Athenas ftudiorum caufa profici- fci dicebat,principio (apientes,deinde phi- lo(bphos,poftea Rhetores,tandem idiotas. Qui itaqj fe meliorcm in dies facit , quafi feipfum vincit:qui in deterius abic, vinci fe ignaue permictit. Quod Plato i. De le- g ib • ai t e fle c u rpi fli m u m ; tiTTecy^eu et u Tof C nifi quod liceat . . C O M M E N T A R I L IM A G i ik E Spei & NemefisTupe- riore Emblemate fcite expreirimusiex- arte,marite, tibi' StultCy^d egifl-i?nihil hic tua ^didit vxor^ Cum fit falua fui mentula Deiphobi . Lycurgi temporibus canra erac apud om- nesvxorum pudicitia,caiKumq; aber.uab • cafacilitace.quaj poft iauafic,vc priuse(rcc • incredibile.crimen adulcerij a_)ud 5parca- nos inueniri ."fercurque diclum cuiufdam vetuftillimi Spartani Gerad^cqui rogatus ab hofpire quodam.quid p^narum darent apud Spartanosadulteri ?neq;enim videre fe quidquam fu^Jcr hac rc fa.icicum a Ly in qna diuitis, de- litia:,& corpoiisafctticius cultusprobto habcntur:contra,verccundia, modcft.a, ac obediciitia: magiftratibus dcbitar obfcrua- tio,dccoriIaudiq; dincur ? Prudentcriu- tcllexit Gcradas, ibi non po/Tenafci vifa , vbi noH admittuntur vicioium femiiuria. De faemiuarnm prafterca prifcarum pu- jyylfYonx- dicitianotumeftillud Ar2ei,quiquibufia ^ . c rj I j ' rumpuA\ non luaSjlcd aliorum quorundam vxotcs ^^^^^ prardicantibus: Perdcos. inquit, de bo. is & honcftis mulieribus nihil tcmcre loqu5 dum cft, fed in tocuai qnalcs iintoporcct igiioran.prarccr quaiTi folis raariris,qui- bu« cum viuunc . Tam iaflgnis ciatapud prifcos virgiuum & vxorum pudicuia.vt cas ab alij$,quam a parcntibus,aut fuis m» ritis coi>fpici,gradus aliquis ad impudici- tiam habcrctur: tantaqi cautioneconfulc* batur illarum famx, vt parum pudica ha- berctur,dc quarumor,quamuis vanus,ori ri potnit; fcd ca dcmum furama matrona- lis pudiciti^ laus haberccur.fi raulieradeo domiconcluf* viucret, vt nulluseflct,qui dcca vel bcnc.vclraaleloquipoftet.-proptc rea quod hocipfum, matronam vcrfaniu fabulis, trahiqj pcrora hominum, profti- tutionisgcnus putarctur.Ercnim q«i lau- datalicnam vxorcm.vidccur haberc cogni tara cuius laudes prxdicat , quod ipfum aliquiddctrahit pudori fijminco.Quid igi tur dicendum dc noftri tcmporis matro- nis,qu2e finc maritis incereflre gaudcnt iuuc num conuiuijs, quac curfitant ad ahcua- rum ciuitatum dicsfcftos & cmporia,qu^ ducunt choreas cx viris & f^minis alcern^ mixcas > quasin balneis 'corpus nuduni o- ftenduuc quorumlibct virorum oculis > Penitiora tangam cum Horatio , nou finc moifu .* Sunt quas JEunuchi imbeUes,^,mollia sepef Ofcula dele^antt^ desperatio barb*. , Ef c^uod abortiuo non efl opus , Prol^ pudor; Hx tameii ' Ciielopa; & Lu- crecia» haberi volunt . Hinc egunouusa- rufpex Porphynonum raritatcm augu- ror.vt quos mulicbris petulantia ad infaii ftum fuf^e idium adavflos, h icrum natu- la exuiare fecu Bmblemata_> . In vidoriam dolo partam^ E M B L E M A X L V I I I. A I AC 1 S tumulum lacrymis ego j>erluo VirtttSy Heu mifera alhcntes dUacerdta comas^ Scilket hoc reBahat adhuc > vt iudice Gras9 Vincerer •■ dr caujfa Jiet potiore dolus . GOMMENTARII. MV L I f R. dirciiida.moefta, tnmuJo mamiorco iufickt, crinem fibi Htla- niartf . Ad fignificancliim vera Aiacis elle tumulnro,.tncifafapparent litLera*, M. A I A c r s , Dij^ Manibus Aiacis. E X p L I c A T V R. ici agalma ab Eu- ftathia ad' Iliados Homericjc^. citaiurqj aP^^rphyiiaalicnbi . Quofi cpigramma cribiicum Virtwtr > coiidittoncm fuara de- ploranti.mucatum fuiflc a Mnafalca Sicyo iHo,& in Volwptaitem conttcrfiim,ex altc- Ktfklum dc Aiacc^adoumuic dodliilxmus Camerarins. Hoc ex j. Epigrammattyo Grascorum fumptam, tit.ei^ itpe»a^. Eft enim tetraftichon Afclepiadrs A ) KHpAfJiivA 'TTKoitA^Htp Kpnaut . Vrflnnsfic vertebat* Confideo «ja2a Andrcae Alciati ] Xptgram md A}iti- III. inulHi . Aletx v)im & Atci^^v, lamentaii eft . Dilacerata eomtu.] Signumdolonsgra uiflTimi Sic Ouid de Tibullimorte : Venit inornatat dihaceratacomat. AEfchyli fchoIiaftcssV 'jipireuf : vyvinBif ydp 7ol( ^ptmuo-t TtKKHV 7A( iAV7ay 7pt)(Af . Et ne quid praetcruolct,quod ad matcriamilluftraqdam facic , illud puta- mHsladiicicndum.Gefttim lamcntantis cx- preflit Lucan.lib.i.in Martia matrona : ^mmmmmmmmPoSiquam condidit vna Supremos cineres,miferando concita vultt* Effufof laniata comas, concuffaq, pe^u^ Verberibus crebrt^ , fineres^Ui ingefla fe» fHlclpri , - ' : Uonaliter pldcitura viro , Cumhac ftarua Virtutis ciulaniis confe- ro illud Horatij a^ Auguftuni i.Epift. lib. 1. ■■^:; i . M Romulus Uher pater > ^ cum Caffore FOUUX, \ 5' \ : Polf ingentia fadlaJ>eoru in t^pla recepth Plorauere futs non reSpotidereJ^t^orem Optatum meritts . \ " • | Placct illud Petronij Atbftri SatVrico : Pellitur a populo viBM , CdfOytrijiior iUe §luivicityfafcesqy pudet raptuff^ Catoni : Hamq-y hoc dedectps eH popuU ,morHmjMi ruin^: Non homo pulftis erat,fedin vno viSta pO' teSfas , Romanum^', dectniquart id^dita Roma . Jpfafuimerces eratyf^fine vindicepr^da. Porro Ajciatus imitatus cft hocOui^ia- num 4.de Ponto, 15. Venie ad albentes iUabefaBa eomas . ludice Gyaco^ J Id eft , Agamemnoiie , qucm prauum Atridem vocat Aufon. in Epitaphio ^iacis.quod ctiam huc non ma le referri potnifltt. Vide num alludatad Prouerb. GrAcafdes. Sc, Pergr^cari.quo- niam male audiebant Grasci circa fidem & probicatem.Sed is poftremo locus mihi videturaltiore quadam confidcratiooc in- digcrernam ciim dicit , Hoc rcfiabat adhuc , vt iudiceGrdco Vincerer . Rem exaggcrat ipfa Virtus lachrymarum plena,a iudicis pcrfona.Eft enim indignif- fimum,virtutcm a Gra»cis ipfis,a quibus id omnium minime fuit expedandum,eie Sltsam form^t amijfo fiore relinquit amans. COMMENTARII. SteUionis iirfcri- AD defignandum hominem fraudii- Icnnim & inuiduni pingirur rtellio , quo nuHum animal fraaduIcntius.Eft au- tcm flelliorcrpeuslacertas fimilis, circulis quibu(Ham,& veiut Incentibus guttis in scioduni flellarum depidus. Roie visic . Eius morfus homincm facit ftupidum^ra- ro tamcn intcrficit . Sancftius emblemaris epigraphencmendat . In fraudulentos ^ inuidos . P L 1 N I T s lib.i^.cap.^.tradit e ftel- lionibus malum medicamentum fieri . *^am Sic.'?' Emblemata-». 243 Nam jinquir, cum Itcjlioimmortuiiseft ▼ino,eoriim quibiberint, facicm lentiginc obdncit.Ob iioc u) vngueoto nccant euiu iufidiaiKcs pellicum forma:. Alciatus libro i.Parerg6»n,cap.4 Qrura geritycauda eft mutatps addita mem brts : Inq-^ breuem formam,ne fit vu magna no- cendi , " Contrahitur,paruaque minor menfura la^ certa eii . Mirantem , flentemq^ tangere monlixtk parentem Tugif anuylatebraqi petit, aptumq-, colori Nomenhet, varij Pellice.] Pcllex , quafi 'TraKhA^ *) ttaK' Act;c/V,ait Gell.Iib.^.cap.j.vei a pellcdo, quod vxorem legitimam e thaiamo pel- lar,vel quod vhum pcliiciat, Paulusin 1. 344.dc verb. fign. Digcftisex Mafurij Sa- bini fcnrcntia peliiccm pro ea fumicqtia; citra matrimonium cum aliquo confuc- fcatjdomiq; rct:neatur: additqi vulgo fic accipi,quae cum eo femifceat,cui fit vxor. Caeteiuin an admitteic aufim diiUndio- nemliinfconfulci indida lege inter,pelli- cem,amicam, concubii.am, ivondum (atis liquet. Sed prasftat audiie Demofthenem oratione aducrfus Neajram , cgregie no- mina t>k TtLKActKii^ yTif^ tTtupA^ , vJjl Tiii yvvcfjKOi diftniguentem : ait enim : TA? IJLtv iTsufcti iiS^Qv^Hi hiK g^a^cer • Tctf «Tg ^AhhAKa.^ tJjj- ka^' ii/j.ipAV ^epA- 'TreiCti ToZ (rco(JLtlLTO$ ' TitV «Te yvVCUKA^ TiS ^TTCu^oTToiHff^cu yvi)ai(*>i , y^tcov ivS^cov 9UKAKA 'TriftiVB^v. Amicas habemws 'voluptatis caiifa : pellices feu concubina^ famuUtij^ curAquntidianA gratia corpo- ris i'timur:vxores autem ducimttsvt legi- ftmos toUamus liberosyfidamq-y rei familta ru cufiodiam habeamus , TormA amifio flore relinquitAmans] So- lenne hoc fcre cfte folctin amore meretri- cio,vicum formas flore pereat ctiam amo risferuor.Q^nod non iiercina merstncula illaapud Tereiuium Hcauton. ^ippe forma impulfi-nofiraynos amatores colunt ; Hac "jbi immutata eft , illifuum animum alio conferunt . Hinc Socrates dicebat,formam effc modi» ci temporis tyrannidem . Deformirateni autem nihrl magis accclerat,quam vinum, . in quoftellio furfbcatus ebibuum, vt do* cct exPlinio Alciatus; nec difnmulat do- difGmusTurnebuSjCuius carmina ei Epi thalamio Francifci Valefij adducctc non grauabor,ficenim ibi : Sic quApelltcibus nuptA infidian tur auarUy Turnet ^asforma plus effe dolent , medicata carmii propinant Pocula,guteata lentigine fieUio quA tt* Inficts , vt vario ftgnetur tergore vulttt^ Difcolor, ^ macults liuefcant ora fub- ortt^ . P R o p o N I T V R ftellio,fraudis & lY. malignitatis nota , vrpore qui non modo homini bona fuainuideat, fed etiam viru- lentia inficiat. Vnde non immerito ftellatis circulis macuIatur:Vjdemus cnim inple- rifquc animantibuscertas quafdam notas efTe malignitatis a natura inditas,vt cauea- mus, nc quid inde noxas damnive contra hamus.VuIgo enim fertur,cauendum cfle NotAm ab i)s, qui uotis quibnfdam infigncs funt. Ugnita Dicitu rq j non raro eum.qui pedibus clau m . dicat, & animiquadamclaudicare partc : quiquc gibbo fit deformatus,aut ftruma , | autaliquo generiseiufdem vitio,cajteris in feftiorem efle,& magis verfipellem,fi quid tamen vulgari hominum opinioni dandii: . Vitiofum corpus vitioftr ^lKtAf TrhlV iyjtV AS^tKH, fcilicet amicum finuilatum declinarc noii po[fumus:eum,qui apert^ nobifcum exer cet inijr.icitias, vicare non ita aegrepoffu- mus. Etquid homine fubdolo &: duplict poteft elTe perniciofius? Seneca Tragic. Hippolyto in fa!laces,& fmuilatores : Vhi vultus iUe,(3^ ficia m:iiefi(is viri , Atq; hftbitHS horrensyprifcd , antiqun appetens , Morumtjj fenium triffe , ^ alpeBu grauef O vita fallaxy ahditos fenfus geris » Animisq^pulchrd turhidis faciem induis, rudor impttdentem celatyaudacem t^uies : iHetas nefandum vera y faUacesprohant > Simulantj\ moUes dura. Potes huc adijccrc excmpli caufTa , qiiod Marcellin.Ammian lib. ij-. initio , & de Mercu rio perfidiflinio afscfatore,ibideni. Nos ad alia fellinamus. Dolus in fuos . E M B L E M A I. O 5 ALTIMS 1^6 Andreae Alciati 1 1. Locus Al A L T 1 L 1 S alle6lator anas^ cmrula pennU^ Ajfueta ad dominos ire redire fuos ^ Cengeneres cernens volttare per aera turma^Sy Garrit , in illarum fe recipit^, gregem , Tr.ttenfa incautas donec fub retia ducat : Obrtrepitant captA , confcla at ipfa filet . Perfida cognato fe fanguine poltuit ales , Offictofa aiijs y exitiofa fuis. COMMENTARIL AVc v p E s in in^di js laticaiit, ex- panfis fiiis retibus:aiiates, aues vndi c]uecognira:, turmatim aduolaiit, prsecla futura: . Sed fplenem exerceonafum cri- rpaiue cacliinnoyquoties artincis contem- plor rubriliiacem in exprimendo hoc reti, cancellos verius dixcris . O cxcx^ floli- dc-eaues , quas ralcs clackrata; infidiaj. de- cipiunc . A L c I A T V s lib.^.Parergivn cap.ii. fic aicrln Milire Plautino vitiose legirur, Falefirie^cwm legendum fi:,Faleutrio,nO' men veceratori, impoitoriq; feruo conuc- niens.Vnde & -TrA^ivTpt&u, quafi alleda- tricesaues Ariltoteli Iibro de hiftor.anim. i ,, vel turi.vtgalliiia: &c. AUeSiator] abaliiciendo. Legialicubi, AlleSi^ morem efle aucupibus , exoculatam co- tor* lunibam in reti ponere , qua: fubfultans ftrcpicu c^cterascolumbasad fepelliciat . Ea Grajcisdicitur,TctAgc/7f)/A, '^TTctKiJ' HVy quod eft decipere,feduccre, fiue in la- queum illicere- Vide adag Sedens colum- ^^.Ariftoteles lib.^.de hifior.anim.cap.?. ait:PaIumbum alledricum (quasdoraie:^ capcatajaluntur) prius mas, quam foemi- namoritur .. Ariftophanes in Auibus de columbis loquens iv S^tKTvta. id elt : Zt cogit paleutrid agere alHgatas in reti Vide eciam adagmn^fPulchrefallitvulpe. Cocrula pennis] cani coloris , vel (iibci- nericij. Ire redire.] Ire,pro abire> vralludac ad verba Iuftiniani,i« §. Ceruorum quoque, De rer.diuifione, in Infticut. in /liuam ire & redire folent.& paulo poft:In ijsauima libus qu.T ex confuetudinc abire & icdirt loIenr.Marcialis i i.lib.epigram. Atq-yinter menfas ire,redire fuas , Virgilms 6.AEneiJ. ltq\ reditq- vtam toties. Congeneres turmas] Eiufdem generis aiuces ciitmacim YoLaaces .. G(f>rra Emblemata. 247 ^rire, Garrit] Gairire, qviafi iiiepte ftreperc ^icero lib.i.de Orar.Nam &fa:clis mul- tis antegymnafia inuenra func ,c ] Sefe obftringic fcc lere perfidi:^ longe grauilIimo,quod pio- dac , &perin(idias ad mortem pra:cipicet fui generis aues. ■ ^ Hag (imilitudiue (cuius facilc fub- Pditoru intclligicur apodofis ) prodicorum ani- ttfdes , mnm /raudulentum aperce arguic : qu.i cdm animoefTeamicoac bcncuolo fefe pro ficeaucu r,vc incaucis & improuidis Facilius impon.inc,e6 fane nocenciores,qu6 verfu- tioresjhabendi func. Sic enim plerumq; infoDces & incautos in ignoca difcrimina , vel ad extremum vfque vitac periculum adducunt & compellunt, fed potiflimum cum vel virse confuetudine , & familiari- tare , aut eciam oblcquij aliqua fpcciefu- cataeos tencnr iirecicos,nodisq; ram tcna- cibus illigatoSjVt fefe hinc nequeant extri carc]. Quo de gencrc funt vefpcrtiliones quidam,& fceleratifTimi fycophanc? (quo rum numerus quancum his temporibus accreueritjdicinon porcil) qui viros incul patae vitae.fimplices plane, &ab onvni.fu- coalienos,indifcrimcn& pra;cipitium tra huut; nullumqj iion niouentlapidem, vt , quod eft in prouerbiojn laqucos inducat: quam ad rem cuniculis quibufdam vtun- - rur,cum impiogunc noaien dcceftandi for tilegij.veletiam ha?iefeos,aut fcdaralicu- ius, vc fecuriiis magisque impune ouicu- Iam,id eft,bomiacm fimplicem,minimeq; malum abomni criminetam fceledo, cant qae abomiuando alieniirmuim mac^leiiC, vel certc quocunque landcm njodo exrer- minentrfic vc infoiis iilemifellus hac afpcr fus labe ftametfi toro vita: cempore virtu- tipieratiqj nomen dedericj humans ibcie- cacis pernicies,& peftis habeacurab irapc- rica mulcicudine , qu« vt in vitium plus quam liceaccrcdula, icaob inconftanriam maximam,qax illi familiaris eft,3d virtu- tes ipfas iiuiertendum fic prompca & pa- raca fic,vc,quod aic FIaccus,fincei.'um aui- de cupiac vas incruftarcSed vc paucis con traham, hocgenus hominum vrexitialius & magis auerfandum , fic & praster c^re- rosalios, in quosjeges foleiit animaduer - tere,diguiftimum qui iiiexteras terrasab- legentur , aut ccrte vt calumniatores mc- rira poenaafficiautur . Quod cnim vnice docuicopcimaillaomnium magiftra nacu- ra,hi tollunr, & improbitatciTiquiore la* befadabanc.nimiriim vbiconcra fuum fau guinem Jnfidiantur,& inanimas fuasfrau rfem mo]iunrur,vt loquitur Salomon. Id Prodito- totum camen corqueri melius forcafte po- ^es pa- ceftinpacria; proditores, qualcs fuereo/ friA. ^/A/TT/^mj-apud Griecos,apud Olyn- thios Lafthenes.Talis fuic^?etius ille Suf fetus dux Albanorum, pugnasdefertor in bello Romanorum aduerfus Albasios,qui fu3e proditionis pcnas deditabequisdifcer ptus.vt lib.i.Iiuius memorat.Tu quoq; ofcelerare luda, Chriftum Dominum & Magiftrum tuum Cvoluiffes modo) & no. f^rum,nefario ofculo prodidifti. O impic- tatcm . S ic fajpiflime Jmpia fub dulci nnlle venena Utcnt * 4 Malc 248 Andre^ Alciati 1 r. Maledicentia. EMBLEMA LI m ARC H 1 LOC H I tumulo tnfculptas de marmote vcj}as Ejfe ferunt , ImgudL certa figilU maU . C O M M E N T A R I 1. STatvatvr tiimiiliismaimoreas, in qiio vadiq; vefpa:, infedli genus in- uiriim,oberient. Quamuis caeterx edirio- nes habeant aduolanres & auolantes , hxc tamenpicflara magis arriHet , quaj vefpas porids fculpcas ('de quibnsepigramma lo- quitur) quam viuas reprxfentat. Archilochvs Poeta Laceda;- monius.vel vtalij voUint,Parius,repuctiri ac repulfam paflus m miptijs Neoboles, Lycambis lilix,fibi promi^Tae, lambis a fc rcpertisfatyric^adeo, & ^rauiter ipfum Lnamben deuouit & intedatus eft , vc cn n cnm filiaad laqncum impulcrit. Vu- .\z liorarius in arte Poctica: Etalibi: Ef agcntia verha Lycamhn - Ouidius in Ibin : Pofimo^o fiper^esjn te\mihi liher Iamhu4» Tincia Lyeamhdo fa):guine tela dahtt . Politianus in Nutricia* Licet acrem effufns in iram , Ore Lycamhiadas rahiofo occtderit amhttt Archilochtif . . Hinc prouerbia , Archilochia ediSia , pro contumeliofis & mordacibus. Archilochi patria^^io maledicis . Archilochum tere- re,ArchilochHm caleare.pro eo,quod eft, maledicentia deletflari . Exratepitaphium Archilochi,€x quo Emblema hoc defum- ptum vivieciu,lib. 3. Epigram.Gr^cor. EmblemattLj . \Diogenes veifti fi- AtfXct^etf ihtK^VATOV InixSpoV ■ oiJ^i A'J- M'jp6y.ivof Tptosov ei[y.^ctTa. BvyctTi- pav . , , , H^piixct S^if 'TretpAfJLH-^OV o^otTTQpiy^HTro- Tg TKcTg KivYx^^i T\j[JL^6> rum turpia lora trinm . Hospes ahi tacitejrrites neforte crahrones, Illiiis in tHmnlo qnos habitare vides . Sepulchrum hoc Archilochi liccoreum , qui quondaro amaram MuTam ferpentina primus tinxitbilc: Qj.iicruentauit Heliconamanfuetum-no- uic fid) Lycambes, Lugens trium nexus filiarum . Senfim vero cranfi,viator, neforte huius Moueris tumulofucosinfidences . Uttorenm Archilochi fHmuUim en-.qui n»- xia quondam Carmina vipereo fanguine tincict dedit: Isq-y cruentauit manfHetHm Helicona-.Ly- cambes Pendentes hatof de trahe tresq^^ videt . Th vero fenfim tranfiy neforte crabrones Affixos ifii commoueaf tumulo . Pindar.i.PyLh.ait fe noHe conuicio aliquo Ixionem af{icere,quod Archilocho conui- cia nonbene ce(ferint.Sic ille : E'/Ug «Tg x^^^^ (prjyetv J^etKog dS^ivoVi^netKetyopiAv» eJS^ov yctp iKAi ecw', TdL toA- A' iv eilJ.et')(etViet ^yipov et^^lKo)^ovjSetpv^O' yoif gp^9g(7/ TteuvofxevoV' id'ef1-: Meautem oportet effugere morfum imbel- lem ^ impotentem»maledicentiam nem- pe. Vidi enim iam olim multa in egesiate pofitum conuiciatorem Archilochumyinfcn fis ohtreBationibus enutrrtum^O' quafepin guemfaclum, AntiftheBes dicebat, Dio- genem vefpis effe fimilem . Vefpis enim noii raagnum cffealarum ftrepitunv, acu- leum autem acutiffimum. Dion oratioiie 8.!^ Stobacus Serraon. ii. De Archilocho plura habcs apud Yal.Ma?tira4ib.(r.cap. 5 , Alciatum lib- f .Parerg. cap. 18. Prouerb. Irritcwe crabrones . TVMVLO de marmore] Tumulo raar- III, moreojvt apud Vir^il.4. f^t^it in teBt6 de marmore templum . Vespas] Vefpsinfe^orri genus, apibus Veif&^ penc fimilejfic di^^lum.quod vefperi graii dioies mufcas venecurin cibo,i|sq; capitc ampuraccreliquum corpus abfumaf. Ve- fpas quoq; eos diciait Sextus Pomp. Hb. vlr.qui funerandis corporibus officium ge iunt,non a minutis illis infedis, fcd quia vefpertino tempore eos cfFerunt.qui pom- pa funebriduci propterinopiam nequeut. Vefparu.miium arcificium inconftruendo nido defcribit Pierius HierogIyph.lib.i£ cb- taecp notsB hominis nitemperanter lingua treiiato- abucentis,vt qui maledicentifllmus fueric res , Vespae tumuloaffix.-c Archilochi , linguas malse petulanciam efFra^nem ar- IV» guunt.hae enim rauc^e func & mordaces , fed nullamab ijsiieq; obled;ationem,neq; frnio , Scufandofi con dn: Non lo conofco . Cuiushic fer^ (enfus ; Hic iacec Arerinus vaces Hetrufcus,qui petulantis lingua^vi- rus inquoslibet euomebat.pr^terquam \\\ Deum,caiusnullam habcbaccognitionem. Er hi tales nonne ad venena nafcuntur.? j^^i^^;^ qui cum velut fcorpionis idiiopiimum ^^- queraq^ lancinarint.ac fiftulato vulnere,vt Hieionyjni vtai Yeibis,viam aperuerinr. Andreas Alciati moxlatius veneni peftiferam vim fundur. Atra hominum.vt inquit Plii)ius,ceu fer- pentum lingua vibrat, tabesq; animicon- creclara omnia aduriccujpantium omnia, ac dirarura alitum modo tenebris quoqj &ipfarum nodium quietiinuidentium ge nucu,qu?fol3 voxeorum eft,vtinaufpjca- tarum anim*antium vice, obuij quoqj ve- tent agereaut prodeHe tit^.Nec tamcn vl Jum aiiud abominati fpirirus pr^emium iiouere,quamodifleomnia.Cicero pro Pla tio; Nihilefttam volucre quam maiedi- ctuminihilfaciliusemictitur , nihii cicius eicipitur,latius diflipatur. Foscensrcrmo putridcmenriseu indiciumj liiuc nihil gra uiusolcr , quamoris malum & virulenta mcphicis.Piautiex Poenulo fcira fententia cll:,in maleiicos , ac vehit Scyll^os canes coiicninata : Jffhic ejl thefaurus flultis in lingUA fitm, Vt qudflui habedh t male loqni melioribus, Medius F"ic Medius quidam ex Alexandriadula- Ad'daur. EO"bus,qui alios hortabatur,caIumniasin queniuis audader confiarent.Nam etiam-' fi,inquit,vulnus perfanaricin quem mor- fum infixeris,nihilominus cicatricofus coii iBalatro , uifecur locus . Balatronem quoq; inuenio fcurram fuilfe viruletum; vnde HoratiuS; JRalatro fuspende?2s omnia nafo . Et Hie- ronymus: Ne me putesin modum ruftici Balatronis cuncla Origenis reprobare . In hoc peftiknna* virus fcice conforniatum elitadagium, vr ocimumferere «y.NihiIominushi tales nil aliuci pendhabere videntur,quam vt ftylocou- fodiant quofcumq; vel rei literaiia: priii» cipes,feq; ex ea obtredandi licentia palma rium quserere. Infelix hominum genus , quigrunnitu porcos,Iatratu canes, ruditii afeilos maUmt a^muiari , fuamqj prurigi- nem,ac fcabiem prodere.quam intra forcs Mularum 7A{ dpSovnf fe continere- Audi- te,6 vipera^.quid vobisoccinat Italusqui- dam Poeta.lane venuftiflimus : Punge la lingua piu che la faettcLj* E fu da la Natura Cinta di doppie mura , Ferche s'habbia a tener gHardat{t,e ftretta, Tu , che l'hai s\ attofcatd Verfo la fama altrui , Ttella de' denti fui . ; Tiihchiufa frai canceili s Ch' vn d) non te la rubino i coltelli . Sed ceflb piura n-ialedicis beuediccrc , fal- tem Ancicyias eos nauigare Telim , vt pe- nifallor: co77rzp o a.}CT:ucov Ctso ro)V' blematis 7 pi^o [yAvcov d.7r' et/T^ kvv^v ATrz^ctviV , quos alebat , difcerptus efi : ita parafiti ^ ajfentatores eoSya quibus enHtriuntur , mi~ fere perdunt\ A6la;on venator Ariftasi ex .-j. Autonoe fTliuSjCadmi nepos.cum ex veu* - jfT^^ tione laffus ad fontem potaturus accede- t^'^^**'^ ret ,ibi cafir Dianam (venarionis Deam , caflitatis & rolimdlnis amicamj vidit nu- dam fe lauantem . Qn od illa indi^ie fe- r£nSj.iiifacieiB. A, adeo fic ait : oKi^piS VvyLVOV a.VCUV0^iVi)( OtKTHplMOVOf f/cTor felixTirefiii, tu ^dSvidifii citra pernicie Nnda inuitA mifericordts formd Minerua . - Quod narratur de A^ft^eone in ccruum .'^^ transformaro.funt qui fabulam putant,ple ntv^tri'^* rique hiftoriam malunt, audore maxim^ Pluiio , qui A(5Vseonem & Cippum cornu- tos edicos memorat . Qn^in & Maximius Tyrius a yeriscanibus Acl.Eoiiem lacera- tum faiffe dicitapud Corinchios , huiufq; facinoris autftores Bacchiadas appellat. Vi de Mytholog.Natal.Comitis, Iib.6. c-vlc. Ad quod apud Homerum legitur, Diana permontium crra;irem ruga telis dele(5la- ri,capras & ceruos fugaccs venando pcr(e- qui, fant qui refcranrad fabulain Adseo- iiis. Ahj vererum fecuti philofophiam , fagirtas eas,qu>c ceruum affcqnuncur, fo- lares radios i;idicare volunc hpoyKv:piy.co{y cjuorum ncmpe radiorum repercu(fu,cor iiuaipfa pro condicione loci, vbi lunaeft, & appareiit & obducuutur.Sed hoc in car aniue Alciaci illulh-ando, placec mycholo- gi3,quam acceptam ferunc Anaxiraeni:ni- mirum quod Advrou periculis,qax' muUa veiiando pcrculcrat,tandem expen/is,£eratc iamaffe(fla dmidior faAiis, in ccruum di- caturmutatus, cumq; caucs nihilo fecius alcrct, fuum omnepeculium abfump(ic, hincq; acanibus laccratum.Conuerfusau . tem fingiturin ccruum haudabs re.Nam ^^^'^^^ ficapce fignificatur ftulcicia-Auaor nam- ^^' quccft AriftocelcSiOmniaanimalia.qu^ma ^num cor habenc,£imidiora»infanioraq,°ef ' fe.Vndc apud Homcrum Achilles vocac Agamemnonem , Oivo/2Api{,KVVOf ofJLUATA i^av , KApJ^hv S^' iKdipoiO . Temt*lente,qm cMis ochIos hahs, cor au- tem cerui . Vide Adagium.C^r«i»«^ vir. Plinius quo- que viilc,pauid.i elfe animalia.quibus pra? grandc /ic cor; quo in numero referc nm- res,Iepores,afinos,ceruos, &c.Maluic Al- ciacus , & quidcm ingenios^ , corquerc in cos,qui lacrones furesq; reeipiunc: aut c- tiam (vc verbis vtar Marcellinide depra» uacis Romani populi moribus agencis.Ub. i+.)qui familiariumagmina.taiiquam pr? Hatoriosglobos poft terga trahunc,ue San- nione quide domi reIic^o,vt aic Comicus . LATROi^^M] Vox latronu apud vetc- 1 1 1. ics vfurpacacft pro ftipatoribus, &cufto- jjnronth diae corporis procccloribus^qui Impcraro- rc comicabantur, quafi laccrones.quod cir ca lateraeffe folebanc.a verboGracco A*- Tpiveo, quod c{\,inferuio. Sencca i.de Cle- mentia.cap.iz.Ita fumit Capitolinus,Mar celIin.Sparcian.& Herodian.lib. y. (TM^et- r9!p'J\stKif di(fli,feu lateris cuftodes^tTspu- p-spo/ifpiculatores Tacito Iib.i7.& i8 Se- nccas 3 de Benefic.cap.«.5'.& Iib i.deira. Suefon.Claudio,cap.3 5.In Galba,cap i8. Tacit.i.& 13. Annal.refert,Germano5 cu ftodes Imperacoii Romano,& principifg min;r adfuilfcSic oHm latrones pro ftipa- toribus , a ftipc nuncupati, quam merce- dis nomine accipiebant corporis cuftodes, quicum ferro circundabant Regum cor- pora. Latrones ergo , a.tffo r» KetTpoVyamct cede, Varrolib.6. Latinjc Im^uje . Hodie dicuntur latrones viarum obfelfores qui publice & per vim furantur: fic did:i a la- tendo.vel quod a laterc adoriatur.Horat. lib.i.Epift. Vt iugnlent homines furgunt de no5ie trones . Vurumq-j] GaneOnum,eorumq; quima lisartibus viuunt . Eruditus vir Alciatus has soQt^LatromimfurHmq'^ non accipit vt Emblemata . ▼t fynonynia , vcl promiTcii^, quod Ho- rat.ait i.Sctm.furta latrocii)ijs eft magiiis paruacompararc • Manus] Multitudo,globus,vt maxima militum miiius apud Ciceronem iii Phi- Jipp.& fa:pealias.Virgil 6.AEneid, ^^.^luuenum manus emicat ardens . ScAua.] Proprium quoddam nomcaut fidlitium, non temere fufpiccturaliqiiis . Pleriqj7i«/»,Icguin,pro,dira,crudeli,ter- rifica , &c. Sedmalim Scaeuam accipi, vt 5ymmachus, proimprobo, finiftrajfamx horaine.rerum impcrito.Q_uae fub obteu- tutuoa quibufdam fcxuis de^gnata di- cuntur,aitilIc.Et Grajci.cum qui Cit ingc- nio tardojfl-^fcct/oyappellant . ovJ^i ^Kttiov, •v/* iTiKn7^ovAi dictt Atiftephan. id eft, neq^/cAuam,neqy confilij inopem . Itcomes] te coniitatur, fc tibi adiungit, & later^ ftipat . CinSia cohors gladijs] Turba {icarioru , quos vulguslraforura yocsit,i>raui,^fp£i dacinitpet contnmeliam . Menfis generofum] Nobilem,& excelfo animo prasditum . Prodige.] Cicero 3.0ific. Prodigi, qui cpulis& vifccrationibus , & gladiacorum muneribus, ludorum venationumqueap- paracu pecunias profundunt ineas res,qua rum m»moriam aut breuem , aut nullam funcomnino reliionf! perculfjs,cum pri mis Helueciorum cohortibus Nouariam concenderat, vcopportuna iu vrbe, tucus ab infidijs , adueiicances legiot^es expeda- rec.Sacramorus circumuallanda? arcipras crat, vir principe ortus fainilia, fed maio- rum fuorum viicuris & glorix penicus oblitus, vtpore qui forruua fua minim^ Andre^ Alciati ceptatO' rum. xet* Vete r« in dhfiri A->. conteiuus,antentiflimos,& mani- Adolejci tcs prodi^ bus vidum quasfiuifte, non feruij «t tit^ teris lua negotia, fed fibi tantiim commi-' fifletideoq; qui laboriofi cflent ,opibus3c facultatibus prre carteris abnndafle: cotra qui felc otio dedebant, voluptatcs confecla Otiof$ vg^ bancur.venationi & ale^E djbantoperam , natora, inextremam rerum penuriam dccidifle,& opibus cxhauftos efle, adeo vt aareo hamo fc pifcatoscfle dolerent, aut cum canibus fibi opes cucurrifl[e,auoIafle eum accipitrc conqucrerenrur : quemadmodum & ipfi ALlceoni cotigit.Cui rci domefticjc curam negligcnti , quinimo venationi duntaxat intctojfacultas omnis& vita defccit.Ciim autcm nihil amplius in bonis habcret,in il- lum homincs dicebant:Sn(. id cft;0 mi- fer A^Aon, qui a proprijs caniius confnm' ptus es . Vide proucrbium , Ale luptrum catulos . 3. Demum illud fpeciatim inprodigosa- dolefccntcs nonab relicct conuertcrc, qui promi magis quam condi, vt Phrygcs fc- ro fapiunt;& tum fortc,fed fruftrarcfipi» fcuntjcum nihileft amplius in loculis.Si- bi quidcm mir^ placent,ciim fccundisfor tunae ventis opcs fuppetunt,quibusimpu- dentes & ignauos gancones ( qui nullunF» aliud flbi penfum rclidum habent,quam vt lautasculMias aflcdentur.alicnaq; qua- dra viuant) pafcant & cnutriant. Ai cxhan ftispatiirnoniis,quid iilis fupereft, nifi vt aliena compilenr,tandemq; inmalam cru cem adigantHr,ab ijs rclidi, loBgum^Jue valerciufli , a quibusin conditionem tam miferam,tamq5abie^^am coavf^i funt?Re- vTteitaq; diccre folcbat Ariftonymus : Li- gnadum ignem nutriunt , ab ipfo conlu- mi, diuitias dum adulatorcsalunt , ab eis labcfadlari.Q^iccum ita fint.comnicndan dus eft Timon Athenien/is, qui Demeam adulatorcm Ijgonc percuirir, homines ad- monere volcns , ne pefljraa parafitorum contage labefadlati, penmprudentiam in tam prodiuia vita; difcrimina peflflim ra- pcrcntur,omniumq; ignominia!,contumc liis.atq; ludibriis cxpofiti, eorum, qi^iibus fe fuaq; omnia cre ErDblemataLj l t f * In adulatores. EMBLEMA LIII QEMPER hiatifempertememy qua vefcitur^ auram ^ Reciyrocat Cham^leon : Et mutat faciem i varios fumit^ colores > Prater rubrum , vel candidum . S-ic & adulater ppulari vefcitur aura x Hians^ cuniia deuorat : Et folum mores imitatur Principis atros , Albi » & pudici nefcitu . COMMENTARII. I H A M A ^ , ribus Iic AE LEONTEM prO pifto- ecntu de •"J"^ ex aue pre giandes& concolores corpoii , c]ui iHui- 1^6 Andrea? Alciati iSenus His. II. I.mble- tnct, e Plu tarcho pe titHm , Adulator X't Cha~ mAleon. leonttsnfi' 6]iiain operiiintiir: ncc pnpillac motu, fcd locius oculi verfationecircuni arpiciunt. CeUiib eil,& hunti iemperore; folus ani- malium iiuUoalio quam aerisaijmento nu tiicur . Epigrammatis vf rfus prmius eft Hexaaiecer.fccundui quifqj lambicub Ji- meter, con^Kans t]uatuor lambis , reccpco tamen in locis imparibus Spondco . EicPRESSVM id e'Piutarchi libcl- !o, De difcnmmeadulatoiis &amici:hu- ius hx'C verba: Kc.Kct^ ATty^^Oi lo t» ydiixajiKiovTo^ ■T^iTrov-Civ iitHVOf TiydLp Tcu. »^ 0 y.cKct^ iv Toii oi^iots tT-nsS^tjf 'of/.ot OV idLVTOV £ J aS^VVATCOV '7retpt)^HV OvS^iV ctTToKHTH Tcvv cxxj-^paiV ti[xlfx}iTov • Adu- latori quiderii, omnirio id accidit vt Cha- mdeonti : Jiquidem vt ille colorum omniii fnnilitudinem exprimit prAterquam dllfi : Jtc ajfentatory cum fe fimilem prAjlare non pojftt in his , quA dignafunt Jiudio , turpia quAq; imitatur quantumpotefi . De Cha- mxlconte Plinius lib.S.cap. 3 3« Ip^c cclfus, inquic,hianci feraper ore.folus animalium nec cibo nec pocu alicurinec alio quam ae- ris alimenco;Sc colorisnacura mucabilior: muracnamque eum fubindc , 5c oculis,& tauda, & toco corporc , rcdditquc ferapcr quemcunq; proxmic atcingic, prarccr ru- brum^candidumque. Cartiodorus Variar. foimularumlib.5.epi{>.34.naturam Cha- fnacleoutisad fruftracorem debicorem noii minusingcnios^ traducit. Fugcrc nefcius, fed fu^ fponfionis ignarustobliuiofus cum ielinquacur:trcpidus,cum tenetur.Mutac verba,variacconrticuta:nccin vnadidi fiii qualitatc contentns, diuerfis imaginibus immutatur . Meiito Chamxlconti beftiae conferendus , qua; paruorum fcrpentum formse confimilis,aureo tantiim capitc, & leliquis membris fubalbentis prafmi colo- rc dilHnguicur. Hxc quocics hominum afpeclus mcurrerir, dum ei fugieudi velo cicas dencgacur, iumia cimiduate , colores fuos varie commurat , vt modo vencta , modo blacrca.modo prafina, modo pollit cyanea icpciiix.PioucT-Cham^ieonte mu- tabiltor . Memin]r& Aintoceles Chamx- ieoncis lib. i de morib.cap.io.& Plucarch. in Alcibiade,Democuc. in lib.de poteftate ChamxIeontiSjCiinitus Iib.i8.de honeft. difccap.vlt.Ouidius i j.Metamorph. Idquoq-^ quod ventts ammal nturitur ^ aurcL^, ProtinHS ajftmilat» tetigit quofcmique tt)m loret ^ Chamxleontem nihil cdcrc,& vento nutii ri,non probatur omnibas , iisq; eruditis linguamcnim habct,inquiunt,hoc animal femipalmum longam, quam porro in iu- fcda, quibusmaxirae vcfcitur , excritac vibrac,ciusq; mucore fcaraba:os,locuftas, formicas,mnfcas,& alia infedila ad fe addu cic. Fatentur tamen ad o do mcnfes, atquc intcrdum inregri anni fpacium famcm to lcrare ; nam cum pulmonibus magnis fit pra»ditus,ventum intro magno impetu at- trahit^eoqjintumcfcit.Chamasleon nomc Cham£» eft animalis & herba: mutantis colorem, a leonvnde ^lxAtfid c{^jhumi,Sc AgW,quall leo ter- dicini» reftris.Ariftotcl.4. de part.anim. cap. 11. Omnium ouiparorum pcdcftrium tcnuif- flmus Chamxleon cft. Pra:nimionamquc mctumulciformis cfficitur .* metus cnini rcfrigeratio p«r inopiam (anguiniscaloris- quccft . Vidceuudcm lib. i.dc nat.anini. cap. 1 1 .per totum . Chamseleontcm apud Lconem X fummura Pontificcm fc vidif- fc teftatur Picrias,HierogIyph.lib.z7. SEMPER hiat] Hiare , propri^ cft orc III. apcrto fpiricumcmittere.Accipitui tamcn Hiartj, criam pro (poncc,auraliqua vi cxtcrnaape ririfiue fcindi,vt lingua hiataridicate, tcl- Iusa;ftu;hiant ctiam florcs,quandoaperit turjoratio quoq; hiarc dicitur , qu? mal« coniunda concinnataq; cft.Pcr translatio* nem fignificac mirari ,dubitarc, ftupcrc Viig.6 AEneid. Incertti^ clamor frujhatttr hi^ntes , Reciprocat.] Repecit,retrofleditur, vel Recipro^ recipit.procare,peterecft,vndc procax, & cartj, proci di(fl:i. Rcciprocum vero a recipien- do diciait Varro.quiaco rcdeat vnde pro fcLlum cft. Hinc maiis& anim? recipro- cario . Hoc loco vero reciprocare propric ert auram reforbere,fubindeq, rctrahcie : fic enim Liuius rcciprocarc pro rcfpirarc vfurpauit. Vefcitur aura.] AlluHoad Proucrb-r^» r^/iri M' to viuere . Populari aura vefciy cft populi rr£flare ad coruos redigi^quam aduhtoribus exponi . qiioniamilii morti- cinimodo coiireftcntiu' , iii etiam viuos boiiosquc laniatu pcf>ifero etcarnificeut . Idem iiueriogatus, quxiiam belHa mor- fum habeict: omniu.^i noccutilfimum.' rc- rpoiidit.Si de feris iiuerrogas.eft obtre^fta- torrfi ^emaufuetis.eCI: adiilaror. Nam ob- tre6latorquidcm prx fe feitodium, adu- lator aurem fub am ci perfoiia mnho Ix- ditgrauius. Et hi tales.qui probe lo . CO LC H I DO S ingremio nidum quid congeris ? ch Nefcta cur pullos tam male credis , auis \ J>irA parens Medea fuos fauifsima natos Perdidit > & Jp^ras farcat vt illa tuis ? COMMENTARII. ^59 eu, BA s 1 fiijeinfiftat f^atiia Mede?, ftri- ^ftoferro infantem nudiim petcntis , iii cuiiisgremio aiiiciil^e aduolitantcs ni- dum conftruercappatcant:red ponc infans alter nudus& faucius, quafi mortiuis ab- icdus humiiacear . C V M Epigrapha huius Emblemacis conueiift illud Sencca; de beneficijs 4 cap. i^.Qnomodomale filia* confulit, qui il- Jam contumcliofo & farpe rcpudiato col- Iocauit:quomodo maluspaterjfamilias ha- bebitur,qui negotiorum geftoruni damna topatrimonii fuicuram mandauerit:quo- modo demcntiflime teftabitur, qui tuco- rem filio reliquerit pupillorum fpoliaro- rem:fic peflim^ benencia dare dicetur,qLii cumque ingratos clegir, in quos peritura confcrar.Hocei Gr^co ArchitcPoct? E- pigram.lib. r. Hi (ptKo^opyletv. Kittv o\uVt vtj ri if^/iTTctuev» ^vx^- fjLiJif^Hilf ypATl^ 'TTVKTlS^t VOOSOTpO- iKT» 7(thi-)^v Tt^iV ffio im i^i ^v- KoX^^iS^Ai fj.{iS* iSiav (^^^AyAvm 70 ■ Ki^^V i Terram omnem.infulasq, peruolitans m hifundo , MeJe:» in pida tabula pullos alis? Sperasautem pullis implumibus fidc tuis hanc feruaturam Colcliidemjquae neqj propriis pepercit libei is ? Tot faltus , vnddstjjemenfitt 0 hirmdoivo- latu , Medest, inpicia, nidificcts tabula ? Tu^tuos fore fecurosftibi fida putanda , ^lujzneq^ -vel natis dintfepercit^erifi Maruiluslic eipofuit 5. Epigrammaton paraphraftic ys ; ^iuid vaga tot terras vrbes^ emenfa vo- lucris , Colchidos in fMo nidificas gremio* Tignoribusq^tuis credis mxVe fanafidele ^ ll>fe la cruda Medea. Mutalo toHs^ Mutalo y ntfidare ifigli tuoi A chi gia vccife i fuoi . Multaaliaextant in Medeam epigramma- ta in lib.^.Epigram.Gr^cor.fir i^pcoiSetf, vnum tamcn ciufdem cft argumenti,quod fic habet; KoK^^dSct T)}v i^sri Trcuiriv AActVof Ki^i\utvcv ivJ^pct Tolf /- S^loii ,eiv au Tn^ov ev dx^^oTpioif Id expli- cat Socraces apud Xei ophoiitem Iib. 5. ci srouvvij. Dcm^-^c colloquio ciim Glauco- ne . Referr Plutarch. ivyetfxiK. ■Tretpcty' yi\. Qu^a racione Timarchum impudi cici? & prodigaliratis accufauic AEfchines, non tam vc homuiem probro ariFiceret , quam ne deiuceps ad populum conciona- recur.Qui cnim rem famiharem adeo ma- le adminiitiairec , indigiuis videbaturcui publica crederentur. Pra^clare Tiberijfa- dum iiiemoraair .1 Coin.Tacito: qui vt honeftam iniiocentium paupercarem Icua- uic:ita proJigos, &: ob Hagiria egentes Vi- bidium Varronem , Marium Nepotcm , Appium Appianum, Syilam, Virellium , mouic fenaru,au c fponce cedere pailus eft. Gorgia orarore publice aiiquando dicen- te,vt concordiam fuadciec, Melanthius no fuftinuit:aiebac enim de pace eum minime alijs verba facere debeie,qui fibi , vxori & ancilI:£concordiam perfuaJere iion potuif fec.Idcm in Laconicis : Agis Archidami fi- lins ei minime Duci fidem habendam dice bac,neq; credendum luuenum cxercicum, qui fuam ipfius pacria mifere prodiditler. Id dicebat Ephoris.qui Imperatore quen- da lubrics hominem fideiinhoftes mitte- bant . Egregie Ifocrares ad Demonicum: OTctV 'J-rip Ttf moiie ^f. tradlusefl. Neqiie veio gra- uabor Jocum integrnm fublegere ; T«* Tov J^i r»( etv^paTrlvn^ ivS'fiet( 'Trpof^a ^eiov i^ivpi Qedf TpoTcv , iTrt^Hf TtiP ^v^Xj^v ymva habeat fe iujfu De i fubU^ tum efje in currum > validejue aurigatio- nem regere debere» nimirum haiberas mo- deraturrregitj', currum,&* equorum teme- ritatem contundit.At equi diuerfum appe- tu?7t curfum y temereque huc atq; illuc ra- fiunt currumjiic ad petulentiam,ingiuuie Ac contumeliam , tUe fi vieeriteii prApotentts equi -oiSyfertur currtts prQ libi" dine vi^oris- '§^0 fit, vt vi^rice interdum fetulantia , vna currtfs auriga ad con, tumeliaSiConuiciatimpuritates,atqHe alias nefariasy minimeque fincerdS voluptates j interdum vero dominante iracundia , in multof variasqt^ calamttates vterque fera- , $Hrinpr4ceps . Huc ctiam tefciatn cotn- . mode illud D.Cypriani.cx lib.Dcdircipli na & bono pudicitia; : Coerceat animus , ait.ftimulos carnis,refr^net impetum cor- poris:Accepic hanc enim poceftatem,vtiI- liad imperium cius membra feruirent. Et quafilegitimusac perfcdus auriga vltra concciTas corporismetas extollentcs (e car nisimpecus, coeleftium prxceptorum ha» ben s rcflcdat,ne vltra terminos fuoscur- rus iftecorporis raptus in periculum fuu fccum & ipfum rapiat aurigam, &c. IN pr&ceps rapitur fruffra ^c] Allu- dit ad illud Virgilianum , _„ — Iruftra retinacula tendens, 'Fertur equis auriga,neq ; audit currtis hfi* benas . Ecad prouerb.D^ curru delapfu4.C\tzt\\% ex PUcone locus eft in Pha:dro,qui cxpli- catur commodiflime a Plutarcho, Qua:- ftionum Platonic.8. quo pertinet Cicero- nis hoc e^.TuCcuI. Exifle e poteftatc di- cimus eos,qui efFr^nati feruntur.auc libi- dine,auc iracundia- Qui igitur exifle e po- Ceftate dicuntur,ide6 dicuntur, quia noa funtin poceftatc mentis , cui regnu totms animia nacura tributum eftihinccompo- tes & impotes^quianiinum habent,vel no habent ni fua poceftaie . Auriga] Aurig|a non dicitur abauro,fed ab aureis;funt euim aureae lora fiue fr^ni, qui equis adaurcs alligantux^ficuc oreac j quibus ora coercentur , ^fpTAni quem vehtt orts.'] Manifcfta allu fio ad par?miam,.Of infr£ne.id eft , ei^' Katio quem nuUa gubernat] vide pro- uerbium,f.v/V^' nullaratio , oKi^pa ^ ip,t,gfffs. tes,quibus nihil credcndum facil^ , quod ^ fit ea aetas lubrica ccrt^,& pr?ccps,& qu? nifi macure refr?ncrur,triftem cxirum fcn furafic. Arguce Dion Chrvfoftomus : cipoS^poTepis J^fTreu ^ctXtv^ • Et Ariftot. Moralibus ad Nicomachum : ^d\t^of KATetfAAVTtVtC^CU Tepi vsaV , tfVa^^atW^ ys(TA fJLiTA/Sa' A«tf eiKKoTi^iffi AKhoftpoiAZVH • Elegant cftdefcripcio adoleli^cntis apud Horatiunt cpift.ad ' ifoncs : Cereuiin vitium fieBit monitorihtts aS^et ^ Vtilium tardui prouifortprodigtt^ Aru , Sublimis , cupidu^^ ^ amata relin^trt pernix . Qiiid pluribusopns ? Tria fibi vidcridif- ficilia dixit fa^^iens HebrxuSvviam auicu Ise in aerc medio volitantis : viam coliibri in media planitieobcrrantis; viam naui^io ajquorc medio, fed omnium difficillimu , viam adolefcentis in ipfo ajtatis feruorc lu- xuriantis.5ed mc rcprimo.ne mctas excc- dam lcdionis compofitx ac modcratae • ^^4 Andre^ Alciati In temerarios . EMB LEMA LVI A S P 1 C I S aurigam currm Phaethonta fatetni^ Igniuomos aufum jle^fere Solis equos : Maxima cjui poEquam terris tncendia Jparfit y BH temeri tnfejTo lapfus ah axe mifer . Sic pleriqtie rotis fortun^ ad fidera Reges Eue^i , amhitio quos tuuenilis agit ; PoB magnam humani generis cladem^ fuamq^^ Cunciorum fcenas denique dant fcelerum . COMMENTARIL SO I radiatus ciirru fuoaureo qnatnor cqins^iicet hoc ioco citio rantum fint co!i(picni) vehitur, qni dum confternati & ferocienres videnrur, iuaqncm aurigam fuiim h curru rclidis habcnis dant praeci- oirem . Phas TKON iili^HS Soiis & Clynne- nes Nymphse , iuucnis maximc tcraera- FalfulcL rius,quiarjcganrcr ac importune a patrc phaethi efrtagitans,vt.currum &eqnos,quibus Sol tn , vchirur,Hie vjio gubernare permitBcrecur: imperrauic, fed oneri dif?ici'limo impar . Equi cnim i»noro vc6lore pcrrerriri.in par rein conrranam incli;:aucrunt , quos ipfe 'extra Emblemata_> C extraviam currcntcs rctinere ampliiis no potuitj indc magnnmiu terris incendium cxortum, adeoq; vt vniuetfus conflagra- ret mundus:& lupitcripfec^lotimensil- lum fulminisidudecurru pr^cipitaucrit, & m Padum deiecerit,vbi fuit fubmerfus. Hinc Ouid.Iib.i.Triftium: Vttaret coelum Fhaethon yfi vmeret.et quos Optauit fiultetangere noUet equos . Totam autem Phaethontis fabulam,& pr? cipitem eius cafum defcribitlate Ouidius a fine i Metamorph.per magnam partem 1 Ciceroquoqj3.Offic.fic de Phaethonte meminii: Ac neilla quidem promifla^er- uanda funt,qu? non nifi i js ipfis vtilia,qui bus illa promiferis. Sol Phaethonti filio (vr redeamus ad fabulasj fadiurum fe elTe dixit,quidquid optaflet.optauitjVtin cur- riim patris tollererur.Sublatuseft, atqjis antequam conftitit^idu fulminis deflagra uit.Quanto melius fuerat,inhoc promif- fum pc^ris nonefle feruatum?PIinius Na tur.hiftor.Iib. 5 y.cx. Phaethontis.inquit, fu! mine idi fororcs fletu miitatas in arbo- respopulos, lacrymis ele^ftrum omnibus annis fundere iuxta Eridanum amnem , quem Padum vocamus,vt plurinii Poetae Grasci dixcrunt . Sed paulo inferius fub- di^:Phaechontem in AEchiopia A.mmonis obijfle Theophraftusaflerit.&c. Vtitur e- xemplo Phaethotis HoratiusIib.^.Carra. ad Phyllidem amicam,qui iUam monet,ne altiora fe petat,fic ; Terret ambufius Phaethon auaras Spes, & exemplutn graue prAbet alct iegafusy terrenum equitem grauatus Bellerophontem . Semper vt te digna fequara: ^ vltra G^am licetfiperareynefa^putando, Diifaremvites . Placet hucaffigerecuiufdam anonymi car men non illepidum de Phaethonte : Aufus in &ternos iuuenis cofcedere currusy Jgneaq-, audaet fumere lora manu , Pblituspariterq,fu$jmetdqipatenfA, ^luos mundo iparfit ignibus ipfeperit . Etilludbreuiuseodem fpe . z67 4i(hAet m^atOY. CrAcia BetrhariA lento coUifa duello , StHltorU regum ^populom continet &flus» Noncft ambigwiim, cjuin fccuiiusseiiura IradiixilTent, & gloriam credo meliorem fuilTent confecuti Bobili^Timi Imperacoo res, Cyrus, Xcrxes, & Alexander, fi fuis contenti finibus,malui(fent regna propria tutari & adminiftrare, qnam armoium-a- lea plusquam pareflrei,alienisinhiare . I- tidc &innumerabiles alij,quorum elFcra- tior ambitio,regnandiqj cupiditas, & futi &■ populiiutcritum acccrfiuic.Qjiud eiiim, vtcajterps taccam, aliudfecit Alcxander, auanquam prajclafis iiaturje & dodrinje lubornatusmuncribus,quam vr graflato- rum priiic^ps orbem circumcnrfarct, fibi fuisqj laborcs 3c «olcftias innumcrabilcs crcaret.nullttmqj quietis &otii fincm pro ponerct? Huius infatiabilem victoriarum htim nullus vd profperrimus fucccffus TPquam rcftinguere potuitrnullus honos, quamquam magniis^ eius ambitionem fc- dauit.Itak]4 non concentus ampliflimoim perio Per^co.impctum fecit ui Scythas,in Ba^Vrianosiiri Indbs, vltra ctiam progrcf- furus fi per coptas fnas licuifler, aut nifi morte vio|cnta tcprcfTuscfTct . Qiiiddc PompeioJquanta virtute &cxpcrieHtia vi- ro ? quam magni a fuis habito ? nec cnim vna caufa fuit cur a Romanis,aliisq; gen- tibus maximoiq honorceffet.Enm ramen roifcre occaecaiiit,tandcmq; perdiditinfa- ua ambitio,ncc fc modo,fcd & patriam & Remp.qtiam dcfendcre fe iailabat,oppref ^ fit & fuueftc dilaccrauit . Tpcns cnim in aucupanda ^loria,iii cuius cbmhiunicatio ncm admitti ncminem fuftmebat , dum Spartacum pcrd©muit,dum Lucullo cri- pit vidorias PQnticas& Armeniacas,dum Mctello hbnorem dc piratis fufFuratur , vnusq; ommbus exccilere,omniumq; glo riam obfcurarc cogitat,alienauit a fe opti- (morumqiiorumcunq; animos.Eirgodum potentiam fuampurat egrcgie fultam C. Caefarisaffinitatcquem fibi adiunxerac ad fuas vires firmaiidas,ab eodem fuit oppref fus Et hos quidem fuaeciuitatis Phaethon ras rede dicimus,quales nimium multos fuperior parrum & noftra vidit ajtas-Con- ftaminus Manalfes Annal.de Michaclolm peraioic hupc in mpdu fere fcribit: (quia. enim Gjrajcanon fuppctunr, Latinam ver- fionem huc^onfcrrcnon verebor) vbiMi- chacius maturam ad stat«ni pcnienit,ia- qucfolus amplitudincm iicgotiorum Im- peri j procurare coepir,reapfe verum illud probauic elTe quod eft in fabulis.Qiiippe mox vt altcr quidam iuucuis Phaethoii , currucon ccnfo, totum Romanorum im- periura perdidit,& ipfe dcauito parrioque regno>veIuti quodam curru, eft deturba- tus & excuffus,non pronus tanium cades, fed ctiam dcorfum Ijedens.Quippc luxu- riofae humida^que vitx fcdcdidir,velutal tcr Ncro,immodeftus in vino,animoefF^- minato, impudicus, temulentus, omnem pecuniam in collufores exhauricns,qui e- rant fcurrajimpuri, curruum agitatores , mimi , primoftacim diluculo tcmulentiae dcdici, delicias ciborum & fuauium obfo- niorum auide quaircntcs , totos dies apud inucrccundas mulieics exigentcs,potorcs, ]udioncs,Ijbidinum flammis fu rentcs:qua lis fcilicct olim erat ille Sardanapahis.rex Niniuitarum, &c. Quod dum meditor,vl tro fcfe ©ffert Caroli vltimi Burgundiaj Ducis fatum dcploratiflimum , qui pro- ptcr virtuiem bcllicam , & ditionemam- pliflimam,inrer Principcs fortunatiflimos habcri potuiflec,fi vim ingeni j , qua pollc« bat, & magnitudinem animi,qua fecerti- bilem & formidabilem oftenderat , ad fua potius afleucranda , aut ctiam augcnJa , quam ad cxtera expugnanda conuertifleti nec fane tam infclicem Biortem obijffet . Huc refer Adagium, Aut Regem > aut fa* tuum nafci oportere- &, Hahenevf ignarui nontraBet* Fabulam hancalij alio traus» fcrunc , nimiriim ad infignem quandam conflagrai^oncm , vt PlatoinTima^o , cui Lucretius lib.y.fubfcribit . Ficinus, & ali- quot alijjtraduntfuiflfeComctam vaftum natura folarcm,qui tandem diflblutus.in- tolerabilesaeftusconcifauerit.Sed h?c pra: ter rem.Si ad mores refcrrc malk.apponc re huc potes excmplum FJamini j Confu- lis , cuiustemeritas infigne detriir.entum fuas Reipubl.attulit. Valer. Max. i.cap.(^ inter Afridem . Talia figna] huiufmodi fymbolum . Magnanimus Agametnno] Agamerw- non filius Atrei & AEropes,de quo multa Homerus.Nam rex fuic Myceiiarum , & ydmern rcgum iti expeditione Troiana; fic di- i>nde ^^^^ h/cL\- , id t{\,valdeySc fJLify.vcoi ma^ *-ius . rieoJuro,Qu:iC\ quidiuduret in bellojauc quim opfiaiida vircutefitindefeflus.Pau- 16 tamen aliterderiuat Socraresapud Pla- tonem nv Cratylo.quamquam ratiojetymo logia: eodem tciidat. Etymologia veto ha;c cti , a viaoria, & adhjcc damna patitur atiocia.Emblemaaiitem cx Imaginibus mhU' Philoftrati pctitum eflc.pcrrpicuiim eft,cu *^ ius \\xc funt vcrba : Herculem in Lihva hiloBra dormicntem , poft Antxum fupciatnm, petitii . Pygmxi inuadunt,n Antajum vlcifccren- tur, cuius fefratrcs afterebant , non quod athlet2e,autilJiparesefrent,fed quod terri gen», &aIioqni fortcs. Quibus e terra e- xeuntibus(nam veluti formicx tcrram ha- bitanr) concitatur arcna>non aliena,fcd pro pria,propiijsqj manibus culta pafcuntur. Ciim meffisaducnit , fecuribus dicuntur vti in (picas.co quod arborcs eas arbitren* tur-Sed 6 tcmcritatem,Herculem dormiS tem feinrerfedurosafteruntjquem nec vi- ^ gilantem formidarent. Iple vtro ex pala:- ftra dcfelTus dormicns in arena cubat, cxa* iiimisq; anteipfum iacct Anra:us.Pygm?o tum vero manus Herculcm circumfiftit, vnaqj.phalanx Iiniftram,du2dcxtiam in- uadunt.Sagittarij & funditores pedes ob- fident ingentcs tibias non fincadmiratione fpedantes. Alij caput oppugnant , inter quos erat rex, hucq^ machinas omnes im- pellunt,arccm vcluti muniiiHImam expu- gnaruri,admouent ignem coma;,oculis far culos, naribus &orifores, ne, cum caput captum fucrit, poflit Herculcs rcfpiraie . Dum hxc circa dormientcm aguntur»ec- cc hicerigitur, tanrumq^ ridcns adeHTe di- fcrimen,boftcscolligic vniuerfos,inq; pel- icm leonis congcrit,ad Eurift^um {vtcon iC(5lo) teportaturus. Hccc cx Philoftiato . Meminic figmenti huius Politianuscpiito Iaquadam,his quidem verbis: Vincere no magis te po:ui,quam Herculem ridiciili apud Phih>ftratum Pygm?i,quos ille om- nescorreptos lcoiiis pelle inuoluir.&c.Me miiiic & Alciarus nofter Commcnrar. dc miitiq; pedum prajfcriprione . RECREAT dum corpora Jomno] Idcm arq; dormic. Virgil. Flaadam per 7ncmbra quietem hrigat . rtfiO. . picea] Piccam, quintam cedri fpc- cicm clfe docecPlinius lib^i 6.cap. 10. Ar- bor eft feralis , & funebri indicio ad forcs poiii folica. Vnde Virgilius de tumulo Mi- Uni loqucus6,AiuQd aic ; II. ProcumhHt piceiyfonat tcia fecurihtis ilex > Clauam ] Claua Herculi artribuicur proarmis piopri js. Vndeillud : HerculM armata efiinuicia dextera claua , Er alibi : Num tegit Alcides nodofd rohora clau£ ? Vide Prouerbium,C/^«/z;« extorquere lier cult . Alciden] Herculcm,fic vel ab Alc^o Alcides - auo,Amphirryonis & Perfei^patrejvelatTro' Tt^fO.Kmij a robore & fortimdine didum volunr . Tygm&amanm] Pumilionum & nano» PygWAt» rum multicudo . Vocantur a Philoftraro olvrdy^i^TTou^ieL . q.d. cubirales pueri . Euftarhius & D.Auguftinusdeciuir. Dci i^.cap.S. Nauosaiunt Pygmscos appella- tosa ^'jyuVi^tX '7ri)yy^> quod cubitum^fi- gnificar.-vel tw^oV breuis.ltaqi Trvyfy.euof, qwkfiTniyyeuoS' Hi per cauillum ^owz«^j Homines triipithami vocantu r-Tales aurem homun trispitha cionesexrremas AEgypri parrcs inhabitar, mi. agricolarioni deditiy fubinde cum gruibus bella gerunr,ab i jsq; fcjpe vincunturjqudd innuit Homerus 5 .Iliados : Ac zfeluti fonitm ingentes Athere ah aito Ingeminant trifles tmhres hyemeq\perof£t. Lata grues cani repetentes littora JPer.ti , Fygm&A hellum genti crudele minantes . Pomponius Mela Iib 3 . cap-9. loquens dc (inu AtabicD:Fueie, inquit, intcrius Pyg- mde fugatos a gruibus aic PJi- nius lib 4.cap. 11. Dehis ortum Prouer* bium, Pygm£» breuior. Mantuan. Inter Pygm&os non pudet ejfe brtuem . Ouidius dePygmjcisIib. 6. Meramorph. fic fcribit.* Altera Fygm&&fatum miferahtle matrt4 Fars habet.hdc luna tujfit eertamine vicia, Efje gruemypopulnq-j futs indicere beltum . De Pygm^is pUna vide apud Plinium lib, y.cap z.Ariftorcl-S.de nat-anim cap. 12» Gellium Iib.i;.cap.4.CIaudianuiH lib.i.in Eutropium, luuenal. Sat. i ^.Prcuerbia , Vygm&orii acrothinia colojfo ada^tare. &, Commnnts Mercurius . Manus] Non facile verbis inhafreo, nifl j^^^j^^ qnantnm ad aotiquitaris noritiam facianc , ^ libcraliorem,& ue multa,video verbum, manut^x^ow raro accipi pro hominum mul titudincfvt apudTull.i. Verrina: Comi- ttidint^ , Andre^Alciati tes illi tiiideleAi.maims crant tuar.-prjefc- d:i,rcriba;,medici,accenri,3nirpiccs , pra:- coues,maaus eianc tua:;vL qiiifq; ce maxi nie cogiiatioiie,affiiutate,ueceflicudinealie na attiugebar, ita maxime mnuus cua pu- tabataivcohors torailla tua,qua2 plus mali Siciiia:dedic,quam liceiuum cohortes fu- gitiuorum fuu]enc,tua manus fine cotnro uerfia hiic.Idem lib.^.ia eundem:Non ho fl i u ni ad ue n c u , ne q ; r epe n c i no p r ^ed o n u m in»pecu,fed ex domo atq; cohorce Prxco- ria manum fugiciuorum inftruclam , ar- macanique ^eniffe Itemeadem oratione; Vc cuui pcriiideapud te Prartoiium ini- perium ,ac nomeneflet, ad iliam paruam manum extingueHdam.ducem tc, princi- pemque pra:bercnt.Norter hicdc tecepta- toribus (icariorum aote : Latronum.fHrumijj manus,(^c» Frojiernere lctho.] fufFocare,elidcrc,tol lere dc medio . FoJJe] quod ciatdS^uvAToV' Putat] quod eratctvoijToi'. Scipio Afri- canusdicerefolebat, in rc milirari turpc verbum tC\Q,Nonputaram.c\uod aliis in ic bus interdum locus datur male inftituta polterionbus confiliis melioribus corrigc- tQ-yicd qua: ferro peraguntur.ea non opor- te: temere aggredi , quod hic crror fere cft inemendabilis . Vires non bene do^a /uas] Gtxca pbra fis,pro,non benedimenfis viribus fuis.nul la rationehabita imbccillitatis fuarum vi- lium . Excitus] Excitatus a fonino.Liu.Iib. i. Hercules ad primam fomno cxcitus. Proterit hojiem] Facile vir magnus vi- dloriam dj: pufillis nanis retulit . I.t [aui implicitum pelle ^c-] Partem corum concriuit vt pulices,partem reclu- fit in peile leonisjfortafre vtad Eurift^um ferret . Leonina autcm pelle dicitur vfus pro thorace Hercules poft occifum infil- uaNemea lconem cruculeiitifiimum , de jy, quo Thcocrit. & Diod. Siculus , & nos XihiiprA Pofte^ • , , ter -hires AroLOGvs hic admonet,nihi| pr?- fufcipien tcr vitesaggrcdiendum, nec vllum fufci- dum , pieudum ncgotium.ad qaod pcrficiedum vires no fu|>pecant.Rcc4^ Pindar.Pyth./?. XpW KA^' AUTOl' C6« TfltfToV OpaV (JLiTpOV, Oportet quifq; fui modulum ipe^et.Sic Pro pertius; Turpeefi quod nequeas capiti fummittere pondus , Et prejfum inflexo mox dareterga genu. EtCiccro i.Officior» Suum quifq; nofcat ingenium, acremq; /c & vitiorum,& bo- norum fuorum iudicem prsebeac^ne fccni ci plus quani nos videantur habere pru- dentia:;neve hiftrio videat in fccna, quod no vidcat fapiens in vica. Pindarus Nc.io. YiAKi^TrdL S"' if,lf AV^pdTTOK OIJLIKhV Kpif (Tovcov . id cft : Difficilts pugna efl fortioribm repugnare 'velle . Quod mihi dcclaiac in Vrania Herodo- tus; S^xiVAyLii UTrip eiv9peu7rmv « ^Affi- /^i}0( i^i uTnpiJ.iiKHf- Scd, ni faIIor,con- ucrti fabula in eos poceft , qui licet tcnuis fortuna: fint, aut ingcnio non perinde va- Icant,audcnt tamcn potentiorcs, vcl ctiam dodioresimpetcre, quocxconfli^lu nihil rcportaturi fint pra^tcr infamiara & dctri- mentum . Allufiocft ad prouerb. Cumfis nanusycede. Qjiod intcIJexifle vidctur Ammian Marceliinus zj.Jib.qwo locima gnum Inliani Imp. animum cclcbrat,& maledicorum in co contcmpinm illud ef- fert proucrbiali fchcmate , coquc cruto c Grascoapologo quopiam:Fruflra,inquit, virum ciicumlacrabant , immobilem oc- culcisiniuriis.vc Pygm^i.Thiodaroasagrc flis homo Lyndius cum Hcrcule . Quo innuit lulianum nihilo magis comroocum fuifte fufurronum & blateronum aulico- rum conuiciis,quam HercuJesiIle//g>'Ct- Koa-cofJLOi »^ ixeyAAO-fi vircsno fup- pecant . Jinporsi-' Emblemata_» . 2.73 Impoffibilo. E M B 1. E M A L I X. J. \ B LV I S AEthiopem qmd fruHra ? ah dejinc : noilis ^ llluHrare nigrie nemo potejl tenebradcin alterafpeigendo ...... .... w.^.....^ , alterabfter- gendoiii nitorera dent,& candorem . E X Luciani Difticho translatd, quod repcr-riir lib.i.Epigram.Grajcorum , tit. tis eiS'-Jva.Tov,fic enim habec : LisTt fj(.ctTiiv vtTTT^s J^iy.A^ hJ^/Kov; /- ..^ ■ o-yjo Ti'^'iif , ■ « i^uva nullaque induftria «orrigi aur murari queunc Sed fpeciatim hoc torqucbimus in eajquie fucata funt & iimuIata,vtgloriam inanem,non vitas me- iitis,(ed precario eropt9m,cuiusomnia fi- inulacra,vt fic dixerim, tanquam flofculi «eleriterdecidunt:quandoqnidem fiiivula- tuno qnicqnam non poftiteftediuturnum» & fiifta cito adnaturanv redeunc fuam^Ve rc Flaccus : ' N^ifura^ expeUf^ fUrcaitamm ufq^ refurref. Mcnandei r W ^t/cr/f et-^AVTcov tZv ^iJ^AyfxitTeo^ KpetTH . Uatura omnibuf doStrinis imperat . Vel hoc traducemus ad moresindociIes,& indomitam quamdam naturam.quaenulla viautarte micefcere poteft,vr funt efFera- ta quoriindam ing'enia, a quibus non pof^ funt auelli, quas rudibus annis primiim percepta funt.Nam ^ipfemel efl imbuta receSrfirUabitodare Tejfa diu., Tametfi enim ad tcmpus defiiiere vidcatur inplcrifq; cacoethes.multaq; prohibcanl 2Ctas,metus,& magiftri; eum ramen habi- tum delerc,nedum rolIere,ferS no eft qui poftit. Adfcribam huc Epigramma lepi- dnm Anuli ex PiHs , tametp^ gd mores natura re^ currit Damnatos ,/ingi ^mutari nefcia : nam quts Teccandtfinempofuitfthit quando recepit EieBttmfemel att^it z de fronte pudorem* V.-pianus lurifchanc thefin ad fpeciem fa- fing.ularis aptauit, 1 prajcipiunt, fF.dc 2edil.edid:.mancjpia,qua; rudia funt,pra2- fumuntur effe (impliciora ► & ad miniftc- ria mulco ar>tiora,trita vero & vctcratiora diificik efi rcformare , Cuculi. EMBLEMA LX. D V RlCOLASi agrejlegentis , flerique cucullos ^ Cht vocitent^ qu^nam prodtta canjfa fuit f Ven zy6 Andreae Alciat IT. locus . ChchU mos . V ere muo eantat Coccyx , quo tempore vites Slui non dhfolmt , ture vocatur iners . Tert oua in nidos alienos , qualiter ille , Cui thalamum prodit vxor adulterio . COMMENTA 1 D V A B V s arLoribiisinfir^cnt Hiiasa- uesjviii ciiculus in ramo ; altcri cu- nica in mcio.qua» ruppofita cuculi ouafo- uet , fua eflc crcdciis . Qj' o n hoc cmblematc exprellit,idc nobis luculenter enarrauit ipfc Alciatus lib.j.Parerg.cap. y.his vcrbis : Cuculum vocant.quimatriraonij fui iiicuriofus /ic , quiquc vxorcm fuam moschis permittat . Cucubitarc vetbum confinxerunt , quafi cuculirare. Ego cuculos peculiari couicio agticolas Hidos apud vereres legi, «juinc- gligentes,focordes,tardiqje(rcnt,qu6d no piins putatas vitcs haberentjquam cucn- lus caiiere ccepiflct.Horatius; Magrui compellans voce cucnUum . Graccc kokkv^ a voce dicitur,vtappareat vcteres Gra^cos ypfilon per u, eo more , quo nos Latini facimus, pronunciafle.Re- centiores Grammatici Cuculos dici hos homincs putant a naturaauis,qn^ inalie- num nidum, maxijne Hypolaidis, q uam ipfl Curucam vocant , oua fua transfert . Sedhac rarione noncucuIi,fed curuc^di- ci debuifleutjcum non ipfe in alicnum, fed alij in fuum nidum congerant; vnde & a- dulterium di & He^iodum,a quibus hsEC fumpra fuut. Addit infuper.-Quin ar- bitror in conuicio cuculi , alliifum ad vc ccra cubaJi.Ariflotelcs lib. lienis(vtaiunt] femper paritnidis? An quia natuta ducc animantium j^onnul- la profui cuftodia, multa callide Sc pru- dentcrfacerc videiuur ? Qu^amobrem ra- tionisnon omnino cxpcrtia efle bruta ple- riq3 philofophorum contenderunt. Timi- ditatis igitur fu? confcias cuculus.vtpotc cjuiaminimis quibusq; vcliicetur auicu- Jis > ita non fore tutam generi fuo flirpcm ratus,ni fefeller!t,nullumfacitnidum,fcci ad aliosdeuolat, vbi adulceratofoeta nixu pro fuoalienum &: fubdititium cducatcu- culura.Vide Plinium Iib.i8.cap, x6. Pie- rium Valcr.Hicrogiyph. lib.if. RVRICOLAS &C.] Solcnc, inquit Por- phyrio,la;uia ruflici (ali j lenti legunt) cir- ca viani arbufl^a vindemiantes a viatoribus cuculi appcllari;tum illi prouocati, tanta verborum amarituduiem in eos etflmdur, vtviatorcs illis cedant.contenti eos cucu- lositcrum atq; iterum appellaflc • Acron hxcalFert; Hoc aurem ipfa rc nouimus , querradmodum viatores , quos in icinere per agrosconfpcxerint vnidemiatores.con uicijsagirare g3udeant,illiq; ita refpoude re,vtcui:ulum eura appellencquafi pigru, ignauum fcilicet ac nihili hominem . Sed hoc parum eft,alitcr hodie resagitur, ca- lumnijs vehementioribus obftrepitur: Via tores enim eosnunc Pulrerones,nunc Cor nuros, nunc aliisatq; aliis conuiciis inccf- funt. llli contra,fiue ciuis, fiue magiflra- tusjfiuc rex ipfe occencare cospcric , omne opprobrii genus regeruntjretedisqj poflc rioribus turpifljma quasquc minitanrur : quamuis id impune toto agro Campano Neapolitanoq) tempore vindemias licerc audio.ncmpe ncquid libertatis Libcro dc- trahacur . Cucullos] Dicitur etiam cuculus,idque frcquentius.Martialis : G^amuis permultos cuculus cantauerit anncs , Alias Cur euc; lus inni dis alii nis pA' riat oua Cueul qui fi: Cui lus Emblemata-» . X77 Alias cuciillus fignificat tcgumcnrum ca- picis,Iuucnal.Sar.3. ContentHsq-y itlic veneto , tiuroj-y cucuUo . Hinc Bardocucullus . Item inuolucrum chartaceura,quoin ■itorcs & propol? pul ueres & aromatac6dunt,GcrmanisSio MofcJla; Inde viatdr 'Riparii fubiefia terens ,hinc nauitM Ubes» Trobra canunt feris ctiltoribui. Notaturiners] ignauus,otioft»s, qui ni- hillaboiis vcl artis facit Virg. cclog.i. 2jbertai,qu4ifera,tamen reSpexit inertcm. 4JcoU Irert ouainnidos tlienos] Agricolae, in- H diHi » domum . Et paulo poft ibidem : Canc captte te cuculum vxcr ex lufirtsd^- mumrapit . Hos tales Ita ica: lingu^procacitas etiam ^^rcf qut Hircosvcl capros nominat , inuenro non /''^' » ^ adeonoAio^vi nuliam fapiat antiquirarem; ^^^^^ crat cnim caper apud veteres hicrogiyphi ^^^' • ctim eiuSjqui vxorem haberct adulteiam. Atquc iiifuper illud ad. gium fercbatur in fpurioSjfi dc patie quifpiam qu?ritarct,vt refpondcrcnt,T«f fJ.tnepos coi ai^ . Matrts ^uipfeut capra.^ditti caprarnm natura in- 5 3 ftabilis 2,78 Andreae Alciati Becchui ftabilisjlubrica, atqftcmobilis admoelum eft,quarc hoedusin caprilibus a macre tan tiiin dignofci potcft. Quod vero funt uon iliiterati viri,qui ditfierinm iiide fumptuni putaut , quod hirci fuas fasmellas iniri ab alio facile patiuntur,etiam(i coram fpeda uerintjVt quem notac luuenalisjcu dixir: "Docins ad calices vigilatijiertere nafo. aliter traditum ab AEliano Jegimus (vte- tiam fupra retuiimus ) qui fentire hircos riualiratisatFe(5tum teftatur exemplo Cra- thispaftoris, cuius dormientis cprebrum capercornibus in eum incicariseJ;feric,pro pcerea quod depreheufus eftet ^beo cum capella , quam amabat , Veiverea copula mifceiijde quo vide Coelium RhoJig lib. 1y.cap.3x, (proh pudorihircum quadru^ pedem a capro bipede honeftace vinci . ) Q^uod verd vnlgw^Becchum vocitec eiuf- n^odi notae hominem , annquiftimam enfe divt^ionem inGr^corum habecur commcu tarijs.Apud hiftoricosenim Iegereeft,l-»fa- inecichum AEgypci regeni Phrygiorum anciquicatem ,'de qna magna inter Aigy- ptios & Phtygas erat concentio, in Aigy- pciacis pueris humano omni confortioin hibicoeducacis , eoargumenro depreheu- dilfe.quodex fuapte nacura Bech y^xqnwn ciareiic,qu(^ voxproprie caprarum & hir- corum eft,eoq; vocabulo Phryges panem appellarent.Roftruna veroaujum plerifqj nunc Icali? {ocxsBeccho niicupaturiquod iionnefciuit SuetQnius,agensde A. Virel- 3io,cui Tolofas naco coguomen in pueritia BeccofueraCjid explicargallmacei roftru. Ec jB^f^^ofn tor Conftaucinopolirauus,Iuxu & libidine perdicus vir,cornua ceruorum.quos vena tus erac,iufgnia , & rari aliquid habenria iu porricibus fo ri fufpendebat.fpecie qui- dcin oftenrauda; maguicudinis ferarum , quas cepift*ec,ciim reueia ciuitatis mores, 8c vxorum, quas ipfi corrumpebat, lafci- uiani notaretivc prodidir Nicecas lib.i-dc Imperio Andronici Comnen.Inuemo prar- terea vxoris adulrerio infamem C«f«/-^/- Cucurh txm dici ; nam in legibus Longobardicis taqms Corhita, pro ftupro vel infamia vfurpacur. catur . Hinc verbum Cucurbicare, quod dicicur de vafallo.qui vxoremdomini adulterac , vci faltemad illudcrimen (blicicacSed nc illi homiuum generi.quos vnquam Sol vi- dic miferrimo.fim acerbior,neue iam ance fatis afflic^lis iftis Boni s-hominibus com- mentatione hac mca afflidionem addere videar,his dimiflis ad cuculos redeo. Scio Cucuh enin) nomen cuculi alioquoqj accipi fen- ^ int^ fu,vtpro inepto homine,rerumqueimpe- rico, Yt apud Lycophronem Aiax kokkv^ appellaturj ficuti Meleager Glauconis fi- lius infulfua cuculus , kokkv^ ri^t^io^, a- pudPIatonem Comicum. Et nosquoque hodieftolidis & ineptis \octCuccu, inful- tamus:quod (vtegoquidcm reor) tradu- Ctnm eft a lufu pucrili, qui a Polhice di- citur Apodidrafcinda,Gcrmanis , Gugge^ bergen.\\i\ obftruTA7oi' id e(i'.S^piens quidem Sophocles , mum pallorem maciemqne coiitraxerit , fapietior EuripideStat tnortalium ofnnium ph^rephi vt vulgari loco Nodua, vel,vr ali js placet, fapientififnui Socrates.VhiloAranisin pr?- '^odiux^ Vefpertilioritvocitacus.Apud Ariftopha* fat.Yit.Sophiftaru{n,dHOsfui(reeiusnomi- iiclHs , 5 4 nis zSo Andre^ Alciati iiis tradif.quornmaltcr Biiieuseft cogMo n-»iiiatus ("fv Tru^lvtsf Gixci nomiuant,qui runc luridacutc,& textur^ rariorisjquod adiiiodum pallidus cfTetiilleenim lucubra tione nimia (anguiiiC laborabatrisque eft , qut cognomen habuit Noduac. Alicr in- iuiiusquidam homo fuitJmpudentiflTimc que momord r.quieriam Gorgi? ftudium taxare aufus fit.Ex quorumdam, quinon cxtant, commctarijs ABlianus refert \n 9- Fhtletas, ^^^^^ hift.Philetam quendam Coum fuif- fcadeo macilcntum,vt occafionectiam lc- uiflima fubuerti pofl'er:qui ne a ventis tol leretur,ferreis foleis vcebatur • Id camen figmeiuo limilius eife quis non vidcc ad iocandum } 1 1 L VOLVCRI ex MineUe.] Id €ft,vefpcr- Minei» tilione . Mineidcs ThcbaniB forores.cum ^9S. Liheri patris facrificia in contemptum ra- perentjMincruae lanificjo addidse, ex im- prouifo,quadam vi numiuis.vocibus tibia- rum & tympauorum fono pcrtcrritaf,telis inftrumentifqi fuisin vites ac hederam re- pente commuiatis,omnique loco feris re- plcto , nodu fugicntes , in vefpcrcilioncs transformatac funt.Hinc vohicrem Minei dc pro vefpcrtilionc dixit Alciatus. Q^uia ▼ero typi opportunitasmehuc inuitat,ni- hil verebor ipfum Ouiduim, fabulam hac cIcgantifTimis vcf[ibus,4.Iibro Metamor- ph. exprimentem adduccrc, fic cnim ille canit : lint^ eratdiBiS:^ adhuc Mineia prolcs Vrget opm.Spernitq., Beii.feftHmq'^ jfnnat: Tympana cum fubitonon apparitictraucvs ObftrepHcre foms, (^adunco tibia covnu , Tinnulaq-^ dra fonant,(^ olent myrrhdique crociq; Kesq-, fide maior,coeperevirefcereteU » Inq-j heder&facie pendens frodcfcere veftts . J^ars abit in vites,&qu& modo filafuerut, Talmite mutdtur:de ftaminepa.pinm exit: Furpurafulgorem piSits accommodat vuts, Jamq-y diesexaHui erat.tcmpusq, fubibat, ^od tu nec tenebras,nec poffes dicere luce* Sed cum luce tamen dubiA confinia noBts . Jecia repenfe qum*pinguesq\ ardere vi- dentHf Lampadcs, etrutilts coUucent ignibusAdef, Talfa^-jf&uarii fimulacra vlul are feraru . Tumida iadudum latita^it ^ te6la fororest DiucrfAq ; locu ignes ac lumina vitant . Dumqxpetu?7t tenebras.paruos mcmbrana per artus Porrigitur , tenuesque includunt brachia pennA . Kecqua perdiderintvetere r/itionefigura, Scire finiit tenebrA. nd illasplumn leuauit , Suftinuere tamen fe perlucentibus alts , Co'/jats.q\ loquiymi/iimam pro corpore voce Emittilt,peraguntq\ leui ftridore querelas . Teciaq'ynon ftluoi celebrant juceq; perofd No^e volantyferoq; tenent aveipere nome-, Ch&rephoonta'] Lcgc Ch^rephoonta pcr (*/,non per o/. Addicuni aurem efto,poeti- ce,nam diccndum ctac Cha:rephonta. Eft aucc accufaciuus Graccus in a,ccrminarus. Fufcavirofacies] quod cftcc colorc fub- nigro, & voccftridula . Eius quidcm rei caufTam referrc non teracre poffumus ad lucernarum fuliginem,qua lucubtantcs iu ficiuntur.Qu^intilian. ii.cap.^.Et vigilaii da; nodes,& fuligo hicubrationum bibcn- ^ da. Dicituretiam/«/c^ vox^ ^ctlet ^ovti , ^^fi^ Pollucijhuic opponirurcanora. "^ox, Strides vocula] propri^. Vefpcrtiliones cnim ftridere dicuntur, Grarce Tpi^av . Commaculare nota] probro, conuicio , ^otA^% ignominia. Nota dicitur probrum,inquic Nonius.Lucillius jib. 30. (^lHe fcu fcire tuof oes maculasq-, notasq-^ . Suetonius ; Varijs .iffedus notis. Ciccro pro Rabirio ; Tarpirudinis notis omiiibus in fignis homo . A N T V M conijcerciicecEmblc- I V. nciahoc non torqucturin palIore.n,qni ex Sefus £« ftudijs contrahitur , fed m labes quafdam hltfnatn quod xioii fiuit > nec fecus 282. Andreae Alciati III. Vei}erft. Vifcus Lufciofi & Utfci' ftofi. ac volucres hasplumariim loco membra ms inaere motar,miiribus non abfimiles .* ita hi naciir^eauc rernm obfcurarum arca na rin a!tcnr,(ed irrito conatu. Deniquein verfjpcncs, & fubdolos quofdam dicitur, qui null» fadioni fe addicunr, fed cum v- traq; par e coUudunt; qui tamencum fo- leaiit ommbus in) poticre , omnibus etiam fufpedi funt & inuifi Sed pio hoc & prio- ri tmbicn^ate pcrlege ipfius Alciati caput inregfum i d libn 9^ Parcrg. qui locus c- gregietibi ifta deciarat. VESPEREquA tantum volttat] Vefper tiliojvohicie.biforme animal,a vefpereno men rrahens.quod vefperi volitet, de quo PJin C.6 i.lib.io &cap.37 lib. ii.Legiali- cubi tetiaftichon hoc,natuiam vcfpertilio » is expnnicns ; Vt quadrtipes ^uts volitat,difcHrrit , c^» inter ^adrupedes non efi , nec numerandta aues : LaBe fuos nutritpuUos.t^ nonparit ouum: Sunt al&,dentes ,lahra,pedefq', duo . Idem ipfe de fe fic: EB mtht de fero deduBum vei^ere nomen^ Ala mihi cutea eii ,plumaque moUts aheft . Sola auiii pario,foli vhera lacte tumefcut , Ai^era funt foli dentihtts ora mihi . Yelalit«r : Ncc musprorfus ego , volucrts nec glorior elfe» Sola meofoetum nutrio lacie meum , Aduerre autem il!ud (Vclpere quA tantum volit^Tt) referri ad primum genus homi- niini,quos attigimus,eorum nempe, qui infames funt, c,qui parum vi- dent propter vicium oculorum , quiquc plus vefperi vident quam meridie;quo morboiaboran'eTiberium,Dio fcribir ; & 5uctonius eundem etiam noiftn in tenebris vidille icfert.VJpianus vero Lufcitiofuni dici pnrat.vbi homo lumineadhibite nihii videticui & Nonius adftipulatur , & Var- ro.Plautus Milite; Mirum ejijolio viciitare te^aivili tritico, §uid iam ?i^a lufcitiofus.Verhtro^^depol tuquidem CActiSt non lufcitiofus . Dicuntenim, quod loliura comcdentibus oculiobfcurentur.Videprouerbium,ii>//tf vi^itant , cumalas.] H?c parsad pofteriores refpicit,nemp^ verlutos & infidos,qui dc fc pelTunt, quod cft apud Varron.in Aga- thone,profiteri : ^luid mtiltatfaciu^ fum ve^crtilio, neque In murthu,s plane,neq-j in zolucrihm su. Mala nomina] id cIl:,debicoies, qui non Nomim funcfoluendo. Nomina.inquit Bud^eus, prodehi prodebitoribus ponuntur,vel pro fyngra- rihus, phis pecuniarum creditarum. Inde illud prouerbialeapud Columellalib.i c-7.Vel optima nommano appellando ficri mala, fcenerator Alphius dixiffe verifiime fer- tur.id cftrquamuis locupletes habeas debi- tores,tamen fi diu ipfis iudicium non dida ueris, vfurasq; non petieris j mala tandetn fierijid cft,ipfos tandem non foluendo tan to cCrialieno fieriificq; inanem tandem pcr fecutionem , & nomina ipfa calfa fadum iri.H^ec Budajus . Inde &Philof fhos] Confcrhuc Plutai chum de placitis Philofophorum,M.TuI- lium denatura Deorum z Ariftophan iv rg^g^Ao/f.Lucianum palTim,Iuftinum Mar tyrem aduerfus Arifiotelis dogmata,& a- lios fanc multos, qui fapientum veterum caecitatem ftilo confoderunr. VidefisGra- rianum,c.hinc cci3m,49.dift. i Caligant ocults] caiigiuem inducunt , obfcurant. Vndcoculoriim caligo . Falfaq-^ fola vident] Sic fafllis eft Cice- ro 1. denatura Deor. fefa&ilius quid fal- lum fic, videre,quam verura agnofcere . Tandem ^ verfutos.] hoc e(\,aA\0'^pO'' -^gyC^f- «ratAAtrj-, qui tanquam' beftt^B generis com- munis vcl epicceni oberrant,defiiItoria le- uitite infames;infidi,vete'racorcs,Vcrtum- iio,Proteo,aut Empufamutabiliores.quos neque vtprehendas,neque vt mittas,fcias. Verfuros Nonius vocat ad malitiam ealli- dos,vtde Cacilina Ciceropro (p?Iio:Ver- fare fnam naturam, & cegere ad tcropus , atq; huc &illuc torquere& fle ^UAVpOUVTCU t^^^icoptot , r^pof J'i Ttiv TK dM}^tv^ ®& feri6,non per fuiidorie aut ofcicaucer,& quafi aliudage tes.adn rlarentur.Scd quid lucri.auc pr^, mij deniq; coufequuntur ?nimiriim quod m«iidaces acq; impoftores,quibus noncre datur,eciamfi vera dixei iiic^red & ilUidad- ijcitur,qu6d vtriq; parci (ufpedli & odioCi apud om-ies turpiifimainfamia^lab)-.; af^ci: guntur.Vcriuq; enim proditoram habcii- tu r loco, q uibusq uc neu r ra pa rsex anima fauereponir;quofit,vc qui facSliOnis vcriuf que fibi coinraria; conuid;l:orc5 & alfecl^e voluerint haberijuon raro ab vtraq; coa- ficiautur & atteraturxvc Mecius .SufFecius Albanorum dux , aucip. cis & dubi^ fidet homo,rupcor Albani,Romawique f(^deris, cuius alioloco memini.-vc fiierunr in bello» IcalicoSeueafes ,.inquo cinu fe meHJos 284 Andre^ Alciati gerereut in ncurram parciiim iiTclinatoSjfe- fnonncro,Herychiam dixiflc, verpcrtilio^ da:o tauacin bello a dniills militibiis con- iiem impurum iiomiitcm,quiqiie uiambi- rolfi fuiU. Vnde fetliue dixic (juidam ma giio ponac ea, qu£ h'dei funt, rcpraifcnca- gni noniiiiis Princcps, Sencnflbus idem ac- rc: Vefpertilio cnim vtrum alesanmufcti cidil]c,quod iis lolet, qui medtam domus lus fit.ambiguum cft,cum ip.emetin fabu parrem nicoJuiic. vcfumoabinferioribus , lis perfuadeatgallo fe efle murem,cato vc pulucic autem & ftrepicu vcxenturab i js, ro alitcm. Volat quidem «on pcunis , fed Solontt qui lupernas paiccs cencanc.Sapicncer ica- mcmbranulis innixBs, ncqj pUima.fcd pi- . quca 5oIonc fancitum cft.vtqui inciuili lo, coqjmurino vcltitur. Ita homincs plc- difcordia & populi difcenioneduas in par nquc volatu qualicumq; pr«diti,{acro{ao tes,non vni aut alccri feadiuniifle:,fed fo do Baptifmacisfoutc tantumabluti, apud Iitarius,neuterque a communi ma!o ciui- Catholicos Chriftuni fatcntur , Petrum catis fece lliifct^is domo, pacria.forcunisqj Ecclcfia: fpccific^ praepofuifre apud hajrc- omnibuspriuaretur,& cxul extorrisq; cC^ ticos impudcncer dclirantatq; pr^uarican fcc i quod noninflammandaeaur augendac tur,apud Iuda:os Chriftum ridcnt , apud difcordiae,fed compcfccnda^ poriiis, autc- Mahumetanos tam lud^os quam Chrillu tiam extinguend? gratia dccretum cfl.Ide nos inccfliint . Impurilfimum hominum Phauorinus Philofophus inter fratres & a genus.no modo vcfpcrtilionibus pctquam niicos diffidcnces facicndum eflc ccnfcbac, fimilc , fcd cui mcrito atto t» fjLttpcuve" vcqui cflentin medio partis vtriufqj bc- or 3^6« womc inditum fit,abominabilcid qai neuoli , fi in concordia amittcnda parum dcm & omnibus abhorrcndum . Pierius audoritatis quafi amiciambigui habuif- lib iy Hicroglyph.Ex hac faecc fuit Ece- Fceloliu fenccumalcerin altcram partem difccJe- bolius Conftantinopolitanus Sophifta,dc Conjiant rcf,vc hac viaconcordiam vrriufq; inflau- quo Socratcs libro 5. Hiftorix Ecclcflaft. nopoliu* rarent. £0 confilio Ciccro a»5lionibu$ in cap.ij.& Suidas, mentioncm faciunt, qui nta, Carilmam vultinfrontc,ncdum in animo cum Impcratorum ingcnijs fcaccommo- infcriptum cfleqnibufcunquc ciuibus, vt darct,vchcmcnter Chriftianum cfl[cpallia- TefperPt' omnes apcrtc fetcantur,quid dc bcllotam tofuco fimulaucratrfub luliano vcro Apo lionisfym ^iefatio & pcric ulofo fcniiat.Orus Apollo, ftata temporiinferuieus truculcntus Gcn- holHm. Hominem,inquit, imbecillc jg^^tf^armw- tilis appaxuiti ac nirfiis poft lulianum ofjLtvoVtia cft,lcucm actcmcrarium flgni- Chriftianns cfle voluit. Etcnim ante por- ficarc volcntes , vefpertilioncm pingunt . tam oratorij fc ipfum pronum inicrram Hxc cnini aiiis cum pennas non habcat,vo proi jcicns,cIamauit:CaIcate mc,falem in- Jat tamcn . Huc allufttPolitianusin qua- /ipidum. Ad hunc modum lcuis & mobi- rfam cpiftola t Dum ncc murcs planc, ncc lis Ecebolius & antc & poft lulianum fuit. aHCsfumHS,vtrisq5 tamcnnos probarc tcn Scd hi Verrumni cui non iuftam moucanf tamus . 5ed adalia feftiiiandmn^ fi ptius iram? Ergo dircJov- Tos" ovpdit a/ao «T' a.vT»( aKkviv T^ini- o-Qflu: Alc&a dicifur fruipue leonts caudat quanimirum adrobur &forfitudinem ex citatur . Rcliqua apud eundem require. ImpQientem &iudoniitum furoiem figni ficantes A Egyptij , leonem catulos cauda flagellanrem pingebrit: leonemqiiidem ob irani,catu!os vero cx(oS) quoniam corum ofla inrerrecollifaignera videntur emirte- re. Plinius S.Iib.cap. itu^;i/. Hefiodusin fine fuiclypei : C^aVQV o^^v o'a^oifft , hicov ci>$ ffc>>y.dL7t Kvpa-ctf , ovvy^ost d-JHUpet , J^*iy./xivia>f^^*a.pA rtyi KiKcuvov Tri/ixKA Toui^Top. id eft: SAuum videns ocultSf vt quando naiSui le9 corptcs , ^^tq-y alacriter admodum vn^i&ttsfiuis peUtj DiffeUa y ^ eitijftme lene animum ahfluliii Alacriter adh&c fitribundum cor explet . Sim ftomacho appofuiflenoftro. Vidc dcleoneplura huc facicniia apud Coel. Rhodigin lib ij.cap.S.fup ci':.& Pierium Vaier.lib.i .Hieroglyph. . ALCMAM veteres cauJam (^e.] Tc- ftes fuHt «utfVores iam citati,qui huius no- miniscaufam aflignat.Callimachus etiam in mufca alcxam abfiirdc pofuit.ln Lexi- co Comico: .^J^on inleone foliim intelligi- turalc^a,fed in equo item & boue>&: idgc nus a!ijs,qu3e viunturcauda vt adiutorio: Vndecaudam Gra;ci yoc^nt^pd. y J^tctTo opIvHV ietvTd Tdl^coet T/T «pS quia ea parte fe concireiit animalia,vt leo,taurus,c3nis . . ^lua fiimula>2te] qua femouente , eri- gente,&qua(ifpinefccnte, latcraq; flagel- laute.Sic Lucan. Moxvbife f&UA flimulauityerhere caud&, Ltiteacum furgit hili^.] Bilis Grajce BiltS , omi)is humor eft in nobis calidus fic- cus. Duplexprimum ftatuitur, naturalis vna,qux fimplici nomine bilis appellatur, eftque vcilis ad ale{]dum corpus: Alia ve- ro eft qu2E lecedit a naturaj mediocritate » additoqucnomine vitium defignante folct appellari, eftq j in multjplicidifterentiara- liienim rubra,aliaglaftea,alia nigra, flaua alia,Iiquida,aquofa,fufca,&c.puto hic in. teiiigi giafteam , qua? /VetT&ij^JKglaftum colore 1 1 r. Caudaa, C&CL^. Emblemata-i zS7 furor IrcudtA f dus . V. cahi- . de- Cprorec«fio rcfert , cam raedici faciunta- cerrimam, calidifrimam>mordaciffimam , quaeqjcxtremam inter bilis gencra mali- gnicatcm obtineat,in venrriculo&circaip fiimgignitur a calore vehemenriffimo. Pra:ter Galenicommentarios eade replu- raperdo(fte difputat Fernellius De fuu- ilionibus & humoribus lib. 2.C.3 .& 9- Crudefctt.] Crudus fic, commouetur , cxcitatur.Sicferc Curtiuslib. y.ininitio, Rccruduitfoporatus dolor. Atro felle] Fcl,irajfoIlicuI'us^u? h®mi- ncm pro fiii conditione comnuitare (blet. Cicero ^.TufcuI.Gra^ci voluntilliquide, fed parum valeiit verbo , quem nos furo- itvniiJ.iKtty^^hiAvi^Ci vocant: quafi vero atra bili folum mens, ac nonfxpe vel ira- cundia grauiorcvel timore,vcl dolore mo ueatur . TurifU excitat indomitas , ] Philemoni Coraicus , y.OUV0y.i^A 'TTO.VTi^ OTTOTAV op-yt^o/JLi^ec. ToyAp KArAo^v erl 7vii opyti^ tovo^,- Infanimus omnes cum irafcimur . Jra enifn difficitlimerefrAnatur\. It TufciiTanarum 4-Cicero;An quicquam cftfimilius infania; quam ira? quam bene Enniusiram initium dixit inrani^?& furia inm tasdasardentesdixit in Paradoxisad- nerftts Clodium . Verbnm Grsecum '^,9aut fine ratione pericula fufciperei OjO» yt) leuius quiddam'eft,& cupiditas vlcifce di.Tctpefc T^ optyHV» appefereycocupifcere.at ft«v/f,grauius quid & veheraentius,vbicii piditatem faffufus rubor,nunc pallor al- befcens,&c. Sic Ouidius 5 . dc A.rte: Perrinet ad facie rabidos coponere mores : Candida pax homines » trux decet ira> feras. Ora fument ira,nigrefcunt fanguine venA, Lumina Gorgoneo fAuiu6 anguc micant. Itaqi fumme nobis elaborandum eft in ira dwraanda , vel falrem fic compe£cenda & continenda , nenpbis poflic vllum adferre noci^mentum : hanceiiim qni vicerit, ho- ftem fe vicifleomnium maximum & per- niciofiflimum dicere non iniuria poteft. PertinethucTulIi) 5.TufcuI.His pertur- bationibus , quas in vira hominum ftulti- tiaquafi quafdam immitcit furias,atqj in- cicat,omnibus viribns.atq; ope repuc^nan- dum eft , fi volumus hoc quod datuni eft. vit^ tranquille placideqj traducere. Qu^od cxGrasco Menandri fumptum videtur*. qui ait : liXTH^ Blov r.petrtfov h ^vfA^ apAT^g-;. Viues ifeate vacuus iracundia . Salluft. lugurth;^ : Cupido & irapeflTmi confultores. Qujedam Icgunnirapud He- braeum ParoEmiaften,Prouerb. ii.Noiia- micus efle iracundo,ncq ; ftude fu Jofo,ne difcas moreseius,& capias anim? tuailcan dalum.Idem c.ri.Graiiecft (axu & one- rofum,fed ira ftulri grauior.Er Ecclefjafti ci i8. Certawienfeftinantiumlitcs incediti fi fufflauerrs,quafi ignisardebit:fi expue- ris.cxtinguetur. Ennius iram initium di- xitinfaliiie: cufr» plerisquenimisillam fc- quentibus finis & infanias fic & virae.Siqui: dem ha^c eriam peflis etfi fccpealios, fem- per ram c piiiis pofl^eflbrem Auim torquet & cruciat,vtmirer,vndequibufdam vide ri potuerithuic nefcio quid melledcilcius incfl*e . Habet fortafle vlcio dulcealiquid efFcrum.inhumanumjifa niliil nifi ainanT habet.Mordicus ergo Ciceioniannnri iliud teneudAim cfl:lra procuI.abfii,cunT qua m m Andre^ Alciati Jrchitcu & 1'Uto. Iraperei- tu$ Ale- xander amicu in terfecit. Mahome tes Otho- manus . hil rcclc fieii,nihil confiderate pbteft. Iii- rciaiiJatLif Archica: Tarentini didhim, & Platonis amici rui fadfijquorum primus, dum fe ftudijsdecfito pofleflTiones fuascul pa villicidcftrudas afpiceret, in cum ver- fus:Sumerem,ii?quit,ex tc debitas pcenas, iiifl cihi iracus eflcm. Alter iratus feruono inipuncm dimifit, vt Architas, fed amico comniilit,vt fuppliciiim exigeret, verirus ne fe iis impetus,quo non decercr,impel- Icrec Hsc.horuraqi fimilia fra:nare iram dcbenc,ne fcquaces fuos,vt folitaeft. in in- famiam clademq; pra^cipitet.Id quod Ale xandro Macedoni,totius pen^ Oricnris vi- ctori,contigit,qui fubita quadam ira cor- reptus,Clytum nutricis fu^ filium (aquo fuerat ad Granicuni amnem feruatusj in- terfecit; quemque prouincia: pr^efeccrat, conuiuioadmouerat,multisq; honoribus, Tt amicilIimura,donaucrac,impetu iiefcio quoinflammatus fcrro traiecit. Ac paulo poftciim ad fe redijfl!et,ereptum telumex Clyti vulnere infeipfura doloris impatien tia vertcbat , niH fuorum manibus fuiflfet prohibitus . Sic & Mahometes Othoma- mis, cum dnos cucumercs in horto pube- fcentcsforis rediens decerptos inueniflet, procinus duosiuuenes libi charos.ele.ganti formu prxdicos (quos ad vfum nefari^ li- biduiis domienutricbat; ledeccrpfifle nc- gantcs.traiecitgladio.Hinc nou immerico Menander : 0'pyi) S^i ^o^(um p(xc(t6 edio per vimfefttnat inultQ . Sapuic Syrus illc Tcrcntianus,qm fe con» ijcit in angulum.edormiturus quod bibc« rat villum .• at ira miiuis eft fui copos qua cbricias. Dcmocritusad LaceJa;monium flagris in feruum f^uietem.*Definc,inquir, te feruo tuo fimilem oftcndcre.Nam fcr- uus eft qui fuiscupiditatibus impcrareno poceft. Hinc Cotys Thracum Rex,nacu- racclerad irara , fxuusquccaftigator co- rum,qui inminifterio deliquifl^enc; igicur nacura^iux morbum agnofcens,vicioma- teriam pr^ripuic . Nam cum quidam ad illum dctuliflet vafculafragilia tenuiaq; fcite tamen & curiose elaborata, is qui- dem hofpiti muneradadit,ca£terum vafcu laomnia confregic . Demirantibus cur id faceret:Ne, inquit,fa;uiam in eos,quierac fradluri. Hoc mod crationis exemplum cx bello furiofa Thrace (vt canit Horatius) babeto. Noftrorum temporum heri fa- mulos fuos diris,exitijs,crucibus, eiecra- tionibus furiofo ore imprecatiscaftiganc : Vnde quidem minifter cura domiuoad ira & maledida procliui padus , nc pofthac mille peftes , aut totidem cacodaemones in hominum coetu fibi imprecarecur,fed mil- le pocius aureos ; facileenim tum fibi fu- turum , vt clam fecum domini expcndat vohintatem. Nonitamulco poft hcrusira percicus , in copiofa freqiiencia hominum milleaurcGsfamuIo imprecatur.Ac hic il- li rurfus decem mille. Qnas res ica conci- tauit ad amarujentiam herum, vt iara ^li- ras.exitia , & quidquid vfpiam eft mala- rum execrationum,intqnaret. Qui adeiac litiscomponenda; ftudip.dominum oranr, ne fa.'uiat,neve in deceriorem partem dida famuli inrcrpretecur.cum nemo ficexijs, qni non veium cnTe velic, quod illeppta- UK . Vcrum vos quidem dicicis,airMJtqui alia ha^c cft moneca, dequaclam incer me & famulum conueniceam vos nojj cogno- fcicis . Q^ii plura Emblema hocexplican- tiadefiderat, euoluar tocum Plutarchi li- brum de ira cohibenda, & Valer.Max.iit^. i).cap.^ IKex In cum Erablemata. In eum qui fibi damnum apparat . E M B L E M A 1. X I V. ^ A P R A lupurn non Jponte meo nunc ■vkre lacio , £iuod male pasloris frouida cura iubet . Creuent iHe fimul , mea me poU 'vhera pafiet : lmprobita4 nullo fle&itur ohfequio . C O M M E N T A R I f. am CAp R A vberibus Ia^T:e difleiiris fupi catulum JaaeiKem Jaaat,5c in fuani perniciem houem nutrit , E x jib i.E^^igrammatnm Gr^corum, ivyjtpi^a^ -'v/-p/5"»r)aiK4oris m- certi,quod e(\ huiu fmo.ii ^OVaCkoV Ij^UoV iJ.A^^v Ty:e>a» OUK i^^ a-jvn ■ ' Capra lupu lacio mammis ir)uita,fed iUnd Taftoris cogit mens male cauta mei . Nutritmper me^andem feraf&tntt in me: Vertere natnram oYatia nullapot-fl . Lupura proprijs vbejibus nutiio jnuita ^ 5ed [ad idj mc cogit palloris impru- dentia : Qu^i vbi creiierit ex me.conrra rne rurUim rera cjit : Gratia rautarenaturam non poteH- , 25?o AndreasAlciati L-icio luti caiulum mamis ir.mt^i capellii , mepasioris cHra coegit iners . Pofiquiim creuerit iUe exmi , mKle ftiuet i?i m(U: Natnram mutat gratia, nnlla mnUm , Chilia'liim aiuot fic vcrtit; lAcio Imtim vberibiis proprifs ^non f^onte , fid ksrfiun Mc demcns adigit pits7or,vt id faciam . Jn me rwfus eritfera ypofiqaam creuerit ex mtj: Natura haud V7iquam vertitur officijs . Viaeciir conficlum hoc Epigramma ex Theocrito , apud (juemeftcmrdemargii- meiui apologus . III. MALEpafiorisproHtda cura] TtoiijLivoi lubet] Permictit, finit, Grxcum habet dvcty}ia,^£-t , cogic . Creuerit ille Jimtd] Poftquam adolene- Simul . rit.Ponitur autem {ii»u! pro vbi, vel poft- qua.Sic Liuius6.Belli PunicirQui (imul 111 poteltace veftra erilc,cxcempl6 omnia, quajnunc fub Cartbagineudbus func, in ditionem tradent . Meame pofi vbera pafcet] id eft , pofl:« cjuam meis vberibus enutricus fueric , me deindeipfam pafcendoabfumec.Eft aucem yr.fio , v^rbum pafco,\\oc loco neucri generis , 8c verci,vel comedere fignificac Sic Virgil. Vjzfrpntps feruabitTityrus hoedos . Aliasquoq; ai5liuumeft,Sc fignificat alce- xi cibum pr^bere,nutrire,veletiim pafcen leraobfeiuare.Cicero i.de Diuin. Quicfi proprer paupertacem fues pucr pafcerec . ImpYobitas nuUo (^c.] Idem Ibnac pen^ Publianus ille mimus: Maleuolus femperfua natura vefcitnr, ]d Cxhnnllo beneHcio ingracianimus muca tur.Confoiut quoq; cum Socratis didlo: itctK^ii -jroiZv td^pi-^^^ K\j)Os^.\\ocQ^:Ma hsfaciens bene,nntrit lupos . Hifpani di- cunc: Cria el cueruo if^carte ha el oio. Huc icfer adagia, Lupus pilum 7nutat,non ani- mum.^yColHbrnm in fi'nu fouere SCyAries nutricatio)iis mercedem perfoluit. Occu r- ncopporcunc illud Theocriti Eidyll 0/)S (puycovTi . Ale ^foetus lupi ^ale canes, -Jt te abfumant.SKmtcm Scholiaftes, iKTpi- '^UIV divTti ?^ h'JK»V 6'>C^flV«r. KUVStf , £T/ 7;I ^KViXVyiTi^ CtVT^ «j- KdyoT^Toy iS^i- J A^Ai -TS-i cA;/5tC/c/ct. gc/ Si T^To '^COKpA- Ts>. K'jLK!ii TTQiCayeU ^pi^pU •KUVtLi. ToR. q_v£TvR Eniblemainingra- IV. tos,eon|uepotifllmum, qui pernicHcm ijs Ingrati adfcrunt,quide fe bene mcncifunt; quo genere homiuum nihil peius aut deteruis educere vel gignere terra poteftrcancumq; id Hagicium acrocicatis habet &: probti,vc omnia coiuiicia ingraricudinis io\o nominc concmeri dicantur. Quid vero execrabilius erfe pocelt, quam i)s vitam adimere , auc ctiara quodam corquere padlo , qai nobis viueadicaufas fuggefle re,dede run tq ; opc- ramjvt quod fumus,elfemus? CToraiiius ingracillimus filius,criiimvirum partes fe* cucus,profcripci patris fui, praerorij &or- nati viri,Iatebras,sECaccni, nocasq; corpo- ris.quibus agnofci polTec.cencurionibus e- didic,qui cam perfecuti funcSencx tamcti pacer de filij vica magis.quam de fua foli- citus,petijc,anincolumis filiuseflec, & au imperacotibus facisfaceret. Ac ipfeeft , qui te nobis prodidit,inquic vnus e railitibus; continuoque pciftus eius gladio traiecit. In digna quidem mors,fed au6tore cajdis mi- ferior. Idem penede ViliioAnnali narra- tur.quicum profcriptusad clicnEefuum confugifTjt^fceleratus filius militibus occi dendum patrem fe prxfentc obiecit , bis p3rricida,vt qai confilio priiis.deinde fpe- ctaculotam crudeli & impio ei vitam ade mcrica quo vitam acceperat. Dignd quo- Jnttraii que quod memoretur ingratitudinisexem dtni^ex pluni cftmilitis cuiufdam Philippi Mace- plnm, donum regisris forte naufragioexutus oni nibus, vix etiamnum fpfritum ducenser- rabacconfilifinops.Eum coiifpicatiis Ma- cedo quidam beiiigne amplexaturjuber bc ne fpcrarcfemiuiuum in vjllan» fuam pcr dueit,fouec accurate.leflulo quoq; cedic, nec pacicur quidquam ab eofruflra defide rari.Poftremo digredic.item viatico etiam inftruicfubmurmurantem identidero:N5 fentiar ingratus , parem racionera faciam , liceac modo mihi imperacorem meum adi- re.Vcnicillead Phi!ippam,miferiam fuara exponicfed hofpicisbenigniratem reticet : nec fatis;Mi(erantem iilum inducitimpu- denterquidem, fed militariter, donet fibi Macedonis cuiufdam agros . At is non a- lius eratv quam tlleipfe hofpes . Qu^i cam inhumanirer omnib-is cxuras,nil diifimu- lando, perepiftolam f^^ifti feriem Philippo infinuacExcanduit is,nec va!ei-is tam infi- gnem fajuitiam decoqucre , im probiflimo bomini beiicficium rar^ foriunas i uifitaca Emblemata^ . rabie retalianti, ftigraata iaiui iiinTc, rcfl:i- tiuo iii iiitegrum priore'clomino.Minros fa cio quam plarimos alios ingracitiiciine no ratos , qiii nobis interdiim occiirrunc iix hiftoricorum monumencis.ic nimium hic hjcream . Tantiim adijcio.quod fcribunc au(^\ores grauiflimi, ingraticuHiner» fcele- risacrocirtimi loco cfle poficam , adeo vt canco crimini non flc v'Ia pocna legibuj con ftituca,qu6ci (ficnti fapienrer arbicracur) maius ficquam vt ab hoiuinibus vindica- ri poflicicieocjueaci vlrionem ciiuinani re- micci . Namhomnium vircucuni macer gratitudo,quoniam ex huius foncibus pro Huac inparcncespiccas, in pacria charicas, in Deum religio,inter homines araicitia,ia edncatores & magiftros veneracio: ccrte colIigendCquod ad Atticum Cicero fcri- bitjingratisomnia inefle vicia.Hinc opinor fadura.vc natura ipfa ad id nos prouehcn cc,ingratos uemo non VaciniaHO profequa tur odio.-fiqjfaculcas adfic, Sc patiatur ra- tio, primo quoqj tempore vltum eat , vc- luti fint tum beneficentix.tnm tcnuiorura omnium communes hoftes.Vnde legimus apud Xenophonrem , in Pcr*arum mori bus & ftarutishoce(Iepofitum,vcraaximc ingracicudinis notam infedlentur . Quem cnim cognoucrinc pode gratiam referrc , nec £cfert,in hunc fcuerillime animaduer- tunf.quippe qui arbicrentur cos,qui funt ingran,& Deos negligere , & parentes, & p.icriam,& amicos . i/igraticudinem vero, aic,potiflimum impudentia fequitur,qusc ad omnem turpitudinem jnaximaeft dux. jifiote "^^"^ hocquafi per tranfennamadijcia, Wn- ra, P^^J^^berrimas ingeuij (ui pene diuini do- ^ cesmulrum oblcuratiit /Ariftoteles, >f///3- Kof div!lus ab Aihenxo,qu6d animoin pr^ ceptorem Placonem fueric ingraco^ quan- quam ramen alicubi dilfimukt in fuis di- fpuracionjbus; exquibus oculaci homines facile conijcn)nc,quid animi habtieiit ille in do(5lorcm, cui dcbcbatomnia Iubens re- ferreaccepta.Qn^aproprer no«nmcrit6 ct abipfo Platone mulus vocabatur , qaod mulus , cum faturarus eft lat^e jnaterJio , calcibus pctat raatrcai. Ab hac ingratitu - dinis peftc mifere exercicus fuic Romano! facundiae parcns Cicero,quia Popilio.qwc capicis renm dcfenderac , h viuis fublatus fuit.TuIIia quoqj Tarquinij fiIia,CRrrum CrudelJ' fuperfaciem mortui parentis duxit, cquis tai T:il- eriam immanitatcm refugiencibus i vtca- Ua . nic Ouidius lib 6. Faftor. Scribit Tiogus » Thciralonicen ab Ancipatro filio inierfe- (flam.quod Alerandro fiatri magis quaro fibi faueretjquum tamen iHa vitam per v- bera macerna deprecarecur-His homJnun» porccncis iure adiungo Ncroncm, alteram ^qyovh humani generis facem,vccum Plinius vo- ^drrici- cac; Ismacrcni Agrippinam varijs modis ^ij^j^ , perdere tentjuit; prmio veneno, fed cum lentireceam ancidocis prqmunitam,nauera folutiIem,cuius ruina periret,coramentus ell, fimul^caqueamicicia Baias cuocauir, Qiiam aando cuafifle vc comperic , inops coiiliiijeam interfici iuftic.quam prius ftupro contaminauerat. Ea pcrcmpta pro- currens nudam cft cotemplatus,nec veibo temperauit flagitiofiore : iK «J^«f,oT/ ^rt» KA\i}V /JLHTipA ^yjv* nefciui, 'mquiztmih^ ejje matrem adeo^venuRam. Proptcr ha:c & alia nefanda flagitia puto irroboralle opiniouem illorum, qui Neronem refur- » redurum fulpicati funt.futurumq; Anci- chriftura. Alij vero putarunt, ncc occi- fum quidem , fed liibtraAum , & viuura occultari insctatis vigore , qua fuit, cum credcretur extincflus , doncc fuo teinpore leuelctu r , & refticnatu r in rcgnum . Std hxc vc lalemo frigidiora, & qna5 vel ipfas thcrmas Neronianas pcfTint refrigerarc (vt Maitialisabutar vcrficuloj mericoir- ridcc Auguft.lib.2o.dc Ciuic.Dci. Confci: huc,fi vacac,pulchcrriraura Socracismon» tLi ad filium LamprocIem,niatri Xantippc cojitumcliofum, cx i. cts-o//}'5?/y.3r'. Xcno- phontis,&qu3edam Afiliani Dcvaria hifto lia ciempla,cx lib- 5 -c. vlt.De ijs qui abiu grata patriamalc plexi funt,& iniufte da- n.ni. Nihil enim video a|)ciu$ huic locoil- luftrando. T ratuiras 2.^2r Andre^ Alciati Fatuitas . E M B L E M A L X V \A I R A R 1 S noHro quod carmtne dtcerh Otm y Stt vetm a proauis cum tthi nomen Otho* AtiYita eU , /imiles ^ hahet ceu nociua fluma^s^ Saltantemj^ auceps mancipat apttis auem . Hinc faruos , captu & factles . nos dicim^M Otosx Hoc ttbi contieniens tu quoque nomen habcj» COMMENTARIK STvLTVS aiirito barHocuciitlo te- iflus.aucm otida fcqtiirti r.niiam mani- biis prehe; (iere fatsgir.Eft antem Oris (vc refert PJiniiis lib lo.cap.i^.) auis buboi e minorjnodris rpaior,aii ribus plumeisemi renf.buSjVnde &: r.Gmenjllk Qiiidnm I tiiii .^honem vocant ; imitarrix alias auis 8C vaiafiia,& cjuodafngeneiefal^arux.Ca pitur Iiand ditficulter,vt no^ftux , intcnt» in aliquo circumeun:e altero . I o c A T V R Alciatus in qnendam O- ^ ^ fhonenvjvccanco eum Otum,id efl-, ftuU ti'm,ob vocabuli fimilitudircra.Porro de * Oto/ic fc ribi t Anftoteks lib 8. denatura anim cap i i.Orus r.o^5tocrcJtf$-. H^ec Cocluvs. Vticur autem in hoc Epigrammate Alcia- tus quodam ridiculigenere,de quomemi- nii Q^incilianu5 lib. 6 cap-de rifu,his ver bis: Pmnt &: detrada & adie.Lta afpiratio- ne , & bi ni s c ohi u n i s v e rbi s . &c . Fi t e n i m interdum,vtij,qui nobilitarem atfe^lant, nomineleuiter immutato vel decorto, di- gnam Itoliditatis appellationem forciaru r- DICERIS Otm] feu potiusOtis. Licet etian^ HifpauiOcin & Otum nomine di- ftmguan£,vt teftatur Sandius, tamea Uxc nomiua faepe confunduntur, vt hic appa- rcciaues funt tamen diuerfa! . ' Aurita ejl,fimiles &c-'] Vide Prinium lib.10-cap.z3. Ariftot 8. cle nat. anim.cap. 1 1. Athenseum Dipnofoph.S.cap./^ Coel. ' Rhodig- lib.3 cap z^. Auceps aptiii\ dodus aucupandi. Mancipat] Manu capit , propriam effi- cit,& vfu capit.Mancipare verbum eft lu- rifconfoiiorura.Horac. i.Epiftol- §lu£da [fi credt6 confultis) mancipat vfipS' Hiiic cmaucipare,quod eft manumitteic j libeiare.Et niancipmm, homo veliumen- tum.quod manu capitur,(Tue inancupi em ptione acquiri.tur.Eli: aucem mancupi em ptio.qu^folennicare qnadam fiebat , adhi- bicis nontiunus quiaque teftibus Rcma- ni$ ciuibus pubeiibus,& aliociufmodi con ditionis,qui libram asnenm tcnerec . Eni- pcor ita dicebat : Hoc cgo ex iure Quin- tum meum effe aio,hoc q«od em ptum eft hoca^re, ^iicaquelibra- deinde librara arre peicuticbat.idqi %s dabat ei,a quo rem em ptam accjpiebat:& haec mancipatxo voca- batur. Auem] Oridem • Capt^&facilcj] qui facile dccipiiitiirft & circunnieniuncu r,fatui. Ita^ice^ chi nort' hanno pu)ito di fale in TLUcca . M&c-tibi conueniens. ] Qu^afi diccret .* Tu te Ochum iacflass vc qui originem tra- has iab:Othone Imperatoic magno , cum ingenio fis ad vanitatem compofito^ad au- cupandam gloriolam pronus: egp vero rc Qcuni ab O.ide aue^dixcrim, quod vci ea geujculabunda,& ad luas lauxlesaflukans ffciU capitur , fic ru iiieptus &"gloiiofu- lus conueniens tuis nomen mor»bus indi- tum habes - - '■ H o c di^ii.m cft in quepiam temera- .rium,gjoriabadum,& plus quam par eft, aui'a! nobilitatisia(3:atorem, quem Ocho- ncm appellatj ab Qtid.eaue fatua & gefti- culacrice,captu.c;uefacili, quani Ariftote- les nodiwx fimilem, & crrca aufes alarum , quandam limilitudinem habere tradit.Pro uerbialirer eiiim &to/ dicuntur , qui in re qualibetfacile decipiuntur , ac illi maxi- mc,qui verbis fefe prorelari faciliimc fi- nunr;cuilibet finedeleclu & prudentiadex tram',quod aiunrjnijcientes, vtex Eufta- thio l^bmeri fcholiafte didicyiuis . Ocos dicigloria; vaniraccm atfe(fl:ances»id eft,;t£- voS^o^ov^i quidam erudici homirtes adno- tarunt.Vide ^iow^h. Aues quart^ ^ Noco praecerea hoc loco eos, qui vtprifcae nobi lit.-i cis exiftimationem Iibi concilient,gcnus fuum abipfaarca Noe , ne dicam a turre Babylonica, aut primo rerum chao deri- uantjidq^ armis gentilicijs nefcio quibuj,, plane ridiculis, probare contendunt; vndc nihil mirum,fi deinde Oti, aut etiam ex rc naragigantum fraterculi habeantur,vc qm iii tantaomniurn rerum vicillitu dine ha.iC generis glonam fuperftitiose aife- dent . IV. Otho ah Otide^, eo70i qm-. Thr^fo- nes . T % Obliuio 25^4 Andrcie Alciati. Obliuio paupertatis parcns . E M B L E M A L X V L F M tupm efuriens: mmdU ceruariu^ ejcam » Pr^^ fame captum deuorat hinnulmm y Hejpiciat fi forte atia > vet tumina vertat > Pr^Jentem ol^litm quem tenet vngue cihum ; ^uaritat incertam { tanta ejl ohtiuio ) pr^dam . Sjii fua neglexit > Hulte atiena petit . C O M M E N T A R I I. LV p V cematms,frc (Jtti J^ieoKt T dv eiiAi))(AVov «T' tpatff id eft : Impojfibilium cupido Multos fecit re prAfentefruIirari . Id quidcm cxemplis quam plurimis coti- firmari pofler, fcd vnum cx luftino fubij- cjam.P,yrrhus Epirotarum Rex,inamplii ^y^htM fimoimpcrij faftigio collocatus , iam ncc ^Z"*'*'^ • co contentus,Gracci«,Afiacq ; legna medi- labatur: neq; illi maiorex imperio quam cx bcllo volupias crat:ncc quifquam Pyr- rhum,qua tuliffet impetum, fuftinere va- luit . Scd vtad regnadeuincenda inuidlus habebatur,ita vidis acquifitisque celeritcr carebatj tanto mclius ftudebat acquirerc injpcria quam retinere . Quam obcaufsa coHatus eft ab Antigono,lufori imperito , qui ciim multa & feiiciccr iaciacijs tamc vtendi modiim negligat, Plutarcho tcfte . Fruendum efticaq; rebus praifencibus, & reHpliciin diHerfii?n fcinderts hafno: Vdnm & moUe iHtam. eff . Hjcc dum colljgcpeiie mihi quoq; ad vi teriora progrcdiendi fu rrepfit obliuio . Superbia. E M B L E M A L X V I I. Eii Emblemata_> E N Batu^ UaiHa , & du^ium de marmore marmor Se conferre Beis aufa procax Niobo^ . vitium multehre piperhia , dr arguit oris Duritiemy ac fenfus qualis inesi lapidi. C O M M E K T A R I I. AP o L l'o ciim foiorc Diana e fiibli mi fagittas in liberos Niobes iacula- tiir,qiioriim ille filios , hxc filias ferit ac profternit : Niobe vero mater flebilis& m^fta fcopiilo allider,in qiiem tandem ver ti vicictur. Ad pi(fliiram exprimcndam nonnihil confert Paufanias in Atticis , qui Nioben in marmorcoiiuerfam etiamnnm lacrymasemittere inSipylo affirmat,feq; aliquando illiid, vt videretaccefnde dicit his verbis: Adthcarri verticem ex medijs faxis fpeliinca in arcem fubijt , impofito tripode,inqiio ApoIIo & Diana funtNio- bes filios necantes.Nioben ego quoque vc he fnm vrderem Sipylum monrem confcendi. Sed -j. vbi prope accefleiis,videas faxum &c rupe praecipitem,null3m prorfus effigiem pr?- ferentdm,nec mosrorem. Quod fi procuf abfcedas, intiieri videaris flentem & moe- fto vultu mulierem. Qn^od etiam Ouidius tf.Metamorph.fabuIam elegantiffim^ nar- rans,& de faxo C\c loquens,innuit : 'Blet tameny^validi circnmdata turbine -venti Inpatriitm rapta efl y vhi fixct eacumine montu Liquituri^ lacrymis etianinum marmorct manant , E M B L 1 M A hoc cx luuenalis Saty- ra ^.poriflimum fumptum c/Ie cenfemus,- vbi ille Niobcs fabulam commemorat , vc mulierum fuperbiam norec, quremulto- rum fajpe malorum caufafuit. Sicigirur inducit luuenalis Niobes marirum Am- phionem clamantem ad ApoIIincm : 'Parce.,precor,VAan-,ipfam configite 7natremi Amphion clamatjed Pdan cotrahit arcu. £xtulit ergo gregem natorum ^ipfumc^'^ pa^ rentem , J>Hm fihi nohilior Hatons. gente videtur , At hila rius. Lrtcedxmonium Martialis inielligit cum lib.i.Epigt.84.ita canit : ^)ui6qua pi^a colit Spartani frigora faxi 9 III. Emblemata_. . ^99 hoccft,potcntioriim cJomos Laconicomar fnoreciiltas , Lacedoemoniosaurem Spar- tiatas (iiie .Spartanos fiiin'e nomijiatos,no- tumeftjSi hittoricam hu ic rei fidem facit Perotusad tftum Marciajis locnm.Ac quia Lacedasnionium fiue Spartanuiftucl mar- mor diuerfis quafi fquammarum colori- buserat variegatum, non immerito illud pijdum appeHatjidqja fcrpentum maculis Serpentinuni fiue Ophices etiam nomina- tur,vt idem Perotus alibiinnuic . Prxrer fupraadduda, faburam Niobcshabes a- pud Oiiiiium Me^amorph. 6*Rer verita- tcni, (i vacat,exPaIaephatQ& Paufania \\\ Arcadic.exquire. Se conferre Deis] Qux numini aufa eft obloqujjftq,- etferrcfupia hominu capcCu procaxNio^e] pctulans , conuiciatrix . Vndeprocacitas, licentia turpium conui- ciorUin,quameretrices& fcurr^ vtuntur. Eli vieium muliehre fuperbia] Solennc cft mulieribus,qu^ fnnc potenciorcs.fu per bite.Sic Salluf^.in lugurthino dicit,fiiper biamcoramune nobi^itatis ma/um ^ldem ibidem : Qn^in magnis fupeibia^in inff- misiram rcdlins puncupari e/j^j^quafi opg' j/>;,ab cpiyza^eu.Wmc opy^iKos iracunduit qui Gallicoidiotifmo,i7r^«^/^i>»A'. Sed rur fum alia occn rru t SalJufliana: Qjia; apud alios iracundia dicituneain impcrio fuper biakatqj crucfelitas appellatur .. Arguitoru Duritiemyacfenfks,(^c.] Sic conftrue : fu^erbia arguit duritiem orts fenfuSyCiuattiinefi lapidi . Senfm hic CiV genitiuus. Huic confonatillud Terenti )•> os durum^p ro im puden te. La pis in H ie ro- glyphic.liomincm fcnfiis cxpertcm figni- ficat,vt pro ftnpido &alienataf mcntis ho mine vfurparicertum cft r vndciUud Cc- rn ia :§lui d ff/tf lapu^Sc primos il fos homi ncs rudes& impc^itos,nuiraq; diftipliiia- rum cognicionccicuratQS,faxeos appella- luut. Hinccnim Maronis ilhidr tempore primum jyeucation vacuu lapidcs iaBauitin orhe» Vnde fjomines: natiydurum genm „ Sic & Ouidius i.Mernmorph> Jnde gent(6 durtcm fumus experienrq', la^ borum y JEf documenta. damus: , qucb fimtts erigine naPi . Theocrttns in Eicty Uiis Mifonc rurficufrt imp';lirum, planeq^ rudemappcUac/r^^- etripci/JLVii- La Naufraga qua vafii tUderet ora marif* Ouidius De Ponto: Feticem Niflben,quamuis crudeMapaffam^ ^&pofuit fenfum faxeafa^a malis., i.de Pon o, Eleg. 2. fine carentlachrym&^ nifi cum ftupor ob-- ftitit itlis ; J.tfimilis morti peBora torporhabet * Et deinde r lUe ego fum frufha qui tapis^effe vettm . Sic impo.Tibilitate ipfa mutata in lapidem Pfycbe,quamuls prazfenti corpore „ fenfi- bus ramen aberac . Apul". 5.De AfTn aur. Quod aucera modo diccbam laptdem pro Zapis pr^ ftupido vfurparihicroglyphiccjid oftento? ilupido . pfanumeft^quodaninnim petcttfitSwper biTarquif)i),ciini acolumnalignea icfe» te lapfus apguis omnes in fngam vertif- fet , omnfno hoc vifo connernati^ . Nam porcendebat is ferpens i:ouum & inexpe- dacum principcmide colnmna lignea,hoc eft,, ftupore^ queni diu fimularat,, prodi- turum ^ §^uatts inefl tapidi.] Lapid^cm vfiirpa- ri,pro ftupidcaur feiifus vacuoiam dixi- mus.5ic Murcialis libij.inq^uandam Ma- rrinfam ^ Konpoffum> vetul'am> ^uererts^J^atrinia^: poj/um' Ft vetutamfed tu mortua-^t. vetuTa es?» Voffum Hecubam,pof[um. Nioben, » Matri'- ma;fedft 30Q. Andreae Alciati. IV. Kiobesfa lula quid De T>ijs bene fen- ticndum. Th^tmy- 2\o>2dHm erit ila ca>2ts,uond/i;,^ erit ijln F r G M E N r V M hoc Niobes ob iii- foIeMcein iav^laiiriam iii faxiim rigeiis rrans fo rmat2E,ar^^nic porentiorum quariindam «uilicrum fupcrbiam,& immodicam arro ganriam , qux obca^caras iie ipfis quidem iuperis fubelle fe puranr.adeo vt fua; mor talitaris immemores incidant-iii miferam qinndam dvctiaSn^iv , & fenfus vacuita- tem, Hocergo verborum inuolucro mo- nenrurjnc fefe altiws eiFcrat,& plus quam oporcear apud alios mtumefcancauc etia phis fibi tiibu-antjquam parefl. Prxcerea de numine bene fenciendam eirc,racice vi- d,etur innuererquandoquidem nonerracur p^riculofius.neqj fceleftius qiiam in numi nIs contcmpru.Pindar.01ymp.3-.gV« ro- yi Koi^opn7&u '3-6ifr ^^pd croziet , to it(tV)^7BcU TCbpoi KCUpJV [J.CtVlcLlTlV VTTO- Kp^KH. nam Dijs conuiciari, inquit,o^/ifcite iufiitiam moniti , ^ non temnere Diuos . Sed quod ad argnmenrum facile emblema tisfacic , non poflfum prsrermirrere jllud Valerij Max. deneglecla religione : Dco- tum fpreri monirusexcaudefcunc , & hu- mana confilia caftiganrur , vbi fe coeleiti- bus pr^efiiunr» Erenim proprer oiKct^o- VHcLV- yju fxiyciKnyopictv magnificos luit imp^a flarus Taralis, vr 5ratius cecinit Tiie baid.3.Huc congeraminfigncm Pindarilo cumex Olymp. 9.quo fub Cadmi perfo- na iTionet vnnmquemque,vr excmplo Pen thei ^ilii , pic & leuerenter de Diis fentire difcnt. hS^' ?V/V O^li S^CUIJ.OVCOV ITT^^ZpOVH , 7K J^' a.^ji)7dLi SdtvctTOV vyns^^co Se^f . 70 TiOppOV^-tV Si, K9U cri^c^iVTcl TO)V ^gcov KctKKi^ov oif^.ctiy ci-jTo, a-ozicoTctTov ^Vinolo-iv iTva.:ypvuct, Tolcn ^ocof/Jvo/^ . ided : Si quts fit, qui Deos contemnat , ad huins (nempc Penchcij mortem refpiciens,fecum dnimo repiitet ejfe Deos.At vero temperan- tem effe, atis poenas dcdit.Slc noii leue fupplicium paniis efl: Marfyas, quia cumipfo Deo, a quocanendi artemacce- perat,d€ cantu concendere aufus sli.Sic c- tiam Arachi^e fertur in beflriam mutata , quiaau.Gafuitcumiila Dea dearcificio te- xendi contendere, a qua artem didicerat . Fuit Niobe Tantali & Euryanaffe filia : ac Tantalus auaritia , Euryanafle opulenria eft , ex his nafcirur morraliu fupcrbi3,qiia iamiam depi(£lum ibo ; cuius & Deorum defpicienria , amicorum contemprus , & beneficiorum vel a Deo , vel a.bhomini- bus acceprorum obliuio , afl^ecl^ efie con- fueuerunr. Apellis mihi hie manum opra- rem & pigmenra,quibus ad viuum liceret depingere horrendum illud monftrum,c5 li exulem,fali & foli pondus, Stygis inco- lam,Superbiam,inquam.Non oculus eflret hominis ram curiofus , fcio, quem ad in- tuendum volupras rraheret , vel amor pi- (flura:; quidefiderio duceretur obleftandi (e terribiliafpeclu ifto ac tetrico . Colori- bus viuis egonon vtar, «Sc carbomihi pro pcnicillocrit , qui adumbret;rem rudiori dudtu,nec ad artis legcm.. Qjjid ad legem aiuem , vbi Icx omnis contempta virtutis & honeftatis? vbi fceptrum libidini.cJauus faftui,fiecna ambirioni commirtunrur ? vbi calcatur ius & sequitas? vbi pudor »S: mo- deftia fub pedibus iacent? vbi nefas & fla- girium iura diclat ? Hiccine ad Jegem me componi pofTe & dccorum feruare, vbiia dedecorc fummo & confufione fingu la ? Comicorum morem imitabor,& quod ver bis non exprimo,decIarabo /ignis & nutu /, id cft,producam & flftam in thcarro ven- tofam iljam & turgidam AEoIifiliam Su- perbiam , qux ventrem habet tumentem inainflatu velut vtrem, pedes longos ac ri- gidosjcollum gruis inftar ered:um,inanus ficut cedros vicinasnubibus: metatur paf- fus ac namerat librato corpore , fpirat vt follis.tanquam Euros parturiensaut Aqui lone^joatl-os rotat ac djducir,iad:iLatbra- chia, ap'iCobliquat vtanfer, voluitgran- dia, quafi aiundum cerebro clauderet: af- furgic fpiricu,nec feipfam capit, contcm- nit Deu.m.ridec hominesifimiie mores re- ferL,atfeio- rcsac frudin,quos p-arit tn obfeiTis^o dc- foraiicas»quam tibi coiiformes?Prof^icii- di & irtiiulucem.a turpnTima matre car- pior proIes,a putri cruco viciofus ramas; hiuc flos &fruc1:us ad naturam ftirpis.Iu- grediatur fuperbus,quibiis fif^nis hic moi t ^ . bum fuum &generoram indolem aperic .? hnmis ^o,,(j^^eremus eia . Bipedem fciurum auc eacum dicemus,cum maue furgit , ita pi- los componit,effingit & refingit fe. fticat, Jambic,crifpat,furrrgit,autin tergum peii dulos reijcit>vel intorquer cinuos, vngaeu tisq; faturat,rocado digitis fatimplumem adbuc , & diftraclamin angulos, murmis caudis mediusfidius quam fimillimani barbulam. Ibi ftat in obtutu fpeculi defi- xus,fubridec, miratur formam_ & egregiu illud decus naturx, venuft^ obliquat ocu- los in humeros & farera.-placet ftatur3,pla cet habitus,a(Iurgit paulacim (piritu,& re ciprocatur in fui amorem tumedic fodes,cuia- las iftas tumcces adgUuiiiat non quisuiam D'^dalus,fed diabolus ?Omnin6 :Iuci eniiu memoriam deponicex quo fotmatus,& ju cem auitiac generofi ftemmaris in i'e tra- ducic,vt nobihs profapias fplendorem de«» gener fpurius. AfTnrgic menre per fcalara. vanicacis & inauisgloriae , non redlis & di- recT:is gradibus, ab infirao in alciorem or- diue,fed affulcim ad culmen remerario paC fu . Periculofiun cft ftare in priccipicjo &; refpicere,Yertigo corripic& fternic-Cauc faftusjue ide;n cibi,aut ex ce,culcoti . Andrese Alciati Impiidentia . EMBLEMA LXVIII. Monslra putantur auartties , audacia , raptm : At Scylla esi, nullus cui ftt in ore fudor. COMMENTARII DE Scylla; pi(fliira fic PignoiiusrScyl- S c y l l A m Phorci filiam, Glauci a- \ \ laaiqui viderinciii aiuerioribiis edi- n^orecaptam,Circe , quod eiinclem dcpc- tiombus.non iideanc,mocl6 pofTintfecon riiecfic afFecir,vtfontem , in quo Nym- tinerc. Nosillamc veten ei5^:ypo hic & a- pha feiauare conrueuerat,venefici)S & ma- libi ex jrim:n iam cnianimu»;. ViHescrgo gicis herbis infeccrit, cuius reinefcia Scyl ^f^)^^^ hic f^mi.iam alatam i.ifima (ui parcein va- ]a foiuem de moreingrefTa.inferiores cor- ^'°fi\ ria monflrorum capira dcfinentem. Hanc porisfui parresin caninos ridns vidir effe '^^^' IfjCHis referccapita habere fei,& Huode- commutatos.-quam rantam deformiratem ^^^^ fim pedcs:5| /y.sV v.zZcLKd.i g;^jyi',y,£^/y.^)/j-, horrcns.in mare fe pra;cipicera de€lit,& in Kvyc^:KiovTc^,yofy6v>i(.CictKctiV)Kiciv^P'0' faxum mutata.Poetis argumentum fibu- rrii. Sex habe7:s capita,erHc&,canisdeonis, \x pra^buit.HomerusOdyfr/y, Ouid. 14- Gorgovis,hal£n&,foemin& . Aiij aliccr eam Mctamorph Pvefertu r etiam h?cfabulain defciibuuc,vt mox dicemus . prouerbio , Chnrybdtmfugiens incidi in Scyll/im Eiublemata-). 303 ScySam, luftimisin Trogum ^.fabulfcde Scylla & Charybdi materiam Poetisfug- geltam air ob fretum,quod in Sicilia cicato ikuoque impetu fertur , in quo vndarnm incer fe concurrentium tanta pugna fit,vt alias veluri terga dantcs vorticibus ni ima defide rc , alias quafi viarices in fublime ferri videas ; nunchic fremitum feruentis aEl>us,nunciIIicgemitusin voragine defi- dentis audias. Accedit perpetuum AEtn^ moncis incendium;hinc latiatus auditos : hinc monftri credita fimulacra,dum naui- gantesmagnis vorcicibus pelagi defidentis exterriti.latrare putant vndas,quas forben tis xihis vorago collidit . Scyllam fuiflTe nauem trireroem Pala^phatus tradit.Sallu ftius faxum putat e(Ie in mati prominens, quod procul vifentibus muliebrem for- mam repraefentet^inquod iUi flut5lus,quo niam & luporum ciulatum , & canumla- tratum vidcntur itnitari, finxerunt iUam pube renus feris huiufmodi fuccin£^am ef- fc . Heraclides Ponticus ait , ab Homero per Scyllam fignificari omnis generis im- pudenriam , quas nonab rc canibus cinga- rur,ricT:ibusaudacia,rapina, & auaritia re- fertis.Locum Gixaxm apponam, ex quo Aiciatum puto fuum Emblema duxifie : ffKv\hAv Te Tih 'UQhuiJ.opipov dvetlJ^eiotv 'TTKeove^let 7ri(ppety(j.iveus' . Virgilius fic Scyllam depingit: At Scyllam cAcis cohihet fpelunca latehris Ora exertatemi& naues in faxa trahentcy trima hominis facies , ^pulchro pectore virgo Tube tenus : pofirema immani corpore />/- J^rix , Delphinum caudasvtero comif[a luporum. Qu^E carmina mytholegice func iiicelli- gei»da dc Iibidinc,impudencia , cofufione. Scylla enim fnerctrix tft, qux canibusln- pisq; inguina commifcet. Ita f ulgcnt lib. x.MythoIog.CoeliusI^hodig Iib.14. cap. j.Seneca epift.^j .Nacalis Comes Aiytho- log.Iib.8. cap. 11. Succurrit mihi ( inqnit Francifcus Sandius) nunc Ariftotelis lo- cus m librodemoribus z.circa finem,nwf- quam,quod fciam,ab interpretibus decla- racus, qui etfiad noftrum cmbleraa uon maxime percineat,abScyIIa tamen & Cha rybdi nonabhorret omnino.Q_uem locum praviribus explanare tcntabisnus >longe aliter quam omncs intcIIigunt,quos & le- gere & audirecontigeiit. Verba igitur Ari liotelis h?c funt;Quare omnes,qui medi» critatem uiuefiiganc & exquiruc.primum ab eo debi:t,quod magi^ ei contrariu eft^di fcederc, quemadmodi'i Calypfo monebat: Extra vndd 0*fumu longe copelU cirina, Hxc Ariftotclcs . Q^o in loco primo eft norandum, lapfura Ariftotelem mcmoria, vc fsepc (oletjcum citat Homerum.Nam, vt omnes ibi notanc , Calypfo pofuic pro Circe . Sed cgopro Calypfo repojtendum cenfeo Vlyifes. Locus enim,qucm citat A- riftoteles, cft apud Homerum Odyfi['. la. Vctba autem funt Vlyfiis ad nauclerum fuum, iubentis vt nauera defleciliat longc a fumo & vnda, vbi erat Charybdis . Nam deScylla nonaufuseft Vlyfies verbun\ fa- cere, ne & focios & naucam cerrerec mul- ticudine periculorum, vt ipfemer Vly/Tcs paulo inferius ceftacur-Deniq; intelligcfu mum & vndam, cancum pro Charybdi . Monet enim A riftoteles.vt quando vitium aliquod fugere vohierimus, in conccarium dcflcclarous, ficenim medium melius te- nuerimus; idq; probatexperimento ,i!lo- rum,qui contortas virgas in recflum di it- gunt.Ex his colligcfruftra fcripfifie Chi- liadum autoiem adagium iIlud,£A-fr^///- mum &vndam.'Namq'^ neq; adagium fl- lud cft,nec locus explicatur , nec merico taxacur Argyrophus, qui etfi nonomnino fcopum tecigit,min«s tamen aberrauic m fua cranslacionc. PrsBterea verfieulus iJIc, qui circumfertur incerto autore , Incidit in Scylla. cupiis vitare Charihdim. male iMtelligitur a noftris.Nou enim figui ficatur minus periculum vitaihs in maius incidere,fed contra. Nam Scyllam minus malum clfe quam Charybdin), notius cft: quamvtegeat admonitione . Hai^^enus Sandius . FVBE tenus mutier] Impudcntix nota . cSf aiif/.e^avTi}s dvQtetf ihdLyiTov . quoi mn minimum ctmentiA fignum^ ait Gale- nus TpoTpi-sFTiKCj eV/ Te^va^^. Imitatus cftautem Virgilium,qui fic : &pulchrope^ore virg^ tube tenus . Succin^a latrantiBus infra &c.] Infe» riorefui pactecinifta quafi monftrofisca- nibus.Eft alcera rmicatio Virgiliana : §uid loquor autSeyllam Nifh quamfamm. fequuta ejl , Adagrie explieoi. tnm . IIL 304 ^ndre^ Alciati Sry/U C^zndidri, fucctnS^am latrsi\:tik>ns inguinA yrjonUns , Biilichio^ vexcijfe ratcs ? lix quo locoadueiics diias fiiificr 5cyllas. Vna Nifi Megaienfium regis fijia fiuccoii cra qiios diini deiiidis Athenienribus pii- giiaiet Minos,piopter filij Andiogei inte- jitum , queni Athenienfes & Megarenfes do!o nccaueranc, amatus eft a Scylla Nifi fiha.QiKE vr hofti pofTet placere , comam purpuream parenti abfcifTam ei cbrnlit; i]uam Nifusita habuerar confecratam, vt tamdiu regno potiretur, quamdiu illam habuinetintadtam. Poftea & Scylla a Mi- r.oe contempta,dolorein auem cirin, quic & alaiida dicirur , conuerfa efl:- Virgil.i. Georg. £t pro purpureo poefuu dat Scylla cdpillo . Vide fabulam apud Ouidium S.Mecom. Alterafuit fiJia Phorci, dequa hic fermo cft.quar verfa fertur in faxum inmari pe- riculofum,dequaOuid.4 Meram.Has ra men plerumquc Poet^ confundunt,vc 6. Paft.Ouidius . Et Prepertius Jib. ^.fic lo- quitur; §^id mirnm in patrios Scyllam f^iuifje ca- pillos , Cadidaq-j in f quiNarce dicicur,teftePIinio lib.ti. cap. i9.Eftautcm Narcc, VA^m fiue vdipKna-tf^ l>upor,torpor,membrorumq; diftolutio : & NarciffusfloSjfi diutius nafbadmouca» iur,mentis corporem inducit,dc quo vidc Marcellum Virgiliirm in Diofcoridera . Narciffi fabulam refert Ouidius 3. Mcta- morph.Deeodem vide Iconcs Philoftra- ti,tit.Narci(rus,& Statium Iib.7- Thebai- dos . Paufanias in Bocoticis ficait de Nar- ciftorln Thefpienfium terra locus cft-,qui Danacumappellatur.-ibi Narcifli fonsvi- fitur: Sc aquam banc iiifpexifte Narciffum feruncqui no intellexit fuam fe vmbram videre,ac feipfum a (emetipfoamari igno- I3uit,3tq; hoc amore iuxca foncem conta- buit-Sed idplane iijfulfumeft. codemen- siajquemquam pernenirc>v:cx amoris3r- dore hominera ab hominis vrabra d gno- fcere nequeac . Verum de eodem & alia quxdam narrantur pnoribus rainus noca- 5ororem Narciftumgemellam habuifte , fum inahjs rebus fpecie plan^ (imilcm > tum eadem.* vtrosq^ comam habuifTe vni- co!orem,i)sdemqi vcftibus fuifrc indutog, fimul iccm vciarum exijffe: at Narci(fum in amorem incidi(fe fororis . Mortua au- tem puella fbnremadijt,& fuam feviderc miaguiem intellexit.Qhia rc intelIe€la,non iuhil alltaiatioiu& ia amoic f/,£./;gnifkatdeorfum ,quafi (iib pcdes proiedum.ApuI.Iib j.Nifieam pcf fum de tautis opibus deiecero. Lucret. Jib. 6. Multaq'yprAterea ceciderunt moeniM, ma* gnts M&til/us in terris, ^ multAper mare pefsu Subfedere fuis pariter (um ciuibus vrbes . ^^ui veterum abieHa methodo] Qui a vetcrum dodrinajdoccndiqj ratioue defci- fcentes , nouam quandam fe(^lam induxc- runt. Methoduseft compendiofa via.fcu pra:ceptio:fiquidem ccToV^viam fignificat, & [jLt^oS^oi , viam breuiufculam & com- pendiolam, qua incedere vctuit Pythago- ras. Vndc abbreuiationcs & artiura pr?cc- ptiones hoc vocabulo ab Ariftotclc intelli- guntur . Nilq-jfuasprAter] ijq; nil aliud tradcre volucrunt , quam quod eorum didlabat libido . i^triftA Phantaftas.] Opiniones.^AKTctv cesra^yj^jjV iS^ilxtctv yj}^:tva,Tcfj- Taro I"' htv o Ag- ynTtv, cos C>f KCfc\6fc V.A TipAVTAt. id eft .* , , , ffau/J. raro Polypheme , ^^tu minime funt pulchray ea pulchr^ vim dentur amori . Nimirum id in caufl*aeft,quod,vt ait Var rdjOmnes videmurnobiselle bclli,feftiui, fapcrdx.cura fimus (xetzirpot.ld tametfiom nibus genetalicer verum eft , tamen in ac- tifices.acq; ex his pociffimum poecas , ad- ha:c in amaces pr 1 30P tatim qu?q; raos ofTe^rct^ljubo.O regina, inqait,accipemcos,qni carteros piilchritu dme faperanc.Qu^a formajfubciic aqiula , fiintfilij cui?Quaego f.im.rerpondit bu- bo.Tuncomnes vchementi cachinnocom vnotx fuerunt.Scdcftohoc veniadignum, vt fiiis quifq; liberis,fuis artibus, fuoin- fticucojfuisinuenris.fuas patria: paulo im penfiiisfaucatjnifi eo c^ecitacis rapiamur, vc & virtuces alienas calumniemur,& no- ftris biandiamurviti^s,eaq; virtucumno- minedonemus.-ac fibiquisq; fir,quod libi fuic 5uffenus Cacuilianus , auc Mquius Horacianus.Qu^od vicij Flaccus in Epifto lisnotans inquic : X)um mala deleliant mea me,vel denique fallant . Ex Ariftonymocitatur illud : i^hiv ^lo /^stA/r ad nos attinent. Qm morbus vt deplara:;'{ fimus fanari ?gre potefl^nifi tameii aliqu.1 do meliore quodani impulfi genio, potiu^; fpe CfcWTS CiKTlCO S^IUKHV IJLH' S^ey.lctv cui7)(yvnv bV/ T6> roiovTa Tpoa-'. ^zv TToiovfAivsVi Idcircoeft opcras precin, vc quifq; nimium fui amorem fugiar, mc- liores infequarur,nuIIo verecundiaj rubo- re prajpeditus. Repeto illud Platonis Cra- tyIo:To ydp i^ct-T^ctTeicr^cu J/p' dvr^Tte^* 7m;X^Ki7ffM7AT0ViQTcivya.p yjjj^iv fffjLt» ThrajY' latu inj liatoHi modejii Legum tores p mi . Emblemata^ 7tio-av , T«/ » cTfWoV ; A feipfo decipi ali- quem.res eftomniiim peflima.nam qiian- do fiii ipfius impollor ne vel minimum a fe difcedat/ed ipfi femperadfic, quis non dicathocefTemoIeftum ? Verecundehoc ita po2taprinceps : nftrt. ego Daphnim Cantado metHa,fi numquamfstUit imago. &M.TuniHs:Nifimecommunisdecipiat ^ihctvTia., Lufit in quemdam fui nimio plusconfidentem Strobilum, vircatus, & fuinaturaminime'dicax, hisomnino fpi- culis: In Ipculo , & vitrets fefe dum -^e^at in Cheritm^ nimio ftagrat amore fuiy E do^ore vago bacchaturvappajuosqj CoUegasnihili coecm, iners^; facit , ^ingit,^ ipfe fuos patiturpre crimirm ma-- nes ; Sic neqi fe infanum togitat kfje mife r * Succurrebatpiidem eitemplum ThefTali Theffali apudPIin. Hiftorise mundi lib.i^.vbific : arrogan^ EademaetasjNerouis priucipatu ad Thef- tirt^. falum tranliliuit , deleutem cunda maio- rum placita,5c rabie quadam in orancs ce* ui medicos perorantem.Hic tanra arrogan tia fuit.vt latronicena fi infcripferit,qua{I medicorum vidlorem . Nihil iuferior fuic Menecratis medici arrogautia , qni, ciim quasdam defpcratx curationes ipfi felicircr cclfifrent , populari adulatioiie did:us eft lupiter. Hoc cognomento vir arrogantiff ingenij dekdlatus , mfolentius vfus eft eo pro titulo. Tandem Agefilao (cribens, lit- teris hanc pr^en-xit falutacionem: Menecra- •W?»*^^^ tes lupitei Agedlao regi falutem • Rex eo • ofFenru^ praceniio nihi! vltra legeredigna tus eft.fed refcnpdc iu hunc modum;R.ex' Agefilaus Menecrati fauitatcm . arguenf liomiiiis infaniaih.Nunc ad alia . Garrulitas. EMBLEMA LX X. V 4 3ia Andrc^ Alciati. V I D matutinos Progne mihl garruta fomms Rumpis y ebHrepero Daulias ore canis ? Dignus Epops T ereus , qui maluit enfe putare , ^uam linguam immodicam Hirpittis erucre^ C O M M E N T A R I r. - 1) I c T V R A , hic reprjcrentatur, JL homo fcilicet humi recluiaciis & dor mitabundiis.ruperius vero hirundoin fuo lureo,quod fub trabe fixit opere, iion fa- tisfacitad meam faliuamimagis placetii- la,quam editio Lugduaenfis habet.Quod fi nodum in fcirpo qua^rcre fas (it, fic ego AUa pim crfiugcicm. lu cubiculoaperco hominem Sl:ira. i^' \^0lo colIocarem,ibiq; hirundiucm auc circumuolicanrem , autextra nidum refi- dcntem Cin nido flquidem pleruuq; con- ticefcitj exprimerem.-Ec quia Alciatus hic proiure poetico hirundinem & lufciniam confundicjidem in pidura imitarcr,& fo- lis inarbore rcudentem lufciniam affingc rcmi nam fic quoquegarrulicas importu- nior notaretur, Ad dclignandum verd cem pus matutinum.SoIis radij c fummis mou tium apicibus promiijentes (\t habetedi- lio Roiiilliana) mihi iignoellcnt . II. I M I T A T V s eft Anacreontis Odatn Chara- «J" ;;(CA/J^cVot, quae fic habct : ^erhuttis Se^eif To/wViy , OgA«? hoL^m '^tthi^a , E'X.HVOf , i/.^ipl^co i Tl uiv Kcthm oVHpav y^TTopSpIoua-/ (imcu$ k'0nptsdL7dL5 Bci^vk\sV j Ad vetbum ficfoiiat.- ^id nbi '^jtsfaciam, §lutd tibijoquajc hirmdoT 1^6727106 tuof leues Vnabreptas forficerefecem i Autpotius Diternam hane JLinguamy vt Tereus lUe, demetam? ^luidmihigratcs fomnos l^ljitHtinPS vocibm I.ripHiJii Bfithyllum? Kandem fic Latijs numeris donauit H. 5iephanust ^luibus loquaxyquibufnam Te pleciam hirundo poenu ? Vtrumne vvs volucres Alas tibi recidam i Imamfecemve Unguam Tibi quod ille Tereist . Teciffefertur olimf Nam tu quid ante lucem Meas Jlrepens ad aures , £ fom7iijs beatus Mihi rapts Bathyllum ? Minos vero fic : §luafnam tibiparabo Banas, loquax hirundof Tenhas tuas recidam An forfice has volucrest Tuam fecemve Itnguam , Olim vttibi ille Tereus f Nam mane giTrriendo Gratum mihi foporem , Meum rapn Bathyllum . Eiufdem argumencieft lib. i.Epigr.Grar» cor. eipytVTeipiis hexaftichon gallo indi- gnantiSjVC apud Luciauum Micylli,qu6d eum iraportuno fud cantu excit3tuni,fua uiinmolbmno priuarit ; tdeoquemalum illi imprecatur.Hic autem hirundinemob iurgat,fomnos marutinos auertenrem,fuo que importuno cantu dormientesintertui: bantem . Sandius cenfec fermonem ficri potiiisad Iufciniam;idqj probare conatnr ei c^hhzto garrula^ vt mfra fio loco di- cctuf. Scd adintelligentiam Emblematis, & eorum , qux didu ri fumus de Prognc & Philomc]a,fabuIam de Tereo prsemittc- inus.quam muhis verfibus defcribit Oui- dius in fine (J.Metamorph.Tereus itaque Rex Thracum fuit.qui cum Pandiouis Rc Tabul gis Athenarum filiam, Prognem nominc, deTcr duxiffec vxorem,& poft aliquancum tem- pus ab ea rogatetur,vt fibi Philomelam fo loiem videndam accerferet , proferlus A- thenas dum adducit puellam , eam vitia- uit:ac ne cuiquum fcelus indicaret,Iingua illi ampucauic, fovorem pcrijlfe coningi Emblemata» 3^5 III. e metd' orphefi '■ognes * Philo' eU dt' ones . Hidij^ \ rui^. affifmans. Illa tamcn rera in vefte fao cruo redefcripcam mxCit £brori; Hm non fecmes liceat mihi rumpere fomnos . Statius i.Siluarum : Et matutinos abrufere murmure fomnos . Vrogne] Hirundo . Videtur autem hic nofl:er Alciatus Prognen cum Philomela confundere, cuius linguam Tercus abfci- ditjcumei viip intuliflet, non aufem Pro- gnas vxori. Num vero Prognein hirundi- ncm mutata fit,vel in lufciniara . Gr^mmatici certant y ^ eidhuc fub iudice lu e^i . Ouid. 6.Metamorph.vbi fabitlamnarrat, etfi non exprimat , qua? illarum in lu bi. iHam,qua:veiu hirundinem mutata fit,in- quitenim : ^endebant peytnistquaru. petit altera ftluat, Altera teBa fubit» neq^ adhuc de peSiore \ cAdn Exct/fere netA , fignataq, fanguine pluma en . attamen t. Faftor* Prognen in hirundincin transformatam canit : 'BaRimurycm verts prAnuncia venit hirudo, Et metutt ne qua verfa recurrat hyemsl SApe tamen Vrogne ntmium properafie que- rert^ : Vir^; tUQ Tereusfrigore Utus erit . IJem rencit Seruius,cxplicans illud VirgU li) carmen cx Ecloga 6. illt Philomela dapes r^uA dona pa- rarit . Atqui^ii^uit ilIe,Progne hoc fccit,fcd ab- Martta" lt4.- utitur nomine, ant iJIi impiitat > propter quam favftum eft.Probus verocundem lo- troht . ctrm ejcplicans Prognen in lufciniatn dicit transformaram. Martiali';.& communior opinio Philomelam in lulciivam muratam a(Ierunr,(ic enim ille i^.Epigram. Tlet Fhilomela nefas incefit Tereos\^ quA Mtita ptiellafuit, garrulafertur auvs, C;:eterum non defunc,qui contiaiium feii tiant,& Prognera iii Jufciniam , Philome- lam in hirundincm mutatam alferant ; rt Tzctzesin Ghiiiad.Statms Papinianus; Non ftc Philcmela penates Circuit ample^enSianimamqi'tn' pignora tranffert . Et loanncsGramraaticus in Hefiodicota mentario fcr^ in fincjnquit:»^ ^pcKVH d))^ S^cov yeyovvla, rov iTvv oS^vpercu , /xjfAA Si ^K/Sc^v , Tiifiivf ^(pn^t , fJL^i (^tdffiLTo. hoc eih Et Progne irrlHfciniam commutataltyn deplorat, Philomela aute in kirundinemyTereti.Sfinquittmihi vim i» f«//>.Idem Ouidius ipfe {ecutus,ad Liuia Statij . loflK.GrM matici , de morte Drufi lufciniam intelligit, cui tribuit filium , & in vmbrofis filuis com- morari d cit: vudc colligunt hanc ante fuif fe Prognsn : Talts in vmhrcfts mitu nunc deniq-yfilups Defiet Threicium Daulias alh-My^, Idcm cxprcflius alibi : Sola virU no vlta pritM mcefiijfima mater * Concinitlfmarium Dauliai ales Ityn , Gabriasctiam Grascus fabulator Ityai fi- luim facit lufciiiijc.CatuIIus eode modo.* ^ualia fub denfis ramerii concihit vmbrts DauLtas abfumpti fata gemens Ityli . Ita & Horatius deProgne Ioquens,quam nis non cxpteflbnomiiic , [\xkimx tameiv fimilem dicit : Nidum ponit , Ityn fiebiliter gemens Infelix autiy CecYopi& domus JEternum opprobriitm,quod male barbar^ Regum eifvlta libidtncs ^ Omnium apertillime id raanifen-at Mar- cus v^arrodicens: Lufciniola faliquipcr- peram Ugmii Lufciola^nsivn ipfius Varro- nisautoritatc conftat in libris dc rcrufti- ca,cantatrices Infciniolasappellatasj qucd ludluosc canere exiftimacur,. atque eile ex AtticaProgncfadaauis . Sed quidopus raramultis? vidc quid hacde rcdirceptec Ccelius Rhodigin.lib.i5>.cap. z6.Iacobus Bononie.& P.Nannius6. &IiIceIl3n.anno- iauoii.iu Vir®il. iicccnina videoquam (Ic Ouidif al tera . Gabri£, CatuUi . Horatij , Varront&z, 3^4 Andrcae Alciati Bimido garruhM Birundo r.irrula . Auiit can ti/U t t co- pefcatur . Daulias . necefTe quasftioncm h^nc Inter Gramma- ticos controuerfam dirimere ; vt ueqj va- cac luic adducerequ? legnntiirapiiJ Thu cydid.em lib,i.TH? ^t>^^prf,^w?,Paufaniam ii) PhociciSjStrabonem lib.i.& alibi. Garrula] Hoc epitheto Sandius proba- re conauujhocloco delufcinia fieri men- tioncm,cum de ea dicatur, cantare fimul noBe dieq;poteJ}. Dudus pra^terea veccii prouerbio,I>^«///f cornix. quod ingarru- Jos Sc canorosdicitur, & de lufciniaiutel- Jigitur.Martialisetiam garrulam illara vo caCjloco pauioaiuccitato. Plinius quoq; cantum lufeinias ^arrulum vocatlib. ic. ««p.29-Citatdemum adagium ,LufciniA tdeeft cantioScd meo iudicio, paruni con- iiincit,cum idem rhcton etiam hirundi- »1 tribuac Maro 4.Georg. Carrula quam tignts nidum fu^endat hi- rundo .. Adh^c hoc cmblcmate tangiturodiofa gar lulitas, at garrulitatisfymboluai cfle hi- rundinenj coftat ex Pierij Hieroglyph lib. iz.Cantum a«tcm lufciniaequotusquisq; eft qui potiusjftudio &Iaborc accerfat.nc- dum aiierfecur.Deniq^ poftiim &€goada- gium adducere ex Ariftophanis Ranis,qui riugacioneni nihili Muf&am hirundinum vocac.Huc fpedatillnd Hefiodi : 701' cTg y.iT o^^poyoi] tavJ^io vU C0p70 §^em mane gemens Pandionts txcit hi- rundo , Vbi inteipret£S c^9/)0^o« eyponunt,clamo ra,JK naucem dilucuIofi[ei)s,cum hirundo totaclamicet die,nonantcm mane tantum aut vefperi , vcluci facic lufciuia . Eidem Hefiodo KcoTihK» i\ ^htJ^cdv dicicurpio- ptcr garrulicatem , vnde Poeca is x«t/A- ?\.i^o-ci foimauic ncaTihKm enim garrire cft, eoq; cognomenro ales hxc apud Ana- creontem & Simonidem appeilatur . Somnos rumpts] R efricat mihi memo- riam hiftoria ex Pjinio lib 55. cap.i i. Le- pidusin Triumuiratu quodam loco dcdu clu^ a mag-ftratibws in nemorofum hofpi tium,iTiii)acicer cum ijs poftcro die cxpo- ftulauit.fomnum fibiademptum volucrii concentu . Ac illi draconem in longiftima membrana depi(^um circumdedere loco, eoq; reriore auestum filuifle narrantur , & poftea coonitum eft ir:ipofte compcfci . Daulias] Daulia,DauIis, vel etiani Daii lias,pro lulciniacftertur a Poctis,qu6d in vrbcDaulide (qnae quondam fuit fub^l^ tione RegisThracix.PIin.lib.4. cap.3.)in auem fui nominis transformata dicatur a Poetis . Ouidiusi.Mctamorph.& Prou. Daulia cornix , Dignus EpopsTereu4, &c.] idcft, mcri- toin Vpupammutatus, qui maiuerit lin- guamxefcindercquam omnino auellerc . Vpupa auis militarcra quandam criftam in capite rctinetj& quali adhuc filium qu? ritans,has vidctur ingeminare voces T?,id c{i,vl/i,vl>i:hinc Epops dida , Lati- nis vpupa.Dequa Pliuius lo.capdp. Alij in accipicrem mutatum Tercum volunt, vt Higinusfabula ^j.SoIinus: In Senienfi regione , non longe a Flauiopoli colonia , Byzixoppidum , quoudara arx Teici rc- gis : hinc i.iuifum hirund nibus , & dein- cepsalitibus illismacceftiim * Anteacjuila rexauium fuifle vpupa dicicur.cuius emi nentise noobfcur. infignia reliqua confpi- ciuncur : cnl^am enim habet plicatilem , qnascum erigitur per longitudinem capi- tis,refert firailicudinem diademaris regij : adha;c Iongo& acuro roftio ranquam ca- fpidearniaca exeicer cyrannidem inauicii Jas. Hinc illud : Rex fueram ; fic criHa prohat-^fed fordida vitct^ Immundam £ tanto culmine fecit aue^ Aic cnim D.Hieronymusin ca.y. Zachar. Spurciftimaeft auis vpupa,femper in hu- mano ftercore commorans , ex quo & ni- dum faceredicitur, & pullos fuos de ver- inicuiis ftercoris pntrefcentis alic.In diui- nisetia vpupa fymbolumexhibcthominis vitijs dediti. Pierius lib. i^.Hieroglyph- I>utare] Prxfcindeie . Mctaphora a vi- ribus &arboribus, in quibus fupciilua & inutilia refccautur . Stirpituieruere] fundirus,radicitus euel lere.Auem porj 6 philomelam fverba hint Sandlijj liugua carere pro certo affirmare poftiiin, nilimeoculi faliunr.Nam diebus «bhinc paucisjcum h*ec fcriberem,amicHS quidam meus mihi commonftrauit philo- ir.clam in cauea conchifam,quam cum in- deexrraxiftemus,pertenue veftigium lin- gux vix potuimus repcnre : quaj res non paruam mihi pra?buitadmiraciofiem,tan- tam inelfe huic auicul^e fuauicaiem canti- lena:,& vociscrifparjoncm,nuIiam tamcii lingurnj.quaid poftit mcdulari,nifi fort^ cam in gucture habec abfvonditam. Vnde 11011 Vpupiu Vpupa lim rex, Vpupi, fymholii Tutart Thilcnh la lingi- caret . Embleraataj . 3 1 y non abs re fTnieriint Poetx Philomela? pr^ ciramfiiiffclinguara.Vide Ariftot.^-dehi- ftor.aniii.cap.i^X^onruleetiam PJitmim «loco ciuto lib. lo. cap. x^.qui ingenium cxercuic m luxuriofa tantillaeaniculx de- fcripcione . IV. T o R Qj^ FT VR Emb^emain eosma itrruli ximc, qui odiofa garruktace rationis ino- ^iofi im P»a'^ P^? '^^ ^errc fatis arguunt, vt Progn« ^r/««i- abfciila luigua in hirundinem garritu ni- if , mio iiifignfm comnuuatai eos flgnificet, qiii ra.)ier]tia2parum , loquentix niultum haHent.Et fane vfuucnirc folet, vtloqua- cioresfere uuc, quibus eft rationis defe- dus, quara qui prudentia & ingeni j viri- bus anteftant.-cLim apud graues & fapictes quofque viros lil^ntium commendatifii- mum, verborumque parfimoniagrata fit. I Extatapud Ariftophanem de Cleophonte I quodam garrulodidleriura "Ex cumi labrts hirundo Thfmict' infirepiti Qmo fpe^flat prjeceptum illud Pythagori- cum : ofjLeopo^la^ yiKiS^ovcti fjj) '2)^v . id ti\.:Hirundinesfub eodem tecio ne hahects, Quod D. Hieronymus & Cyrillus cum Anftoteleconfentientes intelljgunt, abfti- nendum cire a cofuetudine & commercio garrnlorum & fufurronumj quam quide l!loria fententiam corroborat Ajexandri hiftoria, ^exan^ quem cum quicfccntem hirundo qu^dam t'.^ magnogarritu fupracaput volitansimpor tune niterturbarct, Ariftander Thelrnifeus pro domefticis,qui Alexandroinfidias pa- rarent,accipicdum interpretatus eftjquod cuentus poftmodiim comprobauic , Ale- xandri AEropi,quem cxamicorum nume ro ThelTalis equitibus prjcfecerat , cofiUo patefa^fto-Hiriindinis quoq; garrulitatem notauitfuis liambis Nicoftratus : ^VT^ 0povHV '7retpei^iiy.ov,a,t "^^htS^ovt? ihiy^^ovTou vixav j»f /V toV ei- TTHV '7ToKKa.yiCjTA y,^ptct. Non efl eiufdem & multa^ opportuna dicere. Yid^as ta- men Arabicos iftos tibicines,jErcDodon?o loquacioresjinconfelfu & congrelfu fapic tum garrulitateipfas columnasrumpere, GarruU dum ore efFrasni fenfuum elFutiunt inuo- reprehejl, Iucra,& verborum fefquipedalium inftre- punt voluminibus, ac vocum turba; atq;; vitio Pifoniano chp!i loquinefciant, taceie tamen haudqueunr, qui fibi nihilominus acuti Scarguti videntur,etiamfi fint omni piftillo obtufiores. Hi fane fi rantum ia loqucndo nioleftias caperent,quantaalios afficiunt, non vtique longos traherent fer- mones.GaTrulitatis vido non obfcur^ iit- fimulantur a )PIutarcho tonloies , nam Tc-nfn^^yq^ funm cor edit > macies ^ palhr habent , Jpi^ofa^ geslat Tela mann ; talis fingitur InHidta . Videt lntU4 edentem Vipereds carnest vitiorum alimenta fuorii, Scd alia fortaire ratio coramod^ reddi po- teft,Tipereas carnescdic Inuidia, quod a- lienismalisgaudeat, ijsque pafcatu r : (id vitium Gfa:cis appellatur iTnyAipiKeL' kIa) vel id dicirur,vreiusperniciesoften- daLur,qua:enim venenata vcnenis aluntur animalia,exitiaiius venenum habeut . Pli. nianum illud rCvflc cocinit lib.z+.Sed quis insenit il la,venena fcilicct,pr^ter homiuc ? Dcindefequitur ; Quid? non, & homines quidam ad venena nafcnntur fatrahomi- num,ccu ferpentium lingua vibractabcs- que auimi contravfla aduric culpantxum ©mnia, acdirarumajitum modo ccnebris quoque & ipfarum ne^flium quieti inui- dentium gemitu,qu3e fola vox eorum eft, vt inau^picacarumanimantium vice obuij qucqi vetantagcrc, & prodefTe vitaj, Jiec vlhim abominati fpiiitus pra^mium noue- ie,quam odiffe omnia . Cuiq; dolent oculi] Hinc illud Maro- iiis de Liuoie : Tc^atur gemitugraues dolores» $H^pirat.,gemity incutitq-^ dentes , Sudatfrigidu^t intuens quod odit , Sunt qui oculorum alfeftioni liuorc per- /imilem faciant,& re^iirimc qiridem: llli quippe lumen clarius ferre nequeunt , & ad om nem fpl cdorcm caligant i quod idem eftinuidiaj proprium. Vnde puto di(flam inuidiam zhin, quodaliquando fignificat valde:& Qu^ia qui inuidentia labo- rant , femper animum & oculos in eum , cui muident , habent j ex quo taraen nou nifi tormcntum hauriunt , quo maius Si- culi non inuencre tyranni, vt eanic Ho- ratius . ^&qifuum cor edit] Alluflo ad Pro- uerb.Pychagora2,Ci»' ne edito.idcdiDCCU ris auimumexcrucies : vel ad vocabulum f«r/«,qua: quod cor vrat,veledat,dititur . Cicero 3.TufcuI.ex Homero illud de Bel lerophonte citac ex veterum nefcio quo: I^fe fuum cor edens,hominumve/ligiavi' tans Similes Maronis verfus hi Torquetvifcera carnifex cruentw \ Vefanos tacite m»uet fwrores . Intentans animofaees 'Krinnyt LethaltSyTit)iq'^vultur4htus ' femper lacerat,come/lque mentem. Sic & Petronius Arbiter : Cui vultur iecur intimum pcrerrat , I.tpe£ius trahitjntimasqi fibras, Nan efiqucm lepdi vocant FoetA 5 Sed cordts malajliuor atqi Ihxus, Quo fpciflac dit^um Matrcx Alcxandri» ni,qui aenigmate lufitandoaiebac , fe hel- luam alere.qud fe ipfam abfumereti^npiov Tpi^peiVjOTnp cLUTo icturo iadloi. quo figni ficabatquorundam inuidiam,quiimprobc & ignaue dolerent ob profperos fuorum laborum fuccefliis.RetuIicEuftath.i. O- dy(r& Achenaeus.Seneca lib. Depauperta te;Intcrdum non licetefle palam miferos, fed lutcr xrumnas cor ipfum excdcnres . G raici dicunc S^AKVs^^cUyVQl 7m KetpJ^Uv J^aKH^ «Tct^cfgcrd-a/jCiim graucm & moleftam ani ff^cu . mi folicitudincm fignificant. EtJ^etKt^u- fjLOi eiTi),noxa antmum mordens , vt Ho*- mcrus Iliad.vltimo : ._.Tg'o y.i-^^tf cJ^vpofjLiyofi^ei^vajf ffiw iS^icu Kpet^htvi §^oHfque lamentans & mcerent cor tuum exedes ? g^am macies] C\c Ouidius : Macies> ^.^^Macies in corpore toto . pf^n^y Infeux miicies renudat offa . Xt pallor habent] ideft,macics & pall©r totam occupanc. Ouidius : Pallor inore fedet 9 VirgiUus : Fallor terrihiles gentu cotorat . Spinofaq-^gefiatTelamanuj Hoc refc- ^^lidi- rendumcftad aculcatam inuidorun ma- ^^^f*^^ ledicentiam.Siquidem »idi » Zffundit mala lingua virus atrum , & perpetuo carpit,quod alTcqui nuquam potcft.Ad id le/pexitOuidius, cum ait; Indoluit,baculumque capit , ^uem Spine0 circum Vincula cingebant . E L E G A N s Inuidia» dcfcriptio ex ef- I V. feClis,adiundisqi quibusoftenditur cnm» InuidiA qni laboret inuidia,virulentis cogitationi- effe&M bus pafci,aliorum profperisfucceflibus in gemifcere,animum ^oerore conficerc,cor pus macie& pallore coiife^um rcddcre, aculcis Emblemata_j . mdum ri re!}o aciilcis maleiicis atios infedari . Nnllum cnim vitium inni iia peiie vetuflius eft,auc homini damnofius& cffeMtius : quando- quidem nclim quibuslibet alijs confcra- tHr,infpiciemus inMidiam aio. Obftapucrunt hocdiD iiiiiidiaomuia piaiora & plemo» toCHi „ Ti vid«re facic?Q^iid antem ocalismagit prsefcntaneum , quam vt vis ipfavidendi maior reddatur atq; ve^eci^r ? protulitq; ftatim Ouidiaiios vermsex i. de Artc a- maner,qadd eum,inquoeft, ca^jqwam vc. ncno proprio afficic,uerdit,abfumic,eum- que vUifcicur primum,a quo conccpta dc cducata fueritrquod habct illud: o' Andreae Alciati yliKn^s Ifbidinose violariint. Minime vero fabii- quid lofum ede de Sary ris commeiuum often- Satyris di: Plinius , c]iii illos in fiihfolanis Indoru feritiat . mf^ntibiis in-.ienin tradit , hiimana elfigie animal perniciffimum,vt propter veloci- tatem nifi fenes auta:gri capi nequeanr. Idem Sacyros,quaIes poera; & pnTtores fin gunt.ex capra videiicet & homine permix tos fiii:]"e arbitratur. Videeundem Iib.5.c. 30 lib-7-c.i & I1b-8.cap.54.H0c idem vi- derur fentirePlutarchus in Sylla. Diuus item Hieronynuis refcrt,eiufmodi animal T)e SAiy- a S Antonia Ercmira vifum inter faxofam ro d i>. vallcm, homunculum fcilicet haud gran- Antoma dem, aduiKis naribus, fronte cornibus a- %ifo , fperata cums extrema pars corporis in ca- prarum pcdes definebat.Qu^i de conditio- jie fua interrogatus re'pondK; Morralis e- gofum,&: vnusex accolis eremi.quos va- iiodelufaerroregcnriliras , Faunos, Saty- ios,&Incubos vocanscolit &c. Etpaulo infra fubdit Hieronymus: Hocnecuipia ob incredulitaccm fcrupulum moueac , fub rege ConftantinQjVniuerfo mundo te- fte,defenditur:nam Alexandriam iftiufmo di homo viuusperdu(ftus,magiuim popu- io fpedaculum pr^buit;& poftea cadaucr exanime,necaIore xiUtis duTiparetur.fale infufo, Antiochiam,vtab Imperatore vide ietur,allatum eli Plura de Satyris vide a- pud AElianumlib. 3. De var.hift.& Leo- nicThoni^um I1b.1c.z4. ApudPIutar- ch-in G:^h2,hornines indiem viuentesy Sar,ri i.ioiiuipoi /(^u criArvpiKot Tol^ (iiois eiybfco7roi,^io\\h\(\\noC\s Sl Iuxu diffluen- tibus accipuintur.Jdem in Pericle.-o/ S^.tyri Tvpo/ toj A/ovuirou lipol opSict iy^ovjt Tct 'Br.ccha cuS^oltt , ^vtJLf^oKov .7ov Silis Trp^^iy/jLctTo^ : facri, S-ityr-i B iccho facri erectos hahit mutonest diHi?2£ fymholum potcfl.ztis . ERVCA] Eruca vermis eft,& herba ca- J.ruCi^L^'. ^^^^ virrunsvde qua l'linius Iib.i9-cap. 8. Ali) ilcdiilam voluniab vrendo; alij ab erodendo , quod beftioias omne« corpori inna'"centeseroJat:huiusincondiendis o!»- Ib i.Qum & SiUia- inos, Faunosq^ & deorum genera filuis , & fua numina canquam e ccelo attriburacrc dimus . Faunorum quoq; mentione n fa- cic Cicero j.de Nat beor.& nos infra plu ra dicemus,cumde Pane acturifumusj fi- quidem , vtdotflis placet, Pan Inuus , & Faunus proeodem Aimuntur.Dicirut ca- pripes a pedum forma.Horacius Carm.i. Ode 19. , - anrevs Capripedum Sxtyrorum ACUtfLS , Redimitus tempora.] Capur habens cin- (flum & corooatura.Virgil.in Copa : Qraia ledimtta mitcUa . Ouid.j. Amorum , eleg.p. Vlaua Ceres tenues spicn redimita capillos, In io.AEneid.vbide AEmonide Pboebi fa- cerdote : Ir/fula cuifacra redimibat temporA vitta-» Idem 3 . AEueid. VittirS,cy> facraredimitHs tempora lauro . Immodu&Venervs'] Nam Venusmode- rara.vr naturaIis,non verricur vitio.modo fitlicira. Decommodis aurcm & incom- modis a Venereortis legat curiofus Aeria ]ib.3.cap.8.PauIuni lib. i-cap. 3 ^Celfum lib. I.& Medicos pafiim, mihi h:rc docere iam non vacat . £i? erucafalax.] Frequens enim eius Zruc efus Venerem ftimular. Ideo anridotum i^x. conrra amorem pr^tcripcurus Ouid- ab eruca! vfu cauendnm fuadec 1. De re- medio : Nec minus erucas iuheo vitare falaces * Virgilins etiam in Moreto : ypuprpm reuocans eruca morante. Ec appendicibus Virgilianis : J.t.hidinnfi/^i', quod nonnulli \cni\nt,hirqmtaUire. id eft,in mo rem hircorum falacaim cIunesmQuere & latciuirerquamquam abhircino odoref?- culento alij trahant. NonpolTum tranfili- re quod retulit i^aujfanias de fimulachro Venerishircoinfidenris. ad fignificandam iiimirumcoitus infanam petulatiam.Piau tus Moftel. deimmundo Sc libidinofo : - M te lupiter I>^qi omnes perdant ^oholmfii allium' Germana illuHies , ruJlicHs , hircus^ hara fuis , Canem capra commifid^. Eundem Apuleius vocat, hominm fordi- dum,& hircma libidinefoetentem. 'EtSatyri'] De Satyris pra^ter fupta ci- tatas aucloiitates vide Pomp.Meiam.AE- lianura de anijiial.Orphci hymiiw in Saty- rum,Nara[ero Comit.Mytholog. lib. j.c. 7.9.& 10. w;>MNymph? Oceani & Tethyos fiiii^creduntur.quarum qu^dara coeleftes, quasdam terreftres,qu*edam fiuwiales^ali^ marinsc, alia? ftagnorum prxfldcs . QiiaJ coeleftes putabantur,credebantur eHeani- ma; fptiserarum, quas etiam Mivfas voca- runt,ac vircs, qujeinde ad nosmaHarent. Terieftrium aliaj filuis prrera«t,vt Drya desjaliaj montibus,vt Oreadesj alia: Hngu- lisarboribus , vt Hamadryades^ a.ise pa- fcuis & floribus , vc Naptae. Fluuioruni pra!fldes Naiades dicebantur i ftagnoruni Limniades . Qn2Bfontibus pr^eeffe puta- runt,Ephydriades vocarunt. Vide Mytho log.Comitis lib.5'.cap.ii.& li. Semper amare fdlet] Amare hic mihi vi detureflc veibum peculan-ise, & pto ipfo amote frui, poiii . Sicut pofuit Tercntius Eunucho,interprete Donato: Certe extrema linea Amare, haud nihil efl . Plaucus Bacchid. Stne te amem . L I B I D I N I s foedae exprenilTima fymbola ponit ob ociilos,nempe Sacyru , qui erucam capitegeftet . Eruca quidem (ab vrendo ditlta^ prouocatad Veneiem, vtpote qu^ virtucis fit caiidiftima: . Plin. lib. 19. cap. 8. Satyrusaucem , fiuc hircus (animal falaciirinuin-i) Inxuriam putidam Scolentem dengnat'. Suntenim Satyriad Vcnerem propenfillimi : vnde id nominis di(5Vum putant a quod virile mem- brumeft. Hoc itaqj innuit Iibidinem in affedu ardere maximc, in adu ipfo fcetc- re,&oIentem elTe, vt quemquedb illicitaj Vencris titillationibus fubducat.Depinxi- mus in fuperionbus Superbiam & Inui- diam,age experiatur eciam penicillum ho- ftrum Luxuria , illa fcilicet quasad Pria- pum , impudicuni hortoium cuftodem , ftirpis fu? refert primordia,falaci(Iim3 ma lier,cIoacaIibidinis,,qu2e ficut AEchnafur tiui amoris perpetuo asftuat incendio: pa- tenti coroa, laxa ac pendula, in quafucus coloiis & tind:ura , delibuta vno;uentis & fmigmatearoraatico, Iafciuis& emiftirijs ocuiis,procaci vultu , inflata facie ac fub- rufla, carbunculis fuis condecoraca fcili- cet & fmaragdis,quaies leprxflos protru- dir,autlues Gallica . Infignes gemmula;? Nardo redolent manus, pedus nudum , turgid2emammilla:,compo{itaad lalciuia omnia ineretricio cuItu.Nuuquam ha^c fo la graditur,fateIlitio cindacft.pfalcriie co niitantur &: chorusmuflcus,Vencris pra2- fe rturimsgo in ve\illis , rhed;^ inlidcns , quaro trahunt ad libidinem prcieda: volu X i cres. Amare IV. Symhola lihidinis. Satyri li- bidinofi * LUXUYtA Ideo-j, 3H Andre^ Alciati crcs./lrtni noii ha!>et,qinbiis p«g!icc,arpe vincic & verbis , q'ix ficiu c.Ia pene- trant ScocciJuar. Vas qui cangicur; finc fenfiJ vuliuis.incurabile camcn,tibras enim corJisdepircit,& rvirpic ai ce.icrum vicjc. Gra.iadm difertc ho: Ho:ec Gregorius inMoral cuTi icafcribic: Exquoluxuria fcmel mcncem alicuius occupauic.vix eiim bo:ia cogicari pjrmitcic Suiic enim (icfiJe ria vifcofa, quia cx fugc^elhone oricur co- gitacio.ex cogicacione afeclio , ex .if^c S8. £c qua coadiientia Luxurta Bercules iuxurio . OiS, fiiifle dicaseum, quiciim vi^inti iam fcDc liifec vxorcs.eam fibi raatrimonio coDula- nic , quae vigefimum fccundum maricum hibuera:? Dc his D. Hieron. lib- s-Epift. Ex Uoc hircorum genciC fuicquoquc He- IiogabaIus,iUc,vc Alexander Seuerus aic , non foidm bipedum,fed etiam quadrupc- dum fpurcidimus; is enim mulieres nun- quam icerauic prjecer vx«Jrem.Nec camen viJeo , quidaiaribus in hoc velincmuiie- rcs ceJere. Singulare mulicbris lafciuix e- xeaiphun reculic GauJennUs Merula , qui Auguft.-e Taurinorum vidifTcfe ceia- tur adolefccnculam lacis eleganrcm,& ad- eo libidinis auidam , vc quinq; & triginca virosordinis milicaris ad coicum fcriacim admiferic Auton.MizalJus Cenc.8. Memo rab aphor- io.Me(faIinam fcilicec Claudij Csefaris vxorem vi(5lura,quam Plinius Iib. lo. cap.3 6.fcribic,aHcillam rn Venereura idcercamen e prorcicucis eleclam , die ac nofte fuperade quiiuo & vice/imo concu- bicu;£^ lajfxt^ virii,?iondum fatiata, recef fit.vtan illc.Dehnius porcencofa libiJine excatapud Dionem Cadium Nic?um lib. 6o- & eius Epicomarium Xyphilinum in Clau Jio..NihiI dicam de falacitate Semi- ramidis,Myoni:c,Cyren^,& aliarum pru- rientium focminarum, fola mihi agmen du cat Quarcilh Perronij.cuius didum ille, etferacam mulieris Iibidmem, & pafliuam profticuci pudoris nundinacionem exc- quens , ita concinnauit : lunoiicm meam (inquit Quartillaj iracam habeam , (i me vnquam memini virginem fuilfe.Nam in- fanscum pacibus inquinaca fu£n,& fubin* deprodeuncibusannismaioribus mt pue- risapplicui , donec ad hanc aJCacem perue- ni,qua fcilicec Cvc eft in prouerbio) tauru ferre poteft,quae viculum tulerat.Sed por tentofa ha^c libido me quoq; in vcrborum luxuriem traxit.De(ino,vbi cum Vencra- bili Beda cxclamauero:0 excrema libidi- nis curpitudo.qua: nou foltim njcntem ef- focminat , fed corpus eneruat; non foltim maculatanimam,fed f^dat perfonam.Om nenamq; peccatum,quodcnnq; fecerit ho roo.cxtra fuura corpus eft;qui auccm for nicacur, in corpus fuum peccac . Sempcr illara pr^eccdunc ardor & peculaucia,fem- per coraicacur foecor & immundities,fcm perfequicur dolor & pcenicencia . mi. Heliog, balits . LafciHt puelU iufdat/. MeJJah HA . ^)uarti l^ctron ExcU maho Luxtt" Emblemata.' Luxuriofomra opes. EMBLEMA LXXIII. V P I BV S aerijs , fummig^ crepidine faxi Immites fru5lHs jicus acerba parit : ^ijids eorui comedunt , quos deuorat improha cormx^ J^ui nthil human^ commoditatis hahent . Sic fatuorum opihm parafti^dr fcorta fruHniuj, Et nulla iuHos vtilttate iuuant . COMMENTARII IN cacliminc arduo montis cxprimicur arbof -caprificus cum fuis gro/fis , ad c]uam cerratim a^uolanrauesjmaxime vc- ro cornices &corui.Embismatis titulum San*5lias mutat>& i^^omii^dt^OYnm opes. Aut pro luxutiofis intelligi vult effufos & prcdigostSc tunc aljo loco cenfec collo candum Emblema . Hoc exapophthegmate Diogenis fum -ptura. Dicebat cnim,eos,qui profuse & krnatit. tcmer^ boiu decocjucrcnt in lebus Yenc I. hs JEm reis,conuiuijsmagnificis,& id genns ahjsj arboribus eflle fiiriilcs in montium cacu'- mine nafcen.ibus , quarum fruvfius homi- bus effent inutiles,a vuJturibusauc coruis deuorandi. Aiguta hSc Diogenis fentcntia rctnlit in Paraphrafi Menodoti orationis iTTirAi Tfc;)^:/£tf Galenus.his plane verbis: Loct*s Ga 70)V K^ny.VWV JVKOU^ tilTHKdi^iifV dv7lif ' Andreae Alciat: Ti 7e«;^pw/x«fc7£t , ixiiS^ivfxiv o^psKof Svv Kpijv^v vS^ciuuivot TTpoj^iv, eTreiS^etv fJLijKiT i/CO(TlV VdCOp, CtVCtCVpctlJLiVQt 'TrpS" fftp^jt . Qnx veiba Cic fe liabeiu;Prdixit . Sic Virg.4. Gcorg. Kupe fub aeria deferti ad Strymonis vnda. Scd nota acumsn & artificiuni^nam rupes feu faxum , cft imperiti &.ftoIidi fymbo- lumjaer^pro ventofo poniturjcrcpidojpro foriunae fummo gradu. Qua e rgo ratione dcgantius expnmas diuitc impcricum& glonofum ? Hrepido . Summiqi crepidinefaxi] Crepido fecuii * " * dum Vallara cft ora terra , quam aqua a-l- luic ,cx hoc appeMata , quod ibi aqua al- lucns crcpat,cum currit,aut vndas appel- lit.CoIumel.lib 8.cap.i7« Sic enim maris attocitas obie^Sii crepidiais frangitur. Pcr Trucitn immitn metaphowm vero & pwtei cxtremam o- ram,qua:ad puteam refpicit,vulg6 ospii tei diiflumj &omnem eitremitatcm fole- mus crepidinemappellare. Dicitur criam crepidoabrupti faxi altitudo , vtaitSer- uius,veIora praecipitij. Virg.io. AEneid. Torteratis celfi coniunSla crepidine faxi , quem locum hic videtur imitatus Alcia- tus.Item crepido dicitur cditioris cuiusqj loci altitudo & cxtremitas,quam mendici infidere foIebanc,vt eflent magis cofpicui. Seneca.-Qu^iscrederetjiacentem fuper cre- pidinem Marium,aut fui{fe, aut futurum confuIem?Ponit Minos huc •iO.KpoKctp^oSt^ arbor diciturin cacumine autextremofru dificans.Sed videtur mihi deceptus,refpe- Minesd xitenim ad locum & fltun\ arboris,dequo cepttfs, Mcagitur.-atqui AKpoKctpTros eaeft arbor, quse fert frudtum in cacumine & apicibus ramorum.Id vero quidhicad rem? cum ea arbor etiam in plano polfit confifterc ciuIibetexpo{ita . Immites frtiSius] crudos,immaturos,a- ccrbos,;c£fcjD^KV*^6fc/5:rtf?.Sic Plinius,immi tiaadhuc & crudapoma vocat. Horatius i.Carm.Ode j-.Vuam immitem appellat. Eofdem Virgilius \oc^zferos, Georg.i. "Bruciusq-yferos moUite colendo, Et eleganter Lucretius lib. 5. Frti^usq-^feros manfuefcere term Cernebant , Fictfs acerba ] Caprificum intellige ; qnXidQO acerba dicitur, quod frudusip- fiusminquam maturefcat-De hac Plmius lib.l J.cap.i9- §luos corui] improbi quiq; impoftorcs, Corui hominea; nigri, id eft , moribus infamibus & pcrniciofis pra^diti, quos fugiendos elte monuit Horatius : Hic niger efi , hunc tu Romane caueto . Coruum autemefte impoftoris hierogly- phicum rcftatur Pierius lib 14. Improba cornix. ] Id cft , inaufpicata , Cornix quam Virg.finiftram vocat inEclogis;& ihattl}i improbam i.Geoigictmx gtandem pecuniam ckmerebat^conuentusq; adeam ditiorum hominumcx omni Grazfiia celebres erant:' iieque admittebatur, nift quidabat,quod popofcerat : pofcebat autcm illa nimiam quantitatem. Hinc natum illud frequens apud Grxcos adagium;/en fenilesannos pcrueniur,Veneii fpecalnin ^peculnm dicant.Aufonius Gr^ecum Plaronis cpigra dicare^. ma fic vertit : Lais anus Vi^neri Ifeculum dico: dignum habeat J^o JEterna Afernum forma miniJferium, Atmihi njdlus in hoc vfus , quia cernere talem , ^lualis fumynolctqualis eramynequea . Idem inuenies apud Thomam Mortim . Neq; hoc Poeta; alicuius Itali,fane elegan tis.diflenrir .* riHafi Kicolofa Dentrvn fpecchio , ch *vn di VeradOi* uant^x A la laida Bertuccia effer fembiante : Ahi veloci anni {diffe^ ahi lieue etate « Come tofio paffate ; Uier cre^fa egiaUa hebb'io la chioma » hor haggia Ctelfo e giaUoilvifaggio , Hier fui con quefla vifo Cagion di^iantOyhor fon cagion di rifo . AEgfe feruntenim rugascontradtas,amir famqueform^e gIoriam,quam diu in fpe- culoerantintuitaj. Hinc Ouidianumillud j.Trift. Cum^ aliquis dicet:Vuit hAcformofa. do* lebis , Et ipeeulum menda^ effc querere tuum, Idem fere au(5lor de medicamine faciei : Tempus erit , quo vos Speculum vidiffe pt^ gehtt y T.t veniet rugis altera cftuffa dolor . Id & attingitad Ligurirm Flaccuslib. 4, Dices heUtquoties te Speculovideris alterii: ^A mens efi hodieicur puero non eadem fuit > Defpeculo multa pafllm legnntur ; fuit speeulum enimilliid anathcma Vencris.Philoftratus anathe- Iconibus. Ideoq; Triron apud Apuleium ma Vent Vener» fpcculum prasgeftar in pompa. A- xis, mor,Yt ait Euripides , (piKH •Aa.T0'7npA rjjt xo^iK ^etv^to-iAciTctJtmat fpecula,^ cri nium ruffationem. Apud eundem Elcdra damnar formse lenocinium vfu quaefirum fpecuIi,inmatreCIytcnaueftra,abfentema rito Agamemnone : H" ^etV^OV KetTQTTTfiOV 'TrhOK^^OV i^HT' flauos orbes crinium ad fpeculumfiti^ diose componebas . Sed Sc Ouidius, teueroium do(^ioramo- tum» 33 Andreae Alciati ^c/ttpere ^dmijfa iiim,eleg.i4.Ub.i.a(J dSiicam : ^^id 7nale compofitos quereris perijjje CA- piUos ? ^lujd speculum mceHA ponis inepta fncinH : - ^^uid fcalptns] Scalptiis idcm eft: quod rculprusjimo rcalpere,& non fculpere,di- ci debere audor eft Diomedes. Hiftoriam iam ex Paufania commemorauimus . ISion aliter capfos, ^c.] c6 quod fcirct inefcare &:capere miferos amanteS' Vir gregis eff aries ] Virum gr^gis ap» pellatarietem , vt primo Transforfnatio- inim Oiiidius : De grcge nunc tibivit de grege natm habendtis . Virgilius eciam dc Capro: Virgregis ipfe caper, & in Georgicis : ^luem leger» ducem , pecfiri dixere ma- ritum . Vide Macrob. lib. ^■.cap. 6. Hanc loqucndi formam vfurparunr autTiores ccrte gra- iies,vt mifrura feciam Ciceronem,qui ora tione in Pifonem^admiftarium pro hominc immoderatse libidinis dixit . Papiiiianus e- nim deadmiftario tauro : flahuliq'^ maritm. Et .Sahiianus y.de Prouidentia;Hi vcre vt emiflarij equi,non ad paucas tantiim, fed penead omnes vernuJas fiias,id eft,adgrc gespropiios irruebac,& in morem corum pecudum.qui maritigregium appellStur, • fcruida: libidinis dcbacchatione graJlanres, in quamcumq; eos piimam fceminam ar- ' Addidit vt capiti cornua hina fuo ; TaHit amatorcm Bans fummo in Uttore fargumy In lacjueos f mi quem gregis ardor agit . dL7^CU TMV dityCOV 'TTO^VTIV i^CtKKO' lAiVOty Y^UT^t ^TritVVTtOVTe^ dhTlKOtT»' VdLKKcoi ' Vil^^OfJ.iVOlji^i C^lffO Toli KV- fxeto-tv, GfJLCOi tTh Toiv Aiycov cV/x^T^ i)^(TtV etlTSi}a-tVy^ up' tlS^oviif 'TrpocreKSeiv ^tt' eiu' Tcti CT-STeuS^isa-tV- i-TTH TOtVUV ^TA 'TTpOtl- pnfyjvct S^v^iccoTii ^7tv , coV tto^^^o-iv , i)t T6TC0V dKis-KovTcu . ctKiev^ yzp ctviip cuyo^ S^opdvidLvTov 'Tsi^tdLfj.TrtyH a-vv d.v- T57>- Toli yApdL7t S^dLpHTilf dvTil^ , Act/x- /2TOV g'-5r/- 0iiKiV(OV C ^ilpcLTl]?- TV^ dtypct , HTdL KdL- TdLTdLTTH TVf SdLKdLOJ»^ Vp' ilV OtK^tTtV 01 fsrpoH^iifj.ivot > dtK cinSlii4 villofA tegmina caprA. Addidit vt capiti ^c.] additis capici duobusquafi cornibus; nam ftulti aman- tcs induunr & libidinemhircotufnj &fcAn quod capra quafi luxuriofam atqjolidamabhorrerenc ? An quod canquam morbidam cimerenc? Ca- pra cnim morfu peftilenti maximc no- cec,fiquidem germiua perueftigacqux a- uidilfimedepafcitur : fic meretrix adole- fcentiiepotiffimumcnpida eil, nimiriim ajcasea eft,qu;Bob imperitiamfaciliusde' cipiacur. Vndenon illepide Nico Accica merecrix tf/f ,id eft, Capray cognominata cft, quodThallumadoJefcencem , quiiii Atcicam mel&caricas cmpturus aduene- rac,3bliguri/lec. Qbfcoeno cctptwi amore perit] Imitatus &mutuacus eft illud Ouidi) z.Faftor. ^.^^CAco captm amore fmit . vbi dcTarquinio jamore Lucretix capco Ioquitur»De n qui vtillicitos excluJir eiufmodi ignes,fic honeftosprobatraicenim : Si quis amat , quod amare inttaty feliciter ardet ; Gaudeat,^ vento nauiget ille ft4.(y. Sed hodie,proh dolor,fceleracos & libidi- nofos plerosqi flagiciofo foeminarum amo ri fefe taquam in Teruicurem deteftabilem applicantes,randem infidiarum reti turpif fime capi , &ad omnium fortunarum, fa- ma2,honoris,atq; jpfius vita*perniciem ruc re,& fubito pra^cipitari videmus . Recfle Plantus meretricem inarifimilem facic,v- biincautiomnium facultatum faciutnau-- fragium.Huc fpedac dicT:um Archit? Ta- rentiui apud Platoiiem ; ii(tovi} J'& AiAp ^iA- Kcov Efca malorum volHptas:c\\.\2i vt pifces Voltiptas; hamo, fic homines omnis generis & astatis efca ma*^ capiuntur. Hinc macaionicc qaidem,fed lorum , vere & ferio iocatuseft ille.quisquis fit , qui cecinic de fraudemeretricia : Vtilt inuenem y Veneris propter fmorz.are' hruforem : Vult brauum , propriampropter defendere- caufam : Vultq; fene,reliqutspro fouuenire hifognts . Atq\ in malhoram mittit finaliter omnes, Has tales miratur Apaleius;Quantas,i n- Apu^ quit,latebras nequiftimse mulieres profua leius libidiiie comminifcuntur?caIIida», proca- ces,temerariaE, & ad flagicia peraftutula;. 5edaufcuIcemus,obfecro,fapienti(rimo 5a, Salomm^ lomoni.qui Prouerb. f.fic aurFauus diilil lans labia merecricis , nouiftima aucem il- liusaman quafi abfynthiu,& acuta quafi gladius biceps . Pedes eius defcendiinc in marcem , & ad inferos greftiis eius pene- trant . Nunc ergo,fili mi,uudi me: long^ fac abea viam tnam , & ne appropinques foribus domuseius . Ad hiiius Emblema- tis argumenrum copiofius illuftranduin » repecenda eft pulcherrima Socratis difpu- tatiocura Anftippo i. Commentarioruni Xenophontis, & colloqui^uneiufdem, Sa- cratis cumTheodota,Jib.3^ Caciieiv 33^ AndreaeAlciati Caiiendum a meretricibus . H M B L E M A L X X V I. Q 0 L E fatji Circcs tam magna ptCfitid fertnr , ^ V crtcrit vt mtiiios w noua r/;0ijstra viros . TcPus equum dcrnitor Pictis ^ tum Siylla biformis 9 Atque Ithaci poHcj^am vina bthere fties . Indicat ttlunri meretriccm nornine Circo^ ; T.t rattone??} ammt pcrdcre , cjutsquis amat , C O M M E N T A R I I. ■T) I c T V R A , qua? hic repiarrentatur, gam non habet, 8cei delphiiius appinginir. JL (vt liberc dicam; non placet, fcen^ina Quid delphinus in terra ? noniie hoc-cft. nen-fpe luxta naucm ftans,&. hcrbisinftm- Delphinum filut^ appingere iftuciibus d- itla.porioneni niutis fubminiitiansrnon e- - prum } !)im Circc ad nautm venit, fcd ab Vlyfle Placent magis cajterarum editionuiM figu jnidi focij mdomnm illius diuerterunr , tx , & pr^fcrtim illa, c]uani habct editio quosilla poculo & tacQu virgoc aure^e in Rouillianas ibi enim mulier folio fedens , beltias tiausfoiniauit,. Hk vero i]la vir- circupiiaccntesbtlluas virgatangit- H O M E R V S Emblemataj» 337 10 su Em me H o M E R ^ s 6(3yflea ;t.air, fociosa- liqiiot VIyiris,qui miniab eofuerant ex- ploraturi Circa:as sedes.virga pcrcuflbs a Circe.cpotoqj pharmaco venefico, ftatim in porcos efle transformatos. Qjio figracii to effingitur merctricis & libiHinis foeclac typus.Eacnim fuis pr^eftigijs humanas il- las cogitationcs,& naturalesmotiones(qnq 6py,au Grecis dieiintur) in homine tiimul tuantes cxcitat impotenter,& mu tat in dc- teriusjex quo fit, vt homo natura;diuin« particeps in belluam degeneret.Per Vlyf- (em autem , qui nuilo"veneficio a priftina forma dimoueri poteft,mentem anim? du cem,inteIligimus.MoraIe huius Emblema ris figmenrum finquit Francifcus Sadius) fumptum eft cx Plutarchi libello , quem de vita Homericompo(uit,qui libellus , quod fc4am,nondLi eft donatus Latinitate; quauis Politianus raptim , atqj fuppreflb audTioreomne fua pra:fationc in Homerii tranfcripferit. Plutarchi verba fic fe hcnt: To iMtTdL^aKKeiV S^i T^f ijoupyii tb O^S^VOsicttf H( 'X0T6LT\S( iTOiH. Ta>V tT' etvSpCOTTHCOV C6T0^-t/A«Vc4(7ifc A.oyto'' fj.aV , «T dTro TMV iS^icov y.i^S^iv e\oyTet(iT/, eTfS(piv 'ivJ^ov i^^o-et, S^iKiiv ^cocov etKoyt' rav • ifJ.tppCOV eT* fflV oS^V^TiVS Ttjv ViOTi)Tet ^O- ycovt yia-1/.ov vtt • fT;^g , yomieti ^etpf/.etKov eivTtTret^ov. ideft: NoyZ t Homer* aitjrifi medicamine leiios Holpitio Circe reddidit ipfa fues : Pauperior fed quuquts erat difceffit ab iUar Nam meretrix quondd perniciofafuit . 'Exutosq^ fua prorfus ratione maritos Tornice continuit,non fecus atq',feras . Et t^amen hanc iirettu^ delufam ^reuit V- Ir.figni rerum condttione 'valens : Mercuriojjdatam necfas efi credere molft lUe fed ingenio reppulit vfq-^ dolum . Circem non dico, vt dixit Honierus Pro viris fecifle aut fues,aut lupos. Ad ipfam diuertentes, meietrix cum efl^t vafra , Hamoinefcatos pauperrimos effecit • Et humanam vbi prardataeft rationem , Dein (fecit) vt nihil haberentamplius. Alebat intushabens inftar animalium ex- pertium rationis , Prudens autem cumefl!ct Vlyflesiuucn tutem vitaws : Non (cam) Mercurij (quamj natur^^ pro prise donura,rationem Habebar, incantationis remcdium con- trarium . Non credam CirceniCeu magnofertur Ho' mero , Transformafie homines in noua mofiray lupos . Sed Ifoliaffe iUos fortunts omnibus ,hamo QerreptoSj meretrix nnbent cauta fuif, 'Exutos opibusfatuos ^mente carenPes 'Reddebat.miferis turpitcr 'vfa vir-ts. Ixpertes rationt^s erant: has intm alebat t Vt captas turpi in fornice vafra feras . Hanc tame illufit maturopeciore Vlyffes , blon tam Mercuri/, quJcm rationvs ope^\ Y XcDO- 338 Andre^ Alciati III. Circe SO' ,its filia. Cirr€_) Ctir Solts Xenophon i.dTroixvniJ.^iV&UfjLeiTeov : Socra- tem,aic,in coiumiijs , ad qua:non nificoa- tt^Liis accedebit , parciflime cibiim capere fclitnm.iocoqj vfiupare,3nultis enifmodi appofitis cibis , Circem homines transfor- niflfic in f.ies: ipfum aarem VJyflem mii- tari non pormf]e,con!iii j Mcrcnri j memo rem,S: abrtirietiaipfummer fna femperv- teniem. Prrterea fabulas huius meminere Diodouis lib.4 Pluiius varijslocis,D.Au- guftnms 16. de CiuirateX3d, cap. 17- M. Tuliius quoque prima Venina f vt hoc quafi pcr ttanrennarr.j allufit ad hanc poe ticam fabuIamrE'^ adhuc id,quod vos om nes admirari video,non Verres, fed QjVlu tius.quid enimfacerepotuirelcgantius ad hominum exitHmationem ? ^quiusad le- uandam mulieris calamitatem ? vehemen- tiusad QucErtoris libidinem coercedam? lumme hxc omnia mihi videntur laudau- darfed repenre velbgioex homine.tanqua alic|uo Circ^eo poculo, fadusefl: Verres : redit ad fe.atq; ad mores fuos , &c. SOLEfau Circes] Ouidius initio 14. Metamorph. Sole fau Circes» 'variarum plenaferarum. Teftis Higinus.Virgilius (vc & Ouidius) Solis filiam vocat,AEneid.7.initio: JProxima CircA& Yctduntur litora terr&y jyiues inaccefjos vbi Solis filia lucos Ajp iuo refonat cantu . Fuitautem Circe (vt inquit Hefiodus iii Theogoidaj& Cicer05.de Nat.Deor j So lis filia ex Perfide Oceani filia. Hxc vene- fici js dedita,mul tarum herbarum ac radi- cum vires adinuenit , quamuis a matre prius in ijs elfet inftruda- Nupfit Sarma- tarum regi.quem veneno fuftulit, regno- que crudelirer vfa,abincolis pulfacft.In- dequein Italiam venit,& non longe a Ca- ieta Campania? oppido in nionte Circeio confedit, vbi homines ad fe venientes car- minibus TA'^ fj.iv cfupH xcfu hetlxjSisivei pet- hov . tsTeof ouipikTpct Tivoif^ yoxjTHcti iTri' TfXywixiVju Tol^ eivJ^pdo-i y^pi^^vcfj. « quiiion pIusintcgisE meutis habetquani afellus, vecors aninial,^ tamengulas ac li* bidiniaddidior,ad naturam fuillam acce- dit. Quales nimis multos ftrobilos&ga- neones, e bonis alioquin & honeftis ortos familijs agnofcimus,& quos iieqj natales ii)genui,neq; ipfa educdtio flcvf^cre porue- rir.Et quid cum ijs agas lurconibus,come donibus,ventribus, qui intcr inguen & ca- put nullum difcrimenfaciunc, & tantum fubare & obiigurire fciunt^Diximus fatis de priori exemplo eorum , qui a Circe in bellnas funt conuerfi. Alterum eft Pici e- quum domitoris : huuc etfi in auem ideo inucaium diximus , quod primus pico iu aufpicijs vfus fic, quodqne augut fueiit^ quod a Seruiocft annocatumitamen id mc Jius, & ad hunc locum opporrunius lefe- remus ad animi leuitatem & inconftaniia, quseex curpi amore conciahicur.Tcnium exemplum fuic apiofitum in Scyllajde qua lani fuperiiis a nobis diduii! facis . Hic tamen fpeciatiro ccnuertitur ad me- letnciam turpitudinem ,qua? vi fi.peme facicm virgineam oltentar, tainfernG ra- bidicanes confpiciuntunaudacia, lapina, ingluuies, qui adcxitium mireriamq; cer- rilfimam prcecipices agant,quotquocamo- re turpi capiuncur . Qu^e omnia eo fpe- ^lant , vt quifqi vircucis & honefti ftudio- y a fus Lepidum epigram- ma Sel^ laif. Picus cur in auem mutatus ScfJa quid hii denotet^ Andre^ Alciati fusimpuJicariim miilierum dolos prxfti- giasqiie omnes decImet;iiUeliigdCq; qiioi Ciceioait, corporis volnp.tacem nou facis digiiam efTe homiiiis pr.ulUiuia.eamqiie vc belliiariim propnanl contemm ac rcijci opoi teic: Pr.clcrtim cimi (quod idem Ci- cero prudenter monet, ! libidiuofa intem- per.iiisqi adolelcentia efFoetum corpus tra l.ocus Vct dat feneduci.RecK- Val. Maximus: Luxu- lcrlj Mci' ria Sc hbidine mhil toedius , nihil damno- ximi t fius: his virtusatreritur, vi(ftoria: langue fcunt, fopicagioria iniiifamiam co nierti- cur,animiq, panter & corporis vires expu gnancur.Adeo vc ncfciasab hoftibiisnc, aii ab illis capi perniciodus habendum fic. Ilc nunc , qui cam ftudiose merecrices fequi- niini.qu^ vos ad mortem anim^ & corpo- ris raptantjin infamem nocam, feramquc poenitenciam.&c fortane inucilem»ducunt. Cogicate,qua;fo,rei obfcoenitatem, breui- catem,fiiiem,ac longum dedecus, horirq; fugacis,aut fotfitan momenti vnius illece- bras,mnIcorum p^nitentia,vcl seterno fup plicio puniendas; eft enim meretrix ( vc cu Hoecio concliidam) inferni iamia , via ini- quitatis,fcorpionis perciiniojvifcarium fce leium,puteus uueritus.Nunc vobis Venc risamuletum paratum eo. Amuletum Veneris. EMBLEMA LXXYII. 1 N G F I N J dente fero fujfdj^nm Cyfris Adonin ^ Laciuca foltjs cortdidit exanimem . Hinc genitali aruo tantum laChica refiUit , ^luantHm emca faUx vix siimulare poteB . • COM- Emblemata.^ nttA C O M M E IV V 1 N B M formoriim cxanimem Ve niis lacrymabunda tcgicladiiC3B,hctba5 hortenfiSjfolijsjciii tam pio officio intcrcft Cttpi(io,macri condolens:apcr vero homi- cida,fuga fibi confulic. C^uod ad Epigra- phcn fcu indiccm Emblcmatis huius acti- nct>eft AmuletHm Veneris . 5ciendum cr- go.quid fic amuIctum.Araulcta , remedia func,quibusarccn &auerti credunturma la omnia, fed maxime veneficia > ab amo- liendonominata , de quibus Plin. aliquid 2^.cap.i.& lib.zf.c.9. icemiS. cap.4 & 3o.cap.io.& ij. &Ii^b.57.;cap-5.&p.Di- cm-\iiu Sc ei-^oTpo'!!rctirj.,c[\ix appenfa^all 1- gataqucincitamentamagica , vencnoium propiiirant infidias , auc certe inefficaces reddunti in quo differunt a periammatis & pcriaptis,quia hxc fpecialius quid figni ficent, &quod fuum efFeclum prasbcant , vthominibus inftar miraculi fint . Illa ve^ ro figiiificatum habent gencralem , fuam- quc vim ex racione medica videntur mu- tuare. Apud Medicos amuleta 'unc in dif- ferentia inulciplici, a.7roTpo7rajAt ctAefw- rriiptdt, , a.Ki^i(paf[AetKct . Hxc beftiarum vencnatarum mcdentur morfibus , refte Galcno,eoq; d»fFerre efcTo revv a.Ki^i e^s ad Venerea imbecilles ejjcy qu>i laBucts ajftdu^ vefca n tur Idem A thenaeus citat ha^c car- mina Eubuli poeta; : ^ Mn^TnpiTi^H (j.oi ^ptSetKtveti yvyou, EV/ t»v Tpet^ziri^etVy H ffeetVTtiv diTt&> • EV Tf^ Kaya.vcd TaV^sy yap,cof 0 Koyo; Tori Tov ASavtvet7ro9eivovTet 'Prp^9iiKiKC'7rptf' Av^ 6V/ ViKUCdV ^pa>>xet . Hoc eft .* Neappone nobis laliucaiy omulier» Meatn ante menfctvjy "velteie coargut^: ^amqi hac in herba , vt vetid^sJermo^rA- dicat , Venui Adonin condidit exanimem . £i? itaq'^ ne erres.mortuorum hic cibm. Coeliusirem Rhodig.lib.17.cap. vlt. infi- i)e,fic aic;Q^odiid lac^lucas aitinet, cele- bres funt apud Athena^um Ariftoxeni ^pt SetKtveuAd eft,lad;uc3»,quibusin hortisfo le occiduo ocnomeli infundebat , mane o- ftentans virenies fe habere placentas, fibi a terra fummiftas. In lacf^uca deniqjoccul- tatum a Venere Adonin, cecinit Callima- chus . Qu^od allcgorice interpretatus A- thena^us, illuc referendum putat, quod iii Venercm hebetiores fiant, laducis vefcen- tesaflidue , tanquam mortuorum fit ci- bus , vti fcribit Eubulus . Hxc & plura Coelius . JNGVINAfufoJfum] Hellenifmusjub- intelligitur enim pr^epofitio x^tTaingui» najin loco nimirum maxime pericuiofo, cum eo inrcftina decumbant . Theocritus ramen in epitaphio Adonis,in femore per- cufi^lim dicit . Dentefero] apri,qui fulmen in detibus & oie habet,vt canit Ouid.S.Mctamorph. Cjpru.] Venus , ab infula Cyproei fa- cra,libidini deditiftima PoIydor.Virg-lib» 3 . f ap. 1 7. De inuentorib. rerum,pGft lufti num Martyrem > Eufeb.Ladant. & alios fexcentos retulit. Alij Venerem Cypriam didam putar,quia in vtero ferre pr?beat, quod dicunt Grarci kvhv '^tpH, quippecu Cyprus,antequa Vcnus c6 appuliflet.dice y } reiur ^ptSetKt' vcu Arifii> xeni • 11 L ' Cypria^ Venus. ^fuarefic 342. Andrc^ Alciati. letur Sphecia, ab habiwiuibus ibi popuhs Sphecibiis vocatis, vt fcripfit Philoficpha- nus ii) rebus Cyprijs . Deindedida Cera- ilia.vtinquic Xenagoras|in lib.z. de Infi> lis , quod illam homines habicarcnt , qui inuhos tumores,taquam cornuaqu^Edani in capitibus habere videictur.cum cornua }tipa,Tctdi(^a fiiit GrqcisyKipct^cUyConm' li. ('Veiuis cnim cornutos efficitj Alij vo- hicrunc iiifulam iilam vocacam fuiffc Ma- caiiam,auari beatam,ob fertiiitatem . Ac poftquam Venus iUuc appulic,vocata fuir Cypriis . jidonid'^ Adonin] Fabulam Adonidis ab apro in- fahilcLj, terempti defcripfic Ouidiusfubfinem lo. Metamorph.huius tamen myfteiij nonmc minit.Fuic Adonis fijius Cynirx regis Cy prierum ex propria filia Myrrha , adeo pulchritudine excellens,vt eius amore Ve ims capereci^^^Cumq ; maxime deditus ef- fet venationi,aliquando,mandatorum Ve- iieris immemor,3prum excipereaufus, ab eo fuit interemptus. Adduntautem Gras- cifabul^e huic,Martem riualem,quia amo rem Veneris Adonidi inuiderer, fefc in a- prum transformafre,& fub illa rpecie Ado wim interemilTe.Fabulam hanc attigit Au- guftinus De ciuitate d-cap.y. totumq; il- hid ad Phyficen retulit Macrobius i . Sa- turn.cap ii.De Adonide plura vide apud Nat.Comitera Mytholog.lib.j.cap. i niorem excitari Phocylides ceftatur : copii''^^ Oux- ebyct^ov TthiovA^QV e » ritat Emblertiaf a r 343 ipa>Tet( . Rcd^ Valeriiis Max.Efus carniurti,& po tus vinijvcntrisque faturiras, Teminarium libidinis • Siqnidem,tcfte D.Hieronymo, Tcnter iMcro.aeftuans citd fpumat inlibi- dincm.Vcntercnim &genitalia vicinasur^ & vnura altcri fubminiftrat. Ex vicinitate cnim membrorum fequitur confideratio vitiorum.Etcui incognitum cflepoteft il- U\d:Si?2e Cerere & Baccho friget Venus ? Pabuli certe vbertatem, qusegeniturse r» dundantiam plancisetiam.nedum animan tibus alFatim fubminifi:rar,in homine quo que falacitatis caufam exiftcrctradit Em- pedocles. Q£6 pertinet illud Euripidis : Vultcrapulatum Cypris, haud famelicu. quod ab Achxo fumpcum.qui mul to an- te dixerat:Amara Cyptis ellcduicntibus. .^cd quid furiofo noftro faecnlo amulcta prxfcribo Veneris ? iriitamenta & incita- mcnta nunc quseruntur : quotusquisqj e- mm eft, qui non ex intimis Medicinse pe- netralibus pharraaca ad Vencrem prori- rantiaeruat? nec Mcdici inquiritur confi- Iium,quisq; fibi hic mcdicus- Poflem tac- dij leuandigratiaadducerc binas hiftorias de cantharidibus perperam adhibitis, pla- ne ridicular, in quibus ego ipfe confulius ApoIIo,dum Conftantiaiad Acroniun» la- cura adhuc ftudiofus Medicinse , D. An- dresEKaitio fa:rerniim viue Deo , rai An- drea,quando raihi non potuifti diutius) iii praxj a^lfiftcrem j fed memor iuramenti Htppocratisnoftri de taciturnitate fcruan da, fiipprimo, 8c a Veneread Cupidincra propcro . Inuiolabiles telo Cupidinis. E M B L E M A LXXVIII. Y 4 Ne 344 Andreae Alciati "VJi? dirtu te vmcat amor^ neu fcemina menterm Biripat mai(ipis artihtis vlla tuam : Bacehica ams praHo tibi motacilla faretur > ^arn quadriradiam circuli in orhe loces : Ore crucem cauda , gemmls vt complicet alis % Tale amiiletnm carminls omnis erit^ Dicitur hoc Vencrls figno ^agaf^m lafon Phafiacis UJt non potuijfe dolis . COMMENTARII. IN T E R diios circulos fefe qiiad de- ciinatim interfecaiites pingacur mota- cilla feu iynx,ic3 vt ore & cauda,&amba- bus ahs,quatuor nimirum angulis, cruce conftituat,vthic vides.MotaciUam & lyti gcm aliqui confunduuc . Piduraraiuuec Ariftoteles lib-i.denat.animalcap. i z-his verbis: Vc auicula:,quam lyngem vocant. Hsec paulo maior quam fringilla cft , co- lore vario.-habec fibi propriam digitorum, quam roodo dixi,di(po/icionera,& lingua ferpcntibus fimilem,quippe quam inlon- gitudinem menfura quatuor digitorum porrigac, rurfumque conrrahac incra ro flrun),non compIicatam>fed terreni lum- brici more colledam , & in fe reduvflam . Collum etiam circumagit , in aduerfum leliquo quiefccnte corpore,modo ferpen- tum:vnguesei grandes& Hmiles, vtmo- nedulisexeuntjvoce autem ftridec Dehac aue vide pluraapud Plinium lib. ii. prae- ter ea,quae iamiam fumus prolixiusdidii riinClaftej. PiNDARvs Ode 4.Pythi6rnm aii- Motacil- ^^^» motacillam a Venere primum h laaVene coeloaJ homine^ deportatam , & lafoni re lafoni traditam,vi Medeam allicerec. Eius verba haec funt : f UdrviA rerpretes. Qu^apropter confiiltius erit,ipfius verbis omnia referre ln adagio ic^miijynge tra- /?*mpeIIunc , contra fse- uiftimos f^uiffimi Cupidinis arcus.g^ qui- dem , vt Pehgnus vates multisin locis te- ftatur, paucis parcerc didiccrunt. Medea vcro nuUis carminibus, nuHis medicamen tis.nullis deniqjincanracionibus aut vene- ficijs pocuiffe ad amorem fui lafonem re- ducere , exquoipfam Corintho,vbi tunc crat , expulit , & Glancen fiue Creufam Creontis regis filiara vxorem duxir,vt re- fert Theodontius lib. 10 cap.43.Id autem propccramulctum illud.quod lafon fc- cum geftabat.culus nomen fubticet Thco- dontius.HsBC ille. licet cum Alciati mente probe conuenire videntur^Santftius tamen omnia meras nugas efie dicit.ob ra- tiones nunc addu(5l-as. Nos aliorum fentcn tiam poftea alferemus,eiHemq; fubfcribe- mus. D-Iynge videporro Tzetzen Chi- liad i r.Suidam,& Lycophronis incerpre- tem ; item adagia^/y^^e^. &c,lyngem h%bet . N-E diru4 tevincat amor] Ne amoris laqueis te irreciri patiaris . Dirus amor , quafi Dei iraimmilfus. Ouidius lo.Me- tamorph. Mdtaq-y vt excuteretdiros,fi^oJJctramoret Addidit. Neufoemina c^c.] Neuc mulier qu^da venefica animum tuum magicis artibus prajpediac . Bacchica Auts] Cur motaciHa dicatur auis Bacchica rationem au^nores non red- dunc. Hefychiusquidcm Bacchum/u)/- yinv cognominatum ait , quia ( nifallor) ad Vcnerem inflamm.ec immoderatus vini vfus , Forrafte Bacchus ivyyiiis appella- tur,qu6d vinum hominesad fc lyngisin- flar alliciat. ac fi dicamus , illecebrofum . Pindarus dixic (j.Aivdi^et opvtv * hoc cft , auem infanientem.z iJLAivca, quod €([ fu- riofemoueor»^\.n infnnioi qucmadmodum Majnades Bacchi facerdotes . Vide Hero- dot.lib.8.cap.36. Motacilla] Auicula eft plumis difcolo- ribus,pra?longocollo,linguacxerra,colore vario,mocu crebro fe circumagens, & cer uicem in orbem fled:ens:vnde & ireiTOTru^ ytS^A vocancfeu o-Ho-ovpetVytim }tiA^ovpov, vcapud Hefychium j Latinis Motacilla , Gallis bergeronnettey^wi balIequeue,U:iUs, Codatremolay\ caud^ mocu.feu cauda trc mwU^VQn^iiStSquaflacoaibaUarina, vccel lo di neue.GQvmams,BachJielt^y dTro ra ttTroTpeTUVyamolirijdepelleretquod verbfi frequens eft Pliiiio . Vide qux fuperiore Emblem. initio dc amuleco diximus . Carminr^] Carmen hic ponitur pro in- cnntatione,vti Virgil. vrurpauit Eclog. 8. Vucite ah vrhe domum ?nea carminaydu- cite Daphnin . Carmina vel coeh pojjunt deducere Luna, Carminihu6 Circe focios mutauit Vlyjfis . Hoc Venertsfigno] quia id Venus e coe- lo acfuIiiTe, & lafoni donalle , cecinit Pin- ^atus. 1'f^afAm lafon.] Falluntur ^ui lcgunt TegafAttf.UCon aiitcm diAoS eft PagalarttS a Pagafa Thsffalise vrbcquam fmus Paga- flcus ampleditur , teftc Pomponio Mcla lib. i. luxta hanc Argo iiauis fabrefada fuit,quam ctiam Ouid.7. Mctamorph. prineipio Pagafa:am puppem nominat • Idem 8. , , ,AHcicr teli P^gafAm lafon , Et Faftorum i. PaJ[u4 pdem TydetUi^ idePagctfAtu lafon^ Lucan.i. Vt Pagaf&a, ratii peteretcum Vhafidos vri' Aliquibus Ca v rbs dicitur ?aga{a:,numero multitudinisihinccorrupte Jegiin Pompo nioloco citato Pagafam, proPagafas, do- ftcannotauit Ferdinandus Pincianus , vir accrrimiiudicij , in fuis caftigationibus in Pompon, lafon] lafon filius ABfouis The/Taliar regisfuit,qui in Colchos cxpcditionc pa- rauit ad vellusaurcum expugnandum . Qu^am rem late profcquitur Ouid.lib.7. Metain.& Orphcus in Argonauticis,Pin- darus Ode 4-PythiorHm,ApoIIoniusRho dius,VaIerius Flaccus, & alij-Dicicur au- tem lafon a fanando , vt videtur innuerc Pindaius citato loco, 'letffi^ mmc\yfanita>s eft:3c quia Chiron, qui a primis annis la- fonem inftituit.magnus fuit in arteraeden di,ideo ab ea arte 'idtjcovtL, quafi fanatorem nominau it . Vhafiacu dolts ] Incantamentis Medeae. Phads flnuiusen: Colchorum , vnde fuc- runt nominaci Phafiani . Ab eodem eciam Medea Phafiaca,& Phafias Poetis dicicur, quod ibi i:.3Cam effe quorundam fic opi- nio, quamuis Pindarus Corinchi oriudam dicat.Ode i j.Olymp. A R T I i I c I A L E eft in Venercos mocus,& pra:fiigiGr:'m laqueos amulecn, cuius tamen rei ^idcs penes audores cfto . Id Alciacus noftcr ex Homero 8c fcholia- ftisquibufdam extulit, quod hicodlofti- cho tradic , nimiriim ad arcendas amoris illecebras (quo nullum exitialius autfu- riofius pra^rtigium) aohibendam efle mo- tacillam humano llomachojqurE difpona- turinter binos circulos fele quafi incerfe- cantes.Sane nunquam mihi perfuafercvi- rum donec vulgariserudicionis yir:Isenim cor-tra n- aEbi- monm . Andreae Alciati arbitratiir, hoc fymbolo, Motacillas cru- cisorbi inclufe, voluine Alciatum cxpri- incre verba ilJa D.Pauli acl Galatas cap. j. ^lHiautem funt Chrifiiycarnem fuam cru- cifixermt cnm vitijs ^ concupifcentijs . Incerprecaturautem dirum amorem, Ve- nerem marculam,cui audor adiungat ilH- cium foEminarum,qu2E duo mentem diri- piunt.Profedo frequens ille cauda:motus m Motacilla, nefcio quid obfcocni reprtC- fentct.Pie f3ue,& ingeniose.Habemus er- go prasfentiffimum contra tela Cupidinis remedium,nempc vtiuxta D.Pauliconfl- lium,carnem eum viti js crucifigamus.Si- quidem ifteeritdiuinus &coeleftis etVTg'- f £yr,qui terrenum illum>& in hac corporis compagedclitefcentem€p ixtjf KAKofM t^.mus m^lus,zp\.id Dioge- nianum : in homincm lafciuum & immo- dica»libidinisdicebatur. Nam muresdo- meftici falaciffimi funt , pra»fercim albi . Ailianus miram cfTe murium falaciratc , authorum teftimonijs docet, lib.ii. cap. 10. Acq; intcr multa illud addic, Epicrate infabuia quapiam,cum mulietem fignifi- care vellet prodigiofx libidinis , (JLveovictv appellaffe , ( fic enim McfTalinam vocat) quafi dixcris murinam:cizat(i; prouerbiii, Mu^ A5yy.oV,ex Philemonis com^dia. Vn- dc receptum videtur, vt intec amatoria blandimsnta.quemadmodurn paflTerculi , columba:, &id genusaliorum , itidcm Sc muris cognomentum vfurpetur. Mar- tialis ; Nam cu me mure»cu me tua lumina dicis. Sed cur nouipfum audimus AElianum, fua verba ei lib. it.cap. lo.hiftor. animal. Policiano.cap.^^.Mifcel.didantem; F^ruc autem ir.urcs ('mquicj falacifrimoseiTctc. ftemq; adducunc Cratinum,fcilicec in Fu gitiuis : Age nunc tibide ferenoaduerfus molliciem murisfulgurabo Xenophontis. Sed enim foeminam quoqjmurem narrat ad Venereacfle prairabidam.Rurfumq; a- pud Epicracem iu Choro,fabaIaenira h^c Epicracis cft: Poftremo fubijtme decefta- bilis lena.dcierans perpucllam , per Dia- na,perPerfephattam, efte vitulam,e{Ie vir ginem , clTepuellam indomitam . At illa cauuseratmurinus. Supericvflioneeam fa- laciffimam dicere voluic.cum cauum pror fus murinum vocitauic.Et PhiIemon;Mus albus,cum quiscam. Sed pudec fari. Cla- mauic adeo ftacim deccftanda lena, vc f^epc latcre non eft . Hadeuus Ae lianus^aufto- ncatibus eriam magni nominis Comico- nim fuccencuriacus.San^ de muris falaci- tatc multa funt a plcrifq; fc tiptoribus tra dira.Opici mnrcs dicuntur luuenali fala- ccs,Iibidinofi ,obrc?ni , a fpelunca, (^uam Grasci «Vjjf^id z^yforamenycauernam , vc D. Auguftm.tradit qua;ft. in Exod. lib- 2. Siccnim obfc^nitacis partes percauernain interdum argui docet Aufonius in epigra macis : Degluhitffellat, molitur per vtramq', ca* uernam . Muris quori; falacitacem expreftit Plau* tusTruculenco,vbi Phronefium Dinarcha fuadere conatur.vt muhiuolus fic in re Vc ncrea,fic cnim aic : Cogitato,mus pufillus qua fit fapiens heflia, JEtatem qui vni cubili nunquam commit- ttt fuam , ^^uia fi vnH oflium obfideatur , aliudper^ fugiumgerit^ Adhsecnonullif^minam falaciftimam per aelurifoemina; fimulacrum figurari dixc- rttucpropccr animalis ingenium : cogunc enim marcs ad coitum fus,dc la- fciuo & immodicae libidinis homincMu- rcmalbum hodie vocant Armellimim, de quo Pafchalius in libro de Coronis,& Stc phanus Pyghius in Herculc Prodicio . ^r^^^''^] oftcndcrcfignificarc . Natura falax] De falacitatc murium iam diximusjquibus addo, non deeftcau- i5lores,qui foeminas abfq; mafculi coicu , fologuftatu vellindu falis concipere affic mcnt, eo quod in nauibus matitimis im- menfam murium copiamenafci vidilTent. Francifcus Pctrarcha contra,murcm albil fiuc Armellinumfuis verfibus procaftita- tis hieroglyphico hobilitauit , vtpote qui delicatioris cuiufdam munditijecxemplai: haudquaquam iguobilc eftet , cui fcilicet fpurcitia tanta: fit abominationi , vtlimo ante oftium caui iIIito,capi potius a vcna- roribus,quam eo f ^uale fit inceHo pollui adulterio . C O M M E N T A R I I. HV I V s Einblematis pidiiram nwl- ius haoieiiiis dedicj atq; ipfum etiam epigraiTima leui (tjuod aiinu),brachio per ftrinxeruiic commencaioies ; ego vero ni- hil verebor rem turpiculam liberioiibus impetere verbis,pra:rertim cum ha'c ziza- nianon petfunctoiirim requiiac runcatio- nem.Quapropter fiic piclori pra;iui : Fiat ledusvndiq; peripetalmacis ve!atus,iux- ta hunc homo nudus vcntrem in pateiam auream exoncrer,coram quo in mera qua dam Aecfiv.^ilepocuIum , & cyathus treusjcuius rci racionem iam fubuigemus. C^uid au^em inledlo velato agatur, furfi- cu illud mc & pitftorem (circparco enim caflis oculiSj & cum hisetiam mentibus. Gbidquoq; a Miiioe hoc emblerna ad cal ccm reiectum fuit , quod non videbatur committei;dum auribus tcrfis, tum quod ipfi indignum vifunj fit explicatione proli xioie. Afl me no pudebit cu Virgiiio cx En nij flcrcove margaritas kgcre.Eigo ad rc- Z V 1 D E © 35^4 AndrccB Alciati 11. Vi DE o alliirum ad fymbolnm Py- thagorae, qiiod C\c explicac Pliuarchiis dc cducatione puerorum : ffnitv eif duLi^ct vs^^dLV^-^-j-X^iv^ wtSov \6yov s^/Sc(\hHV is '^rpoa-iiKiv. 0'^iniv ydp >ure . Choenice] Ch^nix cft demcnfum &: ci- bus diurous, de quo dicemus paulo infra Embl. Si. Menfurami(^c.] Comparatio Icgis»qu? ctiam qua;dAm eft menfura, ad ch^nicem . Legisq-ymodumhoc excedere fanSAefi] Eaeft,qua! vno vcrbo diciturctf^o^/ajlegis tranfgreftio ; fed hic non Icgis cuiuscunqj fed naturalisac diuinar.quam turpiccr vio lant & nefari^.qui vel inceftu, vejadulcc- rio, feu pr?poftera Venete fefc iuquinant. Incefio potlui adulterio] Sic qubq; Cice- roprodomo fu3,incefto flagitio pollucre, dixit.Dicitur autem inceftum.quafi mini- me caftum ; vel a Venetiscefto alienum . Cogit^ , mim allu^im fit ,aji'mcara opi- nionem.-. I ■ ; V 1 X faluo pudore aliquid de pricfen- ti Emblemace dici poteft,tamen aliquid fo ^f^ff t bri^dicendum eft.Q^uamuis epigramma- te fuo iion obfcure vidcacur caxaie ince- ftum Alciatus.tamen egoin concepca per«- fto opinione,duclus, vci dixi ,.infcriptionc & comparacionej Interim non nsgoeos , quiinceftu fefe polIuunt,in naturara pec- carc. Qnisenim.verbi caufla.iion exhor- reat maculofiflimam iliam Semiramidis cum Nino filio commiftionem l Qu^is Ne- rouiscum AgcippamatrcArcaxerxis cum forore, BaftianiCaracall^ cum nouerca » &aliaeius generis flagitrorum monftra ? qu2B qai patrarunt , videntur haud dubie vim quafi armatam ipfi natur.T iniecifte , cum nc in brutis quidem animincibus ta- le quidadmifTum reperire ncNam loan* Eqf* nes Lopez Hifpanus,quem cicac Nicolaus Boerius Decif.^ i 8.num.2. a fidc digiK) ho tent minc audiuifle fc rcfcrt, qui (uis id videric ce^i ■ - oculis quod generoliftimus equus proptcr iiiccftum cura macre fua commifrum , ad quem coramiccendum arte & vngucntis pellevf^us fucrat » cogiiito crimiae, morfii fibi ipfigenitaliamagna cum aftanciumad piiraciQnc ablciderit. Hajc quam"is ica iiati EmblcmataJ » fint,ncfcio «jiia rationc cxtera cnormia Tcc lera iramanitatc pr^eat mafcula Venusrar- gumcnto cfTe pGnfunt Sodomiticae illx ciui tates.igni & fulphurc a Deo rubuerf^ Gc- nef.19.Vnde & incos, quiimpia^huuisa- ftionis c nc fa;cula mox futura femine pereant dc-- ftituta.Scd quot hodic rcperirceft,qui ?ra tem imbccillam , & pra^fidio indigentcm libidini fuas .depopulanda f^dandamqj fub fternunt.Non potcft rcs h^c pro magnitu dine fi:clerisenarrari. Hos tales nonimmc ritd impios & parricidas appellaueris,qui bus non fufficit fexus a Deo datus , nifi & fuoprofanc ac pctulanter illudant. Haec tameninter illosleuia & quafi honeftasut. Qiiid indc mirum,fi qucrclas fcxus foemi ^^i^^^^ nci audiamus ? Vt nuper hifce auribusau- ''^^;''^^''*' diuiicumeniminerctricula ex triobolari- bus ferio penfnm traherct,& iuuene quen ^'>^j^^ - damirobcrbem obuium habcrct,qui qu*e- reret,cura qu^ftu fuoadlinum & lan^ redirctflllanihil prjemeditata fubiungit : Hoc vobis catamicis acccptum ferimus , qui nobis lucrum iioftrum prajiipitis . Quod fuit magno circumftatium cachin- nocxccptum.Quid dicam de ijs,quiabo- minandam non Iibidiucm,fcd infanian» po tiiis exerccnt?Piget diccrc . Scd quid his fotte credamus,quos non piger facerc? Sc tamcn diccndnm cft,quia fit . Dc iftis io- quor, quorum cetcrrima libido & execra- bilis furor.nc cajpitiquidera parcit. Qni- Z 2. ttus •mmAnis hhido. Andreae Alciati bu Kdc veibl'; , aiu qua liKiignatione tan- tiim uefas pio(eqiiar? vincit otiicium lin- gux- fceleris magnitudo. Videamus aliud monftrum.Neio Imperator Sporum pue- rum eiedis teftibus in muliebrem natu- larn vercereconatusefl:; addita dos, addi- t u m fl a m n^ e u m ,ad d i r 3 c el ebe r r i m a n u p f i a rum {olciinitas. Qu^id multis? palam pro vxorc habuit.Hmc non infcituscuiufdam iocus.-Bene agi potuide cum rebus huma- nis , li Domitius Neronis pater talcm ha- buiilct vxorem . Inter Gallos olim id ma- lumpoOiicat Vcneris adeo infasuijnie me- n^oii.r proditum eft, vt inde uefariaianci- returlex, necuiduxille vxorem Jiceret > qui ptius vxoriam non implefiet funclio- iiem. Longc (ecusno[lra Geimania.qux licet bibula Nfordida , fuCpiciora, fuperba (quodvltimum ipfi Alexander Magnus exprobrauit) apud alias ^cntcs audiat, ta- meuipfi nefaris libidinis huius not.T nun- quam iureinuri potuit. Rec^e;nam tanta Sodom huuis rei turpitudoeft, tantum dedccus , enortr. vc mortem potius eligendam , quam talc tci^ , quid patrandum , Paulus refpondcacin 1. ifti quidem S.ff. de eo quod raec.is caufa. Sed de hoc nefandocrimiucpropter quod ira Dei vcmtin lilios diffidcutia; : & quo ipfa focietas,qua2 cura Deo nobiscde dc'. bec,vioIatur:cum eadcm natura, cuius ip- fe au61:oreft, libidinis perueriitate pollui- turjnihii dicam amplius , cum vel folum ipfius nomcn chartas quoJammodo inqui net.Videri tamen poterit lul.Clarus lib.f. rentent.§.SodQmia.Iacob. Mcnoch- lib.i. dearbitr.iudicccnc 3. cafu i8tf. & Coel. Rhodig.lib.ij.cap.^.Sc 10. , Defidia . EMBLEMA LXXXI PBSWET Emblemata . 3S7 u per in DESIBET iH modio Ef^tts > Jpeculatar & aslra, SuhtHt accenfam contegit igne facem. Segnittes Jpecie re^i velata cuculto , Non fe , non alios vtilitate iuuat. COMMENTARir. SE M t X habicu ludaico infidct inacr- fo ri«iodio,& vultu ad coeloselcuato (i- Hcracontemplatur.- fub modioaucem ab fcoiiflicam habcrfacem, qua; tamcn fumo cuaporante proditur. E X vMo (ymbolo P/chagoricoduoem- blcmata finxic AIciacus,pr^fcns nimirum» & immediac^ fubfequens.nam defidere in modio.SCyin choenice figere fedem. idcm fo- nat.fcd varic tameii accommodacur . Do- ccmuraucem eo fymboio, nondeberc nos in vitae noftrae fporrulis ica fpem colloca- re.vt fede in eis ftacuca totu.m aicacis tem- pus ociose craducamuSjfed aliquam inea- mus racionem, vt noftra induftxia vitffcum compatemns,neq; femperabaliorum ope pendeamus. Hoc autem afff quemur vica vel contemplatiua (vc vocanc) vel adiua: quod his duobus cmblcmatis oftendere Alciatum voluifte mihi plane perfuafum eft.Ac proinde hic locnsmihi vifuseftin tcralios permaltos dignus ene,qui maio- re curaftud:oq; a nobis explicaretur. 5cd mihi ea de re cogitanti ram mnlta e mul- tis & varijs occurruiu , vt verear ne qnis me putet intempcranter abuti ftudio, auc ctiam plerifq; ociofus videri . Plutarchus 4 Dccrerorum deanirua difpucansex De- mocriro, igiiitum qinddam cfteair cx na- cu ris concrecis mente percepris , globofas idcas.qua? habeanc igncam faculcarem, id- que corpus efte. Succurric id Ladantij e z.cap. 3 Qjtiod fi anima ignis eft,in celnm debec e;)iri,ficnr ignis,ne cxtii)guatur,hoc eft,ad immorcalicacem , quxincaloeft . Virg I in6. loneu4 efi ollis vigor,(^ ccelefiis origo Seminibu^. - Hefiodus,&: eius interpretes.ab ca opinio- nenon recedunccam aiunc, Prometheum ignem coslcftem clepfilfe.quem (imnlacro a leconfecn^oapporuicvc animatum fierec, ea eaim mcns eft,qii^ molem agirac,& to to fe corpore mifcer.QuoJ fi obrcpat igna uia,facile hunc ignem dcprimic , nec feiio fus ftd alta ferri permiitic ; harc enim in infidijs Iacicat& abditis viarutn, v> prjf- ucrtat auxilia 6c annonam obfeftiSi com- mcaaim cnim intcrcipit cceleftisalimcnti* atq; adicusomnes claudic, ne fahicariuni ciborum,qui mcntem pafcunr,quidquain trafcicObftruitjiiiquam.canales fenfuum & conftipac , aurium inprin)is, qus funt vcluc praiioriac duas poica; caftrorum iii humana hac acie , ne riuos dcferant diuiui fluminisadincerioiacordis,& laxcc fitim. IcafitjVC pigro lcntore ftercens fubfidac paulatim ii) f^ccs natiuus humor & vira- lis.donec expirec tandem & err.oriatur, vc lychnus, ardens (ubcrac^o pingwi.G rande malum hoc.& pcne defperandum , trun- cum enim facic, & hominem vertit in npii homuiem , vc fimulachro fimillimus fiat & infenfibili ftacuas,qui hocobfefliis. Au- res haber quidt-mjfed furdasjos.fed mucii, oculos,fed cJECos; pedes, fed claudosj ma- nus rigidas & qu^ nihil palpant , veftigia insuc& inaniaorgana, qualia incadaucic Clam3,infta,obiu rg3,increpa,im6 compel Ie,verbera,cum mortuo agisiftipes eft>la- piseft,fenfu caret,nec Dcum.ncc homines audit;nec minis.nec p^niscangicur.nec co- nancem nec fulminatem njctuic,ficut mor ris,ita eorum qus fequruur,fccurus.Cur ica ?quia fax & ignis,qai mcncena vegetac , extindus eft,auc cert^ lencore fuppiefliis. Quod fi quisfortaflcdubicac, curHefio* dus & ipie Maro dicanc louem abhomi- niiusignem rfmouifl^e,faciliscft refpofio. Visenim & fojerria hnmaiii animi diffici- lis eft inuentu , qu 6d hebeciorc ingenio Ci- mus.-adee nihil tam cxccllcs & pr^clarum. fine magno aliquo laborc vita dedicmor- talibus . Contegunt ergo cqnobit;^ otiofl ac languidi facen» accenlam fub pallio, nullis artibus, auc ftudijs honeftis ani- nium applicauces.nulla fua induftruacdi ligcntia notiones animi exerences , vc non minus verc quam retTlc in eos id Plauti- num conuerti poflit ; Summa ingenia in occulto latent . Adea^qus dc igni , vel ardenti facula iam Z 3 diaa.! 1 3^8 Andre^ Alciati dida Omz , atlijcetem IiibensqiijePIiuar- ch. difpiuat Commeiuario , An rede di- £lura,Afltd-5 /Sicoy-a.i'.co ctUm,c[iii efl: de cu piciitacediuiciarum.Sedmaxicne iuuat lo- cus ille ProbIematum,quo ait, veteres ob- fcuris vfos rationibus , potinimui-n in re- bus facris Jiicernam corpori animam coa- tinenti (imilem dixiflc . LuxenimelU iu- quit,qui intns .eft animuSj &c. 'I I I. DESIDET inmodio] vitaigoauam du- Defidere* cit. Ciceio proinde in Verrinis dixic per Mcraphoram ignauis confencanea Qjiid fedes Verres? quid fpcdas? Idem in i'\(o- nem:An poreft: vlla excufuio effcnon dico, male fenciencj,fed f-denti,cun*5l:anri, dor- roienciin maxinio Reip.motu confuIi?Eo dem fjnfu Hefiod.aic, no7i bonam.vi rum indigenton tenere,Jedentem in taher- net,ciii "jictus fuffieiens non fit .- iil/.iVov iv^^KiiryYf >i(c (lio? cipKtof eii). 5ed 8i Demoi^hen.i. Olymp. Atheniend- bus fucccnfeceosqifedere dicic,& Philip- pjpocentiam nonatcendere-Sic enim: pict^ uiiaginem ahquam profeili , ignauia; (itu xtacem terunc:liceras afpernantur,auc certc nonmagni faciunt, qr.anquam alio- qui valeancingenio , & non parua iiatura^ dextericate.-iners omnind genus,& frugcs confumere natum, & ex tertio lilo homi- num genere,quod aflignat Hefiodus, me- rito dixerLm,cum nec fib',nec alijs com- modam aliquod referancQuod ipfum ca men velim a^quis auribus accipi.non enim is fum,quiaufim, aucetiam velim carpe- leinfticuca illa veceraprimiim quidem a fapiencilHmis inducla pacribus,noftra; pie- tacis Chriftianq antefignanis & vindicibus, qu«)rum tanta eftapud nos audoritas , vc inuerecundum effet,ne dicam impium,eo- rum viram,pietatem,dod;rit)anB,fidem no probare,non colere.non amplexari. Vter- go aperte dicam quod fentio ea de re : hic ab Alciato,a me,ab alijs etiam.quibus fim plex,minimeq; fucafus eft animus , nullo modo rcprehenditur monachorum infti- tutum & regula, fedmultorum ex ijs o- tium,ignauia, inipericia nocacur jquippc qui eo noraine pelUme de fe , deque alijs mereancur. ladeiuij quancumuis fuior- dinis fuarumqi legum anriquam dignica- tem & fanclimoniam , nifienuii fe fimiles ijs^ra:ftiteant,qui iaboiibub,vigilijs,ftu- dijs IV. ^orw dam c nobita,) defidia Emblemata^ . dijs.ieiiinijs , omni dcniqjpaticntiarlaijde Chiiftiaimm nomcn aiixerlipf amplifj-' carinit,non videoqiia lationedigni ha')eaii turco,quod fuirhoiiorificu apu^l ptifcos , monachi nomine, quod illi fua vecordia & inertia.ncquid dicam grauius, in contem- ptum adducunt.Vtinaro vcro vt cotihn^ Ibleiit infolefcere ob veteriini illorum p^- trum admirabilem toti pofteritati religio- iiem,ita eorundem vita: ijiftiturnm xmii' Jarenturrnoiienini mifero & hifeiici otiole ita dederent, vteT/V «T/ct TrAtrMV abeflentab ijs,quosad pia^ vit;^ rcligiofxq; inftitutio- iicm fe imitaii di(flitant.Sed ne abeam lon- gius,quid Jaboriofius cxcogirari,quid fan Clius, quid diuinius in terris fingi aut au- diri potuir , quam fuit illa vere ac merito Jaudara priorum monachorum vit^ ratio.? quod purius aut vberius olim ecclefia fe- minarium clarorum virorum habuit,qua ouod a coenobijs , mandris illis & ereinis duclum fuit ? Nunc ver6,Deus optime? quam abfumusa prima illacanaqi reli- gione, cum qui feuerioribus inftitutis fefe obligent, non tam pietatem quamotium , nontam folitudinem meditandiquc dere- bus diuinisopportunitatem,quara defidio fam viram fibi proponant . Talisolim fuit Seruilius Vacia , vir pra:torius ac prjjedi- ■1(1 , , qui odio negotiorum abdiderat fe in villam fuam, quam habcbat non procul a Cumis , nec alia re iiotus fuit , quam eius villasocio. Itaq; qui iiegocijs prcnieban- tur,exc)amare foIebant.-O Vacia.folusfcis viuere . Huius tam ignauum & finelite- risocium damnans Scneca.epift.n* Ji^gat illum fcire viuere, fed latcre . Eoq; non- punquam villam prxteiiens , iocodiccie fokbat; Hic fitus eft Vacia. lubindican^. nihil interefleinter mortua, & inerti bcio i^bdimm.Ahquim vereor,ne idern verc di ci poflitdemuItis,quifubrcIigionis fpccie pra^ftatiflimas ingenij dotes fepeliut. At id quidem certe pluribus exaggeraie vidctur , eflenon modb fuperuacaneu,fcd & intcm peftiuumjquadoquidem notius fir,quam vt confirmarehabeam , ne videar uiiquiu^ in eosdebacchari , quos ad mcliorcra fru- gem reuocare laboris efl^ctinfiniti,& peiie ' aiS^ovATov : admonerc , inrempeftiuum ^ quidcm impcrtunum;reprehendere,pror- iusodiofum, Sc perindenon omnibusgra- tum. Hac enim tcmpcftatefic omniafunt exulccrata,fic lubrica & pcruicacia,vt quo qub te vertas,vel etiam noIcns,experiaris teper ignes incedere fnppofitos cincri do- lofoj 8c quicquid in eiufmodi quorundam hominum negotio vclis attingere, vlcus& vomicam citiflimc deprehendas,adeb fub omni lapide dormit fcorpius. Quamobrc: fatius efle duco malum benc conditum non mouere , & huius ordinis viros bonos (quos tamctfi paucos &c colendos , & ex- o{culandosefl*eputoj a malorum f^ce fera pcr abftrahendos & eximcndos vnite vo- lo , neerrore quodam populari pro vitio virtuscrimina frepe ferat . Quod fi qui monachi (vtfunt exijs quidam boni v:- ri , fcd non fatiseruditi) dicant id a paga- nis audoribus male dctortum ,ne videar veibo moleftus, quippc qui faufta omnia illis prccari non defino ,cuoIuant quxfo diligentermagni ac fandi viri Chryfofto- miChriftiauam fententiam,ad illum facri Euangelii locum , lu^eat lux veffra,^c, Hunceniro Chryfoftoroum iiidicem ho- no ra r i u m fi adm i (er i n t,uihil d i co am p 1 i u s, caufladi(flacft . ^6o Andrcae Alciati* Defidiam abi jciendam_j : EMBLEMA LXXXII. QV 1 S Sl^V 1 S iners , abcat . Nam in ihceutce figere fedem Nos frohtbent Sam^ dogmat4 fan£ia fenis . Surge igitur , duro^ tnanns affuefce labori , Det tibi dimenfos crsStna vt hora cibos . COMMENTARII. SE D E N T dno viri defiHcs & otiofi, habica vili & panrjofo,3lter manu in fi- luim inferta.-egc^ alrerutri malifti fupponc- re modium,vr luiic uifiderer, fic cnim vi- deti: r vclie epigramma Vythagoras Samius inrer alia ^jr?7&olu recfle viuci.d) pra^cepra hoc prajcipueco- f v/i^^^ me'Hlabat://w£V/ ^Iv/kcl Ket^ia-fiV.i^ eft: • Ne choentci ir fideas.Qjod PiMtarcIuis de educadoi e pueror. ir.i cxponit: ceCyHV dp yicLv. y^7rpovoc-iv , cV^ys- rtiv AvctyKsiictv 'rc(,pcicryAVA7roiJievTpo(piiv- »d e{[:Fugere o~ tium , ^ pro^picere quemadmodHm nece f- farium paremus cihum . Diogencs Laer- tius in vita ''ythagora; ait:7;2 chtxnice non fedendum'.'\(i cft,cx «quo futuri habcndam cnram;cho?nix enim duirna efca eft. Hu- ius fymboli Pythagorici diuerfasfcrunrur cipofiriones, led hanc Plurarclii fequutus cft hic Alciatus,& libro j. Parerg cap 17. cuius explicationem mahimns ab ip(b rc- pecere fcum fit locus obuius ) quam aba- liis quibnsqj tamerfi dodi/Timis cmcndl- care,vt fumiis jnitio poUiciri. Sic itaq; ibi chccn ille.-Sciendum eft, inquir, apud Athenien- quid fes fuiife meufuraiii tritici, quacum qnif- que Emblen u . ithago- que vnodie comederer.eaerat & raaior li- bra,Yocabaturquechoe!iix,vei ^{rpov y vt intcrpres Ariftopiiams ait P.ndebacaurem carum drachmas CL.hoc eO, fepcem & vi- gmti vnwias Grascas » vc lulius Pollux , & Nicandri intetpres fcribic; noftra autcin mcnfura fefquilibramreius chcsnicisdimi dium drachmarum ^f.Iibrafeu li^ella di- cebatur , vt Rhemnius Palasmou oftendit eocarminc t Atticct non minorefi,ter c[Hino[Ue hanc de- niq; drachmt^ * JBt ter vicenpstradunt explerier vnam » Igituriiibetcofticiirioduas libcllas.id eft, choeiiicem vidnalis fiibftanrix cuftoditis prasftarirquodetiam olirafieri folicum o-o rtendit P/chagorse fymbolum, Super ch otiofus, & ignauu«cit,nihil operis aut ar« tis facit.Cici. de Fin. Sed luftrcmus am- monon has QQaximasartes,quibus qni ca- icbant,inertes a maioribus nominabantur. 2n chusnicefigere fedem] fcriari od fpe demenfldiurni . Nos prohibent] prohibemurex Pythago XX fymbolis . Samiffenis] Pythagoram dicit, graueni illum & fcuerum Philofophum , a Samo pacriaSaraiiun didum, vt refcrt luftinus lib.io hiftor. & nospluradc codiximus Embl.17. Dogmata fanSia.] Pythago rae fymbola . oraculorum iuftar a prifcis cclebrata SHt, De his Plutarchus variis locisrqusefymbo la certacim a vihs dodis expofita funt.Ex veteribus nominantur Anaxiraander Mi- lefius iunior,& Polyhiftor Alexander,quo lum Ubritemporis iniuria pericruiit.Plu- tai>.iUS,Athcnaeus & Laertius.non perpc- tua difputatione, fed hinc indc nuilrj ex- plicuerunt. Ex recentioribus Philipp. Be- roaldus ,Erafmus , Phorciiius,& Grego- rius Gyraldusin ea re fedulam operam- nauarunt . Manus ajfuefce laBori]z^t^ &compo- ne tead laborem . Verhum ^iOCyaffuefce , (iuquit Minosj frequcnratiuum vel natu- r^neutrins proacliuo malc vfurpari , me non longe ante monuit Fornerius IC.do- (f^:iftimus,vel aliud agensrcui ego, vt in caj tcris,facile aflentior. Malira ergodicere : . Duroq; manus compone labori . Craflinavthora,] id cft,craftinus dies , Hora- pro Synecdoche . Horaautem prodieponi , dic^, alibi monuim us- Virg.i, Georg. ^.^^Nunquam fe crafiina fallet Hora . iNcvLcATVR hoc fymbolo Py* thagorae,non cfte indulgendum otio & de- {idiae,ncc in dicnn, vt aiunt, & citrafutu- ri cemporis pra^medirationem viuenJum; fed ftrenue laborandum, & fua quemque induftria fibi vita» neceffaria , ne in poftenl eadefiutjliicrari debere. Labores enim bo- Labor fe- nis vicis, & feneduti optimum efte obfo- Heciutts nium , ait Xcjiophon in Oeconom. Sed & obfoniii Diogenes incerrogacus,quidmorcaIibus iu vitamifcrrimum effe cxiftimaret? Refpou dit,fenc pellatus^vcdicemus. II. PVLCHR.A fimilitudine declarat , Jj^^wW- qnam fintkues cau(x',quae a reda virtu- natH^ tis via nos auercaut.cum negrauilfimis qui dcm caufis nobisefleccedeiLdum.-idq- (tim ptum a rcraorx naturasqus curii piiciou- lusflt afpedu nigcr , notimaioris quam pedalismagnitudii^isjimacis magiia? fiuTi- lis, tamennauigia ftarecogic luiJlo fiio la- bore.non ietinendo,neqi alio modo quum adhasrendoifnfra enim carina; cabiilamo- ris appiicitus pinnis,quas etiam renue-^ a i n^odum habct , in tranfucrnuu dilacarss . C4iKi 3^4 Andrc^ Alciati. tatiti Yoboiis eft , vt rnant vcnti licet ( Cic loquitur Pliniiis lib. 31. c. i.) & raeiiianc piocellx , imperctfiirori , ac vircs tanras compe^cac,quorq; non vlla interdum vin- cuIa,noi) anchoiiE pondere irreuocabili fa- praiftare queat.quaucumUbet magnos ipfe paruulusadeo infraenet in.pe:us , Sc niundi rabiem doniet.Idem habct ena lib. ^ cap.iy Jc echeneide. Videporro Ifido- rum.Af liauumlib. ii.c.4j.Lucaniim lib.. ^•Volateiranum hb. ij. Philolog. 5icD Loctt^ Ba in Hexamer.Homi|.7.vndeca!te- /ilif Ma- ' ^ ■ P fu lu.-gj^^/vor oTeL y Tpoih) reli.Video hominem At- talicis autPhrygijs textisopcrtum,caius collum gemmatus torques , armillsebra- chia,digitos adamantcscingant&r fmarag- di,quem fatellitum agraiha ftipent;glifeic eupido>& volo veftiri limili habitu. Fer- ti^r fama dealia, qui in arcem ^apientias & dovffcrinaruM euafit;de!e(5lor,S!:eligoa- liquid tale.Si Myda^talenta & gazam Pcr- ficam audio,infifto afFedu & deHdero. For titudinem mihi aliquis Gommendar,& vir tutes heroicas in lulio C?fare,aut Popeio Magnojpafcunt laudes & trahunt . InO- lympico ftadio auc giadiatoria arena coro natus defcribicur , lego triumphaJes cur- rus Capirolioinuedos , & appararum vi- dorise.laureaplacec, &incingi vellem.De vino Chio fermoncs feruntur aut Falerno, faliuam truditlingaa,& ebullit voluntas, totus fum in poculis ,& vmbra deglatio caiic AEfopico ftolidior . Magna volubili- tas & rapidaconuerfio ? cVuodin indiec horario rotafacir,hoc in noftra natura cu- ' pidiias,i'empcr in mocu eft ac laborcTri- ^lia fternunt,la:cis erigimur.-ptofperamui cent, aducrfa tinbantJ tpcs fulcit, ddjcic metus.-curiemorciencgaudialaxant (k fe- renantanimos:contrahin ira,aperic& dif- fundit amor.-rodunt acerba & confttin- gunt,dulcia blandiuntur &exhilar2nc> ringimur prx^enti malo » formidaraus futurum , de prxtetitis acuieus adhuc inh^eret & puncflura , quas defunt opta- raus.qu asadfunt reijcinuis : naufea in co- pia.indefedu defperatio, vichia moleftat, remota alliciunt & trahunt ad fe; peregrj- na placent,difplicent doraeftica & generac faftidium.Siin mari fumus,ad litora refpi cimusjinhiamus tranfmarinis ^ terra , 8c ventisalas pandimus.In cligendo ftatu yi- t;epar leiiitasrfolitarius turbas qu?rir,qui in rurbis rccefius & quietem: vxori dcuin- diis libertatem,CGeIebs vinculum & focia Iateris:qniftiuareexercenc,qui raftra & li- gones.qui naftam trahiitac retia,aIiorfum fleifi:untocuIos,& fupra vel infra fuam for tem tendunt vora.Miles ad atua, ad arma rufticusrnauclerns ad campos , qui hic ad nauim & traftra: ruris opes tollit aulicus, qui in rure palatinasdelicias & luxum.Ne roo contentus,fcindimHr i» partes vago di- fcurfu , necquifquam quod habec diligit & ample Di^us ab antiquis vatihus Ardelio. COMMENTARIL I. IN aereapparftaiiisardca, vncis vngui- bus & roftrojerpanfis alis voJanri fitni- Jis:fub cjua iiiuenis pcnnis vcftitus difcur- ric , qui bracliiorum loco alas ardeae fu- f^incr . II. Emblematis fons peti poteft ex fonsEm- loco Ariftorelis.qui cft lib.^ cap.i8.dc hi- ilematii. fior.animal.cuiushxc func verba:Sed ftel- Jaris oKVo^, iJ eft , piger cognominatus iu fabula eft,Yt olim c recuoin auem cran/Ic- rit,atq; (vt cognomcn fonat} iners ociofa- que eft: talis ardeolarum vira eft.Hsc il lc: Tctigit nonnihil Paufanias in Phocicis:Au gures,inquit,& au?m okvov appeJIaiic.qu^ inter ardeolas & maxima cft,& pujcherri- ma. In vctcreigirur fabulainduclus crac fcrHUS quida fatuiiS>3c niliil non fatageas, qui afteri^e veJ ardeola: ftellataj figu ram rcpra!feiirarcc,vc mores& conatus atdelio num expumerec. Hi quctquot funt, facis niouent Emblemata^ . 3^ / iir. woueiu fcrejiihil tamcn promoucnt,nihil- qiicagunt.fecl tantum fatagunt, idque ad modiim adultcrini &c degeneris falconis , qui cit tantum ceucntis in aere motus . Talem dcfcribit Attalum Martialis.Iib.i. & 1. & Afrum lib. 4- ^t poftca fubiunge- fiiHS. Taliscftapud Tcrcntium in Eunu- cho Thrafo.vtetiam Suftenus apud Catul lum.Huc rcfer adagium.C^^W^-^ « IGlJAVlfirm] nullam ad opcram vti- lis.Ordocft talisiFahulaprifcafuityid eft, antiquifabulati fiim, ardeolam iiellarem , id cft,auem illam afteriaiii vocatam a ful- ^orcaftrorii . iffingere ferui ignaui &JiU' "dia&mores^uid^i cnim eft anis,Hifpanis Gar{ola dida . ArdeolamJieSarem] Ariftoteles lib.^.c- l.dc hiftor,animal. Ardeolarum tria funt genera,Pella,Alba,Stellaris, piger cogno- minatus.Qu? verba tranftulit Plinius lib» lo-cap.^o.inquiens: Ardeolarura tria go- nera {unr,Lcucon,ab albcdinejAfterias, ab aftrorum fulgore per fimilitudinem divfla; & Pellos,quianonita in alium volatj^s- /.egener hic veluti falco] Hic , fcilicet feruus.eft veluii falcodegener , qui ceuet ■ in aere. Falconem degcnerem vocat auem illain,quae in turribus nidificat, •juam fa:- pepueri aluntpro accipitre ad aucupan dos paflerculoSjTinnunculus, Laiine di- citur.Hifpane Cernicalo,G^imzn, Vvan- nenvvaeher.Hxc zuis aliquando durat in aere pendens leuiter commotis alis.nec dex tcra,nec Ixuajante^aut retro,infra vel fu- pra mouetur , quod hic Alciatus vocat ceuere . Ceuef] alasagitat,& volare contendit . Ccuere proprie eft cluncsniouere,obfcoe- num verbum,pertinens ad mares obfc^ne fe motantes.Perfius Satyia i. An RomuUy ceues l luuenalis An te ceHentem,Sextt,vereior t & Sat.p.idem r Computat & ceuety ponatur calculus . Ardelio] Ardclioeft lioma inquictus , huc atq; illuc femper volitans,faliens,ma- niis iAdans,iogam modd dcijciGns,mod6 reponcns, &omnibu8ncgotij5 fefc iroini- fcens.Vndc rcdle a Germanis dicitur,H^i in allen gajfen-' Q^id fit ardelio nemo mc- lius docct Mattialc lib-i. his verbis : Declama^ beU^ycatifiis agts,Attaley belle, Hifiorias bellasycarmina bella facvs ^ Componis belle mimas,epigrammata betl^it BeUm es Grammaticm , beUtis es A(iro' logus . I.t beUe canta4,& faltas.AttaUybeUe j BeUu-s es arte lyrA,beUtu es arte piU . N/7 bene cum facias,facfi attamen omni» beUe . Vts dicam quid fis ? magnm es ardelio # De eodem Attalo idcm lib. i. Semptr agii caufas,et res agu,AttaU,fem^» Eft,non eJI,q^aga^,AttaUyfemper agts, Si res,& caufA defunt,agPSyAttaU, mulas* AttaU,ne quod agas defit,agas animam^ Idem Martialislib.^.dctidens fencm Afru fic ait; Codita cum tibifit iam fexagefima meffit, Etfacies multo ^lendeat alba piU ; Difiurrts totavagm vrbe , nec vU requttit; quod^i qu.T d.uetd-letv f:epcnumcro inuU'- cit.Statuo itaq; cum Seneca:Ccrns inge- nijs immorari & innutriri oportere : nuf- quam e(Ie qui vbiq; cft.In peregnnatione agentibus hoceueniie, vt multa bofpuia liube3nt,nullas amicitias:idem accidat cft rieceneijs,GriinulIius ingcnio familiaritcr fe applicant, fe,d cmnia curfim Sc properan rci- rranfmiituiit . Nihrj xquc fanitatera impcdit,quam lemcdioium dcbia miita- { lio . Non conualefcit planta , qua: fxpitti transfertur,&c. 5ed iam fatis lufimus. Vc- niamusadipVum £mblcma . Sulccptum -^^'^«'^'o- eftin ardelionesjvanofqj oftcntatores,quo "^''^ fi^ homimjm gcnerc nullum aliud mipudeu- ^^^i tiusaut Huuilius j quandoquidem feom- nia tenere, & ad vnguem nofle piofitean- tur,ciim ramen reueraiii ijs prartcriadan tiam & importnnam loquacitatem nuic- niasnihil. Sed lubec paucis in eiufmodi Thrafones inuehi , quod omnia fibi tam Mxcurfn remerc vendicent, tam nulla fronce arro- inarde- gcntjvtfi cumalijs (quod fic fa^piufculcj liones rixantur , Tot pariterpelueSj tot tintinnahula credfu Vulfciri Q^am cnim ex oronibus artcm aut difci- plinaai adduxeris in mediMm,cuius fcim- pcritos nonnegcnt?Quid ram lecoditum &obfcurum m rcrum arcaniscfle potcft , quod illi fua induftria,miraq; ingenij fo- lcrtia non fint cxade complexi? Tanta eft horum hominum tammale fcriatoram impudencfa,camque infolens pioceruia, vt cum oculos,quod aificcornicum aufl flnc configeie,nemini dcbeac cffe mirum, fide rcbus,quasmii)ime compcrc*shabenc,con ciaomnium fencencias& iudicia pronun- cienc audacius, & plus quam pareft, ini- quius.Tum enim vidcas cos fuam opinic- nem claco fupcrcilio cueri accuratius , fic vt periculum /ic , fi coneris eos de caulla deijcere,ne fuaefFcrata licentia in teimpo- tentius f;£uiantquam vcUes, acriiis inue- hantur, fuaq; 5tcntorca & vocaliflima lo- qucntia te tuasq; lationes inuidios^ cradu- catapud impcritfi vulgus,tibi omnem re- fjpondciidi libercatem eximanc. Sivcroflc -^^«"'i quxftio de licceris ,qua;ad humanitatcm pertincnc, quas velpiimoribus tancum la- bris deguftanncauc cibi cacendum , aut fi pcnitus aufcultare nolis, colloquedum cft larius , eoq; pado vc non vfpiam cequic- quara refclierc pofl!c vidcarc 5i quid dc lurifprudcntia forte dicendum fic, cum bcllc fuo moreexcurienc . Nunquam,in- quienc , vcccres cxade dilciplinam legum lunc interprctati,aut,Farragincs funt glof fcmatum intoIerabiks,aut,intcr femiiabi- litcr pugnant,autaliqi!id aliud eiufmodi . Si de arte mcdica fcrmoeft,Numquam ta concinnc.tamq ; opportuneCfi mod6£dc illishabcasj Galeuusaut Hippocrates. 5i cie aftrorum fcieiitia^qutd ? Hoc lippis & lowlo- num ari oantieL. Emblemata_^ . 3^ fonroribiis c(Cc notiltlmiim contcndent, Bcmpe Yt diligenri hac & benc ptouida cau tione propriam infcitiam tegant . At /iad TheoJogias rcconrlitioris arcana deuciiJen- dum fit.aperienc ftatim.quid iuris habcac inijsexcucienJis: folertes Te efl*e ffngent , (udabuntnitcndojieq; camcn hilum pro- ficienc,&abfindc facagenc, nihil agent ta- men.Nec cft quod Philofophiam commc- morem . Illicnim nihil ncfciunt^qui tam fecio pcromncm djfcipIiHarum circulum pcruolitarunt , vteorani iudicio vel ip(e Plato carcutiat, A riftoceks ineptiat, Cicero garriar,Aquinas deliret,& Peiipatctici om ncs raiferabilitcr crrcnr.Adcd funt inom- iii difciplinarum generccxercitatiffimijVt, cOiuraSocratisintlicutum & mentem.hoc tancum fciancquod omnia fciantiquin po tiushoc tanrum nefciar,qu6d cmuia igno lent.At fi tam multa fciant,mirum ma xime,qu6d fcncfciat.Si cnim vcl quadam ex partcfcire it,quidillud CitjyveoHi aictv- roV.iampridem perfpcxiflcnt fapienti^ adi- tum cuiuis obuium & patentcm cfle noit pofle» nifl ciim aliquid fe igoorare norit : aut Ci quid fciat, non oportere eo faftu in- tumcfccre, vcnullum alium fciremclius poflc & ablolutius audeat cxiflimarc. Sed miflbs faciamus eiufinodi 'ro?^V7rpdiy/j.O' Vcts, vercbr enim ne vehemeniius in rcili- tcrari:E3rdcIione5 inuehar, & fpecialius id confcrre vidcarin Sophiftas quofdam ia- clabu!)dos,nihilq; non tentantes.-quod qui d:m tamen in geiiere vidco inrelligi de ijs pofle, quifuam operam & ftudium collo- cancin vatijs & mulciplicibus vno eodcni quetempoie tcntatis negorijs , quaeccrtc ag^redi poflunt illi fitis audadler & au- xie^pcrflccie veio conftantcr nunimc pof funt . Auaritia . E M B L E M A L X X X V. Aa HEV o /^ndre^ Alciat LJ E V mifer in medijsfinens liat Tantdiu vndiSy ^ ^ Et poma efiiriens proxima habere nequit . Nomtne mutato de te id dfcettiT auare » ^Pii , qtiafi non habea^ , non frueris qmd habes . C O M M E N T A R I I. IT. m^t". ty t^mex Pe : -a?;io Ar hitro » ^ HoYhtlo , Ta?7t.ili IN fiimidofliiuio Achcronte rcx Tan- raliis hunieroriim cenus immerrus appa rcr.cuiuscapici fuperim pcndet frucflifera po-nus ji^fe vcro orc hi-inte fiuflra frudii ca.jrai:- Mjgis placet picflnra Rouilliana, ibienim Tantalus me uum aquaj elftigien- ti immcrgi-,& brachiaad fruc^us impen- dcires fi u8- oofctKt yd^ nu-^H 0 yipav '^ninv VZeuVMV y ToATfit;^' vS^cd
Thursday, December 5, 2024
GRICE ED ALCIATIcupH . non qu/dopes au- geas,fed tolUs cupiditatem . Refcrani huc Max.Ty» Maximi Tyrij Flacoiiici verbaex oratione rij lecus. -^l^i^^yoifecro, continutt hominum cupi ditcite egentius ? Vbi enim femel animus fupra quam necejjarius exigit vfus ^volun- tatibus indulferit ypriorem cont inuo fafli- dit,nouarum cupiditate detinetur . Et hoe efl quod Tantalifignificat &nigma , conti- nuam videlitet voluptuarij fttim , vt cum obleBationum interdum latices afflu^ntt recedant interdum,propterea cupiditatum refluxus excitetur ; quibus tamen cupidi- tatibus infesiijftmus dolor , metus ac per- turbatio permixta fint.Na quidna homines timere peius folent,(jud ne prAfens voluptas elabatur ? Grxca qtiis malic,h^c fuut: t/ yu.p rt.v Hii Tnvi^ipov A-zS^pcs i^iSvy.ouv 70S S^tuviicas 5 iTHSiV ydp ctTrct^ 4'-^PC*' yivjinc^jt ilSovav VTripTiiv d,VTiisl)^£^ctVt K6p.lS cf.VTV.V TTpOTipCOV h/H , iTipCOV ipA ' y^jTOT^ TcLVTctKii etlViyuet ,TisTO t)V apct , ^ zo^oi - ^oCepov f/.iv ydp TetptfjrA ihlSovi} iy.t) ATreKd-A , Id quoque iuu metus vrget inanis Mortales , cafumq'^ timent,quem cuiq-yfe- ratfor.s : j^ec Titjum voJucres ineunt Acheronte Mcentem Sed Tityus nohts hie eff,in amore iace»tem ^em volucres Uceranttafq; exefi anxtm anvor , Aut alia quiuu fcindunt torpedine curA . Heeciftead Epicuri fenfum,(icuti &Tul lius l.fchola Tufcul.fub perfona cuiufdl Epicurei.Nam & funt.qui Kuc pu.tentpcr tineredefcriptionem inferorum apud Pla- tonem & Virgiiium Iib. rifia.Sed & Bieii hanc appellauir,x,itx/its' fjLDTpo^vokiv, id eft; vitiorum merropolin . Quibus & ajflencliim Tirr.onis di refVegcnns id hominnm compa fmo com- racurafincqui cergo gcitec epulas opipa- taratt ras,obfoniaq; del caci!firaa, & camen car- ^ * duis vKftitecVerba hucappona Pliuarchi: Z.ocHsFlu ^VTgp ctt a-tadcu to -^^ptrov tTk inquiti ciim ei bona adfint, malum tamen tonquirit.Ei longt multifimiles fuauia po- ^ulenta tranfmittunt, (y* ad molefia pra^ uaq; quafi accurrunt.ldctn Tipt ^tKovKn vitts • ovS^iv iv TetT^^cov, coa-TTip ovos Cct' KAVicos i^jKet }{^ tppvyctvet KctT et)iO fJ.i ^cov j ct« Kcfrvov yjuTiippctS AVctTrtlJ.^Z^rKetlXiyoSt KOVTpQV Si {J.yf yt.iTi-)^OV y fJ.flSi AKiAS y ^j/cTg KATApioTATQ^ • NihH capiens inde gtmmodt^veluti balneatorts afinus, qui li" gna ^farmenta defert yfemper fumo ple- nus ac fauillis ,nu?iquam autem balnei pAYticeps» neq^^ tepms^neq^ mmdiciii^Si- III Populos inter ditijftmus omnes ] inter fuos popularesomnes locupletifl^imus, vt ille apud Perflum ^.Satyra : Diues arans Curibus, quantum no miluus oberret . Et Horat. Diues agrisydiuespofitis infeenore nummtt -druun Arua quo magis ampla] vno verbo,Io- cuplcs . Aruiim, quod aratum, necdum (atum . Senex] eo quodauaritia fencspraecipu^ Sentii* inuadere folet , quia deferit eos calor dcfi- » cicnccfangume . Senum auaritiam carpic Ciceroin lib de Sened.inquiens: Auaritia fenilis quid velit,non inte]ligo:quid cnim abfurdiuscfle potcft,quam quo minHS re- ftat viasjplus viatici qu^rcre? Senibus a«- temomnibus vitium auariti£Bincflre,oftcn- dic Comicus in Adelph. T>efraudans genium^fuum.l Defrau- daregenium , cft natnrie dencgarcquod appetic,cuiopponicur,iW«/^fr^j^^»; Jbii'^ Emblemata S7S Jbttmufnq'^ m8Uf»,geniumq'y meum.BLC, 3ic Terenrius in Phorniioiic : ^uum defritudans genium . Ni[pr£ter bet^Syduraq^rapa] (ruviK/o- ;(^i;,proquibusliber abiedlis & vilibuseHu- Jiis: in quo notanda fordities auarorum . Martialis : Vt frpiant fatUAfahorum pntndia betA, ' facuas vocac>auia funtinfipidse; hinc pro- uerb.£^^^ inJipidior.VctCn)^ vocat,pIebeia. Inopem quem copia reddit] Antithera . Ouiciuim iraitatur3.Meramorph. G^uod cupio mecu ejl^inope me copiafedt, Pretiofa ob/onia ]Oh(on'mm eft quid- quid vltra panem & vinnm incibum ad- ijcitur.Gra»ci iKTpA-Tn^ay.ATA vocantob foniamenfis impofica (inquit Bayfius) Ita li dicanriCompanatico,c[UciCi id,quod cum paneedatur.Hinc verbum obfonari , quod eft,fumptus proobfonijs facere . Seq-jrubo.aut ^c.] Alhidit ad adagiCi , Afinus flramina matmlt qudm aurum . Id genus hominum a Gri'cis nominantur •/,pst cuniculoru fcrutatores & auriphilos,totus in cauernis eft menre & voto, & thefauris incubat,eruit,conflat,cudit,congericj fac- cos,modios,ciftas & arcas farcit, claudit, referat, extrahir, fuppurac, pafcit oculos colore,copia,varietate. Hic abacum videas pro altari, rationum tabulas pro libello de- uorionis, calculos & cretam progianulis precatorijsj crumena & loculus duo caii- delabra funt ,in quibus aurum , non cera fulgetjraonecarum fculpruraj & fymbola facrasimagines referunr lancea hcbra^a , qua dcbicorum lateia rranfuerbcrar.Cru- cis ftipicem; in cornibus arx lud^e efligies pofita & Mercurij ,duo penaces quidam Sc cucclaria inimina . Dura fubducir,mulci- pIicat,fnbtrahir,diuidir,orantis partescxc quirur ; fyngrapha & chirographa pecca- torum colledaneafunc, compuiKftio fub- 4 naicitur Andre^ Alciati. Mafcitur & intimns ioloi" , fi in paftis & contraclibus fponfor excidat fideacfallat. Vt primd pcdes efFert domo , rapin? ficiu Tulturinhians,forum pro remplo qusric, licitationesaudit & precium rerum : crc- fcente.aninius ridct & in rofis cubat ; tur- bacur,lar:ore illo & xquabili . Siinrtin- dior cella & granarium,Ioiiis arma inuo- cat,grandinesac procellas accerfit, prui- nas excipic ofculo & falutat. Vitcsaduti , & conteri fegetes,in votis & dclicijs habet, volupcasert videre ftragem publica,plan- dusaudire & querelus communes egeii- tium.dumjr.odo marfupij vterus taleiuis fibi turgeatquocunqj iure:fpe folus deuo lat omniaj& afFc(ftu muadit ; qua lucri o- clor fpirat , fagacior cane fequitur ,de la- queo cogitat,fi fruftratur . 'Quinimo te- runcij vnius iadlura fnagis affligitur,qua facrilcgiomiIliesirerato,qua deuinda con tinuis periuriismyriadi d^monum infelici anima,qua plauftrisblafphemiarum conic dis in magnu illud cosli Numen fupcraii tc rabie. His.n.plerumqi dotibus cxornat vita fua renaxopum & fordidus corrafor; iicc mirum, niquometus omnis poenarii cxtin(5lus,& fpes pr?mi j ;cui coelum fabu la eft & infernuS Qu^i i iji fabula ? qui fu- perosc3scos,daemonas moriuos iam pride prorfus fibi coufingu- Ita pertinaciter ma- luseft , nec vtbonus fit veuit vnquam in mentem.Iicct videri taliscupiat,& fimulct deuotione cxteriori habiru ; fpeL>atur.n.& ipfe in anno (en el incxtu fideliu,& niur- niurat labijsnefcio quid,curuat genua,& fufpiiat fixusin obtutu lacraj imaginis.Su fpirat, inqnam, fi fumptuofa fit & incru- J.uari de ftata nobiliori metallo , deplumare vellet uoTio, ac decrahere corium . Igneus feruor ora- iionis,quem mater hypocrifis parit. Srcut paralyfis ncruos diffoKnt & ligat fe« fus , ita morbus hic vigorem animi, ne fe exe- rat falutari conccptu : diftrahiturincurfu va-nitatis aftuctaj,ne colligat fpiritum 5^ alTurgatjin terrenis hjEret immerfus,vt ra- nainluto^Sc quod rubetaj cotingir, hoca- uaro,vt copia nunquam faturet, & in ipfa rerum affliieiiria fame moriatur - Auari- tiam porro ipfam mouftrum horrendum defcribic Crinitus lib i. Pocmar. JEcce horrendaoculis heufacies meis AnciYtti. Kaptim fumifico defiliens ^pecu, qua/e m Immane monflrum confiitit , Slmm . Cui funt manus.et pecius ahenea , Et diriycolubris implicitum caput . Trons hutnana , tamm lurida buxe» l^allorey^ maculis fquallida liuidis MonUrahat infitam famem . Tunc primum pauido dirigui mctu , "Etmens attonitis torpida fenfibus ; Vnd,e hsiCy obnupui, tanta luesforet » fic tabificis noxia fordibus Vrbes agrcs inficit . Scd mox cum licuit cernere clarius , J.t dirum video prodigij fcelus : Jlgnoui cupidis implicitum 'viris Monfirum , qui mtfera foUicitifame Kil pr&ter aurum cogitant . Vero vcrius igitur eft,quod a CiifpoSal- luftio refertur inhunc modum : Bellua, fera,immanis,intoleradaeft auaiitia. Qu^o intendit,oppida,agros,fana atqj domos va- ftat.diuina cura humanis permifcet.Neqj exercitus,neq} moenia obftanr,qu6 minus fua vr penetret: Fama, pudicitia, liberis, patria atque parentibus cundos mcrtales fpoliat . Auari quoqj hominis infedatio- ncm habet Phos4rus : Vulpvs cubile fo- diens0>c. kdoi inde petat,quia nos pro- peramus. Emblemata-) • 377 In aulicos . EMBLEMA LXXXVII. \7 A N A PaUtinos cjuos educat atda cUentes y ^ Dicitur auratis neBere comfedihm. COMMENTARII. II. IV V E N t s cincinnatuliis, veftemore aiilicorum indums.in cippo,vel pcdicis aureis inclufus decinetur . A L L V 5 I o eft ad Diogenis apoph- 'ureA co thegmardicebat eniai Ariftippum CPhiJo- des au. rophum aulicumj aureis teneri compedi- cornm , bns,ne ponTetcxirejquod fpledidiore Priii cipum vitacaptns, Philofophicam vitam rnentirefur-In quo fenfu etiam Seneca di- >'it,ftultnro enfecompedes fuas, quaquam aiucas,adamare.lJ tamen quam ftudios^ faciant aulici,nemo eft quin videat.Quaii tumautcmpertinet ad noftridiftichi raa- tcriam,viderur tefpicere ad M.CaronisIe- pidam fenrcntiam.-Dicebat "nim furespri- uatorumfurtorum inueruo &compedi- bus^tatem agerc,pubIicos inauro& pus- pura vifendos.RctuIit Gellius lib.i i.cap. 1 8. Huc fpedat adagium , y^Mjaz ^i^cu, aure& compedes > Prouerbiaji metaphora dicitur feruitus fplendida & amabilis,qua liseftfcrc vita auIicoium.Horacius de v- xoreformofa ; . Ten etqi grata Compede ziin^um - Vide eciam adagium , Leo chordula lyinr ^?«j.Apud Plutarch.Theophraftusexpio- brat Ariftoteli,qnod rclida Academia mal let ni Philippi aula vcrfan,qnod &ante fuerata Diogeue reprehefum, Aiiftote/cm cojpare quando Philippo>Diogenem.ciirfi Diogeiii placcrec . VANA 378 Andrcae Alciati. II T. VAKA Aula] cplthcton veriilimiim , qiiia aiila inani fzpe vcnto fuos adeclas lad:at. fnlatini, PaUtinos] Palatinus mons dic^^us , fu- per quo Roira primo xdificata fuir,&: in co Reges primo , deinde Confules, poftca Imperatdres maiore ex parte fedem ha- buerunt.Vnde fgodudum puto,qnod ij, qui in domibus principum tMibitant, vel of ficium curialecxercent , palatini dicantur (licet etiam a palatio id non malc tradu- 3terisj quictiam Comites & Curialcsdi- critur noftrofaJculo.Alciatus in I.fcrinijs, de palar.facr.Iargir.lib.il. Cod. AhI^Lj Aula] Aula propric dicitur locus , qui perflatum habet . Nunc domos & regias principum aulas vocamus » quod ante (e habeant plerunqj loca fubdialia & ampla. Vide plura de hac Toce apud C^l.Rhodig. lib.ii.cap.j-. AurettK compedibus] Prouerbiumi Au^ reA compedes . , A V L I c X appellantur, qui in regufft / principumve aulis educuntur & nutnun- u icoYu t^.,j.:hiquidem viuunt fplendidc,epnlatur ton itio» ]ami(]'inie,veftiuntur magnifice , niced'uc fuperb^, verbis vtuntur fefquipedalibus , praslumunc maxima qua^uisjfrausqj fub- Jimi regnat inaula, adeo vteorum felicif- fimaomriium videatur vita. Interim ta- men fui iuris non funt,nec ingenue liberi , irao aureis vinculis alligati,impliciti & ir- jretiti retfl:^ dici polfunt. Non enim anim- aduertunt quantum voluptatis & oblc- vHramenti fuppedicct viuerc ^gV , dKh! iv § Aei/^-g/j/ji , nec alijs gnathonum morcaut parafitorum nefcio cuius rci gra tia.manum deofculari, ridentiarridere, & focdc palpando quamlibet perfona nidue- re . In quibus faclitandis quid (obfecro) fidei auf boriasmentis, qua; honefti ratio cfle poteft , cum flmulatioiiis & perfidia: fentinam inexhauftam in anirao prasfen- lem vbiqj circumferant? Elegans aulico rnm defcriptio habeturapud Sencca Tra- gicum Hercule Oeta:o : Pauci regeSyHon regnacolunt^ Plures ftilgoY conuocat auU , Cupit hic Yegi proximu6 ejfe , Clarusq) Utas irepeY 'vrbes : Vritmiferum gloria peciu-s . Sanc.vt id paucis.fi qni fint,qui vitafln pa- rafiticam viuant, totana illam quidem ad alienum comparatam arbitrium,finc reue ra auIicimoiioncs,&ftrobili,^ul vento/tt moq ; ebrij mera fibi fomnia fingunt,nihil non fperantjnihilnon promittunr,fcrHita te voluntaria, eaqj grauiore prelH , quoi ctiam cum poflint afl^ererc fcfe,efFugia nul la qua^runc. Minosea dc re, quo temporc curis vacuus rufticarctur,carm«n fcripfir, quodtaleert: Aulicus infipiensy ^ fumts ehritis auU, Mindts Se I^eyCiut poUicitis credit ad afird vehi. f^^mi i dum captat inersy^ fe forepofje beatUt ^f^Hctt , Vt qui ^peret edax, certafutura putat, Compedibus firiHe ^ manicts adfiringitur excors , £t patitur vana credulitate capi , Ore,oculiSyVHltu mentitur ,f&pe reter,ttit Plufquam feruili conditione mifer . Nam quA feruities efi turpiory imopudeda, ^am tUYpe ^fdedit Iponte fuhire iugiit Vcnrfimum hoc, Aalicavitay ^lendid^ miferia. Habenccnim aulasfua myfteiia non cuiuis obuia ^ habet hoc pclagus (ufe vndis latcntes fcopulos, qui nauigantibus non apparcnr, antequam grauiter impegc- rint : Vnde redle amicum monec Ouidiu* Iib.3.Trift.eleg.4. Vfibus edoBo fi quidquam credis amico, Viue tibi,^ U?ige nomina magnafuge. Viue tibiyquantumq-^ px>tes prduRria vitat S&uum pr&luflri fulmen ab arcevenit, Nullum enim eft vita: genus,quod tot ca- fibus ac mutationibus fit obnoxium, qua vitaaulica. Exemplo nobis inter infiniros fic vnus Petrus Vinea Carapanus,obfcuro ■^^^^^^ ^ loco natus , fcd dcdrina atqj cloqucntia , quantum setas illa tulit,infignis, Friderici IMmperatorisarcanorum omniura pnn- ceps ac moderator . Cajtetum per inui- diam,qua: in aula & oritur,& nucrimenta habet Ciicet Germani dicanc Inuidiam in collegijs & monafterijsnafci ,'inaulis nu- criri & viuere, in xenodochijs morij acq; virtutisperpetua eftinlecflatrix, in fufpi- cionemaddudus,ranquam cum Pontificc Alexandro III. fentirct (quo cum Fride- ricusbcUum gerebatj luminibus ^ft pri- uatus . Cuius rci impatiens, atqj ob id in furorem verfus, ad 5an(5lum Miniatum , quod Hetruria: oppidum eft,fibi ipfi mor rem confciuit Refert Fulgencius lib. 6. c. I I. Lucianus eo Commentario , qucm fcripfit dcijs, quicondudi merccdeindi- uitumfamilijs viuunc , fcice aulas pidu- AuU di- lam explicuif, nempe vcftibulum fublimc fcriptie . &ia- nea Cm )anus . Emblemata l t79 &inauratiuii,abruptiim,Iiibricoqjadim , com' ita pleruuq; qui fc ad fammum peruc- t^r, putantipraecipitesceruicefraitaclcij- ciaiuur . Intus opulcmiasortentatio, fpes faIlax,ambicio,a!mulatio , obtre^latio, fu- mi,a(lulaciones,multa: manns, pauca cor- da,!uxus,auaritia.quaeomnia fpcciofis fu- cis teguncur. Nam qui in aulis funr arri- fores,hos habes & arrofores,im6 & derifo res,qui fimulatc omnia gcrunt.Intcrroga- tus quidam iniuriarum palatinarum pa- tienti(limus,quom0do fencdlurcmxrcm in aulis rari/nmam,c(rec confecutus ? Iniu- ^^^- rias,inquit,«ccipi€ndo,& gratias agendo . aulf circumferuntur verficuli nimium vcri aii thorc inccrto, dc miniftris in aulis princi- pum fencfccntibus : Regt^m foUicitO' quicunq; fenefcit in aula , Autfurit,aut vltro cencupit ejfe mifer . Lucanus non (ecus fenfilfc videtHr,dnm 8. ie belloeiuili inquic : Tyt>^.t Auln A Egy- prum vere ineunre coramigranc^s inrerfi- cic. .Sic quoqi Cicero i de Natura Deor. Velutibcs maximam \im ferpentum cbn- ficiunt,cun» ^nt aiies exce (a'>cruribus ri- gidiSjCorneo proceroqj roitro . Aucrtunt peftem ab AEgypco.cum volucres angiies cx vaftiiate Lioyaj \eiUo A^rico iiuu^rtas inter- Eti)blemata-i. 38 t fnterficiuiitjitq} cotiruninnt:ezquofii}Vt illx viu« ncc xnorfu noccaut , ncc odorc mornia! • P L I M I T S lib.S.cap.iy. dc Ibide Cic ait : Sirailc quiddam $c volucris in cadem ABgypto raonftrauic, quae vocatur Ibis , roftri aduncitate pcr cam partcm feab' luens , qua reddi ciborum oncra maxime falubreeft.H^c Plinius, ViJe Ariftor. lib. 9.dehiftor.aniraal.cap.i7-&lib.3.degcnc rat.anim c. 6.Ammianum lib.ii. Hiftor. Pompon.McIam Jibj.cap.^.SoIinum cap. 4;,Piurarchnm de indufhia anim. Pieriii Hieroglyph.Iib.i^.Qnamobrem Ouidius & Callimachus f«os ajmulos & obtrc«!l:a- torcs hoc nominc in/jgncs eire voluerunt, vt mox fubiiciam .. - • . . ... ... -.^ , CLYSTERE velut] Clyfter Grasqs itAv ^tipioVt'^ vcrbo K\u^m> qupd cft abluerey etfi in genere omBe medicamenti genus Ci- gnificct.^iquod li€juidumin partcm aliqua mfunditnr:tamcn in fpecie plernnq; acci- pitur foliim pro mcdicamento, quod per anum iii inteftina iniicitur:vndeetiam gV»;- fj.A dicirur. Huius autem mcdicamenti v- fum hoitiinibus oftendi/rcibin, rcfetr PIU nius Iib.8,c*p.i7. Ibis] Dc Ibide lege qu^e fcribit Flutar chus Cohimcnt.Vtrura plus rationis infit terreftribus animantibus quam aquatili- bus ; ^Strabo lib. 17. tlfjLipcoTATov cTg « ll(yi ^ . . eT/T TH S^i Tm "^Ot Av" y « f/. iV mKApy; «Tg oA« f/.ihcuvA , //.gr« AVTchf ^pL^tiH^ rploJ^^J i¥ K'hi^AV' ^pHA . ^ r; Niliacis cognita] \\\ A s gy pto nota. A ri ftot.^ hiftor.anim.Sunt vero ibcs tam pro pria ijeculiares ABgypto, vt cxtra eam regione^n- viuerc non poftint, afportata:q; ocy/Timje moriantur. Hmc ibes hierogly- phice A^£gyptu iignificare fcribit Pierius 17.Hie10gIyph.De Nilo porro,qui mira ferocitare vniucrfaro Aigyptum beat al- JuuionefoccHnda,habes multa apud Pop. Mclam lib. i.cap.j. Transijt opprobrij in nomen ] translata cftin probrofam appellationem fordido- ruro & obfc^nonim.Vidctiir autem Alcia lus vellefacerenouum adagium,& meri- to . Nam Ibides poflbmus vocare fordi- dos.propte^ auis huius naturam.quando- quidtm fic VQcauitOttidirts hoftc fuu» , in qucm fcripiit IbiH;& Callimachus C4t> men maledicura fcriplic in Apollonium, qui Argonautas celebrauit.quam tcaono- mineappellat Ibin,vt aitSuidas . ?ublius f?a/?em Na/e^c.] Oiiidim Ouidiut Callimachumimitatus.aduerfarium quen i>%lbin} dam fuum Ibira appellauit , quod virum Jflomanum meucirecur: vel quod cxulan- tisOuidii vrorem tnrpi amore tadus fol- licitaritrmulraqj ad Auguftum dcferret > quodiutius in exilio Poeta decinerctur. Itaque dodium emifit Poemarion in ibim Nafo,in qHononexprcftitmaledici nomd, fiucquod inultus maJcdic«t, ptouoca- tus regeratiii eum conuiciajfiucquod ali- qucmnominatim carpere, &ita verbispro fcinderc lege p rohibitum eflet.Quidiusco dem opufculo in Ibim : NHc quo Battiades inimicH deuduet Ibim : Hoc ego deuoueo teq; tuosq. modo . Bateiadesq-] Callimachum intdligit , CMSim^'" Poetam elegiacura Cyrenjeum , difcipulu Hermocra tis lafei G rammatici- Hic Apol- lonium Rhodium, qui fc ingratum diTci- pulum pr^bucrar , diris imprecationibus deuouir,eumq; per contemptum Ibim no minauK,qna/i auem Aigyptiaro & AIc- xandiinan3,fiue qudd Alcxandrinus cflet. quamuis Rhodius dicererur ; (luequod fpurciflimus & impudentiflimus. Dicitur Cur Sat» aurem Battiades,aut quia originem tiaxit fiadesdi a Battorcge Cyrenenfium.qui alionomi- nedicitur Ariftasusrautquia Cyrenasi om- nes a Batto gaurltbant denominari , ficuc Cccropidara Cecrope Na» Battus, vtaic Pindarusrn Pythi/s Ode^. rex fuitincli- tus&probusi quamqj charus fuerit Cy- rcnxis, apcrit Ariftophancs in Piuio.Vide pTouerh.BatfiSiiphion . Suidas Callima- chum Batti filium & Mefafmajfacir ,quL eriam huius pocnBatis mcminrt his vcrbis: //?/r, inquit , gV/ TotHfy.A iT/^nSiviy.iv^v AiTAZHAV »^ KoiS^^piAV TtVA )^lV^yt'- VOjJ^iVOVJy^^pOV 7« KAKhlfJ.AX^V . iiV S' ovTo^ ^''rohKcovios 0 ypA'^AS 7a dpyovAV^ TiKA.Ac Apolloniusnou lam dodori fuo, quam parrias ingrarus , mcrito nomenid forritus eft, pra;cipue cum per ignominia vocabulum fpurciflimse vohicns , qua rc- fertiflima patriafuit,quam tiwn auerfaba- tur.fcrrecoadusefl^et . Ouidius Iib-4-A. mor.eleg. ij. fic laudat Callimachum .* IV. Batfiadestoto fempar eantabitur orbe . Homines ^fi dicitur in pniidos & forditiequa- impuri et dam fcrdidi , 582, Andrcae Alciati dam iiifignes,vt qu! tiupia,& qii? alioqui fifennij tiiera requiruiit , emd^antes apc- ri u n t, & q u ? 1« t u ra p rou ida vol u i t e(T'e K- , dccegunceuulgantq; ficq; interrlum loquuntur,vt,quocl vulgo dicifolet,podi- cem ex ore faciant. Hositaq^ non ab re I bides dixcris,id eft, fordidos & ineptulos 5 indignos, inquam , quiin hominum albo niimerentnr, perfpe^ftoauisingenio. Hasc cnim (vt diximusj roftri aduocitate ft cam purgatpastera,id eft,alunm,mia red« diciborumoner^maxime cft (alubre. Dc panihcra fcrunt,cam tam auidam efle ex- crementorum hominis,vt fiin vafe fufpen dantur altiiis quam pofTit attingere, cnc- c«t fefedefatigati porrcdn corporis; Ifa nonnBlIis,quodeftfoedi(rimum,id dulcif- (imum cft. Vidc prouerbium.Oyi-tf loqui' In diuites publico malo. EMBLEMA LXXXIX. \ NGVILLAS quisquis c^ptAt^ fi limpidd verrAt Flumina ^fi illimes dufit adtre lacfts y Cfijfm erit^ ludetj^ operam: multum excitet ergo Si cret.t^ ^ vitreas palmula turbet aquas y Biues ertt : Sic ijs res publica tnrbida lucro eH , Sl^i pAce^ ar^att legibttSy efurittnt. €OM* Embleaiatii-.. 383 COMMENTARII. pifcatorcsiii aqua ftagnante pi- L/ fces veiiantut : alter qiiidcm pertica aq lam t iibarc yidctur,alter exaqua tui> biili*nta captam anguillam cxrrahit * 1 D vidcrur furoptiim cx apologo cjiio- djm ^isfopico» de pifcarore aquam vcrbc- rante , vciugicutcs pifces incaute in retia proUbcremur. Quamaquariim turbatio- nem ciim culparccaliqiiis.ftarim huic pi- fcator: At oi^i, ait, fic moiicarur vnda, mc mori efu ricntcm cft neccfle . Pioiiidc vul- gato Adagio ij dicuntur anguillascapta- rc , qui priiuti quasftus gratia toittfiltus concitanccum vidcaQtpublico Rcijnibl. ftattt nibil fc poflc corraderc . Itaquc iion tBirum,ft feditioncs cnatas clle gaudeant , vel ctiam cxcitcnt , quo publicuitt ciuita- lis roalum in faum vertant commodum . Pcoucrbii vfum cx Ariftophanis vcrbis iti Equitibus ciaHigcrecrit facile . £'a.V S^' O/Va T5 KetTO) Tov /Sop0op§9 AlpV^l * m Uuas flringat fme palmula cautes . Vitreas a^uas.] PcrfimilitudiniJ vitre^ dicurituraqu2c»cdm funt quiccxjucc tur- bat^e Statius j.Siluarum .* Vftrfiaiq; natatU Vlaudit aquas . Turbet] Arirtotcles lib.8.de nat.animal. cap.2.AnguilU%inquit, pauca» qusedam , certisq; locis vefcuntur limoatq; edulijs, fi quis apponat. Sed plurima; dulci hnmo- re viuunt , idque qui viuariis anguillariis dant operam,ol>{eruant,vtquam maxim^ pura (inceraqi fitaqua, fluens femper, & effluens per ripas, vbi viuaria extruutur. Nam nifiaqua fitclara, breui ftrangularaf if»tcreunt,branchiasenim habcnt exiguas, Hinc tnrbare aquas foliti funt, quicas pi- fcantur.Harc Ariftot. Dims erit] ditabitar ex copio(a ca» ptura . Sicijs res pubiica c^r.] Similitudo crat» cuius hiceft o.tso^o^is . Turbtda] tempore tumultusaut belli . Pace] rcmporc pacis . ArHati legibus] coa»f^i,rctcntiquc iugo legumciuilium.EIdgans metaphora a vin culis autcompedibus, quibusilligaii fou- tes retincntur,Lex,tefte Ciccronc, vincu^ lumeft ciuiratis.libertatis fundamentum, fons.-equitacis.&c Nec (an^ aliundc ma- gis floret Refpublicae.quam ciim legum vigct audoritas:quae inftituta; funt prxci- pu^ , vcearum metu huraana coerceatur audacia,tutaq; fitintsr imptobos iunoccn tia,tradic Iftdorus au«flor non omnino inalus.Hac pcrtinctquod alicubi dicClum eft a Demofthcnc: iS^iv o(pihos ToMas , nTif fJL}) ViHpA M T^S dJ^iKtVTAS !>« • Kulta vtilitas ciuitatis,quA no habet ner uos ininiuriofos , Lcgis virtuseft impera- rc,vetare,permittere,punirc, ait Modefti- nus . Scneca 9 j.epift appellat legcs minis mixtapraeccpta, couftituuntur icaq; leges poena.Ergo punit lex ea etiam intcrdiiflo » quaenon fponteaJmictuntur flagitia , fed. culpa aliqu^ atqjignorantia:vtlcx Aqui- Jia culpam in damno dato vel leuiffimam I.3i .Siputator,I..^.4.ad l.Aquil.fF. Sedad rem;leges conftringunt imptobos, aliosqj inoflicioCQntiiieiit Repub. ^uictai uulla^ Aqua vi» ti'erL^» Anguill^ rum nMit Lex cuf primum latA^ 584 Andrcsc Alciati tugupro^ Ugil fym* IV. Hfcari anguiUat quc teiuata tumuItu.Stc M.TuIl. pro S«x tio: lllum cotiam funeribus Rcipub cxul- tanrem ac tripudianccm,!egum,fi pofTec , laqueis conftringerct.Rcbusenim pcrtur- batii fcelerati homines fibi polliccntu r im punicaccm,qua nulla fliaior aH peccadum iHecebra.Proindeapud Suctonium>Iuiius Carfar di 'TrctT^iS^A^ 5"fl6- 9-iv TrepieiysiXTiv.eosnempe qui RerupuLcla uum tenent,tum vel maximt ({u&flHm /^- ceretcumpatriiiyfua opera, Uborat feditio- ne, Eft certe quoddam hominum genus , quod noi) nifi malo pubiico faginacur , & cuirebus tranquillis male efl: . Hinihil nin^is at^e«5lanc quam vt res mortalium furfum deorfum mifceantur.M.TuIl.pro Amerino ; Is mihi propiic & (olus houos "videcur quem fisneq; maiorum commen datione,neq; peralterius calamitatem af- fecutus.Lucanus iib. i.belli ciuilis : tiincvfura vorax , auidumque infoenore tempus . Xf concuJJ^ fides,& multis vtile beUum . ^ Eo de geneie prasfedi fifcojoeiarii quarfto- res,depeculatores,& qui annonam vexat , ;ptufcatorcs,dardai>atii > huudinesuum- quam fatura: , qui fpiritnm ac fangui»cai populiauidoorc fitiunc , ncdum fortunaf expilant;&quibus licct cfTc bcati$,qttia co rum fraudibas quidam viri principcfr vri nuncfuam fcr^ dcfmant.QucrimHr, ciula- raur.Umcntamur, fcd quisCalais vel Zc- thcsharpyias famelicas abigit?quis magi- ftratus intcrcedit? quis gratiofus noxas vo litantcs aifterruncat?Imo fi quisfcfe forte ofFcrat,fiifpc(5las habcmus qucrcntura la- cryinas,vota inceffimus fpoliatoru. Quiu ncc naala noftra,ncc criam rcxncdia pati pof fumus.-pr«dar'i,dcp«culari,alicna diriperc putatnuscfle licitum, quiia folemnc cft fic- rii& ai id vitegcnus perpmiics ptouincias comparata? funthorainum niyriadcs, qui- kuf nihilaliud pcnfi , quara vt fuos cora- pilcnt pepularcs, fniferos nonnonquam & cg«ntcs,& quibus pr?ter miferam anioiam nihilcft rcliqui. Veriara Hac figrentiji virtutis vena ^ia pitternA Viueret in 7iobis* vnde ifltiddedtetu . Hanc artem (hcu nimiunj) caiict quidam Princip^ Principes J^n{j.ojSGpoiiC\ni ty r,innico conci- qttorun- lio in ciiiitatibusdiftidia fcrunt,qti6 liccn- dam raj tius niulc j^ atires m^i^k^i yfranat ora fom . Slsam fit auari hQminvs^', non. tam mens dira ferMHm tHx Sijfi^.i '^f^^ rafirkur > pifabus eripimur . ; ^"^^^j ^ ^ c Q M M E N T A R EX nauiperfidinaurieAiiinem citha- roedum deijciiiin vna cum ciihara i Ce^ hunc DelphinUs excepturus prjcftola tnr.E longinquo vet o illius tergo .lofidens citharam piiirar Aiion» &ad-pcrtaim hoc veftoreeiiacat.Delphini funr pifces hGmi» nu'm amattoksjlinguam hahcntconrra Fia- turam aquaci!iam,mobilem,breuem & la tam,non difFerenteai a fuiUa. Arremufjca muiccntiVr; pro voce gcmitum cdunt hu- mano fimil^rh.Dorftifti halTcnt fepa^iidnftl & roOriim nmijra,vnie& Siroouis nonii- negaudcnt Obi.iam tiauigijs veniunr^allu duni cciatn , & quajuis pltfna' pr^erereu>»c velarnullura eft animal qwo^ ccI^V^^fa^e no excellanc. .... ' ■ •. c',--/ j Id ex;tulit ^ Grafro yS/rfVfJ-paj- hexafti- p^^^^gg^ cho,r|iiod efb i .Epi|?r. fic antcm : ^ ^ blematui B b ^op.ui- 385 Andreae Alciati i}pct ^a.^ctaset lySi^i dv^pciTTcdV H)^ J^iKeuoTtpHf» Ad veibiim fic foiiat : '• se tra. i6.cap. 19. item C/liilius Higiimsin ppeticoa(h;opomico,cuni loquiturde Del '-p'hino, & PIiiiius'Iib.9. cap.8. Plutarchus ^^/^^/^ jn c-pnuiuio feptQix) Sapientum. Eaautem ^,7/^^^^ iicltabet : Arioh citharoedusexcellentilTi- ^ mus^, artefua pecunijsmultis partisciim piy^^Qf^ patrlani rcpetercc Corinthum , in piratas ^^^^- Tffres quando marini TyrrhmUmj^$tro,fi^ /iiii;^^il,^^^^ rtA^/ lorticem . , 'j^^^^^xmt^Zjto''^ vbi CitharOcdum dt ^^>y«*K«»r^i^«ftfl^mmadiv« vcnia fi- me^rgeijrdumiy ■■ -^. «. ... - r^ifet>s temare^ ^ ^Slttodmare^onfiouitfc^^n^atfArienti Tifcet hominihus hahuittum A^uiereSi l tellu^-^ .-/i. :\ \^ 5ic autem reddidit MniGS ; Carmine cHrreritepilki&nehjit^ i^ricipitem e naupciiharoedum aliqudndo Sdpefeque^^agha lup^s ^Jf.at^v^retentus: latrones . ■ Sdpeaifi^dmn fugi^/js fsftititj^gna lupie. JnvaRum pdagi fottird^ere frtetujn ; S&pecaneslepp'resqjUn,aiai:uerefuhumbra: Tretinus in medijs delphin'4pparuitvndiSf Et Jietit tri fas^o fioKimd cerua leA . ^fineliteloquaxciiPkM^^^^^'^^'^'^^^^^ Sedit, ^nccipitriiukcia cdjumhafuit . €ynthia.f&pe ims fertur^^vof H^s Arion lUicio graU dulcifpndqi thelys Sejforema^ if^hfhii deuexitadujqi Cerintht , Flu^thus ^ medifs reddidit incolume . Jiincpatet ind^omito^jneli.o¥4s Aquorenafcij ' Tanquamfxdterhh ^hjlufuiffeimodis , FifceSyqua teUks gtgndf'((inffina viros/^^ irHphsierat vrhes» Extat Kjiiiud ci«fd«n¥ B**BOH:.i*bn^ -£pt— 77— fo»is . gram. ffl/ff^sVce : Jtqiitafju^as arte f^rehaf opes . ^..Jr^r-^'-^^- — - - ^^^^ """"^orjitan infcfiyv7?. 't7syvndasq-,timehas 5 uit tihi naue tua tutius &quor erat . Namqi guhernator diflri^o conSlttit enfe > . Ci^eraq-j armata cenfcia turba manu , 'Sluid tihi cumgladio ? duhiam rege naui- ta fuppim y Non ftmt h&c digitis arma terenda tuis, lUe metH pauidus,morte non deprecoryinpt Sed liceat fumpta pauca referre lyra . l^antveniamyridentque moram: capit illt coronam , §^ApoJJetcrineSyPhoebeydecere tuos . Induft Tp-io dijiinciam murice palla ; Reddidit icia fuos pollice chorda fonos . Ilehilihus numeris veluti canentia dura^ Tr.aicBus penna tempora cantatolor . Trotinus in medias ornatus defilit vndas, Spargitur impulfa coerula puppis aqua . Inde (fide maius) tergo dclphina recuruo, Se mmormt oneri fuppofuifle nouo . ■ Tin Tov dTtoKhvy.ivt^ auvS^po^A vn^et- ^VAhiov i^ihffivcL .* hiyH J^*. cV A*ptovt, ■ KTfivoiJti'^''' dv&pcowo/g\, l^Ca^t 90i' Quod fic feread verbum vertitSadius .• Conslittiit Feriander Artonis icona talem, Expertum vthomine ptfce vehi videas , ■J>elphinptfcis erat , quid Arimis indicat icon f Nos pifces feruanty interimift homines . rere idcm cecinit Fauftus Sabajus .• J.rexit ftatuam Periander Arionis» qui JEquora fulcanti tergora cttrua dedit , Delphini monifrat flacidi pia fabula , quantum Exuperent homines imptetate feras . Hiftoiiam, leu (fi mauis) fabulam copio- EuiblemataL»'* Jile fideftChh^aiqi-tenayprieciHf^^ veh.entli quas . DijpUfaBa viderjtijt/irh ddphim re^epit Iupiterj(3* IfeUas iH0 hdbere ppoiiem . A 1 1 11 (it ad lianc li iftoriiim rtopei tiii $>cle- oia 1. ad Cyothiani.de forpuiQ mufragii : $ed tibi fubfidio delphimm currere .vidi: , ll §^i puto AriGniamvexerat ante ratem, Habecur venuftunisSc cjeganscx^loftichoii Philippi lib.i.Epigram. Grajcorum , vbi philomelagloriatur fe vci^fci eirc dclphi- no jquQ.fa^ocolligit fabulam de Ariooe I non fuiffe vanam nec fi(fiitiani . Quod fi I propter G rjeca; compofitiorais lcporem ap .pofiiero, nihil mc peccatur«m:arbicitof . . . fAit/.^ofiivM /Sopittv , iTTiTreiiT.a^AW- uirip . ^ij- '^^^- y^P ^h^* '^f ?Jt«? tiTiQf ifd; a.y&fjLOf, IneUve "^^* V''^ '^^^ (^i^tytjpvv *w«roV*,J^g§*To cT 0,^*1', xfitf TTnvih 'TrovTtc^ 11 v/op^« . «T/r9TctT« S^WpiTyt-.^propdixivofJLhii ', tov AKarTov ' ■ -.^* ...: : ■.;!:»! VrtwzwK.Tif ^of/.ATOf[$f?iyoviyiixr^KffJf {{vt/aetiV . » ^vSof OipiOVlpf'^ Cuius cpigraramatis fenfum ilc vericfc conabatur Sandius : ^rApetibuspennis vento bacchanieferebar . . ter mare Biflonioy qui mihi fAUUs erat , Sed me dulcifonam fufcepit aedona curuo Fontiuagu4 deiphin corpore.pifcis aue . fido tranans S^aciefum in remigepon tum , . - ' . Idulcebam varijs corda martna fonis . Velphini Mufaf {naulo fine) f£pe tuler^: Nam neqyArionia fabulafalfa fuit . Poi ro dedclphini natura, eius inhomi- nem amorc teftatur Gellius lib. 7. cap. & Plinius lib.p.cap.8. hic rcfert-de 4elphi- elphtn no;,c)ui e pauperiscuiuldam pBfefi,€x Ba- :erH '^^■.iano Puteolos in ludum liteiarium itantis dum fe manu paftus,dorfum pr^bebai:4fcenruro, ' » p i n iiae a c u 1 eos vel u t T ag i na Co li deii s : te - pt«mq;Putco]os per niagiium- aeqtioif^n ■ladum ferebat,(jmili modo reuehens pln- r.bnsannisrdonec morbo cxtinc^o pupPd , • fnbinde ad confuetum looum ventitans , i;riftis& moercti (imi]is,ipfeC]uoqj (qfiod - iiC mo dubita rct) exp i rani t . Lieonic ufc^^ vAfires mulcet] delpJrini. Vi rgir, t. A^il- neidxdixit : • - > • >\ Ermulcere dedit flucius,^ tollere vetos, VQCKiwsiw^ymutiere laudibus , pro mollire Mulcere . feu Ienire,vc vulc Fcftus.Ouid.4,Trift. - i ■ I^afioparundineo carmine 7^mlcct'tlkes. : . ■ Fr^nat ora] zrHn^shno ii^ ve\\i6'fr'A^ • "^^-^ - • r w^f,ab equis fumpta,pio eo^quodeftjreti- i «et,fiftitv rcgic . '* . - Viris rapimur , pifcibus eripimW. Jfc! pantd aiite carracn G rsecum cxpreflSiJi ; Vy^vi dv^pco-srojv ^y^ S^t^cuoTip^^ . Itero eiufdem argumenti ei^. h!v^oKoy. Epigramma fupra addud:ura,cuius con- clufioeademcum Alciati verfu \itimb: KTeivoiJ.i9' dvSpa^rot^, typ-Ccri CK^yxi^et. Cuicouenit Quid.iilud cx r.Triftjeleg';^. Bb Cumq\ IV. A ictntii. qnantx pernicies. ^■ixre^fni- (^u.-np mmnlotiejh tttpmidis quiregvsh t^'iii iiv>idiSy,. i, :'[ lllum Nsj>tu.?ii,me louis iret. premk , No.i abfuiailc kiiic Cor ..•.Taciwivji Hi- l>oi- dixiriValeuci mare cuciy-s quam Jito- la & vrbcii . Rapi;ixur au rem^tiGrijff-iiop- piimimu tj IxHirriiir^ de me/ijo tollirnnr: r a p c f e . c 1 u m a (i v i n » pc r t u ^ . £ r j pi m u i - beumur, ie.raamu,«- Viigi|.6i.Afiueid; il I.ripe me his i?fuicl^m.4tUs , . ; .?i j A R i QN I s f^uUnouiniuriafiexai- turiii crudeJem & lufatiabilcm homiiuim .-auaritiam.qiii u) ^(icamaJiorum nou vcren turcofpirarcquo boniseorum &opibns potiri quoquo raodoqiieanc . Hincq} ad- monera u r.mi liores e(re fecas i n horojnefil , quam ipfehoino in homiucm fitrHincMK) imraciup Virgrliiis 3 . A e nevdv . exclaiWac : , — ~m^^i4^on morti^ia.peei^r» eogi'$ 1 i ftiL^^ rceleftias au t dctcrjiis ca cu pj- ditate habendi , quae non modo' fui facic immemorem,red ctiam fibi & alijs exiria' lem ?Eam icaque i;edevMeiUi>der appeIIac l/.tyt?py Av^^cdTtoi^ KctK^v.iMaximH^^^ rninibusmAlum . Euripi^^es vct ifllme* 1 '9?is ydp. im To.TrKiov i\eiv Tr-e^uK dvSip, \iS'iV cxempl«s longc muUis pcrfpicuum eflc porcft : fed vnumad rem pr^efc.uem fatis eric,quddcx Ariftotcle prorulit Ariftony- fnus ; Socios odtolatroncs de fpoiijs intcr cdnccrtalfe, exquibws quatupr (ujijt in- tecfec^i v dcinde quatuor ^lios rurfiim eo nomine dimJcadL :vndcfadum vt diiQ tan tum fucn fnper/^ites,quietiam cum ri- a^ndi iinein noq faceicnt» YUUsexQjimi- ju-mmum piabtm ♦ bus ad cxercm» ht inc^firtftrs fcuailt . See{ qH id re • iq u i tandcr» fii tu r« m , fi etvam' dcx tra in fi iiftiamarmctur ? Haccillc.Cicero ^!pro Qnintio : NuMtim cft ofttcium tam fa«\?l?um atq; folemhe. cyuod non auaritia -comnlift^reacq; vio^iire fbteat. Et quide ; ft^jtint 'tm viw i ti fti tia litJg ligi cu r , & al iena ' pfcr ininria^Y) 6cctipahciii:,cCifn ^dus aita- -'mia,tnifetaqu€ cupidinc fcrnet,ait Hora- ' tius; l^ctplaccc illud I(UicnaIis,de auaritia: Ande ferk ftelerii caUffA , nec plura venena ■Mifcuitiiuitferro graffatur fApimvUufn MumanA mentu vifium , qua fsMa cupido Indomiti cenfu4:nam diues quiperi vUlt , Et cit^b vultfitri: fed qu& cufiodia legum ? Id fle- EMBLEMA XCL V RCV LION^ grnisy tMmidavir pingitur aho ^ ^lui Laron aut manibm.geliat OnocrotalHmx talis forma' fult BiQriyfi i ta\is Apicit Et gula qms cekhres delieiofa factt . . C O M M E N T A R I I. ^ V X T A menfam cupcdijs & vinis in- ret pi^tura Ronillianavhabctcnim colluui X ftriidam ftarnatui' homo c3lIo gruino longiflijmum, & capaciorcm ventrcm.Ba^c (vndc vcllem huic iconi toiltim longiu? chi fepulchrum diceres . _ prottahi) ventre fefquipede prominente^ A R i s r o t e L i s 3 . Moral.cap.io» 1 1. qui vnan^ami larum.akeva onocro-alum, ad Nicomachum ficaitrJraq; Philoxenus j^hilox aucs voraciCfimas.geftet.De hisiin progref quidam E rixiuSjCum epularum volupra^ jjnit fu.Sed iongc veauftior meo iudicio appa- te dtteeretur,collumTibidari gruis logius Bb j op:aba«, 3po Andreae Alciati. ^loforu Larus, Onfcrcta- thlHS » 1 11. opcabat.quod ex WK^neaperct voluptatc. Pracfcnti crgo eicone dcpingtintiir htrco- nes &gulo5 fcu hcliuones, quorum illis tribiiic griiis collura,vt fibi dari poftula- batPbiIoxcmis:his,vci (ctiana finnauis) y- trifqi vciurcm maximc promincntcm.Ex- prefiitautem vciuris hacc gulxq; maiici- pia.diiarum auium maximc furacium, & gula: deditarum imagincLarus cnim cda- cilHmuscft.qui.quod totam efcam orc dc uorccjlocum fccic ^iOK\cibio>ljiru4 hians. Auiculaeft ^ mari viiftum quarrirans aut Iacubus,qux Gauia Laciuis dicitur . Hinc Marroii,quidamparodus,Chjcrcphonccm paraficum comparauit famelico laro , eo quod voracidimus effet heiluo. UHVc&vrt h(Lp(»i opvi^t ioiKwi . Onocrotaltis autem blorum fimjlitudiuem habec:nec omuino differre viderentur Onocrorali & olores , nifi faucibusipfis iiiedet alterius vterige- nus. Huc cuim inexplcbileanimal conge- ric,mira vt fic rapacitas; mox perfe>pt( G ra2ce,nempc queis pingui abdominc vcm ter prominet. g«t Laron] Larus auis eft auida & ro- rax • Larura fignificauir Virgilius inillts carminibns.qua: funt ^.A Eueidos : Hic primum parilfus nitens CyUenius alu Conflitit ; hinc toto prAceps fe corpore ad vndoi Mifit aui ftmilu,qu£ circum littora, circu rifcofos fcopulos humilis volat Aquora fUXt Qur carmina, vtinquic Pccrus Nannius, ab Homcro fumpta fuiu, quod primus ipfe animaducrtit.Homerica fic vcrtit ille: Fieria infcefa fe mifit ah &there in vndas\ Deinde Uro fimilts volitat iuxta dquora fumma , maru indomitifinuofa ad littorafdpe Captando pifces a^pergine tingifur vndd, . Poftea fubdit: Valdemiror, cur Virgilius nomen auis on:Tife/ir,& in gencrequam in fpecic veri^^ari malucrit, cum non fine cau- fa Homcrus larum eiomnibus pifcatri- cibusauibuscxemerif, cui Mercuriumin volando fimilem vcllct . Eft cnim larus Mfreuriodicatus.qui a loquacitatc nome inuenic:A«^ofcnim quafi ArtAof di»5tus.De niqj hanccaufam rcddic:Larus Larineab alijs dicitur Fuiica,in qnibus eft D.Augu Aimts:ab alijs Gauia,in quibus eft Gaza: ab ali js Herodios » Ciconia, Ibis . Quare Virgilius,nc litcm faccrct,nomcnaiiis omi fit.Haecillc. Aliam caufam alfert Scruius in illo loco.quaenon difplicet. Incongnm cnim cracHcroico carmiiii, fi Mcrgum di- ccrct . Sicalibi per pcriphrafin ciconiain diiic .• Canditta vtntiaMts longisinuifa sdlubrss. Haec illc. De laro extant qnaedam pronct- bia in Chiliad. WtyLarui hians. Laruspaf' turit Larus in paludibus .Swnt qui hanc 9- ucmeaiidem ctim Ccppho effc putent,prO ucrbiodeccpti, quod circumfertur , Ku^pf xiVpof.vScd larolopge aliud eft iiigcnuiin quam Cepphofit: Cepphus cnim aa cibu icnuiaquarq; (et.'\a:ur,vc etiam fpuma ma rina fii content«s:Iarus vcro intcr voracif- fimas numeratur,omniuorumqueanimal cfrcicitur,vndc fit a vctcribus Hcrculi di- cacus Larm Merck facer. Lari Cepph diffeti tiAj* Emblemata ^ earus, quctn hclluonem maximum fnirtc pr^dicant.Ncqs tcmcr^ Aciftophancs Ra- Bif,Clconem rcaipublicam omncm dcuo» ratcm,Laron vocarit.Pr^terca Hcfychius Hicrofolymiranui . larum aiteiTc «ucm » qu? tam inmari.quam in^erra vetretur » 8e Ttriufqj partis cibo. qucm plutimum * & vndecunqi pcrquiftcum acuoret » enu- ttiatur. Vide pluta apud Pierium H»ero- glyph.t). Gefiet On»$roUlum\ Antoniuj Ncbriir. mult« doarinat vir.Hifpaniar Iaus,iH fuis Quinquagcnis, tclhtor vidiflcduos Q- oocrotalos.altcrum mortuum in foro Bo- nonicn(f.*altcrum volanccm ad Ana; flumi- uis ripara,qui arquiparabat molc fuaagnu inniculum Aflcribara aliqua illius vcrba: hluuiet ^ngli»uies,inqiiit,in onocrotalo mirum in M'w#>e- ampla , quippc qujc amphor* i^' * mciifuraai, aut non multo minus capiat . Dcqua Marcialislib. IX. Turpe Rauennatts guttur Opt^crotali . Nam curpc guttur , pro magna ingluuic pofuic.Eft porro ingluuics,vc dcfinit Ari ftotclcsjcutis in amplum finuata, q ua pri- mum cibus ingcftus contiucrur incodus » fiCc.Hanc onocrotalus aqua cxplet, atque orcaperto pifciculis fc obicdacquos cum fcnficdeprehcnfos intra ing!uuicra,aquam pcr oris fpiraracnta cuomit, atq; ita pr^da vcrcicur.Croton Bononicnfcs (vc& Vcuc- ti) vocanc.Iiucrpiefatur«y/««^ crepitans: quoniam ovtstdajinus , KpoTduo, crepito i nomcii irapoficum cft a vocc , quam auis illacJit.qiiam mihiaudirc non licuicH^c iilc.fiancaucm Gallia Sepceiurionalis O- ccano piorima iuictit,tcfte Plinio lib. lo. cap. 47. nyfiu4 ^"^*^ forma fuit Di^nyji] Dionyfius Clcarchi.qui primus Hcraclias regnauit , filius , &ipfe pattia: imperansjob nimias dclicias.nimiasq; crapuIationcs,adeo pin- giiiscfFe rcddiram cciamnnm corporcam/ad idq; quod diucrfum eft,de- Bb 4 Bexam Andre^: Alciati Smindyri des Sybci' rit.x^. £exam,vti iie primGribns qiiidem , qnod aiunt.laSris fapicntiam pia^guftet, fcdnec fummiscoiui igar digicib,uufqiiam adbo- nam fdfe recipicns frugem,aut vix.Demo- craces aic,viiiere impudenter , incempera- tp^impje, iK)n ram ma!e vmere eft, quam Bacotij mori. BQeotJos non alia magis racione fa- riir rudes . luos, piiigues ac rudcs, & ^vaia^yTaf, id ffabiti. clt.biutgs ab Athen enfibus dici,qua pro- ptcT 4^i}2ctyiei'. yid eft.ededi inexplcbilem auii^itatem,teilacur Piutarchus. Idem af« firmac Phijoxenum Sc Gnarhonem Sicu^ lura (quojiim jara, csemiuimus) t^ul? pro ceres imo vero exciemos ac perduos ho- niu;iciO(!ie$.,cupcdiuorosque infamari Jite- lis , quod equuiuijs adhibiti emungerefe in parapfrde? iiue pulcaria folici elfenc > vn abrtinentibus ca^teris , foli epulis ampliter fruereutur, veiad diftenfio .cm obfarcireu tur verius. Smindyrides Sybarita luxu & felicitace diffluens,annis plusminus vigin ti ncc orientem fe vkjine lolem dicebac , jiec occidcncem-. Epicuri,vt puto,hic fo- cius cxricit, qui dum palato quid licopti- mum indieat , coeli palatium ( vt Ennius (dicebat) non fufpexit. Afthor ipfum Cm- cerius toca fere vita fibi contigilfe prazdi- cabat Pontic^is Hcftieus , dum eruditioui incumberct auidius . Huius nimirumani- musfuerat in paginis & codicibus ; iliius vero nebulonis Chem ^ epulo.nis dicere vo- lcbam) in patinis Sc calicibus.cuius do6lo- les, codo resjcii I pa, pu I pa, poena.coena ; co- nec Te natura alijfinxerit ofjicid . O dignum laquco facinus : qufidcunq', vo- ratur y Turpiter ingerltur, turpius egeritur .. Hanc in rcm vide , quas lof Q^ercetanus iitens prodidic iu fao Diae:ctico Polyhirtp lico Scd:.2..cap.8. vbi dc yarijs ciim ( vcucrcs.ifbos cbmmodifllme ?quiparari poireincxplebf» h illi Danaidum dolio, quodiuani quapj- uis labore rcpletura»,vtcum Ouidiodica» Affiduivs repetut quas ^dant Belides vnda^. (Jiiajfebula ccfi vari.im intcrpretationem capit a mythologicis fcKipteribus,vc vide- recft apud'Na«.-Comitem lib9cap- i7.Ta mcn &tde heluonibus tcifle eam vfurpati poffc fcltiuus quidem Pocta indica t hoc e- pigiammatc : ; v Beltdai fingunt pe.rtufa ln dolia vates - - MoK effundendas fundere femper aqum, Nomine mntato, narratur fabula de ttj» ■ Zbric^uA meift^ quifine fine bibis . ' - ^luin etpam hoc in te quadrat^turba ebriai ^uod fint , ' Corpora qu^nfuerantydoliafacia tibi . De cahbus lic pcrgrccanribus perquam-Ye rum eft,quod Varrodixit, ijs vira; modu- lura cuiinamefTcdum fcilicet omnia epu- lis metiuntur. Sic prodigos & ebriofbs Lucretius dicebat natos clfe vinoin vefica calaudo {iccandoq; quippe qui ccUasdiui- cum vinarias epotasefFunduntin macula: vcl,vteiufdem Vartonis v.tar verbis, diui- tiim apothecas Chias.ad communem rc.iro ceiic marellam ;Nam quidquid auium vo- licac, (inqaic Sencca) quijquid pilcium na tat,qui jquid ferarum difcurrir.noihis fe- pelicur vcnrribus.-qnaere nunc,cur fubito moriamur?quia mortibus vuiimus.Retia, ham os , V i fc u m , I aq u eos m ed i ta m u r, ra p a - cesvolucres imperio parere,& pixdari iio bis .docemus,ad nil aliud,nifi vc gul^efatis fiat;quam non modo explendo , (ed one- randofatigamus,6^ anguftum ventrem va- ria arte laxamus, cui aliquaudo vti^or fn^ mes efiec, vtiliilima vero fobcietas ,'foedo illi facculo ac mifero , fimiil & filuis , & nubibus,^ ilu humentia ficcis , MoUi0i doliun, funt U naidw higeni A gnl Hypot) fis gul, Emblemata . 5P5 MoUin cum duris y fine ^pndere hahentif^ pondns . Bafilius.-Kx vario &craflb aliniei>to,vino- quodalio tK>mine c^tum ap pcflart Emblcmata. pcllare libuie. Nam vtinqiiit Pliniiis lib. ».cap.4.qucm K9^f49V Grxcinominc or- uameiici appcllauerunt, cum no$ a pcrfc- (fla abfolutaq; clcgantia Mnndura. Liuins in Ocationc Catonis pro lcgc Oppia fcr- uanda:Munditia;,ornatus, S(, ciihus , ha;c fijminarum infignia funt , his gaudcnt 5c gloriantur.hunc mundum raulicbrem ap- pcllarancmaioresiioftri. Konmscx Lu« alio .* LegaHtt ijuidAm vxori mHndttm om»t,fe- numjuc^. Vlpianus noftcr aitmundo mulicbri conri-. neri fpccula,vnguenca, vafa vngucntaria, ts quid & fi qua dici fimilia po^unt^iiftinguicquc riscon- mulicbriaornamenta a mundo muiicbri , V« , ac fi iniilicr po(fic c Icmunda , ncc tamen ornaca : vt folct in ijs concingere , quasfc mndarint lotas in baIneo,ncq; feornarinc; &contra, cft aliqua lUtim afomnoorna' ta, ncc tamcn muudata . 5ed hoc nimium fubcilitera lurifconfulto; nam apudora- tores,poetas>aIiofqi terfos audlores, mun* do mutiebri nonca modd contincntur,qut bus mulier fit mundior>rcd etiam quibus ornatior. Val.Max.Iib-^cap.Delmuria 5c ]ibidine, memorabilc refertciemplum de abrogata IcgeOppia.qua; lata fucrat olim bcllo Punico fecundo,al^ coerccndam mn- Hernm luxuriam.-rcd cas tamen ait excufa- li mentisimbccillicatc&grauiorum ope- inra ncgata affe ptus. n Emblematai. 3P7 . jrw« , (Jcin4c.*j|timi cuiufqi cti'r'i"ationc coufc]; valuitjVt gratia.pecunia, vi,poccn- ,& & Vtrinq; cofti?. Translate ponitur pro viiio veiitrisrvnde Cicero pro Seftio dixitjinfaturabile abdomcn. Indee- tiamdicimus.Abdomini induIgere,Abdo- mini inferuire,Abdominioperam dare,Na tus abdomini. luuenalis r DpyiiPY adffi ahdomtne tardus . Aufonias Eidyllio 9.cut Mofella nomen : Cui prodiganutat Aluu4,ppimatoq\ flweni abdomtne venter. Et parafitus Euftathio dicitur yei^ipo- '!rX«,J,quod abdbmini inferuiat . Spiculit^-j apha pedi] id eft , didleria & mordacia verbahabes in prompturnam fpi cula mifla voIant,etiam volat irreuocabile \erbum . C^m vdgui.] HoVat.i.Epiftolar. belle fcurran>itaros f non cadit: Item parafiti rebusprolatts latent In ecculto miferiyviBitant fudco fuo . ' 'Martialis in Philoihufum fcurram ilibiy» ^«>^^ te diriptuntpotentiores ' ' " ' • JPer coHuiuia, porticus,thedtyMi • ' ' ' ^'^ ' Et tecum quoties ita incidtfit \" ^ Gelftri iuuat, iuuat lauati . Nolito nimium tihi placere , JDeledia^jPhHomufeykbn amaVts . ' ' ' Mordet ibi hominem fatuum,& vrbanuin, in conuiuijs alicnis oLerrahtem.Idcm Mar rialis lib.^ iii qHendani Ciintharurn'^'^' ' CoeneSyCantharej cum fort} It^henter l ' ' Clarhw,^ piated^cts,^^ minkrts . " ^ t>eyonftrJni>nos' trucei thonemus , Liher nonpotes gulofus efje . Horariii5 i.Epift. i.notam imprcftit, ^uatus ftt Dorfenius edacihus in parftfitU. Islam & Philum mbrdet feftme MattiaJis, e6 qiiod iiumqu^m domicoenaret. Sedad rem . D. Hierbhymusad DomnioKcm.* Contra qucmlibet paftiih in triuijsftrcpc- re, & V ' Ernblemata_».~ ^pp fc, ic Coftgcrere maleJi(^l:a , «oivcrimiiia , daccnti:quod idcm & (Jfe parafitis non ma- fcurrarum eft& parafitorum . Porrocan- le direris.qui dum ieuirate mimica omnia cfum iucoiTftantiaefymbolum faCit loan- imitantur,omnium more» indaerc nituii- nescognomentoScholafticiis, dum homi- tur.Dc quoHbratius.- ? v nem,quimod6 rifui iiidulgeat>mod6 lu- SiciteratvoceSt^verhacndentiatoUit , qHi inghiuie illa fua nihil noo abfumit & cx- haurit.tales itaqjplurcs non potcrituutti- re vna vel tenuis culina . In modicis] rcbus, vcl negotijs J/ vnum aybufium &c-] Prouerb,-cft_ ChiVnd.Arifufium vnumnon aUt duos eri thacos.Ctd rcimSt^rohv Ko : p Avi ctv dcteftas, hanc fimilirijdinem vfLirpaait:ef'i/fl,^«^/V, ip/SAKOli^f/.tA hO^f^i^ OUTptpH, VVTi [JLiA ^ropA ivoJ^a^ilO-iTCU VTTO S^yo )LV^lpVM-. ^ivn dp-^iycoV' Vt.vnum arhufium duos erithacos non altt-.fic vnum regnumfelici- ter a duobus principbus adminiBrari non foteft. ; - 'Eritha^cos] Erirlvaciis aiiis eft qu^edam folitaiia,yt codem infaltu non temere nifi vna repetiaturjquam Tliecdorus Gazain Ariftoiele nnnc !)iluiam,minc Rubecularm nominat; aheram qui lcm a fiUiarum de- fertis,alteram a ruboiis indicio , qiiod ex Grasco nomine intelligitur.Sic qnoqj Ita- lis diciru r,P^r/ cta. aliud idem cum. fupcrioribo^ . ArbiifturB locuseft arboribus conficus,... - , FiceduU] Ficedula.; a ficubus cdendis nomen habet.cum tam^'i Yuis potius vcfc^ tur. Martial.Iib.l. , Cum mtficus alat.cilpafcar duUihus vuts^ Cur fotiu^ fiomtn non dedit vua mihif Formam & colorcm ^i^tapt fi^cd.uJa:.No men hoc folum tutuinno ha^'cnt , poftea Melanchoryphi vocantut. Itaiis,5tfcc^j?£:5Lege Pliniuin lib. lo.c.iy. cx rebus minimis,in quibtis quanqua mul tum iiboris & oper? colIocetur,tamen fru ^litfindjb parum capirur.Atin rcrum ma- ioriim adminiftratioiic vtilitasmultocon- fnrgitvbcrior. Quamobrem Yulgo varijs cfFeruntnrmodisadagia, vt in tcnui ftatu confo^ri non e^rc^tocom inui- dia tranfrgi.niii «gr^.poifHt- VUuti ncc rc- gnum,necamoryJIomi)39 focium paiiun tur,teftc Sencca.No reiniaUnqilit,focium ferrcncc radae fcitint. $t Onidi.us : Kon hepe cum focijs regif^iftyVe^usf, manet. Vnde quoq^ vnlgacum jillijd : !: T>um canvs os rodit,foctum qHediligit odit. Qnod nos Germaiii ficcfferimti^ , Zvven hund an einen hei^ "^J^ Bleihen felten vherci^ . ■ * Sic cnam eft in re regni/qi^d pufchre ex- . ptcftitlucaniislib.i. \ \: ^ HuUa fidti regni focij^Sy omm/l f^^fif^ . ^mpatiens tonfortu erii . " ■ ^ QiJ. - . . E M B L E M A derumptum eft ex epi grammace Antiphili lib.i.Epigram. Gric- corum,tu.«f ^sfc ,quod hic fere ad ver- bura LatiM^expieflit Akiatusi fic autem fe habet : .'zsayeovoi S^i&poJa vo^i)V aS^a.^ATo a-ctpKA . A\fT'lKA addivlum ventrt^^ ^^^^^ Signahit > vohcer eum Truo ft€fu6 ertt , COMMENTARII. PI N G I T V R rrno.au is aquatica,qu? alias etia O.joc rotalus cJKii:ur,ab aiini no'crepitaciili (bno,quam fupra 1 . defci ip imus. fou c tr.io liic eft, c]ui paf- fim i!UR'(vr'ir apud In.-!os Mexicanos, di- eiturq; Alcatraz, anfcris magnituduie,pi- fcihus vi(5lita!iS,roilro duarum fpiihania- rum,cuius cantiim i.jfcuoiem partem mo ucr.Habec iugluuicm a roihoad pedus. in qua piCciHm decem libras ingerit , &a- quaj vinam. Reddit facile qua: ingurgita- uir.Q^iidam aliquando pra; giauedine ce^ fnnilis . Huiic ex piicn.im genere foia.-n luoere cor iii ven tre,sVT/>it gtil&q-f\ Is vnico ver bo yhoi^^oyii^ii^iyzi y\c>i77oyaj^Q)p appel- latu r a lulio Pqlluce Ononiaftic. i. A c c o M M o b A T V R ii.i qHofdam IV. rabulas Coizi-iCzSy^ ( vt A tiftotelig verbo v- o^^ocrv^ tai;) yATptiJ.Apy>is , qui incondico-fiio cla- la^s qu more,importunaq; garrulitate coelomare referat .cb(na"rMieapuri quofdam vide.itur, cum taraenimporcuna flia loquacitatedenc finc mentefonumj qiiippetiui omcia referanc ad ingluuicm: quibus deniq; vt (diLlcrio vulgato-iTotantur j omnia funt lingua & podex.Id genus homines,qu6d in dicendo nemini cedere videantur,ab imperita mul titudme plurimi fiAint, quos tamcH probi viridoaiiq; faftidiunr. Vnde CicerodeO- rarore; Noneiiim declamartjcem aliquetn de ludo,aur rabulam de foro, fed dodifti- mum Sc perfcc^iirimum quaerimus orato- rem.Idem Ciceroeoiem librO r. deOra- tore;Qj^ali rabuLr, qui fibi diferti uon vi- dentur,nifi omnia tUmuItu & vociferatio- ne concufterinc.Idem Cicero ibidem:Non enim caufidicum nefcio quenvjneqj procla matorem,aut rabulam hoc fermone noftro conquirimus. Inter hos qui clamofillimus cft,putatur alios iu pro mercede verba faciens ,ad gratiam di^ cens,(td voluptatcm concio7ies habens. Se« necain ludo Claudij eos appellat Venalc genns Et Apuleius I»b. lo.Capica viliftima dicit,foren(ia pecora,& togaros vultures . Et de his Plautu s Pcrfa : Ettamfenihil e^ litiumjites ferunt • Hnc ctiam faceie videcur iilud quod Di» UllS Emblemata . 40; uusHicronymus aic,eos lyncibus & leo- nibus crudeliorcs,qui orerabido deuorcc. Qmn&caftus fcriptor, Columella, pras- fationclibrorum de re rultica;01im,aic,{I- ne rabulis beatas fuiffe vrbcs: fed maximo ^uodam malo , contra maiorum morcm repertum ac conccirum in ipfoforo latro- ciuium.Plinius Secuud.lib.i. epift.3. Nos qui in foro veris litib. ac iurgijs quotidic tcrimur.multum maliti?,quaquam nolcn tes addifcimus.Symmachui de luliano fa- miliari fuolib. i.epift.jy.Scisinilloforefi pulucrcqiiam rara fir copia, cognitiofan- di oris,& boni pcctoris,dum aut modeftuip ingeniura verecsndia contrahat» aut fuc- ceftii eloques infqlefcat. Lacrtius Aiiachar {idcyAyopaiv i'(pii nvcti cipicr[JL(vov ^ottov h( To oKKnh^i d.-TrcLTdtv.foYUm ttiebeit deftinn tnni locHtnad inHicemfallendum . Egre- gie Conft^ntinus magnusr-qui litium cir- cuitus amputauic , inCod.de formul. & impetr. fublac. cuius Icgis videtur niemi- BilTc Nazarius panegyrico : Nojiuc leges , aitjingerendis virtutibus,& vitijs fugicn- dis conftitHtse, vecerumcaliginofieamba- ges refcilf^jcupicnd? fimpjicitatis laqueos pra2ci4eru)'C?5ed cefl'o»ncin me ipfum ra« bulaj.concitem , Dodomm agnomina . EMBLEMA XCVII. \A O R J S vetujli eU , altejua frofejforihas ^ Superadijci cognomwa , Faciles apertos^ expltcans tamHm locosy Camn uocatur Curtius , €c Keuol Andreae Alciati Rcfioluitur qui codem , & iterat qui mmis , Mxander , vt Farifitu . ObfcurHs & cor^fufus^ vt Picm fuit y Labyrimhm appellabitur. Nimis breuis , multa amputaus , vt Claudm % Mucronis agnomen feret . Siui vel columnas voce ruivpit , Parpalus , Bi^im Truo ell fchola/iicis . Contra eli vocatus , tenuis effei Albius ^uod voce :, vejpertilia , At vlttmas muttlans colobotes fyUabas , Htrundo Crajfus dicitur . ^u^i furdits alijs ^ folus \pfe vult loqui > Vt Hurnus in prouerbio ^i? . hic bUfus , ille raucus ^iBe garriens . Hic fibilat ceu vipera . T umultuatur ille riEiu ^ naribus , Huic lingua terebellam facit . Singultit alitis atque tufsit h^fitans. At confpuit alius , vt pfecas, Siuam multa rebus vitia in humanis agunt > Tam multa furgunt nomina . COMMENTARII. C ^ cathciradotf^or habim decenti or- Cognomraa] aliquandoad laiiJcm , Ced j2i natus proficcri videciinciii Aequenres potiffimura ad vituperiiim . aflident & aiifcultant auditores,ore manu- ReHolmtur qui eodem'] qui fe implicat , cjuegeftum locuturi rcfeicntcs . codemq; redit.vnde digrefTuseft • jl; Hoc Emblema non aliunde fuic dc- Ai(Solumna4 rumpere . Truo] quidiciturAfit/jy)')//^*'' hoccft, guttu re dilatato immauera vocem eltun- dcre.dc quo diximus fuperiorc Emblema tc Hocvitium quoqj ABfchinia Dcmo- ilheiie fuitattributum . Tenua quodvoce] vt Chxrephon Socra ticus^qui didus eft vefpercilicPc quo dJ- ximus Emblemate 61. ^ Colobotes] macus,decurtatus.KoAo^o quae funt in corpore, vei in fortunis hommum vitiofa,proficifcuutur ab animisparum fa nis.Pioinde Vlyffesapud Homerum Ther ficxnpnclaudicationem, non gibbum aut caluitiem exprobrat,Ied omnino garricndi vitium. Sic Achilles non naturse vitia infe- claturin Agamemnone,fed ca, qua; animi maxima,quibusadhiberi modus, & quafi fr^num imponi red? ratiouis poteft.Sic Fa bius Qnintil lib. lo.c.i.In magnis aud^-ori ,bus incidut aliqua vitiofa,& a dodiis inter ipfos etmutuo reprehenfa.-atqj vtina ratn bona imitantes dicerent melius,quam ma- lapeius dicut.Hqc ille. Subiungic Mmos: Sic ego cum prinuim ad Academiam Pa» rifinam veniffemjad capiedum ingenij cul tum , otfendi longe multis fimulratibus Dodores Iabora»e,fed eorummaxim^jqui Ramiftae,& Carpeiuaiiftas,quafi faclionii Hominibus infignieba tu r. Ramus, vir acris ingenij,& iudici] fingularis,TheflaIusme thodicus audiebat, fed a quibus , nifi tu- multuofis & liuore peicitis Quernus, trium canrilcnarum poeta, & hiftrio Re- gina: vocitabatur , quam re(fte,9!ij vidc- rmt: Certe nunquam vidi fcftiuiotem , & qui luis prarle^tionibus plus opera.' fume- retin falibus iocisqiic infpergendis. Belle- rinus.peregrinus m Philofophia , alioqui Gr.xce, reiquc philofophica! peritus . Ec Maflicus,qui Hebrajum alphab tum pau- cis auditoribuSjhoc eft,vni ;sut alteri,qua- quam publicc docerer , Vox clamantis iu cleferto,& venerabilis Bcda,ralse nomina-. batur. Bo(fulus,bos lalTus, & cymbaluiu Academi^,vtoIim AppiouGrammaticus, mundi cymbalum inceflebaiur • Decasre- ris facil^filsii patiot.Hasc Minos . Q^id Cc 4 ego Vitia cer poris n€ mini ex- probran- dcLj* Ccnuicia in profef- fores . 408 Andre^ Alciati cgo dc mc ipfo dicam? quicum tantis vi- piet verfutaquaclam Sfintcmpeftina calfi- ns miuime nini comparandus, nihilomi- dicatejtecaboingeuium propofiiis gryphis# mis linguarum aculcos dum in Acaderaia expediccacwtulus refpouraad ftuporem ; Friburgenfi Humaintatcm publice profi- didlerijs impctam.oppouet fe,ncc deerunt teicr, non potui tlfugere , etenim fubindc conuicia.qLwbus latret & mordeat; ftoma- llufticns Academicus audiebar ; fic .n.ali chum m;ouebo,iuramenta eructabit rabio- qui nafuti iiebulones mihi humile genus fulus,blafphemias & execrationes.In fum- expiobrabant , & quod fpario odenuij ab ma.ad omnem'nequitiam inueuiam aptu » arario & .igro ad cachedram cuafiftcm,pri & talem piorfus ramum , ex quo impuri- nuimqj Bucolica Virgilij explicanda fu- tatis & incontinentiaj capacillimum torna- fcepi|]eabus,fibiIis,& magniftrepo tu- nouclIis,qu^ a radicibus corruptaiin con- iTiultu intcrturbant & expIodunt;fed nolo natomalo grandefcunt. Excufetur,fi ra- paiicorum verborum amarulentia multo- riores & hinc inde difpcrfic aliquot; vc lo- rum odia ijicurrere . Sed quia etiam pucri liiim multiplicant fe, ac ferpunt vc fcabics fub prasceptortbus & magiftris militant , in morbido pecore • A flagris remedium, eosque nan raro dicaci fcurrilitate impe- iiiquis;olim profueruiu certe , nunc vix FuerittA t"nt> dc puerili procacitatc nihil verebor aliquid fuftes in callofo & rigido corioPa- no^rri f&- ali^inid dicerc , qua^ mfclici noftro faeculo rentes fciunt & Magiftri,quantus labor in ttili mo* itamualuit , vtnihil minus puerilcappa- cducandis & formandis liberis , quorum rts^ rc3t modo, quam puer j nihil ad virilem manus,ocuIus, lingua curnit & intendunt audaciam proiedius,quam ipfa pueritia , finc frucl;u.P/anguni quidem perculli,cla- jnalorum ac libidinun» pene omniumca- mant^vlulanr, recalcitrant fub flagrocor- pax,in qua prauitas fupra at»nos,anni pr?- redoris, tanquam caurerio fubiedi , nihil «ccupatimalitia.necad frugemaliquando interim abafltieta malitia rcmittunt anc 'venturi numercsonines & gradus maiu- cmendant , rcdudis caligis & fubfidente lioris 2ui fuppIent,non fane virtutum,fed dolore repetunt folita.plagarum nonam- flagitiorum deteftabiliquadam acexecran plius mcmores. Inglobum incidat aliquis daprolufione.Siaberret citharcedus & h^ aut coronam ralium nebulonum.faturatus reat inter initiatfi fabula» fummam praefa- opprobrijs & cauillis,fufpenfb nafo.iadis tusador trepidetfallentememoria , qu^d digitis,diftorca & caperata frontcbifurca- fpcrandum deprogre(ru.?Sic a capite pen- tis manibus infigntter exceptus vcrberd dcnt,hoceft,a rudiori astate totiiis vit? iu- vix ctFugicc 5r lapides. Erubcfcitr yir bo- dicia, & fpecimen ibielucet ac fuftinctur , ntts,& dolorc,vt par eft, tangitur intimis Agnori aut cadit atq; labafcit fpes, quse raro mc- vifceribusjalIoquitur.admonet,reuocat|fa- nnap liori cxitu a prauis exordi js , fe commen- hitari & paterno confiiio: fubfannant illi , y^p^] dat . Quod in fpmsE vcl vrticas fpeciem &. poppyfmis eludunt . Si grandasuus ali- • prodire vuic^pilgit ftatini & vrit,ne vuam quis,delirium & caltiitium exprobrat: raa abijsaut rofam fpeies. An vero puHafter trona honefta,vcneficium audic vel profti- corui roftrum mutaffe aliquando aut co- bulum,ftrix,faga,mcierrix . Vbicigoil- lorem legitur ? Nec Maurus infans pcHem lud;EA? ore infantium & lacientium per- nansforniauit vnquam vir fadus:vt nigre fecifti laudem^MaUdi^^ crepant &fcom dohicita vitium iai aliius infigitur . Ego jnata fals falfiora,qu« Dcum & hominem inter fa:culi fatales nxuos ctiam hanc cor- tangunt; Diras, Erynnes, Furias, quibus ruprelam morum in iuuentute,& infeftio- deu©uent aninjas , &aduocanr tein fidem ncm 6 ninvis peftilentcm & contagiofam , periurij,o Veritas,& adorandiim Numen. numero.Sifteinihi huc pullonem aliqnem Quiii & farcire ingUiuiem profufos nepo- quadrimulum , vix ouo exclufum ,vtfic tulos videas interdum , venire ad tumul- dtcam;notaboqua: m viro etiam ofFendat, tus,defcenderc in aciem,cofcrtare manus, Catanis virgula : adeo fupra decorem fa- gladiaioria fpedlacula & Uidos aperirc , gauni- Emblemata . MRiurcgrnnnircin platcis.neminiccdcrc aurea corcula, CxCareUt Sc Regiili parcii- Et hitalesindciicijs funt,meni«iofciiIa, tum.O tempora,6 mores . Natura-. . EMBLEMA IIC T}ANA c&lu^f genfes ( Naturam hoc dicere rerum eH } ^ Semicaprum^ hominem , femiuirum^ Deum . Ejl vir pube tenm > quod nobis injita virtus Corde oriens^ celfa verticis arce fedet. Hinc caper efl > quia nos natura in fecla propagat Concubitu y vt volucres fquamea-, bruta > feras % ^uod commune alijs animantibus > eB caper index Luxuridt 5 Veneris flg^aq^ aperta gerit . Cordi alij fophiam > alij trihuere cerebro : Inferiora modm > nec ratio vlU tenet w c o M- 4IO Andrcae Alciati. COMMENTARII. II. Cur tot Deos JE- gyptm ef- finxerit , PA N (dcquo nonnihil diximiis fupra Einblem.71.] pingitiir C6rniuns,ru- bra facie.inreriotc parte hifpiHus, pedibus caprmis, manii fiflulam feptemplicem te- nens . Quorum omnium fignificata iaiam lubfcribemus.Editio StocKhameri epigra phen habet^r^^ Naturd.Scd parum aut ni- hil a noftra difFert. PvLcHRVM cpigramma, & erudi- tionis atq; varietatis plenum , inquo reril naturadcpingitur in figuraPanos , cjuem colebat anciquitas qua(i Natur^ Dcum , quod &ipfum indicatnomeu-Sed hic non critalienum paucis digredi, vt huius peg- niatis,5c plurium aliorum fiat notio expli catior.Nemo sftcx litteratis-, qui nefciat, qua: «Sc quoc portenta olim AEgyptus tu- lerit qaasfuicaufTa^proquefuo arbitratu deos finxerit . Sic enim Saturnum colunt, qui fororem fuam Cybelem in vxorem du xit,exquafufccpit Ofirin & Ifidcm, quos alij lanum &Dianam nominant,& libe- ros cx ijs genitos Typhoea , Apoliincm , Vciitrcm ; fed maior audla infania horai- nura , ciim quidam animalia pro dijs ha- berecoepiffent.ncmpe boucs,quibus care- le nou polfenc ad vfusagrorum colendo- rum:& oues, a.quibus viderent materiam prseberi veflium > iteraq; lac & cafeum ad nutricationcm: im6& caiies,vt hominum cuftodes,& vcnationum focios . Quare& apud eos Anubis,canino capite fi(flus:Ibis- queauis, pro dea habita , quia locuftas & ferpentes AEgypto infeftas abfumcret. At vero Hircus ea ratione deus putabatur, vt Priapusapud Grscos, & Romanos ,quia per membrum genitalc conrinua fpecies animalium propagaretur.Inde Pana deu , cornutosq; Saty ros.perpefJa tentiginc ad res Veneris idoueos. Ha^c dcornm fimu- latorum muUipIicitacem mciico vellica- runt Amobius, Ladantius, luflinus Mat- tytjidemq ; Philofophus, AthenagoraSjTa tianus,D.Auguftinus,D.Ambrofius, Fir- micus Mater.:;us,& ali j vcr^E pietatis afier- tores ac vindices . Myrhologiad rationes phvficas Deo um naruram reculerunt-M. Tullius i.de narura Deor. ad multiplices Dji effevlus multo prudentius pro fuo captu reuocauitjuam & natura: nomcn fas- pc prodco , autmente diuina vfurpauit • Imo veccrespcn^ omnes immerfi cenebris gnat infcitia:,nihil aliud cfTc Dcum cenfnerunt, quam prodefllc hominibus , & variis fan^ modis vitam bcare communcm . Ac quia in rcbusnaturjenihil prseftantiHs.aut pcr- fecT:ius,quam Deiipfius opificium, id cft, homo,anitnal prouidum, memor, fagax, plenum rationis & confiIij,pra:clara qua- dam rationccondituro,in dcfcribendacor- poiis humani fabrica, & compofitionc ad- mirdbili ,f«am foliertiam nobis probarc conati funt.Cuius rei fpecimc ijigcniofum nobis hoclepido carmiiieprofert Alciatus, quihomine,certe /vC/;cp5;co3-^ov,vcI quafi totius Vniuerfiepitomen cxhibct. Sed au- diamus quid de Pane fentiat antiquitas . Phornutus fiuc Cdrnutus in lib.dc Natu- ra Deortim, cap.de Pane.-Talem,inquit, & p^^, j Pana cfle no dubito.Siquidem & ipfecum ^^ifig^ hoc vniucrfo idcm clt. Infcriorparshuius fumi Dei hifpida cft,& hircum referr,ad defi- gnandam afperiratem terra^. Superior au- te pars fimilis cft hominijproptcrea quod a^therreneat totius raundi principatum . Hoc autem rationabijem defignat partem. Lafciuum & libidinofum eum fingunt , propter multas feminnm caufas &com- miftiones,quse cx ipfis fiunt . In locis dc- fertiscura morari tradunt , vteius vnita- tem oftendant ; mundus enim eft vnus & vnigenitus. Nymphasperfequitur, fiqui- dem gaudct exhalacionibus.qaxex humi- do prodeunr,fine quibus fieri non poteft, vt mundus apparcat. Indutus effe dicitur nebride,aut pellepardi, tuirij^ropter pul- chram rcruro omnium varietatem , tum etiam propcer colores,wqui in mundocer- nuntur.2ypTo'i' eum appellant, fiuc quod a ventis omnibus perfleturjcttjrc tso-u/d/t- THv.iA eft.a fiando: fiue quod ad faltandi licura fit minus aptus,& more rufticori^ , qui mufam politiorem noii deguftatunt, fubfulretjCtTo T^ 'miiislatius Paiia Deara celcbrat. Hym Bipriiicipium talceft : ipttvov, nS^i ^di\A7-ffcCV, nJ^i^OVet TTA^' Hct^ihHAV , ^ ^ N »^ TU/5 A^divATOV • TfitJ^g yoip ^i^n i^t Tflt 'TTAVOS' id eft : Patia iiuioco fort6,dea mundi vniucrrum> Caelum,marc,tcrram,omniuin regem, Et ignc imraortalem . Paui cnim ha;c cu- rjefunt. Pan^i voco tna.gnHm,qtii totu c5 tinet orhe, ^lHtmaret iiicerrQgacumq; Apallinem de nece nouem agricolarum in quodam Branchidarura agro,fic refpondilTe : Toruus Dtonysij famulus Pan , aurique cornis y Per nemora ohfcurus gradiens, m&ntesque peraltos , Pinum vna,atq', alia refonani fyringat&^ nebat , Gefiahatqy mmPtimHltosii c&rport vaf^m Seruij de Pane te- fiimoniu» De lu^a Panos ^ Amorts» Alia dtj Pane , 412. Andreae Alciati Tiifforia. notandci de hachi sloria te- fiimoniii. froHrauit , mortiqite viros dsdit horridus illz^. SeJ magna dignum cft admirationc, quod PlMtarchus refert in eolibro, qiiem com- pofiiitde taceiuibus oraculis.cuius verba, iie Grarcis centoiiibus obftrepat.fic expri- meieconatus ert SanCtius : Demortcau- tcm huiufmodi dxmonum hjec ab homi- ne nec imprudenrc , nccfutili nobis funt tradita-EpitheiTes prasccptor Grammati- ca^fuit AEmiliani Rhetoris Cqucm & vos aliquando diflercntcm audmi(ti«>) pater . Nauigaturushic in Italiam nauim confce- dir,incrcimoniis,xercatoribusqnemuItis pknam , qui fc audiifTc dicebat Ccum fub nodtcmcirca Echinadasinfulas ventus po- fui^Tet, nauisquc propc Paxas conftitiifet) vigilantibus plurimis,multis etiam a c^na bibcntibus,repentc cuiufdara voccm audi- tam k Paxis,Thamum nominc inclaman- tem,ita vtomnes tencrct admiratio . Erat autcm Thamus vir AEgyptiuSjciufdemqj nauisgubernator,non tamen omnibus,qui aderanr,nomine cognitlfis.Eisitaq; vocatu fijuilfe^tertio refpondiffe. Aft illum, quis- quis eiat,aItiore voceclamafre: Cum per- ueneris ad Falodes , hacc verba nunciabis : crstv 0 y.iycLi TeSviiKe • hoc eft ; I^an ma* gnus interijt.Hxs m^ms, Epitherfes dice- batjobftupuirte cundos , confultafleq ; in- tcr fe,peragendane, an negligenda effenr , q n a: au d ; u i ifen t;cen i u i lle T ha m u m , (i a fp i larent ventijfilcutio practernauigandum ; (in autem deficerent,vbi eo locorum vcnif fent , manifeftanda qua: audierant . Cum randeni ad Palodes vcncrunt, & nauis ne- que ventis , neque vndispolTet propelli, c prora obuerfum in terram Thamum pro- nunciafte iulfajhoc t^kyTTAV 6 y.iycii ri^vn K€ . Panmcig'nHs obijt. Hxc vixdum per- fecla verba vl ulatu magno,nec vniusmo- di, fed qua;i multoium gcnisfitium exce- pta funr. Qux res,quoi)i:ni multispr^fen tibus acciderat , celeritei Romam eft alla- ta,Thamusipfe a Tiberio Caefare accerfi- tus. Confuluit deinde Tibciius Philofb- phos,quemnam Panem illum afbitraren- tur . Qui refponderunr, ex Mercnrio & Penelope narum eife credi oportcre.Havfte nus lunt veiba Piutarcht . Eufebius vero refert,h^c & limilia accidiIlc,quo tempo- rc fub Tiberio Ca^fare Chriftus Deus ac Dominus noft.'r palfus eft, qui omne dx- monum gcmis e vua expuiir.Q^anquam quid vctat , hanc voccm intclligi pofTcdc Chrifto Seruatore noftr0,qui vcrus eft Pa, id cft , Omnc, ac totius Nattiraedominus & confcruator?Siuu qui afferant,illatn vo ccmauditam ^Paxisilla nofte,qu2Bpoft padioncm Don\inicam fcquuta eft , anno Impcrii Tiberii dccimo Owtauo . Sed ha:c hacicnus. PANA colunt gentes] Gentilcs,feu Pa- II I, ganivuIgadifti.Dc Pane confulc Ladan- tmni, D. Auguftinum dc ciuitate Dei lib. i8.cap.i7. l'h®rnutum dc Nat. Dcor. & peftcum Gyraldum de hiftoria Dco- rum-Syntagm. i y.nonnihilctiam tibi fup- peditabit Eufebius ^.prjeparat. Euangcli- ca:. Vidc pr^tcrea Plutarchum lib.^.dc pla citis Phijofoph. Alex. Aphrodif in 7, //ST,meiT]o r i am , fen fu m , m o t u m , & I M te 11 igcn t ia m ; fa cultatcm vitale in cordcnaturale in ieco- re,dequo exiftit nutritio & gencratio^quas tna funtnon partes, fed facultates & vires dc vnico animo exiftenres, qui' vt feipfum moucat ratiocinandoj irafccado & concu- jifcendojVtitur ccrebro, cordc& hepate , qu.E tria runt inftrumenta fcde & locodi- ftin:la.Qj.iod itaq; Alciatus ait nos habc- rc virturem cordc orienterB,& celfavcrti- cisarce fedcntem,animum,fiue cam animi facuItatcm,qua:rationjs ert,inrelligit,qua2 vitx principiuta a cordc , mentis vero & intelligentiic a cercbio habeat:vel fortaffe ad veterum quorundam fententiam , qui animi principatum in cordc ftatuebant,vc Empedociestali j in cerebro,vt Plato & Dc mocritus. PJutarchns De placitis ^.e. j". Celfii verticts arce fedet. ) num,fed vniuerf^e fubftanci^ materialisdo minatorem,fignificare volentesjcuius ma- terias vis,vniuerforum corporum,feu illa diuina,fiue terrenafint, componiteirentia, &c. Alciatus Panos naturam & habitum adhominem tranftulit . Homo enim con- ftat animo diuino,c^lefti,immortaIi, An- gelis & Deo fipiili; corpore verd mortali , ex quatuor elcmcntis coiSpofitojhac qui- dem partc bclluin.m nuuram pioxim^ referenci . In aiuAio dua: partes funt;illa qua: incelligic.mem nic,(apic,ratione,iudi- cio,iagenio vcituriic vatct qnac pars fupc- rior nominatur, & proprio nomuie Mens, qua vere homines fnmus , qua Dco finii- Ic?,quacjEteris animalibus excellentiores, & longe fuperiores. Alcera cftexconiun- (ilione corporis>rationis expers, bruta, fe- ra,acrox,& beftix quam homini fimilior.* in qua funt motus illi,qui Gr^cis TrciSn di- cuntiir , pars longe inferior& abiectior » qua nimirum a belluis nihil difFerimus . Homoicaqjmediumcft quiddam interdi- uinas intelligentias,& bruta animancia,ea« queob cauflam finxerunc veteres Pana ef- fe Deum, qui fuperiore parce hominem , inferiore verocaprum referrec; vt nacura humana hocinuolucro,& quafi propofito agalmate fignificaretur . Hpmoenim pro fuperiore fui partc rationem habec diui- nam,& coeleftem j inferioreappecicum & libidinem , quibus conuenitcum bellujs. Cascerum funt qui hominisxiatiiram tri- JHomm& plicem hic notari velint , diuinam, huma- natur^L^ nam,&diaboIicam:diuinam quidem, qua triplex , t:um Angelis parcicipac;humanam,quacu belluis;diaboIicara aucem, qua quippiani fceleftc & deprauace cogicSt & molicur . Qu^od planum ctiam facic Auguft. fub fi- nem cj.lib- 1 4. de cinicatc. Difquircrem hic dc vocisecyroo,T» Af9/3 varijs cafihm tlla jfr^efi : Aduerfim vim fiortun^ efi ars fa5ia : fied artis Cum fortuna mala eH ^ fiape recjuirit opem Difie honas artes igitur yludtofa iuuentus , cert.z fecum cGmmoda fiortls hahent . C O M M E N T A R I L MErcvrivs piieo alato , manu caduceiim (wwva rcrpeiitibus impli citiim teriCiiS , & in cnbo fede.is exprimi- tur,cui affingicnr Forcuna ca;ca,globo iu- fidcns,dcxteia gubcrnaculum, finiflraco- pia: cornu tenens. Accuraiiorcm vtriusq; habirum iamiam Galenus doccbit. E M B L E M A T I s , vti & carmiuis "Sor^s Ym hiiinsiiiateriaRi videofumptam cx Galc- I. II. ni oracione parsenetica ad honasartes, in quafuse «Sc oracoiio more Fortuii?& Mer curii fymbola diuerfiJlima explanar. De- clararur id vberrime e Plurarchi comen- taiio Dcexilio. Locu Galeni,vel Mcnodo- tiCutaliis placetj cxoratione g'7r/ TetfTe^ vet^huc cogc/Iimus in gratiaPhilologorfi: Ttiv rcY Tiyri^ y.Qy^w^iAV iiJL(petviMHH.VUy.eVOt SlA J^TCOV ATf^VTav Ti jiifTU^Itf A^ATCVt O^JTip OUV ^i^O^'^CU Ta TOtf KVfJLATt KtvSvViveiV >^ hf!T^»vcu^ ij(.9^Mpa>( AVTtf Trpd^c-iev i^Tnrt' Tpi-]>A^ T.d '^niSd^tA KV0ipVi1T» TVOKtJ * HATO. TOV duTOV oifJ.CU Tp OTTQ V KCLV TW /3/6* fxH^nav vAVAyic^v 'Tnpt TToKKii UKHf yt yvouivcov , ii 'mipi TA TKctpn kata^a- AfltTTa'/, op^wf yivaTKovTos i^ivy i^i- Tpi/^etV eAVTOV iv TOtAUTcUf TZpt^TATZ^t 'ZSpAy^J.ATCdVTVipK^ ScUUOVt fJLtlS' dvT^ 0i Ccucof J?-ifpiyfj(,ivyi • llATTKnKTOf Ti yip iTl KeU AViSf Hf TOT^TOV , COg TTOKKAKti T»V d^ioKcyi^f AvSpAi TrApip^afxivil , 'TrKtTt' (^HV T^i AVA^Inf , acTg T^THf /SijSoUCOf y eiKK' GTOV 'TTAKtV VTO)S tipcU^HT^CU TA Sii^ivTA , TAVTVI TM ScUfJiOVt '^KyjSof AV' Spcov Ay.A9cov isK oKtyov iTriTcu , y.iiSi' 'XOT iv T(C AV70 fJLi VKsrvi SiA To TWf /Set- Cl''}f iv yiTAKV Kt^OV , ilTtf AVTiW AyH ^6P« iy^KATd KptiyvcoV 6>/5Tg XP^ ^A- KATTHf . zvBa a-VVA^r.oKKVVTCU yiv AK- Kt\KOtf i iToyiVOt TTAVTif AVTA , y.ovt) S' dCKACttfiKHVH Sti^ipyiTCU KATAyiKa- UA Toiy oKo}f epyATOlAVTA ■ TOV S' SpfJLnV, AT6 Ko- ya fJtiv HVTA SiTTrOTilV , ipyATov t« numquam in eodem manentem loco » eo qu^^d hafis,cui infidet , fit maxime voluhi- Its. §^am ob caujfamfertur in loca qu&dor abrupta ^prAcipitia , interdum etiamin. mare dctruditur,in quo vna omnes ob.ruun' tur,qui fuerint eam fecuti :ipfa vero dafnni expers elahitur,intereaj-^fecureridet eos , qui conqueruntur, ^ a quihm inuocatur : cum tamen ea tamquam furdf^ nihtl auxi- lij et^ pr&flet.Et quidcm fortunA facia eiuf modt funt. Nunc vero contemplare ,quAfo , Mercurium fermtnis dominum, omnvsjue difcipitnA. oplficem, quem contrarie prorfm /yjjy.^ mado cxornarunt piclores (^ficlores. luue- J^JJ ni4 eH i&formofufyformam habens non ar ceffitam , nequefuco iUitamifedfiatim vhi apparet ea quidem fotma, vtrtus animi e^ iucefcit:hiiaritatem ocuits prA feferti^cU" te intuetur:eiu,s autem fedes,cubus cfl^om" nium figurarum maximeflahiiis, permul" tumjue a cafu aiiena . Hac etiam fir^^u^a Deum hunc interdum ornant, vtpoffis in" tueri eGS,a quihns colitur ,hilari effe viiltu, ficuti dux ipfe Deus:cui nunquam fuc- cen feant,vt funt qui fortunam accnfant , cumfereliBos a tergo co}?temptofque fen' riunt.^i enim cum confequuntur,per om" ne vitAtempus eius prouidentia fingulari perfruuntur . VT fphArA Toyfuna] Alij \cgm\t, VtTor- tunapilA.CQi cura manifefto'-'vitio mctri . MercU' rius qua- liter ^us IIL Andre^Alciaii c:ir sbljA' TA iijfl- rottunaai lota; (€11 totiinilo lapidiinfideii tuarijsjficcnim ille ibi San(j^i6ihterp'fcte: Tortund runde di' tem pijixcriinc veteres.quo ciiis inftabilira icm defignarent , vt pKiribtis verbis docct iu-Circulo Pierius. Er Galenus loco fupra citato.fic vertcnteSancVio; Cuius indicare ncquitiam cum veccresconlHtui(]'ent,in miiicara rpeciem exprimere non contenti Cquanquam hoc faris apt^im erat amenti? fignum) gubernaculum^ctiam manibus ha bendum dedcrunt^bafin pedibus globofam fubiecerunt, cam deniquc orbatam oculis cffinxcrunt.-vifcilicec perh.is figurandi ra- tiones fortunie inconftantiam exprellam oftcndcrcnt . Porro dc Fortunapleni func vndiqi Philofophorum & Poerarum libri: addam tamen Pacuuij carmina,qua:citan- tuf in i-Rhetor.ad Hcrennium : Tortunam injanam ejfe ^ cAcnm , I.tbrutam pcrhihent Fhilofephi , Sajcoq;inflare globofoprAdicant ziolubili . Ideo quo faxum impulerit , eo caderefortu- nam autumant . C&cam oh eam rem iterat: quia nil cernat quofefe applicet . Jnfanam autem aiu?2t:quia atroXtincerta, infiahiluq} fit . Brutam : quia dignum atq-, indignum ne--^ queat iiiternofcere . Legelib.j .diuinar.uiftic.Ladantij , & Au- guitinum deciuit. Dei libris potinimum Z.4. &7. Huc etiam facit elegia quofdam Philippi Beioaldijde Fortuna.vbi eiu-s mu rationem & nomina guaphice depingit. Vi- decciam Ccel.Rhodig lib.xi .c- x*) Nata- le m Com 1 1 • M y t ho I'c g . 1 ib . 4 . c a p . 9 . E t. q u i dein quas primqm Vortuna dicebatur , a vorcendo, digammi mox nr utatione in F literam aiHnem,Fortuua vociiataell : cu- iusnimiruin prjccipua vis ert fummaimis commifcere,ierumque induceie mutitio- n.em H ic porro fphseram pro quacunque le volubiliS: rotunda vfmpjuir,ad (igni- ficandam volubilitatem & inconftantiam , qualis cft in artibus iorduiis & mecha- uicis . Cuhoftc iiifidet'\ lapidi quadrato, firma? fedi,ad defigiundam artium liberaiiiim ftabilitatem: viram ipfam fedentaiiam hominum ftuJioforum • Galenus in Ora- tione , quani proxime cicaui , ad arces (fi modo eius eftj ait Mcrcurium vt orario- nis parentem,& artium omnium authorc in aliam effigiem quam fortuna^, effidum «(Tea veccribu5 tum pidoiibus , tum fta. Mefeu\ imagt Mercurium vero taiiquam rationrs doml num,& artium omnium authorcm afpicc lurfuSjVt alia quam Fortunam ctfigicdc- corarunt . Nam iuucmjcft form6fus,hec^ ciufniodi,vt fucatum quidquam ihcoaiit^ comprum dcprchcndas^fed ia cuius fori«a'' animi virtutes protinus elucear. Eft enim hilari vukii,acribus oculis , bafiinnititut (ie vndiq; figurat2e,vt quadrantal fcu tcf- feram referat,qua rnaYime figura res ipfa ftabilis acimmobilis rcdditur.&c.Idem fc re Pierius Hieroglyph.lib.j^. Hermes] g'/)//Wf,Mer; tC-)^]V i^ip^ty >^ ry-)^] T£;:^fHi/.id eft: Tortuna chara ejl avti , ars quoq-jfortuna . Et quamuis {ententia Alciaci Inc videatur diflentireab illa Agachonis , non tamenita cft.-quod vt intelligacur,{imi!icudine €|ua- dam demonftracur . Arboribus frudu 8c- pomis luxuriancibus fdent fubftitui quse- dam furc^^jiie rami ingenti oncre prelli rui nam faciant. 5ic aduetfus vim forruna:eft; Ti/VHViV-- j»/;tg, K Te}^vn TJ)^)V' Tortuna arti inuenit^ non ars fortunam. Vide PJucarchum in li- bello de Foctuna. Ccel.R hodig.Iib.ii-c.s». in finc.& lib.iS.cap. iz. Didymum fupcr OdylT. x5. Difce honoi artes, (^c.] Mutuatus id vi detur ex Ouidio i. De ane : Difce honas artes,moneo,Romana iuuetus. SoLEBANT veteres Fortunam ipfam ira effingerc, vt mulierefret,qua: pilas infi- fteret. Ac Mercurium ftudioforum numen cu defignabanc,bafim quadrata,fcu vndiqj itatuer Emblemata . 417 rtes quat«ot angnlis nitcntcm tefTeram efficie- fa- bant; hoc enim moio firmum ftiidiorum & artiiim liberalium fnndamentum fta- tumq; cffingebant,vcquae nullo Fortunas impetu ponTenc concuti . Sic BiasillcPrie- nsusomnia fecum fe porcarc prasdicabat. Sic Ariftippus Cyrcnajusciuibus fuismau dauit.vccas fibipararcnt pofIcffiones,qua5 naui fraifta /imul cum pofTefTbrc poflcnt enatarclgitur himihi fapicnces videntur, qui periculofis artibus relidis,rog? ftudia fequuHtur.H^c ip fernet Alciatus orationc quadam Fcfrariaj habita.Hisicaqj agalma lis propofitis, admonct bonas difciplinas opera diligenti amplcdtendas cflle j quibus nimirUra fortuitos cafus non temere vel fuftincrc , vcl ctiam retundere pofTimus . Q.116 fpe^at illud vicc Prouerbi j cclcbra- tum, \ifj.iiv ehvyjetf gV/V dv^pa^oif Tiy^ Yft- Ars hominti>us efl infelicitatis portus. nepe fua cuiqj ars pro viatico eft . VnJe qui fapiunt , etiam/i fuppetat abunde rcs familiaris, ramen {ibcros fuos arcificium aliqaod difcere cogunt.quo, fi contingat , vt forcuna auferat opes, aur in etilium ire iubeantur,fir qno fibi vidlum parec.Nara TC recfle ait Menander : e cc^aV iv cLV7ars certa . lercu- nam fe^flantur & cafum ingenia cemera- ria^ artem, dodrinamque non nifi cordati ac prouidi Lomines. Iiaqj videri feliciores ac tutioreinftatuqui a liberalibusartibus prjcfidium qnaerunc, quam qui a mecha- nicis & fordidis,fed maxime qu^corporis laboribus exercentiir,& a cafu pcndet,nec nifiquibufdara inomencis tcmporum fo- lantur hominem.Eo de gencfre coqui,fiftu licines,auIcEdi,mimi,ioculatores,miIices , baIatrones,Iix2E,ronfores, & alij fexcenti , quiad xenodochia etiam non fponte com- nieanr,autftipem qu^ritando vitam mife- ram fallunt. Sed/q ua: fasculinoftri eftin- "*felicitas ) non raro etiam videas hodie Iic. reratos,& folide dodos egere • Higc non imraerito mirabatur molitor ille,cuqui- dam ftudiofns ftipem ab co peteret , & fc magiftrum feptem artium Ii{)eralium pra fitcretur.-Te rniferum,inquit,qui cum fe- pcem artesliberales calleas,oftiatim vicf^u qua!ricas:mihi vnica me3,illaqj cx infimis mcchanicis,tam abundc fuppcdicat , vtfa- mili^ni totam lautifiira^ alam.Atnuc cui fciicfftus operij, nobificum reiuucucfcat. Andrcx Alciati . In iuuentam . EMBLEMA C. XJ AT V S "vter^ louisy tener at^ imberbis vterqut, Latona tultt , quem tuUt & Semelc^ % Saluete > ^ternd fimul fiorete iuuenta % Numwe fit veHro qudt diuturna mihi(acts,vc puco,manifeft» uinius fupra Emblcm.tj. pc»selaudant,a DijsgcnicosdicuncNcm pc ^principcs vixos ac jlluftres pro Di^ babui» 11 Emblemata-i- 41P htbait paginica feAa.qut quidquid admi- rarctur.aucrnagnum pracdicarcr,Dcnindi cvbat. Mulcus eft iii ea «atcria ciaggerada La(flantius,eloqucns vir, fancq; Chriftia- nus,tcutior Arnobius,pcrgraui« Augufti- «uslibris prioribus dc ciuicate Dci,exj ftus luftinus Mariyr.aliiq; pIurcs Ex FI« tido pocca vcterc hi cclcbrantur numcri Sic ApoUo» deinde Liber,fic uidetter igniferi ZL\fArm Amho funt flammis ereafi ,profati^ue ex 'it Bac" ignibus-y 9k et A- Amho de comis caUrem , amho radtot ^nit, conferunf, iioBts hic rumpitfenehrae, hie ttnebrat pe- Boru . Tener atq', imberbts vfer^; ] Sic Tibul- Ihs clcg.4.1ib i« Solts Aterna efi Phmho B:tccho deas ApoIIinem & Baechum:illum quidc Bacchm mcdicuia:principem,qui falubri diretapras iHr.eii • cipiat quid quancumqi ficin vitflu fequen ^uid » dum vcl fiigicndum:hunc vere , qui vino follicitudincs adimat. MarHI. Ficiuus lib. Dc vica coslitus comparanda , duos hofce Dcos (iC copulat: Fratrcs ccrt^ func indiui- duiq; comicesPhoebusatq; Bacchus: ilie quidcm nobnduo potifTimum adferc, lu- mcn ▼idelicccacquclyram;hic icem pra^ci* pu^ duOfVinumodorcniquc vini ad fpiri- cum rccrcandum,quorum vfu quocidiano fpiricusipfc candem Phoebaeuscuadic &li- bcr.Philofophorum cft etiam ca fententia, fedtria tamen c(Tc ad vitam ]ongam,adco- que valetudinem tutandam neceflaria con ftituunc.Piima cft frugalitas,cemperantia, (bbtiecas fqnam modo hinjndo,cnculns,& fice.iula, ar- boribus ii.'fidcnres.Pidor hic de fuo nimis liberalis quinram & fcxram al2eues,fubtiIes,in modum libel- licolligatas , in quibus fingulismultipli- ccs erant exaratacfigurx.a paftore, vtaic- bat illc.Scd certe fi iam maturius illa ru- mino, qaa; memoria adhuc viuida fuggc- rit.videntur mihi aliquidfupra rus fapc- rcLubcns etiam refcrrcm ad Faftos pidu ram illam iHirabilem inauguftiflimo Pras- torio Patauino,qu? tot cu tiofa ingcnia tor quet.fi frcqucntiores inuenirem aftipula- torcs.Aft harc '7rAp6pyei>( . ADVEKISSI hyemem] Hyems,pars an ni frigidiftima, Hc divfta atto t» u« , ^luo . Vude per y. fcribendura cenfco . Nec me mouet Varro, qui hyeraem ab hiando de- riiiat.quod anima,qu3e a nobisefflatur,tn appaieat:fpiricus er im noHer hyemequaft in nebulam conctetus cernitur • Frigilla] Auis a frigore dida ^ quod eo cantet& vigear,vt quibufdara plat:et;Gr? cc, crTri^A. Germ.FincK.HiCj^a Aguza?2ie ue. De qua Arift.Iib.8.c.3.dc hiftor.anim. Ali) legunt Fnngilla,& Fringuilla, indeq; verbum Fcingultire defledi putat Feftus, quo vfus eft ApuIeius,pro pr2epedite& obfcurius verba enumciare: Audifti priui- gnum meum vix lingulas fyllabas fringul- tienrem. Et iterum.- S^pe iii rebus nequa- quam difficilibus fringultit, vel omnino obmutefcit. Sed apud Hefiodum non fri- gilla , fed cornix habetur pro hyemis hie- roglyphico : fXYITOl itpi^OlAtVH Kpa>^VI KAKtpV^dL Kt- pCOVH. Quod Maio ita tranftulit .• Tum cornix plena pluuiam vocat impro' ha voce . JE/ fola in ficca fecum Ifaciatur arenit . Garrula hirundo] Dc hirundine,& cur garrula dicatur,dixiinus Emblem.^c, Hi- rundinesplures amari conuolantcs verni teraporis indiciunj cfte docent aud:ores . Ouidii.s i.Faftor. 'EaUimurlan veris pr&nucia venithirudol Notum eft adagium. F»^ hirunde non fa- cit ver . Cui /imile adagium aliud , jiudi Chelidenem. eo qiiod \\xc auis prajnriciec veris adiientum. Legc Picrium lib.12.Hie roglyph.Dicuur enam a Sappho ^po^ Ay- yiKo? tfj.ip6elit ? coelum , fcyphm tpfe : colorj^ argenteus illi^ Aurea funt coelt fdera clai^tculi . rleiadas efse putant , quas dixerit ille columha^s: V mblici gemtrn magna minorg^ fera eH . Hitc Ne/ior longo fapiens intelligit vfu: Bclla gertmt fortes, calltdt^s aHra tenet. Dd 4 COM- 4^4 Andreae Alciati COMMENTARII H V I V s Emblematispiaura fatisex iiib equeiuibiis conftabtt . Nempe Ntrror vif fenex & grauistfcyphum tenes argenteimijdiiobusfandis, aurcis clauicu- Jis & ciuat^ioranfis praeditum, fuper quas fingulas auiea iedet columba. Cieteraruin cdmonum (cypr»us,me iudice, accommo» dcjtioreft, anfa; eni'n & dupler fundus hic Vix ac ne vix quidcui apparent. II. Po cvLi Neftoreirlefcriptio ex Ho- Nefioris meio fujHpraeft. Q^id veio e- compofi. crater . tio fignirtcer,ex Atiienxo . Homeriituer- pres memoracNerroremj quamquam fe- iicx admodumeffet.pGcuIum fuftuIilTe,c(i cxten iiiniores vix a menla collerent . Sic liabec Homeri locus ; 'iitet^QV yj\i7HrU VSfjLi^OVTO, J^l/««r' VTrOWV^y.iVii i}ct' 'TTKetQv iov . NiTfvp cT' 0 yipcov diJLoynTi etHplV . Qnem /ic verrebat Franci fc u s Sa ic^^ius ; pulchram iuxta phialam , quam duxe- rat aureis - Transfixam clauis longduusiquatuor anfA Huic inerant: gemind circum vname^uam que columbA "Ex auro ardebant : geminis erat ahdita fundis . Hanc,fiple?ia forety magno co7iamine quis quam A menfa y Hcfior ver}) ftcile ipfe leuabat . AthendUs ^^^^^ porro Achenaeiad huncfere mo- ^ , dum fe habecrNeftoiis poculum quatuor .xT c2 aures,vc Homerus teltatnr,nabebaCiquod ita Poera dclcriphCjvr coeii faciCiW reprae- fentarer. Aigentum cnim,qno tantum po- culum co iflatum erat.cosli coiorem indi- caticlauiaurci.ftcllas: Peliades, quaj circil aures erant , Pkiades rcfeiebant ( Pelia^d25 fiquidem fajpe pro Plei idas pofuerunt ?oc tx) vt Simonides& Pindarus teftatur.per tranfmutationem literas • £t quando Ho- inerus 'TreheiaS^etf jid eft, columbas indu- cicloui ferentes ambiofiam^de Pleiadibusi non de colnmbis eft intclligendum . Ha!c bicuitercx longiflima Athenxi difputatio ne,qucm vide Dipnofophift. lo.c.ix.fed maxime I3.1ibri iz.Quajdam non posni- tend^B Ic(flionis adnotauit dc illo craterc Neltorco Cornelius Vitcllius Anuotatioui bus in Georgium Merulam . GEMINIS fundis] Meminit huius pocu J I li.vti & coIunabarum.Martialis Ub. S.Epi- gram.iu EucTrum : Hiduo longdU0 cenfentur Nelfore fundi , rollice de Fylio trita columba nitet . ^lupd grauis argenti] crater fa(ftus e mafta argentea.CircumIocutio,quanimi- rum Neftoris fcyphum commendat a ma- ceria . Stant circum quatuor^c] Quatuor , inquit Alciacus,anfas feu aureshabebat po culum,& lotide columbas; fed Atheuaeus (ex ponit columbas, G^a, vt inquic Ouid. in lta(^ist feptem diciyfex tamen effe folent. Vide igitur uum Alciatus fueiitmemoria Alciat lapfiis. lapfus, Fulua columba] Fuluam,aaream intcr- pretor,ne quis ad colorem fimpliciter re« ferat . J^otult longAUUs toUere Nelior] Sic enim Homerus : Vix alij plenum.poterant fujloUere menfa Toculumyat ipfe fenex Nefhrfacile abslu- lit iUud . De Neftore,ciusqjaEtatc diximusfatis Em blem zS' Moeonidd] Homeri.Curautem Hofnc- rus dicatur M^eonidcs^didum eft Embie- mate 4- Efi ccelum &c.] Tribus diftichis (equc tibus conrinerur iTrtuv^iov > vcl vtmclius dicam,poculi i^»yyicuVof mafculinum cft & Scyphu neutrum.ftexu item varianre,vtcft audtor Arhen^eus . Diciturc); vt ipfe putar, Scy- phos quafi Scythos , a Scythis, quibus e- brietas nimio plus frequen^eft : proinde Scychiffarcinebriaricft. Videde hoc non- Scythil nihil in adagio, Epifcythifjare . Eft porro rt . fcyphus vas ligueum rotundum,lac feril- quecapicns,Herculidicatum,vt catharus Baccho . Defcyphis& varijs pocnlorum gcneribus vide qua: rocraoria: prodidic lo- han. Bruuerinus dc rc cibaria lib. 5 .c.5. Cos lius RhQdig.lib.17. cap-i7-.GmdoPanci- tollius Emblemata . 41 S r&lHasdc rcbusmcmorab. lib.i.tit. i. dc Porcellanis . Fleiadas cffe pufant] Coliimbx rcpra:- feiican: Pleiades,numero tamen non obfer- uato. Phtrecydes tradir feptem forores fiiif fcLycurgi (itias cx Naxointula. Etqma Libcrumcducaucrunt.eas^i loueincer (i- derafui(ferelatas. Harum nomina putan- tur,Cela:no, Scerope, Mcropc , Alcynoe, Maia,Taygeta , Elcara. quarum feptima (vc aic Aracus) vix ccrni poceft,propccrca quidam ciiftimant vocacam Eleo clau fscficq; difpofic^ivc refupinaca vcraq; ca put alcerius contegat : cuiusautcm capuc quas fuperiorcft,ad inferioris caudam coii tendat.Dchis Ouid.Faftorum ^.Vifarum fabulam vcro Metamorph i. Habec ergo fidus illud figuram fimilem plauftri^ vnde antiqui Giaecorum etfxet^ctv,\\oc ^^yplau- ftrum dixerunt.Noftri quoqj.a bobus iun dlis Sepcentrionesappcllaueruntjhoc cft , a feptem ftellis,ex quibus quafi iiidi crio- nes figarancur.Gellius lib. x.cap.ii. Longo vfu] longa exercicatio & experie tiadoctrinam parat certifiiraara.potiinmu quc ad difciplinam aftronomicam longa obferuatione opus cft. Vide prouerbium . AJfidua fiilla faxum excauat . vbi au^tor hoc ad afiiduicarcm refert,quod hic Alcia- tus ad Aftrologiam tciulit . Vter mclius , fenferit , cgo pedaneus iudcx non dec do . Vcramq; fenccniam eliciesex Athcnajo . Bella gerunt fortes &c.] Collatio cft dif fimiliumrqui corporc func firrao& valcn- ticommitcunc pra2lia,acqueiucer fcdimi- canctfapiens verd rapicur 8c duciturad re- rum coeieltium cog iitioiiem.Arscmm cft Jongi vfus& obferuacionis , quseque plus potcftinrebus arduis , quam robufticor- poris vircs . Callidus affratenet] iuxta illud;^^/'?^^ Callidm dominabitur aftris . Dicirur autem calii- dus, quj callnm longoartis vfu fibiindu- xit , audore Donato . Callidu*; rcrum iu- dex,3pud Horaiium i.Serm.pro pruden- ti & intelligeuci rcrum aeftimacore . HoMERVsin Ncftore,(ene eloque- jv', ciffimo & confulciincno, typum fapientias tJefloris repraefeiuat.-cuius patcra geminis fundis , crater . argentea,clauiculis aureis, quacuoranfis , & fubharum quaq, fedens columba, cce- lum & pulcherrimumaftrorumornatum. figiiificabat.Nam cracer,cui fic colorarge teuSjClauiculis aureiSjCoelum referc purif- fimuni,8c ftellasaurei coloris.-coifibas funt Pleiades:duo vmbilicijVtraqjVrfa.Hoc igi tur fchemace Aftronomiam cacic^ cora- mendabac, quam quidem lolus fapiens^Sc apprime erercitacus ingenio poceft alfe- qui,vc folus Neftor fuiim poculura mauii ferre poceracDe huius pulcherrimse actis excel!encia plura repeceie hcet ex Plinia varijs locis,fed pocilTimum Iib./.cap. 37, (juern vidciuos properamus . 0^1« Andreae Alciati Qux fupra nos , nihilad nos . EMBLEMA CIII. phe , A V C /'l S I A ^'^ternumpendens in rufe Fromethem Diripiii^r facri prafetu vngue iecttr > Et nollet fectjje homtnem : fg^^os^^ perofus Accenfam rapto dAmnat ab igne facem * Roduntur varijs prudentum pe6iora curls % ^li^i cceli affe6fant fcire , Deum^vices» COMMENTARII. Ptl'o M E r H E V s gigas miJus rupi carhei.isfcrreisailigatus cernicuijCu- ius prajcoi iijs iiifi jeusaquila,roflro rena- fccntia arrodi^ vifera. Embletnatis infcri- pcio fumpta eft ex diclis Socratis;Tct yW/: )\^di(,i7rpo{^]lJ.cii'C\^\o^OLii2Lp] vice poni tur a cioc4is. Sandriusex vltimo epigram- matis difticho , inquo totius cmblematis eaidinein elTcdicit^aliam elicit infcriptio- nem ,fic t iiim reponic:^/ addit fcietiam^ addit dolorem.M legimus in (acris literis. 1 A B V L A M Promethei prsEter alios I L plunmos narrat Hefiodus late in Theogo iua, tangicin Georgicis . Sed nos cx vaii js concinnacam adducemus,maxirae feqoen tes luliu Higinu in poecico aftronomtco , cap-deSagitt.Prometheus lapeti filius.qui Trcmt' proprer excelicmiam ingeni j miram , ho- thet fah minem Emblemata . 417 mmem finxiire exiftimatur,c!icitur a loue impetra(re,vc partcm hofti^e iii ignem con ijceientjpartcm in ri'.ocon(iimerec vidu: idq; poftea cofuetudo confirraaait.QjJocl CLi ra facile a Deo, non vc abauaro homi- ne irrjpetraflet , ipfe Piometheus immolat tautos duos , quorum primum iocinora cum in aram pofuiffec, reliquam carnem cx vtroq; tauro abo/Iibus diuifam , & in vnum compofitam coriobubulo texitjofla autem,quajcirca reliqua fuerunt,pelleco leda in mediocollocauic, Sc loui dedito- ptionem , vc quam velleteorum fumeret paicem.Iupicer aucem,ecfinoavpro diuina fecic cogitatione , neque vc Deum licebat omnia quasjdebiiit ance pra^uidere, fed (quoniam crederc infticuimus hiftorijsj iptter a decepcus a Promecheo, vtrumque putans rome^ eflTe taurum , delegic ofla pro fuadimidia teo dece parce.Icaqj pofteain foIennibus& religio- fis facrificijs , carne hoftiarum confum- pt3,reliquias,quaj pars fuic eocum.eodem igne comburunt. Sed vc ad propolirum reuercamur , lupicer cum fav , CAVCASIA rupe] Sic Politianus in Nii tritia Nondum Caucafia pendens in rupe Pr#- metheus . JEternum] aduerbium , pro perpetuo « Sed hic dignum videtHrinquifltione,qua- obrem dixerit , Aternum. quandoquidem poftea folutus fltPromctheus , vtex Lu- ciano& Higino lociscitatis conftat. Du- plicem afllgno refponfionem:VeI enim prouidcntiamq; figni fieat ; & 'T/5o/xw^euo//«w,prpfpicio.proui deo.Vnde adagium^-srpo^av^-eyV //sta t« '^petyfJLATetM c^:Frometheus pofi res con- fecids, Diripitur iecur] pro iecorc , Graecalo- cutio frequentiflima Poetis , in qua deeft praepofitio KAToiM e(i,fecundum. vt, nu- 4a pedemyfradtus membra. Ouidius : , Pa.rffi quafcunq'y fedendo TleSlitur, SacriprApetis] id eft.auis diuinae- Peri- phrafisaquilaJ.quaSjvralibidiximus, loui facra eft.In qua fignificatione vfurpatur a Virgilio3 .Ameid. JEt volucrum linguit , prApetis pmin^ penHA , Pracpesautem,yt docet GelMib. ^.cap.. Natus homo efi\^ fme hmc Mmf^o femin^ jU'e opifex rerum,mu»di melioris origo Siue recens teUus JeduBaq^ nup^ ab alto i Mfhere cognati retinebat femika coeli : - ^uam fatus lapeto mifiafiuuialibui/vndi& Finxitin ejfigie rnoderatum cunSia 'Beoru* Fama cftjPronietheum cum hGminemfin gcret,portiones accepcas e fitigulis ctemeu tioti^^ ^isfuooperjadmifcuifte,atq; pro ipforum . elementorura tcmp,erameutis non folura vires fiugulis corparibus addidille , (cd e« iiam motus auiorum & mores . Qui vc- ro magis etiam fabulos^ rem 3ggre|Ii.s«t expIicarG,dixerunt,timorem Icporis,aftu- tiam vulpis/ambitionem pauouis,. feritat6 tigiidis,iracundiain leoniSi& magnituiiir nem animi fuilfe hominibus ab ipfb Pro- methep adiun in qua fcite &optime fermanda cotum ftudiu^rii - eratadhibendum.fic enim iiiquir ? > > ®prima infeUxfin%enti terra Prometheoj^ quaehnt a noftraprocul cognitione dimo tx ,infruan proprijs luccat fulgoribus Luna ?qu? ncq; fcire compcndi«m,ncquc ignorare detrimcntum cft?Rcmittite haec Deojacqj ipfum fcirc conccditc,quid,qu» rcaut vndc /it . Vcftris non cft rationibus libcrum impliearc vos talibus , & tam rc- motasinutilitcrcurarcrcs. HjecAmeb. j^;„tttij Addam & aliud oraculum Minntij Feli jgHgtf l cisjRomani olim caufEdici , qui in Odla- ^,^, , uioita fcribit:Quo magismirum cftjnon nullostasdio inucftigandaj penitus vcrita- ti$,cuiIibetopinioni tcmcrc fuccumbcrc, quam in cxplorando pcrtinaci diligentia pcrfencrarcltaq; indignandum omnibus, & indolcfccndum cft,audire quofdam , hos ftudiorum rudcs.litcrarum profanos, expcrtcs artium ctiam fordidarum, ccrtu aliquid defumma rcrum ac maieftatc dc- cernere,de quatotomnibus fajculis fcfta- rum plurimarum vfqucadhucipfaPhilo (bphia dcIibcrat.Necimmcrit6:cum tan- tum abftt ab cxploratione diuina,humana mcdiocritas,vtncq;quxfupra nosc^Io fu fpenfa fublata funt,neqi quxinfra terram profunda dcmcrfa funt,aut fcire fitdatu, aut fcitari pcrmiffum,aut fcrutari religio^ fum.bcati fatis,fatisq3 prudctesiurc vidca 0Qur>fIfccundu illud YctusSapietisoracu- , Emblemata-. . 45 1 lii^nofmetipros famifiarius ndiieiimrrs.lHc co5,qiii A^rologi iu^icnrij vulgo luincu- ctMiniitiiispaulo pofthacile reir^doc^e p^ntur , q-jornm animasquantis vagetut & prudcnter.-Proincfc, air, fi quid fapicrt^ia:' *cnteribus,Jalij VHlcrinc . Vcl in quofdam vobis aut verecunaia: ea,derinicecVVV»o.'Vcil riint,quxi jiobis {Qijg^ tcmot^ ncq; occr datum intclligcrc ciuiiia.muJ tt^ mapb de- Its confpici ^neq ; tai)g & quales arbitraretur nem non cautum non profic, fed rixas ctia Infum^ Dcos,ab Hitronc cjrinnoqtiaercreturjpri & contcntioacs progencrct; Aftron«miain mo^delibcrationidtcm petijt: p«ftridicbi- vcr6,AftroIogiam,& huiuimodi artes fu- re(p6 tam,ad rci vcritatem explicac in pro^^mio ditillc: Ciu64 fibiquantoinquificio tar- libri vltimi naturalis Hiftoriae Plinius, & dior pcrgerct» taato veritas ficrct obfcu- inlibro Problcm.AIexandcr Aphrodif.Ife tior.Mca cjuoqj opinionc , quaf funt du- ge prxtcr citatos fupra, Diodorum Sicu« bia,vt fuBC, rciinquenda funt : ncc cot ac lum in 6.Lapko«.i.Comipent fcrc initio,& qu§ eft, ne autanilisinducatur fupcrftitio»aut LaAantius in 1. cap» Diuin' Iiiiiki.&>. €>ainis religio dcftruacur . Sic Minutius • ColW^xi • Foteric ecijun uoQ iacom^od^ corc[ucri,tii !• Aftro. 43^ Andreae jiMciati Iti Aftrologos* E M B L E M A C I V. 1 C A REi j>er fuferos qui raptus aera , donec ^ In ware pr^^aptem cera liquata daref . Islunc te cera eadem .feruens^ refufcitat ignu^ ^ Exemplo njt ddeeds dogrhata certa tuo . \ \ Alirologus caueat quicquafn pr^dicere : pr£ceps Nam cadet vfnpolior dum fuper alira voUt . C O M M E N T A, R I I. I. T V V E N I s alatasiii confpe^flu radia- X ti Solis ab aUo in mare fiibiediiim deci- dit,alis vndiq; difflueutibiis . II. I M 1 T A T V s efl: Alciariis Epigram- Typus nia I«;;yetvtf,ex 4 Antholog.quod talecft: fndtis' . Ua-iJiivov . fKctpi , K^poi lAiv crg hwhin' vvv H fft ciyZy if.n'S!7ipa, TetKKi kA7' ^!epA, IM) Koirp ov , liepo^ev 'prt'7rrav , iKaptov T6A.gV>if , In lcarum &neum extmtem^ in lauacro , Icare.ceiaquidcmtc pcrdidit, inincvero te cera Rcuocac Emblcmata^. 435 Rtuoeat in formam rurrum ftatnarins. Scd agednm, nc pcnnas tolle pcr aera , nc lauacrum , Exacrecadens , Icarium facias. lcArcce^a olim te perdidit.ett /ttodo cera Adforma renocat te hen> fictor eidhuc . At veroptnneu ne toUe per aera, lapfti JHalneM ne fiant nomintt lcarij . Alitcr Ceratihi vita prius ahfiulitjcaretfed nut Te eera finxit denuo doHa manus . Immotas liquidu feruato per aera penna4 , Balnea ne fiant nomine clara tuo , Sanjs,iu oit rc pracccps dccidit.quod ab eo fuit lcaim nominatum,Tt aic idem Ouid- }• de Artc amandi : Icare,clamahat; penn/u alpexit in vndis : Ofja tegit tnUus^ Aquora nomen hahent . Idem dc TMltibus : V>um petit infirmis nimiu fuhlimia pennis Icarus, lcarijs nominafecit aquis . Quae ob id videntur fi^fta , quod vcU Ica- Jahula rus , malum & intennas Dasdakis inucnc- lcari $d ric , teftePIiaio lib.7 cap. y 7.PaJ-a;phati?s fignificet. autemait.in fcapiia fugiffe Da:dalum,pc- rijfleq; Icarum in mari, cui nomen dede- rit. Icari porro fabulam prolixe fatis per- fecutusell Ouidins S.Metamorph.no lo» ge a ptincipio fed pulch riusatq: ijfdcm pene verbis in i.de Arte araandi,ft:atim ia principio.-meminit & piuribusalijs in I©- cisjtotamq; narrarioncm, fi vacat, r?petc cx DiodoioSicuIoIib.^.rcrum antiq.cap. i^.videquoqj Virgiliil 6- Afincid.in priu- cipio, & ibidcm Scruiura , Silium Iib 14. Natal.Coraic.MythoIog Iib.y.cap, i6- & alios : PER fuperos aera] id cft , per fupc- III. rum aera . Donec In mare] Donec in mare lapfus, pennis nimio Solis a:ftu liquefadis . Nufyc tecera eadem,^c ] Rurfura fin- geris a pidlorc ex cerea quadam raateria . Intelligit autem picluram encauilicam , dequa PIinius,&alij . Sed vt ahquid am- pliusdere ranius obuia difterorri ; expur- pura atramcjiti genus conficiebatur.qaod cncauftura noraniabatur , quo foli Irope- Znc^^.u- ratores priuikgijs & literis fubfcribendis ^7^^^ . vtebantur,ali)S omnibus fub p;//g^(5i/.Eufeb. Deprajpararioiie Euangeiica libro 6.Si Pi- cus Mirandula in opere ex profeflb in n^j- gones ciufmodiedito . Ad finem pene 4. Commc«\XenOf)hon id fub perfowa Socra tis cleganter & copiose difputat . Quo c« tiam (pcdant La^flantiana cx c. j.lib. 3 & Coelius Rhodig.Iib.14.cap. 9 Q^iadrat & hoc Horatij 1. Caim. ^id fit futurtim cras, fuge qUArerey ^ G^em fors dierum cun^ dalitjuc) 0 Appone . Sed qnod fequifur apud eunde.fpecialius: Prudensfuturi temporvs exitum Caliginofa noBe premit DeM , B.idetq; fi mottaltsvltra JFas trepidat , Meminit Eunapius Sardianus lib. dc Phi- Jofophorum & (bphiftarum vitis, i>i Pri- fco: Quos,ait,gloriofos cb dogmatum in« folentiam animaducrtcbat,&: pennas extcn dere maiores,fragiliorcsq; qnam lcan fuc rinr,eos (cnfim ex alro dcducebar, non ad marcfedad humum , & humaintatis nio^ dukim. Epigramma extac cuiufdam ar.o- nymi,erudicum fan^,& nirais veridicura , quin vereor,ne in noftros quofdam Princi- pes quadrarit.Ita le habetcarmen: diBiO Ciim conie^iori princeps audaculus yamens Confulit, ^ qUA fint fat:i futi^ra rogat . Sceptra manentyinquit te regiay^* ecce pa^ rentcj Maior eru:Clario verius ore loquor . Credulitare ifia fallaci captmyad ai ma Curriti in efatium c^cips at lUe fuum • 43^ AndrecBAlciati ffirny qtii rpcrwnt . f tre hiimi hstifir re Mter vt U PhActho/j , lcAYt44 iflefmt , ^cv4 (^c riihs & falfis hiiiuri-noii prxdidio itibus plcna rimc vndiq; hiftoriarum & faJi vc plures. rfc,5crianrar , quorum aiiimos rurpiorali- qaa pcccari F^dica? occupat, qui cx aflrii ai-*jajac pa£roiias,&: pr^cciidaiitocculcam ahqLiam illorum unp rc(fionem,reu yiolcn tu^^ poci.is impuirum ad llagitia:rapi,in- q iam,pcccanLcm impctu ftcllar,qux noxia quadam nauiracfu^E pro-pria virc«cc nou incliHct modo.fedimpcllat tad:um,Iigato aiiiitrioj vc tnfurco dcprehenfusauc facri- lcgia, y[ fQrnicatorauc inccftu pollucus, fa& nacum in cxiciunY paccix. Rcs docccpreh dolor , & iaccncis Europar Iaineuta,fuifle talcm:fed oalium longe, fi faftu reprcflb,qui in pecau(as rcddunt Epipha- »ius,di{putans aducrfusFharifa;os & Ma- iiichafos, Bafilius Hcxamcri Homil. i. & ^.Chryfoftom.in Gcncfin Hom./.& 6 lu Matthxum Hom. '^. Cert^ Aiiguftinus , qui & ipfe Aftrologia; operam nauauit , Confcftion.Iib.^.cap.5 .lib. / cap 5 .& 7 irc lib.y.cap.tf. Dc dodlrinaChriftiana lib. t. cap.ti.2.i.i^.& 24.Dc ciuitate Dci lib r« initio, vfqj ad cap.8. Contra Acadcm. lib- 1. cap./.modo quidcm grauicer qucrirur (c Heccptum ,quiarti illialiquid tribuiftet: modo vcro ineam,ciusqj profcftbresaccr- rimc inuchitur. Vndc non*immerit6 dici- tur.Quantum Aftronomi metiuntur,tan- tum Aftrologi mcntiuntur.Castcrura Dio Chryfoftomus Orationc 4. dc regno, Ica- jj^pf^f rium lapfum ad iadlantjam principum iu- i^^^i ad ucnilem,& popularcs.quas dc fe concitant riqyiifica^ opiniones, tranftuHt.Et Lticianu? in Aftro ^ logia, iuucntutis calorcm t>L iuftitiam pcc h?c dcmonftrari afTcrit , cum nonilladif- quirantura& ca asrafce , quje conueniunt\ fed ad ccslum aninyb tollatur abarteab- crrans,& a iudiciy rcdo prseceps in mare decidit . Ncq; afia de caufa hscc celebrata funt a poctis,nifi vrdcmonftrarenr.diuitia rum & rcrum omnium excellcntiam nemi ni eflTe tutam, optimamqj efl!cir)C|diocrita- tem,qux iieq; inuidiam fecum^ trahat plu- rimorum,ncq; ramcn contcmnatur, quod patitur infima hominunTconditiq^.Huiuf- madictiam cafum BcIIerophbntis fuifli: fingrtt,qui& ipfcnimis andaculus.altiora qifafn par erataggredi conatus , Pegafum equum alatum , dum infontem Pyrenem caputinclinaret.aftut^confcendit, inc^ICi volare volcns alicnis ali^,tandcm mifer^ & ridicule pr^cipitatus eft,& tcmeritatis mc riras luirp^nas. De quo Emblematc 14. At nunc & nos alas concrahimus . E e 5 Quid 438 Andreas Alciat: Qui alta con templantur , cadero • E M B L E M A C V . "pNr M tUYdos vifco , pedka dum fallit aUt^das y . '^■'^ Et ia6ia altiuolam figit arundo gruem ? ^ipfada non prudens auceps pede perculit : vltrix llla maliy emijfum virus ab ore iacit* Sic obit^ extento qui fidera rejpicit arcu y Securus fati^ quod iacet ante pedes . C O M M E N T A R I I. i: TT. plogHs. AV c 1 P s arcu tenfo impofiraq; fa- gicraad giucm iii aere volanicm col limat, qucm inrerim vipera conculcarain pedcmoidet. 1 D exapologo quoHam Acfopi deau- cupc & vip€«^iik acccpro vifco & arun- dmibuscxijtaiicnpatum. Vifo turdo inal ra fedentearbore, corapofiris aruhdinibus futfum fpeclabat cum comprchenfurus . Ycrum ignanis in Tipcram doriiiicntem incidit,a qua morfiis, iaraquc praj dolorc vitam agens,dixit:Ah, aliam capturus ab alioiuifer^ capior. Huic fimileeft Epi- gramma Antipatri Sidonij ^.Antholog.dc Alcimenc aucupe, quicura arcu &funda peieret aues,inaltum fpeculatus , idlusa dipfade interijc.Totum autcm carmcncft p rofbpop^ia ; QTTfh iyay^ 4"f*; r^dpTretiiTfipAV j>yot6\ ipVKCifV ' pus 1 Emblematk-> : 43P p/K* ^pflA^Hpos iu^po^etKaKdL TiTduvaV AKKiiJLiv\)i 'TrTAvm ^pyov ATra^ ve- cv^* . ^o^'»' *^ ^**^*^'' t 'w/T/^tf KVKtvS^o* IJLiVOV . Hoc fic vtciimq; LatioredcliHit Miiios : L iQm pnuscgo& ftiifnuiji, & rapaccm , V 'ii ir.ZiQtUS .. ■ ^ ' _ ' ^ • A rcmiiicaltiuolatcm & Biftonia griic, £ corio fundxtortilia brachia intcndetys - Akimenes [cgo] volucrum arcclj^m 'V. ' procul multitudinem . ' ' * £c me quxdam vnlncratrix iuxta calbi dipfas vipera, i i Carni [meas] c mandibulis amaram iin r,; • mittensbiJem , - Sole [me] prinauit [id el>, me intcrfecit.'] ccce vtadjethera rpc(ftans Pcdibus non videbani malumobuolu- tum [id eft,proximnm.] ilurnum iaciii Jtmentihm ante rapace Arcebam altiuolam Bisloniamq^igrue -. ■ ■ ■ ' '^i . ■ '■'^ Tafcentem^ auidefemina nfiflr^- grue , "Excutiens torto faxum de verbere fund^ ' Arce hdinnumeras Alcimenes vdlucres. Cum me lethalis talos prope dipfas^ amara. Infpirans btlem faucibus interimit , Xn ego qui fummum jpeculatus Jum atrat cladem Non animaduertl y qu^fuit antepedes . III. pVM turdqs] Turdus auis nota . inter ^urdus . ptimas faporisbonitatc infignis. Vnde Ho- xatiusin Epift. melius turdo , vulua nil duJcius am- pla . Et Martiali5.Iib,i3 .Epigram. Inter aues turduiyjiquu me iudice hrfct'» Inter quadrupedes gloria prima lepOs 1 Dc turdis agit Plinius lib. lo. cap. 41. & 53 .Huic aui,Iicct fit lequaciftima , tameu pcculiarisafcribitur flirditas. Vide ada- gmm, Surdior turdo . Hsec auis Hifpanis Turdusp} dicnur Zorzaly Gctmanis ,Kr maximc paIumbium&-turdorum . Hinc pronctbiiim , Turdm ipjejibi malum cam eat.\i6c ibi . Pedica] Pedic? dicuntur Iaquei,quibus PedicA . pedes illigantur. Virgilius i.Gcorg, Tuc gruibus pedicas, ^ retiaponere ceruts. , Bum fallit alaudas] Alanda & Galeri- Alauda , ta,id«m eft.-itcdicla,quod criftatum apice habet fupracapuc , ad fimilitudincm galc- ri vel gaIea?ivndeilli1mpofiram ctiam caf {itx nomen, a caffidc. Hinc ctiam dide- rium inmilires galcaros, qui ab hac aue a- Jauda: didi funt. Et Ca;far legionem alau- dam vocauif.Ciccroad Articum:Antonius cum legione alaudarum ad vrbem pergc- rcDealauda Plinius lib.11.cap.57. Et iaSia arundo] Pro telo feu fagitta hic Arttnd» fumiturarundorob vfum enim', quem fa- pro fagit gittisconficiendis prxbentarundincs , has fA-». pro illis a Poetis accipi palam cft . Virgit. 7.A mcid. ' perq-, vterii fonitUyperfy ilia venit arundo , Idem y.AEneidos : Namj^ volans liquidts in nttbibus arftt a» rundo , Grtie]. De gruibus fatis di(flum cft Em- blemate 17. Hic tamcn adnotanda Synec- dochc, qua fpecialcsquafdam aues pofuic pro alijs quibufnjs . Dipfada,] Dipfas , {erpentum gchus vi- J^ipfas. pcra magoitudine minus, ad perniciem in- ferendam multo celerius : ficdida a vcr- hoJ^ir^kcoyifttio. Quos enim mordicusap- prehenderit, Cid inardefcunr & inarefcunc vchemcntius,ad potumqj efferuefcunt , ac nide inccffantcr hauricnics fkox diffilinnc Cauda (vtifcruntj lincis diftinguitur dua bus.nigrisq; corporc rcliquo albicante, vc fcribic Softratus. Nafcunrur in Libya qui- dem,fed prarcipu^ inArabia. CosI.Rhodi- giims iib.ij'. cap.vlt, Diofcoridcs Iib.8. c. E c 4 11?^ 44P Andreas Alciati JEplgram tna in fcurram . Auceps i i i9.ex Hermolai TerConciDipfaclis mor- fuscomites fuin cumor quidam fplutiis, fitis coiirenta veliemenrer,^unquara explc bilisjininquam intjerquiefecHs . Ob id ipfa Dipfasab alijs 7r/!;;5*>f/7,abalijs Ketvff-cov vo- caca cft. A quibufdaixi ctiam dici raelanu- rum,& centiidam vcl centrinam.a figura, animaducrti- Huius merainit Plinius libt ii.cap.5.& lib.i3.cap,8. Soliniis Pojyhi- ftor.cap.3.LucanusIib.9. Lege Lucianum prajfatione dc dipfadibus,^^ Pierium Hic rogiyph.i6.vbihabeturciufdcm cpigram^ main Framarianum fcurram faeetilfimu, quod ob vcnuftatcm non piguit afcribcrc ^ Karrabntquidnm vim dip/adof eJdifiale , 1'erpetuam infundat qUApedefixa fttim, Hempefitim , tria quam nequ.eant extin- guere Nili \ ;h 0^ia,vel magnis fiagna ^haufia cadts. Interiore loco l/hyA, G(tramantas ad ipfosy ^^afouet arenti slruthius oua folo , . ^^ippe vbi quii miferajfatiatm forte per arux-i, Inpede fulminei vulnera dentts habet , Jiitt; duA dextra famuU.totidemq^finiflra Hac gerit.hdLcpleno vafe propinat aquas. jUa propinatis alias fHperingerit,iUa Nec mora,necre^eSipocuU miUeparat. tramarianuiad hdc: Manc omihi quxrite amici , Jigat 'vt iUa meos officiofa pedes . Ouidiusquoqjlcnam quandam tcmulcn- tara,qu? pucllam fnamartc meretricia in- llrucret,Dipfadcm vocat.Siccnim fcribit: XfiqH&da. {quicunq^ volet cognofcere lena, Audiat) efi quAdam n omine Dipfas a- nus. ^c> Konprudens] Incautus . jiuceps], Anccps cft qui aues captat , ab autsSccapio didus,quafi auiceps.Eratau- tcm hicvf diflum eftjAlcimcnes. Extentoquifiderareipicit arcu] Forte allufitad verbum Grascum tO^o^iet^: isc' pim cft^gt/ro;^of,hoc eft,ii'petj/oV;co9roi-.Q^a fjuam rac noji fugit, id tribui nomen pifci cuidam, qui fic a corporis habitii nuncu- patur. Securus fati.] Id eft , ignarus Sc infcius infortunij, quod fibimortem attulit; ma- lum,quodpcdibusobuolutum fuit: fic c- nim loquitur epigramraa ; Sic Ladant.lib. i. cap. 3. in philofophos : Dumaliorum pr > Si veluti merults intentus decidit auceps Jnputeumyfoueamv^. . . . Taxantvr Aftrologi , qui ciim caeleftia.id eft corportim fuperiotum in- fpeV Tct irApa. 'TTOffiv ayVOCOV , T i . i - 'TTcoi S^Cvctffcu yvMdcu im a.y.iTpa>f TaS fJLiTpCt j . Vnde age tu caeli! metirts,iTidflK€ XApif, fplojoj Tov /2poToKotyor' o ydp )^ ^vpet i^ctiJLa^aS^cov K^ypioVii S'' oKiyeaV ca:fura. Vi rgil. lo. A s ncid. mam tibi Thymbr4 caput EUandrius a^ ? .fiuiitenjis ^y- \ Memlibro 19. Ferfnedium ^ua f}ina dedit^haffamq-y re- ' . 1 ceptat . luucnalis c - Magnus ciuis ohit, & formidatus Qthoni . Ouidius j.Mctamorph. Nubibus ejje folet^aut purpureA auror& . Horatius i.Scrm. §luinon defendit alio culpante folutos, Idem codem loco; G^umgrauius dorfo /ubijt onus,incipit ille. Scuticam tenet] Scuticaeft paruum fla- gellum k loris fatffcum , h G rseco s^k^tos , ^ 7ty.i)v tq ^ttS^s , o7f JV '7rp0 & quineciam vulcura fiepe mucabac, vc faci- le apparerec,eum cclis Cupidinisfaucium, iam no fui fuific compotem. Quamobrem Diogenes Synopenfis ad populum: En,in- . quir,pngilem vcftrura magnuro,vc a puel la configicur ? Quafi dixiflfeccurpe cftc qui viros viciftec,a rauliercula fuperari.Atio- cularisifte reprchenfor ignorarc fc fingc- bacquanca ficamoris vis, quamqj cflicax pulchricudo formaquc decens corporis , quara non ccmcre Socraccs cxigui ccmpo- ris cyrannidem appellauit: Carncades, rc- futchfi" gnura quod nuUis fatcllitibus cgcac:PIato, tudinir natur^e priuilcgium ; Publius Syrus, rou- appellati» cam commendacioncra: Lacrtius,quauise- ff^g^ piftolaad commcndandum efficaciofcm : Theophraftus, cacicara fcufilentcra frau- dcm,quia finc verbis pcrfuadeac;Theocri- tus , elcphantinura fiuceburneum decri- mentura,quod grata fit afpedui.fed mul- torum incoramodorum caufa. Confero huc Propercianum iftud : Eripifur 7i»bis iampride chara puellay^c, ^ua loco dft vicibus amoris in gencrofos auiniQS 446 Andreae Alciati ania:os,eTempns liinc indc cliidlis, nimiril rapta? Helcns : Ccntaurorum impctus iii Pirithoum:Romuli qui Sabinas raperedo- cuit ; Achillis de fibiercpta Hippodaaiia Brifeide: fic enim pocta elcgans ; Inferipr mult) cu fim "jcl Marte velarmis, Mivumfi de me iure triumphat amorf MagnifApe Auoes mdgni cecidere tyrannii I-tThebAfieteruntyeiltaqjTreia fuie . ^hryntj. Plutarch.in Hyperidc retulit exemplum perqnam vcnuftu & mcmorabile dc Phry- iic,pulchcrrima foemina,quajimpictatisac cufata , defenfa eft ab Hyperide, oratore certe nobili,quiqudd videretcam iadam Hationi proximain, commifcrationc vfus , vti quoquo modo iudiccs flederet,mulie- icm produxit inmcdium,& difcilTa vefte, «uda pedora iudicibus oftendit. Qui mu- Jieris admirati pulchritudinem,cam dimit tcndamcenfucrunt j ex quo & oratoris a- ftum,& iudicum inexpcftatam niifericor- diam, ipfiusq; reje vcnuftatem (id eft ,To ^S^of et^ioy rvpetvvtJ^offVt loquitur inPh^ niftis Euripidcs) fpcdanda proponuutur. Aiiftotelis memoratur di obtundimus , Potcack Embleraatar 447 Potentia Amoris - EMBLEMA CVII. VT V LV S Amor Viden vt ridet ^ ^Ucidum^ tuetur ? J^ec faculasy nec qug^a"™-Grxc,«V€/5ar7-A5/W^.j'oV ideftc NonarcuiyOiutnunc igneatelagerit , Umatis, ^'*^^,''^,f"''^«^«'».EpigramacftPalIad;: Nec temer^e maniiM florem dehhinaSue , Tviiv»{ipasSitt, TtTo yzh^t f^^^^X^f tracJ^.t : ^ ^^^v *»/ , etenim terris , hoc valei ipfemari • W iQ^Q), TC//ac8 j^cfc Nndiis Amot ob id ridct, & placiduscft , (Qu^ia 448 Andreac Alciati 'Ho/a cutn Cttpidint 4»Uatifi, nus quid. Afndrem uin do' tnat . III. 7ax Cupi dinis . Q\\\a non liab«t •tc«m,neq; ignita tcla. Hauci fanc fruftra manibus tfncc Dclphi- num 5c florem ; Hac cnim terrac.illa Tcro mtri iniperat. iiudus Amor mitisblacidis Mrridet oceSis: Nempe arcu & faculis,vtfolet ille ,caret. Nec temere is forem mnnibus , delph ina^ geffat : lUa etenim terris imperatyhacq^ mari . SaiKftius vc Tcrba Grascamelius nicelligan turjfic vcrtic : Kudtis Amor ridet blande: quA caufa , re- quir is l ]!fon arcui retinetyfduaq-, tela manu , fJee frnflra palmis jloreMelphinaq-^gefiat: Continet hAc terram,continet illa mare. Huiufmodi imaginem fibi quoqj propofue rat rauftus 5aba:us,clum canic : Improhe inermis Amor, quid rifu faUis a- mantcs ? Sepofitis armis, non tamen infidijs . JtJa fub ftore dolosfub pifce pcula claudis: AUicis z t perdas improbe naufragio . Legi alicubi Philoltracum Cupidini ro- fam conferre.Nam ficucilla recensmollis cft,ira Cupido.cui aurci^nonalicer ac rof^, capilli cribuunturrhic quoq; fpinasproia- culis gcltacpro facibusfulgorem,folia pro alis dara funt:deniqj vcriqj rempus,coIor & mores conueniunt. Delphinus aucem hominum amafius,maris quiecunai llacum & craiiqnillicatem oftendic,iramq; &: com motionem flu^tuum ibiemollicflm fignati vc docecPierius in Dclphiiio fuo Hicro- glyph ly.Id vidccur expreflifleapercius in Hippolyto Euripides : TltTATcu S"' iTTi ycuetv , 'i'J)})^tJ70V O' e/.A fJ.VptV iTTl TTOVTOV . hoC cft .* lUepehyjcS ornatus -oarijs vndiq; vilitant Alis veliK ijfimis ; Volat nam "-^fuper terram, fonorumq^ JEr falfum jiher mare . l^LACIDl^Mej', tuetur] Grarcu habct , fXHKi^^ ifiv.placiduscjl . Nec faculas] faccs ardentcs.Propcr. lib. 2 eleg.io. ^luoYum nlij fp.culas ,alij retinere fagittas. Tribuiuir a.item fax Cupidini,quod cor- dan-ortalium adurat,8c animos conficiat. Nec qud cornua jleclat] Arcum,qui cor nutLisapparct,cum porillimum tenfus eft. Vcl poaitar ffvviKS^o-^^Kcoi, pars pro toto, Kofa \ ntri di folebatic enim ez c»rnii fien areus. yir{. xi.Aineid. Spicula terquehat Lycio Cortynitt eerntt . Iloresgerit] rofam,To ctvSa^ , Jt^Tc^jt. ^9V promifcu^ poniapud Poetas folcnnc eft.Scd hic noncft prajtcrmitccndum lcpi« dum Aufonij cpigramma (quod iam f>'>;fl-/f-Nocirtiraum cxio. E- . clogacftillud Virgilij : Omnia mncit amoYtetnos cedamus amoYi. Idcmalibi: Cmnia vincit amtr , quid enim non vin- ciYet ipfe\ Idem iii Gcorgicis: Omne adeo genus in terris homintimqi fe- raYumq-, notum cftcarmen.Propcrtitis: Hic Deus & teYYas,& maYta alta domat . V. A G A L M A prae/ens fignificac omnia 4 oris fubijciimperio Ampris.qui nndus eft,pro ontia, pterea quod hic affecSlus debcc efte fim- pjex & apertus:ridet,qu6d oblevflationcm prxfe ferat:blande afpicit,vt perfuadeat : nullis armis inftrurtus eft,vt cum eo cou- gredi non refotmides • Amoris ircm lanca eft potentia,vtnouam naturx faciem,mo- res prioribas cx torodiiierfosinducere va ■ Icat. Q.aamobrem & Plato ai/roV -TrAV- 75V i-srtyHpriTiiv ntincupauic.,^quod «ihil non experiatur, vc qui omnia alFedec , & audeat . Nam qui filencio prius ad repre- hcofionem vfqj ftudebac,iam cfEciturgar- lulns. Socordem nimisq^ defidiufum vi deas fatageicac ftnd^ofius labori fe fubij- ccte . Etquod fme Sne niircmur,parcum quoq ) & iJLtKpc^.jyoVt id eft , qui minima quasq; plurimi facit, videas, fi ni amoiem incidericperindeac igneferrum molliri ac remitti, vt fiac tra \L I G E RV M falmsn fregtt Detis nliger , igne * S^m demqnSirat vti e!i fortior ignis Amer . COMME NTARII. FVl M B N louis (c]uocI hicelegantif- fimG rnra!ciim Ytri :qj & alatiim ex- prinii curaiii: Pignorias} manibus apprc- hcnfui.ii Cp. piio ?r.ic{us, a: pharccratus & alatu^franei-ac ciaiipiC . PzN E hA verbum exprcHic Alciatus diflichoii, quod habetiulib. 4 Antholog. 6 7c-Tt&V0S TOV 'TTdLVOV J^aV , di^VVfl Kt- pctvvcv , y yAhtus alatum intuitus peifringu fulme j Ortenciens, quod fortior igiiis fulmuic fit Amor . ■S^lfr aUtnm fHlmm^erfregitjO* hoc ejl\ rulmim quod rxpid$ eff firtifir ignh Amot- LiliusGyrald.Hift- Dcorn» Syntagmate ii.rcpetitcx Plii^iojfmfTeincuriaOdauit CupiciiDcm fuimcn tenctcra,cuius auf4«f 7tf ntf>dLvvQj: & Hci*odocum,^gA9^ fV«V- jwi^e ©fcV. Fulmen aligcrumdicitur pro- ptcr cclcrit^tcm, idcoquc pidorcs fulmini iribuuiitalas,quoi a louc immitti crcdc- rctur. Vudc Virgilius : Ocyar & ventit* & fulminif ocyor alis . Veus aliger] o TTAKoV.alas geres Cupi- ilo.Grxcisctiam t(^ag mpotti. Virgil. i. Asneid. Atq\ hts aligerum di^u afatur Amorem , Ttibuunturautem Cupidini ala:,quod ni- hil amantibus Icuius aut mHtabilius fir,vt Tult Seruius in Virgij.Sic & Ouidius allo- qu ns Amorcm .• Tu leuis es, multoq-^ tuis vtntofior alis . ignis Amor] Mcrito amor ignii dici- lur,quod non lccus atq; ignis amances v- rat . Iiaq; Virgilius pa(lim amorcm ignis nomiuc nuncupant. Sic j.Gcorg. Omne adeo gtnus in terris htminumq-^fe" rarumque , Infurias ignemj^; ruunt . IdcmAincid. .y^rtf^Ar» carpitur igni * InEclog.p«rr6: At mihi feft offert vltro meus ignis Amyn- tOf, Ouid.epiftola Paridis Helena:: ^tiis enim celauerit ignem , tjimine c^ui femper proditur ipfe fuo i Et Yulgatum illud : Kefcicquid fit ftmort nec amo,nec amor , nec amaui . Hoc fcio,pquis amatfVritur ignegraui, Scripfic & pcrclcgans fanc tecraftichon loan.Secundus in Cupidincna, canuno in- fcnlprum, eadcra fermc caulTa : Ilammiuamo Veneris ^uifquis fuie iUe ca^ mmo §^i fculpfit puerum»credite,doiius erat, icilicet &ternA penes hunc cufiodia flamA'. Per quem fopitus non queat ejfefocus Etquonicim in epigrammata uicidimus» placct aliud quoquc fubiuiigcre, quod ab fcoc loco Bcutiquam eft aliciiurn : Me niue eandenti petijtmodh lulia. Rehar Igne carere niue,n:x tamen tgnis en^t . f^idniue frigidiu^? nofirum tamenvrert pecius Nix potuit manihusylulia.miffa tuis . f^uis locus infidijs dabttur mihitutus mtrii > Irigore conereia fi latetignh aqua T lulia~fola potes nofiras extinguers flamas ,. Hon niue,non glacie, fed potes igne pari. Tanta yiscftamoris, vt ipfofulmi- '^^ f i ncconcitatior fitj&fiolcntior.-quipp^ qui ncc ipfi loui ccdat, qucmmultories arru ^'^'^^fi*?^ petijde Poctx rcfcrunt : quo (igaificatur , '"'^*' * amorc ftrcnuo nihil vchcmcntius clTc neq i infuperabilius.Itaq; Gra:cis tpeds fmAvldi' /u.fltTiyp dicitur. DequoiIIuil crtdiftichon perpiofopopociam : Terfringunt,penetrant, vrt*nt mea Ipicula, fulmen : Sciliret hinc nomen efi mihi TAvi^A- Hanc ^uoqi fcnccntiam cxprcfTitipfa Vc^ UHsapud Virgihum, diMn ait : i^ate patris fummi , ^ tela Typhoea tints, Quidam cxrtant Euripidis verfus apud Scobaeum» qnibus Amorcm Deum omcuu potcntiflimum facit.-hi funt : r^v dirAVTuv S^^fJLovov C7ripret,Ttf, a ffKcuo^ i?iv , « KtLKas eiTHpoe cor, *)C olJ^i TOV fMyt^ov Av^pctTrtti ^icv . Anacrco;) ; 4 Si *^ CpoTiif S^dLiMvi^ei . nium d»^- Mcnander.* mittr , X^^iroiv tpeoros iNv '^X^^ TAeoi^ OjS'' d'JTO$ 6 KpCtTOfV iv 4pttYf2 ^taV Zivf , aAA.' iKHV(iy Tretvr AvttyKAt^Hi 'Ttoih] . Nil efi amore,nil, herayefi potentius . NonvelDeorum recioripfe lupifer : Sed isqutq'^ ilii gerere mtrem cogitur , Id Troadibus Euripidis Helcna fadum fuum excufans apud Mcnclaum maricum» confcrt omntm culpam in Vcncre, a qua coada fit,his vcrbis : oV Tav fJLtv AkKav J^cufAovm KpAToiy Keiviis Si S^^Kt^ i^^i . id elt : Deam obiurga , fiat louepotentior « g«/ ali^s Dijs imperat , Huius quidem (Veneris ucmpej feruut efi» Senecain Hippolyto: Hic volucer tmni regnat in terra potens , Ipfumq-^flammis torret indomttis louem . Cradiuus i^ias belliger fenfi% facts ; Opifex trifulci fulminis fenfit Deus , Zf o^ui furentes femper Mtkv&is eugis Verfat caminos,igne tam paruo calet . Jpfumq; FhmlfHm, tela cfui neruo regiit , t f 1 Itgit Andrcae Aldati tigit , fagitta ccYtior mijfd puer : Vol. fJtq; caelopariter ^ terris grHuis . Et iii Odauia : ^em fuhmoHere fulminis dominus nept Cali tyrawiumjifAHA quipenetratfreta , Diti q-^ regnaydetrahit fuperos polo . In enndem qiioque fsncenriam de fe ipfo Cupido : Sol cjiht igne mco , fiagrat ^eptunus in fndis , Tenfa dedi Alcidd,Bacchum feruire cosgit ^luamuis liber erat. OiiiJiusiii Epiftola Phxdix: ^luidquid amor iufft, non efl contemnere tutum : 'Regnat, in dominos ius hetille Deos. Huc facit iJIud CiementiS e 6 'ppu>^ajT. g- fCOTiX, ya.p 70V d.QpoV [XihTTOlJLCU ^pOOVTct yjrpcug "^oKvitv^iiJ.ois deiS^HV • o S^e ^im S^uvct^ns i 0 «Tg fC, ^poTh^ S^ctfy.ct^et : Jlmorem celebro delicatum florentibus ple num coronis:quippequi in Deos imperium obti.neat,atq; homines domet. Huc fpedlat iilud Quidij ^.IVletamoipli, ,videthuncl.ricjina, vagantem » (Ditcm intelligit) Monte fuo refidens ^ natumq^ amplexa vo- lucrem : Arma,njanusq\meA,mea [nate) potentia» Jixit , lUa quibus fuperas 6mneSyCap.e telaGupido, Jnq; Deipelius celeres molire fagittds \ Cui triplicis cejfit fortuna nouiffima regni , Tu fuperos,ipfumq\ Iouem,tu numinaponti Vicia domas,ipfumqi regis q. numina terrs.'. Tartara quid cef[ant? Huc quoque.quadj;at Augeriani odoili- clion,fane lepidum : Augeria- Om^colim coelurn (mulier,vif7u, pr£, cuBu fortiter vrget» Sed inter omnes Veritas viBrix manet, Itcm ad cuni mocium : Magna meri vts efi,fortK rex>feemina for^ tt6l Fortia quA cum fint , VerUfn tamen omnia vincit . Poteft idipfum non inconcinne intelligide amorc virtutis,de cjuopaulo poft. Sicc- tiam allegorice de fanAo Chriftianorum in Dcum flagtante amoic, qui quosciinq; alios curpes& deprauatos amores,pura niundioblcdamenta & carnis illeccbras e- giegie diHipat. Poteric deniq; fulmen hoc a Cupidine concufTum traduci ad id,quod dici [o\Q.ttAi7iore plti^ quam vi ejfici, quod inquadam Epift.expredit D.Hieroymus: Ingcnia quidem,inquit,Iiberaliter cducata facilius vcrecundia quam mcrus fuperat, 5ed hxc iadicafle fufiiciat . plus pi tefi qu, ui$ , In ftudiofum captum araoro. EMBLEMA CIX. 'iMMERSFS ftudtjs , dicundo & ture fcritus , Et maximtf^ lihelho . Helianiran amat ^quantum nec Thracitis vmqu^m Princeps fororts pelUcem . FaUada cur alio fuperaHi iudice Cypri ? ^um fat fub ida €si vtncer^f j COM 4^4 Andre^ Alciat 1 COMMENTARII I. C E » £ r vir graiiis, habitii dodorali , ^ cui aftant hinc Pallas armaca,illinc Vc nus nuda cum fuo Cupidine^ ijle vero a llar/f . ^'^'^^^^^ auerfus, fe ad Vensrem tanquam an.plcxurns vertir. Primus quifq^ verfus cft Hcroicus: fecundus quisq; ell lambi- cus Archilochiusdimercr , quatuor lam- bis conftans,receptis tamen /pondsis in lo cis «mparibus. II. Emblema hoc in Hieronymum Prcuey- Padu.mum fcripcum.videtur fumpfide AI rf ^m- ciatusexGr^coPauliSilcntiarii.quodfic hlematH, habet : yuio,Sopoi^ Bihhosiv Avill^eLTOi 0 ^fiv ip ajcov ^J-xj^A (fot KKtvM aCrpt fAia-ctiTToKiof, ¥VV TTKioV , n TO TTApOf ^l,]Ka sV gV-^^g- piS^cov . 5enex eft,qui conqueritur fcciim iuuenis clletjteloamoris inuiolabilemfuiffe: xtate autem proneclusn amorisiugo cogi. Epi- grarama fereita Larme fonat : ^cer erayvi primis inui^a mete fuh anna QeftriferA i^reui dulcia iura De£ : Idif[ilibf44 nec eramdirt^ uiolandm amoruy Sittituanunc canus fub iuga vado Ve- nus . Sufcipe 0Ha?is , tetric^t viSia tihi Pallade cejpt §iuam prins He^eridum munere maior honos . Qni priusdwris in prajcordijs iucundam in puberrate Oe(UiferiB Paphi^ legem recnfaui ; Membriuoris telis imperuius qnipriuse- tam,amoribus Collum^ tibi inclino, 6 Venus [ego] fe- micanus . SufcJ pe me liErabunda,fapientcm quia Pal lada vincis Nunc magis, quamolim pomoey Hc- fperidum . ^)uii prius in duris florenti &tate medullis, NuUa mihi oeslrifer£. cura foret paphi&: MuUus amor potuit nofiros abducere sefus: .Jt Venus ^heu , cmas nunc tibi fubdo Me iam admitte : magis dociam tu PaUa-^ dd vinces , §luaquondampomoviceris He^peridit, j Vide num huc referre poflls initium Odcs. " vndecima; Epodi Horaciani : Peciiy nihil me>ficut antea,iuuat Scribere verficulos amore perculfum gr^t Ui y uer Venerisfert euerfarnqj Pharetra» Etfra^os arcusy ^ fine luce facem . Amorem etiam fuis deftitutum armis dc- fciipfit iuitio eiuldem operis amaton j his verbis r '^luis tihiyf&ue puer» dedit hoc in carmine iuris 1 Pieridum vates,non tua turba fumus , ^luid , fi pr&ripiat flau& Venus arma Mi- neru& ? Ventilet accenfas flaua Mineruafaces} Ad hunc locum piacet adgregare lenes ac fuaues Tibulli nnmeros, eleg.i. Interea dufata finunt .iungamm amores : lam veniet tenebrt6 nox adoperta caput^ lam fuhrepet iners &tas,nec amare decehity Dicere nec cano blanditias capite . IMMERSVS Budijs] totiis in ftudijs oc 1 1 1. cupatus.TransIatio ab aquis . Dicundo iure peritus] lurifpcritus >. peritus iuridicundo . Zt maximus libeUio ] Libellio diccba- «. tur veteribiis,quem nos tabellionem voca ' mus.GraJce^^pAiauctTe'^/ dicitur^Sed hoc loco quendam infigniter litteratum,& cw, qui libris pene immortuus fuerit, intelligi rede iudicat Pjgnorius . Helianiramamat] Alij Ug\int Heliodo» ram adamat , quod non d-ifplicet,cnm id nomen puellx faspiusin Grascis epigram- matis repetitum inueniatur , nulla tamcn hiftoria vel fabula pra^uia ., ^uantamnecThraciusvnquam.'] Hac parium collationeturpem amorcm figni- ficat, qualis fuit in TereoThraciae Rege , Term qui Philomelae iuuencul^,Prognes vxoris forori,ftuprum intuIit.Fabulam repetecx Ouid.6.Metaraorph.& fupra ex Emblero. 70 StoCKhamerusarbitrarur hic perThra Cium principem intelligi louem^qui natus £uic 5c regnauic ia infula Creta , qua: iii. Thracia- Ernblemataj' 4SS Thraciaeft, vtdiccro lib.5. nat.Deor. Pelliccm aiuem facitSemclem,de qiia ali- bi. Scdcerce mihihaec opinionon itaarri- «let.flciic prior . Sorom peUicern) intelhgit Philomclam Procncs fbrorcm .quas (ic apud eundem Ouidium : FeUex ego faSla fororis . Dicitur autem pellexa pellendo, quiacon cubioa pcllic c ledo propriam vxorem . Seddehoc vocabulo plura diximus Em- blem. 4?. PaU^da cHralio &c.] 6 Venus,cur itc- rum fiipcrafti Paliadem ? niim (acerat fe- mel in monce Ida te vid:ricem fuUle? Hsec apoftrophe gratiam addit,eaq; tacitefi- gnific3t,quam fint ad hbidmem propenfi, qiii abea in primis debctet efTcalieniirimi. Cypri.] Cypris, vel Cypria, Venerisco- gnome,a Cypro infiila,luxui dedicifnma. lultin.hb i8.D.Auguftin Ciuit. lib. 4. c lo alijque plurcs, Sc nos fupra Emblem, 77 Dicitur aucem Cypris , ctTo T» Kuttv , quod eft parcrefeu producere, quia Dea fit foccunditc-itis.Horar.Iib. i.Carm. Sic te diHn potens Cypri . Num fatfuh Ida f^c.] Alludit ad iudi- cium Paiidis fubmontc Idacirca Troiam cditiftimo.vbi Parisinter lunoncai, Palla- dem & Vciierem de pulchritudine couten- dentes.pro Venere fententiam tulit,eiq; au reum ponium adiudtcauit, in quo fcriptu craZyPulchrum pomum, pulchrum donumy pulchrior accipiat. Vnde Parisin epiftola ad Helenam : Cum Venu4 , et luno , PaUasq'^ in monti- hm Idet Corpora iudicio fuppofuere me§ . Sed quiafabula lippis & tonfoiibus nota eft,hucno:i appoiuni.Si tamen pleniftimc & feftiue dclcnptam iUarn cupis , confule D ireteii htygium de bello Troiano pe r torum fccuiidum:S: Lucianum in luduio Paridis.&c Huc icfero fcftiuum cpigram- nn.quod habetu r lib.^.Antholog fi/ a,pf)0- «T/tjI, TbuIlus,qui Djliam:Propertius,qui Cynthfani^Nalb, qui Corinnam, verfuum m'ra luxuria ce- lebrarunt:atq; vndemorum infamiamme rebantur, cloquentias gloriam funt confc- cuci . Toleiabi ior inter hos Sappho,nam ^cas,fexus,animi leuicas pucllam excufanr, Sed quid Anacreonti facias? Quid Alceo? quorum vterq^ non niodo poeta infignis » fcd vir fortis, & rebusgeftis in fua repub. clarus fuic. Quanquam quid Poeca §^ii7?t;r dottcs a- mori 0: y ram di dc runt. Andreas Alciati nas phus Fhi lofr^hus pctii padioiiis anlmiTra vrgentis, ftyliqnc dulcediae calamum exciLauris: quar vel iii turpi pudeniaq; muieria tanrailliert , vc fpacc tanti viri duerim) Epicurcis in re- busmagis quam in Platenicis Plaroniciiu- gcnij csrnas radios. .Ccrcamen eiufmodi inter Palladem & Venerem etiam nune du racquodq; crebro accidat, pleriiiqj erjam viris bonis (qui eo fortaflenon tam iuuiti hxient) videtur ell-; ludus.Quo loco refer re placet qnas Paulus Iouius,a;tatis noftra: hiiloricus excellcnLiflimus , de Auguftiuo N-ypho Philofophi^^ profcirore retu!ic-5u- fceptisenim Iiberis& vxoie fenefcente (c- ptuagenarius fenex,puella: citra libidinera impotenti amorc corrcptus cft vfque ad infauiam, ita vc pleriq; Philofophum fene acqj podagricum ad tibi? modulos faltan- tem miferabilipudore confpexerint: vnde illi maturacum vic^e exitum conftat . Me- lius quideni Panastius , qui adolefcentulo qu^rentijanfapiensamaturus ell'et?De fa- piente,inquit,videbimus;mihi & tibi,qui a fapiente longe abfumus, non eft commit- tendum vt aliquando iucidamus in rem ta commotam & impotentem,aIteri emanci- patam, & vilem fibi . Marcus etiam Tul- Jius mortua coniuge,ab amicis vocatus ad fecundas nuptias.-Vix poirem ego, inquit, eodeui modo vxori Zi. fapienti(^ ft-udio da- leoperam.Q^o referam illud Chryfippi: Cum enim dixiHec quidam fapietem amo renen capi,teftimonio elTe Menedemum , Epicurum,& Alexinum: Hac ego,inquit, ratiocinatioHC vtar:Si Alexinus ille dilTo- lutus,& Epicnrus infenfacus, & Menede- mus canis ac dtluus (flc enim ab Erecrie fibus dicebarnr^ amore capti non funcnec fapiciis quidem eo capietur . Sedquiade tnrpis amorisquibufdam affedis nonnihil attigi^ijiq; maximc quibiis eii^diti pleriqi & qui fapientiam profit5tur,argul notmni* quam folenc , nefcioan huc redcaudeam conijcere 7i7f et^p^cT/TMf , id eft , Venera , eru(j.ov, quam Tretpd ro dL(ppctivtiv a defi- piendo non ineptc quida defiedunt.quod confirmat Euiipides in Troadibus his vct fibus : 7fit y.apa. ydp ma.vT gV/V dppoi^hi} /Spo- Tolf , ^ 7^vo(jJ cpSa$ Appojyv»^ Ap^ ^iA^]» Vbiq-y jiulta. eH Venus mortctltbHs , Reci^q; nomen coepit a dementia . Er Cytheream,Veueris nomen, Gramma- tici defle>ftunc 'Trctpa, kzCS^v 7ov tpcoTety Toim^i KpuTTTHv di^-xdiv //./f/j/:quia,vt in quic Cicero i.dc Officijs,quiad volupta- tem corporis paulo funt propcnfiores,qua uisca capiantur, occultant & diifimulanc tamen appecitum proprer vcrecundiam. Sed redeoad carccres 3 Pallas fcientiarum prxfes tunc fupcratur a Vcnere » quaiido literarum ftudiod omilTis Iibris liberiso- peram dant,& foeminas fedari inftituunr, vndcintegra exhauriuntur patrimoria, dilapidatur in lupanaribus & popinis,nihil quc ab cgregijs Academijs rcportacur , quam ignorantia& contaminatillimi mo- res.Et hi talesmerito faciuncquod aliqua do quidam iuuenis,qui in cclcbri Gymna- fiofinc frudlu tcmpus terens, cuma paren tibus rudis difciplinarum , ac pcnitus ex- pers rcuocarccurjcquo inSdcns.&iamiam abiturus, tabellionem adhibitis aliquot tc- ftibus ad fe vocauic,ac verbis conceptis fan ^e iurauit, fenihil prorfuslittcrarum ab illa Acaderaia ablaturum. Itaqi fi quid c ruditionis pofthac quacunq; incuria deci- deret fcholafticis, auc perirer, dijigentcr fc iam conceftari,nc fua culpa id accidific fu- fpicarcntur , nevepenesfchuiufmQdirem vnquam qusererenc . a.&)rct sVfi-' jp^^, fidcc, rcdimitus corona florida , & ^dt.va^ivoVi in amorem coronapi4tu. avLod UemMtM tnaalia fcrubrashio dcxcro infcrca habcs. fic cft ^.Epigram. cf^^ruzN^ H o c decaltichou tr^latiijn rcperio cx t$ ffot ro^vv iKiiyo TrAhimm» ol t' «tT» 4r8 AndreaeAlciati. cra 7rTip(l;7r6 KdfjLTAfTroWoK^uvoi', is tU «Tg Tpicysi r/^//*7-«t )^p(rip i^eif, KptLTtJ' i-T AK eipoti ; iKcL TTO TTAvJ/iy.iS, ^ivi, K'JyrptJo{,igK ATTO , fC, UKAliK eKyoVOf iv0pO7'JVi1f • •eAA* tf>''i gV itA'^ Aptiv IXipOTTCOV (ppiVA TTVp- 7QV AVATTCO , ivuA-^tnf , '^'jyjtv 1"' ispAvcv eirAvAya. 8;tf,vtinquit Ciccro j-de nat.Dcor. ^"^"^^^ ex Veuere natus eft atq; Marte.Tcrcia, in- quic,Venus,Iouisnacaex Dionc, qusnu- pat Vulcano; fed ex ea & Marcc naf us av^ Tipcos dicirur.Amoris huius honcfti exem plum habes apud Plinium Secundum.au- ^ftorcm cafti/Iimum. Iib.5. Epift. 5. vbidc lulio Genicore RhecorcEc nefcioan a^uo Icere aufim difFerenciam inrcr CupidiiTcm & Amorem.dcqua Nonius; nam Cupidi- ncm aicclie mconfiderac^ neccllicacis A- moremuidicij.Vidccurid innucre Phocyl lides ; ^iuvos i'peof ctpeT?s,o JeKvTrpi/og Ai7yoioTgj-, vel 6 fiyr»5tfVTg/!w.Dequoeciam fcripferefin guiares commencarios quidam recencio- rum,vt Calius Calcagninus, Auguftinus Nyphus cap.i9.^o.i^8.dc amoic. Geofrc- du s Linocerius in Mychologia Mufarum, dcEraco.Ecfi qucm lingua dcle^ac GalH ca, videac horum duorum amorum djfFe- renciam apud lofcphum Querccrainim Iib.i.magni fpeculi mundi,& enam in Do ricis fuis cacionibus;aliosq; quam plures . DlCvbtfuntincurui^c.] arcusciiim, TTr pharetra,ceIaqjAmoii crjbuuncur,qua de redicccur paulopoftin ftacuam Amoris. Faxvbttrirtts?] Triftisa confcquenti , Tax M noxia,cxiciaIis.Farautem Cupidini tnbut m. tn r, quod mdicdrunc A Egypci j facerdoces, qui perignem amorem cxprimi voluerur. Ouidius z. Amor.e'eg.9. Cur tuafcix vrit, figit tuus arcus amiccs* Ifidorus non poftremi ordims audor ra- f.onem reddic.quia noununquam amorcu pid:cateimpatient;usexurat,nonnunquam veroprajfaciecdccabuolcc.lcaq, apud Gcl lum PorciusLiciiuisdixic, hominem ob aniorem non e/Te ignicum,fed ipfum ignc. Nocum eft illud Virgilii ; Caco carptturigne &, moUts flammn meduUas . Itcm Emblemata . Itcm : Vri.^Y infelix Dido^ ' Yti ia diximus paulo aiue,EmbIem. io8. . Trcs vnde coroJlas Tert manus?] cu r cri plicemcorona manibuscoatredas? Qj^id figaificec cGrona,notuni eft;inde corclla , dimiiiutiuum,parua corona,de quibus vi- de Pliniumlib.il. cap.z. Indc corollariu CoU.(t' (^^ inquic M. Varro de lingua Latina lib» 4.) quodfft additum,feu additio, prxtcr id quod debctur , Icalis , Siunfay Germ. Zuega^,HiC£Sinis,Annadidura. Hoc in lu- dis, cum placuifTenta^flores, folebat dari praeter promiflas coronas.Suetonius in Au gufto:Cor0llaria& prjBmiainalienis quo- quemuncribusac ludis,^. crebra,& gran- diade fuoofFercbat , l^ tufes Vnde alid tempora cinBa gerunt?] cur. rfrales aliacorona capuc redimitfi eft? Quatuor funt virtures Cardinales fde quibus latc Ciccroin Officijs,Scoeca in Iibro dc qua- tuor virtutibus Cardinalibus j & Macro- biusin lib.dcSomnioScipionis,rcfcrt Plo- tini Philofophi clcgantcm harum virtutil diftributioncraj Prudcntia,Iuftitia, Forii- tudojTcmperantia.Harura tres vltimaein opcrationc confiftunt.-fruftra enim ('vt fje- pe repctit Ariftotcles) quid fit virtus,qu2 eius partes,didiceris, nifi eas fucris opera- tus.Prudentia fiucSapientia (nam hicpro codem fumuntur,quamuis alibidifferanr) omnis in mcditatione confiftit, intelledlio- neq; vtitur.Hsec igitur cft caufa,quarc a- r»or virtutis SapientisEcorolIam in capite habeat,reliquas inmanibus,quas in exeici- tacione confiftuDt. VulgaricumCypride] Non funi nacus Venere vulgarirnihil mihi rei eft cura vol- dgaru^ giuaga voIuptatcVuIgarisilla Vcnuscir- ca turpes amores yerfacur •» konefta vcro ad vircucem &honeftacem amplexandam _inflammac,& ad rcrum celcftium conccm plationem animos pertrahit. QUiod dum medi:or,noii portlim mihi tempcrare, quinaliquid vltra .'adijciam . Apuleius apologia i.pro fe ipfodicit item ex Plato- nc geminam efie Venerem,quarum altera vulgaiis,q^ux fit percita populi amore,iioii modo humanis animis , fed & pecuinis & ferinis ad libidii-iem impericarc Alteram vero CGcIiccm Venerem , quas prxdita fic optimati amore-.folis hominibns,& eorum pauciscurare: nuUis ad turpitudinem fti- jnulis^velillecebris fe/6^^.Scio quidcm apud Plutarchum inipea T/^ccy*, duos Araorcs cflc iuxta AEgyptio- rum fcntentiam & Platonicorum itpaTA 'Tretv^My.oViX^ 70V ipttviov iid cft, vulgare » ^ cceleflem amorem-St^ quia dcflcftit ali- qusntum ab ca quam rctuli fcntentia Ma- riani.facile prajtcrco. Apulcius tres amc- res facit IibelIo>quem De philofophia fcri- pfit(vbi Platonem audorem appellat) v- «um diuinum,cum incorrupta mentc & virfutis rationcconucnientem.-altcrum dc gencris animi , & corruptiflims voUipta- tis:tertium ex vtroqj permixtum, medio- cris ingenij &cupidinis modicse. Animas antem fufciores,air,impcl]i corporum cu- pidinc.-vinum quod illis propofitum cft,vt corum vfura potiao^tur, atq^ eiufmodi vo- Iuptate& deledlatione ardorem fuum mul ceant.lllas vero facctas & vrbanas eflerani mas bonorura deamare,& fadum vclle v- tiqni potiantur plurimum bonis artibus, &mcIiores pr^ftantioiesque rcddantur. Aledias ex vtroq; conftare:ncc deledatio- nibus corporis prorfus caretc,& iepidisa- nimarum ingenijs capi pofl^c. Vtigitur il- lum amorcm dererrimum , inhumanifli- raum,atq; turpem facir,non ex rerum na- tura, fed a^gritudine corporis,morboqj na rum;fic ilium diuinum^dcorum muncrc, beneficioq; conceflum, afpirante c^lefti cu pidine in animos hominum venirc credi. Tertiam fpeciem amoris,quam mediara dicit,diuini atq^ terreni proxiiBitatc cclle- dum,nexuq; & confortio parili copulatl'!: vtq^ rationi propinquuseft diuinus illcita & terrcHum turpitudine iuncnium eflc vo- luptatis. Hadenus Apul. Bcne Tullius4. Tufcul.virtus cft animi affediio coi*ftans , conueniensq j & laudabilcs efliciens cos, iu quibus eft,& ipfa pcr fe f«a fp«nrcjfcpara- ta amor alijs fi^ ficet. Trlplen amor pudAp leium . Virtuii qualitfi^^ ErDblcmatlj. ^Sr tftccuM Ttintace,lau(!abilis.Erca proftci fcuntur honcftae volupraces .fentcnrix.a- ^iones, omnisfjuc re^fta ratiy dici poteft . Huius igitur virtutis concraria.eft vicio- /itasjcxqua pcrturbationes, qua: funt tur bidi animorum,concitatiq; niotus, auerd a ratione , & inimiciffimi nientis^ virtequc tranquillae. Sed ad vim argumenti facit il- lui Valenj Max.iib.j.cap.j.Eft & illa vc heracns Sc conftans animi militia , li iteris pollcns , vcnerabilium c^oArinarum anri- ftes philofophia , qu^ vbi pev"iorc reccptai cft horainum,inhoiieftoacquc icncili afFc- du difpulfo,tocosin folido virtucis muni- niento confirmat,pocenciores mecu ac do- lorcfaciens. Ad id fped:ac hoc Flacci r Frigida curaru fomenta reli^iqusre poffes , te coslefits fapieraia duceret, ires . Amorvirtutis, alium Cupidi- ncm fupeirans. E M B L E M A C X L L 1 G E RV M i aligero^, immicum pnxit Amori^ Arcu arcum , atque tgncs igne domans Nemefs. qudi alijs fecit , patiatur : at hic puer olim Intrepidus geUans tela^ mifer lacrjmat. Andre^ Alciati Ter Jfuit in^ finus imes : res mird , cremdtnr Jgne tgnis > furidi edit Amork dmor. GOMMENTARII. AN T E P 2, Amor virtutis alatus & pharetracus, Cupidincm icidcm alatum , exucum armis,nudum ad arborc \ii!Culi>6»f,iuHippoIy- f,l,i ctn^ to*m>«/crar. v tapud Nafoncm iu Apol trar^ , linc perfcqucnte,& Daphuc fuglcptc.cuius pocra; vcrfus hiuoti: ; Veq-Jagittifera prompfit ttU. duofhare- tra. iiC' Hoc cft quod fupcriorc Emblcmatc cr c«nuiuio Platonis adduximus,qui duas fin xit Vcncrcs,coElcftem 8c tcrrcftrcm, duos paritcr Cupidincs,honcftum fcilicct & tur pcm;quorum prior cx Vcncrc & Martc, alter ex Ercbo Sc Nocios& honcftos immictita- morcs,finccros, ftabilcs.atqi astcrnos : hic vcro turpcs,falfos,inconftautcs , ac difli- milcsamores incutit. Idcirco apud poctaf iionnunquam hunc aurca cufpidc figir.il- lum plumbea:illum vi amer, hunc Tt ab- horrcat ; vulginimiruminconftantiam 8c yiix difiln ilitudinem fignificantcs. ALlGERVM aligero f^eiit.] Ncmefis jj Dea ind.gnacionis,& fcelcrum vindex (dc 2J*iw*A, quaabund^ didu Embl.i7.44.& 46.) af- ''^' finxitaligerumamorSaligcroamorioppo fitumj ccrt^q; cojicrariiun arcui arcum » igni igncm.Md eft , Cupidiiii vulgari oppo- fuicalium Cupidincm ci aducrfantcin . Hocloco videtur Ncmcfiscapi proipfain dignaf.ionc,atq- aJeo pro arcificcquiaegtc fcrcbatamorcm omnia fub ditionc tciicrc, atqj omnia raftarc Q^apropccr piuxi a- morcra Tirtutis, qui Cupidincm vinftu» lenerct ac fupcrarcc : fiquidcm poteuciot cft Cu pidiuc Yiicucis amor • rt Emblemata l 4^3 e m 'ic rg Yt ^us Mliji ftciUfAtiatur^ n fcrat cos «riiciatiif ,quibus mifcrosaiJccit homincs. Adducitur idcm a Suida : yiv9i7o . id cft : j«/x patiatur quA alijs fecerittiufiapK- nafuerit. Etapud Pjndarifcholia(tcn 4-Py^h« •TrtT eiv»p ep^oi,7oiov Te^of dvroviKAVH. Alicnbi & apud Paufaiiiam : arfi- hm capietur ille>qMibm -vfm e^.7cui To/^ rt-)(Veu^iv tihmiTou , ata^Tnp uTrnp' |g^Scd dc hoc latiiis in C/aflc IV. l^uer olim intrepidu,s] imo ^AvS^Ay.i.- T«p,inuidH$,cjui vim fuam cciam in Dcos cxcrcct. Lacrymat] Dicimirs &Iacrymat, &la- crymaturjfed hoc frcquentius. Tcrcnt. ia Adclph. Oh , latrymo gaudio . Ciccro 7. Vcrr.Ecquis fuit,qUin laciymarttur? T§rS}uit inq-yftnus imos]l\ic vcrfuspro Taria intcrpundion* varias retipit cxpli- cattoncs.Qilidam intcrpongnnt ]po(tffnus imos: & dicutallndcrc poetam ad morcm pucrorum,qui ploratcs totum pcd;«s con fpurcant falinis ic crafliorc fpuro. Tcr {puit faddunt iJlij id cft , faepins confpcr- git pcdfus faliua:nam/er, vim fupcrlatiui ©btinct.Alij intcrftinguut poft,rrri^«/t: ^ illud ad cxprcflhm fignuxn irati 6c abo- minantis trahunt. Tibullus Elegiar. z. d€ fcncamacorc loqucns : Munc puer , hunc iuuenu turhacircHTnHi' tit avcla : Deipuit in moUes ^fihi qHu^ifnus* luucnal.Satyr.?. ConSpuifurqi Cmtn verH deprshsdiriinefsi Si libet . Et apud Thcociitum pucHa rufticum qucndamja quoamabaturjridcns,dum il- ii dcformitatem,grauco]criam>& alia cor potis yitiacxprobratt tcc m luuin finum defpuit:ait enim : Tf /V ttf tOV STTVO-t KO^TTOf . Pignorius Icgit, Ter Spufto inq-jfintfiimos, adarccndum vidclicct fafcinum . Plinius lib.iS.c. ^.Scaligcr ad Pctronium , 9(. Lin» dcnbruchius in Ccirin : lacryraje enim a- fnoris non-rcftniguuntifed excitant inccn- dium.Alitcr tamcn videtur lcnfilfe Geor-. girts Anfelmus,duro ait ; Junde diu vin&ui gemitHm, Deui improhc exlex , lundf diu te^idtn ex fcults lacrym/is . J^r^do pudicitid (^r^tioniS,mentu ahacior» CAcUuulnuSicdax cura,j>teruus Amor . Ahfoluunt homines gramdts tua %iruula, curis , • Tu mododa rapidu irrita verba Notis. ls[am quetJn accendiffi miferts in mentibus ignem , "Extindiu lacrymu nunc quo^ cerne tuu, Sed vt & cgo mcum afFeram (ymbolCi.ar- Thuil^ cS bitror allufum efte ad proucrbium teciura^* tuum ipfiM^ finumi7iipue. quo vtinrjur ad- monentcs aliqucm,vtdomcfticorum malo rum recordarioiic definat ariDgantiusin- fe*.^ari alios: fiquidcm qui vexaralios, (pc quadani improba pcccat , quafi fpcivt hbi nihilfiDiilc aquoquam coutingcrc poftc. Qiiod hic pctuianti illi amori contiPgit , quiarrogantius ali js infultans, nunc quae fccit alijs, ipfc patitur, inq; Iniipfuis (inCi fpucrc co^itur . Vc\, in fir/um Ipuere, hic pofuit pro figno humilicaus Sc hifcicdio- ni$,cuiBex Cafaubonoin Theopbraftum iioum,prccul Spuere, eftc ligiuim cniincn- tixivndcctiam apud Plauuim in Peifa,ad cxpriraendum gcftum glcriofum aii qui* dAiw.magnifice confcreeibor Haecegomui ftcus criticus fanionbus & fcnionbus iudi cijs fubijcio . Odit amcrii amor] Eadem Polyptofis a- pnd Cuidium j.Aoior.cle^. lo imienirur: C^ufAfuit multif nofier amons amor . T R. 1 V M p H Y $ cft Amoris pudici , IV. qui dc Cuptdin« Vcncicofpolia ampla le- Jlmorqu» feiat. Ncmefis igitur vltionis Dea iiipcr- modo ab biciitcm Veiieris filiu») voliaitabalio ad- Amore fn «crlauo €upidn'e,fcu oppofiro arcoic vin pratur , ciii & conftringitquo fignificatui,tu rpem amor«m,aut uoxiam aliquam cu|iditai^ poffc *b honefto quodam afFet^u & labo- icnon modo imminui.Ied & fopiri.Vndc vcrc Ouidius i.dc Remedio : Mttrius vires fubtrahit alter am§r .. Manifeftacft iraq; allufiosd proucibium,, Clauum clauo pellere, . Quo pcirinet illud. Hieronymiad Rufticum Monachum.-Phi lofopbi f^culi folentamorem vetcrcamo- r>n©uo,quafi clauura clauo pelIeie.Cice« lO 4.Tufc.Locideniqiie,inquir, muraiio- ne , tanquam sgroti i:on connalcfcc.tcs , fxpecmanduscft . Etiaoa nouo quodam amorcvetcrcm amorem tamquam clacu. clauocijcicndum putant . IdmiliiiiVmc- moriam rcuocat C. Valcnuin Fiaccuir. , V.tlcritiT: q^ui f iinitiro luxH f erditus adoiefccns tem lUcc^r .. 4^4 Andre?e Alciati Ixempla tu muta}! tiu in m e llHS . JHqHii efi tii eei pct,- ti, ucrfoaiumo.quanrum priiis luxurijefue- ratex»;mplum , lanrum poflea modeftiiK & fanditaiis fpecmiencua(it,vc ait Valer. Ivlax iib.9'Cap.De mutatione morum.For tanfe huc non malc cjuadrat iftqd ancny- ni cuinfdam : fedity^vano defeffus mchra labore, Fftn, fetortum c&culo amore piidet : Cuepit ctgeris vna caUmos inflare fonoros Ca7jtibus;0^fic quo t&diafatiatyhabet. Sic opHs ad Mufas animu refieBere dulces; Tale amuletum turpis amoris erit . Tertis efl: Flato, c]ui audiro primum Socra ce,poericam abiecir, totumque fe Philofo- phix dcdidit ftudio:tefte Pokmone,adole- fccnte profligaco , luxu & gansa perdito , quicum foicc in fcholam Xenoeiatis ve- niflrer,& philofophum exqmfitc difputan- tem aduerfus Inxum & tecram volupta- temjftatim fe recepit ad meliorem frugc, & fic excolcndum fc dedit pracceptisfapie tuT,vt incernoti nominis philofophos nu- ineretur:de eo Laertius, Horatius z-Ser. Val.Maxim lib.tf.ci. Id reuocat in men- tem Soctatis de le iudicium , qui cum a phyfiognomG quodam Zopiro, ex inlpe- Aftione vulrus argueietur. vt bardusSc mu lierofus.-VerCjaujnam talis eram natura , jniime philofophise dedilTem excoledum. Sed in prirnis valde uos africit Hieionymi p»a vox inea, qua^eft ad Kulticum cpifto- Ki:Grati3S ago Deo meo,air,qnod deama xo femiiie litterarnm dulces frudus ca- pio.Significat beatus illcfe ex profanis lit teris meliores fuccos exprefllfle, & quic- fjuid in i js fpurcum aut amarulentum fo- ret(, feciftemelius meditationediuini ver- bi)& veridic? pictatis. Vide pluraapud Cc lium Chalcagnin. in Iibcllo ctVTgjow? , Cri- intum l;b.i.poematum,in cpigram.exhor tationis ad vututcm,Ccel.Rhodig Iib.i eificcrenon poflic? Ha:c ille.Sencca longi ante vfurparat idem vcrbum, fed alio ta- men f€nfu,ep:ft.3 ^.Quarum veluptatum imporentia; acqj infanas libidiui ob hoc v- num poflis ignofceie,quoil qua:fecere pa tiuntur. Accommodatius ad hunc locum Cicero i.de Oratore,aIio tamen orationis filo: Vt fementem feceris, ita & metes.Iu* fticia enim videtur poftularc, vtquifecc- rit alijs iniuriam , ab alijs itidem accipiaC iniuriam.Harcenim lexeft talionis,vtpai poena reddatur. Virgil.indecimo dcTur- no,qui Pallantem Euandri fihuminterfe-. ^^^^ cerat : Nefcia mens hominufati, fortisq^ftitHYA , Etferuare modut?! rebus fublata jccundis'. Turno tempus ctit magno cnm optauerit emptum ■ IntaBum Fallata,^ cum i^oUaiJiaidiei Oderit . Etcnim cum AEneasTurnum proftrauif- fet,ii]ique parcere decreuiflet,vifo Pailan tis baIteo,qiio fc Turnus cinxerat , T^urijs accenfus ^ ira , Terribilis: Tune hinc ifolijs indute meorie Enpiar^. mihi ? Tallas te hoc vulnere], ?allas Tmmolat, (^poenam fcelerato ex fanguine pofcit . • ■ . EtOrodes pra:dixerat in lo.cod.iib.forc, vceadem poenabreui afHceretur Mczcn- Mei' rius,quafn in ipfum inculerat. iiHi non me quicunque es inulto Vi^ortnec longum Utabercte quoque fafa l'rospe^ant paria: atque eadem mox arua tenebvs . Glyca Annallbus fcribit, Adonibczecum viuum captum,extremisq; pedum ac ma nuum partibus jfnutjlatis:Septuaginta,ia- quitillerex, reges cxtremis pcdum ma- - nuumq; partibus truncati, mea fub men- fa micas collegerunt.Quemadmodum in illos ego me gefljjita piihi diuinitus cft rc- pcnfiwn Emblemata-» . 4^5- penrum . Diomedcm Thracem qiioque Diodorus & poetae tradunt equos habuif- fcquos carnibus humanis pafcere folebat. Hos Hercules Argos perduxitjOccifo Dio iTiede.quem fuo ipfius exemploequis man dendum appofuit . Non reciis atq; Pha- laris 5iciilus tyrannus Perillum.tauroruo acneo inclufit . Perillus enim, vt Phalari- ' dis crudelitatem alerct,a;neum fecerat taii rum,iu quopariter fontibus atq; ijifbnti- bus impoutis,igiicmque fuppefitOjex cla- niore& foniru vocis; mugitus taurij» iiou hominis gemicus effe appareret . Itaque vel ab iniquinimo tyranno extorfit hic Perillt uon hominis , fed fer^e ficuior ani- mus, iuftiorem fseuitiam . Etenim Phala- risipfum inuentorem &artificem crucia- tum expeririiuflit ,vteft apud Pliniu lib. 34. cap-8. entm lex iuftior vUa efl • ^lHam necis firtificem fraude perire fnx^t AeUus Lampridius m Alexandro Seue- mtus ro, Vetronium Turinum , aic, fumo ven-. f . ditorem accufari Alexandcr iuflic : proba- tisque per teftes omnibus,& quibus prae- fencibus quid acccpin'et,& quibus audicn- tibus quid prominffet , in foro tranfirorio ad Pipitem illum Ijgaii pr.Tcepit:& fumo appolito, quem ex itipulis arque humidis Jignis fieri iu(TeratjUecauit,pr?cone dicc^i- te: Fumo punicurqyi vendidit fumum . Trebellius Pollio in Gallieno :. Cum qui- dam gemmas vicreas pro veris vendidiffet eius vxoii (Gallicnum incelligic} aiq; illa re prodiia vindicari ve!lec,furripi quafi ad leonem venditorem iulfic. Deinde cauea caponem emii:tit:miiaLibusqj cunelfis rem tam ii>jiculam,per Curiofiem dici iuiTii : Impofluram fecic,& pa(]useil.Deinde ne- gotiatorem dimilic.Lampridius in vita^e- ueri: Clamabatqj fxpius quod a quibuf- dam fiiie Iuda:is,fiue ChriftiaHisaudierat & tenebat: idq; pec pra^coueni,cum aliquc cmeudaretjdici iubebat : Quod tibi fieii non vis,alteri ne fcceris.Nec veto practer- ^^iodt hl mittendum quod narrant Socrajes hift.Ec fieti nol- clef libro ^.cap./.& Sozomen.Hro. 8 c. 7- Ip^s^dUv-i Eutropius primus Imperatoris cubicula- nefeceris. rius ac primuseunuchus,cum denonnuU Iis,qui ad Ecclefiam confugerant^vindi^lcS fumere vellet.ftudio^e in hoc incubucrat, vt lexab Imperatoribws ferrctr.r, qua ve- taretur nc quifquam ad EccIeHas confuge ret;quin etiam vt inde 2bftrafierenrur,qui adeas iam confagiirent . Coufeftim pcena fubfecuta eft . Piopofita autem hac legc, haud diu poftea Eutropius ;ipfe,qu6d cou iugi Imperacoris contumel iam intulifiet , primuseam lcgem tranrgreditur,& ex pa- laiio profiigus ad Ecciefiain fupplex ac- currit.Verum Imperator Eutropiumab- ftrahi iunTittposnasq; capiie truncatus dc- dic,& lex qua; laca fuera:,proL-fus e publi- cis commcncarijs expuuffla eft • Ha^c illi. Vide Prouerb. Neoptolemi vindicia. &|!lii flmilealiud,rerw^r/^ w^/^^.ReAc CaiuO" dorus lib-p. Variar.epift.i.Poenaifta pecca ti eftjVt vnniquifque in fe lecipere polfir , quod in alterum proteruus exercuit . Ec huc quidem videf:ur pcrcincrc ticulus l. Pandevftarum, ^^od quif^Juns m alium Batuerit , eodemi iure vtatur . Quamuia ha?ciam fatis videri pofilmus ilUiftraftc « hxc tamen obuia refundimus i.-^ftr.iiiofo- rum gratiam; mores quos quis in fe adpro bauic.inalio 1 eprobare non poreftjl. i. C. de inofTic.ceftam.& quod glofibgVaphus , Patere legem quam ipfetulerii, 2^6.1. i. if. qucd quifqiiur.in .il.ftat. Ciiant Accurfia nimoiioftichon,fi u6 plane bonum,faIreni probatum u\go ^Fran geyitifidemfides fra. * gatur eidem;^d I .cu pioponas,C.dc pavH:. c.peruenic, i.deiureiur.aud. c.infidclis, S. q.t .Sed & illud.' luflum eft vtqui aliu?n decidere loluiiyfuam fentiat ia^ura?n. t'nent.de cmphyteut.coiitra^l. §.fi qnis.Ec, qui mortem mifcet.mortem pati debet\, \ » fpropterea.fF.ad ]. CoriieI.de ficar. G g Dalcia AildreaeAlciati Dulcia quandoque araara ficri . EMBLEMA CXII. \/f frocul liBdypauHum fecejferat infans ^ ^ LydtHs : hunc dirA fed rapuiflis apes . VenerAt hic ad Vds flacidas rattis efe volucres » CHm nec ita immitis vipera f^ua foret . datisy ah, dulci Himulos pro muncre mellis^ Proh dolor , heu fne te gratia nulla datur . COMMENTARII. PVervlv» ab arborc caua, ia qiia A p p a r e t id cfle tradiim ex Bia- 11 apesmellij[icant,ploransdifcedit,& ad nori.s & Antipatri Epigraminatis,ciiifdem "Emhl matrem acciirritjdigitGsapiim aculeis vul penc argUFnenti , lib. i.Antholog. i\i\\\o mfttu neratos oilentans, quem matcr videtur in- «i^-S-fitj^tTov ntfjL Hi^AvoyictiS^^ Bianoris crepare» Figura hxc inomnibus cdirioni- ciufmodii eft : buseft traurpofita , & in loco infantis Ly- K^pov dLTTorrKAVtnv iTriixet^tovi pi/.(hAKTiLt di ) polirus cH: Cupidorquod^etfi PiguOrius (piu 0p{c6A/^ in lilius cdirioiie irrep/ii . ffcu^^ Emblemata-> 4^7 ^ ^tKpeU,y?i ad 'VOS Nefciu^iinfelix ejje putdbat apes . ^t pro melle graues flimulum pun^endo cruentum Ijsiuifitsfic fic gratia mellps ahit . Antipatri vcro tale cft : • 0 pi(pQ$ iplJLCOVdLKTA ^li-^^piWttff^i ^4- T^tXSCU y ((piU KUVi^ ) ip^TTV^ih) KUpiA IJ.OUO ^.t VQV ' 'TrokhAKi ):elJigere licer.qui-.vc revftifTime ^nd O* ?h\.\ius 2iniC!^melie C^felle elifnecundijfi- fgl . musmam guslu d.nt dulce, a-marum adfxm tietatem iJfq-y aggerit. Qnid enim volupta te blandius?fed eadem quid rri^lius ? Ita cnim Dijs -placitumyvoluptati vtmosror co^ mes confequatur , aitia Amphitruo Plau- tus.Hinc cxcat.in Plaronis Phirdone Socra tica fabula:Q^o temporc Saturnoexacflo »• Tabula'' ^ regnis cele:'>ibus puiro,Iupitv:r imperia de zolu-' conftiniere coepcrat, feiunc coiamcoad- 7r-^.te fuiHe Voluptacem & Dolorem., ciim gra- l>olcr^^ ui/TimisexpoftuIationibus & criminibus, quibus fe mutuo inccflebanc. lupicer ra- lus ex vfu maximc effe & fuo, & Reipub. inimicicias & odia delerijoperam dedic , vc ingratiam licigantes redigercc: fed fruftfa cxpertiis omiiia j randem reludances ada- mancina quadam catena inter fecopulauic atq; deuinxir, vt quamuis inrer fedilfide- reur, nihilominus ncceflTano fimulenbnt, manercntq; pcrpetuo . Vnde femper fere extrema gaudij luBus occupat. Qu^od ele- ganti carmineexprefnc lacobus iSiIius iu 5acra Anrholcgia : ^luem fcabies^vrget , tenet hunc\nonnuUa 'voluptas Infriciuyfcquitur maior at inde dolor . §lu£rendis Qpibus g.tudes infudat auarus^ 'gluKfitas fquitur cura grautsq',metus. Sic quoq; qui oUcs rifus ^-gaudia carvis Ferfequitur,Liberqueq-^Venus.j\iuuat: Rutas erit t.tndcm rtfus S.trdonius.huius L^tuia in lui^um definet-,inq\ crucem. Ab hac fententianonalienu arbitr®r,quod Ar.ge prifci Romani duas Diuas coluerunt, An- nia e ^eroniam & Volupiamjalteram abangori- lupfn bus di(fTam,alreram a voluptare.Et Angc- ronia? quidem facerdotesin facello Volu- pias facrafaciebant:fignificantes,dGlorcs.ac volupcates in vira hommum intiicem eflfc mixtasV Atldxijit, Angeronias (imulacruni in ara VoIudix fuinfe collocatum,quod do lor cdTids fitvoluprari,& Vokiptas dolo- ri;hac fgura,vc 05 habeat fignScu & clau- fum- Quo indicare volucrunt,eos,qui do- .Jorcs &: anxietaresanimi dilTlmuIair , pa- ticncia' beneficio ad maximam peruenire ^•olupcatem.Macrob.Iib.i iii Somn.Scipio nis.Cauendum eft iraq; dum oblcdTanien- ta magiio laboie conquirinuis, nefub dtil- ci meile venena lateant. Exemplum prajfto cft in apibus,qua: mel duIciHimum confi- ciunt : eacdem aculcum liabent pra?fenta- r\cu,C\ qais fefe propius ad nloucricQuoci nonnefciuit Boe:ius,qui fic : Habet omnis hoc voluptfU , Stimulis agit furentes , jipiumq-^ par volantum , Vbigrata meUa fudit , Tugit,^ minus tenaci Terit icla co^da morfu . Hinca Gr?cis^M/;ci;T/;c/:o? Amor dicitur, dulc-amarus: quod fignificac Euripid. in y^y- Hippolyto his verbis : ^.^, ««Tircv, Zmaj.y TdvToVt eihyHVov S' a,y.et . id eft : §^id hoc efl quod dicmt homines amarel Refpondetnutrix : iHchndifftmumyofiliajfed idem calamifO' fifftmum . Vciba func Phxdra* ad nucrieem, cui fuos in Hippolycum amorescredic.Huc refpe- xic Cacull. ad Mallium : Multa fatis lufi.non efl Bea nefcia noffri, C^u£ dulcem curis mifcet amafitiem . , - In formofam puellam y^vKVTiKpov idali quando corfit Claudius Minos : VirTO ten eUa, decens,quiuxrit illa ehoros Mdnumeranda venit. Pucabam pridem icl de Anaore ab apibiis piindlo figmcntum non incommode reno cari poacad id, quod Piutatch. fcnbic (fi lamen vcrc drccndnm id eflc Plutarchi pro blcma) ab apibus cos pungi citius, qui ftu- pro rcrccommaeQlariat ; qftod id ahimal has ciuu ex aluectyibus, is^ tumeheit £xtyemis manuum dt^JeiSytiieoq'^ dolebat, Xtterrd quatiens pedibus , Veueriq^dolore O^iendenSymultos queflm ex ore ciebat , ^^u^od tam exile ^Diimal tam f&ua inflige' re pojjet Vulnera.Cui ridens mater:§)uinynate,(tpi^ hus tu £sflmiUs,cHinfers adeo tot vuhera paruus. Sed carmen hoc Theocritnscx Anacrcon" te tranrcripfic.cuius Ode Cic habec. ^ ipiOfTTOTivpoJ^OtTt ^^^,^^- iiOIlXCO/J.iVi1V y.iKtTTAV eiS^eVyAKK' i'Tpc^9n. Tov (SaktvKov Se Sa^i-U TAiyjrijof t (oKoKv^z .'. S^pAlJLfOV Si >^ TnTTAlT^eif ^TTpO^ TilV KCtKiJV KVp-tJpHV , oKcoKA , ixATip , eiTrev , gKcoKA , K A7ro^Vi)7KCO . o id cft; Amor aliquando in rofis lacencem apem Noii vidic, & vulneratus cft : Inq; digitis morfus Manus, eiulaaic . Cu rrens, itaq; & volitans Ad pulcram Venerem : Perij, mater, inquit, Perij, & morior : ScFpens me percufllt Alatus, quem vocant Apem ruftici ► Illaaucem dixit: Si aculcus [Tam] lajdit apiculae , Quanrum putas dolcnt » Amorxquos^tu feris ? Inter rofks Cupido Apiculam iacentem Non vidtt^eflq^punBus : Manumq^fauciatus Mox eiulare coepit . JE? cmfitans volansqj Ad candidam Cytheren , Heu occidi, occidi , inquit, Vitamqj mater efflo . I.a me minuta ferpens Pennata vulnerauit : Apem vocant coloni . Tunc illa: Apisfi acumen Tantum factt dolorem , §luantum puttvs dolere G^os tu feris, Cupido ? Tabella pidahuiusarguraenti extat apud Alo/fium Corradinum luris Confulcum, Emblemata 471 II &qiii(lem manu psriti artiScis depiLl;a,in qiia lcgiintiir hi vedus : Dum puer alueolo furatar mella Cupide > turmti digitum cuspde fixit apvs . Sic etid nobi^i breun, ^peritura voluptof , G^apetimus.tnfli mixtd dolore nocet . Videntiu aiuem decerpciex illis Herculii Strozza2 : J>ii Venera puer aluejlos furatur Hymetti , Furanti digitum culfidefixit apt4 . Indoluit gramterypuenLiaAEncid. Virgihanas ; Sterniturinfelix Acrony^ calctbui atram Tundit humum expirans . - , , Ouidius i.A rtis :. Lydit^ Aquatam terpede pulfat humum . Apicuia] Diminutiuum ab ape.Sed re- clamat fccunda fyllaba, quo minus incret cainien heroicum-Nam quancum (entio^ illud ivbieue ell,quamuis non occurrat aliquod Poerariira ceftimonium. Kidens Ven(44-] Poecas Grasci Venerem r/. sppellauc ipihoiJLeiS^nVjid cfl-,nfusamicanu Horat. i.Carminum ^ Siue tu mauts Ericyna ridens .., Tria gencra rifus poiiic Clemcns Alexan- driuus : y.aj^icLfj.ct , rifum decorum : ki- yhia^QV, mctetriciiim, Xctj^^^^ctcf^oV, pro- cacem & notas referenrem libidinis. Alii primum faciunc Nacuras, qua.* potius el^ diceuda hifatitas r hunc in 5ara Abrahami vxore fuide menioiant. Secundum ftulti- ti^e, ficutieft omnium ftultorum cachiu' nus.Tertium malicia; .qualis fuic in C.ha- nio,cum pacerna derideret turpitudinein ♦ Teram] beftioJam. Apes hic feras dicun- tur,vtapud lurifcoiifulros h naturalem , fF.de acquir.domin. Piinius tamenlib. 1 1. cap. j-.cradit eas iiec manfiKci , necferi ge- neris cfle . De apum au rem nacura & pro- piietacibus, varias & mirabiles confidern- tiones, praster c.^'.e.os ad facietacem vfqj fcripterunc A rrftoceies .'^ Piinius . g/i/ das tot noxia vuLnera. ] Huc fpe- (flatiliudej EidynioTheocriti : vvv iyvMv 70 V ip&jTct^ , (^ctpvi ^eo^. » pct, Mctivcti^ fjLCt^J^CV i^i)Kct(^Z ,S'pV[J.S Ti [AtV iTpitpi y.ctTnp- id eji : Nunc amorem noui: dirus vtiq-y Deus eif , quidem lednA Mammnm fuxtty inqy(cAtlbusipfum ma^ ier cnutrtuit , Sed propiiisacceditquod citatur ex Nse- UJo : JEde^al Cupidoycum puftllus fn.nimis mul tum vales . Amorem cum apibus conjparat. IV. Apcs ccram & mel cow{iciunt,ea;deni acu- A.mor at-i. lcum habent violcntillimum.-ficamor VQ- bus colL^ iuptaris fuppeditat illeccbras, idem do- tus ^ lorciu mceroremque fundic in animos . Diogenes d j- a^jo,^^ amoris dentes &: vngues,fufpicio & f>?'3niqut. 2eiotypia:qua2aliquando ita rodunt & ra- duntjica molefte mordenc cordaamantifi, vthanc ob caufam paflim legantur hiflo- lia: plaue tragicae . Atqj vt nihil dicam de Leuconoa a Theflal©, de Procri a Gepha- lo iu venatione occjfis (fiquidem f(^minas huic vitio admodum deditas efle, praefer- tim pra^gnantesjtcflatur Galenus, quam- uis & viri fxpenumero, pra!feftim Itali& Hifpani.hoc virioad infaniam vfq; labora» iintj audiamus quod accidit patrum no- ftrorum memoria. Uiftina nobiliflima vir- go Romana,2:r3t!b fua; pucllasomnes for- Mijioria nia fupergre(Ta , cum locupleti quidem, nsmarito flolido &furenti viroin marrimonium ^islotype , e(fer tradita,dc ex.ellenti illa fpeciein fu- fpicronem mariro venit.qui candidifllmam vxotis ceru':cm confpicarus^incluiantis (e ad exiiciidum caUcum , furoicex zeloty- pia correptus, teneram pudlam &nounm coiiiugcm obtruncauit. De quo facinore tales lugubres qucrel^ leguntur : Itnmitis ferro jccHit mea colia maritus , Dum properoniucifoluere vtncla.pedis t Durus ^ antc thorum , quo nuper nupta coiui y §luo cecidit nofird virginitatis honos. Nccculpd meruiffe neccm ^bona numina teflor , $e(i laceofan fortepcrempta mei , Difcitc ab exemplo lufiin&fdifcitepatres , Nenubatfatuofiliavenraviro. Sic nullibi amor fuum mel fine felle afper git. Extatliber Icalicus,cuius infcriptio : Antidoto della Gelofla , per Leuantio da QuidiccioloMantouano. in quo,fiquisa- liacxempla defiderat, multa memorabilia repcrier. Quibusredlc adiici poteftiibcl- lus epiftolarum Coelia; nobilis faminae Romanasad amatorcm fuum, in quo ptfe- ter elcganti3m,varias,imm6 innumerasfpc cies zelotypijcinueniuncur. Porro amor -^'^^* etfi patuus videatur, ingcntia tamcn haud "^*^^^ taroexcitat mala.Hinc poeta; - mahtn Beliumf&pe petitferus exitiale Cupid^ ; ^^^/'^ Etomnes poet(^ huius rci pleni funt.Qu^id enim noftris remporibus cftiquod non per fcorra& lenones,& mericorios pueros per pcrrcrur.?Mul:a: func ciuic^ces , mulra re- gna.muln^ prouincice pcr hunc infanorum &furioforUni Dcum deuaftacae. Naquoc ciuirares arma ceperunc ob rapcas mulie- res ? Quoc foemin:t parriara & parcntcJ hoftibus p rodiderunc propcer hunc furo- rem ? Qj.!oc mariti vxoribus,aut contra iWx maritis ob hunc ipfum praeclarum Deum infidias ftr uxerunt ? Qiiocfilij h matiibus fuerunt trucidati Atq; vtvno veibodicam,nihiI cft prope ncfarium,im- pium,temerariu,cuius Cupido nonfitau- c^or. Athenajus lib. r 5« c.4. Dipnofophift-. cnumerat bella proptcr mulieres exeira" ta,quiliber quia eftinmanibus,facilemihi tempcro a longiore commcntatione . In ftatuam Emblemata. 475 In ftatiiam Amoris . E M B L E M A C X T V. QV I Sjii Amor^ ptures olim cecinere Poeu i ■ Eim qui vario mmine gejla ferunt . Conuenii hoc^ qnod veUe carety quod corpore ^arum i Tela ala^q^ ferens Itimina nulla tenet, Bdc ora^ hic habitusj^ Dei eH. Sed dicere tantos Si licet in vates.falfa fubefereor. jEccur nudm agat ? niuo quafi pallia defint > ^i cun6ia4 domiti poftdet orbls opes . Aut qui qucitfo niues , Boream^ euadere nudus Alpinum potuit , siri^a^. prata gelu ? Sipuer eB , puerumne vocas^ qui Neftora vincit \ An noHi Afcrai carmina doffa fenis > Inconftans puer hic obdurans pe^oray quA iam Trans adijty num^uam linquere jponte pQtcsl\ 474 Andreae Alciati At phareiras teU gerit ^ sjuid inutile fondus \ An curuare infans cornua dira vatet ? Alas curve tenet^ qua^ mfcit in athera ferre ? Jnfcim in volucrum fleflere tela iecur. Serpit humi , femper^^ virum mortalia corda ' Ladit j haud alas foiceus inde mouet . Si cacusy. vittam^ gerit , quid tania caco Vtilis eft ? tdco num minus ille videt ? ^tilsve fagittifcrum credat qui lumine capttu ? ^mouH» Htc ccrta , ac cact Jpicula vana f mouet. Jgneus ejl j aiunt , verfatj^ in peCiore flammas . Cur age viuit adhuc ? omnia flamma vorat . ^uinetiam tumidis cur non extinguitur vndis Naiadnm , quoties mollia corda fubit ? At tu ne tantis capiare errorihusy audi : Verus quid fit Amor 3 carmina nojlra ferent Jucundi^s labor eH , lafciua per otia : fignum Jllius ejl nigro punica glans clypeo • COMMENTARIf. 1 EFfi»ngitvr ab ATciato ftatiia poerarum qiiorundam clegantem Amoris Amorisfecus quam ab alijs tradifo- defcriptionem pra^miferimus. Et quidcm Jetrnempe puer nudus,fine alis,fine armis, in primis Marull» : quiclypeum gcrar.in cuius planicie nigra ^^tspuer hic ? Veneris . PlenA quA caufa erpieirum fit rualum Punicum . Quare pharetr&efi f- clypcus fui/Tet niger exprimendus , vt iu bene protufw certct arma mouet . Ilouiliana editione . Cur fme vefle Deus ? Sitnplex puer odit /»- ^I' FiGMENTVM de Amore.vt fibi rc- pertum. Argume- pugna'ic , tua non vilts domm \ an cultlffima ? NuUei^ TeBa colo-y hiberno fub loue dego mifer . Dic vbi Sias , dum Ufja tuo funt membra voUtu? Crede mihi^nuquam me leuts aU vehit. Sed qucm non deJc(flarec Amor fiigitiiuis PoIitiaiii,quem e Grajco Morchi^fermone Latiuo loquentem fecitjhoc raodo? imer fu - CH Venus intento natum cUmore vocarety 'itiuus Siqutsquam in triuijs errantem vidit A- ^olitia- moremy • Hic fugitiuut, ait, meus efi ypreciumferet index\ Bafiolu Venerts : quod fi ad me duxerti tUit, Non tantumdabo bafioium ,pliM hoifes habebts , Infigntspuer eff: en omnia percipe ftgncL^, Hon efi candidulus , verum ignem zmita^ tur, ocelli Acres flammeoli , maU mens, fuauiffimti verbeUj. §^od loquitur, non fentlt idem, vox mel" lea:fed cum Ira inflamatur,tu. mens efi a^era,fatlax , Vraudator mendax,Udit crudele puellws. Cri^ulus eli olli vertex, faciesq-^ proterua , ^xiguAq; manu^, procul autem^icuU tor ■l,.y.ff^etu ■ . . Torqupt tn vmbriferHm^yAcJyer&nta,& .; '■ri^inafilentuin-p.^x,:; t: Membra quidem nudus,. mentcm veUtus % autsqi More quatit pinnof , ^nunc hos ,nuncpe- tit illos . SApe viri preffans prAcordia, fe,pe puelld , Arcum habet exiguum, ftd ^ arcu impo- fia fagi tta esi . Parua fag\tta quidem , fed caelum fertur ad vfq; Farua pharetra oUi dependet , ^ aurex tergo . Sunt (Sf^ amari intus caUmi,quibtiS iUe pr* teruus Me quoq-jf&pe ferit matrem :funt]omnia fAUCL->: Omnia,feq'y ipsr7 multa quoq-^f&uifis angit, l^aruulafax oUi,Solc' tamen vrit ^ ipfum. Verbere feprendes, age.ne miferare pueUH . Si fientem aificias, mox nefaUare caueto, Sin arridebtt,magti attrahe\bafta fifors Terre uoletfuge tufunt noxia bafia,in ipfis Multa venena Ubrts : fi fors ita dixerit : Ueus tu AccipCy nempe tibi cunBa h&c mea. Urgior armci^ Ne cantinge yCaue',faUacia munera amarts: Omnia quippe ignifunt infeBa iUius arma, ElegantilTime q;:oq; Amorem defcripfic Propertius lib.z. Elegia de Amore : ^^icunq-j iUefuit puerU qui pinxit Amore^ Ndneputas miras htmc habuijfc manus? Hic primum vidit,fine fenfu viuere aman tes , Et leuibus curis magna perire bona . Idem non fritHra ventofas addidit alas , Tecit ^ humano corde voUre Deum : Scilicet alterna quonia iaBamur in vnda, Nafiraq-y non vUts permanet aura locu;, I.t mertto hamatti ma^im efi armata fa^ gittts , Et pharetra ex humero Gnofia vtroqut iacet . Ante ferit quoniam tuti quam cernimus hoiiem , Nec quuqua ex iUo vulnere fanus abit . ornti' tus de Phorimtusin Iibrode Nar.Deor.fic loqui tur de CuptdiiierPuer efle fii*gitur , quoJ plane mente careant,deceptiouiq ; obnoxij /""'^'^- fint,qui amanc. Alatuseft, quoniamplc- runqj casdis eft autor : vcl quod tanquam auis in hominum mentes irnpeiuose inuo- let.ilagittas tenere finguur, quia qui eius fagirtis vulnerantur, non fecusac reuera perculTi dolw «eq^ appropinquare , aut Andre^ Alciati attingercqnos amant,aud[ent,vcrum lon» ge eos Jntiicntur, flupcntes. Faxeitradi tur, quia videtuiinfiammare ai.imos. T(Ct,id ell:,Cupidinem dici exiftimant ab in quifitionccoruni,quos arnantes inquirui: if&.v anrr\ ('gnifitatinquirere. Haec& a- lia PhoMuitus.Vndelicccintueri. benc cx* picffifre vereres amorcra , non quod eum ita credcrent , aut cffe , aiit viueic , fed vt commodius cius cfFeflarunt Virgilius de Vcncrc & Baccho, Ouidius i Mctamorph. Apu» leius de Afinoaureo, & quam phitimi a- jij infcrius nomiiiandi. Vario nomine] Proptcr diucrfa vcl ad- iun(5la,vcl efFc(2:a,qu2e ftudiose in Syntag. hiftoria: Dcor.explanat Gyraldus . Conuenit hoc] Nonnc hoc cft abfurdu « quod nudus,quod puer,quod aicirencns, quod alatus, quod oculiscaptus? Pr^pa- ratioad refurationcmfabula:. H&c ora,hic habitus] talis Amordcfcri bitur a poetis, qu« fidio quam fit abfur- da, mox ibooftenfum. Zccurnudus agat.] Maxima,inquit,eft- impudenriaeum nudum pingcrcciim Dij nuila premantur egcftate.Eft crgo haec pri maabfurdiras.Ea tamcn nudiras importu» nam & perpctuo vigilantem amantium pertinaciam arguir:velmanifeftam corum infaniam prodir.Sic aliquis cx reccnribus : Cur te cum nullo corpus uelamine moflrat^i Stultitia infani manifefia patefcit amatis. Nudus porro pingitur Amor.quia hic af- fedus tegi & diirimulari non potcft. Oui- dius in epiftolis : Sed male diffirr.ulo: quis enim celftueriti» gncm , Lumine qui femper proditur ipje fuol 8c §lua licet ^.poffum,luBor celare furoremi Sed rnmen apparet dtffimulatus amor^ Quo fenfu = dixit Antiphanes Comicus , JuG elie^qua; regi occultaiiiienonpoffunt, amoiem nempc & vinolentiam , quod (i quis rcmere neget.ftatim arguitur mcnda- cj j.Et eaimprimis caufa fatftum puto , vt obitcrdicam, qua Bacchus inftatuisom- nibus pingatur nudus , ficuii fupra docui* mus.Vcl demum Amor nudus fingitHr,ad exprimendam eius molliticm,irritat cnim corpe»ris nuditaS lafciuia; appelitu«V , ' - cuncias domifi; } Hinc di^is eft Emblematij. 477 iTctvS^etiJLArsipy vt ftiperiiis annocauinuis . Autqm qu&fo mucs.] Si niiclus,non pc- tcrit frigoia perpeti.Alterum rcpugnans . Kileft quod timtantamantes, dutn frui rAusamatisfeponTe fperaut? SicPIautus ^■t) amatoris perfona; Keq; vUa mihi obiiabit nmnps,neq'y mons, neq; adeomare : Kec calorem^necfngm metuo,neq', vetumt neq\ graudinem : Imbre perpetiar,laborem fu.ffera,-,foleyfitim\ iton concedam,neq\ conquiefcam vfquam^ neq^ no^u,K:eq-y dtu , • Friu^ profeSo qMa>i^ aut amicamiaut mor- tem inuefligauero . Tibul.item eleg.i- G^tsquts amoretenetur, eaftutmq'^ facerq\ . oJ^ Uemo adeot-vt noceat^barbtrus effe volet » IJina minifirat iter»demonHrant a§lra fa* lebras j Jpfe amor accenfas percutit antefaces . S&ua canum rabies morfus auertit hiantes> Huic generi quouis temporetuta vii efi, EtSenecain Hippolyto: Non me peraltas ire fiiubeas niues , Vigeat gelatis ingredi Pindi iugis : Non fi per ignes, ^ infefta agmina , Cunffer paratis enfibus peBus darc^, Boreamq; Alpinum] ideft, ab Alpibus fpirantem,qiiod cpitheton ctiam Virgilius illi iungit . Puerumne vocas] Puereft ob amatoru varietatem&: inconftantiam , qualisineft 'rpuef . pyero: vel quod amantes puenles habcant fenfu s , & ca rea n t i ud icio. Ouidiusi.Amo- rum, eleg.io. ^Etpuer efi,^ nudus, Amor» fine fordibus afmos y Xt nuUas vefiesy vtfit apertus,habet . ^vlofchus dc Amore fugitiuo;gV/ S"' c ttoj^ ^ip/Va//.of . ^fi autempuer infignis . ^ui NeBoravihcit ? ] Senem quemque lapientiftimum.DeNeftorisxtatedjximus fupra Emblem. i;. Hefiodus &c Orpheus Poet.^ Grarci vetuftiilimi , mortalium & immortalium mentcs amorecapi &doma ri traduiu . Ficin.in Platon. Conuinium. Sed id noneft facis,iiifi aliquid aliud quje ramus.Amor puer pingitur^cum Nedore fit anciquior.Hefiodo tefte,quiin Theogo nia cani t, C haos , Tel I u re m , Ta r ta ra , A nio- rem Deorum prmios extitiflfe. Verba hasc Hefiodifunr; t}To/ y.iv TTpcoTtTA ydLOi yivzT , a.vTa.p i- 'TTHTct yax ivpv^ipVOfy^^oivTeov i Hcfiodi vicam &r mortcm cleganti/Timo cacminc perftiingit Politianiis in Nutri- cia^ex illo vcrfii, At tibi Dadaleos ^r. Ifico?iftafts puer] an inconftans haben- das , qui fic pertinaccs & obduratos red- datanimos? Ad id rcfpcxit Ouidius de Artc: I.ryor Errat,(^ in nuJla fede moratur amor . wconfia^n Hoc dc fe famis eft Horatius lib.4. Carm. tiet amo- j ^*^' IntsrmiJJa Ventis din Rursil bella moucs^arccprecoYjprecor , l\on fum qualis erayn bon& Sub regno Cynars,. Define moUium Mater fma Cupidinum , Qirca luHra decem fle^ere moUibus^ lam durum imperijs Scc- Ad idem videtur lefpexifTe i.cpift.ad Me- coenatem : Non cadem ejl &taSy non mens - Solne fenefcentem mature fanus equum . Sobrie illequidem poftemenfum pelagus mollium voluptatum:fed funttamen ple- riqjfenes pene capuIarcs,quorum in mc- dullis regnatamor vuiduSjturpis tamen, & rifu,quam mifericoidia dignior; at cCi ludum, feu lafciuiam , feu morbumfaci- lius eft reprehcndere, quam fiftcrcaut le- nire ; & bonorum virorum aliquando hic rroibuseft. Inconftantiam porrd amoris belle expieftit Plautus Trinummo : Nihil fie celere ef^, nec volat ^vt amor , jitq, is mores hominum moros ^morofos ejjicit : Minus placet,magis quod fuadetur i c^uod dijjuadetur, placet . Cum inopia eft,cupias:quHdo eius copia efi, tantum non velis . lUequi expellitjts compeUit:)iUe quinS fua- detyvetat . Infanum efi & malum in hoffitium diuer ti Cupidinis , Hic obdurans pe^ora.^ Idemferm^in Hippolyro 5ciieca ; ^^i blandiendo dulce nutriuit malum , Sero recufatferre quod fubijt iugum . Thcophraftiis; Ipcof cTg gV/V dhoyh^ Tivo$ i^i^viJLicLf vTep/Sohii , TctyClckv y.iv ly^- ccL T\]V 'TrpoaoS^QV , ^pctS^ticLv cTg Tm 0.71 0' Kvcnv : Amor efl irrationalis cuiufdam cupidinis cxceffus,qui velocem habet accef fum,t0rdum autem difceffum . Vnde tri- tum illudjAmor animi arbitrio fumitur ^ non dcponitur.Id non poffum doccrc com modius,quam ex cius artcqui fe cgregiu dodorem prasftitit natur^e ameris^^xpU- candse:ficenim eIeg.io.lib.Amor.5, LH^dtur,peclusq-^ leue in contraria ducut e Hac amor, hac odium \fed puto vincet amor» Oderofipoterofi non,inuitus amabo ; Nec iuga taurus nmat, quA tamen odti* habet . Sic ego nec fme tcynec tecu viuere poffum l Zt videor voti nefcius ejje mei. ^uicquid eris ,mea fempereris : tu feUge tantum , Me quoq^ veUe velisyanne coaSlus amef Lintea dem potiusyventisq^ferentibusutar, Vt quamuis nolim,cogar amare tamen» Idcm eleg.i.primi; hitfpvuTit tenues in corde fagitfA t Zt pojjejfa ferus peciora verfat Amor . &ekg.i8. ,,.^^tener .^ufuros grandia frangit amor l SdpemesL dixi,tandem difcedcpueUd : In gremiofedit proti?ms illa meo . SsLpe pudetydixi-ylachrymis vix illa retetis, Me miferam,cur teMxit^amare pudet ? Implicuitq^fuos circum mea coUa iacertos, Et qu£meperdunt ofcula mille dedit » Vincor: ingenium fumptis reuocatur ab armis , 'R.esq; domi gesias^^ mea beUa cano . Sic Propertius : Inmetsla manent, manet ^ puerilisi' mago i Sed certepennas perdiditiiie fuas: Euolatenoflro quoniam de peciore nufquM, AJfiduusq ; meo fanguine bellagerit , Idem libro 2. 'Errat,qiii finem vefani qu&rit amoris , Verus amor nuUum nouithabere modii . Eundem affci5lum cxpieflic Catulius in Lesbiam : Odi et amo'.quare idfaciiifortajfe requirist Nefciofedfierifentio, ^ excrucior . Qu^od idem apud MaruIIura repcrio, fed fufiore Mufa : Odi te, mihi crede, quantacunque es : Odi confiteor iCamilla; fed quam Et odi,^ magis in dies magifque Velim odijje: Jcqui,atq; amare cogor: Sic me amor retrahit tuus, trahitq, Sic quem f&uitia fugas proterua, Tam rard reuocas decoreform^ } Erablemata-j. ^79 Bic fcnarijsVetcrum.- Amor extorqueri non potef7,elal>i potefi . jftpharetras ^tela gerit] arcitenes feu pluretratusamorjidcmq; puer.Aliud ab- furdum, neque enira puer arcum curuare poteft.Xcnophon idcirco Cupidines fagi^c- tarios fingi ait , quod formofi & formofx etiam e longinquoloco vulnerent,nimiru oculisipfis tamquamfagittiseminusin re amatam cmifns:/V«^ olJpaTi^ ro^ » ^QTou J^iA ro-JTo Kct^oOvrea , on nefj ^op- fco^ev 01 H,A\ot nrpda-Kovffi- Propcrtius: Etmerito hamatis manus efi armatafa^ gittis : J/ pharetra ex humero Gnojfm vtro^^ue iacet . HoracCarm.i. Semper ardentes acuensfagittas Cote cruenta . Mofchus in araore fugitiuo ; «T' ivrt 701 'TTlKpOl }(.eC\ctlJ.Oi , TS/r 'TroKhAKt X.* TiTpttS^KH. ideft : Etauream ex humoris [fert] pharetram . intusawtem Amari calami,quibus f^pe me faucia t . farua pharetra olU depedet & aurea tergOt Sunt & amari intus] calami , qui^us ille proteruus Me quoq ; /Ape ferit matrem . Theocritus in Eidylliol'/)^? eTpfitTeTt/^ > ait,Amori pharetram tribui plenam telis , quia vahieret hominum animos multis certe modis. Origencs hoc figmentum al- legoiicws exponit:ait enim pharetra figni- ficari cor,tclis cogitationcs,arcu os & labcl la,quf«f^« '7rhi)V yj^^.iS^ovet^ ypct^HV , cfcA\' fjv a.'ueipo^rm rpoTreov rav t» -S^gtf» gV/v yAp iVe K^(pof , »Te p^ioi eLTretKKetyhau ra (pipovTj rjifj6 Sxuns Amor,r2Euus.Quid vero amplius? (\ rurfusdixcro , Ec rurfumjplorans f^pe.fa^uus Amoi". Atenim puellus ridct,& fa;pc vitupcratus Gauderifl autcm dixero contumelias.in de infiiltac . Mirum autem mihi , quomodo vtique , e gl uico vbi apparuifti Flu/s-5/V- vcu.yJi cuS^olet C\gm^C3kt . Nam clypei no- men, latens & arcanum hsbet figniScatir . Ciypeum quidem a y.hCav dici vGlunr , Clyptns quod clucre,id cft , morem gcrere fignifl- qmd . cac: vfl co quod clepat & c«!ec totum cor: pus,vcnotat 5ofiparer Chariflus. vel ^'Au- 'wifriv ,co quod imago &l facies cniufqn.; reddcrerur : quas camenorjgniariones a!i- qui crahunr ad obfcosuum fenfnm, dequo hicaliquid apertc dicereme pudorvccir. Vide Godefcal.Scevvech-ad Veget.Gia*!- Ql^.squiil dem vero accipi pio menniia . obfco^no /^^y^ loco , ncmpc fignificaicconfirn o Arca-i':m epi- H h thuo AndreaBAlciati Color ni- ger laho* ':s index. IV t]ieto,qiii /SAkclVopAyot cliius tamen tanquam praua.m illam & impudicam refpuic : & piduram talisiaboris cum iucuudicate mifliclypeu elTc dicitnigrum, qui coloreil laborisin- diciumi& in medio clype- glans Punica , cuiusfuccus exdulci & amaritudine con- ftat Qi.iodinfia Emblem.107. clariiisex- preHit Alciatus, demalomedica loquens: Aurea Junt Veneris poma h&c : iucundus amaror Indicat : efi QrsLcisfic yWzCTTtK^o^ A- mor . ?Iautns CiftelIariii,A(n. i.5cen.i. quode- tiaiTs fupra citauimuf. : >lam ecafior,Amor ^ mellc^felle elifoC" cundiffimus : CufiH qui dat dulce , amarum ad fatieta' temvfq-yOggertt. Porro quemadmodum in tepido Ciiiquit Murecus var.|e(fl. 16.1.J remilli caloris ac fiigoiis quidam quafi cinnus c(t: ita mul- te funt volupta js & doloris permiftiones, vc cum alib--,tura in amacoria leuicate . F I N G A N T & reiinganc ali j tpcoTct yjx dvjipc-nstyic egregie ingcniaexerceatj t^o aiuim depirle diucl latur , cum difpcndio etiam famas& falutis.ExcmpIfi fit.qui telo Cupidinis traied:us,amoris iu- gu humeris fuis vel fcmel fuftinuir, quid aliud nifi hortos Veneris & dcliciaruom- nium prxfcns fibi fiwgic & ima^in.atuir tkeatrum ? In eo rofas colli^it, lilia deli- bat,deccrpic vioIas,in arcolis iniquicacis & impudcnci^e; totus eft ibidormiens, vigi- lans: tranfeunt hor^e , tranfeunt dics inijs excubijs.In fumma,aniat,amari vultjama tam qu£cric,qu:Efica fruuurjhajc efca, hoc vifcum,hic hamus, qui implicac & capit . 5icquiefcic t3men,& in paceeft, aut vidc- ri valt:ita beatura fe cenfet, hic terminus voti.Ebriofus ad eundem finem,eodem ia- tento,ad malum, pcirimo vterq, O longe alicer,Cupidinis mancipia. Somnia func& illufiones, imo prolnfiones ad interitum animx.Cauebunt ab hisnalfisqui fapiunt. Oftehdo Amo\ diuin fymh^ TrOi fUiH Emblemata.' 483 Arr di- s vn 'S iodo ©ftctiJo mcdclam, qiias vcl prxucrcic, vcl auerticmorbiim . Viridaria Heuc^ionis & pioram rofeta ingrcdcrc , flofcufos inue- nies.fuccum exprimc & applica.Piogignit illos Caluaria; vertex & Oliucti, Bethlee- micicus & Nazarcnus agcr: fpinae ambiat, fedegrcdiuncur fupra & promincnc:acu- leimiuancur & vallant , cordis vero dtgi- tus, armatus non Ia(ciuo illoac procaci , fed diuiiio amoreac coelefti, penetrar.car- pic,& infinum colligit . Foiie,foue,quis- qiiis es,cui cauci chefauri capax gremium. Taledebetefle prorfus,aucobnoxium pra: facis malis:iuuadunri,parienria? (peculum,clauis ceIi,po- laris ftella vira:, ac lucida Cynofura , quas fola gcnus humanum pcccacorum diluuio obrutum.ad arcernar vica? portum,& ex cau ceribus his per ftadium immorcalicatis, ad metam deniq; & coronam dirigit.qu^ ncc annis marcelcit,nec frigoie . C^eteriim de amorccopiosc fcripferunt ( vt hoc corol- larij loco fubiungam ) AElianus in var. Scriptores hift Plato Dialogo de Philofoph- & Con- de cmore, uiuio , Xcuophon in Sympofio , Andreas Capellanus Rcgius in Eroticis , Vola- terianus lib. ji- Marfilius Ficinuslib. i. cap.ye.Ludou. Viues 3. de Anima- Bru- fon li b-i C Z.& alij quam pIurimi,quo- rum copiofum catalogum habesinprin- cipio Eroticorum Andreas Capellani Rc- gjj,nuper a Dctmaro Mulhero edicoruiii. Amorls diuint Hh 1 Iiiobli- 484 Andreae Alciati In obiiuioncm patrias. EMBLEMA CXV. TaMDVDVM mijfd ■patria , oblittu^ tuorum , S^^^ ti^i fi^ ftnguis 1 fiu( j/arauit amor : Romam habitas , nec cura domum fubit vlla reuertit AEterfjii tantum te capit Vrbis honos. Sic Ithacum prxmifia manus dukedme loti Liquerat (-r patriam , liquerat atque ducem' COMMENTARIl. I. rv oc B artore Ioto,friiifl:ibus fuis onufla» ociofi & qnafi fomnoleiui iaccnr Vlyf- fis (ocij , quorum if!e tergcra valido fufte iiofi peifuiidorieiiedolar, &ad difcenTum compelhr. Sed vr picluram iuuemus , dc loti arboris forma alinuid dicendCim . Po. lybius, hiftorix fcriptor a^ioTri^^a , aic in l(t:i.sqHa iz.Lotoiraiboiem afpeiani^pumilamjfpi- nofam,frondibus viridantem rhamno flrfii libus, cuius fru(5lus iuicio candidis myrcis non Cit diiTImilis , mox increfcens pal- mco colore.magnif.udine rotundaioliuas , nucleo perpufiiio, e quo delicatuscxpri- mitur latex,quo (rcis leuatur,fine admixtu aquse, fed vltiadjsm decinuim nondura- bilis. Tiieophiall:. 4-. iib.de Plancis, fcribic Lotoii EtDblemata_> . 48 y lotoa parcm habcrc cum pyro magniru- dinem,ciasquc pomum faba: ftmil5j quod dum maturefcit variat colores vuxir.ftar: quo cx fru^lu memoranc integrum qucn- dam olim excrcicum iu Africa commcatus inopia laborantcm fuinfe ad dies aliquoc;rc fedum . Plura de loto habet pr«ter cx- tcros Botanicos Rcmbertus Dodonasus lib.i9.c.i4.&nos in progre/Tucx Plinio& Strabone. M I N I M E mihi dubium efl:, Alcia- & tum.cum id Erablema fcriberet , habuiffe vz- iii manibus Ammianum Marccllinum , & ■i!iS' tuncadeum rcfpexin^e locum, quieft lib. 1 4.qiiem integrnm apponam,&: deindc feu tcntiam explanabo . Verbaicaq; Ammia- ci funchajc ; Illud autem non dubicatur , quod cLim efTet aliquando vircutiim om- nium domicilium Roma, ingenuos adue- nas pleriq; nobilium , vt Homerici bacca- rum fuauicate locophagi.humanitatis mul tiformibus offtcijs letencabanc.Ec h?c qui dem illc Excac prouerbium,quod ab Ho- 9t.\n gu mero inicium ([.im^iiv.LotHm gufiitmt.Di tA' , cebaturq; de ijs, qui diuciusm peregrinis rcgionibus ha:rerenr,veluci obliti reditus . Sumptum a fabula Lotophagotum , de quibus meminit Homerus Odyff. 9. nar- rans.quemadmodum Vlyffisfocij gufta- taapud Lotophagos populosloto, redire ad nauim noIucrmt,nili vcrberibus adadi. Eftautcm locos,qnam candem Celcim di- ci docet Diofcorid.Iib.i. arbor,de qua Pii- nius lib- 1 5 .cap.17. tam dulci ibi cibo , vt nomenctiam genti terrasque dedcrit,nimis hof^icali aduenarum obluiione pacrias. Eft & herba eiufdem nominis, graciffima & ip fa pabco , de quapecrnulca Theophraftus lib.4 di phncis.c.y. Ha^c fere auc4or Chi- liadum • Micco hic quas Ouidms ^.Meca- morph.de loco aic Herodocusin Melpo- mene loci fruilum fic defcnbit: Frudus cftinftar frudus lentilcijfuauiracc aflimi- lis.frudui palmarum . £x hoc frudu Lo- , tophagi vinumconHciunn. Hsceille . Sed obicer nocabis,Herodotum hoc loco, Stra- bonem vltimo Geographix' , & alios Geo- graphos , pofuiffe Lotophagos inminore Syrci.conira Pompoiimm Melam, & Pli nium loco cicato,qui in maiori ponutraut fubeftiu codicibus rpendum. Mulca quoq; de lotoarboreCrinicuslib. io.cap.4 & 6. 1| I. lAM dudum] lam dudum raro ad lon- /4 W«. gum tcmporis fpatium refertur,vtcx T'e- corum ee Vrbs £ cx cellentiM . tcntio & alijs po teris elicerc.Sandius w pridem dixilTec. Miffa patria] relido natali folo • ^^os tihi &c.] Duo hic amicorum ge- neranotat:vnum eorum,qui fanguiniscon iund:ionc; alterum , qui vel vicinitate, vel ftudijsquibufdam paribus, velcommer- cioaIiquo,aut vfu vita^q; confuctudinc a- niicitianobifcum funtiun£li. / Seu /anguts] Frimum amicorum gcmis; qui ribi func cognacionc vel affinitatc iundli . Siue)parauit amor.] Alterum gcnus,qui buscum tibi amicitia interccdit. Romamjjabitas] Poteft hoc intelligi fy necdochici condanter pcr manftfram,neq ; in poflerum alio abuola- turam • Teneo camen m.emoria , quid de ifta Vrbis seternitarsiam olim fenferitO- ^auius Augulhi5,quijvc Plurarchus retu lit Apophthegmatis , cfi obferuaret Pifo- nem ita maguifice ^des excitantem,vt pro pter raareiiani.quam adhibebar,videretur cum sternitate pacifci.aut se lificium i uir «uam intcriturum cogitare,fic dixit;Pifo- nem ita a:di£ca rc quafi Roma forctetcr- na-Non repetam mifcrara Rom*edeflagra tionem fub Gcnferico barbato principe , quaniq; f^de attritum fucrit id imperiurm fub Athalarico & Odeacre, id enim com» modiiis ex Paulo Diacono & Orofio mu-» tuari potcft . Ithacum prAmiJfa manui\ Idefl,multi- tudo Vlyffis fociomm ,quos exploratum miferat i n Lotophagorum patriam . Ma- nus, promultitudincfeu numero hominu poni,aIio loco monuimus.Ithacum,eft hic gcnitiuus,pro Ithacorum,veI Ithacefium, Vly ffis fociorum ab Ithaca, Vlyffis patria, fic didorum-Sic Vlyffcm fajpe vocat Itha cum Alciatus. Supra Emblemate 18. ^^^od Gr&corii Jthaco concio iniqua dedit* Ita Emblemate 76. Atqt^ Ithaci pof^quam vina bihere fues . Et infra Emblemaie 171. Audijt h&c Ithacui . Et Emblemate 181. Mercurium hoc Jthacofama dedijje fuit , Bulcedine loti] Lotos Nympha fuit , qu2 Priapum fugiens in arborem iui no- minis nuitata fuit; de cuius arborc cum DryopeEuryti filia flores autbaccas de- cerperet.in locon quoq ; transformata fuir» quod facras frondes violate aufa eflet.Lo- tifruLlum dulcem efle tradit PIinius,Stra bo,Theophral>us,& ali} fupra relati. Ar- borem Itali vocant lerlaro, Tridentini 5;« goraro,>i h^ccis quas profert,Germaniscft pcregrina,tef^e Matthiolo . Liquerat ^ patriam] I thacam . Liqueratatq; ducem] Vlyffem . D I V I R s I s modis hoc Emblcma applicari potefl,quos breuiter attingcmus. 1. Alciatus torquec in eos , qui patriam obliuio.ne delent , in alioquodam folo rc- tenti,& fortuna quadam bcnigniorc lada- ti.Notiflima cl\ illa Tcucri vox apud Ci- ceronem Tnfc y .Patria eft vbicumque cft bcnc tum cnim vel maxime patriam ip- fumq; natalcfolum traderc folcmus obli- uioni,ciim alicna regio meliorcm nobis & lautiorem conditionem proponit . 2. Fotifllmum torquecur in cos.qutcum ad amplum aliqucm dignitatis gradum pcruenerint.fui fuorumqy immemorcs fa- (fti^tumidasatcollunt vertice criftas,vt ijs nihil intolerabiliusene poflit, neque afpc- riusrquippe qui ncc de parcntibus.nec dc amicis amplius cogi:em:ex quo pcrfpi- cuum Vlyjfe Ithac Lotoi Tatri ejlvl que ' ejl. Emblematav' 487 cuum fit,quara dcfipiant, quamq,; vecor- dcs rint,cum non intclligant lcuiffimoca' fu fc f olTc dcturbari; quamquc tcmcrari j & inftabiles fortunx fluxus & rcfluxHS. Ac Oracotcm audiamus Iiccc:Si quam vir tucis pr3eftantiam,auc ingcnij,aucfortun5 fplcndorcm fumus confccuti, cam noftris irapertirccftopus,& cum proximis com- inun:ccmu5:vc fi parcntibus naci fimus hu mili & obfcuro Ioco,fi propinquos habca- mus imbcciIIiorcs,vcI anirao,ve] fortuna, corum augeamusopcs, cisqj honori firaus & dignicati: vt in fabu!is,qui aliquado pro ptcr ignorantiam ftirpis & gcncris in fa- nuilatum fuerint,cLini cognici func,& aut Deorum,auc Rcgum filij iuucnti,retincnc tamen ckaricatcm in paftores, quos patrcs pcrmulcos annos eirc duxcrunr.Apud Eu- ripidem Iphigcnia , vcrba Mcnelai Aga- xncmDoni morcs mucacos obijcientis, & imperium & honorcm ei delacum .* A"r«rpA iyjicev Toy eiyA^ov, 7rf>a.77ovTA iMyei^^tt dhhdi^ ^i^c^tov HVcu ToVg y.dhiTA Toii fiVlK l Slais^futat effe vllos >. imgt h ec Natfira negautt : ; Sirenes pri fed potuijfe docent . lllicium eH mulier , qndn in pifcem defnit ntrum^ rhirima quod fecum monliya iibido vchit . AJpe^u , verbis , Animi candore trahuntur ^ ParihcnopCy Ligia^ Lcucofaj^ viri. HiU Mufz exph:mant , h.zs atque illudtt Vlyffes : Sciltcet eft doliis cum meretrict nihil , C O M M E N T A R I I. PT N G A T V R nanigium velis & rcmis impuirum > ad cuius maUim~vir mili- tari haSiru alligacus co.ifpiciaturriu licore veroadfiiit trcs Sirenesi monftra fcilicet fuperiore fui parte virginea forma , infe- riore volucrum auium; liaruni vna voce, athrraTrbijs,tercia citharacanens fingatur. Vnde in hac noflra pidura defideio ter- tiam Sircnern cichara canentemrneq; vel- Icm capita ad formam puerilem potius quam puellarem accedere- Alas ecfi Alcia- tus hic illis adimar, veceres ramen l.roitti- me addiderunr. Saris cleganrem earuni pivHiu ram habes in M y tholo£^'a Natalis Co initis,Pataui j apud Petrum PauIumToz- zium imprertajcypis Pafqu ti,i6i6. E L E G A N s eft Si enum mythologia: ha^ fuerunt Achelpi fluminis,& Calliopes Mufae fiji? (alii Terpfichoren,ali1 Melpo- menem , alij Steropen Sirenum matrem faciunr) tres nimirura,Parchenope, Ligia, Leucofia.Harum vna voce,aIcera cibijs,a- lia lyra canebar.,yiiginea fiDguntur facie, & in pifcem definui)r;alij voiucrcs eas fa- ciunt. Ciim liccus Siculum incolerent, nautas pra,*tereunres cantns & vocisamos nitatepdIiciebanr,peIIe(fl:os fopiebanc, fo- pitos demeigebant,& pofteadeuorabanc . VlylTes ciim illac fibi prxcereudum enTer, Uleuit cera fociorum ca.U.idui aures , Atcj; fucu vincltsprAbuit ipfe manui . Tranfiluit fcopulos ^ inho^ita littora. ctajfis r lIUpraLcipites def.uerefreto . Sic bLa7^das vocuq^ 710^01,0^ carmina vicit, ' Sic tadem exttio monHra canora dcdit. Matcialiskuc aliulit iib.j.ad Ca^Hanum: Sirena^ hilarem nauigantium pceyiatH l Blandof^mortesy gaudium^ crudeltJi §li*as nemo quondam 'deferebat atiditas, Fallax Vlyffes dicitur reliefMiJfe^. Homerus Ody(r.//..id percradat Meminit & Placoin Pha?dro . Virgil. Aeneid.j.De Sirenibus Ouid- Metamorph. fic canit; Vnfjis Acheloides vnde Tluma pedesq-j auium tcum virginis ora geratis t An ^ci cii legeret flores Proferpina vernos % In comitum numero m 'flA Sirenes eratis ? §}ua pofiqud toto frufira quAflflis m orbe^ Protinus in vefira fehtirent AOjUora curam^ Pofle fuperfluci is alarum inflflere remis Optafiisfacilesq; Deos habuiflis y ^ artus Vidiflis veflros fubitis flauefcer^pennis^ . Ne tamen ille canor^^mulcenda^. natus ad aures , Tantaq-y dos oris lingUA deperdetet vfum ; Virginetvultu^y^ vox humanaremaflt . Nefcioquo cafu fere prasterieram Sirenii defcriptione coties mihi leclam apud Clau dianuni Dulce malit pelago Sirentvolucres^ puellA, ScyUtLos inter fremitm , auidamque Cha^ rybdim , ■ Muflca facrafretis hahitabant dulcia mo' flrct^. Manda pericla maris^ terrorquoq; gratus in vndis , Delatis licethuc incumberet aura carinis^ Impleffentc^-^fmtii venti de puppe ferentes , Figebat vox vna ratcm , nec tendere certH T>ele£iabat iter reditm , odiumq,, iuuabat , iiec dolor vllm erat,mortem dkbat ipfa VO' lupt(is . Sed Emblenaata_>:' 48^ An monm iird den* tur, qua- liet poetA fingunt . 5ccl id totum petitiira videtur ex Fulgcn- tio lib. 2.- Mycholog. de Vlyfle &Sirei)i- bus: T ribu wnq uit,modis ill^eccbra amoris .tvahit^r ,,cantu, auc vifu xaut conrueta- diqeScc» ; . ; r . . ; > ' ^ ^ ■ .JLBS^E^ alisvolucresl Sic conitri|p : Qiiis pu,i.et efle yllo? pifces abfq, roflra , qui (jut volucres^abrq^ alis,& riiic puel.1:^ abfq V cr,uribus,&^tameu ore ciiuiu l .Sire- nes Ciiim pupautui: efle aues fiue plumis > piielliila^^fJiedibus^pifces fine rollro.can- t^tricesi qubd tameu. a comniuni natura YideturialieouiB ,. Dercribic autem mon- ftrum ad imitacionem fereillius HQrat.iii Atte poeuca.TaJem quoq; defcriptionem htiuimas A»P^^ homine angui pede,idq> jenigmaticiys.Siienas appeHat fe ijiiuolucres Lycophron in Ca(iandra^ alij femiferas vcrtut. Qu«j loco Ifacius memi- nit viclonae Mufarum,qua»fealis Sirena lun» corpnarunc. Putat tamen fuille por- tenco(as,earnmq; fabulara trahit ad alle- gona-n rdiciteniqi nomiue Sirenum ri? »)n memoriam figmer(cisCQ- plcucrant . Alioqui conftat prrmos Thef- falos cquitandiartcm vfurpalTe.-quosciim rudcs homincs,qualcsca tcmpora ferebat, .cminus i^ mo.utibus equis federe primunv e(fentintuin\putarunt quafi animalia no- ua , & fuperue homines , infe rne vero c- quos:& quem vulgi errorem poecasafiiple Xati , adeoqj pidores noua hjec motiftr* reprasfentarunr. Benequidem Palaepliatus \\h'i.a.7rSc^vm , ex Hippocentauriecymo veritatera^licit.NuIli enim alij fuere Hip pocentauri , quam equorum fubadorcs , vel ftimulatores, c«;to i7rw^,yer i, Siren . lUiciftm efi mulier] Gtxc^ locutio , w yvvi).Si?^ynTpov> to ^eKKTiiptov-id eft, iU /^A:,ab illicie^doi^uod blanditijs illiciat . §}u£ in pifcem^dejinit atrum. ] Abfur- dum eft : quoaUudic ad iHud Horiitij ad Pifones r ....^Vt turpiter atrum T>efmat in pifcem mulier formafa fuperne, Perpifcem mollities & vplupcas plcrum- queintelligitur. Vide Lucianum deSyria Dea, vbi mLiIiereni luperne incaudam pi- fcis dernientem vi.Gam fiii/Teait. Huri,m t ciu\d fecum.] Quam plurimas cer"e calamicates exlibidinc proficifci ne- mo nefcic : ramen eius tres func pra;cipu;e illeccbrsE fiqaidem auc viQi, aut canta,aut commercip capiuntur,& in turpis amoris p^dicas illaqueautur humaiiianimijVt mox diccmus . jlipeciu.] Vifu uafcitii.ramor. Hinc il- "'lud Hippocm S^tyri ,tribuit Philoftratus.Et rcdle : funt enim oculi Vcncris illiccs , & potentinimum amoris incicamentum,quo rum fulgor & amabilis intuitusquodanv quafi inorfu vitalia populatur & morlica- ' lim medallas dcpafcitur. Vnd« Apulcius Pacidis Oculi Emblemata_) . 4pi #atidiafu« •cntosmor/icantes fcite appcl lat lib'i.qiicmadmO(Jum Horaiiiis ocuJos in Damalim putrcs dixit,hoc cft,in Dama lis-amorem foliitos.Acccdit dcniqj adocu lorum gratiara, quod vel fohisiliorum in homine quidcm bcncuolo intuitus,non me diocrem generarc vidcatur fuauitatcm.Sic enim Euripides: Suaue eft viri beneftoli oculos intueri . Qups cum ofculaniur, ait Pliwius lib. 1 1. cap. 33. animum ipfum vidertiur attinge- rc . Hinc oculijpmumpwcojcmod eft: cha. riftimum,apud Plautum & alios frcqucn- tcr inuenias . Verbis. ] Et verba cette non minorem vim habenr ad pdliciendos animos quam oculi; imo vero maiorcm plcrumquc . Ci^ndore.\ Eloquentiacomptaornataq; qua vel pettinaciftimi , vcl etiam maxime rcfra£larij molliri,& inaliam pene forma mutari qucunc. Vclcandorhic propul- chtitudine Yfurpatur,vc apud Propertium in I. Uec Phrygium falfo traxit cadore maritU Aue£ta externis Hippodamia rotis . Nifi candotem rcfcrrc mauis ad illam Si- rencm flcxanimam, quam noftri gratiam , animumquepurum ac fimpliccm & vere amabilcm dicunt, qualis fuitmulieris cu- iufdam Theftal? gtatia,cuius amorc ita cx- arfiflc Philippum Macedoncm aiunt, vc plcriq; fufpicarentur eum amatorio quo- dam philtroeo adadum . Quam ob rcm Olympias Philippi vxor tantum operjcpo fuit,vc tandcm Theflalam illam prehcnde rit:quam cum diligenter intuitaeflct,eius formam ccrte bonam,vetba omnia natura ingcnuam fpirantia , praeclaram cducatio- iiem; faceflantergocalumniiC , ait Olym- pias.-tu enim in te philtrum habcs ; non a- liofafcino capitur Philippus . Trahuntur] impelluntur , alliciuntur . Ordo cft : Viri trahunrurafpe«ftu, id eft , Parthenopc:verbis,ideft,Ligia:candore,id cft,Leucofia;na id ha:c nomina fignificant» Parthenope] H^ccfunt crium Sirenum nomin3,quas Homcri Scholiaftcs natasait ex Achcloo & Steropc vel Terpfichore . Easautem illc fic nominat, Aglaope, Thel- xiopcia.Pifinoe . Commcjitator Apolloaij fic vocat,Thelxiope,Molpe,& Aglaopho- nos . Alciatus nofter Clearchum imitatus lib.3- Amator.vnam vocat Parthenopcn,al- Wraro Ligiam, tcrtiam Leucofiam . Qux nomina non tcmert 5ircnibns funt impo- fita.Parthenope enim dicitur cT/fit Te §Tct 'TTAp^zviKov , & rcfpandet afpcdhii . Abhac Neapolim, nobiliftimam Italia:ci- uitatem,Par^hcnopem didlam putatStra- bo lib. i.Geograph. quod iu ijs locis mor- tna fit . Ligia] Ligia non a ligando , vcputant nonnulli,neque ab illiciendoi fcd a Gixco MyH0ViC\\.iod canorum fignificat:aut a A/- ^gjyr,acuie,dulciter; quod ad fermonis& colloquij refertur illicium . Leucofia] Leucofia a hzvKov , album,ab albedine, qua: in fui admirationem rapic , menrisq; oculos quafi fafcino aliquode- cipit:ca autcm fignificatur verborum or* natus . Has ^c.] Duo proponitantidotaaducr fiis blandarum Sirenum cantum , id cft , aduerfus voluptatum illeccbras , nempc ftudium literarum & peregrinationem . MufAexpluma72t] Per Mufas intcllige literatos, quicum voluptatibus corporis nihilhabent commercij:pra2cipuum auie libidinisantidotum eft literarum ftudium &contentio in difciplinis. Huc placetad- ijccrc fabulam Grajcorum fcholiaftum poeticam fatis vulgatam,quam inter ca;tc ros narrantPaufaniasin Bocoticis,Stepha- nus,& Gregorius Gyraldus.Suaficaliqua- do luno 5irenibus,vocc & cantus fuauita- teplusajquo nimefceniibus, vt Mufasad canendum prouocarent,& eas vincerenite- rcntur.Mufa^conditionem.vbi aliquatum concerraflent , non recufanres,facili nego- tio dcijs vicloriam reculerunt . Nec vero mirum cuiquam videri debet,fi tam hc\{h viccrint . Quiscnim fuauem & natiuum Mufarum modulum cum eo blando qui- dcm, fed & fallacicaprioroSircnum cantii comparet? Mufieigitur pl umas Si renibus auulferunt,quibus iibi coronas ct5nfeceruc in vidoriaj fignum . Atq; idcircoa re lo- cusApterain Creta vociratus eft . Vnde Antonius Thylefius,qui de coronis libcl- lum compoluittSed vbi,inquit,tandem ca- nendi fuauitas & dodrina Mufis adiudica- ta cft,viclriccs louis fili^e Sirenum alas ftir pitus diuellenres,fe nouo ferti genere nun- quara antea vifo deeorauerunt, ne foluj Maia natus temporibus cdet aligeris. Spc- dantur Romx nouc Mufarum figna raar- morea, alfabte & anciquo artificiofa(5la : fingulas pennam habeni capillo fufExam .. P^i^.thnnt pe "jndtJ diSia . Dgtavn- de di^a » Leucofi^ cur ftcdi AUuCfj Sirenes explumA ri quid , 4px Andre^ Alciati HsEC ille.Fabiila haec riiballcgoria intelligi poten: de malis & ineptis poetis, qiii boms iiifefti fiintj&fiieie {emperifed demum a bonis 6c dodis vincuntLir inepti.Mytholo gi Siremim vocabulo,fophifticen:Mufaiu nomuie^, foiidam & cxpreflam fapientiam volunt intelligi:plumaj, fcriptafunt ridi- cula corum,qui adumbrata, non vera fa- pientia fefe oftentanf.de quibus do^fli fapie ttsque viri facillime triumphant. Hoc ve- terum figmentum Thcodoretus De curan dis Gra?cis affedionibus , ftatira initiolib. S attigir, ctim aitex Pythagoras fententia, aut eorum certe , qui eius vitam fcriptis tradiderunt , cffe Mufas Sirenibus prxfe- rendas . Teregyi- Heu atq; illudit ] Antidotum cfl: alteru 7!atto con iu Amorem,nimirum peregrinatio. Ouid. fert ^atridque relinqHere clinddu • fines , Dum fcelu4 effugiam'.retinet maltis ardor ammtem . Id vero fuadet apertius i.De remedio; Tu tcintu,quaut6 firmis retinebere vinclis , Iprocul,^ longfti carpere perge vias . Temporanec numera ,nec crebro rei^ice B.oviam : Sedfuge , tutffs adhuc Tarthm ah hofie fuga efl . Idem hbro i- Manat amor teBui y fi non ab amantere- cedas j Turbaq; in hoc omnes ingeniofa fumus» J^roximus a teBis ignis defenditur Agre\ Vtile finitimis abflinutfje locis . factle efuriens pefita retinebere mefay JEt multam faliens incitat vndafitim . Notum ef(-,quemadmodnm Vlyffesfocio- rum auies cera ilieuerit, neSirenura can- tusaudircnt , feqi nauismaloiulferitalli- garijue, quanquam cuperet, ad Sirenas i- let. Eratautem illa Sjienum aflutia , vt quibus rebus audiendis quisq; maxime de k(ftaretur, easpr^ecipuc canerenc ■ ' - /«/^//gf ytip 701 'TTAV^ oe7iiqi cun6ia patet nobis mortaliafatia , Cicero j.dc Finib.illudita vertit: Odecu^s Argolicum , quin. puppim fleciis Vlyffes , Aurihus vt noflros pojps cognofcere catus . Nam nemo h&c vnquam efl transuediui coc rula curfu , §^in pritis afiiteritvocu dulcedine captM, J^ofl varijs auido fatiatus peHore mufis t T>oBior ad patrias lapfus peruenerit oras , Nos graue certame belli,cladeq; tenemus» GrAcia quam Troi& diuino numine vexit ; Omniaq-^ e latis rerum vefiigia terris . Cum vero has illarum fallacias fefelliffet VIynes,famaeftipfas Sirenes fe in marc '^'^''^ ^''^ pr^cipitaflc, neqj amplius poftea auditas 5 ^^M^^^* vt fignificantilia carmina : Sanguine Sifyphio generatus magnus F- lyfles Ha c tutos fola prdflitit arte fuos . llleuit cera fociorum callidus aures; Atq-^fuas vinclisprsibuit ipfe manus . Trdfilijt fcopulos.et inhoff ita litora clajfisi IU& pr&cipites defiliere freto . Nec folum Vlyfles Sircnes delufit, fed c- tiam Orpheus,vtidefeipfe teftaturin Ar- gonauticis, & Apol lonius declarat lib. 4» Argonaut.vbi iiiquit Orpheum cantarc ag greirum, Siiemim omnem voce fuperaftc. Scilicet efi do5iis ^c.] Epimythion eft: Amorent quo refercdum videtur lepidifiimura Pla capi Mtt' tonis tctraftichon,vthabet Laertius: ffi^ » A^KVTTptf //.«VcU^/ , KOpUtTjet , TAV A^p9^ cur in tantis praemijs cloqutanca vo luptatcdiccndi, tanta 1 audc,tanta gloiia , tantohoaotCjtam pauci fl)ic,femperq; fue iinc,qui in hoc laboie verfentur ?Omiuen dae funt omues volupcaces,relinquenda ftu dia delcdtationis,ludus,iocus, conuiumm. fcrmoeciam pcnc omnium familiarium dc fcrcndusjquae res in hoc genere homines 4 labore ftudioq; dicendi de^riet, non qud aut ingeniadeficiant,auc dotStrina pueTtiis. N ON mc fugic varie a varijs trahi . ^ lianc Sirenum fabulam: vt cum Paufanias Strenes injAtticis aitSophoclem didum fuifleno- q^^^fiZ^^ uam Sirenem. Sirenetiam nominatus cfto fi^^^^ * Bacchylidestf^^yd-itjr/ vvv ar/ 7roin[/.dL7cav Koym 7G i7rcty:opGv ccHpmt ttitdi^HV > Solit^s etiam nunc poematum ^ fermonil illecehras Sireni conferre , Vndectiam di- (flumillud de Catonc Grammatico: Cato Grammaticus]Latina Siren.Et Apollonius Tyaneu^apud Philoftracum, in Apollinis templo (ufpenfas criim aureas Sirenum il- leccbrasmemorar, in huiufmodi fignifica- tum.PIenfq; dicuntur ^Hpr,vi?> Ted alcio- re fetjfu , ai 7tis 4-v)(jf^ ivctpfjLoviot vj/ yx* 3c in fua Repub. Placo,cum de fphxiarum cceleftium volu bilicace tradarecjfliigul.ns^enas dicic fin* gulisorbibus infidere.fignificat mocu fph^ rarum cantum num/nibus exhiberi,nam Si ren dea canens Grc^^co iarellevflu valct.Ma crob.i Commen.in fomn.Scipionis Dorio ^^y^^^^ in libro dc pifcibus fcribit(quod etiam Ser ^^^y^^..^ uius, Pal?pharus,& Hacias in Caflandram ^^^^^ '^' Lycophronis fciitiu::cj formofas quafdam * merecriculas fuifle Sirenes. in licore habi- tances , qua: fuauitace harmoniac ad fe na- uigances allicerenr, & illedos tamdiu reti- nerenc,donec ad fummam inopiam negle- (5ta rerum vtiliu cura redtgeientur.Qua- re dicti func omnes naufragium. pati , qui ad Sircncs accefliflent . Aiij faxa^alii aucs efle Sircncs dicunt.NQS pro nioread mo- tes trahemus . I. Itaq; Sir^num cantus n I aliud efle qua sirenum adulacorum voccs raihi pcrfuadeo,qua pe cantusa- ftenuHaneqj faauior,neq; fccleratior prin dulato- cipes autambitiofos honiines inuadiclllx res, in profundifliauim fomnura piuicipcsin- ducuncquia tanquam dormicntes eorum pleriq; qukl diff^rat amicusab adulatore non vident,& quoniam (uauior cft auribus adulatoris quam a.nici oratio,qunc i^^cun- diora funt Lbcntius admitcunc . Acconcra adulatores cogaico ingenio magnatum , il- losqui iucundiorcs futuri fin: fermones excogitant , 5c num rcrnm gc'Urum glq- riijvelcongcrcndi-^opibus, velfcoctis, vcl alijs huiufmodi rebus dcleclcntuccarum- que ftudium mirificis lawJibus extoliunt. Andreae Alciati Quaj oiario cum grafa (it auribus, audi- torem m penucieai rrahitj vbienim adula- tioiii locus ciljiiulliis amicitia:,niillus fiii- ceritati,nullas iuiiiua: patet. quippe cum is» qui plus ali|s quam fibi ipfi de fe crc- dar,ad fuauitatcai loqueiuibus,ad omnem vel ruam, vel fuoium falutcm coniiiueat , nii;;imeq3 diligens in rebus agendis cfficia- turoportet. Sirenes 2.. Hic ab Alciato Sirenes traluintur ad fHrpcsvv- rnrpes voluptates & corum ticillationes : hqtAteS" .xnonfiro enim prope fimilis efi: rsjqui non rarioni & con{ilio,fcd cupidirati parer.cii alrera pars illius homo fit , alrera beihia : Qn^iergo huc illuc fertur pro animi nn- pctu.qnocunq; libido & cupidiras rniciit, quo pactois nonintrafc Siiencm habet,vel ipfe potiiis monftru teterrimura efficitur? Synefiusepiftola quadam ad Hcrculianu: iyM ij,iv » 7rpoctetyoiJ.tvou rov •7s-i'>ivcretV7A . i]itov(>ct Tfe 7C0V aozcov cl?\.hiiyopovv7o^ 70V ySj ^OV ' "Z^pilVeti ydp etV7el^ elivl77ta-^cu dTTOAetv^iKeif iiS^ova,^ , eihovf ^^etv7cti Kct7etyoi17ev^{v7et^ AV70)V 7(i 'TffpOj (TilKei , iJ.i7et[J.iKpov A7roKKW7l . 7/ OVV AToS^i^a-tV ^eu ^tipm ii CU 70)V CTMV i-TTf ^'oKm ilJ^oveu; E^ f^ne non dliam ob cau- fam exiflimo Sirenas male apoetis acce- ■ptcvs , quam c^u^^d t ocis dulcedine adducios ■^erderent Audiui a quodam ex fapietibust qui allegorice fabulam explicaret, Sirenas obfcurefignificare voluptates fevfum oble- ciantes ,qu&eos perdant ,qui ipfarum can- tui ^ blanditijs aurempvAbuerunt . ^^uid igitur impedit quominus tuarum epiflola^ rum voluptatesfint Siren-^rf Ad hanc fa- bulam alludens D- Hieionymus, ait in E- piftola quadam ; Et nos ad patriam fefti- nanres , mortifetos Sirenum cantus furda debcmus aure traiifire.Quo fpedlatillud SocraticuiT tcTrt a^Trzp (THpiivct^ 7ci? JeTo- yaii TctptK^HV 70V cTTrfv^oVTdL 7i]V eipe- 7iiv IS^ciV co77rip '7rdL7pii'ct . Voluptates 0- portct pr&terire tamquam Sirenes eum^qui virtutem z tpatriam intueri percupit.Cx- Vlyjpsfa- fgjm-n jn Vlyfle typum fapientisE obferua ptentis j.^,^ ^ ^^^^j ^^j(^5 ^uocat a turpi volupra- ^'^l'^ • tum commeicio,& ipfe fibi eandem legem imponit. Ciceio y.De finibus,paul6 ali- terenarrat.Sicenim:Mihi quidem Home- rus huitifmodi quiddam vidiffe videturiii i js,qu^B dc Siienum cantibus finxerit.Nc- queenim vocum fuauitarc vidcntiir,aiic nouitatc quadam,& varietatc cantandi re- uocarecos foIita»,qui prjeteruehcbantur : fed quia multa fe fcire profitebantur , vt hominesad earum faxa difcendi cupidita- teadha:rcfcerenr.Mirum fane,cur hic Ci- cero per Sirenum cantus nil ab Homcro fignificaridicat,quam difcendi ftudiura > & {Q\tv[^\ voIuptateni:cum Vlyfresne Si- renum cantibus caperetur,Iigari fe troluc ritjquod non feci/let,nifi infignem quanda calamitatem & turpitudincm ab eis fibi fuisimporrarum iri cognouiflet.Horatius quoque Epift.i. de turpi voluptate intcl- lexit: Sirenum catus,^ CircespocuU nofli, &c.- Necmirum cft ( quod obiter didliim vo- lo) figmentum hoc Sirenum adeo Poeiis placuifte , in quo ipforum ftytns non ram lafciuijt, quam acumcn cnituitingcniofa» fedulitatis,qua hominum mores rcuocarc conati funt a voliiptatum aut ineptiarum illecebris,qii^ paflim obuerfantur in hoc vit^e Oceano. Quin etiam fapiunt,qui mo- nentureo commento frigida curarumfo- p^^/^//^ mcnta,nugas lafciuas,fcurriles ineptias cf- pn^aui fugcre , quin & vitare ftudiorum omnem ^^f^ffff foeditatem,in quibus occijpantur quidara fcripturientes vanitatum^i^qfui (uos amo- res,fuas lafciuias,fuas infaniascum appara tu nobis oftentant,quas fi magni asftimct, id ex priuilegio fiircntium Poetarum fa- ciunt,cxquibus ncmo eft quin (eoptimu putct,ait Tullius . Sed id cui nonmoucat bilcm, quod plcriqj viri dodi abijsnugis non abhorreant,qnin iftas aliquaiido poft- ponunt feria ludis?Nos quidcm non a poc tica vmquam abhorruimus, fed lenocinia carminum derellamur, furta & proditio- nesamatorias, ftupra, adulteria , & quic- quid omnmo moies inficit, tanquam pe- ftem vitarioporrereiudicamus. Iftud cft mcllc litum viius, dum carmina lumbum Intrant,& tremulo fcalpuntur vbi intimf^ 'verfu . £t quidaliud ifta blanda Siren nobis ob- ijcit,qnam perniciem pudoiisac verecun- di£e,ciim fi(ftor verfuum nihil aliud penfii habeat,quam vt cogitet infidias,atqjafpc- ra bella pudori? Qu^arc vnus ex EcclcfiiC fandispatribus,coniuItor bonus,ait: Bo- xium eile hominipulierem nonaudircMie lius Emblemata_j. 4Pf liits non vIcIcre,optimnm nen tangcre.-au- ditnillamouctjvifii accendit, tad:u adu- rit,& corporis animiqj vires depafcirur. 5. Horatius i.Sermon- hascad Hefidiam, & turpiflimam prope omnium ignauiam torfitjcumait : Vitanda efi improbi^ Siren Defidia . Dc Sirennm /abu!a po5l Platoncm quid Tentiat Plutarcluis , repete Sympof. 5. quasftionc 14. AI16 torrit5(: Xeuophon 1, dTTSfxrnix. Lege Luciaiuim Commentario defaltatiQne : & piouerb. Ceram auribm Vide etiam Narai Comitem My'h« log.Iib./.cap. 1 3 .Nos Siienes pra:tcrue6li ad renem amatorem diucrtimus . Sencx puellam amans . EMBLEMA CXVII. T\ y ^ Sophocles ( quamuts affeCia ^tate ) puellam A queflu Archifpen ad fua 'vota trahity Allictt & pretio , tulit agre infana iuuentu^ Oh T^lumi & tali carmine vtrumque notat: Mo6tua vt in tumul^ y fi^P^^ "^t^ cadauera huho ; lalis apud Sophoclem nolira puella fedet. COM- 4Ple>ftKur , cuius nudatas pa- pillas lafciuieDs coiicredaciuxta bubo,fe- raiis auis.cadaueri iiifidct . Q y A N T V M cx hillori js deprchcudi potert, Soph«cles Vcnercis rcbus raultum fuit addivftuSj^c lam giand^uusTheorida mciecricem dcpenjt . Idem iam fenexad- modun'. Archippeu, uabilc fcortum, ada- mauicquam cciam h.^redcm reliquic.Cu- ius prior amafius, Smicraies nominca quo dam rogatus,quid agcrec Arc hippe?vcnu- fte rcfpon iit ; clsTTrzp cu yAciJZi; sV/ 7fit- ^u}V aci^inou. id elt : Tanqu-Orfn nociii& m tnmulif fedet. Rcfcrt Athenscus Dipnofo- phift.Iib.i3.cap.ii.LiIius Grcgoriusin hi ftoria Poctarum,& Stephanus Nigerdc ni raio virx luxu . Fuic aurem Sophocles A- thenienfis poetatragicus, de quo Ciceroin Catonc Maioie:Obijt ex infperatogaudio, vc refsrt VaIer,Maximus,ob vifloriam ex TragosJia quadam. Hunc idem Cicero i. Diuinacdiuinum poetam vocat.IdemSo phocles iam fenio coufecflus a multis infa- ni^accufabatur,vc Plutarchus fcribitin li- bro, An feni adminiftranda refpub.Copio- scetiam M Tuliius;SophocIes,inquic, a^ fummara fenedutem tragoedias fccit , fcd cum propter ftudium in re familiari ncgli- gentior foier,poftulatus a filijseft.vtficii- ti more Roraano pattibus male rem gereii tibus interdici bonis folet, fic illum velut defipientcm a re familiari ren-.ouerent ju- dices . Tum fenex dicitur, eam fabulam, quam inraanibus habcbat,& proxira.efcri pferar,Ocdipodem Coloneuni reciraffeiu* di:ibus , quarfilleqj num illud carmen dc- fipicnris videretu ^etv [j.ctc Hui.Si SophocUs fumy non defipio\Si dcfipio^Sophocles non fum.Wi de Coeliiim Rhotij^-lib. 1 1 .cap. lo. ^AMVIS affeclji Atate] Id eft , decrc- pita; eiiiiam fcnex clfec , &grauis (enio . Q^anquam luxuria, vr Cicer. i.Offic.tra Jmor dtcorani ^cariell curpiilima.conAai tamen fenciihiti hawc effe tocdillimam. Proiudc Ouidius : Militat in teneris annts Amor hoSpes /?• tnoenus : £/? tn canicie ridiculofa Venta . Namquoniam ex eiufdera poetas ftntctia, rniliti^ (pccies amor cft , atq; (vtalibi Iii- dit) Militat omnvs ammsy^habet ftta cafira Cuptdo . non inamerito fenibus,vt emeriris,caufaria a Cypridoscaftris miHionem concedit,vel tanquam fegnes &incrtes mbct indcdifc^ dcre:quandoquidem Turpe Se/iex milesiturpe fenilps amor • Huc ;?ertin:t illud Menandri : yipcov ipctHi, ij^etTH aaiiLii 7u^] Senex amator fummuTTi tfi fortuHA malu* Puellam] meretriccm^^u^ncrilam . Aqudjtu] abarte mei^Ticia,"quia mc- retrices ccrpore/qu^flupEi faciunt . Ad fua vota rP^/&/>,]fid Cf. ailicit,vocat, vt fua; libidiui faiisfiac',^ \ | '". ^i^/ri^ e^/^r^^/i?] Alj|fioerfy meretri cisno.-Meo, quod dud:ntn 1^'mercrido , ne- mo nefcit. Diifert ergcKmeretrix a profli- bulo: eil enim merecrtc|^ verbum pauio honcftiiis apud veteresi vt cft concubina , feu ircupct Grasee.ImifciJiifuIti meretri- ceseas intelligunt.quae qua(lus caufa, vel etiam fine qua:flu,paffim, hpc eltjfine de- kvau (e prolhtuunt. 1. p&lam. 4j|.,de ritu nuptiar. Vel , yt Canon loquirur.cjuatum tuipicudopublice venalisefl: .Cailmeretri .;ces»5*2^cj'4. & jq-iia2 multoruiti libidini pa- teiir.Caiif.' vidu^.^34. dilViwct-. quod GIoHa ibi Tidiciile inteip ietatu isqu? plu rcs qua a joooshom-imim^vel quas ^o.abfq; tame meicedeadmifcrit. Abbas inccum deco- rem. Ext.de vic.& honeft.cleric.eciam qu^ vel duos cancum,nec plurcs qujeftus came caufa admittir, mcrecricem eneexiftanat. Cuius ramcn lencentia VJpiani auvflorita- te,quaille niricur,difercc refucacnr. d. 1. paiam 43.1temaic Vlpianus.quar cum v- uo & altero fe pecunia accepca coraifcuit, non videtur palam corpore quseilum facc rc Nos nonfugic apud Romanos,quibus Coucul &c focminx vfuaria; permiiras , concubina- ndRorr. riim vfupi fuille^quod iiquet ex tir. Digc- nts adr Itor. /4. Mereft qUA dit tur» Eroblemataj . 4^7 cur .vo- ltor.de eoncubinis>& miiltis aiuiquitatiim inonumentistfcd indicuto diuinae Icgis me letricum turpis omnis vfus . Tulit Agreinfana iuHentui^ amore fau- cia . Idqs auc quod iuuenes a commercio Archippesauocareatur : aut id referas ad pxdetaltiam > qua notatusell Sophocles . Meminit Athenxus lib.i |.cap.i7.& Hic- lonym. Rkodius in hiftoiicis commenta- rijs . Ohzclum] ZeIotypiam,qua laborabat. Habcntcnim inmore pofitum zelotypi ijcs,vt (cris obdant fores & peffalisjCathc- nisq; cun(fla diligenter occludant, cum lamcn impudicalcruari non podit, pudi- ca uoudcbcat.Cogitenrmiferi illi , louem per impluuium aureum defccndiflead Da naen , quam pater mclufcrat intraturrim aeneam, vallaueratque fepimcnco incxpu- gnabili . Tali carmine] libelIofamofo,ycI fcom- matc^ Si*per vtq; c/tdauera] SencSmorti pro- xirai tumuJum expeftant.itidem mox ca- dauerfuturi. Vnde illud cft facetum re- fponfum cwiufdam.qiii rogatus,cur feues incurui inccJant ? Qiiia (epulchrum fibi qu2erunt,refpondic . Bulfo] Bubo adolefcens fuir apud itifc- ros.vcfabulantur poecae,antedicebatur A- fcalaphus,cuius foimam graphice depin- gic Quid.j-.Mecamorph. V V L G o apud Jioftraces iadatur , vi- tia qnasdameire , quct Deo & Nacurae re pugnant,hominibusq3 valde difplicent; ni niiram adolefcentis ignauiam.inopis fuper biam , 5f fcnis lam capularis libjdinem in- tcmpeftiuam.Tum.n vel maxime «T/? 'srot «Tg^ c/ yepovTi^yCiim virijs plufquam iuuc nilibus intempelliuc delec-tantu r- Quanto eiiim quis a^cace prouecflior eftjtanto a vo- Juptatum corporis tiiillationibus remotior ciredebet.Ciceroin Carone maiorerAt nou eft voUipcacum tantaquafi titiilatioinfe- nibus,credo,fed nc dcfideratioquidem.Bc nc Sophoclesjcum ex eo quidam iam con- fedlaastate quaercrct.vtereturne rebus Vc ncrcis:Di) mcliora,inquit;iibenter vero i- ftinc taraquam a domino agiefti & furio- fo profugi.Cupidiscnim rcrum talium o- diofum eft & moleftum fortanfe carcre,fa- tiatis vero &expletis iucundius cft carerc, quam frui . Idcm rctulit Plutarch.Com- niemario '^repi espuitin moUes ^ febi quifqifenta , LocuseftelegansapudPlutarch.lib.co4i- rra Coloten, vbidocet feiiibus Vcne|^m e- xercendam non effe : Minime fcfejiic Epi- curum.voluptaces corporis.canq^am Ete- fias ventosjvbi peruencrintad fuum incre- mcntum,expirare:quod in caufTa eft vt in- quirar.vtrum fapicnsartate decrcpita, qui rcs Venercas nequeat excrcerc , contadu formofaruin,& coutrcclatione adhuc gau- deat;JongeaIitcr[fentiensquam Sophocles, qui Iibcntcr iftinc , vt a domiiio agrefti & furiofb,feprofugiftcdicebac.Scd cum ple- rafq; voluptatum iftarum fencdute cxa- rcfcerc vidcant,cumq; Cythera canos fetperofa milites , multo potiiis debcbanc homines volupcua rij animi volupcaces conqnircre , ac veluc I 1 cibarii 4^8 Andre^ Alciati ci^aria, qnx non puticfctint , & iiKoriii- pta dur.anr.Et ibidcm: Obfalero.tnrcmpe- Piiio, tiirpi remedio FjteiKur (c vti cum recordarione priftinarum voliipcatum fc ip'i recreaiit:& quianoii fupfetuiu receu- tes.qiiibus vci queanr.verenbiisillis.id ell, aiorruis & pollinclis, alias iani moribun- das aut eneftas in carne, vcin frigidocuie- re.mouent adiierfante nacura, vennhntq; paulilper fouendo : quippe qui in atiiuio uullam habcanc domcliicam voluptarem, tlio;nam Iibero,condicam liilaricatc . Ha:c iili.Vnde callide & calide fatagunt mcrc- triccsinueteraca;,& a fua milicia emcritar, vt quibusuis racionibus fuum tcgant dcdc cus,nc omnium ludibrio patcanc,fad^ Vc nereis rcbus iiuiulcs . Hinc feftiuc quan- dam caxat feftiuus Pocca Iralus,hoc modo: S/n che la Ntcolo/a Duro gtoui^ne e frefca f Ala fame amoroft^ Fu fempre publica efci-i. Uor, che per froppa efade-j Periiuto ha la beltadtj Per raffcmbrar hoyieft t_>, S'orna di bigia ■vefl.X-j. Credeui Ouidio hauerc^ Ciafcunametamorfnfi trattatit ?■ Ecco 'vna vacca in afina mutata . Id adiungo,quod ad emblemj facir, apud Adolefc^ Nonium verbum,-3!^lib. 7. cap. 17. ) non minus feftiuiccr quam aciitcr. abamoris nifania dehortatur renes tales Acheraniicos,decrepitos,& capulares,qui tametfi capulo /iue feretro,qaoefFerri dc- bebant mortui, iam vicini fmt , mulierum tamen, & quidem iuuencu larum confor- tium etiamnum arfedlant . Sicenim ille iii Mercatore : lam plenm dtatti, animaq\ fottida , Senex hircofm: tu ofculere mulierem? Vtine adueniens vomitH excutias mulieri} Inde audiuntur iuda: vxorum qucrel^e, qualis habetur apud Apulcium lib. /. At egomifera primum pacre mcofeniorem inaritum fortira (um, dein cucurbita cal- niorcm,& quouis puero pumiliorem.Pro Vxor indequa; eiufmodi fcni vei impotenti co- w«/ pulaca fueritadolefcctula,& nupta flmul, ptac & vidua optimoiure dici queat. Id enim dua. idem Plaucus innuptas miptias vocat lu Militegioriofo . Ab eodem quoq; iftiuf- modiamator fenex feftiue pidje imagini comparatur in Mcrcatore : Si vnqHamvidifiipicium amatoremjhem tllic eU . Nam meo quidem animo vetulta decrepi- tiis fenex Tantide efl , quaft fit fignu piiitl in pariete . Satis nunc fencsamatores depinximus, a- gedum colorcsmifceamus . In COr Emblemata^. 4pi? In colores. E M B L E M A C X V I I L 1 N D E X mceBitU eU pu^im color : vtimur omms ^ Hoc habiiu , tumulis cum damm inferia^ . At finceri animi , mentis flola candida furx : Hinc J^ndon facris linea grata viris . Nos (perare docet viridis . Spes dicitur effe In viridii quottes irrtta retro cadtt > Ifi cupidis fiaui46 color , eli amantihm aptpps , Et fcortts, q^eis f}es fua certa fuit, A t ruber armatos ecjuttes exornet ami6iu^s ; Indicet ^ pueros erubuiffe pudor . Coeruleus nautas , ^ ifui ccele^iia vates Attoniti nimia relligtone petunt . V ilta frnt gtluis natiuacj^ vellera hurrhis : Sl^alia Itgmpedes Jiragula hahere folent . Andreae Alciati ^em cUYit ingentes crucUnt^ vel z,elm amorls^ Creditur hic fulua, non wale velie tegi . ^iscjHis forte fua contentus ytanthina geHet \ Fortun.t aquantmk tAdia qui^ ferat. Vt varia esl natura colortbus in gignendis , Sic alijs aliudi fed fua cuique flacent. COMMENTARIL I. CoUribtis exprima tuf affe- Bus ani^ mi. Colorum fignifica'- tiones , III. Qojdr fii HHfcUf... PI N G E aut fiiigc tibi officinam tin- (ftotis, in qua ipfc pannos fuos cx ahc- no bullicnteextrahat,fubigat , ficcet , & qua; ad, omnigcnam tin(5luram fpcdlant, peragat • C o]l o R E s & eorum differentia! no fninimum (olentanimos noftros afficcre , obcamqi rcm do«5li& indoc^i 'Tfi6'3'«//.ct- Tctca,quae funt in animis , palTim coloti- bus cxprimunt . Horum ramen colorum tot. fignificationcsefTe polfunt , quot lunt hominuni affcdlus & opiniones.Quaj quo ad rationem aliquam propius accedunt , vel naturam rerum expicllius dcclarant , eo pulchriorcs habenrur:vt cum nigrore vtimurin mortuorum inferiis , albore ad puritarem animi fjgnificandaFn . At viror , fpeinota, vt didum eft in fupericribus:|a- uaris,amatibus,& id genus aliis, qui fpem prctio non cmunt, flauus haud maie con- uciiit.Ruber tum mijitum, tum puerorii, quos verccudia maxime decer,rymboIum cflc poterit:vtcoerulcus nautarum:giUuis ^d.biurhus,vilium,& eorum,qui funt te- nuisfortun^B-Meticulofis dcniq; & zelo- typis,qu6fianimo/int per rurbato,noD ma l.c faluus color tribuitur:iathinus iis, qui fHa.forre contenti viuunt Dc quibus in fe- quentibus finguIatim.Plato inTimasodi- cit,colorcm,fp]endorem cffequcndam dc- llucntcm figillatim .de corporibiis,& tali- bus quibiifdam partibus,qua; fiint apr? ad oculorum fcnium. Colorum autcm funt pene in.iumerabiles difFerciitiae,fed de no- tioribuSjhrque maxime.quos Alciatus hic ^ttingit,qaorum odo difjercntias cxplicat x.Parcrg.cap. i -nobis fernjo crit . INDEXmeefiitiA.eft puUw color] Nigro ; vcl pullo, colore in parenralibus vtuntur . Niger.coior Cinquit Alciatus loco citato) iii Aithiopibns cerniturjciim cadore lem- pcrajutjfiifcus efti ciimaliqui d, ruboiis il- li admifcetur^pullus dicitur.PIautus mo- ^uHui rcum vocatjuos moreum ofcurum-Hunc obfcruamuscfle terriecolorcm , quae ma- gna fui partc pulla eft ; qnodque mortuis iniiciatur, inftituto maiorum . Qui iufta Cur f. perfoluuntmortuisjinduuntur puiiis pal^ "^eftes : liis,tcrra:nimirum coIoie:indeq; nominan funer, turplerifq; atrati,pullati.Nam pullum bus. peiuimcrocum atro confunditurtfic enim Mors i mors atra dicitur, eo quod cadauer extin- f^^' vflocalore vitali, & exhauftis fpiritibus a- trum rclinquitur- At diffcrt atcr a nigro, quoniara omnis atcr niger cft : at non om- " nisniger ater eft j ater cnim horroris ali- qirid habet,eftqj vifu tnftis & iniucundus, P^' ' proindequelugentibus peculiaris ,atniger non item:eft enim nonnunquam lepidus & venuftus. Colorcm vero pullumfignum 2^7^-^,} fuifle lufacrifieiis,& Dcum culioiibiis prse- cxreris conuenirccaifueruiic . Pierius ^o. irg^fs al- Hierogiyph.meminit,& alii i3ontnilii. Rc- fgntl pcrio & veftem candidam figntirii fuifle Ix /^^^/^i^ . titia*,apud Val.MaX/Iib.i.cap i.qno foco I 3 fcribic Andreae Alciati Serut ma Album et purpnreii ^nid • CA',im co lor , tsque fcribir.pod Caiincnfcm claclcni,qiiama:or viroriim Romanorum pars*bforptafiik, decretnm huiXz nc matronx vltra trigcfi- liiU.n dici-n ludus cxtcndcrcnt,vt abiis fa- cra Ccreris peragcrcntnr-Hx itaq; abftcr- /is lacr/niis,depo(itirq3 Joloris inlignibus, candida Ti veilem inducrunt.Ncc praetcr- mitcendus Romanorum mos in honorum |)etitioiiibus : qui enim magiftratus ambi- baiit, toga candida induti refc commcnda- bant populo.-hoc culcu integritatcm, pro- bitatemq, ex colore omnium purifllmo & fimplicillimo fignificantcs , feque pecunia iniuime vfos,qu3populum corrumpcret: ideo Candidati,a candorc vcftis nominati , vcl a fimpl citatCj puritaccq; animi potius. Itemq; leruiacccpta hbcrcacc albis vefti- bus vli meniorauciir , vti liquct ex Sepci- mio FlorcnccDeniqi fu tiftc color mode- ftias rignum,vc purpuraambitionis,fubli- mifq; animi & elati.Hinc illud Alcxandri de Ancipatro>quem quidem obmodcftiam commendabat.-foris aibo pallio vtitur, in- quit rex,ijitus autem totus purpurcus.iio tabat fimulacam hommis ambitio(i,& fum maappetcncis parfimoniam . Candidoco- lori proximus eft, quem caiium nominat: quicoloreft albinigriq; particeps,G raecis .A6t^^53s4/or,qualiseft capiUorum & barbie in fenijus.-vnJe canicies appeilata eft. Is na- tiuus color eft.vt qui non inficitur,fed ex ipfa ouis lana ita capitur . . StoU ca-adidti] Nomine ftol? quamcun que vcftem obiongam incclligo- Aiias ftola cratmuliebris, & demiffa ad talos vfque . Pura autem Seruius in fchedis intcrprcta- tur,noa poIIuta.EftJpura veftis,air,qaafe- ftisdiebus vti confueuerant facrificaturi , vtneqjfaufta Iit,neq; fu!garita,neq; obfi- ta.neqi maeula:ii hiibeacvc ait FeftusPo- peius . Fragmenca qivsedam TuIIiana fu- tpcrftmc or^icionis,/// togn cPtndid^. Liuius •aibum veftimciicum dicic . Hincfindon fdcni Imea grataviru] Poc taiib.li^ A^ neid.teftis eft locuples : puraq-j in vs^^ facerdos SetigerAinfrotem fAisJntonfamq^; bidente Attnlit . Ouidius if -Merafnorph. , . ^C.erer^^q: facerdoS. Amphycta albenti leUtus tempora vitta. Vopifcus.m Floriano; .Senatoresomncs ea lattitiaelatosjvt donvibus fuisomncsalbas EQftjas casdei-eiK.imagmes frcquenter ape rirent,albatifeicrciit,quiaintiquttitS (Ilit rcdditamcrcdcrent.Accrrimc Vatiniusin cclTicur a Tullio , quod toga pulla accu- buiflTct, contradccorum fefti conuiuii. 11- Vatirtiii lud cx tc,ait,fcirc cupio^quo con^ilio, auc qua mcntc fcceris,vt in cpulo C^Arii, fa- miliaris mei,cuni toga pullaiccumbcrcsi quem vmquam vidcris? qucm audiucris t quocxcmpIo,quo morc fcccris?Diccs.fup plicationes tcillas iionprobafTe . optim^. NuIIus faciebat fupplicaiioncs . Vidcsnc mcinhil dc anni illius cafu , nihil de eo , quod tibicum fummis viriscommunc ef- fc vidcatur, fcd de tuis propriis fceleribns ex tequ^ercre? Nuila fupplicatio fuerat : cedo,quis vmquam c?aat atratus?itaeniin illud epulum eft funebrc,vc munus Cit fu- ncris , epula: quidem ipfa: dignitatis . Scd omitc© epulum , populi Romani feftuni dicm,argento,vefte niuca, omni apparatu » ornatuqi vifendo , quis vmquam inludii domcftico,quis rwfuncre familiari c^nauic cum toga pulla ? cui de balncis exeunti praiter tc toga pulla vmquam dataeft? ci tot hominum milliaaccttmberent?ciim ip {cepiili dominus Qj\rius albatuselfet^tu in tcrapluni Caftoris te cum CFiduIoa- trato, caeterisq; tuis fu njs funcftum intii- lifti . Quis tum non ingemuit ? quis noii doluit Reipub.cafum?quis ferrao aliiis in iIlocpuIofait,nifihanc tantam,& tam gra uem ciuitatem fubieclam elfc non modo fu rori,vecum etiam irrifioni tuas ? Fiu nc tu moiem ignotabas?nunquam epulum vide ras ? numquam paer auc adolefccns intcr coquos fueras.? Faufti adokfccntis nobilif- Hm! ex cpulo magnificcntiiruno famcm il- lam veterem tuara nonexpulctas ? quam acerbe atratum videras,dominum cum to ga pulla, & eiusamicos ante conuiuium ? qua; te tanta tenuit amentia, vt tu,nifiid& e*iIIes.,4Uod fasnon fuit, nifi violaffcs tcRl- plum Caftoris, nomencpuli,oculos ciuiu> morem veterem , eius qui te inuitarat aii- doricatcm,param putares teftificacum ef- fc,(appIicationes tcillas no pucarc? Fiuc- ufque orator moiem patrium violatum queftusin Vatinio , no»? fruftra quidem, cum qui fapiat,non abhorreat a more p^- trio. Meminiad hasc Aurelium Vid1:orem iuMarco Antonino PKilofopho , dicere ; Nunciaaccepto dc morte principis » cou- fufam ludu publico Vrbem , fenatores in cutia vefte tetta ami(ftQS lacrvma* cfFudiC- fc. Emblemat£j . ndm t f« . Eft autcm (indon vcftis alba, feii ami • dus^liiio AEgyptiaco. Eft illa purpu- lea & liuea ; purpura cnim niaris vicem praebcf.linHm vcro flumiais,quia cum vc rc primum inorientc flumcii inundaflcc, linum natum ait Plinius . WidiS C9 iperare docet viridfs] Viridis color, ^ qui ex chryfocolla vcl xrugine fit,ad fatic tatem viret. Hic color herbarum cft, & a- iiis prittaci,& Iapilli,quem fnraragdum no rainant. Huic colori fimilis cftprafinus » ^aJtntL^ qui nomen dedit Prafinae fadioni. Spci co- ■^Bio . loreft viridis (vt diximus Emblcmatc 44J irorijei quol omnia fpc ducc vernct.Etenim curn Tirefcunt fegetes & arbores, ab cis frucflu «ipedamus. Fif tamcnea fpesinterdura irrira,fallax,& nullius omnino frugis. O- uidius; Fallitur augttrio ifes hona f&pe fuo , EtPiautus : "Ego fcio ^ fperauerint,Ipe decepiffe multos, rittH . ^upties irrita retro cadit] O uidiu s^j . dc Ponto,cIeg.4. Jrrita verorum non funt prifagia vatum . Eodem Iibro eleg.7. Spem iuuatamplecii.quAnon iuuat,irrita femper . Et^.eiufdem opcris,eIeg-7. ....^Tides non irrita , Ini.Faftor. ff^iii* irritU4 illug Komulws , hoc cft, re infedta. Idem in 5 . eiufdem : Si mea nota fideSi irrita nuUaputes . Etde Narciflb eodcm iibro: irritafaliaci quoties dedit ofculafonti ? Curtius lib. ^.Tam difcederc irricum,qua morari pudebac. Uuu6 co cupidu flauu4] Anaris,amantibus,& •r quoru jjs>qni merctriceasartes fed:antur,non ma le quadrabitcolor flauus,qui ex ajbo, ru- fo& viridi concrctuseft , qualis eft coior mellis,auri,& ariftarum marurarum- Co- lorcm flauum alij Vcnetum, vulgo blauu appellitaiUjColorem iilu quidem a fadio- aSiio Vt »e Circenfi nobilitatum. Qnidam eundem etcLj^ cflcacco2iuIeum volunt,quem Gra?ci kva y/ov, nonnuUi Lazurion vocant: fed inter hos magnum eft difcrimen. Tnbuitur au- ' lcm ifte color auaris, qui fpem precio non cmunt,cum fint colons flaui ob infatiabi- lcm habendi.cupiditatem . Hinc reorclfc, quod in multis Gcrmani^e locis Hebrasi cogantur circulum flauum vcfti affutum geftarc.Amantibus vero.eb fluUedincm & pallorem contradum ex amoris affcdhf^ licet interdum propter conccptam iu ani* mo fpem vireant.Ouidius : talieat omnts amanst eft hic color aptus manti . Vcl vt AJciatus aic, quod hic color aman- tium comis tribuatur . Lucanus i o- belli Pharfalici ; Ta.m flauos gerit altera crines Vt nuUas C^far Bhenife dicat in aruti Tam rutilas vidiffe comas . Loquitur deClcopatr« pgdiflcquis- Sic Iuuenal.i3 .Satyr. Coerula qui flupuit Germani luminaflauJi CAfariet^ madido torquente cornua cirro, Legi alicufeiflauam Achillis comam, calo ris & iracundise fuifle argumentum, quo- iiiam i j ferc flnt ^oLv^^o^^ohoi, id eft , flaua biie laborantcs , & ad iram propenflorcs » qui crines flauos habent.Sed tame flauum fuifl^Menelaum memorant , virum qui- dem mlccm.proindeqi moUem bellatorem. Pamiliv^ji quoq; Fjaaia: nomen deditflaua Cicfarles. Scortis deniq; tribuirur,& tur- pium voluptatum fedatoribus, qui pras- lentisopinioneboDi ducuntur. Meretrices tamen toga pulla a matronis adulterij con uivllis,quaealbataserant , diftinguebantur- Curautem merecrix fcortum dicatur,diii mus alibi. Atruber armatds] Ruber feu rufusco- lor multis diftinguaur notis . Aliquis ex fandaracha fit,qui ad fatictatem flammcus cft, & a flmilitudine ignis 'Trvppcf dicitur Burhum vctercs Latinidixerant. Aliusex cinnabari concipitu r.aliquanto coloratior, Grsece appeilatur g/j^-^f cV.Eft & oftrinus color.qui & purpurctis , dt quo vide Mi- fcell.Politianicap.ii.& qu? nos fupra,dc purpuracongcflimus.Efteciam rubcus ex animantium fanguine;cft & quo lana infii- citur coccus:vnde veftes coccinea: , id eft » purpureaj.Ruber itaqj coloreft nnlicum: ardorem cnim bellicuni,ca:dcm & ferocita tem tacice arguit . Apud Poeaos in caftris Annibalis rubeam veftem Ducis taberna- culo protcncam , vt aiijs purpuram, indi- cium fuifle certaminis prodirum eft , qito vifomilesad pugnam fe accingerccPlurar chus in apophthegm- Laconum : Lacones , inquit , in bcllis vtebantur Puniceis runi- cisjfiuc, quod hiccolor videbatur jllisali- quid haberc TiriIe;flue,quod fanguinei co- 1 4 loiis AchiUes flaua co- mayCtMt nelaus . Tlauiafa- milia . Color rU' her *. Ruhoffi nota^* 5-04 Andre^eAlciati loris rubor pUis tetrotis incuteret bcHoru unperitisifiae.ne protinus confpicunm ef- fcc hoftibus, fi quis vulnus acccpidet , feJ vtiliter lateret ob vcftem fanguini conco- lorem.Sed Val Maxmius fcnbit, Laceda^- monios non vt vulneruni fuorum inbello cruoiem. ciifTimularent & occuJtarenc.Ph^ iiiceis in prxliotniiicis vfos,aut ne ipfis ter rorem incurerctifed ne hoftibus fiducixa- liquiJ afFcrrec Et Piutarchus audor eft , Demadem oratorem olim dixiffe, Atiie- «iciifes de bello nunquatn decreuifle , wifi pulhs' veftibus indutos; eo verb© fignifica- bat,eos belIandicupidiores,nec nifideeia- dc fuorum ad«ionic©s,pacem cogitare. Purpu- hidicet^ pueros ] Purpureus color pu reu4 CO' doris indicium. Hinc pra»tcxta Roraanos hr.fymho pueros admonebac,verecudiam in didisfa lum vere clisqi fefuandam . Notnm cft Caconisil- cHndiA» lud, cum diceret fibi magis placcreadole- (ccntesqui rnbefcercnt,quam qui pallefce rent . Et Diogenes apud Laertium, cum vidi{fec puerum ruborefuffufum:Co©fidc filiiinquit^hic enim vircutis eft color . Vi- de Ariftotelem in lib. de Morib.CIaudian. j.de raptu Proferpiu2,vbi iuuenculam vi jo iam maturamdcfcribic abadiundopii- dore y>lufinmanet res» At putohic alludiad vocabulura wi)r,vndeputant Dei Latinum iiomcn tra- hiiex quo illud Pctronij : Trimusin orbe Deosfecit timer ^ Vilia funt gilun] Tenuis fortunas ho- mines decent vilia , vt byrrhnm fiuc ru- Sirrw fum , giluura fiuemelinum. de quo Gel- liushb. ij.cap.vlt Birrusbic ('vtaitSan- diusj non pro colorccapitur,fed pro ve- ftimentO) quoaquasarcemus,cnm itetfa- cimus, quiexcolore natiuo fic, Natiuus autem color,vtaic Perottus,mod6 inalbe- dinem , modoin nigredinem cendir. De hoc colore Antonius Thylefius Iib.de co- ]oribuscap.4.Eft &coloralbi nigriq; par- ticeps , a Gr^ecis indc ^iVKctpaio^ , leuco» phAus, voce iam a noft ris vfurpata , voca- tus:genuseft id coloris natiui,non cnim in ficitur, fed ouis ipU fic natura quafi pingi tur. Hunc fibifeaa facerdotum fumpfit (anif^ifiima, qui nulla cunicalinea penicus uiduti,pro cinguio vefte fevinciunt nodo- fa, ac Color i ■ tiuus r Emblemata^ inertm , elinus dm4* s , •.gnipe- is qui . /a,ac ligncis tantum calccamcntis vl3,pre- cario Yidlum quxriLant . Colorcm iftum Alciatus hic giluum vocat.fldem ctiamin Parcrg.Sirrum vocar, quo nnerdiBomncs pro tcgmine capitis vtuntur) cuius verba funt:Subrequiturcincritius,quo Francifca ^i paflim in praefentia induunturinos vul- gobirrctinum dicimus, quod viatorijmi- iitarcsqj birri proprcr viliratem hoc colore eflent, Melinuscx pigmenroa Meleinfula fic didlus , quem Lacini & gilcium appel- lant.Sernio autorcEt infra;Eft igiturgi- JuiiscoIor,fciIicet quadamtenus in rubril vergcns.Idem quoq; dicitur heluus,flc no minatus a vinigenere, quod colorem ha- bct intcr rufum albumquc.-rnftiim barba- riappcllanr, autrulfeumralij faginatum , quafi fanguinatum, qui fit crucntato fimi- lis.Eft ille,qui dicitur implnuiatus, pullo /Imilisjfic nominatus,quafi fumato ftillici- dio implutus.Sunt qui volunt fuafum efte.* a ftillicidio fadum fumofo in albo panno, &is color cft pcculiaris monachis, quos Minimos z^^zWh^ntyVanxCmiBonos homi- »^/.Eoforrafte fenfu horaines faeculi aurei dcfignati.ob morum vita:qj fimMicirat^, quam ipfi pr©fitenrur ; vcftis cmm natiui coloris minimcque infeus,8cc- Sandius tamen cenfet hic potius intelligi cIaudos,& qui haberent pedes ligneos, vt- potequi preciofa ftragulanon poftideant. StraguU] « ^pa^viU ro r/5ai//cfc,GaIlice, couuerturedu lityOUylodieryhoujJe. Italic^ , toperta.I.t ic£ic hic quidera ftragula,nam cjuidam horridiorccultu fratresjvt Capu- cinijuon tam pallia, quam formam quan- dam ftrag»Iorum induunt; at Francifcani noftrates,quiinitiocuIru fcueriore, nuuc candemc?perunt cfte nitidrores . ^uem curd ingcntes] Mcticulofis, zclo- typis>& ijs ,quiomnino funt perturbati » fuluus amictus cx v4ridi & rufo permix- tus poteft cfte pecuIiaris.Fuluus, cft color c?Ii & ftcllarum : qua ratione fidera fulua dixit Tibullus . Sed hic cxiftimo intelligi roaxime rauum colorem , quiobtufuseft quodammodo atq; obfcuratus. Geltius cap.io. lib. I. ex JFronrone docct,fuhium videri de rufo atque viridi mixtum,& in a- lijs plns habcre rufi. Vide apud eunctcm rcIiqua.FuIuumcolorem Viigilius tiibuit leoniiLaft^e fraxinca: Ouidius; vt fatis ap- pareatefle, quem a caftanea tanetum vo- camus,nifi quod fuluus clarior, caftaneus paulo obfcurior eft.AIciatus . G^tsquvsfortefua] Eft &oftrinuscoIor, qui & purpureus, alibi ex conchyliorum fanie rubensardensque,alibi violaceus fcu ianthinus , artificura ingenijs nunc inten- fior.nunc preftior,Ita Alciatus. De huius colorisveftc Martialisin i.Epigr. Coccinafamofi donas,0*ianthina mxchdt, Significat vcftimenti genus infedi purpu- . ra violacca . Quo de colore perdodi Bay- fiiis cap.3 .de re veftiaria . Ifte itaque color ad eos perrinet , qui fua contenti forte vi- uunt,vcl etiam fortunas ludibria pronihi- Ioducunt:eos cnim afFedius viol^e & rofa: fignificare pofliint,/lib.4.ad fF.SC.Trebellian.Alia enim a- lijs nationibus honcfta , qua: alijs turpia , Sc fic vari j quot inorbe colorcs, tot etiam notiones animi fluixac vaga; pcruolitant . j y_ Vt variacft naturaincoloribusgignc- Varia cc' ^^^* ^^*"^ colores in infinita pcnc varie- larum no ^^^^^^^c eorum nomina varia diuerfaqi ficu minsL^ ti ab herbis feu floribus,hiacynthinus,vio- iaccus,rofeus,papaucratus,maIachimis; a plantis ph?niceus,buxeusj prafinus, a vi- rentis porri folio.a locis,Tyrius,Puniccus, Indicustab animantibus, vt ceruinus, mu- ftelinus,oloiinus,coracinus;ab aqua,aqui- las,ncq; albus,neq5 nigcr,ait Feftus.Caete- rum quia nihil abfq; lucc pofiTumUs intuc ri,varicqj ipfa mutctur lux, noncft miru fi cum lucc varicnt ipfi colores . Ea dc rc nonnulla C^I.Rhodig.antiq lcift. Iib.i7-c. y.Poflem hucexempli gratia conferre fe- d:arum varias fpccies , uedum colores va- rios,hominum ac regionum faciem dillimi lem ; fed id fbrtafl*e bilem moueret qui- bufdam delicatulis, qui domefticis viti js , vt naturalibusmorbis deledantur, & vclii ti Balbinum polypus Agnr, quod illc di- xit. Malim ad co'ores ludorum Circen- iium,circa quos impiudeusantiquitas in- fani j f;erant enim quatuorccrtantiumclar fes.fuis diftinda: coloribus Nam prafinns feu viiens herbidam verni temporis indi- cabat Isriciam ; rofcus asftiuam flagran- tiam j albus pallefcentem autummiRi ; fufcus hycmis nubilofam triftitiam . Vcl ad colorcs varios c^iiobitarum^qui pattHm inftitutonon adalium fincm indu(2i ti» dcntur.quam vtfamiliarum diftinftio fic» ret.ccnfufio vitaretur. Nihilhic dc colori- buscaftrorum , aut militantium, qui nc- ceflaric vatijfunr, vt hacc varictas fingu- las copias in oflicio contincat . Hascolo- puillat rum fignificationes pulcherrime norunt , argufu & ad fua vota tiahnntiuuehcula;, quaeiu- uenibus,datis flofcolisaut arte, ant natu- ra fa 7tsi J"' etUTg ^ v7rvaov7Ai g'- ynpH . Corripuit uirga,qua, mulcet lumina fomnoy G^orumcunq; velit , foluit quoqt, lumina fomno . Dc hac virgaetiam Horatius : Tu pini lAtts itnimtM reponts SediifUSjvirgaqi leuem coerces Aurea turham,fuperts. Deorum Gratus imis . Virgilius 4. AEneidos imiratus Homeru : Tum virgam capit, hac animas ille euocat Orco PaUenteStalias fub triflia Tartara mittit . J>at fomnos adimttq'^ lumina mortere- fignat . lUafretus agitventos, ^ turbidatranat Nubila . Et Statius in primo Thebaidos ; Summapedum propere plantaribus iUigat alis , Obnubitq-y coma6y& temperat afira galero, Tum dextrA virgam inferuit , qua peUere dulces Aut fuadereiteru fomnos\quanigra fubire Tartaray ^ exangues animare afjueuerat vmbras Vide tidzg\\xmyMunerumcorruptela.y{^v\c . Mercurialem virgam Grseci KHpvKHcav Sip pcllant,qua-lcgati fecialesq; vtebantur,pro indeqj caduceatoresnominatij cuius vcrbi meminit Marcianus, I. 8. de rerum. diuif. ff. ¬at Vlpianus iuterpres Demofthe- nis,ad orationem contra Timocratem^quo loci ftatuit duphces Ccrycas,qui ius idcm haberent cum fecialibus,caudemquc pene poteftatcm,vt bclli denunciandi , pacis in- cuuda;:quos cipmoJ^tKAf, pacisfequefiros, DionyfHalicarnafT interpretarur. Vidc Ccel.Rhodig.lib.il. cap. 1 6. Sed qusefu- perftitiose decaduceo interpretentur ma- gi, videapud Pierium iib. 15. Hierogly- phic.& audorem thcfauri linguas Latina?, in \QihoyCaduceus . Gemintsalts] Ex his verbisfortealijV las caducco in parteinfimaaddideruncj c- go alas in Mcrcuri) galerointerpretor. AmaltheA cornua.] Amalthea capr? no men fuit,cuius lacle lupiter eft enutritus, !^ f.,. Adraftes & Idx Nympharum minifterio ^^^^^ ^'^^ & opera.Cum vcro aliquando capra cor- nu,quod habcbat ampliflimum,in obictfla fregiffet arbore,Nymphaid fuftulit diuer fis pomis ac herbis onuftum,& ad os ipfius louisdetulit : cuius bencficij memor iam grandior faftns , cornu feruatum Nym- phas,cuiuscrac capra.dono dedit ea Yirtu- te imbutum,vt quicquid appetcrent, ex eo cornu protinusexiliret.Ouidiusde Amal- thca fic canit 5 - Faftorum : Nais Amalthea , Cret&a nobilis IdA^ Dicitur in ftluis occuluijje louem . Huicfuit hoedorum mater formofa duoru> Inter DiciAos confpicienda greges , Cornibus aerijs,atqi i?t fua terga recuruis^ Vbere quod nutrix poffet hahere louis . Lac dabat iUa Deo , fed fregit in arbore cornu , Truncaq'y dimidia parte decoru erat . Sufiulithoc Nymphe , cinxitqydecentibus herbis ,, Et plenum pomis ad louis ora tulit . jUe,vbi res coeli tenuit,folioq; paterno Sedtt.^ inuiSio ntl loue maius erat : Sidera nutricemynutricis fertile cornu Tecityquod dominA nunc quoq-^ nomen habet.. Alij hoccormi rcferunt ab Hcrcnlecre- ptum fuiflTe Acheloo fefe in. varias figuras AcheUi commuranti. Dehoccornu legeomnino cornu » adagium , CoptA cornu. & qua^ habec Oui- dius 9,Mctamorph. Strabo 10. libro, La- tftant.lib. 1 .c.zi .Natal.Comcs Mytholog. lib.6.cap.i I. Re^us] eredus , ad ortktionis re(5litudi- Q^/i^cfus nem fisnificandam . ^ , r- T . . ^ rectus q,d. l^.oUentesftc mentej txptimit Grxcm\ locutionein^t^tfj^gp^ovTctj", id eft, ^/JUv/^-y?. O rdo autcm talis cft: Sic indicat , fcilicec caduceus fen rng^L.vt copia multa, id eft,, qucmadinodum afflueniia^ S^iiyeipHf KA- ^{vi^ovTdL^.quafi uirga Mercurij moues^at' que dormientes expergefacis . Idem poft : 'TT^iTTH cT' ipux KoyU fy.et^imtv> fi Kiviiv SnyH- fHV y.ciAKov i9iKeiv fj.tfJLHirSou.Mquum eSi te,fiquis Mercurij eloquenttA prdfidis difci pulus.aut ft mauts alumnus , virgam non fomniprouocandi gratia traciare,fed illum imitari ad mouendum ^ excitandum . Et quia virgainccr duos fcrpcntcs uiiericatmm . tcrptctamur » qiis viru.rcm & libcralem omncm eruditioncrB coiircqiiiiuredcbcat. Qj_iocl fignfficat huius Embicnharis infcri- ptio. Apud ^tobarunj H ippodamus Thu- ruisciuicatem bonis lcgibus couftitutam , coriiu Amalthea? appellat:quaudoqCiiclcm bona ingcnia eius bcncficio profedlum ca- pianr,tum morcs.ftudiajcgcsqj Haiit opti- macitem rariones rc^fia^ & a»qu?,pietas,fan 6limonia;reucrenfia.£nimucio (S^isquis i^alladias totis ^nquatribus artes Emit,i^ Aonij poculafacra iugi t Huic nil deejfe poteflyhuc pleno copia cotnu Imperat Attalica conditione frui . Ab hac fcjitcutia non multn ablcc/Iit Socra tcs.qui HcTo yip A' [jLetK^Hcts Kipetf 6 J»;- y^uBVJf tsTe&f.j^vcu yctp K}j-,hoc ert, non diffolutiy poiiijper coruu vero bouis , &c-In CoIIe(ftancis ex Philemouc dc pccii nia idcm mtclligitur T(j TVls A ' (J.eLK^HetS S^okh^ hvcu Kipets, oJov ypetiJtv 01 ypet^HV Kipeti (^ooi i dpyvptov i^t t»t', ietv ty^s , Kiyt TTpo: T^S*Ji ^isKHt 'TetvTet crot yev»rs7ou • ^iKotyBoV^.oi y fjLetpTvpes, ffVVotKieu. Futasne AmaltheA cornu huiufrnodi efje , G^ualepiciores cornu bouinum d^pingunt > Argentum efliquod fi fjabueris, petas Ab ipfo quicquid volesyomnia ttbt adden* tur , Amici,auxiliatores * teftes» domuum mul" titudo . Amalthcas iftud cornu,pra!ter cxtcros, ad fclicitatcm & fortunac bona rctulit Dio C h r y foftom . O ra r . i . Dc fortu na . H u iu s prartereacpigraphcmcrainit Ciccto in Ca- toncMaiorc his vcrbis : Tc, Cyrc,beatum. ferunt, quoniam virtuti tua: fortunacon- iunda eft:qux petita vidcntur cx Occono mico Xcnophontis.Qu^o ctiam rcferri po- tcft adagium cx Cicctouis cpiftolis familia ribus: Vf rmtc dacc,con4itc fortuua . Vno verbo,vitiscIoqucntibus,Iitteris& ingcnio VirtuteJ poIlcntibus,praEcipuc autera virtiitem am (^f^ce , co^ pkxantibus,copi? cornu,idcft,ielix & pro n^ite for- fpcrafortuna, & retum abun^aiitia facile tuna^^ adiungitur : Plautus in Amphitr. Virtus , inaudiamus. toxnim f i z Andreae Alciati Fortunavirtutcm fuperans - EMBLEMA CXX. Y^JE S AREO foliquam fuperatu^ milite , vidit Ciuili njndantem fanguine Pharfaltam\ Jam iam HrtUurm moribunda in pe&ora ferrum > Audaci hos Brutus frotulit ore fonosi Infeltx virtfis , ^ folls prouida verhis , Eortunam in rehus eur fequeris dominam ? C O M M E N T A R I I. VXr. ftrciuius & militatis fibi ipfi gla bcllo ciuili,ciim Brutus vidi/Ictfcfupera- diopcdus trauruerbcrar, vnde pro- tum iri> quibufdam dcfugafuadcntibus : nus iu cafum apparec. Non cettc pcdibus,inquit,cft fugicndum, iNTERrECTo luIioC^farca Bru- fed manibus : tandcmqnc arrcpto gladio to & Cailio, vt libertaicm ciuibnscrc- prorfus dcfpcrans fc ipfum confodit , iu- Mots pcam refliruercnt , restamennoncefllt vt uantc Stratone Rhctore.Dicn in Augufto Mnrci ipcrabant. Siqttidcjj^ cxtinfto Caflio in rcfcrt tum vcrfus hos pronunciaiTc^ui in Jr«// , cragoedia .ffag^dl.aHcrculi ^ribiuuKLir: a 7\riy.ov ai ipyov ii^Kovv, au S"' ^lpctiS^^iKiuis T\f- ;)jM.hQeeft: O mtfem virtus , qHam^tu res _eras nugatoria'.equiiiem ferio in te extrce- hariat tu fortunAitiferHiebas . Vcl ftc: 0 . miferct virtusyergo nomen inane eras j ego vero te vt rem folidam exercui , quamuis interimfortunA feruires . Sigiiiffcabat tunc qiiidem tcmporis phismomcti Sc viriiim fortiuia: quam virtiuifiiiflc , virosqi bo- iios improbornm machiois frados & cx- tindlos.Alciatus Parcigdyn libroi. cap. 7» retulichaiic Brutircntcnriam, yfurpauit- qucin Epicaphio a rcconfcripro de Pyrrhi >^nglcberma?i Aurclianenfis Academise lu rcconfuiti (Sandius Senatotem Mediola- uenfcm hunc Pyrrhum dicitj mortc, his omnino verbis : ^luisnon malignas mortis accufat vices , Virtute claros quA viros prAceps rapit > Viuaciores improbos coruis finens? £n Pyrrhus ille, tot animi illustris bonis , Lfitoq; clauo ,eff ante prAreptus diem : Frufira putauit effe te virtus De^m , fortuitis feruiehas cafibus , Lpnga effet hifl:oria,longa^ ambages, om iiia,qu2ead Brutum pcrtinent,huc refcren da cncnt. Bellumenim Bruti& Ga(fii cfi Csfare fcripferunt T. Linius, Piutarchus in vita M. Antonii, & M. Bruti,cu-ca finc, & in vitaC.Cxfaris.etiam ad finem,Anto. nius Sabellicus in ferxum^turba\molefia, nega , Simileamoiis coniugaiisexemplum extac apud Plin.Secui>d.um 3..epift.i6. de Arria Pa'ti Thrafea; vxore. De hac idem Martia lis eod.lib.Epigr. 14. Qafia fuo gladiu cum trader.et.Arria PAto, ^^em de vifceribus traxerat ipfa fuis : Si quafides, vulnus^ quodfeci,non dolet , inquit ^ Scd quod tufaciesyhoc mihi,Tue^ dolct * At vereor, cequis nos hic putet nimis di- ligentes,quareadalia properandum. FORTVNA VIRTVTEM SVPERANS] Mirnm quantum pagani veteres fortunac» tanquam numuii ttibuerinc.Ex n.uiltis nos paucula.Ouidius fic Trift.y. Eleg. 1 5. Rara quidem efi virtus ,quam non fortuna gubernet , maneat fiahiliycum fugit iUa,pedc, & Horatius : TortunafAuo Uta negotio Ludum infolentem ludere pcrtinax , Tranfmutat incertcs honores , Nunc mihi,nunc ^lijs be?iigna . Kx 2 PlautAis TovtiA V- xoris B li ti mo.i . Ar:U 7 , fi mo. s TtT. Tortun/i pct??:tia . AndteJE Alciati Ptautus prcU(!oI«5 prnfpEfh hoeee erit • CeKtum do^um hominum eofiHit fila hde deutneit dex lcortH7ifi»ntc^-^ hoe verum eji^perinde vt (lua que fortun^ vtitur , Ita prAcellity a,tq\ fcipere eU omnes diBitat: Bene vbi quid confdium dicimus accidif' feyhomir/em catum £um ejfe decleirAmiiiMultum autem illu» cui vertitmcile. Sed & Sallult iii Cati!ina:Fortuna inom- ni iedominaciir;ait. Fortuii^ deiiiq; do- miiiafn enfe reium, dicic Ciccro lib. f .Tu- fcul. quasft. & in Orac. pro M.Marcello. Deforrunaelegancer Plinius lib.z.c 7 ncc inin.is vcnurte Virgilius in epigram. De Forcuna . CAfireo milite] Csfaris Oiflauij & M. Anconij copi js . Ciuili vndnntem fanguine Pharfalia] cruoie ciuium redundantem Pharfaliam . Minos vf"rficulum hunc Jeuialiqua muta- tione corrigic : Ciuili vndantem fanguine fra^U4 humit \. in'j quis ira malic : Ciuilti plenam fanguinti JEmathiam * Kam soxyfharfaltam , non benequadrat ad hunc numcrum,vt cuius antepenulci- ma.n le-nper produvftam reperias , apud Lucanum maxime. Sic cnim illelib. i. de bcllo ciuili : T Hac mercede tuos Fharfalia campot Xmpleat » & Ijbro 6. tiga deuexHt Tharfalia forrigit^ mus ^ Irem i>i Specfari e toto potuit Vharfalia mundo . & pa/Tim in (equeniibus . Catullus tamei* ineodern vcrfu variauic : iharfdliam coeuntt Pharfalia teBa fre^ quentant . Eftautem Pbarfalia campus Thcfl[a]ia:,rin ?hayfif' quobellorumciuiluim procellse detonuc- ^ci^. ruiit. Lucanu^ Phjr(aliiin,Thc(raIiam,A»« mathian>,AEmoniamj Maccdoniam* Phi- lippos,pro codem numcrat ► lamiam JfriBurus] morff proximus,(i- bi violentas manus proxim^ allaturus . Audtclore] voce hominis dcfpcrantis ► ^rrem non quod exf^e^et bonum fed ciuodfugiat ma- lum. D. Augullinus quoqi Catonis failu tribuic potius igiuuia:, quam fortitudini . Et Chryfoftomus defperacionis radiccm, ignauiam dicit. Infelix virtus. ^c.] a Thn[x bioaduerfns Valentinianos , defalttix vir- r^^ifyi tus5 id eft, inftabilis & motoria: Tantum quod defultricem & defeflricem illam vir tucem nou vult.lta Seneca Hercule Oeteo: Sine hosie vincorjquodq-^ me torquet mants (O mifera virtus) fummus Alcidddies„ Soluprouidaverbis.] In hoc fequebatur yi^ftiv quorundam dogma,qui aflercbanr.Virtu- ^^,^ tem nihilaliud cHe quam verba Sc voces . cuiusmeminitctiam Plutarchus Commc. -^^ De nipcrftitione,vbi hoc,quod ante affcri- L^^^f. pfi fer&,citatex Poera quopiamtJ tAiV-^I' ApiTii, hoyofApA i}(T^A , syuJ^' tpyov (Tt iia-KovVy eup^s tz/V 'TrKaTOTroiGV etS^tKi a9 T»;V yovifAov A^zffda-Hf iiS^ovyis akoKA- cr/ifcf.Idem fcriptum rcpcritur (curenim iiou reperatur, quod fefc vlcro of?crt?J in Epirorae hiftoria^ Roman^e quar L. F/ori nomine circumfertur.'Quantocft,inquic , cfficacior fortunaquam virtus?quam vc« rum clhquod moricns cfffauit,Non in rc. fed in vcrbo tantiim cde virrutem ? Haec lib.4.Ca:ccriim ad corum opinionem ,qtti putarunt virtutcm nihil aluid efle quam ■vcrba, Horatius vidcrur aUufiftc inepifto- lis, ciim ait r Virtufemverba putof, vt: Lucuml-ign^uj. M I K A eft fortun?- vis &potcntia,qa5 vel ipfam virtutem vincit& piofternitfa:- , pius,.quodSenccahis vcrbis odendit ; Ini- ^^.^^^ qua raromaximis virtutibusfortuna par- cit.Idem fentit QXurtius lib.S.cum aic r C^is uegc; cximiam quoqucgloriam fjc- £iui . Emblemata ' fm fortiin? quam virtutiscirebcncficiu ? Fortuna rcbusfamam prctiumc|; confti- tuic,5c militiajprobram plcrunqj venitin gloriam. Cumqj cain omnibus rebus, tu vcro maxime in rcmilitari plurimum po tcft. Dcfortunarfxuitia, pcrfidia&incon- ftantia pulchre Virgilius in cpigrammatc De Fortuna. Vaga, {aic Plinius) incoftans, inccrta,varia,indignorumqj fautrixrHuic Gmniaexpcnfajhuic omiiiaferuncur acce- pta,& in cota rationc mortalium fola vtra quc paginam facic . Huc non male qua- dranc Menandri fenarij : wetyyctsr^B vovv iyovTZi' ouJ^ivyAp tA.sok dvSpeoTTivofyov^f gV/V,ceAA' o tw? Tu^yjf-Scc* W TTpOVOlCt S'' ii ^VilTtJ , KCtTTVCf . Xffji ^KilVctpof . '7rei(l^i]7i , K dv ^g/^^S* ff9i fAi . ATTctv^' oa-A vobixiv , \iyoy.iV ,« T/sfitr- Toy.iv , rC^ii i?iv » JF/xft/ cT' feV//eV iTriyiypAiJ.' fjiivoi . Vefintte metem hahere: nam nil amplius Htirmanftmens efi.tota fortnnA manet . Mortdlis autem fumusefi prudentia NugAq; non-vos poenitebtty credit^t ^^Acunq; fentimus ^agimus y veldicimuSy 'Eortuna cU det-,nos qutde infcripti fumus . ^-^^ Hiiic perfuafum veteribus paganis fuic , virrucem cngi feruireforcuniE) quomcro delirioplures Roaiani,ijq; viri graues la- borarunt,ac ne id contii)geret,fibi ipfis po- t us violencasactulerunt manus.vcex Sene ca,PIinio Secundo,PIucarcho,& ali js vide- leeft. Acfuichaec Bruti , ideft , hominis pagani,nec vere PhiIofophi,imo vero de- (peranris , & prifcoriim cenebrionum opi- nio,qui quancum in coerrarint , colligerc eft facillinuini exfcripris Platonicorum & aliorum,quorum fuic iudicium acrius, & auc^oricas maior.Cerce non multum ei po reftobe^Te fortuna,qui fibifirmius invir- rucequamin fortuna pra^fidiun» colloca- '4tis uic Viftus enim omnia,quai inhominem r caderc pOi]anc,fubcus fc habcc,eaq; defpi- ciens cafuscoiitemnithumauos, culpaquc omni carens,pr2ter feipfam nihil cenfec ad fe pcrtinetcjvc redc docec Cicero Tufcul. ^ T'& La>flanc.]ib. j.De falfa fapientia, cap. ■ ii fe ^^•^^'1' ^^fo cenfendus eft fortis, & ma* ^ gno praedicus amiTjOjC^ii vcaliquod dam- iium, aut alioqui afperam vicaecalamicacc cftiigiacvitac fibi vfuram adimic : quodiu Ckomcnc Plutarchusexaggerac. Cum c- nim poft mircram acccptam cladcm in bcl loconcra Ancigonum , Clcomcncs rebus CUome^ omnibus defpcratis admoncrctur a Thery nerhx clonc, vt fc interficcrct; Gcncrofum vcro g^^'^^' putascnrc,inquit, magniqi animi facinus, ^»^» fibi ritam adimcrc; quo vno nihil facilius autpromptam magiscffe potcft ? Id vero ignauihominis & inconful ti maximum ar gumcntum eft. Quis cnim cum,qui fimi- lcquidpiam in fe Lcccperic , nona fua ip- fius ignauiavidum cfieconficebitur ? Mio nime eft opp;ccnda mors,vthoneftasadio ncs decrcdemus.imo diiigeiicer prouidcn dum, vt ipfa mors in fe generofi quidpiam & honefti habcat:quia cum probro non mi inmo coniun>5luai fit,aut viuere aut mori fuicaufla velle. Quod fi aliquando cogi- tandumelfe videatur (quod nunquam ta- men pcrmifTum fuit iultituto Chnfliano) idforcallc permiccicur, cum nulla fpcs fu- perfic aniplius defc^ndendx pacrix. Red^ ille quidcm,fed veiius Poeta : Kehus inince) tufacile efi cohtenere vitai Fortius iUefacit,qui mtfer effe potelf . Huc Martialis in primo ad Dccianum quendam ; Nolo virum facili redimit qui fanguint famam : Hunc volojaudari quifine morte potefi, Idem fic lepide perftTinxic Fannium : Hofies cum fugeretife Vanniu^ ipfc peremit'^ Dtc mihi,non furor efi,ne moriare,mori? Locus apud Gratianum cft eiegans x;. q. j.ex fcripris Auguftini in Ionam;Noii cft ^emint roftrum,ait,mottem arripcrcfed illam ab alijs libentcraccipcrcj vndcin perfccutio- '^i^(^^ nibus mihi non licct propria perirc manu, ^i^^^^ • abfqjeo vbi caftitas percellatur,(ed percu tienti colla fubmittere. Idem Auguftinus contra Petilianum:Non veneramur nomi- ne Martyrum eos,qui collum liga.ucrunt. Huc videntur .-^ttinere hi miroi veteres: Heu,quam efl timendus , qui mori tutum putat . Crime-fi relinquit viu^ qui morte appetit, Moriefinecef[e,fed non quoties volueris . Alcerum laidcre ius proiiibcc, fic ncqj fc- ipfum penriitntur.Ita D- Auguftin./nno- cencia veraeftjquas nec fibi, nec alteri no- cecquoniam quidiligic iiiiqiurarem ,odic animam fuam : & nemo non prius in fc , quam inalcerum peccac. Benc Ij- Paulus ad Ephef. 6. Carnem fuam nemo vnquam odio h^buit,K^£^tK pofijs huc quod Senc- K K 1 ca Andre^ Alcilti ca confolatione ad Polybiiim ,cap. 3. Et quainuis video morcis fponranearconfiliu probariapud Plinium 5ecundum lib. i. epift.i. tamcn ab eo viri fapientes fempcr abhorruei-unt,adeoq3 Roinani iurisau(fto- l:iriscon' res.Scilicetalterinon parcerec,qui (ibi ip- f.:Ui mor "Oii pepercit.I.3 §.{ic autcm,in (in.fF.de tem Ipou bon. cor. qui anre fentenc Siccnim Mar- raneapro cian.Qui libi iion pepercir,mul to minns hibenf * ^^^i P^rceret.I.omne (Je.i^lum, §.qui vul- ncrauitjfF.de re miiic.l cum aurem ,§. cu cxcipitur, tF.de .-Ediiic.ediift- Malus feruus. credicus efljqui aliquid faciacquo magis fe rebus humanis extrahac.puta fi laqueii torficfi pro medicamento venenum bibir, prascipiteve feex ahomific, aliud vc quid fecit , quo faifto fp::Taric mortem prxuen- turum, ranqua;Ti nihil noiiin alium aufu- rus qui kasc aduerfus feaufus effec Quin- imo apud Athenienles morisfuit, fi quis morcem fibi admoui(Fec, manum , qua» hocperegifFec , abfcindere, ac feiund-im a corporc humo concegere. Vcfania vecusde feipfiscam praue ac nequicer iudicacium nufquam plus haberedebuic,quam fapien tum iudicium . £x mal cis profero vnum Solonisfd inculpacum . Solon cum Achenas Pififtra- piens fii* tus occupa(Fec, vidececque conacum fuum ilHm , omnem fruftra e:Te pro libercace, arma & fcutum ante forescuria; ponens:o pacria, inquit, tibi & diftis & fadlis opitulatus fum,atqueita domum abijt, in pofterum quieturus. Mihi meriro videtur graue il- lud Velleij Paterculi lib. i . vbi de Cxfare ; Inelu(5labi!is foctu.ia; vis, cuius fbrtunara mutare conftituic, confilia corrumpiclte qucrQinppe ita res habec , vc plerumque quiforcunam muracurus ell: Deus, confi- lia corrumpacefficiacq ; quodeft miferri- mum,vt quod accidic, eciammerico acci- difFs videacur. Ka;c Pacerculus.ldem iudi ciumM.TulIij in Ligariana defenfione: Mihiq'.iidern,aic,fi proprium verum no men noiirinuli quxricar,faca!is quedam calami^a!) incidille videcur,& improuidas hominum mentes occupa(Fe,vc ncmo mira ri debeat huniana confilia diuina necedi- tate efFe fuperata. Loquitur de victis Pom peianis,vi6lore Caifare.Ca^rar in y.dchcllo Gallico.-Animiefl iftamollities, inquic,no vircus, inopiam paulifpcrferrenon pofFe; quife morti vlcro ofjerant, facilius repe- riiintur, quam quidolorem patiencerfe- fanrjdcm pene Curciiislib.j. dc Akxaii- drige(\is:Foriium virorum raagiscft mor, tcm cOi)cemnere,quam odifFe vitam;fa!pc t^edio laboris ad vifitarem fui compelKin- tur ignaiii. Acin primis audicda Vox Hero dia!)i 6 ypiiS"' div tur. Emblemata_j 5-17 He ph no s ad- tatio s , ne ipfis nus m lapfus €ft ca> quam in M. Aiitoniiim infti- tuic (nifcraconcencione. Nam quamquam non imiitus facear,illius caufse , qiiam pro libetuce fufcipiebat . optimam condicio- nem fuiflc,non pofrum tamcn qum vna cii Poeta dicam ; Heu nihd inmtis fas quemtiu^im credere Diuis f Putabac enira fe Antonium tam facile , & co iure^pofTe de m^dio tollcre.auc certe in ordinem cogere > vcquondam Catilinam , Verrcm,& alios facinorofos.Non vidcbac, inquam,fe verfari in Romulidum fa^ce, & ciim aiia vrbs e/Tec, ajiam efle vicam debe- re, vc noii mirum videri debeac , Ci ei faco iniquiflimo pcreundum fueric Sed iam fa- £is:ad alia nobis properadum.In eam Bru- ti morteni fponcaneam difputac Seneca Debeneffcijs z.c.xo- & vndecimo Epifto- larum ad Lucilium,83.ep4rt.Porr6 in eos, quifibi ipfis violencas manns afFerunc,Ion ge plura peci pofTunc ex refsrciifimo cum fapientum, cum Hiftorias fcripcorum pe- lui . Sed prserermiflis alijs fere ommbus fuccurric nobilis apud Hegcfippum difpu tacio,quo loco hidxi obfidione prelli a Ti to Vefpafiano,excra omnem fpem coniedi mucronesiamiam in fe paranc , aliosq; ad limile adhorcancur fa.inus. A qua fencen- ria eos conarur reuocare lofephus, mulcis ijfq; validis rationibus. Quis enim,aic,ani mam fuam.nohcexip o morcis corporejfi liceac,exfolui ? Ac loiuere non licec , nili ci,qui iigaueric . lunda eft anima corpoii, -nacuras quodam quafi vuicuio. Qu^is nacu r2Eaud:or,nifi pr^epotes Deus? Ecquis hoc anim2:& corporis concubernifi a Deo in- for m a t u. i Q ce r c id e r e a u c d i ffo c i a "e a u d ea c ? Si quis feruus manibus fuisimpolita vincu j3,uavoIente & iubente dommo , non ex- fpectatoeuis arbicrio detraxerit,is damna- bitur,vc qui dominum miuria certe graui arfeceric . Nos vero Dei polTedio fumus, jpfiq^, feiuicium debemus.-icaqj: vt ferui,ex fpedemus imperia:vt vin(5li,uos in vmcu- lis conrineamus: vt Hdeles, dQporitumfide omni & religione alleiuemus. Non eft re- cufandum vnx iftius rriunus,quod a Deo nobis eft permilTum ac conceniim,nec re- fagiendum iftud profeclo coeleftcac diui- num nacuros donum. Spccies eft contumc- liacfi quis afpernetui: ac rei jcia;r, quod ab homitie vel o(F^rtur,veI dono datur:quau- tacura feruare debemus,quod a Dcogra- tis accipimus? Eius enimmunereac dono: viu:mus & fpiramus:i^ fiusergodcbcc dlb vt fimus,quamdiu volet.- fiqmdem vtuini quc ad mgratum hominem pcrtinec, & ci- tius vitacederequam voIet,& diutius vcl- lcvitam producere,quam volet,qui vitas au quse nacuia vetuic Emblemata_>: transfern & mutarc locumjfl apprelieiicic re volumus^admoueamur eft DeccnTe, tra- ■ ietfto fpacio quod difiungit.-fjJe fola non ar ripimusautiatftu voti, flertejite corporc. Ncc conatu duntaxatopUs.red impetu.qui ex ardore glifcat , & conantem velut pro- peliatjue fubrepat tjcdium. Nonmetienda funt curiods oculis , qua; a tergo reli(fla , aut obie^la adhuc a fronte interualla , nec anxic fuppuu>idHm,quid reftet laboris & quantum exhauftum . Angufti pedloriscft Sc cffceminati ruminare toties moleftias il femel deuoratas , & regredi in memoriam corum cum morfu doloris, qua» iam con- coda penc . Cc^itcmusin ipfa crepidinc montis iam ftarc nos , & affultu occuparc poftecaput facri huius &augufti iugi, vbi Virtuti fua regia & chronus • Quis igitur mihihic pertinaci clamorc obtrudat,de la» boriofa nefcio qua percgrinatione ac diffi- cili? de Fortunas viribus & rora ? Sapiens certe non lenteaccingit fe & euadit, labo- lis toIerans,im6 ne feiitiens quidem,quem conftantia: arma contra Fortuna: tela mu- niunt. Stnltorum querel^e audiHntu rpaf- fim, quibus mcntis errore iudicium omnc deprauatum;addit vuJgus fuum calculu , nonminus indifcretus cenfor,nec magis perfpicax; vtrinqucin fpeciem ^eftimario, negleda rci verirare, quam non pcnctrant ingenij hebetudi4ic & caligaittc intellcdu. . Rationem hic fequamur oportec , aurca prascepta didantemrNec arduum,nccafpe xum.iftquitjcft ad virtutem itcr,planoadi fffH tur,ipfaq; natura nos in reftum genicosjfi accederc volumus, iuuatrappetitum cnim j ^ impreflit illius ambiend^,& commotiun- (f.^ culasad amplexandum,etiam in barbaraac fA-j . filucftri mortalium ftirpe; ab hac eft con- fpirario & copulaanimorum inter bonos , amoris enim conciliatrix eft,& conglutinat foedera gentium & focictates. Cur igitur inauijs,tanquam Phccnrcem aliqiicm foli- tarium aut pelicat|um, illam qOazramus l Non'hal>itatquidem' inluifliili nympha hascfcimus ,necfordido aut defpe,non corpori,cui nunquam de fuit Aduocatus, qui impotencia? nrxtextu dcfendercr. Lahi ^incHnt Kk 4 Paupct- yao Andreas Alciati ^^MP?^ t Wm fum mis ingeni js pbeffe, ne prouehantur. E M B L E M A C XXI.: T\ EXT R A tenei lapidem , mantis altera fuHinet alas: ^ Vt rne fluma leuat , fic graue mergit ontis . Ingento poteram faper/u volitare per arces , Me nifi paupertM inuida defrimeret . COMMENTARII. 1» A D o L 1 s c 1 N T ,t L V s pfopoin- 'qiia vrgente neqiiic proneW, I icct ingeuij JlV tnrfli er hic baibatnliini exprene- bonitasomnia famma fibi poliiceatiir. La- lit pidorjcui manii dex^ja ponrlerofiu.de pis paiipertatiseft fymbolnm, proptergra pendetlapisj finirtras v^6 eiiis ala2 aiEx^e iiitatem,&: d^lficulcatem ponderis.Citatur funt Ieuilfin)SE vtqj has alreiam corp(3!i?*"a mulfrs hic fenarius : partera eleuant.fic onusalrera depri.niit . ^S^iv 'Tsriytet^ /3a,puTepoi' i^i ipoprlov , AdoleScentis ingcniofi efi pro NuUum pauperie moleflim efl omi^ . ^opopai3,qui de paupertate conquetuur, Conf]ueritur,in(]uamjdextra regeftarelt* pidepi Bmbkmata . 52,1 XII. ' jidcm,qiTaet©tius corporishabec tcgimc; nam hoc in finiftra aliquo padocfTct fcteii dum. Huic noti/rimum illud luuenalis Sa tyr. 3. Uaud f^ale emergunf, quorum virtuttbtu . obfiat Jies dngufta domi . Idetnque: \,.^Cmta>re fub eintYo Pierio,thyrfumve potefi centingereJanA 2*aupert(tf,atqi Arts inops,quo noSie dieq; Corpm egef.fatur eFl cu dicit Horatim ohe . Wa quid Pcr ala5 (iue pcnnas.vigorcro iugeni j & acii f»c loco» mca ihtellige. Et ha:c querela multis alijs €ftcommunis,quibus fiquidluppcteretad ftudiorum progrefliim , non fane ita ha:- rcrcnc in pulucrcfed ad fummos dodrin? griaduscueherentur . DEXTBA tenet lapidem] manus dcxtra duro faxo rctihetur & depriraitur,pauper tatc fciliccr»qua nihil grauius . Manu6 aitera] la:ua alata eft : ingenij ^exteritas me fubuehit. Pluma leuat] leuem facic agileraq; >i- gor ingei]i j mcfacit promptum ad erudi- tionisculcum ptrcipicndum . Ingenio poteram o^c.] fummumhono- icm cx do^twx frudu confcqui . Paupertas ] Hoc verbo puco intelligi cgeftatcm duris in rcbus vrgenrem.vt Poe ta loquitur. Pauper enim di*5lus eft a par- uo vcl pauco aerc:at egens,cuinullagens , velqni nuUiusfamiliaejquafi cxgens,vi eft apud Graroraaticos vetercs : nam,vteft in proucrbio , pauperi ne parentes quidem a. mici -i Scncca ait epift. 17. Noneftquod paupertas nos a Philofophia leuocct , fed ne cgeftas quidem.Idem cpift.f^.Quanta nobis vcrborum paupertas,im6 cgeftas fic, nunquam magis , quam hodic intcUexi . Plinius Sccundus lib-^.cpift. i S.Exprime ic tcntaui Latine cpigrammaca cua, in de- tcriuscamenaccidic hoc,primum imbecil- lirace ingenij mei,deinde inopia,ac potius, "Vt Lucretius aic,hac egeftate pacri j fermo nis. M.Tuilius 1. in Antonium: Modoe- gcns,repentediues. Sedde verborum diffe lentia fatis . Inuida] noxia . E s T haec ( vc diximusj iuuenis inge- ntofiprofopopQeia , quaoftcndicur pluii- roosob ingeiiij felicicatem celebres & cla- ros futuros, nifiinuida paupcrtas depref- tM onus fos rctardatet.cfteuim illamoleftum pon ^raue . Pauperh egen tis dtfe- IV, THUfer- .dus,vr pletiq^iio/Te nolIent,pIurium nam quc iftequotidianuscibuseft.Qiii fumma laboranc inopia.non poflunc prouehi,neq; cnim parentes habenc auc cognatos, aut a- lios etiam bencficos ftudiorum liberalium nutritios , qui fumptus necefiarios fugge- ranc. Hinc benc dixit Architas Philofo- phus,fapientem vnicum habereincommo- dum,pauperratem.Exclamat etiam Comi cus in Adelphjs paupertatem efie onus mi ferum,& valde grauc , vfqi adeo vt etiam nobilem ignobilcm faciat . Sed ne tranfi- liam tam Gfcitanter eam vulgatam &' fo- ^ lemnem ftudioforum pene iniiumerabiliu quere!am,qrii miferam fuam fortunam vi txq; gcnusincufant.-quot quasfoia olim , & hoc noftto tempore adoJefccntum my- liades effc conftat , in quibus ea fit ingeni j dexteritas.vtad Jiberalem omnem difcipli- nam non imbuti, fed fidi a naturaelfe yi- dcanturJAt in puJuere coenoq; miferoh? rcrc coguntur,& cum meliores frugesno poftintjfiliquas afiedaturjimo vcro cum grauibus & moJeftis admodum colluclan'« tur difficultatibus: quia quamquam inge- nij mentisqj pcne diuina: pennas expeditas & alacrcs habeant,nullum tainenautami- cum,aut locupletem hominem, vcl certe M^ecenatcm bencficum nancifci pofiunt, qui nodum,qui faxum illud egeftatisadeo vrgentis,qui validum fortunse impedirnen tum roljat. Quis laborio'uro & induftriu CleaHfnem in hiftorijs Jaude dignum non ccufeat , qui nodibus aduerfns paupcrta- tem , diebusaduerfus ignorantiam depu- gnabai?nam inopia cogente,no(51:is magna partem in aqua haurienda impendebar, quo fibi vi(ftiim compararec, interdiu ve- ro Chryfippidod:rina2 opcram darec . Ea demum,qua2 a pra:cepcore nicnte concepe rac.boum ofiibus & teftis fidiJibus peifcri berefolebac,CLim pecuniaad emendam pa pyrum non fuppecerec. Nam i.e longius abeam, nuUus noftrum eft, cui compertii non fir,vbiu!S geniium permultosefle Ou- dio additftos adoJefcenres , qui inciedibili amore fiagrent eas capefleiidi artes , qui- bus humanitas & erudi:io com pa racu r . Qui tamenardiorcnimisq; violenta pau pertatis remora fic interdum piohibecur, vr ciim ijs facultarihus omi ino care-mr, quas ad hoc iter conficiendum neceflaria; funt,ad arres quafdam fordidas .tanquam in piftrinum,fortunaj,vt ica dicam.tyran- Uide Txcurfu^ in mifera adolefcen tum feli^ cijfmi in gentj con» ditione . Cleathts indu" ftria . Andreae Alciati fni/eri. Jdulu in mia fcho U. nids compclliintur: vel ti qiiid fpci reli- qiiuni fic,non tamen pofTuntemergercnifi dciiorent infinitas iu ftudio perfcquendo moleftias.Nam aut pardagogis onera fufti iient (qua conditionejl cum alijs confera- tur , nullaalia niiferiorj aut deterius ali- quod fubire nuinus , & viliores quafdam partes, imo vero labores indignos liieratis nominibus peiferre ac paticoguntur-Q^i? ingepia cerie acuta per fe & viuida , fed inopia; tamen nimijs moleftijs fopita ni- miumaclanguidafi quisliberalianimo ia- cenriaexcitaret, nondubiumeft quin lon- ge plures habcremusin rebus Theologicis cxcrcitatoSjgraucs profedo & eruditos lu ris vtriufq; confultos, fidos & perfpicaces Mcdicos, Dodlores longe plures in omni literarumgenerejMatheraaticos.Phyficos, Logicos,Oratores,Poetas, Grammaiicos , ad Reipub.nonminimum &ornametum, & adiamentum.Quod cum ita queror ne fcio (aitMinos^ profedo, an dicereaufim qux mihi nunc in mentcm veniuntrnempe huic inopix diligenter, magnaq; liberali- tate fuific iam olim occurfum a noftris maioribus, fapientibus ccrteac pijshomi- nibus,qui tot fcholas hac in noftra Parificfi Academia ('vtde cseteris taceamj a funda- mentisexcitarunt, legibus & inftiiutis in- fbrmarunt.rediiibusetiam ac ccnfibus an- nuis locupletarunt.-quas opes rebus primii ijs,qujead Religionem pertincnt,& paupe ribusaiendis.ijsq; quibus nimis cfl!et arda fupdlex,afiignari voluerunt. Qnaspiacer te & Chriftianis hominibus digna benefi- ccntia.inftitutioq; libcralis, mirumquam hodicimmutata fit.Huncenim adolefcen- tum ftudioforum & paupcrum cenfum nc fcio qui fcholarcha: malis artibus intcrdu occupantrex quo fit.vt qua: iufte conferri debebant in vfus pubIicos,mifere ab ijfde & iniquc rapiantur .•neciam inopes ij ad- mittantur , quos folos participesefi[e par crat hniusmunificcntias, fcd ignaui quida vcnttes impune fan£tcs illoS rcdltus 5ep; 'Trivlet. 7tiv (roptctV thAyi . Qjiid multis Laudat pauperta- tem Seneca fplendide & magnifice,ipfe M men in fumma rerum affluentia diucs:qui- busnon rcfignauit , nifi ciim niortrproxi- museofibi nomineinuideri fenfiffet . Nec enim abiecit,vt qui fado naufragio ad pal lium fefe contuIerunt.Cxterum dextra: la pisadhcerens referri non incommodc po- teftad impcdimentiim fcribendi.Nam pr? inopia nihil eloqui poteft, vel fcriptisman- dareadolefcensifortuna" bonis oipnino de- ftitutus.Et certe talis futurus crat Virgi- lius,ta]isq5 Horatius,mfi liberalitatcm M€ casnatis fuiffcnt cxperci.Sed niiqc OccafiOi ne elabatur,apprchendenda . Prie$p ribu4 i pendia fignetU lapts in dextrsu quid» Jn Oc- Emblemata-); fz^ In Occafionem . E M B L E M A C X X I I- AIAACriSTlKnS» T r S 1 ? P 1 hoc oftis eBi Sicyon cui pdtria . Tu quu ? Cun^a dortians capti temforis articulti^ . €ur Jfinnis Ifas ? Vfque rotor . Talaria flantts Cur retines ? ?apm me leuis aura rapit. 2n dextra eB tenuis^ dicy vnde nouacula ? AcHtum Omni acie hoc fignum me magis efe docet • Cur in fronte coma ? Occurrens vtprendar.At hemtu% Dicycur pars caka eli poHerior capitis ? Ne femel jtlipedem Ji quis permittat ahire^ , Ne pofsim apprenfo poHmodv crine capi. Tali opifex nos arte tui caujfa edidtt , hof^es : Y omnes moneam^ pergtila aperta tenet. 5*24 Andrcae Alciati ^ C O M M E N T-A R I I. I. L o B o iiififtit mulieris ftatua, fere V_X nuda, pcdibus alatis , frontecapillis longilliniis Iuxuriante,parce pofticacaluaj jnanugerens acutifTimam nouaculam j & talem LyfippuseffinxicOccafioncm : II. Id fumptum ex Gra^coPofidippiEpi- grammate,quod fic habecur 4.1ib. Antho- jog rir. Kcttpov . Toyislm- r^-^ rTro^iv o TrAttnif; 7iKvmtoi • ovvoua hlematis. J^y] rh ; TiVre ^^'eV eiKpA /^i^nKAry (Ih jpo^dica^ T/ TAp^^S /^c/os*. ^eipi cTg cTgJ/TgpM T/ (pipHi^vpov j dvS^pet coi AKiJLni mdi^i] f o^vTipos TiKiBa • >; cTg ^3//); ,^T/ KcLT O-^tV ; UTTAVTtATAVTt Vi] J^/fit T i^OTTthv 'TTpOf ri (f^AKAKpA "TTthH ; TOV yAp ATTA^ WTHVol^i TTApA^pi^AVTci «T/^ ed-' ty.eipcov S^pA^^Tcu i^ovrr^zv . TO/OJ' 0 Tt-^^t^^^S fJLS «T/g "TAc^fel^ iiYtKiV vy.ic ' |e7j'g, K^i gV fpoBupoti 9tiice MtictiCii- hiiiy . ' ' '^' : - Multi hoc epigrafnnia Latino carmine ^o- narunt,fuo quiscjj modo.Saudius vc intel ligi duntaxat Gr^cum pbffir^fere verbum verbo, & verfiim verfui vc refoondeac cu- . r . ■ ^ rauic : ■ ^ figulti^ ? Sicyonius . Huiu4 nominA Verfio Sd profer. , cfij , LyjipptiS.^Uus tulOccnfto cmdla domas. Cur pinnts Hdi^.Vfq-^ rotor . Curaccipts alas SubpedibusgemmaslVt leuts auravolo. Jit dextrn vnde nouacula fit ? Mortalibws omni Sic acie o^endo fim quod acut-z magts . At coma cur vclat vultm ? Sic obuia pren- dor . Cur villis capitts pofleriora carent ? Si femel alatvs homines ejfugero plantts, Nepojfim parte hac pofleriore capi . Tali opife.x veflra me finxit imagine caU' fa^, Hoipes,o* a-nte foreSjVt moneamypofuit. Verfio Mi Minos fic elcgaiuer, vr omnia reddidic : neis , Quis vnde pIaftes?Sicyonius.NomS verl quod ?. Ly fippus.Tu vero quis \ Occafio omnii domans > Ciir vcro fummis pcdum vnguibiis incc- dis?Sempef rotor.Quid vcro alas Pedibus habesbiformes? Volitoleuis. Mami dextia quid fers nouaculam ? Homi nibus documcntum , Quod acieomniacutior fum . Coma verd quid verfus facicm ? Vt a pra:- iicniente capiar . Pcr louem, pofteriores partcs'[capitis] adquid caluse funt? \ Nam (emel pennis currentcm me pedibus Nuilus deinceps expeccns ptfehendeta tergo. Talem me artifex eSinxit vcftri gratia , O hofpes, & m veftibuUs pofiiic adhor- camencum. . » §utsfinxit plafles ? Sicyani/ts. Dlc age no- men . ; Lyfippt^.Tu qutsfSu Dea cnn^ domns, Ctirfummi^pedibusgradeinis^Semper rotor, Alas ': Curtalis habeasfKempe leuis^volito . Cur dextra-ttbi acuta nouacula ? Acutior omni \, • : lp>fa acieyprofiant hAc documenta viris . ^^md crines in fronte? Capi a venientibus ■ vltro-^'^" -^^- ' l^ojjum . ^id caluum efi occiput ? ipfa refer. ' Nafic pennatts volitante prendere plantis A tergo nuUui vel eifo me petis efl . Talem m^Artificisfinxit ^anusi ho^eStift omni Veflibulo.cuncios fciUtit vt dd^ceam . Lofdem verfus Auclor Chiliadum,in pro- wzihiOiNofce temptis* paraphraftic^as reddi dic,id eft,mufapaul6 fufiore,hocmodo : ^£patria artificitSicyoii^» ^o nomine t AuSii Nomen - - r ' •;. c/?/// Lyfippo dicium efl. Ipfe quis es? loqucre . ^f^fjf lUa ego cuncla do/nans Ocpafio . C//r, age^ pinnis InfiBisiVoluorq) ac rotor ajftdue . Cur gemina inpedibus geslastalaria? Di- cam: HuctUuc volucrem me leuis aura rapit. ^id dextrA fibi vulf inferta nouftcula t Signum hoc , g^od Emblemataj . §iupd quaAis acie fim^ mage acutd , do- cet . Te^acapillitio facies quidnam admonet ? lUud» i §^isq', vti me yquotie sofferoryarripi(tt . Cur autem capitis pars poj^icaria caluet ? §luem femel alatis pr&terij pedibus , Is quanquam tolet,inde cito meprendere curfu Haud liceatyfimul ac vertere terga viro» Hac itaqucj idqi tua me finxit imagine caufcL^t IioSpes,fcalptoris ingeniofa manus : • V spe^andamq-ydomus hic frima infronte locauit , Scilicct vt cunBos ^ monea,^ docea • Aufoiiiiis Gallus in Epigrammaris codem fcrmc argnmentodefcripfit Occafioncm, fed Iiuic comiccm fecit Mctano5am,id cft , Pcenitcntiam,mutaco etiam artificis nomi- KC.Sic ille : ifonita Cuius opus?I>fjidiA,qui fignie PaUados,eifis Occa' ^l^T* louefecitytertia palma ego fum . o. Sum Ded,quA rara ^ paucis Occafio nota. §^id rotuU infifiis }Stare loco nequeo . G^uid talaria habes?Volucris fum, Mercu- rius qu£ •>-' Tortunare folet>trado ego cum volui . Crine tegis faciem ? Cognofci nolo . Sed hem tti , Occipiti caluoes? Netcncarfugiens. g«A tibi iuncid comes ? Dicat tibi.Dic, ro- goyqudfis, SitDeajCui nomen nec Cicero ipfe dedit. Sum Dea,qu&facii,nd faBiqi exigo poenai. Nempe vt poeniteatific Metanocavocor» T^modo dic quid agattecum f Siquando volaui t Hac manetihanc retinent quos ego prA' terij , .., ' ' ■ 1u q uo^'y dum rogitas , dum percunclando moraris , Elapfam dices me ribi de manibus . De Occafione hac vide qua: habct Politia- nus Mifccl. cap. 4y. Rctulit & Gyraldus 5yntagm.i. fed Grtccos imitatus Casrum "Vocatoccafioncm.generemarcuIino.Apud Latinosenim Gccafio fingitur focmina, a- pud Graecos pucr , 6.\dc\\s nstJipos . Huic lon Chius hymnum concinnauit,fingitq; natuminimum filiorum louis. Er Sadius affitmat,in Salnianticenfi Bibliotheca ho- die vidcri rtatuas lapideas ita alFabre expo- li ws i Yt cum ^iuiquitatc pofTuit certarc , qux omncs typum Occafioris oftendunt. Eftenim illic (aicille) puerglobo infidenr, Statua capillitio fuperoculos etfufo,in manu ha» '^^ bens noiiaculam,cum infcriptione;tcft/poV, S^lmafi- quarvox occafionem fignificat. Hunccii- c um lia n t M c r cii r i u s & Fo r t u na c u m c o r- nu copia^jper qua: innuimr pofie Occafio nem tribuere,quidquid Meiciirius& For tuna pofTunt. Sequitui hos vetula vultu pIorabundo,qua2 Metana:am,id eft,Pceni- tentiam refert.Sed nuncfingula quid figni ficenr.indicandum . LrsiPI'1 hocopf^ eff] Lyfippus ftatua- riusei Sicyone vrbe Peloponiiefi , multis _ i varijsque fuae artis monimenris nobilita- ^yppp*^ ' tus,vt Alexander vetuerir, nea quoquam pingcretur, aut fculperetur , prarterquam abApelle&Lyfip po. H o ra t . E p i ft . i . ^diSlo vetuit, nc quis fe,pr£ter ApeUem , Fingeret,aut alim Lyfippo duceret Ara Tortis Alexadri vultH firy^f.i/a.yjfia. Idem Plutarch.Iib.De Alcxandri fortuna. LegePlin.cap.7.& 8.1ib-3 4- Lyfippiquo- que mentionem facit Martialis. Aufonius huius ftatuaj audorem facit Phidiam . Cun^a domans] Defcriptio Occafionis. Voluit autem exprimere Gra^cum epithe- ton,;ca//>oV c '7seLvS'eL[J.a.7eop Occafio rerum Occafio- omnium vicirix . Nam rcbus permultis nisdomi' caufam & initium datOccafiojVtetia qu? nium , porentem e paupcre fjciat,ait Mcnander.- T/»/^r/;« induere.^io eo,quod eft,fu gam adoraare , & quafi vcllc aliquo auo- Jarc . In dcxtra elf tenuis» dic , vnde nouacu- la}] Curnouaculam dexcra oflentas.'CuI tor ra(orius cciam acucinimum temporis momencum exprimit. Fuit etiam Fortu- na: fimulacrum pila^infiftens, cum noua- cula,nauali clauo, &copia: cornu. Noua- cula /ignificat foeliciratis araputacioncm , pila eius voliibilitacem.clauus vica; noftra: curfum fubeius diciciiC,cornucopiie bono rum largiiionem . Acutum Omni acie C^r.] nempe hoc Ci- gno docecur , quam repente mucacionem alTerat rebus occafio:quod monofticho in- dicat Menander : lAyjcrbcu 0 Kcupof fAiTA^epH Tfifc f^Fpeiy' fA.etTet . Qelerrime occafio permutat res . Curtn fronte coma?] Hoc vno verficu- lo fignificauit quisquis ille fuicqui Caco- iiis libelium compofuic : Tronte capillata eUy pofihAc occafio calua. Vbi Sandiius legendum cenfet,/> cx honcftoinhoneftum parm- lijt, &contra:brcuicerq; rcriim naturam pcrroucct.lnaggrcdie.ido icaqj &conficie do ncgotio praecipuum habct mometuni, vc nou ab rc veccrcs eam donaflTe diuinita- tc vidcantur.Occafioncm Ciccro definic li bris Dcinucntioncparccm temporis, in fc liabcucm alicuius rei idoneam faciedi aut noiifacicndi opporinniratcm.Eam qui ob- latam arripmnt.qmq) cum maximc tcm- pus poftulacaut dicuntaliquid aut facirif» ledle illi fjpcre dicuntn r Quscdam cnim funteius generis,vcquanquam honefta pcc fe & vcilia videri po(rnnr,nifi tamcntempc ftmc/iancplane vilcfcut.M.Cicero ^.An- toniana Cicfaris Odlauij virtutem verbis augec y quod opportuno tcmpore pericli- taucem Remp.iuuerit. Siccnim: C.Casfar a^t)Ief cns,>u»crcdibili ac diuina quadam mcnce,atqj virtutccum maxime furorac deret Anconi j.cumq; ems a Brundifio crii delis^ peftifcr rcdicus^ timerctur, ncc po- ftula«tibas,ncc cogitantibus,nec opinanti» bus quidem nobis (quia fie ri poflc non vi- debaturj firmiffimum cxercitum inuidla gcnerc yctcranorun» milicum compara uit.ldem oraiione pro Pompciojaudat cil Imperatorcm,quod prastcromnium fpem brcuitemporebellum contra piratas fufcc ptura confeccrit;Proh di j immortales ? tan tanc vnius hominis incrcdibilis ac diuina firtustambreuitemporelucem Reip. af- ferrepotuic?&c.Et Aeneas Virgilianus Di doiKm laudat, quod lola miferis Troianis opcm tuIcrir,quotemporemaxim^opisin digerent : Qfola infandos TroiA miferata laiores, nus rcUiquias DanaHyterrdq^ marisq\ Qmnihus exhauflos iam caftbus , omnium egenos: Vrbet domo focias. ■ QjLiantum ctiam poftitobferuati tcmporis ratio tcftatur Ouidius,cum ait : Temporibus medicina valet, data tempore frofunt t if data non apto temporevina nocent . 'mpla> Nccdelunt veterum excmpIa.Gyges.occa ^ptA fionedata, vfurpauit regnum Candaulis, tfio" ^ rcgem interfecit,qui viQ.rcra nudamcx hibuiirct.Occafionem ftuprajpdaf Lucrctia: arripuitSexcusTarquinius,quia cum Ro Jinanis principibus Ardea obfidentibus au- difTct a Collatino marito fuam vxoicm put dicam impcns^ laudari . Ad Capreas palu- dcm difccrpcus Romulusarreptaoccafio- ne. Etoccafione Lucrecia; violatx pulfi Tarquinij,& nnitataRcip.forma. Plcbis feccmo in facrum montem cxtorfic a patri bus tribunos , & fic fcfc vindicauit a con- tcmpcu patriiiorum . Dcccmviri fublati occafionc corru ptas Virginise . De cxfciu- dcnda Carthagine Cato confilium dcdit , occafioncficunm, quas Patribus oftendir» • C^far Gallias fubegit occafione fadlionum intcr Hcduos & Scquanos.Occafione mor- tisC^faris fcnatusau(floritatem fiia.m ami fit , & popuius quafifurcnsad libertatem procIamauit.Rix^ implacabiles inter 0(5la uium & Antonium,occafionc vxoris Anto nij,qua2 (bror Odauij.Quin & occafio dc dit cxitio HcliogabaIum,6afl[ianum.Cali- gulam,Domitianum,Maximianum, Gal* lienum ► Et fexcenta occurrunt alia, quas nou nifiiQ^aiore otio pofiim cumulare. Improbis cnim praetcr occafionem nihil deeflead male agendum, difputat Plutar- chus in opufc.Ciccro pro Murcna.-Dies in- tcrmiftiis vnus ,aut nox intcrpofira fa:pe turbatfomnia;& parua nonnunquamcom- mutataura rumoris. Idem y. Philippica; Minimis momentis maximas inclinaciones lemporunft ficri , cum inomnicafu Reip. luminbello. Et u\6. DiesatFert& hora magnasclades. Athenagoras pro Chriftia» nis; ol fJLiV ydp 7cv eUpet 7oy i^iet Kiy^" criv.ol Ytagerentur,non tardara, Sc procra.- fzB Andre^ Alciati p roc ra fti iia ta , t>e 1 1 u m i) 11 1 1 11 m habc rcm 11 s . Et qiiamuis inomni re occafio plurimum Pfd/ey' valeac , camen in rc bellica (quoci vfiis iple ttm in re docuitj poteftid quod maximum cft.Hac beUica . cnim optimus quisqueimperator fummo fludioac celcficate complcdi nititur,qiiip pc cuius nariua (if,vt ardua in planum fa- cile vertat . 5ed in omni occafione capien- da,incocptisquepiofcquendis duo feruau- da potiHim.um func; alterum, quodfacflu opuseft jimaturc id vt fiat. Quid cnim occafione breuius aut fugacius? Al rerum, vt fuo qusque rcsgeratut Grdine,quando in rc,pracfertim militari , nihil ipfp ordine potiusacmaiusfic . Imoomuium rcrum humanarum momenta in occafionis per- ccptionc confiftunt : Nam fi pcr ignauiara quis fortunam paratam ncglexerit , fi fua culpa ab ca d^feratur , ncqiiaquam illam , fcd feipfum accufet . Facit huc Valer. Max. lib. 7- cap. i. De Scipionc Africano, qui diditabat , cum hofte non aliter cfle confligendum , quam autiioc.r cafio venilTet^aut ncceftitas incidifiet: nam & profpere gerend^e reifacultatem omit- tere maximam dementiam clTc . Accidit cnim plerunqj ci,qui occafioncm ncgligit, id quod D. Auguftinus ait , vt ciim velit non polTitjquia quando potuir,noIuit : id- co pcr malum.vellcpeididit bonum po/Tc. Demofthenesepiftolis de concordiaj, can- dem fententiam Athcnienfibus inculcac : jf«V tTe 'uetpovTA aoupcv -c^Zv , ihoy/ivcov (j.iV \jJJ.m TdiS^tovreti ctlJ.et S^c^Av 0-6)- T^ptaV XeflihiV^ii^tttV S^UVdfJ.iVOV^KTth ffctffScu , K fjLcvov vixlv , «tAAct roli tfX- ^o/f ctTreta-iv iWno^tv . d,yvoi)aavTcov «Te ii^TffApetKpOVffSlvTaV y if petS^tOV ctO^tf TOV ^ujov hcLKdLfiHV» coiiQMV ^ptlVCt4Tih (ptetu 7t yvwy.nv , co^ iyo wtpi t^tcov y.(a-ov Snveu.id cft:C«i» aHfem videam hmtnue ejje occaftonemyeiuA fireBa confilia capert* tts tfimul ^ falutem libertatem pojfit tomparare.non modo vobHjed ^ alijs om* nibu6 GrActs\fin errauerins» deceptive fue-^ ritis , non facile eandem occaftonemrecttf perari:exifiimaui quam de hts haberem fen tentiam,in medium ej/e proferendam, Re- fpcxit huc Pindatus Pythior. 9. o ^eKgu-' pcf,op/.ot6)( TTctVToi s^H KopvpcivAd cft;Ot- cafio fimiliter totiu^ negotij perfeSlionem in fs habet, Sic quoqj HcfiodusoCcafioncm laudat z.Gcorgic. fxiTpct ovhdL^ffls-^eUi KOUpof M TTct^/y eipt^OV . ■ ! . ; Mcdiociitatcm obfcrua, occafio autem irt omnibus optima , , , Obfcrttato modumi nam rebu>s in omnibui illud , : • ■ . ./ i Optimu eritfi quts tempuifpeSiauerihaptS^ Huc nonmale quoqj quadrabunt Lucaoi vcrfus ad Calphurnium Pifoncm li ' Temporibiu feruire decet-, qui teporiicertii Ponderibus penfauityeutnfi bella ^taJjut Miles eritfi paxypafitis mg» gefiiet armis^ Nitn c fo re pacatu^bellante cafira decebunt^ Eft itaque Occafio tcmporis opportuniras rcde obferuata,omnia regcns & gubcrbas» vt teftatur Plutarchusin vita Niciae:. Hajc oblata ftatim cft arripicnda,neeairrecup€-' rabili fortc amilTa, mox o^citationis & nc- gligeiitix frtiftranospoeniceat. Vide pto- uetbium , Nofce tempui. & quse Philippns Beroaldus habctin Hept^Iogo fapicntum. Proftatitem liber de Occafionis arrcptac & ueglec^^E commodis & incommodis.pul cherrimis iconibus ajre incifis ornatus,Au tore loanne Dauid Societatis lefu , qucm omninomihi vide ;dum nos ad Faunum coruu inflantem propcramus. 4 Infu- Emblematal) . $2.p In fubitum terrorem-j. EMBLEMA CXXIII. F t-' F SO cernens fugtentes agmine ttirmas : ^is mea nunc inflat cornua ? Faunm ait COMMENTARII. FA V N V s homo {emicaper ( qiialem dereripfimnsriipra EmbIem.72-& 5>80 rediniicus eriic^e foli js,currenti fimiliscf- fingitur,manu gercns magnum cornu : vbi velicm cornu tor Jle eiprimi,quale Gix- ct ;to;){^\ovappelIantjnam cale PaninucnifTe dicicur. Antebunc confpiciunturequicu fiiis feflbribuscitatinimocurfu aufugerc. Lconicus lib- 1 de var-hift.cap- i^.narrat , Faunos,qui ctiam Satyri & Siluani appel- laHtur,c/re monftra A Ethiopica,fpecie hu irianajCornigera.barbata, & caprinis pcdi- bus,velocifl)ma,& valde Inxuriofa . E^x Poliaeni au^loris Grasci Stratager iMaC(5nlib. primo tra^flum id emblema vi- deo:fenrentiam ita redderceft Minos conl Origo cer tus : Pan Bacchi diix fuic . Is Pan priiTius t'lfma. acicm inuenir, quam phalangcm nomiua- 'Emblc- uit.Dcxtrwm ctiam & fii;iftrum coinu in- niatis . ftituit : quas caulfa fuic cur ei cornua tri- Fan difx buanrur.Primus eriam fuit,qni arcc & cal- Bacchiy liditatc hoftes intercepit . Cumcnimali- 0^ eius i-n quando qui mifli fucrant expIoratum,re- uaitnm . tulinTenc hoftesinaltera fylu^ concanx rsr te caftra mecari,Pan eo acceptonucio fuis prafccpicyt ingentcm clamorem tonerent, quibus ita conclamanttbus, locis ccnerno- fis fonus exceptus multo quidem n^aior cxaudirus cfl::quarc perculfi meru hoHes » ftatitn fc in pcdes coniecerunt . Q^io fl:ra- L 1 tage- f3o Andre^ Alciati tigemarc cui» ?an Tu^tit \C\\s , Echo Pani amicaenTe fiiigiciirrideoq; vam noco;^Ao? appellaturrfadumqj ipfius opera,vt fe armanii focijs interim fierec co pia,dum fonitu illoquocunq; qui panicus vocatur, infugam Titanes agebantur.Plu« tarchus in apophthegm.Epaminunda The bano exercitum duccnre, nunquam pani- cus & repentinus terror in caftra incidit. Itemaluis eft pra?clarus Plutarchi locus dc Panicoillo tumuUu,in vita M.Antonij> quo loco tradatcxpeditionem Parthicain. Magnus enim metus incefTit Antonij mi- litcs,obaurca quasdam vafa Mithridaci li- bcralicer ab Antonio data. Hic terror Gal- los inuafit , ciim Brenno Duce Deiphos pracdacuri accedcranc . Terrorcs quippe , inquit,nulla certa cauffa cxiitenrcs a Pane oriri produntur Si!ius lib.i^.Punicorum, fcribic hocccrrore Panico Annibalem fuif fe pcrculfum,cum ad vibis moe iia accef- fiffet eam expugnaturus . Apud Suidam Polybius aic: Cuni Luna defe(5tum cftec palfa tcmpoiibus Peifei,Macedonum Re- giSjvnlgo rumorincrebuit , hoc qua^ o- ftcuro reg.s mortcm fignificari • Quse rcs cifeci t, V t Macedoncs confternarcncu r,i pft- quc Romani animos fumercnt, !'anici ler- foris qnoq; mentionem facic Ciccro in cpi ft. la ad.Tyronem,quce pofica in poftrcmo familiarium. volumine; fic enim illerEcfi. Atticus-nofter,qui quondan) me commo- ueri 'T^AvfKoli intellexit , iHem f^mper pu- taCjuec vidcr quibus prsfidijs Philolophi? f^^nus fliD i herclc quod tin;^idus ipfe eft , Sopvf^oTraiH- Quo itcm vcrboidem Cicero vticur in cpiftola ad Accicum lib. y. Scis cnim,inquic,qua»dam 'TretvtKO. dici.Sic ecia Nicetes Choniaces non fpernendus au£lor, Panicorum memuiic phancafmacum in fua quapiam oracione . Sed & Nonnus Pocca Dionyfiac^n lo furencem defcribens Acha manta,nuc infano Panos flagello furiatum ait."nunc incra iplius aures bombum lilura infonuinfe Panici Sacutnij flagelli , verba ica habent : C/r/JH^-wV A^-d-atft*/ udLVtcoS^H Tretvof U A'f Siluanos, Panes , Satyros Hepe proeodem ponunt.Sidonius diftiniine vidf tur t Pan pauiduSyFati?ii rigidi,SatyripetuUtes^ E X iam dicfiis latis- rupcrq; conftat, vctcribuscreditum fu!fte,Pana rcpcntmos timores Sc animi pertu rbationcs homini. biisinimitterc, fcd omninoinanes, qualc» flc- Emblemata T ^ler iinque in bcllis accidcre folcnt . Vndc Kivet T? 'roK(iJt.\£ • Id quod fignificac Ci- cero pro Caecinna : Exercicus,inqaic,ma ximi pulfi fugaciqifaipc func tcrrore ip- fo,impccuq; hoftium,finc cuiiisquam non modo mortcfedcciam vulnerc.Huc refcr provierbn,Panicus cafus. SCylnanis mttus, tiMulta. belli ineinin . Diodorus lib. i .ca de rcnoiinihil. Quo aurem piaculo caccam pulcherrimos Valerij f lacci vcrfus fupcr hoc ipfo,po/Itosin lib.j.Argonaucic. jnnnf , \\\Q^\\\x.y&therelonge Signa tnbAyVox medijs emijfatenebrisx Hoftis habet portus foliti rediere PeUfgi , KHpta quieStDeus dncipitem lymphnuerat vrbcm Migdonid Pan iujfa ferens fiuijpma ma- tris j Pan nemoru>belliq'f fotens,que lucis ab oris Antra tenent , patet ad medias per deuia noSies Setigeriilatus,^ toruA coma.ftbila frontis. Vox nmnes fuper vna tubas^qua conus , 0* enfes, flua trepidis auriga roti^ , noSlurnaque muits Claufira cadunt , talisq; metus non Mar- tia caffts , Xumenidumq; com& , non triftis ab s.there Gorgo Sparferit,aut tatis acie raptauerit vmbris. Ludus ^ iUe Deo,pauidum pr&fepibus au- fert Cum pecus,^ profugi fiernunt dumeta iu- uenci . Quineciain lib. (J.apud eundem barbarus quifpiam ad terrorem incuciendum fimu- lacra Panos priEtuIit.Sed & Sozimus hifto ri^eG r^cusauclor Iib.j. dicic, quempiam apparuifle pelIitum,monftrofoafpe(5iu,Al banis , Romanisq; prxlium commillinis. Etenim pcum Pana belligerum fuiife vel ex argumento Nonm cog\3ofcimtis,vel ex TheocritififtuIa.Eundemque fuifte Athe- nienfibusauxilio contra Perfas alibi lcgi- mus,De Panico terrore Mait.Anton.Del- riusin Adagialibus facris, Comina^uslib. 7-cap. 1 1 .Q^id Ci quis referat ad eum pa- uorem , qui omnem fapientia: vim exani- mocxpedorat? vt aic ille; vcl ad confter- nationem terroremque^cui virietiam for- tifl^mi nonpolfuntefle aliquando pares : non videbitut abhorrere fortafle a mence Alciaci.Red^ fiquidem Pindarus^: Timor virorum domttor Adimit fortitudinem animis . Opinio caiT.cu prxccps ac volacica,& qnac Ariftoceli non temer^ comparacur cum fta cuis Dsdali volicaucibus,ea perinde fe ha^ bet vt fama » ,fn/ilfi qno non aliud velocius vUut Mobilitdte viget,viresq^ acquirit eundo i JParua metu primo, mox fefe attoUit in ati.- rof , Ingrediturque folo , caput inter nubil^ condit . Ec quid tandem ?opinio fa:pe rcrrorem iii ducicjhincq ; confternationem.qua: fapieii tiam omneni ex animo expedorac . Nos nou deficirexempluni domefticum proxi- mi cumulcus Gallici infanda fufcepri oc- cafioiic , nam qui in m.axiir.a trepi Jatione pra:fuerunt,omnia terroribus mifcuerunr, dum fuppetebanc caraphra ^ S^cm frxtcr tre^idia fud^rat AritiQchu6\ Ijicarnm Emblemata-i: LUCArum cum faua houm vis^ ira , prohofcisy Tum primtim hoHiles corripuijfet equos . Brgo trophdia locans Elephantis imagine pinxit; Infuper & focijs , Occideramm , ait % Bellua feruajfet ni nos fcedifsima harrus : Vt fuperajfe iuuat ,fc fuperajfe pudet . C O M M E N T A R I I. n3 1N triincis arboriim ramis trophxiim furpenriim pingitiirjd eftjfpolia cx ho- fte reportara, & varia arma bellica > iiixca quajelcphas, immaneillud anima!,appiii- gitur. Trophajum pulchre defciibicVir- gilius in principio ii. AEueid qucra locCi mox adducemus • I. Ex diiplici fonte Emblema hoc hau- 'or 'Em ftumede deprehendo : Primo ex hiftoria , liM^. quas habecur apud Clearchum ^oienfem , quidevaria hiftoria non minns eleganter quam erudice fcripfic^cuius hsec funcvcr ba,lib.iz.ca.i^.AntiochusSyria: rex.cum Galatas expugnare f^atuinec, copiofum c- xcrcicum colIegic,tam ex milicibus,quant clephantibus quibus tum cemporism bel- lis periculofis vcebincur. Galatx vbi pri- ipum hoftes femiarmitos confpexere , vi- ftoriam fpcrantes , iion dubicarunt cum Anciocho congredi . Inico cercamine ffer^ ailum cflet dd- Anciocho , nifi derepencc clephantijquos fecum fdlicus erat in pne- lium^iJtpferrrejhoftium Gahtanim cquos corripn ilfent ,ac infugam ve^rti/TcnE : quo infperato auxilio Anciochus Galaras pro- fiigauic ac penicus fubegic Quare cum de more crophjeum,id eftjviiHiOn^e figha ioca rcc,elephancis pinxit imaginem,elephanti- bus potinsquam fibi vi^ioriam tribuens. Hacc ille . Sed eandem hiftoriara fufius & degantius narrat Lucianus in Apologia quadam,qu3e infcribitur Zeuxis, fiue An- liochus , eius verba ha^c fmic; Ciim lion ire- ignoraret Antiochus Soter,& corporis vi- (j» ribus,& ahdacia Galaus efie prsfdicos, in- ex iifitatamqueillorum nruilmtidinem vide- no. tet, tum phalangem forcirer coniundlam, a tergo vero seneis thoracibiis indutos bel- lantes, prxt^rca in profundum fempcr ar- 'Matps vi^iirrTfJrratuor ordinatos:in vtrum 'qiie auterf|^(?Otiiu cquiratum , qui viginti "hiillibuscq\\itum conftabat , difpcrtitum efleiporro h mcdiootftoginta curriis falca iochi tos erupturos , ac ciim illis bigas bis totl- dem. Hajc,inquam,cum videret,fpem val dcmalam animo concipiebat potiundse vi- d:oria?,tanquam fi cum inuidis eficc agen- dum.Siquidem ipfemodice inftru(5toexer cicu,neq; ampliter,neqi pro belli dignicacc & apparacu.auc magnitudinc, fane perqua paucis comitatus aduenerat,ac illos quJde vtplurimum fcutatos &. nudos. Itaquc iam de petcndo foedere , fercndisqite pacis conditionibus, & bello coiuicnientifrime componendo fecum agebat. Atqui Theodo tas RhodiuSjVir excelii & generofl animi, inftruendx aciei non imperitus, cum pra?- ftocffec, regem pcrturbato animoeffenon finebac. Eranc Antiocho vndecim in exer- citu elephantes, hos Theodotas iufiicinte- rea haberi quam occulti[fimos,ne ex acic apparentes confpicui fierent hoftibus.Vbi vcro tuba fignum dedit , & manus confe- rendasforent,ac hoftium equitatus impref fionem facerer, &GaUca? aperca phalange currusimmitterent ,tunc vna cum qua^ tuor elephantis vtrinq; equitibus efle oc- cuircndum docebacj odlo autem reliqiios aurigis & curribus elfe immittendos. Hoc enim fadojinquic, illorum equi perccrrc- buntur , ac recro fugiences in ipfos Gala- tasillapfi impccum faciec.Nec opinionem eius rei prrcdiwlra: euentus fefellit. Cumc- nim antea nullum elephantum vidiffenc, cum ipfi Galaca:,tum equi eorum adeo no uo & inopinatoelephantorum fpecftaculo animis confternati lunc, vc longe adhuc a bclluisconfticuci , pofteaquam folum ru- giences audiflenc, dentesquc candore reUi- centes vidiffenc , veUici ex toto" nigro cor- pote, tum etiam probofcides ad piardam & dircptionem faciendam fublarasj prius- quam ab arcubus tela extorfifieiit , verfis rctro habenis , nulloqj feruato ordineau- ■fngerunt. Sed enim pcdices aliquancifper alternacatde fcmct haftis confodicntcs,con L 1 5 culca 5-34 Andrc^ Alciati. culcabantiirab cquitibiisin illonim ordi- nenuliapfis.CiirriisaLitcm fiibucrfi,&: illi deinceps dcniio in fiios noiicicra fanguinc ferebantur, ac plane iuxta illud Hoineri, Snbucrfi currpii pajftm i.icuere fupini . At vcro cqui pofteaquam fcaicl a rcda via auerfi (]eclnia(rent,c!eph5LorLim impctum nonfuftineMte«;, fcflores do- fo cicucicbat. Currus ftrcp.ebant profcinJcntcsacutis fal cibrts quoscun10 7»V 'TTOKi' /x/ks' , t/ Iv «//«^f «//ev ^pof «'^Ti^V j gV/- Tg tS TpOTTctic^ K6\iVH AAXO fAilS^iVtiki- felvTA «Tfc 1^0 vov iyy.oKdL-^ . Hoc efl :P«- tiore afficimuryO milites,qtiibus falwi in hi- fce vndecim fietit bellHvs , adeo vt mfi s}e- Haculi nonitas hoHium a.nifnos terrutffet ^ quid tandem in eos potuijfemus? Itaq-i tro- fh±Hm nullum aliud quam Elephantem iuffttfculpere . Ca:rcrum cum hoc Ancio- chi rtratagemate coniungo hifloriam certe StriitM^e- iiobilem de Megaicnfibus , quiaffliCiiab fna Mega Antipatro ad exitium vfquc , ilicq; vterc- ftnfiHm» turcIcphantis,cxcogitarunt porcos piccob litos,& iniedo mcxigncHammatos inelc- pliantorum gregcni immiflbs t quofado clcphanri ftaiim in ftigain conicdi vidlo- riam Mcgarenfibus rdiqueriinr . Ec qui- dcm nullum animaleft seque muifum ele- phanco atqi porcus, adco vt cius pr^fcn- t a nuilo perfcrrc modo poflitj atqj cli pri n»u auditgrunirum,fnga clephas arripiac. C-tccru vctercsin beilis raulctl fuifle vfos clcphancis fac le eft videic apud auanx mentcs cerribilius cernunt.Item eo iib.vbi de pompis fancbribus filij regis Chionita- rum Grumbatis.inobfidione Amidse vrbis balifta pcrfofli:Occidcntali port^, inquit , oppofiti func Segeftani , accrrimiomnium belIaLorcs,cum quibus elata in arduum fpc cie elcphantorum agmina.rugofis horrcn- da corpotibus, Icuirer inccdcbant armatis onufta,vlcra omnem diricatem tecri fpcdla culi formidanda.Idem lib.iy.vbide lulia ni in Parchos expcdirionc:Poft hosclephaii lorum fulgencium formidandam fpccicni & truculenros hiacus vix mentes pauidas perfcrcbacjad quorum ftridorcm,odorem- que & infuecum afpeffium magis cqui ccr rebantur.quibus infldcntcs magiftri,manu briatos cultros dcxteris manibus illigacos geftabanc, accepc^eapud Nifibin memorcs cladisi& fi fcrociens animal vircs cxupcraf fecrcgcncis,nc reuerfum per fuos, vc cunc accidcraCjCoIIifam fternerec plebem,vercc- bram , qux capuc a ccruice difterminat , iv5lu maximo teiebrabant , GALATVM] pro Galacarum, pcr Syn- ^ ' copcn.Siinc auccm Galacas popuIi,qui Ga- ^ ' laciam habicanc, quje cft rcgio Aiiaeraino- ris,Phrygi:K & Birhyniae finitima, de qui- bus Liuiuslib.S-Decad. 4. &. luftinus lib. ij.Plin. lib.;.cap. ji. Hieciam dicuncur GalIogra:ci: nam Gallos olim ex Europa vcniences hanc habicafle regioiiem , indeqj Gallogr^cciam diifbam^audor eft Fcneftcl- la.Ad Galacas fcripfic D.Paulus, maxima eccIcfliE cuba Semiermi milite ] fcmiarmatis copijs > non beneinftrudo militc: nam fcmiarma-' cos fuiile fc ribic Clearchus locoaddudo . Fuderat] Dificcerac.repu lerac . Liuius lib 1. Excrcicum fundic, fufum pcrfequi- tur.Sic,Funderecopias, apud Ciefarem 1« Bell.Gall.Ciccroncm pro Rabirio & i-dc finib. Lucarum loum] Elephantorum^qui pri Eleplh miim ab Icalis vifi func in Lucanis.vc fcn- Lstc^ tit Plinius lib.8. cap. 6.& Solinus PoIyhi-««. ftor.cap.i8.Varrolib.6 dc lingua Latina. Vegetms lib.j. cap.i6.de re milit.loqucns aic. Hos contra Romanum exercitum pri- mus in Lucania rex Pyrrhus eduxit.Poftca Hannibal in Afiic3,rcx Antiochus inOri.c te> lugurcha in Numidiaco^iolos habuc- Emblemata 1 T3r tnnt.Qnxverljarepctit Modcftus inlibcl lo Dc vocabulis ^ei militaris.Critolaus au- tcmin j.rcruniEpiroticarum ait,Paulum Aimilium cx vivA:oria,quam contra Pyr- ihnm Epirorarum regem cft coufccutus , ccntum fcxaginta turrcsgeftantcsclcphan- tos Romam mififlc.Lucrctiuslib. Indg boues Lhca turrito eorpore tetros Angtiimanos hlli docueruntvolnera Foeni Sufferre,et magnai Marth turbart cateruftf, Silius Italicuslib.?. Kam proue^ui equo moderantem cu!}ide Lucat Maurum in beUa boues Jlimults maioribus Ac raptare iubet Libycarum armenta fe- rarum . Cur vcro Luca bos,ciicatur clephas, duo- bus modis inuenio fcriptum : nara in Caij Ailij commcntarioerar,a Libycis Lucasj & in Verginij commcnt.a Lucanis Lucas, abco quod maximam quadrupedem, qua ipft habercnt, vocarent boucm, & cum in Lucanis Pyrrhi bello primum vidiflTent apud hoftes clephantos.identidem quadru pcdcs cornutas Cnam quos dcntesinulti di- cunt, cornua funt, vtprobatex Paufania Ccel.Rhodigin.Iib.ij.cap.i8.] Lucas bo- ues appellafre . Scd fi a Libya dicfVx funt Lucaj,panthera; &Ieonesnon Africansbc ftia? dicerentur,fed Luc3e:fiab Lucanis di- dacvrfi curpotius Lucani,quam Lucidi dli ? Quarc cgo potjus Lucasab lucc di- €tas reor,quod longe relucebant , propter inauratos regios clypeos.quibus eorum tii ornatas eranc turres. Vide Prou.Pr*/^ locU" Sia Lucam bouem pariet.W bi dicitur, auti- ^uos Lucasappcllairc boucs ob magnitu- dincmj qua; antiquitas non probatur San- ftio.Etin id*Lgio, Larinum verbum^ habc* tur,Latinos veceres Lucam dixjfte pro gra di . Eft cnim elephas fcu elephantus (nam ▼ truraq; dicicur; animal hoirendumjqua drupedum maximum, terrorem hommi- bus & trepidatioiiem incuticns , maximc nonaftuetis. Aiunt Piutoni facrum elfe hoc animal. De illius natura & docilitate inter cxtcros habctur feftiua lufti Lipfij epifto- la, quam vidc . Porro Lucani { vt ?c hoc obitctnotcm) populi funt inter Calabros & Apulos (itiiquos a Samnitium duce Lu cioortos, Sempronius tradit in libel lo Dc diuifionc Italix . iMa vta] immanitas,fctociji . Ira] fummusimpctas. Editio Rouilia- na hahit, dira probofcu . Frobfffcti] Trpo^Q^M fyro(\tum elcphan- ti,fiucctiam mufcsc. Eftautcm parsfiue /^'^ • corpoiis porrcdio naribus inhsercns.in clc phantis nianusdivfta , quod ca manus vicc vtantur,teftc Plinio & Poniponio.Did:um putantaliqui a verbo 'Z7/)o/S5crK«y,quod cft antepafcere Dicitur ctiam Promufcis . Hojliles equos] cquos Galatarum ho- ftium . Ergo troph&a locans] G raece Tpo-is-ctiov » '^rsthiin ATro 7« Tp{7reiViaconuertendo.c\v.od qui ho ftes in fugam conucrtcrar, rrophsuni mc- rcbatur,quod in loco publico cciifpicuum erar,vt vidorias fignum . Prinuini fiebant trophasa cx arbonbus decifis ramis.Sc irun co fpolijs hoftium decoracoj fiebantqj vbi hoftes terga vcrterant . Prinuimquc tro« pharumexolea conftitutum traditex Dio nyfio in artib.Coelius R hodig.lib./.c 19« Pofteaeiia ex eie lapidibusqj tropharafa- brican ccpta funt.In his tropharis hoftium arma afhgebancu r,incifo gcrium vi(flaru« titulo. Vnde Virgilius ii.AEncid. Indut0sq \ iubet truncos hostilibus armu Ipfos ferre duces intmtcaq; nomina figi . Eodem loco pulcherrimam tropha,'i defcti ptionem haber idem Virgilius ; higentem quercum decifis vndiq-yramu Ccfiituit tumuloyfulgentiaq-^ indutt arma^ Mex.enti ducu exuuifiAi tibi magne trophi.fr, Bellipotens-y aptat rorautes fanguine crtftaty Telaq-^trunca viri , ^ bvs fex thoracape* titum Terfofjumq; locts, clypeumq-^ex Are ftnitirA Subligat.atq, enfem coUoJus^endit eburnil, Sic etiam luuenalis Sat. 10. Bellorum exuui&,trunci4 affixa troph£ts Lorica,^ fracia de cajftde buccula pedens, Lt curtum temone iugumy vici&q-^ triremts Aplufire. et fummc trtfia captium in arctti Dctrophxis plura habet pra^rer alio*; An- toJiiiis Valciinus De re niilicari vertrdm Ronianorum, Iib-7 c. 10. Occideramu6,a:t] Pericramu'>,dixit An tiochusSoter . Ni nos feruaffet] ni nobis vidoria obti- gilTet elephantorum beneficio • BeUua. foedtjfima] vaftiftirT\a,contemptir {ima,vt rcferasad verbum (cc\i\cc\s, pudet, Minos legi mauult fidtffima,quin\ foedijfi' ma. qua; ledioetiam toIera;i potcft. Barrus] Barrum Nonius Marcell. clc ^ir?;: Ll 4 p han- Andreae Alciali . IV. J nperato r:s tpfioj-y ■principes jApe^ hone Jlo vtile^ prAferut . ZyfMdri phantem dlclt.* bairirc eiiim proprium eft eIep!iantorum,inqiut M.Varro. Indebar- ritiis^talis vox . Apuleiiis Florid.j. Vtefl: raurorum grauis mugitus, luporumacu- tus vlulacus , elephantorum triftis barri- tus, &c. Sed & pro clamore militari vfur- p2rur.Veget,lib-3 cap.i S.Clamor , quem barrirum vocanr, prius non debetattolli , cjuam acies vtraqj fe ianxericCorn.Taci- tus; Sunt Germaiiis ha:c quoque carmina, quorum re]atu,qneni barricuni vocant , accenciunt anijT(os,rntur^qj pugnaj fortu nam ipfo cantu augurantur- Amm>fic lib. i(J.Cornnri & Biacari vfu pra:lioram diu turno firmati excipiunt eos,iam geriurien- tes barriium ciere vel maximunvqui cla- inor ipfo feruore certaminum a temii fu- furro exoriens paulatimq; adolefcens, ri- tuexrollirur fludl:uum cautibus illifoiLi. Idem lib.2.,5. de Procopio agens imperium faede ac mifere mercatorpro terrificofre- mitu que.m barbari dicnnt barritum.nun- ciipatum Imperatorem flipatumq; de mo j^e confentientes in vnum , reduxernnt ad caftra.Libro3 i.fic:Et Roraani quidem vo ce vndiq; Martia concinewtes,a minore fo lita ad maiorem protoIIi,quam gentilitate appellant barritum^vires validas erigebat. Vt fnperajje iuuat] Viciffe vtile quidem, fed non honeOum. Alluditur ad illud, Lu- crum pudori prdfat . Et quod quidam ait in Plauti Trinumo : J>ol pudere,qud pigere pr&flat totide liitervs. EPidem fenfum ahter extulit in Pfeudolo: Nimio id,quod pudet,faciliusfeytur,quam illud quod tiget H o c exemplo belli duces PotiTimu notantur, qui farpifiime hanefto vtilean- reponunt.Anrigonus rogatus , quo modo effent hoftes aggrcdiendi,dixit.- Aut dolo , aut vi.auraperte, aut infidijs. Sed impro- bius Lyfander,quiexprobranti cuidamar tes & dolos quibus in prxlijs vteretur:Si, inquir,leonina petlis fufficerenon pofTit.iii duenda certc vulpinaeft. Innuebatqui- dem ad artes confjgiendum efle , fi quid ■virtuteparari non que.it . Huic quidem Chilonis aduerfarur fententia ; Damnum inquientis pr;^ferendiim effe turpilncro: (iquidem illud femel dolemus , hoc fem- per cnm infan^ia durat . Ac vt Choroebus apud Virgilinm ; dolu^ an zirtus quK in hofie requirat? ^uod noftiis tcmporibiis (proh dolor ) in quibus virtuti fortuna comes e/Tedebac- rat, magno noftro malo plufquam fatis elt, experimur. Quando enim vberior vi- tiorum copia? quando maior auaritias pa- tuitfinus ? Imperator Ethnicus & Barba- rus falfusefl- fe fuperafie hoftes non vi,fed dolo,vnde& tropha^nm iullic erigi:pleri- que vero Chriftiani duces Cquod grauare dico) fxpenumero dolis & iniidiis hoftem circumueniunt, idq; virtuti bellica^afcri- bunr : nec efi: quod apud eos de vincendi viadifputetur, quashbet Marcis alea vel a.- perta vel infidiofa commirtitur:ficque, Cura quid expediat prior efl , quam quid fit honefium . Rex Sapor lcribens ad Conftanrinnm , a- pud Ammian.xMarcellin.Iib.iy.interalia , tum hoc eleganter: Ideoq; Armeniam r,e- cuperare cum Mefopotamia debeo ■ auo n;ieo compofira fraude praereptam . lUnd apud nos numq^iam acceptum fuicquod aderuis vos exultantes nullo difcrimijie virtutisac doli , prolperos omr.cs landari deberebellorum euentus. Ifocrates in Pa- ncitbenaico iniufla bella icaexagitat :^.fitu- fj.i) j'^5///^3-/t' a.'.7')^iisc e^vcj , -rKHOvaV OVuS^COV //gcotj- , w TctS- ilTTct^ Ttff AVtV Ktt' x,ieti e-v[j.l2cuv«a-ct?' xsu TctvTct etS^cTi^ , oTi (jLiyd^cu S^vi auH^-y -joytucu Si, toA- Aflt;t/j- ytyvovTcfji npHTT^? avS:mv o-tt^- ScUCdV , KivSvViVHV l/7?fep T»f TATpi- cTar TTpOCUOOVfxivCOV ' 0V cum moliantur , qujeillanullo modo pati poteft, necattingere : dumin ipfasrerum fpecies conantui inferre prodigiofam ne- fcio quam metamorpho{in,& ab inacceftis mundi fuperioris parcibus nouam quan- dam cftentiam j quaj diuinum oculum in prima molitione vniuerfi operis turpiter fctelleritjclicere, yirtutjs y potentias ftu- penda: &admirabilis,qua pigmentis & in- cruftatioDibus aureisomnia transformant, ccoperante illo fuo Philofophorum lapi- de,Hermecis figillo, luto fapicnfiae.& pul- uifculo quodam ei piftrmo Louis aut Mcc curij. Scucriis admQdum fit oportetac li-. gidas frontis , qui videns in Alchymift/ca fua coquina taleni magiftrum , rifum tc- neat. Sedet ibimyfteria artis,gnauiter edo Alchyfr.i dus, cum fcobefuaac rafuracoeli , intcr ci piciKm carbones atra fuligine fordidus, fnlphur rA->. oIens,vcnena & locia,pannofuserniiens,fo lohydrargyrio fatur, ad paralyfin vfque & membiorum oninium torpcdincm,ftilli cidip narium & oculprum pcrperuo diucs, vaporibus exhaiKftusiinduratus fumojcar- bonario fimilis , & nigcrrimo Satana ni« grior,nec probior fqrcalTe,fraudum & me daciorum archired>ura,quam excrcetiqui pro tribus aftibus ctijni animam venalcm habeat&deuoueatinferis, pro vno leporc viridi,aut dracone caudam fuam deuoran- rc. Sacratifiima arcana funth:sc videlicet, nec nifiartis,vtdicunt,filijs cognira,& qui huiusmyfterijs mitiati. Sed quid indefprae ter vahum tumoiem & ventos, nihil:mu- fculi quidam & minutuli foriccs prodcuc cx aureis iftis montibus,auro,fide,veftc ri« diculptum eiufrnodi artificum, in fortuna tis illisnMgarnm cauernis , corrofa ad cu- tem vfqj &, pfra.Njhil vilius hoc hominii gencre,nihil vanius, nihil flagitiofus ciiam aut peruerfius,vt non immerito quasftio- ni pleriq; fubijciantur,nec carnificumma nuseffiigianr,qui vefpillonis officio functi inaere fepeliuiitpabula coruorum. Ab his ralibusgjutimina,fequeftrarioncs,& diuer fas raetallorum tempcraturas , non inutili quidcm (fatendnni eft) curiofa ramen & fumptuofa molitionc 3 qua licet recondita & fupprefia in (criiiio natura», vita huma- na hihiTomihus ingcniofas huius vanitatis ignara,farta tcd:a manfifiet. Ab his ceruf- fa,purpuriftiim,ftibium,& reliqua merc- tii^tia pigmcnta: ab histindura? &adulre- racionesmonetarum,fucati & falfarij num mi.lapidum figilla & imagincs,ftillado ab ijfdem decifus fudor,olenm & fpiritus,elc menta ipfa ffi fas credcrcj & inaiH.imaci ani ma. A pyrotcchnicisad plaftica & fuforia veniamus, quse certe non minus importu- ni ingenij artificia funt, ad oftentationcm pariter & libidinem inuenta . Ad fpecula- Optlc/t^ riadeindcquorum tot illufioncs, ludibria vanitei^* & impofturaj,vt non tam hominem quam diabolum aliqucm autorem liceatopinari; quorum tamen originem & rationem con- ficiendi abOptica acutuli ifti dcriuant,ex- cogtcatis tot tamq; diucrfisgeneribus , in ca\iO,conucxo,plano,coluninari,pyrainida li> 5*38 Andreas Alciati lijturbinatOjgibboro, rotiinira mibi oca acta foras rcic(ilam,velutacrcum quodda los perftringunt& fafcinantmagiciifti ra- fimulacrum & phantafma, vidcntibus ob- di j.Abitco curua redorum iudicia . In momentaneam felicitatem • EMBLEMA CXXy. A E R I A propter creuijfe cucurhita pinum *^ Dtcitur, dr grandt luxuriajfe coma : Cum ramos complexa^ ^pf^^^ ^g^^JT^ cacumeny Se prAHare alijs credidtt arhorihw . -1 Cui pint^ : Nimium hreuis esi hdc gloria ; nam te^ Frotinu^ adueniet , cjux male perdet^ hyems* COMMENTARII. CV € V R B I T A iuxracaudiccm pini fc implicat.Eftautcro pinusarborproccro "Btnm plautatafuifumferpjr,& raraisilims & craflbcaudicc.infcriorc cjuidcm paric fiudo. Emblemata>>. 5*59 im4o,(cd fapcnoreadmoclum ramofo.Fo lia habct fetae equina: fcr^ modo tcntiia , oblonga,cacuminepungcntia, & aculcata , qua; non dccidunt . De ,hac arborc plura diccmus infra Emblematc loj. cx Plinio , Thcophrafto,& Diofcoiidc S c R I B I T Guicciardinus Italus fcri I ptor , id Alciati carmcn affixum fuiflic ia- ';!tf£w cuiufdam hominis Angli , qui fadlus ItA pe iufolcntiorobprofperos rerum luccelfus, M w • pcrmuhis inuifum fc pra^bcbat . Idem cft apologus apud Petrum Crinitum dc ho- neftadifciplinaIib.2.cap.i4-5atacftolim, inquit, cucurbita iuxta pinum arborem , quaegrandisadmodum , & ramis patulis «xtabat.-cucurbita vcto cum mulcis plu- iiijsatq; cccli tcmpcramcntocreuiflec.la- fciuircinccpit, & ramulosaudacius porri- gcre.Iam fcrpebat in pinum,iam furgere , iam ramos & frondes inuolu^crc audcbat i ampliorafoIia,candcntes flords.pr^grandia poma & vircntia oftcntans.Itaqj tantofa- ftu atq; infolcntiaintumuit, vt pinum ar- borcm aufafit aggredi . Vides, inquit,vt tcfupcro,vtampIis folijs, vt virorc prse- fto?Etiamiam ad cacumcn profurgo. Tu pinus, quae (cnili prudentia & roborc pol- lcbar, nihil mirata cft cucurbita: infolcntis audaciam,fed ita refpondit:£gohicmuItas hycmes,caIorcs, asftusj^ariasq; calamita- tcspcruicij&adhucintegraconfifto: tu ad primos rigores minus audacias habebis^cCi & folia concident, & viror omnisaberit . Eft & alia huiufmodi fabella Laurcutij Ab ftcmijjde cucurbita & olea. 1 jiZRlAM] editiflimam,altiflimam , vt jt^ifts» diximus.Virgil.i.Ecloga : Necgemere aeria cejfahit furturaif vlmo , & 3. nam^'^ TlOtaui. Ipfi locum aeriA quo conge(fere paluml/es. Sic pafllim Ugis,Alpes aeriA , Arces aeri^t Cacumina aeria, &:c.pro altis . fropter pinum ] id eft , prope pinum . ipter, Tercntius Adclphis : P prop}. ^imium iSioc abifii, hic propter hunc af- fi(le. M. Tullius in Pifonem : Hic vir clarifll- mus.qui propter tc fedet, L. Gcllius &c. Idem i.de Inuent. Fluuius Eurotas , qui propter ^accdasmonem fluit. Ouidius 8. Metamorph.' jPropter humum volitat, poniit^; infepihm OUiX^, I pctdicc loquitur.Eadcm vox Propterfux eadcm fignificationcaliquandoponiturfi* ne cafu.Tcrcnt.Adelphis : £11 ad hanc manum faeellumftbi angipor tum propter efl . Cucuri/ita] planta cft hortcnfis notifll- Cucurbi^ ma,in altum afcendens,mirum , fi propius , adfitcui innicatur,feexcendens,naturactia fublimitatis auida:hyemem maxime odit, de hac Plin lib i^.cap y. Grandi luxuriaffe coma] fua folia dila» taflc,fuas frondcs in latum porrcxiflc.Di- cuntur autem arborcs luxuriarc,cum abCi dantius ramos cmittunt fiuc producunt » Cum ramos complexa] amplexara pi- num,cuiusbcneficioexcreuerat in alcum • FrdHare alijs arborihus] mcliorem cfle vel anreccllere . Nimium hreuts eff] Tua ifthaic ia cxcos eit- ccte. ^alluft. Res fec.undseauimum e.aapi fapicntum facigancVirgil ic.AeVieid- > . Ne/cia mcns hominum f.%t:,fort{sq\ftitUrAi Et ferii.xrc ?npdum rcbu^ fullat.t fecundn. Idem Oiiid i.artis : Dixuriant ani?ni rehtu plerumq; fecundu; Tot/V ivTV)^VTAi g v i^oKtiv '?rpA- PeiV dei ' K'ety6>yslp »v '^ori , dkKa. vvv •UK fi'/^* 67/, TdV TTAVTO, cT' o\CoV,t)lJl.Ap tv (J.' d.tpeiKiTO. ^on decetfelices exifiimare fe felices Jem perfofe , lEgo enim eram quondam , nunc non fum Amplius : CunSias fed ope$ dies vnicft mihi ahffulit , T4r Citatur illiid Menandri : XlV iuKoKoif 'TriiTTOvuiv eu Ka.yLTTpau rw- yan . facile cadunt qui Jecunda fortun* vtuntuY . Ad id accedunt mimi quidam vctcres , vt illud.-Cito ignominia fit fiiperbi gloria.Et hoc: Cito improborum lasta in pcrnicicn» cadunr. Salluftius: Lafciuiarii atq; fupcr- biam alunt res fccunJ:e. Et Seneca:Profpc laanimos crfcrunt. Q^urtius li^ i.Fra- gijiratis humana; nimia in rebus profpcris obliuio cft.Etappofitc luucnalis Satyr.i. iam nunc ad culmina rerum Iniuftos creuijje reor-.toUuntur in altum , Vt lapju grauiere ruant . De Mario tyrannorum feptimodidu cft , Mfinui, quoJ vno die fadus eft imperator,al tcro vi fuseft imperarc , tertio intcrcmptus cft a militc, qui pcrcufiiirusillum dixerir. Hic cft gladius,qucm ipfe fecifti • Alludcnsael ^roi\crbiiim,Tuo te gladio iugulo . Fucrac enim opifex ferrarius Marius , antequam ad irapcrium veniflet . ^ ' > Exdamnoalterius, alterius vtilitas. EMBLEMA CXXVI. Andreae Alciati II. Torjs Xm hlemafis. JEfipi. III. T\ y ^ ruerent in mutua vulnera telis , ^ Vngue le.ma ferox > dente timendm aper \ Accurrit vultur (pe^atum > & yrandta capat, Cloria vi^oris , fr^da futura fua eli. COMMENTARII. LE o & aper acerrima pugna intcr fe dimicare videntur, cui vultu r in arbo re non procul inde fita infidens, fe fpedato rem prasbet . H o c peritum conftat e Gabriaeapolo gis:fic enim eft tctraftjchoii Senarijs iarn- bicis : Kicov ^a.-)^)V IVw^g TpCf CTOTg KetTffpo), yC^TTi^ «T' divM^iv i^Ko^Tnvov im epiv, t^pM^tv 70V innMvTdL Troiria^cu Tdiydu ' ^iAn^ cT' opavTif iWi-^^vv Tcov ihTriS^av > Qnos fic vtcumqj reddidit Minos : Leo pugnam aliquandoinftituit in aprnm: Vulturesautem exalto loco obferuabant ' icertamen [vt] pabulum , eum (^ii vinceretur,facerciit ftatim fibi . Amicos autem cum vidiftent [eosefle fa- ^os] exciderunt fpe . In (tprum leo certare quandoq', aufus eB^ ^lups longe ^pediabant lite mota vultures , §lHt "jinceretUYvt-vorarent. attamen lis tandem amicis tota fpes pr^da excidit . Sed meo iudicio videcur potius defum- ptumex AEfopi quadam fabula , quas fic habet . Lco & vrfusfimul magnum nadi hinnulum, deillo pugnabant.-grauirer igi- tur a (eipfis affedi, vt ex multa pugna te- iiebr^ oculis oborirentur, defenTi iacebant. Vulpesautem, vt circumeundo proftra- tosillos viditjhinnulu in medioiaccntem, per illorum medium percurrens rapuit,fii gicnsq; abijt . llli aurem ipfam videnteSi atq; furgere non vaIentes:Nos miferos,di- cebant,qui vulpi laborauimus . Fabula fi- gnificat , alijs laborantibus alios lucrari . Huc ptopefpeiTtare videtur Claudianus in Ep grammate : Toruus aper^fuluusq^ leo coiere fuperbis ViribuSihic fetis,f&uior ille iuba : Hunc Maysyhunc Cybele laudat: domina- turiterq; Montibusy Herculeus fudor vterq; fuit. DVM f&uis ruerent] Dum cerrarent in- tcr fe graui & peiiculofo Martcatrocifli- ma contentione, leo quidem vuguibus , & dentibus aper truculencis . Mutua vulnera] Ailudit ad illud Ouii dij j.Mctamorph. Marte cadunt fubiti per mutua vulnerA fratres . J>ente timendus aper] Sic Ouidius in Epiftol. . ohliquo den te fimendus Aperi Et Martialis libio 13. D£nte timetur aper^ defendunt cornua cer' uum . Item Ouidiusalio loco : Tulmen habent acres in aduncis dentibus apri , Mariialis: Vulmineo spumatis apri fumdentepetita. Conftat apros cum ira fciucnc , deucibuS vrere,!n ijsq; aliquid.igncuna contineri,vt tcftatur Xenophon ii) Cyncgctico . Hoc dentium fiilmcn reuocat mihi in memoria id i quod Theocritus habct Eidyll- 19. dc aproAdonis occiforc. Qiiem quia totu lin gua Hetrufca loquente fecit Rcuciendif* finuis &dodiftImusPafcr NICOLAVS DE ODDIS, AbbasS.BcnedidiNouel- li Patauij>nihil verebor tam eleganti poe- inate meo labori autoritatem conciliare, vtcandidus ledor exvnoaut altero car- mine pafllm fubiungendo, virum , tan- quam ex vnguihus leonem agnofcat:obni xe rogans audorem , vt pro ingenita fua bonitate,ficut mihi iHud priuatira commii nicare dignatus eft , fic id quoque publici iuris (quod auide expetitur) facere,& fibi pofteritatem deuincire,non vltra difFcrat. Sicaute fua linguaTheocriti verbacanit: ^luando pur vidde morto Adone Citereo-j, Pallido ambe le gote^, Con Vimmago di Mortt^ Dipinta nel bell vifo y i" con capelli a^perfe ly atro e di nerd fanguc^, A gli Amoretti fuoi Commanda , ch' il cignalcj Vccifor del fuo Adonea Venga di lei prigiontj» g^uei Nko s de C Thec tU % ( idiot t Itali Eid) Thec Emblemata^ ^uei dihattendo r ali Tuttn d'intorno intorn» La gran felua luHraro , Stn ch* al fin trouaro L' homicida cignalt^^» JE da ben mille nodi Ligato e riligato Tu auanti a lei portaio • Vn Amoretto haue^ 11 laccio e le ritorte^ Ben cauto in fua bali^L^, V t altro poi con Varco Da tergo anco ipinge^ La fera pigra e lentt^, Che Citerea pauentx->* A cui dijfe adiratru» La vaga Citere^t-tt L'immortat bella Dea : Empia fera crudelt^, Tra le fere piu fer e per lui, Per quefii lacci giur» , Ter queHi tuei qui Amori Leggiadri cacciatori , Cy io ferir gia non voUi 11 beUiJflmo Adofie » 11 tuo giouine amato j Ma repente ch' io viddi Le nude carni e belle^ Mirailo e rimirailo §iual cofa diua e facret^, £ d'amor arfiy e corji A fatto forfennata, Ver quella cofcia amat^ (Auenga ei mi cacciafifh^) Intendendo baciare^, l^on ferire o piagartj, Tu quefli ipeXj^a e tagli:L-i Tu quefii piglia e puni E fuperfiui e nociui Denti miei amatori , Amatori e vccifori . A che lafciarmi quejii Ifiromenti funefii} JE le labra pur tronc^ Se non hafiano i denti Troppo, ahi troppo pungenti» Moffa a pieta la De^ Commmda the slegato Sia lihero lafciato . jEi manfueto e humil^ Tofcia non piu fen gio Tra le piu occolte felutjt Ma fendo dentro e fuore^ Tutto foco d'amore^ Arfe pofcia per fefnprtj In amorofe tempre^. Accurrit vultur] fpectatorem egit.ViiI Vultur o iwt auis rapax.ferta r bidiio aiu tridiio p r? doratu fcntire futara cadauera, ob iiifignem odo- poUet , randi facultatem. Plin-lib. io.c.5.. Frandia captat] Inde commodum fpe- rat,aliquid fibi pollicetur . Captarepran- Captare dia.eft hic, nifallor , prsedam expedare : quid , quod explicat fequenti difticho,ni(i tame captare,aItiorem quendam fenfum habear, vtapud lurccon(ultos,apud quoscaptare proprie dicitur, quidolis& illedamentis quibufdam aucupatur lucrum . Sic haerc- ditate captare dixit Vlpianus.pro eo quod dicimus,artificiose niti ftru(5lisq; tecnnis, vt eam ptseter defundi voluntatem corro damiis, l i. fF.fi quisaliquem teft. £t vo- tum captandseroortis, ardens ille afFedus eft,quo flagrant iniufti quidam homines , exmorte alterius lucrum fibi pollicentes , vitaeqj infidias alij parantes,l.de fideicom iTii(To,C.de trafad.Martialis hoc verbum ita vfurpauit vt proprie,ita lepide: Capto tuam ,pudet heujed capto,M(ixime» ceenam : Tu captas alias'^iam fumus ergo pares . Idem alio loco Dum me captares mittebas munera nobis: Pofiquam cepifti , das mihiyRufe,nihiL Gloriavi^orts,(^c.] ex vidore ipfo pra: dam capiet . SvscEPTVMid videcur fpcciatim in Principes Chriftianosjqui cum inter fe iion longe ante decertarent , Solimanus Tttrca,quafi fpcdatorem ageijs,fuam non parum ditionem auxit, & in Germaniam irrupit, magna & ingenti totius Reipub. Chriftianaecalamitate ^damno, Q\iod Georgius Sabinus hoc hexafticho periccu tuseft : Mutua difcordes faciebantprdia turdi» Acris alitibas pugna duobus erat . Vidit vt amborum pr&do certamina nifus%. Vnguibus roffro dilaniauit aues . Sic mod dufaciunt difcordes prdia reges,. Turcicus Eut^a diripit hofiisopes . Ex qiiofaciU mt^|Jigimus,qu3ntuni mali afFerat IV. Principu Chrifiia' norum ri xis au£iil efi Turci-- ctim im'^ perium* r44 Andre^ Alciati Ciuili bel lo nihil e- Kitiofius . Iranc- Franchi' afFerat in:eftiimm clifridiiim nonraodo ci- uitatibiis, red & icnpcrijs tum labefaitan- disjtiim ctiam eucrtendis.Nikil cnira ciui- li bello pcriculofiiis clTe poteft , nimirum t]uod horti externo iwn paruas addat vi- rcs . Hicego non incommodc rcferam ex lu ilini 8. hiftoriam nobilem dc Philippo Macedone.qui fc vulturem prarftitit indif iulioduorunxThracia: regum.Sjcenim lu ftinus:Forte eucnit, vt Philippum fratres duo iegesThraciaf,non contemplationeiu ftitiae, fedinuicem metuentes, nealtcrius viribusaccederct,difccptationum fuarum iudiccm cligcren:. Scd Philippusmorc in- genij fui.aci iudicium velutiad bellum,in- opinantibus fratribus , inftru Aurum hp.het Tolofanum Ynd^ nunc etiam apudquafda genres,nominatim apud Britannos,infelix omen habetur,fi cum paratur venatio, ali- quis muflelam nominet . Cuius ctiam oc- curfus vulgo nunc habctur inaufpicarus . Vide Alexjndrum ab Alexandro libj.cap. JEq^^tfi iii 13. Mcmini mealicubi legere , equum in ingrejju ir.grenii itineris cefpitantem,aut prioribus itirurts bpfum pcdibus,pro inaufpicato figno a ve ce^j;itr^s - M in tcribus i^ndreae Alciati tcribn^accipi foHmm fuifTc. Ciim cnim Sulpiciiis Galba in prouinciam cxicns , ad forram ipfam canterium fuum cccidifle animadiicrrillet: Ilideo,inquit,cautcric , te iam lapfum efTe, CLim tam lonf^um iturus itcr,vix iiigrcllus /abeiis Qux hifloria pro iicrbio locum dtdit.in cos,qui animo defi- ciunt ipfoflatim negocij principio. Multa: funt eiufdcm argumenti apud M. Tullm hif^ori*e librisdc diuinatione . Huc refcro (upcrfiitiofa vercrum aufpicia, qui nil ag- grcdiebantur ni(i confultis arufpicibus.Sa T. Clau^ niiis P. CIaudius,c]ui primo bello Punico , ditis aU' ioco quoda omina irridens , c]ua: de puUis gurift irri gallinaceis maiorcs ioliti fuerant accipcrc . dit , Nam cum ^ cauca produdi pullicibum non attingcrent,idq; orninofum ccnferetur arma capeflentibus , mergi illos in aquam iuflitjVt bibcrentjfi nolient edere, ac mox inflruxir acicra . 5ic Prufias rex,exulante apud ipfum Hannibalc, & hortante vt co- piaseduccrctrrcfpodir, fe no audcrcquod cxta prohiberent. Atcontra HannibahAii tu,inquit,caruncnl? vitulint^ mauis quam XMcttUtis^ imperatori vetcricrcderc?Lucullum itcm, CLim pridic Nonas Ocl^obreis contra Tigra nem Mithtidatis gcncrum copias cduxif- fet,& ex militibui quidam ncfaftum dicm cflecundcm prasdicarcnt,atq; ad capefTen- dum bellum non vidcriidoncum jdixille tradunt; Ego , commilitones,ex arro hoc die feliciflimum rebusbcncgcflisefficiam. Refert Fulgofus lib. 7. cap.i.de Mifonia- 110 Hcbra?o,equite infigni,qui cum moran tcm cquitum turmam infpiccret.in qua ip fc cum Romanis miliribus crat 3 & mor*e caufam intelIigercteffe,quod augur priLis iinfpicerc vcllct,. quid augurij capiendum. cflet ab auc,quam forre m viaoffcnderat ; ille aliud fe agere fingens,arcum tctendit , primaq; Htgitta confofTam auem in reri"am dciecit,atque ridens ad comites conucrfus ilixit: Parum coiifilij atq; opisab irratio- nalibus animatis poffe qucmquam fpcra- rcpoftcaquam parcat,ea nefciie,qua? ad fe ipfa pertincanc. Et rc, & vcrbo auguriiTva- naertir, ftulteq ; eis credi oflcndcns . Talis qiioque fupeiflitio mulros cx plebeapud nos Germanos habet , vtmonachum, aut Sshe- anum mcicntcm^auc Jcporem obuium,pro in-^nfpicato j lupum vero pro felici omine habeant.Qua? res feruocnidam occafione ^edir liiudendi rultico: nam cum is lepo- sjEAj pej. viam cranfilientem. confjpexiff&c ,, 91 us He- in filuam ciim iumeris pcrgcrc prohibuit ; fequcnti vero dieCLim lupum habcrct ob- uium, bonam fortunam augurabatur. Cu vero lupum ipfius iumcntum deuoratem inuenilfct fcruus , accifrrcns ad ruflicum nunciat , bonam fortimam iumentum oc« cupalTe . AVSPICUS res ccepta malu] Res ma\h \ incepta inicio, non fortitur fclicem exitu : at qua: ccepra feIicitcr,non viCi bcnepoteft cadcre . Aufpiciii dicitur auium inlpcL^io, jb &qua:cx volatu eaium & vocibus figni-fin ficcntur . ^idquid agti] C\ quid incipias . Mujlela tibi fioccurrat] Occurfum mu ftela? ominofum fuiffe tradunc audlores, & nosiam rctulimus . Eadem pid:a infor» tunium fignificabat : animal cnim putaba- turinfauftum efle,maliq; prasfagijjijfquc maxiiTie,quorum domos habitet. Dicitur enim infidiari domenicis animalibus, pra:- fertimq; altilibus, eafq; ad interneciouem Yfq; perfequi, aic Pier.Iib. ij.Idemq^oc- curfum plcrifq; rcligiofum haberi dicit . Adhasc in ncgoti js obeundis vcl nomcn ip- fum,vtpote efficaciar contrarium, multos remorari • Muftclarum tria funt gcncra, ^ \ Galcs,Idlis,McIes,de quibus vidc Plinium lib.19. cap. 4. Varronem de re ruft. lib. 5. . , cap. 10. Signa maU] hxc cnim portendit ncfcio quid finiftri . 1n fufcipienda re aliqua non parum conducit fauftum principuim:ira non mi- C nimum adfert incommodi>fl vel malo, vel f inerti, aut eriam flagitiofo principio nego r/ tium ordiaris . Citatur illud Sophoclisa ^ Plucarcho.libro de Poetis audicndis : ifyisS^i TTAVTos )]v'tis ap-)(iiTa.t kaKco^, fCjTd^ TiKiVTi^ eiKSf liTCdS 6^V. ^^icumq, rem recia ratione inceperit , Bonum tUius certo F^erabt^ exitum . i ydip oTov Tg.aitPoIybiuSjTK rsM^^ '^^yXf' veiV , ixyj^ Tii^ a,p-)^i iv^o-xnaAVTet : Mini- me enim fieri pot^ft, vt finem rite confe- quatur , qui de ptincipio non rc(fle primii conicceritatq; cogitarit . Tantam vim di- cuntineflc bonis fauftisq; negotiorum fu- fcipiendorum principijs,vt ca vix bcncca- dere poflint, qua^ infelix initium fortiun- tur . Et fane omnia diligenrer aduertenda efle,graues ncc poenitendi ausflores cenfuc- runt. Redc quidem & prouide, modo ab- fit fuperfticiofd illa & iuutijis obfcjuatio , quse Emblemata' qiijc Kumanos animos tcrror^ nefcio quo afficic,& corqiict. Nam vt in rc aliaua, fii' fcipienda noii pariim condticic faumim fe lixqi priacipiiim,qiiaDdoqiiidem vel Poe- ta tefte , 'Fa^i dimidiHtn qui bene coepit habet : Ira non parum adfercimpcdimenti, aut c- tiam iiicommodi,fi malo principio ncgotm aggrediaris , tum cnim muftclam, id eft » rere omenhabere inaufpicatum dicimur, cum flagitij alicuius a nobis perpctrati, necda expiari purgatique animoobrcpit finiftra quscdam cogitatio,qua: nitimam confcien- tiam Vviberetatqjlancinet: quo fit,vtfri* gidius & ignauius rem alioqui magnam aufpiceris. Red^ Aiax apud Homerum. lo» ^^^' Deosinuocat fefeadarma componcs, p^* neq ; enim putat fibi felicius rei bcne gereu aufpicium capere po{re,quam ab muo cacione numinis . Cur poecicum illud,vc yere Philofophicum celebratur, gx. A/cV dpx^^lAzSA &, Ab loHefrincipiumMufA} ^ Cui Rornani fuorum confiliorum & Sena '-^ tus habendi ducebanc initium a facro illo tio' precationis carminc,cuius cam fa:pe men- rioeftapud fcriptores ? Sed & in deledu militum ijdem,vt legionibus confcriben' dis,operam dabant,vt qui primus vocare- tur,aufpicatum nomen alFerret. Ncqj ve- i6 ad vtramq; confitmandam partem (eo rnm ncmpe,qui omina & aufpicia vel nc- glexerint, vel obferuarintj nuiltis verbis opus eft. Exempla fi quis euoluere velit , pctata Valerio Maxim.Iib.i. cap. 4.Non folum,aic Cici. Dedfuinat. Deorum vo- ces Pytiiagorei obferuarunt.fed etiam ho- minum,qux vocant omina.Quas maiores noftri qnia valcre cp,\jfebant : idcirco om- nibus rebns agendis, Qjv o d b o n v m, FAVSTVM^ lELlXjfORTVNA- TVMCijE Esssr, prajfabantur; rc- busq, diuinis,qu:E publice fierent,vt f a- V E R E N T L I N G V I s, ini pcrabatu t : inq; ferijs imperandis , vt litibus & iur- gijs teabftinerent ltemqjin luftranda co- lonia,ab co,qui eara deduceret;& ciim Im perator exercitiim,cenfor populum luftra recbonis nominibus,qui hoftias ducerent, cligebantur.Qnod idcm in dcledu confu- lesobferuant , vt primus miles fiat bono omine.Celcbreeft quod retulit Cedrenus, Grxcus auclor, de Perfis, apud quos fol- lcmnefuit , denulla re graui & feria quic- quam ftatucreprius,eamqi aufpicari,qua oratio&colloquiu rcligiosc habercrur.Lii nienhucadferc illud Ifocratisad Demoni AyetSov hoVTdLi . fitop^M y.iV yd^ (pihictf , iTrciivof, g*p^3-ps6r «Tg -^oyos. Si velis tibtpnrare ami coSjbonum quid dicito apud eos, quod ali- quu illt6 renunciet : namprincipium ami- citidLylaudatio eii\inimicitiA autem vitu^ peratio*Hzvic(&ntti\i\zm varie vfurpatam luriscon» reperio lurccotifultis. Origincmenim rei fultorum aiunt infpiciendam,I.i.{F.dc orig.iur- Ec , de re a'A.- quae malo funt inchoara principio, vix eft i^icanda- vt bono peragantur cxitu, c piincipatus, fmtetia . i.q. i.apud Gratian. c. miranuir.fii dift. Item,quod abinitio vitiofum fuit,trav.'t(i temporis conualefccre non poteft, 1. quod ab iiiitio.ff.rcg.iur.l.fi tibi-decera. § fi pa- dus.lf.de pad.AIioqui faciscft beneince- pifte, quamquam dmcrfus fequatu r etfs- dus.I.fed an vltr6,§. i. ff.de neg-geft.Nec resfubfiftit , cum adeum cafum venic , a quonon potuic incipeicl pro partc, ff.dc feruitut.Item,vbi nullum principium cft, nuUus finis fequitur,!.in vniuerfis, Cqui dar.tut.Et difpoficio fada inhabili.cui lcr ab initio rcfiftit,fi conferaturin tcmpus ha bilchoc eft.in tempus permiffum.non va« lidatur.l. fi minor.ff. de feru. cxport. 1. ia tcmpus.lf haired.inftit.Et alia huiufmodi fcxcenta occurrunt, quse ftudiofi pro fuo arbitratu pofiint fublegere, Sed audiamusi hac quoque fuper re Plautinam Mufam , qux fic in Perfa : Si quam rem accuresfobrie aut frugaliter» Solet illa re^e fub manus fuccedere . jitq-^ £depol,ferme vt quisque rem accurat fuam , Sic ei procedunt pos7 principia deniq-y Si malus aut nequam' fl imale res veitunt, quas agit . Sin autem frugi ' s},^eueniunt frugaliter . Hucquoqi colliinat fenccncia Denionhc- nis. i.Olyath.Si inicio ftatim piudenter Sc diligenter adminiftraremus omnia,res r.o- ftra! meliore loco efient, & molcfti js,quas parit focordia,carerenuis. Vnde autcm no bis fint ducenda principiadocet Cicero 2.. de Lcgib.A Di)s,inquit,immortalibus sfit nobis agendi capienda initia. Etcnim Og» eTfY^ct VTOfdp^h isS^iv T"' KC^hVfy.A. De9 monflrante prtncipium,nullus cfficit obex . M m X Nihil Andre^ Alciati Nihil reliqui . EMBLEMA CXXVIII QC I L I C E T hoc deerat poB tot mala, dcmque nosirk LoctiHit vt raperent qmcquid inej^et agris . Vidimt^s innHmeras Etus p.irais 7nultis acucre rubores • Singulariiim locuftarum dercripcioues & pi(5luram mox tradcmus ; Vbi aliquid ad illudrarionem huius epigraphes perciuens p rajmiferimus . NIHIL RELlsiVl] Hcc cpigraphe pro 1 1. Herbium olcc , ei limilc^quod vfurpauit Epigrm Ariftides, ph Ybi dc NeftorC: To^^e- y9lj(.ivov (Th t»t/ , «tTgV it/ «i» «V iautcl V 23-0 yiipAf, iHxta id,quod dici foletj nihil Mmpltus exijiere pydfemo. Cuicomicnitil- hkdiPrAter plorare nihil.qiiod Horatiusin Satyns,& tsi.TulIius vfurparunt . 'ri4 I P L H T horribilem quadam caU- raitatem, cjuafuit alFeaa Iimibrum Lon- • gdbardia circa annuin, vt coni jcere licet , i;4i.Eleuacaenim nube locufta: dicutur cxaerececidifTc , qaaslcgumina,herbas, & grahaferme omnia depafta?,induierunt fa incm,& quorundam defperationcm.quod poft tot tantaque infortunia nihileflfet rcli- dum.Habebanc digJti longitudjnem , tiir- gidacapita, vencres obefos , & fanie rcfer- tos.Itaq; cxtinftas intolerabili fcscorcaerc corruperunc,vt etiam corui, corniccs, ac- cipitres, aliaeque aues cadaucribusalioqui inhiantcs ferre nequiuerint. Qood coliigi- niusex Commentarijs eorum , quinortri lcraporis hiftoriam congeffeiuncl jdeii.qj tradunc, in regionibus Polonia» regno fini- timisincrcdibilem faifreciufmodianimal- culorum multitudinemrnullas primoalas habuilfcjfed magnos dcdifle faltus: paulo poft, quatuoradepcas , tantoque nwmcro conuolaft'e,vtduo milliaria in longum & latum cubico tenus ita occuparent , vt ip- fius quoqj (plendorciTk Solis a toco illo ter las fpacio fuadeiidtateexcluderent: vndc colligereeft.facilliraum , re.bds humi na- fccncibus damna innumerabilia inde fub- fecutaelfe, qua: ad radices vfq; omnia de- paftaee(fent»X2um vero (iiccrcuiftent alx , crancdigici humani ma^^cudinct turnq; in fruges atrocius gralfabantur Caecerum hae ncqi vi^ neq; induftriaalia propulfari pocuere.Lbc.uftarum etiam in Africa mul- licudincm pirodigii /imilem fuiflc tradit Auguftui.inlib.De ciuicace Dei certi6,cap. Ylcimo, cLim iam populi Romani prouin- ciaelfet.Confumptisenim frUiHribus Sc fo- liis lignorura,ingenti nube in mare dicunt €(fe / )icfubriam,& Vencciam de^flO" puUtaefunt. Id vero quo ad aninim Meo verum cft,vc ambigere non Uceat. .Prasibat porro illarum agmen (vti rtaditum eft^ monftrum ,quod nos hic appingeiiduni curauimus , cum locuiftai imagine, vt rci rncmoria perennec, videautq; Prpuidpntiv^ diuiua: hoftes , fyntaxin D E I O P T. M A-X. in poenisetiam infligendis, act quas non fine mente & confilio prodit fapieu- tiflimum illud Numen.Ec huiufmodi pa- rergo v(i funt tunc temporis Phrygioncs (vtiegononfemelanimaduerri) in aala:is exornandis . Hasc iUe. Pidlura yero ta- liscft. Effigies Locu- ftcs,&monfl:ri ipfaai pr^cede- tis, anno 1542-- Lombardiam Infubrum infe ftantis . 4 lixc plaga locuftarum Cait San ex tremam intclJigere , adeo vt non a:dificia moddjfcd ne arbores quidem ftantes relin quantui-,omijifaq3 foloa?queiitur,vr cicad? nihii habeant )^]noinfidcant . 'Hqc indedu- ^lum,qu6dcicadic arfeuftis maxime gau- deant Exempliim eft comminarionis,quo /ignificatur cunda arbufta fuccifnm iri ftirpitus ab hoftibus,ita vt fic truncatis fti pitibus cicadse neceilatio cogantur humi cantiliare.Apud Theocritum puella depa- ftrixalieni patrimonij,xctAct^it/Iocuftas fignificare, &cacumina& fummitates ; vtintelligas D. loannem arboium aut herbarum fnm- mitacibus vefci.Sedhis nonobftantibus.ve rum efte mihi peifuadeo,D.!oanMem locu ftis viditafle, quse inter aniinalia munda numerantur in Leuitico,cap.i i.Teftcm ha beo Adamantium,qui 1 1. Honiilia in Lu- cam dicit : Ex alicibus vero noiy grande pra:pingueve vllfi.quo fe Jiberiiis inuitare poffct^habuictnon aeriuoIum,quod cibum praebeiet delicariorem;fed exiguum admo dum volucre,quod vix a cerra ejcfurge- ret,faltitaietq; poridsquam volaiet. iiu etiam populiin AEchiopia& Iiidia,qui Jo- cuftis procibo ymntur,de quibus co^ifule Diodorum,S dcinde VandaIi,poftrem6 Hunni Hunga- riam ingreffi funt , & hi poftremi terram retinucrunt,vnde & Hungari^appellatio- ncm fortita cft . Crudelis hiclocus maxi- mam cladem vniucifa: propemodum £u- repxintulit. Atylaex Hungaria exercitu Rreccntorum milliumduxit in Germania (aliidicunt jooooo.j plurimasq; petentcs vrbcsdiripuit, intcr quas Bafilea , Augu- fU,Argencoratum,V Vormacia, Coloni.i , & pluresalix' fueruiit. Inde in Galliam progreftiis, Burgundiorum regem cepic , Aureolam obfidione cinxit , & ftatuit to- tius Euiop? fibi dominium vfurpare.Erat autera runc in ea parte ' Galliac citerioris , qux a Casfaribus.adhuc teoebaEur, Roma Busdux Aeriusthic fcedusjniir cum Fran- cis,& cum GotthiSjvr iundis viribuscra- delifiimotyranno Atylx lefifteretur. Aty- la vero.quiatimuir fibi a vuibus Gotrho- rum,foIlicitauitDiethricuni eorum rcgc, ne quidauxilij Romanis fuppedirarcnt : fcd pro fingulari conftantia fua Gorthi re- cufarunt vilam vel amiciriam, vel confoedc lationemcuni tyranno baibaro concrahe- re. Itaq; in campis Catalaunicis vtrinqiic infeftis fignis cor;grefIi funt . A Romano- rum parte Accius,Gotthi & f lancijab al- tera Atyla.Et teftancur hiftori^cnunquam in Occidentetantum ab vtraq; parteexet' cirun>,tantamq; mulritudinem collcclam fuiire,perindeac eafuit. PugniccGnrii/flus ab exorcu Solis in noclem vfque durauir. Tandem in fugam conuerfus Atyla ami- fir cenrenaofloginra miliia.Ipfe eriam ran ta anguftia exagiratus eft,vt non procul ab elfecjquin feipfum peremifiet . Aetius ve- r6,Ffanci& Gotthi,etfi viclores erant,ta- me Gotthorum rex Dicchricus,fiue Theo doricus,inco conflititu peri jr.Morrem pa- tris filius vlcifci voJuir,& ftaruit colledis copi js Atylam , & reliquum cxercitum prorfusdefere:&deIeuifler haud dubie,nifi cx Aerij confilio fentcntiam fuam immu- talfet.Sed malum hoc fuit Aerij cofilium, nam parua manu potuifier tunc vinci Acy Mm 4 la Hugaria vnde fic diBa , Exerct- tus At]'- U, Atyla vf - cius . AndrccC Alciati. Ohfitiio AquiUUi Sxcidiu , Origo Ve ^etiarii. Atyld flx h Poftea vero fciiarriisin Hi!ngariam,re- parato eicrcitu , & collcdlis viiibiis , poft Aetij.deindc Valentinianicxicni redijt in feftior ,& Italiam iniiafit . Irrumpentem Atylam cxcepit Foriim luliirin eo diutu r- niorem moram fecit oppugnatio Aquild? muniridiraa; vrbis, quam tricnnio obfefsa folo asquauic. Cogit ratio longoeobfidio- iiis,vtineam defcendamus opiiiionera,vni ca Aqfuilcicnfis populi vi non pocuilTe to- ierari, fed Patauinorum, & aliorum , qui prope erant Romanorum ftudioli , auxi- liis fuffiiltam tam diu (lecilfe concra tan- tum barbarorum exercitum. Aquilciaex- ci(a,quae concra a4u€4»tantes barbaros pro pngnaculum ItaIia:fuerat,Atylas Concor diam,Altinumq; diripuit&incendicNec exitium Patauini efFugercquorum vrbem pro viribus reludancem demolitus icem cxullit. Excidium Patauii coiitigit anno abipfius origiiic iffJo. Chiifti vero 4fi. PatauiniSjVti Aquileienfibus,cajrerisq; vi- cinis, nouaciuitas Venetiarum, inii^fulis afftuariis (quarura maxima & raagis cul- ta.imo magiftratu decorata , erat Riuoal- tus) nuper acdificaca confuluir, quo nobi- liorcs familiae , & preciofa qua^que relaca func, vt meritoineam dicacur conceni^fe quidquid decoris & diuiciarum in cota pro iiincia ex pra:dis barbarorum reliquum fuit . Et iam Atylam ipfam imperii arcem Yrbem Romam pecerefama ferebac, ciim Ciccurrcns ei Leo Pontifex Romanus fup- plexpeciic.vt retrocederet . Fertur dixilfe Atylam, vifam iuxca Pontificem aftantem viri cuiufdam imagincm , minitantcm fibi ftri huc referri. luftinus q-.ioq> Iib.i.& Plutarch.inicio li- bri.cuiParallela nomen fccic, pluribus de eodem agLit;hos itaq; adear,qui integram hjftof iara vclic:nos pocioraj&quacLhLic ma. gis fpcdant, dcccrpcmiis. Xerxes rex fuic Perfarum , Darii filitisiinccptum a patrc bcllum in Grasciam inftaurat.Dc numero militum ficait luftinus loco citato : lam Xcrxesfeptingentamillia de rcgnoarma- uerat,& trccenta millia de auxiliis,vt non ^^^^j^ immeiito proditum fit, fluminaab exer- ^^''f « cirucius ficcata, Gr^ciamqueomnem vix capere exercitum potuilfe . Hcrodotus in Polymnia,c. 15". fic: Nauium fumma triu millium fuic,ineis fuerunc virorum vigi» tiquataor myriades,id eft,ducenca & qua dragiiica millia. Hasc igitur cratclaffis er Afiavnius& quinquaginta myriadum vi- rorum jn vniuerfum, & prxcerea fepcem milliafeicenci decem . Pedicacus fuit de- cies fepties cenrena millia,equicacus offlo- gintamillia- Q^iibusadde Arabes, qui ca- melos; Poenos,qui cut rus agebantjquGC fa- cio vigintimillia. Q^ascopiae claftiarice & cerreftresin fummam redacfl:.^ fiunc cer & vicies cencena & decem & feptem millia CQxct\\x.\ & decem . Huic tanto cxercitui obuium fe tulit ad Thermopilas Leonidas cum quadringencis Laced^monijs.qui etfi omnes mortem opperierunt , tamencirct- cerviginti millia Perfarum prius ftraue- runt.Tandem Xerxes a Themiftocle Athe nicnfium duce fufus,turpiteraufugit. De eodem Xerxis exercitu fi mauishabere fi- dcm IfacioTzeczi, Lycophronrs incerprc- ti, hajc habe ; Numerus exercitus Xerxis erat ^quingentajniyriaries.nauesmilledu centae & fex^ginca: quadringentis talentis opus erat exercitui fingu lis diebus.De eo- dem Claudianus i-in Rnfimim : Haud aliter Xerxe totofimul erbe fecutus Narratur rapuijfe vagos exercitus amnes , T.ttelis vmbraffe diem, cum clajftbus iret Perfcopulos , teHumquepedes contemneret AOjHor . H£ foe?2um ,^c.] interceperunt omncm^ annon^E fpem . Farra omnia confumpferunt] Rei diffi- cultas fpondaicum fecic. Priores ediciones non farra omnia,ied,corda elegan- tiushabebanc Corda autera non a voce > corcordis, fed a cordum cordi , quod eft fecund\im faenum, poftmelfionem prima germinans,vc ex Plinio Iiquetc.28.Iib 18. Spes^ inangujlo efl.] Reftar defpera- tio. Videcur Meraphora a capciuis. Stantnifi votafupcr.] Id eft,nil nifi vo- ta.fiiperfiin':, vthabetOuid.lib. r. Trift,. Elegia. Xerxci aui. Cordft' Embleraataj . IV. atenata stlamit^ enes \uhtiea Elcgia t. Hic cnim notanda Tme5s,& Anaftrophc. D o c E T Emblcma . qiia raiionc & modoDEVS TER OPT. MAX.popu- lum fuiim cocrccre Sc punirc fokatjCui; nc mo rcfifterc,imd ncc cfFugerc porcft j ec- cnim calamitatum ac miferiarum talium catcna cft , cui illigatiomnes implicamur , ncfcio quofaco:communi cerc^,nec muen to vno , qui libcr Cit auc exemptusab hac lege.Cafus,fortuna,periculum,arbitri sut humanarum rcrum,& Hiduntnobifcum , conniucntc Dco & probantc , fi qua confi- ^cntia aut fpes Inipfum. Permittit affligi, tcntari,turbariimaJos,vt pcrHacj bonos,vt merirum augeat,& coamplior fit pr(^mio rum cx diuinociuCiem finu refufio Da mi hi pundiim horaj » non dico horam, diem aut menfem,vbi fcrcnitas & plcna hilaritu do msntis,finc'pun*flura & fclle,feu priua- ta fpe(ftes,feu publica.Epiftolam traditta- bellarius ('ecccabfynthium & ne nus:&cccebruchus vnus Gog rex.Eterir,, fi compleueric , vc deuorer fosnum cerra?;. Vel fecundum communem & approba- tam verfionem : Ececce ficlor locufta: i:v principiogerminantium ferotini imbiis:&-. ecceferotinus poft tonfioneni legis. Et fa- (ftum cftjciim confummafiec comcdere hcrbam . Vide eciam in Apocalypfi cap.9; & apud lofephum iib. 1. A nciquic cap. 1 3 Mai.^- rr4 Andreae Alciati Male parta male dilabiintur • EMBLEMA CXXIX. 1. 1 1. \A I LV V S edax , nimU quem naufea torferat efca: Hei mihi , mater , ait ^ vlfcera /ib ore f uunt* llla autem: ^id fles \ cur hxc tua vifcera credas , ^lui rapio viuens fola attena vomis ^i C O M M E N T A R I I. DVo milui fibi oppofitiaffident,r]iio rum altermagnoconamine inteftina euomere cogirur;alter tanquam obftetrix parturienciafliftit . Miluuseft auis rapax cx generc accipitrum,(ie quo Flinius lib. lo.cap lo. Tbtrastichon hoc paiicis co- mutatis mutuatuscft Alciatus cx apolo- ty- po Gabri2e,qnod Hc habet : iyyy^ • Tcov a-cov ydp ^Jiv , dhh' e ixei( j dhh«- t^^*' -jplojv . id e(l : Tpiov . Bouis puer cum edinel diefefto vifccra: Hei mihi ?gcmcbatj quia inteftina, mater j emicto, II la autem ridens.Nc tirae,fili,inquic j Tuorum enim nihil,at vomisajienum . I^uer die fefio Iohp$ cum vifter^ VoraJJet-.Hei matericlamat^mea effluunt Inteflina.Ai ridem Mt:Tiliihaud time, non tua h&c funt.folA At aliena vomu, San(flius EmWemata-»; 5anftius id paululum alitec, reddidit; Bouts puerfejlo die cum cornedtjfet vtfcera: Hei mihiycUmahaf ^quod inteiftna effun^ da,mater . , ; Hd c ridendo ait : ehneof yfili , Non enim ex tuts quid^uam yfed vomis a- liena^. • III. MILVVS edax] .vorax miluus feu mtl- uius,qucm idedPIinius loco citato rapacif fimam & famelicam femper aiiem vocat . miluihte ^tphilorpphi antiqaiores, quidiodrinam roglyphi» jjj, AEgyptijs magna ex parie mutuati ^^*^ • funt,dcqi kominum moribus per palinge- nefis figmentadiireruercper miluium ra- pacitatem intelligi tradiderunr,hominesqj cos, quiauaritix ftiiduilTent, promptique femper ¶tiad imbecilliorumexpila- tiones , & rapinas , & violentas tyranuidcs fuilfent^in miluos ac Iuposcoaueiti,vt So cratesin Phsedone difputat. In diuinis quo qiie literis miluus pro pr^edone & grafl*a- tore ponitur.Ariftophanes ad hanc rapaci- tatcm alludens dixit:/;cT7j' Suiu cnim ^nfJt.A7ci tl4'Uyii f^ ^cati ^/>9To7r.yt eftin quodam Gra»*coiumepigrarrirtiate'. Cice- 10 pro Qu_intio:Non pecuniam mod6,vc i^m etiam hominis propinqui fanguinem vitamqjcripere conatur . Extant verfus 'G raeci, Antiphani adfciipti : 'TApyvpt6v iJ'iV St^et 4^Pc" ^'''^^^ ' oytfJ^i lA.n 65^« 70VTO fJt.ijS'' iKTiWctTQ y i79f(AiTd^(av7»v ri^ynKog ^iptTrttTfi. Sangut^ hominihu4 ^ /tntma sut pecunid, Has ergo quvsof^uis pojfidere non potefl , Viuos inter moYtu^ts deambulat . Huc facit M. Tuliij ex Syllana defenfionc locus,de ijs , qiii tanto amore faas pofTef- (iones amplexi tenent, vt ab eis membra di uelli citiiis & diftrahi ponie videantur.Am mian.vero Marcellin lib. i/.Dum nullus obfifteret , 3cc. ex barbarorum vifceribus alimenta congefta funt . Ab ors fluunt] Re^fte ftuunt;flux3 enim & caduca efte folent t1fxa.T'i h ^«am ^okCv X9^vov,y.i\(t^poi( i^iMVHV- Tct J^' aMKag OtK^fi^^ih^OVr' , tK ffCOT)lpidLV . Iniufie ne pojfideas pecunia^ ,Ji velts longt Tempore in Adtbu^ manere-^^ic^uid enim inique Domi cumulauerps,nonpotefi effefaluUm * Ifte vcro fic .* 'TrKiovi^tA y.iyt^ov dv^pa^oif kako^ . 0/ ydp SihovTif 'TTpoiha.^HV ta tcov 'TrihAU ATTOTVy^V^sa-t 'TTOKKAKti VtKCiyLi\ Ridebat fdrtis C£ca puella fua : -iKymz. Cum fubit)) i^a caput labente eH mortua te&&^ ■ Soluit dr audacis debitafatdioci. kebu6 in aduerfis mala fors non fallitur\ afl in FauHis > nec prectbusy nec locm eH manui . C O M M E N T A R I L TR i s puell^ talis rortiuntur.iii qua- ♦T|5ei>/ titulo #V J^var- iia Yna ilniftra & triftis ilU cccidiile: fors ean»i Andrcae Alciati.' Ix Lucia no ferefi' mkltj. e«n nimiriim Cictcras mortc dcbcrc antc- 3re,riciens illa.nihiliqj hzc facien?,tanqua vana ac fwuoja neglexit . Sed prarier opi- nioneni tegula quacdam defuper cx tedo cadensjcaput eius percuflitjficq; rirui& vi tx finem dedit- Hoc modo mifera temera- rij & ftulti iociferio poenas dedit,merito- cjr.cdi^bita fata {\hi(ic acccrfita perloluit. Nam in rc.bus aduerfjs iniquafor' vix vn- quam fallitut j in profperis vero nec pre- cibuSjuecforticudini locus eft . Grscum cpigrajranaeiufmodieft : «i Tpixsau 'TTQll ^alS^ii iv aKKyiKv\7iv KKi]p(0 , T/V ■7S'po7ipyi /StyiTCU ffj" dLlS^))V- TpU f^iV "XppuV i0AKoV KU/SoV ' ^K^i S^i TTCL^icoV eV u.ictv ■ rici"' zyiKa, KKtfpov c^p^Kop/.ivoV' (k TiyiosS"' ap ciiKTrTov a.7rcoKia'd'»76 Tri- cn)fj!.ct ' Sv^y.opof, Hs eiiS^flV Ta;//6'fo/^/ TOLyA^di y.OKl^ TTApAyhiTCU , Tdi Si KAKA X5U [JLriSt^iiuAvoKTt. hoc cQ^iMala vel etia non qu&rentib:u obtingunt,bona vix acce • dunt etiam qu&reniibus . Idcm rclpondic Diogcncs rogatus,quid dc hominum for- tcfentiret.-Miferam & infortunatam homi num conditionem c(fe,dixit,cum bona qu^ rentibus vixobtinganc , cadant autera in- fottunia.non tanttini non quajfita,fed pras ter omnem cxfpedatiouem . Plautus Mo- ftellaria : ,imum hoc fcito,nimio celerius Venire quod molefium efi , quam id quod cupide petas . Accedit adagiu illud, Multa inter os ^ of- fam.^yMultainter calicem^fupremaq; la • bra,cx vetcrc quodam. Notant fcholiaft.t! ad §.illud.Inftit. de rer. diuif. Q^Curtius lib- 8. Contra obfequia forcnnas nonfatis cauta mortalitas cft. Et ilkid veteris mimi/ NuUa eBladeo bonafortuna,de qua non pof fis queri. & Nefcis quidoptes aut fugias,ita ludit dies. Facit huc Virgilianum ilhid ad finem !• Gcorg. cx quadam Varronis Satyra ; Nefcis quid veijfer ferus vehat , vndefsm renas Ventus agat nubes - Idemconfirmat Ouid.4. de Poto,EIeg.i* Omniafunthominumtenui pendetiafilo, I.t fubito cafu quA valuere ruunt . Idem Elegia 5. Jjudit in humanis diuina potentia rebu4, Et certam prAfens vix habet hora fidem. Nec folum mala in procliui funt , fed ctia pcrtinaciter & afiiduo affligunt , id quod apologus dc afini pelle docet.Etenim cum afiiuisoneribus & verberibus afflidus ex- clamaflet: Aufer mc mors , & eripe me hi$ miferijs . Illa fe inuocancem exaudijr, & pracfto fuit.Moritur afinus,at pcliis ipfius Ap6logtm in tympana intenditur , & exanirais etiam de afini. tundicur.Harc etfi ita fefe habeanc , ramen ^elltj.. paflim vitijs noftiis accerfimus belladites, morbos,& mille iiiforrunia , quafi fponce fua parum adfit malorum . Sedceifo, ne Atc mihi indignctur • Rcrac* ^6o Andrcae Alciati Remcdia in arduo , mala in prono eflo* EMBLEMA CXXXI. mm Mm 'mwwmmmMmm^m JE T H E R 1 1 S pUcjuAm deitcit fedihf^ Aten Jupitery heu vexat quam rnala noxa viros ? EuoUt hi€C fedihti^ celer & fernicihm alis , Jnta^um^ nihtl cafihus ejfie finit . jErge LitcCy proles louls yhanc comitantur euntem^ Sarturd cjuidquji fecerit illa mali, Sed quia fegmpedes y lufj; , laff^g^ fene^fa > " Nil nfi poH longo tempore reffituunt . COMMENTARir. AT X Dea alata,vncis Tolucrum pedi- bus.habitii fcEmineo, in alcum auo- lat.quam Litx, tres aiiicula; ftrabaj.rugo- la!,c}audx,rcipionibus (cnilia mcmbra fuf fulcientcs,a lou^e fec]uiuuur»nunquapiar lcquuturjc. HoMERicvs Agamemnon lepida 1 1» fabulam narrar Gra?cis de Ate , lib- 19. Tahul/i-J Iliad. Quam ego quam breuillime porc- iie Ate > ro colligam. Aie louis nuncia> noxiacun- coelo de- Jlii , mollibusnon ingrcditur pedibusper tHrb^t^* tciram,fed hominum inuadic lazditq; capi la. Emblemata . ti.Nec abip^b Deoru(nhominumque pa- rcntcabftinuit.Qu^em Iiino,licet fecmina, fic deccpit. Cum lamiam Hcrculcsin lii- cemex Alcmcna eflbtproditurus, Cic Di- uos Hipitcr cft alloquutus : Audite Diui Dea.'q, omnes, hodie ex meo gcnere prolcs uafcetur^viciiusomnibusdominaturaXui Iuno:Nunq«amcredam,nifi iurciurando confirmaucris . lupiter haud lentiens do- lum,maximum adhibuit iuramentum . Tum luno cceiodelapfa Argos pctijt.con iugem Sthcncli rcptimcftrem vrcrum fcre tcm facit vc parcrcc,Alcmen5B partu impe dito, Inde ad louem reucrfa dixit: lupucr Qmnipotcns,i^m vir «atus eft Euryftheus cxfemiue r;io,qiii mcritd doroinabitur Ar gis.His audifis lupiter Aten,cui hanc frau demimputabat,comis apprehenfam iracus e fummo coelodcturbauit,iuratus , nun- id c(i,Luciferum,c cc£ ds' lo deturbatum interpretantur , vt maxi- atui* rne luftums Philo(bphus & Martyr, Eu- febius PampliTl.Suidas.^^ Budaeuscx Bef- fauionc Cacdinalej (icenim illelib.j.in ca- Jumniatorem Platonis : Luciferum vcro, inquit, fua cuipa eie^f^am in rcrram , cxe- crandumqjilli quoquc didiceranc ab Ho- mero fuo ThcoIogo,q'.ii fiue beneficio quo dam naturse, fiue Mbfis prophetse fcriptis fno carminc expofucrat lapfum Lucifcri , quam ille Aten appellat. Cosl. Rhodigin. Jio 2.cap-7.Sroba2us Elegia ynpi J^iKetto- a-vviH, exSolone hocdiftichon retulit, vbi emergentera e dijs noxam facit : A'V>; S"' i^diuTCOV dvsKpcttViTCU y OTTO^ Tetv ^t/V Tlift-^» TC4^oiJLiVo,ii,a.hKoTi a.KKo^ t-^ffi- idcft: JEa; illis Ate apparet,quam vhi lupiter ipfe Miferit vltricemttunc alia alter habet. . Sed cft alius Homeri locus Uiade 9. vnde 'P^*' hocemblemacft defumptumiibi eiiim Ate "■^* Deam fiagit morrales varijs implicantem ^ * angiiftijs&: perturbationibus , eorumquc mcntes feduccntem, vari jsqueopinionum mouftrisafficicntem.-ad qusemala farcien- da placandaqi Litae louis filiae opponun- iur,qux tanien non ftatim polTunc inftau- rareatq; componere, quod ab ca motum atq; diftediHm fuit, fcd id lcnigo tempotis intcriiallo fieri ait, vtpdtc qiiae flnt lufcap, tardis pcdibus , & fcnio confedaj . Vctfus Homcricoshucadijciemus : J($U y(tp 76 KlTCU (i^lS^lOi KVptU ^iyttKoiOi yooKeu T^tpVirouTetTretpcL/SKa^vSf T o^^AK' fJL y.ivoio . oV Si K eiviivincU, Xffl T6 ^epi^f d-rs^OHTiJ; KiosovTcu S' oifct Tcuyi ^iet Kpovicova. KtV' ffOU, Tb) ATHV iTTi^^eu, ivct /2Ket Iluic adfit,poenas(jfuo det deniqv damno. Cbiliadum z\\(Xqi in adagio , cr^nium N n r.?/- Andreae Alciati III. fardijftme fenefcit, corundcm carminiim {za(wm (\c reddidic : yi.%m Lit.is eridgefiuit SatnrniHi irigenfi Kngof^s,pedtbu4 clauiis, nc lumine Ufts. ^4 Ates i tergo veniitnt , meAemtnr tt tlli . Jpfa Jltepedtbrisq'^ valeSy^ roborc fn-AflaSy i^roinde grad(4 celeri longe prAUertitnr j omnes OccHpat,^ terr^is prior aduenit ilLx per omnes Mortiiles Udens ; vert)m kA pofi tvrg^ fe - ^Huntur y Sartura quidquid commouerit illo' m:i' lorum , At veronatAs loue qui reueretur ^ audit, Sefimul ac iniquo iure luihnianum in Elegan- tijs fuvsinfcactur Valla, & Seruium Be- roaldus, dum adicfliuetancnm dlci 'noxia opincnuir, contra vecerum aiK^toritatem .' Ha:c ilIe.A dc hirundine verba faciar,cuius «idum fer pcns deiecinrct& exturbaflet, in coqj tan- dcm igni ardenti Combuftus cfTet . CREDIDERAT platani ] commiferat platanojnidificauerat . Platanus dicitur h 'TTKdroi , latus. quod lat^ fpargat ramos §luiplafani in ramofotioru tegminefcptos De platano C\c R uelliusiNomiiie apud nos Corripuit puUoSyqttos cum confumeret ocioj SJona fuper tremulo genitrix cUng^r^ vo- labat t Ctiifertii immani ianiauit vifc^ra morfu. Jiunc,vbi iam teneroi volucres matremq; ptremit , -§lui luci edideratygenitor Saturnius idem Abdidit, duro firmauit tegmine jaxi . l!!tos atitem timidi fiates,mirabile monfiru Vidimm in medijs Diui4m verfarier aris . ^um Calchftf hdc efi fidenti voce loquutus: .§luidnam torpentes fubito obftupuifiis A- chiui ? Nobis hAcportenta Deu dedit ipfe cr.eator , Tarda c^fera nimis yfed fama ac laude perenni . JAam quot aues tetro maciatas dentevi- dftis , ' Tet nos ad tr^oia belli exatlabimus ann^^i decimo cadet,^ poena faftabff A- chiuos . £didit hdc Calcha.Pa^rerem temporis annui hie Toglyphicum effc tradunt A igyptij. Pic- rius fib.io.Hieroglyph.circa lincm . Et bene] tuto quidcm,nifi cos f^uus dra co obfcruallcc . Saxeus] vbi pnllos cum matredeglutijf fetjiii faxum rigcscft rraMsforniar,us;rn6rs fua crudcluatc condigna.Fatalis Rnpes crt, N n 3 iiccBcn platanu^ vnde di' cipur . Pignora pro filijs, Serpensft x:hs . Andrea» Alqiati iKcnoii pcrpetua: belli Troiani niemorias pet mcravnorphofim ferpentis in perpe- tiice cluritiei {axum.Sonac etiam faxeuSjdu rum,c/udelem.inexprabi]eni, iiuporejquem dui fimulaueiac» ne op- primeietur a tyranno, proditnrum . HdCynifi mentitur] Sivera dicic augur. Ex nonem cum matre pa/fenbus aiebac bellum decennale fgnificari. Nam cx paf- feribus annos, ar.gue vero tempus , quod omnia deuorac,inCtIIigebat.Serpensautem faxeus fadusarguebac perpctuam huius, reimemoriam Calchoi * ' C;^/f^fl^J Calchas augurum prseftantif- iliinuSjvr aitHomerus , Theftoris Troi^ani filius, vnde Theftorides didus . Afbllinis monitu fecucusefi: Grascos, Achilli valde charus. Poft cxpeditionem Troianarn in Colophonem lonias vrbem perucnicCum c]uee(kc in luco Apollinis Clarij , cura Mopfo augurcpr^ftanciflimo tncertamcii diuinandi defcendit . Cui propofuir,quot jficus habercc caprificus quajdam . Qnx CLim Mopfus diuinanTec , & Calchasquoc jfilios haberetia ventre porca.non redeex plica(]cc,pra2 mosrorcdiem obijt.Vide h?c iacius apud Nicolaum Leonicum lib.^.dc varia hiftor.eap 65. Cuiusfamaperenis] Homerus i. Iliad. Tarda, fe nimis , fed fama: ^ l aude perenni ► Sic enim Cicerohtjnc vcrfum vercic • Vi- dc adagium , ^^-e fero contmguntfed ma- gnifica . S. I G N I F I c A T V R , ex difKcilibus (tiuturnisq; laboribus candem maximam KulUglo mcmoriamq^ pcrpecuam refilirc riamjine y^^^ enim .vel nacura fic coinparacum efl-, lahore pa acduas ac memqrabiles gercreglo- rari ^ liorum, iraeas finemoleftia & vitasdifcri- nune perfici non po(fe. Nonenim rcs ma- gnae,vt dicitur,finc raagnis pcriculis fiunt; cx cjujbiis tamenpxirabiics, tande/n frii^u& & glpria pcr cnnis rcfnltant.Hiuc M.Ty^ lius 3. Tufcul. Ecenim nulla poceft efle; diuturna gIopa,quam labor ftremius & in. defeffu&prirpum no n auceccfleric . Qujs. enuB magna coronari contendat OlympiVc duleisflne puluejc palma^? Vulgo tricuni' 'li,Tci Kct^siTftJ^ucriioAet. Dijjicilia qUA ptil, c/?r^.Pra:clir^ Xenophpn ATffofxvny.. 1. cu^ S^lpiH.ctpTipieJL^ iwilJLtKHCfjt TcoV KdiKcoV a.yft^av IpyM^ i^t)tveia^cfjt 7roi^f . - • Ti]v f^iv^yctp ..jtsiKoTmet. y^. iKKtl^iv iWtv Viypust ^ _ g AgVSrt/ ^ ' ficulteri pw/cT/r^? . Ag/y fjiiv oc^iV, fAetKet «T' iyyv^t paratHl vauH • t;k dpiTtif IS^pcdTct ^go/ Trpo^TffdfOi^ev e^HKctv dSctvctTot • y.ctKpoiJ^i ){^ opBios oifj.of iir A'JTm , J(5U Tpi^yjjf TG TTparoV ' ^Ttih facilis ypri mo fuerat quA tam ardua virtus . . Tefiatur autem. Bpicharmus^A dijs omnim nobis vendi iaboribus . Memorix fuccur- ric& illud Clemccis Alexadtini Scromar. «T. gr/ T/V Koyog TdLV apiTav vcu.eiv S^vjctft CdTotfiTTi TreTPcaf • vvv SifJ^iv ^oav pctV dyVOV CtfJ.^iTTHV . >sSi TTAVTCOV CKi(pdr- poii ^vctTcov i , Idem quem iam adduximus-, I^iadaTusO*- Jymp.y ait : dfjL(^ iipiTet((Tt vravoi^a.'Tai' IttTi jJLdLpVtiLTeU j irpof ipyov KtvJ^UVO) KiKtiLKv[JL[JLivoy . id c^,^ Circa virtutes Lahor fumptusq^ '^'^ v*'' terpetuoimplicaritur^-vt :. V,*. Opus dtfficultate ohteHun? affequart^ Sed propius apwd Pjiitarfhum.!^jiccki;Ii- des^T/fo? yAr^ 'kuS^o( vipira. . Firmam oloriam habet virtus Sciihit ABltanus va- riar.hiftor.Iib.ij.cap.ji.Socratem aliqua Ho in colloquium cum Theodota mcrctri- cc-formoiilTima vcni(fc,quaccum diccrct: Ego te,6 SocratiSjmuIrismcvlisantcccIIo. _ illis dcbcre Dcos oftendcrent, quo- tu pr(jconio fuiifcnt cclebraci.Ego occul- tatam veram rcligioncm ancc Chrifturo in terpretorrqu^poft Chrifti aduenrum cla^ rilfimo fandorum Apoftolorum prsecor- «ioabomnibus Chrifto Dei filio credcnti- bus cclebrata fmi.Qtus ficaic libris dc;Hic II. roglyph.AEgyptij mundu ngnificare vo- serpeniin lentes,fcrpeiitem pingunt,fuam ipfius cau reuolu. dam deuorantem , diftindlum fquammis , ^j^^^ ^ pcr quas mundi aftra figurant- Et grauif- fimum quidera hoc janimal eft , quemad- modum terra. Eft etiam lubricum , & in hocaqu^efimile; ac finguloquoque anno pellem vna cum fenio cxuit ,.fecundunV quam rationem,&: in mundoannuum tem pus mucaiiouem facies iuuencfcic. Qj.!6£l vero procibo corporefuo vcitur , fignifir catid , quaecunqj diuina prouiJentiagene- rantur in mundo, haec omnia in eodcm di- minucionem paci. Vide adagium , Fefiina lente KcfcTini hoc figmencum ad memo- riam nunquam incermorituram viroruiri dodorum . Tubacnim famae &commen- dacionis notaeft,vt quaromnibusexaudia* tur. Serpensin fercuolutus annum defi- gnat,feu 3Ecernicatcm,vtapud loannem de Sacrobufto inlibello dc racione anni anno" tatum eft 5 Serpens annus ego fum , Sol fn circinat in- ^^ifiuxit prideflatus efinunc teporls ide* Orbcm etiam totura circuli figura demon Circulus ftrari ( vtomnes alios omitcamj pulchre orbem de Plimus oftendic lib.a.Nacur.hift cap. z. notat . NEl^TFNI tubicen] Sic conftmo ; Tr/. j j tonNeptuni tubicentcuiusvltimap(trs, \^ e{\iCaiida'jindtcat effe cetumM eft.pifceni magnum. Ec/*;;?a>^ , fupple indicac e(Ie Veum . Is, inquam.Tricon comprenditur medio orbe ferpentis ,qui ferpens tenet cau dam ore inferto mordicus.xd eft,cenet infer tam caudam ori, per hypallagen . Eftau- tem Tiitoii Deusmarinus.Neptuni fiiius, Triton ,. buccinator,&armiger.VndcStaciuslib.5. T>2us tna Thebaid. rinus . Stat celer obfequie iuffa ad NeptuniaTritS. Ec de eodem lib. i . Achill. Perfonat autem &circumtonac asquor cubacanora., ideft, perforaca concha.ciensomnes & cxcirans ^ vt Virgilius i.& y.AEi:eid.& Claudianus de nupcijs Honorij & Mart. affirmanc . Eius concham fic defcribit Ouidius i-Me tamorph. CaeruLeum Tritona vocat,conchaq^fonanti Buccina InSpirare iubet yfiuciu4q\ ^ fimninafigno Tritona la reuocare dato'.caua buccina fumitur tlH^, Tortilis in UtuquA turbine crefiit ab tmoi. Buccina,qu& medio concepit vbi aera pbto^ Littora voce replet fub ztroque iacentifc; Vhoeh' Hunb: 770 Andre^ Alciati * i lifcrarumq; ftudiofos quosqne fama per totum orbcm terrarum, noraincqi perpe- tuo cclebres fieri: & prasclare eos, qui fc rerum maximarum perusftigationi , puta PhiIol"ophia;.aut ctiam ingenuis dilciplinis dedicant,fjcile,&magna quidem maiefta- te casreris hominibns anreirc. Quin &: pef cofdem fummotum viroriim ics fortitec prarclareq; geftas immortalirate 5c mcrao ria femprtcrna confignari. Nam dodi nbn folum viui & prajfentes ftudio(bs difccudi erudiunt atq; doccnt , fed hoc idcm etiam poft n'.ortem literarum nionimeniis aflc- quuncur. TibuIIus idcm flgmncat hi« rerbis ; • . §ltiereferent Muf&,viuet,du rohora tettus , Dum coelu feellas, dii vehet (trmnts aquat, OuiJ.j.Triftium : Singula quid referam^nil non mortah tt" nemus , Fecioris exceptisingenijq; bonis . Zn egOyCiim patria carearhfVobifq; domoq; Kaptaq-y fenty adimi quA potuere mihi : ^^uilibethanc fs,uo vitam mihifiniat enfu Me tamen extinBofama fuperfies erit 0^6 fpc qui foga- Tus.cur Laccdajmonij ad bcllum profe(^u- ri Mufis facrificarcnc , ciim nullum cum Martc habercnt commcrcium: Vt,inquit, poft prjcdarc fac^la , mcmoria apud po- ftcrosmancat. Pcrtinent huc arguti & inimitabiles hymni Pindarici , in gratiam corum fcripti, qui vidores redierantcx Olympijs, Ncmcis, Pythijs, Ifthmijs : itcm qu2E ab cpicis, & tragicis grauidc- fcripta clvaraderc , ad ics geftas poftc- rismandandas . £t qud maximepcrtincnc hii^oricotum monumcnta , mfi vtcgrcgic fa(fta a mortalirare vindiccnt ? Et pcrimcc adcxemplum ,bonos6c pr^eftantcs viros honoribus aflici , nec modo dum in viuis funt, fed etiam farofunjflos.vt virtuti fuu rcddacur prajmium,quaj fane laudatacre- fcit : &:id permulros accendic ad fimilcm virtutem, & fada fimilia. Virtus cnim fo- la f^eculisdurarura componic. Quod ab arce& fortuna vcnic,fata in manu habcnt, rcnui filo fufpenfum: virtutis carenaaia- raantina cft.quam Parcarum forfex non in cidit, quidquid innexum huicauc inuolu- tum, durat memorixconfccratum & po- ftcris. Oftendc fishodie Romanar magni- ficentia^admirandailla, quacfamas dcdica* uicambuiofaanci(^uic;iS , arcus, tropha:a , columoas Bo^orl viroru; nentin Sparti curMs anteb% facrtji' bant. Sola r- tUS At -i ttificit crat Emblemata_j. $71 .omi- z vitio m prA- •um . coliimna$,porticns,theatra,amphirhcacra, naiimachias,nymph£a^ palatia, thermas, circps,pontes,vias,porcas,colonbs,ftatuas, a^ylon, Capitoliiim, AugLiftoriim fepul- cara.pyramifleSjobelifcoSjtaliainnumcra; liicerna indigeas claro die fcrutaiidis vefti gijs ; iningluuiem defcencderunt vetuftatis deuorantis omnia , ncc nifi nomine folo in orbe amplius . Quacre virtutis &ingenij monumentajfod.ailluftrium Heroum pr? clara & infigaia, rcs virilitcr 3c animose , conftantcr & intrepido animo patratas.tan quam in primo flore adhucfunt, vigenc , viuunr,intad-a ab obliuionis falcc: fortitu- doenim& magnanimitas pepcrerunt aeter nam proIera.Da fapienti?anriOites,omnia manibusadhuc teruncur , vclut recensna- fa, corum opera, vicenis cricenisq; faecutis cuolucis. Nunquam cxiccacur elychnium huius iampadis, quam virtus accendic vi- uaci flamma , pingui fucco nutricum cre- fcentisgloriac, quae&ipfa pene immorta- lisa bona ftirpe,fru\5tus autmerces virtu- tis ; a folida cnim radicc afccndit in perfe- dum robur , quod fit par fuftinendis arui ii)iurijs,nec raetuat famcm temporis, cu- ius dens comminuir^cuins venter deglntit vniuerfa. MagnumToIarium cft homini, propagandi itoniinis fccundum merita pre uifa fpesj 4tolim cipwm , fcpulchra eonftituendi . Nam & irmonti Aiiguftimis lib.S.de ciuitate Dei,cap. i4edio- depeti lanen. Videtur autem Alciatus id confinxif nEm- Grascorum quorundam Epigramma ima . ^»"1 in^it^tionera,vt eft Germanici quod- dam lib. 5. quo Tiiemiftocles rerum a fe geftarum commemoratione indicat,quo pado a Gxsecis fepeliri velit: alioq,yi nuI- Jum fatis magnum & dignura fepulchrCi luis virtuubuserigi poffe.Q^o fpedat & Parmenionis in Alexandrum,cui pro ma- gnitudine reium non polTe fcribi dignum epitaphium, fed Europam & Afiam, qu.as f«biugaui£,eius efTc fepulchriim rradit.Si- m ile cft q uod in Hedoris tum u lo fccit Poc ta qHifpia,m:in quo Hcdor non vult com- parari fepulchro aut tumulo j quippe qui TuiuetfasGr^ci^e reftiterit,& cuiusamplif fimum fepulchrum fint IJias , Horaerus ipfe,Gr2ecia,& Achiui fugientes. Eodem modo Tt dignusGalcacio tumulusad per- petuam noniinis commendationcm cxtrua tur.ait Alciatus,defcribendam efte Italiam ynuicrfam,Duc« ipfos,regiones com^rmi nas, ^ Eaibaros totQijnpctu Italia! ccrui- cibus imminentcs; poftremo conftituat"ir Aiiguifer, qui fymbolum habeat fcriptCi , Tr ME MiKPofs tcVn meTan E'NTr0ETE; Quod autem ade6,magni- ^^^/^ p^ti ficum wimulum ipfi Galeacio cxcitarit ^-^^ tmntt Alciatus,id optimo iurc fa^flum cft: nerao enim Regum Cfcribit louius ) ornatiorc aut fumptuofibre exequiarum pompaela tus elt. Ne pigcar legere qu^e de ipfo habet Corius,SeA.4. Sed hucapponam Germa.- niciinThemiftocIcm epicedium,quod imi tatuseft,& ferme integrum (vocabulisali quot dumtaxat immutatisj mutuatus eft Alciafus.vt videreeft : itvT/ T"£tc5tf KiQolo Bis ihha.i^ct , cT' iTTt chara- 7(iu7A ^ ^ £ier Em- «TsjictTA , Ca,p,3AptKAf cr'j[/.^oKctVAV^' blematis Tv^./S Mauors apice aflet detnde ft- pulchri , I.t XerxtSy^ humo conde ThemiBoclea. Bac mea gefta canens Salamisponenda com lumna : §luidmagnum paruis impofuiffe iuuatl Sic autem Latine reddidic Francilcus Sau dlius : Vro tumulo exiguoterras appone PelafgOit Armaq-y barbarics. fymbola militiA . lnq\ bafi tumuli circumduc Perftca bella^ 'Et Xerxei hi^qifuperpone Themiftoclea. JEtSalamis noftr/i, '^jhtutii buccina dicat : paruis magnum me fuperimpofmt^ 5^74 Andreae Alciati cenota.' fhium . Vicecomi tes fami' lid. III. Italia in- ter duo tnaria fi- Ciim his , qiise antea diAa funt ad cnmn- Inm Galeacij^Hccji infcriptione illamagni , ^«^^ paruis magnum me fuperimpo- fnit} velim anncvfli qnx mihi nuncoccnr- rnnt cx ali js cerc^ non pocnirendis an(flo- ribus>5rcigirur Horatins Epod.Oda.9. , ./f/»'/ c^nOiCui fup e r Carthaginem VirtUifepulchrHm condidit . Velleinf T^aterculnsde Carthagiiic; Eam trbem inuifam Romano nomini Pub.Sci- piofunditusfuftulit , fecitq; fux virtutis fnonumcntum. Sed interca dum hxc mc- diror,ncfcio quomodo mihi pr^ecxteris placet Martialisfaneargutum & lepidum de Pompeio& filijscenotaphium : Fopeios iuuenes AfeayCttq-y Europafedipfum Terra tegit Ijhyes,fi tamen vUa tegit. §^id mirum toto ft ifargitur orheUacere Vno non poterat tanta ruin» loco * Dion Nicajus in Adriano: ro(k]uara renic in Gr^ciam,fpedauit myfteria ; cumque per ludieam in AEgypttrm veni(IctVparen tauit Pompeio,dequo hunc verfum fertur Jixifle:^ Ojfa viri magni tenui quam claufa fepul- chro . Porrohic obirernoto , K/>^cgraphi quam Hi(\o- rici plurimi lara dcfcrjprione profc ^juun- tur,vt;Plinius,Mcla,S61inus,£Iondus,Scra bolib.;. Albcrcus Leander , &nouilIimc omnium loan. Anconius Maginus Pacaui- nus. Dceius quoq; poccncia & virtutebel jicfl.clcgans cft oracio Regis Agripp? apud lofephum Hiftoriographiim, de bello lu- daico Iib.2.c«p.iterire cjiftimanMvii / fane ha;-f rum pecuuum aniiTircamintipidi nunqua vixerunt cum fuis fententiis. Hunianiim vero iogeniiiratqWd anttli^ i^oftra; viseft, cum fe fciat immottalCjOptat illud etiam vc corpus ipfum quoq^ & comeS;& domi- cilium fuu, qUoad ficrip6ffi^,eadem feli- cicate perfruatur.Acqiniaiia cadauer ueqi fencicneq; tuum cftampjius ? at.fuit: & nuiic fenfuseft mihi viucnri earum com- moditatum , quas pafTtVtnm 'C\i cadauer mcum.Ei quidcm qiianra liobis viiiisfepul tura: cura clTe folcat , tum' quotidiana re- rum experientia, tum etiam vicasmagiftri docenthiftorici . Nam & AEgyptiorum Rtges ad vitam iuftam & honeftam nihil tam adduxiflelegimus,quajr. fi (ccus face- rcnt, metum atque formidincm denegatae fep,uItura5.Diodorus lib- i.Hincretiam eft, qiiod de fepulchris & monumcncis , quae defundorum domos Cpnftantius ap^ellat inl.4. C de fepulch.vicil. tam prouia^ & sgpuUhrd religios^ iniure multa finc piodita. Naoi ^^* et mo- & voluntas dcfundj monumcntam fieri ^f^f^gnto fibi difponentis, falua confcientia , & citra '^^^n reli- infamiam negligi i^quit.l.militis, y.C.de ^^.^ relig.& fumpt. fun. Vti ncc ipfum monu- ^ mentum obligari.l i.C.ditt.t. neqjlcgari. l.monumenta. i4 C.de legat. ncq;permu- tari l.i i,§.i.derelig^& fumpt.fun ncqja- lienari veldiftrahipoteft.I. 1. & 9. C.d>t. q^uia fcilicct rcligionis intcreft monumen- ta cxtrui&exornari.l.i.§.interdi«5lum,de mort.infer.Vndcciim monumenta memo riajferuandasgratia exiftaut,!. i.§.6.fF.d.t. fatisinhumanum & durum fuerir,mcmo- rias vendereraortuorurR. Can.poftquam. i^.q.i. Q^apxopier fvtpropius ad rem) non immerito Galcacio tam magnificum coftru&um fuic monumcntum:talis enim illc vir fuit , c^ualem Plato in Rcpub. cflc deberc pr^ecipit; vt puta qui fibi & patri« vtiliftimus, qui fingulis astatibus fempcr probatus & immaculatus exiftit , is cuftos & princcps ciuicatis conftituenduscft.Ho- norcs huic tribuendi & viuenti & mortuo, fcpulchrorum & aliorum monumctorum maxima munera fortienti . Haic Plato in dialogo 3.de Rcpub. Talis quoquchoiior qui Galeaciojolim contigit (nealios infini toshuc congeram) Menandro B^^trorum regi,horainimitilIimo,in cxpcditionc qua ^ -/^* dam vita funfix tandem intcr omnes conuenit, vt aiqn^ p^rtiti fingulis diftribuerehtur rata pr» partc , ncmpc vt illius viri mouunjcntum apud omncspa* riter cum vencratione cxifteret : teftis eft Plutarchus coramcntario,quociuiIcm ho- minem inftituit.Nunc bonoprincipi fuc- ccdat OpimHs ciuis . Optimus Andrcae Alciiiti. Optimus ciuis. E M B L E M A CXXXV. \V 'M //^^?!^' pairiam Ttjrajylulus vwdtcdt- 4rmU > Dum^fimultates pnere quemque iuhet , Concors ordo omnis^ magni inftar muneris y illi PaUadia fertum frondis hahere dedit , f inge comam-i Thrafyhule, geras hunc folw honorem ', In magna nemo eft amulm vrhe tihi. COMMENTAR t L IN corona ciuiiim gratiilantium & las- ticia gefttetium meduis ftatThiafybu luschlamydatus.cuitiscarutcaecericerta" tim frondibus oliu? honoris graria cingru. H A N c hiftoriam noniniucund.l paii 16 altius reperemus cx libro 5 luftini Hi- ftorici,nam Xenopbon latius fe cxtendtt , c l2>iK^,cdfilium fignificac; iiomen fa^flis conucniens : nobis Germanis fonat KuenratyVt didum in Pra; farione Emblematum . Et certe appofit^ iftud inditum nomen Thrafybuio qui au- denti confilio rem magnarn aggrcfliiseft , & feliciter perduxit ad exicum . Arqui, quod habct Publii rnimuSj/» rebus dubijs plurimi efi audacia. Quo fere fcnfii Euc- nus dixit , ad fapientiani permultum con- ducere audentiam : feorfum fifit , noxam adferie. '^Tpof a-cizletv /y.evs)(^v ToK[j.a.v //afc KctKoTiiTct cepet. Iniure audacia c rca li- ciraadprobatur.l.Celfns,io §.videoduni. ffde Iib-& poftum.l. fi quis in rantum 7. Cvnde vi. ViTde rede Comicus: iUTo^y.Of eivou icp/Vg.ToA/y.wpcV Uii. Audens ita eflo ft procul zt audaci.i . . Dumq-j fimultates ponere ] fuadec abo- iendas vcicrcs iniuiias . Naparumfuilsct O o arma 1 1 1. Thrafybn lus vnde dicfus . Audaciii cjuando licita . S7S Andreas Alciati Corona ci uica • Oliua /a- Olea pacs dicata . a J^oe e- mi^a. armacepiffeaJ cxpellcndos tyrannos, ni(i hoc alreriim fapieiicer & proiiide indii- dum & perfaaXum efTec. Allufum eft au- tem ad AU.Vi)'^ictvM cfi:, malorum ohliuio- nem. fic enim Athenienfes vocabanc illnd plebifciiumjquo multde fediciones fuerru fublaca;. De quo vide prouerbium, Malo- rum meminijfe.&i. Valerium Mai- lib 4.C. I.& lib.j.cap.5.qui pulchre narrac billo riam.Obiter noco, fimulratem dici odium per rti'T/^/)!*jr/j', quia mini.nc fi ic(in)ul , qui fe odio profequuncur . Vcl (1 mauis a fimulacione dedu .i.quia iiiimici occulci fi- mulata loquuncurad inuiccm.-nam fecun- dum Vallam.fimulcaseit odium larens . Concors ordo omnis] omiies Achenien- fium ordines , opcimates cum ple^de vna- nimes . Magni inffar muneris] fummi honoris loco ciuica eum corona donarunt,qua* da- batur ei ciui, qui ciuem in bello ieruaue» rat:fiebatq; exoliuas fronde, autquerna , incerdum ilice.Gellius lib.5.cap-6-& Pli- niuslib.i6.cap.4« ValladiAfertumfrondis] oliuas,que Pal- ladi facra,vc diximus Emblem. 14. & ali- bi,& teftatur Phniuslib.il. cap. i.fuicc- nim illaoleas iniientrix , Ouidio6. Meta- morph.aflcrtore. AEmilius Probus.fiue is fuit Cornelias Nepos , in Thrafybiilo: Huic pro tantis meritis,honoris corona a populo dacaeftjfa^laduabus virgulisolea ginisjquam quod amor ciuium,& non vis expreflerat , wullam habuicinuidiam,ma- gnaq; fuit gloria. Ciagebantur autem co- rona ex olea feruatores ciuium , quod ea paci dicata efret, vc referc Hermogenes c- i.deoratoria. Eceam geftantibus indiciii crat pacis. Hinc VirgijiusS AEneid. JPaciferaq; manu ramum prAtendit oUha . EtOuidiuslib r.de Ponto ; AdtHnat in bello pcicct,t& ramus oliu& . Scdenim non a Grazcorum fabulis, ncque ab alienigenarum gentium commentis.fcd diuinituSjvel ab ipfo fere noui mundi pri- mordio inefTe oleas pacificationis vim no- bis demonftratum eft. Diluuio cnim celTan te,a Noe coIumbaemifTa.quac pr^peci vo- latu regioiiis aliquanculum circumlaca , paulo poft oliux furcu lum habens in ar- cam reuerfaeft: eoq; argumcnco lascatus Nocfenfic cempcftacem dihuiii iam defa:- niiffejCerramqi ipfam pacatara , & rcmit- tepte inundatione iamduduna in emeifu elTe . Sed quid illud? cum fcrtum.ferriq; vfus bclloin primis inferuiar,& fymbolice probello ponacu r.canram inefteoleo vim, ^^^* ) vcid emolliac,&ad feiiedi vfum inepcum ^''^ &inucile reddac^ fiquidem fabri , qui fer- • rum Iencefcere& emolliri volunt , cande- fadlum id oleo intingere confueuerunt.O^ leaginis iteni coronis vcebanciir miniftri triumphantium, quodMincrua Dea belii elfe credebaui r.PIu ra de olea* fymbolis ha- bes apud Pienum lib.55. Hieroglyph. GeY(i4 hunc folus honorem] qui caeceros virtute anteftas , foluseo honorc dignus repertuses. Seneca epift.41.ln homine id laudandum eft, quod ipfius eft. Famiham formofam habec,& doirjum pulcram.rmul tum ferit,multum focneraturjnihllhonum in ipfoeft.fed circa ipfum . Lauda in eo, quod neceripi.nec dari poteft. Quod pro- prium hominis efr qu2Eris?animus & ratio in anima perfecfla . In magnci vrhe] Athenienfi.Olim Athc na: impunicate couceHa » liberimnis curfuserirad omnc facinus,& Jlffcclt{4 ^*"^ rubore reccabitur . Caufa eft intrinfe- fraui in quidam &occultus fomes ,quem vel emni ho» fcnuisafriautisauix fpiritus fopuum redi tnintj. ^^'"-^^ * ^of""'!^!'^^ fub cmere iacenris afFe- ri huiusj multi conantur , Nihil ex pauci fti(ic'\\.\\M.Nthil ex omni parte bea- omni par tum.\tiws & vcrum divftum,pro Dclphico te bea- oracuIomihi.Prodear qui deiniuria polht tum . hic qiicti . Viiiuetfalis Maxima eft-^tangic fingu'os,ncminc cxcepto,ncc a:t^tis,rcxH«, condicioiiis.ordnjis , fiacus, dignitatis vllo priuilegio. Vcmors commu.iis, itacaufa mortis ; crahic (ecum hoc onus quisquis nafcitur , &domeflicun3 hof^em circum- fertdum fpirar,6 quam turbulcntum fs- pe & implacabilcm, nifi altior visdomet, & rompha^a aliqua e coelefti armano:qu^ ccrre omnibus ncccfiaria ad truncandam hanc Hydram. Neminem igitur fepouis , inq uis , qucm nobili hoc & pra^claro boni viri titulo cxorncs ? Neminem cxafi"e,cui nihil defit ex omni parte • Sed vti citharos- Nemo dum bonum,qui fuauiter ludic» quamuis (tjfe k peifedusnon fic: icaciuem bonum,cuius nu^,fed acta,vita & morcsciuilibus ftatutisaccor- cundut dant , appellarc confueuimus; icabouum legcm. milicem,qui impcrata ducis exequitur;bo num QEConomum , cui ratio conftac acce- pti &expenfi : bonum monachum , qucm nutus (uperioris & regula concinent inof- ficio. Talis omnis Refpublica & commu- nitas habet.iufloSjhoneltos, pacis amantes, non publiceincxemplum malos; tolcran- tur & probancur,qi)amdiu Jex & magiftra tus.Moralis igitur quxdam & politica vir tus fit bonicas , qu^ rJgidi eciam ccnioris virgulam Jeuiufculi crroris afperfione fu- flineat. Sed vbi aJtera illaabfojuta & pcr- fc magni nex He^ioris . Haud pla^ Bebet Mxonida , quam fibi MMnides . C O M M E N T A R I 1. I» T V X r A marc in litrore faxo excifurn Jl coufpicitiir repiilchrum,ad qiiod The- tisinconcha marina, dclphini dorfo impo- fitaappcllic, idcmqj notoamaranthi flore II^ confpergit &orn3t, CiYd' E X r A T lib. j.Grxcoriim Epigram- *natum carmen in Lacrtas tumdu,quod h matH, q"iafer^ ad noftrum cpigramma fpcaar, iiuc adferibcre placutt. '^n-X^ »g '^TiTpnv c^^oKv^ yjoVQSt i^is^i^ XlV KetepTeto To J^' fipio r. 0 ^'^(tS^ov dn'- BdiioVATrOi '^'^Xpeov KciCiTeu viTm* O o 5 A/A^A»- Andrese Alciati Ay.ChtJVHV itav [Ktiv i^ihv^) S^uva^cu . Saxei cauat tepus.ferro ntc tepora parcunt, Omniafed moUit tempora longa dies . LaertA fec bufia terit qtioc^y littora propter Aethere de fummo deftu -^ imber aquu. Immortale fedyheu , nomen delere vetuHas HeroisMufa vindiceynuUapoteft . Cauat «Sd pefraxn longu rerapiKs,!ieq; fcrro Parcit, fedviia omnia pcrdic confum- ptione . Sicctia Laertae tumulus, qui propc litcus Paululumabc(l,frigidis liquitur a plu- uijs . Nomeu quideherois femper floreiis.Non enim carmina Obrcutarc a»uum,etiamfi velir, potefl: . Longa dies faxumq-y cauat,ferriiq\ retUdit, Curfibus &ternvs omnia ubiq-^ vorat . Sic quoq; LaertA tumului.qui littore ab ipfo Faululii abe/lytenui tunditur a pluuia. Nomen at heron manet immortale . Nec Auum Tielere (vt veUet) carmina dia potefl . Apponam & illiid argumenti eiufdem : 'T6[/.^os A')^tKhiios pn^tvopos , ov ^ot A'- ^aij.iia-a.v, Tpcjrov S^HfJLA i3SQiJ,{vcov. AtytAK^ S^i vivvJKiv , hct 9ovct)^iyt ^a- KvJ^ouvotTo 'TraJSTiifdKtAs&iTttPos • Hicpofitus Gra^stumultupugnacii AchiU Its, HardanidA cuim membra fepultA ti^ ment. Adiacet ad littusypelagi quo murmun na- Laudetur Thetidts contumulatus humo. Caeterum Philoftratus in Iconibus,ad tu- Jlmarttn jj^niosexornandos fcribit amaranthum v- ^ «/J^d- ^"^P^^"^ AiinTcorto a The/Talis initio,qui ^« a^» Achillis fepulchrum eiufmodi coronis re- fojtsus» ^limirenc.Idem confirmat Antonius Thy- lefius in libello, quem de coronis compo- fuit,vbi (ictThenfali Achillis fuimonumen tumamaranthocoionabanttvt oftenderct, quemadmodum flos ille numquam inte- lit, fic eius famam perpetuo duraturam. . Ad hoc refpexiiTe videtur Sanpropatriaocciderunt,eorum pa rentibus,Iiberis,coniugibus, fratribus tri- buenda cenfeo.Scribit Ariftoteles z.Poliri- cor. Hippodamium apud Athenienfes ali- quando Icge cauiffe, vtex pnbiico alercn- tur fiIij,quorum patres pro parria cecidif- fent . Quodapud Thucydidem Pericles / faciendum fuadet. Ciceio i .Tufcul.retu* lit cx quodam vecere : DiC) hosles , Sparte"*- nos te hic videre m- centcs , "Dum fancii^ patrisL legihn4 ohfequimur . Pefama: porrd &glcri.'e ftudio Fulgofus mcmo- Erablemata_; ir.emorabilc narrat Gxcmplum lib. 8. Vix addiici po(rciTi,inquir ibi,Tthac a:tace uo- flra, in qiia vna cum virtutibiis non pauci folura fic,veriim eciam pen^ defpedbui ha- betur fama, aliquem fuilfc credeiem , qui tm/i de f^'"^: defiderio morti {e obieciller,!iifi ego lerium ^P^^ libellum legidem, Hieronymo Ojgia- ierony- to diflante ,cum torquerecur rcriprum , i Olgia ^"^is ^ quacuor fucrat,qui Galeacium , Sfortiara Mediolanenfem ducera confode runt.In eo enim libro faOfuseftjad id faci- nus Ce adduc^um folo gloria; ac magni no- minisdclidcrio,«|no hiccnfum {cdicchae ^ ciim prifcorum hominura res prsclare gc ftas puer adhuc in ludo littcrario legcrcc . Adeo autem eois fuit animo, vc notarius, quiraoricnti aftabat,fcripferit,cum cxtre* mam pen^ animam Hieronymus agcret , Latine hasc verba fub carnifice efFudi/Tc , CLim iam cultro non admodum acuto pc- clus illi incideretur, commemocato tam acerbie morris oprato prxmio: Colligc tc Hi«toayme , ftabit vetus mcmoria fasfli j mors acerba,fama perpetua. Hzcille .>4.,. Nob iles , 6c generofi . EMBLEMA CXXXVIL \VREA Cecropias mBehat fihuU veHes , Cm comuncia tenax dente ckada fuitx Calcetis , Arcadtco fuherat cui lunula rttu , Gelf atur patrihcis mullea RomuUdis . Indigemts quod fe adfererent , h^c fgna tulerunt Amtqua illusires nohilitate viri. Andreas Alciati COMMENTARII 1. pud vete- res vfus. FibtiU ntatertA Fibulo-j I/npera- tOTHm . AD pi,fed fubne£lit,c[m^ con ncclcbattantiim & ftringcbat; fubticdere cnim proprie cft,quod Itali dicunt aggrop- pare.Sic & Ouidius S.Metamorph- dixit : Rafilu huic fummam mordebatfibula ve- flem . quia nimirum veftcm morderc vidcbatur. Quaproptcr fupra fibulam nodus quidam confpiciebatur ex toga,qua cum venuflate & elegantia dilatabatur . Eodem modo & chlamydemconnodabant , veftcm milita- rcm.Dimicatuii enimad pcdus eam fibu- la aftritflam fubnecflebantjvt fcribit Plutar chus in vira Cokiolani . Quandoq; etiam cingulum aut bakheum connodabaut , m primis vcro cum pharetram fagictis ple- nam aliigarent. Q\i^od Virgiliusfignificat in j.AEueid.vbi ita ait : lato quam circumpleciitur auro Baltheu4, ^tereti fubne^it fibula gtmn . pibulam nobiles & duiites ex auro confi- ciebanc , quod eciam hic innuic nofter Al- ciacus.Mediocres ex aigencojinfimiex ^Ere aut ferro.Milicesaigentea vcebantur. Au relianus tamen primiim illis auream con~ ceriit,tefte Vopilco. Solebantquoq; duccs militibus.qui generofo & virili animo pu- gnaftenr,inter «i jia pra:mia& aurcam fibu- lam donare.vt crcbio meminit Liuius.Im peracores acum, &interdum criam fibula ipfam gcmmeam vfurpabaiu , cuiufmodi illa fuit a Virgilio modo dcfcripta , quat Auguftifuificcrcduur,cum fsepius rcgios ipfius habitus defciibcrc ille (bleacHsecfc re cx PanciroUo lib. L-Rcrum mcmorabi- lium . Idem de caIceis:Nobiics &:cquiie$ pcronibus inducbancur coriaccis,ad genua vfque adfurgcntibus, indc ferro armaban- tur. Calceis vtcbantur feread exernplum fratrum,qui Cappucini dicuncur,nifi quod hicalccos rcfti ligant, illi vcro laneofuni- culoaftruigebantjvtinmultis ftatuis niar- moreis confpicicur. Scnatores Lunx ima- gitiem c purpura calceis aftuebanc , quos mullcos appellabanc. His pr^emiffis pinge grauem virum,ciara& toga irifignen., qu^ in humeio dexcrofibulam , veftcm dido modo fubnetflentem habcac,adiun(5la cica- diCimaginc. Huic opponatur alius paliia- tus , abfq; pileoCvcrcrcs cnim pileura nca vfurpafte,nifi cercis tempoiibns, &incer- tis perfonis , praiter alios teftatur Lipfius in Satutnalibusj pedibus calceo inuolutis , cuifigura Luna» afiiua fir, vt diximus . In noftra hac figura neccJcada in veftc viri At tici,nec Lunula in cakeo Romani apparet, quia vel p;clor,vcI cselacor omittenda du- xerunt,quam ob cau(um,ipfi viderint;cer- te arquus rerum arbiier ofcitaiitiam & ftu porem interpreratur . NOBILES £T GENZKOSl] Quod ad epigraphen Emblematis arrinet,cx eruditis hominibus,ijsq; maxime, qui vetciadili gcntcr obferuarunt,difcimus, inter Nobi ies,& Generolosinrercircnonnihil Arifto- celes animaluim hiftoruie t .gy^gi^eV sV/ T9 a.yctd^ yivnf , yivvetlov cTe ro /-cw g J/- ^diJLivov 7iif AVT^ 0C quos genc.ofos, & leontbus , quos nobilcscflc dicic . Idcm pene i.De arce diccndt , quo ioco ait pra»- claiius eftegencrofum quam nobilem di- ci ; nobilis enim maiorum tanttjm virtute gioriaque nititu r.generoftis & virtute ma ioru.& fua commendatur: icaq; gcnerofos omj.esefienobiles.fed nocon a nobiles gc- ncrorosomncs Quidam n.nobilcs degene ranca virtuce maioium , & humili ac de- mi(fo animo fiunc,atq; ad ignauiam focor des delabuntur . Ciceroin Bruto,Scipio- num ftirpem gcnerofam vocacquod inea multi Cf.Uer Romai\ rum qt lcs . Pi^un E7nble matis II. ^^il. Gener Emblemata. r87 miilti cxccUcntcJ viri fucrint. & Oflic. i. Pyrrhiim Epirotam, gcncrofum & poten- tem dicitrvr in defenfione C?Iiana,CIodia inipudicam mulierem, &nobilem, & no- tam appellar. Idem J.de Officait Phala- lidis praetercaeterosnobjlitarem crudelita tcm.Ex quibus apparet,nobileaccipietiam inmalam partcm .•gencrofum non nifi in bonam . Cornel.Fronto, nobilem appellat rerum nobilitate, gencrofum vero cogna- tione.Eam fignificationem Ciccroin Para- doxis obferuattlpfius, inquic,Iibido lapfa cftin muliere ignota , dolor ad pauciorcs pertiiiec,quam li peculans fui^Fet in aliqua generofa virgi/ie ac nobili.Ea de re differ- ratio nobilis clt euoluenda Phauorini apud Gellium cap.zj.Iib is.Ccrtednoh^c tam quam fynonymacoiungi ccrto fcio, & in- letdum etiam confundi.Apud M.TuIliu, Rofcij Amerinj patcr, gencre& nobilitate fui municipij princcpsdicitur.luucnal.7. Satyra : lelix & fapiens, ^nobilts ^generoftn . EtOuidius in Heioidum epiilolis : Si te nobilitits ygenerofa^ nomina tangunt. Scd vt vno verbocIaudamus,hi nobiles gc ncraliter appellantur, qai vel familiseno- minc , vel alio candem modo innotucrunt : gencrofi verd fpcciatim,qui e nobili genc- re oitum duxerunt . mBle- 1n adagio,rcrr^///«^, habctur, apud at^fos, P^u^^^iai^iS^raboncmjatq; alios id genus audorcs Icgi, populos quofdam tiv7o)(So- appcllatos,qui non alio refcrant origi- «cm luam.quemadmodum pleriq; faciur, vtrum exipfo folo nati videri vclinc.qno- icxd^L^ '""1 dcnumero (unt Athenienfes . Apud }bihta- hos cicadanobilitatis infignsfuit :aureas iinfignt eniin cicadas crmibus innodabant.vt figni- thenien ficarcnt, fciudigcuascffe & nobiles , id eft bm . (vr Grajco vtarverbo ] dLuio-^ovAi , yvfiirlovf yovu twV tsretTpIS^o^ TroA/Tcfcj- . Quod Cicerocxprcllit Orationepro Flac co;. Id vero ridcbat Antifthenes,vt rcfert Laert.lib. aiebatcnim hoc illis cfle cum cochleis & teftudinibus communc; quipp^ qui aliundc non commigraIfenc,nec vnqua folum mntaflcnr.Hincergo liTTtyo^popoii idt.({,cicadig£ri didi Athenienfcs : ha^c e- mrn nota indigenas & ingenuos ab aduenis & feroisdiftinguebat. Huc refpexiflc vide tur VugiliusiuCiri : Aureafolenni comptum quoqifibula ritu Mopfopiojereti nc^ebat dente cicad^ . Huius rci caufl^ra nojinulli adferur,qu6d CicadcC intcr alia animalia indig^nae pra;- cipue vidcantur,qu6dinca regione,inqua nafcuntur,viuant,cmoriantur,reIiquafere omwa migrent alio , neque fedcni vllam firmam habcant . In quaqj autem ciuitatc & municipio nobiliores eos agnofcimus , quoruni maiores pluribus ante annis ia fua patria claruerunt ,aitPierius lib» ^6* Q£ade re Plato nonnihil in Mencxeno , Hcrodotus in Terpfich.AElianus lib.^.Va riar-hiftor c.ix Scio ego per conccmptum dici cos 7iTTiyu)V dvcty.z^af , cicaduoper" m,glorioIi quidamiadatoreSjobfoIetis ia & nimium vetuftis vtentcs . Vidc proucr- hi\xm,Cicadtipleni.Iet:c oblitus eflemjhuc apponeteillud Dcmofthenisaducrfus Ae- fchine '^epi '7rctpA7rpe Euripidts hajc refertPmtar- c hus commcntaiio dc Exilio : H' 'prp^TA {y.iv Aecv d ovk iTrAHTOi aK^ hofjiv , A'vt6)^^ov&s i''iftas,Alex. ab Alexandro lib.j-cap. iS.Cql.Rhodigin.lib.zo-cap.iS. jiVREA&c.] Athenicfium vcftesnedle banturaurea fibula,cui annexa eratcicada dentata.Aureaenim fibula folis nobilibus, vt diximus , competebat . Et in Romanis legionibus quoqj folis Tribunis aurcas fi- bulas habere Iicebat,gregario vero autma nipulari baltheosaut phaleras argento de- coratas ferre permirtcbatur . Cecropiai] Athcnicnfes, fic di(5l:i a Ce- cropcprimo Attica,' regionis regc ,dcquo Emblemate j". Fihula] Pibula pr^teriam di^am figni ficationem, plura figniiicat: nam in asdifi- cijsfignificatid,quod vulgo clauem vo- cancqua tigna inicr fe conncdluntu r. Item minus os tibi^i & vncum in arcu m.aiore , qui neruum retinet,ltalis,//* nozetta.Cci: tn^nSidie ?2ujfc\naii nuculam dixeris.Me diciquoqj fibulis vtuntur ad contrahcn- da vulnerum labiaad mntuum cotadum, decuiustamen forma & materia diflen- tiunt. Vide Hicronymum Fabricium ab A- quapcndcntc in fua Chiruigia. Fibula dc- niq; olim ini jciebatur pudendis Comoedo- rum & Citharosdoriim ad reprimendum coitum Venereum,ne fcilicet Veneri opc- ram dantcs raucedinem contraherent. Vn- dc & libulare , & eius contrarium Kefibu- lare , Qiiamctiamin rcm exrat Martialis Epigrammalib. 14. J>ic mihi fimpliciter > Comoedts ^ Citha. rcedti Tihula quid prAflat \ cariws vt fntuant , Mulieres enimin rem negatam pionx^ma gnoprecio coitum ab hiftrionibus condu- cebant . De ratione fibulandi vide Celuim lib.7.cap.4-& if. Tenaxdente] cicada,qu« dcnte tcncbat ▼cftem.Prorfus mihipcrfuadeo, Alciatum refpexilTcad iliud Ouidij ,quod fupraci- tauimus : Rafilu huic fummam mordehat fihula vt^ fiem . propric enim dcntibus mordcmns,cicadas aucem dentes hahercquis dixerit ? C\c nec fibula mordct,nifi mctaphorice. Si non te- tigi.vel cicadaraemordeat. Cicad&] curcicadx Athcnienfibus tri- buancur, praitcr iam didam rationem oc- cn r rit ex Tzetzc 3 o i .Hiftoria. lo.Chiliad. vbicicadas Athcnienfium refertad eonun nimiam loquacitatcm : J(5tv. Sic primo Faftorum Onidius: Orta priorLuna [de fe fi creditur ipfi) A magno telltis Arrade nomen habet , Idem Nafo huc videtnr refpexifle x. Fa- ftorum.* Ante louem genitS, terras hahuijfe ferutur Arcades,(!3»ljma gens prior iUafuit, Iraq; cum fe Luna velienc antiquiores di- ci (adco fui generis antiquitatem iac^a- bancj didi funt a Thucydide initio hifto- nXiTTpo^iKnvot.iii eft , ante lunam editi , fnitantelunares . Vndc cft iilud Scnec« Tragici di^lerium,in Hippolyto : Stdu4 poii veteres Arcades editum , Currus non poterit fie^ere fandidos . Athenl fes loqu, ces . i Arcad primi nam feruw Arc4t cur 7,- dicli . Emblemata_> . Pr^terhas rationesaliasaclfert Plurarchiis in Problem. Adduifla etiam lumen capieuc ex i)s,qu£ apud Tzetzcm legimus iii Caf- fandrani. Ideo natos dici Arcadas ance Lu- nam.quia nucrirentur ante Lunas coitum, coquendo glandes in ignc. Vel 'TrpojiKmot didijTst^ae 70 ^fj07iKHV' quod eft afficere /«/«ri;?. Apud alios vero pro (hilcis habe- tur, quia putent fe Luna priorese/Te. Sed fic fe haber ratio; Aiuium,mcnres,a?qiiino- titia,& his fimijia omnia,qua* func arcis A- flrologic? rex Arcadum,fiue Acl.-.s fuerit, fiue Posnus, a Luna fuppucans adinuenir, poilea Thalcs. Vidc adagifl, Beccefelemci , & CoeI.Rhodigin.]ib.20.cap.i8.cicato . Lunula] parua Luna, ad morera hemi- cycH . F^itrihtn Romuiidts] patricijs Romani?, quosprimiim Romulus inftituic numeio A vete- cencum.Hoc loco quasri poceft, an veteres z/i calceis vcerentur ? Rcferc Dio,Senatores ■cis . olim difcaIccacosfni[Ie,pra?ccrquan) fi pu- bliceconueninTenc. Multo magisigitur& ali/ abfq; calceis inccderunt . Confirmat id.quod ipfeSaluator nofter Chriftus ma- ximam vit^e fu? partem difcalceatus dege- ric . Indeq;eft, quod ingrefib Sjmonis le- profi a^des Magdalcna pedes lacrymisla- iiit , & capiliis ficcauit fiquidem Simon iftam lotionem omiferac,qu/i.Quamuisibidem ^ geftcncur alciftimi, grallis inccdeie dicas. Hacde relulius Casfat Scaliger perface- rum parris fuididum refertlib. i. Poeti- ces, cap.13. Eiufmodi nempe vxorum di- midio tantum inledis frui maritos,altero dimidio cura foccis depofico. Vndeccum Vxor fe- cuiuldam querela, qui fe vxorem femili mili- gneam duxiife dicebac. Qjias ideo & luue- gnex^, nalis itridere videtur , Satyra 14. breuiorq}, videtur Virgine pygm&a^nuUis adiundia cothurnts\. Paruara enim pueJla: ftaturam exprimic . dumeam cothurnis adiuixflam , & non e' concra, aic . Sicuc Cicero de fuo gencro.\ Quis meum generuni alligauic gladiO? vr erudicilfimus vir Giifpar Schoppius cx» plicac,lib.4. verifimil.cap.io. Indigenoi] Indigena>quafi mde genitus, Indige- nec aliunde nacus . Gra^ce dLuio-^cov, 8l n& , ^y}J'^"^^ ' cui opponifuraduena . Sic eria cicadx dicuntur otuTop^^^-ai/gf , nam ibi fo- lummodocantanc, vbina(cuntur , neclo» cum rnucant. H&cfigna] fymbola . Antt^ua iliHflr:s] c^\x\ antiquitatem fui geusris S90 Andreae Alciati generis vellcntoftentaie . IV. Q^v o R s V M hxc atrineant, non pla- Inemen- ncconftat.nifi ad communcm locum retu titam no lerimusdc nobiliiare,quam fibi muhitri- hilitate . bnunt,vanis quibufdam fchematis & ima gmibus maiorum tumidi :quorum arro- gantiam intolerabilem quibus maiimc ver bisinccjere debcam,planc no habeo.Quis cnim fuftincat aliquem toliere ctiftas, fibi- quearrogarc quidpiam, quod tamen pro- pric non poflidcat? Atquigcnus fuum qui Iaudat,qniq; atrollit animos ob maiorum nobiIirarem,& alicnum Iaudar,& falfis no- minibus fibi tribuit , quod ad feminime pcrrineat. Qui procul dubiomihi non vi- dcnturabfimiles fugitiuis ijs,qui pr^ me- tii cum ad aras fe receperint,tamdiu later, inq; turo feeffe puranr, quamdiu eo per- fugio viipolTunt.At cum inde fuerintetu tij quid ijs fupereft quam cerra qusedam crux,aut extremum aliquod difpendium ? Sic vulgares ilii nobiles,qui nihii prseter maiorum nomina crepanr.ad qua; fola h^e- lentfuisdiffifli virtutibus,veraquegloria, quam nullam habenr, non fenriunt quam miferi fiiit,& q uanto in errore verfentur. 5ed retineamusaflenfionem cun) ijs , qui nobilitatem in animo generofo fitam efle voIunr,& qui pecudum nobilitatem in cor pore validoac vegeto, hominum autem in vir*e morumq; bonirate ponunt . Lauda- tura Dionc Chryfoftomo Thebanorum optiniuni &: sequiflimum inftitutum, qui eos in fetucrum numero non habebant, . ^ qui per vim & iniuriam belli ferni fadief- jHi yere fgntrCur ignobiles ccs efle vulgari opinio ne iudicamus.quorum fl virrutes ^eftimen tur.fl moderatio animijfl prudenria, (i (a- gaciras,alios quos vulgus admiratur, infi - nitisjVt ita dicam,fpatijs anteuertunt.?Ma gnum fuit& plenum azquitatis eorum, quos proxime nominaui .iudicium arque confiIium,qui folos eos nobiles eflc cenfe- banr,qui ad vi rtutem ^topenfl clfent .• ne- que tam curiose . imovcro fuperftiticse quicrebanr , ex quibus orti parentibns ef fcntjde quibus aliquid ftatucndum videre. tur.Sicautcm vna fccum rationes conficie bant:Antiquitus vt in animalibus quibuf- dam mutis , ira& in hominibus idem no- men peidurauit. Nam in canibus, equis; nolfiles. rogat an eius pater fit cx Arcadia»an Thc i- falia.faris enim cflTe putar,qu6d equus ani- mum generofum habear.Iu cum canis ve- naticuscgregie adcurfum valcreintcllig;- tur,nihil opuseft fcirean ortumduxeru e Caria,vcl Laccda?mone,fcd exiftimatur ef- fe latis.quod generofus ilie canis fit.Ideni dcgallis,deq; ali)s iudicium,ide]nque po- ftremo de hominibus {cntiendumi ex qui- bus qui virtutum ftudiofuseft,qui iuftiiia colit,qui humanitatis iura,qui religionem obferuat, is reueragenerofus cft & nobiliSj tametfi parentes eiuiHem &auos ncmo vn quam fortafl^e nouerit . Democritus, ma- gnus inprimis& catus philofophus , iam olim,vtaitSatyricus , materiam rifiu inuenit , dd omnes OccurjHi hominum : ^ cuitu prndentU monjirat SummosfoJJe vircs>^ magna exempla da- turos VerHecu in patria , crajjo^fub aere najci . quod rorum cfleconftacin liiperbos quof- dam ementitasnobiiiraiis homines,qui or- riftirpe Komana cjereros prse fcnihiJi du- cebanr . la.»ftent itaq; fuum gcnus, qui de parentum virtutc nibil habent pixter ima gines.quos nihilo tamen puto n tlioies ef- lcquam equusaliquis non re, f dopnjio- ne \ u Iga ri gcne rofu s habi tu s, q u od f r ^nos aurcos,qu6d ftragula,qu6d oruamentaex lerna onmia exquifitilTin-a circumfcrat . Non eritautem alienum, abhuius carmi- nisargumento,cle iure imagi uni qu?dara lubijceie, cft enim res nonindigna cogni- tu, neqjcerre iniucunda ftudiohs. Fuerunt ginu cigoimaginesinfignium virorum fimula- ^Z»»' cl.raad oris fimilitudnicm artificiosc fi- f^^r. da , coloiibus & pigmentis adumbratum corpus refcrentia,ca^j mdomus parteali- qua celebiiore pofira,iigneoqi armano in- clufa . Licuit auttm non omnibus habere y^^^ imagineSjfed ijs taniiim , quicurules ma ^^;^/^ giftratusgcflinentreajcjj vaicbantad mcmo (. riam pofteiiratemq i piodendam, & vt lis pr^ quafi infignibus robiles ab ignobilibus di ftinguerentut M .Cicero oraiione i. Con» traRuIIum : Eft hoc in more pofitum , Quirites , inftitutocjj maiorum,vt ii, qui bcncficio veftro imagines famili^e fua: con- fecuti funt,cam primam habeant concio- I. cap. gallis criam gallinaceis id facile eft aduer- nem,quie gratiam bcncficii veftti cum fuo leie: quia equum fi quis animofum & ad rum laude coniungat. I tem in Vcrrem curluiii idoneum fado periculo noric,non adione poftrcma : Ob catum rerum labo- rem • Erablemata. fcmac (blicitii(lincmfrii(5tiis illos datos , aiitiquiorem inSenacii fententias diccnd^ lociim,togam pr2Bcext.im,relJam curule, ius imaginum ad memoriam poflericateni que prodendam . Quod ideo dicitur a Ci- ceronc, quia tuncxdilis erat,& qua:(^ura iam perfuniftus, nempeius hocimaginum non tam nobilicatis & generis,quam virtii tis iufigne fuit,quanquam & gcneris etiam cfTet.Qj^i enim famiiix imagines & generi fuo confequcbantur,iion dubiuni efl quin & nobilitatem afFerrent,at nefcio quid ma- ius & exceHentius fuit , pofle vti imagini- bus . In orationc vero Syllana flc.-Ipfe, Ci erit veftroiudicio Iiberatus,qua?habet or- namenta,qua: folatia reliqua; vira?, quibus I^ctari & perfrui podit? Domus eric,credo, cxornata : apericntur maiorum imagines, ipfeornatuni ac veftitum recuperabit.Om nia,iudices,haec amilTa funt,omnia genciis, nominis, honoris iufignia atque ornamcn- ta , vnius iudicii calamitate occiderunt. Hocdicic Cicero, quia Pub. Syllaconui- dcisambitns cum Pub. Antonio ius ima- ginum pefdidit, non vtcenfcridefineret in ternobiles, fed vt eiusmortui imagocum maiorum fuorum imaginibus non portarc tur, nec horum imaginibusfunuseius or- narctur . Ad id oftendcndum mnlto aper- Piiif & ,adducoin mcdium Plinii & Polybii 0(/^jf audloritatem certe locupletem . Plinius e- '^oritcu "'"^ lib.j 5.cap.i. Apud maiorcsimagincs lurt^ ^^"'5 crancquae fpcdarentiir, no figna , jl_ externoriim artificum , nec aera, aivt mar- ii^ ^ mora.Exprcffi cera vultusfingulis difpo- nebanturarmariisjVcefTent imagines, qux comitarcnturgentiliiia funcra:femperquc defun(fi:o aIiquo,totus aderat famili?eius, qui vnquam fucfat popuIus.Polybius ve ro lib.6.fcribit,Rpmanos fcllis diebus , a- pertisarmariisimaginesexornalle: cumq; ex domeflicis mortuus clfct aliquis, easin fiincrc cxtulinTe , addito rcliquo corporis trunco, vt magnitudine quam fimillima: apparcrcnt. lus aurem illud imagiinmi non fic rranfibat ad pofteros, vt iis vti om • nes & finguli polTent.-id enim vfurpaba- tur ab iis duntaxat , qui fimilc ius adepti erant . AnTeruabantur autcm domi , & in geiitilitiofunere cfFcrebantur.ad exemplu rerum cgregie geftarum .Occurrit Valerii Maximi dicftum prxclarum,lib.5. cap. 8. vbi de Manlio Torquaco Iaiifc.agit;Vide batfeinco atrio confediflc, in quo illius imperiofi Torquati feueritatc confpicua imago pofita erat : prudentillimoq; viro fuccn rrebat cffigies maiorum cum titulis fuis ,idcirco in prima a^dium partc poni foIere,vt eorum virtutes pofteri non folu legcrcnr,fed ctiam imitarcntur. M.TuI- lius Pifonem vellicat , quod obrcpferit ad honores errorehominum, commcndatio- ne fumofarum imaginum . Fumofas ima- TumofA gines appellat bene antiquasjquibus oppo imagines niintur fubira; imagincs apud Plin. lib. 8. ^« cultum mentihus addit . llltcitos odit coitus , ahtgiij^ nocentes . Barharies feritas^ dat impia denique feenam . ynius virtus colleHos dtfsifat hoHes . Inuehit in patriam externis hona plurimA ah orls . Docia per ora virum volat > & non intertt vnquam^ COM- Emblemata^!: f5?3 COMMENTARir, h r T E Sl c V L E s claua fiia armatus a- JlI ftat,exiuiiis leonis tc}Scymphali- fliibus; Amazonibus ; in Augiae ftabulo; cu tauro;cquis;Gcryone;pro malis Hefpcri- dum;cum cerbero: 8c tandem fupremolo cocxprimitur ipdus rogus , in qucm fe conieccratcomburcndum . HxRCVLES louis cx Alcmcna fl- lius , ob fortirudincm & gloriam creditus eft inter Deos crtcrclatus . FuifTe autcm tresHercuIcs fcribit Diodorus. Alii fex autumant.vt teftatur Ciccro j.de Natura Deor. Primus, qui ccrtauit cum ApoIIinc dctripode. Alter Nilo natus Asgyptius, qucm aiunt Phrygias literas confcripflffe. Tertius cft cx Idseis iiidigenis, cui iufsrias ofFcrant.Q^artus louis eft & Aftcri2,La. tonx fororis,queni Tyrii maxim^ colunr- cuius Carthaginem filiam ferunt . Quin- tus in India,qui Belus dicicur.Scxcus Tlie banus,ex Alcmena& loue tercio genitus , cuialioium gcfta aftlgnant. Hcrodorus fcribit Herculem vnum efleex duodecim Diis A Egyptiotum , Gr^dosq; ab A Egy- ptiis lioc nomen mutuatos filio Amphi- tryonis indidiffe.Varro quadraginta tres Hercules nominat: vcruntamcn omnes , qui robore pr^ftiterunr, hoc nomine ab Hercuie Alcmen? filio appellatos fuiffc afHrmat^Hunc cnim potilfimLim celebiat ob varia certamina,virtutemq; bellicam : cuius duodecim labores pr?cipuos (long^ cnim plures perfequicur Diodorus rerum Antiquarum lib. 4 j compleduntur alii , quoshic fequicur Alciatus, quantu ad la- borum numerum pertinet, qnid pcr vnd- quemque laborem fit intelligendum alle- Ai'Tfi~ goric^s enarrans: eum ncmpc vi eloquen- riifalrO' tia: robuftos quosquc & viiil)us pr^dicos r« Her fuperanTc^Sophilbs retudiffe Logica: facul rUf , tatisbencficio:vircure furo;cm coeicuilfe; continuis laboribus opes com parafle: aua- ritiara afpernatura eflc : libidinem mulic- brcm rcprcfllfle:cultum animis adiccifle : nocentcs abpgifle:de barbaro homine fup- plicium fumpfifl^ecfiia vnius virtuce hoflcs in vnum coeuntcs difieciflc:mulcas fecum opes^ locis exteris in patiiam rcportaflc.- iiSMm nominisnunquam intcrmorituram rcbus praiclar^ gcftismcriturricfle . QuJC (ingula laciiis in progrcflii profcqucmur, fi priusaliquid de laboribus Hcrculis di- xcrimus. In CoIIcdaneis Epigrammatum Graicorum hoc habctur hcxaftichon B7- zantij Philippi ; (6hl7dL TOV Vil^.iAf ^W/ etThiTolf , ahZfA TAVpQV , KA-rptU J"' A^piTtVA^A ^yivvv . Q^^vip' ihKJajA^, rrahiif eT/o^iJ/eos' eihov, ^puireA ^.)]hA KhA7A( , ynpvovnv ihA^ /Sov ' ^ AVyHAV iS'Ai]V , Kt^A( » ^vy^V , tKTAVOV opvti • KipCipov viyAyoy.m] , avto{ ohvfjLTrov Peremi Nerocae feram tcrribilcm, pcrcmi & Hydram, Et tauium.apri circumcufli maxillam, Cingulum detraxi,pullos cquinos Diome- dis fuftuli . Aurca mala poftquam frcgi,Geryoncm cepi ; Augiam noui [i. rcpurgaui] cerua non cf- fugit .• inteifeci aucs [Stymphalidas] Cerbcrum extraxi,ipfc01ympu habeo. I.xt 'tnxi Nemees monjirum , Lernafnci^ pe- remi , "Et tauYum, cecidit dilaceratu^ aper • Balthcon arripui ,Diomedu e^juosq; cecidi, Geryonem JiraHi,pomaq-yfulua tuli . Augianoui.capta efi cerua^atq-^ -volucrcs, Cerberws ahdnSiu^, l&tui in ajiraferor . Vcl fi magis placet ifta vcrfio: Dextra feram KemcA petijt meet , perdidit hydram , Zt taurum,malas inde cecidit apri . Baltheu4 eji captusySutaurea mala relata, Geryontsqi bouesy^ Diomedtf equi . Augiasme nonfugit.non cerua, volucres , Cerberus educiu4-^nunc fed Olymptu htt» Herculis labores nonnullos ua breuiter confcripfit Q^iinrus SmyrJ]a:us : Tp&iTfit (xiv , gV Ne//g'>i /2piApQv KATiri- 'V^Vi hioVTA. AiVTipOV y iVhipVVi TTOhVAb-J^VOV ahiJiV vJ^pi)V ^ TO TptTOV AtjT iTTl TolfipVfXAv9tOV tKTA^ Vi KATrpov . ^VaoKipaV cT' thA(poV lJ.iTA TAVT HypiV' ffi TiTApTOV - P p 'jrirfxTTof Dtiodf cim iah) ret Her eulis . Smyrrj-ti curmcK de la&o--! bus Hc- culis . Andre^ Alciati vov . QySoOV , i/. kpVTV^ S^i TVpiTVOOV )]KcL7i TcLUpOV . ^VATov iK^pviKv.i SiouiiSe:^ iiyetyiv it- yMpv^v^ SiKctTov CoA^ vyAy'iV g| icv y.tL^sPiV ivSiKATov K-Jv' dv>!yAyiv diSAO ' AcoSIkATOV S' i k6 lJLl7iV «>' IWASAypd- CiA U.'i)KA . Qua: carmina Latine proounciata habeii tnr fic in A npciicibiis Virgili j,Iicet vnde- cimi &: daoJecimi firinuerfus ordo. I^rima Cleoy:s.s ulerata &rumy7a leor.ts . Froxim.t ler^iJL^im ferro face contudit hydram . Mcx ir)m.%nth&u vts tertia percuUt apru . Aeripedts qu.trto tulit aurea cornu.x cerui . Stymth.Tlid.%s pepulit tolucres difcrimin: quinto . Threici.im fexto i^oli.zuit Am.izon.i b.:o?ned£ts i'tciori.i non.% qundyirts . Geryone extinBo decimam d.it Iberi.-i p.%1- m.xm : Vndecimum m.xla Hif^eridam dis7r.ia.i triumphum . Cerberus extremi fut>rem.i efl mcta l.rborts. A: Q^Smvrn:Eus decimumrertium addi- dithborem hoc paflo : 76 Tci^yjuSiKATov ^Tolov Kvypcv i7yiv eti^KoV , fiL>Sy0Vvyi TiVTiV/.OVTA^VViKi^lLTO K^pCfUi. Tertiml}inc decimu4 labor efr durijjimus , ^^i7iqu::gi);t.-i fimul flupr.ntit nocfe puel- IrZf . Apoll naris Carm. 9. etiam plures tangit, licet vfitate duodecim numerenturj lic e- cim illc : Konhic Hercults excol.%m labores , Cui fus,cerua,leo,gigiis, Am.%z.on , Hcfpes, tJiuru^, Eryx ,itues, LycuSyfur, N :jfus,Lt b s, i :ig.i ypom.t , zirgojerpens , Oet.T,Thr.'>ces equiyboues Ibcrji , lji^i.xtorfl:i:{iui, cOrnii tnformis , Fortatusq;polus' polum dederuni NonpoHum tranfuolare Martialis carmp ^^-^rti dc Herculis labor:bus,Iib.9. Epigramran- tepemilcimo : dem. Si cupts Alcids, cognofcere fp.^A prioris i Difce-.Liby:: domuit, aureapom.r tulit , Fclfat.HScythico dijcinxit Amazona nodo, Addidit Arcndio tcrga leonis apro . Aeripedefiluis ceruu, Stymphalidas z-ndis Abjjulit^a Stygia cu??i cane venit aqua, loecudam zetuit rep.trari mortibus hydrd, Hesferias Tufco lauit in amne boues . Labores Herculis dec.uat etiam Homerus Iib.i i.OdyfTetQjralaber late Iib.6.de ic liclis ab Homero.Cicer.i.Tufc.Diodorus Siculus lib.4 c.3 .Sillius Iralicus lib.^.Mar tialis lib.5-.Epigr.66 Ouid.9.Meramorph. Perottus latilTime. LiliusGregor Iibellu de Hercule compofuir. Teflatur Sanclrns de fuo rylade, loanne Mallnra Hifpalcn- fi', cum tam mgeaiose in duodecim cantus labores Hercuhs digeflnle, idquc Hifpana lingua, vtiiihil ibi deeiTe credas, qund ad eruditionem &leporem fpeclct Vide qiio- oueNatalcm Comitem ^lytholog. Iib.y. cap.i.&: alios plnrimos . ROBORIS i^niiJii] quod non polle vin- ci videbatur. Allegoria ed huius , Prima Cleon^i tchrata &rumna leonis . Piimum Herculis cerramen fuitcumleo- ne Nemaro inter Cleonas & Phlinntem . / r^^;. Erat leonis illius rellis nuUo ferro penetra j^grc, bilisjficut luno inftiruernr , qu.T odio im- l^g^. placabili Hercu!em perfequebatur.In huc ^;,^^- Hercules multas fagittas fruftra coniecit, , neq; omnino \x'^z ; quare exhaufta pharc- tra cum claua feram infecutus eft, qus cu in fpeluncam bifo:em aufugilTet, alterum oltium occIufit,dcinde br^chi js cir ca col- lum coniedisco vfqj afTiaam tennit,do- nec fufFocauitjquam fuprahumcros fum- ptam Mycenasafportauit, ciusque pellen inuu!nerabilem detra^flam in poftcrum profcuto geftauit.Fuerunr autera tres Ico nesab Hercule interfe.5:i, Heliconius, Lef- biuSjNemc-rus.Qu^o inrelhgi datur,facun ziu4 ( diam corporis vinbusefTe pr.Tflantiorem; goria Nonenim viribus,aut velocitate, aut ccle- fitate corporum res magna! geruntur,fcd confilio^rationcpruuentia.eloqucniia.Ncc vero aliquid magni momenti vires obirc polfunt aut fufcipercnifi confiiium, & in- genij dexteritas antecellerit . Suntquiali- ter konis Nemexi cxdim inrerprctcntur. Memoria: II i Emblemata. 19^ Memoriac prodidit Chry fermus lib. z.re- riim Pelopoiuief. Iiiuonem fiippiiciiim de .LiN«- Hercuie fumere volentcm, Lui)am in au- diHS . xilium acciuiO[e,carminibus magicis vfam,. qucciftam fpumaimpieuit , ex quanatus cft iiic leo . Hunc I ris in gremio ftringcns inmontem Opheltam deportauit, a quo cademdie Apsefamptus paftor fuitdilania- tus,vt ait Demodocus in rebus Heraclea:. Anaxagoras fabulatus eft.in Lunafuiflela- tam quandam regionem,e qua hic leo Ne- mea;us dccideritjquid mirum , car» idem Solem etiam non minus ftulte maflan» fer- ri ignitiappellaret ; eft enim non ignobUis ftulritias gradus, vclCinckioiS quid dicas , raraen vcllede rebus propofitis hanc vel il lam partem ftabilire . Huncergo leonem inermis Hercules interfecit, vt ait Pifan- der.- hoccft iram cohibuin ac repreflit,qu2e in fortium viroriun aniuiis maxime re- g»at. , ' . JDipia Sophiftarum ] Sic ille : .. lydrit ^roximo l(^rnAam ferro ^ fmc contudit hydram. - • Secundus Herculislabor eft,quo hydram belluam fepcem capirum ( Zenodorus no- uera, HeracJ[;des Poncicus quinquaginta capita iili fuifle tradideruntj, in Lerna pa- ludeomnia vaftantem , pugna perdifficili, vicit,&feriofacibusq; opprefiit. Quoar- guitur ,vuum fapientem & facundum , mu Uipliccs Sophiftarum argutias,&; elen- chos vericatis fpecie adumbratos , ingenij viribus retundere. Hydras vno capite refe- dtofeptem alia repullulabant: quod uotat artis Ibphifticae captionem . Si enim agas cum Sophifta , vno argurocnto reprehen- fo,,niuUa alia tibi ppponet,teq^i (ni diligen ter caueris^ ad abfurdum , vel el frequentifllme fumuntur. Non furoryaut rai/ies] ExponU hoc : Mox Lrymdth&um vt6 tertia perculit apru, Tertiocertamineaprum terribilem in Ery mancbo moncc Arcadias omnia vaftantem cepit,& ad Euryftheum viuum perduxit^ Q\iodinnuit,virtutem furoti & rabieino ccderCjimo longe antecellere. Impetus e- nim & furor peraprum indicatur , vtdo- cet Pierius Hicroglyph.p. Virtute] cti/cT/Jwcfcjeft enim propria viri virtus . 1'otcntior] valentior.firmior . Continuum eb curfum] Siz Voztz: Mrtpedis quart) tulit aurea cornua cerui Q^arcoceruam eripedem,& celeriimam, aurea cornuageftaiitcm ccpir,qnam in nalomontc liabiraiirem nemo mortalium curfu comprehendcre potuit . Hanccum ncq; occiderc,vt Dianie facram, neqjvui- nerare vellet Hercules,amuim totum cur- rendoeftinfecutusjfed iUatandem feflain montem Artemiflum confugit.&ad Lado nem amnem iamiam tranaiura captaeft , & Mycenas fupcr humero deportata-Sunc tamen qui dicant.inepte fidum a poctis cer uas aureacornua habere, cum omninocor nibus carcant. Scd conti-a hos difputac Coel. Rhodigin.Iib. 7. cap. ly. Hocquid- Jllegorifi qnid eft ad fapientem referendum eft, cui eius . & ditiflimi cedunt & opuIentiflimi:cerua enim cori^jbus aureis donata diuitiarum fymbolumeft. Notum illud Ariftote- lis in Politicis , facile cfle ditaii Philo- fophis , fi velint . Hinc cum DionYfius Ariftippo talentum petenti diceret: Non- nedoccbas fapientcm non egere ? Da, in- quit,& refpondebo. Dedit iex,acmox re- fponfum eicgit. Tum Ariftippus iNonne verum dixi, lapienccm non cgere ? Vidc iL^z^ywm ^Sapiens non eget. Spernit auaritiam] Hlud eft : Stymphalidas pepulit volucres difcrimine quinto . Pp a Quiiita ^p6 AndreaeAlciati c. Jues Q^inta pugna fiiit,auuim Stymphalidum ^jsyf^jph^-i luimaniscarnibus vefcentiiimcxpulfiojfo- . i'if" cuiuf-iam ahcnci inftrumenti,quod a VulcanofaLium Pallas c6 adcunti HercU' ]i conceirinTererunt. Qu^odeft lucrum ina- ne,& auaritiam refpuerc. raptumqucom- ^ nrm putare nefas. Stymphalidcs cnim vo- -.fympioa jy^j-gg auaritiam referunt , propter incur- ^iiies ^a. ^j^g viigues, quemadmodum & Harpyia: apud Virgilium.Sed qua: poteft cnTe volu- crum cum auaritia coilatio.? Volucrespcr acrcm volitantcs , in quo tamen vidum compararc non poilunt, cupidi & auari ho minis cogitationcm (alijsatq; alijsopibus femper inhiantem,qui tamen nec partis bo nis vtatur,fed tcnuillimo vidu geniu de- fraudet,& in quoconfiftat non habet) fatis oftenduntrqui quoniam Velnatura dcpra- nata,vel vfu longo induratus cft,ad rcfipi- fcentiam aliquando pertrahi potcft qui- bufdam accrrima: orationis crepitaculis , quibus aut arccatur,aut a propofito,maIa queconfnetudinc dimoueacur.AIij malut hocintelligi defcOrtillis quibusdam & im puris mulierculis,quarum i!Iecebras& in fldias detegimusajneo fapienti^crcpitacu- lo, quod tanquam tuba in auces pcnctret , vt Bafiliusloquitur; vix cnim aliifugan turrationc communes illa; peftesadolelcc , cium.Sed rcucra fuerunt aues,quie Stym- Hijlorta phalidcs vocarcntur,in locis Arabi^edefer iis,nihiIomagis quam iconcs aut pardi mi liuum . teshominibus,fiquidem vcl ferro, vel 2Erc tcdacorpora roftris percutientes, integu- mcnta facillime pcrfringebant ; quare po- ftca inucntusfuiccortex , quo homines te- difi percutcrcntur roftris,iII«defixo to- ftro inillolibro tanquam vifco.aut aliqua cenaciftima matcria caperentur,vt ait Pau faniasin Arcad- Fucrunt autcm ibibus Ae- gyptijs pcrfimiles , fed roftro refliore & validiore, corpore mulco maiore. Mcmo- riaeprodidit Timagetas,StymphaIidas il- las,qua2 repulfaj fucrunt ab Hercule, alas & roftra & vngues habuifle ferreos , quas modo (TiS^npoTrTipnf , ferrcisalis fciliccc, niodd ^iS^npovvyjtii hoc eft, vng.uibus fer rcis,mod6 (nS^y^popiyx^i ^io^ns fcrreis no jninauic. Vidc Coelium Rhodigin.lib.i 5. cap. II. . ^ , Necrapto autftxnore] Atqui tatum ab- «ft vt fapicns rapto gaudcac , vt ctiam ab onini turpi lucro abhorrcat. Foencratores «uini iuopum fanguincm hauiiunt , a quo vitio nos pafiim facrac dcKortantut Yitttx, Pfal.i3.& 14. Luc^. Bencfaeitc , & mu- tuum datc, nihil indc fperantcs,& crit mcr ces veftra multa . Vincit faemineos] Illius eft dcclaratio : Threiciam fexto ^poliamt Ama\onA bal^ theo . Sexto certaminc muliercs Amazonas dc- 6. Ai bellauit,carumqj rcginam Hippolytamce '{onut, pitjcui ciiigulum militarcabftulit . Quod Yegin'. eft aftutiam muliebrem & dolos, fallacia- Uippo quc coercerc , & vafiiciei materiam peni- tcLj» tuseriperc, meretricias artes omnes detc- ftandojinqj ordinem cogendo,& fpoliando ornamentis , quibus homines capiuntur . Vcl eftdetrahcrc ornamcnra,quas non mc- rctrici,fed honeft? matrona; debentur.Eft enim hic Amazonmulier bellicofa , mere- tricem referenSjqu.-e vel forfillimum pof- fitdeuincere. Allufum autem videcur ad id;quod dicitur,3i();7^w/o/«^re. hoceft,de ^^^^ uirginarcNoua cnim nuptaolmi zonala- ^^^^ nca & innodata cingebatur , quam prima nodle fponfus foluebat . Expurgat fordes] Eft illius iTny.u^ioV'. Septima in Augi&fiabulis impenfa Uborti, Laborefeptimo Augix ftabulum vnodic j.At cxpurgauit;. Quod arguic vitiorum crro- Jlabu ru^mq; innatorum,vel ctiam qui fuccrcuc purgt runt aiTueiudine quadam longa, ab anirno expulfioijem. Nihil eftenim tam horridtr, tamq; fordens,quod eloquenti.i uon poftic excoli . Etquia fapientia prima ftultitia caruilfejdcbet ad ciirandos animos antece- deiediligens prxparatio. Suntqui Augix jj-^^ ftabulumadhiftoriam rctorquent.Dicitur enim Augias Solis fuide fiIins,tantHmquc ^^^^ habuifte arm,entum,& coc gregcs, vc pars maximaagri fimoobduiia ociofa & incul ca iaccrctjnam quidam tradideiunt ibi fta bulari confucuifte tria millia boum, quod ftabulum nunquam fuerat pargatum . Hcrculcsigitur vcl aliqua parteagri , vej alia quauis mcrcede fibi promilTa, Alpheu fluuium inca loca diucrtit,omnemq; fimi copiam deleuit.Deinde cum regio ad ferti- litatem rcdijiret , ftabula Augiar purgairc didus cft. Augias illi m.crcedem ncgauic , quia vidercturnullum prope laborcm fu- ftinuilfc illis ftabulis purgandis: nam in- fulfi plcriquc non animi,fed corporis viri- bus & laboribus prxmia proponunc. Cultum me7itibui addit] cultus animi cft Philofophia . lUicitos Emblemata-> : ^97 home cum equts liibicos.FabuIa fic habec : O^aua expulfo numeratur adorea tauro . Odautt caurum igncm naribusefHancem ludamine domuic » & ex Creca expulic. Qiiod cft rontesabigerc,& omncillicicum facinusfcelusqj cxecrari.Ve/ furorcm ant truculcnciam animi cohibcrc. Edaucem taurus animal Vcnercum,quod macrcm & fororcsinirc folccihincaddidic , iUicitos o- dit ci>/>w.Taurusiccm & iaftaurus in Hic- roglyphicis func obfcoena vcrba,de quibus Pierius Hicroglyph.j.CoeJ.Rhodigin.Iib. ii.cap.ii. Ahigitoi]nocentes] Hincnomeu habnit dKi^tKAKis. nam & plcrifqi didus cft na- tus ad homines iuuandos . BarBaries,feritasq-^ Exponichoc: In DiomedM ziBoria nona quadrigts . Laboi nonus eft , quo Diomcdem Regem Thracias crudeliftimum ,qui fanguine & carnibiis humanis equos alere confueuc- rat,perdomuit,& eius exemplo ipfum fuis cquisdedit pabulurarplerunq; enim bar- bar: quas paenasaJijs intulcrun^, ipfi tan- iJem pcrferunt. Qu^od fi^nificat, Hci-cu- Jem eloqucntias & fapientia» viribus barba- riem & ferocitacem ab omnibus , quas in- cojucrit, rcgionibus fubmouiffe.Equus au tem peculiari epitheto/fr«j dicitur,&/^- r^jAr.Horaiius i.Scrmon-Sac j. lEqui /o Ejfe ferifimilem dico . Virgilius 4. Aineid. $tat fonipes etfrmaferox Ipumantia man dit, Vn ius virtus] 1 1 1 i u s c ft fol u tio ; Geryone extincio decimam dat Iberia faU mam . Dccimo iabore Ceryonem tricorporcm & tricipicem bcli o expugnauic, Id eft , colle- ^am, & vnai)imcra hoftium multitudinc fua vircute compteflif, indeqi vi(frorcua- ^t- De GeryOnc fatis didum Emblcmate 40- vnusenim diccbatur , cum tres cffent f^atrcs . V Inuehit ihpatriam] Huic refpondet : Vndecimum rhala Hesperidum detraBa triumphum . Vndecimo aurea mala Hefpcridum,occifo prluspcruigilidracone, fuftulir, & fecum iu Graeciam portauit. Argumenrum boni & lauac ipfe cam diu coelum , dum redirct Aclas* luftinercc . Fabulam fic cxplicancj dicunt Atlanrem magiftratum gerentcm in quan- dam rerunr maximarum aliquando inci-. dilfcdiliicultatem , qui eiim Herculis fa- pientillimihominis coJifilio rcm prarcJar^ tranfegi(fet,tres oues Hetculi largitus eft, quod mun»is,vtea fercbant tempora, noii. parumerat honorificum . Cum vcro Kct,ScA»V, cjuod a ?cXs'o^'^ >ff * . At «f* ponitur pro acrc, nedum lunone , vc cradic Macrobius 5acurnal. Hemiftichium eft Ennijvetcris poeta:,relatum a Cicerone i.TufcuI. __^Volitd doBa per ora -vimm^ P E R. Herculem eiKi^iitdDiQV , qui vir magnanimus , prudens & eloquens faifle prerhibetur, inceiligenda eft coniundla cum lapientia& vircntefacundia. Ac perduo- decim,quosexatIaffe dicitur]abores,xctT*' dKhnyopldvciL fiint inrelligenda,qua5 Em- blema explicauicHeraclidis Pontici difpu tatio ad Homeri allegorias mire ad hac no ftra facicexplicarione. Verba eiiis autfloris li^c funt : iipitKKfet vo/At^-ioy ia ctTO aed(JLet 'ititYi^ S^UVdLlJLiCOi a.Vct)(P(v7A TOcraTQV tO")^ jffcu, Tol? J^i )^povoif,dKA' elviipB/^PpaV }fjU 70 ^leti ipdLvlov ixu^ilfyCo^TrtpH KetTct CetOeictf' Ayh.XiOi > iTriS^iS^VKVtdLvi^^eoltTi TW^tKO- troptetv, KetTetT^ip 6 [JUoKQy^ s-^v^ ^o'i>icoy ot J*QKti/.o/TetTot . Tipi y.iv ouv tZv AKKav a^hfav, o-TFocrot Tijs Trctp' O^fAMpo) fjLVi^fj.i)s Orep»^/ > cTf/ 'TrdLpet-ii^pov iKfjtiiKvvc-tv CtKOTi^XyoVVTdLS \ OTt KAZirpoV fJLiV UKi TilV i7rilT0KdL^ii7a.V dLV^pCOTTOlf dL)LoKdL(rtdL? ' i^ioVTdL S^i Ti^V ekitplTO}^ Op{JL^7dLV i7Tip h^tsov 0" Kcov iv (rvv7oiJL(^ 'SiSi\Kw7cu- Qiiorum fen tentia Verbo^um haic ^'^'.hAinime putandti etiMercHUin coYpd^t^ "jirtbm oHm tantum prAftarep6tuyfe,ar cum prudens ejfet,^ c(Z Ufli Jdpientii^ pUnm, ceupYofuiidci caligi- tie demerfam Fhiloftphiam illuJirauifquA fenteniiA ttiam priricipum Stoicorum efi , DeatijS itaq-^ certaminibus Uerculu , quJt ah ^HomeYQ nonmemorantur, quid attinei dd ingen'^ ofientationem muUa pr£ter rem verba facere ? Aprum enim cepit,hoc eSf ^ 'verfantem intcY homines intsmpeYantiami Uonem domuit,nempe impetum temeYe ruentem quo minime decet. Eadem ratione cum brutam iracundiam comp'efct'Ajjet at- que fr&nafjet , taurum cdrnupetam diSim eji afirinxif[e ExpuUt etiam &propulfa' uit e vita mctum,quod per Ceramiam cer- uam osienditHY . Et quoddam etiam cer- tameny quod nomindYe non cohlsnit, idem fubijtjYepUYgaia , quapYiki ienebatUY,animi foedttate. Cohibuit ^volucYes, netnpefpe inatieni ^ ventofam ^qud hominum vitft vt pluYimum laclatuY . Adh&c pluYimum fimi expuUt » muUi4 capitibm hjdYam fupeYauit, qu& abfciffa renafci non defihei- bat.Uanc pcuti i.\SpHdLV,id eli,impeYitiafi^ aUquamligni excidit, hoc efi , admonitW" ne. lam vero CeYheru^ ffif^J>:^ lucem pef' tYa^ifi , nonmaUtriplicem phiUfophahdi rdiionem innuit.S3tn't'enim PhiUfophiApai^ tes,ea qu& rationts isfiy Logica:qu£ natUY€^ Phyfiolcgia: qu& moYum , Zthica not^ina" tUY: ^ e& quidem tanquam ex vna cerui.' ce pYognatA,tYipUci etiam modo iuxta ca- put JifiribuuntUY . It h bac.vc a prajciarisa;5lionibus xeuocare|ur. Sordida pe!Ieiniut«s,!ncerdamTamct:or-- fepcus.bonisopem fcrebac,improbos vero aucdemedio toilebacaucinordmem cogc- bac Dioniedem enim Thracium delicijs affluent^m,.& liofpitesafficietitem iniuria, W fuofq; fubdiCos mi.rere fernffccogentcm, claua percuifunv de medio fuftuUt^Gcryo--. nem boues pcrmulcos,& multa pecuaria poflidencem>vt opuiencia Principesomncs, ui in Occidence edenc, faci!^ fuper^rcc, ed tameneundem nimia fuperbia eiacum, irna cum fratribus incerfecic, eorumq^ ar- menca corripuicldemcdm Bufirim offen derec cercaminibus tocos dicsoccupacumj tocos diescqnuiuia agicanrem , fibi vnic^ placentem,q1i6 egregius Iu(flatoreircc,pro ftrauic Amazonum regii)x zonam foluit, qu3e illum faerat a! pernatatquo congreflTu oftendit.fe illiusforma minimefuiflTe fupe ratum, vel mulieris gratia potuiile vnqua a rebusexcellentibus , quas primum ani- mo conceperat,auocari. Ne autem videre- tur arduis tantum rebus & gioria dignis operam impendifle, fimum iacentem in Augias ftabulis, a mulcis annis colledum fterquilinium repurgauit . Putabat enim iion minus e(fe (ibi aduerfus gloriamde- ccrtandum> quam belluas & hprninc? fce- leratos.Ha^c pene Dio Oratione 8.de virtu tc . Idem iabores Herculis rctulit ad pur- gationcm animi & vitiorum cjcpulfipnem . Oratione y. Sed obirer admoueo, plerofq; cxiftimare, vt Liicianns (quemadmodum poftea dicemus Eitiblemate i'8i.J Hercu- Hhi lem virum fuifle Gallumi qui tum folerri * quadam prudentia.tum admiratili eloque tia.quamaxime valebacprasclara facinora infigni forticudine fic exantlacus,& ingeni j dextciitatc fummas quafqucdifficulcatcs fuperaric/quae tamen omnisGra^ciaquam plurimum mendsr,ad armorum gloriam conuertcrcmaluic. Pra:tcrmiferara Apu- Jeij iTTt^CBioVt quod imprimisad rcm fa- cit , zx 4-,Fioridotum : Quod Herculcm Poctas oiira mcmorant monftra ilia imma- niahominum acferarum virtutefubcgif- fe,orbemqj;ejcras purgaflrcifimiliter aducc fum iracundiam & inuidiam.atq; auaritii ^ac.libidinem^ ,,ca:teraquc animi monftra ac fiagitia Pluiofophus iftc Hercules ifuic . Eas peftest>ntflcs mei^«I>»t€«egit,familias HercuUs .. C^rgaijiXmalitiam perdomuic.fciDinudus 'vitia dg* ^&iipfc^-^ claua infignis, etiam Thebis o* mans . riundus , vnde Herculem fuiife memoria extat. Huc rerpexit'Poetaiquidem Itaius, fane feftiuus , dum in hominem cnormi» bus vitijsobnoxiu inuehicur talicarmine: Se'l Ciel mojfo a pieth de' dami nojlri » MifnddJJe tn tcrra vno Hercole noueUo: , JOe dopisir nQ.n4>DtrebheyQ crtido e fello » su -uenutQ dagli Stigi/ chiofiri Che s^egli d^iegid morte d tanti mojiri , Vinfe d diuifa pugna hor quejio , hor quello , £ tu di tuttiinfteme. d vn Jol duello , Le JembiaZeyeH poter gli haurejii mojirit Crudo cor, man rapace^e bocca ria , Farerti fannoj d chtlguardo vigira , Tiero DragOyCmpio CaccOiinfame Har^ pifi-j. JE fei cinghial ttorgoglio , e leon d^ira , £ di tofco Hidra. Hor chi ti conteria\ 21 gran mofiro de moHri in te fi mira . Videram pridem locum Plutarchiin Pro. biem quo rationem reddit.cur olim Her- culi atque Mufis communis ara facfta fit ; quia nimirum Hercules Euandrum lite- ras docuit , vt a luba memoriiE tradicum eft.Hoiieftum enim & liberale ducebanr.fi amiciac propinqui literarum &fapientia; cognitioneperpolirentur . Aiij-;nihil aliud yercufem elTe quam Solem credidcrunt, j^^^^^j^^ qui propter niiagines Zodiaci duodecim labores abfoiuifl:e dicicur.Atqj vt funima- tim coiiiga»ii,iliaqua2 traditafunc de Her- cule non folum ad Solis naturam, fed eria ad humanas vita» inftiturionem tradira silt: quippe cum alioquin fruftrajau 'cs Her- culis commemorarentur , cum illa inon- ftra,qua: dicunturab illofuiire domita.ne- queita eflfe potuerintjneq; fi fui{fenc,no- bisobefl^enr, vt canic Lucrctius lib. 5. his verfibus :• Pp 4 gf'^ Aureaq^ HeSperidU feruans fulgetii* m/il€ Denit]i quidCretA taurus, Lern£aqi pejlis A^er^ acerbatuens ,immani corpore fet* Hydra venenatu pofjet vaUata colubru ? pens , ^utdve tripeSlo ra tergemini vvs Geryonaif Arhoru amplexfn Jiirpem ? quid deniqi oh^ JEtDiomedis equi ^pirantes narihusignem, effet ThraceniBiffoniasq j plagas, atque Ifmara Oeeanipropter litus, pelagiqi fonora , propter , neq\ nojler adit quisquam, nec harh^" Tantopereofficerentnohufvneuq', timends rus sudet f In nothos . E M B L E M A C X X X I X- TJ ERCVLEOS Jpurij femper celehretk honores : ^ Nam njeftri frinceps ordinis ille fuit . ifiec prm ejje Deus potuit , quam fugeret infans Lac/fibi quodfraudis nefcia luno dahat . COMMENTARII. IN nubibus Iiino fbpita dccumbit , cu- culcm admouet,fpe£lante fuo armigero » ius mammis lupicer ipfe iuEiHteA) Hcc aquila nimiiu^i • A I. C X A T ▼ 5 Emblemata:^ . 6oi seus ix ilciati r 1 1. \pWij . de ficdi" , A l e I A r-is s Hbro 4- Parcrg(»i>,cap. ^pfatctiir hoo Erableirta riimptum clfe cx ■tntiquo illo adagio,^ccu natalibus reftitutum,di- uinitatisiuraacquifiuiirc Guius rei & Hi- .ginus mcminit , & Arati interpres , & qui • Coikftauca rci ru fticsc Conftantino Cae- (ari infcripfir.Hincqjfavftum eft,vtnothi ad Cynofarges,vbi tcmplum cft HercuUs, .cxcrccrcutur.,qnoiiiam is Deus illis pr?eft. Cuius rci & iii Emblcmaiis mencioncm fc- cimus. Haclcmis Alciatus. Hsec hiftoria bis rcperitui ia Ifacij Tzetzis comrneuta- tio ad Lycophronis Cadandram . Vndc chuicacceptura rcferc Emblemacis chara- . ^ercm Minos . .Sp v JL I i] Spnrij & nothi,i!icerto pa- crc nati, non debeucadco ycreri , quod ica nati finc , Hcrculem enim habent fui ordi- nisantefignanum &qualipriacipem. No- thi dicuntur illegitimi , qui incerco patre nati funt, vcl qui nati funt illegitimo coa- cubitu,l.vuIgo quajfiti, fF.de ftatu homin. & l.Diui, ff.de captiu.Spuri j diftinguun- tura vulgo conceptis.-funtenim ij, quoril patereft inccrtus,d.l.vulg6,vtqui nafcun tur cx vulgari mcretrice.Sed & qui pacie quidcmcercum demonftrarc pofluuc, fed noneum.quem habcre Iiceat,veluti qui na ti funt ex concubina.x'/*/^^ concepti,^t im- propri^ tamcn & translat^ dicuncur , d.l. vulgo quasfiti, & I. Adoptiuus, if. de ritu Jiupc. De nothis & fpurijs vide ipfum Al- ciatum.qui praetcr locum citatum lib 4 c j.& lib. 10. cap.S.Parcrgon, Putat di(flos fpurios (teftimonio luftinianij quafi vul* go conccptos,Ttftpcfc To CTffopaJ^iiv . Quod non fatis probatur,fiquidcm repcrio aliim apud Plutarchum deriuationem , qui in Romanis quxftionibus fic ait: Quid eft , quad cos,quorum. patrcs ignorantur,fpu rios vocant?nonenim quod Graeci opinau- tur, & in eaufi^oratores dicunt , quod ex colluuicquadam, & feminis communione piogenerati fint. Sedeft Spuriusintcr pri- ma nomiua,vt Sextius, Dccimus, Caius . UascYccdpcitna nomina Lacini nonint«- grafcribunt, fcdaut vna litrcra, vtT. L. M.Titus, LuciLis,Maicusiauc duabus, vc Cn. Ve. Cneus, Vcrriusraut tribus,yc 5ex. Ser.Sextus,Seruius.Eft igicur Spurius in- ter ca prima romina, quae duabus littcris notancur, S& P.qiiibusetiara orbos paren tibus fcribunCjCu.Ti finc patreefledicunt , per S,fme\ per P,patrcm (ignificantcs. Hoc igitur errorem fecit,quod fine patre &: fpu rius ijfdeKilitterisaMiiotantur. Ha:c Plu- taichus.Huiusttiain Ht mentio in adagio, Ne patri4 (piidem nomen dicere pojfit. Ca:- terum quos vulgo Baflardos vocanius,ui- terdum fpurij djci poirunr, intcrdum nnn pofliint:vc huquos priacipes agnofccre fo- lenc.quosq; adopcare. Spurios ver6 & no- l\ios Mulos nijcupari apiid Icalos,non tam fxculinoftri mos eft, quam remocioris e- tiam a2Cacis,ob adulcerinum, qui nulh nou innocuitconcepcum.Cy lus tamcn, quamr uislegicino macnmoniogeneratus , Mu- lus eft didus,piopterea quod generonore matrc natus eflec , Aftyagis quippcRegis filia , cum pacer Medorum i.Tiperio fubie- iluscfrec. Necprius effe Deus] nobilitari non po« tuit,& quafi natalibus rcftitui. De Hercu- lis apotheofi Ciceio 3. Offic. Pjinius lib. 35. cap.i I.& Ouidius9. Metamorph. 'ilnam fugeret infaps] quam ei hxredi- taria quasdam portio bonoiuni obcinge- ret . Hiftoiiam ptaicer Alciacum Cupra ci- tacura & Tzeczem narrac Higinns in pcc- tico Aftronomico , de circulo lacleo lo- quens ,r.empe lunonem infciam dedifle lac Herculi infanti : fedpoftqnam refcic- rit pelliciseflrefilium , reiecille cum a fe , Herculcq; qui nimia auidicate lac^tsmul ticudincm orccomprehendcrat,nonp^c^if fe illud ore continercficq; exeiusorepro fufum ladeum circulum in cceio fignaf- fe.Tanta: molis crar laflea haec diuuiicas . Alij dicunt , vbi Pallasad lunoncm accc- dens perfuafifl*ct , vc mammatn praiberct infanci,ciim puer fupra^etatem violentius fugerec , lunonem indoluiirc, ac.pucruni proieciffc. E o R V M, quinati funtex iniuftocon- cubitu,mifera videri conditio poreftjquan quam cnim ex nobilibus orti pareutibus , nobiles tamcn dici non poflunc, neq; in ius hasreditatis ac familia: fuccedunt , nifi foU uantur legibus, & a piincipibus agnofcaii iur,quafiqi adoptcutur ( quod vuigo di- cirou* Hereutes infans . IV. Notharti conditi^ 6oz Andreae Alciati •c^miis adiiolierc) mnccrtirh fucce^iercin "familiaEn poflriiiic/ed naciualem illam ma- culam cielere minime vnquam poflunc. Quadecaufi Solon ft^tuic- fpurios uihil debere parentit>tis,a quibus iiifamix labem accepidencSed &: Athenienfes locum quen dam habebanc, in qno fpurij feorfum ab ingcnuis cxerceri eflent (oliti ; eum Cyno- fargem appellabantr nam conraminari no- bilitatem putabanc fpuriorum confuetu- dine . Themiftocles camen, aftuto ingenio vir, adokfcetes ingenuos & nobiles fendm primus ad Cynofirgesblanditijsallexicvc collerctur ea fpuriorum Si. legitimorum pgCHniA dtfferetitia.Pecuiiias autem,qua; noiho ex nothiA , pafcrnis cribuebantur, Arirtophaues Vo^HA yp>t/y.£tTA, id eft , ndthicti pecunMn iiuncupa^t . Erancvero drachma: ad fum- mum mille, vc meminic contra Aritlocra- tcm Dcmofthenes Coel. Rhodigin-Iib. lo. cap.i.Aiuiq. lecl. & Iib. 24. cap.6.Revfle quidem & prouide conftitutum a fapien- tibus fuitjvc paretcs vaga vfi VRcges a feruis oriri.Ncq; cnim ciiiquam dubium cfle po teft , qui vel paulum aiTueucric in monu- mentis vccerum,pefmultosfui(rc fpurios , qiiiforcitudine & animi iettctitatc kgi" timis qHibufqueliberis aui»ec«ilucmtttiq\ii que fufceperunt aiidcnti 'maghoqueaw- mo,& certe pcrfecerunt, qua; legitimi^ipfi liberi numquam exeqrri , ncduniattingcic pocuere.Talis.HcrcuIes fuit, ipllq' omiics louis fiIij,Poetarum.fabuIis Hccantat! . £0 de numero fucre Themiftoclfis,J\cnca«;» ThefeuSjRomuIus, luguttha ^ifcAi&jipjfe Alex^nder Magmvs/ibtiitS' fctntiieiCEbqqitls -dbmicor :- quibus ad;i'|ciam' j2oniftaliti(uiai :Rlagn ti-m , T heod&r ic w fG o th 11 iiaUSuiiel- m u m N a r m a n 11 ii nr, /& a I ios q iiampl ats^» ■qui nifi hafrediticealiqua ipatcrua/fwti ci^ fent,vix auf numquam pcrcJiigcrc^pDtaif- fentad tantds rerumfucce/ra^:|:st.ipfeHct culd3,^ ne & ipfam ptolem vna cum ma- rico iurc fuo ha^reditario dcfraudcnt . In hanc renj placec fnbiungere hiftoriam lcpi- dam,fed niatcri^ non ineptam. Circaliitas Oceani^quod Biitamiiam ab aducrfocoiv» fpicjc mthi hles» Spurjjai DiBeriA in ^pn- rios . Emblemata . iptda hi fpjcit,ante noii multos aijnos.fama cft fuif- /r//» de mulicrculaminopemjfcd formaappeti- tfiUera* bili,& infigni lafciuiajhxc daod.^cim par- «os filios totidtmex viris genitos liabebat anmiis ajtatiim intcrftitrjs uitcr fc diftan- tes.Inftantc aiitem mortis hora.vocaripro pere virum iubetjNon eft,inquit,afnplius ludi tempusj nullus horum pueroriim ad tc fpedbac, praeter maiorcm foJuni, primo enim anno nof^ri connubij cafta fui . Scde- baut tunc fortt^ pucri omnes humi circa fgnem,moreget)tis, aliquid mandiicantcs . Stu penteigicur viro, atq; illisrei Jiouitate fufpenfis^illa fingulorum patrcsordinc no minat^rqiiod audicns' omnujm minimus, qui trftriniserar,panemdcxrera & rapam, quam-febebar in manu alcera , in terram pofu/t , 'acdcfiderio tremens , & arababus inanibus adorantis in morcm in altum ere- €lis: Damiiiuinquit.o mea matercula, ali- quem bonum patrcm . Cumqjilla in finc texborum paruulipatrem uominalTet , & famofum quendam diuircmqj hominem , rcaflTumpto in maiiibuscibo : Bcnehabet, inquit.boiius eft pater.Ha»c quidem aper- , . te crimenfaifa eft, fecus alia m ulier pudi- ^^'^ citiacparum probats.quaecumaftringerc- ^^' tur confcientiaj ftimulis marito prokm a- ^^^^ " dultcrinam roanifeftandi, excogicauit egre gium commcntum (vt eft fexus ilJc ad confingendos dolos prascipue appofitus) Compulit cnim precibus maritum,vt per- fonatis, qui tum fortepcr plateasdifcurrc bancipfc quoqjperfonam indutus fe adde rcc fociumjatqueexeo ludo cum amidus theatrali (chemate domum rediret,mulier infantem nothum complexa,his verbis al- loquicur.-Quis hic tibi vii videtur,fiIiolc? cacod^mon profefto eft,IaruatuSjaut men te captus.Abi hinc vir inepce,non tuns eft hic filius , aliura patrem habe-t.. Quibus verbis fatisfadum maricoarbitrabacur.Scd iocorum plufquam faiis . ;?ni;lX;E M B L E Imparilitas . M A C X X X X pA cScaccipitrumgencre ; ita difta (vtFcftus innuic ) quod vngnes aiorc falcis habcat introrfun>fle»€)s.Varij autem gcncrisltinc .falcones, V t' B ri cannicus,G yrofalcus, Mon *ranu|jPeregrinus,Gibbofus.VerumfaIco- nes omnes (vt hodie a Principum aucupi- bosobferuatum cft) fceminae funti marcs -vero.funt , (j.ups vuJgus hodie Yocat Mo- fcardinos . Vafcuntur humi] humi gradiontur.Pin d a r . Tfit 7r« rct ^/^0 V TfiW . Gractiltttyanferyanas] Dc his auibus vi- dc I^linium lib, ro. Sic fumtnum /c«;?^/r] eleiiatur fclix in- genium Pindari . " p/»^^r«^ PindarusThcbanus , jpind noiiem Lyricorum poetarum princeps.AI- r«f , tilTimus fertur & verborum & fcntentiaru copia , vt aic Q_uint:ilianus : grauitate ar- duus.conftrudionc ac QxAmt immcnfusac prolixus. Quem eciam fion imitabilcm di- cicHoracius. Eius educacipncm videia Imagimbus Philoftiiaci , tit. PiW/ir/*i . cx quo hjEcfumpfitPdicjaiuis; ^f Aerios procul in traBus C^nuBsU fupra Pindarm tt DirciLU4.olor,cui neci^re hladf, Os tenerum libaflts apes,dumfefla leuaret Mibra quiete puer^ moUe S}irantia fomnii. Is cun» Thebis aliquandoin poctarum vc- Pint ninbtcommiilioncm, per auditorum infci rusa A' liam a Coriima quinquies vi.tu oS^aVoS^Ot TTCtpctlTipcU . fJLtA cT' ii^eLTretVTetf cf^fXlJH T/Jg^M fj.iKiTct idert: Sunt quidem aliA ^ ViA alijs excellentiores . Sed vna non omnes nos alit Exercitatio . Aufoniusad Paulinum : Si vitulum tauro , vel equum commtttu 6- nagro : Si confcrs fulicas cycnts,^ aedonaparra : Caftaneucorylos Aques , viburna cuprejfts , Potcft huc non iiiconcinne leferri, quodin Oracore Cicero ait ; Si quem aut natura fua.auc illa prasftantis ingenij vis fortede- ficiet,au t minus inftruftus erit magnarum artium difciplinis , tcneat tamen eum cur- fum,qucm poterit.Prima cnim fequcntem honeftum eft in fecundis terti jsque confi- ftcre . Nam inPoeris non Homero foli lo- cuseft (vt de Grascis loquarj aut Archilo- cho,autSophocIi,auc Pnidaro, fcd horum vel fecundis,vel etiam infra fccuiidos. Nec vero Ariftotelem in Philofophia deterruit: a fcribendo amplitudo Platonis ; nec ipfe Ariftotclesadniiiabili quadam fcieniia^ copia cieterorum ftudia reftrinxit . Poiio quam magnafit ingeniorum difiimiiiru- do,nos quotidianus docer vfus, & ipfe M. Cicero de claris oraroribus,itemqi fabius Quintilian 5ed c^ nonnunquam compara tio iTattfeam in mulrdrum narcs concirat ; & funt qui ne quidcm louem pro riuali fe rant, & fecranium oprimos haberi velint; Nam & Palsenionijgloriofo Grammatico, Varro togatoriim peririfllmus difplicuit : & Maro ipfe Bauium & Naeuium auerfa- tuseft.ficuti Pacuuium Perfius, quos fuo a?uo placuilTecredibilc tft.cum alij melio res noneftent. Sic fverba funt Minois) qui vixere temporibusauorii noftrorum,Ioaii ncs Meunus,Quadrigarius,Marotus,San- geIafius,pro bonis habici,cum nondum po lita pcefis Gallica foret: fed fi conferutur cum fequentis xui noftri poeiis cgregijs , Ronfardo,Bcil3io,BelIaquco,Barfaflio,id perinde erit atq^ anferibus olores adasqua- re . Nam quis ea vecordia eft,qui Maroni Ennium comparer,vcl Homerum Chaiti- lo , vt aetare fuperiore quidam Budaeo Ba- dium conferrenondubirarunt?In materia quaijnquam diftimili comparationis cxcau diiit Catullus , fuam ^afi^m non xqu^ laudari Kon om* nespofsut primas te nere . Compam tio inter- dum odi» 6o6 Andreae Alciati huciaii queftus : Tecum Lesbia noflra eonfen^atur ? U f&clum infipiensO' inficetuml EcMartialisin quemdam, quifc pro ami- co fidohaberi vellet.* "Di^^erecimifi tu Pyladi pr&^ta^e fnittetlan^ Dignus es/aut porcos pafcere Pirithoi , ' Sed hxc fatis ad alia properanti . In defcifcentes • EMBLEMA CXLI QF 0 D jine egregios turpi maculauerts orfu4y ' In noxaw^ tuum verterts of^ctum j TeciHi quod capra > fui mulciralia la6iis Cum ferity pro/^rias calce profundit opes^ C O M M E N T A R I l. II. *Typu4 £.mbUm matis. CA P R A pedibus pofterioribus inul- dlralc lade plenum impeticcoqj fiit- uerfo lac cfFunditjhuic artat ancilla capri- rnulga, gelhim fubirafcentiseiprimcns , E X antiquo defumptum eft adagio , /«fc.id c{\.:CapraSc)ria, Conuenic in cos > quibencficiup pialeficio coiium- punr,aut qui virtutes adiunz^7;f^,diximus Era- blem.131. Tecijli quod capra] itidem atquc capra, quaevbie diftento vbere muldrale com- plerit,calcis io J,prx- clar^ fadajcriminisaliquid aut virifadmit tit,nec gloriaj debicum fibi pr^mium cxpe dat.efficit vtcapra , quxmuldram moto^ pedcdifpergitjtotumq; lac emiftiim, iam- qucin muldrali paracum efFundic. Eiuf- raodi fiinc,qui e felici principio,id eft,pue ritiii benc& liberaliter inftituta.deflediunc ad morescorruptiffimos, vicamqj deplora tiffimamjvc Nero,Tibcrius,& fimiles Ro- manae Rcipubl. peftcs, qui e prxclarisini- tijs femper in peiora procefIcrunt,& vitam omnium infeliciffime clauferunt.His annu fncrari poteft MetcUus Pius,qui ca:tero v i tx tcmporc coiitinentiffimus, ad cxtremu iam fcnex in Hifpania Conful,fosdis indul fic voluptatibus . Idemeiienic Horrenfio, & LucuIIo, & apud Graecos fapientiffimo legislatori SoIoni.Antiocho magno,Xerxi^ &alijsmulcis; &, vc eriam ex hiftoria fa^ cra colligcrc eft,SauIi,SaIomoni & Samfo- ni,qui in peiusprogrefli futit.Sed id in mi- noribus quoq- contigifle legimus . Euthy- damas Rhetor cum aliquando oboraroria clarusatque vtilis effec Reipublica?, poftea ad tyrannidem inclinabat. IIlo mortuo e- iiis amicus Hybreas.-Euthydame, aic,ma- lum es ciuiratis pernecefParium 3 nam nec finc tc,nec cecum viueie pofllimus, Archi- damas Periandro , qui cum eflec arce mc- de''dicelebris,&in primis 'audacus,carmi- na fcuiberec infelicia: Quid, ijiquit,tibi ac- cidic Periandcr,vt pro elcganti medicoma lus poeta vocari concupifcas? Notans ho- minum mores, qui res honef^as aggreffi , degeneranc ad fbrdidiora,cum confulcum ficvnumquemque in ea fe arre exercere,in qua valec plurimum, Huc referri pofTunc adagia,> & cum quo f^epedelireris fermones vltro citroqi ha- bui fuperioribus ant^a(f1:isannis,ciim iuri ciuili operam darem apud Aureliancnfes . ALTIVOLAM harpam] Harpa auis vo raciftimaj«To Ta etprret^HVy^ diripiendo di fta,dc qua PJinius. Belium gerit curo tri- •rche.Ariftoteles 9.de hiftor. anim.cap. i. Amici, inquir, funr piphex,harpa,& mil- wus. Vocatautem altiuolam, fed ^nreliu^ Aurelij Albucii huifconfculti , Grsci & MbHtim Laiiii» (crmonis periti , Poctaj infignis, & iC. quidern Med^iolaiicnfis, non Aureliancnris, vc pcrperam ab aliis traditum eft . Eoni- iientura Caftillionajas: In vico Cliuii mc- tnoriolas funt Albutiorum, cjui mihi funt accepiiflimi , quod.ex iis tam anticjuilfi- misnatalibusorti funt Aurelius Pocca egre gius,ab Alciato etiam celebratus,& lo.la- cobus &c Eiufdem Aurelii vidimus Chri- flianarum Inftitutionum libros trcs , car- minc clcganti pcrfcriptos , quos Carolus V.diplomatc,& A-Alciatus epigrammate comraendarunt. Audiuimus etiam fcripfif fe Hymnorum Iibrum vnum , decem vii- ginitm vitas,& libruni lobi, aliaqj Albucii quoqueeiufdem memiiiit Alciatus lib. i. PraterraifTorum^Legi apologiam quadam ciusnomine aducrfus Petrum StcUam, & Longouailium.Iegum Dodores.Hic itaq; anonet,vt Alciatus a tumultibus& fadio- nibus Italicis fefc fnbmoueat,& florentilli- inam Galliam pctat,in qua futurus Iit co- xiicndatior . Sumit argumenti materiam a pomi Perfici traIatione,quod in Pcrfide vi- rulcntum fuit,in Italia veroconfitumdo- ci mutatione toxicum habere defiit . Eo- dem modo fi patiiam relinquac , in exrera legionc admirabilcm futurum Alciacum fperat,fiquidcm nonminus lingua, id cft , cIoqucntia,quam corde, hoccft, dodrina & prudcntia poHeat; quod etiam fadum . InGalliacnim Alciatus per aliquot annos 116 finc magna gloria profeirus cft . Quod apcrte ( vt carniinis noftri cnar acioncm hab^amus magis perfpicuam) Alciatusip jilctati (-gnig-p cxplieuit orationc q uadam Fcr rari? ^nadam j^at>ita,hisomnin6 verbis:Scio,inquit,plc- trattO' ^j^^ . fpe(^am cflTe pofte tam frequentcm mutarioncm mcam , qui nunc Aucnioni, luinc BiturigibuSjnttncTicini,nunc Bono r\\x profcfliis fim : nec dceruntqui incon- ftautia: hoc tribuant, tamquam nufquam pofTim confiftere, & quod in carminc Ho- ratianocft, , , 'RomA Tibur amemyventofHs Tibure 'Roma. Etcnim non bcnecompofita: mentisargu- mentum cft, ci\m quis huc atq; illuc va- gus difcuriicnccquiefcerc potcft.Cajteru mihi excufatiocft inpromptu,notifljmri- ^ue omnibus eft,mejdum bdlicos cumul- i tus.Tubtcrfugio,tufamqac ftuJils melsfc- dem pcrquiro , diutiflim^ cflc percgcina- lum, Principumq; iiiflionibus huc aiqj il- lucagicatum,ccrt3m fedem tenerenonpo tuifle.Idera clarius Orationc Ticini habi- ta fic.-Qu^apIurimi vcftrum optim^ fciut, Alter vt bclli calamiiatibus eie(5lus,rclivKKov ioiKiv ' iS^iv ycip aV civSpeti^^ot ty^v TriovKi ^HoTBpov Koyn , K) (J.a.Kie& aiunt Per fe^m.qu d eius fructti^ cordtSy foliu linau& ffeciem referat. Nam eorum,qu£ in homi- nem cadere poffunt , nihil diuiniu^ eft ora- tione,pr&cipue vefnde Difs,neq; illa res a- lia maiu6 ad felicitatem affcrt mom'ctu?n. Itaq-y htcprAcipitur ei, quifitoraculum a- dituru4,vt fanrtepieq; fer.tiat, ^ wcdefte loquatur , Refert idipfum Poiirian. s Mi. Q_q ^ fcel- Vcmuni Perficui"j- quid fi- gnificet . Plutar- chi locia dc arbore Perftcr^ . Andrcas Alciati . IV. NulUs propheta Acceptus in p.%^ trift , fcellan.cap. Sj.fed hancarborem Harpo- crari facrara facit . Alciati\ Mallem lcgerc,^/{,/?/^,nomiue genuino familia: Alciaconim . Vidc Em- bkm.j, Ttiprocul apatria.] Virgilianaimitatio e lo.Ecloga : Tu procul apatria (fiecfit mihi credere) tantiim Jilpinasy ahydura niues . . Apud Euripidem Hercule furente : . iit gV^-' oTrii 'TrAipctV . Nun efi vhi Strenue quid age/>s teflem habeas patriam. Verba fuuc Amphitryonis ad Lycum,qui- busdocct magnorum HercuJis operum tc fles cHe genres exreras . D o c B T V R hoc fymbolo, neminem propheram in fua patria propria acceptu, luisqjgratum aut eiiftimationi elTe , fed omnino neglcdum,fpretum,& vicinorUiH inuidia, pefte illatetrica, qu*ealterius re- busmacrefcic opimis, piorfus deprefliim: id quod atteltarur omnium maximus & veraciflimus auvflor , Redempror nofter , l^atthaM i^.Luc? 4.& ioannis 4.C. Quod coniigit mulcis oJim fapieiicibus.qui tamc longinquis peregiinationibus noriores fa- ifli,fcfe toti orbi commcndarunt: vt hi, dc ?/» /^» 1. T^Tvs Vcfpafianus olim roandauit'ex Id autcm fymboli nihil aliud fibi vcHe 'u^mm cudinumifma,cuius alrera in parte ipfius affirmat , quam illnd Augufti C^efarisdi- eltfift' Vcfpafiaui facics cfTct cxprcflaicum infcii- aumiff^wjv/e jSpctJ^icof id eft, Fe/^tna len- Qj 4 6i6 AndrejE Alciati g.jtus an chors. . Belphi' Anchora, Th.ilaf fiarchi Gallici . III. Titanij fratres , f^.quiaaiiciiora tarditatcm,delpliin celeti- cuem aptc repraefenfcc.H^c ibimultisver bis tra(ftinrur,nec male, vt videtur.Sed no fter Alcucus, qui ab illo autore iualiqui- bus iocis didcncire ioIec,aIirer illius numif mans figuram interpreiatur. Nam perdel phinem cum auchoia , qua:aduerfus pio- ceilas & tempcftates faoricata crt , legem ipfum,& .regium munus vuicintelligi , ad quem percinec calainicati & pei cu ibaiioiu fubuenire,feditiones Sc pro:el)as coaipone ic,& .-erumnas fubditorum dcpeilere,p3ci que incumbereridq; ex delphini nacura di fcercqui (vcaic Pimius iib. 18.] fururam tempedacem prarfagire folet. Quocirca vc ].^i\etV7pcv» TOf.id eft, amicu-s hominum^. 'De pietate delphuii III iiomincs piufa dijcimus Em- blem.yG. quibus adiungo , delphinum ob ^^^^ amorem inhominem elTecapicalemcroco- ^^^'^ diIihoftem,quononeft aliud infeltiusani- mal hominibus. Infuper in delpliino ma- gnaeft charicas erga iilios , quos eciam a- dulcos diu comicacur. Aucor eft Ariftocc- leslib 5 de iiiftor anim. Sic rexanimopa- terno elfc debec in fuos^alioqui no eft rex, fed tyrannus,vtin Politicis docetidem A- riftoteles . Tutiiis vt poffit] vt firmiiis &fccuriLis figi poifit vadis pelagi . Nam anchora pcr metaphoram pro refugio &fecuruatc po- nicur.Vide prouerbinm, Anchora domu^. Anchora quodnautii] ^nchora fymbo- -^** lum boni principis.quo fui in fiibditosoffi ^*** cij admoneatur. Vide prouerbium, Ancho ram facram foluere . f uic autcm anchora prasiidij & falutis typus, Pienus lib. 45» Hierogl. Ad gloriam & felicitatem rctu- lit Pindarus 6. Ifthmiorum : Si quis, inquit , hominum fumptu & labotc di- uinas virtutes exequitur , Deus illi a- mabilem gloriam prsftat • & nh) ^^pos oKI^qv ^elKKtT eiy/,vpci\j ^iOTifxof icav. id cft : TeUcitatvs iactt anchoram dtuinoho- nore au^us.Quid fi huc rcuocemus aurcri, Pluiarchi monitum e vita SoIonis:quo to- co dicit^Senatu velut anchora firmari cmi* latem.Memini & Euripidem in Hccuba , Polydorum gcntis familiascjuc fuae ancho- ram iiomioare , cV i^ovos otKuv ayv,vpa.r. Emblemata-». diy efJLeov-qui iam folm genervs fuperejl ancho- ra noHri . Arirtides orarione Paiiathenaica prima,(licic Grascosomnes vbi vifos fiiiflc in portii quodam duabus nixos auchoris , quafi geminofultos praefidio . Rcferhuc iid2g\\xtn,Anchons duabm fHltm . Praeclara prajfenri Emblcmatc cov\unzi\.\tyveoiJL\] yl^rinceps fubditorum in- columitdtem procurans . qua: fimdis mihi videcur fententiaj Marcellini Amn)iani , qui i^.lib grauiter pronunciauit,Imperiri curam efiTefalutis alienas . Principes enim debenthabere perfpedum, fe fibi minimc natos elfe, fed ad publicam omniuni quie- Of.i^. tcm.Qnadrat huc optime illud Xenopho •ttXeno ''^ ^ ^ 'a.7ro[j.vi)iJt.ov. vbi facit Socratem di- 'htulo (P"t3ntcra cum Dionyfiodoro:Quam ob ^ cauflam, inquit , Homerus appellat Aga- memnoncm 'TtoiiJAVdL Keccov, uifi quod vt paftor fuarum ouium curam haberc de* bet.quohabcant, quae funt ad vi^flum ne- cc(Taria, ficetiam Principem curarecft ne- cefle » quae popnlo expediant . Non enim tantiim laudatur Agamemnon vt KpetTe- pof cu^fAiiTth ,Ccd maxime vt i^A(Tth.ivi ee^cfc3"(5V,qui non fc modo bcne regerec,fed €tiara fuis felicitatis canfa eflec.»^ ydf ^0,- trtKtvs eupitTcu, i^tveiietVT^ KcLhcof iTTt- lAihHTeU, Ahh* heCY^ 01 ihOfJLtVOl^tATi' Tov, eu TT/jfltTTK^r/ . Rex non eligitur vt fui curam haheat,fed vt per ipfum , qui eum tlegerunttin felicitate viuant.Hwic fimi- lccftilludex Spartiano , faspenumcro in f oncione & fcnatu dixiflc Csefarem Adria- num,ita it Rcmp.gcfturum,vt fcirec po- puli remefle,non propriam. Et Capitolin. Antonino Pio:Huius primnm hoc fertur, quodciim ab vxore argucretur,quafi fuis parum rcli6lurus,dixit,Stulta, poftquam ad impcrium tfanfiuimus,& illud , quod habuimusante,perdidimus . Elogium & - .. hoc vcridicu Traiani ex Plinio lib. 3 .epift. J I ^® ^""^ quidem ciida fub vnius aibitrio, tiat 10' ^^^- pj.^ vtilitatc communi folus omnium * ciiias,labortsqiicfufcepit.Idem panegyri- comagniiiceiitius: Rona confcientia priD- cipatum fibidclatum acceptat.qui iioiiifi animo feruandi illud acccpic, &. quem ip- fius Reip. vtilitas & vox ad illud arceflit, nonfua. Idem ibidcm: Qiiod precatuses, vtilla ipfaordinacio comitiorum bene ac felicicer euenirct ncbis,Reipub.uonne tibi tale eft,vt nos hunc ordineni votorum co- mitcere debeamus: Deos den:que obfecra- re,vcomnia quse facis, qua^q; facies pro- fpere cedani: ribi, Reipnb nobis: vel fi bre- uius fit optadum,vt vui tibi,in qno& Ref- pub.&nos fimus. Cicero S.Phiiipp.O dij imraortaIes,quam magJium eft perfbnam in Repub.tueri principis, quse non animis folum debec, fed etiam oculis feruireci- uium ? 111 ud Ifocraceum perplacet ad Ifocratps Nicoclem , regem Cypriorum : if)y^^.i- locm» V0{ yi ^^v IvdL tS}v r/roKKeov , a.K- Kei 'WoKKcov ovTet Tvpctvvov,fXi) Ttiv dvTih yva>y.i]Vi')^V TO^i^a.KKoify fJDf^i t nec fc Pollicitis fle5ii muneribmve finant . Cacus at eH Princefss quod folis auribusy abfquc Affedu, conHans iufa Senatns agit* COM- ; Emblemata. 6ip COMMENTA RII. L II. }ns Em JtCM ex II CON8rLIAR.IORVM C?tlIS tO- gatus afTiJer vcnuq; regiui (oMo Ic- cato.-quorum matms ambse abfcina; runc , ipfe vero rex captus ocuiis eflingenclus cft.Sed nofter pi{ eiJ^eopov a.[j.ct Ttiv S^iKCfu 07UVi)V )C5« dLv(v7ivy^7ov ^o-ctv, id t{i'.Thebt4 imfigines con^piciuntur ludicum mnnibus cciYentes\cit fummi ludicts imago conniuet ocults : eo quod iuflitia nec muneribus cci- fi^nec hominum vultuflecti debeat.Aloa- tusipfe Oratione quadam in laud5 luiis ciuilishaic ait:Chryfippus luftitise imagi- ncm itaexpreflit, vtpuellari virginis for- ma, afpedu vehementi , himinibus oculo- rum aceriimisconfpiceretur, quod vide- licetiudicem incorrupto efleiudicio, fan- Oumjfeuerum, contra improbos inexora- bilem,viac maicfti7i '^ra.vToTe , yrg 'Tretpoi 'ttoLv' Tiwi/.Nam valde inhumanumefta ncminc accipercfed pafllm viliflimnmeft , & per omniaauariflimum.&c.Qua ratione Plin. epiftol.j.ad Seuerianum.air, m caufisagcn dis& exercendis iudicijs nonmodo pa quo fe purgarct , paruos fuos liberos flens commendare coepit ; quo fadto itaiudiccs permouit, vtnihiliu cum grauius ftatuc- rint. Hanc rationcm producendi rcoruni Jiberos Fabius lib.^.cap.i.nicmorar, vt & Valcr-Max.S cap. i.camqj tci vfurptitam memini a M. Tullio, ncmpc pro Flacco » proSyllaj proSeftio. Idcmin Planciana fic:Nou opibus contendo,non audoritatc» nongratia,fcd precibus, fed lacrymis, fcd mifciicordia,mecumq3 vos fimul miferri- mus & optimus obtcftatur parens : & pro vno filioduo patres deprccamni.Pro Fon- teio : Tenditad vos virgo Vertalismanus fupplices cafdcm, quas pro vobis Dijs im- mortalibus tcnderc confaeuit : caucte nc pericuiofum fuperbumqj fit,eius vos ob- lecrationcm repudiare,cuius precesfi Dij afpernarentur, harc fahiaefte non pofl!cnr. Quibus cx locis intcIJigiraus , quam gra- ucs ille motuum faccs admoueat, vt iudi- cum aniir.os ad lenitatem & mifericordia impeliar .. EpiGRAMMA^e ipfum fatfs clare cxplicat,& nos iam multa de eius inrentro ne diximusifcd rcftantadhuc quxdamcir ca otficium iudicum & fenarorumadmo- nenda Et in primis lcgibusdiurnis&: hu- manis iudiccsa muneribus capiundis ab- ftinere debcntjcft enim oblariomuncrurt» tinea rcgiminis,vtinquit Caffiodorus.Id- circo hic truncis manibus pingnntiir.-quod non praeterniific Pieriivs Iib.3 f .Hierogly- ph.Adhaec omnes fedenc,qu6d aniraus co rum debeac eflc oprime compofirus , nec hincatqjhinc fiedi,qnodeft icnicatis: fe- dendo ctcnim & quiefcendo fic aniraa pru- dens,ait Philofophus.Euftathiusad Iliad* nocac ftatuas Mineruar olim omncs fc- dcntis fpecie fieri folitas Interdum cnrm fedcre,idem eft quod confilium caperc, vc apud Plautura is, quiniraioplusfapcre fe fcdcntcm aft«rit. Vulgatura4»e cft illud , RomMnO' ru fiudt^ in iudici hu4 fie- £iendii • Cur Je- deantite^ dices , Sedeye- pro cofnS-' tare » AndreaeAIciati Roaiaiiiis (cdcn.io vincit,id cft,cotirultan* do.Pier lib 45. Lubeiis hnc referrcm cjua» de iulbcias im^giiie olim a Carneade ex- preifa Gellittsaddotauit Iib.14. cap. 4. fcd ejiiia libereft iii omuium maaibus , facil^ tranreo. Vclim pscius id obferaari diii^eu tetr.quae concise lib, i 4. Hiftor. vax.fcripfic Aeliau.Olim apud A:gypcios cofdeni fuif fe ludices, cjui faccrdotes eraut : quorum Priuceps natu maximus in omnes ttacuen- di ius habebat , quem omnium oprimum acqucarquiHimum eflfe oportebat. Iscirca collum imaginem c faphiro gemma confe (ftamgeftabac, quas Veritatis nominc nun- cupabatur.Atqui.ait ille.Iudex veritatcm noii tam in lapide fculpcam auc exprelfam circumferrcquam in animo nficnteque in luiicx no fitam & infixam habcrc debct . Quod au- fit a.cce- tem Prasfes oculis captus /ic , figinticacn c ptor psrfo illum auribiis tanCLim,abfq; omni affedu nnmm» feu perfonarum refpedu vel accepcione , confiancerac iufte fenacus dccreca iulfaq; pcragsre debere, finegratia iudicare, fine odio,amore,vel proprio commodo caufas merita cognofcerc & difccrnere,iuxta tex. inc.fummoperc,ii.q-3. Nam vt pie mo- net Ifidorus Iib.4- de fummo bono; ludi- ccs iniquierrant a veritate fentcnti?,dum rcfpiciunt qualitatem perfonx* , Scexulcc- rant fcpc iuftos, dum improbe dcfendunt Alpho}ifi iuiqiios.Hxc illc Vnde Alphonfus A rrago diciam, ^^^^ fertur dixi(le,fi fibi concigillec na fci temporibus,quibus Romana Refpub. florebac , fe conftru dum violat focios , dum proterit hojles : Bjlj^ homOy dum fmulat fe populo ejfe pium . COMMENTARIL CH I R o N Centaiiriis fiipeiiore fui amica Phillyrain infula Phillyfeidc coi- partehomcequus infcriorc,fepofitis ict,Rhea vxor cius fuperucnir.cuius pras- •rcu & pharetra,ferula armatus pucros fcntiam veritus fe in equum conuertit : «Uquosclocet.Pidor nofter Cctanroaliud cxinde natuseft Chiron,ab vmbilico fupc- inonftrum addidit* ncmpccquo vngulas riores partes corporis habenshominis, in- bifidas . ferioresequi,vt rertatur Apollonius lib.a. C H I R o N cx Saturno & Phillyra O- Lacftantius tamcn ex Pelopsea eum conce- ccani filianatusfcrtur. Nam vt autor cft ptiim efle dicit j Suidas Chironem vna cus 5«ruius iu 5. Georg. dum Saturnus cum relTquis Ceiitauris Ixipnis filium efl!eccn^ fcv. 6z^ Andre^ Alciati Chiron tHS fcr.Hic cumacJoIciiiffetin {iliiasabijt,pn- nuisqi vires hcrbanim obferuauit > vr aii- s(; 7t ip.yuv . AchiUes a Chiro ne erudi- tfts . Id quod •tiara ab ipfo Alcia to eipHcatiini cft lib.i>. Parcrgon,cap.i 3 . his omnino vci bisrln Grarcis audorJbusamiotaui,a Chi» rone Ccntauro Achillcmjaliosquc Rcgum filios cruditos fuiflt fingi.quod folcant do dores & coniultorcs^ Pnncipum natura quidem fcriclTe, & prompium ad afpcrio- raingenium haberc:humanitatcm vero iii fpeciem tantum prae fe ferre . De Chironc porro phirahabet Statius in Achilleid. Sc Orpheusin Argouaut. Vjdectiam Mytho log.Nat. Comitis lib. ^.cap. ii. & lib. 7. cap. 4. HEROVM genitos ] Libcros Hcroum . Nam prxcer Achillem etiam Aifculapiu & lafonem erudijt Chiron . Magnum fertur Achillem ] Magni co- gnomen paucisquibufdam, & ijsilluftri- bus tributum eft,vt Alcxandro,Pompcio, &alijs. PlutarchusinPompcio. Virgil.4. Ma gnom quibtf tribHt Eclog. At^ ;it.rum adTroiam magnHs mittetHr Achilles . Ouidius ij.Metamorph. Si mihi cum magno non fit corhmunis chiUe . Achilles dicitur quafi /Ine cibo,ab d priua- tiua particula,& ^t\of,cibHs,nutrimentUf fuccu s . qiiotiiam primo Achillcm aluit Chiron vrforum,leonura,aliarumqj fera- rum meduIlis,poftea ei nihil ciborum por- rigebat,nifi ipfe Achilles venaretur fibifc- ras,quibus vefceretur. Videin Imaginibus Philoftrati,^f^;/Z«^ cibus. 5unt qui Eufta- thio tradcnte , dici Achillcm opincntur, quod bello yidis tnftitiam immitteret. Alij quod liicufcs mocroie coijieccrit . Hac dc caufa (cribcndum fucrat Athilcs , fimphci 1,& duabus primis fylIaL)is bieui- bus, vtcftapud Homerumiu primo ver- fu Iliados Sed iden» Homerus paulo infe- riusmetri caufa duplicauit II, vndc ob^i- nuit vfus , vt Achilhs Graece A^-^^ihhiOg fcnberetur.Non defuijt.quiabat^oi-.quod clidolor. 8c ^va,folHO, k foluendo fciiiceC doiore nuncupatum Achillem contendati Medicuscnim fuit,a Chironc medicinam cdocftui . InfiabuliA in fua quafi fchola.lnferuit figmento,quod Chiron ferina; natur^ fue riti ferarum cuim cft in ftabulis & autris ha bitarcVirg. 6. AEneid. Itur ad antiquam filHam,fiabuU alta ft* rarum . Confi- Achu vnde Qhs , Emblemata. 6z^ Confidera, anfort^ refpexerit Alciatusad Aii(reequinam,«cabequino vcntrc pro,coI id Virgilij ^.AEncid. qui Centauris, inter lo ventrem & formam hominisconfurgc- quos & Chiron , ftabula videtur afHgnare rc, totamq; confpici fuperiorcm partcm , ipud inferosjdum ait .• if^ vt equitantis hominis forma in faciem Centauriin foYibu$nabulmt,ScyUAq',bi» intuentibus videretur. Q^uidam putarunc formes . pofteriores tantum pcdesfuifrecqunios, at Chtron] yn^cdv , Latine fonat deterior. priores humanos , vtait Paufanias in Elia- Vnde eft iocus Diogenis apud Laertium . cis prioribus . At Lucreiius lib. ^ - neque Nam confpicicns Diogenes formofum ado hac , neque illa forma cffe potuiflc Cen- lefccntemad conuiuium cuntcm:Chiron, tanros omnino contendit . non fojum iuf di. inquit,redibisjid eft,peior. At ille cum re- dijffetdixit Diogeni : Reuerfus fum > fcd non Chiron.CuiiIIc:Non Chiron, fed Eu- rycion.Eratautcm Eurycion alius Ccntau nis, qui lateinccdens inrerprctatur. Hxc ex Alciato.loco fupra citato,qui leprehen- dit Chiliadiim au6lorem,& interpretem Lacrtij,qu 6d hunc iocum mal^ vcrterint, aut in corruptum exemplar inciderint . Eft &apud eundem Laertium fimilisio- cus ciufdem Diogenis,cum cnim duos Centau ros inter fe pugnantes in tabula pef- Citnt pidos confpexi{ret,interrogauit:vtet corum "^poiv eftet . Vifiis eft de nomine quaerere,cihTi fenfu,vter deterior eiTet^in- tcIIigeret.Q^uod etiam non rede explica- uit Chiliadum auftor . Alij ob peritiam Chirurgiae,& ob leuitatem manuum in tra ftandis vulncrjbus,Chiioncm nominatum volunt.Eft enimmaximum fere argumen rum pervtias Chirurgi dignofcendse^fi ma- Kus habeat leuiflimas in tradandis vul- neribus . Semiferum dc^orem^ qm prasceptis in- ftituatfaeuis & inhumanis^interdum tamje aliquam prefeferens humanitatem . Allu- fum autem videtur ad illum verfum O- uidij : Semibouemq-y virum Jemivirumei\ bouem. IdemOuidius i.Metamorph. deChirone loquens : Semifer interea diuin& Jiirpts alumno LAtus erat . Semiferum Centaurum.] De Centauris veio ca mihiminime repetenda funt,qua2 ftudiose traditPaia^phatuseo, quem fcn- pfit.Iibro De non credendofabulis.ld du- taxat c PIinio,lib.7.c.; 6. Pugnaie,inquit , ex equo , Thefialotum inuentum eft, qui Cemauri appellati funt.Hinc natafabula, quod biformes dicantur^cT/euHf ab Ifocra te,inferiori parte referentes equum, fupe- / tiorc hominej-n. Quidam igitur purarunt «,«- infeiioicm paiicm vfqj ad collnm forma i\Un quod duaj formas tam duicrfsc fimul cfle non poflint,cum altera vigercincipiat.du altera fenefcit ac fit inualida; veriJim etiam quod omnia ^ certis feminibus oriri nc- cefle fit, atque in omnibus vnam naturatn excellere, cum duse formae dinerfx pares- quc viribus fimul efife ncqueant . Q_uarc ita canit : Sed neqi Centauri fueruty nec tepore in vUo JEjJe queat duplicinatura ^ corpore bino lEx alienigents membrts compadiapotenas^ Hinc iUinc par vk , vt non fitpars, ejfepo^ tufit. Jd licet Unc quamuts hebeti cognofcere corde^. Trincipio circum tribus aBts imfiger annts Floret equu4ipuer haudcjuaquam.cjuin fApe etiam tunc Vbera mamaru in fomnts laBantia quArit. J^oli vbi equum validA vires Atate fencBa, JAebraq^deficiuntfugienti langutda vita\ Tum danum puerts auo florente^iuuintas Occipit, ^ moUi vejiit lanugine malas : Neforte ex homine , ^ veterino femine e- quovum Confieri credasCentauros pojfeineqy efje . Pinguntur autem Centauri a Poetis I- xionis & Nubis fiiij ; vnde etiam Nu- bigena: didi , quafi nubegeniti» eo quod caftellum habitarinr nomine Nepheien; & i/2^e'A« nubem fignificat. Dicunturvero Centauii , )civ7ctvpoii Jiei 70 kzV7hv 7^ retvpHyid cft, aSiimulandts taurts. Sic etia i'7r^QKiv7dLv^ott€quorum fimulatores Lu- ciano nominantur,id eft,equites , nec mo- do qui vehujitur equisjed qui funt afl^ue- ti pia:dis; quales funt & aulici permulti , &ali j quidam reguli;vt & vicani illi pra^- fedi , qui apud Gallos honorifico nomire Gentiles homines appellantur.-i j fu nt,quos Oba^reos , vel potius Obasratos (nefcio ob quamcaufam) vibana petulatia 1 omii ar. Aliundeducit etymon Cenranri Tzcr^cs y.Chiliad Hiftcria 99- nimirrjm a y.iV7o)V R r Centauri vnde di- ai. 6z6 Andreae Alciati IV. Terina Chironvs natUYCt, Mftcehia neUius /- tfilus . »5 dLvutLS^cL nihil aH hoc noftrum argumcn tum.De Ceiuauris plura Perottus,NataIis Comes Mycholog lib.y.cap. 4.& nos non- nihil Embicmate 1 16. fem dum vioUt] re vera Chiron , Pnucipum coii/iliarius , ferinam naturam induiccum foci )s feexitiofum praeftat. Homo dumfmiHlat] verfutus, vafcr, vc ille, quidefcnbitur Emblemate 5. F E R I N A in Chirone natura varijs modis expoiiitur a Mythologisrfed hic no tantur maxime Principum Regumq; con filiarij , quiferinaro quidem & pluiquam belluinam naturam referur, cum fuo prin cipi praua confilia fuggcrunt , vr popv-Ia- res fuos pecani js cmungant,vcl fuos com- znodojReipub. procurentincommodum . Speciem humanitatis habent, cumiuftitiac & pietatis imagine populum fibi deuin- ciunt . Et fane qui publiciboni & aequita- tis pra^textu occulte populi fubftantiam deuorant , quauis fera funt immaniores. Huc collimare videtur Macchiauellius , audor Iialus , de quo quid egocum ali j.s multisin totum fentiam, nihil habeo dice- re . nifi quod exiftimero cum in ciuilibus negoti js alioqui perfpicacem,& magni cer te mgenij virum.fed in quo tamen parum aut nihil plane fidei (it & ver^e religionis, ■vt eiusfcripta quasdara teftanrur.IIIe ita- que fere fic difterit capit.i S.cius Iibri,que de Principc linguafua edidir.Primum qai dem Principi fidem hofti & ali js,cum qui bus rem habet,feruandam efle drcit,fed ea tamenlege,ne fibi noceat.Si quid enim no- i^e importatum iriob fidem datam Prin- ceps metuat, ei fuadet ad fraudem & aftus •fle liCcurrcndum.Docet pcrfpicue coocer tationcm omncm legibus vcl fraudc infti- tuiatq; perficiihas quidem hominum cf- fe,hac vero bellnarum.Sed quia interdura |eges non fatis efte firma:ac ftabiles videau tur,inclinandum animum ad dolosillcpr^ cipitrPrincipem enim dccercvt humanam &belluinam naturam pra: feferat:quod a veteribus figmcnto quodam expreflfum notat in Achillis educatione, quem e Chi- rone Centauro inftitutiim tradunt,vt figni ficarent Principeni quemcunquchac natu ra duplici prxdicumeflfe debere.E bclluis autem duas in primis proponendas , Lco- iiem nempe & Vulpem:iIIum quidem vi- di^^ ribus,hanc aftu & vafritie permultum va- lere: illum, vtincautuseft,non raro fe in retia temere coniicere.-hanc, quianon (a- tis virium habeacfallaciis vti. Q^iibusar- gumentis, parum quidem Philofophicis , iiedicamimpiis, Principemcum , qui res magnas& periculofas aggrediacur, easq; tuto ad exitum perducere vclic,fraude in- ftrudVillimum efledebeie , docec non. tatii TrohniKOi Avfipi quam ct^ios . Hucfer^ pertinet Ciccronis illud cx piimo Iib.Of- fic. Duobus raodis fit iniuria , aut vi , aut fraude:fraus quafi vulpecuia: » vis leonis videtur.fed fraus odiodigna maiore.Cum probro daretur Lyf^ndro.quQd pleraquc aftutia,dolo firaul & fraudegeretet , nou palam virtuteconficerct,hac parte Hcrcii- iisgenere indignusjridens dixit:Vbi quod vellet non aflequeretur lconis cxuuium , ibi vulpinum applicandum efle . Sentiens quod honeftis rationibus non pofleteffici, id fraude dolisq ; perficiendum . Sed reli- (kis talibus lcouiuis vulpccnlis,progrc4ia- muradalia. Opulett* Emblemata ^ 6z7 Opulentia tyranni , paupertas fubiedorum_j . EMBLEMA CXLVII. TT V M ANl qmd Jple» eU corperis , i» populi re Boc Cxfar ffcum dixerat ejfe fuum . Splene auHo , retitjui tahefcunt corporis artus ; Fifco auffo , arguitur ciuica pauperies . COMMENTARII. IA c E T a'ger nudus ledo innixus , cKi abdoinen circa hypochondfia in ma- gniim tumorem elacum effingirur, leli- quis membiis tabidis & cmaciatisrlicet hic nofter pinguiufculns appaicar, fort^ a pi- iftorcfolo ben^ habitus . H o c fait Traiani Cajfaris apophiheg- I ina , quod Eutiopins & Sextus Aurelius Vi(5lor i« Conftaniii feu luliani vita ira re- ftruntr jompeia Plotina, incrcdibilc diaCi cft.quantum auxeritgloriam Traiani.- cu- iusprocuratores cum calumniis prouin- cias agiraient,ade6 vt vnus ex iis diceretur locupletum quemqueita connenire, Q^iai habcs? vnde habes? Hsec vbi didicerat ad- debai teriuim,Pone quod habes. Illa con- iiigem corripuit>atq5 increpans,quod glo- ria! fu^ efTet incuriofus, talcm poHca red« didir,vt exatfliones imprcbas derell-ans, fi- fcum Jicncm vocarer,qu6d coCtefcentt rc R r X l; populiquc Ro- mani, quod Plinius lunior teftaturin pa- iiegyricorNon eadem,inquit,feueritate fi Vifci fcum , qua xrarium cohibes . Vnde patet drarij dif difFerentia inter fifcum &aerarium; fiqui ferentid' dem ad fifcum fpedare videntur extraor dinarii redirus:hinc confifcationes rccentio rilHis nun^upatas.Atiarium vecd R«nw- num tributis.conftabat & ve,quod incer fear(5tencur; vndc minoresartus per diminutionem articii» los vocamus,qu3les funt di^itorum.Hinc decirtuo verbum , quod eft per artus diui- do . Q^idam a G rasco ap^pov dedudum volunt: & diftinguuntur arcus & mcbra , quod artus dicimus offacuni ueruis & vc nis;membra autem proptie vocamus cat- nem arcus tegentem . Interim faspe hajc duointer fe confunduntur • Anatomicis artus funtraerabra ex corporis triincoex plantata, vt func manus & pedes , Grascis vocancur xaSAct . Arguitur ciuicA pauperies] aTgumento eft popuIi,reiq; publica: cxef^ & commi- nutae paupertas . SiMiLiTVDiNE ofteorlicopulen I tiam tyranni cauiram efle fubdicorum mo lier. piX' Vc eiiim incorpofe humano fi fplen fictn fitaudior & cumidior , rabem & maciem casccris parcibns inducir : ficmagno certe regni & Reipubl.malo Piinceps auarusna fcitur,cui nimiru m ceiifns publici, & vc- £ligalia plus a:quo placeairt . Quo fit, vt rr.ilecrima plebecula cogacur ad egeftace & extremam panperien),cum tyrannus in fuorum pofTefiionem violenter irruic , eo- rumqj peculiuni depeculacur. Cercacim a dodis illud Tiberij celebratum cft r Roni TibiH paftoriseffe tondere pccus , non deglube- ^Ufi re Qno damnabat tyrannos illos J^Hfxo^O' pns, qui fuisabradunt quicquid poflfunt , ■& fi^imporcuniiis in fifcum fuum conuer tunt,vta mifera plebecula nonpellem mo do.fed & carnes ipfas detradas velinc.Ean dem feutenriam , fed aliis vcrbis cxpreflTam ab Alexandro Macedone, liceris proditam habemus.Huic^nim cum difplicerent exft dliones , eorumq; potiirimiim,qui a fub- dicisampliores ve(5ligalium reditus,quaixi perforcunashominum iicerec, extorquc- bant, apud fuosdid:itabat , KijTrcopov iJLtffZ TOV iK pi^aV iK7t(J.V0V7cL 70, Aatp^AJ^tft , Olitorem odi qui radicitHi herben cdueilit, atqjabima ftirpearbores excidit.Artaxer- xes Longiraanus diditabacAdderc qtiam .auferre,magis eiTe regium.PtoIeipseus La- gi filius^ Ditare qua«i dite^n e/Te^ conuc- nicn- Emblemata^ liicmiasrrincipi.Malumillud Vefpadani, reipublicx fubclitoseire locuplctcs! & i m LucriJ)piui^ t^i>dor «t£qua;i;>€ci pon-f perHiwjifc^isq^ akuid^a^^ ftas Imp^ra(t6f iotnanvisiiict6atb|icS pii-- blicasmelius a priuatis pluribus haberi, cjuam intra vnuni Priilcipis clauftjru*^ rc leruari.Necalienumeftab eo,quod ad Ni coclem fcripfic Ifocrates: ©•>;fc««i' IV«,in- quit , U*s € quemadmQdum yiiTca^ niquirimus : non ■»odo- quazras de poteftaqtnoftr3,fed de iurc vi- Aorijeiquando laudabilius a parte fifci per ditur, curt>|iii;^iaii3onhaberur , N^nili dominus vinicat|bpprefTionis inuidiaeftrae- quicas ver6 creditur,fi fuppliccm fupera- reconringat . ,Et Iib.4.^pift.37-Cremcnta £fcalium tiributocum iaftiffimofunc pcn- cliuin,crudelitati cupiditatem opes nimias cogcrendi mifccbat:dilfimulans fcirc quod funt aliqua qua» fieri non oporteat,etianifi licet:Thcmiftoclis illius dilfimilis , qui cu ThemiHt^ poft pug.iam.agrriinaqj deleta Perfarum , clts am- liccnterobambulansarmillas aureas vidif- mus mo- fct hunii pioiedlas, & rorquem.-TolIc, in- deratns . quicjh^ec (ad comicem quendam prope a- fanda iudi(2ic^^ui^'ferijientium immiiiutio ilancem) tu qui Themiftoclcs non es: nou eft huius il-Iatiiyi^ accjilSQ , fiHa ri ti,'?. , T;^X P R 1 M l T hnmentesy qu/ts iam rnatifi^ceraiahtey ^ Spongiolas cupidi Princtpis ar6ia manus • Prouehit adfummumfures ^ quos detndecoercety Vertat vt in ^fcum qua male parta fuum . COMMENTARIL AS T A r Rcxhumidam fpongiamcx primcDsjcui ex oppofito confpicirur fiipplicij I0CUS& carnificiua,vbifures ra- paciratis fuajmerirasluunt po»nas. SvMPTVM eft Emblema cx Sueto- nio Tranquilloiu Flauio Vcfpafiano , de quoira fcribitilIe:Soluscft,in quomcrito culpetiir pecuniae cupidiras,inquir ; non c- nim contentus omiffa fub Galba ve rd uypct, quod hauriat humida . Nafcitut fpongia iii perris,alicurconchis& pifce, & limo : intellc; KetKoi KZpS^CUVtlV , KAiLA k( pS^ict *t(T He mala lucrapares, mala lucra & Sanciaa.. tudicibus credita iura honis . COM Emblemata^ C O M M E N T A R I I. 1. I R c A alueum , in quo apcs melli- V-* ficant , ipfa:auiculac frequentes voli- tant , intcr quas vna ca?teris duplo maior obferuatur, quae regem in earum republi- ca repraefcntat. II» Vesparvm vocabulum pro apum nominc hic fumi )C!tTei^p»?'i)ccof dovfli qui dam homines coniiciunt . Alii uonmiiius cruditi citia figuram id fcribi arguunt. Orus Apollo lib. i.Hieroglyph.ait. Popu- lum regi obfequencem fignificare voletes, jum apes pingunt.-folum cnim iUx ex animali- nrttra/ bus regem habent, quem reliqua apiu m ul titudoconfeqiiitur,acilli paret, quemad- modum regi homines. Ca?cera funt laeeia in Graeco,nec legi po^func. Apum ha:c na- turaeftjVt qucm fequantur,Principeni ha beant aliis proceriorem , & quafi honore pociorem, qui quanquam imperium in a- lias habeat,acuIeo tamen caret. Q^od his teftatur verbis Bafilius homilia S-in Hexae OAA* li •^p7\T0U T^TCJ 'PrpOf CtlJ.VVAV' VGfAOt Ttvif^H^tV HTOt Tiif arum,^]\udcve tacitc velit hicnofter ad Vefpafianos , Fiauium & Titum,Iaudatifiimos principes, dequi- bus Sifeconius & Tacitus . NuUa vnquam rex ^picula] quiaaculeo carecvel fi haber.eo non vricu r-Plinius lib. 1 i.cap.i7.1oquensdeapibus:Non coftar, inquit, interautores , rex nullumne folus habeataculeum.maicftare tacum avmnrus; an dederiteum quidem natura, fed eius v. fum illi tantum ne[^auerir. Uhid cQuftat , impcratorem aculeonon vri . Buplo corpore maior] Teftatur hoc idc Plinius Iibrocitaro,cap. 1 6.vbi aic , legcm apum duploquam cxtevxcfk maiorcm. Arguet] oftendct,fignificabiE. Imperium clemens] regis aut principis clemenriam . Credita iura] commiffam iurifdidionc, ludicibns bonis] ;Equis magift racibus , Ait lurifc.Parum eft in ciuitate lu ra eife , nifi fincqui ea poflinc reddere, l.i.§- poft originem,lt.deorig iur. Atqiiidem bonus ^^^^^f^ p nuceps fimiics fui iu i^d icqs & m ag j ft ra /''"' '•^ Andrc^ Alciati- IV. Clemen- tict uerii Frincipis virtus . ins ampicxatu r,vt fimile finiiji gaudet: a- lioqui non caret culpa, quihominum nr.- prcboiam opera vutur , ait lurifconful- lus Exemplum in AlexandroScucro apud Lampri ium;m Cocceio Nerua.apud Au lel.Vidorem^Kiem niTiaiano, & inTheo doiio:Sagax,muIrunu']i diligcnsad cogno fcenda maiorum gelta: e quibus non deli- Dcbat exfecrari quor«im fada fuperba.cru 4i3ms gratiacum Sena- tus ijs adempturus elfei ius teftandi ,qui eum contumeJijs & prbbris aiFcciflcnt,no cft pallus id decernbvt cft apud Sueconiu. Eam ipfam patientiam initio imperij fin- xilfc ribcrium , teftiseft Cornelius Taci* tus . Nam libcllosfamolos & dida in fc mordacia difiiniulauit , eorumque audo- res ad cognitionem vocari noluit. Vfurpa- batcnim illi d fa;penumer6;In IiDera ciui- tate liberasetum linguascffc debere : & fi quandohxcapcfta feneftra elTct , nullasa- liasni Senatu fore lires, & accufandiocca- fiones.Magas Poctaquidam in ludis publi cis Philen oncm perftrinxerat. Iscum vc- nifTet in Phijemonis poteftatem,ftatim mi- niftio cmdam Philenion pra?cepic apcrca. vocc , vt maledicocapuc gladioamputa- rei: (ed clam , vc nudo cnfcccruices actin» geret, moxque vt cum illa:lijm abire fine- ret.eiquc daret nuces , talos, pilam,&alia quxdam ludicra. Quibusiiie Princcps a- perte indicabat, feaculcum quidcm habc- rc,fed co vti minime vcilcrdcq; potcntio- rc malc dicercmagis cJfe pucrorum quam virorum.Eam regiam virtutem vtad^ioni- busalijs pcrmultis certe heroicis , fic re- fcriptoegregie probarunt Theodofius,At cadius,& HonoriuSjCuius refcriptiad Rii finum hsec eft fotmula : Si opprobrium cx leuitatc procenerit,negIigcndiu:fi cx fiito- rc& infania, condolendum : fiabiniuria , remittcndum.I vn C fiquis Imp.maled. Q^od poftrcmum vcrbum etfi Accurfius ibi,& Aymo Ciauctta Confil t, Ths. Vfafiit ttlij cle n.tsani cft,vt,quod Cuiacius & Mcnochius, duo illa: thcoria; & praxis lumina , rcde puta- runt,YcrbLi illud remittendum,^etindc in- tcrpretemur,atq; condonandum,vel nul- lam rationcm iUius malcdiccntiaj habenda cfTcCuiacius in paratic.C.cod.Mcnochius dc arbitrar. quzftion. iudic. ccnt. 4. cafu 377.num.9. Etquidcm hanc vcrbihuius remittendi gcnuinam fignificationem cffe ICtus docct in I.omncdcli(5lum.§.pcr vij mim.fF de rcmilit Et inpromptu funt cu Impcratorum» tum Regum & Principum cxcmpla illuftria . In primis vero celebre cftillud Dauidis, impunitatem Scniei ho- mini (cclerati/fimo promittctis i.Samuel. Sic Antigonus Rex fVfias audiens a mi- Iiiibus conuicia in fe iadari,qui cum abef- fcputabant, patcfadlo virga tenrorio; Fle- biris , inqnit , nifi longiiis remoti pofthac male noljis dicetis . Antifthencs Philofo- phus apud Laertium ait:Rcgium elTejma audire,ciim bcne feceris.qubd tamen di- kftumctiam Alcxandro Magno quidam tri buunt : quemadmodum & pauem illius Philippum codem fere fenfu.dixiireferuc , Principumcfle bene & mal^ audirc . Nec oblitcranda, fed potiusaureisliteris confi- gnanda videtur Titi apud Xiphilinum fen- tentia : Ncmo, inquit, mc iniuria afficere , aut infequi contumelia poteft , propterca quod nihil ago, quod reprehendi merea- lur.-eavero, quaefalso de me dicuntur , prorfus ncgligo. Nam vt Scneca dicebat , «Tiagnanimi cft proprium , placidum cOc tranquillumq; &iniurias atq; ofFenfioncs fcmpcrdcfpicere . Occurrunt porro infi- gniaexcmpla clcmcntijeapud Suctonium, qua? quia longeplurafunt, hxc duntaxat cx Vcfpafiano.OlFcnfarri inimicitiarumqj minime mcmor, executorve, Vitellij.ho- ftis filia^ fplcndidifiime maritauit , dota- uitqueetiam &inftruxit &c. Nontemcre quis infons punitus rej)eritur, nifi abfentc co & ignato, aut ccrteinuico arquc dece- pto Hcluidium Prifcum,quamuis rclega- tfim primo.deinde & intcrfici iuffum.ma- gni ajftimaHitfcruarequoquomod^o, mif- fis qiii pcrcufforcs rcuocarcnt;& fcrHaffet, nifi iam pcrijflefalso nunciatum cffet Ca: terufti neq; ca^de cuiufquam vmquam \x tatus , iuftis fupplici js illacnmauit etiam &ingemuit. Idem in Tito fic:Pontificatil maximum ideo fe profeflTus accipere, v t pu rasfcruarcc manus:fidem praertitic,ncc au- Telicitas quid . thorpofthac cuiufquam nccis.nec cofcius, quamuis interdum vlcifcendi caufa non dc clfct.fedperiturum fe potius,quam perdt- turnm adiurans.&c.Ammianus vero Mar cellinusad finem ii.lib-cum alijs compa rans Imfcratorcm Conftantium,air itnma nitatcm facile fuperaffc Caligulaj , Domi- tiani , Commodi , & id vnum egifie maxi- mc,vtquamquam fajuiffimus eflet, iuftus tamen vcllcc & clcmcns asftimati; quique ex minimis caufis malorum congeries exci tabatjdiftimilis Marci illius, principis vcre cundiiqui cum ad Imperiale culmen in Sy ria Carfius furrcxifter.cpiftolaruni/afcem abeoad confcios milfum pcrlatorc capto fibi oblatum,ilIic6 fignatumexuri prajce- pit^agcns adhuc in lllyrico,neinfidiatori- bus cognitis inuitus.haberc quofdam pof- fctinfcnfos; vtq; xt^h quidam fentientes arbitrantur , virtutis erat potius indiciura magna?,Imperio eundem cornitantium fi- necruorecefii{fc,qu^m vindicanTe tam in- clcmcnter:vtTuHius quoq; docet,crudc- litatisincrepans Ca^farem in quadam ad Nepotcm epiftoIa:Neque enim quicquam aliud eft foelicitas,inquic, nifi honeftarum rerum profperitas. vcj vc alio mododefi- nianr.Foelicitas cft fortuna,adiutrixconfi- liorum bonorumjquibus qui nou vtitur , faIixnullopa(flo efie poteft. Ergo in per- ditisimpiisqj confilii":, quibus C^e^arvfus erat,nulla potuir efie foelicicas: fceliciorq; meo iudicio Camilhis exulans,qaam teni poribusiifdem Manlius, etiamfi id quod cupierat regnare potuinTet, Id Ephefius quoq; Hcraclitus adferens moner,& abin- ertibus &ignauis, cuentus variante fortu- na,fu peratos aliquoties viios fuifle pr-ini trt*. tem narura: calore propenfior,obIitus pro culcnti.t. fcdoqaoJ regeti imperium omnianimia, vclut praerupti fcopuli,funtdeuitada.Nec crim vfquam reperitur miti coercflione contentus,fed aliquories quasftiones mulri- plicari iufiilfc cruenras, poft interrogatio- ues funcftasnonnulHs ad vfque dilcrimina vi:^ 1 6^6 AndreseAIciati Artaxer- xis ani. mus mO' deratiii . Lcnttudo pnncipu Affltiit Hntus fo- latmm. vitaj vexatis. Et ititfratefFafiorad nocen- dum , vc uuilum alinuancio damnatorum ca^itis eiiperet morte fubfciiptionis elo- gjo iciii.cum id eciam principes iiuercium fcceriiit f^uiffimi , At>.]ui potuic eicmpla multa coutucri raaiorum, & imitari pere- griua atqj interna humauitatis & pietatis , quas fipieutes confanguincas virtutes clTe dcfiuiuutre quibus hsec poui fufficiet. Ar- caxcrxes Pcrfarum ille rex fapientiffimus, quem Macrochnamcmbri vnius longitu- docomracmorauir, fuppliciorum varieta- tcs,quas uatio fcmpcr cruda exercuic,Ieni catcgemiuacafligausjtiarasad vicem capi- Cum quibufdam uoxiis amputabat:& uc fe carctaures more regio pro delidlis, exgale lis fila pcudcutia pra^cidebac: quas tempe- rautia morum ita tolerabilem eum fecit 5: vcrecuudum,vc aduitentibuscuudis mul- tos & mirabiics avTius implctct Grascis fcri ptoiibus celcbratos . Pra!ucftiuo Pra^tore, qui bello quodam Samuificopropcrare iuf fus,ad pra^fidium vcncrat feguius, ad cri- meu diluendum exhibito , Papyrius Cur- forca tempcftate di'^ator,fccurcm pcr li- d:orcm expcdiri,homiueq; abiccfla fcpur- gaudi fiducia ltupcfa ipfc D. Auguftus & tulerc ifta, & rcliquc- rchaud facilc dixcrim mo4erationc magiSj aufapieatia:namq; fprctaexolefcuntifi ira fcarc.aguita videutur.Nos multa cx Sene- ca tianfiIiendaducimus,tot cnim pcne fcu tcntiaj & decreta leguntur apud cundem > quot vcrba.-fatis habcmus.hunc cpn^nicnta num claudercoraculoimpcriali: SiJiil ta pcculiare elTc imperatorias maic4aii,quara humanicatcm, pcrquam £olam Dci fcrua- tur imicatio.Nccarbitroraliani fuiflfc men tem Seueri,qui nummo quodam fuo fimu lachrum mulieris leoni cxporredo infidcn tis.altcramanu haftam terr?affixam tcncn tis,altera fulmeu abijcientis oltentauir, vt clemeutiam infinuarct: Nam & cius id in- fcriptio «ieclarat. INDVLGENTIA A V G. I N. C A R. Igitur , vrdiaum cft.peculiaris impcriali maieftati eft huma nitaSjper quam folam Dci fcruatur imita- tio.I.In)pcriaIis,i3.C.de nupt.Authent. vt iudic.fin. quoqj fufFrag. Bene & Sapicnter Xenophon,quo loco liitietp^^oVTetfci-yctdtg (^ictpipHV TTetTfpav dyct^afv . Mcmini- mus alioqui patris pacriiB nomen tributii bonis principibus.vfurpatum etiam ambi- tiose ab improbisjmeminit Corn. Tacir.x. Annal. Id magnifice declarac Sencca i.de clementia:Hoc quod parenti , principi fa- ciendura ell.quem appcilamus patrem pa* tria! Ccrtc & fi cognomina data fint, ma- gnos,& felices,& Auguftos dicimus;& am^ bitiofa:raaiefiati quicquid pocuimus titu- lorum congenimus.-Pacrcm parrifE appcl- laraus , vt rcitetdaram fibi poccftatcm pa- triamjqu.-e cft cemperaciffima, liberis con* fulens.fuaq; pofi iilos reponcns.Harc ilk. Eccodem elogioa PerfisdonacUm Cyrum Icgimus.Iufiinian.Noucll. 7. tTa^ cip^V' TU TO)V VTniKoevv eo^ etv cretTepBf wJ^, Q^idplura? & T.Liuius ait, Imperatorcs clle dcbere parentum loco . Martialis ad- blaiidicns Do^niciauo: T/t Zoeui\ ctti di conuit non cft rante Seuenl Piiftc pa ter triA. Emblemataj; 6^7 TuvefteipatrU dieeru ejfe pater . miiner.lib.io.I diios.ij .Cdc fiifccpt.prae Pliira de Clementia habes apud Baptift. pof.& arcar.eofl.lib.in I.his qiiidem. $■ C. Fulgof lib.j.quibus adde , qua:cleganter quimilitar.pofT.vel non.lib.ii.nobis cnim de hac matcria, & copiose fcripta reliquit nunc curxeft Salti^public^^i, Lucasdc Pennain l.pIacet.S.C.decxcufar» Salus publica . EMBLEMA CL T)IiOEBlGENA ereclls Epdaurius infidet ariSy ^ Mitis y immani conditur angue Dens . Accurrunt agri , veniat^ falutifer orant . Annuit , at^^ ratas efficit ille preces . COMMENTARIf. r. IN ata creifeu©« ftrseaduehendum reftituit ; atqj in ripani Tyberis egreflis legatis , in infulam , yhi templum dicatum cft,trarisnauit,aductu- que fuo tcmpeftatem , cui remedio quaefi- tus eratjdifpulit . Nariauit etiam h^c T. Liuius,Decad. i.Iib i. fcd intcrcidit ; vide Plori cpitomen.Iib.i I. Sed omnium latilli mc & clegantilTime Ouidius iib.vlt. Me- tamorph. quare fi rurfus inftes inde fum-» ptum Emblcma,facile conccdam. Locum Ouidij habes ex illo verfu : JPandite nunc MufA prAfentia numha vn tum. d^c. Vide pr^tcrea Plutarehum inProblcma- tis, vbiquserit caufam, cur Aifculapij x- desextra vrbep:j pofitafit . Plinius lib.i^. cap.4-Atquianguis finquitj AEfculapius Epidauro Romam aduedus eft , vulgoq} paf itur & in domibus.Mcminit ctiam D. Auguftinuslib.^.de Ciuit.Dei,cap. 17.55 Laftantius varijs locis, Ei quo notum il- lud Sereni : colti JEgeai,qui Fergama.quique Epi- daurum . g«i quondam placida te^ut fuh pelU dra- conts Tarpeias arceSi atq\ incUta tempUpetifii , Depellens tetros pr&fenti numine morbos . Quod auteraferunr,AEfcuIapjum fuban guis fpecie nauem fponte ingrcfliim Ro- mam venifl^e , fcribuHt Grajca talc aliquid fibi eniam obtigiflc , cum idem ipfc Deus draconis e/figie a Nicagora Echetimi vxo- read Sicyonios muloru bigisinue(5luscft. VHOZBIGENA] E Phoebo gcnitus. Vir gilius 7. AEiieid. 'Sulmine phoebigenam Stygias detrufit ad 'vndoi . Vbi Seruius Ugn FcenigenamiVn^iXitV^YiSL genitum.Fuitautem AEfcuIapius ApoIIi- nis U Coronidis nymph^e filius,teftc Ho- meroin Hymnis. Alij dicunt, non h nym- pha Coronidc natum,lcd cxouocornicu- K-e.quiacoronis vtrumqi fignificat,& nym pham ica vocatarB,& cojriiiculam, ?t aflc- nt Lucianusin Dialogo defalfo vatc , a quo twS ita conimemoratur. reriur quen- dam ex antiquis facerdoiibus fcrpcnrcmi pcrexigaum inouumvacuura corniculae inclufifie,ceraqj ftudiosc oblitum iniuto loco quodam occultafie ;mox ara extru- ^la populum i« concionem ad cum locum aduocaf?'^, cOim nunciaret orDnbus palan> fe i Mfcu piut Sicye nios , Mfeu pius^ Emblemata_j .' mplu Sfens jlutps feDeum e{reoflenrurum. Poftconcionem incognitis quibufdam vocibus vfus Apol- iinem & AE{culapium inuocauit , vt dcy- ter & felix illi ciuitati accederet . Deinde phiala aquam hauriens in profuiidum de- pierfa ouum illud vna cepit, quod pr^efen tibus multis fregit , pulhui.q; recentcm fcrpcntis inueniensjcundos homines in ad- mirationem rei induxit.Poftea veroferpen lem infignis magnitudinis paucis diebus clapfis in loco fubobfcuro oftendens arti- ficiosc femouentemjllum ita creuifTe aie- bat,ac Dcum eire ABfciiIapium Apollinis filium . Inde vero ferpcntes ineius tutela crediti funr,& cius geftamcn purarus fuic baculus ferpente inuolutus. j.pidaurms infidet] Ab vrbe notifTima Peloponnc/i in flnu Saronico,ex quainfer petis imagine Romam crcditur addueus exttnSiil Crejfts Ipidaurit^s herbts 'Reftituitpatrijs Androgeonafocts , Ouidius I j.Mcramorph. Mquore placatopatrias JEpidauriu^ aras Linquit' De Epidauro vcro fic Srrabo lib. 8. Epi- daurus,prius Epitaurus,fitaeft vrbs inip- fo Saronici finusfecefTu intimo,fladiorum quindecim circuitum habens,&c.H5ecau- tem non parum infignis eft ciuitas,pr?fer tim cx AEfculapij claritate nobilitata,que varia morborum gencra curafTe fomnia- runt homines. Eratverd templuni a-gro- tantium mnltitudine vfquequaq; refertTT, pendentibusq; tabdlis in quibus fanati lan guores crant infcripti.&c.Hajc Strabo Mitts imtnani] lenis & placidus,qua quani fub fpccic ferpentis . Veniatq-jfalutifer orant] imitatioOui- dij, qui loco cirato 15". Metamorph. nipnitq-^falutifpY uYbi . Annuit] Idemibidem: Annuithts, mottsq'^ Deus rata pignora cri- ftis . Atq-y rata4 effieit] Idem Ouid.i. Faftor. I:fficiat ratas vtraq\ Diua preces . H o c ferpentis inuolucro ndiil aliud >crius & cxprelfius intelligi datur, quam Seruator noRer Chriftus,verusapimarum noftrarum A Bfculapius.& falutis humanse yindei,quifub ferpentis figura in deferto a Mofe !egislatoreappenfus,omnesomniri itafiihoi & vulneiafartitati reftuuit , & iu 6^9 crucetandcm omnesnoxas & crin^inaex- piauit. Incrucciraqj fakiifica nortra con- fiftit faluSjhanc afylum quoddam ede Ca- tholicorum profc/Iio & confenfusdocet , quo jcgri, quo afflidi omnes confugiunt: & hoc manifeftant prafcelfa: cuiu fd am & cminenris potentia; atgumenta, quibusc- do(fii noftrarum a^flionum cxordiri f©le- mus ab hoc figno priiicipia,& ardua qux- que huius aufpicio aggredi ; hoc tcmpora partimur& latentes horas quafi fruftilla & portiunculas mortalitatis noftr^e. Ab hoc capite conuiuiorum, quietis, laboris, fcriptionis.Iedionis, orandi, meditandi in- terualla & vices : nihil palato obfoniorum fapit, nifi ligni huius afperfum puluiku- Io,ni(i hocconditum & attemperatum a- romate.Cruce nafccntis diei primafaluta- mus crepufcula;eadem placido fopori coi pora compofituii vigilescuras abrumpi- mus.In viam fi euocec necefiitas,crux no- bifcumjomnia fubcrucc,in crucc,per cru- cem,qua; irutiandis interuenit iebus,dedi- candis,confecrandis, vouendis . Magna cft Romani Pontificisautoritas , & penediui na j magna in c^Eremoiiijsac ritibus lacris pertradandis concredita eidem a Dcofun dio, qua nulla fupeiior in mundo, nulla par.Sed isdudi:u& fignaculohoc niyftico peragitiufta confccrationis fiijgula.fc u cc ram agni c^leftis effigie infignitam lacra benediiftione luftrec, feu grana prefatoiiis circulisinfertanda , vel ofcillaalia & ima- gunculas fufiliexxre, aut alio metallo no biliore conflatas, velloricas etiam & cly- peos.romph^asaut Petficosenfes, paluda- mentaac trabeas,fceptra,diademara. my- tras,corolIas,aureosflofciiIos,ferra,ramu- fculos , cimelia alia maiori? precij folenni benedidioneconfecrara , rcgibus rr ittat& reginisdonaria, virtute crucis facir, perfi- guram crucis,qua venientes ad ofculnm fufcipit,abcui)tesfelixfauftumq; precaius dimittit Confideremus gradus fingulos in Chriftiana noftra milirantis Ecclcfia: Hie- rarchia, FIaminum,A ichiflaminum, Pio- toflanunum ; eamus per ordinesom.nesac ftatus in fortem Domini felcftos ; fped:c- mus minifterii quo fungfitur rationen & parres,ritus ac modos , qujbus rem diuina facientes arcana iHa fuaconceptis verbiso- perantur.Nihil prorfus fineadorando hoc crucis charadere peif ci niaKifeftum eft, Iviafcicurinfaus,fymboiLim primum ( ft:ai.3c In cruce ChrifH falus . Ceremt' nid, fa- cr& • A Crucc omnia. in. choatur , 6^o Andreae Alciati ftianseinaugurationis crux. Nititur in ve- ticiim.annis plenior, expiationis forma per ciucem . Ludandum cum mortc,uiungi- tur ad pr::Klium pugnatuius benedido chrifmate.Piccreanda: fobolisiuter virum & fceminam ftabilicnda fbcietas , in cruce per concepcam & vfitatam formulam li- gandi folennitas • In hoc figno facrifican- tium habitusjvafa, fuppellex omnis &or- «atus profanis vfibus eximitur ; tcmploru fundamenta fternuntur &c altarium, cam» panoarri imponuntur nomina,pyxides con fecrantur & thecx , &:cirierum facrorum atq; o/Iium preciofi loculi, commendatur terra; cadauera^cceleibbus choris fuperfti- tes dcfundorum vmbrse , viuentium falus Deo, & fortunarum quidquid poflrdent. Quoties du(ftain quatuor partesmanu,te- tragonum hoc fchema minifter infcribit piacularibus vndis, quibus contra6>amab origine labem occulto regererationis my- flerio eluimus ? quibus occupaio recentis corpufculi dominio, Stygius alaflor facra^ afperfionis & fignati fontis iinpatiens eiici- turrChriftianimilitis tefferam ablutus in- fansaccipit ? immortalium bonorumhaj- res decernitur ? Tremendum elTe facrifi- cium iilud (ubmiffaanimi reuerentia fate- mur, quoad pr^fcriptum quendam verbo- rumi,& facr*e adionis canonem obligatus, patientis Chrifti men-.oriam fxpius refri- cat,& coclefli Patri rcpra'fentat inarafacer dos,in eocrucis figura quotieseffingitur? Hic fons honoris & cultus: hinc religio cruci fua & authoritas, cui afhxus generis humani feruator, ciiminfamis efTetprius & in poenas defiinata flagitiofiflimorum , pra:eminentem fupremaz venerationis gra- dum in natura fupra naturam metuit . Ah illa funefta arbore hoc germen ; ibi forma qiia-cfam ac modulus, hic edlypon & ima- ginis fimilitudo : in oculis habemus & in piecio f gnum,opus ipfum,quod in proto- typOjCcn.muni cmniiim bono, ccmpletu Saltis pu pia & grata recolentcs memoria.Vita enim ^lica e noftra ex illa&r riui falutis vbcrrimi, nec cruce . falus aliurde,nec fpes in aliud, nec requies aut pax fub alio fine hocnec metus^aut pe- riculum fub hoc fine ali js,nec tranfitusdc niq; ad imn ortaliaiJIa nifi per hoc:chara- clerenim tft ac nora fccuriratis, viatoium fiontibus infciipta. N uc ad A ifculapium l oOrum leucrtannir , qutm pr^ter ajios pluiimcs , Pli.tarchus J^cdicorum pra^fi- dem Sympof.p.quajft.io.tradii.Sed occur JE/cui rit inrereamihi locusei. Artemidori lib. pim 1 Defomnijstqui air,per AEfcuIapiQ in tem dlcon plo eredum, & in bafi ftantem , fignificari pr^fei quoddam bonorum pra:fagium . Qui fi moueaturjaut accedat,m.orbum & peftcm portendit : tum enim maxime horainibiis eo Deo eft: opus.His autem,qui a:grorant, falutem pr^dicit.Non diffentit Macrobius iib. i.c.io.cuius fic fe habent verba : Hinc eft:,qu6d fimulachris AEfculapij & Salu- tis draco fubiungitur,qu6d hiad Sojisna- turam Luna^q; leferuntur. Eftenim Ae- fculapius vis falubris de fubftantia Solis fubueniens animis corporibusquemorta- lium. Salus aatem naturae lunaris effedus eft,quoanimantium corpora iuuantura fa lutiferofirmata temperaincnto. Ideocrgo fimulacris eorum iunguntur figurxdraco num,quia prxftant,vt humanacoi;pora vc ]utinfirmitatispeIIedcpofita,ad ptiftinura reuirefcant vigorem,vt reuirefcunt draco- nes per annos[finguIos pelle fcne(5lutis exii ta.HiEC& alia plura Macrobius.Phornu- tus in lib. de nat. Deor. eadem ferc quae & Macrobius fcribit, cap.de AEfcuIapio.Ca:- terum nonimmerito falutis notam fcrpes fibi videtur vindicaflc,a quo nimirum mul ta in humanum genus remedia proficifcu- tur,tefce PJinio Jib. ij.nat hiftor.cap.^. A- pud laclantium legis , idui viperino prje- iens admodum efie remcdium vJperam ip- fam exuftam & incinere redadam. Apud Cebertm obferuas,viper£E dente femel ta« dum quenipiam , nulla deinceps venena formidare. Traduntalii,qui viperjeiecur conditum femel hauferir,nullius indefer- pentis idum pertimefceie debere . Quid vero illud , qucd a Diofcoride tiaditum eft,homines, qui viperis conditis incibuni vti confueuerint,Iongiora vitae fptia pro- ducere,&: ad fnmmam fenedurem incolu- mes perueniie? Ifigonus Cirnosmemorat Indon m gcnus,quicentenis quadringenis annis viuant, quia viperinis carnibus alan- tur: adhxc neq; capiti, neq; veftibus coru roxia corpori incfie animalcula • Eamquc caufam videtur Tcrtullianusafferre , cur tanta fitccruo viuacit3s,quippe quodipfc a^tatis fux arbiter ferpente paftus veneno augefcit in iuuentutem Ex vJperarum car- nibusfingulare remediu grauioribusmor- bis excogitatum eft , qucd in huncvfque diem a maximc fera pcrniciofaque beftii Hetr' Emblemata' 6^1 jtAr' i^^yjv Tlieriaciim vocamns . Qu^» quidem commcmorarc libuit , vt non im- mcrito tot numifmata cufaexiftimemus, quaefcrpcntcm habcnt cum infcriptionc » I SALVS. vcluticftille nummus infpiram fitmi coIle(flum fcrpcntcm habens,cuius infcri- ,U-4ot ptio,SALVS ANTONINI AVG. Iti u. fer" alioeiufdemnummo ferpenscft tra6lu fi- ifi* , nuo£b tortiliq; obrepens virgae , quam fi- gnupi ibidem adiedum dextera humi ap- plicat . Atqj inalio Dea ipfa la:ua virgam gcrit,dcxtera poculum «nguiporrigit^in- fcriptio cft,5ALVS AVG. COS. III. Inaliisipfe fcllafcdeiis patcram porrigit angui fuo de loculo cxcunti,caputqj patc- raeadroouenti, infcriptionc adicdla , SA- LVSAVG.In numrao vero M. Aurelii 5cueriAlex. fedcnti fimulacto pateramqi porrigcnti alfu rgitangui*s,cum infc riptio- ne, SALVS PVBLICA InnummoAn- tiochi Soteris, SALVS Dea Romanis ha- bita piiigebatur forma mulieris,habiru rc- gio fcdentis pareram tcnentis, iuxta quam crat ara , & ad aram inuolutus anguis ca- put attollens. Scd nc fingula commcmo- rem,qux quidem funt innumera,Commo di,Crifpin2e,& aIiorum,per angucs dcniq ; omncs Salutem intellexerunt. Pleriq; no- ^ngUU ftraajtatc viricruditi coniiciunt, ab Alcia- -^^^'^^' tohic tacitamefte fa^flam allufionem ad fi^^^ Ambrofianum illum anguem.qui Medio ^^^^ pugioncsfitiis » Hauc p»diira(n in aliis ediiionibus vitiofam, re fticuic Pignorius.monitus fortc a Sactio, qui fub iioc Emblemace fic ait;Numifma ego do:i«i habeo>fed pileum obloiigum ha- bct iiirer d uos pugioties credros: Qiiarc hic cmendanda cfl pii, vulgatius manifeftius quc eft, quam vt fii autoritatibus confir- mandum.Hacc Politianus. Hic fclcotfcrrr ancepsqua2ftio,quam in graciam ftudiofa rvim paulo fufiustrav^arcplacet i Anfct- licct vetercs viilgari hoc capitis tegminc » quodbirctum fcu pilcum vocamus,fuc« rinc vfiJEgo fic iudico, eos hoc non vfos, fed vel nudocapice fui(lc , vcl caput vefte velaflc Siquidemnulli invetcribus Roma norum ftacuis, nulli in xneis quoq; nura- mispilei vifunrur; nulla cciam pilei nca- pud Homcrum quidem mcntio Sic nudf capitis confaetudoa prifca Gra:cia,cui ca- pitisopcrimenca vficata non fuere,du6la vi deturTurnebo ^^.8..^^^^^^ cap. 4 idquc Euftathius Homeriinterprcs difertefcri- bit.Sed miftis Gr?cis ad Romanos conucr tamur . Suctonius de IuIioC(jfarc prodi- dit ,eum caUiitii defonnitatem iniquifti- me tulurejideoqideficienrem capillum rc uocarea vcrticcadueuiftc i & cxomnibus dectetis fibi a Senatu populoqj honoribus, nonaliumaut recepifle , aut vfurpafteli- bentiiis, quam ius laurea: coronas perpc- tuo gcftand?,idq; ad caluitium celadum. At verominime hanc tantopere expetiif- fetjfi pileus in vfu fuiftet, long^ fcilicct a- ptioc & fidelior ad caluitium diftimulan- dum quam corona.Sed hacin re intcr tem tlifii pora & homines diftinguendum , quibus /«r. ius & vfus capitis tegendi . Temporibus Lipfiusannumerat facra, ludos, Saturna- 1 ia, pc reg r i na t ionem , 5: m il i t i am . Sac ri ficia PiU vclatocapite pera(5lafuilIc,prifcoquodam ft44 i & obuio ritUjomnibus notumcft. Vnde &c cru Flamen Dialis,qui intcr reliquos Flamincs maximas dignationis crat , nomen videtur focticus,quod capite velatoeftet, &caput filo lan? praecindbum haberer. Cuiaftipii- latur tcxtusin Can. Cleros. §. Saccrdos , ii.dift. Sacerdotesgcncilium f inqnit Ca- nonj rncapirehabebanc pileum, in quoc- ratbreuis virga dcfuper habens lana: ali- quid: quodcum proptersrflum fcrrc non poftenc , filo tantum capita rcligarc c^pe- . ' runt.FIaminesigitur dic5li vel a gcftatiouc pilcorum ,qua(i pileamincs;vel a filo illo , quafi filamines : vel ab infulis, quas flam- mas appellabant:vcl a flammeis,notUlimo velaraiuisgencre . Illud autcm geftamiuis genus Emblemata-i: 64i ere' 4tt9' tt»' gcnns etiamapei Jicebatur . Plan^ fcdis dicbusSaccrdotcs filo Hcpofito pilenm im ponebant,pro faccrdotii cmincnria,vc difcr t^dicit tcxtiisin d. Can. Cleros. ii. dift. Autvt Varro fcriptum rcliquit,album gc rcbant galerum. In ludis quoqj Saturnali- bus pr2cfcrtim,hoc cft, libcrrimai vicaedic- bus,pilcus admittebatur.fignum fi:ilicct li- bcrtatis.Quo fcnfu Martialis vocat Roma pilcatam .* ^ermittts.putOypileata Roma, $cd & pcrcgrinatio fibi capifis tegmcn vcn dicabat, quod erat pctafus Cde quo in Prx- fationc Emblemarum nonnihil diximus) qui ad vmbiam facicndara marginatus e- rat,&adHcrfas pluiiias,acftus,ac vcntosin primis idoncus. Plautusccrte percgr^cun tibus auc vcnicntibuk pcta^uro vbiq> aptat. Sic cnim icuricnicm defcribit militem ; O- pu4 efi chUmyde,&* mach^ra,^ petafo, Et Ciccro, tabellarios pctafatos venuc ait , & comitcr expedaread portam.Deniq; &in militia quoq; pileorum vfum fuiflc , fua- dct VegeciustVfqj ad prxfentcm, inquic> ascacem confuctudo pcrmanfic , vt omncs militcs pilcis,quos Pannonicos vocant, cx pellibus vicrencur. Hinc p lea Diofcuris, Caftori& Polluci attribuca legimus , quo habicu fuifTe Laconcs volunc, hi enim pa- trio infti Lu to pugnabanc pilcaci.vc animum in baibaios & tyrannos indoniitum figni- ficationc libcrtacisoftenderent. Aiquc ha:c de cemporibus, qua: a commnni morcex- cipi diximus. Sed infuper cxcipiunturetia ccrti homines:& ex his primnn» libciti no- ui.Clim enim fcrui n aoumiciebantur rafo capitc pileum accipicbanc^vcco quafi fyni bolo tempeftatem fciuitutis viderentur cf- fugi{re,vc naufragio libcraii foknt.Dcnau fragis ita luuenalis ; ^..^gaudent tbi vertice rafo Carrula fecuri narrare pericula nautA . Quo eciam rcfpexic Petrouius inSatyri- co . At manuminus illc apud Plautum in Amphitr.ira aic : Vte^ohic hodie rafo capite caluus eapiam pilieum , Legimus etiam pilci impofitionc libcrcos confticuiiu l.dire^tis, lo. Cde tcftamenc. manum.Vbi haud dubie inccUiguncur fcr- ui,qui pilcati funtis defundi ducebant;vcl vt habccur in l.vn.^.fcd & qni.y.C.de La- tin.liberc.coll qui domini funus pileati an- tcccdcbant,vcl in ip(6 kaulq ftantescada- ucr vcntilarc vidcbantur. Hos cnim liber- caccm confequutos fuifl[e,& cx locis iam al legatispatet, & ipfemcc ctiam Dionyfiui Halicarnafleus tcftatu r.fcRomsecoropIu- rcs de iftis importunis & intcmpcftiuis li- bcralitatibus querimonias audifte.Obcrc- bram hanc fceleratocum quoq^ (cruorum» per pilci impofitionem • conccnfam manu- mifiionem, fadum opinor , vtquiiiifigni- tetimprobus vcndcretur fcruus^ab unpo- fico piieo pileacus diceictur.Eoipfo cnim, quod impofito pileo vcnum ircc»non cantu improbus eftc & nequam feruus iftcinnue batuf^fcd & vcnditordominus teftatum fa ciebat.nihil fc fuper co pclliceri vclle.quod pofteaad pia:ttjndum cogi poflet: atq; ita omni fevinculo cxfoltiebat , quo alioqui ad rcdhibitioncm.tralH poterat.Dc quo vi- dcacur Gellius lib 7. No*51. Atric cap. 4, Ccclius Sabinus,& alij . A communi por- rd morc capitts apeit^ gercodi excipiiui- tur ciiam a^gri , quibus capitis firmaiidi gratiapileo vri licuit. Sic ei inj Ouidius fuum amantem dc morbo & pallorc fii>geu do inftrucs,pilcolum ei intet figna tribuit: Arguat macies animumtnec turpe tarti Hleolum nitidu impcfuiffe comts . Ideai & (eitibui licuiflcNicephorus Gre* goras oftci.dit lib. 10. vbi morem cum cum Ronia^o Impcrio Byzan iiim etiam tianslatum doccns , dc capins tcgminc ait , n.oris a^ ud fuperioics fuifle , vt ac- lare proucdiorcs aulici piTcis turbiiia- tis vtciemur fcr co rextis: iuniotcs au- tem omnes prorfus nudis eflcnt capitibus. Dcniqueconuiuas quoqj pileolos vfurpaf fc ex Athenaso.quamquam fludnans non- nihil probat Lipfius libio dc ^mphithea- tro cap. ip.Lxtra mcmorarascigo has per- fonas, omi;cs nuc*o& apcrroerantcapitc . Nec conrrarium euincic Plucarchi ando- ritas.qui rcribic,qu6d cum Draco rigidif- fimas luas kges iecitarcr,quil^us ctia ciim qnis vcl olera tantum (unipuiflct , capitc plcdi voIucrat,populus iiatus petafis& tu nicis in ipfumconicdisaufugciit 5cdpo- puIoaduerfusSoIem pctaforum vfum fuif lc , vltro conccdimus . Idem Plutarchus fcriptum rcliquit , Syllam ncminiaducu- tantiadfurrexifle.ncqj ctiam capuc dcnu- dafle, nifi cum Pompeius vcniflec . Addo quod & Varro aflcrir, more maioium in- ftitutum fuifle,vt vcnicntcmagiftraru qui- 5s 1 Iiber Serttt ne^ quamtdii: vendebd 4nr, pile^ Mgri pi* leati * Sene9i ConuiuA, OhieSfio' nu pro lei vfti dtjf^lu- tio , Andreas Alciati tis imctno ctir iioen capiit aoeriret . Confcntiunc pafHai aa£loricates Plini !,Sallulli j, Seiiecas,Nice- t3».& aliOium qiii viris dignitare prgciins, & nonore digms, ^ quocafu Qcciirrerenr, ob:,ios capuc aperire confueiuire prodide- runc.Sed hoc deijs incelligendum eft, qui operto capite aliqua ex caufa incederenc , \t mili^^es cafIide,facerdotes flarainejferui pilec,?d omnes pluuiotemporegakro,au: fub Sole peraro & vmbena,vtdocec Alcia- tusnoO:erlib. S.Parerg cap.ia. Aut vero tettio illa capitis,& apertio.non lam de pi- leo, quam de toga: laciniaeritaccipienda . Laciniamenim iftamincapuc faspc rei)cie- bant,contra vencum,aut 3Eftum;eamq; de trahebant in honorati alicuius occurfu> . quod exPlutarcho (atisdocuit Lipfiusde • Amphitheatro cap.zo. Illud plane fingii- ifea, ^^'■^ * qnod Hippocracis imago pileata ab anticjuis celcbretuiv; vt inde admoiieren- turhomines, eam partera maxime cufto- diendam,inqua taquam in domicilio prin ceps animus refidcrct,totaque intelligeudii tis coilocataefTct. Alij cx Gra^cis folara iiobilitatem hominis inde intelligi vohint^, vtpotequi cognationem ab ApoIIinc&ab Hercule traherctrnam cnm ab Ai'culapia oriundum lenatus Athenienfis tcftatus eft publicisetiam monumensis. Id vero fi ad libertatem referamas, cui potius libcrato- ris nomenaccommodaredebeamus.quam illi.quitotmortalium corporatoc morbis obnoxia Irberauit,& bon*e reftituit valetu- di libertatc donantur, togas & coronie. Qjiod autem non omnibus toga & corona jRatioma obtigerit,inde cft,quod crcs manumitieii- niimitte- di rationes cranc . Prima.qiia maioicm & ii tri* iaftamlibeicatem confequebancur ,itayc etiam ciues Romani fiercnt. Altcra , qna Latini fiebancex lege lulia Norbana. Po- ftrema,qua in ordinem dedititiorum ex lc ge AEliaSentiaadfcribebantur. Trcs has manumittendi fpecics tangit Boecius i. eommenc Topicor. Apud Tacitumduas tantum iiiftitutas reperias.Qt^as vero Boe tius eniimcrat,funt cenfus, vmdida, tefta- mentum. Dequibus lurifconfulti paftim, Acronad Horat.i.Sat. 7. & Alexander ab Alexan7nvov l2loVj8ct'n\C- ?le- modieft. fj ts* ToV /^iov , "^pAKh^Ti , icToAy nx^hiov i^Tn^ AdiKpVi. VUV 0 ^ioi IV ihitiVQTipOS • ToV (^iov ApTt yihdL J^niAOKpm 7o 'Trhiov ii -zopiv ' Nvj' 0 Cioi TTctvTcov i^^i yzhoionpoi . E/V Cy.idLi cTg y^AUTQ^ opcov i TO y.lTA^O (jLipiy.va yihA(TCO . Vitam,Hcraclite, multo plusquam cum viuercs Defle; nunc enim vita eft rniferabilior . Vitam nunc ride, Democrice , plus quajn anrea ; Nunc enim vitaeft omnium maiore ri- fu digna . In vosautem &ego contempIatus,interea cegito Quomodo fimul tecum lugeam, quo- modo viva cecum ridcam . Umdefley Heraclite, magt6 & pulmo loquiturtfel commougt iras , Splen riderefacit , cogit amare iecur • Perfius Sat.j. Sum petulanti iplene> cachinno . Scd liencm rifus caufani eftenon per fc,fed SpU per accidens intelligendum eft , quatenus ratiL fcilicet fanguis huius beneficio clarior.lu- f^tri cidior, vb? defun^luscubat,tangethorror fpc ctatem & naufearaperiatur itidem vterus f(32minx,qua: parturiens obijt, vixaliud; flmilis afpecflus (experto credej& fordiu iacuna.Sed perrupit infans natiuiratis iam clauf^ra,& c^Iofruitur^quid tiim ? Viua friferia!imago,& fafciculus dolorum, te- nui obuolutus cuticula , nuilius mali noii capax , expofitus fortuna; & fato, qua: ip- fum ficutpannos fuos fullo in mortario laboris continuo fubigunt & exerccnt. Crefcit interea tamen & anfurgir , qua fo- Iicitudinc,proh Deum ? Qnod vitriarius ampullis fuis,hoc fedula mater partui prje ftatoflicium.Qu_am ille molliter tradat, nec fine metu fradionis deponir, leuat, in- iioIuit,humeros fubijcit,portat?quam trc pida manu,quam lento pafru,& ad regu- iam velut dimenfo.?Sic ifta farcinulam fua habet delicatc,tenere,damni prouida,nuu- quam fecura pericnlij tagit,palpat,fcabit# fricat,Iauat,tergit,ftringitfafcijs,refoIuit, papillisadmouet , complecflitur vlnis, le- ^nlo reponirj& hasc omnia Ianeis,vt lic di cam,digitis.Nec mirum, de lutoenim ver fat vafculum, ficut teftam quse in clibano ccquitur fragilem.PIaftajiam fubiranimo figmentumexargilla autgypfo^ quidibi hominisjdic fodes.pricrer fpiritum defide- ras? Arris rubfidio morari contingat ima- ginem PauIi,PauIum dicesjita viiio re omnibus anitnalibus natura duccoftefum, vt & coHimoda (tia norint,& nocentia con trariaq; fciantdeclinaie . Nonparcerere^ui] non efte parcendum fortunis&facultatibus, rt vitse confulas . Vitam vtredim(ti] Vtquiapud Saluia- num,contemptis diuitijs,viri js non fuccu- buerunt,auri & argenti cupiditate non vi- ai,fparfis,quoddicitur,rcdenieruncciimi nanummis. llofiiitu Ara dare] nummos abijcere,pc cuniam hoftibus numerarc. Aira,pro pe- cunijsjmateriapromat^riato.^ \ q\ o d *de caftorctcftcs fibiampuiaii- te , & venatoribus proiiciente fabulantur, id nimirum defignat, or/ lav eivBpcoTrcav oi (ppovi^ot iTrip T»Tf vetvTm muIomcdicos, circumfbra- de raciof.EccIcCc priBcipuiSjii q. i.c fo- neos,& immanes tortorcs incidunt,quibus luta:, de maior. &obcdienr. Et curpc aui- nuilo auro fatisfaccre poflruut, abillista» mam lucro vei dcrc , & proptcr vitam vi- mcucxcarnificantHr,cxo(rantur,&non fa- uendi caunfas perdetcqui itaniiliranc qua nautur$ (icdcniqshabent fuaslabra lad^u- diu fpirancvt renunciarc vita: malint^qua cas . At uobisnuiic cura laruis Ittdaob^ carcrccxuuiis Notcntid auari illi Euclio- latactt. nes, quiflaliquando morbis vel vulnert* Cum lariiis non ludandum. EMBLEMA CLIllI* JPj^ AC I DAE morlens percujfu cufpidis Hc6ior% Slui toties hoHes vicerat ante fuos ; Comprimere haud potuit vocem, infultantihus iUU^ I)um curru & pedihm ne^ere vincU parant . Dijlrahite vt lihitum efi : fc cafsi luce leonis Conuellunt harbam vel timidi lepores . COM' Emblemata_j. 6^^ GOMMENTARII. I. T E • mortiius humi proftrams.ffiipi- JLf nus hip iaccr,circa qucm magna petu- laoria lafciuir lcporum rurba>barbam & iu bas cius vcllens . II 1 D fumprum cfte liquer ex Homeric? Iliados Grajci Hedorem ab Achilleia intcrfedtum circumftautcs impctcbant , & mortuoijifulrabaut , nec crat quifquam, quieinndlo vuluus no infligeret.Sic cnim lmH9 Homcrus: »r# . . a^\9i «Tg TipIJ^pctuov tT/sr d.)^iav, 0/ i^nndAvTo putiv hJ^o^ dytiTov tKTopog- ot}J^'ipoi ol ftf oivouTtiTiyi 'TFet- pi7H . . uJe i^i Tt{ HTTi^KlV IS^COV gV TKtl^hv ciKKoVt o 'Koirot , )] iJLdLKdL «Tjf ixAKAaarrtpog ci[/.^ ^KT^apt woTg vrittf ivi-rpna^e 'Z^vpt K»\i^' a.pA Ttf tiTTZJKii K^^TlHjct^Ki TApot,- 9df . ■ aliiautem accurrerunt Hlii Achi- uorum Qui &mirati funt ftatnram & formam fpc(flabilem Hedonsrueq; ci quifquam fiuc vulnctc a- rtirit . Sic vero aliquis diccbat afpicicns propin- quum alium : O Dii,quammult6 profcif^o mollior con rrcdatur Hei.%r, quam quandoin naucs faeuicbat igne vrente. Sic quifpiamdicebat,& vulncra infligebat aftans . Atreliqtti Graij accffrrunt cingunt^ca- da,uer , HeBoris eximiam ^eciem formamji HU' pentes : Nec tamen aflitit exanimi fine vulnere quifqHam . Tunc aliquis fociofundebant talia verha: Molliorah quanto iacet hicnunc inclitus HeBor y §luam Danais quando eft iaculatus puppi^ hus ignes , Sicdicensy telis in vulnere vulnera figit , thU" C^f"»^»!^ rcttium Emblematis diftichon ^*:>ry- ^iin^pturnt-ftcx i lib. Epigram. Graeco- rum,inccrtiautoris,tit.«f i.vJ^pHAV.^wo^ fichabet : ^oJKKm vvvutTd T9Tfcov g>eV J^e/(jt.A KiovTos i(pv/Spt^is^t httyoioh Quod fic fonar : Pofl mortiyDanaiy noflrU configite corpuf j JEt lepores audent c&co infultare leoni , Paroemiographus fic vcttit : NHc telispetitote meum poflfata cadaueri Audet vel lepus exanimi infultare leoni , Sic veroThomas Morus : Proijcitote meumyDanaiypoft fata cadauer» No metuunt lepores defuncii mehra leonis, Vcrbafunt Hedoris a Grascis bigis rapti, quibus timiditatem & fjLtKpo^^v^^ictv ab in genuis bellatoribus omnino alienam pcr- ftringit.AIIufum cft autcm adprouerbia, lugulare mortuos.Sc^ Mortuo leoni &c lepo- res infultant. 8c,Cum laruis lu6iari.8c,Mor tuosrurfus occidere. SCtMortuis non conui^ eiandum . MACIDAEmoriens &c.] Hedor iam llU morri proiimus,idu Achillis deiedius.A- Aeaci^ chilles fllius fuic Pelei & Thetidis, Pclcus des , ABaci er AEgina: vnde Achilles dicitur Pc l^us & A Bacides, vt & alibi monuimas . ^uitoties hofles] Ouidiaiia cft imitacio cx i-dc Arrc r G^i foties fo€iosttoties perterruit hoftes • Comprimere haudpotuit] no potuitcius vox ab illis non cxaudiri rn fe infilientibus. Dum curru ^ pedihus] dum aptant fu- nes pedibuscurrui He & circaTroiasmceniaraptus» Virgil.i. AEneid Ter circum lliacos raptctuerat HeBorO' mtu ros\ Idem i.AEHcid. Raptatus higis,vfquondam,aterq; eruento Pulueretperq; pedestraieBus lora tumete^, Narrat idem Creteufis de bello Troian, Sed tamcn Achillcm , bigis alligatum Hc- (ftorcm non viuum traxifie» fed mortuum cius corpusnihil iam fenticns>clcgantcrdif ferit argucndo & ctiam exccrandaCiccro lib»i-Tufcur,quaeft Eft autcm hocloco ^ r«>T/^.datiutcafus,pro r«rr«/.quod prifcis ^^'[^; non mttfitatu.Ti , vt inillo- Virgilii Ai- ncid.no:atScruius r 'Bleclifequos , curruqivolan^ datlora fc'» cttndo, Ef ibidem ^ffrcQ mit» Cjtherea * Diihm-. cuxru»^ 6^6 Andrese Alciati Arhore qniuis colligitli gna . Birbam IV. Non ma- ledicen- dum mor titis . lyiftrapjite vt libitum efi] DiTcerpite me pro libitii . Liiiii!s:lcalam corpiis pairim diftraheiidiim dabis. Sfc cnjfi luce leonis] lumine priuati.Ltix pro liinnne , & lumen pto vita vfiirpatuT a Ciccrone,VirgiIio,Luctetio,&quarjlplu rimis alijs. 5i qucm prxftantem digmtatc & opibus hominem aducrfa forcuiia prar- cipitem dederit,in hunc paflTim omnes infi- liunr; quem nimuum non iam tunc mor derc pode putant . Quo pertinct ia(5latum yw\go, Arhore deieBa quiuis coUigitligna, id eft: cTpyoV TgiraV);? '3r; KTdL^ivQiffiv Avi^pciffiv iv^9- TetetffScu . Non fan^um efi viris interfeHis infultar» Quodforfitan Virgilius imitatus eft ii' AEHcid. * NuUum cii viBu certamen & athero caffts, In eos,qui fajuuintinhumanacadauera lo "DeijSj cuseft Piatonis longe pulcherrimus j.dc fAuiiit Rcjnib. h^vihiv^ipov S^i k ^okh (piKo ^^omii ^piiy.ctTOVyVtKpov (TVhoiv .y^yvvcuKHttf Xffji f^^^*^ fff/.iKpa^ S"tCLVOtdi{,TO 'Trohif/.IOV VOfJLt^HV TO CO)(J.CL is Tidve6)T0{ a,7r07rTtiifAiv>i t» i)^!^^* KiK',]7roToi tTg ty iTTOhif/.c-i j >/ otn Ti ^id- ^Gpay ^p^.V TbV t;TW/ TVTO TtOtOVVTdL^ TUV Kvyaiv, Emblemata. 6p iJ^e (TfJLtKpOV , tpU ictJiOV Apet Td^ ViKpO cvhtAs , H5« TdLi rm AVoup6(re(vv ^iclkco' AiyV«f. Nonne videtur illihemle animi planefordidiimuliebris ac pufillijcadauer ipoliare , mortui corpus hoHem pusare , cum hoftis ipfe abierit eo reliiio,qu0 pugnA hatf^uidputas eos,qui ita fe gerunttdiffef* re a canibus in ia5{os lapides fAuientibuit eo qui iecerit prAtermiJfo f Nihil dtfferunt frofeSia . Jtaqi ab eiufmodi prAdattonibus abjiinendum eft^obfunt enim viBortA. Cui qioJammodocongruit cjuoci informtlla quadam Comitiuaspriuacorum iTonroinus argut^ j quam pie inculcac Cafliodorus Jib.d.Variarum:Defun(5lorum facra quic- tcm «eqaabijia iuca xwx. confciencias com- niiferunt , ne quis Veftica marmoribus fe- pulchra nudaret,nc quis columnarum de- corem irreligiofa tcmeritate pra^rumerct, ne quis cinercs alicnos , aut longinquicate temporis,auc voraci flamma ccnfumptos, fcclerata perfcrutationc dctegerecne cof- pus,quod femel rcliqueratmoleftiasmun- dana5,humai)«s iceium pateretur infidias. Nam ctfi cadauera furta non lcntiunt , ab omni pictate alienus c(Te dignofcitur , qui aliquid mortuisabrogalfc monftratur.Poi^ fem huc referre plura delaceffitis mor- tuis,vel fepulchris fuis occlufis , vcl ctiam in publicis fupplicij locis exiftentibus , ds quibus mirum quantum blaterat rnde vul gus,& habecnonnuUa libellus locoferio- rumjfcd nc videarveracum iiibulofiscon- fundcre, nihil vltraaddam . De Morte 6c Amoro^ E M B L E M A C L V. 6^S Arrdreae Alciati II. Ix Guic" ciarAino deteHx^ JEmble- rtjftma o- rtgo , loi{n. p jR KJ S AT focio Mors iuniia. Cuptdine : ficum ^ Mors pharetrasy faruus tela gerebat Amor.. DiHertere ftmuly fimul vna ^ m5ie cuharunt : CACPfi Amory Mors hoc tempore caca fuit . Alter enim alterius male proutda fiicula /umpfit » Mors atirata , tenet ojfea tela pner . Debuit inde fenex qui nunc Acheronticus efic » Ecce amat , eir capiti florea ferta parat . At ego mutato q'4a Amor me pcrculit arcu > Deficio , tnijciunt mthi fata manum . Parce fuer , Mors figna tenens vt^ricia parce : Fac ego amem , fubeat fac Acheronta fnex . COMMENTA RII. MOrs & Amor e fublimi tela per errorem miitata huic inde vibranc : Amor iuiiencm Icthali fagitta ferit & pro- fternirj Mors decrepitun) fenem Cupiduiis tclo vulnerar,& libidine accendic . GvicciARDiNvs libdlo qno- dam Italico, quo res quafdam memoratu dignas,casq; vctercs& nouas , tum etiam ahcubi feftiuas & iocularcs,exfctipfit, hoc carmenab AlciatofuinTe fc riptura tcftatur» cjuotempore in Italia vehcmcns peftrlcn- tia ita grafTata eft,vt permulti iuiicnes er^ trcmura viias^iem claufcrinr,& fcncs fcre illasfi atqj incolumes pcrmanfcrint. Qjiiod facile mihiprobari poteft.Sed ramen Era- blematis huius materiam vidco fumptam effc cx ant/qua Graecoaira fabula 'y quam Gallicis fcnptjs mandauit loanncs Marius Belga,I]I«rttationiim Gallia: fcriptor fua 7itz't nobilis . Figmento enim lepido fane ac feftiuo tradit, curplerique fenes amori placido fuccurabanr, quibns pociiis de fa- IQ imniinente cogirandum cra-r.-contra iu- Viencs immatura mortc deccdant.quorum potius facrat hi/arcm viiam duccre , & a- tnorcm confe Heu heu , letbali euSfide fixit Amor , ERRABAT focto Mors iucia Cupidine] pro CiipidHii.Eiiallagccafus procafu.Va gabantur igicur (imul Mors & Amor.for- tcmporc iWo t(\\xo Amor ftigitiutis i ma trc qu?rebatur,conueniuncci)im hic figua nonnulla inuenton a Vcncrc pra*fcripca , qua; nos fupra fimblcmace 1 14.CX Policia- norcculimus j ac non aufi fiimus Iralicum idioma fubncdere,nccrambe recodla nau- fcain ledori pareremus.Huc igirurdiffcr fc placuicjvc nouoappetitu aJ nouum raif fam accedas,qiiem Mufa Hetrufca Reue- rcndi(fimi Abbatis Nicolai dc Oddis fua- aiflimis coticiimentis paracum minidrac . Frucre hoc iiicerim , donec cibi brcui iiue- grajcpulajcx vberrimohoc penuapponan cur.Sic crgoloquitur Romana Veuus : Con alti gridi vn giorno Cercdua it figlio Amort^ Venere efile vocifue d'intorno Riportauano l'oreu: Chi il fugittHo mio Tra flrctde , il picciol Dio Vidde ? Dicaloi eprendn-t In premio vn don , ch'il cor dtamor gl* accendx^, Sia di Venere il bacio ILpremio nl nnntiOi efit^ Premio maggior ch'vn pmo enudoh^' cio A qttel ch* in mia bartx^ Darallo : via piit cctro H iHfxi tH il premio e raro , Hospite e pellegrino Chi pregione daraimiil mio bambinOt Igli ha miUe e piu fegni : . di color non bianco Ma al foeo anxA fimiU , hk gli occhi pregni J)i fcintille : ed e anco { Benchd in voce lealz^) Perfido e disleal^-^ Altr ha in core , altr in hocca , £ £ ira acCefo dardi auenta ^fiocca , 11 nel parlar cortef^t i^e V opr» fcarfo'^ e al vero Iterd nemico : ha milLe e mille tefe^ Rett a glt amar.ti il fiero , ^lnand' ei lufinga aLtrni Hd minor fede in lui ; Gioca , e 'n gtocando fiede^. E dolce tn vilia pur fcherzando riede • Haue ricciuta e vag^ Lunga zivizera in tefitSt Che dolcemente i riguardanti appaga . Nel volto ei manifefirL^ Souerchio ardtre . e c^uelle^ Picciole fue man beUcj Tiedono a dritto fegno Sin £ Acheronte e di Pluton nel regnt} Ha nudo il corpo , e veittj D' alti penfieri ardenti La mete. Hau ali al tergo agili e preffe, E quafi augel trd venti , Hora in feno , hora in gonn^ Di giouin vago , 0 donna Vola i e s interna ; e fiedtj Ne cori altrui quafi in fua propria fede. Piccioli0mo ha vn arco , Con /* a.nt ohfcuri fola fub no5ieper vmbras . Mors aurata.] Ab effe^tis & confequen- tibus Morti oflea tela tribuunturrCupidi- ni vero aurata>qu6d deleftent,videantur- que mente captisin aliquoefTe prctio . Senex Acheronticus. ] Hwdc loquendi raodum videturex Plautomutuatus,apud quem fcnei Acheronticus capularem & morti proximum fignificat. Videadagiu, Jllterumpedem in cymha Charotis hah^re. Aft ego mutato] Adolefcentis c^ profo- popoeia de Amorc conquerentis ,qu6dab comortifero telo fitafFe»5\us . Etfanefer^ fitjvtimmodicusamor in iuuenibus mor- tem arcefi*at : qupd potius imprudentix & fnfaniar iuucnili, quam Cupidinis fagittis afcribendum eft. Acheron* Suheatfac Acherontx] moriatur.AcKe- ron,Acherons,fiue Acheruns fluuius infe- rorum,qui primus animas accedentesex- cipitrfic did;us,quafi finegaudio, a parti- cula priuatiua *,& X^P'^^' ^"^^^ {onat . Suntqui malintdici ATriT"^ tiyjoi y^'pj«,quafidoloris trifticiafque fluuius. Significationem etiam Achcrontis explicat Plutarchusconfolationc ad Apollonium , & librode prim.o frigido.Praitcr hunc aut inferoru fluuium plures alios Acheron- tcsappellari proditum eft ab au veterno- Sop»r fum illum foporcm,inquoaliquantifper tufrf^ pro mortuo iacuifli . Ita Mors probata fidc fua, & altero falfi donuid:o » lamen- tantem ipfum & muliebriter eiulanrem abripuic . Difcant hinc omncs , quibus propriafaUiscuraicrt, quid facerc nos o- porteat j atq; 6 quam faccremus omnes prudcnter , fi matur^ farcinas coliigerc- mus hinc abituri , & pulchtum exiftima- remus, ante mortem confummarc vitam, & deinde pie expedare aliquam tcmporis parcem . Ecquem enim noftrum eiufmo di mortis apparitores non muitorics in* terpellarunt, & ad migrandum cxtimu- iarunr j Solicet MtUe modu lethi miferos mers mafa" ■ ''^''^ ■ ^ • . • r r inquit Statuis . Qjun igitur Inruim cuf fum iioftrum dirigimus , &minicantem, immineticem, & cxterminantem mortem atccHdimus , ne fimulcuoj corporis fra- Emblemata_». ^uraanima^ ia(!lurath Faciamiis ? Huc tnt , Mm &ptlmk yapit % deterrimA rc' ctiam (pe(^tat illud , quod proucrbio fcr- linqule . ' In .mortem O 7 yJm^ allexit, torjlt^^fuellas ^ Pulchrior tota nobilis vrhe fuer^ Occidit ante diem^ nullt mage Jhndm y AreJH^ Sluam tihi , cui cajio iun^us amore Jutto Ergo illt tumulum , tanti monumenta doloris Ajlruis 5 ^ (]uerulis vocthm ajlra Jeris : Me Jine ahis diUde ? necjue amplius ihmus vka ? Nec mecum in itudi/s otta grata teres ? Sed te terra teget , fed fati Gorgonis ora^ Delphmes^ tui Jigna dolenda dahunt. Tr 4 COM- 664 Andreae Aleiati C O M M E N T A R I I. I. Gorgonu formx-}* II. Occsifio Caput Medufd niu-s Ma- legHcita III. Uohilps», TVmvlvs fplendidecxtrucfluscon rj^icirur,CLniiifciiIptumcil caput Me A\.i(£ inccr duos del phines D^I phuioruni foiniam paHim ii» fuperrpribus dcfchpfi--' m u s . G o rgun 11 m fb r jti a m^^d e fc r i b i t A po I - lodorus lib.i. nempcc^ iod fqaamofaruni aoguium fpjrisobilracapua haberciu, den tes cantos,c]uaiici func ingentiam apcoiri, manus a!reas,alasc]3 au reas . Defle r amicicuiufdam praimaturCi obitfijeumq; commendata vultus dignita te , nobi'uategcneris, & amoriscu Arcftio adolcfccntea^quahtate: hunccj; Areftium prajcxteris tantiiivfortunij ludus dcbere perfequiair.-quippe qui cumeo ^ ftudijs, &: vitasnece/Iitudine fucritmaxiine con- iundusjiccirco tanti lu^Clus.vt beneuolen- tiicmcmoriam fuperftiteiTi profert hoc ce iiotaphio,epitaphio,fnb quo Delphinum & Gorgonaeimaginesemineant. Delphin quidcm (pihctv^pcoTTo^ , & hominum ama- fiushicnotamamicitia» praefert . Gorgo- neum Medufaecapuc promortis fignoa- pud quofdam vfurpatur, proqueftupore & admiratione ^nomen Ludo- . uici A reofti,poeta£ lumm^quem fama eft, , Fjani^niiip Malegucium petamaftc , ca- ptum fpecie ingenij,& morura elegantifli morum.Areftiusautem redl^, fueruncc- nim qui creclerent, Arioftos ab Ariftijs manare:& mater L.Arioftifuu Daria Ma- lcgucia Re^ienfis , Zrgo illi etc.] tumufum excita? amici(^ fimo adolefcenti,in flgnum moeroiis . ^lueruliivocihus aflra feru] iinpenfif- fime eiuyobitum defles. Virg.^. AEncid» Vprit Athera clamor . Sedte terra teget] fepilUus,humo con- dituses. Sedfati] mortishuiiis& praematuri o- bitus ► ' Gorgonts ora] caput Gofgoilis. Fuerut autem Gorgones tres forores,pueIl£ pul- cherrimae, fiiiae Phorci ^ nempe Euryalc , 5thenio,Medu{a,quae Dorcadas ihfulasin Oceano AB thiopico fitas habitaflt dicun- tur,contra Hefperidos hprtps.Hs ab agi- litate nomenhabcnt,5^op^a> tnim agile vel tcrribilefignific^t. Scribit Diodprnsfoe- minas fuiife in Aphrica bellicbfas, aduer- fusquas Perfeusbellum geflferit ,& earti rcginam Mcdufam intcrfeccric. Hae foro- res vnum oculum & vnum dentcm ha- bucrunt communcm , cjuo vtcrcntur vbi domo exitent,cjucm domiin vafculo quo dam reponebant.Scrcnus tamen dicit puel las fuifle vnius & rarae pulchritudinis ^ quas cumadolefccntes vidiflfent , ftupore torpebanr;vndc figmcnti fumpta eft occa- fioj^udd fi quiseas vidiflfer, vcrtereturin lapidcm.Vide Ouidium 4. Mctamorph* Mantuanum , & Hefiodum in Thcogo- nia . Scriptum reliquit Alexandcr Myn- diuseo librcquem fcripfic dc iumcntis , Nomadcs animal quoddam in Libya Gor gonem folitosappellare > agteftibus oui- bus perfimilejquod tamen nonnnl/i vitu- lo marino potiiis eftc fimile putarunt. E- ius animaliseam vim didus eft habere fpi ritus , vt omniaanimalia , quae fibiobuia ficrent, interimcret:comamque habcre h fronte ad ocuIosdcmiflam,quam vbicon- cunens & caput vix landcpi ob grauita- tcmv J Ludo ctisAri fit^i. Gorga- neg. Vnde Corgt monfl Emblemata->; d6f ccmafpexiflct,cos pcrimcbat.qui vififiiif- fencrcum alij inquiunt,non e fpiritu, fecl afpeduoculorumquc radijs id acciderc . Teftatur lib.y. Atlicnatus,multos Marij xniliccSj cum aducrfus lugurcham milita rentjhocanimaliiilueftrem oiiem effe pu- tantesjinfecutos fuiffe,ac ftacim concidif- fe mortuos,quoniam infeqiientium ftrepi tumid animal timens,comam, quaiocu- los cegit.concufrilTet. Has Gorgones , fiuc f?minaefaerint, fiue horrenda monftra , Poetac ad inferos ad vlcifcendos fcelcratos pqfteadetruferunt . Videomnino dehis Natalem Comit.My thorog.lib.7*cap. i a. I>elf>hm€s^tui. ] Pro amoris nota hic llphm DcJphwicm poni , admonui fiipra . Dico iram perfequentc. Ve- tcra ifthaecaliaqi pIura Ecquid enim, vt dec^tenstaceam,Iu(aum memorem S.Pa tns Hictonymi iu funere Nepotiani,in ip fcflorc actatis extinai ?&quid lamenta »«uiatdi in raorie Gciatdi fiatris,. cuius. 1 [V. i manu iefiere tiftem a ato^ r vt difpenfatoris opera vicaria vtcbatur? Nnllus tamefi horum fletu vel lacrymis mortem fleiftere potuit , haec enimomnia squatabfq; aliquo rerpeOu,iuuencs , fc- nes,dcformes & fpeciofos rapit,vt venu* fte cecinit Ouidius in confolationead Lt» uiam de morce Drufi : lcortuna arhitrsjs tempu/s diSpenfztvbiq-y lila rapit iuHenes,fuiiulit illa fenes, §^aqi ruitfhribunda rutt t tetumque pet orbem Tulminat , et c&cts cAcatriSphatequ^ . Morimur omnes communi & necelfario Morttsne decreto,cardiiisaut ciciusiqui fanxit Jege ceffitas . ficutinfinituseft, nec circumfcripcus tera pore aut loco, ira noJuit determinari aut tcrminati certis interuallis : indicla eft & promulgaca femel ftricbo iraperio,a (upre mo cribunalijvniuerfis qui fubfunt, irre- uocabili fententia,natis,nafcituris,primis, infimis,foemma!,viro,h©mini,bruto, feni, iuueni,probo,reprobo.Suusc«4qj triens in hunc ccnfum confercndus . Tribucum cft magni Di inTeri- 1U4 , qiii ccrtant,pt^cctpitan',non-Currcre. In- cermctam & carccres interrliim vir paf fiis diindit,& pcdeeodem rangitur vcraq; cxtremitas,qua:iiiducit, qujeeducit. Age verojcxtendamusamplioribus fpacijs, & largiamur nonannum , fcd fjBCulum vi- Henci,quid tum?morituro tamcnaliquan do hoc euoluto.Damnatus ad furcam ne fcio quid folatij capiat,cui fufpei>dium in paucuios aliquot dies difFertltcfatisgran defupplici) genus vel foia formido.Infa- mis cafafta vindri aiique tenet.aur obfcu rus alius carcet,venic lidor & fentennam Pra»toiis nunciat:capite Iues,inquit , ad- monitusmature fupputa noxasvitae,& compoiic te ad mortem.Talis conditio no ftra omnium profedojedixit funcltum il- lud Sc capicalc dec retum orbis iudex , in crgaflulaconicvn:! fumus & vincula velut quajdam huius corporis,vndc rationcalia nullaiiiii viamortis exrrahimur.qu? com munis porta elt Egrcdiamur fpontc.quan do loluicqui lus habecquoniam nonalia liberatio c carenis iiiis. Mortales fumus; h^reac vox faltem &,admoncat fortis, & exem pla ab omiji a!u6 & gcntc- Da homi- nem a primo h(|)mind , qui huic cdi(^lo iHbduxerit, nehio excipitaut prouocat j nafci apcrire eftcarccrcsad hunc fcdpum» dum currimuSjmorimur . Qj.ii crcditori ex pacSto obIigathr,foIicitus eft dc fatisfa- ciendo,& ad licuram properac expungcn- di nominis.'& nos.qui in rationario codicc generalis tributi huius tenemur deuindi, cura nulla tangat folutionis ? Ofcitantis aiiimi vitiumcft,& fluxas atq; fupinaefe- cuntatis . Liberiiis tranfiiur in vitia, vbi memoria iftorum languet aut prorfus cx cutitur.-receiiti vcro illa & florida,reuoca mur ab ilIicitis,coliibente toraudincqua: tranfmigrandum hinc tacitc fuggerit,nec ftabilem ac permancntem locum cffc in hoc ficculo. Ita eninuiero ratiocinari con- ucnitjin rcbus omnibus uiciflitudo cerni- tur & durario finita , labuntur & cadunr, furgunt & florent; regni vnius clades altc rius fulcrum eft , natio cucrfa fiirp; m a- liam fufcitat, & ei rcliquijs nouagcnse niergit , Circularis cft haec ac pcrpetua qusedam conucrflo, nequc praxisabotfct condito magis trita,quam deftrui & peri* re. Area: fpedantur inter denfiffimos vc» pres, quibusingcntes olim vrbes innixa»| veftigiaapparent& rudera ▼aftiffimaemo Iis,meacus& cuniculifubtcrranei deriuaii disfoutibusroftcnduntur monimcnta,qu5 folam vmbram adhuc refcrunt , vt dici queatjhic quondam caftclliim fuit autfta tioRomani niilitisjhaJc Alemannorum fs des & tentoria ; hxcdeuaftata ab Hunnis arx vcl ciuirasjh^ec a Vandalisaut Longa baidis;hic ripas Rheni,hic Danubij pbtt^ tibus iunxit C^farj in hoc loco Tibcrij pa iatuim , in hoc Drufi pr^tcritis fafcalis j hic V.arilegioncscxfind:£e, hic lulij Apo- ftatasihic Allobrox,hic Heluetius & Suc- uus extiticaftiis. 5ic attowiti pcr Gcrma- niam narramus interdum & miramur flu xum irtum temporum ac rerum,ita tamc plerifq; noftrirm oculosperftringit terrC' na; vanitans fulgor,vt abiedio mortis mC tu,yota mitramus vltra condirionis huma nas Iimites,& quaG nunquam morituri ia' xe & impune viuamus.Non plus moucnt ruinsedcftrudorum opsrum, aut oftium cryptjB& fepulchra, autcadauerumaggc res,quam pcrditum latroncm cada^icral- tcruis infami fufpcnfum patibuIo,vcl tra ie(ftum contojvidet,nec reputatad fepcr- tinererigida:iuftitiaj publicum illud fpc- (flaculumndem nobis accidit, qui inmc- ilia morientium ftrage nihil minus quam dc mortccogitamus. Non fic quidam fpc- (flacas fan(flicatis vir, qui iam fenio grauis inf^nj^ ad infequentis diei conuiuium inuitatus: ^^y,- ^ Si quid,ait,nunc cxme vultis pr^ftorum; ^^ff^ , quid vero crasagendum fit, vos quibus vacat confiderate, egocnim a raultisan- nis crartinum nonhabui.O rcr fcliccm ta- lem . Quid enim mifcrum formidarc po» tcrt,qui crartini curis rcfe Bt fefe nulli profitetur cedere : talis T erminHs elf^ homines qui fcopus vnus agit* immota dies ^prafixaj, tempora fatts ^ De^ ferunt primis vltima iudicium . C O M M E N T A R I I. 1 It TN quadriQto lapide feu bafi fupereini- Tefiino adnoJlros,^regemtranfeoTonti , I JL nct tiunca effigies homiuis pedore tc- I.tCroefH?n,quemvoxiHfiifacHndaSolonts nus.vultu iuuenilijcapillis vtrinqj pcndu Kefpicere ad logA iuJjfjt^aciavldmavitA, lis.Probaretur meo iudicio , fi inndlaefiet Et Ouidius 3.Mciamorph. infi:riptio, N vLLi cedo, id enim tertius ..^.^fcilicetvltimafemper ■vcrfus requireie vidctu r • Expeifanda dia homini efi , diciqi beatm I S V M p T V M tft hoc Imblema ex il- Anteobitii mmc fuprem aq-^funera debet » ion A' ^°^i^ifi'"ia 5olonis .Uhcnienfis Philofo 5td lam ciim5ai CUohts €t Bito bea» ti.de cjui- bus Virg. 3. Ceorg. menflscum Icges mbentibus Athcmcnfi- biis ruliflec, deccm annos caufa contcm- plandi nauigando peregrinatus cft , vt ne- quam legum, quas coadidcrat , abrogare cogeuerur.Nam hoc Athenienfes ipfi face re nequibant, niax:moiureiurando adadi ai eas deccm per annos feruandas,quas ip fisSolon coMdidifTet. Harum itaqj legfi , ac contemplandigratia Solon percgrepro fedus in ABgyptum ad Amafim fc contu liCj& Sardisad Crafum.Eo cum perue- iiir,hofpiraliter in regiam a Croefo esce- ptus elt,teruoq> antquarco quam vene- ratdiciuflu Croefi miniftti circumduxe- runc hominem circa thefau ros,omniaqne qua: ilhc inerant magua atq; beata oftcn- tarunt.ContempIacum eum cuncla, & vt fibiopportunum fucratintuirum.ialibus percundatus eft Cr?fus:Hofpes Athcnic fis,quia multusad nos rumor dc tecma- nauicob cuara fapientiam,tuamqi difcur- f3cio!icm,qui philofophando permulfa vi dendi gratia es peregiinatus,idcomihi cu pido njcelHt fcilcitandi te,ecquem vidifti ornnmm beatiflimum ? Sperans videlicet fc inter homines beatiffimumcfle, ica fci- fcicabatur.SoIon nihil admodum veritus, fed vt res erat refpondcns : Ego vcro, in- quit,Rex, vidibeaciflimum Tellum Athe nienfem . Quod didum admiratus Cr?- fus inftat intccrogarc:Qua de re TeJIum iudicaseflebeatiflimum ? Q^i6d,inquir, TelloinRepub. bene inftituta filij erant honefti & boni ,eorumq; fmgulis libcri , hiq; omncs fupcrftites : ^icuni hoc vitac quantum in nobis fitum eft,bcne traduxif fct,obitus fplendidiflimusobtigit. Siqui- dem praelio,quod Athenienfescum finiti- wisgcflcri: apud Ekufmam.hic ciun au- xilio venifl^et , hortemq^ in fugam vci if- fet.pulcherrimam oppeci jc morcem: que Athenienfes quo loco occubuerat , iii co loco publice humauerutit , magnificeejue honorarunt. Multade Tclloac beata vjia referente Solone, eicitatus Crosfus ijiter- rogat,Q_uetnnam fecundum ab illo vidif- fetiputans haud dubic fecundas le parces cfl^c laturum . Clcobin.inquit ille, 6c Bi- conem;quippe his & gcnus Argiuum crac,& vidum fuppcditabat. Adhxc cor- poris robur tantum , vt &" in certamiiii- bus ambo panter vidores extiterint,& dc iis ha:c mcmorantur.Cum diesfeftus lu- nonis apud Argiuoseflct,oportcrecq; om nino matrcm horumad tcmplum fcrribo bus iundlis, hiq; boues cz agris cis ad ho« ram prxfto non cflcnt , cunc iuucncscx- clufi temporciugum fubcuntcspUuftru pertraxcrunti quomatcr vchcbatur, &: quinquc ac quadraginta ftadia trahcntcs ad tcmplum pcrucncrunt . Q£ibus cum hajcfeciflcnt , &ab omnicaetu confpcfti fuilfcnt, optimus obtigic vita? cxitus. Pcr Satiuti qu£B Dcus indicauit, fatiiis cfle homincm mini moriquam viuercNamcum circumftan r« qn tes Argiui laudibus tollcrcnt.viri quidera viuen confihum filiorum, foeminac Tcro torum matrem,quod talibus filiis prasdita cffct, mater gaudioperfufaciim libcrorum fa- ftu, tum fama,ante fimulacrum ftans prc caca eft Dcam , vt Clcobi & Bitoni filiis fuisdaiec id,quod optimum cflethomim conuugere. Poft hanc prccationcm vbi fa- ciificaruncepulatiqjfunt , quiefccntcs in illodelubro non funt amplius cxcitati , fed hoc vitseexitu peifunai.Qaorumef- figies, tanquam viiorum qui optimicxti- tiflcnt , Argii fad:as apud Delphos colIo« carunt.Ethis quidem Solon fecundasbca- ticudinis parces tribuebat. Croelusautcm c6 cu rbatus ait: H ofpcs A thenicnfis,adco- nc tibi pro nuHoconicmnitur noftra fcli- citas,vc nepriuatisquidem viris nosajqui parandosducas .> Cui ille : Indiuturno, Cr?(e,tcinporc multa vidcntnr , quxnc- mo vclic vidcre,& tolcrantur multa, quae nolit quifpiam tolerare . Proponamus c- nim hominivica: terminum ad feptuagin- ca annos,qui anriiconftant viginti (cx mil libus quingenris quinquaginta diebus:ho- rum dierun» oiT nium nullus pro^fus qua lem alius rem afFcrr.lta igitur.Croefccala mitolus cft homo. Verum tu wihi videris &diuitiis vaidepollerc, & permultorum honunum eflcrexi fed dequome interto» gafti.eurn nondum tC3ppclIo,prJulquam benc vita fundum leaudicro. Ncqjcmm bcatioreft , qui magnis opibus prafdifus eft,eo,qui diurnum vidtum habct, nifi ei- dtm omnibusbonis prxdito forcunacon- ceireritbene vica fungi.Prius camc quam adobicum perueneric, nequaquam beatus ■^'^w eftappeIIaiidns,fedfortuiiatus.Qu3Bom- f^o^^f nia cOiifequi quamdiu fis homo » impofli- ,^'^^1^ ' biIe cft:Omnjs rei opottetinfpicere exitu, '^'^*^ quo fit euafura, quoniam muItosDeus , quibus forruna fuppeditaucrat , radicitus cucrcic . Hsec Solon. £c hadcnus dc his, qua: Emblemata-)." 66c? rosfus k ^U2B pcrt*uenc pticfens Emblcma . Scd qiioniam crebro {bllicitatus fiini aqui- bufdain (▼erba funt Francifci Santf^ij) n« in hismeis fcholijsconcifas & crancas vel fabulas,vcl hiftorias narrarem>clccreui er codem Hcrodoto Cmonente etiamSocra- tein Gorgia , nefabi.ilas truncasdimirca- muSjfed caput impoiiamus,neabfqj capi- te truncseoberrentj fubiungere,quas Cr? fo eaenerint, poft acceptum a Solone re- fponfum. Croefus igitur Oraculo Apolli- nis perperam intclicdo, in Cyrum expe- ditionem parauit ; vbi a Perfis captus ad Cyrum perdudus fuit. Eum Cyrus vin- dumcompedibus fuper ingcntem ligno- rum ftrucm impoHit,ciicaqi eum bis fc» pcem Lydoru /ilios,fiue habens inanimo primitias has alicui ofFerre Deo,fiue voles votu perfoluerc,fiuecupidus fciedinum- quis da»monum liberaret Croefum.quem religiofum efle audierat,quo minus pyras impofitus viuus concremaretur . Crcefo autem fuper pyram ftanti.ecfi in canca ca lamitace pofico, camen veniffe in mencem 5oIonis , quod abcofibi nutu DeifuifTec cli Binaq; ferta tibij?inaqy libaferunt . Et poftquam modum,quo Tcimino facra fierent,enarraflet,fHbiungit : Tu populoSfVrbesq ; & regna ingevtia finUy Omnis eritfme te littgiofm ager . Nulla tibiambitio eR , nullo corrumper^ auro , 'Legitim^ ferua/s credita iura ftdtj^ Et dviobusdiftichisinterpofitis.' '^uid noua cumfievent Capitolia ? ne^tpt Deorum Cun&a loui cejfit turba locHmq\ dedi^» TerminuA (vt veteres memarant) inuen-t tm in Ade ^effitity^^ magno cum loue teplatenet^ Nunc quoq-yfe fupra^ne quid mfftdera cer nat t ixiguum templi tecia foramen hahtnt*-- Termt' nusqnid-, TcYKii' nus C.ipi tolii . 670 AndreaeAlciati !III. tUTn faxu £ur Ter~ fnino con ueniens . Ciryatti;. de Ter. Termine , pojt lUud leuim tibi libera nott ^luapoftttnfuerti in fiationetmane . NectH vicino quidquam concede roganti t Nevideare homtnempr&pofuiJJeDeo . I.t feu i-omerihui , feu tu pulfabere rasirUt Clamato :Tutis esl hic ager^ille tuas . DeTermino pliira D. ^ugiiftinus lib. 4. de ciuit.Dei,cap.i5.GyraM Svntag-i. g^^ADRATVMinfodttur] Hic ftatui- tnr laxum quadratum . Apte conuenit Terminoquadratum faxum, vbirefidit, vtpote ftabili,ncc mouendo locornam figu ram quadratam habenria corpora,in qua- libet partem proieda ceciderint,quadrara bafi innituntur, ac rede rcmper indftunt. Firmijfima tejfera] Alludit ad pertina- ciam Termini.qui necipfi loui voluit cou cedere,CLim noua Capitolia ficrent.vt pr? ter iam citatosautor eft Liuius Decad. i. lib y in calce . Quid anteni fit tefteradi- (flu.n cft iii Pr^fatione Emblem. pag.3- Stat curata.] Cirrati (unt.qui capillos habeut cirratos, cincinnos calamiftratos . Cirrus.ad contorquendos capillos com- paratum inftrumentum, quafi in circum tortus.Mariialis lib.^.Epigram-^o. Nec matutini cirrata caterua magifiri , Pcrfius^atyra prima : Ten' cirratorum centum diSatafuiJfe Fronihilopendas} Itfefe nuUiprofitetur cedere] Sententia legitur hacformula , NVLLI CEDO . Extatfuper hacre bellum aenigma Var- lonis apud Gcllium lib.ii.cap. 6. quod foluit Politianus in MifceI.cap.3a astatc fufpicandum : quin & vita piaEtetita de- fendit& honorat vocabalum dignitatis . Hxc Hieronymus bene ac cordate. Alio- qui numquam erratur periculofius, qua CLim finiftrc de alijs fufpicai-Rur , 2l quae nobis dubia funt,in fiinftiam partem tra- ducimus.Quod cum facimus,i)oinncmi nimus noshomines eire, ve qnod lile , Nos temerein nofmet legem fancimusini' quam . Quid ? quosputamus tfft defperatosac pcrditos.fient aliquado /neliores; & quos cenfemus frugi,continentes, inculpatos , mutato propofifofientimprobifljmi.Vno verbo, nonfemperde prinjis ferunt vlti- J^^pf^* majudicium , quia poteft quis toto vitae ftadio profligatus ex titifte,qui fu prcmum diem beate.pieqi claudat.Occurni quod Plinius Secundus referc, de qnodam toto vit^ genere diftblutOjqui tamen moribun dusoptimum teftamentum fecerati vndc colligit , non femperefle proucrbium vc- ridicum,quod vulgo iaLlatura olim , T^- fiamentum effe S^ecHlum morumAih,%, c- pift.i8. Hrc Ernblemata-). 671 H t c Termim pidiua nihil vUi con- Ccdeiitis,morcem rignificac,qiiae iiieuita- biiem habet in res quarcunqne ncceffira- tcm : adquamcLim perueiiimuSjtum (b- ient hominum.qui fu perftites funt.libei? de nobis eflc opiniones atqj iudicia.Q£od cnim vltjma quaeq; & poftremo fada , i- nio vero interdum cogitata tam lynceis oculis infpici folcant,tamq; fecur^ ac fe- uer^ accipiantur, noftrae partes funt , hc noftrapteculpa ui conficiendo vit^e huius uoftixcurfu aliquid agamus , auc ctiam inoiiamur ex quo finiftri quidpiam deno bis ho uines iudicare po/Iinc Quod faci- le conlequemur,fI Tcrminum, ideft,ex- tremum vic^ediem perpecu6,aur quidem f^peoD oculos ponamus ,quiTerminus CLim minime cedac prin- ipibus etiam vi- ris, de quibus mortuis ram intrepide fa- ma pronunciacquid de nobis infima con- ditione hominibus exiftimandumJEt hfic morialicacis terminum AEterrutas exci- pit.id eft,tra(flus ^ui infinitus,cui foli Ter minus cogicur cedere - Veni Plato cu cuis calculis & abaco, coponcmyiiades quoc- quot potes, niul tiplica per tot millioncs j repere magnum illum annum tuum innu nieris reuoIucionibus,non exhauriesfum mam,no produces,nuila cogiracione mep furabilem . Vc in circulo cxcrcmicas non dacur aucglobo,fic in fpacioillodutacio- nis, vbi vltima prima funcfinisq; annoru annos inchoac,vt monas in numeris.pun- inutilisalias& curiofa,fi ad alium fincm, Cur cnim non ad meliorem ilium,vcpraj parcc mcnrcm ad fr uendum cum perenni gaudiorum affluencia ? Talis namqjeft conditio animas noftraj.vtcapax fitdimen , lionis huius ad hium diuinitatis exteniae , ^^^^^^ magno incomparabilis cxcelleniia? argu- mcnto;cum Autoreenim hoc commiine habetjin quoapex confiftit fupremjc feli- citacis, viuere vitam immortalem in flo- rc & vigore,nec fenefcere vnquam O accr bum priuilegium his,qui in deteriorem fortem cranfcripti tonoris libidini fubia- cenr,qui ascerni eciam feminis cft & corrii ptionis cxpers . Nulla cogicatio grauius pungic & lacinat animum quam h^cquie pcrcnnaniis jeui fpacia& coasquaiam poc narum fericm difctirfu mctatur. Acura fpinacft,proh Dcu,memininejneruosom nes trcmoratq; ofla pcrccllir,nec ftringit tameu aut cohibctlafciuientes & indomi tos appecicus.Quo ruimus flaiidum ho- minum & miferabile vulgus? Voraginem Monaliit videmus& pivteum inferniirremeabiiem, cuitas. qui abforbct nec reuomitjdu viuit Deusr incurrimus tamen.Nihil commuuius pec catOjUihilcertius damnationc, quas finita fiefletautcum menfura& modoaliquo» excufanda quadamtenus videretur cseci- tas ifta &ftupor mortaIium;magnum e- nim folatium liberationis fpes,& coriigen di non perdcndicarcer . Nunc cum tor- mencorum meca A e ternitas fir, fponcc fc implicarcfurorem an rabiem dicam? neii trum.-cleda pernicies eft & voluntariain- fclicicas. Laxo & hianti nambiguo & va cillanti paflii veftigi js errantium infifti- mus , & fequimur pra^euncesad foueam vfq; Stygi}leonis , exqua calcaneum in- trancibus obuerfum nondum apparuit J vt prudentior fuerit vulpccula iila in fa- bulisdecantata,quie pedis ei roic admoni- camacur^ rcfilijcquam nos raMonis lucc pr2editum& futurorum pr^efagum ge- nus. Sed qud labor, a:rerniras me fere ex- tra terminum fecum abripuicrredeo.Q^ui dam fufpicamur his verbis Erafmi (vt lc? quuntur ) imtnodeftiam modefte carpi (quod conicdaneum an probare dsbean-Tj, tiai^- 67^ Andrcae Alciati.' ntii . Im in £- Irnfmi respanfio iaitim . Dondiim fcio) quod iu anniilari digito Terminum depidlum habuericcum iiifcri ptioije, NvLi.1 ce£)g: quafi fignifi- caict hoc fymbolo in literarum cognitio ne (enemini cedcre.Eam ob rem eum plc rique fugillaruntjinterqi cxteros Carlia- ialus Francifcanus quadam Apologia in ErafmumjCuius hic verba malo adkribe- re, quam aliquid de meo fingerc . Male habet Erafmum^inquit ille,qu6d Ecclc- fiaedodores& Enangeliftx ad numerum quatctnarium fint reda6li,qu6d videat fc non pofieinteriIIoscompucari,neqj cre- dit fcilliscfie inferiorem, qui nulli cedit.- hoc enim elogio fua fcripta claudit Eraf- fn\\s,Ccdo 77ulli. EtjVt nemini fas fit igno- rarchanc Erafmi prxcipuam infaniara , apponic DeiTcrminiefiigiem ccra figna- tam,qui Deus nccipfi quidem loui cede- bat. Nonnc haec Erafmi infolentia omnes cius infoleiitias fuperat? Non cedisEraf- tnc Bud?o?noiicedis Capnioni,CIifouco, Pico^aut AngeIo?Ccdo,inquic,uuIIi.Non cedis AuguftincAmbrofio aut Hierony- ino? Ccdo nuIIi.Non Hilario, Cypriano , Laclantio,aut Origeni?Nulli.O felixf^e culum.cui talis homodatuseft ? Hade- nus Caruaialus:cui vt affcdibus plus qua par crat rndulgenti, nimiaqjanimi impo- tentia debacchanti ,animos^ fatisfecic E- rafmns, his pjane vcrbis : Vtdoceatmc difcruciari, quod nou anniimcrarcr qua- tuor EccIcfiaedodoribus,profert fymbo- jum annulimeijinquoert figura Termt- ni;adicci , Concedo nulli Terminm. Et eft lambicus dimctcr:fi ipucrtas,Trochaicus cft totidem pedibus , r^m/«f^5 concedo nulli. At infufili Termino habet , >}pca TiKos (MdLK^i ^i^:'nzm Laiinc>Morsvlti- ma linea r^r«;», indicans mortem nulli cc dere>meqj ipfum admoneo,inftarc fupre- jnum vicae diem , quemadmodum Pxu- dentius : infiat terminus, ^ diem Vtcinum fenio iam Deus appUcat 7 Idque fcriproquoque vulgato dcdaraui. Hic itaqi Terminus dicit omnibus, Con» cedo nulli, non Erafmus. At me ferociter appcllat Pantalabus.' Quid aisErafmc ? non conccdis CIitouco,non Hilario , non Cyptiano,non Bud^o.non NebrifTcnfijno Thom?,non Auguftino? Si vis vtmeono mine refpondeam.nemini non concedo- Si poftulas vt Terminijid eft,morfisnominc refpondeam,dicam , Non conccdo lconi- bus,non elephantis 5 non cedo Monarchis & fummis Pontificibusj non ceffi Prophe- tis & Apoftolis ; dcuiqj necipfi Francifco ccfii»Eatnunc, &ia(51ctTcrmini mei fu- perbiam. Ha^^lcnuS Erafmus.Porro lu- lius C?fa| Scaliger oratione quadam in Erafmunf cum acute transfixic, Ythomi- nem , qui Ciceronis luminibus voluerit obftruere, quo fua vnius fcripta legeren- tur.Cert^ vidco Ciceronianos omnes,qui paulo ante noftram xcarem non parua fua laude TuIIianam cloquentiam ajmu- lati funt, no alia caufa vnum Ciceronem in Imgu^ Latinie Capitolium inducereco natoselfe, quam vt Erafmianum Termi- num indceijcerenc . Deniq; apud audo- rcs coHigere eft , Terminum fublimitatis & glorias fymbolum eficjarq} etiam difci plinarum cognitioncm interdum pro fym bolo refetre. Etcnim qui ftrcnue decurfo fpatioin Iitcrisprofeccrit,& ad tranquil- lumiam vita: portum applicucrir , vnde- cumq; prudentifiimuse^edus, ncqj fe- cundis intnmcfcitinfolentcri neqj aducr- fis perturbatur , atq; in vtramque forcu- nam ita fe comparac, vt^quum &indo* mitum ad omnes cafus animum prsB fcrat. Pierius lib. 5.8. &49. lulids Scalige\ in Ira mum • Termi- nus ful mitatii fymhh Ojpulcrtti Emblemata. ^73 Opulenti haereditas . EMBLEMA GLIX. l^AT ROCLFM falfis rapiunt hinc Troes in armlsy ^ Hinc focij , Atqne omnis turha, Pelafga vet4t . Obtinet exuuias He6tor > Grricij^ cadauer , tisic fahella agitur cum vir opimm ohit. Maxima rixa oritur ^tandem fed tranfgithares t Bt coruis aliquid% vultur^s^fntt . M M E N T A 11 C O CA » A V fi k proicclu a coruis & vul curibiis difcerpitur : hinc mortuus ad ceutoriadefertur.illincprasda ^ miiici- bus ad ciuicaceiliarportacur . P A T R o c I. V s Mcnoetij & Schena- les hlius fuit.qui occifo per iudum aftra galorum Cleonymo.feu , vtalijs placec, AEaneAmphidamautis fiHo>foIum verces i\\ Phchiam veuir, vbi a Pelco propccr ge- Rcris propinquicatcjn fufccptuseft,& vii^ I r. cum AchiJle apud Chirotiem e.hiftoria de Q^Cxcilicqui L. It falla- Luculli promptiflimo Pudio maximaquc r . Jjl^eralitatc & honeftum dignitatisgradO, & ampli/Timum patiimonium confecu- li^SiCiim pra* (e femper tuliflet,vnum il- j/im fibi fore hicredcm, moricnsetiam an nulosei fuos tradidi(ret,Pomponium At- ticum ceftamcnto adoprauicomniumque bonorum reliquit hxrcdem : fed fallacis & inCidioCi cadauer Populus JRomanus ccruicibus relti circumdatum per viara traxit.Itaqj ncfarius homo filium quidc & h^redera habuitquem voluir,funus au tcm & cxcquias qualcs raeruitXcrte ne- fcio quo fato fiat, vt locuplctiim haeredi taces hodie fcre nunquam abfque rixis & litibus tranfigantur videas coniun(5lif- Cmos fratrcs immortales ob idconcipcre inimicitias j olim modcratius incer fe re- gna maxima diuidebantur,quam nunce- xiguaparciuntur patrimonia Tantam ob- tinct vim in pciis indcJuerit, ipfoqj litis tcmporc inuicem muneramiferinc,& iucunda ctian. inttr le, non folum credu- la cohuiniahjbuerint; iudicuim qncque ipfnm fire arbitris , fine conuitio fueric. St d nn>ic ncftto lieculoquid? IndouinalO' th Gnllo . V ti 1 Amicicia 676 Andreas Alciati Amicitiaetiam poflmortemdurans. EMBLEMA CLX. A RENT EM fento, nudam qmque frondibm vlmum Comflexa elf viridi vitis opaca coma : Agnofcitj^ vices natt/ra , & grata parenti Officij reddit mutua iura fuo . J^xemploq^wonet -i tales nos quarere amicos^ Slups neque disiungat foedere fumma dies . COMMENTARII. II. TypHs I.mble- VLmvm antiquam &aridani vitis vicina ramis fiiis.pampinis &botris fiirfum repeiido veftir.Vlmus arbor & vi tis noriores funt^qaara tc longiore defcri ptioncegeant . Id eGra:co Antipatri Epigrammatc tranftulit, cuius carmeneft eiufmodi lib. i.Antho!o2 dvTA^ToS^e^iV ' /SoTpVAf, >; TA'J7ilS vx, tfTgTnAoTe/»;. 70hv [J.iVTOt iTHTA 7 i'Jnveiff^Ct> T/V g'- 7AtfHV, »T/f a.[XH^AfScU yJjl VSKVy flf/g iJLOViJ . hoc eft : Aridam me platannm irrcpcns tcgit Yitis,externa afic cifcrmircfccns coma: ' Qux Emblematar '^77 Qii« prius incls virentibus alcns ramis Racemos , hac ipfa eram non miniis frondofa . Talcm qmdem cert^ pofthac Cdnftituat [fibi] quifq;amicam , ' Quac rependere mortuo norit (bla. ficcstm phtanum irrepens circundat dlumnx VitPS.vtexterna floruitauSia coma ; ^mndo meis ramts teneras circundabat . vua^ , Tucfrondofa illa non minus arbor era. Talem quifq-^fibi & propriam conquirat amicam » Cui neq; morte virifit peritura fides , Sic vero vertebat 5aii(^l:ius : Me platanum ftccamfolijs ^ palmite ob- umbrat e VitUy^^ externa contegor ipfa coma i llla meos ramos creuit complexa vireteSt ■ lllius at ramos vfq\ putabo meos . Hanc fociam vitA quArat fibi quifq,vl- g« jT«;/ y^j aivS^pet 'riavet tCiOikOVf 70Vi KAToi 71) V diiffeLhKcLym ^lsv 'TTApctuivoVTcLi • Comparandos ejfe liberos ^maritum Garf»am a fuisdcfcrtum iri,vtquicx fide eum diligcrct,rcdctei5la, quam intcl- lcxcrat,Garfiaj fuafit vt praslio abftineret. Vcriim Garfiasimmodici fpiritus amico- lum & inimicorum conrcmptor, dcccrta- xc pracliocum hofte dccreuit.Qiiam rcm aufpicatusis, qui , vtdidum eft , contra fuafi:rat,in hasc verba prorupir: Quantu aduertcre.po(fum,tibi ftatutum eirc video vtomnino moriaris j cui rei pofteaquam aliud afferreopis ncqueo,id fakemenitar, jie rc vel mortuum,vel vidum videa . Ita- quegaleara atqj ihoracem exutus,ac folo gladio haftaqj armatus inhoftium aciem ingenti animo irrupit. Vbi ipfe haudmul- to poft CKfus , & Gar/ias a fuis , vt ipfe monuerat,defertus fuit.Vidcpli^ra de ve- la amicitia apud VahMaxim. lib. 4. Plu- rarch.de multorum amicitia, Ciceronem paflim,& alios, Nec roale quadrabit hoc Emblema in amorem coniugaIcm,vitis e- nim hicfignat vxoiem Philaniram, mariti ftudiofam , qualcm defcripfit Flaccus 2. Carm.Ode;. Vlnuim vcro cum vitc ma- litatam amoribusconuenirpartH deludet armtefr Et citiiis metgnosSol agitabit equos : ^lua pojftm nojiros alio tr^nsferre calores: Huiu^ ero uiuus, mortuus huius ero • Ouidius 3.de Ponto ad coniugem : Cumtfj ego deficiaynecpofftm ducere curru, 'Bac tu fuSiineas debile fola, iugum . Ad tnedicu SfcBo venvt fugimttbus &gery Vltima pars vit& dU mihi rilfat > ades, Virgiliana Did04.AEncid.dc fuo loqucns Sichaeo : lUe meosyprimus qui me fibi iuni:it»amo- res Absiulit fipfe habeat fecnm feruetq-jfepuU cro . Eleganter quoqj Lyricus Venufinus : Jelices ter ^ amplius G^etsirrupta manet copula , nec maltS Auulfus querimcnifS Suprema citius feluet amor die . Huc non incommode referri poteft hifto Amor fcc. lia dcfoemina Smyrnca, ficut a Sabellico min& icferturlib. 9. decad. 3. dereb. Vcnetis. Stnyrne& Cumcnim Smyrna,oIim lonise nobiJifli- in conin- ma vrbs,a Venetis capta efl^et, ferunt fin- gem de- quitj foeminam florenti 2etate,cum ad na mortuu. iics captiua abduceretur , mariti fepul- chro,in quod fort^ inciderat, procubuif- fc,ac flebili lamentatione illudcomple- xam dulciflimum mariti nomen fapius vocaflfe . En,inquit, coniux dile^iiluDe, extremus patria: cafus eflicu, vtmeiqua nullusamor,milIa vis vnquam quo mi- nus tua fuerim, femperqj futura eflem , vcrtere potuit,crudeIi{rimi hoftis manus in perpctuam captiuitarem abducat.Sepa- ror infeiix a tuo confpedu , necdulcem patriam,nec monumentum hoc dulcifll- mum amplius vifura. Hasego fupremas lacrymas tuis mifceo cincribus , his infe- riis tuosmanes fupremura ciebo.Sed quid ita?moriar potius, quam fuauiflimo hoc coroplexu diueilar. Atqi ita fepulchro hajrens.cum neqj mims,neq; alia vifaci- le diuelli poflfet , a temerario militegla- dio traieda, hac rcfola felix, qiu) voluit loco, reliclaift. Sed dc amoreconiugali alibi . V a f Mutnum 68o Andrcae Alciati. Mutuum auxiIium-5. EMBLEMA CLXI. T 0 R 1 P E DB M fuhUtum humertsfert lumlne captm^ ^ Et foc^ hixc oculis munera retribmt , Sluo caret alteruter , concors fic pralfat vterquc : Mu.tuat hic oculosy mutuat tlle pedes , C O M M E N T A R I 1. II. Tons Em CA E c V s baculo dubia regens vefti- gia.claudum queudam humeris im- pofitum geftar , qui caeco viam digiro &. orcmonftrare viderur ., M VLT A funrcpigrammata Gr.Tcain hanc reiuentiam,caq; lib. i. Anthologise , tit fJf cfcf^TWfi^f . Scd vnumaut alterum attulifl"c l"ufficiar,& primum quidem Phi- lippi feu Ifidori :. Tv^phof oAimuov. "^^Kgv TriS^Ai nipTet' ff^HJAV , vot . Cachs claudHm humerii gejlatipro mme» retanto llle ochIos claudi mutua dona refert* Imperfecii amho coemtt fed corpus in vnu^ ^luodq-j deefiyfocio prAflat vterq; fuo . Cxcuserrans claudum pede (uftulit , Oculisalienis mutuum accipiens : Amboquidejn imperfe^i ad vniusnatu* Emblemata . 68i Jiud e- iifUem iiterU . ram aptati runt, DcfediuT» inuicem retribucntes [.i-ac- commodanccs, feu pra:bentesopcras inutuas.] Cacus vt eYrahat claudum pede fuRulit ; illtj Alteriusq^oculos mutuct dna capit» Imperfe^i ambo fefe iunere viciffim , Alterius prompta fic fretus alter ope efi* Sic autem vertic Aufotiius Gailus ; Infides CS.C0 graditurpcde cLtudus vtroq'y caret aheruter fumit ab alterutro. Cac^s namque pedes claudo grejfumque miniflrat, At cUudus ca:o lumina pro pedibus . Idem alirer : Af^buUt infidens cAco pede captus vtroqy Atq ; alterna fubit munia debilitas . U^m cAcus claudo pede commodat > ille vicijfim Mutua dat caco lumina propedibus . 5ic vero Tliomas Morus : Claudiptdem geUat olcus vicinus ocellis , Conducitq-j ochIos artedocatq; pedes . Cacus fert claudum , atq^ opera conducit eadem , Iflius ille oculoSyislius illepedes . Excat & aliud eiufdem omnino argumen ti,au(5tore Antiphilo: o4«^ , ^ ^ * pi7in . rv^AoV yetp ^wKcTio KATay.aJ^tov CcCpof: a-pAS , diipetTov Q^VHoii ofJLy.ctTiv d}ipol2a.THi n fAiA Ambo mendici eAcus^claudusq^fmre^; Alterat alterius fuHulit arte malum . Attollens humeris claudum qui luce ca- rebat , Claudi oculis dubiam tentat inirevia^ ConiHxere fimul quodfors vtriq-y -negarat: Natura ambobus fic faiis vnafuit. Amoo quide mutili & crrones, (ed altcr quidem oculis, Altcr veroingredui alterius autem al- tcr fubminiftratio [cracj.i.alteralte- nferuiebat. Caccus cnim claudi fupcrhumcrale onus, tollens Viialienis ocuIis,fummis pcdibus ibat. Vna vero vtrirqiic fufHciebat natura ; in vnoquoq; enim Defeifld inuicem ad totii mutuatacrt: . Mutili ^errones ambo: alter lumine caf fus , Alter at ingreffu mutua dona dabant. Cacus enim claudum tergo gefiabat:ocellts Alterius fummis ibat iter pedibus . Uatura vna vtrtq; fatisy parilisq-y facul" tas , §^0 caret inq^ vices alter ^ alteragit.. Sunt & a'ia duo ad idem fpe6lantia,q aa: 4 do^^tiscertacim conuerfa huc non adi jcio.* fed ihud lantum breuius ex Policiauoa- fcribam,qu6d nonnihil Icporis habeat; Tv?AoV cLTT^i T ijTnv cikh{]hoiiv ^ipA- Tv^phoi oS^nyHTo, vaTopope^To S"' aynsf, Vt tradant operoi fibi mutuo loripesy atq- Cacus jiter facit hicfertur at iUe pedes, Ca;cus,pedibusq ; mancus eranc fibi inui- cem miniftrantes : Caecus per viam deducebatur [a clau- do] dorfo ferebatur pedibus macus . ^ortauit cacus vir claudii in terga leuatu: Acceptis Qculis pr&buit ille pedes . In hunc fenfumlufiL quoq; Fauftus Sa- baeus hoc epit^rammate . Matuum auxilium. Mendicu cacus claudum ceruice ferebat Et ducebatur lumine ab alterius . Ambo imperfecii corpus iuguntur in vnu, Re^e eat vt clauduSiC&cus vt inipiciat.. Monuitautem Pierius Valerianus h^c no temere,& poetice confidajhabetenim illc tctraftichon hoc lem.mate. .. In celebres mendicos . §JhiArens edaci corpori vagus cibum Claudumferebat cAcusy illi fcenerans Pedes,ab iUo foeneratus lumina . 'gluid non egefias dura mortaUs doce.tf Donecigicur duoaut plures animo con- cordeserunt , licet diuerfis corporumje- gritudinibus laborenc, facile tameii mu- tuo fe iuuabunc , & alcer alterius (iipple- bit defed:um ., Memini me de Biitanno quodam kgere, qui fuit cibi jscotra^lis i ica vt (i locum mutare vellet, fella veheii- dus.eftetjfuit.infuper re tenui;is duxit v- xorem ca»cam , & facli caufam dixic : Sic melius,aiebac,incer nosconftabicamicitia, feremus nos inuicem pares calami!ate,neii trifutuium eft quodexprobrec alteri. His itaq; tranquillus & inuocens crat conui- dus 2pigram ma Voli^ timi . bAt,. Hiffortif^t de Bfita^- no ciaHt^ do 6Ez Andreae Alciati m. Ues, MtitUo, IV, ynu6 VlYi Gerpnts mythalo- aiis,f(r!ixfaeCiincJita§, procreatis exifto coniiigio diiociccim fratribus robuftis,miI loqj na:no deformatis . LOBIPEDEM] Pediim vfii carentcm . Loripes compofitiim efl: a loro & pede. Dicuntur loripedes.qiii pedes habent in- tortosin modum corrigia:;aut veriLis,qu! blandos & carneos habet pedes (Inc om« bus,qualesfunt populiin Aphrica,qaidi cuncur Himantopodes, id eft , loripcdes , quibusfcrpendoingredinatura eft . Pli- iiius lib.y.cap.S. lert lumine captus] caecus , vfu oculo- rtim priuatus • Munera beneficia rcpcndit, qux aciecoaccipit. caretalferuter,&c.] Huc verfum alibi fic legi : Ofcedus concors:ftc prAftatvterq-^ vicijftm, Mutuat] pro MutHatur:M«/-«ores vix inucnies ; Latini dicunt,iV«*«o^^r^.quod facile di- ligens leclor deprehcndet . 5ed danda eft Alciato venia , qui tocies occurrebat Bar- tolis & Baldis . Qiiod Ci terlx aures hoc iion ferant, potens verficulum vnica ex- punda littera corrigere : Hic oculos mutat , mutat & ille pedes . Hicoculos] fcilicet tardipcs,claudus. 2lle pedes] nempe ca:cus . Emblemate hoc intelligi datur, ad fuftentandam fubleiVindamque huma- n2E vicaj jnopiam,homine homincm indige reivtenim nonomnis fert omnia tellus , fic quiuis non abundatquibuslibct , vnde peruulgatashabemus paiozmiaSyVnus ho- moynuUuyS homo : Manus manum fricat : Mult£. manusredduntonu4 leuius:No ahf que Thefeo-.Sc alia mulra eiufdem generis. Reip ya>p etvS^pct, TroKi^ (rcoi^uns^oKiv. KTVKOV, Vir enim tiirum.et ciuitas faluat ciuitate. Manus manum lauat, & digitus digitu . Geryonem ideo finguc multis oculis,muI tis manibus & pedibus pr^ditHm,quod in negorijs obeundis cnultorum opera vti confacuericjquod in principe.vel alioquo piam,ctti Reipub fummacrcdica fit,plu- rimum commendabilc habctur:No enim omnia pofliimus omnes. Idcirco Pelopi- des laudacur, qui lcgationem initurus, cu fead dicendum parum idoneum intcllige rct, adiutorem fibi rociumq; manens E-^ paminondam cooptauit . Sic Niciascutai adlabores tolerandos imbecillo admodd corpore& inexpcrtoefiet, Lamachum fi- bi & robuftam & induftrium fociumac- cepin . Exiftimo quidem hic allufionem cflfe quandam ad (ryj^^c/iAT^oVjquahomi- Uomm nes quibufdam veteribus appellati funt ffuvJ^vet ffvvS^uct^/Kot, qiiippt quos natu ra ita cffin {«/^to/ ^ xeritac formarit,vt greffale*; eflent, & bi- appellat ni agerent . Exqu© & P -jni dicuntur ^(Sct ToA/T/;tct,id eft, ^.imalia ciuiliatSt ' ad fociecaccm natarquandoquidem eo ge- jj^fj^Sj, nio finc.vtfola viuere ncqueant.Itaq: prc rr clare ille,qui humanum ingeniumapicu- "^v \x comparauic.-vtenimillaperiredicitur, ^^^^ fi fola viuat.ita natura hominis ea cft , vt ' fine operamutua & focietate vitam tradu ccrenullo modo peflic;vcqucmanus ma- num lauatjicahomohominem mutua qua dam ncceflituiine atque ope iuuat. In fumma , Integrum ex medijs vnum fit rite duolust \ Si quando hic oculos mutuatitUe pedes, Quisenim arcifex tam pcr fe fapiac,tantas quehabere facultaces pucacur,vt non in- digcataliorum arcificumauxilio mutuo? Id aucem ciim a natura prouidaomnium matreprofcdum fit, vtfinguli quibufda rebus ad vitae pr^hdium & ornamentum indigeant,quo casab alijs mutuo capiar, vcipfi mcminerint aliquod fuum officifi efle mutuo & viciflim repcndcndumrccr te nullus noftrumeft, quin vcl cjeci vcl loripcdis agatpartes, vcqua fitcundum, minime vidcat,aut qua progrediendum vIteriiis,pUn^ non habeat . Qnid, casce, confilij capies, quo te in viam huius vicas anxise ac moleft? conijcies? quid,inquam, homoquantumuisdiuesac locuples con- filij capies,vt te poflls tandem expedireex inopix anguftijs, qusenon finunttevltra progredi,nifi ducatum tibi pr?ftetaliquis ocuIatus?At,claude,& pcdibuscaflTe^quo teproripies?im6 veroerudite licctac Mii farum alumne,an telocom0ucbis,nifi pri miimfirmis cuiufdam opulenti benequc nummaci humeris fuftenceris ? Sed quo- tus quifq; eft.cuinonperfpicuum fitqua longc lateque paieac offici j huius mutui ff^^ offi- vfus ? NuUumomnino rcrum gcnuscft, ^y^ quod aut auulfum a ca»ceris per feipfum f^fj fg^v conftare, aut vim fuam acq; aeternicatem ff^^^ confe ruare polfit. Stoici qua? in terris gi- gnujitur Emblemata. ^83 gnuntnr, aluntad vfum hominum crcara eflTcrhomincsautem hominnm caiifTa geni tos, vc ipfi aliis alii prodeflc polTenr; qua in rcnccefle eftnaciiram Huccm oprimam fequi,& vtilitaces omnes in medium con- ferre officiorum commutatione, dando , accipiendojcommutandojconducendo, & castcris ciufdem generis,tnm artibus,tum «pera , tum facultatibus hominum inrer homines focieratem deuinciendo. lam vc- ro illa fapientfa , vt fapicnter ab Orarore didum,diuinarum arquehumanarum rc rum fcicntia eft , in qua conrincrur Deo- rum & hominwm focieras quasdam &. co- munitas intcripros.Quod cum itafit.mc minerimus ad extremum , quod antc di- «flum eft,vmim hominem pro nemine ha- bendumrvnum, inquam, nihilfere, duos fimul iuntflos permulta faccre & confc- qui polTc . Aiixilium nunquam deficiens. E M B L E M A CLXII. Cum premercr^ foloy ^cttm premerer^ falo . Imolumem ex acie clypem me prAsittit\ idem Hamfragnm apprenfas littora admque tulit. COM- dB^ Andrejc Alciati C O M M E N T A R I L I. II. Myrtilu^ quis . matis fons . Horatius Cocles . III. Vfius in plurali . IVx T A tentoria in ripa (ita Humeii pr.-eteilabitiir.-i» quo virarmis milira- iiDrts iiiducus, & fcuto Aio incumbens natac. Hoc e Grasco lulij Leonid^ Epi- grammacecxpre^ric Alciacus.in quoMyr tili milicis profopop^ia eft, fcutum fuum celebrantis. Is poft conflidum terreftre na uem ingretrus naufragium p^j^Tus eft,cu quefrangerecur nauis clypeum apprehen dens incolumis fuper illo enatauit. Ej>i- gramma venuftum eft & figurisabudans. Grxcum (ichabec.- Tov fj.iv dptTiuffeti, Tov cT' gV/fMfa/xg- cT* eo-^^v CcoSeisKlKpifJLtviiv vS^cLTt vji '^0Ag'//6>. ^Jf^P g^i^inum clypeo difcrimen in vno . Myrtiltis , ^ pHgnans fortiter atq-^n^' tans . Arrtpui clypeum depreffci flaminepHppi IluHibf^s oppreffum, helligerisq^ viris . Vnis pericula duo efiugi [ego] MyrtiluS armis 5 Vnum quidcm fortiflime dimicando > alterum vero natando • Argeftes [ventus] quando fubiit nauis ca- iinam,clypeum habui Seruatusdeftniatum aquis & pugna; . Vnis damna duo vitaui Myrtilus armis ; Vnum acie certans , alterum in amne natans, Vtprimum vento pulfa rate is adfuit ^^Jtq^ Me clypeus pugna, efi auxiliatus aqu^. Huc refer & alia eiu fdcm a"rgumcnci £pi grammatalib.i.tit.fYj- j/fitt;66)//oj/ . Talem quoq; pingit Claudianus in panegyricis Horatiu Coclitem,cuius hjEc fiint verba: Traiecit clypeo Tibrim, quotexerat vrhe , Tarquino mirante, Cocles, medijsque fu- perhus J^orfennam re^exit aquis , BINa pericla] duo pericula j.nempe in terris& in mari. Vnis armis] vno eodemq; fcuto.Vniis in phirali iungitur nominibus finguJari numero careiuibus,vc Vnas literas, Vna ar ma,Vncr ardes.Cic pro lege Manil- Abv- nis hoftium copjis geri . Licet apud euii« dem Ciccroncin pro FlaccoIcg^atafjVnij moribus,& nunquam mutatis legibus vi- uere. Cum premererq'jfolo] cum dimicarcm terreftri praelio. Cum premererq; falo] cum in a^guis pc riclitarcr,iisq; pen^ obruercr.Salum ma- tedicitur , vel a (apore falisj: vel a vcrbo GtXLOffAhivca i quod fignificat fiuduo, fluito. , Glypeus mepr^fiitit] Clypcus,vt Labie- hus aif,CLim vfriligenere profertur, fcu- tum fignificac, fic didum atto th KKiTT" TCiV ,fiue cLtto Ttf KcthCzirTeiV To ffoiy.ct' quod clepere feu celarefignificat.CIypeu vero in neutrogenere imaginem in fcuto caslatam denoiat,diftum attqt'^ yhvpeiV, ideft.fculpere. Sed tamen T. Liuiuscly- pea fsepe pro fcutis pofuirjvc 6.ab Vrbe : Clypeisante Romani vfi funt,dcinde poft quam ftipendiaiii faili funt,fcuta procly peisfecere. Afininscontra clypeumpro imaginc mafculine dixit. Plinius Iib.i. Du bij fermonis:Vcrriq;ait, indiftni . 685* )(innet Indreas iolus Ve ,Hdi/i-i .tfquam ,noppor ,noms i-ufra- .yrtili tj/pCHS» D. lOANNES ANDREA CIOLE, Doiflor ExcclIciuifHme, amicc incegerri- me, qiii mc non foldm Parauii ( vbi ami- citianoftra primum coaluit) duminca- ftrisPalladiismilitaremus, ope & opcra iuuifti i fedetiam Vcnctiis dum faeuifU- mts diuturnorum morborum procellis concn(rus,& virium,& facultatum iaclu- ramfccifTem.nunquam deftitifti folari af- flidum,crigcrc iacente , dirigereauium , caq; omnia rcapfe prjcftarc , qu3B ab alio quoquam vix aufim fperarc. Te remige tandcm ajgre cnaui Tu nihilominusarao lis tui radiosinmealiquantulum difi-un- ,5lum largiffime difFundis,dum mihi am- pliftimorum virorum gratiam concilias , conciliatam foues, lircrarum reciprocoal loquiorccrcas ,deniq; inftrucfliftima tna fuppclleftile libraria hunc meiim com- mentandiconatum proraoues. Qu^id ego viciftim?quod poflrum}redamare,& fince- rum amorem cadide atteftari; quod hoc- ce publico tcftimonio ago,idqj per iftum Jaborem,quem hicfufcepi (audaciusfor- quam feliciiis) perennc efte cxopto. Hoc etiam poteft commodiftime transfcr riad literarum ftudia nufquam non op- portuna,nufquam noniucunda,quibus ni mirum nonmodo ab aduerfariorum tc- lis,& hominum iniurijs tuti fumus,& ta- quam oppofito clypeomunimur,fed & eo rum minifterio vfuque e medijs virae hu- ias fludlibusad tranquillum orij portura rccipimur.Sic cnim Myrtili clypeum AI- ciatusipfemetoratione quadam Ticini ha bita intellexit . Tradunt,inquir,Zenonem Philofophum, cCim naufragium feciftet , dixiflre,fe nunquam felicius nauigafte.qua ciim rcbusamillis vacare Philofophi? de- inde ccepilfet.Idcm & vfurparc cgo pof- fum,qui CLim in patriaotioquondam,ni- miaq; tranquillitatc fere marccrcerem , atrocitatcbellorum demum excitatuspe- icgrinaii coepi,& ad hanc difciplinam con fugi, qua: mihi plan^fuit, quod Prouer,- bio Grasco dicinu^Myrtili clypem. Fuitis ingentis animi miles, fcuto pugnarc foli- tus , qui ciim ad maritimam expeditione nauigaft*et,fubmcrfa fort^ nauicidem cly peoinuixus in tutum portum delatuseft. De quo hunc iu fenfum Leonidcs Pocta fcripfit: Bina pericla vnti effiigi Myrtili4>s arm'^, Cum premererq'^ foloycit premererqi falo» Incotume ex acie clypeus me pr&Tlitit) ide Nauifragum apprenfws littus adufqut tulit . Sic mihi h^cegrcgia profeftio omni iu te- porc , omni in fortuna auxilio fuitj quod ccu fenc6Vuti veftras viaticum , vt& vos comparetis, horror fuadeoque. Hajc AI- ciarus.Apparct itaqj viris cordatis & ma- ^ofdatis gnanimisfortunam ipfam, etiam inrebus "^'^'^ /^*' quantumcunq; afflidlisatq; aducrfis, faci t*etfoYSy le modum auxiliumque miniftrarc. vt eft hoc TibuIIi.quod vulgo dici folet: Vortesi fortuna aditiuat . luxta illud nimirum poetas : Audaces fortuna iuuat^timidosqi repeUit» Tefte etiam Scneca in Medea : Fortunafortes metuitt ignauos premit > Veruro ciim mifcra haec noftr4& calami ^f' rofa vita militia fir fuper rerram: & ficut ^^^^ merccnarij dicsnoftri,doccnie lob y.labo remus ficutboni milites Chrifti , vt Apo- ftolusfedulo adhortatur.anfumpto fcuto illo faIuiis,quod ipfenobisccu digito de- monftrat; vt pofTimus refiftere feius vtor verbis) aduerfus infidias di3boIi,& aduer- fus ptincipesmundi,re(florcs tcnebrarum harum. Accipite,inquit adEphef.6.arma- turam Dci,vt poffitis refiftereindiemalo, &inomnibus perfe^fti ftarej fumentes fcu tum fidei , in quo poftiris omnia tela ne- quiftlmi ignea*extinguere,&c-Haiufmo- difane clypeo tam in rerra, quam in ma- ri,hoceft,diu novfluq; rede nos ab immi- ncntibnsmalis tuebimur, & diucrfa licec pericula imperrerrito animo illasfi efFugic raus; vt & fauf^c attcftatur Pfalmogra- phus: Scuto,ait, circumdabit tc veritase- ius, non timebis a timore no(5\urno: a fa - girra vo|anteindie . Cadent a latere tuo mille,& decero millia a dextris tuis,ad te autcra nonappropinquabit. Pfalm.^Q. Ar nunc Gratiis litab.imus . tta nudtis eget . Addita cur nuper pedibus talaria \ Bis dat , ^i cito dat : minimi gratia tarda preti elf . Implicttis vlnis cur 'uertitur altera ? Gratus Foenerat : huic remanent 'vna abeunte dua . Juppiter ijs genitor , cosli de femine diuas Omnibus acceptas edidit Murynom^ • ^ " COM- Emblemata^ • 687 COMMENTARII. >/ Cha- n^m ex 7 lines. T aria ntitn . tn con- fiunt . G' filiA lcis ^ tjnO' Tgram ft , in C^rites. GR A T I AE, qiias Gvxci Charites vo caiK.piiigiiiuiu luidacfacie virginLi, hilari vultu,manibiisc5plcxis feipfas afpi cientes,pedibiisalacis: harum vna a nobis auerfa pingitur, reliquae dua: facie ad nos coiiucrfa.Gratiarum fimulacra veteribus nonfuerecitra indumenca , inquic Paufa- nias ; ac pofterinefcio curnudas pingcre ac fulpere adorci fiuit, antiquorum ratio- ue mutata. CoNSTirviTVRhic Charitum profopographia , qualem ferme &pidlo- tes 3c ftatuarii vetercs exprensrunt.Tres (unc gque nud^, virgines,iuuenes,hilares, & qua: inuicem fibi aJhaireanc . Nudx quidem,quia beneficia nonoportetefte fii cata , in quibus fimplicicas & puricas ani- rai maxime requiricur . Virgines aucem &iuuenes, quod nufquam fenefcere d«- beat auc intermori accepti beueficii recor- datio . Sibi connexae & adha»reuces, quia Cvtait 5ophocles) « X°^P^^ 'X^?^^ (pipei , Grati^ gratiamparit t quodqj debeac c(le perpetuum, & quafi concinuum beneuo- lenciajfoedus . Adhsec inpedibus habenc alaca calaria.quod cardam graciam efteno liceat. Poftremo vnam auerfam duaj alia» confpiciuntj quod proaccepto beneficio duplicem , & quafi cum foenore graciam rependeredebeamus . Has ex Eurynome louem fttfcepifTe feruntjvtafFedum eiuf- modi non tam humanum quvim diuimim efrcintclligas . Huius piduras Paufanias in Aeliacis diuerfis locis meminit;& Sene- ca pluribus agic libro De beneficijs, cap. j.Porrohiic nou grauabor adfcribere in Charitum eiconem Epigramma nonill^- pidum,quod etiamnum extareRoma:,te ftis eft Lilius Gyraldus Syntag. 8. afcri- pfitq; Alciatus ipfemetcap.vudccimo li- bri primi Parergou : SuntnudA Chdrites ynineo de mctrmore^at iUas Diua Columna fuis Adibu^intmhabet. Far tribus elf facies , qualem decet ejje fororum: ^ar tribm efi Ata^ , par quoq^ue forma tribu4 . Grata Thalia tamen.geminA conuerfa fo • rori , Implicat alternu brachia nexa modts . iHppter esi genitor,peperit defemine Coeli III. £unomia,^ Venerti turba miniflra fuit . Inde alitur nudus placida fub matre C«- pido y Inde voluptates,inde alimentaDei . Qu^ia vero potiflima huius Emblematis pars,fi rede conferas,cx epigrammatead clu(5lo hicem accipit,pauca m tranfcurfu in ampliflima alioqui materia attinge- mus . Tres Charites] Charitcs dicucur el^To 7m x^pA^ia UtitiayVt Phornutusait:fed Charites ¬i(Timo Grajcorum adagio^Tcfc/j- ;:^fi6- '^^'^^ ^^- pt innuentes aliqu- s benefaciendi ini- tium faccre oportere,a'iosautem gratiam refcfre.Homerus Iib 14.Il1ad.vnam Gra tiarum Pafitheam vocat.quam luno Som Tafithea. uo Dco iiiinacrimoniumcollocar. Huius qtiant 6BB AndreasAlciati Tpigrjtm in Ra chelem nohilem pfaltria. . Charites tres . €raiijs «^uis fa- cra pY»- musfece- rit* ctiam meminit Statiiis lib.i.Thcb. No hoc IKiftthea blandarum prima fororuc Aufonius Gallus Lefbiam fuam ternario Gratiarum numero adiungit , hoc epi- grammatc : Tresfuerant Charites , fed dum mea Lef bia vixit ^atuorivtperift tres numerantur it^, Sic &e2o aliquando ei temporemugina- bar in formofam & argutam pfaltiiimi dum nobis fuauiflime cithara caneret « Dum Ipecio attento formofum lumins vultum i TUc dico : £ coelo Cyptia lapfa Dea efl. Mellifiut9 citharA dU iUgis carmina voce , Obflupet (trgutum turba nouena meloss, furpureo dulces dum fundis ab ore lo- quelas, IlexanimasCharites tttnc reorefferu- des. RacheLquid dicamlVorr/ta Venus dltera^ cantu jpieris at decima es 5 quarta fed ore Charis . l^icris abde cheljn , nitidos Venm ixue cultus , Nam Charis iBa viris nuda placerS poteff . Communior tamc fuit fentcntia,tres fuif fe Charites, vt inco verfu tcftatur Me- lcagcr Tf/s^j-oi i/.iv^')(d,pnBf,7peiif yWKVrsdp ^iVOi copcu . Su?it triplices CharitcS,treS HorAycaBn & vtrdqt, Tot autcm ideo eflcprodiderunt, quia & benefici tnfeinalios debemus, & aliorum beneficia fufcipere, & ijs , qui in nos fuc- lunc Iibera!es,rerrtbucrc; Dareautcm*ac- cipere, & referre , tresacftus funt inrer fe diftindi . Ali j ideo dicunt tres cflc G ra- tias,qaia acceptum bencficium cum f?no 2C reddidebet . Qjjapropter folebant ita Gratiaspingcrc.vt vna earum auerfam fa ciem tcneret,quafi a nobis profe^las} duaj ^ero nosafpiccrent,vtdnpIei nobisbene ficium rependi dcberc oftendcrcnt . Tra- dunt etiam Gratias in Acidalio fbnte,qui tftOrchomcni Bosoti^vrbc fvbi Eteodes Andrei & EuippCs filius tcmplo xdifica- to primus Gracijs rcm diuuiam fccifie di cuncj lanari;quoniam puraefTc beneficia oporcetj & nihil fordidum^ mWlam fpcm KCtikuionis haber^ . Veneri afiflunt.l Tcftis eft irt Aellacis pofteiioribus P3uunias,& Coeliuslib.18. cap. 1 8. V t fignificaretur,qu?*voluntas fcr ret fine pugna , citraqi contcntionem vl- Iam,& qui dati& qui accipit,tranfiger6t. Dominamq-yfequuntur] Hinc Vcncris pedifTcquac & afiecla? vbcantur . Hincq; voluptates] fuppcditant volu- ptatum omnium materiam • Alimenta parant] InnuitjCvt cgoqui- demarbitrorj mythologiam Gratiarum, qua agrorumfercilitatcm,frugumq} abCi dantiam, quaepacisbencficio lat^ prOuc- niunr, perGratias fignificari quidam vo- lunt.Vide Nacal.Comit.lib.^.cap.lj.My tholog. lAtitiam Euphrofyne.] Notatfo eft no- minum . puphrofyne lajtitiam fonat, vel quas hilaricate facitjTct/set 7^ ivppAtvav, Utu reddere.LxidiXwt f^mm in bencficijs & quidar,&qui accipicDe hac Bap^Pius: Geftibus EHphrofyne blandus amorocHlis. Aglaia. ] Splendorem , dignitatem & honcftatcm fonat. hinc a,yKcti^o[Aitt^A- yhdLi^fo.honorOiOrno . Eit enim honeftius dare quam accipere: nam beneficium qiri accipitj libertaccm vcndit. ait P. Sytimi- muSi Suadela esJ Fithus] Thaliaffl intelligit, qua; floriditatem & Ijecum conniuittmfo nat,Tfltf£4 70 QdAhfiVyCiiitid c^ivirefcere» puUulare. H^cauteni Suada fiuc Suade- la , D^a perfuafionis & eloquenti^ , & a Grajcis 'z«r«9ia nominatur . Ciccro in Bruto: Vt horoinis decuscft ingenium,fic mgcniiipfiusiumcnefteloqucniia, qua vi rum excellentem prseclare tum illi ho- mincs florem populi efie dixerUnr:Suadie que meduIIa.Tw^-dy, quam vocant Grae- ci,cuiusefFcdor eft orator,hanc Suadam appellauic Ennius. Eiusautem Ccchegu medullam fuifle vult, vt quam Dcam in( Periclislabris fcripfit Eupolis fcfllitaflc, huius hicmedullam noftrum Oratorcm fuiflcdixerit . Hasc illc '7r«'3-« vcrd (ait Suidas} cft « TWir^.a^^j/jCuifacrum nihil a- liud quam orafjojquam eciam Gra^ci X^y^y^^ appeirabant,qu6d animum dii cac quo vclit. Eo lenfu cloquentia fleia- niniadicitur Ennio. Hancfolam morta- libus reginam cflc apud Ennpidem Hccit ba diiit : ciquc Aifchylus iJLihtyXaxratsi iwdotS^cis tribuit. Huius ctiam caufa So'* €xate$apud Q^intijianum Tw^tf^ i^niJ-tisS GntU iunSi, Veneri cur . Agror% fertilit per Gi tioi. luphrt ThaliA Suada EmblemataJ Jicur nii ilfttttS . Sratia li *efra eJli^ yovA^. c^,perfuadendi opificem, Rhctori- c^n nominauic . Cur nudA?] De habicu Charitiim non cadem eit omaiiim feiitentia.aliienim nii- das,alii veftibiis Iiicidis & fluenribiis indu tasfuine volueruur.Panfaniasin B^oticis Gratias antiquicus tam a fculptoribus , quam a pidoribus, & a poctis cum vefti- bus introdu^Tias fuinfe teflatur.-quarum ar tifices Pyrhagoras Parius, Bupaius, & A- pelles extiterej& Socrates Sophronifci il- las indutas i:i veftibulo arcis AthenieDfia collocauic. Cumigiturantiquitus vefti- busoperirentur,veI quia rurpceflct afpc- au mulieres nudas fme veftibus confpicij vel quia brunjar fiigora fornVidarent, inci deruncin rccentiores taquam in latrones, a quibus fpoliatse funt. Quid igitur mi- rum,fi hoc noftro tempore omncs gratiac frigeant,& nudsalgeaiit ? Mehtis 'quoniam candore] Duas afFerC^ caiifaSjturnudsepingantur Gratia». Pri- nhajquia- ad acquirendum amorem &gra tram,nece(re cft , vtcor ipfum candidum trahfpareatjpurum &abfq; vllo fidionis vcloiiii beneficiis itaqi vjrrocittoq; collo candis nihil oportctefleduplexaut te(^tfi, fed clara omnia & fimplicia • Atq^arcula inanis esl Charitum-] Sc- cunda caufa prouerbium cangir,2/^.oi'//tf ^5'AW'id eft : Simonidts cantilena : Nam haec d^ Simone retulit Srobasus ; XtiJLa- yiplOV «Tg IJL\] cT/^CI/TOf , ^UO HTTiV ilOi gp^ x.//3£ytifV , T\)V ij.f^v )^etpiTcov , TtfV S"' dpyvpta . XSU Trpo f Tis XP^^^ * ^*'^ ^"''^'^ TcoV ^ApiTeov Kivm ivpia-iCeo otav hoi^oyy 'rijv S^i ')^p^) Xefjt QelKHetV . 70 y^p tiiyetKKG[xiVOV »9 T» ^^JpOV iv Ttt [cT/eToVT/ T«V ^(dipiV , 'TtKCioV i^i yjfi KetBetpeaTipov • S^to To '7nima:ore menfura, fi modo poflis, reddcre inbct Hefiodus , & imitari agros fcrtilcsoqui multo plus rcddunt quam ac cepcrint.Cic. |. Officior.Grauiflime di- ftum a Valcrio Max. dandi & accipiendi beneficiic.ommcrcium (fine quo yix homi num vita conftat] perdit & toJht , quif- quis benc merito parem laltem referrc gratiam ncgligit . luppiterijs genitor] Charites dicu^it lo uegenitas patre effejquoniara a Jquc gn^ j)is profcdit gratia , -;. j • ididit Eurynome] Quasna fueritCha titum matcr,varia d\ opuiio . Nam hiec ferme nomina tircumferuntur,Euryno- nie,Eurydomcne,Eurymcdufe,Autonoe, luno,Euanthe,Aglaia. Eurynomcu dida aic Scncca , quia Jatc patcntis patrimouii iSt benefioia diuidere . A/ii Eurynomeu quafi laiipafcuam, a fpatiofis pafcuisin- tcrprcrantur,ct/ro t« ivpi>yi^ viy.ca.hoc eftr abun da?7terretribuo. Dicniit Eurydome- nc ATo 7« iupu S^JS^eo/jLi abunfianter do» Eurymcdufe vero etTro ivpv i^ ixiSco, quod rego fignificats quoniam qui Jibera- Jes& munifici fu nt, ca^reris impcrare con (ueuerunr. He(iodus in TheogDnia .• Tp«f taceac:memorec,qui accepit. Eft; enim Or- Benefici/t diofu^-n genus hominum officia exprobra non- funt^ tium> &c. 0^0 uominc gcauiter fucccn* ex^obr^, Emblemata . 6^1 fct Martialis Pofthiimo cuida, qiii quod donarat , impcnfiiis celebrabat. Lacerat animum,& prcmit frcques bencficiorum commemoratiojquod ctiam non fecir qui dam libcrtus apud Simoncm patronum> in Andria Tcrentii.vbi fic : Si tibi quidfeci^aHifacio quod placeft "Et gratum fuijfe animaduertiffi > halfco gratiam : Sed hocmolefium efi» namifihAC comme-' moratio ♦ . ^luafiexprobratio ejiimmemoris heneficij. Non difcedo a ledione Seneca^: Beneficia dando,air,imitamnr Deum, noii foenera- miir.Dignnscft CfiC (fiov Gvxcis y Fefto & Varroni matcllio . Noiunimquam mecaphoricws vfurpatur pro hominc fc3etido,impuroj vili, infulfo, meticulQfo,ignauo,vauo: vtapudPlautu in Perfa : Numquam ego te tam matulA ejfe credidi. Hinc criam dicitur, Aliquempro matula habere. id efl:,defpicere,pro nihilohabere, & quad contemptim pcimcarc . Plautus Moftellar. Jam hercle ego vospro macula habebojni" fi mihi matulnm datis . . Germani dicunt : Fur einen futilumpen halten . Stupidiq-y magiflri] cojnmuni fenfu ca* rentcs magiftelli . Bilem euomere. ] Virus accrbitatis in meeuomeie, libellis famo/is meprofcin- dercjblaterare. Ajkgoria abhis , qui con- coquere nequeunt certos quofdam cibos pr^ftomachi debilitatcj quod prouerb. citatur ex Aiiftoxeno Mufico apud Plu- tarch.Sympof 7.cap.8.Terenr.Adelph. lbo,ac requiram fratrem , vt in eum hii euomam . §)uid faciam^ireddamne vices?] Addu bito,aii par pari referam . 5ic addubicare Ciccroncm memini ij.ad Atticum,nnm fibi coutemnenda conrumelia fit a fororis Atcici filioillara, & dillimulanrcr conco- qucnda. vel an fic euomenda fcmel &aper tebilisomnisacerbitas. Verba cius ha:c funt:Nunc me iuua, mi .\tticc, confilio , TiJipov (tiKctf y^yo^ ^'^'^ov id eft,vtrum aperte hominem afperner & rcfpuaro j i? ffKi3>^i£( Oy-mdjojf . vt enim Pindaro , (ic S^i^^ft (J.01 vcof, dTfiKHctv ttTTHV • oinnino moribus meis illud aptius:fed hoc fortaf- fc tcmpoiibiis. Tuautcrn quodipfc tibi fvja- Fro tuU bertA Bitet Homt Emblemataj. Citdam m corri fuarcrisjidem mihi perfuafum pucato charcisq; illiiiec acris . Proinde Platonem aiunc admonuilfe , ne quis hominem poe* tam fibi faceretiuimicum . £t Horatins, Genus irritabiUvatum, dixit. Decicadis "videporro Valetian.Iib 25. Hieroglyph. & Cael.Rhodig.lib.i^.cap.^. ^idprodefi mufcas ^c.] quid imiat fjLVioo^o^HU. Do6ium virum dedec t cum impcriris& iiiertibus Grammaticulis con certare . Aliudicautem ad Prouerh.M^- fcas depellere. cni & illud comiGi. it jiqui- la non captat mufcas.MuCcatn autem im portunitacis & impudenrias hieroglyphi- cum e(fe fcribicOrus fVpoIlolib. i. Hie- rogIyph & Pierius Val lib.i6. eam enim vc fa2piusdepellas,& a te fubmouere con tendas, canta tamen impudentia praedita cft,vtidentidem rcdire, & infeftare re mi- iiimc vereatui ,nullam commodorum tuo jrum racionem habeat , fiue loquaris, (luc dormias,fiue bibas,fiuc cibum capias,fuie legas,fiuefcribas,femper parataaftat , vt in faciem tuam infiliar,infefta,iinportuna, incommoda.nulli rei nifi faftidio de fe con citando jdonea.Vnde inter Deorum ^ix- lia Homerus percinacem mufcasimpro- biratem ptopofuicvbi ferox hoftis inful- tac hoftijueq; quierem dat vllam , donec vulnus inflixcric , & audacije confidentif- fim^ muiius executus fueric . Sic autem apud eura legitur; ^hilon ludaus de cyno- myia . Vff^^Vtidb S^AKiciV t kApQV 75 Oi cuyJ o7r\s . Quod fic vertic Francifcus Sandius r Er mufcA audacit vim tlli m prAcordia^ mtfit , G^u^A quamuis de pelle hominis fitf&pe re- pulfcL->y Affiltt%exoptas hummifanguinis haufius» Sed cur murcje cam impudenccr fa;pc ab Cur mu^ a(5lae reuolein , alia folet aihgnari caula , fc& feus mtt Bedzcbub d^monem fuilic fcnbirD.Hie fcarum ronymu^. Beelze- Operofisfiabris] Flabra propric dicun- bub . tur de VI ventorum Inus camen vocabuli dimiuuciuum F/«^^//;v;w, accipitur pro Fl^beUii^ iiiftrumeco,quo fic vencilacioper eeftatem ad cor|!;us lefugerandum; vei etiam n u- lcas al^igendas . Maiciali aicitur Mufca- rium^GrsEcis //tUi6(75^w.Tertn.Eunucho.* Cap^ hoc fiabellumt 0* ventulum huic ftc facito . Negligere eflfatius,^c.] yvcop/.» . Noii eft quod iaborcra in»peiidas, vei te cxcru ciesineovcl perlequenHo vel iugieiido, quod vitaienulio n.odo poflis . XX ^ FiT Andres Alciati IV. Ii?uidi dc-fnntvi rls corda tis. Turpe e!i cum iner ti congre di. Fi T noii raro.vtinuidis Iingtiis,&c- xifiali malediceiitias veneno armati, pro- bo ^^?/// « quiob genuinam maledicendi libertatera ig^i^ canis Rheroricus nominaius eft: Is cnim cum iionfol 11 m in Homerum, Piaronem, aliosq; praedaros & magnos viros ftylum ftringcrer , fed vbiq; litibus .5c pcrniciolis ctiam contentionibus operam datcc, ro- gantequodam erudito viro,quarc omni- bus maleloqueretur: Quoniam, inquit > malefaccrccLir^ velim,non polTum. Ex- primitautcm oitinium malcdiccntium & decra(Sorum perfonam Zoilus , qui dum non inucniunt, qua ratione fa(^lo ia;danc , dentibus caiiinis & lingua amatuientain bonos iuuehuncni:. Nunc a mufcis ad canes . IoaDi& Emblemata? Inanis impetus . E M B L E M A CLXV . T V N A RE M noltu , vt {peculum^ canis injpicit orbemy ^ Se^ vtdens , alium credit inejj^e canem , Bt latrat: fed fruflra agitur vox irrita ventiSj Et peragit curfm furda Diaaa fuos . COMMEN TARII. IN c?Iono(5liirno aflfis mic^nte Luna pleno orbe radios Cuos demittit , fub qua canis magno impecu & latraiu anTiJie tis forma cxprimitur . V N D E peritum fit hoc Emblema , non fatis conllat , nihil tamen habet di^fi- cultatis. Videadagium, Inanis conatus. Oryxgenus quoddam canis[cftapud Ae- gyptios:Is, tefteiOro Apolline, Luuame- xorientcm allatrat , clamoreq; magno il- ]am profcquitur: vnde pro impurirare a- pud ipfos h igypcios poniiur. Pliuius ta- men Hb.i.Natur.Hiftor.cap.^o.Orygeni inquit,appcllac AEgypcus feram , quam inexortu (Canicula? fideris fcilicec) con- ira ftarc&conrueri tradit,ac velut ado- rarc cum fternuerit. Idem lib.8 cap. 55» orygen inter fcmifcra animaiia numerat .• Sunt & oryges.foli a quibufdam didi con trario pilo veftiri,& ad caput verfo.Eius quoq; facit mejitione ColiimeMib.^.c.i. LVNAREM orbcm] Lnium, 0(.).jm ca nis infpiccret vc fpecuium, vel qnspfii vidc batur vc fpeculura • Ha?c infpcdlio reuo- X X 4 cat III. r Andreae Alciati c- : r^:-: :n rr.t .rr::m .cr:^.jn C'j:ui-:a r : . \itm io;, Sic aucciiic: Veai^s irrusftm fzj;, i u . .% : : - ; .%-s ; ; : . Idcm AigoaaQcicis : IrrrT,i', r^t.''^£ft^.^.rrst .- :: "- : ' • ; .'. i .* E: ' : :7:::.': ::.:-;€ Ttai mi^: m^nUan m Patoi-:;^, . . .r ; ^iiJ.qaod io Fiuniiaccarri^ Theacrr.as.vbi air.ca- ccm cerrcrl Heca:c rabrcrraoca-Comrjr tun: .luKiii cj :es eriam icrociois» tcc- r:::> ^o^rois ecEscn - Ct^i?.] Cdocoi accipi pio comiiciatD- rc. ijiaido , iir podenti & makdicoobcic> ^3^orcnoriuD cft; Ttenam pioadalatoic cirra .Apad HaaDcniiii^ Achinc C-"er-roa iocclHtnf.Tt XMPftf cfOxAT* f j ;^ *ra/; / ■ E a cn i m canis : -fz cum n hi! caie^r Icaqi la- i : : : X , Oca!«m rs habcic cantDora c.:.: : : ru: :"j:.rri:o ?/::? smPj^sri??'?^ . ^:!^ - - -■?.' .1: ':: :rritsve»tf . T : > tib ? .cicg.-f-aij tfccni : Hi-: D : m i». WBtlhi : :r:i.&tlia JimniJi vfr- - : . 1' ■ - ' '■''tpidcjirrsT.z (^■fre S:::: . Epithc : ': UzTsL2:::i 5 e I cr Ti al^afQm « ' , / Diaoamrcrc :;i C A R p T T srr,!3!o? cuofdam ipiira- tot«,f= obtrcdacorcs & maie 1 . iiinz vbcicm qaandan} g.aii^in iDagooaliqao & cx ccKoriro :o.irpiciai]t,coaDiciiscam pro- &iadaotcicias qaam imicaatar E :: e : m illad Tolgo optam.^ansAAjt/iAjurr^r r;^ Wrr i» uiu».^3LsSat. I» wmif:: : ' ■ ; k agm rrt-^rhr^^i^^e 7^ -Cj .-;.'; ; - .-. '-i imUfMri: v : .-o c . : r* iTe T"! : :; : i ■ C : .~ .t. : : : . - f tari. O-::.: lh:ren(s citr di- e:..i iz:i r. ■ ^ ■::::::.. cs .i::2:c,q J' : ■: -:.C.::Trr5 C2zu D. • •■'--'---::!; 3 ,-;*; r.i- . : : :,ncc mi . 5:;d:x:: Lu- CSCZbiSilO^ ,;t, c - g.:I ;.-::: 5 exr-c aSasiis., caoda ubi Emblemata l 6p7 Uter&- libi eftopera, nefabitiis irae impctusam- TOiim i fiW fecle & ftatii, dimoiieatrled dif firoulandum , fingcndaque v^iltn's hilari- tas,qua pr? teferas,quammiiiimiautnul Ims plane momcnti ea fint , quas falso 3c temer^in teiaculantur . Sic cnim fiet.vt tua hac tolerantia, calumniarumartifices definant,maledi6la & nofeant fuaive^imv potenti quodam dolore perculfi rumpan- ' lur,qu6d obede tibinonpotueriut. Inhu- manum verbum eft, & quidem pro iuflo recepcu m, V l tio;& a"ti^tumclia rion dil^^ fert,i)ifiordine.Qjii dolorem rcgerit, tan- tiim excnfatius pcccat . M.Catonem m balneo quidim percufiitimprudensfquis cnim ili(/Qni: coepit Catonemnofle.Ma- gni animi^ftiniuriasdefpicere. VJtionis contumehofiffimum genuselljnon eirc vi- fum dignum.cxquo petcretur vltio.Mul ti leues iniurias aitiiis fibi deraifere, dum vindicant.Iilemagnus & nobilis eft , qui more magnjc fer? latratusminutorum ca num fecdrusobaudit. Audiamus tandem confultgrcm crptimnm in primis iuxtaqj Icpidifiimnm Cobicum Philcmonem; IV , n S^UVety^OU , hOti'Of>^(J.iVOV (pipHf . 0* hoiSopeov yaip , etv o KotSop^[j,zvo( fjLif Tpoa^TroitiTeUt KoiSopH^' o KotSop^v» Qnod ita Latine fotiac : Jucundiu^ nihil efiyneq; etiam cocinnim JE.fi,qt4ampoJfe conuiciantemferre: Uam qui conuiciatur , eoy in quem conui" cium iacitur , "Diffimulante tacenteq^ efficit vt fibi ipfe conuicietur . Ccnfct nullamauribusiucundiorem mu- ficam,quam taccrc alrerum,aItcro conui ciante. Ciim enim paticnti animo,fed & forti pequi pa tipoffit.Ita Sencca: Viri bom eft fcire pa- ti,non facereiniuriam .Ide BrHjeronym. ^d EuftochiumtApud Ghriftfaiios, vt qui dam ait,non qui patitur,fed qui facit cou tumcliam.mifer eft.Ibidem; Irafci homi- nis cft,fr?numiracundia2 imponere Chri- ftiani . Contemnicuim leuiuscft , quam ftultitia pcrcutf, ait Mimus vetus. Nem- p^ roaledidum interpretandofacisacrius, & (i bcne. iijb4.uxeris,fjlfum maledidum, maleuolum mendacium eft.Ex mulris fe ftiuum fari^ oecuirit veteris cuiufdam Stoici cauillum,apud Senecam,epift. 91. Elcganter Demetrius nofter folec dicerc , ^^^^^^f codem loco fibi cfie voces impcritorum , quovcntre rcddiros crepitus ; mhilenim rcferrcan furfum,an deorfura foncnt.Ho ratij iftud congruit i.EpiftoIar. Mordear opprobrijsfalfiSf mutenetolores f Falfus honor iuuat , & mendax infami^ terret , §^em, nifi mendofum ^ mendacem ? Ec Cicero a. in Anconium : Me ijs dicT:is nefcic la:datanlauder.Sed Hieronymi ifta mihi placent , vi omnia , in ea , quae eft ad Rufticum:Sicut fagitta,fi mittitur contra duram materiam, nonnumquam in mitte tc m rc uerti f u r , & v u 1 ne ra t emi c cen tem : i ta detra] id eft,erac fidi- lis.TrBpl^peto-ts.CxtQmm hac ficladefcri- '^orrens ptione rapidus torrens reprajfentat hnma- mid, i)s viraj conditionem torrencisinftar flu- xam , &: celer i mom eto euaiKfcentem. E c- cnim more ftucntis aquas labuntur rem- pora,vtcccinit Ouidius . OUa asneadiui- tcs opum congericonuftos & graues; ter- rea vero paupcrcs fignificat, eosquidem facile in his vitje huius turbulentis flu6li bus cnatantcs , & peticula grauiora cffu- gicntcs . Hanc igitur] terream,futcam . Kogat illa] nempe e metallo fail. uS". 3 . docet vtilitatem maximam adfcrrc \icinura,fi ritidem &amiciis : contra, (i l1t inimicus & maliis,damnum iaduram- que Q_iiodbe!Ieexpreflit Hefiodus ; iS'' aivC vel hominiim potius deprauatismoribus comparatum , vt nulla*finc tixx accrbio- res,nulla odiaimplacabiliora, quamquai inter vicinos,ac contribulcs agirantur: vcl quia vicinus potentior inferiorem fubtus fe habere velit,quinnullas non ftrophas comminifcitur,qujbus quietum vicinura deghitiat.Non funt nobis repetenda? Ro-* manorum & Gra?corum hiftoria: , cum quidem vel domefticas , ac noftra» ^entis fuppetant, ei quibus accipimus quam fos de ac nequiter de vicinis , a quibus nihil metuendum erat.triumphatum cft. Sed Emblematis huius charaL^er videtur fpc- cialius trahiad eos , qui fo?dusexhoTrent potentiorum principum ; quo animo fi fuiflTet rex Portugallia» Sebaftianus { qui infauftam & impiam cum Mahumeiano focietatem ad fuum, fuorumqueexitium non longe ante contraxitjfelicius vixiftet. Memoratu dignus.fed infauftus, & cxem plaris cafus,vt ita dixerim,Comitis S.Paii li,principis militi^ Gallicanse fub Lodoi- co XI. Is Comes res nouas melitus adiier- fusprincipem fuum,colIudebatcum rcge Anglo,& duce Burgundo,neq; triftefuii fatum pra:fentifcebat. Tandemenim foe- derc inito inter viros principes, & fopicis difcordiis , Comesille, vt Sulfenus aJrer, fu^ proditionis pOenas dtdit. Facilemihi eflTet rccolere qu^edam noftri a;ui funefta cxempla, fed vereor ne eS narratio bilem quibufdam moueat, qui fuorum infortti* nia » quafi plagas vix dum bene fanatas rc- fricari non patiuntur. Vide in Chiliadibus adagium , Aliquid mali propter vicinum malum, vbimulta prajclara demalo vici- ho cx Hefiodo & alijsrepcrics* Seb^fii^ nus Pc) tugalliA Kex . Comes i. Pauli . Ineum M Emblemata. ' In eum, qui truculetia fuorum perierit EMBLEMA CLVII. D ELPHINEM inuitum me in littora compulit aTlm , Exemplum^ infido quanta pericla mari, Kam fi nec proprys Neptunm parcit alumnis y tutos homines nauihus ejfe putet ? COMMENTARII. I_ T^NElphinvm pifccm mare pcr- X-yiidiim in littorc ficco clcftitHit, quc yis tcinpcibtis antea eiecerat » «-^i I; ' H oc tctraftichon vidco petitum ex toril Tm j.Epigram.tit-ftV /^^^^-Jfitr, nempe incerti $Umatie, cuiufdam hexafticho.qnod talc eft ; t(7VpetV ^J^th^^lvA^^HViff KOtVCV opetfJLA 7lJ)(^i1f» A>^* gcr/ y«ui]s,i^i6i 7Q7ro$' {oi yAp ivSvf TTpoi 7vix^ov fA i'^t(pov ivffs/Sisf) "NVV ^i,7iiLHCrA ^a.keL77A S^lCOhZffi .T/tf TApA-TTOV 76> CTiV/rj oV tJ^lMf^HiTA^O ffvvrp^^iftc^ Id fic reddere conatus cft Miiios ; Fludus &afpcratempcftasadtcrram rra xcrunc Delpiiiuem, extcrnsefpc^laculum fc^r- tuna; . 5cd in terra mifcricordiaelocus [rcpcrtns «ft:] Yidcntcs Statim Andre^ Alciati Scatim ad tiimuhiHi mccoronariintpH .[viii.] : "Nunc vcroqaod [me] genirit matc, pci- didic Qiis tandem ponto FidesJqui neq; propriis parcit alunis. Delphinempelagi mpidu^ m» adlittofo- fiu6im Lftdibrium cunSlUyfortevolentei tuUt . JPr^fidium at pia terra dedit: me namque videntes Ornarunttumulo conuenteute vift, Me mare quod genuityfic fufkilit.Zrgo age ponto §^anta fidesTnatosperdit &ipfefuos . Verfio Sa ^'^ vero verccbat Sandius; Sij jyelphini in terra Delphinum me flu^us atrox in littora a- degit ; Hospitibus fortis fic documenta daho. Terratamenmiferotribuit pietatis hono- rem , Ka fertis decorant noflra fepulchra pij. Kunc marc quod genuit, me perdidit : hei ■fiequc parcit Ipfe fuis.ponto qu&fit habenda fides f Coclius Rhodigin.lib S.antiq. led-cap.^. fic inquic:Ion Gia:cx facundi£caud:or,vt videtur, haud fpernendus omnino, ficut cx Plutarcho accepmius , eiufmodi ada- gium poluitj AeAp7v3s" sV p^5'/3y^ 7av ivvvS^pav, 7CdV yi^^aucov i u^aJ^AOVicu TrKQiosv fj.iyoAeov \?is . hocelt : Omnium videtur animalium veloc:jJimus,non aquatilium modojfed tcrrefirium.fuperfiliiit etiav^ malos nauigiorum maiorum . C;2terum tam ftupend^e agilitatis animal , terr^ ta- nicncontavfl.']m non patiui r,quiii inuei5lu in arenam emoriuir conftjftim. H^deuus ilkrqui erroris aiifam c Plinii verbis (nifi fallorj arripuir, quas vcrba multosetiam An T>el- alios deceperunt . Locus Plinii taliseft, phinesfla cdm de delphinisagic lib.^.cap. 8. Sojent tim , vbi iu terram incertadc caufa crumpere, & terram ftatim tellure ra^Cla monuncur , mulroqj Attige- ocyus filtuia claufa . Qui locus procul r/>?f, mo' dubiocorruptc legitui:uam ijlud vetbu, riatur . fiatim iZz^wngtnAwm eft ci c©ntcxtii;aU£ intelIigendum,fta.to tcmporcNam cmo- -ri delphirios ftatim wdla tcrra,falfum cf- fe deprehendet , quicunqj attcnte legcrit cpiftolam 35. libri 9-. Plinri Sccundi, vbi agit de pucro & delphino, qui fubinde in arenam erumpebat,tadusq; aSolfscalo- rc icerum feinmarc recipiebat;cius autcm ha:c funt verba : Incredibilc f tam vcrtim ramen quam priora) delphinumgeftato- rem colluforemq; pucrorum in terram quoq; extrahi fo)itum,arcDisq,; ficcatum, vbiincaIui(Tcr,in marc reuolui . •Meminic liuius rei PiiTcianus in Plinium,& alij,im6 ipfc Rhodiginus loco citaco.Ncqj Plutar chus fvf ad Coslium rcuertar) id vultd- gnificarc ,dclphinum illico tadta terra c- morijfcd perdere celeritatcm & violctiam illam I poftquam in alicnum clcmentum cxcelTerit. DELPHINEM inuitum me] rr\c relu- dantem,nihil talc cogicantcm,innoxium. hj littora compulit.] Id vno vcrbo de- ffituere tdickur, vt admonet perfpicacini- mi vir ingenij Fornerius: quin etiam ad- ducit hoc Virgiiianum : Et freta defiituent nudos in littore pifces. J£flui\ AEftusdicitur maris crefccntis & decrefceniis commocio.Gallice, Le re- gorgement de la mer.Je fiot de lamer.Ilii Mar itimi mores. quo vtitnr Plau tus Ciftellaria. T o T V M hoc dKP^nyopiKaf accipc . D^Iphii) enim marinis fludibus eiedc quibus apudhiftoricos.Ciupd tiorem fcnfum trahere placet, con- f^amti ne fidcra carnisnoftrse petulantiam & it gra- /'^-'/, titudinem,qu2 nobifcum nata,eduda,ali latAfr ta paribusincremenris»i^dem cura,contu . bernali8,mcnfxa(rccla, omnium confilior rum particcps; audet tamen fpiritum ic- mcrario contcrere pcde, ac mentis imp c- riMm infringcrc Nec fola pcr fcillud ac- tcntat, fed & foedus percuftit cum amico fubfidiario dxnipne, vt perdar;hic fubfter nit viuos ca rbones & prunas fufcitat , vt incalcfcatilla& vehemetius pruriat.Ignc concepto , nullum genus nequirias tranfit iatadumj impetU fertur & pleno curfu , rccalcitrdt,nec patitur mfeflbrem autim- pcrium roagiftrijVt efFra^nisequusaut ra- bidus leo,confpeda foemina. Hjerct flam- ma in meduUis, vrit , furit vt eryfipelas aut carbunculimorbusinmembris. Pal- ^^*^^^^ pat Sathan interim,& poppyfmatis regit, ^ft^^^^- nec.capiftro.fed iuba ducit,velut hinnulu mango folet,qu6 vult, pinguioris faginae farto fcilicet.Ha^c ars vnacicurandi indo- mitum monftrumjpaftu trahitur & maa fuefcit.Nouit naturam dudor,& popinis admouet primo ac lurconuro conuenticii lis , vndc ventrem referat inter fartagines & cacafeos vttympanum inflatum . Pri- ina curacrapuje ftudium & voluptatis in fedaticquas radixeft malorum;trophqu figit,quiliic tri^imphat; vi«f^usin prascipi tio.ftatad interitum , & in ipfa cr^pidinc Tartari iamiam cafurus. Non fimplicitcr inalus eft,cuiftigma hoc malitia; imprcft fumiaperit femitam ad cetera,qui hoc v- no laborat,patet,fi^utarx in faftigjpmon tis>ver|tis omnibus vitiorum. Corptis in- uutritum delicijs & tradatum nioUiter , Venusformofailla & fa.'culis omnibusdc cantataroater luxuri? infldet cum fup Gii. pidincCafeus quo pinguior,e6 putredini SimiUj-. aptiorcft & vermiculaticni:ita carp noftra in fagina verroibus fcatet vitiorum , qui rodunt & perforant.JEqui cadauer vcfpas^ vt aiu nt , p rod u ci t &> c rab ronc^ j firo u srbiu cJbQS,fcaraba:os,& cantharides:> qucdquc femcnfuit,cibus fitjpafcuntur eo, et qno» nati . Simile contingitiin nobis, abdontco: turgidum obfbhijs & diftentum,tcrmite«, concipit libidinis, quiin copia pullulant, & roftella mox vertunt in matrem » pun-. gunt, mordicus inuadunt y confumunt . Conrabefcir,dico,in fua maHti£hcarc,& ad intcrituro propcrat, doroefticosenim ho* ftes 704 AndreaeAIciati AUru pe- ftesalit in virccnbiis,& lumbricos iftos la lcuiiacac hirudiues,qui fuguntc|uod incft fanguinis , doncc fibram ipfamcordis, vt lauca folecarboris , (uccidantclanculifm & demoliantur . Inteftinum malum , c6 propius pcriculo & minus curabilcjfcntif infedus,fed curam negligic & manusmc- dicijncfcit fanari.cuia latet vitium,vel no vulr, quia confenuic & tranfijc in natura. A igrc affurgunt , quific iaccntj concla- niacu penedefaUite , nifi alcior visaliqua fublcucT.Sic caro nutricores fuos remunc rat.Ex hoc deniq; EmMcmate conflat,vc rcres iuter fummas difficultatcs nauiga- tionem pofuifTc.vnde prasccpta dcfugien- do mari & tcrra incolenda. Ideoqjeiiara Propertius lib-i.cxclamat : Ah pereaf qaicunq-j rafek (^velaparauttj Frimu^ &inuiio gurgife fecit iter . Rcvfte itaq; dixic Ariflagoras , QTi^TTAaA 6 dAa,7T ct 9 st AeiTTA . id ef^,ex zEquo peri- culofiim eflemare,IicetappcIiationcs ha- beat varias.Cui conucnit illud Comici ex Hecyra; O fortunate,nefcu quidmali Tr&terierts, qui 7iumqud ingrejjus es mare. Ouidiusi.Amor.eleg.il. Hauita folicitui ia ventos horret iniquos, £tprope tam lethum,quam prope cernit aquam . §luhd fi concuffas Triton exalperet vndas , ^am tibt tunc tofo efl nuUus in ore color . Tunc generofa vocesfoecunda fidera LunAt I.tfoeltx dicas,quem fua terra tenct . Anacharfiscum rogaffec quendam,quan- taeflecfpiffitudo tabularum nauticarum? Isq; refp6difTet,quatuor digitorum.Tan tillum, inquit ,abfunt a mortc qui naui- gant . Id ipfum cxpreflit luucnalis Sa- tyra ii. Inunc ventts animam comitte, dolato Confiftu ligno, digitt^a morte remofus §^atuor,aut feptem ,fi fit latiffima tAda . Jdcm Anacharfis cuidam roganti, vtrum arbitrarerur plurcs cfle mortuos quam Tiuos?Nauigant€S,inquit , vtro innumc- rd ponis ? Dubitans, anhieffcnt inter vi- \ios habcjidi,qui vicam vndarum ac vcnto rum arbrtrio commififfcnt . Occurrit in« iignis Propcrti j locus lib. 5 .elcg.j.de moi: tc Pxti , qul argumcntum hoC egtegie il- luflrac . Ite rates curuA , ^ lethi quo^ue texitc caufas > . tsla per humanas mors venit ma^ nm . Terra parufueratttems adiecimus undasz TortunA miferas auximus arte vias . Anchora te teneat, quem non tenuere nates \ ^luid meritum dicas, cuifua terra pa^ rum efi\ Ventorum efiquddcunq; paras, haud vll/t carina Confenuif.falltt potius ^ ip/efidcm . Audiamus eriam Scnecam lib I4. cpift." 9i-Hominis,inquit, non fapicntis inuenta funt nauigia,quibusamncs.quibusve ma ria tran(imus,aptatisadcxcipicndum ven torum impctum velis , & additis a tergo gubernaculis.quaj huc atqj iUuc curfum nauigij torqueant ; & eiemplnm a pifci- bus traclum efl, qui cauda reguntur , & leui eius in vtrumq; momcnto vclocira- tcm fuam f^ecflrunt . De nauigationis por- ro nicommodis plura hic diccrc nihil atti net, farius eft eosqui equo ligneof vt Plau ti verbis vrarj pcr cosruleas vias vehutur, expenri fcilicec,quam periculofum fjr fa lurcm flucT:ibus committerc, & vocarc in fefe fara ceflantia , ac fi ad mortem tcrra pariim late pateat : fiquidcm , vt Aratus dicebatjmodicum lignum mortem prohi- beat . Nonigitur iniuria in nauigantcsin- uchiiur Socrates, miferoseos appelians , quibusneqi da»mon,ncqj Deorum aliquis vnquam diuitiarum dignam tribueritgra tiam . Quandoquidem hi Icuibus frcti vcntis , longas nauigationcs magno cum pcricuio femper adeant,homincs perditi, proptcr quas aut lucrentur,aut percant . Vndc rede iudicauit Antiphanes,pr2fla- rein tena pauperem cfTe , quAm diuitcna nauigare . Deniqj qui primus nauium v- fus,& qu£B prima carum forn)a a prifcis probara fucrit,qu£Eitem carum nomina,' & quis gubernandi adminicula primus inuenerit , idcxpofitum habcsapud Rp-^ bertum Valturiuju lib- ii. dc re milita- rijcap.j. toem pertij crisi Nar tion • com H Emblemata_) . 70^ In dona hofliumj. EMBLEMA CLXVIII. B M E LLO RV M cepjfe ferunt monumenta, vicifm Scutiferum Aiaceny He6toraj^ lliacum. Bahhea Priamides , rigtdum Telamomft^ enfem % InBrumenta fu AV^ ejje dona.donaquA venimt tili Ab hosietverum inau^^icsitn ac noxix . Ex hoc loca 5choliaftes elicit , ab amicis Hona q uxlibet , vel etiam p.retij minimi , boiiieiTeconfulencJa.* ab hof^jbus vero & mimicisne pretiofinima quidem expecen Ha,vtpote pernic pG & nox;a,era>/:rt enim rt^ Tctht €iK}tU///cfc^;A/>;i-.vceft in Gr^eco Epigram- iT>ate. Eracautem gladiiis & balchcus,v- trumqj mihtibus conueniens donum . Scutiferum Aiacem] TranftuHt illud Aiax ex Gr^Eco (pipdL^^mt? cLidLi ^ (pipctcTTrii tifa * et^ilVK^fcutifera Pallas ,a Poetis dicitur • Ec ab Ouidio inprincipio lib. i^ - Meta- morph Aiax vocatUr clypei fcptcmplicis dominus . Surgit ad hoc clypei dominus feptemplicis Aiax . quia clypewm habuit^ feptcm boum co- 11 js ie(i^Hm.De Aiacis nomiuc &. fcuto di- ximus I Emblemata-». 707 g tnr » fria ximus plura Embl. 18.& 48. He^oraqilliacum] Troianorutn for- ti(fimutn . Balthea] Balchea, ia accufandi cafu , qua(ia rct^o Baltheus , uullo modo pla- cet,vcncq; tolerari in patria Romana po- teft. Id in Alciatoiioftto peccatum, leu ercatum potius, Grammatici noftrasa»ta- tis doona ho~ quibus,quoanimomitierentur,prop:ere3 ilium /la quod,quie darencu r ab i;s, qui nobismale xia , cupcrent, exitioplerunq; fuiHcconftarcr. Vtfuic pyxis illa [aWzx per r-andoram a loue Prometheo tranfnijlu Quemacimo- dum fuit & vertis.qu^ Medea.uouam nu- ptam lafomsdonauic . Rurfus veftis illa, quam Deianira mi/it Herculi.PriBren. ira- que Emblema pcr dona mutua Aiacis & Hedoris lignificac, viri mali dona elle iu- Htilia perniciofaque. Quod Laocoo apud Virgilium co/)firmat , ciim a Troianis e- quum dolo relidum nequaquam in y rbc recipiendum ccnfet,hii quidem verbis: O miferitquA tantainfania, ciues} Creditts aue^os hosiest autvUa putatts Dona careredolt6 Danaum? filio Caroli IIII.Quum filiam Ducis Ba uari? Sopkiiam vxprem duxiffct^nouusfo cer, vbigenerum ludicris fped:aculis ^ magicis pr^ftigijs dek^Tlari cognouit,plati ftrum plenum pr^ftigiatorum fccunvPra gam aduexit.Ibi dum artificum prajftan- tiffimus ludibria artisad permulcendos oculosexplicat,adcft inter fpedatoresZy to VVcnccsIaim.3gus,ore vfqucad aures dehifcentc,acccdensq; propius, artificem illum Palatinicum omni apparatu (ubito deuorat,folos diintaxat calceos , quia lu- toobliti videbantur, expuens, fecefTumqj inde petens,ventrem infoliraefcagrauem, in folium aqua plenum exonerat, pra^fti- giaroremq; adhuc madidum fpcvTlatori- bus reftituit palfim deridendum, adeo vt casteri quoq; eius focij a ludo defifterenc Et paulo pcft,vbi aliasmultas ludificatio iies & pracftigias eius recenfuir ,ita conc u dif.Ca^terLim Zvto impoftor,ad extremu a cacodaemone fuperftes cum corpore & animademedio homuumi fublarus luit . Apudnos quoq; Gcrmanos adhuc notii «ftj inter prxftigiaiores & magos,qui pa- triim noftrorum memoria innotncrunt, celebre nomen.proptcr mirificas impoftu ras & fafcmationes diabohcas , adeptum fiiifte loannem Fauftum Kundlingcnfcm, qui Cracouise magiam didicerat, adeo vt ex plebc noftiatium propemodum nullus reperiatur.qui non aliquod documentum eius artis commemorare po(fit , illiq; ea- dem ludibria,quse modo de mago Bohe- modiximus,afcribantur,vt Iibello Gcrma nico idiomate vulgato paret.Qu^emadmo- dum autem horum pra^ftigiatorum vita fimilis fuit, ica vterq; horrcndo modo in viuis enTe defi j t. Fauftus cnim, vt fcrtu r,& a VVierolib.i.cap.4.recenfetur, in pago Ducatus V Virtcbergiciinuentus fuit iux ta levflum morruns,inucrfa facie,&domo prsecedenti nocle media quaffaia. Sic pe- rijtinfauftus Fauftus.AIter ver6,vtdixi mus,viuus a fuomagiftro raptuseft . Et loannes Francifcus Picus Mitandulanus, ficuta VVicro introducitur , meraoria: tradiciit ,magum quendam, vt ipfeafo- cijseius adhuc viuis audierit,a da^moire viuum ablatum nufquam comparuiftc, dum curiofb cuidam , drmale fano prin- cipi Troise oppugnationem rcpra:fentarc quafi infcena pollicitus eflct, Achillemqi & Hedorem introducere pra^Iiantes . De Zoroaftro quoq; quiMefiaimi Chamifi- lius, & primus fuit, qui ariismagicajdi- fciplina^r. tradidit, fcribunt, quodaftiis multum &frequenrer intentus ,cupicns apud homincs Deus haberi , vehit fcintil- las qna(damex ftellis produccrc,& homi nibus oftentare cosp rit,qu6 rudcs inmi- raculi ftuporem trahereturjdefideransq; hancde fe augere opiniojicm , (^piusifta molitusjfit, v(q- adeo,donec ab ipfo d?mo ne,qucm impoitunius frequentabat, fuc- ccnfusignc crcmaretor. H^cfunthoftis generis humanidona; hascprajmia digna impia: & fcclcratas curiofitaiis . loannt Magu d&mo> Zorea primu eiu4 m A m i- Emblematal 70^ A minimis quoque tiroendum . E M B L E M A ,C p^iX^l X. . T>E LL A gerit fcArabAU4% & hojlem prcuocAt vhro , Robore (jr mferior^ confilio fuperat . Nam plumls aquiU clam fe neque cognitp^ ahdity Honilem vt nidum fumma per aBra petat, Oua^ confodiens^ prohthet Jpem crefcere prolts: Hoc^ modo tUatum dedecus vltus ahit. COMMENTARII. AQ^v 1 L AE auium reginas hie fcfc auda(ruenit olim, inquam » oh fimul tatem slperam, OuA illi fuit cu aquila,§ua voluens illius* JE.t expetenspcenfts ah hofie mutuas . VHe omnino adagium .Searab^usaquild quArit.\\>\ vires fuas pulchcrrinie cxten- dit autor,& hunc apologum longanarra- tione amplificat . BELLA geritfcarahAtps] cum hoftea- quila.ScarabtBus eft animalex infima infc dorum gentc, afpec^u tetrum , odore te- triusjonitu tercrrimumjalis cruftacca va oina obtecflis.qiiin magis tocus ipfe fcara- bjeusiiihi! cft nifi cruftum • Nafcitur ex animantium ftetcoribus.in ijfdem viuic, verf»rur,oble(fi:acur,dcI}ciarur . Sed non cft cade.n omnium fpecies. Etenim funtjs^ quibus nigro qiiodam virore luccat cru- fta . Pleriq; tetro nigrore horrcnt;vt qui locuHi prou rbiofecerunt , Scarah&o ni- grior. 1 T7i\.Nsro com"^ vn calabrone . Sunt nonnulli granJioies, priclougis, ac biful- cis armati carnibus, cacuminc forc.pibus dentato,ea cum viftim eft ad morfum con trnhunt ftringiintq; Sunt item ruLili , & ijdem pr:Egrandes,qui terramaridam fo- diunt, at(] ; il!ic nidosponunt. Suiit qiii roetueiido bombo, formidabiliq; ftrepitu prouolent , vt imprudeutem r.on mcdio- crirer terri:enc . Sunc & alia formarum d.ifcriminajHe qnibus Pliiiius.Ub. ii.cap. zS.Vc um id commoneommbusjc ftcrco le orcus,e ftercorc vidusjiu fteicore vita, deligifmq; Hafiilsm vtnidum\ nidum aquilae fibi adnerfjE . SHmm^xper afira,\ Pcx aera fumiixum. Aquilamin cditiflimis & inacccdis locis nidificarctcftiscft PIinius,& alij nonulli. Spem crefcere prclts.] Spcm crcfccndae proli^Infinitum progerundiuo , locutio G ra!ca . Dedecus.] Iniuriam & damnum. H o c quidem admonemur. hoftcm , quamnis infimae fottun^^non clTeconrcm ncndum,ncc quemquam vcl omnium roi nimum & contcmptiftimum clfeprouo- candum,fiquide,vc iu Mimis Publiusait; Jnimicu qftauis humiliM^i efi metuere . Etenim.vt ait Piudarus Ifthm.4. rjtd /Aa,pvAfj(.iv€ov , Tpjv TihOt AKpOV IKis-^OU . TavS^e yetp j^j num firenu\ pugnantium , denec ad fum- mum fincm perueniantihis enim qualem^ cumqi vultfinem datfQrtkna:& melior/t interdum deterioribus haminihus premun tur ac fupplantantur. Ccitc Magnus Ale Tandcr,quamquam potentifllmus,dcitc- ritatcm Ptolema:i fufped:am habuit, Ar- rij turbulentiam , & Pyrhonis nouarum reruni ftudium reformidabar,3Ui^or Ac- lianus fub fii»em 14.Var.hift. Huc etiam rec dit,quod vulgus paffim vfurpaf: Ca- uendum ab ijs,quibus niliil eft.quod per- danc.Ab ijsenim citius iniuriam & dam- num acceperis,quam ab alijs,quibus ali- quid eft in locuIis.Timent enim vt pluri- miim aliqucm prouocare.nc quid vcl fa- K\9S vel fortunisdetrahatur. Homunculi yero illi fortis infimze, fed doli^ & fraudc inftrudiflimi , improbi non miniis quam fcarabaei, neq;minus putidi, neq; abie»5li minus,pcrtinacis ingeni j malitia quadam, ciam nemini ferre prodcire queant , ma- gnistamen viris faspenumero faccTunt ne gotium.Nam territant nigroie foua? vna improbi animi noraj ohftrcpunt jftridorc (qui nemini non moleftus d^) f?rorc fuo commaculant obuios quofq; circumuo- litaur,ha2renr,infidiantur,vt non paula/g tius fit cum prajftantibiisaliquai^do viris fimultatcm fufcipere, quam hos laccftctc turpiftimos fcarabaeos,quos pudeat ctiam vicifte ('quaecnim vidlori^e tam pudendac moleftasquefpes? quod prxmium ? quis fims?J q uosque nec excutere poflis, ciini snaii'- T V. NuUus^ parUHi hoffts. Dercrf- ptio in prohoru quorun da tenu fortuni hominu Emblematar 711 . mazim^ veIis,ncqiiccoiiflivflari cum iilis I , qiicas.nifidifcedas contaminatior.Peculia :4tmma nterautcm hic notandum,quam fa?pemi iam no nimaquasq; maximum nocumentum ho ve poj- itibus it\feraiit;ita vtredrifrira^ vetefidi-. y^^* catur ada^io 6';;^« n [AvictfTTrKnvct, tn^t }/.vpfA»K/ ^oKo^.Ef mufca Iplenem hahet>^formica bilem.Y iA^^^wd PIu- tarchiiillud Brafida: fortiflimi ducis La- cedxmoniorum mcmoratur, quem ciim ficus lcgenrcm {brex momordilfct; O bo- nc Iupiter,inquit, nullum efttamminu- tum animal.quod fui defendcndi, aut pc- riculum vitandi,ciim fir opus,occ3fioncs . non perquirat.Huc etiam rcfpcxit P.Mi- musin fuis rentcnti|s,vbi dicit: ca- fillmvnt44 habet vmbramfuam]. Nihil cnim ram minutum, quod wmw poflitali- quid.Hiuc Icgimus in fragmcntis Varro nis,cuiu$ ctiam Plimas IiS.S.c-i?. men- tionem facit;a cuniculis fufFoirum efleiu Hifpania oppidum,a tal pis inTheflalia,^ ranis ciuitatem m Gallia pulfam, a locu- ftisin Africa, cx Gyaro Cycladuni infula incolas \ niuiibas fugaros,in Itali^ Arwy- clas a ferpetibusdeletas.SicSaporcs Rcx Pcrfarum ab obfidionc Nifibis vrbis, qua nonnulli Anriochiam Mygdoni^e vocantj crabronum & culicum multitudine rc- pulfuseft . Quod inopinatum auxiliura precibus lacobi Epircopi attributum eft • Voluit autem Dcus non fulmincfed pcr exiguasbeftiolas (uam potentiam & prie- fentiam in Ecclelia declararcj ficiit in Ae- gypto mufcas & ranas, aliaqj infe6>a,non vrfos aut leones Pharaoni & ferwis eius olim immi(it,vt rcbus vilidimis tyranni- ca fupctbia domaictur . Obnoxia infirmitas. E M B L E M A C L X X. Vy 4 PISCl. I AndreaeAIciati ^ 1 S CI C V LO S aurata raptt medto ^qmre f^rdas^ Ni fagiant pauidA , fnmma martsj^ petant . Asl ihi fnnt mergis fulicisj^ voracthus efca , Eheu^intuta manem vndique dehtltta^. C O M M E N T A R I r. I T. ll Q A R D AB pifciculi ab iafeqiicntcau- rata hi vaftomari cieuorancur.qiiibiis ctiain dcfiiper mergus & fulica,aiic; pifci uoia;,vtrinq} aduola ues imminewc^prjC- dam captatur*e . Fulicam velir^ nigiaiji' depiugi,vt iiicditionc Rouiliaiia habetur. L i C B r de fontc & ongine nullus' commencatorum mentionem faciat.tame quid (ibi velic Emblema fatis ex titulo fu pcrqiCOiilUc At ni^o iudiciodcfumptum yidccurcx adagiavulgo s(\t2ilo»Pifces.met ^niparuHlos cofnedHnt. Nobis Germanis, Die grojfe\fifeh frejfsn die Klemen.M.Vat- lo apud Nonium : ^^uipote pl'44 vrgetypifces vffAbe minutos M.»gnt4 comejl , vt /lues enecat ^cci- ptter . Dc pifcium mutualanieni loquitur>idq; toiquct in inrolerabilem potcn:;orum in- fblintiAiTJ in ccnuis foitun^ hom::ies,quos bo.iis omnibusexuere foicnt,mircieci fpo ]iare,ac dcglubcrc- Deiis elcgpr.-CftHHim fc rccipiuntrica mifciii & aliqiia partcinfir- mi^prajciptcsrinirtfaTtuiiiiitn fun.tTt,qiia- ' cumqiie fugiaiu.cque Scylla , quod dici- turjii Charybdim dccidunc; vc iitigatori- bus accidit ijSiqui nullis opibus, nullisq; amicis fauitoribus adiuti^ a ludicead iudi ccm tcmcr^ fruftraqi proiiocanr,non mi- norcmab vno quam abalio gra^iam ini- turi.Sic cnim dum cadcre caufTa timcnr, indifpcndium nocenrius &grau!us vt plu rimum veniunt,tamc:fiiarcdirccpteiit,& cx acquo bonoqucnon dolo vcf fraade ali qua , de fua in intcgrum rcftitutione agi- tenc. Enimucr6,quodair Comicus,pau- pcr dum mhil habct,quod offerat in iudi- cio,non folum iion contcmnitur,fed etia aducrfus vcfitatcm opprimitur Confldc-' ra,qux{o te,uoftra ccmpora. Vbi vnquam tot fueriint vllo in fxculo rribunalia . &; minor iiiftitia ? Vbi vnquam tot fenato- resac magiftratus , & minor Rcipublicae cura ? Quaadoplures fucrunt legcs, & cau(ie fiecerius tcrminatas ? Vbi tot iudi- ces,a: tot 3duocatorum,notariorumq; &; Harpviiriur. foreii/ium turma;,& minus acccf ca caufapaupcris, pupilli ac vidua? , corun.q«iura miniis dcfenfa ? ' Dei quando v i.quam Jites adcodamnof^ & im mortalesfuerc ? Litcscnini quasdam funt mcnftruac , qua:dam annuas , qua?dam bi- ma,trima,quadrimadic vix bcne conditu tac funt . Qua^dam non tanrum luftra- Jes,fcdctiam ixcularcs ru.it,ad q^jasaufpi candasNcftorc adoIcfcciitCi *d uaicndas porro fencfccnicopus cft , nifi ha;rcdibns mandaturus fis ^ Vnde lufti/lima cxorra fori vitupcratio. Anacharfis Scytha fo- rum dcftinatun) cflTc locum, ait , ad fal- lenduni inuiccm ,acqucad dandasauari- tuemanus. Plucaichttsdicu , Ibrumcile y^pAV.impioru reriorte. Sed quid dicp dc^iudicij" (9c t ribunali , ciim ncc in abidfVi/fimisanguIis, &:officinis accepcus (ic is, qji manum acratan) non habucrit f Ecccftibi hiftoriam.Pauper quidam i»igrcf p^^^^^ fus tonftrinam , ob afnoiem Dci tonderi amorg orauit, quia nihil fibi cflct pecuniarum , jy^- quooperam tonforis conducerec. Tonfor /-^ aricpta hebcti nouacula, tanra inclcmcn- tia mifcrum radit, vt ad angulos tradus lacrymajcx oculis vbertim manarinr, In- rerea canisin colinaaccrb^ vcrberatusma gno eiulatu inoftxcinam profilijt . Qiio confpedo.paupcrccu parem fortis iniqui tatcm in animali mifertus.cxclamauic: O cani5, quid ribi aducrfi ^cciJit?num & tu obamorcm Dci rafuscs? Nihiloclemcii» tius cxcrptus fuitaliquandopauperculus ^//^ ^j^ quidam inaula fui Praitoris, ctcnim cum aulicn male tr» famuhs hon aeqj tamen proficicthi- lum . Ait itaqi Alfiatas:Tympanum ex lupino corio confei^um fi pulletur,aliud cxouillo corio adiaccns cxhorrefcit , vc propcmodum nullum fonicum cdat, ta- metfi ouis membrana lupum mortuum non fentiat: Eodem modo Zifcas iu tym- panum verfus,quibus in vicafucrac inbel loformidoIofus,poft mortem eciam eifdc tcrrori fuit.Scd quid ad h(^c?aut vndeifte terror ipfifHma terroris fublara caufH? Id quidem in opinione pofitum aemo nou videc • CMTEKA mutejcent ] Si cympanum II L fiac ex pcllelupina,& prope adfitaliud ^ pcllcouilla,conticcfcet hxc . Coriumcii filebit.] Corium propellea- bufiuc,qu6ci pelli corium adiaceat. Membrana.] Superior pellis.Ha & char taPergamcna dicitur,qu6d eius primum vlus PcrgamijEumene rcgnanre,cceperic. Etenim cum Pcolemxus Philadclphusin- T>e ori^L figncm bibliochccam.in qua ingens libro- ne chjtrt^ rum numerus,ad miliia ferme voluminu Fergame feptingenrahaberctur , infticiverec ,vc ait Paulus Orofius lib.^.cap. i j.Eumcnes vc r6 (quem AElianus& Hicronymus Arta lum vocant, communi omnibui Pergamt regibus tTomine.ficut AEgypti} rcgesom ncs Ptolemasi fuerunt indigetari^ ajmula- tiojie du6lus,aliam, qua eum fupcrare co nabatur,inftauraretreuenit,vc Ptolcmafus. id refcifcens prohiberei>ne papyrus ex ret ritorio fuo exporcareturjatq; vt liocmo- do faculcas pr^eciiaefiec Eumeni , charr> inde confeda libros confcnbendi.Verum Eumenes id incelligei^s , Perganii alium conficiendse charras modura inuenit . Ex- coriatis cnim animalibus , e iivembranis pelleproximis charura {criptiofii aptani. 7i6 Andrex Alciati n4> .. quid Ti ^rit vel Boemwi . fccir,qu2e Mtmbrana.a ta ly let pi morte, Temj poff f} tem . loan. Sortr, noruf, Erabiemata. 7^7 Ideeft indcchmationib lib.4- ^.Ecapud Tragicum Seiiecam Tioade, conqucriciir Hecuba,qu6d poftuletur ad niortem tu- mulo Acinllis imniolanda: Adhuc Achillesvmit in focnoi Vhrjgum : Adhuc rebellat . De Achille mortuo loquicnr , fed qui ta- men adtiuc fpiraie videatur vlcionein.Ad cummodum Ciceioia Miloniana queii- tur de curia inc^infa Clodij bufto , quam culpam omnem conferc in Clodium,qua- fi poft mortem furentem & bacchantem, vtciimin viuis elTetiExcitate, ercitatc, inquit, eum fi poreftis ab infcris : frange- tis impetum viui, cuius vix fultinetis fu- liasinfepuItifEt ilhider cadcm oratione; Quid vultu extimuiftis ? quonam modo vosille viuus affecerat,qui mortuus ina- nicogiratione peiculfit? Nosetiam nunc vcl poft fasculum non vnam rabiem Go- thicam & Vandalicam cxhorrefcimus, & 'z;rcti'oAg^/3/ct;'abomin3mur,qui fuo fune- fto tranficu Gallias deuaftarunt , Hifpa- iiias fibidiu parerecoegerunt,&' Italicum ipfum folum impudentiftime polfederiit, omniaqj incendi/s accineribus fgdiirmiis compleuerunt;im6 tetcrrimam barbaric inuexerunt, adeo vt ipfa barbarorum vo- cabula nobis teirorem incutiant. 5edpla- cet veceracum receiitibus.vtfefeofterunc, aggregare, & quasm prmiis faciantadar- gumentihuius noniiucundam S^nKco^iv. Suetomus TfanquilIus:Tibenj morte (in quitj italxtatuscft populus.vcad prirnii nunciiim difcurrentes parsTiberiu in Ti- berimclamitaret: pars :erra marre deof- que manes orarenr, ne morcuo fedem vl- lam nifiinter impios darenr,&c. Ciim fc- natufcoiifultum adlum eftet.vt p^nadam natorum indccimum femper diem dilfer- rctur,forteaccidit,vt quorundam fuppli cii dies is efTct, quo nunciatum de Tibc- rio crat.Hos implorantcs hominum fide, pt!m inanfifciu- diuem taucum pofieinfub4ii.os,vc u6 pi^ fenies 7i5 Andrea: Alciati fcntes modo, Ccd etiam maximo Hifpara- fosrpario quofdam fuiamoris & beneuo- lennaj igniculos hominum pecloribusim- raittercaiqj relinqucre foleat . QjDur- I^omenip tius lib- T.Noraen AIexanciri& fama (ma fumi7iter ximuminbello vtiq; momentum j in fu- dum for- gam conueitit.M.item Cicero j.Verrina: nttUnhi' Cum tui nominis terror in aunbus , ani- le. misqj armatorum verfaietur-Hocad vi- tupcracionem Verris,cuius odioliim paf- ilm nomen exfecratur : necminiisquam P.omani pofteri.quos naufea capiebat,fic- ubi audirenrvfurpari nomen Heliogabali auc Bartiani etiam mortuorum , quimc^ moriam fui fcediflimam reliquiflent po- fteris.Contra Vopi/cus in Probo: Tetcdit iter per Thracias,atqueomncs Gctulicos populos.fama rerum territos , &antiqua nominis potentia prefTos. Hsc obitcr,& fortafleadnaufeam vfq; lufta vindida . EMBLEMA CLXXII. T\V M refidet Cyclops finuofi in faucibm antrU •^■^^ Hdc fecum tener^s conctnit inter ouesx Pafcite vos herbas ^ focijs ego pafcar AchiuUy Poftremum^ Vtin vifcera noftra ferent . Audijt h£c IthacuSi Cyclopa^ lumine cajfum Rcddidit . Bn pcena^s vt funs auCior habet . COM- Emblemata-). 71^ COMMEN TARIL II. Myphe- tit4,i hiflo Vlyjps tusab V- lylfe Poly SE D E T intcr fua pecora in vafto an- tro Polyphemus, immanis g.gas,vnu ociilum in fronre habens, claua arroatus, cuL VlyfTesexinfidijs trabe acuminatao- cuIumcfFodit. V L Y s s £ s , Ttoia iam excifa» cum domum repeceret,vi ventorum inSicilia puirus,ad Polyphemi fedes appulit. Hic Gigas fuit vnoculus, ingentismagnitudi» nis,fefitate implacabili, qui hofpites fole- retcnecare, eorumque carnibus procibo vefci.Vlynesitaq; reli quicai hoc tantLim maiori fratri pt^laius crt,vcpnor occideretu r.Idem etiam hodie obfcruatur in fiippliciis i teis fumendis, iiam qui lcuiori digni cenfcntur p?na,fem per ad fupplicium primi ducuntur. Vidc fldagiuin, Cyclopus donum . AHiiijt h&clthKCu^] Vlyfles.qui tzx C- rat Ithacas infulie, vt alibi didlum • Lumine cajfum.] Cascum . Virgil. a. Aencid. Nunc cajjum lumine lugent • Idem ; KuUum cu viUis cename d» ^there Cdjjis. & Lucretius : Nunc potus efi cerni quod atjjum lumine fertur . Aufouius Parentalib. Saiicit^ extincfo corpore caffn^eras . Sic enim poetce intcrduni vfurpant lumi- ne calfum,&luce carcntem,promortuo; vc & lumina iucemqj relinquere. Vir- gil.in^. magts inceptumperagat, iucemq^y re- linquat . Carullus : Nobu cumfcmel otcidit breuts luit . Lucrctius : Luminafic etiam Solts bonu^ Ancti n- liquit . En poena^ vt fuu^ aucior hahet]yvcoiA)], Kcc veid lex efi iuliior vlU §luam nectsartijices arteperire fua i Fraudem in fuum audoiem retorqueri dignum eflJ.penulr.C de legat. Ouidius: Difcat in aucforem poena redire fuum . Alludit autem ad alia,qu^ mox confulto adferemus . M o N E M V R hic , nc quis fibi per* Malo';na ^"^^^^^ fceleftus , quantutnuis imnuiiis , le euenit. V^^^^'''^ tcmerarius , fe non tandem ycr- nas daturnm ci.qiiem aliquando l^fit , & fic prKmia fuis fjcftis digna, ctiam prsetcr cx^ c KetKel TZU)^OV . Ipfum fe lAdit, alium^^quil&dere qu&rit . Lt,quod pioucrbiofertur,;cct;oi TcT . ^isMvyavTt KAK/^ij . Malum confilium * ^^^''H- confultori pefftmum , £t,Ruinam fibi fa- r, bricat^alijs quifabiicat. De hac re habe- fi^^^Hib inusinnumeracxempla,qua: non tantum ^^^^11*^ • olira,fed noftro tempore accideranr.No- tabile eft illud dc Baiazetc L capto a Te- ^^i^M» miro Scytha,qui vuigo Tamcrlanes dici- ^ tur. Is cnim ab hoc intcrrogatus,fi in ciu$ potcftaccra vcnilfet,quid fadurus fui(Ier> fcrocitcr rcfpondirrEquidem rc,fi fortLi- na propitiameam in poteftatcm veniflcs, feircaconchifum caueamecum hinc indc circumduccrcm . Qu_o Tcmir audito , mox e ferio caueam parari iuftit,& incam carccris loco Baiazetem inclufit , doncc contumeliarum impatiens caput adillam iliidercr, & iudignabundusanimam effla- rct,ficutIatiLis in Annalibus Tuicicis re- fcrtut : Propiota tangam . Scribit Rob» Gaguinus lib.^ cap. 8. Hift. Franc.de qui- buldam captis a Carolo VI. Gallorum cattttti Rcgeinarcequadam Selandia; , hoc mo- j^^selat do: Captiuis aliquot quum niortem Ca- rolus renuttciet, mori malueiuntiquorii vnus,rametfi languinis gradu alios cowtin geret,eos tame fupplicio afficere.fi faluus euaderet,le obtulit. Iraqj immanis carni- fex coucaptiuosconfanguineosqj necauic. Dctcftarusaurem Rex hominis ijnpieta- tcm,pari eum posna plctli iubet . Corn. Tacitus 6.Annal. vbidcmultis ob amici. jj^/^ , tiam initamcum Seiano periclitantibus , capti iufteqi damnatis; quc Ixtius acceptum , lua exempla in confultores recidifle : Se- iieca Epift pj. Ideoq; cLim multis fucrCic inali (loquitur de Alcxandro, Cn. Pom- peio , C. Mario)pcltifcram iiii vim , qua plcnsq; nocueiant,ipfi quoque fentiunt. Claudian. ^uam bene diS^ofitum ierrt4 > vt dignt44 iniqui Cor/filij fruHm primts Ak^oribtt^ iniiet . Chori verba iunt apud Luripidem de Ly cointerfedoab Hercuk.- TtX- Emblemata. 72 £ Talionem perfoluens fufiine, dans pacnam . «,. oh patrata jcelera.StA properantimihi oc- ciirricilliid Vi(floris Aurelij in Viteilio : ' Huius tempore Vefpadanus.aitjin Orien- tc principatum arripuit.a cuiusmilitibus certamine fub muris vrbis fuperatus , h paIatio>quo fc abdidcrar, Vitellius,vindis a tergo manibus produdus circumduci- tur ad fpedaculum vulgi : ac nc homo impudcns,iii cxrremis falrcm, maloram', quasgcfTerac , ruborc faciem demitteret , fubiedo in mentum gladio, feminudus, mulris coeno,fimo,& cartcris turpioribus diclu purgamcnris vulrum cius inceffen- tibus pcr fcalas Gemonias trahitur , vbi Sabinum Vefpafianifratrcm nccaripermi- ferar,numcrofIs idibus coufoffus inrerijt. Hasc Vidor. Manet itaqj vcriffimum id, quod olim prolatum fuit ab oraculo : O/cfc T* ivnp ep^H,ToloV TlhOfduTOV tKetVH. ^lualia qutiqi facit itali6 fints manet ipsU. Amipti- vix aurem puto cxcmplum adduci pof- ius ^egti fe^quod huic meditationi magis coueniat, SiciliA, quam Maioris Amirari magni Gu/iclmi Siciliae regis . Is enim dum libidine impc- randi , iicctexhumili generc efTctortus , varia confllia intcrficiendi Regis tradat, tandem a Matthaso Bonello nobiliffiroo iuuene , & fuo gcnero defignato interfc- dluseft. Quam hiftoriam prsecasterisme- moiabilem lat^ & eleganter defcribic Hu go Falcandi deSiciIia;caIamitat Jib.6. apiui Aeroptijr» dcCor Co- nm ' iio cibxiir: q la^r ran:e, & fcrpejiremin a- J^Xj>fj.uv , tnxUi t) (TKOp^Trlov Ik yttnrtu^l BopovTA Kcpct^. »■ tv fJ.4p4^]feceritinalium , Exillo mifer ipfeaccepit necem • G^endam con^icuo fe coruui in Athert vibrans , Scorpion intuittt^ ^ui volitabat humo efi, §uem dum correptnm tenuit, percujjlt in- trmem "Raptoris corui culpis acuta pedem . Atq'i neci dedit hunc. In quemquamqui facityecce i llli tantundem debitafata luet * RAPTABAT velucres &c. ] Coruus dum pr^edam inacrequ2Eritat,& fcorpio- ncm pede arreptum tenet, vtiilum deuo- raret.Virgil.^. AEneid. .iuupy}tquod matrem vitiauerat. Metius Suf- fetius diftrat^lus fuicin duas partes, quia collufit cum duabuspartibus, Albanis & Romanis.T. Liuiuslib. i. Clycemneftra ab Orefte,quod ipfamaritnm fuum occi- dit,patrem Orertis.interemptaeft . Fuere, qui fcmet eodem ijlo pugione, quo Casfa- rera violaueiant.interemcrunt.Suetonius in Cxfare. Quod de C^efare memoriae traditum eft.hoc etiam de Gordiano Coc dus cueniftc fcribit.Nam omncs quicun - q ue ill um gladio appetiueru t,q ui nouem fuiftedicutitur,poft;cainteremptis Philip- picis fuamanu , iuisqj gladiis,& iifdem , quibus illum percufferant , interijflfe di- cuntur . lul.CapicoIin. in Gordianis tri- busfubfincm . Fuitauccm is Gordianus vlcimus ex Imperatoribus Gotdianis , & fraude Philippi prasfecfti Prajcorii, Arabis humili genercoriundijinterfedus. Eiuf- dem argumenti habemus pr?terea infigne cxcmplumapud Liuium Iib.8. dc vcnefi- cis Romanis, cuiusquoquc Valcr. Max. merainit lib.i.cap. 16. qua»cum venena praeparaifent, quibus multi /imilibus raor bis cxtinguerentur,nequc compertum cf- fct, vndeifta vcnirent j tandem ancilla lei ■veritatem detexit,muJicbri fcilicec fraudc ciuicatem premi , matronasque ea venena coquerc. Negantibus autem hoc matro- nis,&; ca mcdicamenta falubriaeflc conten dlc^ntibus , sas bibcrc iftas deco^tioiies funt. gueui fui machinA ferijt* iufl&.Haud abnnentibUs ilUs^ibcrc, cpo- to mcdicamento (iiamet ipf*e fraude om« nesinterierantjideoque extcmplo reliquae comprchenfas , ex quibus 170. damnata! funt.Huc referri poteft (vc tandem finia) Pcrillus, arnfcx tauri Phalaridis, de quo Perilltts Ouidius : £f Phalartstauro violenti membrct Perilli Torruityinfelix imbuit autor opHS . Eodem modo contigit cuidam Arnutio Arnutm Paterculo , qui jeneum equuleum ad cx- I^atercu-. cruciandos hommes excogitarat. Mcmo- • randum quoq; eft illud,(vt ad recentiora deueniamusj quod Robertus Gaguinus lib.io.cap.i^.Hiftor.Francor.liceris man dauit. Per eos dies , inquit, anno falutis ^^an Mt M. CCCC. L X X V 1 1 1. machina in- gens,quam bombardam dicunt, Tnroni conflata,&iude Parifium ve(H:a,trifte fui fpedaculum prsebuit.Ad D. Antonij por- tam extra muros , cum inftru£la &com- pofita prorfus a peritis cius operis efTct, dum, pila ferrea pondcrc quingentarum librarum in cauum machins deuoluicur» ignem excutic , quod pila ipfa repcntc d^ pulfa,machinasin primisaudorera,mox- que quatuordecim ibi aftantes viros , ita diftipauit , vt pcr aerem membra prouc- da a2gre inucniri& colligi potucrint.Lo- giLisquoq; euolans pila,aucupem auibus infidias poiientcm opprefllt . Alij prastc- rea fcx violcntia fpiritus & fulphurisfoe- tore grauem valetudinem incurrcrunt . loannes Mauguius,qui machinam confla- ueracfruftatim per agrum rcccptusapud S.Medericiim fepultuseft. Hascillc.Sed id ipfum ^mblemavideo latiflime porri- giad techi\aram,fiaudumqi machinato- res , qui tandcm fuam Ncmefin fentiunt, & vt fcmcntem fecerint, ica & metcnt ^ Multahuc comportari poflTunt cx Plu- tarcho de his , qui tarde a numinc piv» niuntur . Parem. Emblemafar 725^ Parem delinquentis 6c fuaforis cul pam efTo^ E M B L E M A CLXXIV. P R AE C ON E M lituo perfldntem clafsica vilirix CapttMum in tetro carcere turha tenet . Slueis ille excufat^ quod nec fit Urenum armtSy Vllius aut fduo Uferit enfe latus • Huic illi : Ss^^ ^Pfi magis timidifsime peccas 1 ^i clangore alios aris in arma cies . COMMENTARII. E s Hiio tubicinem , tuba _ jrnata & decentihabitu inftru e(\ fignum darcquomi- Jites pugnare incipiant : cui oppomtur , Canerereceptui.\ugi\. adfinem 1. Geor- gic- Kecdum etiam audierant in Jlari c iajjtca. Hafc communiscft opinio, fed quidalij fentiant vidcamus Clafticum nullius fuic •rdinis miJitiim, fed folius Imperatoris i atqueco duncaxat prajfcntc clafiicumca- iiebacur.fuitqj infigne imperii, vt Modc- ftinus,& Vegecius Iib.2, cap. iz tradide- rnnt . Hinc a Propertio lib.5. elcg.i.iio- minarur Pra^toriura . Nil tibifitrauco pr&toria chjjlca cornu Tlare^. Liuius iib. 17. Cla/ncocanebatur , cum concio aduocabacur ab Imperacore; vel «xtrcmo fupplicio in aliquem aiiimaduer tebatur , Sed alijs quoquc dc caiifis claf- ficum canebatur . Luuus lib.i. Ptiwia hi- ceclafticofignu profedionis dedit. autemfueritclaliicum , haud didu pro- riafrc" cliuecft. Seruius ad ilia verba Virgilij auidftt 7' Aeu^ d.Clajficaiamq;fonat. c\siiVic\im " ' * & tubam flexilem, & fonum ipfum , qui ruba emicticur,fignificare dicit. Prifcian. lib.j.de ii.verf.AEneid.ciafticum tubam cfte dicit ', & quod ea vrerentur ciaftes e« quicum,claflicum appellatum . Vidctur confentireSueconius in luliocap ji.Ra- ptaab vnotuba.profiiuitad flumenj&in- genti fpiricu claflicum exorfus perteniit ad alteram ripam . Varro lib.^.de lingua Latiua, claflicum cornu fuifle fignificarc videcur.I fidorus quoqj lib.iS.ciaifica di- citefle cornua,quaj con^ocadi caufa erat facfla , & a calando clalfica appellata.Sed forre verifimile eft ,apud Imperarorem omnes fimul tubicines,cornidines , Ii tici- nes, caecerosque certo quodam fonoccci- n:fle, idq; appellatum clafllcub . Poly- biusenim Iib.14 fcribit, Rornaliorii fuif- fe confuecudinemj vtcoena? tcmpore cun- di tubicines ac buccinatores fimul ante pr*etoiium canerenr , quod fignum erat , vt nodurnaj vigiiias fuis Ipjcis difponctcn tur.Dio lib.47. fcribit,fubii'tiitium certa- minis tubicines inorbe coftitutos certnm moduiationisgenus cecinrffe.^^uo milites monebantur, vtinordine ftareut, armaq; cxpedirent. Et hocaliquis forfan clafli- cum pofsit interpretarii quod quidem proxime ad communem opinioiiem ac- cedit . ViBrix turba] Vidlrices copix . §luet6ille excufat] apud qu©s vi^florcs excufatfefe prarco i!le caprus. ^lupd necfit firenuu^s armts]rnroKiiJLt' xoV,rpc«Ti;}/ de vrbis iuccn- dio cogitalfent.Huc facit M. Qiuntilian. declamationei^o. Sarisoftenditipfa pce- na,inquit, cum tencri , qui idcm commi- ferit, quod fi occidiflct . Neqjenim gra* uius quicquam aduerfus eum , qui fua manu interfecerit . conftituerc potuit lc- gum Iator,qMam aduerfus eum,qui cau- fam prafftitiffet. Ergo& {Imilitudine poc* nasetiam crimen par cxigerc debetis.H^c ille. Ca:tcrum cum hoc noftro Emblc- mate magis conuenit quod Leodamas, dc quo proxim^,dicebat,eum inmaioic cuf- pac(fe,quifacinuscommifeiit quam qut confilium dederit;confiIiura enim nullius e.'tmomenii, nifi fitqui ilhid fcquatur. Et interitus caiHam , non intcritum fpe- dari oportcre,diiit in Miloniana difertus orator. VlDianus eciam, vtcftinl.ii. de iniuriis : Non folum is iniuriarum tene- tur.qui fecit iniuriam,hoceft,qui percuf- fit,vcriim ille quoq; continctur,qui dolo j^^aui fa fecit , vel qui curauit vtcui mala pugr.o ^it^^t aiii percurcretur. Eodem lecidit 1 i j. ad 1. fyjj,^f Corncl.dc ficariis, vbiidem Vlpianusait, ly^inyi^ Nihil interefte, occidat quis, an caufam f^netHr» mortis prasbeat . Ad hanc quoq; renten- tiammulta a!ia iuris pronunciata perti- nenr.In l.Mela, fF.ad I. Aquil. Ferens au- xilium facit delidi participe. Imo, quod invetcre mimo: Bis peccat , qui peccanti auxilium accommodat . Et qui occafio* nem damni dat,damnum dedifte viderur, J.qui occidic,§.pen.cod.tic.ad l.Aquil. Et qui pcralium facit , per fe ipfum facere vidctur,I.ita tamen , Deadm. tut.C qui pcr alium,de regul.in 6. Sed vnius tamen fadum alios in periculum trahetc non debec, l.illicitus,§. ficut , de off. prasfid. Mulcaquoq; Dodoresm c. j. deofficio deleg.& in c.nocura,i.q.i & l.fi quis fer uo, defurc. Imo confenrienies grauius delinquere &puniri,quam ipfosagentes, habetur plane in c.qui aliorum , z^.q.j. & in c.qui confentit, i i.q. 5. Q^nnidem euagelica etiam lege edicitur;Non folum (inquit Apoftolusad Roman.i.j quima- la faciunt digni funtmoite, fedetiamqui confentiunt facientibus. OlFert fefe locus elegans Hieronymi epiftola ad Celatiam: Malitiam,cdiuni,atq; iiiuidiam (que vel raaxiraa, vel folafunc noc^ndi femina) a fe propcllat anima Chriftiiina:neque ma- nu tantiim aut lingua, fsd corde quoquc cnftodiat innocentiam: ncc opere modo , fed voto etiam nocerefoimider . Qiian- lura enim ad pcccari rationem attiiiet.noa cuit& quinoceredifpofuit.Scd ne videar Z z 4 fal ■ 728 Andre£B Alciati fikcm in alicnas meffei longiiis immitte- moKendo re,vnaaut altera noftrorum autoritatc Laudaty&hortatu comprot^at aSiafuo. totam rera concluHam . Aiidi ergoPlau- Laelii demiim Ciceroniani fenilis eft fen* tinam mu(am:^J«i monet,qua/t adiuuat. tentia: Improbis posna ftatuenda eft : ncc ^^^, Lucaiium .• minorvcr6iis,qui fecutieruntalterum, 77/y./-;>7«/x i^Hos tn^uinat , &quat , quam iis , qui ipfi fuerint impietatisdu- Ouidium j.Trift.cJeg.15.. ces . AtnuncCAVE CANEM. g«i monet vt facias^quod iam facis , iHe Alius peccat , alius pleditur . EMBLEMA CLX XV. AR R 1 P IT vt lapidem catulu^ , morfu^ fatigat% Nec fercuffort mutua damna faclt . Sic plerique finunt veros elabier hojies ^ JE/ qnos nulla grauat mscia^ dente fcfunt^ Emblemata. 72^ COMMENTARIl. I. II- Tons £m hlematis. Cur cants Upidem mijjum morde^it* 111. Taeert QV I D A M lapidibus canem pztxit , & citaco curfu aufugir, arcanis non inlequitur proiicientem , fed in iapidem proiedum mordicus fceuit . F o N s Emblematis e Pacuuio habc- tiir,(icuti a Marcello Noniocitatur: Na canisquandoeft percufla lapide,non tam illumappetit,qui fe icit. quamillum ip- fam lapidem, quo ea ipfa ida eft , pctic . Compatatio eadem eft apud Platonem dc Repub. 5. (vt citaturab Ariftotelelib. 5. Rhetor.adTiieoded.cap.4.j quo locoin cosagit,qui fa:uiunc in humanacadauera: Tcfcr Tuv K'jvm you 7o7( A/do/f oh av ^Aj; flw^/ yjthiTTetiv^crt TK ^AKKOVTOi i^itd-W- 'Toy.evcu . Nondifterrc dicit cos acani- bus,qui faeuiunt in iad:os Iapides;eum ve- t6,qui ieceiit,praeteimirtunt. Plinius lib. i^.cap. 5". Minus hoc Cmquit) miretur, qui cogitec lapidem a canc morfum vfq> in prouerbium difcordiae vcniffe.Sed hoc ad aliud fpc^ftat. Vide adagium, Cmufc-' uiens in lapidem.SCy Vrftis cum adfityve- Siigia quArts. &L^Cum laruts lu^fari. Qiia vcro de caufa lapidem milfum canes mor dere foleat.tres caufas reddit Plutarchus in libello Decaii/is natur.Primacft,qu6d canis , cum raiioue vti nequcat (id enim foli homini datum eft) id quod ante ocu- losminaciter veifatur , immicum putar, deq; eo fumere vltionem parat.Secunda, eum lapis per terrara curfttat, feram pu- tatefle canis, quam prius capcreconatur, deindc fpe fruftratus hominem rurfuspe tic . Tcrtia,cumid,quod ab hominemif- fum eft, 8c hominem ipfum asqualiter o- dio habeatjid quod proximius cft prius iiip fcvftatur . ARRIFIT vt lapidem cautltis] vt ca« nis corripit lapidem proicdum Sccmifsu. Morfuq;fatigat] motdet. Mutua dctmna jacit] neq; pat pari re- fert,fcilicetillatam iniu riam. F^rerf dam^ num, in hoc figiiificatu noneft Latinis v- ficatum ( vcrba reddo San(5bij ) fed^dare damnum.Nam faccre damnum,eft iadn- xam facercEgo (Ic reponendum cxiftimo Tcrficulum : NtfpercuJJorimutua damnaparett . Hasc quidem Sandius j fed contra hunc latiswlid^ inuehiti^j; Minos,hifcc Qiniii- no verbis:Rcprchenditurhic Alciatus in- epta? Latinitatis a quodam, qui fe fuo iu- dicio ptododo vcnditat,qu6d, damnum facere yVion dicamus. Sed Jmperitusnug3' tor nonlegerat hunc M.TuUi / locuni 5. aft.in Verrem: Quid fi docebo, iudices , eos,quiquadraginta millia modium luoi. faciunt,damnum faduros fuiflfe.fi tua ini- quitasfic ,vtcx cohortc Recuperatores nonintercedeVent? Sed Minois amariilen- tianon tanti eft,vt a vera Saridij fentcntia difcedamus: etcnim Ciceronis audoritas allata pafliue,non a^fliueintelligendaeft, fiquidem Cicctonifacere damnum,c{i pe- riclitari, damnum & incommodum ex rc aliquaaccipefe,iaduram facere . Patetex codem Cicerone de claris Orat.Damnum cnim illius immaturointeriru rcs Roma- na:,Latin^q; literajfeccrunt . Et Piautus Captiu.ait : JEi? etiam , vhiprofeSfb dainntim pr&Slat facercyquam lucrum Veros hoiles] Ipfifllmos aduerfinos,a quibus oitacft iniuria. Noxia,.] Noxia de maleficio dicitur . ^^^-^i^^ Noxarn dixercaniiqui quod nocet; & eft ^ox^l^ detrimentum,cuIpa,poena. Lege ipfum- mct Alciatum Commentario in tit. De vei: bor.& ret.fij^nific I. ijy.quem locum & nos fupraciEauimusad Emblema 15 i.cu- ius litulus , Remedia in arduo^ mala iru pYono ejje^. Dente petunt. ] Iniurijs vel conuicijs profcindunt ; quod vnum iniuftitise non paruum facinus, quiarniquura eft aliquq alienoodiopraEgrauari,aic Imperatot lu- ftinianus in I. Si quisfuo, §. iegis autem^ Cd-Mnoffic. ceftam. Et Calliftratusl.16, fF.dc poenis;Crifuen,veI poeiia paterjia nul lam maculam fifjo iDfligcre puteft, nam vnufquifque ex fuoadmiflb forii fubijcK tur , nec alieni criminis fiKceflbr confti- tuicur. P L E R I Qjr B fnnt,qui CL\m no pof- fint ijs noxam inferre , a quibus fela?fbs i^^^^^^^ putaut.vt acceptam iniuriam vlciicancur, ^.^^'^ p^^^^ vel pueros, vel famulos , vel etiam,fi fier i ^j^^^^y^ poflit,fuorum aduerfaricrum aniicosad- ^ir.hi^ onunturjJmporeuti quidem &c miquo co- * natu. Qui mos perinde eft ac pueruloria ^ qui fubita ijaciiiidia pcrculfi,virgas ada* mnt,quibms plcxi fujat. Eiurmodi funt j qui 730 Andrcae Alciati quicaiifas adiiuiantcsjvel per feomnino ad ageudum ineptas proefTicientibus im- peritc vfurpat.vt Mede^ nutrtx,dum cul pam confcrret iii trabes abiegiias c ne^ iTiore Pclioauedas.quibus Argonauis fi- ellet, in qua Medea cum lafone aufu- gilFet. Sed vtad nodrosmores fermonem conucitam.omnibusuiconfefToeft , quot quaiitaq; infortunia in dies nobis impcn- qujeinrcribitur &iAf fjLetTtyo^opo^. i!Acminn etiam Piiidarus Ncm. j.Hocatius i.Serm.Sat.3. {^uy Aiax heros ab Achille fe- cundns ^Htyefcitytoties feruatis cUru4 Atridts? Cdudeat vt popultts PriaffUtPriamm^ humato , per quem tot iuuenes patrio caruere fe- pulchro ? Mille ouium infanUs\morti dedit,incl^tum VlyJJem , Xr Menelaum vna mecum fe occidere cla- mans . Etpaulo poft : InfaYiut quid etiam Aiax Tccit, CH flrauit ferro pecusl abjimuit vim Vxore ^gnatOt mala multaprecatus -4- tridis . J '» 733 Loetis ex Cornelio Celfo. (c vMeatiinncc p?na etiam caJerc debct . \lpumpi> Turor] Furor , mentis cazcitas defiuitur a M.Tuilio 4.Tufcul.ea cH^ctvIct Gras- cis. In paradoxoconira Clodium, cxagi- tatur is animi morbus , quo docetoinnes Itultos farcre,id eft, casco mentisimpetu in omni fcelere verfariiquje perturbatio fse pe a nimia ira proficifcitulr.Cornelius Ccl fus de remedicalib. j.cap. i S.inter infa- nijE genera illud longe maximum ponit,& Jongiflimum, t^uod vitam ipfam nonim- pediar, idq; robufti corporis efTc confuc- lcat.Huius fpecies duasrnam quidam ima ginibus,non mentefalhintur , qualem in- fanientem Aiacem vel Oreftem fabula^fe- runf.-quidam animodcfipiunt,&c.Dema- ni^e & infanias generibus praster Mcdicos vide Phasdoncm PIatonis,& ct'3ro^.l' cfc.Xc- nophontis . Errat ah iBu] iccndopeccat, crror idu committitur, non aduertit quem fcriat. Confdijqueimpos ] qui deftituitur fano confilio . r In fua damna rUit^ fibi ipfi malum ar- ceirujfefcqi impctit . 5eneca Hercule fu- lence ; in fe femper armatmfuror . Ibidem : \,quodque hahet propriumfuroY In fe ipfefmit , '■ H o c Emblcmaie arguitur tcmcra- tiusfuietum hominum impctus, quinon aducrfarijs,fed fibi maxim^ nocenr,qu6d irae prascipiti omnia committant,omnem- que viam rationi prascludantrvndc fit,vt,, q^uod ait Horatius , Vis confilij expers mote ruatfua. Isenim furentis animi afFe(5lus fichomi- nisanimuni e fua fede dimouet & extur- bat,vt non fecus atqueCirce altera homi- nem in belluam ferocifiimam iransfor- mctrquo fit,qui talem hofpitem excipiat>. nonaliter faciat,ac quifcfe vna cum ipfis jedibusincendio perdatreoqi deterioreft, cjuod ita tumultujcaligine, fumoq; cun-. «ftaintus errore mentis compleat , vt nec cernerc intcgrum fit, nec cosaudire , qui v©Iunt opitulari . Id quidem ob oculos pofuit Homcrus Iliad /S. & Gdyfl^.ct. fub perfona Achillis , cuiusiram facit impla- cabilcm:& Aiacis,de quo hic fcrmo. In ter niorales Philofophos,qui alfeaionesani. fnx defcripferunt, funt Sencca & Plutar- chus,qui Ytriqj videntur deinduftria rc- IV. InfaniA poena in eu lapfa, vnde ma nauit . IrA ejfe- Sfus . crcafie& relaxafTcanimum in defcribenda & ad viuum cfFormauda ira,vt ex eius ge- nuinis lineamentis hanc tam portentofam belluam omnesdeteftentur . Hanc iginir ijobis repraefentant tanquam altcram Me- gasram.furiofifiSmam, truculentiflimam , audacift^imam, crudeliflimam, & fumme omnibus terribilemjradices in fe & fcatu- rigines leditionum omnium,tuibarum ac tumultuumcontincntem ; litium , bello- rum,homicidiorum,cxcidiorutn,euerfio- num,ac omniummalorum ab)ffliim,rem- peftatem,diIuuium,ignem,machiiiam,to- nitru ac peftem,inundantem, fubmergen- tem,vrentem ,dirucntem, fulminantem , inficicntcm,occidentcm,ac omnia eucrten tem;homines,quos inuafit, ad omne fcele- ris genus prxcipites agentem,e qua innu- mera mala , ftupendaque tum in corpore, tum in fpiritu contrahuntur . Excmplis agamus.Nerua Imperator valerudinarius ac vcntriculi tantadebilitate iaborans , vt crebro afliimptum cibum euomeret,cum ^^P^^^' Nerua tor femel in quendam iiominc Regulum ex- candefceret,tantum pedoris dolorem fu- ftinuit,vt confeftim febre exitiali dcploia- taqjcorreptus fit.Idem Valentiniano Im- peratoricontigit , quicum aduerfiisSar- Valenti- matas nonnumquam propter Illyr asva- nianus ftationem in prastorio fa:uus infremeret, Impera- & vniuerfx gentiexcidilim rigidusmina- t9r, retur , fanguine irrumpente animam ex- halauit .Similequid de VVcn.cesIao Boe- mi^erege refert Cromerus lib. 1 8. quiira VVences^ in pocillatorera fuuin^ percitus.cum inter laus Boe-^ ficereeum proprijs manibus veller, para- ''^^^ -^^^^»* lyfi afFc^us concidit,& paucis poft diebus; vitaexceflit. Q^iod vtiqj fumme miran-. dum eft.ab vna ferlicet biliofa commotio- ne,cuius natura feruentifl^ma.eft,paraly- fim pofle gCBcrari , cuius cfFicicntem ac materialem caufam adfrigidam pituitam. Medicorum vulgus reuocat^qu^^quidem caufa natur^ bilis eft prOrfus contraria., Plura huiufmodi excnipla habes apud Cq lium Rhodigin.i1b.17.in principio in Of- ficina Textoris lib.2.cap.6o.Audiamusip- fum Senecam lib.i. De ira,cap. 3 6. Viden- Z:ocu&Sif- dum illud,quam multis ira pcrfenocne- necA,,, rit.Alij nimio feruore rupere venas & fan^ guinem.-fupra vircs elarus clamor egefllri,, & luminum fuffuditaciem: in oculos ve=- hcmentius humor egeftns , &inmor&>s, spgri.recideie. :.nulla ceicijoriadinfaninnsi 734 Andreae Alciati via cft.Multi itsq; continuauenint itx (n bundi illi Aiaces , talia fibi femper amffeb torem : ncc quamexpuleiac mentcm,vn- verfanda,&ocuIisperpetu6 intuendapto quam reccpetunt. Aiacem in mortcm cgit ponerent, vt a tam infelici exitu,& cfFedlis faror.'i"fiirorem ira.Mortem liberis,egc- crudeliflimar perturbationis fibi metue- ilateip (ibi.ruinam domui impiecatur,&c. rentatq; cauerent. Ad illuftrationem ar« Ha:c Scneca . ^Q^are rcdle monuit Mc- gumenti huiuscommod^ referes, quaedc jiander ! impaticntia& vindidasappetitione dod^ i-^^^pii AiJLCv\:,yt\\ irrl t» (TttvT^ ^K. COMMEN TARII. 73 EL E p H A s animalium tcrrcftrium maxiraum,& afpcdu liortcndum , a magiftro fuo (qucm Ariftoteles clephan- tiften , Plutarchus elephantarchen appel- lat) fubfr?no ducitur , verberibiisq; im- petitur .•nihilominus currum illc trium- phalc trahit,fcutum,& c^tcraarmapro- ieda pedibus,couculcans . ELEPHANxaRVM in bclfis v- fum olimfuiiTe celebcrriroum,fupra Em- blemate li^.diximus, & alias notius cft , quam vt confirmarc opus habcam vndc apud plerofqucprobelii fy mbolopofitos repcrio,Yt hic etiam pro pacc,diuci{a ta- mcn rationc & finc.-Elcpbantus enim, qut cquisinaeie tcrrorem uicuticbat ^qui fui horrendo fpedlacuLo miUtes ipfos eontuc- babat,quiqj cburnco.dente pugnatum ho- minum cquos corripiebat,pace parta,coL* lum iugo fuppofuit, & Casfaris currunv triumphalcm ad templ.uro vchit, quafi a- gnofcens initam inter populos concordia,. ideocjjad pacis muniaobcundafefe fubij- ciens . Casterum non prastermifero Gra^- cum hexaftichon ^/A/TTy^quod habetur lib.i.AnthoIog.tit. 'jreKe/JLoy, & hic Al* ciatus Latio reddit, fed TrepKppA^iKas . ^x. fcT/ TTvpyco^H^ 6 ^AKctyyo^d')^^ fe- 9r/ S^iipiv , a.a"yi7os opiJLAivH 'Tn^ptoS^nf ihian cornua dicidebcrent . Certe fi lo,- cum Minij diligenier pcrpendaii.us libro 8.cap.6.vbidicit,Elephantos,quHm Pyr- rhus Rex primum in Italiam duxiffet, & in Lucanis vifi eflent,bones Lucas appella tos-apparct pro cornutis, ficut boues, eos cfle habitos . Inucniquoq; apud Pierium lib.i.Hieroglyph.qudd nulli animalium maiora neq; fpeciofiora.cornua quam cle phanto tribuat.Probataurem exPaufania, quiomnino elcphantum cornutupifacit ,. tum aliquotum animalium exempIo,qui- bus auLin fupercilio , aut in naribus coc- nua nafcantur: tum quod per aliquot an- Rorura pcriodbs corrupta decidant,& no- aa fuppulliiJent,igneq; roolliantur, quod in demibus haudquaquam fitj & quod ui craniooriantur . Sed hasc rerum natura- raliumindagatoiibusexcutienda relinqui- mus.Vide Coel.lv hociigin.lib. 13, cap. iS. Plinium lib. S.cap.io. Barrud\ Car elephas dicatar barrus, 3- bunde fupru diximus, embjero.citato . ^lui fuperareferox] cuius vis maxima, in bellis. Explicatius in G.isco 6 (pAhAy- yoyAyd^ i-sri S^iiptv oio-^Tos op^.Aiva.-' phalangibu-s pugn as, indomitm impetuoie. irruit adpugnam cum phalangibu^ in a- cie fians . Cifareos currus] cumim impcrialem in tiiumpho vehit, fubiugatus, & verbetc, conduifioris fui adadus. Quando primu: fucrint iundi elephanti,docec Pliiiiusiib.. ciiato.cap. Vel fera cognafcit, c^c] bellua quam- quam vafta & terrifica,fe paci accommo- dat,vtolim belli vfibusfe dediderat . De parcicula,ve/', quaidam Alciatus nofte£*ad 1.95.de verb.hgni^.c.^.prasdia. Poniturs- nim hoc loco ptaetjamjquod Ciceroni fa. tiCyiU .-. 73^ Andreae Alciati Ducesfe' roces ma Juefacii . farts tr:u fhus . SenecA lo CHS . IwcuKdO' de H^n. rtone ele- phanto hifloria. ir>iliareeft:Vcl pro nam , vt explicat Bii- d.^us locum Terentij Andr. Velhoc quts non credat , qui norit te abs te effe ortum? H o c quidqiiid eft fymboli intelHgi licet de fcroci/Timis quibufquej&fortifTi- misbeliiducibus.qui truculentos ipfimo- res , & fcrociam bellicam redempta pace deponunt;coq; fit , vtfefe pofteaconuet- tanr ad ea, quae ad religionem , vel publi- camciuitatis adminiftrationem pertinet: quse quondam interatma vel filebant, vel confopita peneq; opprefta mifero fitu ia- cebant. Calliodorus Variar.formul. Iib.5. cpift. 1. populorum ferocia corda longa pace mollefcunt. Ha^c quidem ita enarra- li velim ,nifi malis Epigrammatis huius litetam referriad Iuli| Casfaris trium- phum , dequo Suetoniusagit . Aitenim cum afcedifte Capitolium ad lumina qua- draginta elephantis dextra atque finiftra lychnuchos geftantibus , idquein fignum pacis belloparrx. Elephantisetiam Pom- peium Magnum tririphaffe teftaturPIin. lib.8. quod priiis Indiavid:aa Liberopa- trc fadfi memoratur.Seneca Dc vita; bre- uitatecap.14. ait, Metellum viiflis inSici- lia Poenis triumphantem , vnum omnium Romanorum antc currum centum & vi- ginti captiuos elephantos dcduxilTe . Et Capitolinus dcGordiano iuniore : Qua- Atigx clephantorum Gordiano decretas funtjVtpote qui Perfas vici(fet, triumpho Perfico triumpharet. Cjetcriim quoniam debelluailla, qu^ quam proxime ad hu- manam rationem accedit,adeo vt non pu- tcm eam abvlloalio animali brutohacin parte fttpcrari,mentio incidit,quod nimi- rnm paccm gcntium cognofcat ; omiftis veterum teftimonijs,qua: de clephatorum dociIitate,fideIitate,diligentia,cIementia, & filicetdicere, de iUorum religionc & pietatcalijsqj afFedibus propemodum hu manisextatit , vnum afteram exemplum , quod omnem hiftoriaj iidem fuperat , de Hannoneeiephantoab Emanuele Lufira- ni^ Rcge Leoni X- donomiftb.de quoita Pierius.-Mmimc hoc loco diffimulandCi , quod fuper eiufdem Hannonis ingenio Michael Siluius Regis fui ad fummiim Pontificem Orator,fummx,vt nofti , vir integritatis, fideiq; fandiflima:, atq; alij iiarraucre, remquemultorum teftimonio comprobauere^Cum^ckiliuairccRcx Ema nucl eum Romam Pontifici Maximo do- nurti iie , naui quam infcenderet iam iti- ftruftaparataquc ad profedionem, nullo Tiiquam pado peraliquot dies fieri po- tuiffCiVt Hanno velduci fead nauim,vcl fi quo modo addudus fuiftet, cam vcllet infcendere,vfqj adeo auerfabundus pro- fcvilioncm huiufmodi reformidabat. Cuni que Rcx fuper ea re folicitus admodum clTet, magnisquc pollicitationibus vnum- qucmqueinuitaret, qui deduccndiafpor- tandiqr Hannonis negocium fufcepilset» neq3 quifquam nome profirereturfuum j infufurratum demum eft rcgijsau;ibus, eius belluar magiftri dolo h^c fieri, quip- pe qui puell^B cuiufdam araore perditus Kgre ferret,fe in tam longinquas regiones ablegari, proindeqj Hannoni perfuafiffet, nefeabduci pateretur:abuehendum quip peeura in locafterilia , inamoena & barba- ra,vbi ludibrio contumclijsq; omnibus, taquam hoftica; tcrra: animal afiicerctur, neq; vidui,neq; ornatui eius vel necefTa- ria,vel commoda fufFeiftura:Iongum ad- hasciter & iucommodum,& vaftum ma- ris sequor arandum ,vt fatius cfTetjin qua tuncerat teira quam primum contruci- dari,quam pertot viarnm difficultatcs ad asrumnofiffimam deniq; vitam perue- nire.Rex hac re cognita.magiftrum Han- nonisad fequam primum accerfiri iubet, feq; dolos eius comperifTe dicit:ageret ita- que vt intra triduum Hano in nauimim- poneretur,idq; ni propcre fieret,intermi- natuseft ac^utum fe hom.inem extremo fupplicioaffe(5lurum, vt alijsexemplo ef- fet,quimandatis regijs fucum facercaufi efrcnt. Hac Regis aiperitate territusele- phantimagifter,cum nullam incun^flatio ne falutem intueretur,difcipulam belhia aggreditur, docet fe maleuolorum quo- rundam fraude fubornarum,qui & fclici- tati vtriufq; inuiderct,& Rcgi optimoma le obtemperantes eflent ; longeautem fe- cus rem habere, quam illi mentiti eflenc. Siquidem non ad immania 8c efFera loca profedu ri effcnt , fed ad vrbem orbis ter- rarum dominam,amoeno loco fitam , vbi rerumdeliciarumq; omnium , quotquot velauidiffimi cuiusquecupiditate expcti poffint,copia fertiliflima redundarct : ibi effe Principem , cui totus penc terrarum orbis affurgeret,apud quem is in delicijs habcnduseflec , & taiiquamlufcinispul- lus EmblemataJi 737 lus Uaticiarum blan qHciiicolumia ac faluaiaugec^di: bonismul recumqiprimoqnoquctempore lastus^e ciplicibus complet. Hxc vere iliac(l»quae alacer naucm infcenderet, afTucuros naui- opes,diuitias,vitam deniq; ipfam & parat« gationi Deos, & curfum omncm incrcdi- & nucric atq; cducac . Ec quid mulcis o* bilifclicirace profecuturos . Ita Hannonc pus.*NuIIum eft bonum in tcrris pacis bo- abcodem magiftro in ajiam featcriam dc- 110 prx{^antius ,tieq; optabilius. Par euim du^tum,vbi fignadatafunt, vltrd naueni fvc Auguftinus ait) cft rcrcnitas mcntis , conlccndifle, nequc vlla vnquam impcria tranquillitas auimi.fimplicitas cordis,via- totoitiucrcdetre^flaftc. HadienusPicrius. culumamoris^confortium charitatis. H^c EUphAn* San^Mauriaffirmant,cor duplex Elcpha cft,quxfimultatc$ tonit.bclla compcfcic, focordU" toeflc.altero quidcmirafci,aIteroadleni- iras comprimit,fnperbos calcat, humilct flex ejr, tatem inducijatq; hocilludcft, quod ho- amat,difcordes fcdat, inimicos concordatj rum vcrumq^ munus fupra raodum cxc- cun^flis cft placida, ncfcii cxcolli,nefcic iu- quitur. Nemo itaq; miretur.in tam pru- flarirhanc qui accepcrit,rencat; qui pcrdi- PacfS CO' animali (enfum pacis ineirc, fiquide dcrit,rcpctaciqui amiferi t, fumnio ftttditf moda • F^^^ ""^^^ mclior,vciliori6c iucundior cxquiraE . Ex bello pax . E M B L E M A CLXXVIII. 738 Andreae Alciati 1 1. Sig»a re' demptA Lyrici P gaka , intreftdt(4 quam miles gej^erat > & qut ^ SApUis hoHih Jparfa cruore fuit : Parta pace apibus tenuts concefstt in vfum Alueoli , atque fauos , grata^ mella gerit . Arma procul iaceant : fas ftt tunc fumere hellum Sl^ando aliter pacis non potes arte frui . I I. C O M M E Pl N G 1 T V R. galea feu a^rea caflis cri- ftata.circa quam apcs in mellificio oc cnpatjL' alix auolant, alia: aduolaiit . V N D E fumptum fit Emblema non anxic difquirendum eft.vid^tur enim com mur^e afgumentumj& forte ipllus Alcia- ti cfl inuentio.Eiufdem matcri;^ diuerfa & contraria pofTuntefrc inftrumenta,vi cum ex galea, cnfc , vel a?gidc militari confian- turl-alcesautiigones agricolis idonei;qui- bus etiam pacis tempus intelligitur;quod KctTdL Trpos-a-nroTTOUAv falcccxenfe Mar tiaiis cxprimit in Apophoretis ; J^nxmc certa ducis ^lacidos curuduitin ffivs : Agrtcol&nunc fumymilitU ant^fui . At Virgil.bellum fignificans,ait Georg.i, £/ curu£ rigida falces curuatur in enfem. Ouid item Paftor.i. tlu^ emt in gladifij c^uam cnruo laudaa- YAtro . Idemq; alio loco .* Bella diu tenuere viros: ernt aptior enfis Vomere- eedebat tpcurui nrator equo . Sarcula, ceffabant yverfiq\ in pila ligones , Taciaq; de r^iftri pondere cajjts erat^ Etdemde pacc alfoquitur his fequetibus: Fax ades,& toto mituin orbemant^. "Dum defunt hbflesdefH qiioc^^caufja triu-^ phi :■ Tum ducibus bello gloria maior erit» Solagerat miles,quibuj arma coerceat ar- m.-Ui, Ca7:teturq-^ fera nil Tiifi pompa tuba . Claudianusde bello Qetico huc refpcxit, £gna parrx pacis memorans : inm delecius fhiferi, nec falce per agros T>epofita,iacHlum vibrans ignobile meffor^ Non tentatcl;peum proieciu fimere ra,firts. Occurrit & iliui Bacchylidis Lyrici Poe t^e.ex Stobro &r Plurarcho: N T A R Et deindc fcquitur : \ E'f' criS^ct^oS^iTOKTtv rropitt^iv tu^Z^ dpaiyjctv hot rri\ovTcu ^iyy^ATi KoyyaTAt AiiptctT' a.y.i^oLKicL ivpciis S'a.i/.vctTou ' p^dA OvKZTi ffAKTriyycov ktC^ttos .H^i , pcr fc alioqui clara>cxpliccmus apertius* His enim o!l:endit temporis quandam coa uerfioacm 5v viciHitiidiueni* cura cx beL Emfclemata . fi9 vnde di- Zur bel- /I fufci" >iend(i . 16 pacem ftgtiit Tub galcac fymbolo, qii« belli tcmporc fxpius hortium rangiiine tin , nuncdemiim pacc.in apum alueariu «ommutarctur.Eodcm fcrm^ modo Ma- rius Molfa dc roftris naualibus,cuiuscar- mcn proptcr affinitatcm afcribcrc non pi- lerrea roftra oUm preffts erepta carints^ ^4 NilifraSifts teiiificantur opes : £cce apiifm parcts pandas prdpandimnf atilas : Congefia redolet (qutf putet^) 4ra thy- mo : CAfaris hsLc ingens lau4 efi »qHo vindice , pacts lucundos fruSius arma inimica ferunt. 2NTREPIDVS quammiles] animima- ximimiles. Vnde dicariir miles , vifum fuit hucalFerre,e6 quod Laurcntius Val- Janon fatis intellexit Vlpiani verba j I. i. ff.de mil.teft.MileSjinquic appellacur vel a malitia,id eft,duricia» quam pro Repu- blica fuftinct:auta multitudinejaut a ma lo,quod arcerc miiites folent Aut a G ras- co verbo )^i\iot,mille. \ndc ')^ih.tct^Ji tra- dlum cft;nam ita Grasci TayuA, & mille hominum numerUm appcllant,quafimil- lefimum quemq; dicas: vnde quoquedu- cem^j^/A/ctp^i^o^^appellant.ABlius militenv ^ mollitiapcr antiphrafin didum putat, c6 quod nihil mollc , iedpociiis afpcrum quid gerar . Partapace] rcdempta.Lucan. lib.io. , y parta. durt Tenuts Jllueoii] cellit iii vftim alueari j- Atq-yfatios grataque mella gerit] Sicex pacevbertas,quod fequentiembleniate di- cetur. vt colligasomnium fruduum pro- uentum ex pace, contra ex bello vaftita- tcm omnem &calamitarem . Quoperti- nctetymologia Grammaticorum, qui to- Ag//3J',quafi flt/To Ta Tctj- iffoKeiSy» tj^V ttoA A»V p.HiV it «AAUHK . qucd ciuitates,mul- tosq-, homines concutiat,perflat,labefaciet. Arma procul iaceant] conrincamus nos ab armis,faceflant arma . Vas fittuncfumer£ beilum,&*c.] Poftre- mum hoc difticKon ex Ariftorele defum- ptum videcur, qui lib.io. Moral. ad Ni- comach cap 7. Cic ait : Negotia enim fu- fcipimus,vcinocio fimus,& bellagerimus obeam caufam,vtit) uace vmamus.Cice- ro 1. Offic. Quare fufcipienda quidem belU.funr, vt in pace fiue iniutia viuatur . Ec Vegetius lib. ^C«p. i. Quj defiderat pacem, praiparet bellum : qui vidoriam cupit, milites imbuat diligenter . Adhxc fcripflt Ariftoteles , to t» toAs//*^ Tg^Aoj' Hptivijv HVeu . Pacem effe finem belli^CicQ- ro 8.Philipp.Nec ego pacem nolo,fed pa- cis nominebellum inuolutum reformido. Quarc fi pacefrui volumuf , bellum ge- rendum eft ; Ci bellum omittemus , pace numquam fruemur. Caftiodor.Iib.5. Va- riar-epift. I. Tunc vtile folum eftadarma concurrerccum loeum apud aducrfarium iuftitia non poteft inuenire . R i c T E hoc agalmate notatur, ea I Y« qu3e ob nefandos bellicos impetus crude- lia , perniciofa,acerba & ludifera funt , iii pace omninoblanda , vtilia > fuauia & I?ta ficri . Pax itaq; omnibus viribus fedulo ampleftenda , & perpetno, C\ fieri poteft , retinenda . Quanta enim emolumenta, quis bonorum aceruus& copi^e cornu ex fuauilfima pacc moitalibus refultent, in fequeti dicetur,& paflim ex Philofophis, Hiftoricis,& Poetis,colligitur. Huc pras* clarus fefc locus oftert ex Panegyriccqui Conftantino Augufto Cdnftantij filio di- locuse ^iis eft,& Claudio Minoi tranfminTus in- Panegyri certo nomine.Huncenim locumquiapu Coflan- to gtatum fore ftudiofis rerum antiqua- /^;;,- ^ rum,totum afcribam . Sicitaque: Q\iid egeraslmpcrator ? in qux nos fata proie- ceras? nifi tediuina virtus tua vindicalTet. Quaj hxc eft impatientia.'aut quo tibi ma nusjnoftras , fi verfa vicepugnas ipfe pro nobis ? Hasc ego non dicerem,Imperator , neq; ab alijs did;a memorarem,nifi bene- ficio tujE Icnitatis tutior efl^et noftra in ver- bis,qua tiia in armis andacia. Noua cnim quadam varictatenatura?,confuf6qj virtu- tum temperamcnto,idem cs in pr^lijs fc- rocifl[imus,& parta fecuritate mirilfimus. Cqm enim daio obfeflis tempore poenicen di, Aquikiam qnoq; de legatis eorumac fupplicibus recepiffes, cundtiq; fe tibi de- didilTent^quod obfidendo feruaueras,igno uiftiomnibus, & vitam quam defpcraue- rant, reddidifti,& quidem iu non ad fuppliciumjfed vitam.neconfcien- lize timore diffugerent ,grauirerqj deliu» qucrent,con(eruariqj iterum nonmerereii' tur,fiferuatinon fuilTeiit. Scd vnde tanto A a a 2, hoini- 74© AndreaeAIciati toctti hic cum Em llemattj vojho 7ni re conjen tttns . debeat ejje cat4 02Q.in het Hs^ ftifci- pm Ais , hominum numcro tot vincuIa,qu«conti- ncremilicarcs,& paulo ant^ armaras ma- nus ponTent ? Stupcrc milites,qui produccn dosrurqui tii>i in conGlioerant, ipfc edam risfcdus iisrerc,ciim tu diumoraonitus inftnnflu. dc gladijs eorum gcmina mani- bus aptari clauftra iuflifti>vt feruatentdc- dicos gladi j fui > quos non dereuderant re- pugnantcs O pulchcrrimum, & qui om- nium oculis fubijci dcbui(ret,triumphum \]:Ei)cis & clemcnti^ tujE?Cuius enim po- teijtix fiiit hoftibus arma diripere , cius hiimat)! a:is dedjtos ad impunitatem fuis armis alligare.arqi cciam vinccre . Vt eos ferti illius.quod conrra ce gcftcrant, quo- t dic pociiiterct.gladius ilicqucm in tedi- ftrinxerat hoftis infcftus, ipfe dominifui jnantis tcnnit,& paratusad casdcm,cuftos facfluscftad falutem.Magnus Pocca,dum bcllorum toto orbe furgentium difcur- fum apparatumqi defcribit, £/ curua, mc^mtyrigidum falces conflan- tur in enfem ^ Trifte nimium tempusid,cum inftrumcn ta cultui pccudum pr dere certo dixerim . Qu^od fi quifqucvt dccer,per fe conijceret,quam intcrfic leui dc casfla bellum mouere,agnofcerer qua periculofusfit Principum ludus, quibus tam paruicft momcnti clades & ftrages populi multuudine innumerabilis,ruina, vaftitafque : fed & indigna locorum pe multorum vaftitas,fcIitudo,conf3agrat,' HerGdotus in Clioait: {jcTwV iV« dvom^ WiV y 0 '7r6?,if/.ov 'Trpo ^pmnf cupiiicu . iv jxiv yetp T» 01 ^euj^tf 7t?V 'TretTipetf ^ATrrtfftv . iv S^i ot 'Trenipa 'ntu* «Tfltf.id cft: NuUu^ aJelinconfideratus eft 9 qui hellum pro pace eligat:in hac enim li* beri parentesfepeliunt : in illo autem pa» rentes liberos, Valeant iraque, qnibus ram placcc belli fortuna , cuius etiam vej pro- fpcre gc^ti eucntus ipflim pcrnitcre Frin- cipem dcccr,fi modo vel minimum fapiaf, aut nifi ab humanitate prorfusabhorrcat. Addameiiam & illud, nulhim regnum , nec vllam Remp. diu roancre incolumcm poruifte,qua» arma crebto moucrit. Me- minerinr quibus dulce bellum eft,quotics hi exrrcmum difcrimen vcncrint Athenic fcs.quondam feliciftimi & potcniifiimi-, tot cantisqi beliis nttriti , & pottmodum dfilcti, q^UQium uempe ciuitas a Perfis in- tejidio Prineipi ludus pt AthenH fium hti la exitt fa.. EmblemataJ: 741 fnoniora hella in- teftinn . RomanO' rii belU, Breuts ca talogus hellorum JRomanO' Yum . Cofidora^ qu&foy no Hrci. tem- pora . ctndio pcrdita, a Laconibiisafrcac mcenibus ipfisezuca , a Philippo Alexandri patre fatigaca.abaUcro Philip- poafflida » a Rege Ponci Michridare cae- aibus & cruorcinfcdta, a Sylla propemo- dumconcufl[a& diruca. Quid Lacedx- monij?quamquamdiu fatis floruiflc viCi funcidem tamen, quoJ alias florentiflimae monarchia; , & oligarchiae , funt eipcrti j quarum quidcm cxitium non abcxtcrnis, fed cerc^ inteftinis potifl^mum odi js atqi Jifsidijseft profec^lum . Nihil il/a inclyta Roma clarius aut admirabilius,vt qua; Imperium terrUt animos Aquautt olympo . cuius taraenquant6alJjsgIoria& praecel lens dignitas eminentiorfuit , tanto ruina cafusq; grauior & periculofior . 5i vero tanciimpcrij Iabefabu'' no fapimns, iu pcHC tcIlUjinbcIIo pa r m qii ae "1 m u s, ucq ; v r.q u am m (i bcl o afti ^ti paccm vel ncicereincipin us , vel amare;earnq ; vt perdi ;im flcmus^ficn ox reddiiam pari 1» uirate contemnimus , do- nec nos iretutn aiq3 iieium amiiiaperdo- Sellift?it£ quis effe ccat bona noftra non fpcrnere, mala noftra non cupercdcniq; non iucptire, non fure- rc.Saspiflim^ idem nobisaudicndurr, nec audifl^e fat cft,faEpifllme videndum & ex» pericndumjdicam apertc: vtdifcamusa- liquid.fxpifliim^^apulandum eft. Qu^ate ijs,quibella fufcipiunti nifi feram poeni- tcntiam incurrerc velint,(cmper finispro- poHcus cfl"e debet,quem fbla prudentia & rcrum expericntia oftendcre potcft. D. Auguftinus Epift.i.ad Bonifacinc Noli cxiftimarc.cij.q.i.Pacem habcrc volun- tatiseft : bcllum autem debet efle nccefli. f^^oeat tatis,vt libcret Deus a neccflltatc, & con- fcruet in pacc Noncnim pax quaeiiturvc bellumcxerccatur , fcd bcllum geriturvt pax acquiratur Efto ergo bcllando pacifi- cus,vc eos,quos expugnas.ad pacis vnita- tcm vincendo pcrducas . Idem can.Apud veros eod. c.& q. Apud vcros Dei culto- rcs,inquit,eciaiprabella pacatafunt: qua; non cupiditate aut crudelitate . fed pacis ftudio geiuntur , vcmalicoerccantu r , & boni fubIeuetnr.AriftottIcs Politicy.c 9. ait.necefleeircaimadomi neccflario poflta inarmamentarioijs, qui Rcipub pr^funr, tum proptereos.qui detredatimpcrium; tum propterexteros,qui iniuriam conan- turinferre. Reperio&apud Cornel.Ta- citum,Ia?tiorem fuifleT;bcrium Impera- torem, quia pacem fapientia firmauifletj qiiam fibcllum per acics confccifl^et. Ad- dam hoc poftrcm6,dignum ccrte memo- ria excmplum.Vitruiiius cap.^.Iib i. ait, veteres Heirufcos quo ciuibus fuisper- fuaderent.armainuenifle , vrijs aduerfus hoftes,nonad ciuilem difcordiam vtcren- tur,quiiEdem Martis ad campum, & cx- tra vrbem,non,vt aliorum Deorum,inn-a mosnia confecrarunt. Sed nunc ♦beriimi pacis frudus nos alliciunt . A a a 3 Ex pacc 742^ Andrece Alciati Ex pace vbertas . EMBLEMA CLXXIX. ^ RANDlBVSe^c Jpicts tenues contexe conUas^ ^ Sluas circum alterno palwite vitls eat. His comptA Alcyones tranquHli in marmoris vnda Nidificant , pullos inuolucres^ fouent . Latus erit Cereriy Baccho quoque fertilis annu4^ AEquorei fi rex alitis inftar erit . COMMENTARIL I. T N eJito fcopiilo, rr.arinis fluifHbus vn- dc fpccie nidulationis & pattn ciufScm le* A diq; cindo>pullos fuos excluciii; alcyo, ges- Plinius, qui omniatx Arifiotclede- in nido fpicis & vicium palmitibus con- fimipfitjib. lo c. 3i.flc ait: Ipfaauis pau- texco . S?d ad picturam illuftrandam al- 16 amplior pafrerc, colore cyanco ex par- cyonem & nidum eius ex Ariftotele , Pli- tcmaioie, tantiim pnrpureis & candidis nio,& Plutarchodefcribemus Ariftotelcs admixtis pcnnis,collo gracili & proccro. lib.^.de nat animal. cap. 1 4. fic defcribir Nidum vero huiusauis quod attinet, va- ^i^^^ Alcyonem: Alcyon non multomaior cft rianr fentcntiajjquidam enim cx fpinisacu pafrcrc,colorc &■ coetuIcoSc viridi,tum e- lestis.alijex fpicis fcgetum,& vitium pa- ' — liaj» kuitei purpmcOj^ leliqua^ Ibidcm €U|p eiTe coulc^um Yoliint , vt hic Emblemata-». 743 11. nofter AlciatUS . Plinius cum fic depingit k)co cirato:Nidi caruiti admirationem habentjpilae figuila, paiiliim emincnri orc |)crqiiam aiiguft0,^randiiim rpongiarum umilitudinc:ferro nitercidi nonqueunt , franguntiir idtu valido , vt fpumaarida naris.Ncc vndc confinga!)tur»inucnitur : putantex fpinisaculcatis,pifcibuscnim vi- uunt. Plutarchus dcamore parentum in filios,mire defcribit alcyonisnidumjatqi adeo ipfius vcrba apponam; Alcyone fac , quasfo,cotemplere,qua; cum fc grauidara fentit, pifciculimarini (quem Grxci bel- lonam vocantj fpinas in nidi ftrudiuam congcric, quas tatatoartificio inter fccon- ncdic, vt ncq; ferro, neque faxis pcrtundi qncat.Nidi forma rndiq; rocunda, inllar pifcatorix naflTx in longum exaedificatur: At vcrd ipfum nidi os orancm admiratio- nem fuperatjitaad corporis magnitudinc feruata proportione,vt nullum animal,li- cctalcyonc minus fit,ingrediqucat.Idcm Plutarchus in Iib.de indudria animal.hoc prolixius excquitur . C A R M I N 1 s huius fontcm lubcns 'm^ie- rcpcto c Bafili j Magni Hexacm.cro, qua- ^ quam fciam , idem apud alios ccrte vete- lio 'tra- ^^l' admodum placcr viri huius ian(ftiflimi dodrina & cloquentia ; Sic cnim ille Oratione 8. in Hexacm. dKKucov i^t ^ctKtiniov opvecv. avth ^np' ccutkV voojevHv TtfV cf.iyictK^s furi^pvKiv , gV dvTiii Tot ad TMf '^cttjLijt.is KctTctSefyJ- Vil ' VQOSiVH KCtTct [Jl(^«/>t^ vct , oVg TToKKolf ^icuoii uveixoii » ^ai- Kctojct 7i 'Tsrpoa-ctpciojeTcu etKK' of/,ci>^ KOlfAl^QVTca fjiiv 'TrdvTii Avey.ot' Vi^V^^A J^i K\}(J.ci ^ctKctdJioV , oTctV etKKVaV eTCOCt^H Tct^ ('VSTdii^lJ.ipCti . iv TO(TctVTCfJf ydp y.ovcuf eKKe^Tri^u Tovf veoTTKV'6cr« «r« Jt5t/ Tpotpris duTol^ XP^^ > it te commonefacerent ad ea petenda ab eo , quAtibi ad falutem conferrent. §^uidnam etiamyquAfoy vel quod fidem excedat alio- quitnon efi tuaparatum cauffa>qui ad Bei faEim imaginem fts ; cum propter eam tam minutarh auem vafium iUud ac terrificum mare fedetur , ^ hyeme media Dei iufftfi coerceatur}Hxc iWc.Qux pleraq^ viden- tur ex Ariftotele lib.j de nat.animal.cap. AriBote^ 8 pctira-Sic enim ille jbi.*Gcnus auium ex les de atl- parte pluriraa vcrc ac ineuntc seftatc coit cyone-j- & parit, cxcepta alcyonc, quae circa bru- mam parcre foliraeft. Quamobrem quo- ties bruma ferena exiftit,d.es Aicyonia: appellantur.-feptem antc brumam , & fe- ptem \ bruma, vt Simonides quoque fuo' carmine tradidic : vt ciim per hibernum menfem prudenter conftituit lupiter dies quaruordecim, fugamq; ventorum tem- pus illud vocant mortalcs , facram nutri- ccm varicgata; alcyonis.TranquilIum vc- ro tantifpcr efficitur,fi ita euenericvr bru ma Auftrina Veigilijs Aquilonijs fiatj fe- pcem primis diebusnidum conficerc fer* tur,reliquis feptem pareie atq; cducare . Dies Alcyonios fieri circa bruniam non femper in noftris locis concingic: at in Si- culomari pene femperid euenit. Parital- cyon circiter quinq; oua . Videeiiaro , (i placetjcaput fequcns.riinium lib.io.cap» 3 i.Plucarchum iibro, quodifputat, vtra animalia prudeiuiora, icrrcftriane an aqna tijia Meminit etiam huins A ifopus in fa- bulis,Lucianus in dialogo,cui titulus ctA- KvcdVy A Elianus lib. i;. c 19- Hiftor. ani- mal. Caufam vero huius nidulacicnis hi- C«r al- bern^ qiizeric A Ibcrcus , cam cfle.fufpica- ^/^» h^' tus , qu,ed ca auicuia adeo lara fit icxr*- t^-" Aaa 4 ia,Y8 ^^'^^- 744 Andre^ Alciatr III. Alcyon , an Hal- cyon fcri de alcyo- Alcyonii AlcedOf ra^vcarftate proptcr nifniam corporjsari- dicatem progenerare neqiieat,hyeme vero obciiracis pras frigore poris, hiimidioreqi efFed:ocorpore,fiacad concepciim idoiiea. GRANDIBVS ex i}ic^ , &c. ] confice coronam e fpicis>^f .ios circiiradec pampi- imsalterno palmuejad runilirudinem ni- di a!cyonum,id erit fymbohim vbecnatis cx pace . compu] oriiat2,vcnuft?,f.iaues,gra tx . Vel ad nidnm,vel ad traMqaillitateni refer.PUuarchus alicubi dixit, bonam va- letudiiiem idem elle voluptatibus , quod crsli cranquillitatem alcyonibus, quoaiam cis coucedit vc tuto & fecure incubcnt. . Alcyones] Variefcriptu reperitur hoc nomen:aIi j enim fcribunt.£fcA^a>J',fpiritu eenuitalii a.K}iucov,(^'m'ivi craffo.Gramma rici Halcyones deducunt ab ^?»^ >ci/«v, quod inmari pariant.id eft,7rA/5fltTo eV*A/ KCuvStd contra ftataudoritas Euftathi j, qui ait vcrbum alcyonas non recipere fla- tilem in priraaictiam canone fubieclo,quo niam ct,ante A., fi fequatur ;t,flatilem no admittat, Parum itaqj refert, Halcyon, vel Alcyon fcribas-FabuIa de Alcyone fic narratur a Seruioin illud Virg. i.Georg. Non tepidum ad folem penncu iti litto re pandunt jyileBA Thetidi halcyones , Ceyx,inquif,filius Luciferi, habuit vxo- rcm Halcyonem ; a quacum prohibitus ilfet ad confulendum Apollinem de ftatu rcgni, naufragio perijt. Cuius corpus cu ad vxorem delatum fuilfet,iHa fe pr^cipi- tauit m pelagus. Poftea mifcratione Thc- tidis & Luciferi conucrfi funt amboina* ucsmarinas , qua Mantiian.dc pacc* T^-ix plenu virti*tti opus,pax suma laborUi r^x htlii cxctHipYetiu ejl,pretiumq;fericli, Nec minLis elegancer Gra^coriim mufa pacis comrooia coiumcndat. Eiuipides pocra iragicuSjSiipplicibus,vbi mulca pa- cis commoda percefentur a pr£econe,The fenm monente ne bellum moueat in Tiie* trCd T£ ':T0K((JX KpHOSOV Hpi^VH' /SpOTol^i W TTpcoTA [jAv (J.^7CUcUHis naucs funt irces mobilcs j ciiius trircmcs funt oppida volatiIia;apparatusbclIicus,fahuis coiiferuatioj patcntes vndae , campi viCtO' t\x & caftrorum arcaejvaJofas lacunae,m5 niafortiffima & muri incrpugnabilcs; ca- nalcs reflui,turrcs munitilTmiasjarene mol les.firmiflima propugnacuIa:in tc pacific^ togs runtornamentamilitariajfuperba pa latia ligncisinnixa bafibus, funt dc foliclo fnarmorcoperofae mo!es;fora fterilia Hiui tebcatur cornucopia^rin rc fpkndida]a:di- ficia delineatafunt in aJ^umcri^» 8c fun- datain incouftantia : tui populi in quictc funt fo rmidulo/i, in pace bellicofiiciucs in togis gcftant clypeos, haflas in cpomide j iuuencs in flore astatis deccrpunt ndaturos frudus fcnilis prudenti^e ; fcncs in canitic continent viuidum vigorcm,&indcbilium mebroruni infirmitatc validum robur in- tcllc(Slus:in tuoScnatu multitudo fuflra- giorumobtinet vnionem fenrentiarum.5«- {picit deniq; c.^fe/^^«^//«w,quandoquidcm tu,o Venera vrbs,afylum es tranquillum libertatis,fe!cmr,traxit. Sicenim cier Zm- habct Gracus: (TIV ' 70V hdLhov,d Kethoiojct ' 70V iVTTTipov » A 'Tmpoicset ' ' 70 V ^ivoy, et.^elvet' dptvov mpivoi. Ketiov ohKvaB' \J(j.vo7r6K\ii v^vo^TroKoi^ ^ [idLKi^et loufiiriiyeti hfovf.^ K^[J.QVOriKQ'J{ 0V7et{ a,T0K7tVVVa-ili^ ffl7H» 7eu Vidc reIiquaibi,&adagium,H/r«» rapu heu Prcgne] hirundo , dc . • . qua didumeft Emblematc^o.ex Ouidio 6.Metamorph. Vocalem f&ua cicadam] canoram:vndc vulgatum prouerbium; Cicada vocalior, ; Sed de cicada diximus fupra Emblemat. 137. & 164- & dicennis paulo lufra Em- blemat. 18;. Pignoribus] pullis tuis . StriduU firidentem] gai rula garrulam. In Grsecocasdem funr TroWTrrojcFe-ts: nam 70V KetKov ctActAcg^cTfit.reddit ftridulaftri dentem.citadas enim ftriderc, non canerc fupra Emblemat. 1^4. ex Plinio probaui- miis.C-^fervim vcrfus ifteantea incip>ebai: ,Ac jiridulaflriduUm. idq; v nhii^iore fi- gura j quia vero non patiebatur carmuiis kx,ideo leiflio fuit immutata:/?r/«i^^o,enim primam producit . Vernam verna] dptvov »etpivd, tu qu:c vcris temporecanis, vojucrem etiam ver- namcorripis. Hirundineshyemisexulcs Hirundd refert Plinius lib.i 8.cap.3 i.pariter & cica et cicadt das^ftiuas en[c,& frigoris tempore euane- hyemc e fcere,idcm lib- ri.c.i6.Vtra:q; etiam fuo xulant, aducntu asftatem prajfagiunt. Hinc Oui- dius i.Faftor. Iallimur,an verts prmuncia uenit hirudoj Holpita Udts Hoipita] 76 V ^ivovd^H- vct- domcftica domelticam. vtiaqaecmm non abhorret ab hominum hofpif.jsjalreca propc larcs patrios nidificat, altera vel in hortulisnoftrisexauditur . Hof} es vero HoS^es» dicitur & qui recipir, & qui recipitur ho- fpitio: vndedupjcx poteft efteordoii) cx- r o f: r : o I ; e . T u 1 v' i u 1: d o , q u a d u e n a e s , I X- dis Emblemata.' 74^ dis illaffi,qn? te exccpitjnam cicada wjiix ^uv.xd. cft, indigena cft , vt diximus Em- blem. 1 3 7. Vcl tu aduenalajdisaduenam » quafi etiam oicadje poft aeftaccm commi- grent,aIio tempore noa comparentes.Nc- fcio an huc adijcere aufim clegatifljmum Martialiscarmcn dchirujidincabaliisdila Diara.eo cjuodapud nos manfctit hycmis tempore . Hibcrnos peterent foUto cum inorerecejjm Atthides,in nidu vna remmfit auts» Deprehendere nefas ndtempora verna r#- uerfA , frofugcim volucres diripuere fuA » Sero dedit poenas-^difcerpi noxta mater Dehuerat,fedtunc cum lacerauit Itym. Aligeram penniger ales] tov tvzirTipev d 'OrTg/5o'g3"5'ct.pennata pennatam. .: Abice hanc prAdam[Synco^Ct pro Ab- iice,captam cicadam . Nam muficape^ora] Gr^cusdixit t///- VOTroKouitid cft,canentes,ftndorem emitte ces cicadas . Mudca autem pediora dixit, incerpres,quia pleriq; doccnt,omnes aues canoras dici Mufaru volucres; Cicadas ve loobcaiULi Apollini facrasefte volijit iux ta Ariftophanis Scholhllctv vipi^ ot TeT Tiyif fJt,ou(TiKorom( AvdKHVTcu t^ tLTroK Aewy/.EtTroianosoratorcs cicadis compa rauitHomer.Iliad.>^.Hoc locomudca pc ftora,proliccratis hominibusiisqj quisut libcralibusartibus polici ,vfurpari liquet. Gmnino vetcres quidquid cruditum & fuaueeflfct.muficum appellabantjipfisquc Mufis aflignabant.Confirmat id Bad?us: Muficaeappellationc ,inquit,prifci huma- nitatcm literarum fignificarunt,inquain- genuos homincs docebant ocium conterc* rcanimumqi rccrearc. Eo fenfu hac vocc non raro vtitur Aufoniusi& Symmachus cpift.4.Nos Cinquir ad Promotu^ mufic^ facundi? inopiam confitcmur. Summum es7 nefas ] iniquum eft , cos hoftili odio difiidere , inter quos fumma debct efie concordia.^i/^/^cjf hic cft,quain miit abfiiidtim eirc,& fcrm^ impium:>ciuf dcm ordinis viros fefe mutuo conficere : Tam enim vel inaxime pcriculofa cfTe fe- ruut tempora, quibus iupuslupinam cft. Etqaamqiiara , vtIoquitur luftinus lib.^ 16 alfiduum inter pares difcordi^ malum fit,tamen id locum habere non debet incer dovflos & ftudiofos Mufarnm culcorcs, iiucr qiios.vaja,5tcoiift2U)s animotuw fcnfio Sc concotdia neeefTaria eft . Incre pat hirundinem,qu? cica- dam ad paftumcorripcrct. Quo orationi? inuoliicro dodos mutuo fcfe prouocan- tes arguir.-his enim rixis& contcntionibus fere fit, vt nullum aliud pcrniciofiusma- lum fuboriri pofiit. Si quo conuicio dodi ab ignatis & rcruminfci js impctantur,nd dcbcthabcri nouum autinlbiens , cum vt pfurimiinvaudax efie folcat ignoratia,qua nnUirm aliud raalnm aut intra^abilius antdifiiciIiu$.Atcum dodus doftum , & Chriftianum Chriftianns iniurijs, contu» melijs,cIamofis difputationibus.vcl ctiam famofis libcllisimpetir,^quod bonis litcris & Rcipublicasmajum atrocius autexitia* lius clTe potcft ?qU2e clades,im6 quod nau- fragium praefcntius,cum inmedijs fludi- bus irato mari conccrtaiio nafcitur intcr nauis du£Iorcs,aut ctiam gubcrnatorcsip- fos,a quibuseoram.qui funtin cadem na- ui,vel vira, vcl mors pendeat ? NuIIuni certe mifcrius accidcrc dctrimentum Tb- cictati humana; poteft,quam cum cruditi eruditos (a quibuscerte pendcre diebet po pularis muIticudo,vt eoium dudu fefein officio contineat) nigro dente conucllunt; quo fit interdum , vt diutius altercando veritatem opprimant.Num vcro abfurdu &odiofum naa:xime omnibus videri dc- bct,cos, quos par cft intcr fe omnino con- uenire, mutuisq; ofiicijs aniroos inuicem fibi deuincircnimirum quod ijfdcm facris initiatos ad vtilitatc communcm liberalcs difciplinas cxcolcre cx oflicio-deccr, quas tanquam communi qnodam vinculo quafi cognarione intci fc contincri nemo ncfcit:nonne,iuquam , prarfus ridiculuiai cft,ecK fcfcmutuis iniuri js profcindcrc, irt vitam morcsqj dcbaccJiari,5t falfis ciimi* nationibus xmulos onerarcqtii alios cocr cendi ius habent , quotics aliqua vel leni occafionc rixantu r & dbcertanc? Qu^ fani contumcliaecd noccntiorcs funt , quo in plurcs dcriuantur ; cxijs ciiimaion mini- mumfamasdetrahitur.ccnrum potifl[imu » qui,vc loqtiicuT Horatius,hoc fucco lol- liginis,& aerugii)emiera*tinguntur ?^ Nbn inuirus quidem fatebor m concerrationi- hin eiufmodiqua:dam certe , necobfcurai ingcniorum videri fpccmiina,idltamen ge^ ncns ciufdcm fcmt er uidicnui JTonjtam la, boriofae qua»n periculofae plenum opuss sdtxJuqnoCs^l'ci)iifiicia>, vbi- (^uis rom» I\r. Rix£ & contenti^ nes a iiu* diofis^ Nimium altzrcan- do verv*- tas amit^ tituru m^lcdi- 710 Andreae Alciati m^nJationem nominis aiKiipatur , ncrcio qiif) fato fama: iacluram facit . Certe, vt hoc adijciam,nemincm vnqiiam fiiiflle crc do,qin malcdidis &conuiti js in aliiimia- dis honeftiorem famam mcrcari vnquam potuerit.Qu^a: porro c^citas, in hifce de- cc"tationibusaci iudicem confugcre omniu coriuptinimum & iniquillimum, nempe rurbam popularemfciim Hubium nonfit, quam non viciear,quamq; ca:cutiat,vt vi- dere non pollit ^dibni in proprijs quA re^a itut prauage- rantur . Itaqj qui fieri pollit, vt fano mentisocii- 10. quas captum exccdiit fuum,intueatur? Dsteffa'- qiiidem (quod tamen grauatc dicamj tiojittgio temporibus nortriscxulceratifiimis fajpe- rubodier numero vidimus,non modo in ijsdifcipli nornm . nis,qua.' ad humanitatem pertinent,fed & in diuinisomnino fcriptis , atque pietatis Chriftiana: oraculis j qijorum audoritati apud quam plurimos non paium detra- t^um eil,qu6d dc ijsimportune & intem peftiue dodtores plerofq; digladiari vide- rint.Ex quibus mutuis dilfidi js nihil cer- te rei literariae frucT:us,aut ornamenti ac- celficfed Je pietate & bonis moribusndn minimum decelTit , dum non eft qui velit ingenio cedere. Sit aliqua inter ftudiofos concentio,fed abfit a maledidis , a contu- melijs,a rixis:& vt funt expertes inuiden- tiae Mufarum fores , quemadmodum ex Tctcribus pleriq; dixerunt,fic n€ admittat quidemiurgia , velanimorum diftraCT:io- nem aliquam inducant.Scite Chryfippus: Qui ftadium curnt, inquir, contendere & enitidebet quam maxime poftit , vc vin- catjateum, cum quocerrec , aut fupplan- tare, aut raanu depellere,nulia ratione.de- ber;fic totaanimi conrentione licetex litc- ris indefefib curfu fplendorem , & nomi- nis celebritatem aucupari, fed focij aut ri- ualiscurfum dolo quodam malo remora- 11, auc eius morcs impetere.vel eciam do- diinam (nifi prorfus mala fit ) mordaci aceto confpergere,qu6 vel defiftat,vel ha- beatur coiicemptui,non modo hominis eft di^ToIuci & inuidi, fed &animi pufilli & IrmUiit plaue illiljeralis.Inter pares tameninuidia t'Uer pa- fa:pe folet innafci,quod praster c^ceros no res . tat glonfoi^raphus Accurfius, auvftor non pocuitendus, ad 1. fiexceptione, 14. §.eo qui.lf.quod met-caufa. hi djcuntur Lucia no lib.dccaliimnia, «•'/xo7g;^i'!>/, intcr ^uos proptcr artis ciufdem commnmtatem plt acres fimultatcs & iurgia nonnunquanx implacabiliaexardefcunt,vel occafionefpc ratx gloria?, aut lucri captati , cum ncmo artifex fe libenter poftponi patiatur , aut contcmni. Sed tamen dignum cft, vtqui fimilcm cumalijs vitam fufcipiunr, firoi- lem cum alijs ferant difciplinam, crcco- lenteSjdeftat.monachor. Imo qui ijfdem facrisinitiati func,artium meliorum con- ; ] cordi paceligentur.vt meminerint Mu(as • dici G rasco verbo,//«(rcfcj',quafi oiJLotvcA^, ^ ideft,fimiles,inter quas fumma fit cocoE dia,quamquam inter tonos difpares. Vnde benc Themiftius oratione quadam,quo loco ait Mufas inter fenumquam rixari, fedoptime illis cum Apolline conuenire: ita etiam poctas minime a poetis debere difiidere . GrasCe ita: >^ cu Moua-cu tvvee^ Vt t QvS^il^idL ctVTUV dyctVctKTH TTpOf Ta.i a.KKcti y oTi lAri ^ovi] (rotpicti^hl^^^i^i 1 etvTii 1^6 VI) TTpojivy^vTcu ol TOiitTcu , Ve- ritlime ille, fiquid,cm omnium honeftaru - difciplinarum inter fe raagna fimijitudo &concordiaeft,quiE omnesad humanka- tis fefc cultum comparent Solemne eft,(i UpetlAiOs KipctfACiKOTcliy TZHTOVI TiiL- TcoVyfigulus figulo inuidety ^ faberfahro , vtait HefioJi)s,fed inhamanum eft,& nul lo ferendum pa(5lo, fi G rammaticum in- ce{ratGrammacicus,fi Rhetorem Rhetor, fi Logicum LogicuSiquia cenfemus inane eireartium meliorum vfun),nificum littc rarum {uccomores inftituantur, vitasquie ratio conformetur.qui fi.iis eft cruditionis omnis acdovftrinx. Eloquentia male fine moribusdifcitur , air Piinius SecunJus . Aiuo fuperiore maiores noftri viri fani patientcraudiuere rixas,qu2ein Italia per aliquantum lemporisorta: funt inter Ro- Bo^oril berteIIum,Maioragium, NizoIium,Sigo- virorurr* nium,quarum contet onura veftigialibris contentio editis poft audorum mortem fuperfunc. nes * Etin Parifienfi quoqj fchola diu non finc rixisac cauillis contcnderunt erudici viri Antonius Goueanus, & loachimus Perio- niusinPecrum Ramum:quos proximi fecuti Adrianus Turnebus, lacobus Car- pentarius.Leodegarius Qiiernus, diutius dc re litteraria contenderunt , fed quanto cum fruclu.viderint quiea de re iudicarc fobrie pofiiint. Vide adagium , Canin^ viciiransycjnocephalum oppugntts . Elo- Emblemata-Ni 7^1 Eloquentia fortitiidine praeftantior. E M B L E M A CLXXXI. KRCVM Uua tenetiYigtdam fert dextera clauam p Contegit dr Nemees corpora nuda leo . Herculis h^c igitur facies ? ISlon conuenit illud ^jibd vetus^ & fenio tempora eana gerit. Sluid cjuod lingua illi leuibus traie6ia catenis, S^eis ffa facilek allicit aure viros ? Anne quod Atciden lingua^ non rohore Galli PraBantem popnlis iura dedijfe ferunt ? Cedunt arma tog^ > quamuis durlfsima cord^ Eloquio poUens ad fua vota trahit . COMMENTARrr. HE R c V t 1 s pingeduscft cano ca- tiirba: diiciintiir,eamq j quafi traliere vi- pillitio,peIIc leonina indutiis , fini- dciitur, ficuc fcite fingula defcriBenius ex ftra manuarcum,at dcxtcra nodofam fua Luciauo. Sed hanc figuram hic caflator clauam gerens ; cuius lingua traiedla eft per fnmmam infcitiam deprauanit, auic laultis catenulis^ Hercnles iile Galii Galli vS' teres fa^ pientii, GrdCA pe nti . na traicftam expn*mcnJ,pcr tarpiflTimum Haec AvS^ptd.VToypApiA Herculis cxpre(ra eft Luciaiii qjadam prjcfationc, qua oftedic Celtas,id elhGaIlos,olim Hcf ciilc.n oy^iov nominaircjCumq; eloqucn- iix fapicutiajqi Deum cxidimade • Apud quosicaetfi.igebacur , vc fcnex>caiuus & rugofus : inculco capite & glabro, cuiuf- modifeniores nautas mariuos vidcmus : adh^c leonino tergorcinduc«s,dexcera cla iiam ceiiens,arcuja finiftra, pharecram cr humero pendalam habcnsjCofertilTimam .To «Tg ««Toi- '■Joi ^(ri9 01 ^AhATT^pyoi yipOVTif . AhhAf^ TCi*" Tos avti)^ ofjLafTiiv 0-Ktviiv T^ iipAK\iiif^ ydp Tnv tl^tpQepAv ivriTrTcu thv Ag'or T9/ , »^ T2 pOTrAKoV iv T» J^t^i^iKSf^ TOV yCt>pVTOV TAp»pT»TCU , TO t6^0¥ ivTiTAyAvoV » dptfipA 'TrpoS^fiKVVIXI , KJU theof iipAKKTis i^i- yjuTot t6 ^ct/ja/o^o- TCtTOJ' iS^iTCO i^HV Tils eiKOVOf . 0 yAp yipatV TlpAKKiJStKHVOf AV^p^TSCOV 'JtAyL* 'TTOKXi Tt 'TrKn^os ihKHjiK Tav cotcov AWAV TAf J^tJ^ey,ivi(S* J^ia-fAAS'' HO^tV OtjffHpAt hi7r70ji, H^tKTfiS HpyAfffJLivcUf GaUi el$* t^uenti^ lOCU4 h eiani dt HereuU GalU. Emblemataj . 7n it^'»T«f &7^ivm AyoyLivotiWi S^pAo-u.ov '^>i\iV^ oKviiv J^e^ixav Ap^f , A7i 7»$ Je^iAi' fxiv Vji) 70 ^OTTAhOV T»Vf ^^OUA^ Ji TO J5|°^ i)^H' VAKTCOV . ilih7QS Ji 7h TT-ApB^COi.^K ATTCU J^iV70S TA »//^T6/5fifc, tJ^H^iy, AKpi^^S iKK lOlKAS Iffpps elv7ih^ • 7oV hcyov jli^Hi ot [Kih^^ot ,^ ^>)c '^s^. ii- fiHf 61 iXhnvj^f , ,£pifnv itoy.s^.A, d- VCU^.i ^)pAKK^ Avfov' HKei^O//.tV , 07/ TTApAj^KijT? ip,[J^l' 0 KQ- yOS eKJ^ifi , [J.i].Ji7^70 ^^AV[J.AC$U AV7GV t)[J.HJ rA^s , tas 4^- 'X^s TtT.peo■ ^lutemaufe??* Jociim fcire dicere , ^uam iuuentw ipja pojfit . Hinc certe ex Nefloris litioudfiHere r?tel a vohis dicitur^et TroiH' noYum Oratores floridam quandam VO' cem cmittuntiid efiylirioeJfecrepitus efi apud illes,recaluafierireliquti capillisfiqui reli- quifunt, plane canis y'cut& rugofa , c> in- aterrimum exufla colorem,cuiufmodi funt nautA ilii fenes . Charontem potiiis aut lapctum quempiam exijs,quiapud infc- ros verfantur, diceres.In fumir»a quiduis potius quam Herculem effe coniiceresex imagine • Atq-, tali Ipecie cum flt, tamen Jierculis oinatum gerit-yVt qui tum leonis exuuiumindutus flt, tum clauam dextra teneat , tum pharetram humeris aptatam portetitum arcum tenfum lAua prAtendat, deniq; modis omnibus Hercules eli . H tquidem arbitrabar in GraEcanicotu Dco- lum contumcjiam perperam facereGal- Ios,quum eum eiufmodi fingcrenteffigic, c)uo nimirum ilinm talibus piduris vlci- fccretur,quod olim in regicuiem ipforum prasdam agensid teraporisjcum Geryouis armcnta vcftiganSjOCcidentalium gentium plerasq; regiones ^cniaf^aiet^At nondum etiam dixi id,quod erat in imagine maxi fnenouum ^ mirandumflquidem Hercu les ille fenexingentem admodum hominu mnltitudinm trahit ^QmmhHs ab auYe re- uinBv.\pi)rYbvincula funt cfitenulA tenuet auro ele^iroque confe^Aypulcherrimis ijiis monilihus adftmiles. Atqui cum vinculis v fq; adeo fragilibus ducantur,tame nihil ds fugiedo cogit tus nudo homine contenta efl. Non conuenit illud] non jbcll^ vidctur qnadrare , Huiusabfurdi UATropij^cLJoi caufam repece ex Luciano . ^uod vetus] quod fic nimium annofus Hercules . Tempjtra cana gerit] capuc canum.EfFc *5la fenii . ^^id quod lingua ^c.] cur illi lingua cft catenis tenuibus perforata.quibus audi tores fuos retencat auribuscapros? Alciden] Hercufeni,ab ctKKyj^, ideft, roboreyVt did}um alibi. Lingua,non rohore] viribuseloqucnci^, non corporisj robore . lur* dediffe] leges pofuiffe^barbaras na tiones ad ciuiliorem cuicnm reuocanfe . Cedant armatogAi^c.] yvaiAH Sct^i}- y^TtiTiif^po T-ojasro ® /ct r, n i m i r fi q u 6 d Hercules hic noftcr (& Oracor quifque infignis) nonquidem viribus corporis,fcd elosiucntiae laude auditores crahac quo vclit. IiKoenim funtarmatis togaii ^tx- ftanciores,quod nerraadcnfto vincatradeO vccloquens fle(ftac vel maxim^ rcfcadla- rios.I j Cicero locisquampluiimis coiifif mac.Nam Sc Orphcuraaiunt citharae du! cifonas modulo feras & faxa mouilfe; quod eft referendumad vim cloquenri?, quam Euriptdes rcginam.Sc Ennius flexa nimam appcllauic . Lege Valcr.Mat.S.c. 10 Eft aucem hoc hemiftichium Cicc ronianum,quo fe Orator ipfe S^ny.oitKos, pacisfemper fuifie ftudiofuni declarabat, de quo orat.in Pifonem, & i in Antoniu. Vcrfus hic , Ceddt arma togCedant armatogA. Tuae dicis.in" quit,togas fummum imperatorem efie cef furum.Qu^id nnnC tc,afine,Iiteras docea- mus?nonopus eft verbis,^ed fuftibus.No dixihanc togam,quafum amictus:nec ac ma.fcutum, & gladium vnius imperato- ris;fed,quod pacis eft infigne & otij ,toga.* contraautcm arma, tumultus,atq; belli.' morc Poetarum locutus.hoc intclligi vo- lui,bellumatq;tumultum paci atqueotio conccffurum . Quasrc ex familiari tuo , Grazcoillo Poeta: probabit genus ipfum, & agnofcct,neq; te nihil fapere mirabitur. Atin illo altero.inquit, hacres , Concedat laurea lingus.. Imo mchcrcule habcotibi gratiam.Hsererem enim, nifi tu racexpe- diflies. Namcum tu timidus ac tremens tuis ipfe furaciflimis manibus detradam ^ cruentis fafcibus lauream ad porta Ef- quilinam abiecifti,indicafti,non modoam plifiimae.fed etiam minimic laudilauream conceffi/Ic. Atq; ifta rationc hoc tamcn in- Bbb 1 telligi Verfus Ci ceronis a multis re prehefus . Locus ex oratione in Vifo" nem. 7T^ Aridreae Alciati CIS pYAteX' tcH ' gi , fcelc ra tc , vis, Pom peiii m inimiV»m mihiifto verfii effe faiftiim : vt . fi verfiis jiuhi nociierit.ab eo,quem is verfus ofFen- deiitjvideatur mihi pernicies elfe qu^fita. Omirto , Dihil iftum verfum pertinuilfc* ad illumrnoii fuin'en;eum,quem,quatum pocuiilem , mnltis fxpe orationibiis fcri- ptisq; deGorairem, hunc vnO violare ver- lu . Sic Ciceto . Huc rcfpcxic Lucanus, dum ait ; Armommq. decus prAcedeforenfihus aBis'. Sic etid magno idm nunc Cicerone vigete^ LctHYeafacundis cejjerunt drma togatis . Toga fi- Togam vero Romanis fignum fuifte pa- gnnm pa cis, notius eft, quam vt probationcegeat ; quoniam in pace tantum vfus togs erat , nam i'n bello depofita toga chlamydem fumebaht,aut lasnam, aut lagum • Vfum ctiam tog^ antiquinimum effe conftat,cu ipfemct etiam Romulus ea vfus fuerit, vf fcribit Plutarchus. Eius tamen varias fue- runtfpecies. Nam Prastexta tpgapuerilis erat; vndc puerirem ajtatcm pammvideas prastextatam nominari. Vnde'& prsetexta lorum nomen apud Gellium lib. i. c.i6. & Mac rob. lib. i • Sacu rn. cap. 8 . Solcbat au- tem praetexta etiam purpura circumdari, ira tamen vt plebeia purpura a patricia ef- fct diftinftat eratenim illa fufca & obfolc- ta,non murice &cocco,fed hcrbarnm fuc cis infe^la. At vero purpura illis pra^rcxe- batur,quorum patres magiftratus ciuiles & infignesgclferant honores , vt eftapud Alcx^ab Alcxand.jib.^. Gehial.dier.c 18. Ideo vero purpurci coloris prajtcxtam fuifle Macrobius doccc lib.i. Saturn.cap. 6.vtex purpur^ rnbore,ingenuitatis pndo re rcgerei1cur,& admonerentur pueri, ve- iccuudiam'inomnibus'didis fa(flisq; ada^ mandam.Quod fi nuptiarum folennitati- bns,de quibus apud Catullum, adhibcren lur ad aliqua petulantius dicenda,pra?tcx Um in idtempus deponebant , vtfcilicec prasTextasiure minime vioIato,Fefcennina locuLione, hcc eft, iafciuo fermone atque Iiceiuiofo vti ipfis liceret . Pierius lib.40. Hierogfyph. Depofira pucrili prierexta , induebatur toga Vi rilis , qutB totum cor- pus tcgebat, & in dexrero humero fibala contiedebatur aurca autaigentea, prouc faculrates cuiusqi ferebanc. Hanc pubere? iam etfedi vt plurimum accipiebantrnul- lum enim cercum tempus eius fumcnda; €cac couftirucum»dummodopQft pubeiu Virilii tem id fieret, quippeOdlauius Augaftus ahnorum fedecim,& Caius C^far in vnde- vi^efimo, Neroautem vix pubefcens toga virilem fumpfic , qtio maturior imperio vidcretur. A tq; Mhc quidem linagnacum folennitatc fumebant, inuitatis^d enm a- dum cocilio ciuicatis, amicis cognatis.* ac qiiilibec vnum auc (fuos largiebacur dc*'^ narios , quod canquam rcgium quoddam munus habebacur,vc Plinius Neposnarrat in quadam epiftolaad Traianum fcripta . Et SenecarTeiies vtiq; meinGria,quantiim fenferis'gaudij,CLim prsetcxta polirafum- pfifti virilem togam,& in forum dedudus es . Ducebantnr 'enim in forum,indeq5 iri Capitolium a patre & proximi^.Aciquc Ki Tyrones,quemadmodum & dies,quode- dudio fiebac,Tyrocinium diccbacur.Tur nebus Iib- iz.Aduerfar.cap.(J.Erac & coga Pura, quam a forenfibus cyronibus fumi, & albentem amidum Papinio ooniinari deprebendimus : , ; : • . Necfaltenj tenerts ojirum iuueniU lacertti I.xHit,albentiq ; humeros induxh ctmiciu. Dida toga pnra,quod nullo purpur? prae textu diftindaeflTct. Poftrem6erac& toga PiAin€id ad illud : toctfiSer TartareHm iUe manH cHffodeminvincla ^9* petinit, Quolocoait, Herculema prudccioribus jncntc magis quam corporc fortem habi- tum, adco vt duodccim cius labores ad a- liquod cxccllcns virtutumopus rcferqidi cfTc vidcantur.Huc pertinct quod dcPor phyriocloquenti homine dlxit Eiinapius Sardianus libro Dc vira rapicntum , quo loco fumiccatcnam Mcrcurij.pro facun- di & difcrti hominis lin^ua, his plane ver- bis: 0 'vcp^vpiof a^rep ipi/.mi(.y) tk crHpa. ^ Tpot eivQpayrtsfSTivfjao-A S^idL To/Kthns TcuJ^Hetf ^{tVToL eV To ivyvaTov ^ KetSA' fiov (^ilyyiKKiV. ?orphyriu.s ,vt catenn quAdam Hercurialts ad homines traBa , prodnxit omnia clare pnreq^ variA doSiri- n€ arcana.Votio hanc vidco armotum & litterarum ficuti reipab.adminiftrand^ ra- cioncm eflccrebro vfurpatam apud au^lo fesbonos.TulI.i.dcOific. Non minorem vtilitacem adferuncqui reipubl.praefunc , fjuamqui bella geruntiitaqj corum con- liliofaepeautfufcepra, aut decreta bella funt.Ctuareexpetcnda magis cft decernen di ratio,quam decertandi fortitudo . Te- mer^ enim in acic verfari , & manu cum hofteconfligere, immane quiddam eft, & bclhiinum. Idem dearufpicum refponfis vocatarmaiudiciorum atque lcgum . Ec quidem nihil a^que valer admuniendam ciuitatem,& tuendum principumdomina impera o ^^^^ ^ relaudati impcratcres,qui -es urH^ lurifconfultis quam fatclliribus fti^ ,onjuito- praebuerunr, vt Hadrianus Csfar, *Hm ope- ^^. j^^ji^ Celfo,Saluio luliano, Prifco,at- ^*^"''* que Neratioplurimum vfus eft. Antoni- nus Pius,qui Valentem,Martianum, Mar cellum, labolcnum coluit : & Antoninus philofophus,qui Sca»uol2B confuetndinem prajcipue amauit.Itemquc AlexandcrSe- ucrus,qui frcquenter apud fc habuitSabi- num,PauIIumatque VJpianum, vt referc Lampridius:ide6 fummiis fuit inipcraror. quod Vipianiconfilio rempnb adrainift rcc.Pcrtinethuc illud Horaiij m Arte; ^ SilHeJfres homines facer interpresq-^ Deoru o^^^^^ CAdibu4 & vt^u foedo deterruit Orpheu^s : P^r^ '^'^^ Dtcifn ob hoc ienire tigreSirabidosque leo- '^^^^^*^^*' nes . Diclm & Amihio ThebanA conditor vrbti Saxa mouere jono tejludintsy^ prece blad/t Ducere quo vellet.^Euit hAc fapientta Au ^orsivin- f/cTor i^etpet ro fj.a>', KvHV 0 eV/v etpetvI^Hv Tet ^pctp/jLctKet. Id cft: Moly herbA genus efl ditium ab eo , quod medicamenta valeat hebetare. Piinius lib. ly.cap.^.citatOificdcMoIy loquitur;Lau datiftima herbarum cft Homero,3rinuen tioncm eius Mcrcurio aflignat, contraquc fumma veneficia demonftrat . Et paulo poft,CLim forma illius dercripfiftet;Inueni c peritis hcrbarummedicis.qui &in italia nafci illam diceret , afFcrriqj e Campania mihialiquot diebus cfFoflTam inter d:fticul tatcs faxeasjtadicis triginta pedes Jorga?, ac ne fic quidem folidas.fed abru pt^e.Hsec PJinius.Vidc Diofcorid.lib.5.& Ouidium i4.Meramorph. Radice eueiiitur atra] ea herba eft nigr^ radicisjdifficilisq^; inuentUj& euuliu . - £loq^ij..ca^dor: ^i:'.].pukhejtiima rcs c- loquentia , (^u* ■ omn^s in fui amorem & admirationem allici.r, & quafi cor.ftriclos trahit. Vndeillud Ouiiij uiJaudcm clo- quij : Non formofus erat , fed erat facundus K- lyPs , Et tamen Aquoreas torfit amore Deas . Sedmulti res eft tanta laboris opws] li- cet eloquentia res fit pulcherii na , tamcn multo laborc indiget. Vndc M. Antonius, cui vel priraas eloquentise pacrum fuorii tribuebat asras , difsrros dicebat fe vidiftc multos, eloqutntem omi.ino neminem . H o c Homcricum dc moly figmentii non raro intcPigirur de vir'ute,omnique cruditioncad quam primus aditus arduus cft ac (udoris plenus,fcd fuauifiimus om- nium frudtus . 7ct ydt,^ ■)^Ahe7ra. ret netAtt, difficiliaquApulchra.' \t habct vetusada- gium. Hic autem cloquetiam piimo quio dcm abftrufam ^ difticilcm,deinde multo labore & diligeutia partam,iucundi(fimos adferre frudus,hominefq; fui candoieal- licere intelligitur.Certe iiihil eft intcr om nes difcipIinas,quod plus laboris fibiexpe tat,quam fitoradi facultas;id quod Cicc- 10 ipfe i.dc Orat.fufiftim^ & eloquentif- fime docet. Quis non iu rc mirctur.inquif, cxomni setatum memoria,vt tcmporum, fic &ciuitatum, tam cxiguum oratorum numerum inueniri ? Scd nimirum maius cft hoc quiddam,quam homines opinan- tur &cVuIt autcm M-Tullius doqucn- B b b 4 tiatn Eloquif laus . IV. Moly her ba quid defignet . Difficul- tof elo- quentid. 76o Andrcx Alciati. tiam omnium difiicillimam videri , quia conrtet rerum pulchcrrimarum fcientia , compofitionc apta vefborum , motuum cognitione, iocoriim & facctiarum crndi- tione,rubri!itate tefpondendi & laccfTcndi, ■vrbanitate,hiftoria,prHdentia iuris, a cur in tantis prat- mijscIof fignificari aitj cuius verba huc leferam velobircr .« ti iS^i- 'TTca iiiKptiJ.ivotiX^f^^T^P'^^^ riKeiov tlKtKTCt (XOplp^^ . ydp yti T» TCOV OKCOV irict Kivrpov iTri^TFtlyeH i^i^auov, »Te ^pet^ vosTTipi T^v etiS^tov^opay tJ^pvfj.ivof iKv- kKhto '^Tctnet J^' t^v eiriiKtos »'f^^5'* KetTt}(pii}ft^i S^^ri^v ij^TTH- poTf ^ciK^jrt}^ , rirretpct J^g fotyfiet Tsy> TahuU Protei eC' Brotsm aer . Materuti prima.fe- ettndutn Heracli' dem Vo'j3. ticum • 76z Andreae Alciati itipvetuivav 6 ^ioi^ y.nJ^iuiA^ Hji]? S^ta- Kpi^iMi TiPl T»V AfXOp^OV t/Awr. TpdyTgW cTg ^vyetTHp eiS^o^Sst J^/Kcucof hJhs g>cst* ^OVyiVO[XiVn ^(a . «^/fiiTtfTfl IJLtCL TO-TSrpiV iov (pdrii 6 TrpcoTivi , ttg 'TroKKaii ifjLSpt- ^^ JtvJpzov v-^i' •TffiTilKOV . AtdL /xiv a VT^ Agomr ifjL-rvpov ^coHy 7ov. dt^ipdL JnKol . JpdLKCoV cT' i^Y V yii ' T^ ydp dLVToy^cov ef.vTn ynyivis i vJiv tLKho uKi^v TovTo criify.cicVH . JivJ^pov y€ fjLiiv dLTdLV dv^dLvofj.ivov » »^ Tiiv etTO yifi OpUi]v fMTdLpcridLV d/iKdLfJ.f^dLVOV , crVfj.^o KiKO); HTiv d.ipdL . To fj.iv yd.p vJcop eif d7pdLKi TA «"vvi^y: ^po CaUimachu4 flertlem terram , ettpapcoTov dixit ydpdpcvTo^ ciov yvvih id efiyceu mulier fferilis. Itaque ■naturaliter- locum parentem rerum omnium, iiUncupA uit pharum ,per vocis ctymologiam dfoe- cundttate ducia,quid fibi veUettnfinuans. Hxc Heraciides Ponticiis. Clehicns Ale- clemetis xandrinus Pajdagog. 3.C. r. reculic Proteu jiigxdd, adcupidicatem animi hunianiin varias fe- fo^ns , fe mutanrem formas , plus c]uam olim Prot€us , inquit , ir.arinus dxmon , &c. lulianus Epiftola quadam ad lambli- chum dc fapientc (]uodam,qui fuamerii- ditioncm tegeret intclJigi jnaiuit ; 'TTpOI- Emblemala/ 7^3 fahliehi 'OCHS , • Aagni lo) m , ophtjla^ .^rator . KlMi y^OpipaUf ietvroV i^AKKATTCHV » (oTin^ cTgc/^/oV* Aflfc9>» Toli S^ioy.ivots^y ai%v (fopo^ , iK(pi)vet{ • iyu j^i n^^ep j^» oUTo^ (To^Qi '7rpo)7ids » >^ oios 'T^oKha. Tm QVTCOV yiVOJO-KHV y aS O' fJ.i}pOi KiyH , Ttis fji.iv i'Kftigiisincautos.fallcrct. Alii dixccunt fuiffc virnm. diccndjperitu,, qui faciic poftcc in quosuis anrroorum mo tu.s. homiiics inipcllcrc. .Pictiquc euuden\ Vates. Magus. Hilofo' phus. " Saltaror, vatcm arbitrabantiir, quia mulra cr Cide- rum obferuatione, & ea prasterirarum re- rum memoriaj pra»diceret . Alii credide- lunt per artes magicas Proteum in pr^di- das formas fc muta^Te . loannesTzetzes (alius ab eo, quem iani citauimusj diui- natorem per pelues fuifte dicit,au t jiietb- rem eximium,auc nacuralem philofophri, qui polTetde fcris,arboribus,aquis,& igne difputare. Lucianusin dialogo de faltatic- ncfaltatoreeximium aicfuifTe.ad efiingen dum in primis docileiii,vc nunc humeda liquidamque e.xprimeret aqu^, vim,Hunc ignis celeritatem motus veheraentia, nunq leonis fecitatcmjaut etiam pardalis impe- tum futoremve, poftremoetiam virgulti flexum,& quidquid omnino coJIibuiilcc. Idem in diaiogo qui Natiigium infcribi- ^^f^f^ ' cur,nauigandi peritum hominem videtuf cxiftima^Ie. Valetius Probtis Proteum ty- T^vranus. rannum facit,queni propter infignem ctu ^ufiris delltatem Bufirim nominatum aif. Sed ia fatisiimd verd plus fatis. Cert^ vc id po- (lremd,qua2 antiqua funr* & extra homi- num memoriam aut certe conieduram po(ita,qu^ inquam '?rethettai,nou male Pro teum Pallenajum referunr,de quo varii va fvia qrethetidi TrotKihet referunt. Sed hafceitam varias. & prodigiofas opinion^s recen(ere,nihil hic^liud mihi videretur , quam Proteum quejidam noui^nvaftinge* re.feu fomniare.Si qui Proteum deniq; ad ^paTHV uAwj/ reuocant, fentiunr cum He* raclide-.fi qui ad probabiJem hiftoiiaBn,cu Diodoro libro t. Qu^d pcninet adagium, l^ellenAa tunica.8c,Proteo mutahtUor.Yi' ,dc Nac.Comit. lib,&. Mytholog.cap.8. ■ PALLENMe ] Probus Proreum facic j j AEgyptiLi,quamuis Virgilius Pallenxum dicaccum mquir : , Hic nunc JEmathia. porttpSypatriaq-^reuifit. l^allenen. Adeamcnim reuerfus fertur,cum ipfius filii , Tmylus & Telegonus , ab Hercule fuerunr occifi ob fcelera. Legendum verd Ivc fallensie, cLim /3,in prima,non cum e. Nam Pallene iivThraciacft iuxra Maccdo Pallene , niam , foii ram patenris (inquit Mcla) vc quinq; vrbuinifedes fir,. atq; ager . Vide Plinium lib.^.cap.?. Pellana verafeu Pel- Pellene^. lene vrbs eft Arcadias, de qua Pliniuslibo, 4_. cap.. 6.; & PtoIcm/?,po(rcniuum ab hifirioywon 3hhiflrix,yi impcriti putat & intcrpretantur.Nam (cnfuscftrO Pro- teu,qui folcs agerc hiftrioncm,durB modo in homincm,mod6 in feram.modo in ali- quidaliud transformaris. Sic Plautuslo- quitur in Pocnulo; Audire iubet vos imperator hiflrims. Etenim Proteus ficbat modo ^^^apeYimodoauiSi modo faxum,^ cum voletyarbor . inquic Hotatius Satyra 3. lib.i.Quin & Virgil.^.Georg. Tum vari£ illudet fpecies,atq*y oraferarSi Fiet enim fubito fus horYidus,atraq; tigris, Squamofusq; drace,et fulua ceruice leAnar^ Aut acremJlammAfonitum dabit,atq; ita vinclis Excidet,aut in aquas tenues dilapfus abi- bit . Huc referillud Luciani de faltationc, & multa qu^ cccinit Homerus dc Proteo lib. ^ Odya. quz omnia traftulit Virgiliusin 4.Gcorg. Vidc ctiam Ouidium i. faftor. Hic vifum fuit addercquinam pra*tcr Pro tcum fucrint, quibus fein varias figuras mutandi perrniflafuerit potcftas. Et hi e- quidem funt,quos meminimc Icgerc.Thc tis,Mctra,Vertumnus,PcricIymenus, A- chcIous.Empufa: de quibus fingulis paii- ca dicemus.De Thetide kgii Ouidiuslib. 1 i.Mcramorph. Sed 7nod>. tuvolucrts ,volucremtamen ille tenebat'y Nuncgraups arbor eras, h^rehat in arhore Veleu4 j Tertiaforma fuit maculofA tigridts . Mccra fiueTriopeis Erifichthonis Thelfa li filia fuit , quaeciim pater totum paiti- moniiim obalfiduam famem diuiuitus im milfam deglutiffet , fefe tamdiu in varias formas verttbat, quamdiu a patre vcnde- rctur.vt eius fami fuccurrerecvendita fta tim ad pacrcm rcdibat . De bac Ouidins g.Metamorph. Nunc equa, nunc ales, medo bos, modo eer» uui abibat . Res vero fic habct • Fuit Mctra merctrix IibcraIiforma,adquam ciim commcarenc adolefcentcs, corporiscopiam nonafleque bantur,nifi equos,boues,aliaqj muncradc ferrent ; gcmmarum cnim vfus tunc tcm- porisnondum fuerat repcrtus.HincThef fali periocum dicebant, Mctram Erifich- thonis verti in caomtiiaiqu; illiab amato- ribusdonabantur.Vndefiuxitprouerbiij, Mutabilior Metra Erifichthonts.xn eu, qtti fecum non conftat. Vcrtumnus quoq; in omnigcnas fpccies fefc variabat , vndc & VertH^' nomcnapud Latinos rcpcrir.Hincadagiu» nt(s , Vertumno inconftantior. Dc hochabctUK integra clegia apud Propertium lib.^ clcg. X.& mcminit Ouidias i4.Mctamorph.& i-Faftor.ait: lUe fua facietramformat,^alterat arte^ Mox domitus vinclvsin fua membrart» dit . Periclynienus Nelci filius ac fraicrNefto Pericly» ris,tefte Homero Odyff 11. HuicaNc- menns^ ptunoauoconcelfum omnia fieri, fiucin Yifum,fiu« formicam, fiue apem fc verte- rc,vt ApoIIonius teftatur i itcm & Hcfio- dus, cuius vcrfus fic redditos Latinc tc- peri ; TJAlurvPt inter.fii namq-y voluerti ; Tum fit rurfus aptSiYurfu^ (mirabile vifu) Tormica apparet ,fit rurfu^s frigida ferpens, Huius hiftoriam defcribit Ouidius hb. li. Metamorph.vbi hileguntur verfus: Mira Periclymeni mors eft,cui poffefiguras Sumere quas vellet^ rurfusq-^ reponere fum^ ptOf Neptunt^ dederat » Achclous dimicanscum Herculejpro Dc- Ache» ianira , ciim fc videret muito infcriorcm lottSo viribuSjin ferpentem prim6,dcindc intaii rum, poftremo in fluuium fcfc transfor- mauii.vndeapud Ouidiu 9. Mctamorph. fic loquitur : Inferior virtute , meoi diuertor ad artes , Hlaborq-y viro longum formatus in angue, Habuitdeniq; ctiamEmpufa hancipfam l^mpufa facultatem conuertcndi fc in quascunquc libuiftct, dc qua ita fcripfic Ariftophancs in Ranis / 'woloi Emblematai^ . 'sroiGV t/ ; S^Hvov • rretVToJ^ATrov yovv yi- ToVe //gV , vvvi S"' opiv^ , ToTg «T' ctw' yvvu apeuoia.^)] T/V eV/ i (pip iyr* auTwV /osfit,atq; vipera y \ Lapy^ mu/caypulchra (^illafoemina , ^^uidquid cupitjvel deniqi ilU conferat . Empufa^ etiam Euagrius meminitlib. cap.ii.hiftor.Eccler.dum fcribit Mauri- cij Imperatoris matrem narrare folitam, fa^pe laruam, quam Graeci Empufam vo- cantjinfanrem de loco in locum mouiflc, tanquam illum voraturam,minime tame ci nocere potuirie.Et fcribit Lilius Gyral I ' dusSyntag. ri.quodaudiucritcx ijs,qui- \mpufa bus noftro hoc temporc Empufaevel phan •Hidftt. tafmata muliebria apparuerintjfcqj lcgif- fe qui putarent , illud Regis Dauidisdae- moninm meiidianum huiufcemodi terri- culamentun-i fignificare. In Suidas hiftorijs legimus,Empufam fcu Onocolcn effe fpe- d:rum diabolicum ab Hecate immifTum, calaniitofis apparens: indc didum , qudd vno pede incedat,alteium vcro habcatas- neum aut afininum.Putabatur.inquit.etia ifi meridie apparerejcnm dcfundis inferi? ferrentur. SaneRuffi adhuc dasmoncm nieridianum metuunt.Ille cnim,quum ia maturas refecantiir fruges , habitu vidua: lugentis ruri obambulat, opcrarijsq; vni vel plutibus, nifi protinus vifo fpediro in terram proni concidant,brachia frangit & criira . Empufasautem a vctcribtis La- mias &'Marmolycias quoqucnuncupatas cfle fcribit Philoftratus in vit^ ApoUoni j. VidcpluradcEmpufisapud C^lium Rho digjn.iib- ir.cap.i5. & lib. ip-cx.Philip. \^>;>./lCamerarium Opcr. fiKcif.cap.yo. Alcx.ab ' 'Alexan.genial.dierumlib.a.cap.^.Scdh^c hadtenus . ' Protei e- Proteu] nominis etymon vidctur confcn ymn' . tancum Hcrach"dis Pontici fententl» , cjui Proteum matcriam primam voluit fignifi- cari,qu2E cum ccrni rangiq; non pofiit, in innumcras tamen formas tranfii.-dicicur e- nim Proteus,quafi 70 Trpeorov ov,prfmum exifiens . Signa vetuflatvs c^c.] ego prz me fero fymbolum veteris hiftonas , qu^ fit exrra omnem hominum memoria , dequa quis- que fuum adfeit fomnium , CoNVERTiT V rot^i TToKv y.o p fn iv. bulam ni fcriptoresquofdam rhaplodos, Scripto- & rerum antiquinimarum, qua^qucextra rhap^ omniura memoriani pofit? funt.narratio- /cditaxa. nem e varijs & f^pe pugnantijLis nitcr fe ^nj. ^ petitam coucinnantes j quj cum fibi non conueniant , & pro arbitrio fomnient de rebus a fe remotifi[imis,& ingeni j humani captum cxcedentibus,pro germana natura liqj rerum vericate tencbras quafdam fa^ bularum olfundunt,& portentofam hifto- riae formam e varijs petirani,(eu, vtdixc- lis veriiis.indigeftam quandam miftanicji nullaque pene fibi partecohasrentem far- raginem nobis obtrudunt, vt rcueraPxo- teumqucndam in eiufmodj (criptionibus cftingere vcUe videantur . Referam Arno- . ... bij vcrbaexlibro i.contra Gentes , qu^ -^^^^^^ miiehuc quadrant;Falfitatis,ait,arguitis ''^^^^ • res noftras: & nos veftras arguimus falfi- tatis. Sed antiqiiiora,inquitiSjnoftra funt, ac per hoc fidei& veritatis pleniftima : quafi veroerroium non antiquitas plenif fima mater fitj& no ipfa pepererit res eas, quas turpiftimas Dijs notas ignominiofis cocinnauerunt in fabulis. Anrc millia enim annorum decem non potuerunt falfa & audiri , &credi?aut nonfimillimum vcri cft,fidem vicinis & finitimis,quam fpatio rum inefiTe longinquitaie diftantibus ? Te- ftibus enim haec, il la opinionibus afierun- tur:& procliuius mulco eftjminus efie in jccentibus fidionis,quam in antiqua ob» fcuritatefubmoris,&c Gentcs enim plera? que &'naiioiies ignara: vecuftatis,& vera? pcrpctua^que fetiei temporum, fabulofas quafdam origines confinxerunt; vtThefla li , qui ex lapidibus orrum luum rcpete- bant : Arcades Luna fe anriquioies cxiftr- niabat: Athenienfes dvTe^^ovetf cdc fe cu' oftenderenr.gloriabantur fuum genus lo- nica gcte,qua2originem habuit a lapherh Neei filio , vetuftius , ideoquecckbiius . Qiiani fallax vero & dubia olim fuerit in Getilitas lerumoriginibusindagadisgentilitas, vcl falfa ^ PIu- faUax. 766 TYOtcUS eriti^tis fymbolii. / riutarchusaiiclor cft lib^^eplaciris phi- jorophorum ; fed melius & purius Enfc- bius Pamphil- libris de euangelica praepa- r3rione,Theodorerus,d€ curandis Grsecis affedionibus , Iuftin.]\la- cyr, Atheiugo- ras,Taciinus,Fiimicus Maternus , de cr- roribus Gennluun,& ali) nonnulli- Q^io- tus enim quifoj qui non vidLat,Hero t fti etafi Difpuf/l. tiones fcholaHi ci. qu/t* ies , Erablemata. 767 nde Atf 'rum in f/ligan- hcfttam hancdercenfJnnt athleta;,pangiit areas quafdam primd metaiidis caftiis, & nuiiiitionibiis valhuUjquas fi tormentum aliquod grandius abaduciTario immifllim concuflerit,ruit ftrudlura, & inajiguftijs {untquipropugnanr. ^slotctur rixantium vchementia.quam acri farpc confli(f^u con grcdianti^^,& mutuis afliijtibus collidahr cornua; vocale quoddaro & incruentura bellum dicas.Ncgant,affirmant, partiun- tur,colIignnt,difFundunt,conglobat, cur- uant,ftringunt,toiquent vt volunt , dum verifimilealiquid,& tanqiiam nucleum c cortice eliciant . Audics ibi fremitus,cla- mores,cornplofionesmanuum,cauillatio- Jies & fcommata,vt ad tribunal interdum prouocarcnece/Ie,aut alium honorarium arbitrum , qui litem componat . Totius controuerfiashuius radix duplcx:hebetu- do intelle(flus,& rerum obfcuritasjquam- uis haec furculus fit ab illo corruptOjfub- tra»5taenim ibi luce,hic tencbrse.Sercnum &purum iIlud,qiiod fubftantijsincorpo- rcis originis dignitateproxinuim, obtur- bathasc corporca mafla, qua veftitur, ncc fulgorem fuu pcropcrculutn hocclarius cxeiit, quam pcr oppanfum vclum lam- pas.Hinc continuarosannos & f?cula,fu- donbus & vigijijs fr2a tranfniittit lu- cul>rantium folertia.nunquam peruenitur ad metaro.incitato licet & volucri pafliii nec de palma gloriari quemquam audirii hadlcnus,cum ea lubfit difficultas,quam ncdum conatu,fed ne fpe quidem aut vo- to vlli fas vincerc ; femper ab ignorantia: crafl!iorifuJigine afperfum aliquid hscrct, quod retundat acicm mettis autfiftat. Quod febricitantibusaccidit,vt fubfiden- te paroxyfmo toto corpore langueant , & vixargrum trahant fpiritum ; hocanimap poft acceptum primum vulnus , infirma* tur adhuc labefadis viribus & decuflb vi- gore,nec aflTurgit ad priflinum robuntota in marcore;nihiI quod fplendorem illum natalium & primogeniam maiellatem rc- fcrat,reliquum . Qu^id ergomirum,ocii- lum cius intcriorem,inteIic(flum inquam, ficcaligare, & perftringi rerum intuitu? lajfuseft & lippit, collyrio indiget e c^Ie^ fti illo myiothecio . Infignia PoetarutHj . E M B L E M.A CLXXXIY. 768 Andreae Aleiati 1 1. poetiirU elor. Cur aqui U rygnos infecien- ifir , r^E NT 1 LE S clypeos funt qui in louis alite gejiant-, ^ Sunt qmhtis aut ferpens , aut leo , figna ferunt . Bira fed hjic vatum fugiant animalia ceras 9 DoUaj^ fuHineat Hemmata pHlcher Olor . Hic Phoebo facer , noflr'^i animaduerte- rc polTumus . Serpens auctin fuit infigne Vicecomitum,Leo5fortiarum,qui Medio lani lerum potiti funt. De rcliquo Emble mafacile eft & elegans ; addemus nihilo- minus aliquot paffim teftinionia,vt oinnia fint explanatiora . Chiliadum audor in Trag(jdiis Euripidisa fecowerfisira canit; Scite poetas dociui appellat Maro CygnoSyGuilielme pr&fulHm eximiu decus. Res mira diEiu; rt cunBa confenfu nouo Vatiatq; olori csngruat^t diuinitus,, 1s.iueu6 xtriq\ca>ndor: alter laBets idumis.amico candet alter peEiortj, Mufis zterq-^ gratu^,ac Phocbo facer , Jr limpidti vterq',gaudet amnibus . Tariter canofu^ "Jterq-, tum potjjftmum Vicina ferarn mors feneliam chn premtif Sed qui tenefjt arcanakaturk,fiega^^ , Audiri dlorem , ni fonent Faupny ^j^, Nil ergo wirum, Iparharh hoc 'tijs.ciih Canorus otim obmutuit vatum chorusY'^^ Cumtotprocaces vndiqi obfrepantNott^ j^oreAq; trifes inu(dqrum ^ pingutHpi^' \\ "iV»' Nulli fduentumprouocent FatMnij', ^^ ^^''A^' ^luodji bonts clementer in^enustu^ Benign it/i tts b landus aSpiretfauor'f p ' . ' ■ J,*^ Ita zt fauit.tbta JiaiimBritai^ni0>,^_ f'^ Vaies'vidibis exoriri candidof / V.' Jldeo cdnords atqivocateSi Vtt '"', ff , In altafundantajlfd cygn&um mdh^.. ^luod ipfa 0> dtOipofieroru?» exaudiat. Huic-accHUJJepiftoIa elegantifiima Politia Pclitit . ni ex Iibj7.Gygoo,it]quit,:poeta fimilisrv- epijioh * terq; candi(Jus,vterqj"cari'orus,vterq; flu- iiuos amaJJS^rVtefq; Phoebo gratus-Sed nc- - gatii^ c^aerpcygnus, nifi cum Zephyrus fpirat.xi^digi^ur mirum,fi tacco tadiii tuus-poeta , "cum tu ramdiu iK>n fpires meus Zephyrus?P]urain progrefi^u . dENTlLES cljfeds] Simty qui in cly- III peisgctilitiisaquilam gerant: v:c Pertinax, ^quil AntoninHi^.Prus, luftmiansea fartii]ia,Hcr- j^i fien cu^jtni lunioxe^, qui fub magiftromilitu rnatiS' Praefentiali miITtabat,Hercuiianifeniores» ideft^lflyricx' kgio;& louiniani , aiia le- giorex qbibus hi^c fub Maximiano>ilIa fub Diocletianomeruirjaliiq; multi. Videtur autem hic Minoi efie Hypallage,pro,-^/^- tem louisin ctypeis geJiant.ScA mihi ma- gis arridet Pignorii fententia,quiait;Gcn- tiles clypeosin IouisaIifegeftare,eft Aqui lam compledii & ambirealis erpanfiscly- peorum oras, vt videmiis fcuta domus Au ftriac2,& aliarum e prima nobilitate . In louis alite] aquila- Cur autem aqui la dicatur louis ales,alibi dicftum . Suntquibus autferpens.] De quo fym- bolo fat*s primo diximns Emblcniate . • Auf Emblematf 769 ^infti Aut Uo.] InAnt«f)ini nuramo facics leonis horrid^ iubata co'nrpicitur,in mo-' rem hiftricis concitataj.Traianiis vcrofor tirudinem iti voliiit exprimi, vt claua lco' iiino capitiinfiderctjquoctia fpeclat ima- go fortitudinis in C Publicii nummo: Lco cnira cernitur fufFocatii^^ claua a pedibus ftrata » pharctra curn. fagittisantepofita . Notaefthiftoria Lyfimachi.qui conicdus ab Alexandroin clauftrum ferocicntisleo nis,belluam quamquam maxim^ terrifi- cam ftragulauitrquae rcs admirationi fuit ipfi Alcxandro, dcditqjanfam piL^oribus Minclypeis & tabuIiscxprimciidi.Pr^ter- mittoalia mulra, qux pa/Iim Icguntur a- pud au [■'■■■ ] H/V P^up^clum . Etpaulopoft; Ccc iv^iv nis vita cftin ocio liicrario,re€lc tribuitur olor pro fymbolo. Ceras] Imagincs ccra cxprcfias . luuc- iial.Satyra,8. Tota licetveteres exornent vndiqicefk Atria . Ouiclius ; Periege di^pofttof generofa peratria ceras » Vide Suetonium in Galba cap.i. Plinium lib.3;. c. 1. Porro dc veteium iroaginibus cercis haec addercplaccr,quanquam memi ni fupra Emblcmate 137.& ftatim in prin cipio Operis plura ea de re fuiffc annota- ta Vfus imaguuim nobilitatisinfigne fuit: quo honorc donabantur ojim qui aliquo gefto ma^iflratu.fuam virturem Rcipubl. probaflentrquod quiJem lusnon ita tran- /ibat ad pofteros,vreoipfi po'{^enc vrirnec ^uifamilif i\x% imagincm inftrucrat.aliud 770 Andreas Alciati Vfjde Jic tn cygnts CAV . . • , Tum puer in cithara tot digerit ordine chordoi , fuerant matris partu modulamina olorum . Eun-atliiusin Iliad.«t.fic de lyram,qua;nobis cosleftis harmoniieima- gincm mon(ha.;c!yreMm, qui terrenr.m jiumenoftcudit } & fagittas, quibus Deus infennis iudicarur & ijoxuis . Perpecuam quoojei rribusbariC ir.uentutem Bidem J\polhni:io. r ■iim cygi)i,(ed &bon;pr c ronfefrati funt, qmob fiiuilitudinem cantiis& nuiijini; re»f^e cygnis ccwnparan tur, vr mali poetae ob^ reperis anferibus^ . Gerte ^^oqi^ f/.^^av tpvi^a ^icutwi Thco crno . Etpqetas etiam Latini cygnospro poecis no!i rard roIciicaccipeie,Yt ii) Eclo gis Yirgiiius : Cantantes fublimefertntad federa ey^ni . Qua ratione Pindarum, Dircieum cygnu appellat Horatius,quo fenfu lufciniam M u fa r u m , cIidSo vct (j.ovacoVi Palamed e- E u.» ripidesdixit.Sedh^cc obiter.Non verebor 0(flauij Cleophili,quiad Ouidianam vc- nam proxime accemt,Iepidoseade re vet fus apponere,e lib de Poetarum coetu Intcrea niueos liquidiiprope flumenolores Audio coelefics edere "voce fonos . Hancvolucrem Fhoebo fertur facraffe ve- tHflcti , ^luod rcferat cantus Delphice magne tuos . Candida fama vigct nullo violabilts AUt, Nec mors huic nigras inijcit atra ma* nui . Tufamd v^ttes candorem rcre volucrum , Atque ideovates concinitinter auis . Nec folum Phoebo facer eft cygnus,fed c- tiam Veneri, fingitur euim Veneris cur- rusa cygnis trahi. Vndc i'uti^s lib. 3. Siln.- ' T' ' F/ molles agiiaiVenus aurea cygnos . Et Ouidms lib. lo.Metamorph. llla quidem monuit , iun^isque per aera cygnis Carpit iter . Etpaulo poft.- Veha leui curru^medifts Cytherea per aft- Cypron olorinis nondum petuenerat alis. Rexolim, veteres ^c.] Cygnus Ligu- lum Rex,in Gallia tranfalpuia , Muficas clarus:qui cum deceftiffet, ab Apollinein fui nominis auem mutatus ^crcditur , aic Pauianiasin Atticis. Aliamcauflam z.Me- tamorph Ouidius adfert,ncmpeCygnum Stheneli filium,Regeni Liguril, inxraPa- dum Italrseflumen in olorem verfum,ob doiorem ex morte Phaethontisamiciflimi conceptum.Sic cnim ille ibi f Affuithuicmonfiro proles Stheneleia Cy^ gnuii ^i tibi materno quamut^i afanguine iim Bu^ , Mentet^mentVhaethonyprcpior fuit . 2lh relicio (Nam Ligurum populos , magnasrexi' rat vrbes) . Imperioyripas viridesycimnemq;.querelis Endanum implerat ^filuamque fororibus, auHam : Chn vo:lat>elegit cotraria fiuminafiamts, Scd audiamus etiam Maronem Aineid. lo.haeceadem canentem, fumpta occafio- ne a Gupauonc Cygni filio , qui pcnnas olorinas in galea geftabacad infignc patcr- mim deinonftrandum. Sic vero ille.- Nou ego te Ligurum ducior ferttfftme bellp TranfierimCygne,&pia-etye7t]v referrc debet, vt cantus dulcedine pofteritatcm fibidcuin- ciar,ncc minus in admirationem rapiat, ac cygni paulo ante iMortrtn cantio i de qiia illud Martiaiis Iib.i j.Epigr. Dulcia defeBa modulatur carmina lingu/$ Cantator cygnus funert^ ipfe fui . Nec minus hoc Socratis cx Piatonis Phas ^ . 773 Miificam Dijs curae elTo. E M B L E M A ■ X^tXXXV . Ijp Tjy pofuit iibi Belphice Tloehe cicadad' Bummm hanc ^ palma Jigna decora fua. Certahat ple6iro Spartyn commtftis in hoHemi Et percujfa fonum pollice fila dabant . Trita fides rauco cceptt cum Tiridere hombo > Legitimum harrhomas ^ vitiare melos . Tum ctthara argutans fuauis fefe tntuUt ales\ ♦ ^a frafianf impleret njoce cicad^ fidem X S^^^ alle^a^ fom ad legem defcendtt ab altis Saltibus y Vt nobis garrula ferret opem. ^-vJ.rgo.tu& njt frmm Tu]^ hmos.iXf4n(ie% cicadayA^^^ '1 , (^ithara hit> iidicm-anem ipfa fedtt* ^ - ^74 Andre^Alciati COMMEN TARII Inffrupie mufi- IMago huiiis Emblematisccrnitur in veten geinma laidaincifa , apud D. Lauientiiim P!g;.oiium,qnam Romasna (ftiim fcciun ah)s plerisqj venerand^an- tiqnitaris cimeli js^aflent^proinde hanc ita hic appingi cu rauitjfecus quam habent c? teraeediiioncs.Vcriim quiade Mu/icain- c dii mentio , vt aliquid de inftrumentis muHcis dicamuSjpidura hxc requirere vi deiur. Inftrumenra itaq; mu/ica func tiul generum.vt in Piochcoria inPfalmos fcri bit Chryloftomus ; Vel g^^u^-.J^efA , cn i. Athenajo,fiucg//Ti'gy?*6t, quaj flatu com ^^^* plenturrVel tVTetTrt, fiueg^j/^vsp/ct, quai ncruisinrenduntHr Vei deniquc x.pyrct, quae pulfantur. Primi ordinisfunt tuba, tibia,fiftuIa,clanicum,buccina,cornu , li- tuus.Secundoordini debentur Iyra,citha- ra,teftudo,pfalterium, nanlium , fambu- ca,pandura,pedis,barbiton . Ad tcrtium referuntur tympanum, fiftrum , & ^ym- balum . Noftram citharam (de qua nunc agimus) cx fecuda clafrcinftrumentorum ciTc vtnon eft dubium,ita quodnam ijiud flc in tanta Varietatc maxime controucr- fum;. Nosde fingulis illis aliqniddice- jnus,qu6 liberum quifq; deeo poflit fer- reiudicium.Lyraeitaqj &cithar5 non par luini eft difcrimen,quamuis Grammatici fere confundat,inter quoscft Euftathius, qui fic 6:ribic:;^'Ayf ciihara didta eft , eo quod tcftudinis tefta iugoaddita, fidibuS' que tenfajyran» deformauit Et rurfus : Chelyn, hoc eft, lyram, e teftudinis tefta fadam fcnbit.Ctii (entcntia* vjderi poceft fubfcnbere Horatius.qui Mercunri cur^ lyra? parentem nominat Jib. i. Odaru, at lib.^.teftndinem illiatiribuic Diuerfas facit Plato. Qiiid, qua Diodorus. lyram, trichordonfui/fe inlimurat , ad citharam /iue leftudinem fcptem neruisinftrudam - Horatius ?^qiK) modo ^opfjLtyya, eVTat- y\co^jov,id eft.fept^uosedcre (onos Piuda rus ait . Difcrtis quocf* verbis Lucanus in carminc ad Pifonem (quod non fine ma- nifc fta iniu ria pQfTcftlitti ha(ftcnu s ab O ui- dio auftori fuorcftitHit Hadr. lunuis) c- docct iflnd difcrimen : narn chclyry {?uc tcftudincm digitis.aut pcvflinc pulfabant > Jyram pcllcbant. Vcrfus cius funt ^ Siue chelyn digitu,((!^$bf*rnavirb6repul^ Teflud^ Claue" cymbfh lum . rium^ Et jnor ; Nec pudeat pepulijfe lyram . SeHcca etiam chclyn plciflro vcrberari;D. Clem es Tr/^iiKTpa Kpnz^SaUyid eft, pIea nic e Vihuelam exponit. Alij cfih^rnm' putant Harpam efle noftram,Hierot)ymi fbrc^ verbis pcc fuafl,qui citharam deltoti figuradcfcri- bit,cum chordis vigintiquatuor:a4 quam accedit infttumentum illud, quod vulgo Virginale, & Clauccyrobalu nominatur, Gallis E^ineta. Pfalterium muficum eft inftrumentum ab Hebraeis Nqbcl,aut (vt Chryfoftomus aunotat in librnm Pfalmo rum) VetvAoc. -slct^fxcKiVHToy AVf^Kqui- daro dixitinillis verfibus: TdL ^e^tb TG^ct fCf ' 7€iV0LS 0 Aa^/cT '■\.CLhy.OKlVY\Tq> hVpO, . Defcnbit autem Chryfoftomus ui Pio- theor. ad Pfalmos ita; Pfalterium inftru- mentorum vnurn eft,qu« fidibus cendun- rur, federedum (eam cafm op^U /otgA^i^- Sic enim ille: i^HKVVTO cT' AvS^pta.^ iv To7f KOKpolf iVVO' fjLov T? Kt^etpcjJ^ou , mrtyet iTri rm Kt" ^etpetv Ket^^iifJLevQV e}^v . (pnj^i eTg' t/» f/.ettof TTV^totf 'Tsoii eiywvi^O[jLivotf tktoK Ti etpi^met pnylvcy ipta-eu Tript ts xAwpy . 70V fJLiV v Tnpi (peaviiv eiyeovtTfJ.ejtiaVi rretp' Qts 01 TtTTtyis ntv ojpeovot , Td iv(p^oyyoTet7ct Tav^eoevv , ofj.eaiivS^oKi" fXHV, f/.iiJ^iv iiTTov Tov etptTeovet iv gA- tt/cT/ Ti)v V}Ky\v 'i)(fiv. vtKtia-cu f/.iv Tot tov evvoftov Yji^ayct^nvou Tm Kf^^H^retv HKovetJv TyTetTplii^t, iTTH KctT dt T.ov oya vet f/.tAiTm yopiS^av petyH^TiiSyiTrf^TdisTir Tt^ iKTTKijpaa-Ht Tov (p^oyyov . id eft: OJienditurapnd Locros Lunomi cithnroedi flatua , qu&infidcntem cithar& cicadam habet . Scribit aHtemTimAUA ^aliquando in J^ythiorum cerfamine illum ina cum Ariflone Rhegino venijfe in contentionem, vter pr^mium fortiretur . Arifionem fufis precibus Tielphorum ciucs rogaffe , vt fihi adejfent\maiores enim fuos ipfi Deo ApoU lini con fecratos,^ a Belphvs EhegiHi mif fatn (dloniam norat.Eunomum autem di^ C c c 4 xiffi Vons Erfp hlematis ex Strabo Statua JEunomi. 77^ Andrea: Alciati xiffiiUis , ntimqHf^^h Aemufuct abfomyn primordio certAminnfni^e, cum qHiiijjn apnd eos cic.*d& cHnBonim dnimcilmm LPtntu fiixttij[imA omnino fcnum non h.ibt rent. Nihilominu4 Arifionem Ipe viBoriA ad liiudem nffeqit^ndam flrenHum \ Zuno - mumtcimcn vtci'orem decUratHmyJiatua» quam diximHs^inpatria coUocafe . Cum 9nim inter certxndum chordci vnafraiicb defccijfet, cicada fuperuolans adf'4tt , qui^ fupplementum vocis faceret , Hadteiuis Strabo. Cerce hoc Epigramma Latiodo- iiatum,& aliquoc verfibus ab Alciaco co- ercitum.Iegere cft in feclioiiequarca G ra: Typiii corum Epigram. titulo KtSap^S^a: , I.mble- cjuod huc afcribam . 3/icitii . "Ei^oiAov , co " TToKKov, pv9 fjLOV TCOTpiKii ^K i\uei'3V- TtS A?r dCJTOlXATCd KlSa.pctS i^TTt 'ZSil- yyv a.vci^A^ ^iTTl^, iTTKnpOV TaTpiKif dpfJiOV!i1(' Vivpet ydp i^iTtVctayoV ' oQ' i^S^o^ciTcts cTg' fj.ehotfxctv ^pJ^A^, Kocif TovTCf) yiipvv eKi)^peifj.iSci> .'TTpOf -^Ap iudv fJ.i\iTcLV 0 ^i7dLfJ:0piVC$ iipg^tV fcJcToV T^VO 70 'TrOtfA.iVtKOV (p^iyfAtt f/.iTfJp" fj.oa-ciTo • fj,ivQKct ^^iyyonoj crvv^ei-^v^^ti 76Kct vivpcui , 7W fJ.iTct/ictKK0fJLiv6l ffUfJLlJLtli-JlTni 7tvtKct a-vfj.^pmcov fJLiv iyayapiV' «V /g TVTSat^H^ '^^Kios,a.yiTipAs i^e^' vTTip m^d' pctS ' Eunomum,6 ApolIo,tu quidcnoftime, quando vincebam Pacria Locrenfis ego , interrogantibus autcmdicam . A £ oliura in cithara modura lefonabam : at in medio Cantu,mihichorda!U pledlrum fufpeu dit [i. fregit.] £t mihi (bnum veiiwn [»-parati^*T)J do occafio poftulabati Ad aa res uum^Toru uon ver J red^Jcbat. Atqi [cuiic] qua: la n vlcro cithar^ adcu* bicum [rtue higum] exurgens Cicadi cojn .?Iebat veram harmoniam . Ncruos enim puifabami qaando feptimae curam habcieai Chorda:,nuius vooe vcebamur . Ad meum cnim cantum meridiaiia e mon cibus cancatriT Illum partoricifi 10:111 accommodauitt Ecquidemcuai fonatct, vna cLim inaui- matis neruis Mutatofiniul congtuebat fono. Huius rei C3ufl% co igruam habco gra* tiam: fic auTcm formata [i. expreffa cicaia] A E re,noftra fedet fuper cithara . I.n-»om;is hie egofcn quo vict temporCt A" pollo . LocrenfistYefera }js,qul mea noffe uolent^ Molio vt modulo refonabam , in peciint tentsL-t Conticuit medio carmine fracia fides . Meljra desiituit cHnon foret ergo neceffe , I,t mihi legittmos non dedittlla fonos . Attamen ad citharA cubituyt mihi ^onte, cicada AdfuityVt veram redderet harmoniam, Chorda fatigabat me feptima, quando re- pente Voxmea fupplebat quomodocunque fo- num » mihi catatrixvenit demotihm altvs , Qbtulit atq; fuum meridiana fonum : Egregi^ reddens modulos,fteBebat §ofdem% 'Exanirries neruos quodq^ referrett erat » 'Ergo habeo grates merit\ hincq; exprejfa cicadx-> Spe£iattir confians &re fuper cithara . Sa(5tius fic vertit,rantri vc intelligi poflet; yg^^^ Zunomm vt Parthin Locrenfis cokrmine ^ * vici J>elphice fct4 : dicam ijSf qui meafa^ rogant . Asolico cithara rejonaham peBine canttt» Con centu in medio defilit vna fides . Jnde per attentat non ihat dulciter aures ^ Legitimusq; mihi non erat illefonu^ , Tum cytharAcubito fedit ficforte cicada , Vt dulcem cantum conderet harmonia* Fra-^a namq-yfide rhythmum meditahof eundem (uj>pl ere,0* net^ nquipararf vicem^ 777 E^e miht vmip eantor de montihi^ Altt^i JE^iuuStdulces concinmtq-^ modos . ^xttn^is qHi.voce leHifna oMrmin^i ner- uvs Aptal>atyreparans quiperiere tonos , Fropterea grates foluo tihi Delphice ^no- flraq\ JEneus hic cantor defidet in.cithara ^pigrnm Extac &aliud epigiamtna eiurdem feic na Pau- iirc^amenti Iib.(j. Aiitholog.tit.*7ro it/^-^i- V Sile?i' /jaaJ^aTj^jautorePaulo Silentiario, quod ta- '/>ry. keft.- , , \ . roif )^{t\K^ ri-niydt, KVAupei hAKpos a- «K* yoipctyiov vTrip KtBetpAf. Qu^od £cr^ ad vcrbum Cit fonativerfu au- tem hic cxprefTit ipfe Alciatus : JEream cicada Lycorei Locrenfis fufcit/it JEunomos .moniment um certaminu co- fonxrum cupidi [id cft , vic^lorisEaf- fueti] tratautem certamen citharAi^contra- ritii iletit Farthys . Sedcum pleciro pulfata refinaret Lo- crenfis chelys , Chorda lyrdjiridens raucum fonu edidit . Hic claudicahat melos harmoniA priui integros pedes hahentis, [id cft, pcr- fca^] "Delicatum admurmurans cithardinfedit cicadat Et abfenttifidts fonumfuhiuit . itamq; in faltibus refonabat ruHica echoj Secundum legem pulfus lyrA nofirt, mu^ Te, beate Latonafatet iua cicada.ornat :> JEreum coUocans cantorefuper cithara» C^terumdc Eunomo Amigonus.Strabo, & Clemens Alexandtiiuis initioftatim o- rationis, qua Gentes hortaturad pietatc. Repcte eriam prouerbia ♦ Acanthia cica- da.&iyChord^ vice. &, Ad fra^am cann. 3c>Cicada x'(jf^//(?;*.Vide infuper Pierium lib.i(J. Hierogl. LOCRENSIS Eunomus ] Locris legio T 1 1, proxima PhocidijCuius populi Locri,riuc Locrts . Locrcnfes dicuntur . Delphice l^hoebe ] A Delphis Phocidis Phoebu^ ciuitate Phocbus Delphicus di»5lus cft, in Delphi- qua nimirum oracuium fuit toco orbc ce- cus . leberrimum . Palrr^figna] vidiori^e fuse tcftem.Pal- PalmflJ mam fignum eiTe vidorias diximus al'bi , ffgnum & notiuseft quam vt hoc loco repecarur. vicfori* , Plutarchuscaulam reddit: In cercamini- bus,aic,palmam fignumefTe placuic vicTio ria;,quoniam ingenij eiufir,odi \ign\x eft, vc vrgccibus opprimencibusqj non cedac. CertabatpleBro] luftrumenco.quo fi- dcspIesrtuncur,hoc e(l,percutiuumr.Mar cialis ; Exornent docilem garrula ple^ra lyram . Spartyn commijfus in hoflem] In aduer- farium Sparranum,id eft, Ariftonem.5/;^>* tyn, Graccus accufaciuus . Gra:cum epi- gramm3,vc habenc vulgaci codices, (ecu- tus Alciacus, in crroiem potuit impinge- rcQuod eo dico.quia yox^a^wctpTtV vide ti fufpedanon cemere poteft. Certe Saii- dius ex fecudo hic addudlo epigramma- te emendat,P^r?^y;?. Siclegeudum putac Nicolaus GuloniuSjlicerarum Grgc4|un(t profeflbr Regius; '7rec7pi«J?^] Ph?be. Vt firmusjiethonos] Netanti m-iracuti mcmoria temporis vetuftatc delcretur,ci- tharam Apollinicum cicadaarnea infidcn te confccrauic Eunomus ; citharam cnim ApoIUniideoappingi,quod Muflc?& car minum audor /it, paulo anccdiximus» Val.FIaccusIib.j.fic : Mufarum chorus & cithar£ pulfatof A' pollo . Ad fincm hnius Emblematis Gra:ci par- ciculam poftrema ita corrigit Gulonius: TisviKct (TUfxipcovav [J. iv i)^cO )(fiptV' qua: lctftio, vt facilior probatur . Pr^? r/>^^m] Ordo huius vltimi difti- chi c(\:Ergo ofancieApoUo, ithonos tUA cicads, ilet firmtt^M eft,fir perpetuns; ip" y^,(cilicct cicada,/f^£r hicmeus fidicen^d. eft,ex xrc fuius fidiccn,hoc eft, tanquara fid\Qzv\:pro f//^^^r^,idcft,fuper citharam . Nam voluit exprirr.ere G ra^ca i/V;'/:» Kt' Qctpct^. id t^^fuper citharam. Vcl exponc /Jrc^^id eft,ante,quod vfitatius eftapud La- tinos.Ciccro i.Philip.Hafta pofira proa»- dc louis, ftatoris. Idem pro Milone: Illa prxfidia, qux pro templis omnibus cer- nitis . H V I V s narrationis f^w^»;^/vconti- IV' uet gV/^/:«te»;,iiimirum Muficnm Dijscu. r& effe'.Q[\\od etiam fignificat Honiflrus I- liad-i.cum induxit Deos cichara; vtentcs poft contentionem de Achille. Certe nbn modo paganorfi fcripta tcftantunfed ma- ximc libri facri coniinent , quanta fucric legcdiuina Mnficx commendatio, vti. Reg. i . (j^j iiificjas rrc pofiicJ Nam & ipfi agrico l2erudes& caIlofi,a:fiiuoSoIclaborcsalio qui intolcrabiles filueftrt mufa & cantu attenuanc:& ruftica anus,qu?antelucanis horis nerc auc lanam ducere numquam ceirUiCantando omniafacit leuiora. Ipfa etiam Mufica poft imbres & turbulentif- fimas tempeftatcs fliidlirancibns, naucis porciisv peregtinaneibus & feftis mcca ac rcqiucs,viuais & carcerecdnclulis pro li- bertare cft . 5cd & ipfis etiam infintibus Miifices vfum a natura infitum" videas.cil korum vagitum ad nrnrkis cantum fcda ri certum fit.De Muficas porro vtiliratc, cxccllcntia & laudibus plura habentura- pud Athenasum lib.i2.cap.4.& lib.i^-c. II. Macrobium Iib. a.infomnium Scip. Ciccronem i.TufcuI.qu^ft.Caftiodorum Variar.z.cpift. 40. Scripfic eciam Plutar- chuselegantem commentarium de Mn fi- ca:cuius vires quoqueattingir pofteriorc de fortuna & vircute Alexandri,& de co- hibenda iracundia . Ex neotericisconfule Chafranajum in catalogo glori^c mundi part.io. confid. ;i. Phil/p. Camerarium Oper. (wcQxi. cap. iS.Balthafar. Caftilio- nium infuo AuIico,lib. i.Lilium Gyral- dum de hift. poet.dialog. i . G uidonem Pa- cirollum Rerum memorand.lib. i.& om- nino Roderietj a Caftro in fuo Medico- politico lib^.^.cap.i^.iy. & i6. Hifcc ad- de,qu3e de Mufica , & in quoeiuscum re militari fit; commercium,Robcrt. Valtu- rmstradiditlib.z.dcremilir. c. 4 Si quis plura volecad illuftrationem huius Em- blematis conduxerit fortafte legere PlutaL' chi tra^ftatum de Asimse procreatione,ad fincm. Sed videnum huc conciliarc pof* fisStrabonis illud exlib. 10. stT ^iv yAp tipilTO^ yjfl 7^70 , 7Hi divQpcoTnii i/.aKi^ TO (piKoa-oipeiVy ua^iyJi^ ci7r7equando benefici funf.reSiiuf Tjeroquis dixerit.cum beati fuerint. ^^od ipfum ejl gaudereyfejlos dies agere,& phi- lofophari , & Muficam attingere . Scd ni - misfortafte verbosc hadenus ; fiiiio , vbi prius breuinime tetigerodocumeta.quae nobis prasfens fuppeditat Emblema . Ec -f^^^^«^ primum quidem, apiKl veteres Muficam ^^^^^^^»- in magna laudc habitam fuifte, & eius v- ^oru,qm-^ fuminmagnisquibusq; conuentibus,con ^^^^1^°^ uiuijs/acrificijsprofecutum . Deindeil- ^^^^^' los, quamquam vcraDei cognitione de- ^^'^ ftuucos,putaire tamcn qua:dam ejOTe numi '"^««^^ ^ najquorum opem in rebus aduerfis fe fpe- rabant impctraturosjvtq; hominum mul taj variajq; conditiones eftair, fic peculi.i- rescflc Deo^^ccedidiire . Prxcerea i js.qui temera ria q ua d am p ro ter u i a c on : en d e r e r, & fuis ajqualibusdebitam omnem laudc cripercconarentur.fxpenumero male ce- dere:ijs vero,qui raodefte de fefenrirenr, Deiim vltro frcq^ucnteroccurrere adeo ¥C AndreasAlciati vt prxter omnuim rpem de forrioribiis viiloresciudaMC . Adhxc prodigia qnx- cUiii & qiia^i arcanorum ruonim recef- fus , Deuin iii rebus pen^ omnino delpe- raris oftendere, vndememoria fempiterna traiifmeec ad poiteros.Mulro etiam plii- ra func rcconditioris fenfus in hoc Emble matcfi fingula dijigenciiisappendi liceat: nempe a»'Tii]Iationeni rerum honeftarum iiicendere vircs ingenij ad gloriam aucu- pandam. Inier pares porro a^mulationem inflarnmarijCLim nemo fit.qui ingenio ve- lic cedere;& nonnuncjuam niter cos, qui pacria funt difparcs, vehementius excitari (tudium. Infupergarrulam Sc (Iridulam cicadan g^rriilo fidicini opefh infpenit^ tuliflre,& fiduciam iuuifle . Denique pto impetrataope Deogrates habitas,vt m ca* fu (ane difficili.ClaudiusMinosid oppof tune flefed vnanimis uobilinm c^tus harmoniam fuppleuitimpeditam &c incert«rbaram>fidemq> concordem dedit» quafaluti GaUiarum & nutaiici impcii^ rHccurretctur.Vndeidem exclamat: .Deus nobps h&c ofietfecit? iiamq'^ erit « nobis femper Deus^ CaUU d fcors pa, pcata-j^ I.ittera occiditfpiritus viuificat. E M B L E M A CLXXXVL VT I P E R E 0 S Cadmm dentes vt c^edidit aruis l ^ Sefiit Aonio femina dira folo : T errigennm clypeata cohors exorta vtrorum eft ^ HoJiUi mter fe qut ccadae manu» iEmblemata. 781 Euafere , quibHs monitu T ritonidos armis Abie£iis data pax s dextra^ iunlia fuit . Frimus Agenorjdes elementa , notasq^ magiUris Tradidit , ijs fuauem iunxit & harmoniam % Sluorum difcipulos contraria plurima vexant , ■ Non nifi Palladia quja dirimuntur opc^ . GOMMENTARII. II. itulHS 'irttus »♦ literO' 'iid. admi '■Jforint V I R habitii militari confpicuiis , c femicindio fiio cIentcsdraconis,iux ta fe occifi & proftrati fcminat in agrum aratum,fiifpenro aratro.Sed vide mihi hic & ride proportioncm dentium & draco- nis.cornua dicas poriiis. T I r V L V s Emblematis fumptus eft cr D.Paulo i.epiftola ad Corinthios,cap. }. T(3 ydp ypdiAfJLA disoiLT^vn » 7o S"^ rrvevfj.A ^aoTTQiH . id cft ; Litera ccciditj Spiritus autem viuificat , Cuius fenten- ti^e variefunt cxpoIitiones.Suntcnim qui literam interpretcntur veterem lcgem , fpiritum vero nouam. D. Auguftinus li- btum fcripfit de fpiritu & litcra.Nos ve- ro fifbmiftius inccdemns , & totum cpi- gramma pingui { quod aiunt) Mincrua exponcmus . Literam pro ipfa fcriptura accipio , fpiritum pro fenfu in fcriptura comprehcnfo.Pinguius adhuc dicam. Li- teram voco illos, quimillam fcientiam deguftarunt, nuJlis fe optimis difciplinis tradiderunt cxcoIendos>fed Grammaticis naenijs armatide conf>rudionc verbi vel aducrbi j horrendas mouent tragoedias,& circalitcram ipfam digladiantur. Spiri- trmn vero intelligo iIIos,quinon tantum quid verba ipfa fonat, quantura quid ha- beantmyfterij,meniis acic confiderat,qui veredodi funt & ftpientcs. Sed quia po- fteaplura hac de rc dicenda funt, nunc Cadmi fabulam enarremus . Is Agenoris Phoenicum regis fiiius, a patre miiTus in rcmotas terras Europam fororem quxfi- turuSjiufTusqj Ph^niciam no redire prius quamillam vnafecum reduceret,ApoIli- nis oraculum dicitur adijfte, vt quid fibi cffet agendum,cert6 nolTet ^eum q ; refpon fum habuiiTe, vt indomitse-bouis du(flum fequutus,ibi tandem fifterfet, fcdemq; fi-! geret,quo loco illa pi-ocumberet . rtaque oracuIoparuit,ThebasBceotiascondidit. Kar^oniam Maiiis cx Yenece fijiam dii- xit vxorcm,Draconcm Caftalij fbntis cu - ftodera Marti facrum intcrfecit,cuiu5deu tibus (fuafu Palladis) humo,vt fataquat- dam madatis,armatorum militumlegio- nes prodicre,quae fe mutuo confecetunt; demptis quinqj reliquis,quiPaIIadis coii filio foedus & pacem inierunt: quibus ita tandem conciliatis , & quafi aliquo certo focdcre fofiatis,auxiIium Cadmo tuIerCic in Thcbis inftaurandis . Ex quo fadum, vt poft aliquantum tcmporis in numero- fum populum excreuerint,totamqj Gras ciam fiio genere & pra:clare geftis com- plerinr. Scddefabula plusfatis . Hifto* liam fufitis 3. Transformationum Oui» diuseft profecutHs:ite Paroemiographu^ imAsigio yBoeotica auris. & in dodiflim» Ubello de ref portantes,euuIfos il lius dentes feraina- gia de fe iiit,ex quibus procreati funt armati viri : ininatis & a quibus aiunt Thebanos fuum genus a Cadmo duxiffejquas tamcn fabulofa efle conftat . dtiibus . Pal^phatus Stoicus (frigide quidem, fed tamcii allegoricc) tradit Cadmum ^Ha nicia venientem dentcselephancum habuif fe ,{quibus]humoniandatis , fuppetias illi aduerfus fratrem tuIerunt.Scd Androtion hiftoricus fcribit.Cadmiim cum quibuf- dam palantibus venilfe Thebas.Exiftimat tamen idem lfacius,drac8ncm ilhnr» pr^- donem fuifle, vel prxfedium qucnd=am»in- fidiataraque facra facienti Cadmo,&aIr- quotex fuis focijs fuftuIilTe^deindc Cad- mum inftrudis mihtum ordinibuscundc draconem,& draconis fociosinterfeciffc * quosdentcs nominat, c6 quod mordaccs elTent.-ex i jsautem multos fudit, alios fi- biaffiiiitatciunxic . Porro fi hoc toturn ad vim; & virtutcm SpiritusDei tradu- xeris, niHil , meo iudrcio , aberrauefis j is enim f^piflime vnfco interiore afflatu id efficit, quod nulla humana aigutia, nulla literata difpufatio, nulla: Philofophorum rationes efficere vnquam pofliiht ; argu- menta" ehim argumentis refelluniur & refutantur , Spiritui autem dmihonemo Spiritu, re^ftere valet . Referturin hiftoria^ri- diuino, partita ,'.aIiquot Epifcopos cam quodani mo refi infignitefr erudito contuliffe , hoc agentes, /?/> , vtilli BaptiCmum perfuaderenr. Cuniq-; in longum produceretur dilputario , hec philofophicis , nec arguris vllis rationibus quidquam profioeretur aduerfus homi- nemijfdem armis inftru6lum,quidam cx Epifcopis, vir pius, fed parum eruditus> alTurgens breui fermone flexit hominem: Q^id,inquir , credifne Dominum lefum pro nobis fa(flum hOminehi & cruciaffi- xum ? Cum refpondiflet,fe crederc.Quid igitur, inquit,terimus tethpuslupcrvaca- neiscauillationibus? quin potius imus ad bafilicam,&illrc accipis infignia purincipis & fedemptoris tui ? AfTenfus cft,itum ad Baptifmum,& difputatio verfa in profeP fionem. Poftea rogatus , quomodo tam facile cefTiflet vni imperitcqui a ram mul ; ns eruditis non poterat fle£ti ? Donec , inquit,audieb3m rationes humanas,huma i nis rationibus repugnabam.-veriim fimul fp| atque audiiii fpiritum Joquentem , cefli ' fpiritui. Haiic deuiqj deCadmo fabulam alio traduxit Dio Chryfoft.orat.13. qu6 confuIe,fi vacat, nos enim ad fapicntes fe- ftinanuis . Emblemata* Dida feptem Sapientum^. E M B L E M A CLXXXVII. TJ AEC haheas ^ feptem fapiemum effingere diffa^ -* Atque ea pBuris qui celehrare velis . Optimm in rehm modus eft , Cleohulus vt inquit : Hoc trutin^z examen , (iue lihella docet . Nofcere fe Chilon Spartanus quemque iuhebat : Hoc Jpeculum in manihm^ vitra^ fumpta dahunt* Slupd Periander ait ^frma adde-, Corinthius , ir elf copia magna malorum : Mufimoni infideat effice Sardus eques , I^e pras efto, Thales dixtt : ftc illita vifco ' Jn laqueos fociam parra^ meropsy^ trahit. D a d c O M- 78}v . mypHs . i^iTpov fxiv ,xAe:o^»Aor o ?\ivhot eiTrv/ , aipi^ov . /JKOIV S"' iv KoiAlf KAKlSdilfJLOVt , yvco^i' fftetvTov . Of J^i KOpiV^OV iVCUij "^hV KpATim 'TTi. Tep^ct iT' opAy CioToiO tCokcov hpAtf iv ei9»vouf . - iyyviiv (pivynv «Tg, BetKfif iJ.thwtoi I^vS^a. Nomina,dicia , vrbes feptem canimus fa^ pientum . '^' ^ Optima menfura eH , CleobHlus Lindius inquit . Teicognofce ipfum yJjtcedAmonis incolA Chilon . ^iuiq^ Corinthius eft , iram rege , fiit Pe- riander , Fittacus at» ne quid nimis , effatur Mity" lenis . yltticus hinc SolontUitAyinquitrelfice fine. iHena malorum cunSta , Bias canit vrbe Frienc^. Non fponderetThales Mileftus vtile cefet. Aufoniusidemepigrammafic vertit, fed v»o tranfpo(ito in ordine verfu : Septenis patriam fapientum^nomina^voces VerCi^us expediamjua quemojHe monofli- cha dicent . ChilOi cuipatria efl Laced&moni Nofce te^ ipfum . PerianderXrepidam moderare Corinthius iram . Zt Mitylen^is, Nimium nil,Pittacus oris ♦ Menfuram optimum , ait Cleobulus Lin" diusy in re . Expeciare Solon fine docet,ortus Athenis . iHufes ejfe Bias prauos , que clara Priene . Mileti frg^Jl'^ Thales vadimonia aliinus , Apudeundem Aufonium fapientum apo- phthegmata plurahabentur,quiE partim infraatFeremiis,partim inde rcpetc,vbi c- riamfudum eorundetrr fapieinum vidcrc eft.Nxttic fingu la percu r ram us • QpTlMVS in rebus moduseff] tipt^ov III [xtrpiv iv TTAJiv . Opttma menfura,\eU Modus optirrais modus in omnibus . Phocylides : ptimHs 'Tra.vTuv y.iTpov ctpt^^oy . Omnium modus optimus . Pindaruseriam in Pythijs hauc fententiam eicpreftit : "^p'ii cTe Ket^* dvTov MCH 'TrAyTos ipa.v fAirpov*- Idem habct & Hefiodu.s i-ipycov. ~ ^ yATpct hvK^criTiJ^cUy koUpof «T* gV/ Wet- (Tiv etpi^OT' • ' ' Menfura?n feruaymodus in re eff optimus omni Clco- Emblemata_>. 787 Cleohulus\ Cleobulus Ca\t Clcobolus Euagorae fiiius, ex vrbe Liiido Rhodi in- fulae, robore & pulchritudine corporis cximius, h Lindoin AEgyptum phiiofo- phandi gratia profemodumenre optimum in re- busomnibus, trutina vel lanxadhibetur , ca enim qujeq; ponderantur . Perfius Sa- tyra i. ^l^examenve impobum in illd Cajiiges trutina . ' • Eftaurcm examen rrutinaj 'ftylus in lance /lue ftatera,qui eo exit , quo pondus ver- git ; aliasdicitur bilancis lingua feu lin- gula,aliis sequamentu,aliis libramcntum, aliis a^quilibrium & trutina . Nofcere fe] Senrentia eft ChiloniSj^fw- (TiAVTov . Nofce teipfum . Hanc tri- buit AEfopo Plutarchus ad finem Sym- pofii feptem fapientnm . Ouidius ad Py- thagoram audorem referr. Platonicus Socrates ab Apolline profe(fla arbitrarur . Diogenes Thaleti tribuit . Apud eundem Antifthcnes Phemonoas afcribiticasrerum Chilonem vfurpalfe . Sunt qui ex Ho- mero, tanquam Oceano, fumptam exifti- ment. Meminit huius Cicero lib.j.ad Fratrem . Vide Plininm lib-y.cap.^x. & adagium, Nofceteipfum , Chilon,] Laceda.'inonius fuit Ephorus, qui magiftratus a tribunaru plebis Roma no non multum ditferebat . Fuit pauci- loquusJa fermone concifus, quod ei fuit patrium. Hinc enim Laconifmus. EIo- gio proditumeft , feptem aliorum fuiftc fapientiflimum . Eius funus, cum vi^lo- re Olympiaj filiOjgaudioexpiraflTct , tota Graecia profecutaert . . ? Hoc Jpeculum in manibus] Apoph- thegma Nofceteipfum^^zx fpeculum ofle dicur. Sedquid fpeculum cum fui co- gnitione ? Inuenta fuJir fpecula , inquic Seneca i.qu^eftionum naruralium, c. 17. vt homo fe ipfe nofceiet. A^ulta ex hoc confecutarpiimo.fui notitia, deinde &ad quaedam confilium : formofus, vt vitaret infamiamrdeformis.vc fcvret redimedum effe virtutibusquicquid corpori deeflet : 'iuuenis,vtflorea:tatisadmonercrui,il.lud icmpus cfle difcendi,& fortia au^^s haben dam efle rarionem ad»^onebat. Hoc di- axxm.Ne qmdn^^^iS. Diogencs Py thagor? afcribit,AriitotcIes 3 Rheior. Bianti.Sunc qui ThaJeti, funt qui Soloni id tiibuant. Plaro quodam Joco ex Enripide citat. Vide prouerbium, Ne quid nimis . §^i gtth ore liquefaciunt] Symbolum mediocritafis eftgithjfemen nigei rimum oprimumqj cdonsexcitaiiflimi,quo mini mo fumpto in cibis, ^at faporis gratiarn , largiiis aurem venenum exhibet . Gith, & nigclla, & papauer nigrnm plerifque Lariliis idem funr.Grascis Me!anth'on& melanfpermon , a nigro feminis coloie . Vide Plinium lib.ii?.cap.8.& I1b.20.cap. i7.Di©fcotid.Iib.?.CoJumel.Jib. y.Oiii- D d d i cina: Perian- der . Iram fr& na . Pittacus, Ne quid n imis . Gith , 788 Andreae Alciati cinse finquu Ruellius lib.3- cap.ji.j Ni- gellam Romanam appcllaiit, rura noftra Poyuretam^quafi pipcracem dicunt.quod odorata pipensmodo rcfcrat acrimonia , aut quia pipcris vicc in multis vtantur . Ibidem pIura,Ybi contendii gith nonelfe, quam nigelJam (Hifpani Neguiilam , & Axenus j cognominant : in qua opijiione ctiam eft Anton.Nebriflcnfis in fuis Quin quagenis. Nam nigella eft in zizaniorum genere,giih vcro intcr fruges numeratur- Vnde Aufonius in monofyllabis : £i? inter fruges morfu piper dquiparans gith. Cum igiturgith pipcris faporem reddat, non poteft ita facile in orc contincri,pr?- cipueliqucfairium , nam corrugare facic os & nares . Vnde PJautus in Rudentc • Os calet tibi num githfrigidefaHoi ? iolm « Solon.^ In Salaminc infula natus, quae iuris erat Athenicnfium,parcntibus nobi- lillimis ortus , lcges Draconis fanguine , non atramento fcriptas mitigauit,ali)s pro mulgatiscertemitiotibus, totoorbe ce- lebratis . Florebat tunc in Repub- Pifi- ftratus,SoJonis armulus: illius igitur cla- qiietia plus potuit apud popuIum,quam huius (apientia. CelFit (ponte Solon ty- rannum tugiens, primiimin AEgyptum, deinJe in Cyprum,poftrem6 ad Cr.^,^ a.v y.ctap^ Cla. lcinem ireuis .Aui [peci.indum . Nullum ante mor:em beatum dicendum , ex- pecflandum vir;r finem dicebat , quod Q- uid.j.Transformac.rerulit his vcrbis : ..fcilicet vltima femper ^xpeBanda dies hominiy dicique beatus Ante obitii nemo ,fupYemaq ; funera debet* Vidc adagium, Finem vit& ipecla . Vltimus agrvi terminus] Di^um Solo- nisefEgie termini defignatur,de quo fatis iiiultadiiimas Embleraate i j8. quo ni- «Tnirura pado iolus in Capitolio lom no- iueiit concedere locum . Hins , ^^^^* quam vgra JBifis] Bias Prieuis v rbe Keipice jinem . lonize natus, cuius integritas in iudicanJis cauftis in prouerbium abijt , vt dicatur , a-ov. In ludicando pr&fiantior Biante Prie" nenfe . Ciim patriam captam fugcrcc,m« hilque vc rcliqui cxporcarcc.roganti cau- fam.illudcclebiatumapud Ciccr.in Para» dox refpondit:Omnia mea mecum porto. Diogenes Laercius lib. j. Val.Maxim.Iib. 7. & Gellius lib y.cap.i i. £/? copia magna malorum] 'ttKmvh oi KetKoi . Plures mali. quo taxabat Bias vi- tiornm inter homines omni partc fcatcn- cium mulcicudinem: quod figuracur pcr Sardum hominem mufimoni infidentcm. Mufimoni i?jfideat] Mufimoncs, afini , muli.aut cqui brcues , vc inquic Nonius , Vndc Lucillius .• Vretium emit qui vendit equu rnufimone^ Nafcitur id animal in Hifpania, (ed ma- xime Corfica infula,non long^ a Sardinia diftantcj non abfimilceft pecori , caprino vilIo,infirmiftimo capitc : quamobrem a- uerfum a Sole pafci cogendum. Vide Pli- nium lib.8.cap.4.p— ' ; Sarduseques] Satdi deprauati &. nc£a?- lijjfunthabiti. Confulc prGucrbium.,5^»'- di venales . Q_uanquam San.dlio non pia- cct inilJo prouctbio dodifiimus alioqui vir. Nam Sardos Sandiius non inteHigir illos.qui habitant Sardis vrbcm Afiac, (ed qui iii in(nJa Sardinia (quam ^ApJ^.c» apr pellacStephanus) qu? peftilenseft,proptc rca quod cdicilljmos habeat a Scptctriohc montes.qui Borca»flatus prohibeac. Inde eft quod Cicero monec C^. Frattcm, ?t mcminerit fe etiam cum redie valcat, in Sardiiiiaefle. Idem Ciccro in/. Epiftol. volumine, ad Gallum fcribens dcTigcl- JioSardo: Idego, inquicin lucris pono, non ferre hoitiinem peftilcntiorem patria fua Etineadcm cpiftola : HabcsSardos vena!es,alium aJio nequioiera. Comparat etiam MartialisSacdiuiam Tyburi, pcfti- Itntem faluberiimoloco.fic : Nullofata loco pojfis excluderCjCum mors Venerit, in medio Tybure Sa rdinid efl. Pcftilentem vero Sardiniam iiitelligunt propter Safpugain^formicjE gcnus vcnci7a rum,&: Sardoinam hcrbam,qu2e h edulio admifceatur , netuos vefcentibus courra- hit,& diducit ora ridtu , fic vt moricntes ridcie videantur.vndc Riftn Sardffnim,\.(t iii prouerbio. Prastcrea eiliiicd vis taxi, Yudc tlures mali • Mufm Sardi- Emblemata_i. 789 tndemcIinficitiir.Cal.Rhodigin.lib.il. cap.i5.& lib.20.cap.i^.in fine, in aerem noxium id referre oportere contendit . Cuiapertc fuiFragatur Sillius Italicus .• Serpentum telluipUY^iCic viduata venenot SvdtrifiKcceloyS^ multctviti(ttit> fdude . Ex did-isjmeo iudicio,rc(ae interpretabe- te Horatiumiu ^.'Satyralibri i. cumin- quit : ,Sardm hahehat lUe Tigellius hoc . nifi intelligas in nomine ,S^r^/^ , rifura fubeffe nec fruftra nomen addidiffe pa- triac poctam . Nam & Gloffularij ciuilis fapientiae celebranrnefcio qux brocardi- cla,vt hoc.-Bonus prasfumitur ,qui cft bo- nas nationisrmahis.quimalas. Etillud , SApe foletfimilis filimejfe patri , ad l.quod /i nolir, 5 i.§. qui mancipia, fF. deasdil.edid.Et Horatius puellam com- Hiendans a gencre, aic , Crede non illam tibi de fceleBa Flebe deleBamyne tem. Lingux cu32 vbiq>i fed potiftimLim jn conuiuio moderaberis . Ne inter pQ- cuIamuItuloquaris,fieri alioqui ncqueac quin pecces . Caue in vicinos dicas quae vis , ne & tu vicift^m quod nolis audias. Hominem vicaTundum neinfedkris,qain potius onjnibus ersptum vitae calaraitati- bus,felicem beaturaq; prredica . Reruin alienarum ftudiofos auerfare. Dc fuis infortunijs cuidam grauiter pcrturbato: Mitius,inquit,tuaferes,fi tibiillaefie cum. reliquis morralibus communia perpende- ris.. Libcntius amicum infeliccm > quaxn felicem inuifes . Ad amicum conuiuan- tcm rar;us,a i afflicftum vcro frequentiiis accedes. Cuminfelice lu(5^:antem fortu- na ne irriferis,ea enim oranibus ajqualitcr impendet. Animibilisqj efferuefccntiam coerce . Efto modeftus & tcmpcraus. Damnu turpi lucio pra'feras; ilhid enim breuera dolo^em , hoc vero perpctuum cruciatum adferc . Tempori parce . De- fertusab oranibus,bQni «onfule . Neodici EmMeraata-j. 7pi tuo alios libenter. olfendas . Moriim co- nitate placeasmultitudini. Si virfortis cff^ volesjdabis operam.vi miti placidoq; fisir^enio,quotc vicini colant potiiis qua mctuant. GrefTum nc habcas prae aiijs concirariorem & celeriorcm . Ne intcr lo- quendumgefticulerisdigicis , vccordium ciiim cft . Optime regno pra^eft, qui dat operam,T)c vutgo terrori fit . Ea demum habetur felix Rcfpub. in qua magiftratus potius audit leges, quam quid facundi & ingeniofi Rhetores poftulent. FamijiiEtu? ruroma vitasintegritate pra^eris . Ab Au- fonio h^c quoq; Chiloni afcribuntur Nolo minoY me timeat^ddpiciatq; maior. Viue memer mortts , vti jis memor&ffi- lutts • Trifiia cunBa exuperam dut etntmo , aut amico . Tu bene fiquidfaciasynon meminiffefa^ efi. bene faSla accipas,perpetuo memeto, Grata fene^us homini-,qu& parilts iuuet& . lUa iuuenta efi grauior,quA fimilu fene^A, rtadri Periander Corinthim. Mcditare quid vis , rinthij cxercc te in omnibus . Bona fpc vtaris . oph' Pictatem cole. Cogita temortaiem . Ar- egma- canum cela . Cum ics & locus poftular, loquare. Taccnda neclimines. Sapien- tum familiaritatc vtitor • Loquere vera . Audi quastcdcceant.rijioserudi.Sic tein "vita gercSjnc quid tc tuisqj progeni^ori- bus indignXi admittas. Seniorcro reuerere. • Si quid tc perperam fecifie {cnfeiisjd qua primum muiabis . Interrogatns, quid in le minima maximum cfie cenferet ? In humano,inquit,corpore fapientiani . Vc- luptaies fluxaz fragilesquc funt,v]rtus dc- mum clara ancrnaq; habetur. Rogatus, t^uid efiet libertas? Bona,inquit,confcien- tia. Qiiod raiioni confentaneum eft fa- cito. luftitiam fcdare . Ne facias pridie, cuius tc poftridic poeniteat . Oppoiiuni- tatem expeda . Gonturoclianvleu fero- ciam odens . Nc prior iniuriam inferas . Morere pro paitia . Tempori ne nimium tribuas. Ilhc Iargiaris,vbi aiiquid vtijita- tisexpedes. Noli ad gratiam loqui • O- pera aroicorum libenter vtaris . Amicis e- ris obledamento . Amico, paupeii tam as- quuscris , quam diuiti . Sic odcvis tan- quam amaturus (A. Gelliuslib. i. Nod. Atcic.cap.3. id Chilomafciibere videtur) liios , qui de te bcnemcriti funt, honoie a/fice . B encficium lepcude . Tejnpcia tc a malcdicentia . Nc fis animo tam abte-' d:o,vt quacunq; re angaris . Ne quid a- uare opum ftudio facusjoportet cnim x- que vttu , qui luciatus esaliquid , alios quoque aliquid- lucrari . QusEftus ex rc turpi res pelVima, naturas crimen, & the-' faurus odiofus cft . Mortuum nc irriferis. ' Calumniam odeiis . Sic viuas, vt laude* risjfic morere,vt te beatum omnes pracdi» ceiTt . Saciuseft hominem auarum mori , quam in cgeftate viuere . Ne tibi dolores cumules . Tui tuorumq; curam habe . Contentiones oderis . Bonos honore affi- cc . Qua2 honcila funclaudabis . Caue gloriactferaris . Bona te fpes habcat, fed mortalem te efTe crede,& rebus tuis com- parccs tanquam immortalis. Omnibus placcto. Omnium moribus te accom- modato.Concoidia foue. Comem te& af- fabilcm prsfbe. Quiete & modefte viuerc in primis laudabilc habetnr,intemperater vcrv & temcrarie,pcricuIofum eft . Sup* plicem tibi in gratiam rccipe. Principem reuerere . Quod vel padus , vel pollici- tus cs femel, leruato. Quem ccrto cogno- ucris improbum,in familiaritatcm non ad- mittes. Continc in ofticio oculos . Infa- miam fuge . Inicbus profperiscfto mo- dcftus, in aduerfis compofitus . Si quid pricter fententiam acciderit, celato,neini- micum tuum exhilares . Legibus anti- quisjobfonijs vero recentibus vtare. Non tantum animaduertendum eftni eos, qui peccant,fcd d:illi,qui nocere iam parant» coercendi funt . Ua libera & innocua confilia. Maioiibus ccdc Magiftratui obttmpera . Tyrann de mclior cft populi principatus. Eenc fefc habet icfpub. in quacajteris paribus virtuslaudati/ijma , improbiias vero m.axime deteftabilis cen- fetur. Qui rcgnum fibi ftabiie& fiimum efle voler,huic neceflecft beneuokntia fibi potiusjquam vi & armis popuium adiun- gere. hiterrogatus , cur impeiium non dcponerec ? Quo/iiam.inquit, voluntaria impcnj abdicatio ,ci qui neceflitate coa- dusimperat,pcriculum creaie folec . Ex bencnatis & vere geneiofis jibcios fufci^ pito. Aufoniijshajc Periandro trihuir ; i^uniquam difcrepat rtilea- decoro . l'lu^ tf} foUicitui magis beatm . Mortcm optare malum » ttmcre peiui , Ifixts %,t libeat, c^uod efl necf-jfe . Multtf tenibilts, caueto multos . D d d 4 5/ /or- Andreae Alciati Si fortunet iuuat, eaueto toUi . Sifonuna tonat, caueto mergi , Iittaci Fittacud Mit)len£Ui., DifRcik eft pieta- Mitylc' temcolere. Nihil vfpiam firmiim eftjac nAi fen- flabile peruianec . iiene aliquid & folide tentiA, noffe diificile eft . Phonaico dicenti , vi- riimalibi qusrendum efTefriigi &bGnu: JErfijinqiiit, diligencer quasfiueris, vix il- , luminuenies. Ante omnia Deum fum- -ma leligione cole. Pietatem exercc. Pa- rentes reuerere. Eifdem quouis officij genere,omniq; obfequio non pudeat infer uire. Cum parentibusnoncontendes, e- tiamfi id fummo te inre faceie polfe con- fidas . Cum hortaretur filuim , vt patiis arbittio litem dirimeret , his verbis vfus J cft:Si caufam fuftinebis iniudicio deterio rem,damnaberis:fi;) pro te contra patrem valebit fententia,vel obhocipfum dignus erisqui condemneris . Prudentis viriell:, multo antequam ingruant pericula prse- iiiderejfortis autem,qux nuiTc adfunc ma la,infra(flo pr^cfentiqueanimo perfene . Interroganti, quid fibiobfcurum videre- lur ? Qiiod futurum eft, inquit. Ciim prsclari quid inftituis,nemini prasdicito , ne fi quid obftaculi interciderit, quo mi- nus Dcrficias,rideare . Rebus quibufdam aliquandofruftratus: Dimidium, inquit, plus toco. Multa & multos Iibenterau- dias . Optima qujeq; & difcas & doceas. In fermone vcritatem & fidem , in rebus * autem obeundis experientiam , dextcrita- iem,beneuoknciam , & fediJitatem adhi- beas. Rogatus aliquando.quid in vita ef- fctoptimum ? Q^uod eft,inquic,boni cou' fulere . Stabilis eft terra,inrtabilis vero & infida resmare. Ne quid illaudatum & improbum aut ipfc delignes, aut in alijs probcs . Ne quibusvis temere credideris. Vidoriam oporcet finc csede & fanguine pararc. Quod pignoris loco apud te de- pofitumeft,bona fide reftitnc. S\ fponfor fias, haud longeaberit infortuniura . Ne fis feftinus ad loquendum . Interroga- tus quid eflet iucundilfimum & gratio- fiftimum ? Tempus,inquic . Inamicum, nequeetiam in inimicum fueris vnquam inaledicus. Miferaquxdam rcs eft & tri- ftis incrtia,pcrniciofa incontinentia , inro- Jerabilis autem literarum [infcitia . Igna- niamfugc. In vincula conicdtum AIc^u, cjuod rebcllcm fihum a fe occifum fate- ictur,Iiberura abire permifit,, his yerbis. r. Venia vltionc eft potior . Verecundiam fc(ftare . ConitigatNs ne fub imperio viuas vxotis . Vicini fi tc Isefciintjfuffcrto. Dif- \ firaula. Ciim Croefus illi raagnam vim; pecunias darct:Non accipiam,inquitinaiH: quod raihi frater abfque liberis deceflrerit,, aupIopIusopu,quam vnquam optarim , poftideo . Paupertatcm nemini exprobra- bisjdiuinam' vltionem reueritus ; ncc fi o- pibus abundes, te miferum efle fimules,nc vulgoodiofus fias . Siquid deliquerit e- brius,duplici mulvfla puniatur , vtexeo caeteri in libcraliconuiuio fibi ab ebrietatc temperent. Inter amicos non eris arbi- ter. Magiftratus virum arguic. Necef- fitati ne Dij quidem refiftuut . Interro- gatus a Croefojimperioru omnium quod eflec maxinnim?iisfpondii,Iigni pi^turatij leges innuens. Ea dcmum vrbs optim^ fe habet,in qua malis infamibusq; viris ad Rcmpub- accederc non licec • Su-mma cum laude in Repub. princcpsetic,qui fe- dul6operamdabit,vtfibipotii!is quam fc omnes ciues metuant. op"t"a illic eft di- fciplina familia: , qux nullis. rebus fuper- fluis eger, rcbusqj neccflarijs xion indiget. Aufonius dcPiccaci fentencijs: Loqui ignorabit , qui tacere nefcict . Bono prohari malo-,cjUam multvs malts • Demens fuperhu inuidetfelicihus . Demens dolorem ridet infelicium > Vareto legi> ouvsquis legem fanxerps . Idures amicos re fecunda comp^ara . Faucos amicosrehusaduerfis proha. Solon Athenien fis . WinMitm in pretio Solonts habe . Difce quod iuftum eft. Deum ho- Salaml nora . In rebusagendis voluntatem diui- nijprAcl namtanquam oraculumconfule. Reue- re di^A rere parentes,quos qui non alueiit, rebus- que omnibus neceflTari js iuueric , forcunis euerfis peromnem vicam inglorius viuec. Neius tuum aduerfus parentes impcrio- fins vrgeas . Interiogacus,cur inparrici- das laca lege non animaduerciflec ? Quia, inquic , nunquam credidcram tam acrox crimen in Rempub. pofl^e cadcre. Nc confuefcas iurare . AEqualicascontcntio- nesdirimic. Scudi js rebusq^ honeftis in- cumbico. Vetjcacem tuearis. Ne vn- quam mentiaris, fed quod res eft dicito . Plusad fidem facicndam morum probi- tas quam iufiurandum valer.Sanam men- tem in rebus agendis ducem fcqucre. Quod nofti,ne temere elFutias . Verba tua tantifper Emblemataji 7P3 tantlfperrilcntio premeSjdonec conimoda loqueudi femet ofFeret occafio . Incerta certis fac iudicijs aiTcquate . Qu.^ tibi compereris,ne ftatim prodas . Interroga-- tus aPeriandro, ciim inter pocula forte pauca loqueretur, num ob ftultitiara , an vero quod nihil haberet, quod diceret.fic obmutefceret ? Atqui , inquit, nemo vn- quamfatuus inter pocula filere potuit- Amicos rcligios^ colas,iIIisqj adiumento & ornamento fueris . Ne ftatim quofuis in intimam familiaiitatem admittas j & quosadmififti femel, ne temer^ abijcias . Deteftare yoIuptates,ill^ enim calamita- tes pariunt. Magnarum opum facultas faturitatem.faturica^demum ferociani pa litv Me EeimmodiceefFeras. Neminiin- iiideco. Mortuis nequis male precetur. Difcc prius.quam imperes,alteiius impe- rio parcre : nemo enim bene imperat , ni(i cjui imperio obfequi didicerit. Populoau- ^ar erisnon vt ruauiirima,fed vtoptima eligat . ludex pro tribunali reononfede- bis , nifi condemnatum perpetuo tibiini- micum habere voles . Neq; ad imperium, neq; ad confijium iuuenis admodum ad- mittatur,tametfioptimo ille ingenio videa lur . Interrogatus, quo tandem padlo in repub-a maleficijs potiffimum temperari polfe crederet ? Si iili.inquit^quibus nul- laillata cft iniuria, iniuftis perinde ofFen- dantur,quamilli,quila:(i funt. Interro- gatus.in quademum ciuitate fuipfiia cum cranquillitate quis degere poflTet ? In ea , inquic , vbi qui laefi non func , non minus quam illi.qui grauiter IxG. funt , iniquos deferunt & vlcifcuntur . Interrogatus , quam potiffimum rempub.optimeconfti- tutam cenferet ? Eam, inquit, vbi ciues magiftratui libenter, magiftratus autem lcgibusconftanter obtemperat . Ea demu refpub. floret,in qua boni honore,maIi ve- i6 fupplicijsafficiuntur. Eft quidem Ty- rannis prasclara regio, fedexitum nonha- bct . Gloriofus erit quifqj fiue Rex, fiuc tyrannus , qui vnius in repub. poteftatem in popularem potentiam conuerterit,Qm apud tyrannosaudloritate valenc, fimiles funtcaiculis (iipputatorijs, quoru vnus- quifq; prolibidine fupputantis aut plus valet,autrainus : ita tyranni quem modo fummis honoribus cumulat,eundem pau lo poft contemptum, notatumqj infamia dimittuat • Domelticis tuis placidus cris & mitis . In ca demum familia verc viui- tur, vbi opes nulla part? iniuftitia,& abfq; mecu alferuatas , iii vfus necefTarios finc querelaerogantur . Sententias Solonis e- narrat Aufonius ica : Dico tnnc beatam vitam , quum peracio' fatd fnnt . ^ar pari iugator coniHx^quidquiii impar dijftdet . ernnt honores vnqud fortuiti muneris , Clam coargucuprBpinquHm yCjuempalam laudaueris . ^ulchrim mulio parariyqud creari nobile, Certa fi decretd' fors efi y quid cauerepro- derit ? Siue fint incerta cunBa, quidtimere con* uenit ? MiM Prienetis . De Deo femper , vt ipfa ^^^^^^ nicreturdiuinitas , loquare . Qj^idquid ^'^^^^^^ in vica laudabile feceris , id omne Deo ac- ^fopthe- ceptumferas. Antequam incipias,confu- ^^*^^^* le . Multa audies,pauca loqueris . Cum aliquandocum his nauigarec , quiob vitae nequiciam Dijs homiiubusqj inuifi erant, naui iam fere tempcftatibus obruca,Deo- rum quifque maximis clamoribus opera implorabat,quibus ille: Silete, inquit, nc Dij vos hic nauigare perfentifcant . In- terrogatus ab homine impio,quid eftet pie tas? filuit: Scifcicacus deinde filenci j cau- fam:Q^ia me,inquic,deeo,quod ad teni- hilattmet, inceriogas . rilio fuo in Ae- gyptum profeduro , & interroganti, qua 111 re pociifimum poiTec pairi gratificari ? refpondic:Si commeatum tibiad fenedu- tem comparaueris virtutem innuens. Commeacum ad fenedutis fubfidium iii iuuentute tibi compara,fapientiam videli- cec & eiuditioneminuUa fiquidem pofiTef- fio hacvna cercior eft & ftabilior . Efto circumfpedus & prudens . Rescuasom- nes forcicerfelicicerque obeas,dum adhuc ascas in floreeft,qua2 vbi iam deflorueric , prudencer (apiencetq; te geras. II ii, qui in nauibus & mari degunc,neq; intermor tuos.neqj incer viuos cenfentur. Taquam iu fpecul o tuas ipfius adiones contempla re, vcqiia^ honeftse funr indies abs ce or- nencurmagis, curpes vero vircucis ftudio concegancur. In obeundis rebus memo- riam,ad temporis oppoitunitacem caprau- dam follicitudinem adhibei mores fiut in- genui, labor mcderaLus,mecus religiofusj opibus araicos para , in diceudo eloquen. tijiii 7P4 jAndre^ ' Alciati thm, tacendo momm vrfcanitarem obfer- iies,iii ferenda fententiasquicaccmjin aw- dendo, periierflsqne fuftinendis fortitudi- i)cra,po'^rem6 in reipnb.munijsobeudi? Qucl:oritatem,ingIoriaanimi prajftantiam obtineas . Interrogatns, quid in vira finc mcru cirit ? Bona , inquit , confcientia . Morum honeftatem fedare . Potiormor- taliuni pars impiaeft. Ama tanquam o- furus ( vidc A-GcHium lib. i.cap.j .j Mo- iibus neqi nimium ficilis eris, nimiumq; difficilis. Facile imponiturbonis. Cum graria impetres,non vi extorqueas . Quod fa^luruscs femel,Ientc incipias,fed vbi in- ceperisjconflantec exequare • Opratius eft inimicis quam amicis ius dicere : nam ei amicis alteiuni ribi hoflem,exinimicis ve- ro alceruP3 tibi amicum feceris . Virum indignum non commendabis . Eipetere ci, qu.-E cojifequi queas , & alterius noJIc iiifania frui.grauem animocruciatum pa- lic. Corporis robnr natura: eft benefi- cium , magnarum opum affluenriam for- tuna paffim vel indignirtimo cuique do- Datjcajrerum rempub. pofTeconfilio pru- dcntiaq, iuuare.ab omniboho fapienriaq; proficifcitur . Nefisad loquendum pr^e- ceps 3 virum enim parum fana: mentis ar- guic. Intetrogatus , quid hominibus in primis fuaue effet ? Spes,inquit . Et qua le potillimum gauderent ? refpondir, lu- cro. Et quid e(fet difficile ? Forti,ait,in- fracloqj*animo fortun^ inconftantiam to- lcraie. Is demum vere infelix eft , qui- cumqj fine animiperrurbationeaduerlam fortuuam ferre non pore{} . Diuirem vir pauper non incu^abirjUifi forte exeo emo- 'lumencum fibi paratum fperec. Nequid per ftolidirarem & intemperanciam admit tas . Sic in vita te geras,ranquam longo, aut fane non ira longo tempore vidurus. Ad mortem conderanarnrus aliquem,plo rabat,interroganri caafam:Necc(fe eft,in- quir,natur:E muruum affcdum , & legi- bus CGngruam fenrenriam dare. Pvexille in primis clarus vidcrur fururus , qni rc- gni fiii legibusanre omnes obcemperac. Optima iftic efl: famili^ difciplina , in qua dominus propter fe ipfum taliseltdomi , qualis propter decorum eft alibi . Bianris ex Aufonio fententia; : ^H&nam fumma boni ? Ment qu,& fihi con- f cia recii . ^ernicies hominiqHA maxitna. ? Solu4 ho- mo etlter . ^tidiues? nil eupiat . ^tspAuper? §u^A dos matronA pulcherrimit > Vita pH* dicx^. ^^&cafiaeji ? Be qua mentirifama. tw- retur ; ^luodprudentu opus? §luum poJftt.noUe cer^^ . §luid Bultiproprium ? Non pojjfcy velle nocer^j. Thales Milefiut. Deas eft reriim omnium Thaled a nullocreacarum principium. Rogatue, Milesij quid eftec Deus ? Initio,inquit,& lincca- pr&clat rens. Inierrogariis,num vthomines,per- fentetii indequoq; Oeum Iateat,qui in vita (int flagitiofi ? Im6,inquit,neea quidcm,q«« in animo cogitant,ignorat. Rogatus,qiiid cfTetditficile ? Seipfum,inquit,nofIe . Et quidfacile ? Alium reprehendere. Resin primis a rdua eft,pi-ajnoife futura . Roga- tus, quanrumabencta veritate vanitas ? Quantum,inquit,ab auribus abfunr ocu- li . Eadem a Hli jsfenexexpe qudci Emblemata. 79$ qu'6d me homincm,non briuiimjdeincte, qiiod viriim, non foeminam i-poftremo , quod Graecum.non barbarum nafci voluc ric. Vicinos amore profequere . Abftine anequitia. Qu^se iufte in alio reprehen- dts, ea cauebis ipfe comminere > Oppor- tunicatem in omni re fpedlabis . In lebus honelbs conllans,tuique flmilis continen- termaneas. Non pinges fucoadfciricio facicm,veiLim inmoribus, vitaeq; inftitu- to honeftus eris & elegans . Officiose ali js obfequare * Ama concordiam Infolen- tia ne te ciuibus odiofum facias . Rcbws neceirarijs vp^rc Rogatus, qua^nam rc- xum omniitrn maximc communis videre- tur ? Spe^inqiiitih^c enim foIa,CLim aliud iiihil rdifi>Jacioaffli ne fimul deponito. Domefticas hirundi- nes ne habeto. Nonfrangendi dences • OII^ veftigia in cinereconfundito . Ad- uerfus Solem ne mingito, neq; loquiror . Carminibusad lyram vtendum . Mitcm arborem nec violato, nec csdito . Locum> vbi fanguis huraaiius fufus eft , lapidibus obrurto. Non propier opes ducenda v- xar . Iniuftii imperatoris ftarionen; nede- feiicQ. Stibmo- yp6 Andre^ Alciati Submouendam ignorantiam • E M B L E M A CLXXXVIIL ^^VOD monTirum Sphmx efl, Cur candida vlrgtnh or4y volucrum fennas , crura leonis habet ? Hanc faciem affumpfit rerum ignorantia : tanti Scilicet eH trtplex cauj?a & origo malt . Sunt quos ingenium leue^funt quos hlanda voluptas % Sunt quos faciunt corda^fuperha rudes. Atquihus eli notum , quid Delphtca littera pofsit y Prdcipitis monftri guttura dira fecant . jNam^ vir ipfe hipesj^ tripesq^ ^ quadrupes idem eH ^ Primai^prudentis laurea ^ nojfe virum. COMMENTARII. r. C P H I N X monftrum fingitur mulie- caput & manuspueIl2ejCorpuscanis,voci TormcL^ v3bri facie ac pedore, pedibus & cauda hominis,caudam draconis, leonis vngues, ^hlngu. ieonis, pennis autem volucris . Clearckus alas auis illam habuifle fcripfit . Aft alitcf eam Emblemata . cam dcfcribit apud Njcephorum Pliilo- ftGrgiiis:Sphinx,inqiiic,HenmiarH generc cft,pedoread collum vfq; giabro.reliquo corpore hirfuto,vberamuIiebria habecfa- cies plufculum rotuiidaeft & acuminata, a mulicbri fpecie nonabhorrens, vox hu- mana fcd ftridula,nec articulara^beftia in- domira, maligna, aftuta . Noftra hic fatis clcganter expre/Ia eft.piura dc eius forma paulo poft . I A hicSphinx adhibeturpro ty- poignorationisjid cci te prtmo ytdcturc/Tc tra(flum ex tabula Ccbctis Thcbani, cuius ipfiftima verba huc traduco admaiorc fi- dc.-eV/f i) i^inyy\(Tti ioiKvletja TfiiV^iyyoi euvlyfActri , o i)tejyn Trpoufia.Khiio Toli AV^pMTTO/f . fy fxiv HV AV70 ffVVill TliyiUM- ^TO • «cTg' fj.ii , OtTcAAt;TO VTTQ TilS ciptyyos . a^ctvTcoi cTg iTrt Tit? i^n- yY\(Tzod?7etC7i)^ . »; yaipct^pocrvvii Tolf dv- ^peOTTOt^ (Tipiy^ ibi contedit pedibus iam pluribus^ illi Deficiunt vires, ^ lentis robora neruis . Hoc idem a^nigma Auronius b»lle com- plcxns ert: in G ripho ternarij numeri, his verbis : llLe etiam thalamos per trina Anigmata qu&rens : §lui bipesy^quadrupesforet,^ trip€S,om- nia folus . Terruit Aufoniam volucris,leo,virgo, tri' formis Sphinx ; zolucris pennis,pedtbusfera ,fron- te puella . Porro Thebanis oiaeulo renunciatum fue rai , tum Sphingis incommodo ac detri- mento fore liberos,ciim ^nigma foluirsec. Interea vniiierros,(|uid illud efTetjregabat; quod CLim minime reperirent, abreptum ab omnibus vnum occidebat, eaqj de can- fa pleriq; fubindeperibant. Ac poftremo ad eundem modum AEmone Creontis fi- Jio perempto, Creon huiufmodi ^enigma folucuro & re2.num,& Laij vxorem fc tra diturum.prarconis voce renunciari iubet . Hac itacjue fama excitatus Oedipas,ad montem Sphintium profeCtus , asnigma foliiit,detjue humana! vit COGNOSCE TEItSVMy iure verba h&c o-^ ptimo Celebritatem adeptft Delphis maxiniam . To yvco^i (TctvTov i '7retV7efx^ V/ p|^p»^ txtiJ.ov ... Cognofceteipfumt moffitumvbiqi commo- dum , A Pollo 8oo Andre^ Alciati A pollo ipfe apiid Onidium i. Artis dc fuo templo: ibt diuerfuttifama celebratafer oYhem Littera, cognojci quA fibi quemq^itibet, Anibijius eidyllio 4.. ^auquam difficile efi fe nofcere , yya^t (TiCL-JTSV , propere legimus , tam citonegU- gimus . Lege Platonemjn AmatoribuSjStobzei fer fnonctii TeptT^ yvai^t (TietVTov- Macrob. 1, Saa\Tn.cz^'6 Adigmm, Nofce te ipfum* Ciccroncm iocis mox citandis & adducen- rum omnibus fcnaturacon iundum duxerir, cultumque Deorum & puram rciigionem fufceperit,& exacuerit illam vt ocuiorum , fic ingenij acicm ad bonacligenda,& reijcienda contraria.-qu^ virtus cx prouidendoeft appellata pruden tia : quid eo dici auc cogitati potcric bea- tius f Idcmcjj cum c^ium, terras,maria, lerumq; oii.nium uaturam perfpexerir , eaque vndcgenerata,qu6 recurranc,quan do,quomodo obitura,quid in hismorralc & caducum; quid diuinum xtcrnumquc fit,viderit,ipfumq; ea moderantem & rc- gentcm penc prehenderit, fcquenon vnis circundatum nia?t«bus popularem alicu- iusdefiniti ioci , fcdciuem totius muudi, quafi vrbis vxjjus agnouerit,iu hac illcma- gnificentia lerum, atqi in hoc confpcdu , & cognitione natur?,DiiimmortaIes,ciim» fe nofcet (quod Apollo pr^cepit Pythias)" quam con£cmrict,quam defpicict, quam pro :>Emblemata/ 80 1 pfo nihiM phtabit ca, quae vulgo dicurur ampIiiTima ? Atq; haecomniaxiuafi rcpr- mcntoaliquo vallabit diflercndi ratione , ¥crii& falfi iadicandi fcientia,& arte qua- dam i«teliigeAdi,& qiiid fit*cuique contrarium . Idem Ciccr^ i.TufcuIv Eft illud vel maximu , ait , animd ipfo animum videre : nimi- rum hanc habet vim prjeceprum- Apolli- nis,quo monct,vt fe qnifq; nofcat;non e- m'm,credo,idprarcipit,vtmembra noftra, aur ftaturam,figuramve no(camus:ncque nos corpora fumus,nequc ego tibi h^c^li- cctis,corpori tuo dico . Ciiin igitur, No- fce tcidieitjhoc didr,NofceanimHm tuu. Nam cerpus quidem quafi vas eft,aut ali- quod ai)imi reccptaculum: ab animo luo ^uicquid agitur,id agitur a te. Hunc igi- tiir nolTcnifi diuinum eflet,non eflct hoc acrioriscuiufdam animi prajceptum , fic vt tributum Deofit,hoc eft feipfum pofl*e cognofcere. Hadenus Cicero. Idcm pra- tcr ca2teros etplicat Plutarch- libello De difcrimine adulatoris & amici : quo loco aitjDeiim fcqui,& feipfum nofle , falutis cfle fummam . Et Clemens Alexandr.fta- tim initio j.lib. cui Pasdagogo liomen in- didit,puicherriiinam & maximam difcipli narum omnium aitefle , fcipfum nofle .* quia qui feipfum norit,Deum cognofcir, &c.vide reliqua. Nemo iijfipientium (in- quit Dio Chryfoft. 4. Orat.de regno) fc- ip(um nouitl Nequeenim id ApoUo pix- cepifl^et in primisjiufi cuiq; difhcillimum vifumeflet. Nonne putas inter lYiorbos nullu magis perniciofum infipientia? eii- que,qui fit infipiens,fibi ipfi nocentiflimu? autetiam plurimorum cauflam malorum alijs efle ? Et JMacrobiusin fomniufn Sci- fiomt cbmment. I .traditic«idam Delphi cum dracukim confulenti, quonam ititie- re ad felicitatem peruenire poflet^refpon- futD ad hunc modum : Si feipfum cogno- ueris . Vt igiturfumma ignoiantia^eft feipfura ignorarejita piima prudcniis lau rea,vt Audor innuit,nofle viriim,id cft,fe ipfum,atque etiam cxteros . Hxc erj;Q Jjphinx ignorantiae omnes pra'cipitat prae- ter fapienteSjqui feipfos norunt . Clariiis dicam . Sphinx interrogat mottales,quid fif homo verc & ptopri.i^- Cumq^huic ta diflicili quaeftioni pauci refpondCre pof- finT;ideft,cum pauciflimisdatum fitinof fe fefcnihiJ mirum cft,fi tam multos pi« cipitct ignorantia . Huic interprcrationi Sandius palraam dat, & fcmagnificc hic cfFert. ' D £ V E N I lA V s tandcm ad mytho- Jogicam tradlationem .^Sphiux trifbrmis, vtpote quse puellari forma fit,plumis tc- da vt auis,& leoninis pcdibus,ignoratiam arguit,ineditiflimo huius vitas monte, & quafi theatro locatam, infinitam hominii multitudinem fua feritare opprimentem, non aiia de caufl^a,nifi quod fefe non agno- fcant,id eft,fchominescfle ignorent.Tri» plex an tem^monftri foima refertu r ad tres primariascattfla^ efficientes ignorantias . Nam virginea facies voluptatem reprse- fcntatjfosdamq; Iibidincm,qiiajhominem ita excajcat & affieit, vt eum ab hiimani« tatedegcnerem inbelluinam fcrmenatu- ram commijtet , quo fit vt abomni vera difciplina rcdaq;inftit"tione penitiisab- horreat . Plum^e voIucres,quibus totum corpus occupatur, &quafi obfidetur, lc- uitatem & inconftantiam animi fatis apcr declarant , qufle quidem tum rationis principatum,vel nature^ vel confuetudinis vitio pra^ripuit- & orcupauit , quid in ho- rainc rcliquiJeft,quod firmum autconftas eflc vel videri poflit?C?teaim pedes,qua- Jes funt leonis, indicant fnpcrbiam arro- gantiamq; qusecum falfam derebusopi- nionem habeatjfcq; fcire putet, quod ne- fcit,non mirum eft fi turpiter ij!npingat,& longifllme abfit a perfefta rerum cog«iitio Me. Primairaq; ignoraticnis caufla cft in- genij leuitas,vel temeritas, qnsequidma- xime fe decear,non videt . Alteraeftcor- poris vo!nptas,piimo qt/ide afpedu blan- diens,fedafpel-rima,tiiftisque,poftquam guftaueris:De qua fic antcEmblemate 85 . meretriciui ardor "EgregijS iuueises Jtuocat a JiudijS . Teriia caufla omnium pefniciofiflinia, & ad nocendum imprimisefficax , eft animi elatio & arrogantia: de quibus fingulis , quia iam in fuperioribus paflam di inquit,numinis dupliccm fpeciem effinguE AEgyptij,iuuenera ftacuences proptcr fe- ncm . QucKi hoc hbi vult;eum, qui ali js cum laude prxfucurus{ic,cfle &menccac roborc prsditum oportete . Eamque ob caufam abijfdem & Sphingis cffigics iii veftibulis lucorum confccratur , noraiJla quadam diuina: duarum virtutum copii- lx,fignificancc robore beftiam , prudcntia homincm. Nam robur expersdudus pru dcnti?>attonicumfcrtur,rcs omnesmiiccs ac turbans i & mens defticuca manuum miniftcrio, adadioncs cftinucilis . Vidc adagium , M^inu ignctHU4y mente pr&fens . ltem,Sphingt6 dnigmata diffolnit . Pieriil Val.Iib 6.HierogIyph. Sed & Amafis Ae- sphinM gypti rex Sphingem ex vnico faxoelabo- ^^^^, rauit,cuiusiongitudoerar pcdum 143. al- ™v . titudo a ventre ad fummum apicem iii capite di.capitis ambitus pedes loi.colli- gebat . Amafin regem in co conditutn vo- lunt.Plinius libro 5 d.Nacur.hiftor. c.ii. C^BCerum ( quod noliro prasccriniifum) Clepieas Alexaiid j. SrrOffiat. Sphingem ' Emblemata^: retulit a Sed rationvs inops.caffotf; inform6 cefe^^ro . Sordet honosformA^ nifi cui fapientia iun.r^ ciaeli^ "' "l BreuiusPha»drusJib.i.fab.?. ^ ,[ ?erfonam tragicamforte ziulpes videra/ ; O quant^t ipecies , inquit , cerebru m non h.xbet . Hoc iliis diffum ef^^quibus horiore ^ gforia Tortuna tribuit.fenfum cdmunem abflulit. lNGR%SSAvulpes] id eft, aftutus qui- dam & f^ftiuus homo,id cnim dKWiyopt- acci^e. InCharagipergultm] in (tatuarij ofH- cinam.Choragns ad verbumefldux cho- ri,& fuppeditator inOrumemi ludicrr ,& cxptnfaram,inquir Bud5U5.Vnde& Chd- ragium, locns vnde oilinia promuntur ad ludos neceffaria. Er huc forte refperic Pi- gnorius , dum figuram hanc noftram ca- xauit exprimi^nempe vuJpem incer laruas & perfoi]asfsdentcm »feciisquam habeot aUaeeditidiicsqua? vulpem nter ftatuas & imagines locant .Plaiiais in P?rfa.- . Sed ^aSiv ornam^tdlAMc^rago fHmiiio.'- Cafaubonus in S.uetani^ .\«g,jv(^4iiTi ^ cap. 70 inquirrChoragos vocant hodieec>s,qui pecunia fua chorum couditcunt & in- lahe expofitum] id eft , afFabt^, inge- ^^brl, niosc,ariifi(;i^ quodat^; fi.ngalari, «Ttfu/^- hia)s.V\^\\iytpn} Scicho, A§.4, Sa.X..^:).. } Vt Apolqg^fn^ fecittquam fabre. '^Y\;lr\ IdcmJnPcV dicebacrutis,^ iet prodeft, puraac finceraferuaretur. Q^id aut fit nifi etiam animi bona acccdancita vt deco Fergulaa fatiscxplicatii Embkauce lii. corpous difpofiuoai moj:es non aduer IV. Vorm» nihil fi foU fo\ mdf JStireus formofi fimus. EmblemataJi^- 80^ feutiir/cd ohMiino ctiam animi candor & formacluccac . Praeftat enim, longcque fatiuseft deformem foedumque af pecflu . fed fapientia & ingenij dotibus prdeditum clTe,quam clegatem, venuftum,5f,habi^u corporis excellentem,mentc 3.utem,,con- filio,& virtutum ornamentis deficerc,nec quidquam tant;emcn\brorum pulchritu dinis cxpe(flarione dignum prasftarc . Eft yeratts jjj^. opera» precmm, iuxtaSocratis pras- ipiens clarum monitum , quemquc^ vircuris & i^um. honefti ft.udiofum Ttiv ietvT^ f/.op«V , (tTOTTOv tiyiliretficivcv iv Kcth^ cay.ctTi 'i'V'xjiv aij-^pAV \otKHV . « «t/- livTa (pAlVOiTQ TtJV TK (TCOlJl.AT0^ U ^{aV HVCUiTOtruiS^i [JLA\KOV iTTifJ.iKilTtivcU T»s 4^^*^$ id cft : Jkam ip/ius formam in Beculo debere conipicerej vtfi form^ bona jibi videatur,exerceat eam vna cum ani- mot^faciat qu&forma digna funtwtpU' tet admodum.abfurdum effe in pulchro cor pore animum deformem continere.^lucdfi deformis fit in ijs.quA corporis funt, eo ma. ^is curandumfibi nitendumj; vtpulchri ludinem animi confequatur . Cicero in Orationc, quaenon cxrat, in Clodium & "ordax Curioncm: Credo poftquam tibi fpcculu ceronts ^Hacum cft,longc te a pulcrisabcffe fenfi- . p.c/o- fti-Iocatui Tullius in Clodij formam,& ad cognoHicn familiae Pulchrbfum allu- dir.Eos proditum cft fuiffe prudentcs,fo- brios,contincntcs,modeftos,reiqj publicas fuo tempore perftudiofosja quibus longe aberat Clodius.Sed quiade forma corpo- ris mentio incidit, huc conferrc placct di- ftum luliani Imperatoris,quod vtmcmo rabilc laudatur a Marcellinolib.iy.hifto- riarum.-Turpc elfe (apicnti cimi habeat a- nimum,captare laudes ex corpo^;e . Egrc- gic Scncca epift.(J6.Errarc mihi vidciur> qui dixit: . ' . Cr^tior eSl pulchro leniese corpore virtU4» Noncnim vllohoneftamcnro eget ipfa, at fui magnum eft decus , & corpus fuum confccracClaranum noftrum ccjepiintuc- ii:formofus mihi vidctur, & tam redus corporc quam cftanimo. Poteftex cafa Vir magnuscxirciporcft cx dcformi huipi- liq> corpufculo formofiis animus ac ma- gnns. Q."ofdam itaqj videturmihiin hoc natura talcs gcncrarc, vtapprcbet virtu- % em ofnni loco nafci.Si polfet per fc nudos ,^ctis Hmex Nepliele:VXo j-hr^x titU Em in principio fuorum Operura po(uit. Ibi re^ .vel ytPilidarus in Hymnis pijodidit., ^l^ma . ^"'^"^ Diogenis apophthegma citat^qtii di- cXjDemotice,^ vcl vt Hippias placuif, ex c^hat ,. i^idQdiici diuitem.efrearier€ni ia Gorgopide , vel ytait,Pherecy(jcsj?,yrus:, iEmblenaitaJ. 807 « Tliemift6>HiK>s fufceprtlibero^, Phry- xum fcilicec & Helleu . Dimida autem, quxcunq; ex his fuccit.priorc vxorejege repudrj., {me. vt Apollot>ij- *a-cdne7it\yiv.:,'i\i::. u\..::'[ .: ■ i. l'tem}er fr^a fn^'ix4mU ■Aureadmi^ero'veiiercvei(^it'OUi!t * i I^hpyxub^amiifa forore iii£?oltmiifeP»Co!- litam fabulati funt. Valer.FijiiCcus in At- gonauc.ManiUus libro ^.Aftron. ^teiiu tib i lanigeY ipfe , ' ^]- CHni. Tjitreum fihdVs ciurato veUere Voniu^ Otbatumo^-^ fHA. vhryiium. perfata fofore^ mtafidot Mvipai^ Gcichida re^na rtr FaB ulam aetPht^y^tf^^deque Hellccopiofc narrat IfaciusTzctze* in lycophtonera, & paftimaudores. Vide Natal. Coraiccin MycJiolog.Iib-^.cap.^.Ouid.s. Faftcfi. in fiiie, Ppntanum in^yxaniai CLim Joqiiitiu (Jfrj^rietc; ^ Hygihum dc ArietC' Idem «^rca.t; piilxhernmis carminibus Hifpanis ioannas MaUara Hifpaienlis inluo Hcr- culcciiim 4. i-^liryiiquoqj meminit An- iial-6> Tacicus: Parchi fcruntfc Thcftalis orcos,qua cempeftate lafon poftauedam Medcam, getjiiosq; ex ea Iibcros manem hiox regiam A e eca: .vacuosq ue Colchos repecun r. ]Mulc-^,s. de nomiuc cius.Sc ora- cdlum Phryxifcclebr^nc . Nec qnifquara ariecfifacnficaueric, credico veniife Phry- , xu m^ li ue i d aa i m a 1 fe u n a u i s infi g ne f u 1 1 . Sic lUe . Etcuimaliqiii arbicraci func naiic fai(fe,qna; pi^um in prora arietcm habc- rct^qua Phryxiis & llelle per marc vedi fuHt; .ver/um cum Helle e piora in mare d.efpiccfccin maredecidifte ac perijife, vc lcripfit HeIIanicus.Pala?phaius.aiiirmat, AricLem vocdcum uutritafcm, cuiusope- ra & coiifiliG fint Iibcrati*Ali j aiiccr incct- -piet3Hiur,,vc yidere crt apud Nat. Comi- tem,& iioseciam aliquid affeicmus . . m^CWSQ m 'veme], Dc velicre . au- reoOuidiiis 7. Mecamorph. luftinus iii Trogujxi lib..4i. * £/ flauam puem] >id cft,au ream Obfer- ^uandum eft, quam.yarijsmmiGibus;^- reum vclius poerce iTOminaucrint. Euripi- Azs>,^ety)^pv£r man fcahdft] aph hor- ret maiinos flud:us& turbifi^'i.»quanqua h'orrificos . ^ a • Virfenfu hebeti] imperitus, ftolidus , t]«aUscft^uis, animal infTpiens & ftultfi , £ ce 4 Taciti locus di III. Varia. nomina velleris aurei . $08 Andreae Alciati Vx^rfuh fit non imperet . IV. ''jAries in /tureo vel vt ciiccmiis . Vude illuJ Tp^BdLrh /Siov .^tw. ScTTpolSATcov !f^^ . Picriiis lib. 10. Hieroglyph. Diutte g4Z- rum negotia c famulorum du 4^;^"*' '^^ 'Tfivmo^ , Toii Khnpovo^ois ^AuV/£ k crox J^i 'Triviif . jyiHitia^ locupletfshahjf ^ninfjmfede^ genii O fucceffori diues^ egene tiht , Xenophoiicis locus 4. Comment.fatisefre poteftadid Embleraa ilkiftrandum: nem pe oT/ etv^p&>Tot J^^Kot S^t dyvoietVi kav ^Kisj-tot. qua: 5ocratis difputatio eft cum Euthydemo.Eacnim mi(era ccnfenda eft feruicus, qu.-e non a fortuna, fed ab animi impcricia nafcicur , qua- in fumma cciam copia nan potcft non cffc alijs mancipaca. Nondedecec aliquando rcbus ferijsiocos immifcere non inurbanos.Sic luduntqui- dam in faniulorum conditionibus.* Miles habet feruum monachtts, clerf^qut fodalem : Flerumq-y &fociuHuhus vterq; tenet * Ncmpe qui feruic milici, verc nou flmu- lace obfcquicur:ar clerici & monachifac- pe pro feruis dominos ferunr,& ad eorum mores fefenimis aliquando fupine accom modancFerunt ergopudendam S'iiKoKpc& T/^tk-jdigni fcruirc magis, cum nulla tu r- pior feruitus quam voluntaria. Ncc de- iimt de muliebri imperio vulgo rrita di- dittitem quidcm , fed ftolidura,fuo arbitrio quocuq; velic traHsfcicns-- Ccrl^ Quis in Hieroglyphicis tum felicitatem > tum ftulticiaraarguic. Felicicacem quidc exoue portenJi olim Hetrufca difcipIiiM docuic. Virgilius felicicacem aurei fxculi fub Augufto rcuiuifcencis attingens .* Ipfe fed in pratis aries iam fuauerubenti Muriceyiam croceo mutabit vellera fucco ^ 5ed felicia Ula portendi ex euencis com-» probacum,tunc prafcipue cu agmisnatus ,ciret vellcre in fronte purpureo in villa Auto- oerui f)i Viincs c imperi- tiam * lulim Silanut aurea pectfi* Outsfil citatis hierogly phieut» Emblematiu,' 80^ Afttonini cuitifclam plebeij vid, co 4ieat- qiie liorajqiia Geta, Antoiiimis indemin- cupatus^Mediolani narus eft. Verum is, in cuius xdibus agnus editusfuerat,cum imperium Antoninoex iioc portendiau- diuiflct ab arufpiccde fe didum putans, ne fatuin propa!aretur,agnum ftatim oc- ciditj quod omen fuit Getam, qui & An- toninus vocabatur,ab Antonino fratre ne- candum elTcvtfubfecutu eftjquodapud AElium Spartianum , & alios habctur . Exdem oiies Diadumeno imperiuro por- tendere, cum in agris patris oues purpu- lese duodecim nata; cffent , quaruD» vna em BhI tantum varia fuit. Quod vero ad ftulti- tf* . tiam attinet,norura eft vulgo, ouium co- gnomcnto infipientes appellari. Et Accius in Somni js pofuit ouilem foetum in Tar- quininm Superbum concitatum , tanto impetu irruentem,vt regem folo profter- ncretrquod Briitum indicabat, que Rex illehebetem, &quafi pecudem exiftima- bat.Fabius etiam Maximus ,cum prima aetate communi hominum iudicio putare tur hebctior.Ouiculic cognomineappella tuseft . Vide adagium, Ouiummores.Sc Ariftotelem Iib.9 dc nat.animal. 5ocrates ctiam diuites indodos vocabat aureaman cipiai& equos aigcnto circumtcdos. Sed redeamus ad aureum noftrum vellus . Non obfcurum eft,veteresca dixilTeaurea, qu^e magnwm fuppeditarcnt cmolumen- ^^^J^ * tum & icditum , (iuc agii bonitate , fiue Alucro pecore aut lanificio . Hnic Martialisde BetiHuuio: Betis oliuifera crinem redimite coronet , Aured qui nitidis vellera tingts aquis . Quocircafadlum cft,vt pecudes ipfasau- reaspellcs habuifleferantur : qualis fuit Argis Atrci , quam fibi 7 hyeften fubdu- xiffeconqueriiur . S'\cin Colchide A Ecta Rcx, ad cuiusarietis pellem lafon profc- ftuscft & focij ArgonautjB, rcgij fangui- nis & animj,qui regionem gregibus & opi b\is npbilcm inuafcrunt,ft Varroni Credi- inus lib.L.de re ruft. c. i. quem laudat & fequitur Forcatulus Iib.i.de Imp.& Phi- lof Gall.a quibus etia ftare videtur Coch Rhodigin lib. ly. cap. i . Oues fane tanto in honorc habuerunt vcteres , vt ex iis fo- huTvmodoopes fieri exiftimarinti& pecu niam atq j pccullum omnc a pecudibus & gregum numero olim cenfuetint . Ea dc €^^Ia Maionianus Corydorj diujitias fi^^^i oftcntaturuSjdicit : Mille mcA Siculvs errat tn montihus agni, Similiter cLim Herculesex Aphricaua vi- doria nihil pr^eter oues abcgilTet , aurca malafccum afportaflfefabulose didnseft: /uwAoi' enim & ouc & pomum fignificat . Scd vellusaurcum alii malunt intelligi ma^nam auri vim,qua» apud Colchos ef- fet,a principibus quibufdam viriscongc ftam.At vero Colchica regiopropter vici nitatem Caucafi montis,auro abundabat, vel tefte Strabone,qui fcribit multos fon tes ex Caucafo manarc,fcaturientes arena aurea, tam tenui,vt oculorum aciem cfFu giat.eamqj colligi ab inco/is,pelIibusqui bufdam lanofis in aquam iniedlis . Hinc enim fufpicari poftiimus locum cflTe fabii \x datum:pelleseiiim,fubfidentein ijsate na , fpeciem aitrei velleris prae fe ferunt. Locum Strabonisex lo.lib.huc trasferre non pigeat . ^atpa T^Totf tTe hiyireu "^^pv^rov }td.Tct de qua Suidas , itOih poteft cojligi . Ab Hermete Chymia quafi per manus tradita eft & propigata , non ad Grascos , non Latinos, fed Arabes . Qnid multis? Satantiqua eft,fi fat vera . Veium de hu- iusarcis veritate Jifputanti non poffunt firmiora argumenta efte,quam quasa fen fu feu experientia , & ratione ducuntur: indeenim aliaomnia robur capiunt, quae in vtramq; partem difceptantur> non tam inhocquam omni alio negocio.Quj veri- tati feoppofuerunt, vt Agricola, Carda- nus,Sca]iger,Carrerius,Fenottus,Eraftus, Aubertus,Seidelius,& nuperrime Moie- finus Scotus (pr^etereundas enim cenfeo quotjibetarias infinitorum fcholalHcoru, & huius fsecis qujeftiones) ciim aut ncga- rcdebuiffent experienriam & fenfumr^iuc, vrait Libauius in Syrraxi metall. Thef 40. & 45. modum, quem pofuere arti^fi- ces ; in genere per ratibnes Logicas/hoc eft,ei mera phantafia defumptas,3ggreni funtoftendere , non p6(]'e fieri artiiiciale metallum . Quanto retTiiiis illi,cum bm» nes fint Peripatetici, andifteht fuum irfa* giftrum & principem Ariftotelem praj^ cjare monentem,in ijs.quse fenfilia func \ non rationcm, fed fenfumj iudicem omni exceptione maioiem, e(fe confulendum ? Qj_iietiam, quando difputat contraeos , qu! omnia dicebant moueri,?.Phyf t 11. neglecfto fenfu rationem qua:rere , imbe- cillitatem mentis meriio cenfct: &abfur- dum, pr.-etcf rcm imaginacioni feu ratio- ni credere.^.Phyf t.3 7-Senfu enim & ex- perientia multiplici,& teftimonioindubi- tato-coiiftat,& failum cffe auruni (naai de tioc potinimtim lis eft) & Ta^f^ifrh-eflTc caarte,quam norunc veriartifices , profi- tentur fbphiftseffaude-multiplici. loan- nes Andreae,celebris luris Pontifici j inter- pres, (cribir, Arnaldum de Villa noUa in Ciiria Romana,pr2efentibus muItis' Gar- dinalibus cTS in virgulas auricommutaf- (c, mox difcedeotem permififfe , vt bmni probationi fubijceretur. RefercPanclrd!- lus R«r|fnemorab.lib. 1. tit'de Alcliymii. CorneliiiS' Agrippalib. i de oCciiltiPhi- lof.c. i4.3ffirmat,fpiritu auri, autpotitVs eiufdem forma & parte puriorc,imperfe- da metalla &: argencum viuum inargen- ^ tum verti poOe, feq, id Vidifle & nouifl^. * • Ican.Francifcus Picus lib.j .cap.z.de Aii- ' 'r6,plurima^accumularexperientias, num aut rufticorumi Prazclaiie-RGgeiius Baccho;In quibus Deus niagnam virtute pofuit, inijfdem eciam magnam difficul- tatem colIqcauitlDifficuItates iftas fii;gu- lari libro expofuir THeobaldus Hoghclau de,quem ^hnt^ citaui.Sunc aurem h^e tura iu difcendo,tuhi inexercendo. In difcedo alis a diCccnte . aliae^^^locencibus libris ., difcen Difcens a Deo hoc d|tfum.pejendo im.pe hymicA 'tu de- nfores mtra OYum ^tiuncH llchy- tas, qux oiicur in exercitacione, tum ex cttatio^ paite-materiajjquai/yc fundamentum ope- »^ • risalfuniendaitum ex parte regiminis,qui bus inftrumentis tradanda. Vbiqj incrc- dibilis obfcuritas & perplexitas-Hsechajc ilIa,nonautcm (Vt puratur) artis iuceiri- tudo caufacft,quod al^eq mulri,& catum^ noiiomnes,qui buic arti indulgencni- mium, non folum oleum & operam , fed Sc diuicias, imo vaietudihem & famam perdanr,vt merito dicere poffimus.Chry fopociam eflle caftam meretriceni,qu? mul tos inuitat, &' fcre neminem admiccicHx difficultaces funtacquifitionis 3c incom- mpda;atlonge difficiyoreft adepta: forte- pofle/tio, nunquam certe tuta profeffio. Pr$ft6 enim ab alijs funt infidix,& millc pericula : fiquidcni difficile cuftoditur quod placet multis , quid ,qupd ornni- bus? Cum igitur toties,& tam anxic a ta multis ingens iliud bonum, quoiars ifta poIlicerur,fuerit indagaturn, ac rariffim^ ^quam pauciflimis iiuientura , adeo vt non defint , qui Chymiftas fubi jcicr.dos eflrcexiftimeHraceit>a2 illi Agej)oiis Sido' Jgenonss niorum Regislegi , quafem filio Cadmo - praefcripferat , ne nifi inuenra fbrore vu- quam iediret;itaq5 aut iiuicniendam, aut- pereuudumeflfe : hinc facTium eftr , vt i.ou tret oportej,ac vtpomr^ipfe fefe prsebcar ^auci hanc artem piocaci lingux petulan tia Ahdre^ Alciati 0)n4rA^ tia prorcidcrinl.IiiI.Czrar Scaliget affir- Chymi' niarenondubiuuit,Exercitat.i3.re Chy- ' miftas odio odinTe pliisc^iiam Vatiniano : Sunt enim,inqiiir,no*5lua;adaucupia cru- mcnarum, a quibus aurum , quod poftea alijs pollicentur.fibi captentprius. Alius Alchymiam fophifticam quandam impo- * fturam nominabat: alius d^emonis prsefti- giasiPetrarcha mentiendi & fallcndi arte, cx quanulli alij fucce^Tus fperandi fint, praeter fumum,cinerem,fudorem , fufpi- xia,verba,doIos,ignomini3mj quibus ino- pem nunquam ad diuitias euedHm ,at ttiultosa diuitijs ad inopiam tcdadosCx pevidimus, Notatumqjeftialiquos castc- roquin prudcntes , hac infaBia laborarci quofdamopulenti/fimos hac vanitaiccon fiimptos , dumqueopulentiores fieri ftu- dent,& foedo quasftui inhiant, benc parta prodigercjccnfuqjomni diu fuperuacuis elfufo, tandem ncceflariis etiam fuilTe de-» ftitutos.uionullos deniq; ami/Iis primiim animi luminibus , in hoc exercitio corpo- rcosinfuper ocul os amififfe . Magna qiii- dem promittunt Alchymiftx, fed ea fibi prsftarc dcbebant,qu£e promittunt alijs, primumq; fuam pellerc inopiam . Eft c- nim ,fer^ mendicum genus hominum 5 cumqj fc pauperes fateantur, ditare alios vo!unt,quafi alicna illis quam propria molcftior fit pauperras.Aduerfus has fu- liginofas Chymicorum fallacias cxtant Natalis Comiris vcrfusnonineruditi,Iib. 1. Mytholog.cap. «T. fed optim^apud di- dlum Hoghelande in principio fuilibri» quem vide;nos plus equoprolixi fuimus, aureusenim iftearies nos vltra Colchidc non inuitos tranfucxitj nam vbi rcm pof- fiderc non datur,etiam vcrbaprofuiidcrc paruieft . In fidem vxoriamLj . EMBLEMA CXCI. icc 815 EC C E puelU i viro ^ua dexira tungitm~\ cect^ Vt fedet ^ *p/ catultis lujitat ante pedes . t^^M^fifidei eii Jpeciesi Veneris quam fi educat ardor^ Malorum in Uud non male ramus erit . ^,^ A /.^Jl^o^'"etenim Veneris funt. Sic Scheneida vicit H ipppmenes ypetijt fic GaUtea virum. , . \:e O M M E N T A R r I . V E L L A blanda viro aflrideceiqiie Ponitiir & pro capite & praefedlo, Virg. II. .rffume- imEm- tematps. X daxtcra iungitur*anre ciiius pcdes ca- iiicula Uifitatrpomus aucera>quain a lae- •iiai^rcqniric Emblenia,bic dcfideratur . ;A D fidem vxoriam quatuor hic fpc- «JlC^ndapr^Jponuntur, dextrarum coniun- dii%feflkri, canis fymbolum, pomi infitio icu donarium . Dextra pronotafidei,vti iain fupra monuimus Embiemate 35. PucHa viro aflidet,quod ad conftantiam in amorc refertur j fedescnim notam habct ilabilitatis.Qanis aniitial hcTo fid um,fi dei aliam rationem habet.Malus arboi; Vcne- lijfactajvcip^tetexi poctatum fcriptis. E- gregium eft Emblema i nuilum verbum otiofumjKabcns> fed omni^ fcnfu tinda.^ ECCE puella] vxor marito dextram •iungeos. Nam pudlse appellantur etiam cas^quaeniatiimonioiundiE , \el vterum -fcrivnt, vel«tiam pepercrant. Horat. 1, Car. iz. . ialfor^ntes vtero pueUd . '.^. w .j Sic Penelopeapud Ouid. fepucllamvo- cat , cBmcVlylli iam^olim Tclcmachum '>{)epcti{rct.;.paft. , iuljpt vtduas cejjare puellof • idcftya maritorum complcxibus abftinc- re.Sic & Scaiuola IC. pucllam vocacquas crat vidua,& poft alteri nupta.Gellius Hb. -i^.c.i.puellam bis vocat pucrperam . > Vir^] Vir phira fignificat : nam refpe- ^lu fejcus marem fignificaj,PIin.|ibiio c. a^j.^itos auidiores Venerisiiyerae, foemi- uajajftatcHcfiodAis prodidit , Refpeilu -aetatis fignificatcum,qui iuuentutcm ex- ccfCit . Dicittir prarterca vir,homo forris '^xccllenti & pra-fentiaHimoXurt.Exur- gitealiquandojfi viri eftis,atque arma ca. pcllitc V Sumiturd^eindc vi4-,pro roarito, =«ti ^hoc loco,&5ipttd Ouid^T Metamor. Imminet exltio vir coniugKyilla mariti . Et-apud Plaucum conqucritur de mariti importunitate Alcmena : dedscoris a^viro argutam meo . Catului ^ Vir gregps ipfe capet Interdum accipitur vir promcmbro viri- liiVt viderc eft apud Plautum in Afin. . .domiferui quifunt cafirabo viros . 8c apud Catull. Itaq-y vt reli^a fenfitfibi mehra fmevtro. Dextra iungitur] Dextera fidei eft fym bolum,vt didura alibi.Cicero i.Philipp.' dexteram fidei teftem vocat . Vt fedet] ftabilitatrs nota , ne leuitatis appareat indicium, fedentenim quieti & graues . Vide Emblem. 1 45". Camlus] canis, cacellus, Quamuis ca« tulus pro omni animalium foeru fuma- lur,cxccptis auibus , hoc taraen loco pro ■ canc ftimirur,qui ctiam fideinoram pra:- feferijnam quam fidum hoc fuoheroa- nimal fit,.vfq; adeo ecjam,vtei faepeauxi- lium pra^ftitifre , a latronibus defendifte , acq; aduerfus eiu fdcm inimicos^ pugnafte, inter alios illuftres viros,quorum hxc te- ftimoniis CDnfirmantur,phirima exempla rcccnfet Plinius Irb.8.c.4o.citat etiam non uulla Plutarehus in libello dc Induftria aniroal.Hinc fibi proprium habet cpithc- ton,fidelis. Horar.jib.i.car. Ceuvtfa efi catults ceruafidelihtps , Hinceft quod Socrares percanem iurat,. ciim obfcquium & fidem putac prscftan- dam iis,qui rerum habenas in ciuitatibus tcnent . Et in C. Mamilii numo, quiali- quandoSC.prxfedus cft limitibusmetan dis,eft canis allatrans, qui notat fidem cf- fc prxftandam ei,qui eiufmodioperazpra: ficitur . Pieriusin Ganclib.x-Nonomic» tendum quodMichael Vofmerus de fide- litate, & fi liceret dicere pietate , canum refert. Mirum,inquit, quod de canibus jj^ emu' venaticistradunf annales, qui dum cape- ji^cUtftm retur herus (is fuit Fiorentius V. HoHan lyj^Q^ia.,. diae & SclaiKliaj Comes , qui inter venan- diim plus viginti vulneribus confoffus fuitj teftes ipii aderanc , captum comita- bantur 8 14 Andpeae Alfciail Veneri facrnm . Hipporne nes vicit banturin irccm MiidaM,aiie(^lnm in recen- fet CajfarScaliger Erercit. loz. in Card. vbi addit : Huic equidem cani Mauroleu cum elogio libeutiiis condiderim , quam SuItanoSoIymano.Altera qnoq; hirtoria • quam de cane Gallico ibidem refert, ncn minusnotabilis quam eleganseft. De ca- num porro fidelitate & fagacitate vide omninoOpcr.fuccifiu.Camerariicap.14. Picrium lococitatojhabct etiam hac de re clegantiflimum epigramma lacobus Mi cyllus,quod ita incipit : J?iter quadrtipedes cmvs fidelts , hiter quadrupedcs cants voluptas , Jnter quadrupedes cants patronum Cognojctt ,vtner£itm ^tuetur.^C' lidei esi ^fecies] fidclitatis exprcffa i- mago . Venerts quctm ft educat ardor] quam fi» dem Ci mutua coniugis vtriufquecopula confirmet. A rdor fumitur faspe pro amo- revehementi & defiderioj ficuc & ipfum vcrbum Ardeo. Virg. i. EcJog. Tormofum paflor Corydon ardebat Alexin. Huiufmodi ardore correptum adolcfcen- tem feftiue exprimic Plautus in Mcrca- tore: Sumne vgo homo miferyqui nufquam hent quco quiefcere ? Si domi fHm,foris efi animu4{finfons fum^ animtii domi efl . Ita mthi in pedore atqi in cordefacit amor incendium 5 Isi ociilos lacrymA dcfendant^ iam ardeat credo caput . Jnl&ua] parte Hniftra non inconcinne tnalus fru ' . I^etijt fic Galatea virum] G^Iatea Nym CaU pha marina a Polyphemo ddamac;»^ dc quaOuid.13.Metamorph.Sed potiushoc intelligendum dc ca,quara Virgilius^ .E- cloga celebrat ; Malo me Galatea petit lafciuA pueUa 5 Itfugit ad falices,^ fe cupit antevideri, Etante ipfum TheocritusEidylI.5. amplius fuperftes cllc noluit » fed iu confpeAu mariti & amicornm fc gJadio transfixic, cuius monumentum in Epifcopatu Viterbienfi tale confpicitur : CoUatinuiTarquwitii dulciJftmA coniugi, incoTTJparabili LucretiA,pudiciti£ deco^ ri , muliernm glcrid. Vixit ann> XXll, Menf III ^ Vies Vlh Froh dolor , qudfuit 'Ua- cariffima , MalJonia quoqj illuftris loe- mina Romana xternam memoriam fuac coftantia; & pudicitias pofterirari reliquit. Ea enim , vt refert Sueronius , quum ad Tiberium , Jibidinofi/fimum fenemeflet perdu£la,neq; adduci potuiflet.vt cupidi- lalibus ipfius obfccenis obfequeretur, in- flindu eius delatoribus fuit obie*fla,quam cum nec rea interpeJIaredefiiieiet,ecquid poeniteret j ipfa pio tuenda pudicitia fua derclidloiudicio dojnum fe abripuit, fer- roq; tranfegit,obfccenitatem oris hirfuto atq; olido feni clare exprobrans . Vnde audirea vulgo coadusfuit, Hircum ve- tulum capris naturam ligurire. Simile aliquid , idque infigne recenfet Bcrnard. Scardeonius in antiquit. Parauin. lib. 3. znea claf.14.de Blanca Rubca inuida» virtutis & rariflimicxempli focmina. Hjec enim 'tus . quum Baflanum mwnicipium Patauiiium ab Acciolino circa annum falutis izj3. proditioneoccupatum cflcr,eiusq; mari- fus,dum hoftibus irruentibus fortiter re- fiftetet , pccubuiflet, & ipfa virilitcr pu- guando capta,aipisqi exuta, vi antc cQn- f fpedum tyranni attta(fla cflet,n^qi preci- biis,neq; precio a vidore eius pujchritu- dine capto cxpugnari poiuit.vt ipfius im- puris cupidiratibusaflentiretur. VeiLir» cum isanimaduertcrec, eius animumca- ftum delinimentis cxpugnaii non pofl^e , ratus eft violentiacfiicere poflc id, quod fponte captiua facere recuiaflec.Dum igi- lur vicam attredem conuaIuit,rurfum addudaa^ tyrannum,cum conftantcr infapcriorc contincnti? propofito perdurarct,nec ali- ter Acciolinus potiri e/i fe poflfe ^jperaret, Jigata per fcruos , vt hullatcnus rcfifterc poflet,ab improbo, nefario,&crudeIi ty- ranno pudica fcemina ftupiatur. Qua con tumelia & Jabe/V)H nimus muliercularum Infubria? tempoic Galeacij Sforcije. Itaenim fciibit Ioihhs in Elog.Iib. 3 . Ea tum erac ex mulro otic? luxuiianris (xcx\\\ conditio.in ipfis prceci^ pu^ nobiiioribus matronis, vt totum pa-. dicitix decus abhuinanirace aalaj alienum. prorfus & fiibaptefte purarciur.-ideoqae 8 1 S Andrcas Akiati. rum vxo' res MuUe res oppidi VVeinS' ^luid fit uxor Si- monidi . princeps ad licentiam libidtnis proclina- tiis,& iuuent^ vigore venuft^teq; otis fu- pra omnes fpedatu digninimus, procaci- bns foeminarum oculis & defidcri js cupi- diffime deferuiret. Eratenim vulgatum inter foeminas , nuliam ex:priircipisconi. cubicu fieri impudicamE,eacumquc mari»- tos.quiiiieptis hirci videfi poflenr.ita ex- ceHereaureiscornibus , vt dignitate cun- «flos antelTent. &c. Mcmorabile praeterea cll.quod Val.iVlaximus,& alij deMinyia- rum vxoribus tradunt.Cumenim marui eorum propcer afFeiflatum regnum^Spar- XX cuftodiae public^inclufi capitalLfcrua- reutui"fuppIicio,quod vetere Lacedarmo- niorum inftitutono(Sturno teropore pallu li efTentjea» ex ;Huftri fanguine nata: , ve- Uit alldcutiira; perituros maritos, impe- ttato a'caftodibus adifu, carcerem intra- lunt, commutataque vefte per fimulatio- nc doloris velatiscapitibuscos abire paflae funr.Digna; profedo quibus Minyisenu- bcrent . Pen^ fimilis extat hiftoria, quas palfim cx Nauclei-o allegatur.Cum enim Conradus Ill.lmperator Guclfum Baua ria: Ducem,poftqua fspius ancipiti Mar- te pugnatum cftet, in oppidum VVeinS- burgum, cui amosna vineta nomen dedc- runt,compuIifl!et, nec vllisconditionibus a propofita fufceptaque oppidi euerfione dcduceret-ut ; ad extrcmum vitflus nobi- lium foeminarum precibus pcrmifit, vt inniolat^ abirent,ea Iege,vt nihilex oppi- dcnifi qiiod humeris pofrcnt,exportarer. Tiim iIl?,conficlentia maiorc dicam an pie tate ? Duccmipfum,maritos,libcros,pa- rentes ab humeris fufpenfos geftarcc^pe* lunt.Ex quo Imperator tantam volupta- tem cepic,vt cfFufis pras gaudio lacrymis, rron raodo feritatem & iracundiam exa- nimo penicus depofuerir,vcriim ctiam op- pido pepercenc, & amiciciam cum hofte omnium accrrimoconcraxerit. Quare no cft audiendus Simonidesille,vel quifpiam alius.cum fua definicione fane ftoiida- In- rerrogacus enim quid elfetvxor? Viri,rc- fpondit, naufragium, domus terapeftas, quicrisimpedimcntum , vit^capti uiras, posna quocidiana, pugna fumptuofa , be- ftia contubernalis , canis ornata , malum /leceHarium. Vel vtalius Philofophusin- tcrrogatus de muIicre,rcfpondit:Eam ef- fe hominis confufioncm, infatiabilem bc- Ham,contiuuam folicitudincmyindefrncij tem p^ignam, quotidiaiium dam«iim,fo« litudinis impedimentum, viri naufragitifc adulterij vas, perniciofum praelium^anii. mal pefIimum,poadusgtfluifIimum,afpi- dem infanabilemih.«maButn mancipiuirt. HuceciairirefpcxitjGhryfoftomHSjinMat thzcum cap.i?.; C^i(iieft,inquic ..muliei: aimd nifi amicitia: intmica,: incfFitg-abilis pasiia,noccftarium mirlllnii;, naturalis tei»- tatiojdefidecdhiHscalamitas.domefticum pericuIum»dele»5babiIedetrimentuiti.^Ca:.- tcrum vc haidefcriptiones. locum habdrfe poffunc aduerfus iiiaias.& impudicasraui- liercs.quasin facris jiteris quoqucECXofaf futis^y.c patct cx ptouerbijs SalomonisiiCi ti.^^\±)\:\i2L pia , bona & induft^ria mui. lier longe alitcr.pafTtm defcribitii-r. I>ici£ cnim idcm. Saiomau:lnucniens vxor^eniii iuuenict :bonum,&:hauriet voluptatem i Domino.ltem:MuIier proba.bona cft por tio,& datur tanquam portiocornm , qui timent Dominum.Et:qui parat vxorem» is conftituit principium fortufxarum , aiii» xiliatricem fecundum fe, & cohimnaflo requietis . Rc §luam maxima exiHtt falu4 ■ ' G^uum 'vxor eumvironon dijfidet i ' Multo autcm redius & elegantius Ho- merns ; i fxiv yotp T»^g zpei^iTov tc, apHov» i] o^' ofj.o(ppoveovTe voyty.et(7iv oiKov ^'^(jnoy ehiip iiJ^i yvvyii^^oK?^.* eihyedL J'v(T/xe-veioji, ^etpfJeLTet J"' ivfj(,ive7vio'i . id eft : " Nihil enim hocpotiui melim §}tiam cum concordes animu domum ha* bitant ■ ' Vir O^vxorj multi dolores inimict^» Gaudia autem amict6 ' Hos & aliorum audorutr. vcrfus &di(fl:* rcfert Tiraquellus jn ^.lege connubiali,& additrFelicem ergo Macrinum ilhim fuif fe arbitror,fiquis felix vnquam fuicqiicm cum vxore 5 i^. annis vixiffe , fineiurgio, fine ofFenfa,fcribitPlinius.Rcpcriturcri5 Romaj.ficut in Appianiantiqiiiratibusle- gimiis, talis infcriptio: ^C/r«//^4S^«er«i 'RutilU lEmblemata. 817 l^utilu primitiuA €dHiugi Jua iuUijfxmi. , eum qu/i vixit annu lojine hile . Vi fum fiiiccoronidis loco adiuiigcre aliad plati^ diucrfum cpitaphium,quod Romac lcgi- tur.cxquoapparet, quam paucigloriari pocucrinC , k (inc bilc & liccin coniugio Tixi/Tc. Eft autc h?c infcriptio fatis Icpida: Heusvintor-^miracula.Hic vir etvxornon Utigtntiqui fimmnon dico. Atipfa dica: Hic Bebrius ebrius me Bebriam ehriam nominat.Non dico amplius. Heu vxor* tiam mortua litigof ? Huc rcfcrri potcft pa«iliim Pithcci,quod,yc in Suida: hiftori- cis rercrcur, \n proiicrlbium abijt j & ra Ic fuic: Contincntcr cum vxorc iurgansco- ram amicis pcpigit,fe neq; vcrbcrarc> ne» quc vapularcjneqj tnordere,neq} inorde* rijncq; ifiulicrcm capillis crahcre , «cquc abca ccfticulis trahi vellc . Quaraquam aliquando etiam viri ipfi funtin culpa.du aut pccunjse cupiditate.autanUjitionc ca- pti, prae ^ ab siomacho dtra venena vomit : Muranam^ ciens ingentia fibila tollit% At fimut Amplextt4 appetit iUa viri* Andrese Alciati I. Vipe4-A co">iftder(i tio. Maxrm4 dehetur thaUmo reuerenfta t coniu^c' Altcrnurn dcbet conn^gi Q' obfeqmum - C O M M E N T A R I L \T I p E A in lirore ore aperto virus ^ euoinir,a(] quinvaduatat ex propiii' qua aqiia miirasna EflaBtem vipeia uc- quiirimurti ferDeotis geiuis , Jongitudiue cubitali.& fa^pe proUxiore, colore fubfla- uo>pIuribus cojjfperfa rnacuiis rorundis . Mas Grarcis dicitur lyi?, capuc habet an- guf^u n & acutum, collum craiTius & re liquum corpus tenuius quam fi^miua.Pau lacLm cauda grncilefcif,allatum ferpeu tum ritUjimn aceruatim vc foemina^, q^ua; ^yviS^ct diciti^r^ Squamais haber ad^xrre- inum caud.E sfperiores , quas ira percitus fubtigir.nonaliter quim gallinaceis irati^ plumcinter pugnandum rigent.Illi eciam dentes caninifunt duo» foemina» plurcs . Eidcm adhuc eft meacus in cauda , ventri propinquior,contra quam in f(jmina,cui ille ad extrema caudae propius accedic j incelTus quoq; marialacrior . Viperaz foe- mina: fubrufx func , elat-aceruice j-t>cuHs fubrnbentibus & luccncibus, inuerecundi &: fen ii^tuitus Caput habenc latiufculiji, caudaT. breuem & excarnem, & fquamis durioribus arperam,!iec paulatim gracile- icenrem,fcd fimul & vniuerfimimeacum- que hium habcnt ad caudam prdpius ac- cedenrem, venrrem promiiiuIum,& incef- fu-ii tardiorem. Mur^ena ver6,lampetrsB (quaja Jambendis pecris hoc nominc ap-- peilarnr] forma figuraoj corpyilscft affi- nis,licer magiiitudine impar j-pircicnhiscfb lubrif us.longo reretiq; corpofe, minutis anguillis affimiliSjfeprem foraminibus lac- ua parte dftinula Anitaqj ram vipcra qua m u raeni hic p robc fint expretjie ^rclig^al iudiccnc . - -~ .-«.l;»: - B A s I L I V s Magnus in Hcxaemc- ro Orario le y.ica ferme cx anguis & mu- ra^oa? co.igrcnTu, qualcs co;iiugum moies cfff debca it,oItendi(: Vos 6 viri.coniugcs vcftras diligiK-^etii locis longinquis femo- ti iDcojiiugij focietarem conuenirris, na- tuf.3E vinciilum icg'bus ac henednflionc ob!Uiduir,,vnio aciugum diftatiUm efto.' Vipcra genus fcrpenrUtn omnium exrtio- finnn m,murxnat inarinx unptjase^pc- lic,& fjbdo fuo (igiiifica pr£Efencia,cam- c^ue s > ^Ahetcstttt y.vpcu- v»^ j i{£fd ffvpiy^.u^ ^Tiif rrcL^ovc-tctv a-H' pjvit^Ct i iKKAhHTCU du.TyfV ik TMV j2y-> Sav rrpoi yctu.iKvv CVHf^iv4TCfU Tf) lO06hO) . Tl^tthiTC/U y.Ot 0 hoyoi ; QTt aav Tpct)^vi i) (TlV_ J^iA^TTAV . tA>/x,TMV5 eihh' AVnp- TTctpOiyoi^yAhh' tlvcJ- jj.ivo? KXTA Tm (pvcriv ■ Tpctyy^, K5" ; e^^tJ^VA t6v lovi^^fJLH eiiJ^ovfjLivii ,t6v ycty.oV^if t6 Tii^ '^v')^7]i cttmis dwctv^pco^wov «x. dTrorl^eo-cu diS^oi^jii? iv^^icos j >; taX'^ 'Ta^i^lSviirv^nro-^H^y.a iTipea^ji y.lv ^pna-tfxivH i T/ f/.oi-)^a Tis-i^t\Ti)s ^y- cricos ii Ttis iyiSviK.^gik {j(.yjpa}v^? ^yztrsrhO' iLY) ; S:Sdi^yhnTco7etv' ouv 01 Tols dhho-^ Tpiois 'i7r/0iihzvovTis^ yay.ois , 'roTaTCi} M^iv ipTnTco '7rapa-TS'hv: "prcfihrdo eain ad c'oricubttH?h tuocat: h£C autem morem.re^if, ^ cf(.m tjejretfata. be- flia copula^ur . §^; 6;yjHi'gt' {avta 7\]v ^^^1 y>Vi)v ciyj>i ^etva.7i: • Rtfertenim Hero- luaitf . dotus in Thalia , quod in concubitu mas in os feminaecaput inferit:at illa pofl: itm peratflam iliud pra-cidit , mox paiitura difrumpiturt nec nifi efFiadis lateiibus c- rumpunt nati,quos parituraert.Nam non oua,vt plenquc lerpeniesjfed catulosfcr- nie viginri parcre dicitux . Ergo noivnifi parentum de fcetus in lucem piodeunt- ierunt auiem ira cauiflc naturam,;rie tam Roxij animalis fpecies fupra mcdumau- gefcerct. Aiteuim Soiinus vip««2m infa- nab.Ii ede morfu,eiufq5 venenum,\ t vult Albertns , apprime caiidum eil,ideoquc magis noxium: Lege Phn lib.io.c.^r.A ri- l^otclfm j.de hiftor. animal. vbihabetur Tipera oua quidem procreaic pifcifi ouis rimilia,fcdintrafciamum, taniumqi vi- uoscatuios paiit iwcmbranis inuolutos'. Euenitautem aliquando , vt pofteriorcs quaercntcs cxitum, & impatientes mor;e diuturnioris , crodant vterum & lateia matris,ficq; matricidx prodeunt . Rar-6 tamenid contingitu vt nunquam accidilTe certum eft,marcm in coitu capiu inos f^- . minas inferere,camqi illud voluptaris dui cedine vehementius commotam ttunca- rc.Vide Coel.Rhodig lococitato. Ab ^omacho dira venena vomit] hoc cftf, omnem iram Sc indig-iationem dc- ponit . MurJtnam^cienS'] DctnntxmVWmus MuvAn^ lib.^.qUonominclampcttam intelligi pri- 0> lampe dem exiftimauerat Minos, fecuuis quo- tra non rundam opinioncm ; a qua cum facile funt ide , reuocauit ipfius amicus loan. Fiater vir cxadi iudicij; fiquidcm lampetta , mu- r^na fluiiiatilis appellatur, fed proptcr fimilitudinem, quam habet cum Plinia- namuiasna , non quod eadem fpecie di- cidebeat : nemocnim vnquam indubium reuocauit, quinmasefiet in lampctrarum gencre j & cum f^minis non difficiiius & rariijscapi. Is vcro captus, nunquam vi- fuseft denres habere cxtraosi quod vult Ariftotelcs.Iraqjid intelligendri de murae niscarniuoris , prxfertin» cum Pliniusc» 2 3.1il>.ciufdem Q.tradar inmurasnis docu mentum faeuitias Vedium Pollioncm Ro- manum inucnifie , qui viuatijs mursena- lum damnatamancipiaimmergerer, ac Ci ad id terrarum ferae^onfuflicerct.Qu^od lampetra: con poteft accommodari.Ncqi etiaro idem nomen vtriqi conucnit, nam Murjena dicitur ctiam Myrajna,& Smy- ra:na,Latinis Fluta,Hi(panis Ai^>rfW/»,BcI gis Pr;VlC^»,quibus hi exiccatis & acccfis facis aut tjedas ardentis vicevruntur, ve fcribit Lcmnius deoccult.natur.miracul. I1b.-4.cap. II. Sed lampetra, etiam muftc- 'Ja,& myrsenafluuiatilis vocatur , vr pro- bat audor Cornucopixj Hifpanis Laprea. Vetba Pliniana funt haec ex iib, 3 1 cap- 2. Licinius Macer.mura^nas tantiim f(^minei fcxusefie rradit, &concipcre c ferpenri- Mur&nas bus,ob idfibiloa pifcaroirbus ranquam fibilo aUi ferjTCntibus euocari & capi (qiiod in lam- cietcapi. pctrisroj) contingit j) Q^ism iple fenreh- tiam refutaiatante Iib.5? hi? vcrbis: Mft- ra^na quocunquc tempoie parit-cum cje- teri pifces ftato tcmpore pariant. In ficco littaic flapfas vulgns coitu (crpeniium F f f 1 impleri Andreae Alciati ^ cctux. IV. ^ Atnor co^ iugalus ^ualis ef~ Jt dthet . implcri putat.Ariftotcfcs Myrum marcm appe;lat,qni gencratrdifcrime e(re, quod Murajna var>a& infiima fit , Myrus vni- color Sl robuftus, dcntefque extra osha- bcat . fo///'/] Sibilus in fiiigulari ma- fciilinri eft,in plurali plerumq; neutrum, & eftoris fonuSjqui comprcfiis dcribus , &labrisparum diduflis fieri folet . Maxima^ debetur thalam^ reuerentia] Imitatuscft illud luucrialis ^ Satyra 14« Maxima dehetur pueroreuerentia, f quid. Turpe parni , Coniunx] Nomcn coniunx a Ptirciano fctibitur coniuni,a coniungorPfeocas ex- pungit n,ante x,& fcribit Coniux, 3 vcr- boCoiMugo. Sicetiam Feftus Coniugcs vocat.quafi eiufdcm iugi,o'/:/o'^u>'0/.& ta de viro,quam de viore dicitur.Vxor ve- 16 eft nomcn dignitatis,inquiebat alio fen fu l.Verus Aug. £t hinc vxores dominas dicebantur, honorifica in fpeciera appelia tionc. Epi funt duo qud dm non funt , §luA duo fi non funtjuntduo nuUa dut^» Vidcohic in qujeftioncm venire pofie,an cxpcdiat vxorcm caeJere? Quam quidcm qu^ftionem foluit Chryfoftomus Homil- i7.ini. Corinth. 11. vbimulta prjeclar^ dilferitde vxorum carnificibus. Mea fic eft fcntentia,probafmatrou5enon opas cf- femaiore fuftc,quam mariti fubafpcro vcrbo,aHf contrado ac percurbato vultu, fific neccfte fit. Vbi iftanihil proficiunt» fcd ad verbera deuenicndum eft , va: do- muijnec vnquam vir prudens.mc fuafore» huc dcfccndciic.Dai)da tamcn no funtfraj naimpotenti natura?,&vt Ceforius Cato dicerc folebat , indomito animaiii nam vt fcmel pareseile coepcrint noftra indulgcii tia,exempIo fupcrioies crunt. Q^od fi f- zoi fxfius iaonita^obiurgata , conuicio im^c- Zenohh Germ». rum co, iugia . A» exp diatvx rem pi gutere 821 farifpru vxori- Impetiu , tzt^ quam 6edli vrpp^ritmodq in^pgif figj^c^i p'u' in qua fortfe vcline qucrcla acq'uie(cas , fas iusq;eft. Quidani pro non exiguo illud beneficio habent.dulccillud fel non gufta- re,quod ij,qui glutieriint, teftentur, ita clTe miftum & temperatum,vt vni mellis gnctx fellis (int fexccjitajinfufse . Augu* ftus Imperator lulias filiam & neptem reIcgarac,poft eciam Agrippam.prius ad- s quere optatam , poft ob flagicia & ferox inge- nium abdfcatam; ad omnem harum" meu- tionem folebat exclam^re verfu Home- rico: 'j . ■ ' O vtind )f^ebsh>ixiJJ'emiOYhusq-^[perijjfem Nec alitctfftk]^apj^elfdbacvquam trcs vo- micas , («ii iria oarciiiomata fua; fuorum enim mojceih leiiihs |feie^at q lum ifede- cora. Qiun^ ^ftafnt|it6 tai^Ccjne 1r qiiid- accidiiret fulia; €lias.5^ nepti , fepulchra ' fuo inferf€^tuf.* Vc huhc niliil "dicam dc Ciccroni^ ad •Attritttm q«Tiereii5 frefqtifn- • li/Hmis . Narrat Pontant1sli.b-5.de ferm* - c. 1 7. cufi» ^iiidjim aliquando ad amicitrn r di «ettift|f,ij|2iUs^Vxor«i|\'di ferantcm rixantemq; cum ancillis parum aeque f^rret.cc^nuerfus alter ad ho(pitetn: Ecqua,?fi^S-arfii«}i«VT>^^^ duQS & triginta annos huiiis •clamc^res' ' diesac nodes jequifTuTie ip/^.p^cfero, t^ , vero nedieculas quidcm fextantem ferre iam po res ? Qu6 d hfla & ho fpircm leni j c, ' & vxorcm ab ira re^p^uic-, ad Hfu-mqwejf conuertic . 5ic quidam ("vc referc AEneas Siluius lib. 3. de geft.^Alphonfi ) cuniTX Ca: fa ri s co m i ta t u.,d om u m r e u e i fu s i n i ti- ncrc iu amicum- tiiciSiffet'^ quf vxoreih ' fuam viuerc |d tenc valcre dicerc t;Si viuic f torjji^tTic,cgo faivcfibj^rjt. In|)aensn>o!o- fam vxorem rt)rriti mortem eflc- Ncq; c- • cnim habct Grajcus : quod. vndiqj lapidibus obruarur, proptcr «VfeT/Mv y,a,p'j}iv fTctpipy^oiJLiVQii i^u- Typt Yberem fuarum nucnm prouentum: vndc Tivactv j^jnl iolligit nox;e & difpedio fibifertilitateiix 'jauui hi^o^h)hv iffcuyvtov iv^oyJtH. ^^^^ Emblemata. 825 4^Mpi!Tiv ivKApTTotf ^Hv T^iov . H ydp J^u^S'auy.ei>v g*'®** if^iiv y$ptv tKetpTrO' ^opouv ' Prarccr Alciati vcrfionem, htmiliiquou- dam non p^niteiidai occurrcbanc* me quifqi pettt , cur in me deflinat icium? Hei mihi y qHhii fuerim tam propeiuti' Bci viA? Sunt mihi rami omnes,funt & viridmtia fraSla' GermmaMm crzbrisohrutit fftijfttibus, ^id mihi profuerit , (luod fim foecunda^ parensq-j ■> Me miferam?ffuBus'inmea ddnatuti* Vix iunctam nucem me pra:teteiintibiis feuerunt Pae ris hid ib riu ra , 1 api d u m iacu lat ricil peritiaj [qua,nempe pctitur fcopus , idenim fonar iv9o-)^iet^ Ooines autem ramos & vireiites furculos Frad-a f.im.crebris iapidibusdu petor Plantarum frugiferaram nihiio melioreft coiidici nam ego quiJcm Mifcrajin mei nox^m fiL;d:um reculi. Ntix ei^o r/mBz viA , la^pidum iactu vna iuu(t7^t& Ludihrru-n ji Populo prAte. euvte petor . Ramos fmi^::. Oinnes paffim , fro,ides^vi- rentes , I xclibus ffjfduismijftli^^sq; teror , Kon efi foYS metior plntiinim fr^gtferaruj Htgomei innoxfim frullum ego plark' ta tuli . Saii(5liusrnonet,non recle legiiii penulti- nio erru.Grajco, zvyidipTrotSj id eft, hene fi-u^ificantihus , (cd legendum d.)ta.p7roti% vel (imile aliquid.vc {onetMerilihus. Fer- furautem proprium eile huic arbori nU- cis , vc quo magis frequentius verberi- bus c?datur,eo plitre? melioresqi frudus procreec Hjiic funt i]]i verficuli ; Nux,afi»us,mutierjfimilifunt tege ligati. Hac trid nit reciefaciHt fi verbera cefsent. LVDlBRlVMpUeris] me rufticus qui- dam inleuic in hoc triiiio,vt fcilicet vndi- que poireinconcuvrerc^ Indibriuro viato- ribus & pueris lapides hinc inde proiicicti l>ui.Hic vcrfiis alicubi legitnr hoc mcdoi Vundjf. tudibriu pueru lapidet iacientibuf in tn^. Rufiica cura] rufticus laboriofus , vc, Horatiusi.Carm.dixit : luuenumq', prodts puhtica cura . ^ludttacerisramis] excuftis, deictflisqi frondibus . Ardua] ^ltiflima,ingcn$ . Perfirictop tihro] corticc ctiam pcrcuf- fofa:pius & impctito,rupto,fciffo. Libru enim vfurpat hic in pritnaria fi gnificatio- ' ne,ncmpe pro parte corticis intcrna,qHaj arbori adha:ret.Vide Caftiodor.Iib. 1 1. e- pift.5 8. Variarum. Alibi hoc carmen ha- bsltPerfri^oq^ tibro , '"^ ■ lundu] i3CuIis,baIIiftis,inft tHmcntis ad lapides eiaculandos. Funda inft rumcBtum ex fuite fa;e^- tiJfiTnispatribHS fiultifftmos propa^art li- ^fm.Declarat boc argumcntum AElius Spartianus in Scuero Caefarcmul tis cxem plis piobans , ita fere vfu veiiifTc , vc viti leu virtute,feu literis, feu fortunae indul- gentia inflgnes^aut nullos omnino liberos habuerint,aut tales reliquetint, vt magis cx vfu rcrum humanarum fuiflet ,iilos abfq; libcris difcedere.llluftrant hoc Em blemaxqu^ ^ .coIIf^aXi.Scokaci, comropd;^. huc rransferri po(riiiit,Serm.74*Pr2eicrca ^1^1 fru hoc frcqueijtiflime vfu vcnire vid&mus , gi affii vtqui plus cmolumentireipub.afferunt , cii. & vberriraosfrudlus inpublicum produ-.. cunt, ij ab omnibus iaceflantur , ludibrio fmt vulgo, perfecutipnesincreiiibiles , & mille mala patiaiitur • Viciflim vero de- perdjti ac nuilms fiugi homines (fi mo-r» do hominis nomine digni) fua ignauia, fgnorancia , (nedicam nialitia^ Sc fordida iterilitate,non folum fccuri viuunt,fede- tiam ad fummum honotis & opum culmc facilc prouehuntur . Amor filiorunu * E M B L E M A C X C I V. KNTE dtem vernrim boyeali cana palumhes Tri^ore nidificat yfrAcoqna & oua foti.et ' Mollu46 & pulli vt iaceant y /ibi. velltcat alas ^ S^eis nud^i hibernQ deficit ipfa gelti. % Ecquid Colchi pudett vel te Progne improba? mortim Citm volucris propriix prolis amore fuhit ? C O M M E N T A R I I. J. T N nidarupqr arbore/olijs cx hiberno X fF^ore jVid.uata,cpnftriH^o,rcclet palHm be^iCeii puUos focu a frigoredefcndes.Pa- ImnbQssphinvbacft {Uufiftris.cuiusDatu- ramderCribirPlininSllb.IO.Cap.3f. l: * . M A G N V M & ijHgularem amorein ^7/^ erga prolem oRendunt palumbes, quae uMrum i^yen^isyehementifnmo frigorc, brumali nimirum tempore,quod^cifciter ii.diem meafis Decemb.coDtjngcre foletjdie brc- iij:ffimo,uW§jglacic,& imbribus horrido, Sokffiigora exrrema fulFcrens. Pro- ppfi-to itaqj harum auicularwn^ exemplo. in quibus natura di^ce fumraus amor , curaque deprehenditur erga fuos f?tus , arguitur raatrum quarundam immaniu bjarbara,& plufquam ferina jcrudeliias , q^uas (iiis vitam adimant , cdoc>a2 ab aue p^lumbc, quo affeclu in eos effe debcan t . CsEteriirii cx Alphei Grasco translatura ef^ Alciati hoc hexafticfioujiiiif). i- An- t\iqlog.^ ^ , : / ..'j .^- ^ ^'Vi^ ' , ; 'v ' ; *' ■- ' itiKVots ivvaLiet,f oL/JL(fil^6 TTTipuydLl^, I Me^pct/z/V oCp.dvjov. iipV^S. Oth^yiiXu « 5^ opvir^f^v^ ^pyoi /'iif^A^KO{/.i- VCU .; .^B. plumfSypullis moUe^cuif lepamt- . D^iec ab aerio tabejcat fyigorei nifors X^etmaneat vi^rix frigoris aerij . Anne vUo affe^A l^rcgne Medea dolore Matres.}nempe auiU funt eafaBa licet. Hibernis uiuibus coufperfa,ciG!nr,auis , ;Pu 1 1 is c ubito rias c i rc fi fu«d/c pl um as , DoHcc ipfam aq^iun^ f^igus-pcrem^ru^fi- quidem .peimanfi^t Afxis .leiu^a^Lrix ccelAftiuxn imbrium. Verrto Alphcnft Nunij . Progne&: Medca,cum pudorc pudeat vos, Matres.auium affecius addifccpres . Sic vertit Alphonfus Nunius Mity!cnen- fiS, egregia indolc iuuenis : GaUina hibernis niuibus cooperta,cubili CopaBo ex plumispignora chara fouet, Donec eam fiuHfrigus maleperdidit ,atq\ JEtheries mdnfit nudaparens niuibus . Sit fudor , 0 Medeaferox , atque improba Progne " Ft matres volucmm difcite nuncopera, Vercit etiam csdem carmina Fcrnandus ipernadi Sandius Francifcifrater , fed velutpara- Sanflij . phraflieefic: Canus DecemberMumaqifAuiens^ ■ Montes ^ agros texuerat niue > Gallinai pullos mitis ales Tri^ore non potemt tueri , Ner fata charis filiolis vnlet iAuferre: verum nidificat fuis Plumis , ^ aloi ponit» quam Ferdiderant reparat falutem . Afl ipfa vitam perdidit ^ tulit Moytem Itbenter Vrogne altter tamen Cclchisqjfoedare ztraq^ audax Faffa mahus proprio ouore , Eiufdem alitcr : Bruma fremebat atrox ,penn»s gaUina re^^ ; iiquit , . . > - . • .:Bri§us'vt a natispeUeret^atqi ^Bijt Hinc.Medeaferox , hihc Vrogne dtfcite : , .; namq; hAc i Bisvitam puUis pr quod ante folitum tcmpus matutefcic . Martial. Vilid' maternisfueramus prAcoqua ramiS' &c. • • Sfi^i vetlicat alas] cuellit libi plumas , vt pullis moUius nidificet . 'i^eis nudadeficit] quibus plumisxp- fadeitituta moritur ♦ Ecquid Colchi pudet}] Num te pudet Medea , qUx liberos fuftiilifti? oLTrai-pQpii ad Medeam 6c Prognen,quarum illa Iibe ros,quosex lafonefufcepcrat, interfecit, vt aunocauimus Emblemate y^.Meminit huius VirgiI.EcIog.8. OuidiHS,de reme- dio Amor.Iib.i.& de Triftib. lib. t.& 3. Metamorph.7-Flacc. lib.5-7.& 8. Frogne improl/a].? lognc Itym filium exTereo fufceptum trucidauit, & patri comedcndum appofuit, vt pluribus enar- rauimus Emblemate 70. Habetur apud 5idon.& Statium pluribus in locis : pul- chcrrimc vero apud Ouidium. 6. Meta- inorph. De vcraque vero luuenalis Sa- tyr. 6. Credamus tragicis quidquid de Colchide torua Dicitur, & Pr&gne , H oc (vt di(flum) fufceptum cft in quafdam ferreas & abhorrentes abomni humanitate matres , qu^e fcctus cnecanc, aut ctiam incuria petire finunt; quas cer- te tanti flagitij vel eo magis puderede- cet , ciim qux rationis cxpcrtia funt, id numquam admittant, ccrtumqj Cit ex ijs aliqua,&,vt verius dixerim,pra:ter admo dum pauc3,fere omnia,tanta cura paruu- los educarc & tutari.vc fe non foucantac- curatius. Nemoeft profedo quinefciat, tantamnoneile beiiuarum feritatem , ac quorundarn hominum , qui fua pignora relinquere non vereiitur, autetiam per- dere iion exhorrent, qua: coinmunis om- nium parencis inftindus & pictas fernare lubec.i jfdemqj' curare, qua:ad vicaiTi fii- ftenrandam nece/Taria funt. '^^iibusua- que veibis,auc quibus,qiiaifo,diris deuo- uebiaiuseiufmodi flagirium, non dicam parcciim, fed carnificiun impiiliimorum, qui natnrx ius,vel etiam honefti repagu- ium prascipuum dilfolueruiit, quibus ia animum cadere pocuit um infandiim fce* lus,tantumque flagitium, vtvitaminuo- ccntibus adimant , non dicam ignotis aut exteris,fed iis quiquafi fui corporismem bra fint,imd reuera cxprcfliflima.nonmii taautadumbrata,vc fic dixeiim, fimula- cra?Id forte fit,vt famasconfulatufr&nc^ ob hanc labem culpamque tercrrimama- pud eos,quibufcum viuunctuborcm-caii* trahanc. Sed camen ■•' ^ Summum credo fiefas anifnam prAferre Pudori , Et propter vitam viuendi perdere caujfas ♦ Eccmm quieha?c vicaefle poceft, qux alli* duo fibi maleconfcia not anima , Philoftratus Cicr^coo/s-tv n ^'-^^*'» Tix-vet. Animalibus Uberifunt anim^ infiar- G ra matici porro veteres filium , quafi fihnv Filius vn vocanc, quia nullusamor paternum vin- dediciHs. cit,in hcLim furiofus,7.C decurat*furio- fi & l.ifti quidem, 8. £F. qucd met. caufl^ Exquoillud Poeta^in r.Afineid. Omnis in Afcanio cari fiat cura parentis, Et Ciceroad Atticum: Filiolatua te dele claii gaudeo; probo enim , vt qui maxi- me, TwV ^'Gpyiiv (pvcriKtiv rrpof tgL TeKva. . Etcclebratalapientibus w (piKos^opyiet, de quaegregie Piutatch. Elegans apud eun- dem poetam locus 4. AEneid. quo Anna foiorDidoni fuadetnuptias iterare -rpV T«V wetiS^oTTQnetv , hisomnino verbis : Solane perpetua moerens carpere iuuenta > Nec dnlces natos,Veneris neprAmia noris? Apud Gratianum,i.q.2.Pudor eft fcErai» nis nuptiarum pr^Kmia non habere.Qu^a- rc & in fiLtitio argumento,Iepido ramen,, i.AEiieid luno pollicerur A eoIo fe datn ram pro pr^emio nympham formofam , f^cundam^certo connubio fociandam j ^uarum qu£, forma pulcherrima Deio- peiam Connubio iungam flabiliypropriamq; di- cabo : Omnes vt tecum meritis pro talibus annos- I^igat, ^pulcrafaciat te prole paretem, Scd hocgeneralius. In Pandedis luris ci- uilis animaduertimus id cfle verCi , quod naturaomnium parens finguhs noftrum animisinfeuit; proalfcdn paienrcs magis ^^ter ^ex- tor q ue ri i n pe r fo /la h be r o r u m , 1 . 8 > od P^'^^ ^'-f'' •/ metuscaufa. Vndeleges ftatuunt,in qua:- tovcue- fticnibus habendis prms filium quam pa- ^^*''' trem , fed eo pra^fente vel fciente tortu ix fubijciendum:/ic cnjm durius filjj quam fuiipfius poena afrcfltmi, f^ciliu!^ ad vcri- tatis confeilioiiem compclli Ad id nobile eft Ai finoes exc'm'p|uTri, qusc a Ptolemjco- fratreinfidi js & fraude decepfa,CLini eftet- ArfinGes^ confpicata imnudbs percuftbrcs in' fil-ios mira. iit!puberes,com ple^a eos ad fe fugientcs , libLncs eaparce>qua vulncrafilijs inrendebantur/ pf^tar.. ciiu 82,8 Andreapji^lciiLti dia cqrpiis Cmm caeHcnfed pium AEneam filtjs cxem- plum ftatucre pietatis in parentes pato . Pietas filiorum in parentes. E M B L E A c,:;k p^:v. id T)ER medlos hosieis patria cum ferret ah tgne AEnea^ humerls dulce parentis ontu : Farcite ^ dicebat : vobis fene adorea rapto Nulla erity erepto fed patre f/imma mihi* C O M M E N T A R 11. Plvs AEneasarmatus patrcm Anchi- inccnfae Troi« ercptum dcfetc . fen fenioconfedum, humerisfuisex- Ae n e a s poti/Iimum commendatnr IJ ccptum baiulat,& per mcdiam flammam ob fummam in patrc|n Anchifen pictate, Aene4 I lio pietft^ Emblemata^. lliocmm CTpiignato,& iamiam conflagra te.illc cundis alijs facil^ ncglcdis , Dcos pcnatcs abcluxit,& patrcm humcris c me- diaflammafuftuiit. Quod hoftcsGratci cum vidiflent,moti pietatctam infigni,ci, quod (ibi dari poflulabat, conccfTerc , 8c tbcundi quo vciret,facultatcm non intcr- clufcrc , fatcntes illi quidcm hoftilitatis rcmitti iura, & manfuctudincm cflcadbi- bcndam^aduerfus cos potiflimum,quiita vcrecund^ (cin Dcos & parcntcsgcrant. Rcfcrt AElian.^.To/x/A. /r«^.Virg.i,.AE- ncid.Ouidius 15 Mctam.Hoc autcm ex- tulit ^ Gra»coauftorisinuominati , quod cft lib- i.Epigram.fyf oiKoTopytcti diVHA^ , 'yreuJ^i /Seipof 'JTATtpet. tKKAyi ; ■^A'JeT6 , fAtKpov ii ApH KipS^of 0 ynpAhiof , Ta S^e ^epovTi, {Xi'yA . Sic conatus cft aliquando rcddcrc Clau- dius Miuos : .Ei incendio Iliaco, rclorum per mcdium cripuithcros AEueas.pium filio pondus.patrcm ; Acclamabaraurcm Argiuis: Nc langitc : cxiguumad Martcm Lucrum fencx j at [mihi ] fcrcnti ma- gnum . Sujiultt Myiecvi Grmum per tela,per ignet InHdlidi fnn£tum quando paretis onus: Tarcite ci,dixit:nihU hec e Marte lucelli, At mihi fuhlxto gloria fumma patre . Marullus lib.j.codeai omninoargumeto. Cumferret medios proles CytherAa perho- J7es Impofni collo languida membra patris : J^arcite,aittDanaitleuis e/ifene gloria ra- ptoi At non erepto gloria patre leuis . -Cum quo Epigrammatc non inuitus con- ferrc velim lepidum Adij Sinccti , Itali Poetac reuera pobti & clcgantis carraen , quod ingcminam fcripfit e Sinucflas rui- niserutamrqua ingemmafculptus Aeneas Anchifen patrem & Afcanium humeris fuftollenscoMfpicicbatur.Id cft ciufmodi; ^igram H^c mihi qu^ rofeos iujfit fordere hyacin^ ■a San' f^^os , . ^^^^^ articulu vnicagemma meis : I Cuiw in exiguo du^or i?at Troicm orbe , ! Anchifes^i fen^x , AfcaniHi^;puer §htti credat i veteres inter n *gleBla ruina4. Et vili latuit femifepulta foto . Tu tamen obruerat^nec te SinueJJa pudebat Hoc decr4r},hcu, terns occulu/JJe tuts? Scilicet Aeneam, natumque patremq; gcm rentem , Ignibm ereptcs obruerefqi Deosf Parcere debuertu» cui iam pia Jlamma pe* percit , Nec te tam turpi dedecorare nota . Et dubitem Belgasq , feros ,rigidofque Srs^ tannos Hac comite ignotos ^ penetrare finus} Hac e!i Iliacos pietas ^e^andti per tgnes , Cum verita eji profugos Udere fl^tinma Deos . Huc facit pulcherrimus Scnccx locus j. dc Bcncficijs , vbiait : Hoc agitc, optimi ^^^^^^^ iuuencs,propofita eft intcr parentes ac li- ^^^^^* bcios hoiieftaconreiitio . Sumite modo a- • nimum qualcm decet,& deficerc nolitc,vt vincatis optantes. Nec defunt ta pulchro certamini duces,qui ad fimilia voscohor- tentur.ac pei veftigia fua ire ad vidoriam fa:pe iam partam ex parentibus iubcant - Vicit Acncas patrem ipfe , cuius infantu lcue tutumque geftamen, grauem fenio , permcdia hoftium agmina, & pcrcadctis circa fc vrbis ruinas fcrens, ciim coraple- xus facraac pcnatcs Deos rcligiofus fenex non fimplici vadcntem farcina premcret, tulitillum pei ig!ies ; & quid noa fictas potcft ? Ha:c Seneca . FER medios hofies] Pcr medios Gras- corum militum copias . III. PatriA] Ilij fiue Tro ac . Ferretab igne] ab nigcdio. Prouerbium fapit.quo vfuscft Ariftidcsin Apellas gc* nethliaco; /wsVs, ^(tahy ^upc^ tov av^ S^pA jcd^eiv E medio.quod diciturjncedi% feruare virum,pro',vt dec et.ab eo colatur . Id eft."^*- jfinonis , TihoJv ot6> v^ixnrvp . ii t^tujv ^ctrg- tieta. p'-s yi pinrif^iiiv oUt^ Ketvnu KHf/.r,htot, Tori oLyetApf.ct anTeov Tot^Tov itpiTiov in pare; oiKi^iJLet iv otKiA tycov pf.^hKov Kupto!f tes , tdi (T^cu , idiv cTw KdLTdi rpoTTov yi op^c^ d.vT9 ^ipA^iU6i 0. \KiK'n[fj.iyo$ > Hanc fane vcl lute natura; filij pareiitibus pio- tatem debeiir , rt poithabitis diuici-js, rebusq; caducisomnibus, iliis in primis, etiam cam difcriminc viije libentiflime fubueniant , eos nutriant & vencrcntur obferuantifnme.Numcratur & intcr De- cafogi prascepta vnicum,cui prajminm anne^rtnr,IongiEuanimirum in tcriis vi- ta , Exodi lo. Exemplnm infigne pictatis prajter nofltum A sneam habemus iuuc^ nem Pjncfcm,cui Plutoni eognoroen erat. Tluto>- Hic tanto animi corporisvc roborearma- nrSiiun tusfuit,-vt (refte Val.Maxim.Iib.5.) cum ms cff' obfeflac vrbisfuse ciauftris pr£Efidercr,.^& iufdam Romanus Imperator patrem eius capti- ptetAs , numin confpedu ipfius conftitutum ^ di- ■ ftridis miiitum gladiis circumdedilTct , occidirum feminitans, ijifi irruptiani fuae iter prxbuiftet , folus e manibus 'eoruhi fene rafpucricrduplici pieratemcmoradus, quod&patris fcruator,nec patrias fuit proditot. Q^ud Cimon AthenienfisJqua cimon ' & ipfc pictatecenfcndus? Qui vt Milcia- dcm patrem publice damuaturo vincuiis cximcrcr,vltr6 fc carceri obtuiic,mortem (vtcredere aequum eft) libcns oppctitu- rus,mod6 patrem a periculofcruairet.il- lurtrantur haec mcmorabili hiftoria,qua5 a FazcIIo recenfctur, lib- ^.cap. li prior. Dcrad. Duorum,inquit , frarrum fepul- jinapij tura & pietate Catana cclcbrata eft, quos jiynp^j Catanei>fcs quidem Anapium & Amphi- yiomii nomuroj Syracufani vero, qui de eorum ^^^^ patria contendunr, Emanthium & Crito- iiem vocant . Hi A Etna qnondam late in- cendiis granante,paienres fenio confedos> & ad fuiabigne iiucnre libcrationem ira- potcntcs , vteorum vita; confulcrenr,pa- trcm vnus,marrem alrer hurreris fufFeren tes ab inccndii loco quam celcrrime afpor tarnnt. Cumq; paicntum prefli pondere tardiusfvt par eiat) iter conficerenr , a vicinis & iiifequentibus ignibus vifi funi opprimirqni tamcncum ab incepto pioo- pere ob pcriculi mctum non dcfiftcicnt , ardentium ignem fluenta.ciim ad cos per- ueniflet (niirum vifuj iuxta illorurh pe- des in duas partes fnnt dificda,ac ipfos cu parentibus adolefcciiics , nullo cis illat» i Emblema^a^ X 83t scftii^cq; incommodo praecericrunr. Sed polleos>v' lespijra dilucidiCis appareic^. lurrus flamHTS in vriLfeTiiudici j angc- ius,huiufcemodiinfpeclor omniu. Opor- tec itaqj iratis,animuinqi explcntibus ce- derc,feu vetbisfcu rebus id faciat.Q^iod fi itaexaclius feruarimus,dignaa Dijs cx terisque natiira noftra fuperioribus pra:- mia referemus , pl urinaum bona cum fpc viuenres . Ha;c Phiiofophi placitaqui al- tiiis certiiisqj imbibcrit, in eam, opinor » fententiam pedibus ibit,ni Galatam altius hauferit» LcDinioetiaib fcelereimbutus > niilJa eloquij faculrarej nulla pr^ftantis ingcnij fplettiiaexpiimi poflre,quam lauda bile , quam omni excipicndum plaufu fe- ftisq; vocibus, fi quem maudias parctibus obfequentilliiiium filium,& in eo vnocon tumacem,ne beneficiis viucatur. Quod cf- fe certam^ omnium fpcciofiflimum quis -ambigat? hi quo feffis , etiamfiad triarios res redeat,fsbinde taraen reftitucnda fica- cieV.fuccIartiadumq; Telicesqui yicerinr, 'fofeices qui; vinccntu r , Pbrro de filiorunj in pareiites pietete vide Valeni\Maxim. HKj .cap.4. Ariftorelem in lib. de Mundo; Aicxandrtinii, in ipfofitie, & Herodo* tum in 1. Hift.de Bachone : Nobis ad tnu.- licrcs rcuertcii4uJivcft .. ^ Mulieris S^z Andre^ Alciati Mulieris famam , non formam, vulgata effe oportero . EMBLEMACXCVI. DIALOGISMVS. \LMA Venus, quxnam hsc facies ? i^uid denotat i!t4 TeUudo , molli quam pede Diua pretnu ? Mejic effinxit Phidias , fexum^ referri Fcemineum noHra iufsit ah effigie^ : S^odjf manere domi , taeitas decet ejfe puelioi > Suppofuie pedibut talia fignd meis . COMMENTARII. VE N V s nuJa , %\\rti fuo Cupidiiic Ycrba Euripidis rcftatur ipfc Afciatus Tif^im folicis armisiiiflrudo.iuxta le^ S^etv KATOifLXHfov hVcu jyU (hMo^QV . tJfMV J^i KOfJL '^'OtepOf^fJ.iv 6 TopytAi (pcuviTcfJititi>^ivav f/S) TO nS^od VLKhtiTm j^o^etV HVcu 'TnKKoli yVeaptfJLOV 7tif yvvouKof . Id cft: Longe aliter igo de fnfilierum virtute fentio ^uam Thucydi' desM enim eam in primis Imdandam ejfe m.t*li(rem n^uft , de qt^* minimus aut in koji(i,m aUt in malam partem.ru7nor\ Et- itiim ^enfit optim} vt cricatomateria,Scop? odus.Quc vel tcftudinis , vcl capri ratfo fic , qmbus hasc pserfcriitari-cuxae eft,qua?rjcndam rc- linq'uq,H2eC;Paufa.nias,qui nobis indicire iio>«ic,quare.te(Vuiiincm calcare t Venus-. Quarc Plutarchum adcamus,ex quo to- lum Enablema fimiptum vidctur. is igi- tur in prasccptis connubialibus rcfert.Phi diam Elicnfibus Venerem itafinxi(Te , vt leftudinem calcaret;tacitc figliificans, vxo ribus domi manendura circ , Illendumq; Rcfert Stobajus fcrmon.72. Hoc etiam a- galma Phidja: eodem pene n odo lepido Emblemate expredit Hadrianus lunius. rarifl[imiin> Galliae Bclgicse decus:pingit cnim rcdo cotporis ftatu muliercin,dex- tra clauium h(ccn\ pras fe tenentem,!aeua ori oppofita, qua fpccie Angeronia Dea, fiiencij pr2e(ul obfignato ore figurabatur apud prifcos. QuiUis indicar cernas pra:- -cipuas vxoris dotes,nirairum refidcni do.- inifua: opeTam , deinde mariti induftria quacfiurunropnm cuitodiam , poftiemo linguaecontincnciam. Eft aurem nmjneto lo cum '\nkx\\^\.\om,Vxort^ virtutes . Tefludo premitur pede , ilauem dextra re- tentat , Vacat ^hflruendo deniluin fepto altera, Nec vaga difcurfet coniux,neu futilis eJ?o, Ipfamqs curnopufji tuendarHaddecct » Idcm luniiis Embkm^ate 14. pingic Vt- ncrem nudam , ferco myrreo redimitarrt intcreunnbus rofis,cafto, hoc eft, balthco vario & pulcherrimo infra pednsambien te,deTTra tenenrcm tria mala aurea, laeua columbam,pedibus reftudinem calcatcm : fymbolice nudirare fimpliciratem & aper tum pcdus vxoris demoftraf.per colum- bas pwritatcm & biaiidicias,per aurca ma la.(de quibui 4ios prvuld' ante EitibJem; \'9V') cafti amotis il!:icium~i fver c^ftun^ co nio u6l ionem d eu i j 1 d i o ircm q ; a ni nj o r u , per tcnudineiu*(8in) ferc a Pau*. faniain Atricis, &: a Cornutodepingitur. Epi^riphc\talis eft :,iVi'rginew-fudiciU^i matrmam.dowui fatagere . Epigramma vero: - Cerriut^mmifonA 'prAhet drJicb colla Mt- nerUA y • - ' DofniportJi at exferie Ve}ius tefludine'* Virgo fui fittagit decoris hene prouida'. at 'VXOir ■ .J .u j -i^ . Trugi ftlet,^ee^lifften excedit d&mus .v* Proditum enim eft a Plutarcho hb.de Ifiu de,Phidiam,clari/hmi nominis ftatuariu> fiiixifie Palladis fimulacrum;pedibusdra concm preri3entrs;& alterii Vencrisapud El^oSjpedecalcantis tciUidii^em rargumen to in illa cuftodiaj fui,quac virgine deceat (vt nos phuibus Emblemate ii. dixi- mns^in hac filentij cura:q; rcidomeftic?, qii£B marronam deccar . Memiiwc itiam eiufdem Pierius lib. i8.HieTogIyph. ' . ^LMA Venus] Virgihus i . A e iieid. Alma, Venuis Lhrygij genuit Simoer^tls ad vndam, i V enu s a m o r u m , 1 u xu r iic , & I ibid i ni s^fa u- triiatqj mngiftrajcas emm prima & adiii- uenit& edocuit. Idcirco in Deorum.nu- merum rclara, & marcr gemirorum £u- pidinum df.citur Dc qua fic Mantuaniis .• Mattr adultetij Ven.us eli, ilupriq^ teper- ■- trix .\ :. - '.'.'.r ■■l V* ■ A'. §^in luxurtA nutrixy^ mat^rxmioru, Ncc vilura ferm^ nuinen verer.um Deo- rummaioribus (acrisiSc caTcmoniis , fr?'» Ggg queu. Aliud eiufdem EmhU' ma, III. Venus Andreae Alciati qiicncioribi sa; loch honoratam lcgitur. Co^ebauir 5^ a Cois,vbi Apellcseiiis effi- g e ii) V f 3 ad wO fc ? ici c r incep ta fn , fccl mo- liensimpeiredam rcijq iir,vE4e»nfle xepe- iiri uemo pociicric, jj! fupremim manu tam cgregio operi auicict imponcre. Cic lib.3 OfHc. §^Ana?nhdcfacies}] cGfigicsdatua. TiBndo . Teiludo] a cegen(io,ycl qtioJ tcfta tcda (It,aic Varrp.Animal raacum,iariHc ince* dens , nunejuam domofuacgrcHicur, fcd illa vbiqi fecum circumfert, vthabctapo- logus AEfopicus dcqochlea.Hinc ^ipioi- Kovyidtdjdomiporfam appcllac Hcdodus x.tpyedv^Ciccio z.dc diuinacionc cxPacu- uio^icat hoc apiiigmacicum : igma Sdngnine cajja, domiportay terrigena tr(k^ de te!lu.^ ditur» dine , §lu:e cajfa , ^uh ptdibus Venerii Cous quam pixit pelles Vidc ctiam Pccrum Crinitum lib. 1 1. c. 7. EleganciiTimnm vero de Tcftudine«- nigma aliquando legi Italico idiomate y ^ Vo pe* campiyC flo fempre al mio palazzo y Ch'e dipinto dt fuor fenz.!i penello . Non attendo ne a guerrayne a duello , JE cojn'uj: caualier m armo eincorazzo.. Genero con lo fguardo i figli miei . Tafco therbette , e pecoranon fono ^ Non fon ferpemtei e nh"-/ la tefla e i piei.^ ITiua mi tacciot e poi morta rifono . Anzv nel tempo de gli ant^chi Dei , S^^vn Mufico cantaua , io facea il fuono^ Meco ho quant'ho di buono . £ talhor^poi che moro^ tl mio cafino Viuenta va fi^^Jco , in cui non fla mai. vino . j^f^^^ -c^ qviiaad «nigmatadiucrtimu?, vno & ai.iS;i:o adhuc aenigmatc nos tcftadims. u.s:- ditas detinebit . mortua cato, Alterum depluribiisde fe loquentibus; Non teBis capirmr ynunquam extra te^a vagamur ,, §^uin etiagratA quo gerimur gerimus « Nec v^Xynec Jine voce Jumu^y dttm viui- mus^edunt Mortua concordet corpora nofira foncs^ Molli quam pede] dehcatulo . Ailufio j^f^^^^ tacitaadmulieris nomcn.quod amoliicic ^^^^ dudlum voIunt.Ego potjus a malitia » e- tiam repugnatc toto Grararoaiiculormn fenatii. i Eflinxit Phidia*] Phidias pi(f!or &(l*- Thiditu tuariusinfigiiis.prajfercim cx eborej^Pli- nio nominatur arcifex nuuquam fatis lau. datus. Hic prajcer PalJadis & Vencris fta- tuas,quas diiimus,.etiam cffinxitlouem Oiympicum tanco artificio , vt omncs fe imitaripone defperarcnr *Dcali}saperi- busprxftantiflrmis repete,quje habct Pli- niuslil>.;4.cap.8.5c lib.j^.cap.s. In hoc vcro verfu (vtobitcrj nomen Phidias,for^ tceft diiTyllabiT, propter priorem lo4>gai. Sexumj', referri Foemineum . ] Venus Venut , pro vxorc,amica>& matrc famil«as alicu- vocabu bi rcpcritut. Virgil. 5 .Eclog. lum po> tarta m ei. Veneri fun t munera . femum Macrob.cciam Satur. i. pro gcncrandi fa- culcaccaccipit,vtapud Pompcium Feftii, Cyprisvel Cypria Vcnus, quia paricnti- bnspraefidcat, quod Graece xvwKparcrc. (it,vtalibidi(f>um . ^lupdq-y manere domi ] agere quas funt ma trisfa mil ias. Col umclla ini tio lib. 1 1 .de rc ruftica.^ Tacitiis] taci tu rna s D V o prajcipu^ funt, quibus hoc lo- * ' • cocommcdat honcftam matremfamilias AlciacuSjfilentium fcilicct & famili»pro- , curacia.^ Vtenim nullum viciumcicius fo?niinam dedccorat,qiiam loquacicas;fic ha? probro folentaffici , quaihac illacquc j curficant. Dc vtroqucaliquid diccndumiL Q^ancumcrgoactinet acl mulicris. filen- Siletiuf tium, Epicharmus aicbat fermonisparci- mulier^ tacem iu muliere probicatis elTc argumcn- decere . tum: Nicoftracus,cafticacis pignus.-Dcma crituSjOruamcntum pulcherrimum. \\\\.\ulchcrrimaetic virtus facminar, coercerc inguam, quod noneritopetofum efficc- te,fi fc habueritin potcftate, ue quibufvis pcrturbationibus fc permictat . Equidem linguam tum demum opcimameflc arma turam cum GcIIio lib. i .cap i j . credidc- rim., quindo vinculis quibufdam in in»o pcdoie gubernatur. Vidc adagium,M«/;ff rem ornatfilentium, Obferuacufn quon- dam fuit, mulicrem propriam caufam in fbro dixiflc, idcoq; pcrtcrritum (cnarum mififle Dcosconfultum , quidnanica rcs ciuitati portendcret:itaexofa fuit foemin^ e]oquentia,n€ dicam garruliras . Noftra- ics quoq; foeminas lotam fupcilcdlikm , & v liuerfam armaturam in linguahabet; hac vicc fcuti vtuntur yKeo^TtrdcTrtS^ii: hanc vt gladium fttingiint, vnde fsepius ipfis vagina,hoc eft,os pcrcutitur. Nam vbi lingua ics geritur,nefeptem quidcm viri vni foetninse pares funt.De hac verbo fi.ratc foeminafum fcribit luuenalisSat.d. Vna laboranti poterit fuccurrere Lurn. , Tot pariter peluci,tot tintinnabula dieas l>uljari . JEt nos Germafii .* Drey VVttber , drey Cacvs , drey Trcefch darbey , ' Xiache ein larmarcKt mit irem gcfchrey. Qjiod fic Latine foat : ^n& tres,^ anus totidejres irfuper aucAy fojjunt irnmenfum voce replereforum . Scd quid mirum? Sunc enim ff^mn^pri- ma fua crcationc cx offibus compofitx. ncmpe cx cofla Adactquatcfi colligantur coftae in (acco & coliidancur,fon{i eduiit» quod nonfacit terra:ita muliercs funclo- quaciorcs viri^, qui dc cerra fa£bi func tn Adamo.Vcniam ad altcram partem,ad rci domefticas nimirum adminiftrationem » dequa multa apud PIutarchumlib.de praeccptis quibus coniugcs inftituuntur . Intercatamenalia adferaro , &in primis id Cotuniellae^ pro^mio dc rc ruHi- ca:Cum &opcram& diligentiaca , quac propofuimuSjdcfiderarcHtjnccex gua c*- ra forisacquiterentur , qua; domi cufto diri oporterer, iurc a natura comparata cft muliccisad domcfticam diligcntiam , viri autem ad cxcrcitationem forcnrem& cxtraneam . Itaq; viro C3lorcs& fiigora pcrpeticnda.' tum ctiam itinera& laboies pacis ac belli,id eft, rufticationis & mili- tarium ftipcndiorUm diftribuit . Mulieti deinceps.quod omnibus hisrcbuscam fc- cerat inhabiicm.domeftica negotia curan- datradidit. Etquoniam hunc fcxum cu- ftodia: & diligentiz afllgnaucrat , idcirco timidiorem reddidft quam virilem.Nam mctus pluriroum confert ad diligentiam cuftodicndi.PIutarchusin pra?ceptis con- nubialibus ait,mulieres a Luna oportcrC diucrfaseflc.quae quo a Solc fpe»flatur re- motior,c6 apparct cfl^c clarior/eadcm cii Sole nuilum haberc videtur lunicn.Nam vxormodeita & fariens prjefente tantum viro a castcrisconfpici,eodem abfence,do- roi fe dcbec conrinere.Quod rec^^c in Hc- raclidis admonuit Euripjdes : yvvouKi ydp (Tiyriji »^ tg acdfpovnv yLAKKi^ov , tiffo) cT" 'i)vii-)(6v ixiv^v /9/««^.' Docucruiit ctiamillud permulii , qui dc ^conomia & oflEicio matrisfamilias fcripfi: rucSed illud Propeitij fubinde occurrit; lelix Admeti coniux, ^ le£ius Vlyjfts , JE/ quAcumvi'^ virifoemina Itmen amat, Sic Marp i.Gcorg. Cafia pudicttiam feruat domus . In lege veceie Ronuili , vui confors»u- lier.iai .o.uirqi e fr ci, .Dionyf Halicar- ii^ J m yvicuKA y(f.[MTm H,. QtKQvpiet^ ervfA- Ggg i ^iOTiif, Mutter cK natura curA do' meiiic$ datarM.v. Tudiet multerit offici/tm , Vxor vi' rt focia , 7f fj8 AndreasAlciati ^io7»{ .^diutflx opeYum, fei dof^eJ^ifii.VA' leniis Maxiniiis efl teftis , qiiordam; fiias vxores repuduffc , quod cum alijsfuif-- fquc colJocucas • Putabauc cnim non fatis dignum;matrisfamilias iiomine in pu- blico verfareuir . Quamobrcm Con- ftandnus, 1. Nemo> C.dc.ofF. diuer- iud. vctuu,i)ematc-ifami|ia&iu publicum pro- tiah^retvu' , nenripe ob vcrecundiam fe- xus,,I,. i. 5- C. dc his qui vcu- astat. ii^pf Scd& niuliercs vitorurn c^cibus im-. •'^?' ifc eri.no n cpnucnic, aic BonifaciuSjin c. . MuliereSjDe iudicijs,in 6.Succurritcxc- • pjum iiobile 36 graue imprimis Sulpicij, 'Suipicij ^ Galli,qui YXprcm dirrji^c.quod ca4j apcr tg«,c;apue..]fQris^;yeffatan» cQgnoucrat . Lcx Ciiini.inqviiccibi meos cantiim p.r«efinic o- tuJps , quijbus ;forroara cuam approbes . His dcv-orisinftcumcnta compara,his cfto fpcciofa, horum cc cerciori crede notici^e. Viterior tui confpcdus fupcruacua irrita tionc acccrdtus , in fufpicione & crimine fubhsEreatneceifc cft.Val.Max.lib.^.cap. Locus A- P^jfcucricace.Ariftoteles in Oeconomicis, rijlotclis. nf veftuim elcgai^tiam nuoremquc , aiec ^uri pretiumfaut magiiitudinem lai-icum habdc momeiui ad muliefis corameyda- tionem a'c , quantum modcftia valeac & P^o'9*^"^Oi'^^ «.i^ihc illud ProperCij ma- «\« -•n^;- t.oiias •vcpcres Jaudaacis : ^on illis ftudiji vulgi conquipere amates: lllis amplec jatisformn, pudicitia . AegyptiA Pprro didicirnus cx vctcrum hiftorijs mulieres. mulicrcsplifn ceftudineas imagincs gefta- le folicas.quas Veneri coufcciarcnc Apud A £ g y pti p 5 ca;i i t a f u u p u d ic u i ^ m u 1 ieb r i s cura, v,c pairio inftituta calceorum vfus cftetintcEdi^tus mulieribns , ne cam fepe pakm confpiccrcntur.icd tanquam ceftu- dinesiu fu cochlea,mancre cogerencur . Ex quo iateiligimus,non p>oftre(nam fuif fc matroiiarura laudem, fi domo non nifi neceftano exc derent, operaqj mujiebria TudicA tradareni.-Legicpicaphium quoddam vc-
Subscribe to:
Post Comments (Atom)


No comments:
Post a Comment