Grice e Toderini: la ragione conversazionale di
Roma e l’implicatura conversazionale dei sue colonie – la scuola di Venezia –
filosofia veneziana -- filosofia veneta -- filosofia italiana – Grice italo -- Luigi
Speranza, pel Gruppo di Gioco di H. P. Grice, The Swimming Pool Library, Villa
Speranza (Venezia). Flosofo veneziano.
Filosofo veneto. Filosofo italiano. Venezia, Veneto. Discende dai conti
palatini Gagliardis dalla Volta. Letterato, pubblica “Letteratura turchesca”
(Venezia, Tosti), frutto della sua permanenza a Costantinopoli, la prima
trattazione occidentale di storia della letteratu turca.Tra gl’altri scritti,
in particolare di erudizione e di filosofia morale, si ricordano la filosofia
frankliniana delle punte preservatrici dal fulmine, particolarmente applicata
alle polveriere, alle navi, e a Santa Barbara in mare e “L'onesto uomo; ovvero,
saggi di morale filosofia dai principii della ragione”. È ricordato in “I Dogi
di Venezia nella vita pubblica e private” di Mosto, Giunti Martello. La
Dogaressa Pisana muore con gran dolore del Doge circa le hore ventidue colta da
una gagliarda convulsione al petto et abbattuta dalla lunga penosa malattia
sofferta. Per tutti i tre giorni di esposizione si conserva così fresca e
rubiconda nel volto che sembrava anziché morta assorta in un dolce riposo. È
solennemente tumulata ai S.S. Giovanni e Paolo nella tomba comune dei Mocenigo.
Il doge la segue dopo IX giorni di malattia in seguito a un’infezione
determinata da una risipola alla gamba sinistra. Ai solenni funerali fatti alla
sua statua ai S.S. Giovanni e Paolo venne commemorato da Berti ed a quelli
fattigli dalla scuola di S. Rocco, cui apparteneva, da T.. Cfr. Le sue opere
registrate dal «Sistema Bibliotecario Nazionale». Giambattista Toderini. Toderini.
Keywords: filosofia coloniale. Refs.: Luigi Speranza, “Grice e Toderini” – The
Swimming-Pool Library.
Grice e Tocco: la ragione conversazionale e l’implicatura
conversazionale dei rendiconti della ragione conversazionale – la scuola di
Catanzaro -- filosofia calabrese -- filosofia italiana – Grice italo -- Luigi
Speranza, pel Gruppo di Gioco di H. P. Grice, The Swimming-Pool Library, Villa
Speranza (Catanzaro). Filosofo
calabrese. Filosofo italiano. Catanzaro, Calabria. Studia a Napoli con SPAVENTA
(si veda) e a Bologna, con FIORENTINO (si veda). Insegna a Roma, Pisa e Firenze.
Si pose nelle sue “Ricerche platoniche” (Catanzaro) il problema della
cronologia degli scritti platonici. Nella sua monografia su BRUNO (si veda) nega
che il filosofo di Nola potesse essere considerato un martire del libero
pensiero, quanto piuttosto l'interprete dei nuovi bisogni di razionalizzazione
delle teorie filosofiche, in linea con l'impulso delle ricerche scientifiche in
atto ai suoi tempi. Contribuisce alla pubblicazione dei saggi di BRUNO,
individuandone tre fasi di sviluppo: una fase neo-platonica, una fase pan-teistica
e una atomistica. Sostenitore del neo-kantismo,
rifiuta ogni costruzione metafisica e
privilegia le esigenze della ragione pratica. Altri saggi: “L'eresia nel
Medioevo” (Firenze); “BRUNO” (R. Istituto di Studi Superiori Pratici e di
Perfezionamento in Firenze); “Le fonti più recenti della filosofia del BRUNO”, "Rendiconti
della R. Accad. dei Lincei. Classe di scienze morali, storiche e
filologiche", “Le opere inedite di
BRUNO” (Accademia di scienze morali e politiche della Società Reale, Napoli); Studi
francescani (Napoli); Studi kantiani (Palermo). Ferrari, I dati dell'esperienza.
Il neo-kantismo nella filosofia italiana” (Firenze, Olschki); Raio, Lezioni su
Kant” (Napoli, Liguori); Istituto dell'Enciclopedia Italiana. Enciclopedia Italiana, Istituto
dell'Enciclopedia Italiana. Sistema Informativo Unificato per le Soprintendenze
Archivistiche. Dizionario di filosofia, Istituto dell'Enciclopedia Italiana.
Felice Tocco. Tocco. Keywords: Bruno, ragione pratica. Refs.: Luigi Speranza,
“Grice e Tocco” – The Swimming-Pool Library.
Grice e Tolomei: la ragione conversazionale e l’implicatura
conversazionale nella filosofia della percezione – la scuola di Pistoia -- filosofia
toscana -- filosofia italiana – Grice italo -- Luigi Speranza, pel Gruppo di
Gioco di H. P. Grice, The Swimming-Pool Library, Villa Speranza (Pistoia). Filosofo toscano. Filosofo italiano.
Pistoia, Toscana. Appartenente alla Compagnia di Gesù. Nato a Villa
Camberaia e di nobili origini. Studia a Firenze dove studia legge presso
l'Pisa. Entra a far parte dell'ordine dei gesuiti e venne ordinato a Roma.
Divenne esperto di ben undici lingue tra le quali latino, greco, ebraico,
siriaco, arabo, inglese, illirico e francese. Inizia la sua carriera
teologica esponendo le sacre scritture nelle letture pubbliche presso la chiesa
del Gesù a Roma. Venne eletto alla carica di procuratore generale dell'ordine
dalla congregazione generale, ufficio che tenne fino a quando cioè non ottenne
la cattedra di filosofia al collegio Romano. Le sue letture, che hanno
sempre un vasto uditorio, vennero poi date alla stampa con il titolo “Philosophia
mentis et sensuum” nella quale, pur nel pieno rispetto dell'aristotelismo del
Lizeo, accolge gran parte delle scoperte naturalistiche della sua epoca,
esponendole nelle sue lezioni. Le letture vennero ristampate in Germania dove
ottenne l'encomio dell'Accademia di Lipsia e di Leibniz. Ottenne la
cattedra di teologia alla Pontificia Università Gregoriana -- allora ancora
Collegio Romano -- e rinnova le tematiche relative alla controversia sul
concetto di dogma già iniziate dal cardinal Bellarmino. Le letture relative a
queste lezioni furono tutte redatte in un manoscritto di ben sei volumi in
folio che tuttavia non vennero mai pubblicati dall'autore. Eletto
successivamente rettore del Collegio Romano e del Collegio Germanico, ricopre la
carica di consultore presso la Congregazione dei Riti. Venne con sua
sorpresa nominato cardinale da Clemente XI ed ottenne il titolo di S. Stefano
al Monte Celio. Chiamato al servizio del Pontefice per giudicare gl’errori in
materia di dogmatica si occupa della pronuncia di condanna dell'eresia del
teologo francese, esponente del giansenismo Quesnel. In qualità di
cardinale è uno degli elettori del conclave di nomina di Innocenzo XIII e di
Benedetto XIII. Treccani Enciclopedie on line, Istituto dell'Enciclopedia
Italiana. T. su Find a Grave. Opere di Catholic Encyclopedia, Appleton. Cheney,
Archivio storico della Pontificia Università Gregoriana, Istituto
dell'Enciclopedia Italiana. Giovanni Battista Tolomèi, Tolomei. Keywords.
Refs.: Luigi Speranza, “Grice e Tolomei” – The Swimming-Pool Library.
Grice e Tolomeo: la ragione conversazionale e l’implicatura
conversazionale contro la gnossi -- Roma – filosofia italiana – Grice italo --
Luigi Speranza, pel Gruppo di Gioco di H. P. Grice, The Swimming-Pool Library,
Villa Speranza (Roma). Filosofo italiano. According to
Ippolito di Roma, a gnostic, and a follower of Valentino. Keywords: Ippolito,
gnosticismo.
Grice e Tomai: l’implicatura conversazionale e la ragione
conversazionale – la scuola di Ravenna -- filosofia emiliana – filosofia romagunola
-- filosofia italiana -- Luigi Speranza, pel Gruppo di Gioco di H. P. Grice,
The Swimming-Pool Library (Ravenna).
Filosofo emiliano. Filosofo italiano. Ravenna,
Emilia-Romagna. Pietro da Ravenna Da Wikipedia, l'enciclopedia libera.
Disambiguazione – Se stai cercando il vescovo, vedi Pietro Crisologo. Pietro
Tomai, più noto come Pietro da Ravenna o Pietro Ravennate e latinizzato come
Petrus Ravennas (Ravenna, 1448 circa – Magonza, 1508), è stato un giurista
italiano che insegnò nelle università di Padova, di Greifswald, di Wittenberg e
di Colonia. Compendium juris civilis & Canonici. Pietro da
Ravenna si fece notare all'Università di Padova in quanto, come allievo di
Alessandro da Imola, era in grado di ripetere a memoria l'intera cognizione del
diritto di quei tempi. A soli vent'anni ottenne l'incarico di lettore. All'età
di 24 anni fu promosso dottore in utroque iure. Pietro suscitava lo stupore dei
coetanei per la sua prodigiosa memoria. Ad esempio, si vantava di aver
archiviato nella sua mente, sotto la lettera A, fonti sui seguenti argomenti:
«de alimentis, de alienatione, de absentia, de arbitris, de appellationibus, et
de similibus quae iure nostro habentur incipientibus in dicta lettera A (”Sulle
provviste, sull'alienazione delle proprietà, sull'assenza, sui giudici, sugli
appelli e su altre materie consimili che nel nostro codice iniziano con la
lettera A”). Nel 1477 si recò presso l'Università di Pisa ed alla fine
del 1479 ritornò a Padova come professore di Diritto canonico. Nel 1491
pubblicò un libro sulla tecnica di apprendimento dal titolo: Phoenix, sive
artificiosa memoria ("La Fenice, ovvero la memoria
artificiale"). Nel 1497 il duca Boghislao X di Pomerania lo condusse
a Greifswald allo scopo di dotare la locale Università, da lui fondata, di un
prestigioso nome italiano. Dal 1498 al 1501 Pietro ricoprì la carica di
Rettore. Tornato in Italia, dopo poco tempo ottenne una chiamata ad un
prestigioso incarico da parte del principe elettore Federico I di Sassonia, che
aveva fondato un nuovo ateneo, l'Università di Wittenberg. Il 3 maggio
1503 Pietro tenne la sua prima lezione a Wittenberg su Il potere dei papi e
degl'imperatori. In particolare, egli sostenne il diritto dell'imperatore a
fondare Università, cosa che il Principe elettore aveva già fatto per la prima
volta con la scuola superiore di Wittenberg. Pietro da Ravenna lasciò
Wittenberg a causa di un'epidemia di peste e divenne professore di diritto
presso l'antica e prestigiosa Università di Colonia (fondata nel 1388). Qui
divenne famosa la sua controversia con Jakob van Hoogstraten, nella quale egli
stigmatizzava la prassi, in uso da parte delle autorità tedesche, di lasciare
le salme dei condannati a morte esposte sulle forche: secondo lui ciò andava
contro le leggi naturali e divine. A causa di quella disputa, che per lui fu
anche una sconfitta letteraria, Pietro lasciò l'incarico di professore a
Colonia e si trasferì all'Università di Magonza, ove poco dopo morì.
Lascito culturale L'opera Phoenix, sive artificiosa memoria ("La Fenice,
ovvero la memoria artificiale") offrì per la prima volta ad un vasto
pubblico un metodo efficace per allenare la memoria. Sfidando i benpensanti
dell'epoca, Pietro nel libro rivelò «un segreto che ho a lungo taciuto per
pudore: se desideri ricordare presto, colloca nei loci vergini purissime; la
memoria è infatti eccitata dalla collocazione delle fanciulle». Dopo la sua
prima comparsa a Venezia, il libro venne tradotto in numerose lingue,
comparendo ad Erfurt e Colonia: nel linguaggio odierno, si potrebbe parlare di
un best seller internazionale. La Repubblica di Venezia concesse a Pietro da
Ravenna e a un editore di sua scelta, il privilegio dell'esclusiva di stampa
del suo libro Phoenix. Tale privilegio può essere considerato il primo esempio
conosciuto di copyright. I testi di Pietro da Ravenna, in particolare
quelli sull'arte della memoria, furono letti e apprezzati da Giordano Bruno, da
cui prese spunto per sviluppare uno dei suoi maggiori interessi, quello delle
mnemotecniche. Opere Phoenix, sive artificiosa memoria, Bernadinus de
Choris, Venezia; Erfurt, 1508 Colonia. De immunitate ecclesiae, Colonia 1503.
Liberum sermonum, quos festis diebus auditoribus juris pronununciavit, Hermann
Trebel, Wittenberg Compendium juris civilis & Canonici, Colonia, Hermann
Bungart von Kettwig. Alphabetum aureum utriusque juris, Colonia, Compendium in
consvetudines feudorum, Colonia 1567. Phoenicem sive ad memoriam comparandam
introductionem, Colonia. De corpore suspensi in patibulo an remanere dabeat.
Manoscritti Lecturae, Verona, Biblioteca Comunale di Verona, Fondo manoscritti,
ms. Rossi, Clavis universalis, Napoli, Ricciardi, Mordani, Vite di ravegnani
illustri, Ravenna, Stampe de' Roveri. Ritter von Eisenhart: Petrus Ravennas,
in: Allgemeine Deutsche Biographie, Duncker & Humblot, Leipzig. Dieter
Girgensohn, Petrus Ravennas, in Neue Deutsche Biographie (NDB). Band 20, Duncker
& Humblot, Berlin 2001, S. 230 f. Ravennas oder de Ravenna, Peter ein
Rechtsgelehrter In: Zedlers Universal-Lexicon, Band 30, Leipzig, Spalte, Bowker:
Copyright: Its History and Its Law. Being a Summary of the Principles and
Practice of Copyright with Special Reference to Books. Houghton Mifflin, Boston,
Friedensburg: Geschichte der Universität Wittenberg. Max Niemeyer, Halle
(Saale). Theodor Muther: Aus dem Universitäts- und Gelehrtenleben im Zeitalter
der Reformation. Andreas Deichert, Erlangen. Frances A. Yates: Gedächtnis und
Erinnern. Mnemonik von Aristoteles bis Shakespeare. Akademie Verlag, Auszug bei Google
Buchsuche Altri progetti Collabora a Wikimedia Commons Wikimedia Commons
contiene immagini o altri file su Pietro da Ravenna Collegamenti esterni Opere
di Pietro da Ravenna, su Open Library, Internet Archive. Modifica su Wikidata
Geschichte der Wissenschaften in Deutschland, su gdz-cms.de. Portale
Biografie Portale Diritto Categorie: Giuristi italiani Nati a Ravenna Morti
a Magonza Mnemonisti Professori dell'Università di Pisa[altre] Artifìdofa
Memoria Clariffimi luris VtnuCq^ Doftoris de miliris domini Pctri
Rauénatis lura Canonica ordì nane de fero Icgenris in Celeberrimo
Gymnafìo Pata^ uino in hoc libello continctur » Etcum
unafitFocnix di unusfitiflelibellus: libello fi placet Foenids nomen
imponatis. Eleonora de Aragonia Duciffa Ferraris &c,Q^uod
ab omnium bonoru datore Immortali deo generi huma no conceflum
eftjplaeri<j in orbe terrarom a conftitu/ rione mundi uf<j ad hanc
aetatem excellentcs uiri eua^ fere,Q_uos inter nunc adeft Speótatus miles
auratus di Infìgnis utrcxf Iure confulcus dominus Petrus To mafius
rauennas harum litterarum noflrrarum exhiV^ bitor:Q_ui praster alias
corpis & animi dotes ita omni dodlrinarum genere Sitenaciffima
memoria refulget ut ne dum (uperiorem fed eriam in his parem minime
habere uideatunQ^uod quidé nuper latiflime re ipfa comprobauit:ut non
folum nos fed etiam omnis haec duitas noftra teftimonium perhibere
potefì^Q^ua ex re faélu efl: ut eum fingulari admirarione
praedpuacj charitate complexa^Inter noflros praster alios familia^
rem àrdom^cum habere coflituerimus, Q^uamob rem Sereniffimos reges
llluftrcs prindpes Excellétcs refpublicas dC alios quofcuncf do minos
patces fratres amicos beniuolofcp nollros precamur ÒC oramus ex
animo ut quotieiifcucf d contigerit ipfum dnm Petra tamoptimcmcritucumfuis.famulis&
cquis ufcj ad numerum oélo cum fuis bulgiis forccriis &capfis
cu pannis &C ueftibus fuis libris uafìs argcteis di aliis qui/
Dufcun^ rebus fuis ac armis per eorum urbcs oppida uicos panus aquas loca
die noftecj libcrrime de expe ditiffimeabfijalicuius dadi gabellai &
alius cuiuflibct oneris folutionc amoris nolrri ÒC potiflimum tam
ma ximarum huius hominis uirtutum caufa tranfire per/ mittant
eommendatiflìmum^ ipfum femper haben// tcs ei prouidere uelint de
liberrimo expeditiflìmo(j tra fitu de idonea cohorte ut opus fuerit di
ipfe requifiue/ rittQ^ùodquidemnobisiocundiflimuni femper cric
at(^gratiflìmumparatiffimis ad omnia eorum qui fìc in eum fe habuerint
beneplacita.Madamus aùt omni bus di fìngulis magiftratibus quoruncuncj
locorum noftrorum 6^potiffimum cuftodibus paffuum reli/< quifq
fubditis noftris ut praedida omnia di fingula in terris di ìoós noftris
inuiolabilitcr feruent feruaric]^ fa ciant,Sub indignationis noftrac
incurfu di alia quauis grauiori poenapro arbitrio noftro cis
imponenda:ad quorum robur di fidem has noflras patentes litteras
fieri iu flimus di regiflrari di noftri maioris figilli munì mine
roborari jDatas Ferrarise in noftro ducali palatio anno natiuitatis dominicac
Millelimo qi atringentefì ' mo nonagefìmoprimo Indidlionc nona Die
decimo mcnfis Oftobris &:c. Scuerius» Bonifadus Marchio
Motis ferrati S^cDccct pmaximc Prindpcs corum non jfìlerc comendationcs
qui fide ac deuotione non modo {ibi dciiinétos di affcctos effe co
gnofcunt fed quorum uirtus ac {ciém 5c mores ubicj patcnt di illos fibi
reddunt gratos acceptos^Sane igi turattcndcntcspraeclaras
uirtuteslcientiarum pcritia ac mcmoriam magna prout nolipfì uidimus ac
mirabi litcr fumus cxperti fpedlaBilis ac eximii luris utriul^
doétoris de militis cadàrei domini Petri de Tomafiis de
RauennaPaduasIusCanonicum publice Icgcris nec non illius erga nos
immenfam & cordialem deuotio// nem fìngularemcj affedionem merito
inducimur illu corde diligere dc inter charos noftros connumerarc ,
Q^uamobrem uniuerfis òc fìngulis fereniffimis domi nis regibus
illuflriffimis principibus patribus inclytis dominiis magnifìcis
capitaneis excelfis communitatibus flrenuis condudboribus nobilibus &
officialibus amicis &beniuolisnrisad quos memoratus dnsPe^^
trus declinaueritillum affe^luofecomendamus eofdc rogantes ut ipfum cum
equis quinque dC totidc perfb nis fui{(j bulgiis ualijGis ueftibus libris
pecuniis rebus de bonis per omncs ciuitates terras òe uillas caftra
op^^ pida caflella diftriótus & iurifHiftiones òc portus potes
de pafllis eudo dC redeudo per terra dc aquam die ac no tì:e lemel dC p!Mries
abfb folutione alicuius datii peda/^ gii gabellse buUetarum ilrapaflus
tolonei fundi nauis de dia quauis oneris exadione libere ac expeditc
dimit tatptrafirejfibi(y|)uideatdeguidis fcorris faluiscodu
^busfidisfociecatibus dC ms fauoribus oportunis quos
requircndos dxixcric benigne^ illum rccolligant
humancfufcipiantS^gratiofc tradtentnoftri contcm plationc fuarum<$
praedariffìmarum uirtutum intuì// tu t nam quicquid humanae
rccolligcntiae benigni tra-' ftamétipropiai<pfauorisfibicollatum
cxtitcrit nobis ad fìngidarcm complacctiam afcribcmus ;in quorum
fìdcm praefctttcs noftras fieri iuffimus dc rcgiftrari no ftri^ figilli
imprcffionc muniriiDatas Pontis turiac die XKÌiiùS
cptembriStMxccdxxxviii» Antonius* Priores Vcxillifcr
iufliriac populi 5c communis ciuita tis Piftorii praEftantiffimo luris
utriufcy doarori dc da/ riffimo cquiti domino Petto de Tomafiis raucnati
no/ bis dileélifGmo falutem^Si reéte omnia quae mentibus humanis
concipi ac probabili ratione difccrnì queant uel confiderabimus uel
pcrquiremus nihilprofedto in ter caducas opes uarios hominum (plendores
alterni/ tem^fortunam inuenietur poflipfum immortalem deum qui
cunfta creauit ac regit uirtute admirabiliust ca quippe apud uiros bonos
& ingenio daros tanti eft ut non modo iudicetur ipfius diuinitatis
particeps uc/ rum 8C poffidentibus eam fìt ftabilis ÒC incorrupta
hu manae at<f cdeflis ukx poffeffioxù ita^nofler Piflori enfis
populus diu fìngularem tuam fcientiam admira/ bilem memoriam ac morum
ciuilium cgregiam probi tatcm accurate perfpexerit motus primum excellentia
uirtutuj deinde amorisindidoquod erga noftra rem publicam 8C ucrbis &
opcribus oflédiflrnca demum co gitauit di propofuit quae parem eius in te
bcniuoIcnaV am dedararcnt^Conuocato igiturpro more ac legibus
duitaris confilio publico ipfìus populi ac Icgiamc cdc/^ brato die fexta
menfis prccfcntis non fine fummo ac fa uorabili conuocatorum cofenfu
decretum fuit tibi tu^ i%defcendentibus benefìciumnoftrx duilitatis
cum piena facilitate confequendi qu2eciin<j ofKda duitaris
S^cuexcptioneimmunitatecjperannos triginta pro
ximefecufurosaquibufcucjfolutionibus quse dein^/ ccps in eadem noftra
duitate quouis modo imponerc tmtka^ in futurum fis nofter duis Piftoricnfls ac
prò Piftorienfedueutprseferturhabearis &reputeris tu
uirpraeftantiffime cui 5c honos & bcniuolcnriameri^x to debentur
& cuius defiderio fatiffa<fhj effe putamus hoc noflri amoris
indirium fufdpe grato ac iocudo ani mo & memor fìs noftram hac
rempublicam tibi ut csc teris noftris coduibus fadram effe communem :
Datu PilTrorio in palario foìkx nollrae reftdentise fub noftro
cofueto figlilo Antonius luanus Cancellarius ÒCc, Saluus fis
frater Jptimc ucnictcm fororium meum pa/ tauium non fuit acquimi fine
meis ad te litteris uacuu uenire t quibus ÒC fi nihil aliud habeo quod
fcriba hoc faltcm habeo quod in inirio epiflolarum fa^piffime ap^
poniturfi bene ualesgaudco ego bene ualco uxor mea ego falui te una cum
tua faluos effe iubcmus^tu uc/ ro cum omniù «tatis noftrac
mcmoriofifTimus fìs mc^ mento uerbi tui fcruo tuoinquomihifpcm
dedifti. Papi« quinto idus Nouembres^M.ccccbcxxviii» Tuiiuris
Lancello^ tus Dccius luris utriu% doótor* Padu« Domino
Petto m'emoriae Magiflro Quid modo pyramides^quid iam babylona canamus
Q^uid louis de triuise tempia fuperba deae Non magis immenfum
mirabimur amphitheattum Nam fummc facerent hoc quoq fcmper
opes Sdpio non ultra iaétct quod fcccrat ufus Agmina qui
proprio nomine tota uocat Pctrum famacanat quam nobilis ilie rauennae
eft Gloriajqui plufq doébi mincrua potefl: uid magni fccere
dei mirabile diftu Nam retinet quicquid legerit ille iemel
Effatur triplici quaecuntjorator in hora Protinus hic iterum nfl
minus ore refert Sic reor hunc genuit doftarum quinta fororum
(Cui pia mufa nihil non meminiflfe dttlit,
FraterEgidius Viterbiéfishe remita Cremona: Ioannes
antonius PIcbanus cxiV mio humani diuini<]p luris Do/
ftoritdPctro Raucnati falutc, Vcnimus cxtcrna fub cctta palatia luce
Curia confcriptos qua capit ampia patres Teq ibi carminibus primum
ccnfcrc crcmonam Scnfmius de laudcs connumcrarc fuas Et fìc q
uanta tuse celeris facundia linguse Qua par ingcnium ucl quafì maius
habes Ccdit cnfm ingcnio tibi rcgulus imbribus oris Ifcus
manans tuUius eloquio De memori uix mente L'cet con tingere quicq
Mortalemquoniam praeterit illa fidem Nunc equidem de te rumor
pr^eceflcrat ingens Inuentus multo maior es ipfc tamen
Eloquar hoc fìat fi non iniuria cui^ Aut deus aut toto es primus in
orbe uirum Salue igitur tenuef^ meos dignare libellos
Perlegere : acripiunt uerba cSentis heri Vt<j deus pladda gaudet
fc uoce rogari Dona deninc gratis tradere fupplidbus Sic tu
quaefo neges mihi non praecepta prxcanti Q^uae memor hoc ualeant
efficere arte caput Haec fìpraeflitcris quauis tibi maxima fama eli
Illa tamen crcftct Carmine dC órcmco» Brixiae Clariffimo &C
cxcclicntiffimo C3i[krd ponti fióiq luris Dodori mirabili memoria
prasdito equiticj rplendidiffimoPetroRauennati Mar// ciis Picardus
falutem. Simonidcs ccdat mcnf^ alta themiftoclis una Indytus
arpigena cum cicerone folon Cum doftor cum clarus cqacs Tpkndorqp
raucnnae Mente ualens memori maxima qusec^ canat. Papise
Hieronymi Buticellae auditoris noftri car mcn ad uniucrfitatem
fcholàrium» Alma deccns fVudio ftudiofum fpernerc noli Sic
petrum ualet hic iuribus àt<j pede Huic profa non deerit rcpetentur
milia Icgum Milia quot nun<3 poffe referre putcs Cannona
lì cupies cantabitur undit^ cannon Nec poterit calamus fcriberc
quxq refert Dc^ aliis fcriptis recitabit fplendida cunétìs
Tot quot uix poteris credere fcripta forc Adde ^ illa fuac
uirtutis munera fatur Pcdtoribus noftris addere poffe cito
Q^uod fi nunc Tpcrncs lachrymaberis al» ja futurum In tempus
pofthac forf^ lugcnda tua cft Idem Si rua mirantur
memorantem fccula cirum Vt numen petrum fccula noftra colant. Q_m setatc
nra paucos cxcdlcti memoria praeditosfuiffc cognouimus ftatui pulcherrimu
opus Italiae dc ioti or bi traderc;cuius prascepta fì<^s feruarc
uoluerit huius ar tis altiffimùculmcparuotpe mirabilitcrattigetmcc
fai lor o leétor cariffimc du eni praecepta mea per tota Italia
cxpirer cuéti dininu potius q hùanu opus le uidifle afFir
mabanaliqetiafecrucefìgnabatneci artificiofa memo ria praeceptorc hui;fed
deo mihi auxiliupracbcte regulas pulcherrimas maximis tn laborib
iueni;huc ego libcllu aoótìffimis auditoriblegi me<j legete prsecepta
huius ar tis ab ore meo pédétes Icripferej de q do^tria mea ufi fut
de honorc òi laude fut cofecuti hoc meu luetii exccllétif fimi uiri
laudauerut quoj^ noia l fine huius opis ifcribc re placuit ne folus
uidear qd'c meu laudauifTejqd.pfecto pulchrius iudicabi^fi excellétiorcs
habucrit laudatores mcaigitpraeceptacarifCmeleélor aple(5taris
oicjftudio de diligétia exerceastex ipfis eni no ex aliis grana colligcs
& toto ope pfedro mihi crede maxima gKam reporta ois No fumus
fufficiétes cogitare aliqd ex nobis.fcribit apfs ii^ad
corinthyos,iii,Oé donù optimu defurfu eft defcen dés a pf e
luminulacobi p,gLin,l»na ÒC demofl:henes,fF» de legibus^Q^uid enim
nabes qd* no accepifli,i,ad cori thyos.iiii,fine me nihil poteftis
faceretIoanis,xv»nolite griarine<jlo<^mini elata ne<j
^cedat magniloquètia de ore ufo qa deus fciaru efl dnstprimi
RegUtiiatelledu ti bi dabo ÒC iftrua te i hac uia q gradieris ait
deus oipotcs in libro pfàlmo^ p os pphetae dC Baia ^ncipio libri
feu/ do^ no p5t ali^d no boni uclle nifi iuuet ab co q no pot
b lì malu uellc t ósxk Augufiinus ad Bonifaciu Papam
gra tia pr aeuenit ut udimus bonu , Augufiinus in cnchari dion mouct
ad quaercndu falutc libertas arbitrii mouc te priusdcot Augufiinus de
ccclcfiafticis dogmatibus fine gratìadei nuHuprorfus Guc uolcdo fìucagcdo
faci unt hoies bonu ♦ Augufhnus de correétione &C grada uellc
etià ojuod bonu eft no pofTum nifi tu ueliSrAugu ftinus in loliloquiisj
& Icribit ingeniofus poeta in prin cipio fui praeclari opis dii
ceptis nam uos mutafHs dc il las ajpiratc meis dc alibi ; Adfìs dc cepto
luppiter alte meo»6^pulchreloquit Cacfarin,lin noie dni,C«de offi
ciò pi^feétì praetorio africe intldeo nobis auxiliu prse-' bctetCtdc
epifcopis 6C dericis j di in^Ldeo au^dlorc nrm gubernate impiunitQde
ueteri iure cnudeando dCtcx tus efl: in cap in noie dnuxxiiiAudC in cap
in noie diii de teftibus de in cap ueritatis de dolo òC contumacia &:
in cap no licet,xxvi»q.v»6^ in cap in noie pris,kxiii.di»in au
tctico ut praeponat nomen ìmperatoris in uenmox in choet audore deo in
autentico de armis in prindpio in autentico de quaeflore in cap primo de
baptifmo glofà in rubrica inflitutionu BalJn rubrica,Qdciure iurado
Ad oipotetis igit dei prouidctia aium meu refcrcs hoc utililumu opus
ordinare difpofui in quoamids fatiffc cero fi obfcuritates uerbo^ &
fentctiarà' cuitauero ut ctia idoéli utilitatc aliqua ex hoc libello
affequi poflìnt; in ho^ igit prasccpto^ traditioc lo^ no aùt dicerc
cogù tauitut aut rcs darius habeat coduiioncs in tota arte fa
cillimas adducàmt cu Icgifta firn legiftas uidcar imitati. RIMA
critConcIufioj Ars ifla conflat ex ìocis ÒC imagmibus:loca funt tan^
charta feu p alia materia in qua fcribimusdmagincs funt
fìmilitudincs rcru quas memoriae uolumus cómendare» Chartam cr^o primu
parabo in qua imagincs collocare poffimus.Et prò fundamento huius
primae conclufìonis quatuor regulas ponOtPri^ ma eft hsecdoca funt
feneftrae in parietibus pofìtae cclu nse anguli ÒC qux his fìmilia funt^S
ecuda fìt regula : lo^ ca non debent effe nimium uidna aut nimium
diftatia» uicinitas enim ut expertusfum in appofìtionc reru me
moriam naturalem conturbar ? fi autem nimium difta rent loca cu mora qu3e
locis tradita funt redtamus me^ diocriter ergo difirabunt unus ab altero
quinque uel fex pedibus diftabit ♦ Tertia fìt r^ula uana ut mihi
ui-' detur eft opinio dicaitium loca tìcri non debere ubi fit
hominum frequentiamt in ecclefiis aut in plateismam
ccclefiamquado^uacuauidilfefufFicit non enim fem per ibi hominum
deambulatio uifa fuit dc in hoc expe^ rientia quse eli: reru magiflrra
cotrarium docuit, Q^uar ta fit reguladoca no fint alta quia uolui q?
homines prò imaginibus pofìti loca tangere poflint quod utilefem^
per iudicaui,Accipio ergo ecdefiam mihi mukumno// tam cuius paites
diligentcr confiderò in ea tenp quater dcambulans difcedo domumcj redeo
& ibi per meuifa mete reuoluo &: h oc paéto principium lods do t
In par te dextra portai ex qua redo tramite ad altare maius itur
mihi primum locu c5fhtuo:deinde in pariete poft quinquc aut fcx pcdes fccundum &: fi
ibi aliquid reale fìt poétum ut cfì: columna fcncflra aut his fimilc ibi
lo cu pone j {ì autem reale defìciat ad arbitrium meù ima/ ginarium
fingo fi tamen hoc loca fabricas omittcrc ucl Ict timens ne rei appofitae
obliuifcatur cocedatur dum/ modo fit memor ibi locum conftituiffe Ce de
loco in locum procedatur donec ad eandem portam loca fabri cans
reuertatur ifta fìant in parietibus primis cede// fise omiflìs omnibus
qux in medio ipfius funt ; dc fiqs locorum copiam habere cupiat hoc
ordine monaftenu intret illud totum locis impleat aut in parietibus
cx/ tra ecdefiam fibi loca coparena^ qui multa uoluerit me miniffe
multa fibi loca comparare debenEffO autc quia cmnes homines Italia copia
rerum abf(| chartarum re uolutione fuperare uolui in facris fcripturis
iure cano/ nico ciuili^ & aliis multarum rerum au^toritatibus
du cfTem adolefcens mihi centummilia locorum paraui & nunc
ipfìs decemmilia addidi in quibus per me diceda pofui ut inpromptu fint
quando memoria uires expe tiri cupio a(:cum patria relinquo utperegrinus
urbes Italise uideam dicere poffum omnia mea mecum porto nec ceffo
tamc loca fabricarejhoc fuadeo ut in aliqua ce defia de monafterio
habeantur loca folum prò reponc/ dis rebus quas quotidie conuenit recitar
emt funt argu menta rationeshiftoriae fabuk& praedicationes
quac in quadragefima fiunt ÒC hoc offidum illis lods tatum
deputetur & unum quod utile iudicabitur prò iftis lo/ ris in fine
fcriberc difpofui.uolo equidc iuuenes huius artis cupidos
pcrfe<5b'ffimc doccrc:loca autcm (ìc conflri tuta ter aut quater in
menfc memoria repetantur.repe titio cnim locorum nullo predo emi poteft,
SECVN da erit Conclufìo ut charta habita modum fcribendi in ipfa
doceam in magna nobiliu corona dum efTcm ado^ lefcens mihi femel
fuitpropofìtumut aliqua nomina hominum per unum ex aftantibus dicenda
recitatemi non negauiidida ergo funt nomina in primo loco po^/ fui
amicum illud nomen habentem in lecundo fìmili/^ ter fic quot dida fuerunt
tot collocaui &C collocata re citauit&: aduertat collocans ut
feniper amia! ponat agc tem illud quod comuniter ab co neri folet t dC
ifl:a con/ dufio dare procedit in nominibus cognitistfi autc non
cognofcitm amicus illud nomen habens ueluti Boz/ drab Zorobobel tunc
coUocabis quod loco fuo dicc^^ tur idem dico in nominibus animaliu ut
efl: equus bos afinus ut in primo loco ponatur equus in fecun/^ do
bos intertio alìnus 6^ idem in rebus anima carena tibus ut efì: liber
cappa uefì:is;fedaduertene decipia ris fi in primo loco poneretur liber
in fecundo cap pa fic fìmpliciter poffes dum reeitares defìcere j
exci// tare enimmemoriam naturalem efl artis huiusoffì// cium i fed
hx res commouere non pofTunt quia ge ftusimaginis jgoCkx cxcitat
quiintalibus naturaliter non reperitur t imago igitur in loco talis poni
debet quae fé moueat fi non poteft ab alio moueatur rem talem in
manu alicuius motoris ppnas ut ex mota P ilio memoria naturalis
commoueaturjfed acutiffimi in geniiiuucnisdicet^haecprjEcepta non
funtomni ex parte perfeda formica in loco pofita fe mouet no tamc
propterfuiparuitatemcommouebit granum piperis in manu motoris pofitum
etiam non exdtabit t fatcor hoc fi formica fola collocctur fed
multitudinem formi carum afcendentium & dèrfcendentium arborem in
lo co ponamtQ^uod ergo formica fola facere non potefl
facietmultitudoSiamicus etiam in loco multa grana mouebitJnft^bit eoam
ingeniofus iuuenisipulex fal^^ rat nec commouet multitudo autem bene
collocati no potefl fed prò pulice amicum pulicem capientem collo
cabo:6^ ego fepiffime prò pulice excellentiflìmu omnia aetatis noflra:
medicum Magfftrum Gherardum Vc/^ ronenfem pofìii quem fcmel capientem
pulice afpexi» III efl: aurea Condufio quia prò littcris al>
phabeti homines habco dc (ic imagines uiuas:pro littc ra enim,a, Antonium
habco prò Lttera»b*Benedi<^lum & fjcperfonas in quarum nominibus
prima littera efl illa quam collocare uolo;6^ ego communiterpro
littc/^ ris formoCffimas puellas ponojillae enim multum mc^ moriam
mcam cxdtant & frequcntiffime in lods luni peram Pifloriéfcm mihi
chariflìmam dum effem iuue nis coUocaui & mihi crede fi prò imaginibus
pulcherri mas puellas pofuero facilius Òi pulchrius rcdto quae lo
dsmandauifccrctumcrgohabeutiliflìmum in artifiV ciofà memoria quod diu
tacui ex pudorcfì dto mcmi^^ nifTe cupis uirgines pulchcrrimas
collocajmemoria cni coUocatióncpucllaruiTiirabilitcroomouctur òCqui
uù dit tcflimonium pcrhibuitjhoc aut utile praeccptu prò
dcffc non potcritillis qui mulicrcs odiùt & contcnunt fcd
ifti artis huius fruàum difficilius confcqucmr uc/ niam tamen mihi
dabunt uiri rebgioljflimì QC caftiflìmi praeccptum enim quod in hac
arte mihi honorc dc lau/ dcm attulit tacere non dcbui cum
fucccflorcs exccUen^ oflìmos relinquere totis uiribus nitar» Q^VARTA
cft Coclufìo ut imagincs alphabeti feu noia dcmonftra
tialittcras bene memoria teneàtur dC fkpe repetant; Incipio ergo fic fi
mihi contingat inloco ponere iftam co/ pulam et in loco pono
Eufebium ÒC Thomam : hoc ta me ordine quia Eufebius locum tagit 6i
Thomas aftat coram cotd autem Thomas locu Eufebii tenuerit & cu
fcbius thomoe non copulam et:fed hoc pronome te in loco
uidebimus appolitumteft enim in arte hac hacc regula ut prius in ordine loco
iit propinquius iìcut enim in chartaprimum,€,fcribimus in ifta
copula et ita et in loco et idem obferLiandum eft generaliter in
oibus di// (tìonibjdi aliis collocadi5> V efl Codufìoin
fyilabis trium litt ;rarum in quibus iic procediti enim
uocalis eft in medio uc in hac iVUaba Baritunc imaginé
ultimsc litterae acc^io rem aiiqiiam addo cuius princi pium
duabus^riccedetibus litteris limile fìt/i ergo in loco raìmùdum cum
baculo locum percutictem pofuc ro Icgetur in loco fyllaba bar;&
fi Simon locum percuf Icrit habcbitur fyUaba bal^ifta ergo fit
regula quae f?c re pctitur ubi uocaiiscfl in medio in fyUaba triu
littcraru c accipituf imago ultimac littctx re aliqua
appofita mobi li aut fé moucte cuius principiu fimilc fìt duabus
littC/-^ ris pr^cedctibusjfì autcm uocalis fìt in fine ut in bab
raituc imaginem primae ìittCTX in loco cóììoco 6C re mobilcm feu le
mouctem cuius principiu fìt fìmile dua bus fcquctibusjfì ergo BenedicTij
cum rapis uel ranis in loco pofìiero dabit fyllaba brajfì auté Thomam
fyV labam trajcopia ergo rerum incipictium ut fyllabae fì in
promptuhabeaturmagnam afferct utilitatem j fed fì uocalis efl: in
prindpio lyllabam fàcies ut in hoc uerbo amo tue femper imago primse
litterae collocada eft in lo co di res principium habcs fìmile fequcti
fyllabae;fì er/^ go Antonius uoluat molam hoc uerou amo pofìtu Ic/^
gemus;fì Eufcbius uerbu emo:efl: tamé fciédum no poflumus comode didhone
trium aut quatuor fyllaba rum collocareìfed nec opus eft quia fì-uflra
fìt per plu^ ra quod potefl: fìeri per pauciorajfìifFicit enim prima
Òi fccudam fyllabam pofìiilTe diótionc tamen duarum fyl
labarumpofTumustotam collocare ueluri pater pona in loco rem uel homine
prò imagine fyllabac pa;ut Pau lum de prò fyllaba ter^cum uocabs fìt in
medio Raimu dum accipiam telam in manu hebctemxondudo ergo
fìcpulchre imagines alphabeti fìmul iute & copia reru indpiétium ut
fyllabae femper nobis fecr/ict fi aliac ima^^ gines defìierintjfì enim
alias habére poflum iftas omit to de quibus in aliis codufìonibus
dicet". VI eft coclufìoin iftis diéhonibus panis uinù lignum ueftis
di fìmilibus & in noibus dignitatu x ut e^ft Papa Impator abbas
cationicustquac ola ctiam'ruflid mtclligunt quid dcmonftrctmd ut darius
loquar uniformcs funt in lin gua ucrnacula &C latina in talibns
ditìionibus alias ima^ gincs non quacro fed pono illud quod diéh'o ipfa
fonat Ottines taliu diétionu pofllint pulchro inuen to facile
collocari;in corporc na<f humano cafuu imagi/ ncs inucnimam caput cft
cafus noiatiuus manus dcx/ tra gcniauus manus fìniflra datiuus jpcs
dcxtcr accufa duus pcs finiftcr uocatiuus de ucnter fcu pcébus
cafus ablatiuus;& prò numero Cngulari pono aut pulchra puellam
nuda & prò numero plurali ipfàm egregie or/^ natam aut illum quem
meminiffe uolo t aut ergo uolo collocare rem aut hominctfi rem ut panem
puellam nu dam in loco fibi pedem dcxtrum cum pane tangentem
collocabojfì autem diftionem collocare uolo hominem . in aliquo officio
ucl dignitate cóftitutum demóllrantc ut abb atemjabbatc unum in loco nudu
qui cum pedc dextro locu percutiat ponoj 6^ fi diligctec o lettor dulcif
fime cófiderabis hoc inuctu tibi pulchru uidebit": de ùc has
diéb'óes totas folco collocare, SEPTIM A efl: Co clufìo quia poffumus
etia collocare didiones fono uo// ds geflru corporis ÒC fìmilitudine òc
iffas imaginibus frc quctifUme utonpono enimamicu prò didtìone:do(fto/
re unu cogno|ii qui femp in ore habebat legc per hanc Ode tpibus
appellationu:illam enim tatum legem legu dolor memoriter diccbatmolens
ergo illam legé colloca re illum dolorem pono qui femperrifum'excutitS^f
c fono uocis collocacioncm fadojgeftu corporis ponunt c
li imagincs quado fìt gcftus in dizione coprchcfuspra
ucrbo cnim fpolio amicu peno qui aliu fpolict; prò ucc bo rapio
amicu per uim aligd rapictetfìmilitudinc colla co imagines quado rem
dizioni fimilé in littcris licct in fignifìcatione diffimiié inucniomt
quado pfo uerbo ca no canem colloco, VIII eft Codufio prò diii^
iure cófukis 6^ de uoluminib iuris ciuilis dicere incipj> am ^ quado
illa lods tradere uolo colores quibus regu tur
aGcipiojpro,fF,ueteripeÌlem albamjpro.fF,nouopel lem rubeamjpro infordato
pellem nigram;pro Codice pellem uiridemjpro uolumin e uarii coloris
pellem^pro \ Inftitutionibus librum paruumiS^ prò autentico tabel
lionem inflrumetum magnù habetem collocojpro au^ tética pueUam
priuilegium habctemjpro libro feudo^ comitem alicuius caftrijpro decreto
autem cu in eo finr landto^ patrum audtontates fenem alique in loco
feri bentem ponojpro decretalibus Papam in throno fede te
colloco:pro demetinis puella cui nome efì: Clemens prò fexto libro
infh-umctum illud ita in Italia didrudc- quo fcribit Ouidius; Altera pars
flaretj)ars altera duce- ret orbemjpro comentatoribus iuris eos qui idé
nomè habétnmaginem aute glofk 2Sià^\o ex dodlrina per primo loco
data in collocatione diftìonu:pro,ff,iunipC/ ram habeo Fiorentino cythara
datem ucorlandi geto catare p oflìt, A llegationes autem decreti fìc
collocatur ; lìam prò allegatione quas fit per diflindb'oncs ponit^'puclla
qux panum uelcnartam lacerctjpro qu^eftiòne ali- te colloco
iunipcrapcrcutietc famulatpro cofccràtione cfl (àccrdos hoflia cofccras t
prò pocnitctia cft lunipcra qux mihi fua peccata Icuia cófitetur, NONA
cft Co^ dufìo ut oftcdam quomodo rubricas utriul<j luris lo^ cis
traderc debeatnus dC duas imagincs comumtcr prò illis ponete (oìco'Si
enim meminiue uoluero Rubrica de trafaftionibus Thomam ranas habctcm
colloco uel geftu corporis pono duos cnim qui diu litigarunt a lite
receflifle fìngo dc altcrum alteri fignum pacis pra:bere ha:c efl:
pulcncrrima imago rubriche de trafadtionibus • Principia autem legum uel
capitulo^ in locis ponùtur alphabeto uel fono uocis uel fimilitudine uel
geftu cor poris de qbus iam piene didu eft. DECIMA efl Con dufìo in
argumctis coUocadis prò quibus imagines du as ponere fcleojprima eft
geftus corporismt fi dicat fic teftamentu fìnefeptc teftibus faótuno
ualet;tefl:atorc coram duobus terfibus teftamentu feciffe fingo dc
uir ginem unam illud lacerarcfecuda eft imago quia duas aut tres
didiones argumenti principaliores colloco:exc plum habe tu iurifcófulte
òc me intelligent philofophi quado in adu reqritur iufTus alicuius ille
debet praecc// dere:hic funt multa uerba fed fufficit iufìum dC
prascc/ dere collocare &: reliquas argumenti partes memoriter
dicere poterimus;ex collocationc ergo duaru aut trium didionum ccefera
elcgater recitabimus;&: hoc experto d-ede magiftro. XI A eft
Conclufio cum quoereret quida: Vtrum in ecdé loco plura collocare
de beret- reipondi fi in lods ponere uolo quae ab alio mihi
proponunturutillapropofita ftatim recitare debcam magin cs unius rei
tantum in loco colloco : fcd fì quae in librislcgo
inlocisponcrcdilponoutilla mcmoritcr pronundarcpoflìmtuncimagincsplurium
rerum in loco uno rcpiiffimcponcrc non dubitaui. XII erit pulchcrrima
Concludo t ut aperiam quopafto numerorumimagines fieri debeant OC
prò omnibus numcrisquos pollumus excogitare uigin^x ti tantum
imagines inueni : illas ergo fpedaliter delcri/^ bam j prò numero decem
efl: mihi crux magna aurea uel argentea t prò uiginti fimilitudo
litterae^nferrea uel L'gnea rei alicui rotundse coniunéla quia numcrum
ui^ ginti hoc modo in charta fcribimus zojprotriginta ììmilitudo
illius fìgurac codem modo rei rotundae con-' iundia x 6C fic ufcj ad
numerum centum imagines habeo quse decem luntjnouem edam imagines numcrorum
habco incipiendo ab uno ufcj ad numerum no uem quas in digitis manuu
hominis fabricaui, Eft igitur digitus primus manus dextrae mihi prò primo
nu mero leu prò uno : fecundus prò fecundo feu prò duo bus: 6^ fic
uCq^ ad quartum digitum manus finiftrae procedo ; ut autem fadlius ifta
memoria teneantur pri mum digitum manus dextrse dico
effeghelforumifc^ cundum ghebilinorum ; tertium iudseorum i quar^^
tum anulorum : quintum auriumi&: ficAc digitis ma^ nus finiflrae fit
didrum , Primum ghelforum appello quia ghàfi illum in magnoprecio habere
dicuntur: ghebilini fecundum j tertium iudieorum appellojquia fi
digitum illum iudeis oftetidimus toruo uifu refpid/^ iint ; qui autcm
caufam fare cupict quserat Se mucniV et : cur autem quartum & quintum
Tic nomincm no^ tiflìmumeftj prò numero autem mille michaclemha beo
fi ergo mihi numerus aliquis proponatur imagi/ nem cius fadiime inueniam
jaliqua cxempla ponam quibus pofitis Icftor etiam rudis ingenii
conclufionem iflamoptimeintelligctìfi.xi^q.iii^diccrc uoluero in
lo^ co gheffum fingam crucem in manu dextra tenentem 6i iudxù qui
toris uiribus per uim illa manu dextra ra/ pere
tentetjfia'i.adcorinthyosa'iiitponere uoluero in Io co ghebilinu fingam
qui in manu dextra cortinam tc^ neat quam pulchrae puellae ollendat illacy
in manu dex tra redpiaùpuellàm enim defponfàtam prò quarto digì te
ÒC fic prò quarto & nono numero collocojfì de pceni tentiis
diftinftione quarta meminiffc uoluero facer^^ dotem fenem non iuuenem cui
peccata confiteatur lu/ nipcra collocabo & ipfà mirabile faciet i
fàcerdotem nam(j abfoluet capiti fuo manum dexteram impo ncns; ÒC
fic ne ininfinitUm fit proceflus fìt finis nu^/ ic pulcherrimas
artificiofaememoriai:incuius praecc^^ ptis omnia fi non explicitefaltem
implicite compre/^ henduntur Vnum tamen non omittam quod hoc in
loco fcribcrepromifi utile in locis effe ludico quae prò rebus
auditiitreponcndis fabricauimus t fi in quinto loco manus aurea ponat In
decimo crux aurea in quin todecimo manus argentea in uigefìmo imago
ipfìus numeri & ficin casteris facete monet mea dodtrina*
ExccUcntiflìmos in artifìdofà memoria habuiauditorcs o Icdor dulciffime
meacfi doétrinam micis laudibus cx^ tulcmnt quo92 aliquos nic Icgcrc obi
ut puto phcsbit Fucrc mei difcipuli Magiftcr Antonius Trombcta or^
dinis niino52 theologus cdcbcrrimus Magifter Petrus Rochabonella Magifter
Ioanes de A^a Magifter Nù coletusTeatinus Magifter Hieronymus
Vcronenfis Magifter Hieronymus de Polchaftris artiù & medid^^
nac doftores cofumatiflimi ÒC PaduaelegcteStSpeétabi les Scuerius 6c
Nicolaus illuftriflimi Duds Ferrariae fc crctarii Dns Ioanes Maria
Riminaldus dns Dnicus de Maffa dfis Antonius de Liuris dns Ioanes
Frandfcus de Canali & dns Leonellus de Bruturis luris cofulti
co fumatiffimi di Ferrariae legcntcs Tacebo tpbiles Vc> netos
qui me audito multa memoriter pronudarc didi cerunt Dnicum tn.
Georgiu'uirù illuftré fìlcrio inuoluc re ncqueo qui doéìrina mea ut ipfe
affirmabat imorta/ lem fibi gloria coparauit.Bononias Papiae Ferrariae*^
le gì de qui me audierut multa memoriter idre inrocpuiit &C
quauis mca artifìdofà memoria alio^ auétoricatibus fìt coprobata peccare
tamc non puto fi afta mea in^hoc libello Icgétur quae ipfam mirabiliter
approbabut Da cfiem iuris auditor nec uigefimum uidiflem annum in
uniuerfitate Patauina dixi me totu .Codice Iuris dvrilis poffe
recitarejpetii na<5 ut mihi Icges alicpiae ad arbitrili aftantiu
proponerctunquibus propofitis fumaria Bar toli diceba aliqua ucrba tcxtus
redtabam cafum addu/ ccbataftaper doftoresexaminaba lextp iftatot
habct glofas diceba di fup uerbis erant poiitae recordabar cotrarìa
allcgaba & foIucbamiTum cfl: aflatibus uidiffc miraculu; Alcxadcr
Imolcnfis din obftupuit ncc fabula narro ego pala locutus fu in
uniucrfìratc Paduae de ga inorcduo^ucltriuflratoéuerbuteflrcs huius rei
trcs habcojMagnificu dnm IoanéFracifcu Pafqualicu fcna torc Vcnetu
&l luris utriufqp dodloré cxccUctiffimum apud UIuAriflimù
Mcdiolaniducc nuc Icgatu: 6^ dariffì mu doftorc dnm Sigifìnudu de
Capitibus life ciucm nobile Patauinutcuius pr Fracifcus fuit acutiflìmi
ingc nix lurifconfultus Sperabile dnm Monaldinu de Mo naldinis
Venetiis comoratcnn quo uirtus domidliu fu umcollocauit, Leétìoes etia
Alexadri Imolèfìs Padusc Ic^étis copiofìffimas memoria tcneba
&rillasexuerbo aducrbu in fcriptis rcdigcba illas cria pofl:c[
finicrat afta te magna audito^ copia a calce idpics rcdtaba ex
fuil^ Icdionibusdù in fcholisaudirc carmina fadeba 6c oés caru
partes in carminib pofìtas ftatim repIicaba:&J qui hocuiderut
obflupuerejhuius rei tefles habeo chrifli^ mu c^tc & dolore diim
Ioanc Fracilcu de Miliis Brixi cnfcmtfpeftabilé dotìrorc dnm Sigifmùdu de
Capirib ììiìxtU fìliu Alexadri Imolcfis qui nuc efl: lurifcofultus
celeberrimus Cctu 5i qtragìtaqnquc audtoritates rcli giofìflìmi fr^
Michaclis de Mediolano Paduae prardica tis imortalitatc aiae.pbates cora
eo memorirer 5^^mptc ^nùdaui qui me amplexus cfl: dicés uiue diu gema
fin^ gulariso urina te religioni dicatu uidercjtefl-is cfl: tota
duitasPatauinafedmagnifìcu dnm ioané Fracilcum Pafqlicu 61 dnm Sigifmùdu
de Capiribus lifi:ae dc dnm Monaldinu de Monaldinis teflres hco,Pctii ego
doftor Cf catus in uniuerfitatc Patauina ut mihi in cathedra fc dcti
alit^s de uniuerfitate auditor unu ex trib uolumini bus digcfto^ qd*
eligeret pracletaret locu^ in quo lege^ re deberé delì'gnarendixi cnim
fup re ^polita innume// I rabiles leges allegabo teftes funt Clanflimus
luris utri ufqj dodtor diis Gafpar Orfatus Paduae lura
Canonica ìcgcstèc dodiflìmus dns Profper Cremonenfìs Paduae
cómoras, Oes pr^edicatioes qs in una qdragcfima ma giRer Antonius
heremita Paduce ^nuciauerat co ovdi^ ne quo ipie dixerat memoriter
^nuciaui & in fcriptis fi bi dedi;quo uilo dixit amplius Paduae no
pra^dicaretf 6^ huius rei fi uiuit teflis efl: ipfe orni exceptione
maior» Praedicationes etiadóni Mathei Veronenus canonici re
gularis & uiri eloquétiflìmi quas in tota quadragefima fècerat fìbi
in fcriptis dedi qa memoriter tenebam ài in chartis reponebajtcflis ed
ipfe & donus Deodatus Vi ' cétinus canonicus regularis, Dù Piflorii
legerc a dnis Florétinis códuftus lermoné uerbi dei fratris Blafìi
de Plob ino heremitse recitauijtefles funt Paulus magiflri
Michaelis ^ Domicius Cacellarius Piflroriefes ciues:&: tota ciuitas
illa de mea artifìciofa memoria tefHfìcari po terit qusemeimmunitatibus
òc priuilegiis decorauit, Dfiicus Georgius uir illuflris Paduae
praefedus àc in arti fìciofa memoria difcipulus dum Ir as Ducalcs femel
legc ret earu uerba collocaui llatim redtauijteftis efl dns Anibal
de Magiis de Baffiano nobilis ciuis Patauinus t cuius pater Nicolausfuit
excelléallìmus lurifcofultus Semel in fchachis ludcba alius
taxillos iaciebat aliul^ ocsiaftusTcribebat ^ cxthcmatc mihi ^pofìto duas
cpi'flolas diftabamjpofi:c[ fìncm ludo fmpofuimus ocs iaéhis fchachorum
di taxillorum di cpiftolarum ucrba ab ultimis incipics rcpetiuhsec
quatuor per me codcm tempore collocata fuerutjteftes funt dominus
Petrus de Montagnano & Frandfcus Neuolinus nobiles Pa^ tauini
ciues» Dum eflfem Placentiae monafteriu mo^
nachorumm'grorumintrauiutilluduidercm in dor^/
mitorio<jduscomitantcmonacho quodam bisdeam bulans monachorum nomina
quse in oftiis cellarum crantcollocaui t deinde cógregatis eis nomine
proprio quemlibet falutauitlicet quem nominabam digito de//
monftrare non potuiflem i mirabantur monachi quo paélo ego percgrinus
nomina eorum memoriterpro// ferrem ipfìs mirari non definentibust dixi
tandem hoc potuit mea artificiofa memoria : quorum unus dixit er go
hoc Petrus Rauennas facere potuit & non alius , In Capitalo generali
canonicorum regularium Paduae prsedicationem domni Deodati Vincentini eo
ordine uo ipfàm pronunciauerat recitaui aftante ipfìus pra^/
icationis audtorc. Semel me traxit ad fui contempla tionem Caflandra
fidelis Veneta uirgo excellcntiflima quac du legeret litteras
fereniflimae coniugis regis Fer^ dinandi ad le mifiàs illas collocaui de
recitaui t tefh's eli illa Dotì:iflìma*Virgo t dominus Paulus Raimufìus
Dodtor excellens Ariminenfis ; & Angelus Salernita nus uir darus Scribebat
qda Illuftriffimae Ducillae Eleonora^ ^uilegiu alius legebat praefens
eraillud<jexuerboaduerbùlo// cis travidi di ab ultima didtìonc indpics
totum recitaui; d u mirabant aftatcsthufus rei tcflis cfl dns
Ioancs He Bm turiis clariffimus Ferrariae óuistqui etia multa de
hac artificiofà memoria narrare potcrit,. uid aut de adtis
meis referre poffit nepos maximi po/ tifì'dsPauh'RcucrcdusPaduaeCanoicus
& decreto^ doétor ìfignis dns Auguflinus barbus omitto cu cópa
ter lit chariffimuStSedqd plurateflis eft Brixia;Papia: &C
Crcmonajquid potuerit mea artifi'ciofa memoria de darat hoc carmina quaz
in ^ncipio huius libelli legunt. Teflis efl: Illuflriflimus marchio Boifacius di eius
pul cherrima uxor quae me egregio munere donauintefh's.
cflnouiflime Bononia:tefl:is eft lUuflriflìmus Hcrcu^ ies Dux 6^
lUuflrilTima uxor Eleonora t Teflis eft tota Ferraria:duas eni
prxdicationes celeberrimi uerbi dei praeconis magri Mariani heremit^e
recitaui : quo audi^ to obllupuit didlus Magiftcr &C
dixit;lllufl:rilììma Du dllà hoc eft diuinu 6^ miraculofum opus;teftis
eft Vni ueriitas Patauinaiocs enim led:iones meas luris cano/^ nid
fine libro quotidie legojac fi libru ante oculos habc rem^textu de glofàs
memoriter pronucio ut nec etia mi nima fyllaba omittere uidcar. In lods
aùt meis qu£E col locauerim hic fcribere ftatui ài qux locis tradidi
pcrpe^ tuo teneonn dece di nouc litteris alphabeti uigitamilia
allegationu luris utriu%pofui dC eodc ordine fàcroru librorum feptem
milia;mille Ouidii carmina qua: ab co fapicterdiftac5tinent:ducétas
Ciceronis auftoritates: trecétaphilofopho^z dida^^magna Valerii Maximi
par/ temmaturas fere oium aialiu bipedù de quadrupediim qru
audloritatufingula uerba colIocaui;SÌ qn uires arri iìdòfàs
iticmo^isecxpiri cupio peto utmihi ima ex Iris illis alphìibèti
^pònatlfup qua ^pofìta allegationes ,pfc roidc ut dare itelligar cxéplu
habe;|)polita cfl: mihi nuc Ir a»a,in magno dodto^ uiro^ couétu di ftati
a iure ^n-' dpiu facies millealIegatioes6^plures ^fcradc alimctis
de alienationc de abfctia de arbitris de appellationib & de filib
quas in iure nf o habent'' Indpietib» a dièta Irata, deinde in facra
fcriptura de Antichrifto de adulatioe di multas allegationes facrae
fcripturaz ab illa Ira incipictes ^nuciabocarmiaOuidiiauftoritates Ciceronis
di Va leriimó omittadeAfinode Aqlade Agno de Acdpitrc de Apro de
Ariete au<5toritates allegabo di quxcuc^ di^ xcro ab ultimis incipies
uelociter repeta Òi hanc memo riae demóftrarioné pulcherrimaeeputo
cuimeobliga ui femp di ad remp.interroget''reuercdiflìmus nuc uicc
gercs Bononiae cu cófumatiflimo lurilcófulto dno Ica ne de Sala qd fup Ir
a,m,mihippof]ta allegauerimn'nter roget^uniucrfitas Bononiaeqdfuplfa,p,de
dei potctia di poteflate Pap£C,pnuciauerim;6i hunclegcdi modu a rerum
multitudine chaos appello qii deo optimo maxi mpc^ placucrit hoc tatù
opus Itabse ac toti orbi.tradam» Hsec etia in Iure canonico tatù locis
tradidi tria milia legationù decreti x duo milia decretalium : totù fextù
di cius mille gl(flasìClemétinas & carù mille glofàs;6<: qix
deglofis decretaliù Sexti di Clementinarù uerbù facio dià:ioncs in qbus
funt pofìtsc ^fero Mille etiaiinguW riter di<fta in Iure ciuili
memoriae tradidi nec fabula nar ratlin hiis enim quotidie piculù hcio oia
mea mecù por tare uolui maiora tni cupe ab hiis difco ; naturalia
enim defiderìa infaciabilia funt ut àit Seneca ad LucillujNon omitto
cria llluftrc Prindpc Marchu de Piis qui me au dics obft:upuiu& ex
hoc me abfentcm fepifllme noiat, Dns Bartholomeus Pigafetus Vincctinus
uir quidem fàpicntiffimus dicerc audct dnm Thoma Reatinu qui oium
setaris fuae mcmoriofifCimus fuit noui 5C fibi ma gna amiciria cóiunftus
fuitfed te fupcriore effe iudico Hic libcr cft qui nùc prsebebit lumina
caecis Praeceptis potcrunt dicere multa meis
Innumerofcjdabuntuobishaec feculadros Exddet & tanti gloria
magna uiri Te tamen ut Petri dantis pr^ecepta precamur Sis
mcmor òc dicas petre magifter cras, y Die,iiiJanuarii,M.ccccxd. Adiens
praefentiam Sereniffimi Prindpis 6i Illuflriffimi Dominii^Egrcgius
lureConfultus^Dominus Petrus deRauenna^nuncupatus A Memoria/Legcs lus
Ca^ nonicum in Gymnafìo Patauino Reuercter expofuit fc toto tempore
eius uitae multis uigiliis & laboribus in fudauiflc/ut artem Memoriae
adipiiceretur ^ quemad>'^ modum Deo optimo maximo opitulante adeptus
efl^ CompofuilTeij in arte ipfa quoddam opufculum nun/ cupatum
Foenixjquod cum dccreuerit imprefentiaru ad unìucffàlcm comoditatcm^&
bcncfìdum edere ku- militer fupplicauit^detur modus/nc alieni colligant
fru ftus laborum^S^ uigiliaru fliarumjCui quidem «quen ac
conuenienti petitioni annucntes Infrafcripti DomK ni ConfiliariitSic
confulentc Collegio tèrminantes dc^ crcucmnt ^ decernuntcf ^ Si iubent^^
nemo audeat in hac urbe Venetiarum / & in tota ditionc
lUuftriflìmi Domini! noftri Imprimerefeu imprefìa uendere uolu mina
didli operis^nuncupati Focnix^fub poena amitte di illa/& infuper
libras uigintiquinquepro quobbet uo lumine : Et nuk met poenae fubiaceant
illi qui huiufcc modi libros alibi impreflbs uendere praefumerent in
di tione praedidti Illufbriffimi DominiitExcepto duntaxat ilio
Impreffore^qucm praefatus doélor praeelegerit • Sereniffimus
Princeps / In Collegio. Dominicus Maurocenus Confiliarius
Nicolaus Leono Confiliarius Thomas Mocenigo Confiliarius Marcus
Fufculo Confiliarius Nicolaus Triuifànus Confiliarius Leonardus
Lauredanus Confiliarius Gcofgfus Nigro Sc^ cretarìus
Ducalis* CtLyanìi dctàtonftìchon ad Candiclum Icdorcm*
Si mcmorcm tcnras fieri te Candide kdor At<f iiiter
cclcbre^jf om cn habcre ukost Pcrkgc quod prifcac Ipecimen priegrandc
raucnnae Eàmk : òC cxìo laudibtfS'uf^ loca. Etpotes
&debes merito cenreremagillmm Arrifìcis genti iudidi<f
{imuh Eia igitur cundli numcn uenercmuf in seuum Et mcriòcas
Jaudes 'quifq poeta canata Graeda non fimilem uidit ncc romula
tellus/ Necnon pofteritas eft habitura ^ ualc.
Befnardinus.de Choris de Cremona Impreflbr delc/ ftus Impreffit
Vcnctias Die.x JanuariitM«ccccxd« i
i -- Tomai. Phoenix – de artificiosa memoria. Tomai. Keywords: caratteristica
universale, lingua universale, lingua filosofica, il Deutero-Esperanto di
Grice. Refs.: Luigi Speranza, “Grice e Tomai” – Tomai.
Grice e Tomatis: la ragione conversazionale e l’implicatura
conversazionale del paradosso del filosofo – scuola di Carrù -- filosofia
piemontese -- filosofia italiana – Grice italo-- Luigi Speranza, pel Gruppo di
Gioco di H. P. Grice, The Swimming-Pool Library, Villa Speranza (Carrù). Filosofo piemontese. Filosofo italiano.
Carru, Cuneo, Piemonte. Insegna filosofia a Salerno. Studia a Torino,
Heidelberg, Perugia e Macerata. Si laurea in filosofia a Torino con VATTIMO e PAREYSON,
dottore di ricerca a Perugia, seguito da Ferretti e Riconda, di cui è stato
assistente a Torino. Borsista del centro studi filosofico-religiosi Pareyson ricercatore
della Alexander von Humboldt-Stiftung all'Freiburg im Breisgau, professore allo
studio teologico interdiocesano di Fossano e professore ospite in alcune università
europee e americane -- Madrid, Córdoba, Mendoza. Membro dei comitati
scientifici del Centro studi filosofico-religiosi Pareyson di Torino, della
Fondazione centro studi NOCE (si veda) di Savigliano, dell'Accademia estetica
internazionale di Rapallo, dell'Istituto Tilliette, della Internationale Schelling-Gesellschaft.
Fonda a Cuneo il seminario angelus novus. Fonda la rivista “Paradosso”. Scrive
sulle pagine culturali di “Avvenire”. Cura una rubrica sul mensile delle
vallate occitane d'Italia “Ousitanio Vivo”, di cui è collaboratore, e collabora
a “La Rivista del Club alpino italiano”. Garante scientifico internazionale
dell'associazione Mountain Wilderness International. Istruttore di kung fu
classico cinese, frequentando la scuola Kung Fu Chang, allievo diretto dei
maestri Cuturello e Fassi. Dedicato le sue ricerche a Schelling,
Nietzsche, Heidegger, PAREYSON, EINAUDI, Lao Tzu e Yang Chengfu approfondendo
in particolare il problema ontologico della libertà e del male, del tempo e
dell'escatologia, dei principi e del non-sapere. Elabora una filosofia
esperienziale, sperimentata soprattutto in montagna, che intende l'esistenza
come esperienza personale della verticalità del limite, e una filosofia
ermeneutica del dialogo inter-culturale, particolarmente attenta alla teologia
cristiana trinitaria e al pensiero taoista cinese. Saggi: “Kenosis del
logos: ragione e rivelazione” (Città Nuova, Roma); “Ontologia del male” (Città
Nuova, Roma); “L'argomento ontologico. L'esistenza di Dio da AOSTA (si veda) a
Schelling” (Roma, Città Nuova), pareysoniana,
Trauben, Torino, Pareyson. Vita, filosofia, Morcelliana, Brescia, Escatologia della negazione (Roma, Città Nuova);
Schelling. Invito alla lettura, San Paolo, Cinisello Balsamo, Filosofia della
montagna, Prefazione di Torno, Postfazione di Messner, Milano, Bompiani, Come
leggere Nietzsche, Bompiani, Milano, Dialogo dei principi con Gesù Socrate Lao
Tzu (Bompiani, Milano); Libertà di sapere. Università e dialogo interculturale,
Bompiani, Milano, Verso la città divina. L'incantesimo della libertà in EINAUDI
(si veda) (Città Nuova, Roma); Corpo e preghiera. La Via del T'ai Chi Ch'üan,
Roma, Città Nuova); La via della montagna, Bompiani, Milano, Curatele:
Pareyson, Essere, libertà, ambiguità, Mursia, Milano, Riconda, Tilliette, Del
male e del bene, Città Nuova Editrice, Roma, Forte, Vitiello, La vita e il suo
oltre. Dialogo sulla morte, Città Nuova Editrice, Roma, Pareyson, Iniziativa e
libertà, Mursia, Milano, Baudino, White-out, Museo Nazionale della Montagna, Torino,
Nietzsche: su verità e menzogna, Bompiani, Milano, Schelling, Sui principi sommi. Filosofia della
rivelazione Bompiani, Milano, Pareyson, Prospettive di filosofia moderna e
contemporanea, Mursia, Milano, Recensioni: Kenosis del logos. Ragione e
rivelazione nell'ultimo Schelling, Pref. di Tilliette, Città Nuova, Roma -- recensito
da: Forte («Avvenire», Bozzo («Il Sole-24 Ore», Giordano («La Guida»,Bogo («la
masca», Pirola («La Civiltà Cattolica»); Agostini («La Stampa. Tuttolibri», Viganò
(«Informazione filosofica», Sotgiu
(«Diorama letterario», Forte («Asprenas», Tilliette («Gregorianum»,
Guglielminetti («Filosofia e teologia», Ontologia del male. L'ermeneutica di
Pareyson, Pres. Di Coda, Città Nuova, Roma), recensito da Bozzo («Il Sole-24
Ore», G. Ricci («Avvenire», Ribero («AdOvest», Sotgiu («Diorama letterario», Micelli
(«Informazione filosofica», Russo («Acta philosophica», Garelli («La Guida»,].
L'argomento ontologico. L'esistenza di Dio d’AOSTA a Schelling, Città Nuova,
Roma, recensito da: Schoepflin («Avvenire», Bo («Con-tratto», Pepino («la
Bisalta», pareysoniana, Trauben, Torino, recensito da: Garelli («La Guida», Russo («Acta
philosophica», Ciglia («Il Pensiero», Escatologia della negazione, Città Nuova,
Roma, recensito da Garelli («La Guida», F. Pepino («la Bisalta»), Schoepflin
(«Avvenire Folin («Tuttolibri»,), Nino («Dialegesthai», mondodomani. dialegesthai/)]. Pareyson. Vita,
filosofia, Morcelliana, Brescia [recensito da: Aschero («La Guida», Schoepflin («Il Giornale», Orengo («La Stampa.
Tuttolibri», Schoepflin («Avvenire», Pepino («Cuneo Provincia Granda», Russo («Acta
philosophica», O argumento ontológico. A existência de Deus de Anselmo a
Schelling, tr. port. bras. di Schirato, Paulus, Sâo Paulo Brasil, Filosofia
della montagna, Bompiani, Milano, recensito da Reale («Corriere della sera», Billò
(«Unione Monregalese», Mathieu («Il Giornale», Vasta («La Sicilia», Curi («Messaggero
Veneto», Caveri («Peuple Valdotain»,A. Zaccuri («Letture»), Anghilante («Ousitanio Vivo», Lingua («Cuneo
Provincia Granda», Brunod («PMNet», oin pmnet), M. Schoepflin («Il Foglio» A.
Rosa («TorinoSette», A. Parodi («La Stampa), G. Pulina («Girodivite», Rigobello
(«L'Osservatore romano», ]. Come leggere Nietzsche, Bompiani, Milano, recensito
da: Schoepflin («Jesus»), Vecchio (“Diorama letterario”), Pulina («Recensioni
filosofiche»). Dialogo dei principi con Gesù Socrate Lao Tzu, Bompiani,
Milano, recensito da Iacona («Secolo d'Italia»), Billò («L'Unione monregalese»),
Aschero («La Guida»), Schoepflin («Giornale di Brescia»), Schoepflin
(«Avvenire», Monaco («Filosofia e teologia», Libertà di sapere. Università e
dialogo interculturale, Pref. di Reale, Bompiani, Milano recensito da Giorello («Corriere della Sera.
Magazine», Castagna («Avvenire», Iacona
(«Il Borghese», ), Torno («Corriere della Sera», *)]. Verso la città
divina. L'incantesimo della libertà in Einaudi, Città Nuova, Roma, recensito da
Chittolina («La Guida», Schoepflin] («Il Giornale di Brescia», Tarantino
(«Secolo d'Italia»); Iacona («Il Giornale d'Italia», Monaco («L'occhio», Chittolina («La Voce del
Popolo», Ranucci («Conquiste del lavoro»,
«Jesus»); Bondi («Panorama», Nuoscio («Europa», Anghilante («Ousitanio
vivo»); Festa, («»,,// ); Bartoli («Dialegesthai», 10.7.,//mondodo mani.org/dialegesthai/;
D. Monaco («Filosofia e teologia»,, 1, ];Lubrano
(«Il Nostro Tempo». Centro studi filosofico-religiosi Luigi Pareyson; Studio
teologico interdiocesano di Fossano
Accademia estetica internazionale di Rapallo Istituto Tilliette Ousitanio Vivo Il Giornale La Rivista del Club alpino italiano professore.
curriculum, pubblicazioni, biografia intellettuale. Pagina docente nel sito
dell'Università degli Studi di Salerno. Francesco Tomatis. Tomatis. Keywords: paradosso.
Refs.: Luigi Speranza, “Grice e Tomatis” – The Swimming-Pool Library.
Grice e Tomitano: la ragione conversazionale e
l’implicatura conversazionale dei precetti della conversazione civile – la
scuola di Padova – filosofia padovana -- filosofia veneta -- filosofia italiana
– Grice italo -- Luigi Speranza, pel
Gruppo di Gioco di H. P. Grice, The Swimming-Pool Library, Villa Speranza (Padova). Filosofo italiano. Padova, Veneto. Fondatore
di accademie letterarie, autore di commenti alle opere d’Aristotele – lizio --
e autore di scritti di logica, alcuni dei quali ancora inediti. Da una famiglia
originaria di Feltre, frequenta il corso di filosofia a Padova dove si laurea.
Deputato dal senato veneto a leggere l'Organon di Aristotele alla scuola di
logica di Padova. Nel periodo in cui rimane a Padova stringe amicizia, fra gli
altri, con SPERONI, BEMPO, SADOLETO, GIOVIO, NAVAGERO, FRACASTORO, e MANUZIO. Fa
parte degl’infiammati, il cui proposito è scrivere compiutamente in dialetto
veneziano. Le discussioni degl’infiammati sono alla base dei quattro libri
della lingua toscana. Scrive anche due brevi dissertazioni matematiche: il
Moisè-Geometria, la dimostrazione del teorema due rette possono avvicinarsi
all'infinito senza mai unirsi, intuito dal profeta ebreo per grazia divina, e “Introductio
cosmographiae”, lezioni di geometria a fondamento della cosmografia tolemaica.
Accusato dal S. Uffizio di eresia per la sua esposizione LETTERALE a parafrasi implicaturale
al vangelo secondo Matteo. Dimostra che quella parafrasi non è sua, ma edita a
sua insaputa da un nobile signore N., con cui è assai famigliare. Creduto e
assolto, ma da allora in poi i suoi saggi divennero alquanto conformisti.
Lascia Padova e si trasfere a Venezia. I saggi più importanti del periodo
veneziano, a parte la biografia di Baglioni, sono il “De morbo gallico” e il
carme encomiastico “Thetis” in onore di Enrico III. Altre saggi: “Introductio
ad sophisticos elenchos Aristotelis. Eiusdem brevis methodus diluendorum
paralogismorum per divisionem, praeter illa quae Aristoteles habuit in
Elenchis. Quam methodum B. Tomitanus ex dialogis Platonis et ex Aristotele
nuper invenit, adiecta sunt Famigerata veterum Sophismatum exernpla, ad
exercitationem adolescentium” (Venezia); “Ragionamenti della lingua toscana,
dove si parla del perfetto oratore e poeta volgari, dell'eccellente flosofo Tomitano,
divisi in tre libri. Nel primo libro si pruova la FILOSOFIA esser necessaria
allo acquistamento della retorica e della poetica. Nel secondo libro si ragiona
dei precetti dell'oratore. Nel terzo libro si ragiona delle leggi appartenenti
al poeta, e al bene parlare” (Venezia, Farri); Quattro libri della lingua
toscana, dove si prova la filosofia esser necessaria al perfetto oratore e poeta
con due libri nuouamente aggionti, de I PRECETTI RICHIESTI AL CONVERSARE con
eloquenza” (Padova, Pasquati); “Sonetti e Canzoni, in Rime diverse di molti
eccellentiss. autori nuovamente raccolte. Libro primo, con nuova additione
ristampato” (Venezia, Ferrarii); “Esposizione letterale del testo di Mattheo
Evangelista” (Venezia); “Sopra le Pistole di S. Paolo” (Venezia); “Moisè”; “Geometria
(Mantova); Introductio Cosmographiea (Venezia); Prediche del reverendissimo
monsignor Cornelio Musso, vescovo di Bitonto, fatte in diversi tempi, et in diversi
luoghi. Nelle quali si contengono molti santi evangelici precetti, non meno
utili, che necessarij alla interior fabrica dell'huomo cristiano. Con la tavola
delle cose più notabili in esse contenute” (Venezia, Giolito de Ferrari); “Oratione
recitata per nome de lo studio de le arti padovano ne la creatione del serenissimo
Principe di Vinetia M. Marcantonio Trivisano, Venezia, Clonicus, sive de Reginaldi
Poli laudibus, Venezia Consiglio sopra la peste di Vinetia. Al Magnifico M.
Francesco Longo del Clarissimo M. Antonio” (Padova); Corydon, sive de Venetorum
laudibus, et Carmen ad Laurentium Priolum Venetorum Principem” (Venezia, Breznicio);
“Animadversiones aliquot in primum librum Posteriorum Resolutoriorum.
Contradictionum solutiones in Aristotelis et Averrois dicta, in primum librum
Posteriorum Resolutoriorum. In novero Averrois Quaesita demonstrativa
Argumenta, Venezia, Consiglio de l'eccell. m. Bernardino Tomitano sopra la
peste di Vinetia, Padova, appresso Gratioso Perchacino, De morbo gallico, inVenezia,
Vita e fatti di Astorre Baglioni; “Quattro libri della lingua thoscana, ove si
prova la philosophia esser necessaria al perfetto oratore et poeta con due
libri nuovamenti aggionti dei precetti richiesti a lo scrivere et parlar con
eloquenza” (Padova); “Thetis”; “In adventu Regis Henrici III Galliae
Christianissimi et IV Poloniae Serenissimi ad felicissimam Venetiarum urbem,
Venezia, Ziletti). Aristotelis opera omnia cum commentariis Averrois. Animadversiones et
solutiones Et alia plura” (Venezia, Iuntas). I primi due libri sono tesi a dimostrare che la
filosofia è necessaria all'oratore e al poeta. Il terzo libro ha per argomento
i precetti della retorica necessari alla scrittura e all'oratoria. L'ultimo
libro è dedicato alla prosa d'arte ("locutione oratoria, et de' suoi
ornamenti, con la ragion de i motti, facetie et apologi"). Poppi. Ricerche
sulla teologia e la scienza nella scuola padovana” (Soveria Mannelli,
Rubbettino); “Ricerche sulla teologia e la scienza nella scuola padovana” Poppi;
“Oratione prima alli Signori de la S. Inquisitione di Venetia” (Padova); e
Oratione seconda alli signori medesimi, Venezia). Quest'opera è nominata solo
da Doni nella sua Prima Libraria, un repertorio dei libri italiani stampati. L'opera
del T., pertanto, deve essere stata scritta. È una biografia in VIII libri su
Baglioni, il capitano ucciso con Marcantonio Bragadin a Famagosta. La filosofia
rimase ignota ai contemporanei del T. ed è in gran parte ancora adesso inedita.
Ne sono stati stampati solo alcuni brani. Storia della letteratura italiana di
Tiraboschi, della compagnia di Gesù, bibliotecario del serenissimo duca di
Modena, Firenze, Molini e Landi, Dizionario critico della letteratura italiana,
Torino, POMBA, su sapere, De Agostini. Opere Aulo Greco, Enciclopedia dantesca,
Istituto dell'Enciclopedia Italiana. Bernardino Tomitano. Tomitano. Keywords: i
precetti della conversazione civile. Refs.: Luigi Speranza, “Grice e Tomitano”
– The Swimming-Pool Library. Tomitano.
Grice e Tommaseo: implicatura e ragione conversazionale – filosofia italiana
– Luigi Speranza, pel Gruppo di Gioco di H. P. Grice, The Swimming-Pool Library (Sebenico). Filosofo italiano. Sebenico,
Croazia. Al dibattito sulla lingua filosofica universale partecipa T. con il
suo Nuovo dizionario dei sinonimi della lingua italiana. T. muore a Firenze.
Scrittore e lessicografo italiano, è intimo amico di MANZONI (si veda). Consegue
la laurea a Padova per poi tornare nel paese d'origine e iniziare la sua
carriera di scrittore. Vive a Firenze, Parigi, Nantes, Venezia, e Torino. Tra
le tante opere, da alle stampe il dizionario de' sinonimi della lingua italiana
nel e il Dizionario della lingua italiana. Nelle prime pagine
dell'introduzione, ragionando sul senso delle parole – cf. Grice, the meaning
of a word -- , asserisce che è utile ordinare le parole in un dizionario dei
sinonimi secondo l'ordine delle IDEE (Duden) che essi conteneno, di modo che
ogni termine si trova accanto ad uno che esprime un concetto simile o che
deriva dalla stessa idea. Un dizionario dei sinonimi filosofico, in cui spiega
che tutte queste voci si possono numerare; e puo il medesimo numero
rappresentare la voce corrispondente in tutte le lingue -- assegnando alle voci
che corrispondente non hanno un segno di frazione o un segno composto --; il
qual numero da ciascun lettore è tradotto nella lingua propria: e se ne ha una
lingua universale di cifre, comoda assai [T., Nuovo dizionario dei sinonimi
della lingua italiana, Firenze, presso Vieuusseux] e grazie al quale, dati i
seguenti numeri e le corrispondenti idee. Desiderio e odio; Desiderio solo; Desiderio
invincibile di natura; Intellettuale; De' bruti; Turpe; Desiderio del bene
altrui; Del bene de' nemici; Desiderio abituale; Vivo; Men vivo; Interno; Significato
di fuori; Di minore a maggiore; Di maggiore a minore - potremmo esprimere il
concetto di 'amorevolezza' tramite i numeri 2, 7, 11, 13, 15, essendo questa segno
di desiderio non vivo, del bene altrui, e per lo più di maggiore a minore. Un
progetto di lingua universale che non ha quindi un sistema fonico utile alla
comunicazione parlata, ma resta espresso soltanto in forma scritta. Sebbene
possa sembrare un sistema piuttosto preciso, comporta l'uso costante di un
vocabolario, vista la difficoltà con la quale qualsiasi essere umano impara una
tale mole di numeri e idee corrispondenti. Niccolò Tommaseo. Tommaseo. Keywords:
lingua universale, lingua filosofica, il Deutero-Esperanto di Grice – analisi di
‘amorevolezza.’ Refs.: Luigi Speranza, “Grice e Tommaseo” – Tommaseo.
Grice e Toritto: la ragione
conversazionale e l’implicatura conversazionale contro il lizio – scuola di
Napoli – filosofia napoletana -- filosofia campagnese -- filosofia italiana – Grice
italico -- Luigi Speranza, pel Gruppo di Gioco di H. P. Grice, The
Swimming-Pool Library, Villa Speranza (Napoli). Filosofo napoletano. Filosofo campanese. Filosofo italiano. Napoli,
Campania. Grice: “I like Caravita; Locke – England’s, and Oxford’s, greatest
philosopher, had his sponsor, and so does Italy’s – not Bologna’s – Vico, and
he was Caravita!”. Appartenente a una famiglia nobile resa illustre in
passato da insigni giureconsulti. Fiscale consigliere della reale
Giurisdizione. Insegna a Napoli. Compone il saggio: “Nullum ius romani
pontificis in regnum neapolitanum” contro le pretese feudali dal papa sul regno
di Napoli – “Niun diritto compete al sommo pontefice sul regno di Napoli:
dissertazione istorico-legale illustrate con varie note” (Aletopoli, Napoli), messa
all'Indice. Ha inoltre l'incarico di raccogliere tutte le leggi del regno in un
codice Filippino. Il Codice Filippino, e tuttavia rimasto incompiuto per
l'occupazione austriaca di Napoli. In filosofia e seguace
dell'anti-aristotelismo di CAPUA (si veda). La sua abitazione divenne il centro
della diffusione della filosofia di Cartesio a Napoli. Titolo di merito di
Caravita, come peraltro del figlio Domenico, è l'essere stato amico e
protettore di VICO (si veda), a favore del quale si adopera per fargli ottenere
la cattedra di retorica e perché e accolto nell'Accademia palatina. Altri saggi: “Ragioni a pro della fedelissima
città e Regno di Napoli contr'al procedimento straordinario nelle cause del
Sant'Officio, divisate in tre capi. Nel I si ragiona del grave pregiudicio
della real giuridizione. Nel II si tratta dell'ordinaria maniera di giudicio,
che tener si dee nel regno, e nel III si dimostra il pregiudicio, che fa alla
real giuridizione, ed al regno un editto in cui si stabilisce il tribunal della
'nquisizione. Napoli. Dizionario biografico degli italiani. Ma l’ anti-marinismo
ha anche, secondo la moda del tempo, il suo salotto nel palazzo Torittom nel
quartiere dei Vergini. Quivi, più che nell’accademia. Armellini, Bibliotheca benedictino-casinensis.
Stefano, Raccolti da don Nicolò Caravita. Napoli, Roselli,
ed. Caravita was an Arcadian. Tiberius by Filippo Anastasio, Caligula, and
Claudius by Paolo DORIA. The second volume continues the biographical model
with essays dedicated to individual emperors. Nicolò Caravita. Niccola
Caravita Nicola Caravita. Nicola Caravita dei duchi di Toritto. Caravita-Toritto.
Toritto. Keywords. impiegatura da salotto, diritto, anti-popism – il laico --,
anti-aristotele, contro Aristotele, concetto assolutista di sovereignty contro
Aquino, quartiere dei Vergini – Capua. Refs.:
Luigi Speranza, “Grice e Caravita” – The Swimming-Pool Library. Toritto.
Grice e Torlonia: la ragione conversazionale, e
l’implicatura conversazionale del natale di Roma – filosofia italiana – Grice
italo -- Luigi Speranza, pel Gruppo di Gioco di H. P. Grice, The Swimming-Pool
Library, Villa Speranza (Roma),
Filosofo italiano. Roma. Figlio del duca Marino, appartene a una delle più
facoltose famiglie nobiliari romane. Il padre, duca di Poli e di Guadagnolo, e
titolare del feudo di Bracciano e vive a Roma nel palazzo Torlonia, in via
Bocca di Leone. Sposa la figlia di Bartolomeo Ruspoli e nipote del III principe
di Cerveteri Francesco. Dal loro matrimonio nacque Clemente. Nannarelli, amico
intimo e su biografo così lo descrive. I capelli castani, abbondanti e
finissimi, il pallore e la gracilità del volto. Ma se la fronte è di filosofo,
l'occhio e d'artista, o meglio, di contemplatore. Svelto nella persona, di
eccellente statura, incede frettoloso a testa alta e pensierosa. Si esprime con
eleganza in francese e tedesco. Spirito avido di conoscenze, e attratto dalla
chimica e dalla botanica. Nelle sue passeggiate nella campagna romana raccoglie
e cataloga piante e fiori. Appassionato di archeologia, colleziona monete di
epoca romana e trascrive antiche iscrizioni. Socio della Pontificia accademia
di archeologia, pronuncia un discorso in occasione del natale di Roma.
Religioso fervente, è introdotto da Passaglia allo studio della patrologia e
delle sacre scritture. La famiglia lo tollera, ma lo considera visionario e
innovatore pericoloso. Da Platone e da Plotino, approde a Kant e Fichte. Gli
torna in contemplazione entusiastica, gli si face poesia. E in contatto con un
gruppo di filosofi, suoi coetanei, oggi identificati come i filosofi della scuola
romana che di sera si ritrovano al Caffè Nuovo, a Piazza S. Lorenzo in Lucina. Novello
mecenate, ha raccolto intorno a sé questo gruppo di filosofi spinti dal comune
ideale di ricondurre la filosofia agl’antichi splendori di Roma. Tra questi, ci
sono GNOLI, CIAMPI, MACCARI, e NANNARELLI. Vuole riuniti idealisti e
classicisti, nella fiducia che, temperata la nebulosità metafisica degl’uni e
la gretta sensibilità degl’altri, e prendendo il meglio d'ambedue le scuole,
puo scaturire a grado a grado una filosofia italiana, profonda e intima d'idea
e di sentimento, nitida, elegante di forma. Scrive sulla filosofia dell’amore
platonico, sui fiori, sulla contemplazione del divino. Ama Schiller, Goethe,
Lenau, e LEOPARDI (si veda). Declama Aligheri (si veda) e Tasso (si veda). Il
suo saggio meritata le lodi di Gregorovius. Suoi saggi apparvero nella raccolta
“I fiori della campagna romana,” stampata a Firenze e nella “Strenna romana. Costa,
Trebbiatura nella campagna Romana, A Monte Mario, nei casali Mellini, sotto l'osservatorio
astronomico, apre a sue spese una scuola rurale elementare. Straordinario
precursore della alfabetizzazione delle classi povere, cre una associazione
promotrice delle scuole di campagna. A questa scuola rurale dedica un elogio in
latino. Nannarelli accorse al suo capezzale. Lo ude recitare il Salmo 41 e
versi di Lenau; e Platone, e Fichte. Raccomanda alla moglie di mandare il
figlio Clemente al collegio di marina di Genova. Nannarelli tenta di
raccogliere intorno a sé i poeti e filosofi della scuola romana che furono
decimati nel numero, per le morti precocima si trasfere a Milano. Secondo le
ferree disposizioni ricevute da T., il suo cameriere distrugge tutte le carte
dell'archivio personale. GNOLI conserva i manoscritti di tre saggi di T.,
inedite. Negro, Seconda Roma, Vicenza, Pozza, Gnoli, op. cit. Gregorovius, Passeggiate
per l’Italia. Gnoli, “I poeti e filosofi della scuola romana” (Bari, Laterza);
Nannarelli, “T.” (Firenze, Le Monnier); Cugnoni, Vita di T.” (Velletri, Cella); Ulivi, “I poeti e filosofi
della scuola somana” (Bologna, Cappelli). Giovanni Torlonia. Torlonia.
Keywords: il natale di Roma, la filosofia dell’amore di Platone in Fichte e
Leopardi. Refs.: Luigi Speranza, “Grice e Torlonia” – The Swimming-Pool
Library.
Grice e Torquato: la ragione conversazionale dell’orto a Roma e
l’implicatura conversazionale – filosofia italiana – Grice italo-- Luigi
Speranza, pel Gruppo di Gioco di H. P. Grice, The Swimming-Pool Library, Villa
Speranza (Roma). Filosofo italiano. L’Orto.
Chosen by CICERONE to represent L’Orto in “De finibus”. Whether fairly or not,
his understanding of the ‘Orto’ is portrayed as somewhat crude and superficial.
He was killed during the civil war. Lucio Manlio Torquato. Keywords: Roma
antica, orto, De finibus. Per H. P. Grice’s Play-Group, The Swimming-Pool
Library, Villa Speranza.
Grice e Torre: la
ragione conversazionale e l’implicatura conversazionale della stravaganza – scuola
di Forlì -- filosofia romagnese -- filosofia italiana – Grice italo -- Luigi
Speranza, pel Gruppo di Gioco di H. P. Grice, The Swimming-Pool Library, Villa
Speranza (Forlì).
Filosofo emiliano. Filosofo italiano. Forli,
Forli-Cesena, Emilia-Romagna. Grice: “I like Torre; his epitaph reads, ‘nuovo
Aristotele,’ which is what it was! – “Ackrill’s just reads, ‘Aristotelian’!” There
is a nice ‘via’ in Forlì after him that leads to the varsity! He was a Galen,
and philosophised on both the soul and the body!” La sua fama se deve al
commentario alla “Ars parva” di Galeno -- è noto, in particolare, per i suoi
studi di embriologia. Infatti, dopo il recupero di Aristotele, del Lizio, le
cui opere avevano spinto verso un rinnovato interesse per l'osservazione
diretta, si è avviato un dibattito tra i sostenitori dell'autorevolezza degli
studi antichi e i fautori dell'empiria. Questo processo si conclude proprio con
T., che cerca di conciliare l'embriologia aristotelica con la fisiologia
galenica. Mostra che le differenze esistenti sono di scarsa rilevanza nei
confronti della medicina pratica. Insegna a Padova. Saggi: “Explicit questio de
intensione et remissione formarum secundum famosissimum artium et medicine
doctorem magistrum Jacobum de Forlivio qui pridie ab hac vita ad superiora
migravit. Scripta vero per me fratrem Bellinum de Padua.” Si tratta della
conclusione del celebre “De intensione et remissione formarum”. Saggi: “De
intensione et remissione formarum”; “Expositio in Avicennae aureum capitulum de
generatione embryi ac de extensione graduum formatione foetus in utero in
Aphorismos Hippocratis Expositio Physica;” “Quaestiones extra-vagantes Super, Tegni
Galeni. Vescovini, Medicina e filosofia a Padova, Arti e filosofia. Studi sulla
tradizione aristotelica del lizio e i "moderni", Vallecchi, Firenze. Dizionario
biografico degli italiani, Istituto dell'Enciclopedia Italiana. Super aphorismos Iacobi Foroliuiensis in
Hippocratis Aphorismos et Galeni. Jacopo da Forlì. Giacomo da Forlì. Iacobus
Foroliviensis. Jacopo della Torre. Giacomo della Torre. Torre. Keywords:
stravaganza, lizio. Refs.: Luigi Speranza, “Grice e Torre” – The Swimming-Pool
Library.


No comments:
Post a Comment