GRICE E TORITTO

 N U L L U M JUS PONTIFICIS MAXIMI IN REGNO NEAPOLITANO DISSERTATIO • * * i HISTORICO - JURIDICA T,») yulrt&t 7w Xf >f i tev&efcm vju«V. Et cognofcetis veritatem , # veritas liberabit vos, T&Wfotv GP9# ^ • SjE> !&' < ' iV' *-*-* i .*.• i •>" * Vt, Digitized by Google AUCTOR Le&ori benevolo S.P. A nimadverti ego quoque , fed fero t quaedam in boc fcripto prolixius ejfe explicata , quae paucis erant expedienda ; quaedam Jiriftim , in quibus erat for- tajfe magis immorandum ; quaedam , tametf fne caujja detrimento , omnino ejfe praetcrmijfa . SedfaBum inf ellum fieri non potejl , i» maxima , laboratur , temporis angujlia . Jobannis XI. aetate primam expeditionem Pontificiam in Re- gnum Neapolitanum contigijfe fcripfi ; # merito in dubium quif- piam revocabit . Sed bella , quae antiquiora occurrunt in bijlo- riis fi expendere velimus , inveniemus aut cum Langobardis fi- nitimis de jure finium fuijfe gejla , aut aliorum potius Princi- pum opem Ecclefiae ferentium , quam Pontificum copiis . Adde quod ad fummam praefentis controverfiae nibil faciunt : uti ne- que Caroli Calvi , & aliorum donationes , Ecclefiae faBae , quas fuijfe d me praetermijfas opponet aliquis . In locis quibufdam au- Rorum , quos citatos invenies , cum ocium adfontes ipfos fem- per infpiciendos non fuppeteret ,fecutus fum aliorum probato- rum auctorum fidem ; exceptis rerum nojirarum fcriptoribus y quibus paucis fed melioris notae ufus fum . Quod Ji adverfarii Jlimulos bac in re addent , babeo jam materiam non levi am piius myoparohi , fed magnis fabricandis navigiis idoneam ; & Jylvae pajjim occurrunt caeduae , V ale & typograpbica graviora ERRATA fic CORRIGITO M- lin. ir- in marg. Sinofp. Synopf. 34- 2 ?. iithae iithacc J9- 7. . XXXVII. XXXIII. 6 o. u!t. Filcum. Fifcus. 79 • 8. IL XLXI. So. a/. habenus habemus. DigilizecLby Google Digitized by co IU multumque cogitanti mihi; atque animo revolventi vetus illud fapientiflimorum philofo- phorum monitum, beatas tunc demum efle, ac tranquillas Re£. publicas , cum finguli civium probe intelligunt, fe patriae natos efle, non libi ; & privata commoda , utilitatemque, nifi Republica falva , & incolumi, diu ftare , ac con- fervari nonpofle; commodum tandem venic in mentem, quoniam neque per aetatem, ne- que per antea&ae vitae inltitutionem arma tra- nare licet , operae pretium mefa&urum, fi . litterarium aliquod monimentum ederem, quod maxime ad ejus tuendam, excolendamque di- gnitatem pertinere videretur . Tametfi enim in foro , & in judiciis ita plurimos annos verfatus fum , ut capita, fortunafque noftrorum civium defenderim femper, in difcrimen accufando ad- duxerim nunquam ; videbam tamen hanc lau- dem, licet pulcherrimam, cum pluribus mihi efle communem, aut ad privatam potius Angu- lorum utilitatem , quam ad univerforum falu- tem aliquid valuifle . Quid igitur ? Argumen- tum quaerebam novitate jucundum , amplitudi. ne decorum , quodque in fe plurimum haberet fru&us , & honeftatis : cum praeter fpem a pri- moribusjgraviflimifque aliquot viris genus fcri- ptionis , iplo rerum pondere qu&m utiliflimum , honeftiflimumque efflagitari audio , adverfus falsb conceptamvulgi opinionem , de Pontificis Romani jure fummi Imperii in Regno Neapoli- tano: peroccafionem, qu6d qui maximi no- ftram tranquillitatem , beatitatemque averfan- A tur. cur, quotidie in vulgus ja&itant , Auguftiffi- inum , potentillimumque Carolum III., Hifpa- niarum, & Neapolis Regem , quoufque Inve- ttituram Regni , ut loquuntur , a Pontifice non impetraverit, legitimi nobis imperare nonpof- fe.Quod nefarium , feditiofumque impudentif- fimorum hominum effatum , quamquam pu- rum putum venenum eft , five mavis telum , ex hoftium Auftriaci nominis pharetra deprom- tum,ad hanc florentilfimam Italiae partem fun- ditus evertendam, civilique languine, caedi- bus, rapinis foediflimC confpurcandam; cum . tamen nihil ad fallendos imperitorum animos lit magis idoneum, quam fimulacra quaedam, licet inania , pietatis , & religionis ; plurimum- que Reip. interfit coecas hujufcemodi caligines e mentibus civium difcuti ; nihil fum ultra cun- ctandum ratus ; quin ftatim calamum arripere, monftrumque teterrimum fuifmet aculeis con- figere ftatui : atque ita , pro brevitate temporis, fedulo, diligenterque rem pertra&avi, ut elo- quentiam quidem, deleClumque verborum defi* derent fortafle plurimi, veritatem, candorem- que animi nemo . Movit me profectb tanto- rum virorum au&oritas, fed magis Patriae cha* ritas , in ipfis medullis infita , omnique , quam fperare fortaffe poteram, gloriolae meritb ante- ferenda. Serpunt enim prim6 leniter, mox ufque adeo peftes opinionum debacchantur , ut , cum ad extrema deventum eft, curare admodum fit periculofum , flagitium non curare , utrumque certC miferum , & exitiabile . Verum mirari fatis non poffum, homines quofdam, livepotius fti- pites hominum , & truncos meros , pedum ita itt Digitized by Googl| inanimum induxiflefuum, ut credant Neapoli* tanum Regnum ede Ecclefiae feudum; fed & Re- gem nodruminvidiffimum adhuc parum legi- timo uti imperio, qu6d Inveftiturae confirma- tionem nondum acceperit : quafi ver6 incredi- bile fubditorum dudium, vigorem militem ac- clamationibus profequentium , nihil momenti attuliflet ad imperandum. Itaque egregiam pro vera Religione, ac pie- tate operam me navaturum puto, fi liberi, & fine fuco demondravero : Nullum Jus habere Pontificem Romanum in Regno Neapolitano; ac proinde annui cenlus folutionem , Inveditu- ram , fidelitatis facramentum ad idem jure obti- nendum nullo modo ede neceflaria . Qua in re licet non dubitem , multos fore propediem, qui calamo mult6 elegantiore honeftiUimamcauf- * fam lint fufcepturi ; malui tamen, vel infra ar- gumenti dignitatem, aliquid dicere, quam ra- tionem unquam a me ipfo repofcere tam intem- pedi vi filent». I. Et primum quidem inter praecognita hu- jus difceptationis illud a nemine negatum iri CO confido,cum in aliis Rempublicarum generibus, tum maxime in Monarchia, quam omnium lon- m. ge excellentiorem, dignioremque ex Naturae, De Rep./ib.6.c.), & Dei praecepto , fapientiores affirmant (a) Jus iummum Imperii , Majedatem , dominationem «*• c./ib.J.Lip/.j, ita ede unam, ut dividi, aut communicari ali- qua ratione non pollit (b) ; nempe Majedatem ^ illam , quae dicitur realis, a perfonali diverfa, & ttrn. Bald.il /.•- ed totum quid potentiale , ut loquuntur Juris pu- blici Scriptores (V)Tametfi enim Principes fum- -zefJdlyno r fide fibi aliquando collegas apud Au&ores le- ?oiu.c*p7u° P * A z gi- Diqitized by Google T.ic.i.Aiiua!, . P») ' Arnif. dejur. t. (c) Vid. P foid, ibid. cap.il\ , (*> Ctapvnar. de ifr- c<iw. Rerumpdib. (') Dmiw!. Or.on.ldt Jw.pxbUcap.i 7. (O ‘Befild. Symff. pot. cap.X ■ Bor- »t. De Sitp.lHt ( 4) gimus ( quo fpe&at illud Taciti (a) hanc efle conditionem imperandi, ut non aliter ratio con- ftet, quam fi uni reddatur ) nihilotamen minus rem penitius intuenti facile perfpedlum erit, non Jus Imperii tunc fuide duplex, non fummam Majeftatem alteram adjeSam , non alteram do- minationis vim ; fed potius ipfius exercitium Majeftatis ( quemadmodum CcinStatibusPo- ly archicis e venire necede eft) inter plures fuide communicatum. Fruftra igitur ie torquet Arni- faeusC^^quijVidensJura Majeftatis ab aliis, quam a Principe fummo , aut a Senatu faepiusadmi- niftrari , falli putat eos , qui Jus Imperii faciunt individuum: tum quia apertidimum eft , pre- carid a quopiam gefta cun&a die ad potcfta- tem Imperantis referenda ; tum etiam quia Ju- ra illa Majeftatis , & Imperii ab ipfa vi domina- tionis, ut efiectus a cauda , ut radii a luce, co- gitationes a mente, modi a rebus disjungenda vi- debantur . (c) Neque vero ufpiam invenire licet membrum aliquod Reip. , cui ieorfim ex- trema provocatio , poteftas legum condenda* rum in univerfos cives, belli, paciique Jus, alia- que fpe&ent, peculiaria dominationis fuperio- rem non recognofcentis . (d) Nam quae de Prin- cipibus Germaniae traduntur, videndum edet, num extorta aliquando fuerint, num Germaniae ftatus ad Ariftocratiam accedat (e) , num pote- ftas lingulorum fit in fingulos. Itaque, ad rem noftram quod attinet, nifi unum fit lupremum , fubalternum alterum , ut Befoldus vocat, (f ) inter monftrarecenfenda edet Refpublica, quae duplex Imperium , aeque fummum intra , vel extra idem territorium a- gno- Digitized by Googlq gnofceret :haud fecus ac fi unum idemque cor- pus duplici animo informaretur. (V)Immo ipfe- met Arnifaeus(£) alibi utitur , ad hoc idem pro- bandum , argumento D. Athanafii (c) Ut multi- tudo Deorum nullit as eji Deorum , ita quoque ne- cejfe eji multitudinem Principumid efficere , ut nul- lus Princeps ejfe videatur:quon\am cum fummum fit quid indivifibile , impolfibile eft pluribus fe- paratim tribui , nifi in utroque fummi natura ddideretur. Jam ver6 Neapolitanos Reges jura univerfa Regalia adminiftrare ; belli , pacilque arbitros efle; condendarum legum , abrogandarumque habere poteftatem , apertius eft , quam ut pro- bationibus , aut conje&uris fit demonftrandum. Quinimmo, quod fortius eft , ligios habent vafi- fallos : (d) firmifiimum argumentum poteftatis fuperiorem non recognolcentis : (e) Qua qui- dem poteftate, non a quopiam precario accepta, fed fubditorum voluntate , longe lateque in Regno , majorum virtute & armis parto , do- minantur. Jus igitur fummum dominationis ad Romanum Pontificem pertinere qui aderunt, five,ut ajunt, dominium dire&um, tantum a ve- ro abfunt , quantum qui ligium hominem, alios fub fe ligios habere pofie in animum inducunt fuum . Quod cum animadverteret Baldus, nec quomodo fe extricaret inveniret , monftrum illud in jure commentus eft : Singularia feuda, quae funt in Regno Siciliae , funt de direffo dominio Regis , licet ipfa major Univerjitas , idejl totum Re- gnumffit Jeudale Ecclejiae. (]') II. Neminem etiam inficiayturum puto, Jus Imperii effie potejlatem abfolutamjive extremum Jus Digitized by Google r*) Citi finiar, lib, x« Cap 1 1 . (I.) Hippo 3 1 . A Col- lib. in Principe cap. 2. eo l.itittural! .§ .Jitl. C. de actpuir.rrr. 1)07», C<h Tortar. De lello Heap. lih.j. (O Cret.DeJur.le/ 1 . iib.i. cap. ii i.w. IV. Sani. Pujjln- dorf. dejur. nat. tt gent.lik.X.c.6. l.^.D.ad teg.Jul. JVa'\eJi. Be/bid. Sy nr.pf.Pc/ir.cap. XII. Cic.Pbil.lfr. (f) Cic.i.di Pip. Ce) Deut.XX. i 4 . (h) Tlato. de legibus. Xi7iopb.hiJt.Cyr. XriJIot. i .polit, dr cilii apud Crot.de J in', hei/., lib. 3. c ap.li.7i. i. C<) eorum , quae ad Majejiatem Regni , & Reip. ferti» nent, vel belli titulo , vel fubdit orum patientia ac» quifitum , tefte Clapmario ;(a) (i ve , ut alii for- talle melius , fubditorum voluntate libera , vel codftd(h) ;& libera item vel tacita , vel cxprefsd: quod Plato fecundum genus , dixit , & fecundum le » gem . Etenim li Regnum elt hereditarium , taci- ta', fi ele&ivum exprefia erit fubditorum volun- tas. Quam ver6 Clapmarius vocat patientiam , meo quidem judicio, ad tyrranidem potius, quam ad legitimam.dominationem elt referenda. Hinc claret fecundum triplicem, quam me- minimus , fubditorum voluntatem, coa&am, li- beram-tacitam, liberam-expreflam,Jus domina- tionis acquiri ; nempe Jure belli, (V) lucceflione , eledtione : quae omnia longius profequi non eftpraefentis infiituti. III. Nunc ita licet ratiocinari . Si Rom. Pon- tifex neque jufto bello, neque eledtione, neque fucceflione Jus fummum dominationis in Regno Neapolitano nadfcus eft; jam ergo, qui fupre- mum Dominium ad eundem pertinere conten- dunt, pro fatuis , nedum ridiculis haberi necefie eft.J Vnde fapienter admodum deuniverfa Ec- clefiae ditione fcripfit Jovianus Pontanus (d)z Difficile explicatu efie , quomodo Pontifices Atax, tantum fibi Imperium comparaverint. IV. Juftumfan£ bellum intelligo, quod ab eo geritur, qui lummam poteftatem habet in Ci- vitate, vel cui ipf e fecerit poteftatem (e), pro Religione, pro falute fubditorum, & injuriae propulfa ndae caufsa .(f) Et tum Divino, <g)& gentium Jure res hoftium in dominium capien- tium tranfjre, cum Platonis (b) tum reliquorum Sa- Digitized by Googlfc ( 7 ) Sapientum, & Jurifconfultorum vetus,& verif-: fima eft fententia. (a) V. Illud in praefentiarum excutere praeter, mitto, num Pontifex juftum Neapolitanis bel- lum inferre potuit ,qui lummam poteftatem in Civitate Romana vix obtinebat , aut faltem pre- cariam; quique a Caefare fui Pontificatus inii, gnia recognofcebat ; & quidem nulla a noftris injuria lacelfitus , quam armis vindicare necef- fum foret.Aperta enim funt verba Sigonii, lucu* Ientilfimi,& fide digni lcriptoris . C b)Et fani , in- quit, quamquam Italia a Rege,eodemque Imperato « re y ii Romano Pontifice tenebatur ; non eadem tamen in utroque auttor it as. Pontifex Romam, Ravennam* que, i! ditiones reliquas tenebat auHoritate magis i quam imperio ; quod Civitates Pontificem, ut Reipu - 61 . Principem , Regem vero , ut fiummum Dominum intuerentur, atque ei tributa, obfequiaque, quae di- xi , praeberent. Et Pontificis vires in facris detefia- tionibus verfabautur , quas Cbrijiiani Reges tum maximi exhorruerunt ; Imperatoris in armis, $ ex- peditionibus , quibus ipfi etiam Pontifices cedere fae- pe compulfifunt , & c. Nempe antiquis Germaniae Regibus quodammodo fimiles erant, quos prae- fuille Tacitus ait auftoritate fuadendi, non potefia - te jubendi .(c) Non igitur luminum Imperium in Italia apud Pontificemrnon jufta cauda quem- piam Italorum invadendi: unde confequitur nec juftum bellum indicere potuifle - Haec quantum ad Jus, quod potentioresperfaepenegligunt: ve- rum ad res geftasquod attinet, nunquam ante JohannisXI. tempora, quae incidunt in faecu- lum X. C d) legimus , pontificias copias intra Re- gni fines apparuide ; ac ne quidem cum Barbari hanc c c) . Tiicit. liB. lf. Grot. M. i , c.J» ?i. X. Dig itized by Googte hanc nobililfimam Italiae partem caedibus, igne,' rapinis longC lateque vadabant . Qui enim po- terant aliorum ulcifci contumelias , qui Lango- bardorum, in ipfo Latio gralTantium , furorem (j) precibus, epiftolis , vittatifque facerdotibus ob- co/itv. uiji. r.d viam miliis frf^compefcere cogebantur ; immo laepiffime inanem ludebant operam? Qui,advo- tni.c-c catis Franco-Gallis, Romam ipfam, ledtm& do- micilium Religionis, £ Barbarorum manibus non femel reciperarunt ? Nefciebat tunc Chriltiana Refp. magnum illud ambitionis arcanum, polle iummum facrorum Antiftitem de proferendo, aut de confervando Imperio , armis & fangui- re decertare, quod beneficii loco a Caefaribus obtinebat. Itaque primus omnium Johannes , qui , telle piri tus militares magis, quam Religioni de - ditos gelfit, adjungo libi Alberico, Hetruriae Marchione , poftquam Saracenos finibus Roma- nis arcuifiet , ad Lyrim amnem perfecutus, acer- rimo commiffo praelio , tantam eorum ftragem edidit , uti fuperftites in Garganum montem ad reficiendas vires feceflerint, frequentibus inde excurlionibus circumjecta loca populaturi. Qua parta viCtoria Johannes , cum omnem rei geltae gloriam, utilitatemque ad le traheret; Alberi- cum adeo concitavit, uti Hunnos, Saracenis ipfis truciores, in Italiam pellicere non lit veritus . Illud tamen certo certius tft, Pontificem, pro- pria fervalle contentum, nihil tunc, vel per fpe- ciem Religionis allertae , de Regno cogitatfe; quod nec armis tueri pollet, nec jure Graecis, aut Principibus Langobardis eripere. .VI. Secunda expeditio accidit fub Leone IX. circa Digitized by Gbogp circa ann. Chrilli MLIII. Is , cum comperiffet, Gifulfum Nortmannum, qui Guaimaro fratri ia Principatu Salernitano fucceflerat , Beneven- tum , Ecclefiae urbem, obfelfurum ; coa&o Ita- licae juventutis robore , adjundtifque libi auxi- liaribus copiis Henrici II. Caefaris, reila in Mar- rucinos contendit, qua iter eraf in Samnium. Contra Gifulfus , occupato praeter expe&atio- nem Benevento, ut erat militaris fcientiae , na- turaeque loci apprime gnarus, in planitie prope Theate Pontificem opperiri (latuit : ubi adve- nientem ea virtute , ac fortitudine Nortmanni excepere, ut, poft ingentem utrinque editam cla- dem , vivus Leo in eorum poteftatem perveni- ret; (a) Romamque honorifici reftitutus,de Be- nevento vindicando omnem /pem , oranemque cogitationem abjiceret. Quid juris hoc bello vi&us Leo, vel in aliquam Regni partem, Ecclefiae acquifiverit , ego plani non video ; immo Beneventanam ditionem jure belli Nortmannis acceffiffe hinc evidenter ap- paret , qu6d anno MLXXX , Sedem obtinente Gregorio VII. , ad eundem Gifulfum pertine- bat ; quem Robertus, cognomento Guifcardus, Salerno, & libertate non ita pridem fpoliaverat; ( b ) tametfi funt , qui aderant Nicolao II. Be- neventum, & Trojam i Roberto reftitutam. VII. Tertia expeditio fub Alexandro ILfuit, Imperium Conftantinopolitanum obtinente Ro. mano Diogene. Robertus enim Guifcardus, poft multas Graecis in Apulia , & Calabria vi ereptas urbes, quamquam ligium fe hominem Ecclefiae dixifset, ejufdem tamen res contre&are uni cum fratre Riccardo, Capuanorum Principe» B non eo Cetlen.comp.bijti Ub.-j.Kicc.de Sicit.Hba* (b) ColU?inc, lib.ji Digitized by_Goog!e ro fUtiu. in Alex* II* fb) Collen.i^id* (c) Stgon.de Regn. U la/./ib.p. , idann . la6f. 3 igon.Dc R. liat, tib.y. ro Callemcc. lib * 3, Xicc.dc Rtg Jicil, ifh.l. (IO) non eft veritus : tantum aberat, ut vere Pontifi- cis imperio crederet fe fubjecifle . Millus igitur in Apuliam Hildebrandus Cardinalis ( poftea Gregorius VII. ,)qui, Mathildis milite in primis ufus, eo rem deduxit, ut Nortmanni quae de Ec - clejia ceperant rejiituerent (a) . Ita nempe fcribit Platina : fed Collenucius, audior haud indili- gens , provinc&m pro Ecclelia fufcepifie narrat Ducem Spoletinum , & Gotfridum Mathildis conjugem: nec quidem in Apuliam profedlosef- fe,fed finibus excedere Nortmannos coegifleC^); habetque adftipulatoremSigonium. (r)Vtcum- que tamen fe habeat veritas, inter pontificias expeditiones enumerare non piguit : in qua nec quidem vefligium invenio fummae poteftatis,in Regno vi armorum partae: nam quod fpedlat ad voluntariam Roberti fubjedlionem , abundd fuo loco explicabimus. Gregorius quoque VIL, Pontificatum Maxi- mum adeptus, poltquam Henricum III. Imperio excifum pronunciaflet, exercitum in Robertum, & Riccardum paraverat : fed, cum maxime ab Henrico premeretur, & Robertus Beneventum, Riccardus Neapolim obfediflcnt; maluit diris, execrationibufque eofdem inceffere in Concilio Romano VIII. , quam de reciperandis Piceni ci- vitatibus bello experiri. Scribit Sigonius (d) % iratum in Nortmannos Gregorium propter Sa- lernum captum: fed ciim nihil ad Pontificem ea; res pertineret,credendum eft potius aliis fide di- gnis A udioribus ( e ) Is inauguratus ( de Grego* rio inquit Riccius)babito Later anenJiConcilioJ/' i- Jeardum , Kortmannojque diris per omnium facer~ dotum Religiones execratus eji , per caufim > quodii > quae Digitized by Googlf ( 11 ) quae juris erant Ecclejiae contreB arent in agro Pi- ceno , quam Marcbiam nunc Anconitanaw vocant , oppidaque nonnulla firmata praefidiis obtinerent . Haec igitur belli caufla , non obfidio Beneven- tana , aut Neapolitana. Tandem ex compa&o ia gratiam reverfum eft:Robertufque Ecclefiaftica deteftatione folutus e2 lege, ut & Picenum prae- fidiis liberaret , &Michaelem Ducam , a Nice- phoro Botoniate eje&um , in Imperio Con- ftantinopolitano reftitueret. VIII. Quarta expeditio circa ann.MCXXX. ab Innocentio II. fufcepta eft ( fequimur hic fi- dem Platinae, (a) & Collenucii potius, quam pllttin ^ r SigoniiJ adversus Rogeriumlll. Siciliae Comi- Xf.Co/imuc.ihih tem: five qu6d Apuliam, Calabriam, omnemque in Italia ditionem Guilielmo, Rogerii II.filio,per fummam injuriam eripuiflet ( dum is ad Alexii Comneni filiam ducendam irrita navigatione Conftantinopolim profe&us eflet ) five qubd Regem Italiae, nulla Pontificis au&oritate ni- xus, palam ultroque fe jattitaret , Regiumque diadema Panormi fuperiore anno fumfiflet. O*) F4U ££ Primo igitur impetu Innocentius Rogerium sicM/.Tbom.cl/. praelio fuperat apud oppidum Divi Germani, ad radices Cafini montis ; mox in Gallucii arce lati- tantem ar&iflima obfidione premit : nec longe fpes aberat, fore ut propediem effet in ejus po- teftatem perventurus , cum Guilielmum Cala- briae Ducem , praeter omnium expe&ationem, patri fubfidio adventare nunciatur . Anceps diu pugna : Innocentius tandem captus , caftraque militibus in praedam data . ( c ) Sed Roeerius rintw. /n in- parce , contmenterque utendum victoria ratus, citato, Collenuct Pontificem, eximii habitum , qudcumque is de- T * t **™* B a mum Digflfrod by Google (*y Villa». Xtap. Cbrott.lib.x.c.62. Diacon. hb. 4. bi- fio>\ 0 >) T.trcag. de laiif. & Jitu Keap. Si - ifiit.Hb.XU mum vellet , irepermilit ; preciumque libertatis omnia praeter Regium titulum accipere vifus eft , quae virtuti, ac fortitudini iiaorum militum accepta ferenda erant. Sunt qui fcribant, Neapolim, tunc primum per Pontificem ab Imperio Graecorum avul- fam , vi&ori fuiffe concedam ; qui maxima ci- vium gratulatione exceptus , atque per biennii ferefpatium in urbe commoratus, ufque ad cen- tum quinquaginta ex primoribus militari cin- gulo infignivit. Verum nemo fanae mentis id in animum inducet fuum , ut credat, Pontificem Max. quidpiam de aliena ditione aut voluifse, aut potuide fubtrahere: quin potius vero admo- dum fimile eft , cives ipfos, Graecae dominatio- nis, & bellorum pertaefos, ultro Roger io, poten- tillimotunc Principi, fefubjecifle. Dum haec agerentur, Petrus, Petri Leonis fi- lius, Romae a fadliofis clericis fub Anacleti no- mine in Pontificem lalutatus, e6 Innocentium adegit , ut, Pilanorum confcensa clafse , in Gal- liam aufugeret . Qua re comperta Rogerius , ut erat Regiae dignitatis cupidus, maluit ab Ana- cieto accipere , (a) quam aut jure uti fuo , aut diutius apud imperitum vulgus carere . Secuta lcelus poena . Nam, vix triennio exa£o,Lotha- rius Caelar Innocentium in Italiam reduxitjRo- gerium ad fretum ufq;Sicu!um universa ditione lpoliavit; eamq; habito conventu ad Aquinum vetus, Reginuifo Comiti , five Rainoni , fub Du- cis nomine concedit (b ) Qua in re illud maxime fuit obfervandum, quod Sigonius perhibet, nempe, cum orta edet inter Pontificem , & Cae- farem d e Jure , quod vocant Invejiiturae , con- ten- Digitized by Coog[(ji Oj> tentio; OJplacuittandem uni utrumque Rai- . j noni pervexillum tradere : fa&umutiquea Pia- F raftc . C a pici us+ tina, & Collenucio pro fide hilloriae minime mft.xeap. praetereundum jtametfi non defunt, qui a folo Imp. traditum narrant . (b) Pacatiores dein- de gerentibus animos Innocentii fuccefioribu9 ^‘nijhsuui Coeleftino II. & Lucio II.,pronum atque expe- ditum fuit Rogerio amimim imprudentia Re- gnum , qua bellica virtute, qua incolarum vo- luntaria deditione , in poteftatem redigere ; & Regii tituli confirmationem a Coeleftino , five, utalii malunt, a Lucio folemni ritu obtinere. Profubdito fe geflifle Rogerium apertum eft; fed qua ratione Pontifex tantum libi tribuerit , haud facile dijudicari poteft ; nam ex antedi&is arma non tanti fuifie manifeftum eft. IX. Quin&a expeditio, circa ann.Chr.MCLV,, (c) auitorem habuit Hadrianum IV. Etenim U( (on j U Guilielmus Rex , cognomento malus , complu- : cit advtrfus CoL rium oppidorum , quae ditionis erant Ecclelia- &«*■**•*• fticaein Marrucinis, per vim potitus, dirifque ideo devotus, Pontificem parvi habere , facrafc que execrationes pro nihilo ducere videbatur. Accedebat illud maximi momenti , Regni quof- dam proceres, aegre impotentem Guilielmi do- minationem ferentes, ultro Romam mififfe , qui fe, & univerfum Regnum in Ecdefiae potefta- tem fore pollicerentur, mod6 Hadrianus cum milite adefiet . Is itaque haud negligendam efte occafionem ratus , adfcito in focietatem foede- ris Ma.nuele Comneno , qui in Apuliam ftatim mifit exercitum; per Divi Germani oppidum re&a Beneventum petiit: ibique a plurimis con- ventus eft , qui non unius civitatis nomine in ejus Digitized by Google I 04 ) . i ejus verba juravere . Guilielmus , poftquam vi- det nihil verbis , aut precibus fe polTe proficere, in Apuliam exercitum ducit ; Graecofque apud Brundufium adortus , fecundo praelio profliga- ta) vit (a). Ut primum profper£ rei geltae rumor p!°<!tin. H*. pervulgatus efi , maxima pars eorum , qui Pon- ttnan. iv. tirici adhaelerant , veniam a Rege deprecati, hb.ijtHeg.susi. £ ac jj^ p ro conditione temporum impetrarunt? Hadrianus ver6, homo in primis callidus ,pacir conditiones , quas antea rejpuerat(vetbz funt Ric- c\i ) ultro obtulit ; &Guilielmum, facris dete- ftationibus jam liberatum , in Regno confirma- vit . Erunt fortaffe , qui ad liberalitatem , au&ori- tatemque Pontificis referant , quod revera fru- 6tus vi&oriae fuit . Sed nemo elt , meo quidem judicio , qui nefciat , ejus demum efle velle , qui poflit nolle. Hadrianus profe£6 non ab univer- fis Regni incolis , fed a paucis fa&iofis homini- bus ad Regnum capefsendum invitatus, non adeo amens erat, ut poteflatem fummamhoc nomine fibi vindicaret: &, fi quae oppida in ejus verba juraverant , videbat, pofi: Regis vi- &oriam , certatim a fide difcedere , & quotidie difceflura, nifi vim expe&are mallent. Immo in ipfa urbe Beneventana idem Hadrianus ob- (b) feflus fuerat , ut alii tradunt (b ) . Acquievitigi- r utr7wft Nelp tur > atc l ue ' ta rem trailavit , ut quae Guiliel- i,b. i. txArcbiep. mus, vel ipfo invito , quamprimum erat habitu- Tyrio. rus f a b Ecdefia Romana accepiffe videretur . Immo concedamus ultro, non a paucis fc&iofis, cujus nulla in bene conflituta Republica aut effc, aut efle debet de fumma rerum auftoritas, fed Ordinum confcnfu accitum , fe fuaque omnia Ec- Digitized by Google Or) Ecclefiaetradentium; an idcirco fummam do- minationem ftatim delatam pronunciabimus ? Minime quidem gentium. Etenim illud aper- tillimumeft, lubditos facramento folutos effe oportere , nec quidem temerd a Papa , fed vel Principis eledli morte C in Regnis quae per ele- ttionem traduntur ) vel legitimorum heredum inopia (a) ; atque adeo in priftina naturali liber- tate elle conftitutos , ut Regnum alteri defer- re valeant . Quod enim pro 1'alute & incolumi- tate civium jure gentium introdudlum eft , inci- vile admodum videtur in eorumdem perniciem immutare : quemadmodum evenire neceffe eft, ubi , data Regum abrogandorum licentia , pojle- riores confujiones prioribus opprejjionibus Jitnt pe- dores , ut argute loquitur Befoldus (b);& quili- bet Rex, live bonus , fi ve malus, temerariis fub- ditorumaufis exponitur (c). Et haecfane perti- nent ad Regnum fucceflivum , aut ele&ivum , fola fubditorum voluntate, perfonae, vel fami- liae delatum. Quanto fortius eadem obtinere neceflum eft , ubi illud armis fuerit a majoribus partum? quemadmodum Regnum Neapolita- num a NortmannisGuilielmi majoribus, & de- cefioribus . X. Adhaec perniciofam plane puto fen- tentiam afferentium , poffe fubditos malis arti- bus, nempe perduellione, tantum bonum fibi acquirere , quantff eft naturalis libertas , cujus jure alteri legitimi (e fubjiciant. Verilfimum id- circo illud Puffendorfii exiftimo (d)> dicentis : Ubi injujiis de caufs rebellatum fuerit , libertas il- legitima manet , quandiu antiquus Dominus bello ad obfequium rebelles reducere laboravit , aut faU tem (a) Grot.lib. i . de jur. bell. & pac.cap.^. jT-7- <£f iib.x.cap. Puf. fendorf.lib.j. cap. •j. praecipui fi . 7 fy y.Barcl.adv. Monarcb. lib. J. «/>.}. & 4 - Befoh. Sincpf. polit *capjult. Leh- man t. cap. 6. (C) Grot. lib.i.eap-l . num.S. (i) X. Pufend.ib.fi fi. Digitized by Google (a) N.Anttnin.hb. 4 . 00 lior ut. Ep. XIJ r . Orol.lib.l.cap.\. $yiii. . <\ 6 > . tem protejlationibus jus Juum in eofdem f alvum con- Jervavit; donec ex diuturno flentio colligatur an- tiquum Dominum jus fuum habere pro der e li hio . Guilielmus ver6 cantum aberat, ut Regnum ha- beret pro dereli&o , ut potius omni ope , atque' opera ab hoftibus vindicare niteretur. Aft inquiunt, juftas fuide defe&ionis caudas.' Quas demum? Avaritiam, libidinem, crudelita- tem, fuperbiam. Itane ? Quorfum ergo fpe&ant aurea illa M. Aurelii Antonini verba (a) : Nemo nififolus Deus Judex Principis ej]'e potejl ? quor- fum vulgatillima illa Horatii (b) : Reges in ipjos imperium ejl Jo vis ? Quorfum Salluftii : Impune quidvis Jacere , id ejl Regem ejje ? & Taciti: Principi Jummttm rerum ar - bitriumDii dederunt, fubditis obfequii gloria reli - Tacit. annal, 16. Hijt .*. (d) I. Samtul.ZX.il. J. Hegum i.io. Detaer.ljA*. (e) £«</.22.28.1.17 Sam.vel. 11. 17. Dtinirl. J. 18. 6.10.11.1 .Mace. 2.19. is i.Macc. J.l. Atlor.^. 18 . Deuter. 11. 28. Paul. ad pcrn.1 3. (0 I. Sainuel. if. I. Samttel. 24.7. 22. 9. Optat. Mi- levit.lib.i, adv, Parmen, da ejl; qui alibi : Bonos Imperatores voto expe- tendos , qualefcunque tolerandos (c)? & Vittigis Regis apud Caffiodorum : Caufa Regiae potejla- tis Jupernis ejl applicanda judiciis , quandoquidem illa i coelo petita ejl , # foli coelo debet innocentiam. Sed quid Antoninum, Tacitum, aut Salluftium nomino? cum luculentidima, & quidem innu- mera occurrant in Divinis fcripturis nedum teftimonia, & exempla poteftatis Regiae (d ) 9 fed & fubditorum erga Principes obedientiae praecepta ?C0 David, a Deo Sauli fubftitutus, ab ejus caede abftinuit , & ne quidem diadtmate privare eft aufus( f) Propitius (inquit ad focios,qui ad Sau- lis necem hortabantur )Jit mibi Dominus , nefa- ciam hanc rem Domino meo Chrijlo Domini , ut mit- tam manum meam in eum , quia Cbrijlus Domini ejl . Et confregit David viros fuos fermomjsus , non per- Digitized by Goog^e ( 17 ) permifit eos, ut confur gerent in 5 d«/.Sequutus pro- fc£to Samuelis exemplum, qui, tametfi perverse regnantem , debita iemper eft veneratione pro- ^ fecutus (a) . Ideoque Amalekitam David inter- x.Samuel.XV, fici julfit , a quo idem Saul necatus eft (b) . Sic 3 °* (b ^ quoque Achab, aliique non ftatim ob tyranni- ^Samue/. r .if. dem Regno ejeiti funt(c), fed di vinae ultioni re- lidti. Magiftratibus obtemperare praecipimur C d) etiam nefariis , ut ex toto Jeremiae cap. Mattb.i 7.47.3). XXVII., ubi Nabuchdonofori parendum ede, ^ £ue ‘ 3 °- 3 r> inquit Dominus ; & Divi Petri epiftola (e) qui (o inquit : Regem honorificate . Servi jubditi efiote in I,Pt,r tu omni timore Dominis , non tantum bonis , & modefiis f fed etiam dfiolis ; ut & Pauli ad Romanos (f) ; Pitul JZm. t3 , Qui refifiit potefiati , Dei ordinationi refifiit : ubi Auguftinus : NeceJJe efi propter hanc vitam nos Jitbditos ejje oportere , non refijlentes Ji quid illi au~ ferre voluerint. Et ad Titum : Admone illos , Prin - cipibus,& potefiatibus fubditos ejfefiifto obedire. Ita & in Conftitutionibus Clementis legitur:Seru«r Deum timens fimul bene Domino fito velit , quamvis - nd impio, quamvis injufio . Et veteres quidem Chri- * ftiani,apoftolico ipiritu ducti, & Pauli confilium r^rSi//. ; n fecutiC£)iPrincipibus malefacientibus, &nafcen- ,w * tem Ecclefiam perfequentibus nequaquam refi- t*s-, & ad Scttfu- ftebant(A); fed pro illis orabant, nufpiam contra lam ' ^ ftatum Reipublicae cum fa&iofis hominibus conjurantes . Cogitabant enim , faepilftme in \ 4 .' E,\cb^\\ peccatorum noftrorum poenam malos Princi- f pes £ Deo Opt.Max. cervicibus noftris imponi, xi.*’ * 3 ' (i) quorum ultionem ipfe fibi folus refervavit. Grot.nbRa.Tr. Plura ad hanc rem argumenta apud do&iifi- mum Grotium (k ) , aliolque au&ores facile eft T/R&Jit/aji reperire; neque nos in re tam aperta diutius inv fim ' morabimur. C Li- Digitized by Google I 00 Tnszrl.bifl.Sicul. Mf>ud Cojiuvi in Anin) advtrf. ad Colle», Ub.3. , , . C b > ¥hll:n,in Clem, IU, 00 Ute.di bieg.S ici/. Ai. i. 00 CtUen.cit. lib.J. (O Tujeni, 4r Grot. loc.cit. 08; .. j Liquet igitur Neapolitanorum a Guilielmo defedtionem nihil juris Hadriano IV., &Eccle- iiae Romanae addidifle, vel ii concederemus Re- gem universa tunc ditione fpoliatum, & tranfa- ttionem Beneventanam minime intercefliflc ; cujus lumma fuit, ut ea , quae fuerant Eccleliae reltituerentur j-Guilielmus verb , deteilationi- bus liber, acciperet a Pontifice Regni confirma- tionem : quanto minus paucorum perduellium operam , & irrita Romanorum arma de fumma poteitate quicquam detrahere potuerunt . XI. Guilielmo III. optimo Principe e vivis fublato,ann.Chr.MCLXXXIX. 0*;,& Regia le- gitima Nortmannorum itirpe deficiente , Gle- mens III. Pont. Max. Regnum ad Ecclefiam re- verlumefle arbitratus (b)> militem ad idem reci- piendum ftatim mittit ;.J'ed fruitra . Proceres enim, habito apud Panormum conventu , Tan- cre dum libi praefecere, RogerioIV. ex pelli- lice natum (c) : five quod recentia adhuc Gui- lielmi , & Gentis Nortmannae merita eorum oculis obverfarentur; five quod infra dignita- tem ducerent Pontifici Romano fubelTe , quenv Principem 'naturalem (ut inquit Collenucius ( d ) minime exiftimabant . Tancredus itaque , optimo legitimoque jure imperium adeptus •( nempe cum interregnum naturalem fubditis libertatem eligendi reddide- ratCe;;c°nfortem libi adfcivit Rogerium filium, qu6 pluribus munimentis infifteret ; Clemen- tifque conatus non fubftinuit modo , fed retu- dit: ita ut ille omittendi tam ancipitis belli con- fiiium inierit , donec Cbri/liani ( ita nempe pieta- tis nomine colorabat impotentiam nocendi) cot$ m Digitized by Googlj: contra Saracenos in Afia belligerantes meliorem fortunam nancifcerentur (a). Sed Coeleftinus III. (i) fucceflbr , non ultra ditfimulandum ratus , pa- in rumq; rapinas, incendia, fanguinem noftrorum penfi habens, Henricum VI. Caefarem , Frideri- ci Aenobarbi filium , i Germania evocavit , ad inferendas ne Italis, an ad ulcifcendas Ecclefiae injurias;cui Conftantiam,Rogerii filiam, jamdiu Deo dicatam, in matrimonium tradiditratque ea lege Neapolis , & Siciliae Regium titulum largi- tus eft,an.Dom.MCXCI., ut Henricus loca Pon- tificia praelidiis liberaret, utrumq; vero Regnum proprio marte, pecuniaque adipilceretur (b) . (b) Quae inde fecuta funt apud Hiftoricos funt obvia. Sed quantum ad belli jus, de quo agimus, nihil eo nomine profecifle Pontificem manife- ftum eft. Siquidem Clemens., quamquam invi- tus, ab incepto deftitit;& Tancredus libera fub- ditorum voluntate regnavit : Coeleftinus verd apud imperitum tantummodo vulgus Henri- cum infamia liberavit , quod Nortmannorum reliquias avita ditione dejiceret; fa&a fcilicet in. vadendi poteftate , quam jure gentium habebat oullam. XII. Neque magis proficui Gregorii IX.cona- tus adverfus Fridericum II.Imperatorem,quen* poft Honorium III. ipfe quoque diris devove- rat , ann. MCCXXXVIII. Is enim £ Germa- nia cum inftru&ilfimo exercitu reverfus , ann. MCCXL., nedum Venetos , Gregorii foedera- ns, ex maritimis Apuliae dejecit ; fed & Faven- tiam , aliafque Galliae Ci Talpinae urbes , quae Pontifici parebant , facere imperata coegit (c). coiittmc.a. 4 , XIII. Poft exceflum Gregorii IX. & Coele- S' C a ftini Digitized by Google ( *°) ftini IV., Innocentius IV. Pont Max. inaugura- tus eft, Svevicae domui imprimis infenfus : qui poli: obitum Conradi , cum Conradini Impube- (i) ris nomine Germani Duces , una cum Manfri- pptin, iu/nnoc. do, Friderici II. ex nobili concubina lilio (^Re- gnum adminiftrarent ; contraBis tumultuarie co- piis , quibus Neapolitanos quofdam praejecit equi- Mrc. deLt.si- <^(ut Riccius memoriae prodidit (b))Neapolim cuib.i. venit , urbem ipfam , & Regnum univerlum Ec- cleliae vindicaturus . Summa , fateor, omnium confenfione, & alacritate exceptus eft ; magis odio Gentis Svevicae , a qua nulla non mala ci- ves noftri perpelli fuerant , quam quod Pontifi.- covfl.iuuib i c * am dominationem avidi concupifcerent (c ) . Sed Innocentius ad res componendas habito ordinum conventu, inftauratifque moenibus, quae Conradi faevitia disjecerat, vita celfit an- no MCCLIV. Suffe£lus in ejus locum Alexan- der IV. Manfridum , qui, fpariis de Conradini morte rumoribus , folemni ritu Panormi dia- dema lumferat, diris devovit; deinde Anagniam concedit, Ottaviumque Cardinalem Ubaldi- «um Neapolim mifit,qui Neapolitanos, & Cam- a/ex. P anos adverfus Manfridum in fide retineret (d), tt\ * * Sed nihil his rebus motus Manfridus, Pontificio milite partim caefo partim capto, Regno uni- verfo potitur, an.MCCLXI.;& Alexander moe- ro rore confe&us diem fuum claufit (c ) . Nec Ur- bano IV. fucceftori tantum virium fuit, ut Man- fridum in ordinem redigeret : quin Carolo An- degavtjnfi , Provinciae Comiti , Divi Ludovici Galliarum Regis fratri , ea cura demandata eft; * amplidimis Regnis utriufque, ut vocant, Sici- liae in praemium propofitis , ejufdem fu ratibus, &pe- Digitized by Google &.pericu!o fubigendis . Quod, ex voto quan. quam fuccellit , jure unquam faCtum efle nemo affirmabit . Etenim fi res ad Interregnum redie- rat , ob Conradini mortem abfque legitimis he- redibus ; quis non videt ad Ordines Regni pote- ftatem Regis eligendi recidille; autialtemeo- rumdem libera , vel coafta voluntate , poft par- tam apud Beneventum de Manfrido victoriam, ^gitime regnafle ; non autem au&oritate Pon- tificis, qui honeftam tantummodo Regni inva- dendi cauflam apud imperitos rerum aestima- tores videri poterat praebuifle.Aft cum, dete&a fraude, Conradinum adhuc in Germania vivere compertum efiet; licet concedamus Regnum ad Ecclefiam Romanam pertinere, injuftam nihilo- minus liquet fuifie Innocentii IV. invafionem, injuftiffimamque A ndegavenfi ab Vrbano IV.fa- £tam concelfionem ; tum quia execrationes in Manfridum pronunciatae afficere Conradi- num non poterant ; tum quia, extantibus legiti- mis vallalli heredibus, feudum ad Dominum di- rectum, ut JeudiJiae loquuntur , nequit dici apertum aut devolutum (a) , nifi gravis culpa intercedat ( b ) ; aut pro heredibus & fucceflbri- busminimC fuerit conceflum; adeoque fine vaf- falli voluntate in alium transferri fumma inju- ftitia eft (c). Ad confenfum vero Neapolitano- rum quod attinet, qui Innocentio IV. fe dedide- re; facili ex fupramemoratis probari pollet, me* ram puram fuifle defeCtionem, a Conradino neutiquam diffimulandam , fi fors aequa tulif- fet ; nifi quifpiam acceptum de ejus morte nun- cium caullari velit. XIV. Haec fuit ultima Pontificum Roma- norum _ GJ . Cap.t. §. TtitnS. Si de /eud.d/un. eant. fit int.Don: . & agn. v.-tjf. de/. Cap. 1. in prine, de tU.fiud.par.i. 00 Cttp.i. %.fivafi J 'ali . culpam . Si defiud. dcf.cont. fit, &c. Cap.i.dt fiud. non amite, fine culp.i.F. 11. Cap. 1. inpr. de nat. fiud. 1. F. 7. Cap. 1.5. deni jue. t]U* fuit.pr.cauf. tene/, amilt. i. F.i*. (O lib.tfieud.tie.it. $. i. & tit.27. $. ». & /it. 1 . lie.6. $.+.& tit.34.S.t. Digitized by Google t 00 /Sfcititis dt bello InteJHna. . co Phttin. in Vitis eorundem , Rice. lib. t-d’R eg.Sieil, Coihn. /ib. 3. Si- gon.de RfjW.//.l/. iib.xr. ( 12 ) norum expeditio in Regnum Neapolitanum (nam auxiliares copias Eugenii IV. ad Renatum Andegavenfem,poft obitum Johannae II, & foe- dillima cum conjuratis proceribus ab Innocen- tio VIII. communicata conlilia, armaque milia ad domum Aragoniam evertendam (a) inter expeditiones non numero ) haud hercle ad jus acquirendum magis idonea., quam ceterae, quas fupra memoravimus : quamquam ad ex- torquendum Regibus noflris fidelitatis facra- mentum multum ponderis habuifle , manife- llum eft : de qua re Tuo loco tra&abitur . Nam fi finitimos, innocuofque populos armis vexare, ad jus fummae dominationis acquirendum ali- quid habere momenti quifpiam concedat ; & id quidem fiat ab eo , qui fummum Imperium yix obtinet in fua ditione ( cujufmodi efle Pontifi- ce m Romanum pluribus oftendi pollet; nec ju- ftum bellandi habet titulum ; vereor ne, rupto foedere generis humani, praedonum more, gen- tes in mutuum exitium, perniciemque concur- rant. XV. Quod fi haec vera non funt , Regum igitur noltrorum vicilfim in ditionem Eccle- liae expeditiones , tantumdem juris in fuba&as faepiflime urbes iifdem peperere; quod neque tranfa£lionibus, neque fponfionibus , neque in- duciis , neque foederibus oportet fuifle immi- nutum. E6 magis qu6d ( ut taceam Roberti Guifcardi profper6 res in Piceno , & in Samnio geftas, temporibus Leonis IX., Alexandri II. , & Gregorii VII .(b)) RogerioIII. Siciliae Co- miti maxima pars earum , quae inter Lyrim , & Tyberim amnes urbes litae funt , ultro fe de- didere: Digitized by Googfe didece:parttm nempe in Romanorum virtute$ con- Jilio praef dii f bifore intelli gentes , qui rebus , & fortunis Jfitis tam pejfime confulebant : ut Colle- nucius dilerte feribit (a). Ladislaus itidem, ul- timus A ndegaveniium , ter Roma ipsa potitus elt; anno fcil icet MCCCCVII. Pontificatum Max. obtinente Innocentio VII. , & quidem k Romanisinvitatus (b); Anno MCCCCVIII., re- gnante Gregorio XII. , & Anno MCCCCXIIL fub Johanne XXIV. Ferdinandus Aragonius Alfonfum filium contra Xiftum IV. mifit , ani- mo a fe alienatum , propter Laurentium Medi- caeum in gratiam receptum & res novas in perniciem Regni molientem (e ) ; moxque con- tra fucceflorem Innocentium VIII., qui pacem petere coa&us e fi: . Et Dux Albanus , fub aufpi- ciis Philippi II.Hifpaniarum Regis An.MDLVI. (d) eo bello, quod Pauli IV. cupiditate exarfit, Latium univerfum redegit in poteftatem* XVI. Satis fie Jure belli. Recenfendi adhuc reftant reliqui acquirendi modi, quos fupra enumeravimus, nempe fuccefiio, & elegio: quae accidunt fubditorum voluntate , in liber- tate naturali degentium (e) , dum vel familiae, vel perfonae fe fubjiciunt. Videndumitaque, num aliquando Regni Neapolitani incolae, aut Pontificem, aut Ecclefiam Romanam fponte fi- bi cum fu mmo imperio praefecerint; & qui- dem in libertate naturali conftitutijquod potif- fimum requiri ad legitimum jus tradendum fu- perius monuimus. Ut verum fatear, nunquam me legifle memi- ni, poft Coloniam ab Augufto dedu&am , civi- tatem Neapolitanam ita fuifle liberam,ut legi* tjmam (»> Coll.ibid. ( b ) Colltrt.hb.f. C»- Jlas in AnimtitL i.x Mattbaii Spi ■* ntlli M.SS., Pia- tht.in Jntioc.VIU- & Grtgor.XlI* fc) Rkcjib. 4. W Mambr. Rof.' Comp.Hift.Rign. lib.V.Tarcagn.dt lahd. Neap.lib.3. CO' Pttfend. dtjar, nat. <fr gtnt.ltb.-j. cnp. 7. Grel. di Jur. bili, lib. i*- cap.y. Digitized by Google (* 4 ) . timam dominationem cuipiam deferre potue- rit: mult6 minus alias lingulas Regni gentes, etiam poli Romani Imperii everlionem . Nam aut Barbari illud armis fubjecerunt, longaque pollellione jure retinueruntjaut in Graecorum potellate manfit. Rurfus Graeci , cum nullam , bellandi, neq; Langobardis , neque Nortmannis ‘ jultam praebuerint occafionem ; Regnum ve- r6 jam amiffum nunquam habuerint pro dereli- 6to, quoufque Orientalis Imperii nomen ftetit; rationi minimi eltconfentaneum , a perduelli- bus fubditis, vel faltem non liberis , potuiUe un- quam jufta ditione fpoliari . Unde Manuelis Comneni generofa illa ad Guilielmum Nort- mannum verba: Romani enim non prius abjijlent Italiae bellum inferre , quam & illam , fc totam Iu- fulamficuti primum fatlum fuit , potejlati nojlrae fubjecerint , ut legere elfc apud Cinnamum in jo:ci£Ln;jt. Comnenorum Hiltoria (a) . Sergii igitur Ducis Comrttn lib. 4 , Neapolitani Rogerio Nortmanno fa&a mere voluntaria deditio , de qua noftrates fcribunt, (b) ( b ) honeftam cauflam habuit nullam : Cum ibi inoraretur ( verba funt Abbatis cujufdam Cafi- nenfis apud Capicium-latro.) Magijier militum Civitatis Neapolis , Sergius nomine , cernens in Ro- gerio tantam virtutis excreviffe potentiam , non quidem belli rigorefed folum ipjius timore conterri- tus , ivit ad illum, ejufquefubjicitur dominatui: quae videlicet Civitas ( mirabile diBu ) pojl Roma- num Imperium vix unquam d quoquam ferro fub - dita fuit ; nunc veri Rogerio folo verbo fubmitti- tur . Id acciditeo tempore, quo Rogerius, & A- nacletus Pfeudo-Pontifex Salerni moraban- tur . Hic Sergius a fide poftea defecit , & denup, poft N Digitized by Googfe (*r) poft mortem Lotharii Imperatoris, Rogerii do- minationem fubiit ; (a) qui Neapoli fumma a- lacritate fequenti anno exceptus eft; vita jam fundo Sergio, & pace cum Innocentio II. inita. Quidquod Caelar Cardinalis Baronius , jurium Ecclefiae affertor diligentiflimus , (b) Innocen- tii Bullam profert, ex Vaticana, ut ipfeait, Bibliotheca depromtam ; in qua difert£ qui- dem legitur Regni Siciliae , Ducatus Apuliae, & Principatus Capuae Rogerio fa&a conceftio; fed de urbe , & agro Neapolitano verbum nul- lum. Fit inde manifeftum, prim6 errare illos , qui ab Innocentio II. Neapolim concedam Roge- rio fcribunt : quod fuperius num. VIII. tetigi- mus: deinde cives noftros Jus Imperii , fi quod poterant , tranftulifle non in Innocentium , fed in Rogerium : adeoque neque ele&ionis titulo civitatem ad Pontificem pertinere . Et quan- tum ad reliquas Regni partes , au&orem Ro- mana Curia inveniet neminem. Immo luce me- ridiana clarius innotefcit, poft Regii quoque ti- tuli concefiionem, maxima opus habuifte indu- ftria, bellicaque virtute Rogerium, ejufque fuc- ce flores , ut Graecos Apulia , & Calabria ejice- rent ; & regiones , quae videbantur juris efle .Occidentalis Imperii, indigenis Principibus pes t vim extorquerent. XVII. Quare totum negotium in illud re- dit, ut videamus, num interregni tempore, nem- pe poft extin&os Nortmannos, Svevos , Ande- gavenfes, Neapolitani iu verba Pontificis ultro juraverint. Sed tantum abeft, ut fummum Imperium ea D da- latm ibid. „ W ,4 Bitron. ad A*** 109 . Digitized by Google (* 6 ) k , data occafione in Ecclefiam tranftulerint,ut po-' tius ejulciem dominationem , haud lecus ac pe- ftem aliquam exhorruerint.De Nortmannis lia- pra meminimus, cum de Clementis III. conati- ’ fa) bus : hic tamen addam Michaelis Riccii verba fi/jib. (a) Excejfu e vita ( nempe Guilielmus , cogno- mento Bonus') Panormi Jine liberis.lf nde Clement i 1 1., Alexandri fuccejforin jus Ecclejiae regna ten- tavit ajjerere . Sed utriufque Siciliae proceres in defunfti locum Kegem Jibi creaverunt Tancredum , ejus patruum , Roger ii ex pellice filium . Idem fere „ „ Collenucius, Tarcagnota, Contarinus, & Plati- ca g «. ae laud. na (6) , quamquam in Tancredum nimis inju- ^riuu^Ktapot r ‘ us • Neque me latet aliter rem tradi a Sigonio Kot. piniin. ru {c) ex Neubrigenlis Chronici , & Vgonis FaU ciem.iih ^ ca ftdi au&oritate: nempe Tancredum , Pontifi- ce non re P u g nante » ad Re g ium faftigium fuif- feeve&um; contra quam Guilielmus vivens , Henrico VI. Germaniae Regi genero luo gra- tificaturus, ordinaverat: ejufdemque efle fen- tentiae Capiciumlatro(<i)ex fide cum Neubri- i:b. 4 .bi/ior. geniis, tum Riccardi a S. Germano, & Chronici Cafinenfis: fed nobis tutius vifum elt a recepti apud omnes opinione minime dilcedere. Poft mortem Conradini interregnum non a- gnofco ; regnante jamCaroloI. Andegavenle armorum jure , & Neapolitanorum fecuto con- fenfu magis , quam voluntate Pontificum , ut; iupra demonflravimus. Aft Caroli ejufdem pofteritate in Johanna II. > deficiente , rem ad interregnum recidifle viium | eft Ordinibus Regni : aut faltem , contendenti- bus duobus Johannae adoptivis, Renato Ande* gavenfe,& Alfonfo Aragonio, non fatis lique- - re, Digitized by Googh re , utri potius imperium eflet deferentium • proindeque gentium jure ad ipfos Ordines arbi- trium, adminiftrationemque rerum fpedlare, (a) Igitur XVI. Viros Reip. confervandae more majorum, receptoque jure conftituunt. Contra Eugenius IV. , in Regnum minime liberum, non Ordinum, fed Domini beneficialis efle arbitrium praetendens, Neapolitanos per litteras monuit: caverent quempiam fibi Regem conftituere,cui ipfe infignia non tradidiflet ; miflurumque fe brevi ajebat, ad res componendas, Johannem Patriarcham Alexandrinum. Ad haec XVI. Vi- ri, nil opus efle Pontificio legato : alium fe Re- gem non habituros , quam Renatum Andega- venfem, quem Regina Coheredem fupremis fcripierat tabulis. Quamquam ver6, ut belli fortuna tulit, AI- fonfus rerum potitus eft ; vel exinde tamen li- quet , didlo Pontificis audientes minimi fuiffe Neapolitanos, qu6d Alfonfum, adverfante ni- hilominus Eugenio IV. , omnibus ftudiis fint profecuti : tantum abeft ut fummum Ecclefiae imperium ratum quoquo modo habendum efle exiftjmarent. Regni quoque Ordinum confenfu,immo pre. cibus(r) Alfonfus idem Aragonius fucceflorem fibi delegit Ferdinandum filium illegitimum prid. Kal. Mart. ann. MCCCCLIII. in conven- tu, quem habuit Beneventi; ut legitur in Capi- tulis ejufdem Alfonfi I. in haec verba :SereniJJi - ma M ajeji as Ar agonum, # utriufque Siciliae , & c. ingentes , infinitafque gratias iterum babens Mu- Jiribus , Magnificis , Sperabilibus Magnatibus , # paronibus Regni bujus, de , # pro Jingulis omnibus D z ad ro PuffindJib.y. m, 7. n. 8. Bodin. de Repnb. /tb.3. c.a. Conntftag.in Hi* J}or.C.en)uniUott . Lnjit. eunt Regno Cajltll . Befold. Sy* ttopf.cap.V. n.ja. Collm.tib.6 , ( c ) Coji, Animaivi in Ce/ltnJib.6, Digilize d by G oogle ad fui propojitionem , & alias in bujufmodi Varia - mento refponfis , atque oblatis , perfijtensque in de - cretationibus antedittis : nec non etiam gratias ba- • bet tijdem defupplicatis pro ItluliriJJimo , atque carijjtmn filio Juo Ferdmando de Ar agonia ; fuper quibus Ea gratiose annuens , illum in Ducem Cala- briae primum erigit ,intitulat, # attollit , 1$ c. Et injuperfibi ifji tllufirifs. Ferdinando,cariJfimo filio fuoypofi ipfius Regiae Maje/fatis dies filices ,fuccef- fion em, at que titulum Regni bujus Siciliae citra F a- rum,ejufque heredem univerfalem ex nunc pro tunc illum acceptari in Regem , Dominum jurari de- bere, yc.Nullum hic legitur fa&uEugenii Ponti- ficis, neq; ajjenfus ejufdem refervatus: qui tamen haud multo polt m Alfonfi amicitiam reverfus elt , quo Picenum ejus ope recuperaret: & ne videretur calculum fuum Ferdinando deeffe, cui, tanquam fucceflbri delignato, Proceres Regni lacramento pridem fe obftrinxerant; na- talibus eumdem rettitutum pronunciavit , an- no MCCCCXLIV.; quo nihil, ut ajebat,ad Re- ( gnum deinceps capeflendum ellet impedimen- to.Sophilma dominationis, a Nicolao etiam V. fucceflore ufurpatum ann. MCCCCXLIX.*, *>el. i. m Arcb • & rurfus a Califto III. parvi habitum ann. MCCCCLIIX.(V) XVIII. Ali, inquiunt Romanenfes, nimis je- june acquirendi dominii modos £ nobis eflee- numeratos. Ex induftria relidtam elfe donatio- nem , praecipuum juris Pontificii fundamen- > tum in Regno Neapolitano. Pulchre didlum ! & miror non aliquam etiam emptionem adinven- tain c(Te . Sed videamus, quaefo,quifnam tam eximia largitate ampliffimum hoc Regnum do- j navit? num rei dolatae habebat dominium , ut in I Digitized by Google ( * 9 ) in alium transferre potis efletpnum Regna quo- que, veluti ager, pecudes , lint in commercio ? immonum donatio a quopiam fadla Iit, quibus tabulis, quibus tellibus? Expedita res elt, in- quiunt. Donationem habemus a Coftantino M. pnllimo Imperatore fadtam; &, li haec minus arridet, donationes Pipini, & CJaroli M.a Ludo- vico Pio au&as,confirmatafque,ubi Regni Nea- politani cXprella mentio. Teltis elt Italia , teltis Europa , Celtes locupletilfimi veterum anna- lium 1'criptores. • Agedum,quilquis es, profer nobis donationis Conltantimanae tabulas : autographas non cu- ramus, dummodo exemplaria inter fe conve- niant. (Jrainbem hic, a multis reco&am, coque- re non elt animus : & quamquam vel ex hoc fit fufpedta ea donatio , qu6d ufque ad duodecim diverla ejufdem inftrumenta proferantur ; cum diverlicas & repugnantia fcripturarum,ab una parte exhibitarum, omnem (a) iis fidem adi- mat, ut loquitur ipfe Imp. Gonltantinus; & qui contraria allegat non elt audiendus ( b ) ; creda- mus nihilominus, uti tantopere cupit Romana Curia; nec nobis necelfitatem dubitandi inji- ciat, qu6d aliter habetur 'm Cap.ConJlantinus 56. diji. , ubi donatum legitur Palatium Late- ranenfe, urbs Roma, &omnes Italiae , feu occi- dentalium regionum provinciae , loca , civita- tes; aliter apud Melchiadem Papam , (V)qui Sedem Imperialem , quam Romani Principes pojje - derant , fcribit fuille reliftam ; aliter eam memo- rat Nicolaus III. f<i)qui Romanae tantum ur- bis meminit; aliter Petrus Damianus y (e) Pala, tium Lateranenfe fcrjbens conceflum , & Re- gnum Ct) L, Scriptura tei C.de fid.J .ftru n. I. ubi repugnan- ti a, D. de reg.Jter. I. Ii quii de p/tt- rib. C.dereb, du- biis. ci>) Vvejfemb. ad Iit. Cod . de fide hi- ftrnnt. e v /. t. C. de furtis . I. eunt precium 9. C. de liberat. cauf. rap . foUicitudiueni.de appellat. C. litte- ras de prafunt- pt.dlexaud.conf. 71. v 43 . (c) Cap. futuram 12. q.t. <J) C.st> fundamenta de eletf.iu 6 . . (C) Domi an. dfiept. Syrid diberic.de Rofat.tir. Crd de of.de Praef.Vvb. Diqitize d by G ooglc I 'It) I..o 7.Y. Epifl. i. ad. i/it i b; V.afani. in Pbot. l/omecan. • c) BI.ij 7 .tr Syuops. Jit;-. Cii». C. rfe litdg.tr. Cypr. & liter . (d) Eugubitt. de do - w<jl. Conflanti». (e) V.Anton.Tloren. pr.part. bift.H. c. i. Nicolaus de Cu Concord. Ca - t'vol.3. (0 d. cap. funda- menta. fg' Tot. tit. Cod. ne- quis in cauf.pro - /»-. /.nullus de te- flib.l.ptnu/t.D.de arbitr. (h) £. optint. C.de contr.ir comtnit . Jiipul. (i) Vveflemb. ad I. Scripturit , C.ifc /i</. luflr. <k) Tit. Cod. deinojf. douation. Antb. Unde fi parens. C. de ittofl', tefl. Go mes tom.^.refol. cap. 4. de donat. n.13. ( 1 ) 7 ,oji»j. bifl. lib.i. Ettfeb. lib. 4. de fit. Confl.tn. cap. 49. f 3. pi.Zon.tr. toni. 3. Ci°> . i gnum IttiUzz judicandum ; aliter Leo Papa IX. (a) aliter Theodorus Balfamon (b R, aliter Mat- thaeus Blaflares , ipfe quoque Graecus audior; (c) aliter Ivo Carnutenfis, & Augullinus Eugu- binus memoriae commendarunt (d): quidquod in antiquis Decretis non reperiri teflatur Di-, vus Antoninus, & Nicolaus Cufanus Cardina- lis (e): quis tamen Neapolitanis vim faciet , ut potius ceteris , quos recenfuimus , quam Nico- lao III. Pontifici Max. fidem adhibeant ? (J) Fulmina Capitolina, inquis. Bona verba fodes . Non ufque adeo fumus legum ignari, ut nefcia- mus, neminem incaufla propria elle pofle vel teflem , vel arbitrum (jR.-d: in fcripturis dubiis potioribus effe fidem adhibendam (b ), aut quae pro reo faciunt (i). Potioritatem ver6 Cap. fun- damenta ex verifimili elicimus ; cum a vero ab- horreat quaecumque inordinata liberalitas,(TR & maxime ea, quae Conftantino filio pulchrio- rem, dignioremque Occidentis partem ademif- fet.Nec tantum ex verifimili, fed ex monumen- tis rerum geftarum : nam in triente hereditatis Conftantini anae, inter Conftantinum, Conflan- tium, &Conllantem ercifcundae, diferte Italia ( immo Roma ipfa Renumeratur a Zofimo, Eu- febio,& Zonara (Ij: nec alia decaufla poflerio- ribus temporibus Exarchum ad Italiam regen- dam mifium fuifle a Graecis liquidi patet . Ad Romam quod attinet , conflat confuetum domicilium ab Imperatoribus reli&um efle , re- verentiae caufsa, non verhfummum Imperium; quod , utpote in monarchia eledfciva , ad Pop. Rom. per abdicationem recidiflet . Nam fi fecus efl , cur Agatho Papa ad Conftantinum Pogo- natum Digitized by Googlc nty natum fcribens (a) eam appellavit urbem Im- peratoris Jervilem ? Cur Conltantius Romae de- gens (b) Liberium Pontificatu dejecit ? Cur uf- que ad Auguftulum , cui Gothi fucceffere , Im- peratores una cum Pontificibus Romae mora- bantur ? Cur temporibus Phocae ne quidem fa- cellum in Urbe aedificare, ipfo renuente, licebat? (c) tefte Beda, cujus ecce verba : Legimus in Ec - clejiajiicis bi/hriis , quod fanttus Bonifacius , qui quartus a Beato Gregnrio Romanae urbis Efifio- fatum tenebat ,fuis precibus d Pboca Caefar e impe- tror at , donari Ecclefiae Cbrijii templum Romae , quod ab antiquis Pantheon antea vocabatur . Cur certa pecuniae quantitas a Pontifice eleSo Im- peratori mittenda erat ? (d) Cur Gelafius Papa ad Anaftalium fcribens faeculo V.dicebat; quan- tum ad ordinem publicae difciplinae Imperatori parere Religionis Antillites ? Cur Gregorius Papa, inter Divos relatus, in epiftola ad Mauri- tium, dicit : Ego quidem (e)jujfioni fubjeBus eam- dem legem ( nempe Mauritii ) per diverfas terra- rum partes tranfmitto : # quia lex ipfa omnipotenti Deo minime concordat ,ecce per fuggeflionis mea pa- ginam dominis nunciavi? Cur alter Gregorius, de i-eftituendo ExarchoRavennate ad Vrfum Du- cem Venetiarum fcribens , ut adprijlinum fin- qui t) flatum SanBae Reipublicae Imperiali fervit io DOMINORUM ) filiorumque nojirorum Leoni s f C onflantini, magnorum Imperatorum ? fcc (f) Quod fequitur tamen apud Sigonium,ubi de Gregorii II. geftis adverfus Leonem Iconoma- chum(ann.DCCXXVI.) adeo planum eft,ut in- terpretatione, &conjt 6turis non indigeat :Acmox Italiae (inquit) populos- f aeramenti , quo fi illi obli- gave- (a) Fp. ad Con/lant. ex artit Concilii Conftantinop. IU contra Monot be- tit. „ < b) QaJJicdor . bijior. tripert . (c) Sed. tom. 6 . Hou mil. Aefiival. "De S anilis . Piat in. in Sonif.lV. («0 Decreta!. Gelaf. tom. 2. Corn ihor. Facit cap.cum ad virum 96. difi. can. fi tributam X t.qu. r .can. A- gatbo 21. dijl. 6 $. (e) D. Greg.epift.ox. lib.x. Sigon. Si> .ex A - nafl. Billietk. Digitiz ed by Goo gle I J , . i gaverant , religione exolvit , tineet aut tributum 'darent , aut alia ratione obedirent, indixit . Quo de- creta accepto ROMANI , Campani, Ravennates, ti Pentapolitani d Leone fubito defecerunt , v*rii/ tumultibus excitatis ipfos etiam violare magifira- tus non dubitarunt . Quippe Ravennae Paulus E- xarcbus occifus eji . ROMAE Petrus Dux lumini \ captus. In Campania Exhilaratus Dux, cum po- pulos adverfus Pontificem incitaret , d Romanis eo pr ofellis , und cum filio Hadriano eji obtruncatus. Et inferius:/Vd ROMA,ROMANUSQjDucatus d Graecis ad ROM. PONTIFICEM propter ne- fandam eorum baerejim , impietatemque perrexit l fuerunt autem baec oppida : ROMA cum C afellis t ti c. ti in regione Campaniae , Sora , Arces , Aqui- num, The anum, ti Capua. Habemus hic Romanorum defeftionem k Leone Ifaurico : habemus quando Pontifices fummam poteftatem in Romanos arripuerint: jure ne an injuria alii viderint. Habemus (fiqui- dem donatio Conftantiniana vera fit ) non ium- mum, fed utile dominium Beato Sylveltro , aut cuipiam alii tributum fuifle _ Quid enim ageret • Romae Petrus Dux , in Leonis poftea odium lu- minibus captus ? De Neapoli quid ? Rumore 1 ta- licae defettionis (idem Sigonius) in Graeciam per- lato, Leo rabie furens, Eutycbium Patricium Exar- cbnm primo quoque tempore in Italiam contendere , ac Gregario ejtas auftori vitam, quoquo modo pofiet, adimere imperavit . Profe&us Neapolim Eutycbius Campanorum partem in fide retinuit. Haec ille. Non igitur Neapolitani ann. Chr. DCCXXVIT. Romano Pontifici fubje&i erant, fed in fide Graecorum permanebant. Eft Digitized by Goo<jle f n ) XIX. Eft etiam confiftum illud, quod aliqui tradunt , Leonem Imp. per fententiam Gregorii Il.piorum communione, & Imperio privatum;ac proinde maxima Regni Neapolitani parce. Nam diris tantum aGregorio devotum fuiffie Leo- nem ( quem paulo ante Dominum appellaverat) Platina , & Sigonius, aliique affirmant (a) : & ( a ) quantum ad Imperium, aiunt , ad defe&ionem PUt. populos fuifle veluti incitatos. Sigonn telti- Trifin^nfi, mj. moniummodb retulimus; audiamus etiam Pia- tinam: Gregor tus autem tantae impietati non modo niac.% <??/! u» non obtemperat , verum etiam omnes Catholicos ad - & ob *rd. Ub.6. cap. monet, ne in tantum errorem timor e, vel editio Prin - cipis ullo modo dilabantur . Qua cohortatione adeo certe animatijunt Italiae populi, ut paulum abfue- rit , quin Jibi alium Imperatorem deligerent . Quo minus autem id fieret autboritate fua conjtare Gre- gor ius adnixus ejl. Vnufquifque hinc facili intel- Jigit, quantum k veritate aberrent, qui Impe- rium abrogatum fuille fcribunt ; quando populi Italiae in eam defcenderant fententiam, ut alium Imperatorem ipli Jibi deligerent, non acciperent k Pontifice . Si ver6 propter Leonis haerelim pu- tabat Gregorius, Apoltolici faltigii efie Impera-* torem ditionibus dejicere ; perfonae potuiffiet fortafie adimere ( concedamus enim hoc ) noti Imperio, & fuccefloribus forte Catholicis ; ne poenam ferrent alieni criminis.lnquit enim Bel- larminus(X), Regna a Pontificibus liquando aJul;.». ademtafunt, non libi , fed legitimis heredibus x«rd. fuiffe tributa , perfona tantum peccante de me- dio fublata . Neque igitur verum eft , tunc tem- poris Graecos a Pontificibus ditione fpoliatos; neque Apuliam , Siciliamque Eccleliae fuifle addi£tas:& ridiculum plane effiet credere, Ponti- .,1 .E fices Digitized by Google f 34 ) fices dc his regionibus tantopere cogitafle,quae facile a Graecis in officio contineri poterant; eofdemque pofterioribus temporibus, ulque ad Nortmannorum aetatem , fuifie adebnegligen- tes,parumq; de Ecclefiaftica retinenda dignitate ditioneque follicitos; ut nulla opera, nulla indu- ftria Apuliam, Siciliamque obtinere , Graeco^ cofque inde expellere niterentur. Quibus ratio- nibus fatisfaftum etiam puto alii haud abfimili obje&ioni, defumptae ex lententia Gregorii III., quam Villanus Florentinus (a) , & Platina me- v,iUn. biji. ut , 4 . morant ( b) . Scribit ille , lata ad verfus Leonem P u t ,n b ^ lententia Apuliam, Siciliamque perpetud in £c- i»r.ui. clefiae ditione futuras pronunciatum : Platina ver6 : Hic Jiatim ( inquit ) ubi Pontificatum iniit, cleri Romani conjenju t Leonem III. Imp.ConJlan - tinopolitanum Imperio Jtmul , # communione fide - lium privat . Quod fi non rationi , cert£ conlue- tudini Ecclefiaiticae magis congruit, quam fen- tentia nullis certis au&oribusa Villano allata. Nec quia Leo Imperio Ijpoliatus eft , ideo Impe- rium, & Refpublica Provinciis amplillimis erant mulcandae, & Ecclefia cum aliena ja&ura locu- pletanda. Quod fi id jure fieri potuit ( quod om* nino negatur ) cur non univerfum Imperium perpetuo Ecclefiae addi&um, fed Apulia tan* , tum, & Sicilia? Quae ifthae fuit continentia ? XX. Nunc facile intelle&u eft , cur Pipini,& Caroli Magni donationes,&LudoviciPii confir- tionem , quas fecundo nobis objiciunt, fummi (c) beneficii loco habuerint Pontifices . Arreptam ha» J P^ S dominationem Langobardi quotidie ve- 7 jV xabant;qui etiam, Aiftulpho Duce, Eutychium s- enti ann E xa rchum Italia exegerant (c) , ipfamque Ro- 7 ,r " ^ niam jam appetebant, ann. DCCLII(<f). Infede- rant Digitized by Googlj rant quoque Graecorum animis Gregorii gefta; & pulcherrimam Europae partem, jamdiu Imi perii fedem, & robur, non omittendam puta- bant. Opus itaque fuit Principe tunc potentifli- mo Pipino , & mox Carolo M. ejus filio , qui Langobardorum potentiam, nimis infultantium, labefa<aarent;& Graecos, inhiantes Italiae, cohi- berent , Provincias, mal£ a Pontifice partas , ut primum daretur occafio vindicaturos . Quam- quam vero legatos mififle Stephanum II. ad Conftantinum Copronymum , fcribit Sigonius, ut Italiam ab Aittulphi cupiditate tueretur; idem tamen fubdit,profe<ftutn Pontificem ad Pi- pinum , Conftantini impietatem pluribus exag* geraffe ; interque primas curas habuifle , ne Graecis Exarchatus in pofterum redderetur : & Pipinum fane pollicitum fuifle, Exarchatum, & Pentapolim, Rcipublicae Romanae ademta, Bea- to Petro, & fu cceflor ibus ejus fruenda in perpe- tuum fe traditurum ; atque ita praefentem fcri- bam referre in tabulas jutfiffe.Quod an.DCCLV, poft devi&um Aillulphum, novis donationis ta- bulis fuit confirmatum : contra fed fruftra ni- tentibus Georgio Protonotario, & Jo: Silentia- rio Conllantini legatis . Quod ideo adnotavi- mus , ne quis putet , Italiam a Graecis ita habi- tam fuifie pro dereli&a , ut fummum imperium obPipini fa&um amitterent (a) . (a) Haec Pipini donatio, quae Exarchatum, &Pen- tapolim Eccleliae lubjecit, Langobardis ver6 x.verf.AJba*c. poflefloribus, Graeciiq; dominis ademit, mirum quantum fidei, & auftoritatis detrahit donationi Conftantinianae;& faltemnonuniverfae Italiae hanc meminifie probat . Cur enim Stephanus i E x Pi- Digitized by Google (a) £. 1 * 9 . D. dere?'. /«r./.j. ff.expfu- rib. D. de acquir, (S amitt. pojf' „ (b) fi. I O. In/iit. de h,. jT. 1 4. Inftit. de aHion. (C) SiifinJib.^.in fin. D , (d > Piat in. i H Ha- drian. /. (c) Sbgtm. inpr.lib /CjO .Pipino Ravennam impetraffet? quando domi- nium rerum ex pluribus caulis elTe non poteft 0*;?neque quod jam noftrum elt, magis noltrum ('i)? Adde de Regno Neapolitano Pipinum ver- bum fecifle nullum. XXI. De donatione Caroli M. verum qui- dem eft, lcribi a Sigonio (t), qu6d, cumann. DCCLXXIII. Carolus amplilTimam de Defide- rio Langobardorum Rege vi&oriam retuliflet, rogatus a Pontifice Hadriano I.,Pipini patris do- nationem confirmavit , adjiciens infuperCor/?- cam, Sardiniam, Siciliam , Territorium Sabinenfe , Ducatum Spoletanum , Tufcumque Langobardos rum,und cumcenfu , qui quotannis pro bis Duca- tibus Regi Langobardorum pcrfolvebatur.kd duo hic veniunt obfervanda . Primum verba, quae fequuntur : SALE A tamen fuper eofdem Du- catus , REGIA DITIONE . AJterum, face- re qu6 minus adhibeatur fides, fcripturarum diverlitatem. Etenim Platina(^ex AnaftafiiBi- bliothecarii au&oritate , adjedum inquit Quid- quid in Liguria ab urbe Luna , jampridem everft , ufque ad Alpes Italiae fines pertinet ; item Corji- cam Infulam , fa quidquid Lucam, Parmam inter- jacet', Eorum julii , cum Exarcbatu Ravennate, cumque Beneventano , & Spoletano Ducatu ; & ne yf* quidem de Sicilia , Calabria, & Apulia, quas utique non praetermiliflet. Immo ipfe Sigonius, poftquam fcripliffet , Carolum jure vi&oriae Regnum Italicum libi vindicafle (e); mox fub- dit, in eodem Regno conllituendo hunc lervaf- fe ordinem : Primum Apuliam , et Calabriam Im- peratori,Jicut d vi lior ia fuerat JuJliniani, reliquit', quae pofl d Nort mannis occupatae i n alterius Re- gni Digitized by Googlr *Cj7) ■gni formulam conceJJ'ere,quoddemumNeapohtauum eji appellatum. QuidapertiusPquis tam impudens, -qui aderat, Neapolitanum Regnum a Carolo Pontifici donatum? non dicam cum fumma po- teftate,fedne quidem cum inferiori, & precaria: nam quod ad Beneventanum Ducatum fpe&at, I’ub quo etiam Capua, & Salernum, Carolus A- ragilo Langobardo,Deliderii Regis genero feu- di jure utendum fruendum concedit (a) . Idem Sigon. ibidi Huc accedit quod nuper tetigimus, ineun- dis memoratis regionibus , omnia praeter Jus imperii, & majeftatis Hadriano accelfide: Exar - cbatum Ravennatem ( ait idem Sigonius ) Venta - polim, Ducatum P erufinum , ROMANUM , Tu - fium, et Campanum, JURE, PRINCIPATU , & DITIONEJibi RETENTA , Pontifici permifit\ reliqua ipfejibi nomine Regni retinuit. Quod fi Jus imperii in Ducato Romano jufto titulo non habet Pontifex ; quid erit in Regno Neapolita- no, cujus neque podedio a quopiam tributa eft? Aut ego amens ium , aut aulici adentatores ni- mium dbi indulgent,illuduntque Romano Pon- p/o. tifici.Quamobrem midam hoc loco faciemus de tin - "* Uon ■ m - validitate donationis difeeptationem, quando nihil inalienabile donavit Carolus. \ rolM ■ Aio yr ' un - XXII. Succedit Hadriano Leo III. ann. tSSuJSc DCCXCVI. qui ann.DCCCI. die natali Ser- cad.i.lib.l. Pius vatoris Carolum M. Imperatorem coronavit , fcito , et precibus Pop. Rom.(b), qui acclamavit Hpm. Partvin. sU hac formula : CAROLO AUGUSTO A DEO Comit. Impjfy iu CORONATO , MAGNO , ET PACIFICO %££££ IMP. ROMANORUM VITA, ET VICTO - RIA. Qua in re ridenda efl: omnino illorum ZZzSZmJZ. amentia y qui Imperatorem creatum a Pontifi- ce Digitized by Google * (a) Bellar. de trans]. Imp.lib.i. 0 ») L. nemo plus y D. de reo. Iter. w . Xo naras } Cedre- rtuiySigonJib 4 . (d) lib. 4 . Velatur. lib.$.Geogr. 08 ) ce fcribunt (a) ; cum non fuerit nifi un&us , & coronatus , more ubique gentium recepto , ut Epifcopus id muneris habeat in Regum inau- guratione : quod magis pertinet ad pietatis o- ftentationem, quam ad imperium . Praeterea cum Carolus jure viSoriae Italiam fibi retinue- rit; & in ditionibus , quas Eccleliae largitus eft, potejiatem Regiam refervaverit ; non video , quomodo Leo , quod ipfe non habebat lum- inum imperium , ( nam de ornamentis non la- boro ; Carolo tradere potuerit ( b). Immocur Carolus idem M. tantopere nuptias Imperatri- cis Irenes expetiverit (c)ut i jun&o ( verba funt Sigonii ) Cibi Orientis Imperio , Imperatoriam di - gnitatem no n recenti folum titulo ,Jed etiam anti* qua pojfejjione repraefentaret ? quando ornamen- ta, & jura Imperialia liberalitate Leonis accepe- rat? Hoc arcanum , fateor , mente aflequi non polium. Pontificis ( fi di is placet ) funt omnia regna mundi; Imperium Apoftolica, Vicaria- que Chrifti Servatoris potellate Leo Carolo M. concellit; & tamen , ad partem Italiae obtinen- dam, ipfemet opus habuit ejufdem Caroli do- natione ! Nae illi mihi videntur elle Itomacho nimis valentiore, & prorfus Graeco , ut habet proverbium, qui has ineptias concoquunt. XXIII. Confirmatio Ludovici Pii, Caroli F. Pipini N.,fecuta ell ann. DCCCXVI1. precibus Pafchalis I. (d) Apud Sigonium legitur adje&a Corfica, Sardinia, & Sicilia: in Campania Sora, Arces, Aquinum, Theanum, Capua: infuper Pa- trimonium Beneventanum , & Salernitanum ; patrimonium Calabriae fuperioris, & inferio- ris, & patrimonium Neapolitanum . Sed Bapti- I I Digitized by ( 39 ) fta Platina haec omnia licco tranfit pede;motus fortalle au&oritate librorum Canonici Juris, (a) in quibus non invenerat nili Romanam Civi- tatem, cum Ducatu fuo , et fuburbanis , atque villi- culis omnibus , et c. Sed efto : fuerint a Ludo vico omnia , quae meminimus , adje&la ; nemo qui- dem, qui Jus civile vel lummis attigerit labiis,; negabit ; confirmationem , quae ad priores re- fertur donationis tabulas, cum iifdem legibus fadlam cenferi: relatum enim eft in referente cum omnibus qualitatibus (b ): atqui jam fupra oftenfum eft, in donationibus Pipini , & Caroli excepta fuiflfe jura majefiatis ; igitur , polito additas fuifie Siciliam, Calabriam, Apuliam; adhuc line poteftate fumma conceflae intelli- gentur . Quod ex eo confirmatur , qudd anno DCCCXlX.Ludovicus Ducatu Beneventanum Siconi Langobardo confirmavit (c) . Sed quid opus eft conje&uris, & argumentis ? quando di- ferte confirmationis tabulae habent (d) Salvi Juper eofdem Ducatus in omnibus NOSTRA DI- TIONE , et illorum ad nofiram partem Jubjcftio- ne, et c. ut in nojlro , nojirorumque fuccejjorum per- maneant jure , PRINCIPATU , atque DITIO- NE , ut neque d nobis , neque d filiis , vel fuccejjo - ribus nojlris per quodlibet argumentum Jrve machi- namentum in quacumq\parte minuatur NOST RA POTEST AS , &c. ad utendum , iS /ruendum ('non imperandum ) atque dif ponendum firmiter valeat obtinere,iSc. Quid planius, quid expeditius?uti- litas Pontifici , Imperatori fumma dominatio relinquitur, etiam Urbis Romanae. XXIV. Doceant nunc adverfarii,num Regnu Neapolitanum fuerit a Ludovico Pio Pontifici Romano conceflum ; & fi conceffum, jure con- cef- M , Can. Ege Ludo- victu 30 ,iiftfi\. 0 ») L.a£e toto 77. de bered inftit. I. fi ita /cripfero. De co>idit.& demon- fir.l. inftit tuio ibi. /.edita, C.de eden- do . Cap. Abbate /ane. Cap . porre de V .S. Aiciat.Re- fponfna.n.i.b a.Bald. con/.i u. Parif.conf.6g.co/, -3. Ale x. cenf.66'. Kb.t & conf.j. lib.Tt.Dec.inl.pe - ne ilt.C.dt edende» Gratiam, dt/cept, iib. i. cap. 2S9. Cravett.c0nf.9Sy m. f6. Peregr. d* fideicomm.art. j 6 n. 113.& art. tf. n. 17. (C) Sigonjib.^. . sigonM.4. 1 1 Digitized by Google 'X (a) f Brllar. de transi. Irnp. lib. I. Cap. XI. 0 ») Summont. Hijt. Nrap. lib. I . cap. 12. Collen. lib. i. Sigon. lib .4.. Pla- tin.in Leon.III. (C) SigonJib. 7. . (d) Ctllntuc.ub.2, (e) . . Cinnantu s inHi- ftaria Comnenor. (0 SigonJib. 7. C40) cefliim; & fi jure conceflum, quid conceHum! ager ne, & cenfus, & redditus, an fumma domi- natio? Nemo enim non novit , Irenem Augu- ftam de avulfo Occidente conquefiam (a) ; & non minus ipfam, quam ejus fucceflorem Nice- phorum', annoChrifii DCCC1I., difficultate temporum addu&os, in eo acquieviffe, ut quid- quid Neapoli , Syponto , ac promontorio Hy- druntino, una cum Sicilia, continetur, Orientali Imperio pareret;(£)limes verb utriulque Impe- rii Beneventum eiret : quae omnes regiones, lu- dente quodammodo fortuna , Occidentalibus acceflere anno DCCCCLXIX-CO & rurlus, im- perantibus Bafilio , & Confiantino, ad Graecos reverfae, (d) variis bellorum cafibus ad tempo- ra ufque Guilielmi Nortmanni afHi&atae funt * Aut igitur Neapolim, SiciliamqueLudovicus Ecclefiae Romanae non addixit; aut jure non addixit , propter pa&iones cum Irene , & Nice- phoro(e;initas;aut jus dominationis fibi refer- vavit , quemadmodum in donationis tabulis continetur. Sed non addixifle fatis confiat ex geftis Othonis Magni an.Chr.DCCCCLXXIII. Erat Italia boc tempore(in quit Sigonius (f) in bas regiones divifa , Apuliam ,, Calabriam , Ducatum Beneventanum f Campaniam,Lombardiam , Mar - chias Anconitanam , V eronenfem , TarviJinam^Fo- rojulienfem , & Genuenfem. Ex quibus Apulia , & Calabria , ad quam antiqui Brutii pertinebant , Graeco adbuc Imperatori paruerant ; reliqua 0 - tnnia,poJl recuperatam d Carolo JWagno Italiam^ Romani nutum Imperatoris rejpexerant . Ex his igitur Ducatum Beneventanum , qui antiquo ferme Samnio includebatur , Principi Beneventano , Cam- pa- Digitized by GooglcJ . '( 4 *) partiam , cui Lucania quoque erat ad]untfa, Princi- pibus Capuano, Neapolitano , # Salernitano ; /£o- mam,& Ducatum Romanum, Ravennam cumExar- cbatu , Ducatum Spoletanum cum T hufco , & Mar- cbtam Anconitanam Pontifici Romano Otbo dimifit . Haec verba clariora funt , quam ut interpreta- tione, conje&urifque illullrentur.Ex quibus ta- men confequitur , veterum privilegiorum con- firmationem, ab Othone III. Sylveftro II. Pon- tificie non ut quidam ajuntjohanni XII.) fa- ftam (a)nec quidem de Regni Neapolitani Pro- u, ib J^ ann vinciis locutam fuiffe. Igitur non finefumma 9 ir- ratione Lotharius ad fe pertinere ajebat, non ad Innocentium II. jus per vexillum inveftiendi Re- ginulfum illum, quem poft exa&um Rogerium III. Regno fuifie impolitum fub Ducis nomine, fupra meminimus : nec levibus nitebatur fun- damentis fententia Henrici VII. (h) qua Rober- caSS.sb. .. tum Andegavenfem Regnoexcifumpronuncia- Job - W. vit, anno MCCCXIV.,qu6d ad certam diem Pi- t£*S£,?* fis evocatus , Imperatori non paruiflet : quam- quam Clemens V.pro irrita nulliufque momen- fc ) ti habendam eenluit(V). Si verum tamen fate- Pa - ri malimus, neutrius dicto audientes efieopor- tebat Nortmannos; quos in Regno, quod armis paraverant, aut neminem, aut Graecum Impera, torem fuperioremrecognofcere aequum erat. ; Sed res Graecorum in Oriente attritae, in Italia deletae ; Occidentalis Imperii vires integrae, ac firmae; Regum noltrorum incerta, & parum tu- ta dominatio , ere6tos lublimefque fpiritus ge- v rerenon linebat. Ipfi tamen Ludovicus, & Lo- tharius I. Calabria, & Apulia abltmendum jam- pridem exiftimaverant; cum enix£ k Greg. IV. F ro- Digitized by Google <a) Pl/ttin.:n Gregor, IV. CIO L. verno. De reg. )Ur .cap.ttema eo- d-iv 6. I.ohfervit- re, $.»/<. di pfflc. Proconf. l. tradi- tio de acqu.rer . dom. , . < c > i. i d quod no- ftrum ii, de re g. )ur. „ ■ (d) Gutcciitr. Hijlor . tib.4. CO l. veneo 13.C. de fent.dr interloc. (0 L.ex boc jure, D. de \ufl.dr j ur. . Ce) L. j ut publicum De pitiiis. (h) L. qu* propter *<a. De reg. j ur. 1. quod licet 1 2.0. de tf.ProeJd. ;C4») rogati , ut Siculis , de iumma rerum pericli- tantibus, adverfus Saracenos opem ferrent ; ni- hil ad fe, fed ad Michaelem Imp. Conftantino- politanum eam rem pertinere dixerunt, (a) XXV, Quod fi ha ec omnia vera lunt, pro- ut nemo, cui vel tantillum cor fapit, negabit ef- fe veriflima ; & nedum diredlum.quod vocant, & fummum dominium Regni Neapolitani in Pontificem unquam translatum eft; fed neque illud, quod appellatur utile: confequitur evi- denter, nulla ratione niti vulgi opinionem affe- rentis efle feudum Romanae Ecclefiae : e6 ma- gis, qudd luperius demonftratum eft, neque belli jure, neque fucceffione, neque eledtione ad eandem pertinere . Si vero non pertinet , quo- modo alteri in feudum concedet (b) alienam rem ? & quidem fine domini diredti confenfu, & au&oritate?(c) quando conftituentem opor- tet majorem efle conftituto, non dignitate , fed imperio, ubi de imperio , & dominio tra&atur? (d) & Romani Pontifices ante faeculum XIV. in ipfa Vrbe Roma integram dominationis vim non habebant, tefte Guicciardino. Verum conceflifleNortmannis legimus apud Hiftoricos , & quotquot ab illa aetate Regno potiti funt. Efto: fed primum cogitandum eft , quod ficut ubi de jure inter privatos difcepta- tur , legibus non exemplis judicandum eft; (e) ita ubi de fumma Imperii , quae eft juris gen- tium (f) oritur quaeftio , non exemplis res me- tienda , fed jure gentium, & naturae (g).Deinde non quod fa&um fit attendendum efle , necelfi- tate cogente,fed potius, quod fieri debuit (b): & quod contra rationem juris receptum eft, non effe Digitized by Googltj (40 efle producendum ad confequentia (a) Poftre- m6 quid demum a Pontifice Rom. petierint , quid fum Ierint Nortmanni , quid dederint. XXVI. Ad jus quod attinet, praeter ea, quae ha&enus explicata fune, ita ratiocinari oportet. Aut Nortmanni Regnum, quod armis & bellica virtute libi peperere, pleno jure obtinebant, aut non . Si primum, fruftra petebant, quod in eo* rum erat poteftate, etiamli Pontifici illud eri* puiflent (b) ; nam quod noftrum eft , non poteft magis efle noftrum ; unde fruftra a Principe pe- titur, quod jure communi obtineri poteft (c): quantb magis quod jure gentium , ut funt Re- gna bello parta (d ) . Ide6 Carolus M. Nicepho* rumlmp. Conftantinopolitanum rifui habuit, qu6d Saxoniam ,(e) jam fuba&am, Helmogan- do, Caroli legato, dono dedit; haud fecus ac A- JexanderM.C/') Darii dementiam rifit , qui do- tem filiae offerebat omnia loca, inter Hellel jx>n- tum ,&Halym fluvium lita, quae Alexandro parebant jure vidoriae . Populus quoque Ro- matnanus ludibrio fe haberi putavit (g) a Vo- Jogelb Parthorum Rege, qu6d per litteras ea peteret, quae jam armis paraverat.Si jure Nort- manni non obtinebant, quia forte malis artibus, & nulla invadendi jufta occalione, provincias Graecorum invaferant ;non ad Pontificem, fed ad Imperatorem preces erant dirigendae , de cujus re agebatur (b ) ; nec poterat Papa de ejus jure quidpiam detrahere, &, ut ajunt , de aliena pelle ludere. XXVII. Sed quid fa&um fit infpiciamus. Nortmanni aliquot nobiles viri , fed privatae fortunae homines , poft annum Chrifti milleli- F a mum, L. quod contra, D. de re^ ) ur - /• quod ver» , D. d» leiib . r (b) J. ex pluri* tus. De acqu. (Jr amin.poft, (c) L. Im per utor et, D.de reb. aucior. ]ud. pojjid. ubi Zajiut. I. unica, C de Tbefaur.lib, to.l.t.D.ad mto- nicipal.Zaf.con/: 4. c. contra mo- rem df.ioocap. bwc eft 16. qu.t, 1.1. D.ad mnnic, I.Ji quando de ieg. 1. 1. in caufr 16. D.de mtnerib.Ar trif.de j ut. Maje - ftat.C{ip.4.n.$. L. naturale, D. de acqu. ier„ dor n. (e) Avent. Iib.4. i,. n.ri.Bojor. (0 Curt.lib.4. _ . (s) Tacti. Aunal.lib. XV. 00 L. id quod no - Jfrum. to.De rei • 'fur. i. in conce- dendo. n.de aqu. p/uti. arcettd. C. ad bxc, { .fin. de ojflArcbid. Digitized by Google ( 44 ) xnum , in Italiam adventantes, egregiam fot> temque Guaimaro, Salernitanorum Principi, navarunt operam ad verfus Graecos ; qui , rece- pta iterum e Germanorum manibus Apulia, & Calabria, rebus profpere geltis elati , circumje- cta loca vallaverant. Paulatim igitur opibus a Guaimario auCti , Appulis , Graecorum domi- nationem detreClantibus , haud inviti fefe ad- junxere : fed quamquam, pulcherrimis bellicae virtutis editis facinoribus, Graecorum res plu- rimum afdixillent; ingenti nihilominus clade apud Cannas accepta, denuo apud Guaima- rium Salerni Principem , & Pandulfum Capua- num l'e recepere.Quod incidit in tempora Hen- rici I. Imp. & BenediCti VIII. Pontificis (a) Anno MXXIII. , iub Henrici quoque lignis , Graecos fuperarunt; a quibus vicilfim mercede conduCti, ann. MXXXIX., in Siciliam trajece- runt , & Saracenorum imperium miris modis labefaCtarunt. Biennio vix exaClo, cum Ardoinus quidam Lombardus, a Ducliano , Imperatoris Catapa - wo (Magillratus id nomen erat), oppidis aliquot Apuliae praepolitus , defeCtionem cogitaret , Nortmannos in focietatem adlcivit : quorum Dux Ranulfus, Averfae Comes , ea lege trecen- tos lubmilit milites, ut occupata ex aequo divi- derentur. Graeci, niltalefufpicantes, facile op- prelli funt . Infequenti anno recentem exerci- tum a Michaele Calaphate Imperatore Duclia- nus accepit ; fed adverfante nihilominus fortu- na, iterum a Nortmannis, lub Duce Atenulfo, Beneventani Principis fratre, fufusell, magna pecuniae vi, & impedimentis amillis: nec ma-* - - gis Digitiz&d by GoogI C40 gisprofper& anno MXLlILapud Montempilo- l’um dimicatum elt: quin iple Catapanus vivus ’ in poteftatem holtium pervenit, & Graeci ex- cedere Apulia ferme tota coa&i.Poft haec Nort. manni , ex lege foederis haud exigua ejus parte potiti, non oppida , aut caitella pauca appete- re, fed, praepolico libi Guilielmo Ferrabrachio, Tancredi Comitis Altavillaei filio , quem Co- mitem Apuliae appellarunt, circumje&as re- giones, ac ipfam Italiam animo devorare ce- perunt. fo Sunt qui aliter rem geftam narrant (a), nem- coiun.w. h. 3. pe a Molocho Catapano adfeitos in belli focie- '* St,tu> tatem Nortmannos, ut Siciliam e Saracenorum manibus vindicarent, aequis partibus poftea di-, videndam : reque & lententia fuccedente , cum Molochus eundas Siciliae urbes praelidiis> Graecorum firmaflet , ira incenfum Guiliel- mumin Apuliam rediiUe , eamque brevi rede- giffe in poteftatem . Et mihi videtur in hac re Guilielmus cum Philippo Rege Macedoniae merito comparandus, qui a Thebanis accitus adversus Phocenfes, qui Apollinis templum di- ripuerant ; parta demum vi&oria, focias etiam civitates expilavit : V eluti timens ( inquit Jufti- nus (b) ) ne ab bojlibus facrilegii vinceretur , qua- jujHnJqiM.s. rum paulo ante dux fuerat , quae fub aufpiciis ejus militaverant , quae gratulatae illi fibique vi - Soriamna&ae fuerant , bojliliter occupatas diri - . > puit . XXVII [. De modo non laboramus . Quod tamen videtur citra omnem difputationis a- leam efle politum, Nortmanni Graecis Apu- liam ademere ; nuljaque Pontificis impetrati ' 1 ve- Digitized by Google 4 fa) Sis « m . loc.citAt. Cbrott.Caffin.lib. ]■ fi4i> fi 66. Jdmiratjn Gutti maro. (V Cbron.Cafu ibid, & Ctlf.^i. CO Cit. itg. id quod vojirum de rt [ . jur . Budtttut in I. )ujlitia , i>, di yift.ir jur. (i**) venia, Guilielmus Comes appellatus eft. Sed qui vellent a Pontifice dignitatis titulum acci- pere, qui Eccleliae finibus non abltmcbant?Quo faCtum, ut ann. MXLVII. Hcnricus 11. Germa- norum Imp. , Clementis II. rogatu , ad eorum audaciam compefcendam, in Campaniam cum exercitu fe contulerit . Inde, poft aliquot ca- ftella Pontifici recuperata , Capuam profeCtus Imperator, eam Pandulfo priori Principi relti- tuit, fponte fe abdicante Guaimaro: Drogoni vero Apuliae , & Ranuljo ( verba funt Sigonii ) Averfae C omitibus fum ad fe adijfent , atque equos eximios jnagnamque vim pecuniae obtuli jjent, quam tenebant ditionem imperiali autboritatefancivit • (4) Et horum quidem Ranulfus in Comitatu A,- verfae a Conrado Imperatore confirmatus pri- dem fuerat (b), quemadmodum Guaimarus in Princioatu Capuae , pulfo Pandulfo, quem Im- perat. Henricus I.Campanisimpofuerat. De Pontifice nulla hic mentio. Nortmanni,, Graecorum vim longinquam, Henrici praefen- tem meritd formidantes , in Occidentalis Im- perii clientelam ultro tran (iere . Quod iterum aut jure fa&um fuille dicemus, aut non jure . Si jure , nequibant ergo citra perjurii , & defectio- nis notam, ejurato domino priore, Gothfridus y & Robertus Vifcardus Leoni IX. Pontifici le fubjicere; nec Leo facramento adaCtos eofdem in fidem recipere: agebatur nimirum de jure tertii, ut loquuntur J. Cti.(V): & hic quadrat illud, quod de Scotiae Regno teftantur Hiftori- ci. Imploraverant Scoti auxilium Pontificis ad- verfus Eduardum I.,qui monitus ideo , Abjline u ret bello lacejjere Scotos , qui fe Ecclefae dedijfent ; re- l l ( Digitized by Google 0>> L.il/ud 3». D.ni ie^.Aquil. r _v C47; f efpondit : nonpotuijfe Scotos ab Eccelejia recipit» patrimonium cum longo jam tempore fuerint fubdi - h & vajjalli Regni Angliae. Ecclefae veri non con. venire Jubditos Principibus fuis fubtrahere , aut cum aliena jaZura ditefcere (a). Si non jure , cum ft) raecorum caulsa,tum deficiente populorum Ar ">A dejur, confenfu;(tantibus igitur iifdem caulfis (b), ne- ****«*' que illam Pontifici Romano deinceps fideli- 5w ]UVe fa6tam efl " e intell 'B emus : viv. X ,f?o Pe /B amus mod6 ad reliqua. Ann. MALIX. Hunfridus Apuliae Comes, qui Dro- goni fratri fuccelTerat.hoftili an i mo in fines Ec- ’ defiae copias duxit;cauflam praetendens, qu6d Leo IX.Campaniae Principes ab amicitia Nort- mannorum, in 1 dies magis in valefcentium, avo- ca verat . Non hic quaero , jufta ne fuerit in- wdendi occafio 'i Nortmannis captata ; aut ju- itum Pontificis de avocandis Campaniae Prin- cipibus confilium (c ) ; quod tamen reor , vix k r ^ P°“* » iI,Ud '*> qUOd , CUm fiEEtS» anno ML. Richardus, Comes Averfanus , Hun- ( T d) Ga Puam Landulfo Pandulfi filio aaemillet. Leo ira percitus Capuam, & Bene- ‘“"^TeT ventum diris devovit. Ea namque querela, aut ad neminem, aut ad Caefarem pertinebat , tan- quam inter ejus fubditos de jure territorii orta, pulloque pa&o ad Pontificem. * XXX. Anno MLIII. Henricus II. Impera- r Benevenhim Prrl»/:». 1 ,, . / e- (e > Si£0».ibi<& — t» vj f j ur.belli, &c. lib. 3. c/tf. 1, dr Ar- "o/d.C/apmar.dt arcan. Rerump . lib.+.cap.io, (O anno mgiu. Wenricus If. Impera- tor Beneventum Ecclefiae largitus eft freferva- Zlu P ^o.fummapotejfate ) (e): & haec nova bellandi materia , quam fuperius num. Vf. teti- gi mus . Quod tamen ibi omiffumeft , non vide- tur hic praetereundura,videlicet aliter rem tra. di (0 Cbrtn. Cajjitt.lib. a. c, 43. Piat, ht Leon. IX, Digitized by Google C48) di £Sigonio:fcribit enim pugnatum in Apulia & Nortmannos, antequam cum Leone confli- gerent, reverentia Pontificis du&os, pacem pe- tiifle , ea lege , ut quae ceperant Ecclejiae bene- ficio retinerent , atque ficu datarii fierent : ad quae Leo : Reddant ante y inquit , res S. Petro ereptas , deinde de pace loquantur .Cui Normannus: Prius millies pugnando mortem oppetiturus fium , quam quae fiemel armis peperi redditurus. Pugnatum de- inde, & Pontifex captus. Ex ipfa rerum geftarum ferie, & ex Hiftorici verbis liquid6 patet, primum Nortmannos haud quidem Ducatum Apuliae beneficio Pontificis in pofterum fe poflefliiros dixifle ; fed ea, quae ceperant, ad D. Petrum fpe&antia; puta Bene- ventum, & alia minora oppida:deinde,cum Pon- tifex pacis oblatas conditiones refpuiflet , feu- datarii Eccleflae minime fa&os: tandem neque ipfa oppida tunc reftituta. Omnia quae ha&enus di&a funt planum faciunt, Pontifices in Regno Neap. nullum ha- buifle^wx in rem , ut loquuntur J. Cti. Nunc re- ftat excutere, quid fa&o noftrorum Principum adepti fint. XXXI. Primus igitur omnium Robertus , cognomento Guifcardus,in Nicolai II. Pontifi- cis verba juravit, anno Chrifti MLX.Qua occa- fione, quibus conditionibus, idem Sigonius ex- ^ plicat cujus verba hic tranfcribere necefla- mn. iof9. ein. rium duxi. Robertusy \v.c\\i\t y Vificardus y qui prio- tin.wNtcoi.m r ibus annis , Hunfirido firatre mortuo , # Bajelardo fir atris filio exaHo , Apuliae Comitatum invafierat' y modo Rbegio Calabriae oppido , & Troja Apuliae capto fiuperbus , ultro fe Ducem Apuliae , atque Ca- labriae Digitized by Googlj. C49) labriae appellabat, # ditioni Pontificis, quafi conti- nua rerum ftrie traBus imminebat . Ricbardus au - tem frater ejus , Capuam , Landuljo Principe „ ejebto , portis tantum , & turribus urbis in civium potejiate reliBis , occupaverat ; Campaniae fines vexare non definebat : uter que autem diris d Pon- tifice devotus , /» e/»/ y? auBoritate futurum, at que omnem ditionem armis partam , acceptam ei relatu- rum pollicebatur, fi fe in gratiam recipere, acfeu- datarium Ecclefiae conjiituere vellet . Quibus re- bus cognitis Nicolaus , qui parum in fe roboris ad bellum tantum gerendum cernebat, at que proximum Eeonis periculum ante oculos babebat, # populorum quotidianas defeBiones reformidabat , pofiu latis eorum afienjit : atque ad rem propius infpiciendam , ac cognofcendam, Melfim, ut diximus ,procejfit\ ibi - que conventu babito , Ricbardo Capuanum Princi- patum, Roberto Apuliae , Calabriae que Ducatum vexillo tradito confirmavit , atque folemni eos fit- cr amento adegit ,fe Ecclefiae Romanae fideles , li - giofque ( fic enim loquebantur') futuros , atque annui tributi nomine duodenos infingula boum ju- ga denarios foluturos. (a) XXXII. Expendamus fingula.Robertus Ea- jelardo nepoti Calabriam, & Apuliam contra fas, & jus ademerat: legitimum ergo dominium harum regionum non habebat . His rebus Pon- tificis animus minimi permovebatur : hac de cauda dominationem ad Ecclefiam revocandam ede oportere non clamabat : non facris Rober- tum arcebat, & Carolinae donationis , & Apo- ftolici officii oblitus. Pergit Robertus, uno l’ce- lere ad alia manuducente cupiditate nimia imperii prolatandi flagrans , in fines Ecclefiae G co- Pr teter Sigott. C.bron.Caf. /ii.). c. ij. Digitized by Google co Sigoit. de Regit* haUib.t. ^ . 0>) T.tctt.4. Anna ! . (O Jd.+.Hiflor. (d) X.4. C. de contr. </e /«£ 1/. CO L.Tmperator. De rek. auctor* lud* fojid. C/o) copias ducit . Statim, lolemni carmine, piorum communione privatur. Summa apud populos invidia laborat. Quid erat agendum? Hinc con- fcientia malefa&orum eum torquebat ; hinc agitabat metus, ne populorum animi, religione perterriti, a fide defcilcerent. Arcanum itaque conlilium ad invidiam amovendam , maleque partam dominationem in tuto collocandam , capit;religionis phantafmate infatuare plebem, titulumque apud eam validum libi comparare . Ligium hominem fe facit Pontificis , a quo di- tionem armis partam acceptam laturum profi- tetur; tributique annui nomine loluturum duo- denos denarios in lingula juga boum . (a) Vicif- fim Dux Calabriae , & Apuliae pronunciatur. Nimirum inepti callidus homonefciebatquan- tum libi liceret: quid enim vetabat jure gentium appellare fe non modo Ducem, fed Regem? aut quid ad fummum imperium faciebat frigida il- la Ducis appellatio ? Re&e , fapienterque olim Romanis, apud quos jus imperii valebat , inania tranfmittebantur (b) erat in more politum , vim principatus comple fti y nomen remittere (c)! An for- te ignorabat rei fuae nullam efle acquilitio- nem? (d) inanemque ludere operam, qui fpecia- ii privilegio vult acquirere , quod jure publico jam habet in potellate (e)? Regnum armis pa- raverat : acceptum igitur ferendum erat militi- bus, amicis , clientibus , lubditifque , quorum virtute, opera, confilio, opibus acquiliverat. XXXIII. Sed ponamus minimdBajelardo ne- poti, per fummam injuriam, eripuiffe : an ideo in Roberti erat arbitrio litum , fe,fuamque di- tionem Pontificis Romani facere beneficia- riam? Digitized by GoogI riam?Iftud qu6 minus credam duo poti flimum obftant . Primum quia Italiam Graeci non ad- huc habebant pro dereli&a , qu6 pofient Nort- manni plenum jus tibi comparare . Etenim ce- pifle rem is intelligitur , qui ita detinet ( verba funt Grotii (a ) , ut recuperandi fpem probabilem alter amiferit. Et ut captor acquirat dominium , in- quit PufFendorfius (b) valiturum etiam adverfus eum , cui res erepta fuerit , necejfum ejl ut accedat hujus cum altero pacificatio , & tranfaHio. Citra banc enim priori Domino jus remanere intelligitur ad rem ijlam ^quando cum que vires fuperfuerint /o- Jli iterum extorquendam . Alterum quia, pofito, pleniilimum jus na&os fuifleNortmannos, ad- huc ligium fe hominem Ecclefiae facere nequi- bat Robertus: cum Drogo,& Ranulfus,deditio- neHenricoII.Caefari pridem fa&a , clientelari jure imperare cepiffentJgitur, quemadmodum in fuperioribus dilputatum eft, fa3um Rober- ti irritum fait,& inane;non poterat enim alteri dare (c) quod in ejus bonis non erat ; nec feuda Eccletiae facere Apuliam , Calabriamque , quae jam eflcnt juris Imperii Occidentalis . Quid enim magis ridiculum , quam de alieno li - beralitatem exercere ? aut quid a ratione magis abfonum, quim vatlallum, invito domino, feu- dum alienare (d)? immo fummum imperium feudi ? Ni maluiffet Robertus , monfirosa qua- dam rerum permutatione, Pontificem Impera- toris immediatum vatlallum facere, fe imme- diatum Pontificis : quemadmodum a Mathilde fa&um videri potuit, quae Imperii feuda , quae potlidebat, Ecclefiae legavit . Etenim restran- feunt cum onere (e), nec mutant qualitatem G 2 cum 00 Gret.de J ur. teli, /ib. 3 . cap. 6 . I. Pomponius, D.ds acqu.rer.dcmin. 0 >) Puffindorf de ] tir.nat. dr geitt. Jdemdb.p.crp.-j. 5.3. ro Argumento t. Unum 67 • 5 . Si rem tuum, D. de l fg. 3 . <*) C. natur illis, ubi Glofs. drOD. fi defeudfuer.ctn- tro v. Cbafian. Catal.GIc. mun- di pari. f. conf.dm 3 %. ro l. fiftrvisut. D» fervit.pratd.ru- ftic. Diaitize d bv G oogle , (i) I. .u/u/fuHu 7. 5. cum Celfus , l.Ji pendentes ti-l-H qu:d. De u/u/rj . Paula 27. $. ult. Deleg.^.l.z. 12. 17.«/« alim.legat. {.generaliter 24. J. fiii.de fideic.ti- bert.l.4.^.11 veri D. de cenjib. I. cum unus . De reb.auct.Jud.po/. fid. fbj Cap.extr.Si quit inveft.de /eud.li- g. Cio/. t» Clerr, Paftoralis de /en- ' tent . , dr re j ud. Specul.de/eud-S. quoniam . Ha Ut. in c. caeterum n. 7. dejudic. Po- /tnlbal. defeud. c.l. conci. 4, Cu- jac.c.un.de nova Jorm. fidei. C un. de/, u d.Ug . Vult e - jus lib. i. c. S. n. 2 i.Cail. drreft.c. 6.n 29. Duitren. Confuet.feud.cap . 4-n.4.c. i.$.prae. terea. De prcbib. ahen. perFiide- ric.z.F.jf. ( c ) Cap. intellello de jurejur. C. ve- nientes ibid. Ro - man. com. opirt , lib. 6, conchi/. 9. H.3. - . (d) Bald.in praelud. feud div.q. n.{6. Rebuf. Declarat, feud. divi/. 1 o .ar- gumento I. nam magift ratus , D. de rerept. arbiti.. l.\udicinm 5R.I). de }ud:c. /. ille d quo , $. timr .fti- vum.D.ad TrtbtU, capit.Corrad, J aj cum qualitate pofleflorisfd) uti docent J. Cti. Accedit, quod nemo poteft duorum domino- rum aeque, fi ve infolidum,e(Ie homo ligius,five vallallusrefpeduejufdemfeudi (b): cum pro- pter illam rationem, quam in limine hujus di- fceptationis explanavimus, nempe jus fummum dominationis, & vim imperii efie indivifibilem; tum quia juramentum , in quo fidelitas contra quojcumque domino promiffa eft, novolucce- dente juramento conliftere nequit, (c) Quod tamen caput rei eft, non poteft ligium vada Ilum habere , & talem, qui principali gau- deat dignitate , nili qui alium non agnofcitfu- periorem(d). Atqui Pontifex Romanus , quam quam in iis, quae ad regimen animorum (pe- dant , fummus fit Epifcoporum Epifcopus , & Dei Opt.Max. Vicarius, necaliumpraeter ipfum habeat , cui rationem reddat villicationis luae; quantum tamen ad ordinem temporalium re- rum habet Principes , & Caefarem fuperiores, uti ex fuperius didis, & ex infinitis SS.PP. tefti- moniis fit manifeftum: immo ex ipfis Caroli M. & Ludovici Pii donationibus , teftamentoque Mathildis , quibus debet ditionem , quam am- plillimam in Italia poffidet. Unde receptum eft apud Juris feudalis interpretes, Papam fi feu- dum accipere velit , juramentum fidelitatis praeftare oportere^?)- Jam vero fifumma po- teftas ditionis Ecclefiafticae , aetate prsefertim Roberti Guifcardi ( nili nobis imponant Sigo- nius, Guicciardinusf/) ,& alii ) ad Imperato- res Occidentis pertinebat; qua fronte quilpiam affirmare aulit , Robertum ligium Eccleliae hominem fieri potuille? Ego vero in ea fum fen- .Dnaren. Confuet./ud.cap.A.n.q. (e) ftfftiit.adc. 1. J it. rtji Cler.dt r ou.in preelud.feud. (t) Cuicciard.ht.q. Digitized by G< ( n) ► lententia, fi daretur Roberto iterum vefci aura aetherea , tot argutiolas Romanenfium rifu proculdubio excepturum , revocaturumque ia eorum memoriam , quae , poli umbratilem a Pontifice concedam dignitatem, ipfemet patra- vit, quantumque ejus dido audiens fuerit: im- mo fe Ducem Calabriae, & Apuliae a fratribus, poli Siciliam fuba&am, diceret fuide appella- tum, non vero a Leone IX.dum de iifdem ditio- fa) nibus inveftiretur.(\*J Et cum Alexandro II., & GregorioVII. bella getfide ; a quibus , quam- quam facrae deteftationes in ejus caput jace- rentur, (b) nunquam tamen pronunciatum eft, / ’ eas regiones, ob crimina vadalli, ad Eccleliam (b) fuide reverfas. XXXIV. Quin ultro concedamus & Ro- 107 ’ bertum legitime imperitade ; & Drogonis , Ra- nulfique fubjedionem erga Henricum II. iplum non adecide; & Pontificem nec quidem in tem- poralibus per ea tempora habuide fuperiorem; an ideo Roberti fa&um ullo potuit ede libi. Re- gno, fubditis, fuccelloribulque detrimento ? Id exprelse negamus. Si enim perlbnam fpedlemus , cCim fe ligium fore juravit, tributique nomine duodenos de- narios in lingula juga boum foluturum , non (?) ideo fummam majeftatem,aut imperium, & po- teftatem liberam in fubditos exuere cogitavit : non enim ufque adeo abje&i animi erat , ut ex dd libero Principe, nulla necellitate ad id cogente, °uf*d fponte fervitium fubire vellet: & planum eft apud J. Ctos, mentem , non verba fpe&anda ef- fe (c). Quae vero fuerit Roberti mens, vel ex eo s . chra ~ luculenter apparet, quod « ligium ea aetate non a, c.i.ti.iS adeo Digitized by Google (*) Fratijus Lex.Ju- rid . (b) 3adni.de Repub ! . lib.i. (0 Trojfard. Hijlor. db.i. C.1/.14. ("f 4 > adeo ftri&e Tumebatur , uti nunc apud Feudiw ftas; Ted, ex Italico verbo liga , quod e It foedus , focietas, dedu£fcum,non aliam notionem praeie- ferebat , quam hominis facramento adadti ad alicujus fidelitatem (a): quod citra omnimo- dam lubje&ionem fieri poterat . Sic Dux Guel- drius,telte Bodino ( b ), Carolo Francorum Regi hac formula fe adftrinxit : Ego devenio vajfallur ligiusCaroli Regis Francorum , pro ratione quin- quaginta fcutorum auri , ante fejium D. Remigii mibi folvendorum ann. 1 40 1. Et tamen nemo du- bitat, pa&ionem illam aliud non fuifle, quam fpeciem foederis inaequalis , & belli quandam focietatem. Sic legimus apud FrofTardum (c) Robertum Comitem Namurcenlem in partes Eduardi III. Angliae Regis tranfifle, &ftipendia meruifle trecentorum, ut loquuntur, Sterlingo- rum ; i deoque evalifle hominem ligium Regis Angliae ; cum tamen nullum ab Anglo feudum obtineret. De Philippo quoque Valefio Gallia- rum , & Alfonfo Caltellae Regibus idem Bodi- nus prodidit, invicem fe vaflallos conftituifle , ideft fidelitatem ex foedere fan£t£ promififle. Tametfi non negaverim, hujufmodi pa&iones cum potentioribus initas , iniquas conditiones plerumque continere , & fpeciem aliquam fub- jedtionis praefeferre. Robertus Andegavenfis, Carolus ejus filius (< 0 & AlfonfusII. Aragonius (e) Calabriae Duces , Florentinarum copiarum du&ores, accepto ftipendio,diu fuere;qua in re fidelitatis facramentum interceffifle necelfe eft; quis tamen affirmabit unquam , aut eos fuifle valfallos , aut Calabriam Florentinorum feu- dum ? Quam- (*0 Ool/enuc. Hijlor . lib. f. Conji an- tius /iC.f. (*) Digitized by Google ( rr) . Quamobremnonftatim libertatem domina- tionis ami (it Robe rtus Guifcardus , quando li- gium, idelt fidelem hominem, fe Nicolai Il.Pon- tificis dixit ; fed id tantum fecit , ut, (i quando opus dlet , fuppetias Eccleliae mittere tenere- tur: unde Crantzius (a): Et Guifcardus ("inquit) fefe conjiituens Romanae Ecclejiae vaffallum , vel ( quod ejus regionis verbum ejt ) ligium Romano Pontifici , quaecunque peterentur praejidia mitte • re , ac quando opus videretur , cum omnibus copiis afferre praejidium fpopondit. Quod ver b inquit Sigonius ; ditionem armis partam acceptam Ponti- fici relaturum pollicitum efle , id potius pertinet ad notionem vocabuli ligium, quae tempore Si- gonii invaluerat, & virum fefellit coeteroqui do&illimum: quamquam fcire debuerat fenten- tiam, apud Jurifperitos C b) receptilfimam , non ex eo tantum , qu6d quis dicatur ligius , ligium fieri , nili in re accipiat feudum ver£ ligium ; & propter noftrum affirmare , vel negare pon mutari fubftantiam rerum (c) . XXXV. Verum fecerit fe Robertus ligium, prout nunc ftriftius fumitur apud Interpretes; tametli feudum in re ver6 ligium, aut non acce- pit, aut alterius ligiumrnon inde tamen fequitur Regnum ipfum , lubditos , & fucceflores in tur- pillimamfervitutem addu&osefle. Principio quia de fuccefloribus verbum qui- dem nullum in formula juramenti, neque apud Sigonium, ceterofque Hiftoricos , neque in epiftola decretali Gregorii VII. (d). Secundo ob defedtum poteftatis . Quam- quam enim unufquifque arbiter eft rei fuaefO , id tamen locum habet in rebus privatorum, aut (a) Albert, Crant^. Cbrort. Uortman . cap.J. (b) Bald. conj.ljl' M.z. (C) L. ajftimtio , D. ad municip. (d) V.pifl. Vecr.Greg. VII.Hb.-l. (e) ^ h.flatuai in f.C. de relig.it fump. fun. i fed etfi lege Q . cenfuluit. de bered. petit, l.in re mandata It. C. mandati , l.nemo, C. dejudic. Co- raf.lib.-]. Mifcell. ZO. Digitized by Google , (a) , Brfclti. Sytupg tap.t.rt. 6 . (M Clapmat. dt ar- eati. Herumpubk /ib.f. e.ll.Barr. proern. Dig. h . I $. •• (c) Bald. I. unie. De ojf.Praef.praet. , (d) Abb.in cap. Intel. Uelo de jurejur. » (e) Crct. dejur. beti, lib.x.cap.-j. «.27. „ (O Bald. cenf. (g) Bartol.procm.Vi- Xejl.n.14. Cf*) aut Principum rebus fifcalibus , & privati pai trimonii jlecus in Juribus Regni. Majeftas nam- que realis, ut loquuntur Politici (» reddit im- perantes ipfi Reip. obnoxios, obftriftione con - Jervativd , licet non fubjettivd ; unde fit, qu6d cum Princeps omnia poffit, non poteft tamen jura imperii alienare: hoc enim edet Rempu- blicam non augere &confervare, fed minuere & evertere (b), contra quam fui officii ratio po- ftulat(r). Notanda funt ad hanc rem verba Ab- batis Panormitani, celebris fu a aetate Jurifcon- fulti ( d ) : Nola primo Regem non poJJe alienatio -. nem facere de bonis , # juribus Regni : bona enim funt dignitatis , df non propria ipjius Regis ; licet ip - fe babeat jurifdiSlionem in adminif ratione ipfus : & paulo poft;j^«/4 bona Regni non funt ipfus Re - gis f fed Regalis dignitatis. Sic quoque de jure fuc- cedendi dodtiffimusGrotius inquit(>;: SucceJJio enim imperii non ejlfub jure imperii : & Baldus Perufinus (f) : Regni dignitas non ef in commer - cio : ejl enim legis , & naturae donum , quod cedi non potejl. Hac fortade motus ratione Bartolus,cum ifiiris modis fe torfidet, de donationis Conftan- tinianae validitate verba faciens; tandem faflus eft , fe potius timore , quam veritatis vi adduci ne donationem illam refelleret. Videte , inquit , w os Jumus in terris amicis Ecclefae ; d? ideo dico , quod illa donatio valet ; & inferius : Ex quo fequi - tur> quod Papa non babuitjurifdiSionem aliquam , fed volens favere Ecclefae , dico , quod illa donatio valuit (g) . Non eft igitur habenda ratio aliena- tionum , quae jura imperii minuunt , adeoque etiam Reipublicae , cujus eft fumma domina- tio, quam Princeps exercet: & habendae funt jure Digitized by Google (f7) jure haturae nullae, tanquamfa&ae de re alie- na (a). Apud fapientes , ("inquit Tacitus.) cajfa ba- lentur , quae neque dari , neque accipi falvd Repu - blica pojjunt . EtPofthumius in Senatu conten- debat , Pop. Romanum non teneri turpi fpon- fione , quam cum Samnitibus injulTu populi fe- cerant Confules in pace Caudina , ut Livius re- fert (b) . Quid ver6 magis Reipublicae exitiabi- le , & contra populi dignitatem , quam manci- piorum, aut pecudum more, arbitrio Principis, alienam poteftatem invitos fubire , fub qua forte cruentiffimam tyrannidem pafluri funt? quid magis k liberis capitibus alienum, quorum nullum poteft effe commerciumfcj? quando ju- re civili nec quidem libertate per fideicommif- fbm reli&a , poteft heres fervos manumitten- dos alii tradere, ne fcilicet fiant alterius liberti, qii&m cujus voluit teftator (d ) . * XXXVI. Huc facit diftinftio, quam attuli- mus inter modos acquirendi fummam pptefta- tem jure gentium . Aut enim ele&ione fubdito- rum defertur, aut fucceffione legitimaj aut jure belli . Ele&ionemfi pa&iones cum fubditis co- mitatae funt, de Republica farta te&aconfer- vanda, oportet fidem non fallere, & ea quae fe- mel placuerunt fervari (e ) , praecipui a Princi- pe (f) . Si pa&iones non adfint , & grati animi ratio, & Regium officium poftulat, Reipubli- cae ftatum non fieri viliorem, deterioremve : 1 'Moderatori namque Reipublicae beata civium vi- ta propo/ita eji ; & ut Cicero fcribit,(g.) : Ut tute - Ia, Jic procuratio Reipublicae ad utilitatem eorum , qui commiffi funt , non ad eorum , quibus commi f a eji , gerenda eji : & alibi : Nibil aliud ejl imperium , H ut Grot n. i. .lil. Z.c.li. , . <b) ' L tutus lib.^. •T.Sj.jf.j. IJibit homo io$. D. de verb.obli j. Ifiem- tione 34. ff.i.D. de contr. emtj.t . ff. 9. de oblig. /. quod nullus l 8 z. de reg.jur. (d) L .generaliter ff. ult.fyl, invi- tus ja. D .defi- deU.libertarib. (e) L.l. V. de patiis, l. non minorem 20. C.de tranfac . (0 L. inter clarat C. de fumm. Trina. Plutarch. in Eu- mene. (g) Cic.I.ojfftcior. Digitized by Google • >(») , JL. tutor 1 7. D.rf? admin. tutor. /. $. fi .fi tutor D. pro' emt. l. interdum 56. fi .pe nuit. V. furt. , • (»>) C. pure Rfip. (C) Hobbes de cive tit. Imperium Crot.lib.l. c. 3.». IO. (<!).- F// Caftil.de ju- re Repraefentat, lib. 3 . aip.\<). nu. 117. <£ril8. (e) . Duaren. eonfuet. feud. cap. ir. nu. 9. Bodin. de Rep. lib.l.e.%. (0 Mierei de Ma- jor at. qu.XJpar .4. num.xzp. Valen- \uela conf. 198. nu. z. In eandem fententiam fcri- bunt Oldrad.conf. 231. Bal.in proi- miofeud. nu.^z. plojf. in I. fi mo- neor 4 . Cfifervus export. vend.La- narius ttnf.l.nu. 12. Montan. in pr.ielud. de Rega- hb. <!*) ut Capientes definiunt , quam cura f alutis alienae Eodem igitur modo , quo ad tutorem /pedat rem pupilli lalvam facere , non perdere (a) ; & ad eos, qui curam aliorum gerunt, eniti, ut ipfo- rum patrimonia , decus , felicitafque augeatur; ita & Princeps fubditorum beatitati confulere, dareque operam debet, nequid Refpublica,ejus tutelae commiflaC^), detrimenti capiat; quin ejus augere dignitatem, amplitudinemque . Ac- cedit, quod afubditis non videtur eledum nu- dum , & inane nomen Principis ( quod alicubi eft arcanum dominationis Ariftocraticae ) fed induftria, fortitudo, & folertia perfonae; qua pro falute ceterorum laborante , cives tranquille , beateque vivant . Nedum igitur abuteretur ea poteftate, fummam dominationem in alium transferendo; fed & peculiari quodam flagitio voluntatem fubditorum fruftraretur , quos ex liberis faceret alii obnoxios, & vedigales. XXXVII. Aut Regnum delatum eft iucce.f- fione: & tunc praeter tacitam fubditorum vo- luntatem , qui videntur certam familiam fi- bi prae pofui fle (V)> ut ex ea prognati Rempu- blicam adminiftrent , & non alii*; cogitandum eft , fucceflores , qui non tanquam heredes ve- niunt, fed tanquam agnati proprio jure (d), ra- tam alienationem habere cogi nonpofle: eo- dem ferme modo , quo in jurepatronatus , per Romanorum leges , filius fuccedit tanquam unus ex liberis , non tanquam heres (e) . Appo? fite rationem reddit Mierez ( f) : Quia cum Re * gna (inquit) habeant jura /anguinis , & i» illis fuc - cedant primis Regibus, qui Regnum habuerunt, non autem ultimo morientibus ; nihil in praejudicium fuc. Digitized by GoogI (f9) JucceJJorum difponere pojjunt , nec Regiae dignita- tis , & bonorum , reddituum Regni aiiquid dimi- nuere valent , nec alienando , nec contrahendo , nec donando , nec relinquendo , nec aliquo quolibet mo- do; nec pojfunt fuccejforibus alio quovis modo prae- judicium inferre. XXXVII. Aut armis Regna funt parta ; &, cum priorum fubditorum laboribus, periculis, fanguine id fa&um Iit ; admodum rationi eft conlentaneum , ut nonnili eorum confilio , pla- cito , & confenfu alienari poflint (a). Hinc aje- H bat Ferdinandus Aragonum Rex , dum Frideri- -iHujir.i.2£?i\ cum ejicere Regno Neapolitaao in animum in- rei duceret fuum , non potuifle Alphonfum L Fer- "n. dinandum lilium nothum fuccdforem fibi fa- * nexat. a fi ion. « cere in ea ditione, quam, licet armis, viribus ta- men , opibus , & fanguine Tarraconeniium re- degerat in poteftatem. Et meo quidem judicio illud non leve eft ar- gumentum , ab aliis hac in repraetermillum, quod, cum Princeps fit veluti tutor , & admini- ftrator Reipublicae , quae pupillae loco habe- tur ( b ) , & cujus eft publicum aerarium , a fifco, .& a patrimonio rei privatae diverfum (c) ; val- de contra aequitatem videtur, ex pecunia pu- blici aerarii Regna fibi comparare , privato ju- re deinceps polfidenda,& pro voluntate in alios transferenda . Nam quod Grotius ait (d) quem- admodum dotis fructus fiunt mariti , licet ip- fius dotis fit nudus adminiftrator , ita proven- tus publici aerarii efie in pleno dominio, & proprietate regentis ; quos ubi impendat in ufum belli, faciat fua proprietatis jure quae- cumque acquifiverit; vereor ne non fallatur do- H a ailli- - Digitized by Google (a) h.ptn. C. de jure dotium. (b) L. contra 27. D. de pali. I. ait Pree- tor res pu- pillaris 49. D. de minor. Ijn eos, de tutelis , l.ult. C.fi adverf.vend.Me- ttocb. re/ned. re- tup. pojfejf.a, nu. 106. (C). Cic pro Stx.ltyft. Amerino, (60) &illimus vir , neque facis animadvertat , quan- tum dos a publico aerario diftet . Dotem enim ipfam effe in viri dominio civili fcimus(>),ex titu- loonerofo; ut nempe uxorem ipfam, liberof- que ex ea fufcipiendos fubftentare potfit ; ideo- que, veluti compenfatione quadam pecuniae in dies erogandae, facere frudlus fuos. Atqui Prin- ceps, qui Reipublicae caufsa conftitutus eft, ju- re gentium ; & cui tributa folvuntur , non ut ex publica inopia, calamitateque ditefcat, aut ut in privatum penu reponat quod in ufum Reipu- blicae aliquando erogavit ; (quis enim Regum, poft Romanos Imperatores , qui ex privata for- tuna, furore magis an conlilio militum, ad regi- men vocabantur, privatam rem habuit adeo lo- cupletem , ut pro falute , incolumitateque ci- vium aliquid momenti afferret?,) fed ut fint ner- vi ipfius Reipublicae , & ejus commodis affer- ventur , praeter pauca quaedam pro Magiftra- tuum fubftentatione, aut pro dignitatis Regiae ornamentis infumenda; Princeps, inquam, vi- cem fubit nudi adminidratoris , cui neque alie- nandi poteftaspermiflaintelligiturfiJ), neque obolum quidem in privatos ufus convertendi: Si quis rem mandatam ( ait Cicero (c) ) non modo malitiofius gejjijfet , fui quaeflus aut commodi cauf- sa , verum etiam negligentius ; eum majores fum- tnum admifijje dedecus exiJHmabant; itaque manda- ti conjlitutum eji judicium, non minus turpe , quam furti. Quamobrem Plinius inPanaegyrico Tra- jani, yf/ fortaJfe( inquit ) non eadem Jeveritate fi - fcum , qua aerar ium cohibes ? Immo tanto majore , quanto plus tibi licere de tuo , quam de publico credis . Publicum erat aerarium,Imperatoris Fi- fcum- Pla- Digitized by Go (6i) Planum hinc fit, quandocunque Princeps tri- - buta fubditorum, publicique aerarii vires in ufus externi belli confumit , nihilo magis face- re acquifitas res libi proprias , & patrimoniales , ut loquuntur Politici , ac tutor , vel quilibet alius adminiftrator , qui ex fru&ibusheredita- (i) riis pupilli agrum, gregem , 'infulam emeret (a). I..qui fundit »iS« Verum , inquit idem Grotius , non capita li- D ' p ° bera civium alienantur, fed jus imperandi capi- tibus liberis . Pace tanti viri dixerim : eo minus alienari poteft , quo ma§is elt fan&um , augu- (i>; ftumque . Et, cum divino ( b ) , humanoque jure R!& ' u fancitum fit , ut in vitas fortunafque civium vim fuamexerat ; haud quaquam video , quan- tum diftet alienatio juris imperandi ab aliena- tione liberorum capitum, quae civitatem con- ftituunt. Ad haec quae funt divini juris aut pu- Cc) blici in nullius bonis funt (c ) , ut inquit Cajus: * mJtW* .publici ver6 juris eft fumma dominatio: nullius igitur in bonis eft : ideoque neque effe incom- C<*> mercio, neque feparari ab imperante poteftf d). Q ua ratione du&us Bodinus fcribit, privile- gium alicui conceilum a Principe, ut liceat con» eirntei fundi C.dt demnatumreftituere, aut k poena liberare, nui- lius efle momenti ; cum fit poteftas, quae ad fi> />•«•«• cap. x. *■. lam 'majeftatem fummi imperantis fpectat ( e > ( e ) Licet vero armis parentur quandoque Re- gna, legitimum nihilominus dominationis jus a bejKM,D.de'p«*- fubditorum pendet voluntate , five libera , five nu ' coa&a , ut in fuperioribus demonftravimus : (O quare fubditorum quoque requiri voluntatem, ”»l. ut in alium legitimi transferatur, necefie eft. Iifdem enim modis res diifolvuntur , quibus quamvis 46. D • funt conftitutaef/;, juxta Jurifconfultorum, 1 Digitized by Google (6i) Philofophorum placirum. llnde Synefius ia *'■ OrSt. dc Regno *n re fi iratmoif rur vuumuru* sxajw Vidt ].G«bofr:d. unumquodque corrumpunt contraria iis, ad d. i. vibu.ds a quibus eji conjiitutum (a) . r ' s ' iUr ‘ XXXIX. Circa exempla, quae plurima adver- , fus hanc fententiam afferri poffent , ab Hotto- mano, Grotio, Arnifaeo, & aliis enumerata, mi- , nime nobis eft infudandumiquando ex iis, quae ha&enus differuimus facile animadverti poteft, aut vitandi majoris mali caufsa, neceffitateque cogente accidiffe ; aflt cum impares ad repu- gnandum.fubditi extitere ; aut cum , ipfis quo- que annuentibus , totum negotium jure perfe- ctum eft. Omnia fere, quae occurrunt in Hifto- ri^rum monumentis, cum triplici hac ratione .. conveniunt (b): minime enim Reges cenfemus, c. i. dt pot ejf.it e aut nonnifi nomine tenus eos, qui clientelan tu- jrivautwn. 0 * 4 re 4 quopiam ita Regna acceperunt C fed re, non i . verbis ) ut quali domini fiduciarii , reveren- tiam , & fubje&ionem iummo imperanti debe- rent. i < - > XL- Polito igitur , qubd Roberti Guifcar- di mens fuerit , lummum imperium in Nico- laum II. , & Gregorium VII. alienandi ; adhuc alienationem illam nullam iplb, utajunt, jure irritamque fuifle liquet . Qui igitur Regnum Pontifici obnoxium exinde fa&um eft? & cur lucceflores miferis modis vexare , qui aliena- ro tionem apprimi Reipubl. calamitofam ratam habere (c) non tenebantur? immocurnego- tm,e, fundi, c.dt <tj um faceflere Principibus , ad quos fucceflione xi. f.i. c. deap. pervenit, & quidem abus,qui belli quoque jure, T hiatM ? xiuu{\ haudfecusac Guifcardus, in poteftatem rede- Betunt j & prava potius confuetudine, quam * ... * con- Digitized by Googlej <*1) confilioindu£li, Inveftituram ab Ecclefia peti- •verunt? Equidem certo certius eft fucceiiores Kegum nullo pa&o fponfionibus deceflorum, etiam validis, efTe obnoxios, (a) quando ver- gunt in detrimentum Reip. , & agitur de iis re- bus alienandis , abfque populi confenfu expref- fo, quae Regiae dignitati funt annexa, & aliena- ta Principis Majeftatem minuunt . Vnde Coc- cinus ait: ( i ’>) Kecobjlaty ut Lupoldus inquity Ji aliqui Reges Imperium receperint in feudum , vel fuis litteris in feudum recognoverunt d Papa : bu- jufmodi namque JubmijJiones Ji per aliquos ex Regi- bus funt JaBae, nec imperio , nec principibus , dr im- perio Jubditis aliquod debent generare praejudi- cium ; cum in bujufmodi JubmiJJionibus confenfus Principum EleHorum , # aliorum Principum , & populi imperio fubditorumjit requirendus . Mox fubdit : Quando per aliquod faftum praejudicatur pluribus Jd per omnes illos comprobari debet ; # ii quidem videtur ejje de jure gentium , /. omnes popu- liy D. dejujlitiay jure (c). Ligium Ecclefiae ho- minem fe dixit Robertus. Efto. Et ex fucceflori? bus fere omnes. Etiam . Sit obligatio illa perfo- nis eorum damnofa, ne fidem femel datam quif- piam fallat (d)\non fuerit nulla ipfo jure; ferve- tur in vim pa&i perfonalis;negemus etiam ipfis in integrum reftitutionem,tanquam minoribus debitam, praecipue quando fibi detrahebant de jure Majeitatis (e): quis tamen jufti honeftique tenax fomniavit unquam , pofle fucceflorem- cogi ad ea praeftanda, quae autofeitanter, aut per favorem certae cauffae a decefloribus pro- miflafunt?(/'.) Quis imponet necelHtatem do- nationes immodicas non revocandi , & quae Rei- co Arg. c.t.dt rer . ptnnut.C.non Ii - ceat n.qu.i .P.i- pou.AireJi. hb.f . iif.io. ci»- Coccin.de trimtU Imptr. . co C. ivnomit.de R- /til. Confer.qu.lt fupra n. XXXIV. (d> L.inttr clarat, C. de Surrmt. Tiin. Ce) , L.Rt/p,. C. quibus ex cctuf, major er. (0 C.guod grati/ de rtg.jur.in 6, cum Concord, Digitized by Google co „ * Svtton. tn Galba c.if. 00 Paul.Atrml. lib . 9 (O Btllifbrtjl. bijior. Iit. i. (d) , Bonfi». Decad.4. lib. 7 . Ce) Tacit.q.HiJltr. (0 ru nd. Coma», ub. t.Commtnt.)ur. Civit. Cg) G»t> /»’'!«*'• pari. X**-) Reipublicae fundamenta convellunt ? Libera- litates nimias Neronis, praeter decimam par- tem, Galba revocavit OO-CaroIi VI. Galliarum Regis largitiones a praefcdtis aerarii fuerunt re- petitae^, & aCarolo VIII. Ludovici patris (c) donationes fuperfluae. Quin Matthias Hun- gariae Rex, rogatu populi , irritas facere dona- tiones immodicas Ladislai coadlus eft (d) . Et juflijjimumfuit ( verbis utar Taciti ( e ) boc inde repeti , unde inopiae caujfa erat (J). Et quam de- mum donationem vocabimus immodicam , fi haec immodica non eft , quae non pagum , aut urbem, non proventus Provinciae, non jura a .R tiia.Prreir. pauca regalia (g) ; fed jus ipfum imperii , quo majus, firauguftius in terris nihil excogitari poteft (b) in alium conatur transferre? Redtd igitur , & pro dignitate cum Reip. , tum fua facit quifquis alienationem adeo tur- pem, ac perniciofam caflam , & nullam habet . Redld fecerunt Angli,qui fubje&ionem, a Jo- hanne Rege Pontifici praeftitam, ratam non ha. buereCO: redi e Scoti , qui viciflim Jo: Ballioli ad Regem Anglise nihili reputarunt (k ) . Nam cum ageretur de damno plurium (l ) , nec de le- vi aliquo tantum damno, fed de capite , de for- tunis , de libertate ; (m) omnium requirebatur confenfus, utjufta obligatio exinde nafcere- tur. XLI. Nec fucum nobis facit juramentum, quod in hujufmodi alienationibus intervenire folet : etenim juramentum ipfo jure eft irritum, & nullum propter fummum incommodum (n) ttm , tr cap. pa- ftoralit. de dona- tionibus. 00 Cravtit.conf.894 n.t. (0 , Srnitb.Reip.Angl. ht.i.c.f. (k) Buccbanan.HiJf. Scot. in B alii olo. apud Amiftum . De poiejl. Ma]tjl. in bona privato- runt cap.t. (») l.in concedendo, D. de aqu. pluv. arc.C.ad haec, §. fin.De oJf.Arcbid. (m) 1 . 1 .& i.D.dtB- btral.cauf. l.non tamen. D. de ap- peti. C. fi», extr. de ma)or.& obed. C/of. ad c.auditii De pmefcripiion, prae- 4 4, ( n ) C. intelltl Io. De }ure]nr. ibiq. Biirt. /.non dubium, D. de legib. c.licet si.q.t. c.quod - it commi " dientiam i vit commifit 3 f.qu.q.c. Abbate fant.De re )udic. in 6 . c. pervenit. De jurejur. Felin, in c. au - 1 Extr. de praefcript. Digitized by Google (*f) praecipui quando minuit majeftafcem Princi- pis, & ialutem publicam convellito*,). Lyfias in Oratione adverfusEratofthenem w Wfjinquit, Sftout , ti iruQperouu , ouk ot* t m ro~t rie nKtrSr ttcttcoTr •m&vt o»of4t^ot > , twiJi roTt r*ie dya^vTt paSlett K fifaperent i juramenta,quae Jitnt civibus damno,r atanon haberent fed facile pro lieip.commo. ^ dis violarent. Unde Honorius III. ad Epifco- £• .**«' pum Coloflenfem fcribens : Intellego jamdudum 6.°d C inquit ) quod carijjimus in Cbrijlo filius nojler . l { ™tus7 * D ’ dt Mungariae Rex illujlris alienationes quafdam fe- cerit in praejudicium Regni fui , & contra Regis ho- norem : nos eidem Regi dirigimus fcripta nojlra , ut alienationes praedi&as, non objlante juramento , Ji quod fecit , de non revocandis iifdem , Jludeat revo- care (b) . Nec fine probabili quadam ratione : in juramento enim non intelligitur promifium, quod eft inhoneftum (c) ; inhoneftum ver6 dicitur quodcumque eft contra falutem pa- triae. XLII. Mu!t6 minus quod inquiunt , in Ecclefiam poffe fieri donationem , quamquam invitis fubditis , ut quidam fupini DD. autu- mant (d). Nam Ecclejia, cultrix & auftrix jufii- tiae , non patitur contra jv.Jlitiam aliquid fieri in fe, vel in alterum (e) , nec debet cum aliena ja&ura locupletari (f):& Refp. eodem favore gaudet, ac Ecclefia (g ), quoniam disjundlae confiftere * aW '* nequeunt: unde confequitur, qu6d, ftantibus iifdem privilegiis, (fi qui forte dari poflunt con- tra jus gentium ) haud magis unius favor refpi- ciendus eft, quam alterius. Horum principiorum ignoratione fa&um eft, ut barbari noftri leguleji , eo favorem Ec- I cie- . . Cb) d.c.tnteliulo, „ (c) C. non tjl olli - tutorium , ubi DIU de reg jur. in 6. I, non du- bium, C.de legib. Grot, de \ur. bell. Iib-l.c.ip.i3.„.6. Gitil.de Pitce pu- blic, t lib, |. c. 4, 5.16. L./tlia cnu- ftt, (3. D.folut , Matrem. (d) Apud Menaeo, de arbitr.Hb.i.cent. 6 .c/»/ff 9 .w.io. (e; Dt (0 C. ex tenore, foro compet. rg) Novell, xao. c.i. Novell. 7.C.3. Digitized by Google ( 66 ) clefiae per fpeciem pietatis protulerint , ut in- yitos quotidie cogant dominos vendere fun- dos & aedes, templis & monafteriis adjacen- tes; qu5 , non dicam templa fiant auguftiora { C effit etiim hoc fortaffi ferendum ) fed aeditui, & monachi laxius habitent, amplillimas porti-i cus, hortos penliles, viridaria, pifcinas,coenacu- la pene Regia, & domos habeant urbibus pares; ci ves interim , a quibus Reip. falus pendet , aut in fordidioribus humilioribulque vicis degant, honedillimis vitae oble&amentis carentes; aut extra pomoerium, impeditillimis quidem in lo- cis, & quibus crailior aer fecuritatem a mona- » chis praedat, fuas deliciolas, & nec quidem cu- ris vacui, habeant. Sed aliis hanc provinciam integram relinquimus ; non enim nodri inditu- ti ratio podulat in his diutius immorari. XL1II. Ejufdem momenti eft& illud, quod ingerere poffit aliquis, Nortmannos ex priva- ta eorum pecunia dele&us habuiffi; Saracenos, & Graecos profligafle ; A puliamque , & Cala- briam imperata facere coegiffe ; quamobrem, * fecundum tradita a Grotio aliifque , Regnum (ibi condituerunt patrimoniale , & alienabile ; nec voluntati , aut juri aliorum , quos fortaffi habebant, fubditorum obnoxium . Nae quantum ridiculi funt,qui haec obgan- niunt. Negant fubditorum opibus , & aerario alterius Reip. has regiones a Nortmannis fuiffi fuba&as, ut vim nodrorum argumentorum ef- fugiant j fed Dum vitant Jlulti vitia in contraria currunt. J Nimirum affirmant potuiffi, unquam fieri , ut qui Digitized by Google 1 . . (* 7 ) ... qui fumniam poteftatem nullibi gentium habe- bant, jujlum bellum proprio milite, & armis fu- fciperent ( Hoc quid eft,nifi ex praedonibus (*> facere Principes ? ex latrociniis bella? Quid,m- /v. fi privatae fortunae homines ad capeflendam tyrrannidem invitare ? Sed neque illud verum eit, propriam pecuniam in confcribendo milite erogafle: etenim confiat apud Hiftoricos (b) ^ b) paucos admodum numero ad has oras appulifle Co,u ' Kb -\ • C « ,c * Nortmannos, patria extorres , & re domi angu- fta folum vertere coa&os; Salernitanique Prin- cipis Guaimari ftipendiis , & gratia paullatim florentes , cum perduellibus Appulis adversus Graecos confilia, & vires communicaffe : unde omnis potentiae , & Regiae tandem amplitudi- nis principium, & fons. Multumque ivero a- berrat hac in re BaptiRa Platina (V),qui Guiliel- fc) mumFerrabrachium fcribit XL. Nortmanno- w* <«». »» rum millia , ab expeditione Hierofolymitana redeuntium , fibi adjunxifle ; & per fpeciem ul- cifcendaeinjuriae , aMolocho Catapanoacce-- ptae,qui fancitum foedus de ditione Sicilienfi dividunda violaverat , Apuliae , Calabriaeque potitum efle . Qui verd poterant propria pecu- nia exercitum comparare homines fine lare,fi- ; ne foco,nullifq;certis fedibuspqui mercenariam' trahebant vitam?Annon potius credendum efi, principibparvae ditionis opibus, quam i Guai-- claro acceperant;oppidanotumque opera, quos ad pericula fubeunda focios magis , quam fub- ditos, praedae dulcedo illexerat ; parva gefliffe five bella, five latrocinia; deinde , paullatim blandiente fortunR, rebufque profper£ fucce- dentibus , in eam excrevifTe potentiam, utco- : : . : i » pias Digitized by Google t (a) C rer.de jur.be ! //, CT pacis lib. I. Cup^.in fin. (6 s; pias fociali foedere conjungere cum Graecis poflent ? Pauciores itaque primi illi fubditi jus habuere in primos vi&oriae fru&us ; deinde alii, qui in unum corpus Reip.ienfim coalue- runt, in ceteros . Quocumque igitur fe demum vertant adverfarii, nunquam, falva aequitate, & jure gentium , jus dominationis in alium trans- ferre Principes noftri potuere; nec Regno , fub- ditis, & fuccefloribus efle detrimento: fed prout quifque eorum invejiiri fe paflus eft a Pontifice, & ligium hominem fe fecit , nullum accipiens feudum /wnrjita, facramenti praediti ratione, fubfidiapro re nata mittere, & fidelem fe Eccle- fiae Romanae praebere aequum fuit, nulla ex hoc feudi natura Regno adhaerente . Etenim tametfi, recepto jure , bona quaecumque habet vaffallus fubdantur jurifdi&ioni domini ; id ta- men intelligendum eft de iis , quorum proprie- tas, & plenum dominium ad vaftallum pertinet. Atqui jus dominationis hujufmodi non efle ex fuperioribus fitmanifeftum : ac praeterea tota ejus vis , & ratio in eo confiftit , ne alii obfequa- tur; nam contra non efletfummum . Et quam- quam is, qui fummum imperium obtinet, poflit alterius fieri vaflallus, vel propter foedus quod vocant inaequale , vel propter feudum alibi fortafle fitum ; Refpublica tamen, a qua fum- mum illud imperium habet , feudum idcirco non fit, nec ob certa crimina Principi adimi po- teft, nec familia extin&a devolvi , ut loquun- tur feudiltae. Paucis hanc diftindtionem obliga- tionis perfonalis, & j uris in rem tetigit clarifli- mus Grotius(4) in aureis fuis libris de Jure bel- li. & pacis. ■ , XLIV. Sed * £ I i l i * ♦ t f Digitized by Google (^9 ) • XLIV. Sed his fimilibulque rationibus ftupi- diores quidam non acquiefcunt . Clamant, non efle metienda jura fummae Sedis Hiftoricorum narrationibus, aut placitis Jurilconfultorum: male nos de Religione, & de Ecclefia mereri, qui poflelfionem adeo diuturnam ad incudem revo- camus : fatis fuperque dominationi Pontificis confultum efie , fi vel femel Neapolitanos Prin- cipes fafces Ecclefiae fubmifilTe concedamus . Nugae nugarum. Scilicet illud eft redla cum ratione inlanire : immo aequitati , juftitiaeque utilitatem, & commodum anteferre. Illud eft confugere ad afyla , ubi virium fatis non fupe-% reft ad magiflratus eludendos . Illud eft , dicam clarius, folitum ignorantiae , & iniquitatis per- fugium , pietatem , fan&itatemque obtendere; in lufpicionem haerefeos apud vulgus vocare ; accufationem atrocillimam de deferta religio- ne majorum inftituere; obniti ne fuperftitioni larva detrahatur. A£lum ellet de cunilis Europae Regnis, fi fervitutem ideo effugere non pollent, quiafe- mel eorum Principes, auxilii dandi velpeteu- di caufsa, Pontificis amicitiam , cum quodam obfequio& reverentia Sacerdotii , coluere; aut quia Pontifices, occafione quavis arrepta , alie- nas ditiones ad Eccleliam pertinere pronuncia- runt . NedumNeapolis , & Sicilia, Corfica, Sar- dinia , Hifpania Tarraconenfis , Anglia, Scotia, Hungaria,& Polonia ; fed ipfae Galliae , Im- perium ipfum intolerando miferrimae fervi- tutis onere premerentur .Sed inventi funt, qui contra non mod6 hifcere, fed refiftere.falva Re- ligiope & fummi Sacerdotii reverentia , au- * . * derent; i Digitized by Google 1 (*) Sigen. de Rfgn. Ital.lib Blond. lib. X. Decad. I. A do Vitnnertf. Chron. ann. 74.9. Paul, Aemil. lib. 2 . Tritbem.comp. Annal.lib.l. <3 alii, (b) . E gi/tbart. invit, Corel: M. (0. , Bellarmin. de transi, Imp. adv. F lactium lib, 1 , tap.Of. (<U , Hippelyt.d Colli - bus in Principe cap. 2. ex Frid.I. Imp. diplomate. (e) Platin. in Bonif, VIII. . (0 C.unam fanHam Extr.de Majorit. &■ obed. Paul. Aemil. lib. 3 . Ivo Carnut. ep. 134, Pafi/uier Pecber. tbei de Ia F ran- ce cap.n. ( 70 ) derent ; nec femper quod a Romana Curia teU- tatum eft, ex voto celfit. XLV. Quid aliud fuit Zachariae fa&um,quam quod , confidentibus Galliae proceribus de im- perio Childerici abrogando, deferendum effb Pipino cenfuit ; idque quod fieri vix pojje videba - tur,facrofan£td auftoritate fuajufium efiecit ? (a) ut inquit Sigonius . Et quonam tempore? Eo quidem tempore , quo Pontifices annum Impe- rii Graeci in Bullis apponebant.Ita enim habent ipfius Zachariae litterae ad Gallos : Data pridie Nonas Nov. imperante Domino piijfimo Augujio Conjiantino Imp. Imperii ejus anno XX XIII • Indictione V . ut eft apud Eginhartum (£)anti- quilfimum feriptorem, & Caroli M. familia- rem, & Cancellarium, tefte Trithemio (c). At- qui hoc ipfum, quod fuit confilii non poteftatis, ad fummum in Gallias jus trahere conati funt, primum Hadrianus Papa II ; qui, quum mortuo LotharioGalli Carolum cognomento Calvum Regem creafient, fcripfit adHincmarum Epi- fcopum Remenfem, jubens, defignatum Regem Ecclefiaftica communione interdici , aliumque in ejus locum eligi : ad quae Ordines Regni re- fponderunt : nunquam tale quid k Pontifice Ro- mano ad Galliae Epifcopos mifium fuifie : Re- ges Galliae nafei , non eligi folere (d). Deinceps Boni facius VIII. Philippum Pulchrum Regno: excifum pronunciavit, qu6d Epifcopum Apa- menfem, ad fufeipiendam Hierofolymitanam expeditionem nimis auda&er urgentem, in vin- cula conjeciflet(V). Quid exinde fequutumfit r quaeepiftolaeutrinque miflae, invidiofum ef-‘ fet hic referre ( j ): fed Bonifacium debitae lau-* ^ des 1 1 1 Digitized by Google :(70 des fecutae funt apud Platinam: Moritur autem froc moi\o ("inquit) Bonifacius ille , qui Imperatori - buSy Regibus, Principibus , nationibus , populis ter - ror*j» potius , Religionem injicere conabatur \ quique dare Regna, & auferre, /W/pre bomines, ac reducere pro arbitrio animi conabatur . Equidem ipfe Bonifacius Jacobo Aragonio invejtituram Regni Sardiniae largitus elt (a), quamnefcio an hodie qui pollident ab Ecclefia Romana ha* bere putent. . Benedi&i XIII. Bullae , & Legati ridiculi excepti funt a Carolo VX , monentibus Univer* litate , & Senatu Parifienfi (£), Uti &Gregorii XIV. Bullae funt ab Henrico II. in conventu . Parium ludibrio habitae , & igne crematae, qu6d dominationem in Gallos afFe&arentfOi qui Innocentii III. refcriptum quoque oppone-, bant, nemini fubditumede Galliarum Regem, ( d ) & Clementis V., qui irritam ipfe facere vide- ri voluit fententiam Bonifacii VIII. (e) idem Regnum libi fubjicientis. Regnum quoque Aragonum Carolo Valefio, Philippi Galliae Regis filio , in feudum legimus conceflum a MartinoIV.; diris devoto Petro Rege, qui fingulare certamen cum Carolo II, Andegavenfe detre&averat ( f). Et cur tan. tum libi furaebat Martinus ? Quia Aragonaei Reges fidelitatem , & cenlum Ecclefiae jurave- rant . Cogitationem hanc jamdiu Pontifices ab- jecere. Nec minus eodem fydere afflati Angli : nam, Johannes Rex , cum propriis viribus Regnum adverfus fubditos perduelles retinere oonpofi* fet , ad Ecclefiam converfus eft ; & coronam, £ ca- * . t CoUtHuc. Hifter. lib. S . Tbeok. Nibem. Hift. iib.ll. 6. Papon.Arreft.lib . I.tit.f. art.ZJ. Pafquier. Hfcber, Iib. 2 xap.lZ. (O Arreft. de Teurr t (y de Qba^iloru. (d> Innocent. tncap . per venerabilem , qui fil.fint legit. («) . C. meruit extr. at de privikjf i*. CoJlemic. Ub. f. Paul. Atmil. lib. 4. Blond. & t. I I Digitized by Google (*) E!r>td.lib.6.DeC. i.D.Anton.Flor . bi/f. par. 3. tit. 9. Pobydor. Virg. b>/l. Jugi, lib.ip. Smith. Hb. 1. de Rev.Angt.c.g. VVeflmonafterien» Jit in Eduard.T. (d) 1 nuoc.UI.tn cap. venerabilem de tleli. C. Romani Cientem .de jure- )ur. Glof.in c.in apibus 7. qu, 1. Beiiarm. lib.g.de Roman. Pomific. cap . 8. Marian. Scot.itt Cbron. Sigon. Ub.6.G/oJp. in c. tibi Domi- tio dijl. 63. CJoJJl in cap. unie, de form. fidelitatis . ; capite detra&am ; reponi fibi h Pandulfb Apo- ftolico Legato curavit ( a). Polydorus Virgilius au&oreft, fa&um idfuifle properfona, non pro pofteritate: fed Pontifices perpetuae fub* je&ionis loco acceperunt ; licet propter fubdi- torum diffenfiim rata haberi non pollet, nec ul- lus Regum Inveftituram petierit, aut pecuniam vectigalem foIverit(£).Quidni? cum inter cauf- fas abdicationis Richardi II. hanc potidimam praetexerent Angli , qu6d ad Papae fubfidium confugiflet, quando ipfi nullum in terris, prae- ter Regem, fuperiorem agnofeebant. Scoti etiam ab Eduardo I. preffi, ut aliquo faltem effugio praefentis periculi vim amove- rent , in fidem Ecclefiae Regnum depofuerunt. Sed Angli, a Pontifice moniti, ceffarent bello la- ceffere Scotos , qui fe Ecclefiae dedidiflent ; re- fponderunt, non potuille Scotos ab Ecclefia re- cipi in patrimonium, qui jamdiufubditi erant, & vaflalli Regis Angliae. Ecclefiae ver6 non convenire fubditos Principibus luis fubtrahere, aut cum aliena jaCtura ditefcere (c). Sic Imperium Roniano-Germanicum pe- ne inter feuda Ecclefiae numeratum eft , pro- pter Carolum M. , a Leone III. vix corona- tum 00, & Othonis Primi jusjurandum , de ope Johanni XIII. Pontifici contra Berengarium fe- renda (e ) . Hinc turbae excitatae inter Hadria- num IV. & Fridericum I. ; hinc totCaefarum abdicationes, tot bella, tot caedes, maximo cum Reipublicae Chriftianae offenfione fluxe- runt . Sed vicit tandem veritas :& penes Princi- pes Ele&ores efle poteftatem eligendi , etiam quem noluerit Pontifex, nemo eft qui dubitet. Ad Digitized by GoogI (73 ) Ad Antipodas quoque amandata poteftate illa indirecta Bellarmini ( b ) , Regum abrogando- rum propter tyrannidem , & fcelera ; pottquam clariliimi Jurilconfulti (c) nervosi admodum demonftrarunt, qua exemplis, qua S. Script. te- ftimoniis , polle tunc Principes ab Ecclelia qui- dem arceri, non a Republica (d) . XLVI. Fa&a eltiuperius mentio de longa, diuturnaque poiTelfione Pontificum inveltien- di Neapolitanorum Reges . Operae igitur pre- tium erit & de pofieilione quoque pauca dice- re , quam putant Achillem argumentorum Ro- manae Curiae, ad Conftantinianam etiam ur- bis Romae donationem tuendam a quibufdam %apiJi d) Fu ? r r excogitatum (e) . Sed mihi videor videre Brifei- profm. D/g. vet, da potius, quam Achillem , aut Achillem qui- * rj - dem , fed interfe&um . Ajunt nimirum adveria- rii, Romanos Pontifices, longa fex fer£ faeculo- rum confuetudine concedendi Inveftituram, dominationis fummum jus Principibus noftris praefcripfifle; & pofieflbrio veluti edidto adver- fus Neapolitanos nunc excipere , qui fero fa- piunt , & apud tribunal univerfi generis huma- ni liberali caufsa fe afferunt, atque proclamant ad libertatem. O callidos homines , 6 rem expeditam , 6 in- genia metuenda : fcilicet jam viciftis : dicite Ji triumphe. Ubi ell aureus currus ? ubi haftae pu- rae? ubi coronae laureae, querneae, gramineae? nam deferendi omnino eftis in Capitolium, pulcherrimisque donis ornandi . Immo plaudi- te manibus fpe&atores optumi. Vel Timoni rS lumvbfbcM rifum exculfiflent hi mimi peregre- gii . Ecquis nefcit ( bone Deus ) Proculi Ju- K rifcon- Digitized by Google ( 74 ) rifconfulti refponfum: Non tam fpeHandum quod 00 antea faElum Jit i quam id, quod fieri debuit? (a ) , & D.de n ?f!e? a ,}?d. illud Celfi : Quod non ratione introduSum eji , fed vid./up.n.xxr. errore primum , deinde confuetudine in aliis Jimili - (b) bus non obtinere (b) ? Audiamus Demofthcnem : V 10 '* ” 0 ' /,VI * Zu /u>j At/* . «V ytym r*iB fwXKotxif . «'?*.' «V ovr** Xfort j. * / ' i ’ ’ x« Noti dicere t quodjUHumJit bocjaepe, fr) fed quod Jic oportuerit fieri Cc\ Sed lint haec mera Deiuoflb. adv. • * * r • J r> _• •• ••• Autroni ou. lapientum lomnia . Faciamus etiam nihili, quod Grotius prudenter ait (ij, nempe :!/ //jotwot Grot • in AftirJi* iniquitatis patrocinium in praejcriptione folet effe , ttr.cap.3. aut confuetudine : & fingamus praefcriptiones , quae a jure civili proficifcuntur, locum habere v^lr^.n- inCer Reges, & inter populos liberos (*;> quibus, lu/ir.c. fi. apud fi placet, licet juribus Romanorum non uti, & & jus naturae multo potentius fequi. Inlpiciamus quaefo, quaenam haec fuerit tam perniciofi» 00 V.i!~].a»ityov.!/- confuetudo, & an quicquam virium in capita li- bera habere potuit. XLVII. De Ruberto Guifcardo cum fatis fu- perque hadtenus tra&atum fit, fupervacaneum duco aftam rem iterum agere.Illud tamen, apud omnes exploratum, animadvertere non pigebit; ligium hunc hominem & feudatarium, fi Diis placet , Ecclefiae cum dire&is dominis haud multo poft tempore cruenta gellifie bella ; nec tamen quempiam mortalium eumdem feudo excifum pronunciafle. Robertofucceflit Rogerius filius , qui Eccle- fiafticam ditionem ,infefto exercitu, ad Tybe- rim ufque fubegit; mox tamen in Concil io Mel- (f) fitanoann. MLXXXIX. fidelitatem Urbano II. profefius efl (f). Hunc excepit Guilielmus II., cbron.normaM . Apuliae , Calabriaeque Dux -a Califto II. poft Pa- t ' Digitized by C7D Pafchalem If. & Gelaiium II.an.Chr.MCXXIII. confirmatus (a). Guiiiclmum Rogerius III. Sici- (») liae Comes vi exturbat, cui vel invitus inve- pZmj!Z”,.cZ- Ilituram concellit Honorius II. an.MCXXVIII. 3". (b) live, ut alii tradunt (c ) , Innocentius II.;cum ( b ) Regem Italiae , nulla Pontificis petita venia, ?T ciul * tn,y ' jampridem ultro fefe appellaflet. cL] 7 .‘m*mZu. XLVIII. Pollem hic in dubium revocare Ro- geriill. invtfiituram > quando au&ores non /a- tis, ad faciendam de rebus geftis fidem, inter fe coUenM. 3 . conveniunt, ab Honorio ne , an ab Innocentio acceperit. Sed utcumque demum fele res ha- buit, non magis ipfe, aut Guilielmus II. Re- gnum fecit beneficialem , ac Robertus Guifcar- dus : paribus utrobique adverfantibus rationi- bus 00 . . uim%. Majus quid videbitur ignaris Juris publici, Rogerium , Regiae dignitatis impotenter cupi- dum , cum ab Innocentio , quem captum habe- bat in poteftate, nullis officiis, pollicitationibuf- e ve Regium titulum impetrare potuiflet (e )\ sigon.sb.xi.ad Anacleti partibus adhaelifie, a quo Regia orna- TZhb\l A %.uin. menta facili negotio accepit (f) . Inquiunt in Innor. II. enim, vero haudquaquam efle limile,ut qui fci- e* nUu «ond ret , Regnum a majoribus partum , Regiumque f t-TcjX TZ' titulum ultrdfumptum, propriis viribus, & ma- ' c ’ gnitudine nominis tueri polle ; Pfeudo- pontifi- ciam au&oritatem advocare vellet; nili mos, in ratione & aequitate litus , pridem inolevillct, & titulum, & rem ab Ecclelia Romana petendi; cogitaretque fe , nili talibus impetratis , legiti- me imperare non polle. Illud quidem negaverim , ditionem a majori- bus partam jure polledille . Nam per fummutn K 2 fce- Digitized by Google (a) Sigjn. «• no 1 1 JO. . ( 7 *) .. fcelus GuilielmoIR, RogeriiN. filio, Roberti Guifcardi nepoti , patrueli fuo in Graeciam naviganti , eripuerat: neque facile admiferim, tueri armis potuitfe , nili vafer homo fubditis per fpeciem religionis impofuiflet . Quo tamen minus locum habeat frigidula haec conjedtura de Rogerii voluntaria fubjedlione, moribus in- trodu&a; faciunt illae eaedem rationes , quas luperius , cum de Roberto Guifcardo, explica- vimus . Lubet hic exfcribere verba Sigonii, quae totius rei geftae feriem exponunt : Quin etiam ( inquit ) Rogerius , Siciliae Comes , atque Apuliae , # Calabriae Dux , cum Roberto Principi Capuano, ad Innocentium Pifas profeBo y per arma Principatum eripuijfety omnes ditionis 'fu ac proceres ad Anacletum traduxit. Ejus vero faBi ratio haec fuit. Rogerius , ciim Sicilia , Calabria , Apulidque potitus , fe opibus ad tuendum Regiae Majejlatis titulum fatis infiruBum videret , nec tam late po- tentem potentiam exiguitate nominis coarBandatn exijlimaret ; ultro fe Regem Siciliae nuper appella - re y nulla Pontificis auBorit at e,ince per at. Quod cum VULGO improbari fentiret , occafonem idoneam natius y ad Anacletum accejfit fe cum fuis Epifcopis eum amplexurum , Jife Regem appellaret , ojlendit. Anacletus optatiffimam occafonem adeptus avide arripuit , ac re compofitd Beneventum profeBus . V. Kal. OBobris , ipfum praefentem Italiae Regem , Apuliae , C alabriae que Ducem , C apuaeque Prin- cipem declaravit y acfeudatarium ,feu hominem , ut vocabanty ligium Ecclejtae confirmavit (a). f Occafio fuit Principatus Capuanus praeter jus occupatus; immouniverfa Apulia, & Cala- bria: impulit vero cupiditas Regii tituli citra invi- \ Digitized by Googlej ( 77 ) invidiam retinendi. Exemplum principib fue- rat fecutus Graecorum ducum , qui, poft Ale- xandri M. mortem , diadema fibi ip(i impofue- runt (a); aut potius Agathoclis, Siciliae Ty- j u fiin*iib. if. ranni , qui , quod unum libi deerat , Regium ti- -f pp\ an - •* tulum fponte fumfit(£j: fed non bene apud nac,r \\ ) ) ignarum vulgus res fuccedebat : verebaturque, Diodar .Sicut. tib. ne quis fubditos, diris Pontificiis territos, & mi- za fericordia forte motos Guilielmi , qui apud Sa- lernitanorum Principem benignum ne hofpi- tium, an exilium na&us fuerat , ad defe&ionem impelleret. Advocanda igitur fuit fimulata pie- tas, vera fraus, religionis phantalma,quae pul- verem , ut ajunt , in eorum oculis injicerent , ne jus Gentium , & Naturae, regnandi caufsa vio- latum animadverterent . Efir a&is deinde impu- dentiae carceribus, appellari cepit: Rogerius Dei Gratia Siciliae , & Italiae Rex , Cbrijiia - norum Adjutor , & clypeus , Rogerii primi Comi- tis filius: ut legere eft apud Falconem Beneven- tanum, coaevum fcriptorem. Quis hoc ftatuet, aut cui concedi fine omnium Principum peri- culo poterit , fatis virium nequiflimum fa&um habuifle ad libertatem Regni funditus everten- dam ? Quod tamen magis eft ridiculum , ille idem Rogerius, Ecclefiae ligius , qui , plus quam vul- pino aftu Regnum, & regium titulum abAna- cleto Antipapa accipere profeflus eft ; non ideo magis Ecclefiam tutatus, aut veneratus eft ; fed quavis arrepta occafione , ejufdem urbes , oppi- da, ditiones incendit , vallavit , abfumfit . Scili- cet nihil omnino fan&um habent homines, quando ad fanttitatis fimulationem cogit cupi- ditas dominandi. Atqui, Digitized by Google cr*) Atqui , inquiunt , ipsaCalabria , Apuliaque exutus eft ab Innocentio, e Galliis polt trien- nium reverfo. Exutus eft quidem, fateor (& nos fupra meminimus ) , fed ab Innocentio bel- lum facris deteftationibus gerente , a Lothario vero Caefare aperta vi , & armis . In ejus locum fubftitutus Reginulfus quidem Comes : fed, or- ta de jure inveftiturae contentione , vexillum ( a ) una tradente Lothario , & Pontifice ; & , fi aliis P i V j a L°a l ' b *i adhibemus fidem (a) , i folo Imperatore, cui Bon ' pridem fcripferat Divus Bernardus Abbas Cla- ravallenfis in haec verba : No» eji meum hortari ad pugnam ; eji tamen ( fecurus dico ) advocati Ec- clejiae arcere ah Ecclejiae infejiatione fcbifmatico - rum rabiem; ejt Caefaris PROPRIAM vendicars CORONAM ab ufurpatore SICULO. Mox lub- dit : Sicproculdubio omnis , qui in Sicilia Regem Je facit , contradicit CAESARI . Optime virfan- 6 tus diftinguit inter jura Sacerdotii , & Imperii: nihil ad Pontificem res Siculas fpe&are putat. Hic appello eos, qui pofiefllonem diuturnam, quipraeferiptionem clamant . A Roberto ne Guifcardo eam incohabimus?an a RogerioIII.? cujus aetate Imperatores Occidentis, neque harum regionum erant obliti , neque Pontificis Romani voluntati quippiam hac in re deferen- dum exiftimabant; & habebant infuper fuorum jurium monitorem Bernardum. Milium itaque faciamus Rogerium , quando, licet poft ex a£tum Reginulfum iterum a Cele- coHtn.hb.3. ftinoll. Regem appellatum fiiifle legimus (b), aut aLucioII.ut alii malunt, cum eodem an- Kcc.uL 1. nuocenfuDC .fchifatorum Apuliae ( c); prae- feriptionis tamen initium inde fumere non li- cet, • Digitized by Google ( 79 ) c et, cCim propter modo enarratas rationes, tum maxime quia anachronifmus multum fidei tol- lit: praefertim, cum neque a Celefiino , neque a Lucio novam Inveflituram fumfifle Rogerium alii fcribant , fed ab Innocentio II. , cujus Bul- lam producit Card. Baronius (a) ex Vaticana Btr^ldamr. Bibliotheca, fi mod6 llylus eamaetatem fapit. IL. Accedamus ad Guilielmum cogno- < ' e ' c ' a ‘ mento malum. Hunc Pater, infcio Pontifice Eugenio III. , confortem Regni adfcivit ; uti ex infcriptione Inftrumenti anni MCLIV. planum fit (fi ) , quae habet : Anno Domini MCLIV \,Re- InJlruntMi mtvt- gni Domini nojtri Rogerii Regii inclytijjimi , # triumphatoris anno vigefimoquartojS quarto anno rel<tt. d Caficia- Regni Domini Guglielmi Regis Serenijfimi filii ejus , l<Ur0 ' feliciter cum eodem patre regnante . Nihilotamea minus, hoc eodem anno vita fun&o Rogerio, ite- rum diadema folemni ritu Panormi fumfit. Quas fimultates , quae bella Guilielmus cum Hadriano IV. gefierit ; qua felicitate perduelles fubditos, Graecofque profligaverit, Pontificem captivum habuerit, inveftituramque acceperit, fuperius enarravimus. Hoc tamen loci obfer- , fi * ^ » i, * , Pbt.in Hadr.W. drjanum gravi anathemate in Regem aniraad- vertifle , qu6d Beneventana fuburbia , Capa- num, Baucumque in Hernicis occupaflet; omni infuper facramento ejus ditioni fubje&os libe* rafle , quo facilius a Rege deficerent nullo jure* jurando adftri&i. Aut igitur leges feudi ignora- bat Pontifex , aut vaflallum Guilielmum , & li- gium hominem Ecclefiae non putabat, fecun* dum ftri&am J.Ctorum interpretationemjfed fi- delitatem perfonalem fibi deberi exiftimavit. Digitized by Google (*) Baron. Anniti» tam. Xll.adame. Hl6' (b) Io: Cimum, dt Ttb.gtfl.lo.dj M<t fiuel.CttKtun.Ub. 4 » ro Hofeitfbal.de fettd. cap.i. conci.», n. ?. & citp. y. au. 3 . Zafiiti d* frud.ii. 6. D.ittitl. Otton. de jur. pubi. citp. XI. (to) poR; tranfa&ionem Beneventanam an.MCLVI., > quam inveftitura comitata eftrut ex Inftrumen- to concordiae apud Baronium liquet (*): nam fi fecus,feudum , crimine vaflalli apertum, alte- ri conceflifiet. Ita quidem fcribunt noftri Itali , qui ex Mo- nachorum Cafinenfium plerumque fcriptis , il- lorum temporum Hiftoriam concinnaverunt . Sed Graeci contra nituntur , &Guilie!mum a Manuele Comneno Regem appellatum memo- riae prodidere . Sic enim Cinnamus , auftor coaevus (b) : His faepius ab Imp. lettis litteris di- His annuere , receptifque captivis Romanorum , a - lidque belli praeddrefiitutd fide adbaec data d Gu - lielmoyipfum foci ali cum exercitu Occidentem ver - fus fecuturum , bellum folvere'. moxfubdit eVy» Se vstgav x, ?'ny#rt , npttixiv , ev irfoitgor ovt* j Paulo pojl Regem eum appellavit , cum prius non ejjet . Nec tantum appellatum Regem, fed Manuelis au&oritate ejus pofteros regnafle , inferri po- tefi: ex fequentibus Hiftorici verbis : Tanta au- tem erga illum ujlts benevolentia eJlyUt>mortuo Gui - lielmoy accedent em fratr em, rogantemque ut Siculis cum imperio praeficeretur , baud quaquam admife- rit » Habenus igitur Guilielmum Regio nomine ab eo decoratum, ad quem verum dire&umque dominium Siciliae, Apuliae, & Calabriae perti- nebat, & verum jus creandi Reges, Romani Im- peratoris proprium(V> Saltem valde dubium, i Pontifice ne , an ab Imperatore, an ab utroque acceperit . Unde confequitur neque ab ea aeta- te poffeffionem , five mavis praefcriptionem , quam praedicant , incipere potuifle; neque jam inceptam amplius quicquam habuifle firmita- tis: Digitized by Google C8ij tis : cum ex Theodofii conftitutione difcamus, (a) ad praefcriptionem inducendam nulla me- dio tempore jurgia mota efle oportere. L. Guilielmum III. , cognomento bo- num , qui patri fucceflit anno MGLXVI. (6) in verba Alexandri III. jurafle admodum eft veri- fimilerfed eo £ vivis fublato ann.MCLXXXVI., & legitima Nortmannorum fobole deficiente, Tancredus,Rogerii III. nothus , Ordinum con- fenfu Panormi Rex falutatus eft : & mox im- perii participem fecit Rogerium, filium natu majorem: fruftra inveftituram denegante de- mente III. (r), immo belli facem teterr imam a- gitante . Ecceturfum diuturnam illam confue- tudinem interruptam, &, quod maximi momen- ti eft, mira populorum confenfione. LI. Immo hinc pofieflionem juris tra- dendi feudum in rem ( ut dicitis ) , ad haec u(- que tempora dedudtam.aufpicabimur, inquiunt adverfarii. Etenim ifthocpa&o Regnum Nea- politanum Pontificia au<ftoritate adHenricum Caef. , Friderici Aenobarbi filium, delatum eft. O di&um plufquam lepidum ! Sed fi pontificia au£oritate iftud fieri poterat, dic fodes , quid opus fuit Cooftantiam , Guilielmi II. fororem , virginem aetate jam prove&am , riteque Deo confecratam, ex monafterio clam educere ? (d) quando non exiftentibus mafculis legitimis , foemina ver6 religione obftri&a, feudum rever- fumeflead dominum dire&um jure dici pote- rat? Hic mehercl£ mala fides , perfona detra&a, debacchatur. Si feudum erat apertum , ut lo- quuntur, Curiae Romanae , quid obltabat Cle- menti III., five Celeftino III. , ut mavult Plati- L na co Valentiniani A r »- ve/l.tit.X. Cu)ac. hb. 8 . Obfer. cap. 2 6 . (b) Baron. Satat l. XII . . Cc) Vid.fup. ».x. . d) Videndus de b.ic re Coflus in Ani- madv.ad Colle- nuc./ib.j.ubi ali- fer fent initium argumenta re- fellit , R icc. i i '0.2. Piat, in Celeft. j. P as zeli. Hijl. Si- cul. Boccac. Jiie- ntiit.lilujlr . Digitized by Google Piat. ihd' (l>) Kicc.loc.cit. C.vovtntilut. cfi nupferit. c. quid interrogafii c.pe- nult . it ult. di/}. 1 J. cfi quii eorum e. de illo difi. J2.r. IX. z. F.xrr.y qui fler . , vel vovent. Conci!. T rid.fefs. 2.4. can. 9. de Sa- cram. mntrim. (J) Pu.ireu. adCou- Jutl.ftui.cap.q. ( 9 %) na (a) t qu6 minus Henrico per novam inverti- curam concederet ? quid Conftantiam refecra- re, & fpeciem honeftatis quaerere nec fatis pro- babilem, nec fatis idoneam ? Igitur fuccelfionis potius jure , qu^m inveftiturae vi , novus erat Princeps Siculis imponendus . Ad haec : Exce- pit etiam Clemens (b) , ut Henricus a Tancredo Regnum fuo fumptu reciperet ^cenfumque^EccleJtae- que quotannis Jlipendiumfolvsret , ut inquit Ric- cius.Quid? Aut propter Conftantiae nuptias juftam Henricus nancifcebatur invadendi occa- . fionem; & tunc Regnum, armis acquilitum, ejus fieri oportebat jure gentium , nec opus in- veftitura: aut injuit£ adoriebatur, forte quia cum virgine Deo confecrata nullae poterant intercedere juftae nuptiae(rj;& tunc inveftitura de injulto jullum facere non poterat . Rurfus , cumexfuperioribusdemonftratum fit, nullum tunc temporis praetendere Romanam Curiam potuifle dire&i dominii titulum , neque fummi juris imperandi podeflionem ; ridiculam plane fuifle inveftituramnecefleeft. (d) Nimirum hoc erat, ni valde me fallit opinio, Occidentale Im- perium fenfim labefadlare : huc demum, tan- quam adfcopum , omnium machinamentorum tela dirigebantur : ne in pofterum Imperatores ad fe pertinere contenderent, quod femel Pon- tificia liberalitate vifi edent accipere : & , quod fua vius elt, accipere verbis, non re, quae proprio fumptu erat vindicanda. Conatus principio irriti, propter Tancredi virtutem, fubditorumque fidem; eo tamen vita, funtto ann. MDXCIII. , imparique ad tantam belli molem fubftinendam Guilielmo filio;Hen- ricus Digitized by GoogI (* 1 ) ricus Sicilia potitus eft, & mox Regno Nea- politano : cum , non fine fumma perfidiae nota, infontemGuilielmum, & Neapolis ex compa- cto Regem , five, ut alii malunt, Principem Ta- rentinum (a ), in carcerem detrudi , &,ad amo- vendam in pofterum omnem bene fperandi an- fam, caftrari jufliflet. Quod accidit circa ann. Chr. MCXGV., Pontificatum Max. obtinente Celeftino IU. LII. Lubens hic praetereo Gualterii de Brenna, Johannis Regis Hierofolymitani fra- tris, magnos, fed imprudentes , & infelices au- fus,polt copulatam fibi Tancredi filiam: nec non Othonis IV. Imperatoris resgeftas; qui, Regnum ad Occidentale Imperium pertinere arbitratus, nulla Pontificis auctoritate, univer- fum brevi fubegit, brevique amifit . Ad gravio- ra feftinat oratio. LIII. Circa ann.Chr.MCXCVIII.Innocen- tius III. Pont. Max., rogatu Conftantiae Impe- ratricis, Cardinalem Oltienfem in Siciliam mi- fit,qui Fridericum,Henrici filium, Regem inun- geret, & facramento in verba Pontificis adi- geret . Vix anno exaCto, Conffcantia naturae conceffit Panormi ; fupremifque tabulis roga- vit Innocentium, ut curam Friderici pupilli ge- reret. Mitfi propterea in Siciliam Gherardus Card. S. Hadriani, & Gregorius de Galgano Card. S. Mariae in Porticu , qui Regnum pro Friderico adminiltrarent (6). Fuere patrum noftrorum memoria , qui ma- ximum dominationis Pontificiae argumentum hanc tutelam , per Legatos geflam , praedica- rent: fed me ritoa noftris J. Ctis. exfibila.ti funt, L 2 vel 00 Capiciuihitr. lio. 4 * Cb) Colltn.!ii.4.Stni- cl. Auton.de hl- noc.llj. to tu. 3.. e. Digitized by Google 00 Marci.u:. Re- fpctif. de ii allatu Repit. „ Cb) ”#.i. Stet/. Saer . co Ric./ib.i. Col/ev . /;i. 4 . Stgcti. lib. 17., d 1!. 00 SigCtt. /li-.ig.Ric. Joc. cit. Co» Jiait - *ius Hb.i.Hift. (0 Sam.Xlll. <*4)' . . ( *) vel ex eo tantum , qu6d in Epillola ejufdem «*■ Innocentii ad Archiepilcopum Panormitanum legitur (6), tutelam fuille teftamentariam , non dativam , & lummi dominii veluti confequen- tiam : Cum inclytae recordationis , inquit , Con- flantia Imperatrix , cbarijflmi in Cbrifln fllii noflri Federici , Siciliae Regis illuflris tutelam , 1$ Regni baliatum nobis tejiamento reliquit , &c. Friderici hujus II. erga Eccleliam merita fe- cerunt, ut, facris deteftationibus devotus, Re- gno non 1’emel privaretur , ( fed verbo tenus ) & iterum compos fieret ; pontificatum Max. obtinentibus Honorio III. , Gregorio VII., & Innocentio IV. (c) Nec fubditorum magis fibi conftans voluntas : five quod imbuti nimia re- ligionis opinione, publicique juris ignari ; five Friderici crudelitate , & avaritia permoti. LIV. Mortuo tandem apud Ferentinum, A- puliae oppidum, Friderico , cum ingens adver- lus Bononienfes bellum moliretur , nec line fu- fpicione elifarum a Manfrido filio notho fau- cium fd);pax Italiae reddita, fednon Regno . E- tenimCampani , & Neapolitani, Svevicae do- mus pertaelijEcclefiae partes fufcepere,in Con- radi verba minime juraturi : & Manfridus , re- gnandi percupidus, luperos , inferosque mifce- batradebut ad Pontificem, Neapoli Conventum Procerum celebrantem , maxima cumfimula- tione pietatis, accederet;non minimum ea tem- peftate praefidium fibi futurum cogitans, li falli pateretur . Longum nimis eflethic repetere , quae fupra memoravimus (e ) , & quae pallim legere elfc apud Hiitoricos. Sed minime fileutio praeter- ent- Digitized by Google csr; mittendum reor, Primo Manfridum,poft Con- radum fratrem veneno lublacum , invitis licet Alexandro IV. & Urbano IV. regnatle, & for- te legitime, ob fubditorum confenfum: dein- ceps Regnum , quod ad Conradum jure fuccef- fionis, & paterna in ejus favorem abdicatione, pertinebat , ab Innocentio IV. non debuifle Ec- clefiae, falva aequitate, vindicari : poftremoad- huc Conradum univerfum Regnum redegifte in poteftatem ann. MCCLII. , nequicquam nego- tium faceflente Carlotto, Angliae Regis fratre, live Henrico Rege , Edmundi filii nomine (a); cui Innocentius ann. MCCLII.inveftituram de- tulerat : infirmum, fine inftru&o exercitu, titu* lum ( b ). Et quod caput rei eft , cum Neapolim ar&illima obfidione premeret, fiiadenti Pontifi- cio Legato, benigne erga Neapolitanos fe gere- ret, reipondit : Daret operam Pontifex vitiis cle- ricorum compefcendis ; fe paterni Regni res pro vo- luntate curaturum (c). Et haec fatis depofleffio- ne fub Svevis di&a funto- LV. Pergamus modo ad Andegavenfes , quos accepifle Regnum Neapolitanum a Ro- mana Curia , tritum eft & pervulgatum. Sed, proh coelitum, atque hominum fidem ! quibus artibus, qua ope, quibus confiliis ? Conradinus praeter jus, & aequitatem, & propter aetatis in- nocentiam nihil de Ecclefia mal£ meritus, pater- na fuccellione, & vita fpoliatus eft: Urbano IVv Carolum Provinciae Comitem ad Regnum ca- peflendum invitante ann. MCCLXV.; demen- te ver6 IV. invejlituram confirmante (d). Qui igitur ? Pro defcendentibus mafculis & foemi- nis , fervata fexus & aetatis dignitate , ea lege, ut r-> , , Vol.t.M.S.dtJu . - rifd.Arcbiv.Ret, Keap, Cb) Colkn.iib 4. (c) CoJ 7 . in animad- ver. ad Cellen. ex SS. Maltbitei SpintHi , Jivt de Juvena; 10, (d) Rjcc,Hb,i. in fi». Digitized by Google (80 ut praeftaret fidelitatis jusjurandum , & ligium bomagium\ requifitus a Pontifice fubfidio mit- teret CCC. armatos equites ; cenfus nomine quotannis folveret fcutatorum XLVIII. mil- „ « , r * 5 „ lia» ut inquit Collenucius,& Conllantius (a), fi- jiant. lib.x. ve LX. millia, ut vult Riccius, fiveXL. millia, p/athtS c hm. ut ^latina fcribit (6); neque inungi fe pateretur ty ’ in Regem , Imperatoremve Romano-Germani- cum, feu Dominum Lombardi ae , vel Tufciae . Bioni. it.,/, vtu- r c \ Atque iithoc pa&o Regnum, quod antea x.Hiji. cap. 12. cum Jibera adminiltratione deferebatur, (d) no- sison.ib.lf.m. vis legibus, novoque jure in Carolum tranfiitO?) jicr.jtai. titulo tenus; exinde proprio milite parandum, Stimm nt. e. 13. & fubditorum voluntate retinendum. BarnuumlTi^s Diuriufcula quidem omnia. Sed quid mirum? & cur non modo iftas , fed iniquiflimas quafque leges detrettarent Andegavenfes ? Gratias igi- tur agere, &, ut occalio data eft , etiam referre Romanae Curiae ; cujus licet non pecunia , & auxiliaribus copiis , certe officiis , confiliifque ampliffimam, fiorentillimamq; ditionem , prae- ter omnium mortalium fpem, redegerunt in po- teftatem. Aliorum quinimmo exemplis edo&i , non tam ingrati animi notam omni ftudio vita- re conati funt , quam Pontificum gratiam pro- mereri ; ne forte potentiorem aliquem viciifim in eorum perniciem accerferent . Et Carolus profe&6 II. a Nicolao II.Regni confirmationem accepit, ann.MCCLXXXIX.,pollquam a Petro Aragonio dimifius eft:&annoMCCIX.Kober- tusa Clemente V. ; qui & controverfiam cum CoU J% { Carolo Humberto , Caroli Martelli F-, Hunga- ' (g) ’ riae Rege de lucceffione ortam (f) y Patrum ad- fiuib. 3. Re& ‘ S " hibito confilio (g) diremit . LVI. Sed Digitized by GoogI ( 87 ) LVI. Sed ne ad ulteriora progrediamur, duo nos remorantur, a Romana Curia faepius ja&i- tata. Primum qudd , Carolo Primo vita fundo, cum Carolus ejus filius captivus in Sicilia deti- neretur, anno MDCCLXXXIV. , Martinus IV. Pont. Max. , ad Regnum e jufdem Caroli II. no- mine gubernandum , Legatum Sedis Apoftoli- cae mifit Gherardum Card. Parmenfem. Alterum, quod nuper tetigimus decontro- verfia a Clemente V. diremta. Poit decellum enim Caroli II. , Regnum aequ£ ad fe pertinere contendebat Carolus Humbertus , Caroli Mar- telli natu majoris filius , & Robertus , Caroli IL filius natu minor; qui illud nepoti opponebat, Martellum naturae concdfifle antequam Ca- rolus II. pater Regno potiretur. Quaeftio qui- dem fumma contentione tunc agitata , & per- erudite poftmodum a doSlilfimo j. Cto.Franci- fcoHottomano enucleata (a). Clemens ver6, auditis prudentum refponfis , pro Roberto pro- nunciavit; adnitente praefertimBartholomaeo de Capua, magni nominis tunc J. Cto., & rerum gerendarum dexteritate claro : qui tranquilli- tatem , utilitatemque publicam in primis prae- tendebat; ne tot, tantique Regiae itirpis proce- res Hungarorum imperata facere cogerentur; neve Regnum a Principe Italicis moribus non imbuto , Scythicoque ingenio adminiftraretur. Ad primum quod attinet, non negaverim, miflum quidem fuifle Cardinalem Parmenfem; quamquam ejus non meminit D. Antoninus, mi- nimarum quoque rerum fcriptor diligentifli- mus(6>Neque hanc pulcherrimam occafionem jurifdidionis prolatandae praeterlabi fiviffet Mar- co - Holtom. qutitjr, lliujh- . 3 . Tbe op bi. Rtiyntiud. ttdtw. 130^. Af HUius dt- cif.n^.n.3. (b) . S.Antonin.tit.ioi de Rej». Sidi. & Ar.igon. c/tp.q.tf, d‘i 1' Digitized by Google f») CoVttt, Hi. f. Confiunt. lib.J.itt prine. 00 fUtjn Mart.fr. rss; Martinus IV. : fed eodem fere tempore ad Re- gnum legimus adventaffe Robertum Comitem Atrebatenfem , Philippi ValeGiGalliarum Re- gis filium, una cum Maria Salerni Principe , & Carolo Martello puero, ad populos in fide con- tinendos , Regnique curam fufeipiendam (» : neque feriptorem adhuc offendimus, qui Car- dinalem feribat fuifle admiflum , aut tutelam geflifle; quod utique Ecclefiafticarum rerum au&ores minimi praetermififfent . Ponamus tamen fuiffe admifium, quis non videt , amici- tiam Pontificis, per id tempus apprime neceffa- riam ( ut eventus docuit ), dilficultatemque temporum fuifle in caulsa , ut Andegavenfes de Regno potius confervando adversus cum in- ternam, tum externam vim , quam de juribus fummi Imperii non laedendis cogitafle ? Difli- mulandus hic non eft fupinus error Platinae, ( b) , qui feribit, captivo exiftente Carolo I., mi 1- fum fuifle Card. Parmenfem , cum Carolus IL ejus filius, Neapoli degeret. Qui enim opus ha- buiflet tutore , vel manududlore Carolus , qui aetate tunc temporis erat iam prove&a , libe- rofque ex Maria uxore fufeeperat ? aut cur Phi- lippus Galliarum Rex Robertum Atrebaten- fem rebus in Regno gerundis praefeciffetPAcci- dit id igitur mortuo in Apulia Carolo I. , Caro- lo ver6 II. b cuilodia Tarraconenfi nondum di- xniflo ; cujus uxor , impubefque filius impares rerum ponderi efle videbantur . Sed error Pla- tinae ex eo fluxit, quod duos fuiffe Carolos , Pa- trem, & filium non animadvertit : necmagisex fideHiftoriae illud eft quod fubdit , fublato e vivis Carolo Primo , ad Legatum ipjum totum gu» ber - Digitized by Google bernandae Provinciae pondus recidiffe, Atrebaten- fis Comitis oblitus. Quantum ad controverfiae definitionem in- ter Carolum Humbertum , & Robertum , non eft admodum laborandum . Nemo, qu6d Teiam, adhuc dicere eft, aulus,ele&um arbitrum, quam- vis fummae inter homines dignitatis, jus domi- nii in bonis litigantium libi vindicare; aut in iis, quae alteri partium addixerit . Etfcimus,non ex hoc Eccleliam Romanam Jus fummi Imperii habuifte in Regno HieroTolymitano , qudd liti de fucceflione ortae inter Hugonem Lufigna- num Cypri Regem, & Mariam, Boemundi Prin- cipis Anthiocheni filiam, aliquando finem im- pofuit: nam diferte tradunt auttores, Reges Hierofolymitanos neminem Tuperiorem reco- gnovifle nili Deum Opt.Max.C 4 j quidquid con- tra clament nonnulli (6) . Praeterea, vi vente ad- huc, & procurante Carolo II. patre , obviam itum futurae controverfiae , & pro Roberto pronunciatuma BonifacioVIII.an.Chr.MGCC. (c) feribit Zappullus. LVII. Quinimmo quis vetat nos quoque confugere adfacram illam anchoram Roberti Card. Bellarmini , diftinclionem nempe de fa3o 1 & dejuret ( d ) & tantd majore profe&6 cum ra- tione, quantum quod ille , contra expreflaDivi Pauli verba (e), & Apoftolorum (f) do&ri- nam , jubentium poteftatibus fuperioribus o- mnem animam obedire, commentus eft , Apo- ftolum de faBo magiftratibus Romanorum paruifie, non de jure; nos ver6, jds gentium , & Divinum fecuti , fummam Dominationem Re- gibus noftris vindicamus ; & de fafto dicimus , non de jure Inveftituram a Pontificibus, vel pe- M t i ille, CO . . Papon. depriost. Rtijlicorum/ib.i. cap.to.n.j. Boccac. in c.ijib. Viror ,Ulu/ir, Ca- ji. in animadv. ad CollenucJib.f ad ann.iifb, (c) . Z appuli. Hijlor. Neap.cap.f. W Billarm.its Opu- fcul. adv. Tbca- log. Vetulos. (O Lac. fup. citatis. EpiJI. D. Petri. Digitized by Google (D°) tiifTe, vel accepifle; & defaSo , non de jure Pon- tifices Maximos rebus noftris, & noftrorum Principum controverfiis , vel vocatos , vel po- tius fponte fe immifcuifle;& defaSo quoque Ba- liatus Regni per Legatos aliquando gefiille,aut gerere videri volui lfe . Qua in re mirum cordati viri a junt illud efle,qudd plurimas quidem de Ba - iiatu Bullas offendunt Romani; fed fere nullam de Regno, per Legatos Apoftolicos adminiftra- co , mentionem faciunt rerum noftrarum fcri- ptores; non ade6 quidem ftupidi , ut rem tanti ponderis, fi accidiflet, intadlam per incogitan- tiam reliquillent ; neque tam exquifitae malae fidei, utperaftutiam praetermilifle quifpiam fufpicari potlit . Aft miferunt Legatos Pontifi- ces. Quidni? Parva erat membranae ja&ura, & plumbi unciolae. Legati, triduum iterfacien- tis,expenfae haud multum faciendae. Cum adi- tus igitur patefieret, tentandum erat jurifdiSio- nis terminos proferre, non ultra Latium mod6, fed ultra Seres , & Indos . Quid enim aliud fuit Alexandri VI. Judicium novi Orbis ercifcundi ? Si res bene vertiflet fru&us plurimum , fi male detrimenti parum : qua arte etiamnum hodie maximopere res fuas promovet Romana Curia. Sed parum, aut nihil profecifle in Regno Bullas de Baliatu miflas , fidem faciunt, quemadmo- dum dicebam, & altum Hiftoricorum filentium, & publicae tabulae, in quibus nec minimum quidem invenire licet Diploma, aut Inftrumen- tum, quod Legati Apoltolici tutoriam au&o- ritatem , in rebus pupillorum Regum admini- ftrandis, oftendat. LVIII. Eflent haec quoque aliquid, & inju- ftam licet pofieffionem , pofTefiionem tamen ap- Digitized by GoogI C90 appellare non pigeret; nili plura fub ipfis An- degavenfibus accidilfent,quae Curiae Romanae mirum in modum adverlantur . Nullibi enim reperimus in Annalium monumentis, Andream, Hungariae Regis filium, & Johannae Primae virum, Inveltituram a Pontifice habui (Te ; & tamen inter noftros Reges legitimos numera- tur, cum proprio jure, tum Johannae uxoris, 6c Roberti teftamento . Johanna ipla diadema Roma petere principib non curavit; fed tunc demum accepit, cum alteri viro LudovicoII. Tarentino nupta, urbeque Avenionenfi Cle- menti VI. dono datR , reditum in Italiam , & in Regnum, a Pannoniis turbatum, pararet(a):tan- Cum aberat, ut in hereditario Regno his opus efle adminiculis ad imperandum, (ive ipfa, live quifpiam fubditorum exiftimaret. Carolus III. ex Dyrrachienfi Domo ab Ur- bano VI. Romae coronari non aegre tulit, ann. MCCCLXXX. (b) potius ad fallendos imperi- torum animos , deterrendofque Johannae Re- ginae fautores ; quam quod revera fua putaret interefle. Luculentiflimos habemus Hilloricos, qui narrant, cCim rogaretur ab Vrbano VI. Nea- poli degente , ut cives, nimiis vedtigalibus one- ratos, levaret, refpondiffe: Curaret Pontifex clericorum mores ; fe quod e Republica eflet in- ipe&urum (c) : Regnum armis libi pepcrilfe, & uxoris hereditario jure : a Papa nil , nili pau- ca verba in invelliturae tabulis accepiffe (d). EtcumVrbanum in cultodia detineret fere ca- ptivum , qu6d rebus novis ftuduillet ; fapienter arbitros difcordiarum componendarum fecit Neapolitanos cives : qu6 intelligeret Pontifex, verum jus imperandi b fubditorum voluntate M ' a pen- Confl.mt.Hb. 6. R’cc./ib. 3 .Co//i M . tio.f. (b ) Covflmit.hb,-]. (C) Ccfhu in uni— m.idn.ai Colltn. I i >.4. tx \f. iS. Af.ittb.iei Spiuel- /i. fJ) Conjiantim lib, t. Digitized by Google (a) Ricc.lib. j. (b) Livius Decad. 4. lib.j. (c) C urt. lib.i. (d) Trojfard. biflor, lib.i. (e) T>.Anton. tit.iz. r.8. (0 Colle n. lib.K. (g) Apud Marcia», in refponf. de Ba- Jiaru Regni. Tljcc.y (H) / 9 »), „ . pendere . Cilm vero ille e cuftodia elapfus , Nuceriam fe recepiflet, diemque Regi dixiflct; facete Carolus refpondit, Se non per advocatum , fed per fe affuturum\ copiifque tumultuarie coallis Nuceriam contendit (a) . Simile quippiam Prae- tor Aetolorum , juflus refponfum edere ad po- ftulata Quin&ii ( b ): Decretum ( inquit ) re - fponfumque brevi in Italiam , cajlris fuper ripam Tyberis poftis, daturum : Et Porus Indorum (c) Rex ad Alexandrum M. Praejio advenienti futu- rum, fed armatum . Quin magis adnoftram rem Princeps Walliae (d), ad cauflam dicendam co- ram Carolo V. Galliarum Rege evocatus: Quid- ni ( inquit ) ad avum meum Lutetiae Parifiorum pergam 1 fed cum LX. armatorum millibus , & ga- leatus. Ludovicus Hungariae Rex , Andreae fratris mortem ulcurus , in Regnum expeditionem fu- fcepit , brevique fubegit ; parum inveftituram Pontificiam penfi habens. Ladislaus adhuc puer inveftitus eft a Bonifa- cio IX.anno MCCCLXXXIX.five MCCCXC. ut mavult D. Antoninus C e ) , coronatufque Cajetae (f) ab Angelo Acciajolo Card. Floren- tino, Pontificio Legatojquem fals6 quidam pu- tant , fuifie Regni Balium (g) . Sed aetate gran- dior , Romam ipfam non femel facere imperata coegit , impofitoquepraefidio aliquantifper te- nuit. Johanna II. nulla Pontificis au&oritate jam- diu regnaverat (b) , cum a Martino V. ultro ei inveftitura delata eft ann.MCCCCIIX jquo au- xilia adverfus Braccium Montonenfem impe- traret. Poft ejus obitum anno MCCCCXXXV. Eu- genius Digitized by Google (93 ) genius IV. qui Aragoniorum partes fovebat, Neapolitanos monuit, ne quempiam Regem fi- bi adfdfcerent , nili cui ipfe inveftituram detu- liflet : fed refponfum a proceribus eft , alium fe Regem non habituros , quam Renatum Ande- gavenfem,fupremisJohannae tabulis fcriptum heredem (<*> Alfonfus Aragonius principib infeftum habuit Eugenium IV. : fed pacatis tandem Re- gni rebus ann. MCCCCXLIII. inveftituram .ultro oblatam accepitjquo, Tyrannis eje&is, Pi- cenum Ecclefiae reciperaretO*J,& peculiari Bul- la menlis Decembris ejufdem anni , poteftatem obtinuit pecuniam exigendi ab Ecclefiafticis; & Praelatos in Regno non admittendi , qui libi fufpe&i viderentur (c). Ade6 verum eft , faepif- fime largitos efle Pontifices , quae negare line maximo au&oritatis dilpendio non potuiflent; acceptaque a Regibus noftris ea , quae ficut ad fummam rei nihil adjiciebant, ita honeftius erat non accepifle. Ferdinandus quoque Aragonius, Alfonfil. filius, invito Califto III. regnavit (V;;&nonni- fi circa ann. MCCCCLIX. Pio II. Pontificatum Max. moderante , Baruli k Card. Ravennate , li- ve Latino Vrfino tit. SS. Joh. & Pauli coronatus eftf?;: eodem ferme tempore, quojohannes Andegavenlis, Renati filius, Lotharingiae Dux, littoribus Campaniae appulerat, k Tarentino Principe , aliifque conjurationis fociis accitus. Sed Ferdinandus non ideo minus legitime fe re- gnaturum in Regno paterno exiftimabat , fi in- veftitura caruiflet ; & miferrimus erat futurus mortalium, fi alium , quo fe ab Andegavenfibus pro- (O CoUtn.lib. 6 . Idem u (c) M.S.dejurifdift, voh I. (d) Porttan. de belle Neap.Iib.l. (e) J^iccjib.^. DigitizedbyGoogI (a) Guagnm. degejt, Heg.Francor. lib. 7 - (b) GuicnardJib.X. C9 4 ) protegeret, clypeum non habuiliet. - LIX. Noftri propofiti non eft hiftoriam Re- gni Neapolitani concinnare : verum tamex iis, quaehadlenus memorata funt, quam quae for- tafle in medium adduci pollent, luce meridiana clarius innotefcit, a Regno quidem condito, ad tempora ufque Caroli II.Aultrii « i* nftely»:c } Re- ges noftros aut hereditario jure imperafle , aut armis rem libi quaefivifle.Priores de inveftitura parum fuilTe lollicitos, nili quando dominatio- nem parum firmam , proprias vires imbecilles, fubditofque religione in officio contineri polle exiftimarunt.-ceterofque non tam petiille,quam oblatam tolerafle , ne turbae , hac data occalio- ne, a Curia Rom. excitarentur ; prompta fem. per incendii materia, ubi fax non deeflet. At qui majores geRerunt fpiritus, utConradus Sue- vus , jugum fubire omnino recusarunt . Hinc illud Romanae Curiae arcanum: dare vehemen- ter operam , certaque lege cavere , ne qui Nea- politanum Regnum moderantur , Romanum Imperium appetant. De iis vero, qui neque fuccelfione , neque fubditorum voluntate ni- xi funt, fed , regnandi cupidi , quantum rebus afferre momenti pollet Pontificia au&oritas ani- madverterunt; aut ultro a Pontificibus, floren- tem Regum noftrorum potentiam , pro more, formidantibus (a) invitati funt; judicium fa- pientum efto : quos rogatos velim di verlitatem legum, in inveltituris di£tarum,feri6expendant; revocentque ad incudem, ecquid fuerit caullae, cur Pontifices potius fuis cupiditatibus , necef- fitatique temporum ( ut Guicciardinus ait (b)) quam juri & aequitati infervientes, ut pluri- mum Digitized by Google C 9 r) mum pofle floribus fuerint velificati? Ari' quia fatis virium non habuere ad jus fuum conflanti femper tenore fervandum ? an quia de ipfo jure ceperant diffidere? LX. Nobis idcirco fatis erit in praefentia- rum, ad vires diuturnae confuetudinis expen- dendas, in le&oris benevoli memoriam revoca- te . Ad ufucapionem , praefcriptionemve indu- cendam requiri poffeflionem , titulum , bonam fidem, & rem non vitiofam (a) . Poffeflionem in re, de qua agimus fatis fuiffe interruptam acti- bus contrariis ex fuperioribus evincitur , adeo- que efle inutilem ad praefcribendum(£). Ea- dem vero fanari non poteft fequenti etiam lon- giffima poffelfione , propter malam fidem ( c ) , quae ex ipfa interruptione oritur . Simul enim ac Reges noftri, aut Regni Ordines, nullo titulo niti Pontificiam quafi poffeflionem femel dixe- runt ; neque titulus a Pontificibus oftenfus eft, nifi vitiofus ; quis eos bona amplius fide pofli- dere contendat? Idque e6 magis, qu6d licet jure civili infpe&o juftum initium fufficiat adprae- fcribendum (d) ; facris tamen Canonibus eft conftitutum, etiam medio tempore bonam fi- dem pojitivam (ut ajunt) efle neceffariam (e). Neque bonam fidem faltemab initio praeten- dere Curia Romana poteft, propter donationis titulum ab eo, quem putabathabere donandi poteftatem: nam, cum fcribant Canoniftae , Pa- pam habere fcrinium legum in pe&ore ; verifi- mile non eft nefcifle, jura dominationis alienari non pofle, quod fuperius demonftravimus(y’j. Vnde confequitur nedum bonae fidei locum pa- tere nullum , fed malam potiusjfrfo» efse mani- feftam: (a) L. nulla C. de rei- vind. l.fin. C. de tsfucap. pro hered. (b) "Theod.jun. con- flit. in novell. Va- lentin. tit.S. Cu- jae. /ib.lS. obferv. cap.16. (<0 $ . diutina inftit. de ttfucapj.fi .quii emptionis fi .quod fi quit C. de prae- yrr.JO.tr/4O. an. , (J) . * C. vigilanti. C.fin. de praefcrip. c.pef- jejfor.de reg.jur. (e) f D. capfin.Bartol. tradi, de diff.int. jus civil. & catt . Cuid. Pap. de- cif.41 6. Caflrenf. conf.jo. num. 10. Itb. 1. Petr. Bar- bof. adrub.C.d* praefer ipt.^O. vel 40. ann. Parlad. rer.quotidianjib. l.cap.l.num.1 j, Neguiant. depu- gnor. a. memb. 6. num. I. VaJq.iU luft. contr.c. ar. num. 8. & e. 79. Anton. Gabriel. lib. j. tit.de prae- fcript.concl.i . nu. 57. ubi innumeros allegat. Ba/d. in proem. Vigefl. fy in Au- tbent. boc am- plius C. de fideie. Papon. arrefl.lib. i Jit.*. Digitized by Google I ( 9 O ( i ) feftam:& fic ex duplici defectu praefcriptionem * tathin.iibX.cap. corruere (a). 2S ’ (b) Accedit, Principum noftrorum fubjectionem X* t fiant ds vt& fuifse mere voluntariam . Etenim adhuc fi fide- ^cynJiuu. litatis jusjurandum non praeftitifsent, nihilo ta- c. de fervit- & men m j nus imperafsent: ficuti ex eo quod prae- aju. Gabnel. _ K . * . o • 4 * comm. conci, ititerunt , non ideo tutos ab externa hornum vi ‘loJlio ?£££- fuilse, hidoriae docent- Atqui ex adlibus volun- tnit.itic.ex parte tariis nulla praefcriptio vel confuetudo oriri po- ?r*ben. notiores telt , nec etiam poft mille annos valitura, ut Quod libere feci facere cogar (b ) ; unde ajunt, de ,1CJU. pojf. & Principem fpont£ fe abdicando, nec quidem im- perium amittere (c). Liquet igitur , fummi juris t<ir. 3 .$.A. in6. quafi praefcriptionem a Romana Curia obten- c. 4.71.10. &x 2. dinonpolse, neque judo titulo, neque longa cZJ.x7lg/!&J* confuetudine, neque bona fide . Inlpiciamus i.fiet de offroc. rem ipfam , an vitio careat . Et quis neget ede 7i/!i6o‘.nJo. ht " vitiolam, cum ex fui natura neque alienari (d ) , Argjjt IttuCf- nec l ue m alicujus bonis eflepolJit? ac proinde faris D. de offic . praefcriptioni minimi (e) obnoxia ? Quare in Pandectarum libris legimus, Publicianam aCtio- fJj . nem poflefforipon competere ad res repeten- c hbJhnfPri- das , quae jure edent inalienabiles ( f) Praetor en * m neminem tuetur contra jus (g). Neque ianM.xii. . profeCto alia ratione cautum eft, nedum liberos DttitJUtb.c.cem- homines, res facras , religiofasque ufucapi non ttt-c.»i.&fequ. polfe, etiamfi bona fide poflidentur (b ) ; ve- dic. $. x. l. cum rum neque publicas funitiones, five tributa, (t) \Z!l% C c$u. neque jura dominica , neque Reip. C neque D . de cotttr. tmt. facrorum,qud minus ven dicentur, praefcriptio. /. ufricapionem . 1 D.de ufucap. l.Ji- nem ve ,D.eod.cap. five pojf. de Reg.jur.iv 6. I. alienationis, Ti.de verb.Jign. l.Ji, fundum .Ti.de fund. dot.tl.l elin. ai c. accedentes. Depraefcriptienibtts. ( f) L.Jive autem y.§.pen./.Ji ego n-$« partus x.l.cumfponfus ti.^.Ji res, D.de Public. ali. /.bona fides 136. De re%ul.\ur . (g ) d.l. cum fpovjus. ( h ) fi.fed aliquando J11ft.de ufucap. l.u/t.C. de loug.temp.prae- fcript.C.ad accedentem, c.venerabilis de praefeript. ( i ) L. competit. 6, C.de praefeript . 3 o* vel 40. annor. ( k ) L. i.C.de praefeript. long.temp. ubi Clof. dijhticiionem adbibet. Abb.in c, venerabilem, qui filii fmt legitimi. Digitized by Googls . praefcppt. C. • opsr. diligent. C. de 4- quatdufl.l.siirm, D. dc via pubi. I. nle. D.de itfucap. Grot. in May. U- btr. c.ip.3. quttn vide. D. Ambrof, l.de OJic.iS. (e) L. non ejlinco • nem temporum impedire, ( 4 ) ufi ex peculiari r . _ 0S 1 T n • • . „ / _ . \ . LMfHver/at l.C. Cod. lultinianaei titulo . Unde Papinianus in- ne™ Domin.vei quit, praefcriptionem longae pofleffionis ad ob- tinenda loca jurisgentium publica: concedi non- Mmoveatar. folere ; ideoque diruto aedificio, quod irt occu«' S ato littore fuerat extru&um , ! alioque in ed- em loco poftea excitato , exceptionem opponi £< pr£^.. non pofle: & interrupta fetnel pifcatione,quam * »/>»•• pubiic. t. in diverticulo fluminis quifpiam pluribus annis exercuerit; quo minus alter eodem jure utatur nullam obftare praefcriptionem ( 'b ). Et quan- tum ad jura Reip. illud non leve argumentum addi poteft , qu 6 d ficut contra minores nOn praefcribitur (c) , ita neque contra Rempubli- cam praefcribi aequum eft, quae pupillae loco habetur (d), & extra ordinem juvanda : & qui- ttmp. praefcript. dem jure civili infpe&o, nam jure gentium non t. eft ambigendum, (e) » 5 u? m R,iputm LXI. Facile eflet& expeditum, exantedi- ” (e) ftis aliud non minus futile argumentum adver- fariorum explodere , ex longa cenfus folutione 4. defumtum : fed ut Angulis fatisfaciamus , pau- 3 cis meminifle lubet; multum quidem diftare urbem, vel provinciam tributariam , aut ve&i- galem i feudo . Rogerius , & Guilielmus Nort- manni, Carolus I. Andegavenfis , & pofteriori- bus temporibus Carolus V.Imperator Tuneta- num Regnum fecerunt fibi ve&iga!e,non bene- ficiarium (/ ): Polonia diu fuit Imperio tributa- ria , non feudali fervitio obnoxia . Anglia cer- tam pecuniam, quam nummum San£ti Petri vo- cabant , Ecclefiae Romanae pendebat ad Tem- pli , & Scholae Anglicanae fubftentationem : Ne fed non ideo feudum , ut quidam opinati funt , * -- N &in- ■/ co Slfid.de IV.fum. Imp. lib. 9. ] on. Hift. iib. 34. Ah fonf. ililoa vita Caro/. V. Su.it- mont.lib.11.fi ifi. Digitized by Google f») Jnguf.Steu^b.de donat. CoitjLvnt. Boditi. tib. i , it Xep.C/tp.l, (b) 'Apud Murci, tn. i>irefoo>if.dt B . «• iiatu Re&tii. (c) In l. liberti , C. de vper • Ubertor. ii) jfpnd VaLtfcuin de Jur. Empbyt. fU. 39 .lM, i. 6 . ■ (O Iden Vr.htfcttt fU.uJl.jS.pcr tot. (•’> Conf net. feni. lib. a.tit.S. $.uit. tot. Ccd. tit. dtJtire Empbyt, (e) l.tu eo 3i.de reg. } ur. <&) C*) & infinita propemodum adducere in me» dium poffem exempla * nili paflim apud Hilto* ricos ellent obvia. Sicporrd.accipie.ndum pu* to cenfum, Ecclefiae.ftlutum a Regibus Nea^ politanisj non pro canone quali empbyteutk cp, ut loquuntur, in recognitionem direiti. do- minii . Nam etli non defuere qui perbellilibi vili funt (6) t qu6d Regnum Neapolitanum te- neri in emphyteulim , nop in feudum excogita- runt ; t inciderant enim fortalle in illud fialdi Perufini (r),& aliorum (djalTerentium, feudum* concefium pro annuo tervitio pecuniario , non tamelle feudum , quam emphyteulim; nihilo- tamen minus, cum tanta fit cognatio inter feu- dum, & emphyteulim CO »& utrobique nuda pollelfio transferatur , proprietate penes domi- num dirc&um manente, (f) ad quem recidero multis modis poliunt ager , domus , oppidum ; helleborum his quoque propinandum puto. Non enim video, an plus Regno tribuant.an adi- mant libertatis : nili forte, vulgi errore duSi, piaculum putant origines rerum repetere , Re- gnique dominium dire&um Pontificis in du- bium revocare . Scilicet ita evenire necelle elt, ubi jus publicum ab iis tra&atur, qui nec in jure privato aliud fapiunt, quam quod ofeitanterin Pragmaticorum libris legerunt. Nec me latet, cenfum modo majorem , modo minorem in In- veftiturarum tabulis noftris Regibus fuille im- politum , feudi nomine , & pro dominii dire&i recognitione ; fed cum direCti dominii fabula , ( qui fons eft cum feudi, tum emphyteulis ) fa- tis lit confutata; in eam caufiam cenfus ell acci- piendus, quae juri , & libertati ooft adverfetur. (£) /. : LXII. Quod Digitized by Googl ^ ' (99) LXH. ' Quod fi his non adquiefcunt infui- fiflimi homines , faltem non negabunt fer- vitutem Regni efle dubiam . Si dubia, judican- dum igitur prolibertate (a) : nam unaquaeque res reputatur libera (£), & potius al Iodi alis , quam feudalis. CO * • > *• • r LXIII. Sed legulejis has ineptas ratiunculas relinquimus , quando agitur jure gentium . Jus vero gentium juftum titulum, & poflelfionem requirit , nunquam interruptam, nunquam in- terpellatam; unojerpetuoque tertorejuris femper ujurpato(d) (ut Sulpicius apud Livium loqui- tur ) nunquam nemine ambigente. At- qui ex fuperioribus luculenter apparet, pluries de jure Pontificis in Regno Neap. fuifie dubi- tatum 5 (aepillimi quoque* Inveftituras in caA fum cecidifle, non minus ad Pontificios conatus de Regibus abdicandis, auftimponendis.Fruftra enim Clemens IIL , <& Celeftinus 1 III. Henri- cum VI. Caef. in Tancredum Nortmannum ar- marunt; fruftra Innocentius IIKGualteriumde Brenna in domum Svevicam furere permifit; fruftra Innocentius IV.Carlottum Anglum ad- versus Manfridum evocavit ; fruftra Carolum III. Andegavenfem Urbanus VI. minis terruit ; fruftra Martinus V.Ludovicum III., Galliae Re- gis filium, Carolum verO VlII.Alexander Vl.ex- civere (e ) ; fruftra^ enatum Andegavenfem, & Johannem Lotharingum ejusfiliu CaliftuS IU. & Innocentius VIII. ftudlos£ tutati funt(/;,fa- cefque civili incendio Iubmifere:tametfi Johan- nem a conjuratis Regni proceribus, non a Pon- tifice appellatum alii lcribunt (g ) . Ut tion im- meritb illud Numidarum., adversus Carthagi- N 2 nien- f M Bald.in IJiberttu dc jur. perfert. (b) *>• 1 d.fi quis aedes ly.D.dejeruit.ur- b.praed. 1 . 1. <&* I. aliius $.C. de fer- vit.) <£? aquali .li- bertas 4. de flatu hom.l.fi cujus , D. de ufufruii. (C) C.l.fl. inter fi- liam. fi de feud. de f unii. ccntrfit. int. dem. & vaj- fal.c.X.fi .fi inter. Decontrov. inter mafcul.et foernin, Affliil. dee. 177. n. 6 . Alciat. eonf. 429. n.li.&alii apud Valafc. de juf . empbyt.quae- fl-fl. nu. I.&2. Clarus , fi.feudU qu. 1 8. n.l. Vrfill. addit, ad Affliil. deci/.ijj. num .4. Borcbolt.in Com- ment.feud.p.i.n. 1 4. Gabriel. c om- ni. ccncluf. tit. de feud. lib. 5 . eoncl. 3. Mynfing. cent. f.objeru.zi.tt.+J. fiut pojfidetis 1 6. C.de probation. f W) Liv.lib.^.if 3 y. , fej Albm. de bella Gallico. (/) Albin.de bello in- tefl. , Pont an. de bell. Ne.ip. lib. 1. Collen.lib. 6 . (g) Hice. de f(eg. Si - cil.hb .4, Digitized by Google fio'*) (a) nienfes excipientium, a nobis tifarpfcri poflit^) Livius /ii. 3 4 . p er opportunitates nunc illos , nunc Reges Neapa* litanorum ufurpaffe jus; femperque penes eum pojl fejjionemfuijfey qui plus armis potui [Jit..} i< > . LXIV. Non igitur jute gentium Pontifex Ma* ximus fummam dominationem praefcripfit in Regno Neapolitano; neque jure civili : ied nun- quam titulum diredti dominii fibi peperit ne- que jure belli, neque eledtione, neque lucceilio- ne , neque donatione ; nullum itaque jus in Re- gno habet , quod erat demonftrandum. • • • LXV. Hincomnes facildintelligere 'poterunt, quantum fint Ecclefiafticae dignitatis , ampli- tudinifqueconfervandae ftudiofi , qui lingulari malitia, atque impudentia Clementem Xl.Pon- tif. Max. , virum cetera eximiae pietatis & do- irinae, e6 adegerunt, utRegni inveftituram potcntillimo Regi Carolo III. hadtenus non de- tulerit. Conjedtabant prudentiores , fapienter & d Chriftiana Rep.eum fecifle, qui Sereniilimi Andegavenfis precibus minimd permotus , /,»- vejiituram legitimo Hifpanienfis Monarchiae ' fuccefforirefervaflet. Sed, cum eos opinio fe- fellerit, nunc univerfi in eam defcenderunt fen- tentiam, ut quidam exiftiment, ideo Serenitfi- mum Andegavenfem tunc inveftitum (ut lo- quuntur) nonfuiffe , quia Clemens Caefaria- num militem , immo judicium Europae perti- mefcebat: nunc Carolo III. Inveftituram non deferri , quia Caefarem potentiflimum habet fratrem, citius ifthoc padto antiqua Italiae jura repetiturum ; quidam ver6 palam dicunt, Pon- tificem efle abreptum ftudio partium, & Galli- co potius imperio , quam Ecclefiafticae jurifdi- ; dtioni Digitized by Googl^ v( IOI ) &ioni favere. Nam fi pergit ita facere, ut nunc quidem facit, quem habet, quaefo, vadem prae- demve, qui fpondeat , fore ut ab Arce Tarpeja Velit Carolus Neapolitani Regni diadema ex- pettare potius, quam jure gentium (ibi met fu- xnere ? Quis (lupor ? Non dicam aliud . Jure in- quam gentium. Quis enim ulpiam legit tantam bellicae virtutis laudem , quantam expedita brevifque Caefarianorum militum manus in expugnandis munitiffimis arcibus adepta eft ? Quis tantam lubditorum alacritatem , vidlrici- bus aquilis fauda quaeque acclamantium? quis cantum Neapolitanorum (ludium, adXII.uf- que ab urbs lapidem obviam cum feftis ramis exeuntium ? Neque haec ab inerti viliqus ple- becula, aut ab hominum tantum colluvie, un- dique ad expedlatiflimae rei novitatem ex a- gris, pagifque confluente ; fed ab honediflimis .civibus, & arma geftantibus , qui & congredi cum hode potuiflent,(i hodis occurreret, & nul- la in tergo vulnera, plurima in pedlore fuiflent excepturi. Anne putant haec fuifle fadluros , fi Regem Roma expe&are maluifsent ? Gerrae germanae , nugae merae . Prafedto illud effi- cient , qui ad Pontificis aures nihil non pro calamitate Italiae quotidie obmurmurant, ut, fublato Invediturae accipiendae more , Re- ges nodri podhac belli jus , fubditorumque vo- luntatem fatis flbi fuperque ad legitimd impe- dandum ducant.Nam quae idhaec edet amentia, ^mperia, pulcherrimis titulis parta, beneficii lo- co a quopiam accepta profiteri 2 & ab eo qui- dem, qui nullum habeat jus in re? Neque nos fumus ingenio adeo hebetes, ut fa- cilii co Mcc.lib.i. in fin. C0liet1.lib-4.Rl.it. in Clem. IV, (<0 „ Cellen. lib.f. Vol. M. S. de Jurifd. in Arcbiv . Reg. Ueap. Conflant, iib.j. CO Cellen. lib.g . 00 CollenJib.6.Ricc. iib.3. (O . Tbotn. Cofl. Ani- mad. adMambr. Rof.adttrm. e 497 . M.S. de \urifditl. vel.x. Ricc.de Re, gibjltfpan. Iib.j. (TOi) cile non aflequamur , non aliam ob rationem praeteritorum temporum memoria Pontifices impense follicitos fuifle de Ihvejlitura autpo- tentioribus , autpolleflbribus, aut utri fque tri- buenda; nili quia aCtum fore deEcclefiaftica io Regno poteftate exiilimabant , fi quifpiamRe- gum alia , quam Ecclefiae auCloritate rerum potiri videretur . Hinc , quod monftri loco ha- bitum eft , inveftitura per idem ferme tempus nitebantur Carolus I. Andegavenfis, (<*)& Car- lottus frater ( fi ve , ut alii tradunt , EdmunduS filius; Henrici Angliae Regis : Johanna I. , (b) Carolus III.Dyrrachienfis,& Ludovicus, Johan- nisGalliarum Regis filius; Johanna II. , (c ) & Ludovicus III. Andegavenfis ; Alfonfus Arago- nius,(rf; & Renatus Andegavenfis, Ludovici F., Fridericus Aragonius (e) t Ferdinandus cogno- mento Catholicus, & Ludovicus XII. alter in alterius perniciem concurrentes . Vtinam ver6 haecnunquam accidiffent : quamplurima oppi- da, urbefque quondam florentiffimae adhuc fta- rent, quarum vix luperfunt femjuftulata faxa, Templorumque rudera, ferarum nunc latebrae, & pallorum, agricolarumque parum firma do- micilia . Alt ita faftum oportuit, ut Ecclefiallica jura liarent . Tantine tunc fuit Ecclefiallica jura lia- re, nixa caedibus, & fanguine multo ? nunc con- tra tam nihili? quando, rebus pacatis, nullum impendet Reip. detrimentum ? Inquiunt ver6, adhuc de legitima fuccelTione , fi Diis placet, non liquere : expeftandumque funelliifimi bel- li exitum, quod inter potentiflimos aemulos , magnis utrinque animis geritur . Proh lcelusl proh Digitized by Googlp C io* ) proh Dii immortales ! Redigentne nos ad in- Janiam adverfarii ? Quid fi apud Nafamones, aut Ichryophagos, non in Europa , atque adeo in ipla luce Italiae verlaremur ? Quid fi tot do- #iiiimi viri de juribus Auguftae Domus egre- gie non fcripliffent ? Et quilhampronunciavit qon liquere ? Praetorne urbanus , an qui jus di- cit inter peregrinos ? Atqui haec caufiaadEdi- ftum Praetoris uon pertinet. Anne in Senatu Conlul de hac re verba fecit, in eamque fen- tentiam fa&a eft difce(Iio,praefcriptumque ett, & in tabulas relatum: Non liquere ? Atqui nul- lus jam Senatus, Gonful nullus, Purpuratorum Patrum nulla in Reges poteftas.Armis,non ver- bis decernendum eft; militari fcientia, non Le- ge Agraria, aut Clodia . Ifiud idem , inquiunt. Exitus armorum expectandus elt : quique ma- nu capiet, capiat & lege . Nempe cumnullum meritum, nulla gratia ? Atqui jam manu Nea- politanum Regnum captum eft. Satisne id erit? Immo fic licet argumentari . Aut jure fuccelfio- nisCarolus Regno Neapolitano potitus eft, aut jure belli . Si primum , non eft inveftitura feu- di antiqui , five potius confirmatio inveftiturae f») deneganda, nifi malit dire&us dominus iniquus efle, & iure fuo cadereOO^fi fecundum, prior ici- * Mce/s.f, «t r . tur Dominus directus proprietatem amifit jure m .fideht.i.F.6.c. gentium: non eft cur novus Dominus aliunde }; u ^£ r {““'£: petat, quod domi habet. Equidem alterutrum tur.i.F .J.Cu}ac. * ’ 1 1 . Iib.il.feu 4 .lit. 4 . nO“ de inveft. veter, ve! nov.benef.nD.iii c.x . qn.it fuit prim.cattf.btitef.amitt.i.F .n.C. Imperialem. ^.praeterea. De pr»bib.feud.alieit.per Frideric. i.F.f f.c.i.in prine, quae fi‘ inveflitur.l.F.i.c.i.verf.quid autem de coufutt.reli.t feud.i.F. ij.Petr.de Gregor, de concefs.fiud.par.fi. q.i6.n. g.c. i. qua tti/:p milet iuveliitur. petere debeat i.F.ii.c.i.$.fiu.i.F.fi,c.i. iri pr. Dt cap. Corradi i.F, 41 . ibi que Bald.DD.in c.vtritatis de)ure)ur. Atb.co>if,j.n.q.part.i.\ r alafc.de\ur.empbyt.qii . jK.n.xe, ex Barlol.itt l.x. ^.permittitur. Ff.de aqu.quot.dr a»fitv.& in l.i.D.de privileg.credi* tor. GloFs.iu c. unico qutntad'».ftud . adfil.pertiii.Tiraquiil.prjfat.i.retyacl,nuiH. 4 i.Clartit v erbofeitd. qu.Sj. Digitized by Google ( i°4) # ^ .. . horum verum ede nece (Te eft. Aut injuftum efleJ Pontificem , qui Invejlituram non tribuat; aufi juftum fuique tenacem juris Carolum fi invefti- turam non curet . Utrum mavultis, Patres con* fcripti ? utrum eligitis ? ferte fententiam : quid moramini? Numquamne? Sed vi- deant Romanenfes , quandoquidem ad ipfos ea cura pertinere debet , infpicere , num e re fit Pontificiae au&oritatis , fiuccefiori legitimo vafsalli , eidemque pofleflori confirmationem antiqui feudi C ut ipfi volunt ) in longum trahe- re. Nos de fumo , & umbra non contendemus . Equidem majores noftri , religiofilfimi morta- lium , piaculum duxerunt a receptis femel opi- nionibus, veteribufque inftitutis, ne latum qui- dem unguem difcedere:quafi verb qui ante eos vixerunt quodammodo divinitatem fuiflent confecuti, atque omnino errare non potuifient. Quis nefcit , Antipodas , Nili caput , fanguinis curfum, aliaque fexcenta, cum ipfa rerum uni- verfitate orta , diuque ignorantiae tenebris in- voluta , maximifque contentionibus pernega- ta; fuifle tandem patrum, avorumque noftro- rum memoria dete&a, fummaque cum laude il- luftrata? Sic quoque Regni Neapolitani liberta- tem, ex omnibus hiftoriarum monumentis, ae- quitatifque regulis manifeftiflimam, diu tamen negle&am jacentemque,nemo quidem prudens reru aellimator vitio nobis dabit, quod fcripto tandem in lucem protraximus, ereximus, confir- mavimus.Neq;ullus dubito, quin Rex nofter po- tentifiimus,profua egregia in Remp.pietate, da- turus fit operam, ut & fubditi intelligant,fe jure Gentium regnaturum, & habeat poftericas unde • ca« Digitized by Google (iof) capiat exemplum fapientiae , & fortitudinis : Principem nobis fata dedere, cui parem non li- cet invenire, non licet fecundum ; qui, tanquam legitimusReip. tutor, numquam ejus jura pro- pter neglegentiam patietur imminui; & fi quae fuperiorum temporum ofcitantia , aut defidia imminuta fortafle funt , in integrum reftituet. Non illum Ipes, non metus, non adverfa , non fecunda quicquam loco movent, non dejiciunt, non abripiunt. Virtuti praemia ampliffima, fce- leri debita fupplicia propolita habet . Belli- cam in eo fortitudinem , fummamque clemen- tiam , quarum rara eft ad modum concordia, vel ipfi. hoftes admirantur : bonarum artium ftudia tanto amore profequitur,ut nihil magis; & cum plurima calleat, ad lingula tamen vide- * ri poteft ab ipfa Natura inftitutus: quibus divi- nis profe&5 animi fui dotibus & avitum impe- rium vindicabit, & vindicatum efficiet quam maxime diuturnum, florentiffimumq;Nos vero, quamquam fummis laudibus omnes digniffi- mas exiftimamus; illam nihilominus prae cete- ris in Optimo Principe virtutem nunquam non fufpiciemus , quae nobis cum libertate beatam tranquillamque vitam , fibi aeternum decus, immortalitatemque comparabit. O IN- Digitized by Google Digitized by Googl INDEX A A Dminifiratoris munus 6a. XI Aerarium ejl Reipub . , Fi- fcus Principis 59. 60. Affirmare , vel negare non mutat fubjlantiam rerum 5$. Agathocles Siciliae "Tyrannus Re- gem fe vocat 77. Aijlulpbus' Langobardus Euty - cbium Exarcbum Italia pellit 34. Alexander Alagnus Darium deri- det Alexandri II. Pont. Expeditio in Regnum Neap. 9. Alexandri IV.arma adverfus Man- fridum nothum 20. ejufdem mors 20. Alfonfus CaftelU Re x,& Philippus y ajcfius invicem ligii 54. Alfonfus Aragonius f 'uccefforem fibi facit Ferdinaudum nothum _* * 7 - Alfonfus II. Florentinorum fiipen- dia meret 54. Alienatio in detrimentum Reip. ra- ta non habetur dz* 6$. yide Re- gna , Bona. Anacletus Antipapa falutatur lz. Regium titulum concedit Roge- rio IJl.ibid. Andegavenfes Regnum acceperunt a Pontifice 8 $. quibus legibus 86. Angli fubjeclionem erga Pontif.yo : R /illidi r/ltn , ; .... £ . lutarii Ecclefut <pj'. Apulia , & Sicilia num per fenten - tiam P ontif.Gccleftae additi ae 3 j. 34» Num donatae h Carolo Ala- gnoi& Aragifus Langobardus feudi jure Beneventanum Ducatum obtinet hCarolo M.i>p. Arma Neapolitanorum Regum in ditionem Ecclefiae 22. Atenulpbus Nortmannus Graecos vincit 44. B B Artoli fententia de donatione Confiantini 56. Bartholomaeus de Capua laudatus ‘87. Bellamini fententia de Regnis h Pontifice ablatis de Regibus abrogandis 7J. Bello capta fiunt capientium ^.qui- bus modis $ 1 . Bellum jufium ,five legitimum qua- le 6. Benedicti XUI. Bullae parvi habi- tae in G alliis iu Beneventum a Gifulfo Salern. Prin- cipe captum (j. a Roberto Gui- f cardo Gccl. refii tutum ibid. a Ca- rolo AI. Arngifo Lango bardo con- ceffum 37. S iconi traditum b Ln- dovicoPto ZQ.Ecchftae conceffum -L i—L. . i_l r Digitized by Google I N D Caefarem 78. "Bona Regni non fune Regis, fed di- gnitatis $6. fu at inalienabilia $9. etiam i n Regnis bello partis 59. 61. Bona minorum non praefcribantur , neque publica 97. Ronifacii Vlll.flmultates cum Phi- lippo Pulchro Gall. Rege 70. ejus merita d P latina memorata 7 1 . Idem inveflituram Regni Sardi- niae Jacobo Aragonio tribuit 7 1 . £jus fententia irrita decreto Cle- mentis y.71, C C Arlottus Anglii Regis frater Regno inveflitur 85. Carolo llLAuflrio inveflitur a citra injuriam denegari non potejl 1 03 . ejus laudes 105. Carolus Magnus d Populo Romano elelius Imp. 3 y.A/icepborum Imp. Conflantinop. rifui habet 43 . nu- ptias Ir enes affettat a Leone III. PoNtifcoronatus 72. Carolus I. Andegavenfls ab Vrbano IV. Regni JVeap. titulo donatus 20. Manfridum vincit 21. armo- rum jure regnat i6.coufirmatur d Clemente IV. 8 j. 86. Carolus II. d Nicolao II. confirma- tur %6.captivusin Hifpauia 88. Carolus Roberti filius Florentino- rum flipendia meret 54. Carolus VI 1 1 . (innuent e Alexandro VI. in Regnum movet 99. Cenfus Regni Neap. in quam cauf- flam Eccltfltae [elutus 98. Cbildericus Galliae Rex Regno de- E X j e cius confilio Zacbariae Ponti- ficis 70. Clemens III. arma in Regnum mo- vetfruflra 18 Tan credo Nort - manno adverfus,ibid.& 26. Clemens IV.Regnum confirmat Ca- rolo 1. 85. quibus legibus 86. Clemens V.Regnum Roberto confir- mat 86. controverftam dirimit in- ter Robertu,& Carombertum 86. Clemens XI. laudatur 1 00. Coelejlinus III. Henricum VI. e Germania evocat adverfus Tan- credum Siciliae Regem 19.81. Conflantia, Guiliemi II. foror, i mo- nafierio educitur, & Henrico II. Caef. nuptui datur 8 1 . Conflit uens major conjtituto 42. Conradinns injurii privatur Regno 85. Conradus, Fr i der ici II. filius, minus jufle Regno privatur 85. veneno Jublatus d Manfrido ibid. ejus re- fponfum ad Legatum Ponttf. ibid. Confenfus plurium requiritur ubi de plurium inter effle agitur 63. 64. Conflanti ni M. donatio quid conti- nebat 29. Contraria allegans non efl audien- dus 29. Controverfla de jure invefliturae inter Innocentium II. & Lotha - rium Cae flarem 1 2. Controverfla de fucccjflone Regni inter Robertum , & Car olam Humbertum 86. 87. 89. inter Hugonem Luflgnanum , & Ma- rium Boemundi F. de Regno Hierofolymitano 89. Curiae Romanae artes 8 2. 1 02. Da- Digitized by C i INDEX D G D Avid h caede 1 6. S aulis abfinet Deus [olus Judex Principum i (i. ma- los Principes dare folet i» poenam populorum 17. Dominandi cupidi nihil habent fan- Uum 77. Dominium Regnorum quibus modis ' amittatur 1 5. 1 6. Dominium rerum ex pluribus cati fis effe non pote jl 36. Donatio Confantini Magni 29. 30. Donatio Caroli Magni quid Eccle- fae adjecit 36. Donatio Pipini faci a Ecclefae 35. Ludovici Pii $8. Othonis Pri- mi 4r. Donatione num Ecclefa Regnum _» acquifverit 28.29. Donationes immodicae Principum revocantur 65.64. Dos efi in dominio civili viri 60. quomodo differat ab aerario Reip. ibid. Duclianus Catapanus d Nortman- ttis fufus 44. Dux Gueldrius Regis Galliae quo- modo ligius 54. Cclefta non debet cum aliena ja- Exarcbatus Ravennas Graecis ere- « ptusi$. "< . . Exarcbus cur in Italiam miffus 30- Exemplorum vis legibus non prae- valet 42. Exhilaratus Dux Campaniae d Ro- manis occiditur 3 2. F F Achim non fpe&andum , fed quod fieri debuit 74. per dtn andus Aragonius Rex defi- gnatus 27.28. ferdinandus Catholicus quo jure Regnum Neap. ad fe pertinere dicebat 59. Feudale , & tributarium multum . _* differunt 97. pe udum quando dicatur apertum 2 r.' non potefi fine voluntate vajfalli in alium transferri 2 1 . peudi , & empbyteufs cognatio" 98.' peudi dominus jure Juo cadit, fi i uve - f iturae confirmationem fucceffori vajfalli denegat 103. Fides non e f fallenda 57 .63. pifcus efl Principis , aerarium Reip. 59.60. pridericus II. Caefar Venetos Pon- tificis foederatos Apulia expel- lit 19. tnald de Ecclefa meretur, piorumque communione priva- Digitized by Google I N D Germanorum militum laus i o i . Gb er ardui Card. Parmenfis Lega- tus ad Regnum gubernandum 87. fednon adtnifjus 88. Gb er ardus Card . S. Hadriani Le- gat*: in Siciliam 83. Gifulfas Salem. Princeps Beneven- tum capit 9 .Leonem Pont, praelio fuperat ibid. Gotfri dus,Matbildis conjux pro Ec- clefta Jiat adverfus JVortmannos 10. Graeci in Apulia opprejji 44 . Italiam non habebant pro derelitla 51. Gregarius Card. de Galgano legatus in Siciliam 8$. B.Gregorins Papa Pantheon h Pho- ca lniper. obtinet 3 1 . Gregorius II. Imperatorem dominum appellat 31. Italos ad dejeiiio- nem d Graecis impellit 3 1. 32.33. ejus conatus ne Exarcbatus Grae- cis redderetur 3 5. Gregorius VII. movet contra Nort- ruaunos i o. eofdem diris devovet ibid. in gratiam recipit quibus le- gibus 1 1 . Gregorius IX.fruJlra Fridericum II. conatur Regno dejicere 19. Gregorii XIV. Bullae ludibrio ha- bitae ab Henr.lI.Gall.Rege 7 1 . Grotii fententia refellitur 59.61. Guaimaru s Salem. Princeps Nort- mannorum potentiae fundamenta j ac it 44. Gualterii de Brenna infelices cona- tus 83. Guilielmus Fcrrabrachius Nort- mann. Dux 45. cum Philippo Re- ge Macedoniae comparatus 45. E X Comitem ultro fe appellat 46. Guilielmus II.Dux Apuliae 74. Guilielmus malus bellum gerit cum Hadriano IV. 1 3 . Graecos vincit 14 ,d Pontifice in Regno confirma- tur 14. regnare jam antea ceperat yy.immo Rex appellatus ablmp. Graeco 80. Guilielmus III. moritur 18. Guilielmus IV. praeter fidem caflra- tus abHenricoVl.%i. Guilielmus Roberti GuifcarJi filius ditione exutus apud Principem _» Salernitanum txulat 1 1 . 77. H H Adriant IV. expeditio in Re- gnum 1 3 .idem obfejfus Bene- venti 14. Hadriani II. tentamina in Re- gnum Galliae 70. Hadriani IV. expeditio in Gtiiliel- mum malum 1 3 . ejufdem artes 14. Henricus 1 . CaeJ'. Guaimarum in Principatu Capuae rejlituit 46. Henricus II. adverfus JVortmannos in Italia 46. Beneventum Eccle- fiae largitur 47. Henricus VI. Cacfar dCoelefiino 1 II. Regni JVeap. titulum accipit , quibus legibus 1 9.8 1 .82. Henricus VII. Robertum Audega- venjem Regno excifum pronun- ciat 4 1 . Heres non potefi favos manumit- tendos alii tradere 57. Hierofolymitauum Regnum au fcu- dum Ecclefiae 89. Hildebrandus Card. fiJortmannot domat 10. llttn- Digitized by GoogI I N D Hunfridus Apuliae Comes copias infejlas in ditionem Sccleftae du- cit 47. I Mperatoris eligendi potejlas 72. 73 - Imperatores Conjlantinop. Italiam animo retinebant 3$. Imperatoris Romani ejl creare Re- ges 80. Imperio Graecorum quota pars Ita- liae addicla 40. Imperium ejl juris gentium 42. ejl cura [alutis alienae 58. Innocentius II. Regem Siciliae facit Roger i um III. 25. adverfus eum- dem movet 1 1 . capitur 1 1 . Innocentis VII I. copiae adverfus A- ragonios Reges 22. Innocentius II. bellum fufcipit /n_# Roger i um III. 1 1. capitur , &• li- beratur 1 2 .in Gallias fugit 1 2. Innocentius III. tutor tejlamenta - rius friderici II. Imp. 8 3 .84. Innocentius IV.Svevicae domui in- fenfus d Neapolitanis armatus recipitur 20. Interregni vires 2 r . Invefl itura Regni d quo delata 1 2. 3 * Iuvcf itura Rogerii III. dubia 7$. 79. Idenrici VI. vitio fa 82. Ca- ro''.' : ' Sc. 86. Car oli II. rt* ]obannes Andegavettfts , Renati fi- lius 99.102. Irene Imperatrix de avulfo Occi- dente conqueritur 40. d Carolo M- in uxorem expetita 38. Judex nemo in caufa propria $0. Juramentum ejl irritum fi vergit in damnum Reip.64- 65 . Jus imperii quando legitime trada- tur 2^.ejl inalienabile 59. re fer- vat us in donationibus Caroli M. & Ludovici Pii 36.57.39. quas vires habeat 6 1 . JuJlum bellum quale 6. L L Adislaus Rex Neapbter RowH potitur 23. Legibus non exemplis judicandum 42. Leo III. Carolum Al. Imperiali dia- demate coronat 3 7. Leo III. Imp. piorum communione. privatur d Gregorio 11 .H.C 3 ’ Im- perio d Gregorio lll. 34. Leo IX. Pont. Nortmannos fufpe- ths habet 47. Capuam diris devo- vet Ofl.cum Nortmannis bellatur 48. d Gifttlfo praelio faperaturgr. capitur 9. Liber alitas inordinata d vero abhor- ret 30. Libertatem naturalem quando fib- / cOnCuontinttir i e*. « r . rrarx >ui- Digitized by Google I N D Lotharius Imp. Innocentium II. in Italiam reducit lsl e orumdem-» controverfa de jure invefiiturae 13.41. Lttdovici Pii donatio faFla Ecclefae Idem refpondet Gregor io IV. Siciliam ad le non pertinere 42. M M Ajefias alienari nequit 5 5 . Mandati judicium turpius quam furti 6 q± Manfridus nothus Innocentium IV. Neap. degentem fraudulenter adit 84. Conradum fratrem veneno enecat 83. Regno potitur , nequic • quam negotium faceffente Ale- xandro IV Pont. 2o-8 <f. d Carolo Ahdegavenft vicius 2 1 . Man udis Comneni foedus cum Ha- driano IV adverfus Guilielr/ium Malum Manuel Comnenus Guilielmanu» Malum Regem Siciliae facit, qui- bus legibus 8q. Martinus IV Regnum Ar agonum Carolo Valefio concedit 5 1 . Mathildis tefiamentum Imperio non obfuit 31. Mens , non verla fpechwda 33. Minorum bona non praefcribuntur Molochus Catapanus Nortmannos ftbi adjungit adverfus Saracenos 45 - Monafleriorum amplificandorum . _» • abufus Neapoli 65. N N Eapolis d Riccardo Cap. Prin- cipe obfefld 1 o. ab Imp. Grae- E 3 C eorum avulfa 12. 24. num ab ln- nocentio II. Roger io III. conceffa ■2 3. In fide Graecorum permanet in defetlione Italica £2. d Fride- rico II. Caef. deficit 84. /Neapolitani num interregni tem- pore Ecclefae fe tradiderint 23. 26. XVI. viros confit uunt pofi obitum ]obannae II. 27. /Neapolitanorum defetlioa Guiliel- tno malo ad Pontificem 1 3. d Sve- vis ad Pontificem propter faevi- tiam 20.84. ad Euge ni um IV- re- fponfio 25. Studium erga Caro- lum III. Aufrium 1 o 1 . /Neapolitanum Regnum fub Lango- bardis ,& Graecis 24 .an unquam in libertate naturali 24. num per fententiam ademtum Leoni Ico- nomaebo 3 3. num ab Othone pri- mo Ecclefae donatum 41. num d Confiant ino M.30. num d Carolo M-i 6. aut d Ludovico Pio 3 8.39. 40. I Verno dat quod non balet 38.42. 31. Nemo vaf] 'alius duorum dominorum infolidum 31. Nicolaus II. Roberto Guifcardo Apuliam , & Calabriam confir- mat 49. Nortmanni propriH virtute Re- gnum adepti 23. d parvis princi- piis ad fummam rerum elati 43. 44- 67- »’/£?/' Graecis \^.eofdem vincunt ibid.Appulis fe adjugunt 44. Italiam appetunt 43. Imperio Occidentali fe fubjiciunt 46. cum Leone IU. Pont, bella gerunt 48. num propri/1 pecuniA militem le- gerint 66. quando extinfti 8 1 .Be- . ne- i Digitized by Google 1 I N D n evento potiuntur 9. Tu net anum Regnum faciunt vectigale 97. pj umidarum adverfus Carthagi - nicnjes dictum 100. O O Bedientia praefanda Princi- pibus etiam di f colis 17. Occidentalis , & Orientalis Imperii limes 40. Ordines Regni ditio Pontificis mi- nime audientes 27. perdinando Ar agon io f aeramento obfiriEli 28. Otho iy. Imp. Regnum brevi capit , & amittit 8 3. Othonis primi jusjurandum favor e Ponti/. 72. P P . Actiones Principis eletti cum-* Rep.fervandae funt 57. Papa . viae Pontifex . * . Si feudum accipere vult fideli- tatem jurare debet 52. Perduellionis detur ne unquam cauf- fa legitima 1 6. vires 17. Petitur fruflr a quod habetur 43.50. Petrus Ar agonum Rex fingutarc certamen detrectat , piorumque communione privatur 7 1 . Pipini donatio fati a Eccleftae 35. E X Pontifices Romani annum Imperii Graeci in bullis apponebant 70. poffefsionem obtendunt tradendi Invejlituram Regni 74.8 1 .eorum conatus irriti plerumque in no- Jlros Reges 99. Praefcriptio num locum habeat in^ Regnis 1 3. & fq. Iniquitatis per- ' fugiura 74. quando vires habeat 79.81. non obtinet in iis , quae Junt publici juris 97. jure gentium quae requirat 99. Princeps jura Imperii invitis fub- ditis alienare nequit 56. $9. neque in Eccleftam 65. debet augere _# Remp. 57. efi ve luti tutor 57. 59. reftituitur in integrum 63. Princeps fummus quomodo poffit fie- ri alterius vaffallus 68. Principatus fuccejpvi propria 58. Principum f 'olus Deus judex 1 6. Of- ficium falus publica 57. fuccejjio non ejl tamquam heredum 58. Privilegium rejli tuendi condemna- tum nullius momenti ejl 6 1 . PromiJJa contra falutem publicam Jervanda non funt 57. R R Anttlfus , Averfae Comes Ar- doino Lombardo opem fert ad- verfus Graecos, quibus legibus 34. Digitized by Google INDEX Regum abrogandorum licentia-» Rejp.perniciofa i ?• Reges a Deo folopuniendi 1 6. Regum /Neapolitanorum arma in ditionem Ecclejiae 22.2 3. eorum- dem fubjedio erga Eccleftam per- fonalis tantum 6R. Regum fuccefsio , & eleUio quomo- do accidat 23. Relatum eji in referente 33. Res tranfeunt cum onere 5 1 . publi- ci , divinive juris in nullius bonis Jiunt 61, diffolvuntur iijdem mo- dis , quibus funt conflit ut ae 8z. Refp. non debet poenam ferre pro- pter crimina Principis 33. ejus /alus omnibus rebus anteferenda $ l-habetur loco pupillae g9.97.co- dem favore gaudet ac Ecclefla dj. f e udum non potejl fieri Jatto Prin- cipis di. Ric bardus Capua Princeps / Neapo- lim obfldet 1 o. Ricbardus Com.Averfanus Capuam occupat 47. Robertus Andegavenfts Florentino- rum Imperator 54. Regno excifus pronunciatur ab Henrico VII. Caef.4 1 Jnvejlitur a PontiJ'.86. Robertus Comes Namurcenfls quo- modo ligius Regis Angliae $4. Robertus Comes Atrebatenfls ad Regnum gubernandum mifsus 88. Robertus Guifcardus Salerno poti- tur 9. Beneventum Zccltftae red- dit. ibid. obfldet 1 o. Ecclejiae ditio- nem aggreditur ibid. a Gregorio VII. communione piorum pri vatur 10. reflituitur certis legibus 1 L. in Aie olui IVverba j urat 4S.g g. fine fubditorum damno Baje- lardo nepoti ditionem adimit 49. ejus artes $0. cum Alexandro IL & Gregor: VII • bella gerit SI-. Rogerius II. fuccedit Ruberto Gui- ejlitura du - imperio pri- vae 1 1 .7 6. cum Innoc.lI.bella ge- ri t,& vincitur i & vincit 1 1 .Re- gem fe Italiae dicit, ibid. d filio Guilielmo obfldione liberatur. ibid. captum Pontificem liberat. 1 2. Aeapolim recipit 24. Anacleti partes fovet , d quo Rex faluta- tur 1 2.d Lotbario Caefare ditione fpoliatur ibid. 78. de nuo potitur 13. 78. Regii tituli confirmatio- nem accipit ij£. Aeapolim obtinet 25. confi rmatur ab Honorio //.75’. Roma cur ab Imperatoribus relicta 30. 3Jj quomodo in pote flatem Pontificis pervenerit 3 2, 42. Romani d Graecis deficiunt 3 2. Ca- rolo M.acclamant 37. Romani d Vologefo Parthorum Re- ge ludibrio haberi putant 43 . jus imperii magni faciebant , inania tranfmittebant go. S S Araceui Sicilit pulfl 4g. Scoti auxilium Pontificis im- plorant 46. ratam non babntrr - f abjectionem Jo: Ballioli erga Re- gem Angliae , nec erga Eccleftam T^- Scriptutarum diverfltas fidem adi- mit jcarao 74. Lius snv hia 75. Rogerius III.Guilielmu 4 ( I Digitized by Google «• I N mit 20. dubietas quomodo diri- menda 30. Sententia Gregarii 1 I.& lll.adver- Jut Leonem Ifauricum 33.3 4. Sententia eorum exploditur, qui Re- gnum teneri ajunt Ecclejiae /n_* ernpbyteuftm 98. Sergius Neapolis Dux Rogerio III. [e, O' urbem dedit 24. Sicilia nam h Carolo AI. Eccle/iae donata 36. Sigonius taxatur io.$g. Stepbanus II. Pipinum in Italiam-* pellicit $ $. Subditi Pontificis ultro Rogerio IIL fe dedunt 22, & Ladislao 23. Subditi quando libertatem natura- lem adipifcantur , ut Regem Jibi novum creare pojfint 1 23. — ■ Obedientiam debent Principi- bus etiam difcolis l6, 17. Perduelles in alium transfer- re imperium nequeunt 24. Subditis invitis alienatio nequit fie- ri d Principe favore Scclefiae 6$. Succefsio Regnorum defertur jure f anguinis 58. 59. Saccejjores Regum non tenentur fponfionibus decefforum in da- mnum Reip. 6$. T m Ai : ? t»r J? a*p t/iluef/i* D E X lium confortem Regni facit 18. Clementi III. refjlit ibid. 26. 8 1 . 82- fributa cur folvuntur Principi do, T unetanum Regnum veftigale fa- cium d Nortmannis , &c. 97. ‘ Tutela Regni Siciliae ab Junoccu- ceutio LLL per legatos adminijha- ta 83. Tutoris officium rem pupilli fulvam facere 58. V V AJfalli heredes quando feudo priventur 2L. Vaffalli feudum alienare non pof- funt invito domino $ 1. Vafsallus nemo potejl efse duorum-t dominorum in f oli dum ?2> Vafsallum ligium nequit baben . _» qui fummam non habet potejla- tem 52. Villanus ( Jo : ) Florentinus Hifio- ricus taxatur 34. Un&io Regum Bpifcoporum officium $ 8 . Unufquifque rei fuae moderator Urbanus IV. Carolum L Andega- venfem adverfus Manfridum mo- vet , ornat que Regio titulo. 20.8$. Digitized by Google Digitized by GoO£ le