Grice e Valent: la ragione conversazionale e l’implicatura conversazionale della forma della lingua – la scuola di Treviso – filosofia veneta -- filosofia italiana – Luigi Speranza, pel Gruppo di Gioco di H. P. Grice, The Swimming-Pool Library (Treviso). Filosofo veneto. Filosofo italiano. Treviso, Veneto. “Some like Vitters, but Valent’s my man.”Grice. Grice: “Valent wrote the only legible introduction to Vitters’s thought!” Essential Italian philosopher. Insegna a Catania e Venezia. Si occupa di ontologia, logica dialettica, linguaggio, storia e interpretazione delle grandi categorie della filosofia. Dai primi studi sull'empirismo-scetticismo, sulla filosofia e sull'analisi del linguaggio (Wittgenstein), è giunto ad indagare attorno alla teoria della negazione e del divenire in chiave dialettica. Sulla base di tali premesse, che orientano verso una rilettura dei canoni e dei presupposti del rapporto ragione-follia, si è impegnato a ri-disegnare, insieme con un gruppo di psichiatri e psicologi del centro psico-sociale di Orzi nuovi cresciuti nel solco dell'esperienza critica inaugurata da BASAGLIA, un modello della psiche adeguato alla comprensione e alla cura della malattia mentale, dando vita a quello che è stato definito l'approccio dialettico-relazionale. Collabora con il gruppo teatrale Scena Sintetica nella messa in scena di testi filosoficamente rilevanti (VELIA, VELINO, Eraclito, Melville, SEVERINO, GALIMBERTI). Presso Moretti l'edizione delle sue opera. La sua filosofia muove da un'originale riformulazione di alcune questioni legate alla filosofia di SEVERINO (vedi), alla tradizione neo-idealistica italiana (GENTILE) ma anche neo-scolastica (BONTADINI), e dipendenti dalla riconsiderazione speculativa del concetto del negativo. Descrivendo la sua formazione si define resciuto a una scuola filosofica di ispirazione ontologica, screziata da un netto disegno dialettico e pungolata dallo scrupolo fenomenologico. Analizzando le implicazioni concettuali e pratiche della negazione così com'è stata pensata in uno dei punti più alti e rilevanti della tradizione dialettica, ovvero nella “Scienza della logica” di Hegel, critica l'idea intellettualistica della negazione intesa come esclusione, proponendo al contrario una negazione come inclusione e una filosofia animata dal principio di ospitalità. Il "no" della negazione, lungi dal dar vita a una realtà separata, è ciò che innerva il reale nella sua essenza metamorfica e vitale, nella sua splendida apertura alla novità, alla trasformazione e al cambiamento di cui il filosofo è appassionato investigatore. A questo scopo e in evidente autonomia rispetto all'impianto destinale della filosofia della necessità di SEVERINO, esplora la categoria modale della possibilità, cercando di mettere in discussione sia l'opposizione frontale tra realtà e irrealtà, sia la priorità assoluta della positività del reale nonostante la negatività dell'irreale. L'esserci e non l'essere è, per V., che legge Hegel con Wittgenstein, la determinatezza semantica e sintattica, il plesso grammaticale e vitale che ricongiunge l'esperienza intesa come luogo dell'emergere della differenza e dell'incalzare degli eventi con la teoria della razionalità quale analisi del permanere e della necessità. Ecco che di contro all'ontologia fondamentale di Severino si fa largo l'idea di una micro-ontologia intesa non come una “ontologia del piccolo”, bensì, piuttosto, nel senso che non c'è nessun evento che non si disponga per virtù propria in una peculiarità di significato, nel vigore elementare e insieme metamorfico di un qui. Ma micro-ontologia anche come ontologia del remoto, dell'avverso-diverso, dell'improbabile, dell'anonimo, del folle: di tutto ciò che insieme si ritiene minore nella capacità di realtà. Con la proposta di una micro-ontologia intendeva sottolineare l'autonomia e la resistenza del diamante della dialettica come principio di determinazione semantica fondato sulla relazione-negazione inclusiva e situato nella prospettiva strategica propria dell'esserci, rispetto al rischio delle ricadute nella mistica dell'essere e di quella totalità assoluta che, in quanto tale, appare separata e isolata, esercitando la sua imposizione distruttiva al di fuori della logica della relazione e dell'inclusione. Di contro all'autentico totalitarismo di questa idea di totalità assoluta propone la ripresa del detto eracliteo del Panta δια pánton, ossia di quel tutto attraverso il tutto che è la forma radicale della illacerabile relazionalità della vita. Solo se ogni differenza tra gli umani è un modo differente di essere il tutto allora le discriminazioni tra piccolo e grande, forte e debole, femmina e maschio, nero e bianco, ricco e povero, sano e malato, non avranno ragione d'essere (se non in quanto differenti manifestazioni dell'identico, invece che differenze di principio e di valore. Saggi: “Verità e prassi” (Vannini, Brescia); “La forma del linguaggio: studio sul Tractatus logico-philosophicus” (Francisci, Abano Terme, Padova), Invito a Wittgenstein, Mursia, Milano; “Asymmetron, Quaderni de "Il Palazzo della Grande Utopia", Milano; Dire di no. Filosofia Linguaggio Follia, Teda, Castrovillari (Cosenza); Dire di no. Scritti teorici, Opere (Moretti, Bergamo); “Asymmetron: micro-ontologie della relazione. Scritti teorici in Opere di V., a c. di Tagliapietra, Moretti e Vitali, Bergamo. Panta διαpánton. Scritti teorici su follia e cura, in Opere di V., a c. di Tagliapietra, Moretti e Vitali, Bergamo. La forma del linguaggio. Studio sul "Tractatus logico-philosophicus. Scritti su Wittgenstein, Sophón. Aforismi per l'anima, a. c. di Valent, con un saggio di Tagliapietra, Moretti e Vitali, Bergamo. Opere. La filosofia, prima di ogni altra definizione dotta, è amore per la realtà. In ricordo, in "XÁOS. Giornale di confine", Dire di no. Scritti teorici, Panta διαpánton. Scritti teorici su follia e cura. Italo Valent. Valent. Keywords: la forma del linguaggio. Refs.: Luigi Speranza, “Grice e Valent”, The Swimming-Pool Library. Valent.
Grice e Valentino:
la ragione conversazionale a Roma e l’implicatura conversazionale di Romolo
divino -- filosofia italiana – Luigi Speranza, pel Gruppo di Gioco di H. P.
Grice, The Swimming-Pool Library
(Roma). Filosofo
italiano. He moves from elsewhere to Rome where he created a sect called ‘The
Valentinians’, who Valentino described as being the only ones who would save
themselves. Ippolito di Roma did not like him. Valentino. Keywords: Roma
antica, Ippolito. Per H. P. Grice’s Play-Group, The Swimming-Pool Library,
Villa Speranza.
Grice e Valeri: la ragione conversazionale e l’implicatura
conversazionale dello spazio tra sè e sè – l’antropologia filosofica come
ricerca dell’inter-soggetivo – la scuola di Somma Lombardo – filosofia lombarda
-- filosofia italiana – Luigi Speranza, pel Gruppo di Gioco di H. P. Grice, The
Swimming-Pool Library (Somma Lombardo). Filosofo
lombardo. Filosofo italiano. Somma Lombardo, Varese, Lombardia. Essential
Italian philosopher. Grice: “I
especially like his idea of anthropology, alla Kant, as the search for the
subject.” “Tra se e se.” Si laurea in filosofia a Pisa, quale allievo pure della
scuola normale superiore, discutendo una tesi sul pensiero di Lévi-Strauss, con
relatore BARONE (vedi), si rivolse agli studi di antropologia, conseguendo un
dottorato di ricerca a Pisa. Le sue ricerche riguardarono molti argomenti, fra
cui, i sistemi politici, la parentela e il matrimonio, la ritualità, così come
l'antropologia sociale ed economica, la storia comparata degli usi e costumi
dei popoli, che condusse lungo la linea di pensiero del suo maestro
Lévi-Strauss. Gl’è stato assegnato per i suoi studi e le sue ricerche di
antropologia culturale, il premio ”Guggenheim Fellowship“ per le scienze
sociali. Fra i molti suoi saggi, cura pure diverse voci antropologiche
per l'Enciclopedia Einaudi. Tra le sue molte saggi, il saggio “Uno spazio
tra sé e sé. L'antropologia come ricerca del soggetto” (Roma) può considerarsi
una sua autobiografia intellettuale. Ghiaroni, "Società, soggetto,
sacrificio. La teoria del sacrificio di V.", in Studi e materiali di
storia delle religioni, Ghiaroni, ”Società, Soggetto, Sacrificio. La teoria del
sacrificio di Valerio Valeri tra Hawaii e Indonesia“, Studi e materiali di
storia delle religioni. Natura e cultura: introduzione alla teoria dello
scambio e della parentela di Levi-Strauss, Pisa. Per notizie biografiche più
esaustive, riferirsi alle xxvii-xix
dell'opera: in merito alla rilevanza di V. come studioso e ricercatore; Valerio
Valeri. Valeri. Keywords: antropologia. Refs.: Luigi Speranza, “Grice e Valeri”
per H. P. Grice’s Play-Group, The Swimming-Pool Library, Villa Speranza.
Grice e Valeriis
(Venezia). L'immagine dell'albero delle scienze – e della filosofia
come regina scientiarum, nelle parole di H. P. Grice, non a caso ripresa da
Bacone e da Cartesio, è particolarmente fortunata, ma, soprattutto, agirà a
lungo nel pensiero europeo l'aspirazione verso un corpus organico e unitario
del sapere, verso una sistematica classificazione degli elementi della
realtà. Non mancheranno certo suggestioni derivanti d’altre fonti e da
altri ambienti di cultura, ma Lefèvre d’Etaples e Bovillus, Gregoire e V.,
Alsted e Leibniz faranno preciso riferimento, affrontando questi problemi, ai
testi di Lullo e a quelli del lullismo. A conclusioni griceane giunge il
patrizio veneto V. che nell’“Opus aureum” riprende, modificandolo e
integrandolo, il progetto dell'arbor scientiarum. Nel testo di V. il problema
dell'albero delle scienze viene presentato come strettamente connesso con
quello della formulazione delle regole della combinatoria. V. tratta la
cognizione necessaria al raggiungimento della conoscenza degl’alberi. Sono gl’alberi
dalla cui conoscenza dipende l'intera conoscenza degl’enti e che V. illustra
con esempi. L’arte generale vada ridotta a questa impresa d’insegnare a
moltiplicare i concetti e gl’argomenti all'infinito, mescolando le radici con
le radici, le radici con le forme, gl’alberi con gl’alberi, e le regole con
tutti questi e molti altri modi. L'interpretazione che vienne data delle
figure dell'arte appare fortemente influenzata dal commento di Agrippa e anche
dalle tesi di BRUNO (si veda) nei suoi saggi mnemotecnici. Più che ad Agrippa e
a BRUNO (si veda), V. si richiama tuttavia più volte a Scoto e allo scotismo
(de aliorum dictis non curamus, Scotum praeceptorem sequimur) introducendo una
dottrina dei PREDICATI (Grice: ‘shaggy’) assoluti e RELATIVI (Grice: “want”).
L'esigenza di un'arte aurea nasce in ogni modo, anche in questo caso, dalla
constatazione del carattere pluralistico e caotico dell'orbe
intellettuale, della povertà delle cognizioni umane, dal bisogno d’un
singulare ac mirabile artificium mediante il quale fosse possibile
rendersi conto dell'ordine del cosmo al di là di una caoticità
apparente e dar luogo ad una situazione nella quale gl’uomini, dopo
infinite fatiche, potessero riposare perpetuamente e sicuramente all'ombra degli
alberi della scienza (Nec sine maximis incommoditatibus et multis vigiliis id
perfecimus ut philosophiae imbuti valeant se aliquando ab infinitis ambagibus
liberare et viri in scientiis consumati post infinitos labores peracti
possint sub felici harum arborum umbra perpetuo et secure quiescere). Anche
per V. le radici degl’alberi coincidevano con i principi dell'arte, mentre lo
stesso ordine di successione dei vari principi vienne presentato come
dipendente dalla natura. Magnitudo vero, quae est secunda radix, non fortuito
primam sequitur, sed maximo naturae consilio. È proprio la scala naturae che
forniva inoltre il criterio cui far ricorso nella difficile applicazione delle
radici o principi dell'Arte ai subiecta. Nell''uniforme applicazione di queste
radici ai sudiecta è da impiegare la più grande diligenza bisogna osservare la
scala della natura e tutto ciò che, nel grado inferiore, denota una
perfezione priva di imperfezione, dev'essere attribuito al grado superiore.
L'operazione attribuita alla PIETRA, che occupa il gradino infimo, dev'essere
attribuita anche ai vegetali che occupano il secondo grado della scala
naturale. Ciò che comporta una imperfezione, se conviene all'inferiore, non è
da attribuire ad ogni superiore. Ne deriva che la contrarietas e la minoritas
non devono essere attribuite a Dio, anche se convengono alle cose inferiori. Il
divino ordina secondo nove soggetti ed alberi la scala della natura. Colui che
desidera sapere molte cose in ogni discilina si formi questa scala. Sul V. cfr.
CarrERAS y ARTAU, La filos. cristiana. Per la prima edizione dell'opera si veda
RocenT Duran, Biblio-grafia. La citazione riportata nel testo dall'Opus aureun:
in quo omnia breviter explicantur quac R. Lullus tam in scientiaruni arbore
quam arte generali tradit è ricavata dalla edizione ZETZNER. Orbum aerum. AUREUM SANE OPUS, IN QUO EA OMNIA
BREUITER EXPLICANTUR, QUAE SCIENTIARUM... Valerio
Valier Ex Bibliolhcca majori Coll. Rom. Socict. Jesu AVREVM
SANE OPVS, IN QVO EA OMNIA BREVITER EXPUCANTVR. QVffi
fcicnti*arumommuinParcii«,RAYMVN# •DVsLvLLVs, cam m fcicntiarum
Arborc,cp artc Krali AVTORE V. M, D, AVGVSTA VINDELICO-
rum imprimebat Miclutcl ^ Mangcr» Coffl gratia &
Priuilcgio S^CseCMay* ILLVSTRI ET CieN&KOSO B ARONl
DOMINO Antonio Fuggcro» Domino Kirchbergx di VVnnTenhoTni, Autorpcri
pecuarobfrruaiuix er» g6 de dicai, 7: L.LVSTR . ET
GENB- rofc vir, Mccognas perpetuo Iionore colcndc; quod
tempua cranscgi Augufta > libcraliori' bus Citrrcuacionibus
dandum cxi(limaui: quod piicarcm cflc curpifsimum ; G, quac c!a-
baturcommendandi occafioi amc ncgligc^ rccun Ergo Ray mundi Lulli
craditioncs ad- huc SchoIii$ brcvibus illuftravi : racus quip- pc,
quod rcs, dignifsimam cflc ciufccmodi lcicquz digna efc cof^nicione
fui. i Vaferif. Eu^anex dulcilsimagtona gencis.
Prllege.quod fummz e(l dexcericacis,oput. Ha6Venus in cjrca iacuic
caligine Lullus. in Uicem reuncacquem labor hi(cc novut* Hunc
npc|legeris my Reria magna videbit, Quar nunquamdo^itvifa fucre
prius« Addr quod tngenuas gremio comple(5licur artCi^ i
Arcuquz verenomenhaberequeunt» Aucori mericas igicur perfolvico
graces: £(rc Dcimunusnemonegarepocert« i
(lNpiLVLLANy£ AR. * tiS R ARx^ EXPLICA- tioncm Valcri) dc
Valc lijs VcninV M^xfma pirs iuhUit* nuva cm»fcifnt?a
Lulli Raymfidi rxf.^^ac: pars quocp magna ncga^ Eccittcfrra ndfsfR,
tradido^martt vlum; V jt Mcndacis ficriDzmonts arrf frtufir*
'* Spiritus hos agirat cundlos c rroris aman'; Qut lovar cf
mnunt optima dona facri« Pauca olim LuUus nobis pnrcf pta rcliquirs
Volvlf quarafsidu^do^a catcrva manu: Hancctiam docuit Bruno lordanusad
Albim ^ Irriguum, gratusquimibi doAorfrat» Tradidit at
mctius, mihi crcdc, ValcriusiHc: Itala qucm gcnuit> Tcutona,
tcrra. favcr« Maximushimc vfutdocurtcommittcrcprarfot Quar prodf
quf nnc iam tibi doS» cohort*. Artc ncc c(l vfus Rc gts phlcgcthont is dC
aftu ; AuAornon Darmon, (cd Drutarcitcric» £t liCiC f minf ac
nuHut fplf ndor^ dccus^ Rcs tamcn c(l vcrbit antcfcrcnda bonit*
Ert^o non duhica.quinccrca (cicnria rradi Raymundi pofsic: quaro
capc, volvc>IC(;C Lf^(o lcAa placcc, lc ^am rraduciro adv fum*
^dgrauc ptinciphim; fru^hit amicusciib (> • -
1 AD LECTOREM. NOuiquidem, amice Lecflor.intereot
quofdam eflTc qui fe fapientes cxiftimat, qui verborum potiu$,eIe^
•\tjam, quam al- Cifsimos fenfus curant« f^uni verb res ipfae
ponderandse potius quam verba fuere* Mo- re etenim fcholafticorum quod
vnico verbo cxplicare potui libentifsime feci^nec verbo' rum
concinnitatem curauu Non fuit ociuoi crrata corrigendi. Candida igitur
meor cc ipfe corrige , ac impreiroht currenti manui Hmul
igQofcc^Valc» .M3;iOrD3JUA 1.lii ccl .
-TJTrn m^: .. .. h INTENTIO AVTORIS EXPLICATVR, IXIT
ANNIS ABHINC Raym»„. circiter irtccntii tnpgnii quidam Vir fummx e-
Lullus uditionkdc fapientije,nccmi/iorii (Brfdn) fdn- fepp^
6htdtis. nomine Raymundui tuUws, qui maxi^ ecqualisfu \ndm difficulatem
in fcientijs quihuscunc^, confti* crit. ^tutam admirdns, dc edrundem
inter fe uarietd^ ♦Duos l\. temcontempldnsyhominis
miferidmdef>lorauit,quod longo tempo bros Lull»
rislhdtioperdeuidfcientiarumerrdndo, uixtandem oh immenfum *c'^'pfif.ad
laboremi non mmus confujdm quam exiguam rerum cognitionem aj- . ,
fequnetur: Cupiensq; Uterarum cultores db ooc feruitutls wg) /i» paradas.
berdre^ dc breui temporis curriculo in fummdm omnium fcientiarum Qija re
pau noticiam deducere : nefcio quo diuino dfflatui furorcy inter cxtctd
ci ad noti- 9duos Ubros ddomncs fcientias djjequenddf confcripfit : quoruunum
ciam artiu breucmdrtcm, dlterumucrbgcnerakmdppcUdt, cx quo poileriori
"V*^**. priorcm coUcgit.Veriim ob lon^m cxpcricntiam deindc
cognofccns jjjyg^jJJJj* pdUcosddiUdrum cognitiottem deucnirt, tnm propter
fin^Urc dc ^ arboa ddmirabilcdrtificium, quoda>ntincnt ; tiim ctim ob
prxceptorum rcm rcien? pducitdtem,quibuiimmenfum fcientiarum chaos
impUcatur, uoUiit tiaruiti clas mclariwi fentcntidm fuam cxpUcare; tdU
amcn modo nc fdCra dpro- rui s _ L u 1 1 i phdnif contdmindripoffent, cr
non nifi fummdlnffniddrcanorum •'■'^'ctu cx penetrdUddeguitdrcnc. Ad quod
pcrdgendum Librum cdidit, quem nominarc uoUtit thrborcm fcientidrum, nec
immcrito : quoniam ea cnciaru no omnid»qu4e db omnibui fcientijs
unipoffuntcoprxhcdi, LihcriUe imeriro ra. qudtuordccim tintum arboribws di^inShts
miro modo confiderat. lis dicicur.
Q£icumddmdnusnofiriudeuencrit,curduimui mdiori, quam fieri Intetio Au
poterdtffdciUtAtCteimUbrifenfumdperirc^a-circahoc unumton «hoiis clr^
noflrd mtctttioHcrfdtur. Qu^ddm cnim inutilid fubtrdximut i aU- ci^^od
> qud ucrb uddcncccjfdrU ddiidunut;[lcutilpdrjim m toto
opcre tcr» QuxprjB^ mpoteflyCt potijiimu in primaetquartx
pttrtCy'mquaruprimi,pir^' cipuein pri ter animJtducrllonesin
totoLuRiartificio siimc nccijjaridis fabricd' mx ct quar ^j-^j^ Catc^rias,ucL,ut uulg» intcUi^t prddicamcn
qu£ cnti* AiK*-'fiiu coucnirc pofjunt, quxcuq-fint iflj fiucrcali4,fiueab
iih- addira. tcUcCht fibricata.fluecrcatd ucl incrcatd.*Adiccimu^
mfupcr in fc Qnibusca- cunda parte arboriunicuic^proprixs formaSy ea
omnia brcuitcrcx* regorixno pUcando^qux ad arborcmquamcunc^
rcducipotcrant. Intcrtiaut* ftrx conue j-o p^rte cr quarta proprio
lAartemulta dcfumpfimuiy «t i«grnw/2 . cognofcere potcrunt: NecfJne
maximis incommoditatibm cTmultis funHn*ia^ wgrZ/yj id pcrfecimus. ut
VUlofophit imbuti ualcant fe aliquando ab nteaddira*. infinitis ambagibus
libcrareya' Viriin fcicntijs confumati pofl infi* Quarchoc nitoslaborcs
pcrxBcs pofsint fubfclictharumarBorum umbra per» opus Aut: petub CT
fccure quicfccre. Isonrcprthcndant nosEloqucnti£ culto* cdcrcvolu
resfirudi Mincrua in fcribcndo ufi fumuty quoniam fatis trit (ut ar»
"j^* , bitramur) fi fub rudi cortice DoA Eloqucntcs fua ^loqucntid
tie* Bonreprx* crgM^?4rf poftrint. Hi>«r ^Morww prxcognitio neccffaria
c/? ad confequendam In fccuda, ftrbortmcognitioncm.
infccundapartequatuordtcim arborum n4« turam icclarabimuSy ex quarum
notitia tota entium cognttio depen» In tertia, dct^ I n tcrtia exemplis
iUvftrabimus qu£ tum in prima quam in fet In 4ta.quf cuniapdrtetraduntur*
In quirta uerb ct ultima moiumo^endt^ doccaniur p,^,^^ fpf^ gencralis ars
Kaymundi adhoc opus fit rcduecndai cgrcgu, iQcdidoulteriiis multiplicare
fcrme m infinitum conceptui» rfrgir* mnU utt cuiuscunq;
dUctiut gentrk cmf>Uxd tim pro piYtc un4
quimfalpitmifceniordiiccscumridicibui, ndiccs cunformift dr^ bores cum
arboribut CT rcgulM cum hii omtnbus^ CdUjsmuUiS De primaepartis
divifione» PRtm4 pirs in quinq; partcs fubdiuiditur, in quarum
primdrd* Principall». dicum ndturd arborts cuiuscunq; oflcnditur,
Infecundd arbo ^^P^ ^jj rumfDLidnumerdntur,dcdccldrdntur, In tcrtid
fvrmdrumcf [tntid expUcdtur^ In qudrtd qudJUonum uel reguUrum quidiitdi
dc & * numcrui (locetuK. In quinta ucro cr uUimd animaduerfionesqud*
^t* ptc tuor prxccdentium.pdrtium ponuntur,qu4rumnoticidddLuUio
mniu fecretiord intcUigenda c{t neccOfaridf ' "
ponuncau ^ lecrcraLul
DE R ADICIB VS in Communi» liinucaiga da.
LOquuturi de principijs iUk uniuerfdUoribus qu£ quodUbct cn ti/s
gemps circunda nt dtq; infcnfibilitcr pcnctrant, ncmpe dc Bo^ Enum erai
nitdtc,Mdgnitudine, Duratiofie,Fotc(tdtc, Sdpientid uel cognitione.VoluntdteuiU^petitu,
VirtUtCy Veritdtc» G/orw, D»^-* 5^,^- rcntidyConcorddntid^Contrdrietdtc,
Principioy McH/o, Fwe, Miff^emid^ Concorddntid dc ContrdrietAtc» cum tribus
pnmk rd- iicibm dbfolutis concordet : quid ficuti BonitM notdt effenlidmy
Md" gnituio perjeBionem rei efjentidlem, cr Durdtio tiusitm rti
fxi- S^entidmuel fubft^entidm, ficper Concoridntidm cr Diffrrtntidm
habeturiettrminans cr ieterminjbilt tx quibu* unAconiunfbsrti
cxifientidpeniet dc perfcCho. Cwttrdrietsiutro Durdtioni reffton» det,
quonidm res extrd caufdm fudm exi^entcs Udrijs paj^ionibui af' ficiuntur,qudrum
ratione uarijs quoq; oppofltionibm funt futie^^*. Stcuniuitriingulws qiti
e{lie Principio, Meiio dc Fiiit cum tribu$ pofttrioribus rdiicibM optime
conutmt, quid poffe operari quoi Foteftdtidifcribitur.
Principiumrequirit^ quodeftauthor operdti- onfs. Cum Medio fsmbolum habet
mdximum Sdpientid uel cognitio» O* t conutrfo, quid utluti Mtdium intcr
duos limitts conftitutum tft, itd cr Sapicntid, inttr potentidm
cognofctnttm cr cogmtuw obie» Oummeiiat.Tinlsutrodpprimi Appttitui ucl
Voluntdti propor* tionatur. quia nihiiiefiieraturnifxob aliquem finem.
Tertius cr ul. timus tridn^lu4 ie Sidioritdtt, Atqualitdte cr lAinoritdtt
opti' mdmhabttSymmetridm,cumultimis tnbus raiictbus priork arii*
nis. qudmfic ofieniitnui : Cum Virtute S\diorit4x mdximi conuenire
iicitur.quid Virtuf eit fons ^ ortgomultirumoperdtionum.qu£ iuo
maioritatem qudnidm infinudnt: Vcritati Atqualitds ti^iunfbl cum
VeritMfitditqudtioquxidm uclsqudUtMeffentit di fuam i» iedm.
Etdeniq;Gloridueldeleditiocumab ommbu4 non ^qualiter ftt pdrticipdtd,fed
d quibufddm m mdiorigrddu (fifds tftfic bquiy Vdk
cr ab alijs in minori, ah aUquihm proptic CT e&iuisjicuti cr uicifum
iUa dc bonitate ^ ^*' (imo quodUbet dc quolibet cr de omnibut prxdicari
dicitur) ideo efl iUis ratio cur bona. uocentur cr quatenui talia
bonum producere pof* fint, Omnes igitur arbores acearum partes qu£cunq; d
Bonitate ge- neraltbonjc dicuntur^a-ficutibonitas ffneralifefi fui ipfiut
picnA^ cr cttenrum partium : (ic BonitM particulark datur. qut fui
ipfi* B oniras q '/^ P^^' ^ aliarum partium, Tunc ^nerilis Bonitdt cfi
fuiipfiut modo fit plcns, protit concernit bonificatiuum, bonipcare,
crbonificabile^ plena fuii- Tunc uero diiirum partium pleuA exiflit,
quanio per mgnituii* pfius. nem r magnA, per Durationem durans, atq; per cxterat
radices td^ Bonitasqii Hf^i^ffndicaturdcBonitateinparticulari^s. Trunci,
Brancharum aijar u m -^yy^ arborum partium. ConfimiUter quoq; dc unaquaq}
radi* liulicplea. ^j^^^ j^ncenimfuiipfiuiplena erit, quando
potcntiam proximant p proximm
iffndi, a^m dc corrcUtmm connotihit» fcd exterarum partium, quinio
46 dijs earum limdituiinem fufcipiet^ JEjJent ipfi* ui Boniatis
qudmpLurtm^ proprieaxtes defcribenix.quM Pythd^* rj(y Arijio :
t^umeniusPUtonicuf, MercuriusTrime^ftMi P^' Dialo: fo> cr pUto
enumerant, mter qu4s tlercu : Trim : ai Tatium loquens^ nouem
dj^ignAt, quonidm txlium proprietdtum notio plurimum proi deji pro
txornAniis conceptibus dcmeiijsdrgumentorum muenien* iiSy
iequibu/idlidsuerbdfdciemws.VdriM uerb Boniatis iiuifiones tu ipfe
ooUigito ex iiuajd drborum iiflm^one : ii^ poterk obfer*
UdreicdUjsrdiicibus» De Magnftudinc» MAgnituio
efl ens rdtione cuius omnes rdiices funt mkgnt dc q^\^ (Jj c£terd entid.
Cuiui iefinitionis pdrtes confwiili moiofunt Mzgnhii» explicdnixyjicuti m
Bomafff iefinitione explicdtx funt. do. t(.cf}dt tintum ofleniere plures
mdgnituiinls dcceptiones,quje tres Variz ma- funt nempCy uirtutky
moliSyVoperdtiomim, qud^ LuUm optbneco gnitudinis gnouitium lnquit»
Mdgnituio cfl ambiens omnes extremiates ef. ^cccpiio- ftnii, pcr qux
ucrbd inmit triplex effe^f effcntit cr fpiritudle^ cui conuenit primum
mdgnitudinis grnw icquoabunic dicctur m Cdte* ^rid QUdntititis : aliuiefl
efje ccrporeumy cuimagmtuio molis ac uirtutiscompetit. Tertiumefieffcm
d6kperoperdtioncm, cui re* lj)onietoperdtionummdgnituio. Et h£c ultimd
magnitudo multif moiis uariatur, flcuti cr udrix funtoperdtionum
jf>ccics, rcalcs, in Va rix ope^ tentionAles j immanenteSy trdnfeuntes
: ndturdlcs^ dcciicntalcs : rationum proprit, dppropridt£ : re^it,
refiexjc : fj>irituales, corporalcs % ^P^cics, necclfdri£y contmffntes
: inftdntdnex, cr in tempore faiit i fj mlt£ diix qut Philofophis cr
Thcologts funt nott, DeDuratlone, c
l^urdtio Daratioqd T^Vrj^io eftensy per quoi rddices
cmnesdcrdiquientUda* (i u I J rdnt: V multiplex efi. Qu^eddm enim uocdtur
timput conttp Multiplex nuum, qud res fuccefiiu^e dimcfurdntur^
utmotui omnes.Mid duratio» jfQcafur Aeuum, qud fj>iritudles fubftdntix
finita nec non corpore£, absc^ udridtione fuccefiiud conJiderdt£
mefurdntur. Vltimd uerb Ae* ternitds dppeUdtur, qut foU Deo compctit, nec
fucce^ionem dlU qudmuclmutxtioncmflgnificdt. liec eft cenfendum Deum
menfurd- f.li:sntiar. ridurdtionedliqudycummenfurd menfurdtoflt prior digniate
uel i.q.dift: 9- HAturd :atq; finitis folum conueniens ut mquit
Cdpreolus^Et Ucet dim Quomodo
cdtur,€ternitdtemT:>eieffemenfuram,ficdicituryquid Deusa nobk
^ternitas^ 4pprffc««eciefu4 titu aftiuo conferudndd. Ex quibus
uerbis pdtet eum mtcUigerc dc ddiuoi intelligai. quem omnid
entidhdbent,quidindliqucm finemtendunt. £t ndtU' rdUs cft, qui
ndturdlcm pr/fupponit cognitionemy qut longe melius Cognitio Dirigentis
cognitio potcft nomindriDci f benediBi omnid, in fuos Dirigctis. p^^^
perduccntk. Sic homo. m fuum finem tendens^ ndturdUm hdbet
dppetitum, idemdcbrutisdicds, licctddutilidprofcquendd, crno-
ciuduitdndd in hominedcbrutodUus dppetitus uigcdt didusq; fen* In h
oiet ret ^n^s cum his, qui Voluntdjs dicitur eft in eodem homine, quo
•ppctitui. ^^p^^ .^p,^ j^^^^ utendK, cr Htitur f-utndis^ Dc
Virtute* 13 Vlrtusellori^unionkridicumomnium. Et
orituruirtwthjtc Qu\d Virt» A rciunitxteyqudtcnut dClum proprium rcs
cAdemuirtuose ^ ^ndc o- producit.EtutprobcinteUi^s. tiibiLaliudejl uirtus
(qum intcUismui)qudmfacultdfilld innAtxrei,qu4 eliciuntur operatiof
yj^j,^ nes conformes. Et dilHnguiturdPotejldte optrdtiomm, de qud fuf
j^u^j^ ^jj prdloquutifumuiyquidPotefldsantumdicit non rcpugnjjitidm ai
ftinguicur. operdndum : Virtus uero toUit utiq; rcpugndntidm, cr prxtercd
co. notitm opcrdntehdbiliatemuelproprieatem qudnddm fccundum qudm
conjimiUs operdtio producitur. Nim^J prolixui clfemlimultas
tiirtutkJpeciesdcfcriberem.Tuipfcdifcurre per drbores omnes dc per omnium
drborum pdrtes, v^cudrids diftm^bones.dc mfinitum mmerum proprieatum
hdrum^ uel uirtutum inuenies. Difcrimen timenfdcito mterinnAtds
uirtutesdcquifitM, cr infufds^ Dc Vcritate* VEritd/Sy
efl id quoduerum e{l de rddicibuff cr de omnibus enti» Qutd Vcri. bws.
Qtt£ueritdi uclref^icitreiexiftentidm, uel eiusdem ef^ tai. fentidm.
Siextjlemidmy tunchdbetur ueritds cont'mffns:cr Veritas qe- iftomodo
propolifiones de fecundo ddidcente fintuerje cr etidm de >£»ltciiiiam
tertio ddiacente in contivffnti mdterid : fi ii notit propofttio quod d p p ^ j
j , pdrtereifuit ueleft. Si dutcm effentiam ueritds rejficit,
tuncneceffd- ^^^^ xiAeftcumeffcntis ed notet, qux
tjliterfuntuniti.quoiunumline cundo & glio cjfe nonpo^it, V unum
eftdceffentiddlterimcrdmbounum tcnio vcr£* tertium conftituunU
Dc Gloria vel Dckflatione* Lorid eft ipfd deleSkLtioy in qua
rddices omnes cr cxterd en- ^.^V* tid duiefcunt, Notxre oportet, quoddc rdtiont
Gloric duo S -* funtJciUcctquodquiefcdt,cr delea&tmem prxbedt, quo»
^tio^gio. nmdUcrumfiremoutbisGlori^mnoncognofcef.lidm Lapif fur fj,
coSdd. C > fmn und^ G fum detentuf
((uiefcit cettejei non dcle^tur. Hkceli^ quod fton efi gloriofut* Homines
quoe^ muninnif deUdantur^quU tnmeneorum Cloria im - appetitut non efi
fitUTy iieo glorioji non funt^ Clorid boc m looo Droprieco
proprieconliierdturyfcilicct pro qudcunt^ completa, dcle^tiont, hdctzi
hic rciconueniente, feicum quictej quAomnidfruuntur. VropriA autem Gloria
pro Gbrid duplex c/?, qutediam »«cre4ta, qua Deui bedtuicj} fruenio fem
pria cft du- jrfircri uerb crwt» dicitur^ qudtenwt m cretturd recipitur,
«b P wcrcdto tmen Dfo, prmcipdliter in uolunntem proiuih» cr
a>/w EpUog* cs r^^*^'^^^ totim dnima rffentidm rdtiomiH
credtura. Ef fic hd' orum qux besnouemdbfolut44rdiices,qu4rumprimatresdrboribufCTedrum
diCtk (Unt. pdrtibuf tribuunt cffentidm, perfe&ionem efjentix, CT
Durdtionem Utl e%ifltntidm,Tres uerohdx immeiidte fequentes, potentidm
ope» rdniiyiuplicioperdniimodoqudUficdam fignificint, uiieUcet ru^
turdli, quiper Cogtutionem inteUi^tur, c^Libero, qui per dppeti- tuM
expiicdtur. Per ultimds dutemy Gloridm, f cr que edm prace*. iunt,
inteUigefinemt Seidirejpe£hud(rdiices efl ieuemenium,qu£ Arboribm
extrirtfecum effe Ur^untur, z^multum fdciuiH di cognot'^ ftenidm Mturm
cuiuscunq; rei, De Differcntia* Quid DiU
T^TCplicdtkdcdteUrdlkdbfohitkrdiicibuf^refidt ul idrtjffe*. fercntia.
f^jSiudrum iecUrdtionem ieuenidmut. ?riu* amen quaidn prrmittere uolumat
qut fumme fluiiofi obfcrudre iebent. \Ha Kota, ter omnid hoc prtcipuum
efl^ ne rdiices iflx fumdntur pro dbfolHtB edrum effe^ dlids mdximd
fidtim oriretur confufio, mter prioret CT
hMrdiices,qu£Confuflocdufdr€tur, quoineq; reindturdexplicdri poffet,
necminut m probdnio, iocenio, uel confuttnio iuuenk fuum Qualitcr
confequereturpropofitum. Confidereturigitiir Diffvrentidnonpf Diffcretia
dbfolutoiUo,quo abfoluaresdbdliddiffrrt,fiuehoc Jf>e&tddiiffi^ fit
confidc- rentidmcommunem, propridmyCrjpecificdm ifedpro reUtione iU
"^**** U, qu£ m bkfuni4t«r, cr ii(m inteii^tur dt Concorddntid,
Coit* tftm* m ff
trdrieate icatijs. Ex quibui pdtim errormdttiftfiaidppdutliettri-
Ettot €iComelij Agnpp£,quirddicesiUdiUtlpr'mci{>id,fubdbfolutoelfe
g''PP»» confiderdt.Vir ijle do^j^imut.qudndo de Mdgnitudine
loquitur,qu€ ^eopdriterwmittAtur dbfolutum principium iUdm difiinguit,
in uirtudlemy m corp&redm ; qu£ dicitur Mdgnitudo molky cr m
iUdm qujt m opcrdtionibui rcperitur.VirtudUs Mdgnitudoiex D.Augufli
li.'^.dcTifc nifententid i nobis m cdp : dt Magnitudine dUe^a^nibildUud
eji,q ♦ perfeBio fffentit^ qud perfrBione dliquod unum db
dlioejfentiiUter diffrtt qu£ dUo nomine fi>ecificd uel DifjircHtid
magis proprid, uo* cdtur, qudm idemmet Agrippd mcdpide Difftrentid fub
rdtionet' ddem quoq;confid(rdt.dum diuidit Dijfrrentidm incommunem,pro*
pridm» cr magls propridm:quod fuperfluum efl CT uitium^cum prx»
dicdtihxccr priordhdbedntoppoflamnuturdmy V eonfequenter oppofltum
conftderdndi modum» hoc etidm contrdintentionem ^^^^^^ y^. huUi omnino
uidetttr, qui dumdeflnitDiffrrentuim, inquit,Diffr» grippx, eft
retidefiid, rdtioecuiHfBomtM,Mdgnitudoetc;funtrdtiones incon^ contraLui
fuf£. SiinteUigeret ipfenonde reldtione,fed de re dbfobtd,no diceret: lum.
Bifjrretid efl idyrdtioecuiusBonitd/t etc:funtrdtionesincdfuf£f AnU
Animad- mdduertendus quo^ efi ordo fuprddfiigndtusycuius cognitionon
pd. Tum efl utilfs ddfoluendum drgumentit Kec minus principid hxcy
o* mnibut tX quibufcun^ entibus conueniunt, qudm dbfolua» li£ccuM
dignd fcitu dc necefftrid effedrbitnremur, omittere nokimu^, ne i-
gnordntit uelnegUffnti^e ttotd reSnrdtione nos fludiofl crimindri
foflent, Modo expUcemus Diffcrentidw, Diffrrentid efl idy rdtiont
DifferelU cuius rddices omnes cr cxterd entid funt inconfufd CT
diflindi.Quid quid! fddix ifld efl fummte utilitdtis utter entid omnid^ i
qud omnk ornd* tusdcpulchritudo mdximd, dtpendet: nonpiffbit eius
Utifiimdm nd* turdm oflendere, ut difcrimen omne uel diuerfltdtem inter
res omnes ^dre cr perff>icue cognofcdtur. Totd DiffvrentiiC ndturd dd
h£c cd» DtfTeretrx pitd reducitur ^f dd DiMi/io/iew, DiflinHioncm cr No«
identitdtem* ^ ca pica» Etifidtridflcddinuicmfunt ordindtdy quod
fecundumefl fuperiui ^rdo. it Quare di- y?{„(ffoy ab aUjs duabus
pcrfonts, crtamennon elidiuifusabiUis; uiliono fit quiidiuijiofempcro' in
quocunq; reperiatur, notat imperjiBio* in diuinis. ^cctidm in corporcis
tantum inucnitur cuiufmodinon efl Deus^
difiindiouerojiperji^ionemdUqudmnon lignificdt neq; imptrfe^ Noniden
aionem^l\omdentitisuerb,efidddifiin(iioncmfuperior, quid qus liutis rta
funtinttrfedijUnihyparittrfunt^ noneadem:nontamcn ftquitur: tura& in
q f^qu£funtnoneddem,effediflin{bi,qHoniam KonidentitM repcri* b»inueu£.
^^^ pojitiud,uehfjirmdtiud,dutucrdentid, fcde- tim hdbct locum inttrentia,
quorum unum tjlajjlirmdtiuum CT aU* ud nt^tiuum, ut intcr tffe c non cffe
: unum pojitiuum cr aliud pri' udtiuum, ueluti inter uifum CT cxcitdtem ;
unum ucrum cr dliud fi» {btium, jicuti inttrPetrumcChimxrdmiCretim
mtercd, quo* rum unum dChiaUter txijlit, aUerum dutem nequdquam,
qucmdd* modum mtcr Pctrum, quinunc efi, cr Antichriflum creandum,
fei D*ninaio hkreperitur, quorum
quodlibet pofitiuum efi, utputd ubi fic. i^'»* ^ftrum tT Paulum. Ef Ucet
pro ne^tio noflro, tam diuifio quam dijiindio, fy nonidentitdf fint
neceffdrid : dttdmen dijimdio mdiorcm exhibet oommodititem, quid de
rdroentidne^tiua, imt poj^ibtUd dd exifiere, cr priudtiud ueniunt
confidcrdndd,qut ptr nonidentitdtem poffunt feiunp, ideode Difimdione cr
eiu4 Jpeciea bus loqudmur. Si tamen dUjs partibus uti erit opiis, earum
naturd 4C OCto difli- '/^'"^'^«'^cb/f qu£di(kifunt manijrfij
reUnquitur. Ododiftinaio* ftionu ge-
numffnerj,crtotidemidentitdtum,ATheolo^rum omnium Vrm» nera. cipe
fubtiUj^imo Scoto funt exco^tatd: quorum ufus m fcientijs quii bufcunqx
tft udlie necrffnrius pro ueritate inds^nid CTfdlfitdte co$ gnofcendd.
Dediftindiombus ftjtim erit fermo fed de identitatibuf, Primu ge», in
fequentibus, ubitrdMitur dc Concorddntid. Vrimm Diftinfiio»
nhffnus t7 tiUffnm uocdtur
diHm^ordtionkiqut irdtmAli pottntUori^* ntm ducit, m quantum tandem rtm
ab ilUmet di'iinguity ftcunduni gUum er dlium conftdtrdndimodum. Ctrtum
tft» quod bomo m pro^ pofltiont dUqud confidtrdtus ut fubijciturt ut prttdicdtur.dfei^
pfodiflm^itur, qutmddmodumcrpricdicdtumJifuhit^h i non rtt
gUdi/lm&ionttquididemAftipfo rtalittr diuidi non pottfl, i^tur
fdtiondUy quonidm tsUf di/lmfbo folum rdtionH bcntfcio tfi mutn*
m^Stcundumffnuttlly diftm(ho txnAturdrei:queinttriUdmuf •
mtur,dtquU>us contrddiBorii pr^dicaa utri prxdicdntur,uel ndti
funtpradicdri^nuUomttUt^concurrcnte, qbtorum tiltm n^tu*
rdm,Pcutipottfldici(inquiuntScDtift4tcbtntydt InttUt^ Dti, crVoUintxtt*
inttUt^UiStnimDticumtfftntiddiuinAdd ¥iUj ^nt* IntcIIc£luf rdtiontm
concurrit, cr non uoluntM : cr concurrcrt» cr non wncur* ^9.* rtrt funt
contrddidorid : inttr inttUe^m igitur cr uoluntdtem, di ^^[J,* pinHio tx
ttAturd reioonfurgit. \dtm dicunt dt ffftntid diuinA cr r« Essetifbci
Utionibui perfonAUbut ; quiddutinA tjjentid tribut diuinis ptrfonk 4 rcUtioiii-
tommunit txiftit^ non duttm rtUtionts ptrfonAUs, erg) tx rti UAtu- but
diftiiu. rd iUd db his dtftinguitur.Ntedtfunt incrtdtk infinitd txtmpU.
qu£ ^^0* trtuitdtis gratuomittimut. Ttrtium grnwcft, diftinSho /ormaUs :
3™' S^" • CinteriUdeft^quorumunumdliudnonincUidit in primo modo
di» ctndi ptr ft, cr hocmodo fuptrius quodUbttibinfrrioritftdiftinm
ibimiCnoni contrd j utl iUa , qut habtne diutrfxf dtfin> tiones, dt- .
fcriptionts, uel uarios conctptus k parte reiy hac difiin^bont funt dif
ftin^.ftcutihomo O" fuarifibiUtis. Quartum gf/J«4c/^, dtftindio 4111
gen% modaliSyqu£oriturinttrtlJentUmrtiaUcuiui,Gr fuummodum in*
irinftcum: quxdcfaciU pottft inueniri inter aWedinis cffcntimt CT 'grddus
eiuidtm ptrfiSbonaUs: utlinter effentUm caUditatls,CT fuos grddus : utl
inter Dti effentiam cr infinitatem (fcoc uerum prdfup»
ponendo.quodinfinitds fit modm intrinfecw in Dro, ut omnts fire Scotifiit
parioonftnfu affirmdnt) utl inter unum modum intrinfccum cr dUum, uti
inutnitur inttr grddut dWtdinis CT tiut txifttntiam» Cmintumffnuitft
dijlinibo rcdUSfqujcconfurgittxrt cr rt. Rts ^m.gen*. D in
proi tt m propoPto dccipitur pro eo omm, quod
poteft corrumpi cr defiru^ alio remancnte cr ccontrd, ut dlbedot qu£
potefl deflrui fubie^ mdnente,reaUterifubie£hdif}in^itury idem dtcatur de
nigredin» tyalijsaccidentibuiy cr deomnibus fubflantijs primit. lUa quoc^
res nominantury quorum unum cft ffnerans,cr aliud genitum^ cr hoc
li : prim 0 "» tiocdtW.fedinahliritShyUt nifjvrentU
ultimd Vttri» eli VetreitM, if{£ dijlindiones omne genut entis
circundgnt, omnesq; prtter penuUimdm conueniunt (fuo modo) entibut d
ratione fabri ^^^^ ecies confiituit, fgntiz fpci quarum priorrepe^itur
intcr fenfudle cr fcnfudle, quemddmodum LuWo afi> inter Uominem cr
Afinum. Secundam confittuit inter fenfuale cr w« ngn»cH expUcdt£ continentur,
qufrftt- tuendum. Optimatdmeneflintcr 'tnteUc(fuale cr inteUeftudle
con* corddntid, ueluti dc intcUe^bt cr uoUintdte poteft cognofci, qu£
cb eorum lf>iritudlem nAturam nontdntum in cffcntid
conueniunt.fedf tidm in operdtionibu/ty quid quod uoUintas acceptdtvel
refutat, idtm inteUeduscognouit. Hoc femper animdduertendo : quod
frnfudledC» cipitur pro iUd re.qMC fenfu priM cognofcitur, cr inteU edti
pojieri* us : fed per inteUeii Udle id tdntum conpderatur : quod ab
inteUedu ^uocUnq; modo cognofcitur. Adhas concorddnridx uel fccundum Lul
- lum dPignAtdSy uelfecundum Scotifldrum fubtiUtdtes, concordanti^
f. omnes proculdubio reducuntur : uerum fi numerum infinitum hdrum
?rkadiin'/ identHdtumtibicompdrdreuolueris,poterhhoc utH medio', difcur^
finitasidci rendo uideticet per quvnq; prxdicdbiUdy per decem
prtdicdmentd^ dtates« pcr oMecim prfdicdtd uel rddices Lwlli, cr demum
per formds : i« iemobferudrepoterii dd muUipUcdndum quoicunq; prtdicdtam^
tamdbfolutumqttdmrejpe^liuumyrecurrendoetidm dd nouem fub* ie^ cr
reguUs uel quxftiones, DcContrarictate vcl Oppofitionc^
NOn efl oput muUd expendere in iecldranio quiifit oppofltioi cum A
Difjvrentid uel Di{iin(iione, ic qud fuprd locutifumws,
nonmuUumfltiiucrfd^nonmUdtdmcn diiucemus ut huiui Contrarie- ^i^
'^^^i fi^^' ^ontrdrietd* fk
iefinitun Us quid ? Zontrsrietd/i f quorunidm mutua reflflentid. Pro
cuius iefimtiontt expUcdtione fcirc opottet : hic non lo^ui nos ie
contrdrietdte iUd, proprid^ 1 »3
pTopriiy qu£intcr qudtuor primM qualitdtts inucnitur : quoniamin de (^ua
co- ommbas cnt^us, nmpc rdtiondlibui dc rcdlibuflocumhdhcrcnon
tf*iictate potc{t,nc(^ de cd inuUigcndum ciitdc qu^Antoniut Andredt
loqui* Ij!^ tur:cuifcxproprictdtesconucnirctcit4tur,qudmq;ftridjim
oppo^ taph?* Q 6 fitioncm ucl contrdrictdttm uocdt* Scdbic
Contrdrictdf confidcrdn^ • *i* • dd pro qudcunqi oppofitionc,
qudtenus unum dlteri opponitur ; fiuc mcdidtc ucLimmcdidtc :
compLcxc uel incomplcxc^ ticc imdgind* ridcbes tdndcm cffercmcum
Dtffcrcntid: quid Diffirtntim confi- "nttio r r ^ n
contrarics dcrdmi'4yUtpcr cdm enttd inconiu^ rcmdncant ;
Oppofitioncm jjjj, ^ ^jj^; autcmutnonfolum rcs dijlingiidntur» fcd
ctidm intcr fc qudnddm fcrcntia» pugndm hdbcdnt, Secus ctenim
rdtiondlUdif confidcrdtur ; pro ut db irrdtiondlitdtc diiiinffiitur
; CT qudtcnm irrdtionalitdti opponitur, quid oppofitio rcpugndntiam
dicit, cr nc^t, id pojje ficri,quod eS' dem rcs fccundum idcm cr
fimul oppofitd in fc habeat ; diilin^io ttc-
rbineodemacjlmulinucniripoteit.lnfuperoppolitio ucra interea
cjfe dicitur^ qu Ex multorum dccidentim com» Inultrq.Ii:
munimcognitioncuirtutcintcMuidifcurrentiiydeuenitur in cot i. PoHc ^nitionm
alicuim proprij, quodq; m fu£ caufe notitidm ducit, dtf» fircntue
uidelicet effcntialis, eciem reptjefentdtum, cum tddem potentid conneBit,
Medium dUud dicitur menfurt, de quo R4>: hxcponit exempld, mquiens:
Sicut centrum. quod eft m me» dio loco circuU; cr cdUftcere., quod eii in
medio calefdcientis CT cc* E X citi xt
uesdiciturTink nt^tionk : quo iUd tfu^percorruptionem quomm docunq;
confideratdm fuum ejje ptrdunt, finiutttur. Tertia CT uUit Wd nomindtury
priuattonkt quid priudtiofub ratione finis termtndt»
Zthocmododdc£ciatemuifuitermindtur^ Cr dd furditdtem dudi» twtt Hkq;
tribut /peciebuf Fink» uel und dut dudbui^ tntid omnid tetm mindntur, ut
difcurrenti per arbores omnes dc tdrumpdrtesfdtk poteflpdtert.
DeMaioritate, VdmuU dUquod unum ens dlio mdiwt
dici pofiit^ rdtiont dlh quot prxdicdtorum abfolutorum^
uclrrfpeiliuorum,dut forp 'marumy ueldeniq^ultimi fubie^ii, fub quo nouem
dccidentif prxdicdmentd continentury tres tdmen Mdioritatk J)>ecies
dfignarc tres Maio- poffumus, ddquas omnes dUjereduci poffunt. Maioritas
quxdam in»' nutisrpes. uenitur mter
fubfiantidmdcfubftantiam.quxdttenditur penes wi- iorem cr minorem
effcntix perfidionem : ty fic Homo t{t Afino mdior. Pdid
interfubftdntidmtjdccidens i quemadmodum ejl intet Hominem dc eiut
qudntitdtem. Et qu^dam dlid inter dccidens cr 4C# cidens ddtur,
ficutitxempUficaripoteft de omniquaUtatt per com» pdrdtionem dd
qudntitdtem, cr de omni dccidente /piritudU refpedm MaToritat corporei.
^iecdUudeji Mdioritdt, qulm ratiOy qud dUquo di&crum quid ? modorum
unum ejl aUo maiwt^ ucl pluribm. Et hoc in loco fubflanti4 dccipiturnon
tdntum pro corporea, fed ttidm ^iritudUdc infinits»
DeJEqualitate» *ICQttdUtdfin hoc toco dccipitur^ non ut tfl
pafiio qujntitdtk prxdicdmetttdlk, fedqudtenus cum ente conucrtitur
trdnfcen» dtntifiimo: cr in hoc diffirt x Concorddntid : quid A equdUtds
efl eiu4 ^qualitaj finis. AequdUtat inuenitur inter fubflantiam cr
fubflantiam ; ficuti auuir""*'* '«^«•'«4iwe^uis rddicibui omnes
entium f^ecies cir» €uit. In diuinis amen nec Mdioritdi nec^ Minoritds
bcum bdbet,qui4 iftorum uter^ imperfifhonem mdximdm pgnificdt, Hxc dc
rddici^ bus tm dbfoUitis qum rejpe^uis dida fint, DE NOVEM
CATEGORIIS Tranfcendencibus* D^^cUrdtis principijs
dbfolutk cr reJpeHiuky qu£ m uha qudq^ drbcMre pro rddicibui funt prmda^
reftdt ut fecundo U>* co de folijSy qux omnibui drboribuf pro fiuQuum
conferudti* cnty dc totiui arboris oruAmento funt communidy pertrddnnus.
Et ^?.^^^J^ Ucet dUqudntulum d trdmitcLuUidecUnauerimus itt modo
trddendo, ciinau quotmcredtis quAm diuinis drboribus htc omnia. filid
oonuenire popint: qu4C dpud Peripdteticos nouem dccidentis prttdicdment»
ho« €Mtur : ignofcdnt t^men nobis LuUimatoreSj quidii obftrudre «0*
Qnire Aii- luimui,ut conceptuum dr^imentOYumlonglor ftticfUi
qudcUn^ thora Lul ntdtcridhabcretur. Hjecetcnim trdnfcendentifiimd
confiderarc n*. lo dcclincc ^^jp, . p^^^ realiquolibet Ente CT rdtiondU
prxdicdri co^dcrari^ poj^wf. qutre/pe^h Entis trdnfcendentipimi
mfrriordfunt; fed dt dcbcat iftx principijsquoq; tdmabfolutis
qudmrefpediuls, qux cum Ente iHo CJitcgo rix. conuertuntury CT dequibut
fstis fuprd egimm. Quibut prdmi^^, di unmcuiuAq^ contempUtioncm ueniendum
efl. De Quantitatetranfccnclcntiffima* Quantita-
Vdntitecies ponimus, quarum primd continud nomindturt tjnuactd^i- dUerd
difcrea^ Contimd quidem efl in quintum perfiHio copuUt «• fcreta.
napotentidm proximam, aShimy correUtiuum ;utifl quis homi- Continaa nis
cfJentUlem perfeftionem contempletury de qud efl pr^fens nodrd quid Gc.
conflderdtioyfl fldtim ddaiium reducdtur, potentUm proximdm uo- eamui,
eddem ucro proximd potentU in ddum dedu^bi» dum efl m uiiddbominis
produiiionem, diius uocdtur^ cr ipfum produdutn dppeUdre debemui terminum
potentitt» uel producentis correUti- uum. Qtit trU 4 LkDo iccipiunturmiUe
in locis pro 1 VO, ARE CT Quid fcet BILE ; quorum primum refpondet
potentix proximxj fecundum ds luu, Afc,6c fiui. cr tertium correUtiuo.
Difcretx auttm Quantit^ nafcitur d difftrentUyquteflinterperfrdionemuniusentiscr
dUeritn. Cuius n^^^nStll^ rei ddbimut excmpUimt m his, quibut
hiccqudntitss repugnare uide qn]^ (^^. tury ut LuUifbidiofws tuto pof^U
unicuiq; enti appUcare. Diuinuit i»* Exemplu teUe^uiCTUoUtntdS tiUs
funtnaturx, quod fldefiniripofftnt^alUm de difcrct* fhrmilem
inteUe^atrationemhabtrct, cr aUdmuoLuntM : fcd quU Quatitaia definitione
nequcunt d nobU intcUigiy eorum tamen d£tus neceffarij aUud fatii
decUrdnt cr mdnifefldnt ; quorum unu^ tfl Filij generatio, £ 4
quim* duarein- quimttUefiulconuenitidUtruerh, Spirimfdniii
fpintio, qul tcllea* Dei yi„^uolunntidttribuitur : quitmtniiiutlicproprid
determindn^ no ficprin- py^„cipid cum effentid requirunty ut «nw, nempe,
generdre, k di &uSlG^ uoluntdtc,Grdlter fc:fpirdre,
dbinteUeaunonpojiit ejjc. Nec dli' taigeiicra-
dmrdtioncminuenircquispotcrit, niPquiddiuiniintclle{iut cr tto- di.
luntAtisdlid^dlideflrdtiotcrtn hdcdiftindioncdifcretdqudntitM
Quantitas confiftit. \dem dc tribwidiuinu pcrfonis cenlcd^^qux Ucet cd
ratto^ diicrcta in ffg^qu^incffentidconucniuntynonftntdifcrct^ : tdmen in
qudntum dTuinas""
pernotiondlefpropricatesdiftinguuntur.difcrctd qudntitdx cisco* pericur.
P'^*^ • P^** continuidiuifionemcdufdturyjicutipr^dicdmcn- Latittlao
tdUsJedunumquodq; ensndturdlittrfequitur. Ethactfttdntxld* quatiuiis.
titudinis, ut cr qudntitdti ipft prxdicdmcntdU conucnire dicdtur:
fed pr£dicdmentdlis,finitis tdntum a^Umitdtis rebmy de qud
kri&l uidcinprxdicdmentis, De Qualitate»
POftQudntitdtisconfidehitionem fequitur QUdUtdtis conteMi
pldtio.quam ftc dcfcribcrc pldcet^ Qu^Utdfcft uniuscuiusi^ "
entislecunddridperfraio,fiu€ proprU, fiuc dpproprUtd. U quid huiwi
defcriptionitpdrtesdecldrdtioneeffnt, id fdcercnon pU pbit, Dicitur
perfcd.io fecunddrid^ ut Qudlitdtis CT QUdntitdtit difcrimencognofcdtur
Sdtisemmexdidisin cdpite dc Qudntitdte pdtetj ibi efftntidlm perfrdionem
confiderdH : hic dutem iUdmyqux Diam* inco, fcd pnite crcdttt, drborum
rd^ dicibws,ut rddiccs funt itruncis uero ut potcntid funt brdnch£,
rd» mi, foUd, fiores v fiuilus^ Sed dd Keldtionem fermonem rftr/^m
w. R Dc Rclatione^
l£ldtionumcognitiofdtkdifficiUscli\quidoh cdrum debilcm DeRclatTo
cffentiamfunddmenturcquirut,dquohdbentxffciet terminu, f^^nda-
quofuumcomplctum cfjewnfequuntur, quitcrminusinfub "^cco&tcr
f Jldntijs 34 jiintijs cr abfolutk non ejl
cotrtUtiuumy fcd abfolufumy In quo cor* rcUtiui reUtio funddtwr : qu£
dcfdciU non a>gnofcumur, cr ipfnm ReUcionis yeUtionemqualiobfcurdnt.
Scd iaiReUtioadqujtiCunq;reUtioncs dcfiniuo. communii dejinitur^ ReUtio
eftratio, qua unum ad aliud refertur, ut de paternitdteo' fiUationc
oftenditur :hje etenim dux reUtiones faciunty quodfuppojitum uel perfona
um. aliam rej^iciat^ \t abfo* DiuiHo re- pa i ls iJJiud filij per
paternitatemy cr fiUj abfoUitum reiie piratio Patri cr Ftlio in
tffeconfii^ tutis (quajiyaducHiens, c:rji>iratiopaj?iua qua Spiritus
fanQus i» effeperfonAUconjiituitur, jujlinendocum D. ihoma Franc*
Mayi Scoto, pcrfonof diuinas reUtiua ZT non abfoUta proprietate in
idaS in*^' ^lJ^P^f''*^ Siih reaU quoq; reUtionc conjidxrantur re>
concincli^ idftoncfiH^, quadogici conjiderant atq; dijiingiiunt m
reUtiones p h -^ca ^^c ^* ^'^^ membrum primx diuijionfs
Adaiiqd. iccipiatur, quddam pariter in Deo repcriuntur, dc quibut
fuprx Quare rela memionemjvcimu4, incapitedc Quantitatc ;qux ideo non
dicuntur tiones rois ReUtionesrationif,quiaab mteU€^fabricantur: fcd quia
non o- inDconnt mnes conditiones eis conueniunt, qux ad realem funt
requijitx^ Dc Kclaiion ^"^* matcria,jicupls arcanA cognofarcy Scotijiaf
confulc. Qjjxdam creac«, ^'^^ f**^ creats, qu£ ab inteUc&isa^bi
dcpendcnc, ut identitas imdem adfcipfum ; cr dijlin^o eiusdem
afeipjo, prout idcm in pro* pofitionc Apartc fubieSU vprxiicdti
concipitur at^ prxiicatunt Relationii a fubicSh cfl
dijiinChimtBtharumreUtionum cognitio cfl ualde «r# ncfclT^*^ c^fi/rfrWj
quia meriiante KeUtione cr habitudine (quam r^ices cu» itttcunq; arbork
habentadtruncum^crtrunciadbranchai, crbran- ch£ ad ramos ; cr/?c dc
ommbus arborum partibw) carundem cjjen» lU cognofcitur, Df
A&oiu^ l i1 De
Adionc^ VT didiuin^A crhumdndx optrationtt, immdnentes ucl
trdns- euntes confcendcre pof^k: banc breuem ipfiws aBionis notato
defcriptionem, aHio efi refpeCks operantis di operitum: \Ci\oU de-
nondicimui dffmis 4d pdffum.ite Utijiimui aShonis ^nsin riuulum fcriptio
o- tuaiat. Affns emm cum pafjum rcjj>iciatt cf tn DtonuUumjit paf
pJim** fum, cum imperfvdiotum arguat^ ncc a^ntis ai paffum rejpe^ks
'tffe potefi : cr tamen funt ibi operationes ac produSbones : operati'
'ones quiiemy prout Deus effentiam inteUi^t, cr taniem fumme d* Ptdt :
proiu&iones uero in quantum iiem Dews, ut fuppofitum notat,
tdlesoperationesproiucit: quxficproiu^l£,aLtera uocatur filiuSy cr dlterd
fi>iritw! fandus. Proiucit quoq; Deu6 ab eeterno credturax ^^^^ ^ in
effe cognito et uoUto, nec tdmen ptffum poffum dici, cum idem fint tg ^ n o p
ro* redliterquodDeus, Etut latiorem differendi campum habeas, non
ducitcrca- tdntum relpcBiueipfam aRionem confidcrare pottris : fed etim
ab- turas. folute,ficuti crnosconfiierauimus, ium ie proiu^lionibus cr
ope* rationibui uerba faceremus^ diflingiicndo de adione immanente
cr iranfeunte tXm in diuinis quam creatis : iUo tamen fublato in
buiwt» tnodidHionibut. ut Deo dttribuuntur, quod imperfvdionm notat
: dependentti uideUcet, d^ntis ad aihm cr e contra ; CT fi quid
dUui ejl quod imperfr^ionem notet* Necdiuerfd ddionum ^ncra notabi'
mus,utlo^cicrphyficipdndunt : fed tdntum iUui dnimaiuetten' 4um putduimus
: nuUum iari etts,cui ddio dUqud non conutnidt. Nullu da{ l\dteri£ emm
prims ddio conuenit, cr aU/s boc ente iebiUortbus.fi ^(k\o nonrealis,
faUem intentionAlis, prout obiciii rationcm hdbet. Et "^? quintum
profit huiui tranfcenientis cognitio breuibus expUcari poffe haui puto,cum
d latif^imk iUis raiicibui, de quibus fupra cm
Hionismcdio,pcromnespartescuiuscttnq;arboris dijfufje, inde ai^
mirabiUsjruihtSj tam creati, quam incrcati, puUuUnt,
DePafsionc» N: ' On erit Uhoriofum,
per ed» ^U£ ie A^iont fiint expUcdtd, CT ruturam pa^ionis mamfrfljire ;
cum mutuo a^io cr pajiio fe refpiciant^ de qua non multa dtihri, fic eam
defcribimUs, Pafiionis Va^io elirejpcihis opcrantls adoperatum ; cr
pafiio htc» fifiu efi, defcripuo. ut pdjiio nomincturydiuinis nonrepugnAt
: quia produ^x perfon^ Pafsio p'*f prodMcentemuelproducentesrefpiciuntjUt
fatis notum cfl : fine td^ uinisno fnendependentiaaliqui. ApudLuRumadio pcr Aif^E notatur,
CT ^ " A^^fo &C ^ Bl LE, per bontficare» botutatis adio habetur^
CT pet bot. Dafiio a- nificabile magnitudinis^
duritionisueLaUcuiu^aUeriu^radicis habc pud Lullu. magnitudinis cr
durationls pa^io* Uec minoris ejl utilitatis paf» fionis cognitiot
quamadionis, cum per iUam^ res uario modo deter* ninAtas, uel quafi
quaUficataSy cognofcere pof^imus : cr inde muUos conceptut fabricare* QU£
de adione didn funt CT de pafiione pro» portione quadam poffunt dicitjic
crgp tot erunt jpecics ucl pafiiooii f^nerd, quot ddionis^ De
Habim* V^lutireUqud prjedicamentd dd omnidcommunij^imd
conjide^ rauimuiiitdcr habitum conjiderare oportet, Habituser^ non
efl habitus ad habituatum rejpe^lus, ut in Cdte^rijs tn» Habit^qd ?
quiunt Logici ;fed uniuicuiusq; rei proprietas.qua habituatum ordi- ^uk^tAi'^^
n dnffLo CT homini conueniunt : quonidm uoUtntdx in dffn»
dointeUe^mprtffuppomtyquidmLuoHtumnilicdgnUumy cr mc morid 'mteUe6hmcr
uoluntdtem ; mteUe^my ut potentidm pro* dudiudm» fed uoLuntdtem ut
pdrentem cum prolc copuLdre po^it. 1/1 crtdtis quoq; corporets,mdterid
form^prafupponitury quum nd* Sit» in crc^ turd fdtem priui eft perjrBibUe
ipfo perficiente, tT in C£teris cor^ atisr pore exptrtibut : compofltis
tdmen ex dChi cr potentia, ueL ex grnc* re V differentid^ueLex pofitiuo
et priudtiuo,fituf cr ordoreperitur: W confufto, qudm Hdturd pdti nequity
ddmittdtur, Hmc Kijmundo A ni mad-
deuotioptimednimdduertdntyttecumconfullonequdddmy prmcipid, uctfio» uel
radices rtbui applicent j quonidm,ficuti ab t tr ddmirdbiii ordinc funt
defcriptdy ut uLtimum primum pr^efuppondty qudmais unum cum dLio dUquo
modo conuertdtur :itd V ipfl cuftodidnty w quodU* Ut prmcipium fluc dd
^robdndum fiue dd improbdndum, in- ^ F j dijfhtiuer
5« dtfjrrcnttTdffumdnt.QUdlkdtttcmllt intcr principid iUd ordo,
tx hi/f qu£ ic rddicibws dida funt, fdtis confiAty dtq; in
commcntarijs nofhU m nrtcm brcucm Idtiut dccUrdbimu*. Nec multoi ordinis
mO' doicxplicdrcmodooportcty quii in cnumcrdndis formis, omnibm
tntibus communifiimis, intcr quds ordo numcrdturt idfictt.
H DcTempore» » 'i On potefl fdhc djiignAri
tcmput rcdlc quibitscunq; entibtH conucmcns, cum eorum tdntum fxtmcnfurd,
quacontinue in^ , P ftdbilitdti funt fubic^y dc corruptioni obnoxid :
intcr qu^ o rcpucnat
dnnumcrdri uerc potcfl, mli didboUca mrnj, ip/?j?i* mo Didbolo
nequiory id non minus impie,qudm irrdtiondbiUtcr dc ftuUecogitdret, cm CT
crcdtur^ qtt^ddm in entium ordtne repcri» antur, qu£ tempordncx mutdtioni
mimmc fubiaccnt. AnffU uiitU» cct ac rationalcs animx i corporibus
proprijs exutsc, Quomodo n*- ^ affcqui potcrimui intcntum nofirum^
quiuoluunus ommbus enti* bus hdf nojirM latifiimds catc^rias conuenire i
DicimuSy ipfa expe^ Tcp*omni rientidnobisinjinudnte,fecundummodumnoflrum
cognofcendi, dd» b' couenit ritempwsquoddamommbusentibu* indifjrrens. Et
ne impofiibiUd fecundum uii(amu/t affcrere, de Dco differendo tcmpuA
noflrum conuenirc fic m od u n o oHendimus, Certum efi diijvrentes
operationes ad intrd rffcv dtcr» flru m coO- ^j^^j ^^^^^ ji cathoUcus
expUcare contendit. fub ratione prxte» derandu ^.^^y^^ p^^^ffj f^^m
tempofis, expUcabit ; inquiendo, Dc* ut Dcum^nuitcrffnerdbit. Deus
Antichrillum ab dterno cogno' vit4 Et undc hoc i propter inteUeihs noflri
imbeciUitatemy qui ma« dofuoresdiuittdscognofcityCrnonftcutifunt, Tempus
igiturquoi fccundum modum nofirum concipichdi res (quafi) menfurat : in
nu* merum trdnjcendcntiumponimus^ DeLoco»
Kottejl 39 NOri efl ddinoium difficile
oftendcrCf non tdntum credturdi corporcM in loco fjfe, uerum etidm
Jj>iritudlcs fubfldntids tdmfinitdff qudm
infinitd/sJicetdiuerfomodozTUdldetequi- uoce. \mpofiibUe dutem fire
putOydUqudm loci defcriptionem dfiig Qu-^g fQ.»
ndre,propterudriosmodos(\Jendi\li: dt quibwin j\.,Vhyf: Arifl. dcfcribino
trdBitfV propter oppofitu modum ejfendi in locojDeo cr crcdturt pofiiu
conueniens ; quum credturd fit in loco^ ut contineturJi loco. Deut du*
tem ut locum continenSfCy conferudns. Sed fdt erit cognofcerecor^
Corpora^ pordeffcinbcoperfeyUeldimenfurdlitery circumfcriptiue, occupd
^*"^ tiucy cr repletiue ; qujc omnid idem fignificdnty pdrtesq;
eorum inte- ° grdntesy cr dccidentid^ per dccidens : pdrtes autem
effentidles dumfunt^a^potentidtdntum funt pjtrteSy dicuntur e(fe per fe
in lo» co. EthocdiciturobdnimdminteUeftudmpdrtem hominis cffentid'
lem,qu£cumccorporemigrdty'dtq;tdntumpotenti4Us pdrs effich tur^ tunc
inloco efi, cr eo modo quo Angeli, quifunt in locOydefini* Angeli sut
tiue.Eteffeinlocotdlipd^hefteffcinloco^O' nonoccupdre /oc«w, inloco dc^
in uno nuncy quod nonindliotnifidliterdiuinduirtut dijj>enfa-
Anitiue. ret : nec locus femper compdrdtione dd Angelum pro fuperficie
fu- mitury cum cr in pun^ pofiit definitiuc exifiere. Deus uero immens
o. liueinomnilocoefi.dtqiomncmlocumv locdtd confcrudt. Sdcrd^ ^° *
* tifiimum dutcm Chrifti fdludtoris noftri corpus cft inhoftidfdcrd'
chriflicor inentdUttr, crfichdbesdiuerfosmoioscffcndiin loco,
conuenientes p^quomo- exiftintibus uelfubfiftenttbus. hd uerd qu£ tdntum
rffe effentit uel do (it in lo5 cognitum hdbenty proprtc non funt in loco
: poffunt tdmen dui in ios co,prout ihdnimdconferudnturyfi
funtJffecicsinteUi^biles, dCks '^? inteUigendi uclhdbitus : p uero
uniuerfdUd inteUe{ks operdtionem
a^determindntidydicdXCdiffeininteUe^hobieBiuCy dt inconcduo tf,^ quomo
orbisLun£obcoruminflMitdtcmtdnqumin loco, ubi cr flulto* do fint in rum
cogitdtiones qi^iefitint. Hxc funt qu£ de Cdte^rijs trdnfcent loco,
dentifiimis proponereuoluimuSyUt dptior ftudiofus fteret in dppli-
cdtione cuiuscunq^ dd quoicunc^ : qu£ fi optime contemplabitur, non
exigiidm utiUtdtcm confequetur, F 4 Drcii'
4» D tor forma» husentibusconuenirepoffunt : nec
inconfuUo id obferuduimwSy ne^ td, qutfud nAturd fum
trdnfcendentijiimd,fierentminws ^nerdUd ; *^P^* unicate» tdte^udet: qut nomin&ripotefi
identitdtis unitdi, quid per ipfdm dttribua omnid, ncc non cr proprictita
omnes in dmnAm trdnfeA unt efjentidnu Dc Pluralitatr»,
EXft/f qus diSti funt de unitnte facile erit diiudicdre de ippt
plurdUtdte: unumtxntum idobferudre prxcipimu/s, quodplup YdUtds trdnfcendcns
i» rddicibw cr pdrtibus drborum efi femi*- mti, m qudntum efi fuiipfiui
plend^.f cum proximd potentid dd d* ^him fibicomenientem, cumd^ cr fuo
correlatiuo : qut nomindn^ turplurificdtiuum,plurificdre cr
plurificdbile, Quot enumerdui* Qug pliira- mmunitdtismodos.tot
funtplutdUtdtis. inDeouero efi pUtraUtds Jitas in Dc- pnfondrum, dc etiam
dttributorum^ qutexnatura rti funt dtfiinih. ut optim (UiHcmt Scotifit,
3. D( Sim 5, DcSimplicitace. j
PKout quMet drbor inuifibilm fubjldntidm Ji radicibuf flmt
plicibui\recipit,flmplcxnomiudtury crfecundum fc toam *^£)gqua fitn
qudmlibet fuipdrtem : necioquiintendimwsdeedpmplicitdtet pijcicatc qux
opponitur plurdliati, quid titem plurdliatem hic immedidte ^[QiQf^^jj^f^
fuprd concefiimut :fed de iUd qu£ non pdtitur compofltioncm exdli* quo
potentidU cr x^dli : dlittrfvrmd hxc drbori diuittdli non con- uenirety
qut nuUdm prorfut hdbet compofltionem. Exquo fequitur^
qu6dcompofltio,qujt pLurium tintum pofltionem nont^ potefl mter formds
hdAce locum hdberc. \n dlijsuero drboributy qu£ pro crcdtk rebus funt
condituttj compofltio ex ddu cr potentid etid reperitur* 4^ Dc
Forma* FCtmno ut perficiens.fedut kt efjerc tdntumconflituityin
qud' pQr,„jo,„. cunq^drborepotejlinueniri, quid nec diuinx effentis
^«"pM^* nib**arbori ndt, qu£ cum diftindis proprietitibus reUtiuis,
perfonds dif bus conuc- ^finfhs conflitvit. Mdteridm dutem omnino
remouemuxj quid m dr niens fir. bore diuindli inumri non potefl,licet
Henrico non uidedturinconuet M^feria k nien s,Effentidm diuindm cffe
qujfl materidm in diuinis produBioni* ^^' hws, ut fubtilifiimus Scotus
recitdt in fecundd q diit : ^.primifen Suh:\[[ril' Untidrum, m'
Scoruf. ' DeAbftracflo* Iii qudlibet drbore funt
dbftrd^, f rjdices : Verum cum ipfje ^^^jj^gj fubftdntidm fudm tribudnt
quibuflibet drboris pdrtibas., dtq; fujuabftra- njturdm iUdrum indudnt:
nec dmpUm bonitds uH mdgnitudo flm {i^^ qj^i ,„^> pUciterdicuntur,
fedcumddditione. Vtfuntin trunco, nomindntur
ionitdfuelmdgnitudotrunci,cridem dicdtur ut funt in brdnchis,
rdmifj/olijSyfloribuscrfi-uihbuii . G 2 ^.DeCott.
44 6^ DcConcrcto, Q: VU
ut di^.um cft fuprd, dum de plurdUtdte dgtbdmut* wuf qu£q; Tddix in
qudmcunq; drboris pdrtm defcendity ut ejl m proxtmd potentid dd diium^
cum ddu v ]uo correUtiuo, quorum primum cr ultimuminconcreto fumuntur .f.
pro IVO CT . BILE, ideo tdUd concretd per omtusdrborei funt diJPerfd dc
femis c6creta^^n "^"''» dumddexercitumddum uenimutMcendo
: omnib*ar Tntncus e{l bonus,mdgnus CTc; Brdnchtt funt boiue, mdgnx
CTc: borib^ pa^ frudus funt bonijmdgni (jc: fic demedijsdrboris pdrtibus
difcut' exerci rendof tum. 7*
DcGcncratione» Qwariterge Enerdtiofeiun^dmutdtione lic
conftderdtury qu£ Tddici* neratio co ^J"f>Mf omnibus dttribuitur,
ut undconuentdnt dd uniuSt uei pUt* Bderctur. ^-^^^ produikonem: eo modo,
quo produccre poffunti c hoc Suppofitii pUcuit dicere, quid tdntum
fuppofitk produiho proprie conuenit : tm produ? , , . , / ri i • r
(Xio coueit* ^""'^ dutcm ueL qu£ dd moium formdrum [e hdbenty m
tdttone folu principij formdUs iobbdnc foUm cdufdm Thcologi non
dffirmdre notadedi' dudent^dttiindmeffcntidm generare ucl Jpirdrej
ncq^ gencrari uel uinaefsen-
J^trdri^crqu^efintrdtiones.uidedpudSootuin i,q, ^,di^:primi. tta*
Dc Plcnitudinc* \Lenitudo,utmquitLuUus,el!generdU principium
m drbort qudcunq; femindtumy cr dcriudtur drddictbuSt non tdntumut
rddixundcitfctpfdplend,fcdetidm ut fimiUtudo dUdrum rd» Forma
h dicum pdrtictpdt icrdebis pUnitudinibus totd drbor c/i plend. Sec
kphi ralira^ formd htc efi eddem cum plurdUtdte, quid effentiales pdrtes
pUrdU» le dift ing u i f ^ tjntum re/picit ucl integrdntes : hxc uerd cr
iUdf, cr dlurum mmumfimiluudinemt uddUqudrum^ p;
1 9^ DeTotalitatc* TOtsiliUi hic conlidtrdtur, in
qudtttum drboret totdm fudm ndturdm i ffnerdU omnium radicum infiuxu
confequuntur, qudm quidem totsiUtxtem trunci brdnchtSt brdnchx rdmk,
CT rdmi/oLifS, floribw cr fruBibut communicdnt. huius rei txempUim
m quaUbet drbore defdcUi potefl muemri : de drbore txmen diuinds
UexempUficabimufyCuiminus totiUtdx conuenire uidttur. Kddices Excplu de
mbdcarbore funtbonitM» mdgnitudo arc: contrdrietxte excepa, totalicatep C
aU£quximptrJr8ionemarguHnt,qu£ m totnmtruncittAturdm arbore di-
Deifcifubfldntiam mfluuntyproutfuntfub mfiniti rationt dc ptr-
"^^*^*» frHione.confidtrdts: non quod rddicts fint ipfo trunco
priortSy dc d^ UquU mrdtioneprincipij m Deiefftntiaminfludnty cum rddicts
i- Radices in ft^tquxmDtojunt perfiSionts, d diuimx puUultnt tffcntid :
ftd Oiuina ar- quid mttUtiiwsnofltrcognofcitDeum cr creaturdm cotmenire m
borcqmo- tranfcendentiyratione bonititis ^mdgnitudinis^ durxtionfs,
potefld- y°'^jJJ"*^* tiSy CT dUjs tranfiendentibusj qut conuenientid
uel confhrmitdi non poteflefje ddaUquod mfrriws, quid dd
mfrriordefidiffrrentiaier^ maUquofuperioriytyfuptriu^ femper infiuentiam
babet dUquam , , ddmfvriora : fi cfl fuptriuf m tfjindoy babet mfiuentidm
realem : fi gj^^jQgjjJJ ht pnedicdndo^rationxlemfc: ptrmodum prjtdicandi.
Truncufutro pjj(jicado. branchis fuam totxUtxtem coinmunicdt, cr brdncbx
rdmis, per iden- titdtem fdUem. Ex diSis pdtet non ejje confiderationem
de totxUta,- tt, ut efl rdtio, qud aUquid proprie totum dicatur, fei
improprii^ to» DePartialitate*. VAiicit^ Obicdum uero
extra di' citur,quoddBiudpotentidnonrelpicittdnqudm correUtiuum
pro» prium, fedextrdneumy utmdgnitudo, duratio CTc: qu£ d
potentid Obie^lu ex dHiud bonitdtk tdntum extrinflce afpiciuntur. Verum
tdmen efi quoi tra (itiira. obie^um extru^fitobie^umddintrd, quando uirtute
potentijt a&i* U£ iUud inproprUm fui naturdm conuertit dgens,
ut in motu gene* Tdtionis cr dugmcnti mdnifcite dppdret,
ip Df A^». 49
ACtusdupUcirdtioneconlidcr4tur:primomodo pro operati' ^Q^^ , ^ one,
qux i potentia aShud procedit, qui m omnibus arbori ^^^^^ bui locum habet
: fed dlio modo pro aih.quo res prius in po* tentii exiftenSj fit m 4c7a,
qui entibws iUis conuenit tantum, qux
muationidlicuifubidcent.Perd^impriorem radicum mfluxuf, d*
lidrumqidrborum pdrtium cogiofcuntur : dt per fecundum formdm Yei uel
ejjentidm in credtis inteUi^mus» " io^ DePriontate»
QVidinteromnesformdfVrioritdscrPollerioritds funt prt-^ poncriorfJ
cipux,cumdb ipfis totusrerum ordo pendeat, mdiori egtiu ras.funtp^
mquiptioneMeoplurcsmodos prioriatk dfiigttAbimus, ut cipux.
probccognofcdmfludiofi^quomodo indpplicatione huius formx fe Nora ufq;
debednt ^bernAre; ne impofiibilid Deo dUqudndo dttribudnt, cr ^J^^^'
qu£diuinfsconuemunt,repugttAreopinentur, Quinq;modosprioi di^^?' rititis
Scotiflx in fuis firmdUatibus afiigttAnt,quorum prior eft pri
Prfmus"*' oritdf perfr^onis^ zrfic in quoUbet gpncre entium ddtur
unum pri- mum, quod rdtionem mcnfurx habet, inteUis^ndo de menfurd
perfvt. ihonif, Vt in genere fubfldntix pro menfurd extrinfeca Deus afig^
Dc' eft m ci mtur:fedpro intrinfecd oonuenientcr dj^ignxre poffcmus
Luci(et exaiii rumyquo ddfudndturdUd.quid in perfiSboneyquamcunqi creatu*
'p liquidcommumcatur^utaliquidpariterretribuaty quodcunq-, fit iU
lud, Et ab his nAturalibui conditionibui exeuntartificiales, quibm t»
mentes C ueadentes, ac cxtcri quotidie utuntur, 2$*
Delntentione* Ibltentio rdtio c/?, per qudm res operantur ob finem
aliquem, ]gt Intetio ^d? nk dando acri fuam caliditatem^ hdc mtentione
ducitur, ut bonu/t cognofcatur, quia fe ipfum diffundit, Volendo aittcm
deftruere aquam, quic imer aerem terrammediatyhocideo factt, ut
maio' rem cum terrx habeat concordantiam ad recipiendum ipfim ficcita-
- f rw, quod non fatk commode fieri potej}, proptcr aqux fripditd*
tem^ impedientem. QU£ intentio dupUx efl : primd fc: C7 fecunda.
^"^^^* Vrimd eft finis ultimui rei: Secunda uero, efl finisfub fine,
'Et exrur-^ ^^* turaUbus intentionibMy artipcialesoriuntur,
29. De Ordinatione* P^ErordinAtionemresfuntinconfuf^cr
diflindie, qux ordita Perordlna tionontdntumrequiritur
interdrborumpartes,fed etiam m- tioncm ter rddices, tTnon folum in
effendo, fed m operdndo quoq; . Ex ? ndturdlibut ordindtionibus homines
dcceperunt drtificidles,qu£ mo" tes, operdtioncs cr tdlid ordinant, Plures
funtmodi ordmis, qui fub ttomine prioritdtis fuprd funt expUcdtit.
3 o. De Operatione» EN/w cum nonfint ociofa, ttdturales fuds
hdbent operdtionef, quibm Udrios producunt ejfiCks. Ncc dluui enti
dene^tur o- ptrdtio dUqudfUel reaKs uel mtentiondlis^l
Intetiodu- p 5J» Dclnnucntia»
lcrinftuentidm res jlmilituiinemfum rebufdlijscommttmcdttt^ Vnde
rddices in Truncum infiuunty cr Truncu* in Brdncbdt: flc
inducendouiq;ddindmiduainclullue,(lU£in dlid infiuunt, ut direfie
feipfd.uel indireae confcruetu^ ^x. DcRcfluentiaf
HAccformdAConditionedifJvrt, Per conditionem,ut diximut^ dliquid
fuo communicdntiy iUe cui fit communiedtio, ""l *yrJ"^
reddit \flue iUudfuidemcum co, quod communicdns trddi». acoditioc. ^f
pf^cnonl fedRefiutntUrell^icitin correUtiiio fuum reUtiuum, Qdrcrpict
ftcundum edm fbrmdm. qudm correldtiuum d reUtiuo dccepit, C«u« au m
exemplum trddere non efl oput, cum hdnc KefiuetUidm quotidic in his
perJpicidmM, qui ntdlum pro mdlo redduntJ;oniiq; pro bono^ 33.
DcProdudiione^ Vid perOpcrdtionem nonrequiritur, ut dliquod tertium
re» fultet,utpdtetdeimmdnente,fedin produ^onc requiritur,
'ideointer fe du£ iflx /ormx funt difiin^tx, tdnqudm mdgis cr Diffcrentis
minuicommunes.Diffvrtquo(i;h£cf6rmdAffnerdtione, de qud di* inrcr Pro
ximut, quU efl opuf ndturs, ?roiu£ho dutem eflUtior. Dicimus es duaioncm
sptnV«T« f^n^um produci, non tdmen ^nerdri. Diffvrentidm ct gcneutis j^n^
ddmodum notdre oportet, ne wu confunddntur^ ^"^"^* cr
edrum ndturd ignoretur, Vonit Kdyl LuUui duju formds, fc, Ori' De oricinc
^nemcrExHum,qu£cumpojiiHtdefdciUconfufioncmcjufdre wd- & cxitu. ximdm
in litc9u cuimcuuq;,ob conuementidm qudm hdbent cum his uiielicet
Generdtione, Augmctitdtione, Conditione^ Operdtione, Itifiuentidy
t^efluetitU, VroduiHonecrdlijs, ideo ei^ omittimus* Sei fi fubtdis
uolucrit hds quoq; cognofcere, h£c pducd, fi' Orico qd? bi fufficiint.
Ori^ ponitur pro operdtione iUd, qud fuhU^m E itusad? quodltbet
proprUmpdfiionemproducit. ExitM uerb d{hii dccom» ' moidttir ; qui ib
d^ud potentU efl, non compdrdnio ipfum dd term.
mituim^ q; 5r
mmmy^luUtunctlfctutlffturdtio, uclproiuiHo, utl tUi^ud aUs
opcrAtiot 34, DeSeparabilitace* Llcct uidcmr, quod ifld
formd flt adcm cum cxterioritdte^udU j^. ^^y^^ jj j detdmcndifjvrunty
quiacxtcrioritdf cfiinteriUd, qu£ aliquo ^^^^ modo intcr fefunt dijlinddy
fepirabilitdf ucro tdntum in hH repcritur, qux fecundum exiftentiam funt
dif\in6h^ ut, Pdter, FUi* ut, tirborcrfru^s.quinoneflindrbore. Et quid
flc hdnc fort Hxcforma mdm confidcrdndo nonomnibM entibu4 potcfl
conucnire, quid tdli ^ difiinBioneentu omnid nonfunt diftiniai,ideo
pofjumwdicere, ed tib»conue- cffcf(pardtd,quorum unum cognitum eflr,
aliud non. In homine nircpofsiu quidcmcflbonitdia' mdgnitudo, quem fl
conflderauero ut bonut tdntum, tunc in eo bonitj^ cr magmtudo crunt
fcpdrdts», 3^» De Infeparabilitate* ^p\Er cd, qu£ de
fuperiori immedidtd formddiSh funt^ huim fatif erit notd efjcntid,
oppofltum meditdndo^ Et ueluti eam duplicimodo confldcrauimut, realiter
fc: CT rdtiondUtcrx itd^yhancijsdcmmodii contemplar! dcbcmut, \flx dux
firmx in homine funt idcm rcaUtcr fc: Bo/»>quxinmUoent€inuemturjCum
ndturam deftrtut^ prd* ter qu4m in chim^rdi q^m ima^ndtio noftrd ex
impofibiltbut ftbricat. Hxc omnia funt impojitbiUdy uidcUcet : Bonitdt
non eft md» gnd : Bonitds non eft in Deo : Bonitds non eft in credturd,
Et per o» mnes drbores eft ne^tiuc dijperfd* 38»
DcSimilitudinc. SEcundum Teripdteticorum fententidm, propric
ftmiUtudo in qudUtdte funddtur, non eft tdmen inconueniens, ut Urge
pmiUtudinem dccipicndo cr in qudntitdte dc fubftdntid fit ; quid cr
identitdx uel diuerfttOitt qux in fubftdntid proprie lib:io.Me
funddtur,interentidq. *cunq;inueniturJefteArift,quiinquit^ taph : tcx.
mneensomnienticpmpdrdtum, eftidemuel diuerfum. Q|f4fc»Mecietin ffnere
conueni» tntid funt dc flmiUd» V qu^e numero difjvruntyin fj^ecie
dj^imiUntur» 39. DcDirsimilitudinc. REsomnes, qu£
diflinSbishdbent ndturdx^ inter fe dif?imiles nuncupdntur. Ethsc difimiUtudo
dttenditur penes quam- cunq^ diffrrentidm, quemddmodum a" fimiUtudo
pcnes omnc conuenientUm uel identitd tem» 40» DcNatura.
NAturd in omni drbore eft neceffxrU, propter Udridt ^nerdti* ones
uel produStiones in iUit repertdx, qu£ fieri minime pof» funt dbsq^
ndtur^beneficio, quid principium eftdUcuius fir* }n£dbfoUtt£»
4 Dc Pundualitatc» NOriw»««f metipljorUehocin loco
dcerpntuf pun^dUtjt, quimlonfttudo. Utitudo CT profunditds, dc quibus
fuprd didumejl. Vimc efitquodpunChdlitM efl d^s, fub rdtionf
'mdiuifibiUoittt confldcritut, quimedidtmterrelatiuum dliquod CT
correUtiuum fuum, ucluti bonilicdrey quod mediurc uidcmut inter
bonificdntem cr bonificdbile^ • 4z. Delnftrumcntalitatc* QVdmuk
h£c formd \n unA qudq; drborelocum hdhedt pecuU' drem, utuidcbimut :
ftincrt nccfibirepugn&t, ut etim dlijt drborum pjrtibui fe
communicet, quid nihil dliud efl^ q^m potenttj
(ubdShiopcrdndiacccpti;qu£ddinftar 'Ml}ramenti drti»
fcidlitpropinquioreftfuofflT^hti^quim^etredd effvShtm ordinX' tx . Cuiui
reifl exemplum dcfldcrdty fume pottntum uifludm fubdCh fuo, qu£
mflrumcntum dppelUtur uiflonis, 4j» DcNccefsitate» NOn
efftt htc formd omnibui rebuicit operationemM Diffirt ^oq^ d potentiaa^ua, quia
h£c af> iUa fupponitur, nec efl idem cum Virtute de qua fupra loquutum
efl, ^uia ibi uirtws m effe quieto confideratur, hic autem fub adu. Q»
Utijiimdm iUdi rum ttAturdm und alijs omnibui eommunis r/?, quemadmodum
de ri* dicibui fuprd diximMi quodLuUidrtipciu generdUhoc txpojluUtk
p: Dc Qua!ftionc VTRVM. I Er hdnc
(jutftionem de rei cffe quxritur, fccundum omnes f f w pork difftrentids
; cr regidjLtur pcr pof^ibilitatem. Eiut fpeciei tresfuntjejle LuUo^ in
prlncipio quartr pdrtis principalit HzC qu«s Artis fu£ generaliSy
uidelicet DubitdtiOy JKffirmatio CT Nfgafw; flio tres ha
qudrumpriorrcjpe^ueorum ef},qu£ ddutrumltbct dicuntur,ucl qu£ becfpecies*
contingeatU funt. Secunda ucro de his quxrit, qujt neceffarid cognom
fcuntur. Tertii dutem efl de impoj^tbdibus: dd quas rejpondendunt efl per
dffirmdtionem uel ne^tionem^ dut per po^ibilitdtem, contin^ gentidmy
impofiibilitdtem uel neccfitdtem.flcuti mdgis expediens €# Noca« rit: id
tdmen obferudndo, ne per rejponfionem principid deffruantur^ ideligendo
quodrdtionon difbit^ Si enim fidt quxfiioy Nmm knti» chriflus flt credndM
i fldtim per priticipid uel rddices tdm db^olutdi, quim refpeEhuis
difcurrere neceffdrium efi, c id concedere quod tnagis Bonitdti,
Mdgnitudini, Diffvrentije, Concordantix CT dlijt rddicibusconfonat.
Toterisquoq^arbores uel fubic^ contempUrif
quibusflnonrepugnabityfubfeidcontineredequo motd eflqutfiiot tunc
eligendum crit, Quid f rg) non inconuenit honitdti dc dlijs rddi* €ibu4
ddbominem conflituendumy ut unidntur fimul, ideo Anticbri» flw homo,
crednduA efi. Diuinx quoq; ^onitdti, hldgnitudini cr Po*
tefidtinondduerfdtur Antichriftum credre, ut fatis pdteie potefK Ncqf;
ArborihumdndUrepugndt hunc fufium producere, cum ndtu»
tdfu4bonusPt,UcetprdU4UoUtntdte fceUJlipimus : ob\id dUqudnda
trit.Si trit. Siuero
decie:necminu*perregiiUsueLqu£ftiones dtfcur^ fendOjdUqudpolJunt
mueniri,pcrqu£ Chimtrje dtfinitio oftcndd- tur.Perbdncrepildmdefinitio
mdi^rinonpotellt cum de rci efjfe Quarc pet ^U£r4t^ quod m definitione
(juacunq; fupponitur. y^^^U 'd^e' DcQuxRioncQyiD.
^(1^'"' QV^^io hfCf qu£ per Quidditntem, ^ffentidmt Ndturim
dc B^edlitdtem reguldtur^ qudtuor hdbet j^ecies prmcipdles, fub
quibuA plures dlue cotitineri poffunt» Primd Jpecies eft de defi' Prima
fpe^ nitione cr dcfintto, quomodocunq; fumdturdefinUio,fiue fit
quiddit> cics» titiudcrpcr mtrmfecdffiuequietdtiud cr per extrmfecd
muentd, dummodo cum fuo definito aonuertxtur : CT huiusmodi
definitiones poterk multiplicdre, recurrendo dd Topicdm Arifto: Secundum
hdnc primdm fpeciem fumuntur definitiooes rddicum, dum dicimus,
Boni» tM eft rdtio qud Mdgnitudo^ Durdtio dc cxtene rddices bonx
funt, uel Bcnitds eft, cui competit bonificdrexfuo modo de quibufcunc^
ent tibu/sdicendumeft. Kecdtfinitionesiftt ineptx funt, ut inepti
qui» ddm opituntur^ quid multx funt,qu£ ffnere cr diffcrentid cdrent,
ex quibui dcftnitia confidtun ueluti funt trdnfcendentid omnid dc
gcnet rdUfimd generd^ qux fi definire uoUteris^ bdc meUorem nunqudm
in- uenieSyqudmLuUus docet. Secunddfpecieseft, qudndo de re
Secudatfpt quxritur, quid hdbedt in fe nAturdUter dc effentidUter : cr
rcfpon- Cici» dendum eft per edyfine quibut res effe non potefty ut puti
per IVVM, ARE, cr BILE. crfic Bonitdx CT dUtrddiceshdbent plurd
coeffen» tidUd uelconnAturdUd. Etmodus ifte definiendi eft Udlde tutMf
cum per mtimd reidf^ignetur^ udletq; dd confbruend^is dcmonftrdtiones
ic tdtiones neceffdrinf, InteUiff timen per I VVM, ARE, cr BILE non
l l qudtenm quitenwiiiUidwtt, quU hoc efl per Accidenf
t ]cd uthrc trii indifjvrenter fe habent dd omnid, cr hoc ijfentiale
cfi». Vluribwtdlijs modisaUquid mfeaUud hdbere dicitur, quos
rcciart nonexpedit, acfi^Uitim lUorum unumquemcj; defcrtbere j hoc
cxnt tum tibi fatHflt cogMfeerty entid m feaUquid babere,altquo
tfiorum modorumueLpluributtUideUceteminenttr. uirtualitcr m ejje
reaU, Plures mo uirtuaUter m efje cognito, potentiaUter, aduaUter,
identice» uniti' di habcdi. immenjiue, per domimum, per mjiuxum,
per mixtionem,per mot dum U>ci tim communif quam proprijy uel ptr
modum pcrficientk^ fiue fubflantiaUtcr flue dcctdentaUter, uel aU/s modit
de quibui ubit^ Arif}o:dif[erity quosq; defaciU mucntre
pottrif,dtfcurrendo per Rtf # Tertii fpc; dices, Arbores, partesq;
lUarum. Per tertiam jfpeaem qu^ritUTf Qvidfit res in alio { Et uarijs
modis ad hanc quxjUonem rej^ondat» dumefiyquiavdiuerfimodcunacr^adem res
potefi cffe m aUquo uel m pluribwt. Bonitas entm uel i>\agnttudo
dtcuntur tn aUquo effe^ quatenus iUud efl habituatum, ut fecundum
BonitAtem ud Magnitun dinem a^t uel patiatur. Hanc Jpeciem poterls
muUtpUcare eo modo, quofecunda f^tciesmuUipUcaa efl, difcurrcndo ettam
per fubteibk omnia, radices, acregulM. OuaUteruerb definuiones fumend^
fint, n «rta r unicoexemplomanifrfiabitur.cumdereetilis omnibm
tradatum e» ^ rit. Ouarti fpecies efi^qua quxritur, Quidres in
jUohaheatjf cuirc* Jpondendum efi per ea, qut aBionem uel pafiionem
flgmftcant ; ut wteUe^ts m obieBc c/?, tUud mteUigendo,atq; in jpecie
inteUigibUi^ quia eam recipiendo patitur Deu^ in tredtis ommbiu ptr
faptenti- am^potentiamcT effentim i^reatA uero in co reperiuntur,
quis eonferuantur tj diriguntur. H
DcQua?flione DE QVO* Af c qu£flio,per materialem rationem in
rehuA impUcatm rc ^Latur, quoniamdehis qutrit, qutad rem aUquam
confli' tiundtimfuntncceffxriA/flueiUa mtranufint ucl extrancA:
jCriibetdrtsffecies. Vrimdpetit unie ueUCTregnuntKegiS4 Huius
fj^eciei quxftiones pof* Hxc qnio (unt muLtipUcari, difcurrendo per
omnia, qut refbedum aLiquem q"o»podo DeQuxftioneaVARB» ^
Hkecqu£ftiOy interro^tderei ejjentia, quatemts ad exiHere uel
operari ordinatur: iieo huiuf qu£fiti du£ funt fpecies» Per exiftere
nonmteUi^mut (ffeextra caufam fuam, aliter pcr cxiftcv dd entia omnia
qu^ftio h£c non effet uniuerfalk, fedmdifjvrenterac' rc quid in>. dpitur
pro quocun^ effe,fiue reaU.fiue cognito, Sipcr primam ft[>e$
iclligatui» tiemieinteUe(luqu£ratur^quareexiftati reff>ondendum eft,
quia »'Q>ccics«. hoc i, proprid pLenitudine habet, nempe ab
inteUefhuo^ inteUigere cr intcUi^bili, tum quia ptrBonitxtemy
Magnitudinem ac c£terM radices^ fuum effe confcquutus e{i. Per
operationem uer6eH,utin* ». fpecicf* teUi^t cr cognofcdt fuum finem^
aliorumqi entium naturam, CT ut per eam,homines uarios fcientiarum
habituf acquirant, Dc Qu2cflionc> cufus rcgula eil
QVANTITAS. SEcundumtuUumihmus qu^flionk iu£ funt fhecics
gentralet^ P°*, Af* I 4 wMat, fccundum hanc qut-
rendi furmulam^nequdquam quxrere uel dubitiire poffemus 'Xonjidc q qo jj,
retur erg) hic temporalitMjpro duratione quacunq;,uel eo modo,quo j „
tepora» d nobk in Cate^rijsdeclaratum eft j cr tothabet /pecieSy quot fc
lica» hicco cunda, tertidt >w«a, cr decima quxftiones habent. Sub ijs
uerb j^eci*^ lidcrctur. tbui diuijiones fumere poterfs, diuidendo
durationes per /ignd uel m* ftantidy fl aliam diuijlonem nequiuerint
admittere, quemadmodum Aetemitas cr Aeuum, facilefatifeft,peraliarum
quxftionum ft>eci' ts.huiutqutftionis ^eciesquoq; inda^re : exemplum
tamen dabi' mus quomodo ftnt petendx d fecundo quxfltOyUt promptiorftt
ftudi' _ '^|^ j ofusadreliqua mquirenda^Si quxratur per primam
ft>ecicm iUius fpccfcbui! quxflti. Qttando eft homo f tunc effe debemm
fateriy quando iUius ef* fentia fubfiftit^ Per fecundam Jpeciemitunc eft
homoy quando fuan partes effentiales habet. ?er tertiam . f quid ftt In
alio ecies,quotaj^ignAuimui,fed mdiffirentcr cr omnit do loc* (ii
busiUismod(t,quihusresunAmaliapoteftef[e,flue fecundum deter cofidcrad*
minAtum quoddam ffnm ucl j^edem» aut fecundum tranfcendens ali» i K
quoi^ Exc U fc exmpUy
qudittr perfpeciei aUqu^tyhiteUei^ cundu ua- ^^^fit ln locoy
utlociefjentu magk cognolcatur, qux defcrtbcreuo- liat fpccici luimus,
Pcrprimam Jpecicm fccundLe qtuej}iontfyinteUe{ks efl inubi jiue loco,
quia ejl m fud effentia.* Pcr fecundam ejl in feipfo, JicuH partcs m fuo
toto. Per tcrtiam eji m alio, quia in anima Jiue homU nc. Per quartameft
in ilLa uirtutCyfecundum qium habethabitumfci»^ endi. Per primam Ipeciem
terti biliSyfed per 'mteUie^im cognofcibiUs folum* Perfecundam, fua fifft»
ra uijibilif O" imaginxbiUs cft, non q^o ad effemiam. Per tertiam
lo» CMe{lcoUocatipa}^idcntislocum,licut caUfaChim poj?id(t caUdit%^
ttm, ipjo habituato caUdLnte Et fubiun^t LuUus^ quod^pcrhas tres- ^ecies
attin^tur ejfendaloci per mteUiftre tanium i ita quodlocm- particularis m
fubie^ fuftentato eft diffufus, cr dcriuatur a loca uniuerfaU in fubieSh
uniuerfaU fuftentato» Quilocu4 uaiuerjaUs Iop cat omnia locata^ftcut
omnLi caUda funt caUda, ptr uniuerfalem c^ Uditatem* Per primam Jpeciem nont
quxftionis,loci nAtura cogno» fciturinAmptrhocquodparseft in
parte,ftcutignis 'm acre,tttpa^ tet in elementato, Jorma m materia C7
amnes partes mfuo toto^ ^ e conuerfo, fic unus locus ed in aUo per
accidens, ty omnia loca par^ Ucularia mloco uniuerfaU. Locus ulteriut
a)g*iofcitur per fecundam ln' 4. par: Jpeciemiquiaeft
iiiftrumentttmfhbftdntix,quolocdtpartem in par^ principali. ^ j^^^^^ j^^^
Vbitradit LuUus, in Arte fuaffneraUi Dc Qujcftionc OyO MODO»
cuius icguiacn MODALLTAS. huii*"''ft"* A ^)
innumer£ tmett nis ifit fpc- jfj^P^IP*"^ 'B^-> T^^^i^fs omnest dc
prddicamenta omnid acm ClQ9^ cidentaUd cum fuis ffneribut, Jpeciebm^ dc
proprietatibuf confideratdfUnamquami^ rcpt faUm crcdtdm poffunt
modificdrt^ ^7 ^teicumeUte m^dificdtioiik,
fjfccies huius qujejiti confurgunt* Sed
quxPntiUtquituorJpeciesquMRjjy^tndit* rejlit uiiere. Pnwrf I.
fpccttf» eih, quando de re aUqus qutritur, Quomodo jit in fe f qut
[i appU» ledu qu^rituryCXaofff^^^^o fit in aUoyU- iUud idem
in ipfof cui hoc modo fatisfAciendum efl.f intcUe^um in
uoUtntatehabere fuum effe, ipfac^ in eo exiflere^quatcnus cum
memoria animam rationAlem con» ftituunt, Tcrtia petit» Quomodo
intcUe^lus rft in partibus fuiSy par* j> tesq;iniUof
adquamrcjjfondcrepoteriSyhocideo effcy quia per e-
dndcmmetnaturamquaipfcconflatex proprio inteUcBiuo^ inteUi gt
biU, cr intcUi^e, fic cr hrc trid eius partes dicuntur, Qtfarta au- 4,
tem inquirit. Qjtomodo inteUe^us fuam fimiUtudincm ad extrd tranfmitterr
pofiU f Et huic dubitationi brcutbus fatkfacerc quis po» tcrU, fi
eundcm inteUe^lum aUquo habitu infDrmatum confidi rauerit gxtranea
inteUiffre, Dc Quxftione C VM QV O, cuiiis Rc gidAcft lNSTRVMENTALITAS.
HAecqu^eflioqutrUdcinflrumcntPs CT medijSy quibus res in Notioptlf
fulsoperationibusutunturyfiueiUa effentiaUa fint. quemad*^^* modum anima
rationalis infirumcntum c^t, quo homo ii:tctti' git, uuU cr memoratur ;
fiuc paj^iones uel proprictatcs, /icutiin jir' roe{i grauit4f, cr in igne
lcuitas ;aut fint accidentia communiay fe» tundum qujt fubflantije operantur,
uclutifunt noucm acciicntis prtt. Mcamenta ; cr deniq; qutflio hxc petit
de omnibus accidentibus mo' raUbuSyft^quibusuirtutcsomncsacuitia
contincntur, ac etijm de iUis corporibus quibus lAccanici in diuerfis
eorum artibus utuntur, B.ay'.autcmquatuor
J}>eciesiUlsbaudabfimUts,enum(rat qu£ im^
mcdiateprioriqu£fitofuntappUcat£, ?er primam quxritur. Cum f. fpccies ^uo
inteUcdus c anims^ars t Et rej^onderi dcbet, quod cum Boni K i
tMte^ tatCy TiiffircntU^ ConcorddniU dc omnihus radicihuty
contrarieUfe txcepta. perfecundam^ Cum quo inteUtilus alia a fe inttUi^tf
Di- CAtur, quodinteUi^one. pertertism. Cum quo inteUedus cil uni*
niuerfaLis ud particuUris { R ejpondeatur, quod ratione Ipecttrum, quicji
uaiuetlalium funt^ uniutrlalis fit, Ji particuUrium^ particw Urif, Per
quartam, Cum quo inteUc^us extra fe , fuam mittit fimiU" tudmemt
Potellrejponderi,quodcum proprio inteUe^iuo, inteUi»
gibtU,acinteUiffre,cumquibusfacitJpecicscUe inteUe^inSy CT prr j^^^^
nemoriam recoUbiLesacetijm peruoluntatcm amatiles* Et e£ quf fiiones
omnes, intcr fe non funt tam diucrjx ac dijparatJty quod uns deijs,qu£ad
omncs aUas rejponfum fft, quarcre ucL dubitare non pofiit; imo oh earum
maximam ^neralitatem funt tam connex£^ quod de una quaq; datd
rtjponjione, fccundum omnes, homo potefi ueritdtem inuejli^rc.
Modusfumendi Dcfinitionescx QuxHionibus*
^^omiflmus exemplis odendcre, qualiterrei uniuscuiusq; deftm
nitiones quamplurimx, ualeanrfabricariex qux/}ionibus,quo(i Jlatim
obferuarecurabimus, de AngeLo id manijcjlandot Dixi» ■,Definit|o^
mus,primam quiejlionem non ejje ad propojitum huius ne^tij, quo» b^'fh
^dl' '*^'*"'*PA^''" 'J(7^?"'"^» ^*^^'^ dcfinttiontbus
fupponitur; ptr lumprz. ' TcliquM igitur intcmum noflrum explicabimus :
Ptr primam Jpeci» £x fcc u da. fecundx qurJ}ionis AngeLus definiri
potejl, AngcUs eit tUd creA" turdy qute magis r DeoJimiLis. Per
fecundam. AngeLus e{i, quihd' bet partes fuds effentUleSj tanqudm
conjiitucntes eius tjfe, per tertii dm. quodddfbonem^ AngeUis eit, qui id
agit, quod fud uoluntM uulttinteUcdus inteUigit, acmemorU memordttir, cr
hoc jine fuc- cefiionc crfantdfmdte ddiuuante. Quo adpafionem AngcLus
bonat cft » qui A Deo recipit immediate infiuentiM. Angelus uero mdLus
iUe f ft, quidh extrd recipit pdjiiones, qudndonequit homines ad
peccdtt' dmindnctrtfUelquidDcoptT grdtidm dbeJi,fuo fine
Jrujlrdtus^ Per^uurtiiMU F
Terqudrtimy Bonuihabctm Deoglorimy in tnferionSui pott* Ex\»
ftutem, MdlM ucro panam^Fer primam fpcciem tertijequx/l. An- gf/w eft A
Dto creatuSy non dcmateria aUqua*. Pcr fccundam,eft de omnibuf radicibui
uet prmcipijs^m ejje /piritualiac compLeto confti» tutui. Pertertiam.,
tftDei creatura cum bcnedi£bone cr gloria, fl bonui tft iftmaluieft^
utiq; Deicreatura dicitur, cum eonlradi£ho' neydoloreacpariA Per
primamjpeciemquartx qujrftionky eodem 5x4. nodo dcbet definirit ficuti
deftnitus ed in fecunda jpecie tertix qu^t' ftionit.Perfecundamucro idco
efty ut Deum mteUi&t ac dili^t, prxbendo obfequia hominibut, Per
quinam qux{iionem,Anffluf «n. Ex f ♦ tui efty quant^funt eius partes
tffentiales,fiue dtfcretx jint, uel con* tinux. Perfextam qutftionem^
quoadqualitates proprias. An^lui Ex tit.cuiui mteUiffrecrueUe efh
efjicacijiimum, uel qui m tcmpore impcrceptibilimaximum tranfxt
fpaciumyUclquinoneft nAtwi uniri corpori. Secundum uerb appropriitax
qualitateSy An^lui eft fecun- diim diuer/os habitui in inteUeiht uel
uoluntate fubiedatoSy logicuty grammaticuiyUel philofophwf iaut fapiens.,
prudenSy bonuif humi' lis,fideUi,mitiiy patienSy cr uerax.ft bonus r/f ,
fl uero maUUy quo ai ta qu£ ad uoluntatem fpeibt, oppofitum conjiderd*.
Per feptimam Ex/» qu£ftionemyqu£ eft de tempore, AageUa e{l, cuius effe
in xuiternita* te exifttt. perhuiui qu£{iionis jjfecies difcurrere
poterk* Ver oAl- Ex8. uam quxfiionemy AngeLui eft UAtura completa, in
loco exiftens, non tamenlocum occupans» Perprimam fpeciem nonx
qurftionts» An Ex 9, geluieftfubiiamiaqutdamfpiritualif^cuiuitffeeft per
fcy cr non cum aUqua re coniunCium. Per fecundam, Angelwi eft in CaloyUt
mo* tor, calumq^ in eo ratione poteSiatis. Per tertiamy Angelui eft in
fuk partibui efJentiaUbut.per propriam naturam utl tfjentiam,
partes^ w eo reperiuntury eadem de eaufa^ per quartamyAngeluseit^
qui uoluntate fua ac potentia exequutiua, uarijs modis operatur.
Per primamfpeciemqu^ftionisdecimg^ Angeltti eiiyquicum^Bonitateac Ex
10» dUjsradicibu4 exidityContrarietate excUtfa. Perfecundamy
AngeUts t&, cum fuk prmipijs innatis cr naturaUbuft aUx funt buiut
qu£* K 5 fliotik dionli fPecicSy de tjuibut
exmpU tion ddducufUur, C[U£ tdmcn quiWt bctinuemredcfdcilipotcrityli
optimc JpccuUbitur, Poffunt quot^; res definiripcr rddiccs omnes, ac
udrijs alijs modiSy quos aliqudnio ttuimcrabimus (Deo concedente) fcd pro
nunc contentut eflo» ANlMADVERSIONES pro -
Radkibus. PKincipdlis prims partk hjec pars quintd critUimd,
pdued qui^ dcm continett fcd admodum neceffdrU fcitUy quonUm in hac
explicdmur qu£ db drte LuUi omnem ambi^titdtcm toUurit, Ani mad- ^
rdiicibm igitur dujpicaturi, hxc crit primd dnimdduerjio, non rd » uerdo
t* dicibwt folum accommoddndd, fcdetidm Cdte^rijs dcTormls Quod
liccth^comnid natura fud fint trdnfcendcntifiimd, tdmcn qudndo
fubfldntijs pdrticuUribuidppUcdntin-per prxdicdtionem, ucl acci*
dcntibws, tunc pdrticuUrU fiuiU; nec dmpUus cdndcm obtinent fa*
cuUdtem,qudtrdnfcendentifiitncconfidcrdtd,ndtd funt frui; ncmpt ut rddix
mid ucl dUquid tdU,dc dUerd in dbftrach prjcdicdri pofiit^ Vndc
propofitiones ifitfdifs funt, donitd^ petriy eft Mdgnitudo Pc- tri»
Mdgnitudo Pctri, efi Durdtio Petri; quid dbihdikm de dbdri^
£kncquxqudmpr£dicdripotefi,nijiqudndodmbofunt infinitd poi fitiue uel
permij^iue, ucl fxUcm dUcrum iUorum ; quod de prxdicatk iUis
ucrificdrinonpotcfl ad Petrum compdrdtis;fecui erit fi incom creto
fumdtuur. De hdc mdtcrid pUrimd omittOy qux pofjunt uidcri In dirt
apudiUumindtum MayMijectdmcnpropofitiouerdeR. Bonitd/sPe» fui Coflat'
tri, eih Mdgtiitudo, uel Mdgnitudo Petri, fft Durdtio ; quid prtedi-
tdtum non fumitttr UmUdtc, fed trdnfcendentifiimc ; CT fecutidum
buncmodumoptimedcUmitdtofubieSh prjcdicdri potefi ; quia Ucct pofitiue
formalUer noninfitiitum fit,tdmen pcrmif^iuc, quonidtn
DeopotefidppUcdri>quiJormdUterefiinfinitus4 Nec /r«/?rub ^>fcrimtnintcrriiiias4crtU,iu,i,^r
, , rm(M Aai/i;,,. " "i^n». ?«« w i, Diffi.
7. ^""iriridicumnituritHrrru^«A, /•
''^oppofl.ofuonon.pp^Zur l^t ' L" ANIMADVERSIONESpro
uiickctt 71 itiideliathit Cdte^oriit
/^tcimtrddererddicibus dc firmff, ftcun- dm qudt pojjunt ales nomindri. BonitAS
etenimf Vnitd/s uel 2lurd* UtMylicetfpeciemqudnddmrecipiantAfubiedis iUis
quibws dppli* cdnturf ddbuc tAmennefciturquii determinAte fint, nifi dd
Cdtc- goriM tecurrdtur. Scio quidem undm C edndcm rem plures hdbere
Ydtiottes, fecundum quM diflMe concipipotefl ; quam fi confidcrd* uero
bondm ucl mugn^m, qudteniu eft homo uel bpis, nec ddkuc o» ptimdm iUius
boniatis uel mdgnitudinis noticidm habtbo ; prout
tBonitdsconuenireadxqudtedicituriUirei* Si ucro rm edndem fc' cundum
Cdte^riM ordinduero^ tunc per dpplicationcm rjdicum uel formdrum, in hdnc
deuenidmcognitionemfciUcet.dlidmejfe homi- nis uel Upidis effentidlem
boniatem, dliam fecundum qudlitntcm proprixmuel dppropridtim, CT dlidm
fecundum Cdtcgorids reli» quds, diuidendo dc fubdiuideiJo ommbui modis
pofibilibus. Ntc ncs '^muihxc pariter drddicibu^ uelfhrmif
jf>ecificiri, quii dque funi trdnfcendentifiimd. Vicifiim igitur
J^ecificdntur, fcd ab ijs omnibus, drboresKTfubicOn^ Admirdbilemutilitdtemconfequeris^fihtcpridicdmentd
dij^o* u fucrfs eo modo, quo rddices dijponumur ,• cd dliqudndo
confiderdndo A d m i rabi* dbfolute,dliqudndorefpeitiue, cr ex iUis
quatuor figiirds confiitu- ^** utiHus. €ndo4 Vrimdm, qud omnid hic
dbfolute confiderentur, cr unum dc Noca» 4iUopr£dicetur,imoomniddc uno,
Secunidm, m qud Qbdntitxs^ Q^dlitdSyCTHdbitu^ordincnturproprimo
tridngulo. A^Ho, Re« IdtiOyCr Pdfiio pro fecundo. VbiQudndocTSitus pro
tertio, mif»- cendounum tridngulum uel dngulum cum dlio, rc^c, obtiquc,
CT irdnfuerfaliter. Tertid fi^rd, unJi hds duM fiourds connedct,
camc» Tds trigmtd fexconfiituendo i c fecundumundm qujmq; cdmtram
duodecim propojitiones elicies dc uiginti qudtuor qujefiiones, uti LuUus
hoc de rddicibuspoffefieridocuit* Inqudrti uer6, poterft primdm,fecunddm
CT tertidm figunt comun^re, dtq; mjximdm tdbuldmoonftruere.qud
infinitdsrdtiones ucl dr^menix conficiet» Qu« onmA itt qmu pdrteprincipdU
cUriora fient, per ed quje de L qudtu&t
n qujtuorp.gurk iLuUo hmnlU eicplicAhttntur. jlt
dupUcdtm b4ftbi6 LuUiartem. Bxc proCati^riJs tibt fufficiAnt.
ANIMADVERSIONES pro Formis. i.Anknad Q^Olita
fudiitffnij per/f^icdcitate LuUus /Drmas inuenityUt e^runt uerllo.
^^mediomagis atqimagis m rei cognitionem inttUe^s deuenire pojbit i cx
cteninty cum nibU aUudfint quan rerum proprietatef^ quieareidtffrrehtia
uel modo intrinftco emanAntt ipjis cognitis^ V Tci (jjentid cognofcitur j
cr hunc modum cognofcendi ubiq; mon» In li: pofl Ar.
CiModaufcmfcoc/itwcrMm, ttmco exmplo uideamui. Ar#. Metaph: 7 in Ubris
pbificorum^ fubie^ totiui nAturalis phdofopbiirilualt ueUtm Drttw de
'cnbtrty hxc utiq^ dtfcriptio inanls efjtt, quia An* ^loo"
dinmjcrationaUac Jpccicbut inttUigibiUbut competere pom tefl.
Siuerodicam* Dm cfl necrffariuiomninoimmobilifabomniq^ compofitione
fcgrc^tusi htc utiq; defcriptio bona. exiftimabUuK Dicet aUquis, I Ua
fanc defcriptio bona eft, fed unde habeatuTy nefci^^ ^ ^ Nofti optime qu£
fequuntkry^fcies. Quando aUcuiws reiignoran' Adhabeda tur paj^iones proprix,
ftatim ad iUiui oppofiti naturam recurren* pafsi^oriu m ' ^*""*
P- poliefiorutn in Uli fcdU indi^re pipionis, & qudf^u^
ccgnitione, tiwi de quo cupis, pcrrejpedus unrios, pdfiionesco^nolies.
Qudrt* do Deum defcripfhficmifuprd pstet, credtunm contempUtut fum,
quje m rdtione diuiiionis entif Deo opponitur, cuiu^ pafliones prx'
xipu£, cum fintcontinffntid, mobilitd^ cr compojitioy oppojivm
Heoconutnireconjidcrduiytdeooptimedefcripji. Plurd pojfem di» tere,fed
fubtiles fubtilid qu^erdut. ANlMADVERSIONES pro
Quxnionibut. EKijsqu£ieQU£j}ionibws di6k funtyfdtk edrum
dnimdduer»i, Animad fionesfuntnotx:nonnuUdtdmenmdnijrlldre non piffbit,
dt ucrCo. cum breuioite. frimumdnimdduerteredcbes* QJidndodered'
liqud quxjitum erit ; licet perpropridm quxjlionem rej^onjio fujji»
cienselicietur^huic txmen comunffre potertt rejponjionemy qudm iUd
qujeflio expofiuldt, qutdb hdc originem ducit: mutuo enim fe iebent
ddiuudre, ut ref^onjio cUriorjit, Secundum ejl, utcdueds m j^; .
dcfinitionibut d quecict ^ oes inteUigibiUs.uThabit* etiu reaUu; de
hoc quoq; in Arbore huanaU tradit ((Kdtione originis temporalisi
crftc habetur Arbor (Credto comjtAdternalis.ubideCloriofiftimdVir^nt
Mdridsa |lfl» l iunikm ^bundediffeiitur, [^^^'J
[^dtionehypoftatici cffeide quo miro modo traSkt ) inarborc
Chriftianalif diuivaU tt humanjU ftmuU
[IncrtdtumtAmuidequgArhoTuUim diuinalis lateo' digitsem^
7» NOnttcoiilutUt mict tfbis mdnifvfti fi- unt pcr
formis, dc quibm m primd pdrtc di^m cfi, dcctidmdiCcfur.cumHcmcntaUs
drbor cxpUcdbi0 ^cgctdntis J turyplurcs numcrdndo j ucrius amcn
pergenerdti^ ctrboris pdr 1 onem, corruptionem^ priudtioncm cr
rcnoudtio^ US, ncm, quim per reUquds firmdf, FoUd funt mucm
dccidentis prtdicdmcntd, Florcshuiusdrborfsfunt mjlrumcntx qutddm, qutex
tribusfuntcon(}itut%.fcx potcntidy obic^ cr OuyUt fruCbtmgencrdtioncmucl
tffe gcnitu, rcj^i0 ciunt, Tru^s funt uegctintid omnid
pdrticuldridy qu£ di qudtuor cldffes poffunt reduci, ficuti cr
qudtuoY funt elcmentd qux in ipfis hdbcnt doniimm^ iuxti fhccicrum
udrictdtcm^ DB I DE ARBORE SENSVALI
QV^ecunq; in hdc drhore conflderantury priws ca rdtione quA
fenfudlid funty conftderdri dtbent^ cr demde qudtenm dud* rum
prxcedentium drborum ndturdmpdrticipdnt. 'Kddiccs, e£dem penitm
funt, qut \n prioribuf drhori» bmfuntconftitut£, TruncwSyC^
uniuerfdlechdos, omnid fenfudlid conti» nens. Brdnchx, funt
fex fenfut exteriores .f uifu/S, duditws» td^Sj giiftuiy odordtws C7
dffutu^t. Arhork Rdmi,funtfenfualismembrd interiord CT exteriord;
fenfudif ^ interiora, ut cor, epar, f^len, cr pulmo ; exteriors partes
funt uero, caput, pedes, crura cc. ¥oUa,funt eadem» dequibm
inprioribus diihm eft, fuh triplicitamen ratione confiderda,
F/orcj, funt operationes fenfudlis corporh, ficuti uidc» re,
dudire, ^ftdre CTC. ?Tu6hiS. funt omnid dnimdntia. qudtenuf fenfuaUd^
we- fftxntiatO^elcmentAtifunt. DE ARBORE IMAGINALI. IK hac
arbore fimiUtudines cr idola eorum omnium qux in drbori» bwi
fenfuaU,uefftiU ZT elementaU cotttinentur, coiifiitrandd ft offrrunt.Etptrimaginatiuam,noneamuntum
potentiam dcci* pere debemu«,qu£ fenfuscommunk/pecics confiruat, fcd
potentiat omnes interiores ; nempefenfum communem, ima^nAtiuam,
xftima- tiuamyUelcogitdtiudmy phantaflam ac fenfualem memoriami qu£
firte,TAtione diucrfdrum operatioimm dtfiinguuntur, cr non in ef.
fentid* M ArboT^ \ r»
'RaiiccSyfuiU e£dem,qux In trihat drhoribm funtcan* pdcrutje, pro
ut potentix alicui mtcriori uel omni» I bui,per Jpeciem reptjefentantem
funt prxfentef, , Truncut^ eftllmilitudo trucicuiutlibet arborls
priori^, I alicui potentix mteriori obbta, Mbork I'
\Branch£,funtpmilitudinesbranchdrumdrborumpri* ma^nAlis { oru,i*
ritualtm, ia c pars quxUbet arboris fjwitw, fecunium hanc dupUcem nxturam
confiierania efli corporea dutem quairu*
pUciierationeexaminAnidreimquitury^f quatenws efl elemetalif,
uefftdnSyfenfualiscrimdginAlis* Ex quibuicoUigitur,quaUbet huius arboris
partem, quinqi moiis efjeconpicrdniam, fRdiices iUxmet funt, ie
quibu^ fuprd» quinq; moifs conflicrdtie,
TruncuSyefl^ecieshuntdnAuelchdos, m quahomine$ omnes funt
contenti, Erdnchx huiui drborls corporex funt cr prjtcipuc arboris
Ima^nAlis^ folia,funt uouem dccidentid» ex quibus uirtutes funt
orndtjc. FloreSy funtuirtutum mcritHy crmtdtipUcdntur
dduir- tutum multiplicationem. Fr«(ff««. funt mtritorum
mercedes^crnt Deui honorc* tur uirtuose^dc eiferuiitut, M 2
Artor Arhork mordlls uU tes lunt.
Arbor Vitiorum» 'Kd^ttm hdcarbore^qu^ddm funt
principilioret, qutdd uero minui prmcipdUs ; prmcipdliores funt,
^\dlitidyStultitid,Fdlfitdi,a' Priudtto finis ; qui" hws ex minus
principdUs funt connex^, uidelicet Udgnitudo, DurdtiOy ?ote(id^,
Voluntd^y DeUih^ tio, DiffirentidfConcorddntidy ContrdrietdSyVrm*
cipium^ Uiedium, Mdioritds^ Aequdlitds dc Mi/w* ritd4» '
Truncu^yefl confufio ffnerdlis, in qud funt omniJpdrti^ culdrid
uitid contentd* Brdnch£dlijefuntprincipdUs,dli£dbijs originem
fu*' dm trdhentes ; principdUs funt Guld, Audritid, L«-
xurid,SuperbiayAccidid, Inuidid C7 Ird j reliqu^ dutem funt Iniuridy
Indiffretio, Debilitds cordis, lft# temperdntid^ InfideUt^, Dejj^erdtio,
Crudelitds, Trdditio, Homicidium, l^trocinium, Mendacium^ MdUdidio,
Impdtientid, inconfldntid, Immundici^t^ fdlfitds, Vigritid, incuridlitds
cr Inobcdientidt \ Rdmid Brdnchk oriridicuntur, c funt iUd quibus
uiti» orum hdbitus ffnerdnttsr, cr oppojitx uirtutet re»
ifciuntur* FoUd,funtdccidentidnouem,quibus uitid funt qudUft*
Cdtd» lloreSi funt culpt iuitijs mdndnteu
JeruduSffuntpocn^, oh mtia peccitoribm hfHdf^ DE ARBORE IMPERIALl
•f IKhdcdrboreeaomnUconliderdntur, qutdd
regimen unmerfUc Ipe^redicuntur» qudtenwt
tileregimenejltempordleuelfeculd* re. Nfc hoc in Locoyimperatorid
MaieftiU txntum ejl confideritnddy fedetidm cuiuiuis dlteriui
perfonjedominium, inqudntum legibu4 im* perdtorijsfuUiturdc refpedum
hdbet dd Impcrdtorem. Et htc drbor m duM pdrtes diuiditur^ primd quarum
rejpondct prioriparti drbo» ris moraliSy cr fecunda fecundic i hinc eji
quodiRdrum duarum pdrti--^ um debet fieri m omnibm huic drbori
dpplicdtio, fecundum uirtuo^ fum effe aut mtiofum,lmptrdtoris^
'Kddices,funtiU£,qu£inprioribufdrboribus funt con-
jidtrdtsc. Truncu«,eft commune regimen f£culdre,quodlignificdt
communem perfondm imperdtoris^ Brdnchjtyfuntdecem .f Bdrones,
MiliteSy Burffnfer^ ConfiliarifjProcurdtoreSyludices, Aduocdti,
Nwi- cijyZonfejfariwi zilnquifitores^ Arbork\m
palts par- ^Kami,funtijdem quilttmoraliarbore funt conlideratt, tes
funt cr pr£ter hos, feptem quoq; dj^ignAntur f luftitia^ Amor^ Timor,
SapientUf Poteflasy Honor ac JLi» bertax, ¥olia, funt nouem
accidentia, de quibus fupra^ Tlores, funt Imperatork iudicia ac
fuorunt miniflroru. TruChsy efl pax ffntium, ut ht pace Deum
dili^re poft l fint. n $ DEAR* DE ARBORE
APOSTOLICALl EA omnid qutt hominem di Datm ordindnt, hdc m
drbore confl* dcrdmur, ty Ufrfxtur circaperfonds cr res eccUfidfticdx Qu
* dd Truncum cr BranchM,potrfi conjiierari ommbut moin qui hut drbores
prxceitntes funt conjiierdtjey prster Imperidlemy qu£ pdriterpriores
omnes continet,fdUem,quo di Truncum cBrdncbdf^
'B.diices,funt Virtutes Theologics CT CdriindleSy qud* tenuf d
rdiicibui uniucrfalioribus funt w/ormdtx^ Truncuf.efi perfonA ^neralk,
qut iicitur fummw Po« tifrx, fuccrffor Pe^hnt dd GLORIOSISSIMAM CT
SANCTISSLMAM DEI HOMI» NlSqi MATREM, ViRGINEM MARIAM, qu£ Mund0
feperit h^undi Sdludtorem, fRddices, funt pnes hominum
recredtorumy qudtenui l gencrdlioribuf principijs [unt injvrmdta dc
orndt^, Truncutt eft hdbitut quiddm generdlPSy rdtionc cuiui
VIRGO M ARI A dicitur refugium efje peccdtorii, Brdnch^y funt dux
uAturx, uidelicet diuind arhumdnd, ArhorUmd qu^iUud diuinum fuppofltum
conflitucrunt^ cuiut terndtkpdr « VtRGO mdterfuit, Virgine
permdnentct Uifutit Kdmiy funt
SpatFietdS^dHocdtiotUumibtdScryirf ginitM^ FlorcSy funt
dignitdtum M ATRIS DEI. TruChsyeflmvscH¥dSTVS,ciiiutcruore, 4'
tnortt ^ Uber^tifmmi DEAIU DE
ARBORE CHRISTIANALI. Il^illd.drboreeA conflderdri debcnt,
qux dd vncdrndtum diuinum Vcrbum jpe^bint : cuim drbork du£ fitnt partes
prkicipdliores .f. Diuind cr huntdnd, ficuti cr m Chrifto du£ funt
natur£; cr fecurt' dum utrdmq; eft cxdimittAndd i rdtione bumdniatiSt
pdrtes omncs ar» boris funtytlementtilcst Vcfftdntcs^ Scnfitiux,
Imdgindtiut ^dtin onales irdticncuero DeitdtiSf pdrtes proportione qudddm
funtfn* mendjc» fRddices, funtgenerdlii principid
diuindchumdnSt I J Truncus, eftlESVS CUKlSTVS ; qui truncws
unitt tfi j rdtione bypoftdfls, fcd duplex rdtione ndturdrum^
hrdncb£, funt du£, uidclicet ndturd diuind. cr humdnA.
Krboris Rrfwt, funt rcfpe^ks, quos ift£ du£ ndtur£ hdbcnt, »»-
Chriftiddlis ecificdri CT determindri;ideo qudndo confidcrdntur drbori*
"f-Qj^^j^ bus trddcre cffe, neceffmum ejl iUjK confidcrdre dformis
prius udrio modo informdtdt CTptrfr^s : ex qudrum pcrfiBione drborum
pdr- tibus inefl quoq-, pcrfe^o. Berddicibuspducd ddmodum
infequenti* bus dicemus, quid proUxitdlem CT inutiles eiusdcm rei
repetitionet uitire intendimus. H/c igitur qu£ de ijsdiximusobfcrud^C
pur^ mente contempUrc» N 3 Dr Truncou
J»4 DE TRVNCO. V, . nr^R««cwfr dutem dcbedt
inteUi^y in mixto eUmeutd ejfe ; unicuianriai mumm terminum ; cr h£c
duplex eft f pcrmancnscr fuccefiua ; ^^J,'^"' ^ permdncnsycuius
psrtes quxshabet funtjimuli fucccj^iud autem, cu» fucceUiu» ius pirtes
non funtftmul ; quod dcbet in utrdq; qudniitatfs dcfimtiot qu id. ne
intcUigi.noude pjrtibus effentUUb'J4, fed tdntum mltgnnti. fcw
orqudnrititiuts Difcreta cft, cuiui pjirles un.i pcr tirmintm dU 'crefa
quem communem nonconiunguntur, QUic ut cdptafdaUordftnt, \n ^u*'^^»^**»
m9dm drborh dij^ofuimut^ Qudntitdi4 * U4
^q6 'Lined fjutefl logitudotdnm tmn,
Superfiaes, qu^pr^terlon^ ^Venmnens^ gitudmem habet Utitudmc^
I Corpui. quoiefllongumM' [ tum, profunduwq;. (Continud l f
lAotut,cT cjl aOtis etif,qu4> I tenui in pjtetnid. I
\Juccepiud ^TempufyCreflnumeruimoA tm jecundum prius cr pot
fteriut* fOrdtio, (juatenut eiui fyUabx menfurdn» j tur
breuitate uel longitudme» iw pro* Difcretd i mnctando. I
(Effentidlit.utdigitui drticu» (V^ejpefhu^.utpdr^ Accide-i
pdnter pdr, pdri' tdlis \ tertmpar^c.
\^QSdlitdtiumcrefi tUe quiimportdt pguriyUt affcret^
fbbi.pararelli.pt' des crc. Pf op rlu m Qniiuitdtk efl
proprium.ut fecundm ipfam res £qudLes uel mxqud^ Omnls
oualitas ry^rqudlitdtemresqudlesdicunturiut per iuflitidm homini m#
nat fubie
Xr^'''^'"'''"»^'''"^'"^"*'^"^^*'»^'*"'*'^''''"''"''^"*
Hccqud- du. ct qiia^ ^^"^ denomindtfubiedum m quo efl, mp in eo fit
utenfd; !ۥ . blttcefi DE dVALITATE.
r t4tisfuntqua\ tHor \
tol hmcefl(juoidqudtepidjne(li edUdd neq; frigidi poteft
flmpliciter nomuun i retiuiri^ur quoicidnt,*uelquodddc6* Propria rc
uertentUm de feip/is prxdicentunquod jint flmui naturd ^i. na- latiuoru,
turali inteUigentid j CT quod uno pofito, dlttrum ponatur» cr
*f*>gnani, deflru^, deflruatur^ Non mc Idtet, mdteriam hdnc
effeddmodm dtfficilem, plurai^ expoflulare j hxc tdmen procompendio
fufjiciat^ DE ACTIONE ACfio non dcbet confiderdri pro
formd dih, uel mdteridUter, .. fcdfvrmaliter CT pro rej^eOu ; cr mhil
dliud efl quxm refpe. fi u5- {ks quidam, quo dgens reftrtur
ddpdffum.^ropriumefid' fidcrandal (tionif, ut jit rdtio qu4 pdjiio iiifirdtur.
DE PASSIONE EX diihs hic immcdidte fuprd> fatis crit
paj^ionls ndturd manifr^ fid } dejinitur tamenjic, Paj?io ejl rejpe^ius
pdtientis ddagens^ Proprim c{h huiusy ut injirdturdb dSHone^
DEPOSlTIONEudSlTV. POjitiOy efl ordo pdrtium dlicuiustotius
ddipfumtotuniy CTdd ^oCulo ab locum-y cr w hoc
po(itiodbubidiffhrt,quidubijigndttdntum "^i^ii^cru rej^eiium
ddlocum, pofuio dutem prxtcr hunc^ dlium denotdt, utpdtet» DE
HABITV. HAbitus hoc in /oto, non dccipitur jicuti inprimo
qudlitdtit moio dccipicbatur ; fed pro rejpedu rei dlicuius^ db
extrinfe- co dltcrirciddidcens^ pcrmodum orndtus uel deorndtus:
fiu$ totum uel pdrtcs multas rejpicidt iutrejpe^usintcrulxddeumqui
td ejl indutus i fiue minimam pdrtem ; ut anuU re^eiiusdddigiM.
tum, DE VBI ucl LOCO* VBi, tj} rejpeaus lo€'
citfdjiigndt P(trus hy^dnus, qu£ nuUius funt momenti^ O 4
JDEQt^do^ > ^ DE QVANDO»
QVdndo^ellrefpeCknemporkddrmtempordUm j ut rtjf>i$ L%s huiu4
bor^j dd rem tali tempore exHlentem, cuiui operd' tiouelmotui menfuratur.
Duplex quoqipotefttlfe.aaiuutfi Uideliceta-pdj^iuum^licutcrubi, \demde
bdbitu dia poffet. Huiuf dccidcntistresaj^ignAnturproprietdtet, quarum
cognitto cum non ddmodm im6 parum uel fvrfan nihil profit, fcribere non
curauimw^ Hjtc de fvlijs omuibw! corporek rebus conuenienttbM, dida
\ufj\ci*^ 4tvt Q^ndo igiturdere aUqud materiaU traihbitur, poterit
luUi Pndtofuipnhtc accidentid edm fdtit ornare, poteritq; Cate^riat
nofirM non folum reijppUcdrcfedetiam cuicunq; horum dccidentui. DE
FLORIBVS. AJ^dmis foUd generantur v fiorts ;de /vlijs di&in
efljed dt fionbm aqmbw frudusdcpendenty rcfiatut nonnuUa uidea*
mwi4 F los hic dccipitur pro re iUd qut fruOui uel efjviiui e(l Flos
quali p^^^i„i^^. mfhrumentum dicitur quo res dcquirit tffe. ?ere4 rcr
accipu ^^^^^ ^.^ ^^^^^^ ^^^^^ defaciUdignolci,quidperi>\f\ru*
Dubia Lul mentumuelfiosueUt;uidcturetenimquodpro mfhumtnto optratij
li fenteru onmdccipiat,^ tamenremabaUomotamquandoq;proeodem ca»
defloribusy|4(|.4f. t« uero brcuiter nobtfcum poterii afjirmare;
principaUus Opcratio e ^Hfumentum operationem cjfe, quia fruCkiuatdeeit
proxima: ftcUM. ^^^^*^^^^^^ tipdtetdifciirrenttperomnet motuf
ff>eciesi remotum ucro iUui mcntum. ^^.^^ ^^^^ difpontt, ut
mdefequaturfi-u^hisificuti ignifcahr» quid calore combufiibtU uel
caUfj^bile dt)j>onnur» ut formam ignis fufcipiat : dUud remotijiimum
datur, quod motum ab dUo recipit : CT duplex f f nAturale CT drtificidle
; ndturale ut minui. pesO-c: dr- uficiAeut funttUd qutbus tAechanici CT
aUj utuntur.Et omntbuf ijt tnodis mjirumentHm uelfiospotej} accipi, ftd
jecundum LunHnten» tum (ut m fequentib^4A patebit) uerius optrationef
fiorts uel infiru» mtntd dicuntur, quJim cttera quxnmirauimM. Hoc quoq;
fidcmfd. cit,qui4 tit,quU in(hmenU duobut uUimk
modk conjldcrdtA, dut funt qud» litdtes dijj>onenteSy qux cum
elementit cor^iderantHr iUel fuiH tl^ menatA^ qu£ pro jruShbui
dccipiuntur, > DE FRVCTIBVS» Flnts cr compUmentum
rddicumy Brdncdrumy rdmorvmy foUo- rum cr deniq; florum,frui^s funt ; qui
per eminentiam quant flu^^i^^*^^ damomnesarbbrk pdrtes continenc^nec
unquam partes arbo' ° rlf quiete fruuntur, mji quando fru^is
fuumcffeconfequutifunt» pK«(f?wy huiiuarboris funttUmentiL
omnid(feclufiseUmentis com^ pofitiSy qux pro rais funt accepn) quxcuq;
fint iUayfiue perfiet&^ fiue imperfida, de quibu^ in quatuorUbris
Meteororum d^U Philofo' phut. tion eflprxfentis ne^^tij de ifs
traShreyfedqujc finc numtrd* bimui faUemy cr nonnuUd forfan deiUis
diccmus. D«o funtmixtorum generayquorum primumimperfe^rum dtcitun quoniam
tefte Ari- flo: in primo Meteororum, fecundum naturam minus ordinationm
Duo mix- fiuntyquJim reUqud corpord ; uel quia fubito mifcenturac
ffnerantur, " gcnc- Etfubhoc mixtorum ffnere meteorica omnis
imprrj?io contmetury " 9"«fint UtUquetuidereex fcquentiarbore.
AUcrum mixtorumpnut perfit ^4"*^» {htm efiyfub quo lUa omnia
comprxhenduntur, qux in terrx uifctri- hut generantunqux fnnt difjicilis
mixtionis, ffnerationis, ac ccrru^ ptionis i de quibtu Ar: traibAt m 4 Ub
Mettororum, cr funt Upi^ deSy metxUayfales cr fimiUa. Ab imperftEhs
aujpicaturi ; qu£ cr uu ffnerationis perjvdiora prxceduntyhanc
tmprcj^ionum omniumad' uotduimus diuifionm j utfdciUus qux fittt,
cognofca tur, y P Omnfc OmnkMtte oricd
imprcft fo cdufatur utl flno^UiLSphxrd.utGaUxi^
Sine upore, vfubit^tuf { \n acre, cr tx radiorum folk refie^ aut [^xiom
fiti ut Hnlo, Irif, Pdnhelif^ (Comdt4 fSteUd i Bdrbdti
I Colu^ [cduidti In fupremd dtrlt j nxpyrmidAles» *Sicco
cdli' do CT m-* fldmmdto Vdpore
'Simplici^ I regione,ut fune « lii
medid^ ut inmfima,ut CdndeU drdctes
Lance£ ardetes, Titioyquidicituf Afub» 'Cdprt
fdltdntes ec'iem ^rit lapidfs vellutidccodi: qui
defcendendocorponquantumuis durd pcrcutit ac eucrtit. Si uipor cleuatus
efl mixtu* fulphtire uelargento uiuo ; tunc ex dccodione v infiuxu
coclefti, -quaodoq; infiuftumfcrriucl chalibls conuertitur. Venti turbink
ong) abaqueanuht; (fl,quite' Deuenio nus contincttcrreflrcm uaporcm i ex
nubis fradione vaporiUc tcn* ^urbinii. dit maximo cum impetu terram
uerfus , crd tcrra repercvlfus^ fecum trahit quxinuenit,
DeimprcfsionAus gcmtis no cx iiaporibus, fed ex reBsxione
folis uel Lunxauc ScelUrum. DVm dcr uentorum impetu non molcflelur,
folct aliquando ap^ og Halo- pirere circultu albu4, circd folem aut lunam
ud fteUam ; qui ne, Lorond Ldiinc, cr Udlo grxcc iiomindtur ;
crgencniurflc^ Quando I
fi4 Qudndo hmni£ui ttdparfurfum dcudtof cjl, nec tmtn attigitmtd^'
Amaeris regioitm^ ritionerdritatis fuxoptimcluminis (fi fufctptu- mt» GT
migii in medio quim in cxtrcmitatibus ,* quii co m loco tft intcnfion
corpuiq; lucidumuaporH ccntrum diamctralitcrradifsfuig
iUuminatiSyhumidiat*mdeftruiti qiut ciccntro rtccdcns ai pcriphf rit
partcs conftkgit, cr bocpu^ fit circuhu j qui cum tUuminetuTt nobis albut
apparett quia ntc adhuc uapor m nubtm denfam cft con» DeTride. ucrfas.
\ris gmcratur cx reftexionc radiorum foLarium uclalicuittt dlttriui
ttflny m dupliciroratione cr nube detifay tx oppoftto foOiS dut altcrim
aftri conftitutis ; pcr duplicem rorationcm mtcUigc im* brcm dupliccm^
fubtiltorcm ./*♦ cr crafsiorcm, Quando nubcs denfd cr aquofa cum duplici
iUd roratione Soli ucl altcri aftro e regione opponitur>adeo ut radij
oblique incidant itt camt nec petietrare ua- Uantt tunc fitradiorum
refttxio^ m qua rtftxxioncy carporisluminoll ima^ (^fedimpcrfrilc)
reprcfcntatur: cr quia talif rcprefcntatio fit fecundum arcuaUm
ftgiiram»ideo iris nominAtur^ Colores in Iri- de caufanturuirij^exuarictxte
fubic(ht m quo fubic^bitur. Tcrru prlsenimuapor uel nubes denftfsima,
nigrum colorcm prxbet ifT quanto magis accedit ad terreftreitatcm cr
denfitatem ucLrecedit» tanto magk colot adnigredinem uel albcdinem
dccedcns cdufatut^ Multa effcnt dicendd tam dc pluralitate Iridis quim
cius figurddrcn^ Ofc P:iahe alicrcoloribus, qux omittimuscaufabrcuititis*
ParabcUj, funt Sa« ^i**- lis jimiUtndims, quicaufantutex rtftexione
radiorum folis in nube dquofa ualdc denfa dc rotunda AUtere foUs txiftcme
ifi plurcs con» jimilcs nubes aUtere folis mueninntur» CT plures
parabclij caufdtu tur. Ex tranfitu radioruw Solis in tiube non continud
fcd pcrforatdt udin.aUqiubiM partibtts rarior^ ftib foU tamtn
pcrpcndicularitcr rxU [icnte, folent nobis apparcrc cordt virg^^ diucrfls
coloribtM-or» Calaxiaq nat£; cr ij colorcs ex tranfituradiorum pcr nubem
caufantur* Efl modo ge aUerd impref^io qud-tiecm uaporibut fubiefkitur,
neq; ex uapori' ncrctur. conftat, cr eft GaUxia, qurfic caufatur, 1« o^ua
Sph^ra md^ tte funt PeUs^ aUqux uifu notabtUs, cr aUqute non i qud cwn
Uicid^ flnt . Tiiios emittuitty fcd ex minhnd dd inuicm
litUdrum iUdYum di* ftdntix rjdi/rcfnnguntur^circulMq^fummealbuicaufatur,
quird* tione t^ntx glbcdinis ladcus dicitur. Hunccirculum Vulgwt
appeUdt uittm fin9i Ucobi^ qud mortuorum dnim£ priusqudmcoclumcoti-
fcendjnt, iUuc perueniunt, Dc MenUis cr reliquiSt ^U£ in terrd uel
Urrxuifceribuigenerantur, mt fumus di^ri, ut Alcbimiflis
[obiidiud^ dd firmdfciicntdcni»
fd^dU. potentiaU, dd£qudtum.
mddtqudtum^ fixmdU. prxmdrivofu
ftcunddrium* [InffiUre* uniuerfiU^
Itntitdtiuui, qwus txtUcdufmfum ttiHii^ txt
fperji^onk, I originif, topriotitds ^ndtur€»
dignitAtk» ordink, Stcundarioritmi TertioritM» f
pcr iuxtipojitioncm illc dugetur iofl^ tio 1 f
Vroprie tdS t,6Vropor> tio
17 Coditio s8 mttntio I propriiy cr
repcritur (KdtionaliSy C tH interiUd qu£ und comuni inttr qudniUdtcsi
menfurd mcnfurdntur^utbicubitum uel tri* cubitum, qu£ cubito mtnfurantur^
CTina- fn&turdlk» ritbmeticis numeri omnts^ quid comunimc'
^ furd >f unitdtc dimcntiuntur* [drtijicidlif, [irrdtionAlis^c^f^ft
intcriUd, qut und co^ nunimcnfurd ncqudqudm pojfunt mcnftu
'primdrU, rari, mlt^ funt tdm rdtiondiis qulm ir^ rationaHsqudntitttif
JpccicSt qu£ dpui fecmddrid» UUtbemdticos pojjuiu uidcri. ip
Ordiua^ tlf I tcmporis» Ordinxtio\originiS0
\jxcrcitM» (morditer, (bona^ 3 o Opndtio ^
[entitdtiur» I f mordliur* [mdld^ [cntitdtiua
fbonl^ f rtdUSf eciesdptitudine :fT gicu cc phi \ Jduplex
eft, phificum c logicum j phiflco ffntrt ^udent que* lic u «^uid ? cunq;
ex §aiem mdteria funt conftitutx, ut corporalia omni^ fic ^ruplex
corrupttbilid. Genuslogiciimduplexeft.f generalifiimum cr fubal» logtcum»
ffYtium ;generalij?imum fkpra quod aliudgenui non daturylicet tran^
fcendcns po^it ddri:fubalternum, quod rcfpeShi fuperiorum eft Jjfti Quare
ge^ des,injtriormiter6 genw. Genut logicum eflunumdequinq-pre^ C^^inu^de
^''" quatcnus de pluribus dijfrrentibut ft>ecie ac numer» bnq-
^5di prtdicatunfedobbdnc C4ufdm, cr prtterta, quid tdntum parten^
CAblliblll. s
^cnti4ef}>ecichuicotmunicdt:& i /^cie difftirt, ^nU hdc iotm
ScotizjU rJJentUm mdiuiiuis Urgitur^ 4. DeSpccie»
' Pecies eft qu£ Jub fe plurd mdiuidud tdntum continet, ucl ttAtd
efi contincre. HMabsci; conliderdtione pofuimus in hacff^ecicidcfia,
Notl» nitione hM p^icaiix, uil wt(a eft contincft, quidfumquxddm
JPecies,cChimi prior m iUk corporibui rcperi* turyquitndjx funtaeterkcorporibuiUuioribus
fupereminere^ pcundd ucro m iUk qu£ grduioribut utroq^ modo,
13» DcPondcrofitatc uel grauitatc. GKduitdt cfl rdtia, qud
corpord ndtd funt dcorfum tendere j qutdupUx cfiy jimpUcitcr cr per
rcjpe^umi primo modo corpord iUd fum grduid» qux infimum omnium locum
ndt4 funt occupdre^ fccundo dutcm modo qu£ fuprd hxc tdntum
Locumjibi uendicdnt. i4^DeMotii» VThreuibui
Idnc/Drmdmdcfiniendomeexpedidm, motum td' tioncm tffc dico, qud crcdtd
cundn mouentur. Ldrge motum Accipiendogaitrdtioui cr corruptioniconuenit,
dc quihm /»- &. 5 quuti quuiifumut ; hic
tdmen firi^ie oDn/lderArevoUimui^ Motui (^eclet
muUgfuntfUtftdtimtibidemonflrabuur. j Augmentdtio^ O" efi augmentum
qudntitatk» 2 Dimtnutio,creJldecrementumquantitattf, ) Altetdtio,
cr efi mutatio de und qudlitite in dUdm, 4 Loci mutntiOf CT ofitk
tribuit, nepUtribut m rdtio* ne fuperiork fc communictnt. AfsignAntnr
diuerfa indiuidu» Qrum f l ' WMgtntrd iitempe, flgtutUm
iniiuiiuum^ ex demoftftrdtiotie, ud* gKf», cr tx hypotbeji. Qtiod
horum jit difcrimetiy Logid trddunt^ ji» Dc
Attrafpeciesobiedcrufuorum4ttrahut, 3 2* De Contingentia»
OMne id quod i cdfuueljortundeuenitthocmodocontingent efl, Sihomo
templum uolensddire, d iapide deorfum cadente ' in capitc Udatur»
contingens efl, Si tripoix cadens e fupremo \ locojfiat aptx fcdcs,
contingensefl. Behaccontingentia fub nomine in 2« phi0» cdfut
dutjhrtunx mteUiffttda, pr^eclara Mo: tradit. 3 3, Dc
Imperfeflionc» Ih^iperfr^o pcrfr^Honk ef} oppofitum, ideo quot
perjrBionU Jj>f« ciesexplicanturuclexpUcaripoffuntttot cr
imperfiihonk* Iw* pcrfeBio e/? rattOy qua aUqtdd non habet effe
completum. Sic ho9 mo A ndtiuitdte caccus aut furiws ucimancuf, imperje^s
efi, 34. DeColore* r ^dndis cft colortm uis, quonidm
eorum medio m cognitionem [ qudmplurimarum rerum dcucnitur. Plura
etenim corpora re» I periuntur colore uel lumine affc^y quitn aUjs
quaUtatibus ut f fatis notum reUnquitur de coelo. Cobr
igitureflratio,qua mixta funt colorata ; nota wtxf», quomam
elementi quaUtdtibus fecundis carct, 3^,DeSono» SOnui
efl tmiucrfale quoddam ad otnnes fonos^Moc Ln loco fotuim izcipe et
quatcus icorponbus fottatibui proccdit,et ct ut efi qu4- S i Uidii
«3« Utds qu£ddm vn derm imprrlJj, ipfumci: ptrcutiens,
ie quo eonllde^ Ydtur et^Um m dtbore fenjudUjed per dccidcns.ubi dc
pottntijsfenji» tiuis exterioribut obie£hstrdditur notitid,
FVmdUs eudpordtionts i corporibus odorifiris excuntes^ dcrc^
mouenteseumdUcrdndoyddor^num olfdCks dtueniuntyquoi in dudbut nirium
cdrunculis conjifiity crjlc ptrcipiunturodo» tes* iUcuit breuitcr
oRendtre olfdciendi modum i tu dutem in fe odo» resconflderdf cr
([Udtenus dd potentidm ordindntur^ 37.DcSaporc» _ .
1"^^ Sdpore muUd effent diccnddt brcuitdte tdmen ^udenteSy
macen^^" 1 J tangrmus. Saporis
mdterid fubU^h, tjl bumidum^ cui ddmixtum efi flccum terre/lrc i humidd
enim tdntum^ non _ . funt fdpiddt quid nimfs fubtiUd ; neq; flccd tdntum,
ut dc finiUo ' * '^"^** ^ bMtM4W0({i fdtif dppdrct. Hocmodoftpor
potefl definirL Sdpor efl humidi pdflio iJUtd iflcco tcmftri, quod a
cdUdo pdtitur i unde perhumidum,receptiuum faporis txpUcdtur ;ptrflccum
ttrre» arepalJum, efficiens propinquum ; pcrcdidum m ficcum dgenSt
tffi» ciensremotum. Sdporlt muUxfunt J^ecies. 1 Dulck,
confldt ex cdUditdte cr humiditdte mgroffd fubfldntidi medidtq; eius
compUxio intercdUditdtem G" fiigidudtem^ 2 Suduky ex
cdUditdtedchumidUdtemfubtiUfubfldntid; eiutq; com^ plexio efl
medid*. 3 Pinguist ex cdUiUdte dc humiiitdte in fubfldntid mediocri
;eflmf dixcompUxioniSt 4lnflpiduf, exfrigUitdte ; eU quoq;
meiix compUxionkt^ f
Sdlfus,excdliditdtevflccUdteinfubfldntidmediocri; compUxi^
tdcdUidt 6 Amdrus» txcdUiitdte cficcitdtc in^xoff^i i
compUxi^ efi tdiem eumprdceienti. 7 AcutMy ex
cdlidiute CT ficcitite In fubtili s complexio efi eddem, t A cetofwsy ex
frigiditate cr jiccitite m fubftamia fubtili ffnetdtur t tomplexio efi
frigidd. 5> Stipticui, exfrigidintecrflccitite «t mediocriiedde
eflcopUxio^ 1 o Ponticuty exfrigidiate c^liccitdteingroljd j crefteundem
co' plexionls cum Stiptico Acetofoq;, Korum fdporum multdt
poffcm ajiignAre operdtioncsccdufu opc^ rdtionumf ^udx conJiderundM
rclin^uimut Medick» jS^DeScnfu» HAncformdm uult huUui
fub fe ^flum bL^muc contincre, fiy Recitantut
cutiexeiuiuerbiscoUigiLlnquitcnim^SenfuteflfemittAtusm Lulli vec- drbore
elementdli^ qui diJf>ofitui cfl rdtionc fenfUiux mfert£ ba. in
elementdtiud ej ue^tdtiud^ quod ex tUod^s nMurdle dnimdtunt
htd{hmdeducdtperfentire,cdloremdUtfrigiditdtem,fdmem v fi* tim dc tuihtm»
Non effet tamen mconutnientf hdnc fotmdm dccipert fudtenut cuilibet
fenfui efl dpplicdbilis. 3 9. Dc Conceptionc» *
PErhdncformdm mteUigendx funt conceptioaesndturdtefy qu£ Concepti*
ddffnerdtioncmfenfitiuiucL uegetdtiui ordinAntur. Ali^lunt ones naies
etidmconceptiones.f mentdlcs, quarum pdrtui func cxplicdti eimetales*
9ncs qux fcripturd» nutibut dut uerbis fiune. 40.
DcDormitionc4. DOrmitio uel fomnut efi dnimdUs perfeib uel
impcrfeBi pdf^io; ficuti ey uigilis^ hhic efl quodcd qu£ fenlibiit
cdrent, ijs quoq; cdrere ncccfje efl. Somnusdtiimdntibudnccefptriut efi
dupUdS on* quk" decdufdi primo ut uirtutes nAturdUs quibut uti
nequdquam pofju^ reaniman- mutfineiUdrumfdti^tionCyinterdumquiefcdnti
fecundo ob uirtu^ ccffariui"* tcs ue^tdtiudty qu£ continuo motu k
fuis operdtionibut impediun* turiCT hocuerum efje ex efftibbut cernitur ;
exptrimurenim bomi- ms JludiofoStmultum^ fenfibus utcntes non admodum
efje pinguer, S> ) obmA*- 1
M4 ob ntdldm nutritionem (jux m t:h ft i ex oppojlto ucro
quidm kuH uiuntur ignuuit^ ocio, fomnodediti^quitdmpinguesfunt^quoi
Somni gc nilfuprd.Generdturautemfomnutbocmodo. Obciborumdecodio- neratio*
nemyd corde uapores eleudntur, cerebrumq^ petunt, qui Ji nimid ctre*
brijri^ditdtecondenfantury replentq^ uenM dcmedtun, quibui d cem
rebroor^nii uirtutfenfitiud communicatur j C2r fic ItQ^ntur orQind uel
impediuntur ne pofiint fenjationcs fudf exerctret 4J* De
Vjgilia. DE uigilid oppofitum eiuf quod de fomni ndturd di(km efl,
con» jiderandum reimquitun conuenit pariter uigilid dnimdntibun cr
nihil dliud efi, qum folutio fcnfuum ad exteriores d^is, per cdlork
ndturdlis reiicrjlonem ab mterioribuf dd extiriord, 42*DeSomnio*
Definitar T) txplicdturi quid fomnium fit, dicimm effe dppdritiom
fomnium. J^nem quanddm exrecurfulimuUchrorum a phdr^tjfldyptr com*
pofittonem ucl diuifionem uario modoconfiitutamy ad jenfum communem j
quibu^ phantafmatibiu homini dormimific effe ad ex* trd uideturut ipfa
mouent, nu Uo cxtrinfeco agente in ftn [unu per re* prxfentdntk modum :
non jine caufa pofuimui hdt pdrticula^ (per reprxfentantif modum) quonim
per modum excUantk exirinfecs qu^dam ad fomniorum caufationem
rcquiruntur. Corpora enim cae» leftta concurrunt adhoc; cum pbanthajid
dccttert mteriorts pote* ti£materialesfint,dcmdtcrijles obit6hrum
ff>ecies retincdnt^ qu4t Coeli &E_ mfiuxuf ccelcflk funt
rcccptiute» Elcmentorum quoq; qualitates di lcmentoru
fonmiumefjliciendumopcranturdc conducunt; ndm corpork pdrtes. ad
ro'nii*iri "''^'P^^^W"'^ pariter afficiunt quali» concurrut,
^''^'^'^ '^^> hinceH quodfidormicntii manw uel pcdes m aqium fri*
Nota. gidam ponatur, ftjtim fe in dqufedere fomnidbit. Mult£ funt fom*
fiiorumfj^eciesqud/srcUnquimmt, 43,DeGaudio»
GAuiium fink tft potcnturum fire omnium : dppetit dnimalt timtt,
irdfcitur, proftquituraliquid, CTdliuiuitdttob dcUdi» tioncm CT ^uiium,
qudtenut did^s tttles iire^ie uel indire' Ae
fequitur^ucloppolitumeiusuitatur. Efl^tiiium rdtio qud 4nu tudl ic bono
ddepto uel ddipifcendo, dut mdlofugiendo Utdtur» 44^Delra#
IKdex concupifccntid oritur, dt4*, 41 Hrfcrogcnritaf.
42 Ingroffdtio, 4 3 liltgMdlrt/ffif. 44 IncoAo.
4 f Imprepibilitdit 4d IncodguLi t(0.
47lffii' 4 7 uil^h^ €p Penetrdth» 4.8
mjiammitio^ 7 o Kemifiio» 4p inquiMtio, 7 r Rtjpiratio»
5 o InfclubilitM» 7 2 RctfflMaf 5 i U d Putrtdo^ 8 8
VniuerfalitdS, 67 Putrcfd Hio» S ^ VioUnidtio, 6 8
PorrofltdS, p o VflibilitdS» Tlures formdt fdbricire poterts m
undqudq; drbore, fl pjrtes omnes 4rboris conflderduerk dc indd^ucris
edrum partium proprietdtes, ^udtlocoformdrumpoterkhAberei quid Mt dixi
dliqudndo, form^ iooo proprietdtumafiignAntur, qut meliusm reicognitionem
ducunt qudm cetetd txtrinfeci prxdicdOi* Dedimus modum fMcdndimul
tis formdSt Sdt uolmm de /ormis dixiffe, dc de primd drborc.
T DEAR. R ^> f ^ 8
DE ARBORE VEGETALL ris demc^
contempUtiodrbor(sutffalifyquonum fccundum nttur^ or» talis ad ve-
dinempoftlimpUxclfcquoirebwtconuenit.fcquituruiucrt.quo getancem.
melfcncbiUonconftituunturinec altiorcm gndum poffunt corpo» rea cntii
unqu4m coafequi, nifi ue^tans uitj prxfupponatur. Inh^c
drborcomnufumconliderandafub dupUci rationcy uideUcet qudte* nwi habent
effetf^enhxtiuum CT uegctitiuum, boc ettnim lUud prr» fupponit»
DE RADICIBVS. AdiceshuiMarborkeiedem penitns funt, qute pro
etementsU arborc funt firiitatXi aquibus omnes arbork Jpartes fuum
effe dccipiunt : nec aUquidradicibtM oonuenity qum arborum par*
tibut fccundario conucnidt. DE TRVNCO, TKuncu/s efi
qttoddm uninerfale corpWy m quo potentiaUttr
particularestrunciwntinenturdcreliqua omnia, qu£ iruncu fequuntur. Nam
uirtutenAturaUumaffntium qu£ m eo jun^ potenttaUterada^mdeducuntur*
DB BRANCHIS. BKancl£ funt quatuory fciUcet potentidappetitiudydigejUHd^
retcntiudy cr expulfiud. Per appetitiudmquodconueniense^ pctitiua
uefftantibwfy defideratur, dc beneficio nAtur£ fruitur^ ?rouid4
uelatcia£li HAturd diuerfls diMerfat trddidit uirtutes, quibwt
conuenientiddttr^ bunturut m effe conferuentur, Quoniam uero quod dttrd^m
e/J, ad attrahentis membra roboranday qu£ nAturalH calorls ui ac
MrtM- te debiUoitA fuere, nunquam efl aptum, nift membrk nutriendls
flmile fiat; ob id opm efl difffiiua^ qua alimentum concoquaturyac
digem. rantnr ea qu£ f^eciem cr formam membrornfufcipere noo apta
funt^ £tioc TEt Idcalimcntum tfuodih extrinfeco
ucnit, quii m tcmpdrc impcr* ^ ccptibilinonpotcjltranfmutdri ac conucrti
in aliti fubfldntiiMyoh mbcciUcmtr>insmutantif
aibonemcicpafircfiflcntiam: idco ncccft farid cfl quicdam
rctcntiuafacultast qua nutrimcntum tamdiii rctinc' Reteatiui^ dtury
quoaduiq; nutritio fiat, At propter impuritatcs abifcicndas, qu£mrtutc
digcfliux pottntix, d purioribusfubtilioribwsucfuntfc- g«gifno ; qutdam
inquiunt, effe cor, aOj controuer- neruum^nonnuUic^rne ;cum omnibus idem
pottris afferereiinteUii notadui* 'jgendo cor effe radicale orginum, non
ta^us folum fcd aliarum etiam * potentiarum ; neruus uerb efl or^nnm
defirens ff>ecies j caro fufcipi* ens per tnflrumenti moium i caro
deniqi ncruofa eft totale or^num^ Veeius
quoqiUniateuelmultiplicititemultx funt lites, qud/t fic po Oeunitate
.Uris fedare. Plnres funt uSus non raiione diuerfarum formarum &
plurali* fubftanlialiumy fedrjtione diuerforum contemperamentorum quali^
tateta£tus« tatum ; aliud enim eil contemperamentum faciens ad
percipiendam ealiditxtemcr frigiditatem, aliudreffyedu humiditatis cr
ficcitxtit, Affatus (mquit LuUus) eftiUe fenfus, per quem mMifeftatio fit
t» Dc Affatu» fermone,quieftintraconceptmtCrd4texempU» Sicut
homoquilo' quituriUudquodcogitat, CT 4ttw flmiUter i ficut ttiam
^Uinaqus tUmatxdfiUosfuos^ DE RAMIS 4 RAmihuius drboris
triplicis funt natur^, ut fupra oftenfiim e^ de qudUbet huius arboris
parte ;crfutu membra unimaUum tam mteriora qulm exteriora , m quibus Ht
renouatio perut* , getatiuam potentUm, compofitit per elementaiem
ndturum, com municitio uero idfenfus omesper fenfitiuam uirtutem^
^ ' T 4 DEIO DE FOLIIS, FOlid funt ediem dccidentU qu^CTin prioribus
drhorihus rept* riuntur, fub triplici tdmtn
rjitmeconfiierdtdicrhocrjttioni fubicdi A quo icnomindtionem dliqudm
recipiunt i cum igitvr •
gnimdliatriplicis[intitAturx,Pc&dcciientidiniUk fubie(htdcon^ Jimilif
nxtura fiunt. Non ignormus hdnceontemplttioncmfatis effc impropridm, fei
fcquimur Frxceptorem^ DE FLORIBV8» OVerdtiones omnes
qu£ db dnimdliprouenirepolfunt^qudte' nus hdbct fffe,uiutre vfcntire
extrinfccumy flores iicuntur» Nfc plura ii^bit rdtio ut ie ijs iicamus,
can in qudcunq^ /fre 4rbore,optrdtion€sloco florum hdbcdntur.
DE FRVCTIBVS Quituora Tn»ai«ffttf funt dnimdntid omnid fuh
qudirupliciratione conflit* nimalium h^r^fi, quorumqutidm funt igned quid
inigneuiuunt^ dliquddk'» rpccics, red^quonism tdUlocofruuntuT^nonnuUd
ttrrcflrid.vqudijm 4qued;ii(iinguunturigiturinqudtuorcUlfef. No«
eltprafcntitne* gocij dnimdUumfpeciesnumerdredc eoruniem proprietdtcs
oflen» dere,Q^iieijsmuUdcognofcerecupit,le^t Ariftot inUbris ie
porid, ie pdrtibus^ CT ie generdtione dnimdUum, DE FORMIS.
ItHter formdx dnimantibus conuenientes ifl£ qud^modoielinidhh
muslocumhdbent,qudrumcognitiononpdrum utilis erit*. Bt ne iiipLex fit
Ubor nofler, formds unJi coniungere uvlumus, qu£ ^nimdUconueniunt,
qudtenus e(t exterioribus fenfibus dc intcrmi» bus fenjitiuum*
l Apprxhenfio. ' /^AflutU, 1 n ppetitus fenjltiuus, ^
Auidcid. 5 Alfenfus, 6Affmsd^Ut, 7 AeflimA*
Hf tf Atdiittdtios 28
Intdgindri, S Auditiu diiut» 2p inffnium.
9 0 lrecies in fenfucommuni recipiuntur Uuiut fenfus
ncccjiitM efly ut de fcn fmm exttriorum fft^ ciebui iudicium fucidtiUndm
ab dlid diftinguendo^ dtq; ut fit dUqus potentid que cognofcdtuifum
uiderCt duditum dudire, cr fic de reU^ quiffenlibui;ipftenim ob eorum
mdteridUtdtem nequeunt fuprd fc ipfos uel proprias optrdtiones d^m habere
rrflexiuum ; qui tdmin De im.igii= fcnfuicommuninonrepugtuLt. Imd^nAtiud
ftnfum communem ftdtitn ^^^offi^io^ /f ^ Mi>«r, cMiwi pro^nnm f/? cj«
db eodim jenfureceptdsconfcr» ^ * uirezrretinereinAm fenfusconmuntis t^ntwn
retinet ^ecies exti4 riorum fenfuum dum m obieiU tendune,
inimdgindtiuddutemdM conferudntur^ Aeliimdtiud hoc hdbet priuilevium ut
imdsinAtiudtn ClUlUelCOf^ r r ^ n t • • r gitatiua e
P^q^ ^ttiiiinonidrtturtirumj^tcierutn conferudtricem^qux dh
tfiimd* tXHd uel phdntafid funt fabricdtx» ideodlid potentid ddri
necej[drium eji, qu£ dppcUdri pottfi Mtmorid fenfitiud ; qu£ non
ejl eddtm cum De Memo- inieUediud utquiddm fdtk inefjicdcittr
probdnt^ dc txiftimdnt. Et 'ia fcnfici- flccompletus
eflordoudldcddmirdbiUfinttrhdfcepotentidf. Dcrc' minifctntidynihil
omnino dicere uolumm»cum dmemorid non diffvrdtt nifi in qudntum
memorit funt proprix jpecies^ rtminifctnti£ utro dUtn£. Stcundum
hdt pottntids td qux in pritcedentibu* drboribut eontintntUTj
confidtrdri pottrunt^ DB RADICIBVS.
Slmilitudintsrddicumrtdlium drborum pr£ctdtntiumthuiui drt horis
funt rjidices, ut tdlesfimilitudines fbrmdliter ueluirtudlitcr u°?
interioribuf potentijs obie{h ofleniuntt J^diere hds pirticuldf
U|*tuau"cc ntceffariumfuit ,f. fvrmdlittr utl uirtudliter, qutd non
omnes rddicts^ jcn cat, propridfbdbtntJpecieseMreprxfentdnttSjfcd uirtutt
dlidrum notx fiunt ; ut pofjumus dt bonitdtty ucritdtt, cr dlijs dicere.
Hoc idem de Rclati oncf quibufddm dlijs inttUiffrepottrlty ntmpt dt
reldtiotiibut tdm intrin- qaom od o fecui dduenientibui qum txtrinfecm i
qu£ rdtiont funddmtntorum^^^^^^^^' titftum cognofcuntur. DE
TRVNCO- A^borlsimsgindistruncufexfuif rdiicibus confiat ; dtq;
tfl fimilitiido coiifufd truncorum reliquarum drbortm ic quibut
trdd^iuimas : in quo funtjimilitudines truncorum pjtrticuU*
rium.Quifintilii trunci ptrhuncrcprxftntdtinon efioput rep^erc^ atm fupn
bis falttm hoc minififldium fit. DB BRANCHIS. R dnchx ifiiM
drboris funt fimilitudines brdnchdrum drhorUm, ie quibu^ fuprd Ohonim
ucro nyn omnes iU t brdnchje fuam poffunt ciufdrclimtUtuiintm, ut p^ttt
de potenti^ uiflui, audi- V 2 tiudM
B 14^ tiud» guftdtiud» trd^ud^ cr dlijs in drhort
fcnfudli nttmerdtts cr dt0 cUratift dc etidtn de brdncbis uefftdntisi
quid interiores potenti^ obie^ potentidrum exteriorum cognofcunt, non
dutem ipf^s pottn*. tMU,nili per opentiones CT
dCiusiiieodddiiusMlddtdUdiritudUm fecundum ordinem fupe* riui
obferudtum mdnifrlldbimut, oficndendo quds pdrtes flbi conuc* nianf.
DE RADICIBVS» HViws ndtunerddices/ffiritudles funty
cumcripfx/lt J}>iritud- Inter hui* Lis ; intcr quM txmen non efi
dnnumerandd ContrartctM, pro* *f borislra- priecontrdrict%tcmdccipicndoy
quid m cdnec qudUoLtesrc* c5crar?crat periuntur, in quibut funidtunSiuero
contrdrietds confideretur pro ouiic^ repugndntid dliquorum iuorum aiiquoi
tertium diuidentium, ibi uti^ ^ repentur, dc m omnibus qu£ fub ente
continentur ; cr ueritu in ijs qu£rdtionc difjrrcntidrum V nonmoiorum
intrinfecorum ai Wio* cem pugndnt, DE TRVNCO. TKuncuiefl qu^ddm
fubfldntid gencralis CTconfufdy qux plu* ParticuT» rimat fubHantiat
parttcularcs ac Jpirituales, fed corponbus explicaict ndtasconiun^ ln
ratione /vrmx in^rmantiSyiiciturpotentid* definitio- luer continerc. tion
absq; ratione m hdc definitione plures particuU ncm» €XpUcdtiu£ funt
pofitx, ut magis buius trunci adtun cognofcatur, ac difaimen buiits
dtrunco drboris dngeUcalis. DB BRANCHIS. N^turdh^c ff>iritualls
tribus brdnchis confidt, qudrum prior int(Ue^tseft,poftecie inteUigibili.
R huUus dehk tnbus branchis differendo ek applicat formas
conuenientes^ quam proUxitatemuitamuSyCum modum appUcanii formas
entibus omnibusttm pcranimaduerfiones tum per expUcationem traiiit'
rimus. DE RAMIS. RAmi iy?iKf natur£ funt concreta effentiaUa
brdncharum . f in- Ra m i cn teUediuumy inteUigerCy cr inteUigibtlc
ipfius inteUe^us ; uot meraQCur, Utiuum uelnoUtiuum, ueUeuelnoUc^
uoUibUeuelnoUibile,uo» tuntdtts; memarue uero memoratiuum, memorariy
memorabile, Su6 iflif expUcatdrum poteniiarum concrctk effentiaUbuSj
omnid entid continentury in rationt obiedcrum, a&u^ potentid
propinqitdy CT remotd, i pprxbenfibiUum. DE FOLIIS.
SVomoiondturtiftifoUd, €onueniunt,qu4e fuptd dlifs drboribus
conuenire iocuimus ; uerum tamen eft, quoi absq; labore uUo o" t
meUus cathc^rix a nobis traiitx potcrunt appUcdri^ Siper c4» the^rias
Ariftotelis ie JpirituaU ndtura finitd cr Umitdtd iifferert
volueri/s^qudntitdtem tibi fume difcretam, quaUtxtem innatam uel
dcquifitam^ reldtionem dd principium eius produibuum dut con» feruatiuum
uel etidm dd operationes diutrfdf qudm operdtur, dHioi nem pcrmouentis
vinformdntk modum, dutmouentk tdntum; pdf* fhnem qudtenus primi principif
recipit inteUe8ionem ; cr fic dt dUjsfuomodo. Siuero peromnes iUds
cdthe^rids nequdqudm pott* rk difcurrere dd propriM confugito, Kdy: LuUus
hdnc drborem ex^ ninando per cdte^rids omnes, ubi de babitu differit
artes mecbdni* CM dcfcientidf enumera^t i cr rdtioqux mouitipfum dd
pertrdfkw dum de ijs hoc in loco, ej non in cate^ria de quaUtattf r/?,
quia fa» V 4 cultdtes o Artes ct U', fuluta iftje qu4s
ftib brcuitdte tdrtffmns in finchuius opnts, plum cuitaKS o.
AdiUiigtndo,quiif Pigrippdinlib. dcVdnitdttfcientiarum cnumerdt, mnci Ju
:.i i^tiruiiuntdrtificidles^quiA ndturaUbus cmdndnt. Holo difcutere pitc
!li 1 ^^^^ ^^^^ fiiij}fn(Yit uel mdle f cr dn eius rdtio udlcdtf
ficaisignlt Secundum udrict4tem hdrum fdcultdtum uel habituum edruiidemip
^prii ob- proprictdtummultse fDrmxpoterunthuicdrboridfiigndri, qudtcnus
iccia^ jiu furd corpordli dclpirituali confldt. Hdbitus iflifire omnes,
homi- ni conuetiiunt non rdtione dnim£ tdntum, fcd coniun^i^
DE FLORIBVS4 Verdtionesdb dnimd rdtionaliprodeuntesflbiqi
peculidres fT \nonconin^ijfunthMUS4rboTisfiores quodddlterjm
pdrtcrn cotifiderdtx* At operdtiotics qus dmmdconcurrentedccon
porcy funt fiorcs drboris humdndlis ex corpored iyf}>iritudlindturd
€onftitut£, DE FRVCTIBVS. NHcefJe efi
hicfiuChisconfiderdre,utdb drbore hdcexutrd^ ndturd confiitutd proueniuntj
quonidm rdtionefj>iritUdlis nd* ma anima turtfiv^lus nuUi ddri pofjunt
in effe fimpliciter produSlu non gcnc- qni^^tiimddtimdmtiongenerdtnec
producit, ob immdteridUtdtem '^^* qud feperpetuo confcrudre polefi m
mdiuiduo, Tiunt etenim m cor# ruptibiUbui generdtiones ut tdUd in
tcuum confiruentUTyfaUem \n 'ff>ede. Generdt tdmcn dnimd fccundum
quid, qudtcnus obit^lum quodpotcntiderdtinteUigibile, diUgibile CT
recoUbile, fit ddu tdle uirtute inteUc^ius, tioluntd tlSy ucl memoride,
qudrum uirtiulem fdUi m imginem gerit, dd mfitr fiuiim refj^edu fut cduft
uel drborls. ¥ru* t Luiii* €endd/fiproUxiatemnonuirxrtmus^ hoctimen
fcire decety eleSHo* nem tintummodo ex oonfequenti prudenti£ conuenirey
mqudntum iUHiontm ptr conliUum diri^t. Oihfunt pdrtes prudentidm 'mtt'
Oflo^^tcf grdntes,qudruvtquinq;fibiconueniuntutell cognofcitiud .f memo.
prudctiac f M, rdtioy inteUe(lu4y dociUtM dc folertid^ tres uero ut
prtcipit .f prouidentid» circumJpeBio^vcautio, dequibu/s trdfkt D. 'ShomM
^^J,/^ m fecundd fecundx, TortitudofectmdumLuUumeflhdbitu^a'
uirtufy per qudm ho» OeFoititO mines funt fortes contrd uitid, cr
nituntur dd Uicrdndum uirtutes» dinc» Hi/ic definitioni dUudit TuUj
defcriptiojnquientir^ Tortitudo efl con» fiderdtd periculorum
fufceptio,KJ Uborum perpefiioMiCc uirtus md^ gts d potefldte perficitur
qudm ab dlijs radicibus, quii prmcipdUor eiwtd^isellimmobiUterjiftere m
pericuUt,quod poteftdtem mdxit ndm dicityunde CT Arifto. uuU quod in
fuftmendo triftid mdximd,ll 3. Ethl. aUquifortcsdicdntur fedminus
prmcipdUter; tion omnk firtitudo tftcardinAlHuirtm.quidfipro fortitudine
dccipidtur firmitdx quX' dim dnimi^ tunc conditio eft qutedam omnium
uirtutum qudrum pro» j jg, q, prium eft firmittr ty immobiUter operdriut
inquit D. Tho: 1 2 j, ai: i^. Ver tmperjntidm repriinuntur
conatpifcenti^cTdele^tionef, pcTepcri- non qu£ funt fecundum rationem,
fed qu£ rdtioni dduerfantur, CT
qudtenu^taUsdeUfbitionesfuntcdrnAleSyUndelfidorufdity Tempe Hb. Etym.
rantid eft qudUbido concupifcentidfi;refiendtur, cr Ar: uuU tempet 3»
Ethi* Tdntiam tjje delc6htionem a{his moderdtiudm^ Nw ed qu£ JtD.
AHgM. dicunturhis refia^ntur, quando ait. Temperdntideflmcoer^ j^qj!
g^^j. cendisifsqu£nosduertuntdU?tDei,quonidmibi loquitur de tem* ca. ij^»
perdntid, qut cfl ftnerdlis uirtus cr non JpecUlis. Certum ndmeCiueorumqua eiui
capacitdtem excedun^ ddquietdmenordtHAturi quddam ei quoq; debent
conuenire, quibui Humana ilU pofiit dttinffre» Qjtx humandm excedunt
fdcultdtemeft ipjeDem facultate ,^ acbedtitudoy wteUeik cr uoluntdte
dttingibtLid,quatenut inteUe» excedecia. ^utperfidem iv/ormdtur, ut ed
qu^e lumine nAturdli percipi ne^ queuntyUerd effe creddt, CT uoluntdf per
Jpem m Deum mouedtur, dc Virtutes percbdritatemeofiudtur. Hdc dicere uoluimus
ad oftendendam «ir* •^* od^o Te theologicdUum fufficientidm,fed quid
qudUbetfit modo oftenm excedat 6c '^^'^*'* ^^deSyJpes v charitas ideo
theologic£ uirtutes dicuntur, quom, non* theologicum obie^m re/piciunt,
nempe Deum fuper omnid be* nedi^umy C hi hoc tmUdm hter fe hdbent
maioritdtem uel minori* tdtem,Uceted ratione qud und
propinqutoreftDeodlid, fecufoplM^ 4undum fit;ndm chdritdf qux dmdto dmans
coniun^t, fidedcjpe perfi8ior eft,cum ift£ quandam diftantiam
figntficent, iUd uero con». iun(bonem, propter quod deipfd dicitur. Qui
mdnet m chdritdte, m i , loan. 4« mdnety cr Deut m ro» LulUi6
n 6 fidcs,ut ait LuUuty eft uirtut qut compeUit inteUedum dd dffir^
tccipicfide mandum ud ne^ndum pofitUte lUd qu£ uerdfunt. HicLuUuinon
pcoprie. confiderdt fidem theologicam, fed indiffcrentem dd acquifttam cr
fttfam i quonidm de omnibw quje uera funt non eft fides mfufdy fcd
dc Deo tdntum, tanquam de obtedo formdU. CT de trdditk m fdcra
fcri» pturd Mt de obiedo mdteridli^ Fidcm igitur U€rdm CT mfufam
optimc D. P4lf« i>. Pdulitfdepnit qudndo
hquit, Tiics efi fublldntia ff>erdnddrum AdHeb. f f rerumy ar^imentum
non dpparentium ; ndm ut dit D.ThoXum ddwt »x.q.4»
fideifitcreiereexuoiuntdtisimpcrioy debet fignificdre ordinem dd obieiium
InteUe^ui cr uoluntdtk ; obiedum uoluntdtk efi res ff>erd* tdyfidei
ucro non uifx: qu£ duo obie&a, explicanturycum dicitur: Sub» fidntid
.1. primd Inchodtio rerum fperdnddrum in nobls per afjenfum fideii cr
drgumentum non dpparentium . i, eorum quibiis firmiter af- fentiendo
ddhtremw. Quid uerb ex frequentdtk ddibui credendiy Fides.rpcf,
/}>erdhdidcdUiff-ndiDeum»hdbitu5'iUis ddibus confvrmes generdn
ficcharitai tur.ideoprjeterinfufMhdfceuirtuteSjdcquifitdsquoq^ in
homineeffc *cquifii«. affirmaredebemits* SpescumexfententidD,
Augufi^fltfoUusboniardninondddlium Enchir. fed aife pertinentH, ideo ad
uoluntdtem pertinet, cuius proprium ^/^ ^?* ? ' in ente fub ratione
bonifcrri ; cr non in quocunq^ ente bonoy fed in ^** iUo quoi omnem habet
bonitatem cr perfe^ij^imo modo.hince^ Spcs quj^j quod LuUu^ fpem
definitns, dit. Spes eff uirtu^ qut ait Aut alterius ': quoi perhoc uelit
inteUigere in ratione p nts, fed in ratione excitdntfs, cii- iusmodifunt
dnfflicufloies, cr boni homines^iuelprafupponentfs,
quidfiiesprarequiriturfperdntiiundea' ClolfafuperiUud Math^ j .
Abraham^nuitlfaac: inquit.i. Fidesfpem. EtquodRay. loqud' D. Tho, la
tur{dcuerdJpe,patet,quandodit,Adquemuenirecreditplusper po- »/•
iefldtem crc« quam fuam. 7» Chdritat di uoluntxtem quoq- pertinet,
cum eius obiedum flt De* q y^^^ us fub ratione diligibilitdtlSy uel
proximum ut in Deo. Kdnddtum hd* tatc tfcmus i DtoydTt lodn, qui
diligitBeum, dili^t fratrem fuum. Per hanc enim uirtutem utfupra
diximus, homo Deo coniungitUTy c ob iduirtutumomr^iumeflexceUentiflimdy
ut ttidmD^ Vdulus teftdtur |, Qqj tiki inquit, mior horm efl
chdtitM, Nfc dUqud uirtus fimpliciter * ' X 4 ueri
too Mrru flne chdritdte tlfcpoteli, ut iicm fdtduteoiem loco
dit. U l^t connt- Ihibuerofyf^CbdritcLtemvc. nihUmilnprodcft.Rdy: LuUus
con$ xione vir- neiiit qudmltbet uirtutem cdrdinAlem cumqualibet
cdrdinali dc tht* tutum srh ologicdy qudtenucunddUdm
infDrmdtiquodutmeliuscognofcj^jexc' Lullu vidc quxdam fubijcerepldcuit.
DeluftitidO' Prudentid dit. Frudem excmp 4. ^.^ iijponit iuftitix obiedd
fud,in qudntum inquirit licitd cr iUicitd»
quideftoperdtiointeUe£lus,quiiUdinteUigit* De Tortitudine c lu*
fiitid.Fortituioiuftitidmfortificdtcontrd iniuridm tunccum bomi" nes
fvrtitudine utuntur. Sicut iudex cum tentdtur ut ob pecunidm det fdfum
iudicium, ipfeconfiderdtfDrtituduiem multipUcdtdm ex boni^
tdte,mdgnitudine,fdpientidyUoluntdte, uirtute,ueritdt€ CT gloridB qu£
meliord funt qudm pecunix, cr tunc contrddicit iniurix cr fortts
remdnetijifuoiudicio. De\u(litid(jlide. Vult iuftitidquodinteUe» Hus feip
fum in crcdendo utrd cr dltd cdptiuet, licet ed non wfcD/gtf * D«
luftitid cr fpe. Uftitid prxparat ffiei fud obie3tk,in quantum iu* flum
e{i,quod homines mdtorem Jjjcm bibcdnt in poteftdte Det,cr in eius
bonitdte,mdgnitudine,a' uoluntdte, quim in poteftdte credtd». Fer horum
cognitionem tu ipfe poterk per omnes uirtutes difcurrert conneikndo
qudmlibet cum omnibus. Trdiiat LuUus de quibusddM alijs uirtutibus
mordUbus qut numero funt 1 6 cr dprioribus depetu dent, de quibus
breuijlimis uerbls dUqud dicemus, 1 Sdn^itdf eft iUduirtus, per qudm
fdn^i funt innocentes CT 4 ptc» cdtis mundi» . z ?dtientid eft
uirtuSy perqudm homo pdtienteromnid fuftinet^ 5 fibftinentid eft, per
quam homo db lUicitk cibH fe dbftinet* 4 WumiUtM eft, perquam homo
propter Deum fc nihil effe reputdt.. 5 ?ietdf eft uirtuSyqud cordlt
bona afjv^io fe extenditdd parentes CT patriam, cuUum eis
exhibendo. 6 Caftitds eft uirtuSy per quam concupifcentid 4 rdtione
cdfti^tur» • 7 Ldrgitds uel UberdUtds eft uirtus, qut confiftit in
medietdte qudda^ circd pecunids uel diuitids. 8 Le^Utdx uel
jideUtdiS eft uirtus, qu£ id obferudre fdcit quoi pro • miffum rft« p Prr
cotu y Ver conftdntUm.homo pttfcuctit in hom
pVopofttol I o pcr dUi^ntimt ju^ chariatis funt homines qu^ruiU ae
pigrU tim peUunt, I I SumtMhominesti^tchdritAtkumcuto, ut
pdtientidm cr hu* miliatem dmple^tiinturt. 1 z ConfcientUt,
ntione timork ii cdufttf ut homines hnum fdciint milumq; uitent*
I 3 Timoriifljicit,neDeum dut diipsuoriinAtdlomines ofjvnidt». 1 4
Conlritio ejl iolor perfeChs ie peccdtk commifis, cum propoJU to non
peccdniidmplimt. 1 5 Vcrecuniidy licet non fit proprie uirtuf, tnmen ejl
pdfio qujtidm Iduidbilis, qud homo turpituiinem timet, 1 6
Obeiicntid eftuirtus, qud homo liberfe dlietim uoluntitifubijcit
propterDeum, DE RAMIS. PEr Tdmos dUdrum drborum potefi
hdberi cognitio rdmorum huiuf drboris, fei potij^imum per rdmos drboris
imdginAlis^ QuosjiiijlinBiuscognofcere cupls, hdbeds potentidtuirtuti*
hustnformdtdf, d quibus conftrmes prouenidnt operdtioneSytcrmf nenturq;
di obieih qu£idm ; crjic habchis uirtuoft drboris rdmos, qui di uirtutum
muUipUcdtionem pdriter multipUcdri iebent^ DE FOLIIS.
FOlidyfuntdeciientidiequibus fuprd muUotics loqiiuti fumutp
conformiter uirtutibus dppUcdtd. Non icbes imagijuLri uirtu» tcm
pofitionem locumq; hdbere propric, cumfit Jpirittidle quoi* ddm dcciicns
ih£c tdmen hdbet eomoio quo in Cdte^rijs trdttft cendentij^imis expUcdtum
efi, DE FLORIBVS» FLoresuirtutum funt
meritddcquifltd;crdiuirtutum iillin^» oncm fequiturmeritorum Helfiorum
ii(lin^iO ; imo rdtione rdt X dicum. t4»
dicum, qu£ udrib modo uirt)tl^s pnpciuHt, flous diutrp pofjuni
coUi^idb urtAcadmqi uirtutc puUuUntcs. DE FRVCTIBVS.
DVogenera funt fruCkum huiut arborls, frimum efl merctt mentorum,
qu£ uariatur ad uariationcm uirtutum , fecun» dum eft feruitui ac honor
Deo exhibitus uirtuosc. ARBOR VITIORVM. Itihacarboreconftderantur uitia
utrtutiBu^ oppofita priuatLUe; quorum cognitiononparum proderit ad
uirtutes cognofcendast^ dequibu^aCbmefi: nam oppofuum
inoppojiticognitionemaU» ^uam»deducitf DE RADICIBVS.
HVitw arborts radices prmcipaliores quatuor funt, uiielicet malitia
qut bonitati opponitur, ftultitia lapientue, faljitas
ueritatiypriuatiofiniSifinipoJitiuo; qu£ tamen ab alijsrd' iicibm exceptk
bonitatCi fapientia, ueritatCy cr fine mfbrmantury ac tas mformant unde
non minus uerum eft dicerc. Stultitia magna>du»
rans,appetibil{s,cognofcibtlis,fyc: quam magnitudo {^ulta,falfki
nia[a,acfinepriuata:di(currcndo per radices omnes tamablolutoi quam
ref^eChuax,huic arbori conutnientes^. DE TRVNCO.
TRuncus ex radicibus fuis conftat,qui diciturmos confufu/icT
generalis fed prauus, m quo particularia uitia funt potentiali* ter
contenta, qu£ perlibtrum affns ad aChim reducuntur, pro Ut tfoluntas
inordinAta id quod deberet refutare» eligit^ DE BR/VNCHIS.
PFr ea qu£ de branchk arboris uirtuofe di^ funt.habetittum dentiam
fatis cUram, qux de hHiui arboris brmhis pojjunt di* ci^curm.
ti, cum oppofito moio fint eonfiderdnii. Septem prmipdiores
bri» chx dfiign^ntur, uidelicet GuU.cuiabjlinentix opponitur ikudritii
Numerai cuiLiberalitM uelUrgitas aduerfatur ; Luxuria qujt ptr continentiam
^ toUttur j Superbid pcr humiUtatem deflruitur ; Accidia per diUgenti
gj'-^ oppo- «wi ; inuidia percharitatem ; CTlr^ per manfuetudinem uel
fuauitdt tem ; de quibwt omnibui poterk difcurrere conne6kndo quodUbet
ui* tium cum quoUbety quemadmodum de uirtutibm di^him efl. Ab bis
puUulant ac emanant uitia aliay qu£ nominare placetcum fuif oppO' fltkt
Iniuria eficontra iuflitiamy mdifcretio contri prudentiam^ de* biUtix
cordi^ contra fortitudinem, intemperantiacontratemperam iidmt mfideUtaf
fideUtatiopponitur, dej^eratiofj^ei^crudeUtan chd* titatiytraditio
defrnlioniyhomicidium diUBioni proximi, Utrocini' m UberaUtdti uel
temperantijey quia per guUm ut plurimum tatrocinium committitur,
mendacium ueritati, maUdiBio charitati^ impatientU patientix, mconflantU
prudentix cr /Drtitudini, im^ tmindicid fxn^litati, pigritU diUgentije,
cr mobcdientU obedientie* DE RAMIS, RAmitfunteffentLiUd
correUtiud uitiorumy quibut uitid gentc rantur iflcuti^iU rdmi, funt
adiuus mordinAtm appetitu/s comedendi, d^uiy cr correUtiuum ific crde
reUquisuUijs fenticndum efl, DE FOLIIS. FOlU funt
nouemdccidentUyUitijs coouenienter dppUcata ; quo' rumnonnuUd cr uitij
naturdm foUnt dUffre dtq;mutare^t reum ante iudicem uocarty ac etiam
punire, iuxa iudicl/s uel \n:pera0 torts decretum. Tnquifltores ut
inquirantt an a miniftrts utl alijs bferui» d£ conftitutiones^t poftea
tim ex parte uendetis qum cmcntis snmd prxcij pro quatit4te;pro
qualitMe^bonitat rtiucdit£ dtq; pecumarUi . • Y j proreldA
pro reUtione mplor C ueniitory ftc de dlljs lolijf cohpicrdniA^
DeFlorib' flores funtiudicixlmperdtoris fuorumq^minijiroruny omnesq; \ms
perdLtoris ddiones dc operdtiones reUt£dd fuipopuU utilintem^ uet
regimentjiores quoq; pojfunt dici, idem cenfedtur deceptio»
Diffdmdtio, Turtum*. iMxurid*.
Proditiot Vomicidium, Blafphemid*
Inobcdientid* Menddciumt. Indiffntid,
fortunA. Voluntdrium, Ignordntidt^
Obliuio» Libertdt* Seruitut,
Vrtefumptio^ DE ARBORE APOSTOLICALI. QVs indrborei/lu
fintconlidcrandd, mdnifrlla reUnquuntur cx bis i qux in typo arborum
ntdmfiftdta funt, DE RADICIB VS, Trunco, & Ramis» RAdices
funtCdrdinAlesuirtutes dc TheologicXt infimtdtxi rddicibuiunius,bonicxte
,f mdgnitudincy CT dlijs omnibut. Supra mdnifrftdtum eft quod eodem modo
rddices non funt omnibufdrboribufdpplicdndtfcd fecundum exigentidm
ed* rumaieo non eft opws repetere. TKVSCVS eft perfond generdlis,
Tdtione /piritudlis poteftdtiSy cr eft fummus Vontijixy ?etri j/wccf jjor
C lefu Cbrifti Vicdrius j wt quo cxttrx dignitdtes eccleftdftict conti-
Hentur potentidUtcryreducunturq; dd d^bim per optimum rddicum
ufumfummiPontificlf. Hic truncus potcft confiderdri qudtenus eft bonus
uel mdUu, cui CT conformes rddices funt appUcandx; non quoi ttdturd fuiunqudm
pofiinteflemjlje,fedrdtione prduiufus.^KAii* CHAE funt CdrdiiidleSy
Pdtridrchx, Archiepifcopi, Epifcopi, Ab» bdteSy PrioreSt Miniftri. CT
dlit perfonx communes eccUfidfticx^ quorum officium eft, curdm torm
ffrere qui fibi creditifunt, E/i optimd brancdrum cr trunciconcorddntid,
qua medidnte, inter bxc duo confur^t pcrfi6ho reUqujrum rddicum^
contrdrietdte exceptj» hocfuppofitoquodconcorddntidfitbond. RAMI funt
qudmplurimi, inter quos etidm funt iUifeptem quos in drbore imperidU
expUcaui* musy proprij uero funt decem prxctptJi decdhgi .f Vnum DeHmco-
Prxcepra lere^Sdbbdtum fdnibficare, Komen Deimuanumnon dffumere» Va
dccalogu rentes uenerdri^Teftimoniumfjlfun non
perhiberetNonfurdri,tion occidert.Kon luxurijrit Non dcfiderdre dUeriwt
uxoremy Neq; rent proximi, Worum prxceptorum fufficientidm optime
mdnififtdt Ec ]i. ^.sntiar* cUjix doBcr cr CdrdinaliA D. Jionduenturd
Nrfm cum prxceptd (fu ^ ift ^ 7. q. 1 pUcid fint uidelicet primx tabulx
cr fecundx tabulx i. quxdam re ^"fiiciecia fi>e(lu Dci, CT
nonnuUa rej^eik bominumi omnia adu perficiuntur; j^^i^ Y 4
quid^ui t6t quiA^sfi
er^lifmelltunedHutdicifuroptfk uet orls dut eof^
dls;lioperishdb(!turddordtionispr£ctptum,llork, iUui quo pro* libetur
Dciudnd vmocdtioifidutc cordis, dliui bdbctur ic Sdbbdthi fan(hficdtione.
Siuero tdlis dftus efl f rga homines, dUt tft fecundum inuocentiam dut
bcneficid cxhibcnid,fihocmodoypr£ccptum dc\pd» rcntum reuerentia
hAbetunft primo moio, uel eft fecundum diium cordiSy oris dut opcrisifi
tcrtio modo,dut cft pro confcrudtionc pro* ximi» cr tunc habcturpraccptum
de non occidendo, ucl fpccici, ejflc prohibctur luxurid, ucl dcniq;
opcris priccptum eft de bonorum co» fcrudtione dc polfefiionc, ut eft
iUud No« fiirdri } fi oris eft^ iUud habctur, Konfalfum tcftimonium perhibcbis
,* ji iuxtdcordit De prxcep
^^iinuclcftdenonconcupifccndddltcriitfuxoreyuclre, Etflccftcx* tis
uctctis plctu*numcrusdcnariuspr£ceptorum4Aliter Kdy, trddit pr^ccpm lcgif
♦ torumfufficicntiam quam pro nunc omittimus. In uetcrilegc fucrunt
ccremonialid cr iuiitialid prxcepta, qutcpoft Chrifti pafiionent fuc»
runt cuacuata, diucrdmoie tamcn : priord flc,quoinonfolumfunt mortud, fci
ctidm obfcrudntibus mortiftrd, fed poftcriord utiq; mor*
tudfuntnontdmcnmortifird,niflfubditiiulfu Principis iUd obfcrf uarcnt
tdnqudm hdbentid uim obfcrudtionis ex uctcris lcgls inftituth oncy quid
tunc etidm mortifird tffent^ In uetcri quoq; teftdmcnto multd funtfcriptd
cr trdiita prxceptd, qu^mordlid uocdntur, qus Deut: 18, adcddccdlo^rcducunturyflcutiliquetuidcrc
in pluribus fcripturs 34^ ! /.12. i^^jg^ ^j^^ funtobferudnda non cxui
inftitutionis,ficuti iudicidUd CT 19?! 8.25* ^ "^^'^^ M ^uid hdbcnt
cfficdcidm ex diOA» Exo. 2*3. ' ^in^i^^^^dlisrdtionvs*
DE FOLIIS. HVius drhoris folid qu£iam funt proprid crqurddm
eommu* nid } proprid funt feptem EccUfix fxcrdmentd cr regtiU omncs
in iure cdnonico fcript£, communid ucro eadcm funt de quibui in dlijs
drboribus diiium cfi, Uon concediturut diutius Augu». p£
mdne* Ildmdncm,pr6pterimpedimentiqu£d4m quibtu fum agCks iter
Quare aa-* umperc* Dico i^tur quodpropterbteccoaCiusfumbrcuibuf boc o-
torin fe- puis dbfoLuerc, atq; propru uoUtnati morem nongcrere, Si boc
aon ^ "cntibus effcty de Sdcramentn muLn cr quidem digna, tradcrcm,
ZT m reUqUH J^jj^
fcntentiamLulLifufiu^explicarem} diutna tamen adiuuante grdtia,
brcui tempore Uiorumdcjideriomeoq; fatHfactamy ubi artem
brcucmcxpUcauero, Ecclefix Idcramenta funt fcptem, qu^ tantum ^
ffominabot v dd quid jint ittjlituOL ojicndma, Bdptifmu6 ordt^ *'1 MtM
efl ad toUendum pcccatum originale^ Confirmdtio in remcdium 5. a m .
ifUbiUatk fj^iritualis.hucbanfliacontra faciUtitcm ad pcccandum^ De
Sacra- xPanitentiacontrapeccatumA^hiale. Extrcma un^o contra peeca»
mencii* Jtorum rcUquiaSi Ordo contra dijfoUitionem muUitudinifi p"
l\Atri* momum contra carnaUm conwptfccntiam*
DEFLORIBVS&Fruiflu. jT^Lorcs^ funt quatuordceim
articklinoflr^e fxdei^ m Symbclodpof Quatuor- jH^JloLorum
explicati, quorum feptem pcrtincnt ad duanitatem, CT dccim arti ^
feptem ad mcarnationts myficrium, Priora funt btc ♦/ de unitx- culi
fidei* tt Df I, de pcrfonarum trinitatCt tribut articulls expUcata,
de creatit pneydcfan^bficatione^ de refurreihone CT ^teruA uia
Poficriord uero funt de Lhrifii conccptione,natiuitate, pajiionCy
morte, fepul» tura, de defcenfu ad mftroSy
derefurrcBioneydeafcenjlone CT de adt uentu ad iudicium, Sub
uniatecT omnipotcntia omnia dudnd attrit huta contUtentur. Nr c
iticonueniens eji, ut quampLurima naturali ra* tione cognofcantttr,
nt de fapientia , bonitate cr ali/s notum eft, f^onitd(, Mdgnituda, CT c£ttr*t
ContrAtie» «f» TXCfpti, quoniam catcfiid aorpoYd dlicuiw qudititd
con 'ifUptitt£nonfuntfufceptifnUd.Tr«ncmrftqaoddm corput commu^ ni
: o ff T .1 > ndtum dd motum cirenlirm ac ptrpxtuumyntqudqudm corrupth
jp .idci(r2^ hordrumy quo motuc^teriorbes mouentur. Cfcrjr* Firmame
M^^^^ ratione perf^icuitdtk dc trdnfpartnti£ flc dicitur, quci tum.
f^Yirmdmentum uero fieUk fixk CT mnumerk abuodati . quodAflronomiprimummobileuocdnt^
BRANCH^ . IMdgindti funt Afironomt m coelefii Jf>hardy
pr^ter multipUcn circulos edm itqudiiter uct in^qudUter diuidentes,
circulum efje Zudiaci» qucnddmedndtm in pdrtes ^quales diuidentemy obUqwe
tdmen^ cuifolum Idtitudo adfcribifur. Duodtcim efi gru duum, quorum fex
ti Delineae. reUquk difiingtiuntur perUnem qudnddm, qu* ^cUpttcd
uocdtwtti clyptica. quix foie cr Iwid per hdnc moucntibus etUpfis
cdufdtur ; uocdtur eti» muid folk^quonidm nuUut planetdrum i fole, potefl
totum fuum motm W hdcUntdperficere. }flf iiem cinidns lcngitHdinem
bdkct iuoictimlignorum^quorum quodUhet tri^ntd gfiduunt
hngituii^ ^*^^ mmpojitict. titc ligm^ nomim fumpftr^ qHorunlim
animantium, ctflteUarum muLtarwi uxrim di/politionem.qu^diMltdriUorum
^q^^^\^9 gnimdUum funt m cocLo Appdrentu ; dut rjtione iiutrfarum
quaiitd^ nommcn£ tum, quM mhsc mfhiord mjiumt,
qujeconlpiciunturbjbcredU' quoi m buimmodidnimintibwtdjminium Horum
fignorum nomirtA slUnimut i qut uero numerum flellarum ex qmbu4 mtcgrdntur,
cw fUcognofcerc^dcproprietdtes, mfluxui, cr fimiUd; confuldtbuiu4 m
perttos. Anrr, Tdurm, Gmini, Cdncer, Lro, Virgp, drticd fimt, ^ntun ^uid
contigud fitnt fiolo drtico. Librd^ ScorpiiM , Sdgittdruu» Cdpri- cornut,
Aqudriws, cr Pt/ccf , dntdrticd func, « pob dntdrtico fic U» GtL Q»r omnU
jignd bww drboris fwubrdncb*» k trunco origincm trdbentet. ^
De R AMIS, FoliK floribus R friK^^ibus. RAmi funt ftptcm
piinetx, qui ntione motws quem mllgnk Dc Satuf- Zoiiaciperficiunty db
ilHi tdnquam Jt brdnchk depenieht* "o» Vrimws omnium efi Sdturnui,
qui ndturd fud mdleuolui eft, dc wciuus, cum ficct dc jrigiitpt
compUxionis, m quibu4 uitt priud- j tio con(iitua. efl, Huic fucceiit
lupiter totw heneuolws, cuidifcri* ^unturcdUiitdi cr bumiditis, uit£
conferudtrices, l/?t uerb proximus j^ajtj tfi Mjrj, quiUcetnoxiws
fitrdtione ficcitdtii, cdUiicxte tdmendU iqudntuLum malitidm fuam
tempcrjt. inter quos Ifummo opifice « . diwconfiitvtweft
\upuer.,utria^c^; mdUtium temperdns. Mdrti S6l ° ^ fucceiit, dquotaim
fupcriin-csqudmmfirtorespLdnetx fuum hjbent yencrc Umen ihuic cilor
uitdli^tZy^ re^c quiiem,dttribmtur. Veneri uero qux folem fiucoriente
fiue occidente, fempcr comitdtur, conufnire 4icitur humor uitdllt, in
quibui duobus viid conjiflit ; hinc efl quod in Jfoetdrumfdbulnhdbetur.,SoUm
yeneremq; mdijfMiU mdtrimo* nio Deum coniunxiffe.^x quibui proLcs
innuml l\ercuriiU niturd fud nes arborit
fchemdtcdiximutyconfiderdrt memnria, I
oportct,duodbrdnchxinhdcruturddicuntur tfje pcrjhicdcio» oC voluufl
p .,. . rct audm m hominibttf i duas compdrare poterit ad Deum,
ncl funt bran quantitdtem difcretdm dc contmtu hunianali. am
cum c^teris prxdicdmetUis confidcrabis, Operdtiones utra i brdnchif
exeuateSy uel qudtenits txUs,U£Lpro ut rddicibm pcrficiun* tur.tibifiorestrddunt.
i^eUqua mfchcmdte confiderd, Dcdinius moa. dum formds conficiendi, iUum
obfcrua cr multas inuenies». DE ARBORE ^VITBRNALL Bde hk^ qu£
m huiuf drborft breui dercriptione diximui, me^ ritA dcquifitd uel
demerita, per humdnatis drboris brdncas mo* ralit cr dn^Ucalls ^numerum
radicum complercy ex quibm tTuncuiconfurgit,qtacft meritorum uel
demeritorum duratio pet* petud, qu£ udriarinon poteft, cum nonampiiut
deturpanitendif^d- cium.Depdrddifodtq;HifhnonuUutambigit, cum Deus fit
ipfdiu* ftitidy qu£ pro iuftis prxmium uutt, pro irtiuftis poenam ac
tormentd. A bruncd pdudiji tres rdmi exennt, ^uorum prior iufiitue rdm ut
r/l, qui4 ^id Dfi« bonum probono opetdtortddit j cT i^ujtenui
mttitu bo, A branct 'mm reiditqudmcxpofcantmeritAjfecunduibabctMr,quigf^ijc
di* P^f^diH q iitun tertiui improprie pafiionum dicitwTy quu abagentc
Deo,ik^ '^*'?' dondconfvrunturyquibmreUtionemhabetddaffns- AbrancamRr*
- m rdmuiiufhti£exit,icpd)itonum ; crproprie hocm toco accipitwr fgjjjj
quj^ pdjhoyUidxLicet pro dobre in eorpore pofi iudicij diem,cr tn
animtl iriflUia.QupniAbedtoruma^s er^Deum funtgloria vUMipo^
tentijs mteUe^halibus cxeuntesy fecundum aibts ucL operdtiones bo» ndrum
rddicum; ideo fiores xuiterndlis bontt arboris funt; rejpe^lu
malorum,oppol{tumdic, Frudui qui afiore procedit, 'm bedtis[efi quies
fumma potentUrum ac radicum ; nam ficuti m fummo inteUigi^ hili,
dtUgibiUacrecolibiUyquie[cuntmemoria,uoluntd« CTinteUeiius;
ficmfummqbonificdbiUymdgnificdbiUq^iefcunt bonitat CT magnitudo; per reUqu^tt
rddices difcurre, Oppojitumconfiderddefruilu iamnatorum : qui proprio
fiiu ob maUtUm CT reliquM prduds radi^ ces fruflrati,finem dUum
ddeptifunt^quo cod^c perpetuo debentfrui DE ARBORE MATERNALI.
POf} primi pdrentis Upfum, mxti diuin£UoUintdtis xternum de»
cretumy¥iUj Dei incarnatio bominum faUtandorum finis fuit, Cum uero buius
fdcratijlimx mcarndtionls medium fuerU G/ori» ofd Virgp suridy ipfd quoc^
eorundem fink cenfenda efi^ quitdkeh priori fubordindtur. hic finis licet
m fe unicui fit^ amen rdtione eo* rm qui hunc finem intuentuTymuUipUx
efl, quem fidtuo m bdc drbo* ft pro radicibM, quatenuA
kbonitatemagnitudine acalijsmformd* tur. Dt TruncD hi fcbemate fttts
habes* hrtuichx^f diuiiia cr humd* na natura hoc m lococonfiderantury
quatenus in uno fuppofito funt, tui natiuitsx attribuitur ; ndturis enim
ndfcinon competit. SpeSy Pic- AduocdtiOyrdmifuntyfiuein
Gbriof(tVirgutecottcipUntur,fiu€ ht peccdtoribusy quatenm ad edfn
confugiunt. HumiUtas uero cr «ir» ginitdt in Virgine Mdrid rdmifunt; in
rdtione exempli. \n fchemdte nrboTUbumnonfuntpofitd folU (nefcio cuiux
mcurU) qtke eaden Z 5 ejfecom- •m
tffi conpieTdhlfy ([U£ slijt iriorihm fttnt dtifihtttd. A^lr omneS
fd* dicumAcuUqudrumdtgnitatumdGUriofd Virgine exeunteSy qu^* ttnm
Mjtcr efi Dd» lunt hum drbork floret. DE ARBORE CHRlSTiANALL
Atione humdn£ naturt didfunt Chriffo dttribuenid, VT dlis rdtione
diuimetdiuerflmode quo(^ tonflderdtd Secundum f nV orem confiderdtionem
Chriflo omnid conueniunt, eibt & quxda bedtitudinii dnim^e
conuenientis, Ucct dUter fit quo dd /}>em de cor« alix ^^^^^_-
forisglorificdtione. Timor quoq; qudtenusignordntiam prdfuppo»
D'\utc!lii\ ^^^* ^ CbW/?o remouetur, dc etiam Contritio. Kdtione ^ui ne
ndturA td omnid Chriflo conueniunt, qur in arborts diuiniUs fchemdte
diStk fant. Br4«rhe^sdiuinx naturjeyddhumdnaminChrifioyfy humdU£ dd
diui^ tuimi fecundum omnes potentiof dc uires in humdnd ; cr in diuind
quo etdinteUigere uejle,prxdi diflia* mire ad Spiritum fan£lum : cr
intcUigimus de termino ad^quatofj S"*^^"** monfomaU i quoniam
utriusq^ proiuihonit formalis ttrminus eft 4km,tfftntiauidelicetdiuind.
Dealicrum diihs non curamus, Seo* ium ptxccptorem fcquimur. Tolia funt
nt^tiones catr^riarum Af mftotclis, uelnoftrarum afjirmationes*
Floresptnt probationesdiu^- Mdrum produShonum, dtfumptdt aradicibus,
Bonitof enimdiuina ff fUfidum inteUciium CT uoluntatem fe ad itttra
communicat: Sic fk eommunicare eft magnum ; v cum ab £tecies efl,
CT ffnuf eius ignorofi uelad Jpeciem.fi indiuiduum efi; nec erit impojii*
bUebocobferuarerecurrendoadarbores,uelper enth omnem dmi*
lionemulq;ddgenufproximumuel fpeciem defcendendo; fl /f>eciem non
cognouerity recurre ad propriat paj^iones ueladnaturaletrei dOus, qu£ cum
a diffcrentia magts proprid emanenty te w j}>eciei c(h ^tionemdeducent,qu£exffnerecrdiffvrentia
magis propria im tegratur;deindeuer6priorcsnouemradtces .f, abfoUta
prmcipid^ fum,equxcumrei effentiam notem, uel qu£ immediatc eam
confe* ^ntur, priw rei conueniunt; ey per omnia iUaprincipia difcurreru
do uariM dcftnitiones fumes,iuxta. prdcepa in prima parte knoblt
obferudta;dum definiebamus rddices;boc tamen obferuando, netrafm ^edidris
naturam generls uel fpeciei, ad qux fubkihmreduciturt ^uodoptimc poteris
obferuare^ quiaut dixmus in traSkitu de radU tibm ; perbonitatem CT
cxtera prtncipia inteUiqit LuUm rei mtrit^ ftcdy quje non femper eddem
funt^fed dd uariattonem fubiefh ipfk quoq; udridntur. Pofied quodUbet
principiumabfolutum,cum quoU^ het abfoWto et refpeihuo, cu quaUbet
formd.dc f^ecie quefiionis cu* iusUbet definiendum efi, quod cr obfcruari
dcbet m definitiont etiam fkbieSifUel rrjpedini prmcipij, aut formje uel
quxflionis alicuittt» Inde recurre ad refpcibua, deinde ad formaSy pofiea
ad accidentia.cf dtwicfi adqurfiiones CT qiuefiionum ff>ecies. Simagis
conceptus muU tipUcare uoUteris, refolutre poterls rc in principid fua,
cr ^ibct rt» Uuipirmcipiumut iUius cfiJefinire;peromna radius.formas,
acei» dcntia V quxfiioes difcurrcd; ucl rcfolucre poteris in ea
omuia,qit€ * - de ipf4 1 dc ipfa pYddicdtttur, qudtenut futk
iim fuhie^, cr quodUBet iUorii omnibM diais modts muUipUcare. mUipUcabis
oonccptus m infini^ tum^flpdrsaUcuiut arbork omnibui arboribut comparabk,
educe/u doconcordantiMUcldiffrrcntiai, aut maioritAtcs, uel
minoriatett dutomnidflmuLH£cfiobfcrudutrif/mfinitosdcundquaq;re
babt^ bit conceptut. Obfcrud mfupcr dnimaduerflonet noftrat, cr uti
diU. ffntU in continud appUcatione, cr cognofcts td praxk prdfiare,
^£ nobis.impofiibiUa uidcntur. OtAtuUi generalis ars conflftit in quatuor
figurlt, nouem fuh^ leas, ac eorum cognitione. Primam figuram ex noucm
prmci» pt/sdbfoUitlsfabricatyqudfuntpriores nouemradiccs. Swm- dam
conftituit ex nouem rcfl>cault, qu^funtpoftcrioresradiccs^ Tcrtiam a
prima crfccunda dcducit, cr quarcxm ex prima» fccundd» a-tcrtUclicit.UabcsfigurMcx
radicibus. Habcbis fubic^d nouct£ P confldcrabk ea qu£ m
drboremoraU,impcrUU,apoftoUcaU,cr mdternaU, ut taUsfunt; cffc accidcntU
qu£dam, ncmpc rcUtioncsfu» pcrioritatkydignititis,crhonorls,qu£ ad
mftrumcnt^tiuam rcdum cuntur; ucldi homincm; quatenut h£c omnU circahomincm
fiunt. AeuitcrnaUt quoq;arhor adhomincmy ucl ad anfflumrcducitur:
o* C hriftUnalit adDeum, qui cft primumfubieCkm i LuUo ordindtum^
Hk notxtity de figiirit nonnuUa diccre pUcct. Vrima figiira qu£
abfolutorum eft, noucm hahet cJimcrat : cr cft circuUris, quU quodUbct
abfoUuum rcf^eChi cuimUhct, habct ratioM. nem fubicm cr pr^dicati.
Necfolum huiut figurt prmcipU de fcipfls pr£dicantur, fcd dc omnibut quo^
txtrdneis,qu£cuttq; flnt iUd dum- modo non flnt horum oppofltd. *
Secunda rejpeaiuorum eli, cr totidcm hahet camerat, eodcm mo» do
dijj^ofltas.quo primaicuiomnU coueniHt qux de priori diOnfunt.
TertU cx duabm dfiignatit conftat, cr habct oOuaginta crundm
cdmerdXyquarumqu£UbetduatUterdtcontinet, qu£ notxm prmci* piorum
abfoLutorum ac rc/peaiuorum naturam, per Uterdi flgnificd* tiinotantq;
uUcriut qu£ftiones UtcrH rc}j?ondcntes, Caufttur cx A4
rcuol»$
L. 9tuolutianecdmerjLrumpfim£p^rf,ful>und fccnndr, fr mnium
fccuniUfubunaprimje. LuUui Umcn tantum trigintd fcx cmcxdx dcccptAt^ut
uiiebk in fcquenti fchcmdte iquoniam propofitiones nt e^uibm idem de
feipfo pr^cdicatur, non faciunt ad nc^cium pro de» monflrationibM, m
quihut debent tffe tres tcrmini diuerft, quod nott poteft effc,P idem ucL
Inmaioriuelmminoridefeipfoprtdicetur: hQcautemaccideretifi omncs camerof
acceptaret. Etut cognofcat quibu4 literis jignentur prmcipia uel
quicftioneSt^ fequcns fchemd confiderd» Scheaabrolucoiu.
Schea refpediuoru* Schema qusftionu» C Magnituinj. D Duratiot
EPoteftof, F Sapientid^ GVoluntaxt
KQlorid^ BDifjirentia^ C Concordantid. D
Oppofitio, E Frmcipium^ F VLedium^ Gfink^ H
Maioritdi. I Aequalitas,. KUi inoritM, Figuia cerCia* B
V^rKW. C Quid^ D De quo^ E Quare. fQuantum.
CcXEale* KQuando» ivbi^ K Qjiomodo
etCuft^,. he be ci ce hh ch hi ci hk
ck de dZ dh di
dk eh et ek h fh fi hi hk i%
Ex qualibet cdmera duodecim eliciuntur propofitiones, cr uiginth
quatuorquicfiiones. fropofitiones ftcbabentur. Accipe primam c4* merm *f
b crfiic e, 4eb, pncdicetHrquo 4d fua fignificata cr eeontr^:
175» e contrd.cr <juodetidm .h. de feipfo,fccunium
dliui Pgnificdtum^dh iSo pro quo ejl fubiedum.c; jic tres propofitiones
hdbebif ; quid ucc fo UterdquxUbctduohabet Hgnificdtd . f . dbfolutum cr
rejpeSUuu^ er du£ funt Uterx, rrg) qudtuor erut pgnificdU-y qut fi
tripUcctuff. refuLtdt numerm duodendriut. CuiUbet uero propofitioni ji
dfiigrtM' uerif qusfliones, per iUiwi cdmer/e Uterat fignificdtdSy
hdbebis 2 4. Qudrtd figurd ex tribm dfiigndtis
con/idt,qu4ecummdximdm tdbuidm producdty dtq; difficilis fdtisfit,crlon^
effdtdecUrdtione^ dt ed uerbd fdciemus m expofttionedrtlsbreuis LuUiiibi^
dd pleimm mnijeftdbimus, qux hic tdntum tetigimut, De
fcicnciarum arcrum^obic6!i'f. NOnpermittitdnffi^idtcmporkyUtfitftus
de fcientidrum o5. iedis txdihmus, dc eorum numero;ideo htc
pducdnotdnd^ proponimufAnreUquis uideHenricum CorneUum AgrippS^ in
eo Ubro, qui de udnitdte fcitntidrum intituUtur. Crdmmdticxobiedumyeft
ens rdtionitf quod m ordtiwte pinddttt, qudtenus congrud eft
uelincongrud^ (datum^ B^ethoricx,ens pdriterrdtionis,inordtioneomdtdUel
inorndtd funt^ Vogic£,SyUogifmuiunwerldUterdcceptntt fecundum
Scotuminft* cundd q. uniuerfdUum* philofophix ndturdUSy forpm
ndturdU* Kietdphiftc^Ci ens qudtenus ens*. Theobgije, Deui
fub rdtione deitdtk» „^ — Ceometrixt CXUdntitdi continudi mdterid
dhftr^Stu . . V iirtthmetKt,Uumerux a mdterid legreQitm, ^'^^^ ^lgLW-^^S
^^ KuficeSy Kumerus fonoruA, AftrohgLf, qudntitds cotitinud,
qudtenus mobdisi Ipo PANDIMIGLIO
AFR. 1971 c t
4 V. Valerio de Valeriis. Valeriis. Keywords:
implicatura. Refs.: Luigi Speranza, “Grice e Valeriis,” pel Gruppo di Gioco di
H. P. Grice, The Swimming-Pool Library, Villa Speranza.
Grice e Valerio:
la ragione conversazionale a Roma e l’implicatura conversazionale della morale
togata – il gentiluomo romano-- filosofia italiana – Luigi Speranza, pel Gruppo
di Gioco di H. P. Grice, The Swimming-Pool Library (Roma).
Filosofo italiano. A philosopher of
little originality, and a notorious flatterer of TIBERIO (vedi). He is best
known for producing his IX books of memorable doings and sayings – the work is
designed primarily as a resource for moral education by means of examples –
showing how virtue is rewarded and vice punished. It preserves many otherwise
lost snippets taken from a variety of sources – including newspapers. His ‘saggi’
are not much regarded today, but they were bestsellers throughout the dark ages
and the Italian renaissance, “and I do find them incredibly amusing on a lazy
after-noon,” – Grice. Morale pretesto. Ed Shackleton, Loeb. Skidmore,
“Practical ethics for Roman Gentlemen”. Valerio Massimo.
Keywords: Roma antica. Per H. P. Grice’s Play-Group, The Swimming-Pool Library,
Villa Speranza.
Grice e Valerio:
la ragione conversazionale alla villa di Roma – filosofia italiana – Luigi
Speranza, pel Gruppo di Gioco di H. P. Grice, The Swimming-Pool Library (Roma). Filosofo italiano. He has a
statue erected in his honour in his own villa (‘Ain’t that cute?’). Publio Avianio Valerio. Keywords: Roma antica. Per il H. P. Grice’s
Play-Group, The Swimming-Pool Library, Villa Speranza.


No comments:
Post a Comment