Posts
cumnuUum Tupperat alind; ob id clt jprimocxccptocntc, pruindcoueiubiedli paiTio, t. Oi«ia^
ca dcmonltratio dici debet propterijHiJ . Huc pem- vel atfcdlio quatenus lubitflo ineft a quatjior esufa-Mt*^
nentea , qusinfolutioncpaulo antea didicultatisal* lum generibus , non fohitv remotis ,& inidaqtntis#
]aue , copiose diximus i quando nanque nos oHendi* Icd cuampioximis,& adaquatis «fuuir.cncrccogno»
mus de triangulo cclcbrc illud attributum, quod eil icict ergo quatenus ab huiuHiiodi caulis pendens, co»
habere cresangulos vqualcs duobus reCtis, demon* gnofei poiclt;huncauccn:innioduni ut cognoCcatUt
rtrationcmconlicimus proptertjuid t uciniradfatu de a^^io, fenfu iam explicato, debet per deraonftratio*
Matiirmactcarumdifciplinarum natura copiose ni fal> ncmcognolci j crgoaticciioms dv 1'ubiccio demon* -
Ior,ortcndi] & nihilominus illa dcmonfitaiio not> Ttratio dari poterit per quaiuor con.mcmorata ciula*
procedit cxcaufa phylica , ucnotumert- rumgci\era. Maior prupolitioccria ,minorttiam-a
Oupk* Hinc natur* fagaciores interpretes non immeritd efr clara , naraillud inclTepalTTonis;nfubic<9o, fido
deoicn geminam quidem dcmonfirationcncm propterqtiid rcbusprouinaiutaconl’tamibus,liabca:urfcmio,pco«
recognofccndam crediderunt, quarum una proce- culdubioiquatuorcaufatuuigcneribusptndet.
‘ dens dicatur ex vera caufa phyfica ■altera vero, pro* Aducifiis tamen proxime didH illud facie, quod PrittadiT*
plicem-, cedens ex lacionc a priori , re tamen ipsa non difiin- Ariltotclcs videtor oppolitum docuilse, ubi Icien- ^“**Sl*
caufam cfa» qui caula mciapWlica folct nuncupari} & quo* tiamderiniensau ersecognitionem reipefeaufara-»,
phylscam.niamquatuor fune caularum genera, materialis, for- non amem caufis.inuiidadditper^Mam rKqff,adfi- **
<( mcu- malis, cHiciens finalis; de quslibctex huiulinodi gntficandum , unicam, & a Jaquataineticcauram per frt,y|,
caulis potclt alsnmi pro dcmonftrarionis medio, uc quamfeire debemus ; alibi fpJcndidc pronuncia*
pianom fiet } ob id totidem quoque modi de* uit , unius rei umeam cfsc caufam , per quam denson*
moiiOia * >^nrtranoijisprt>^<frq«/ddiriinguipofsunc}quorum itrationc propter quid polTitdemonitrari.
tiooupio^ quilibet ex phylscadicctuicaula procedere • H* tamen audforitates non multum aduciiarijs fii- S9Jotio.&
p:ct>]U'<i . Solet aiv.phus in controuerfiam vocari , num ad ucm, quandoquidemfcicnttamdrfinicns Anitottlcs
xu,i3 qua* eandem cuu> lufionem oftendendam demonfiratione uutur voce caufXj inlingulari , habet enim »to» rtm .
cuoigcnc- propierquid, plorcscaulic pollint adhiberi. Haede re «*TleM . amcaufamPutsmuito^wifce^ ' '
racaufa tamm non eadem efi piiilorophorum opinio, cum re,‘rcdidtacie,uccxpJtccc,quodai>ro!uctd(luupli*
’ j^Jerilquc vilumfit unius rci,unam dumtaxat olTe pol* citer tKccliaiium efi, Dimirumiucralcctiipcrunicaia
a Icdcmr>nrrrationempropter^i/ti,coqu6dunac3niuiu caulamrcscognolcatur , &auidcinperad*qoacafn«
Tu*" can" pfoxi . ajA; adjquatacauJapolfitadinucnirij&quan- pcrquamrescltxvtproindcruodat//
dcin <oo* plurc> luxta quaiuor caufarum genera ciuldcm propter quam retefii non propterea tamen inliciacor
(lufoneiD rei caolir polline cisc; onicam tamen ex ijs adxqua- polsequoqur per plures caulas rem feiri • Acalibi»
ptutcacaw tam , & proximam dari pofsecontenilunc, qualis ea^ nempe iecundo loco fubinde laudato ; nihil dicit »
im pofFioc efsc debu » quam demorjrtratio propterquid expo- quod ad propolitum faciat ificcmm loquitur .
atfbrbeti . foit/ h.incauicm prodiueriis rcbu», vei in uno , vel * Wijrtroj/^iiTfl avT«amfr 7DTiK«vrc«^r*
in alio genere cauf* fiatuendain cfsc , exteras vero
caoiaselsc remotas , & inadzquatas, & idcirc6 pro ; 0^ r«ax^«» rifuf^
medio fumi |K»isc mdemonlcracione^xitf, nonautem l^rh Af*n»r»( ,hJi)(t7mi » ytTumautempoulieiufdem
pv0pfrrq«idaiHrinant • 'ffon eadem caufa eple omnibustfed diuerfaannon tanf:
l.niiei* tamenarridermagis confiliumditcntiunu* per fe demmjiratim eji »tionfer fignum » rd per acci»
bibet p'( nihi) piohibcre quominus conclufionis eiufdcm de- devstidfieunequitfnammeditmeHdefiuit.oextremi»
plarrieao ofjonittat io fiat per plurts caufasproximas ,& adaqua- jiverbjion i/udcmonftratumfit, fieri potefi^ttuiuoL^
iu ptoii- autcjiiquidaliquicomminilcantnrintcrprctcsjexco-
' Videtur amem hoc docuilTc Philofophus dicens, rum tamen qui lum melioris not*» fentenua Siagiru
oM cesquvUioncm proponit, utrum ciufdcm effetius pl**
2*. Tjrf0tfffi;^rVf A<tu,5ar»rTi fin' 7* *uuij(\t jir rcslint caufe indiucrfi$fubicdiisquibusincft,Arnoix
‘j.PoA. «, /0r7o ^ j^/iC {>b<f . Fini autem potejit uaa ,ut)ODg<.vuminclcccruo,&cotornici, fediHi»
Tci. ISO Mt rtH/ifrmcondulionis/;nr plures diiMujhationei,non quia caret fcllc , iiuic vero quiaficcum animal clt , rc«
AiiftMclit folumex eadem clajie fumplo ttmiro non coniintnttr Ipoadcc dicens fi cficclus illcdcmonftrcturpcrfcjB
ftfb<fr<7ireix/fitcrniinorum«,^ iincdiumfiimaiury, putadcmonfcrationcpcrfc61a,nonautcmpcrfignum*
•* pt«w* ^ ^.Sed etiam ex dmerfisciiiWbxss^Hon ihc fugit in au; per accidens, ft u dcmonltrationc imperteCti, fic*
his verbis explicandis dtuerfis interpretum cUcfentcn- ri non polsc uudcmcdccius de pluribus liibie^is per
ciasrqui meli otis tamen lunt xfiimaiionis, docent Phi- diucrf3scaulasdemonliraur,fcdut per unam &'caix*
lofophiconlilium c6 ioitim fpcClare, ut nos adino- dem cautam onmibusinefe , ita per unam debet de*
neatad eanddnconclulionctn piobaiuiam,ficri polle monltrari de omnibus* Qarius dicemus Philofo*-
dcmonltrationesex diucfiismedijs. Neque putes eum phum duntaxat volu’lse,quandocunq{fucrit aliquod ^
locutum duntaxat de efie^bus, vel de caufis rtfinotis, attributum pluribus conucniens, fi per fe illud de uno
ac inadxquatis, quoniam is de caufiseiufdeni generis, eorum per certam caufam dcmonrtrecur,'^caIijsqua*'
puta remotis, de proximis non »kodd,fed etianido qucfiuulibuspcrcandcm caufam dcmonlirari debe*
caulis genere didTre-niibusfcnnoncm habet jut prztc- re , quandotamencaufafucricpropria,& adfqgatx*
reamhoc idcmipfumdocuiilc , cumaic, quoillibcc Vcfipcrfcdcmonfcrcturcquumpofscfembuercino* *
. caulx genus oio medto dctnonilraciouis alfumi polle, tu progreifiuo , quoniam animal perferum eft , per
cr<ifu;;mubi fulcmic cxpUcanduip quo pai^o per candcmc>ufaii;idcmdehouiinc j Icone C(terifquo
‘ * • P«r- ' *
o
i
'HiJhriitU ftptmii
I*»*»
propricutt>Katt)reqac hrnnuam cflci alterem
conucm«»tiba»,dnitOW^^U ^bebit) nec ibi tr^anit quidem eft « qui ks cogiK^j^/ /«#».•»«•
idemattribttratnt>oCved( ijTdem rebusperplarau>e« biliicft» adw ot huiu.'inoal n;f»saurcw «.•»»"»
dia »5t caofts ad^oaiM detnohftnxi . qai<j jn ipfj cft lutolcmcf itui-
Gramtcamcn dittiolcas diluenda fe oflfcrti nam ureprEfentationis pcrhrd^ioiltf acncit. TinJetu prr^f j'.
M&etqttilptamobijreretqQf fieri poccrit >utconcIu* ocuUs habendum d cjofia » aliam cflccao/am
nodcrDonuituoacKrftda demonfirecur per omnia aliam autem per accidcnaiCaa/aperlcrcn/cturi/Ja
caufarum genera >nuIUdcrooercmio pcrcauTanua qo« fecundum j>ropriam naturam» &nonrecnndumMfMef*
propnam» dt conucrcibilcm dibrmari deb^»ctilrn aliquid llbtacc^dcm^caufx fungitur munere /ut adi* d;u,
umm hutufmodi tfst oonpofnti mH caufa fonna- ficatorperfe domum adiHctti 'pK^orperfe pingit •
lu i noUa liquidemaliaiuni reciprocatur cumefie^U) Caufa autem per accidem e/1 illa» quxlicet adedit*
fed qu^ibet eix todiHin^i ad plores eff^us i per ^mconcurreredicator>nonefluincnoeccnartainec
kuK4;icur folum percam demonluationcmcon* cfie^lus ei illius acquirit c(fc< Ita quidem mulicinade*
teacte licebit» (tct)dicicurxdi6cator*ncmpeperacciden>i cdtiica*
Ad huius diffieuttatiienodationem fonimopcrO tioltquidemtu cftdraultco.uclif^fotctir.udcus»
aducxtendumoccunit» non folurecaufas extemasi adhuctamen vqui bcndpolTetcdiiicarci sdiHcatio
fed ex int^U unam iciltcet materiam conlidmet cmmpcrfenonpendetaiiiuncaiohidhiltenonrQret
pofle > rd tecnnduiule « vel prout in adu i qoaotuny muiWus» adhuc xdiiicarc poilct» htsautcm praluluii#»
ait Igitur priori modoinfpcdscaolx* deq^ibosha* AlTcrendum primd ncc ad demonAratroam* nec pf{^ gf
betor Grrmo » non po/Tint cumctfeduconoerti» rcri ad dchniiiuaro rei cognitionem» caufiram per acci* (ckip
Camcapofleriorimodoconuetti poirunt»tuutlinguta dens inccUigemiam renuiri • «
qo«qoe»tda.qaa<scattijrnuonemhbtpo(TTc rendica* HancecrU8tcmAtmote!iperlpcdamfui0c>nemi-
* reicnmciAaotcmeAcdasinaCia» ptoprixcau&iiu* ni dubium» U enim ut fe habet ciTecuiuIqucrti» fic
o^conuMenceroniarar»qttoad^e »‘ per fc tamen ciuCiemccgnidoncm ic habere putabat i atcAenuI*
3uoad caoiim unitur» cum elfcnciaUter abipfapcn* Itutrcilimphciter pcndct^ caumper tcctdcns/ hoc
qoddadconfuiocndam propoiitiooetn aliquo cnimcau(arumgcnustaIcdl»utnondecefIce6'eduU
nodopcric»necouminopcraccidem» fudicerc an>> non influat iniplum f lcd<^BcaufapeeaccklenscA»
bigenamn nemini* Ne comniemoiero caul'am& c&- vel ideo dicitor caala» quia accidit cat^eperfe; ita.
d&mreciprocan»flatriufqueiitidcm itatospotlibUi» eflernofleumefl caufa per acddcns^lkij» ftidcin*
eitifrvcl aCTialitati^Sed hoc obefiut dc dcmomlraiio» co hniufmodi caufa diintur per accidens accidemiU*
msjnedio difpntans tradabo » utccaufxi vcl quia accidit aliquid cffcdui» ut fo-
Tandem non ommendum » quod ad hunc pertinet dtenstcrramaqu{muenicndxmcia>dicicarcaufapce
locum»«nuruiu an quando idurcseiufdrm leicaulai ^identrefpe^maeiiiiomsdiclauri > quoniam iiuc..
funtsoppORcat per illas omnes conclolioncmdcmo»*
flraresotperfedaiacnuacomparenuranver^perum*
Im«« ta demooilrare fnfliciat »& xn uuiucrium» an per^
dacuiulqiicrcicotmuo» onmuim caularum ietelli*
- gentiam requirat • nuius dubiutiouu pr^buit aniina
I
ZptiyC Philo(bphtttdiccns»‘r«'ri>qilM«^tia>t>«^«4»i«iir«r*
“ • SturdtJTucyfmfUmA^Ta^rA.^rst^f^rJf
»cr,«J T«» Time eiumfKtamut NSUNifW*
(tgwofwtt CHM eutCis frmsi nvnerimia > prw-
ei0ijprmdp&t^^ddeUmm4 . Imcrmttct m varia
pUeiu dinjradiSuguicxconfiliaaicxpIicaninc*
Ad propoflte quxflionU dilToIutioncm multiplex
cognitiofusacccptio prxmitti debet i alU flquidcm_>
cogmtioQum dicitur dciuutiaa» ^caludemonfltati»
oa . Dckmuua porro ut cx nomine liquet » ea cfl» qus
deflnitione: duioidlraiiiu autem qoKdcmonflratio*
Dcacquiruur » ubidcHnitiooisnommc nonquacom*
qiKy fed illa duuraxaiinpatlmcia liimendacil» qua
xei iobicdz naturam pertede declararat inoimne au-
tem dcmonfltauoms illam» qux procedens cz caulis
fufitmdi inuentio accidit tb/lioni » vel ulteiu loco il*
iuseucoit » dicicuroicaufa per accidens aoadema^*
rate ededtis^ mamteitum a mem ocrouismodo caolam
per accidens occeptam j Hcle habere > ocoondctclie
efledui 1 quamobrem »icHcctus cogntuonem » duc
dcHnitiuam » flue dentoniUatmara huiulmodi caulis
intclligcniiaopus non crir •
lUi^ etiam accedit «quddralcs^uGi pro circum- CenSr* '*
Hamiarum occorfu vaiiationcm fobeum » & ex i]s Aaaw«
quamplures in utra9qni.' partem cacniunc» adeo ut ui>
ceiti lege contingant / idcirco fub certam nofles
mentis notionem cadere non poifum i qu^ fl ica cft »
nec ad dcdniuoncm » ncc ad deiDonftroucMKm ela-
borandam poterunt adhiberi •
Oehnuiua, perfeda camen» cogn kio » caularum-» s^nl
omnium imemarum pcccepcioneui requiric & buiol* ademo .
modi perceptione tantum contenta efi •
Hoc autem oflendo^ ex eo quia ulis cognitio > nil tatiooa
aliud quam exada dchnitio) proux in mente fedenua laaJccar.
obtine t{ hac autem cfl» qua mentis oculis rei definita
W:
condulionetu oflendit» ac ptoptem quxperfcdacli naturam exhibet r fed hoc pneflarenonpocefl» nifl
oranemquenun^rorumcou.plcxionemhabcc; qoao- explicando intimiori primordia oumia reidcfinitx^
doQuidun oratio illa »quxiiKimam rei naturam non uiuiimhac abijsflium elle habet •' ita debet Iccun-
dfclarat» potius adumbrat» utpixe per accidentia dum eadem oognolci icrgo perd:da definitiua cogoi*
qusdamcxibica»abeadchci(pcrt^ioncdcHnitionis> uocautanunoomium iucmoiaui perctpdoncni > ac
^quainpraJtoualoqaiuiur* &carauociitatio»qu« ctpl*catiooemrcquiric • Sed intcrnariua cantuuuno-
'< Inediis procedit »iinpcffi^dcmonAiatiocn» fo- do caularum oomium cxplicatiuncm ad huiufmodi
luznquc icjcntum inqieric^tam admodun parti. cogn^iocicm obtinendam flifficere» manifefluin cx cc
•iimautem utruoque cognitionis genuspcrtvdunL^ quiapcrulcrocognitioncmperfc^rciiuturadcbcc
efle comcndioitts » dc quo in ptxlcmu dUpuearur» explicari/ lcdharcon)mbusquidcoi»rcdtbIisintemU
nonooiictcnduitt pctlcoioncra cognitionis io duplici cautis contincni^igo caufiuum omnium uueena rum
dlc^fcriinuip» prout cognitio duobusmodispcrf^ tantum explicatio ad huuflnodi cogaitioncmobti-
1^, dbi»veliiempclin^bcuct.» vcl ladaciminato^iquo nendam fuflictec.
genere» fiue caulx» flue teienux dict potcll» ut cx Adcogoicioaemdernoontarittam oanibuSDOme-TcnU
Cpgriw uuradkcmiis perfpicuumiiet^mplius-cfl etiam ob> ntablbluum» ouuium tam iiucmaruux ^ quam exus^
I icxHnowdigQiiiaacogutu^iimuiiA^ parumcaMiuum&ouu^apolmui. ^
' ■»' ' — ^ ’ '■
■m-
'f ; ^7® Cdr^l RtiidUm^ Dijtridtlonii DUleSiet .
f «^^iadcmonftratiua ciarasineadcnidiicip]in«co}^r»(cibifcidrlr»&i(IebrJ^
• co^nicio e« cft » cui cngnofiHmof cauram propccr co co^nofci dcbcbic • SccunJnm non ininoi certum i
auam rcsc{\, ntmpe propter quam ict hoc vrliilud propcercaquddin vaica Jcinonllratione
^ i>ivcnd(cae attributum ri^d hoc ab omnibuscaula- dium vnicum adhibendum t namHpiura tucrtnt me*
■5/' ' ronigcncHbu5>tam>ntemiftqoam<xccrnispefldctj
^ ut tnra planum liet I ergo drmonRratiua cognitio»
quxtamen abfoluta /it »omnium tam imemaruffu^ »
, ,n>- ' quam externarum canfarum notitiam eipofcic*
Sufpicari tamen qnifptam pofTrt h»c plurimum i
veritate dtHarc «quoniam ad pertccf^amdemonAra»
- ctoncmflroendamnon funt nccedarit p/i^rdta.j )
, caub^uc» nillqox dcmonftrartotii pro medio poA
i
dtii plurcsquoqoe dcmonArationCf erunt» vei Ar<0<^
celu tclUmonio dicentn • I.rifJ' fitraj^t ici^Vri^*« ,
Drunft fcintix fiott eorum » tjtmtm prmcipunecfx j
eifdmpt'mcipijkotimi\ittttecalttrd<xaJterit. Eui- J
denraotemratto» quoniam dcmonUiactoncf ctli de ' fl
re eadem» pro <liucf6utc tamen principiorum ditcrii^ J
oiU
SiptaiW
. ^ . micunturi cdquodre» Iccunduat ioriuakairaeiniMoiu
fum infemirc s led huitriinodt oon funt omnia qua- gcocratim eadem» pro principionim dioeri^tc mio-
tuor caularum genera » (iquidem cx caulis CKtcmU » nea induit dtucrlas • Hoc explicari pntclt exemplo .
nequeuncliciipropolniones per fe* Hxc di/Hcultas Podunius de homine demanArair » qu^apioilkeU- Capeooi
nbtdemcdio dcmonftrationisagctur» folutarema- cercmoralcmaclunittunipercauCimcHcdiuanirquiadWlnaL
nebie • fcUicet intclligcodi laculiatc prxdiius cA. 1 tum per cipJuoaq j
-.DeHnititu cognitio non (impliciter » fed quodam- cantam hnalcni » quoniam ad «tcmani Leaticudinciu
nx>do>hoccf( .incerto feientir genere perrc^»foIam c() ordinatus.‘tutn percautam vclutitoemalcoi >quo-
internarum cautarum adhuiuimodi teiemiam atri- niamhabetiibcrtaiisulum^iumadcnrciuitopercav-
nrntinm perceptionem requirit. DemonOratioa ve- fam marcrialcm» quomaitt amiiu coullat » qmc ab
TdextctnasctumadiHitticidumiDodoeamcn'iplittsdi- omnimatcrizconcrcuoocrciunguur.
. fciplinx m*tam non excedam . Hocadeo clarum, ucntuil magis j llquidcin i.
«is f Itaque ad perfe^bm ph^llcamdeHnitionetn»rolum quaquclcicntia intra proprio» comciuplauoiUi cao- '
eft opus cognolcert cau>a$ internas ad hmufiivodi ccllos»fiocrqac continetur, nullacnuncftfquapalic * ''
* Icicntiam attinrntcsi idem dc Geometria, Arithmcci- in alienos terminos irrumpere, icd hoc ideo qoomani
ca, acrcliqaudtictpKnisiudiciumeno s quemadmo- in definiendo, dcmonllrandoqueproptu: contempla-,
dum» &pcrl'eCiaj>hylteadcmonflratio caufas exter- cionistermino$nojicgrcdhur>propcereaqu6dlcicQ- >
n.isadmicm,q*iaMub Imitilinoli dirciplinamcadunt» luuniuctlaex dcumuombui,ac dctnonliiauotttbui.-
hoc idem de reliquit d ilclinlinic &c.Hxc autem (k in* c/Hocercu •
ceiligasvelim,ucnimiruaiinvnaquaq;dili;iplmapct- Co.^nmorei oomprehendua non ibtdm nouuaqg ASenie^ .
fcdadicaturdcHxmio tradita pcrfiitcnupnmordia, oi^um cautirum adipLsmriK^nuum, ied ctiaui ^ X
^ qua funt propria' ipEus» «li qnx communb funi io etic^uinquoscdcrcvaiatd^albAioauaiacvuriuui» 'if'
occulto iaceant 1 nam huiufnx^i deiiiucio pcrleda^ qu« naturam iplips conkquumur, !c ad extremum» .• i
unmmdci debet tn genere phyiteo, qox uttaiulie» pcr&iiiomimommuiu, quas Aid cootioctpotedav# ^ '
' ^ibhimcxporciiptmcipiapropriaphyAcxinamnquz requirit. ^
aiia funt ,qijaccncnun<ivl*unc,cuiurmodtru!ucom* Huius aAeteionis probatio ex explicatioag. com* Radoa^^
luunuqmcdjiii rerum naturaliumatcribnta* quorum prehenAux cognitiopis pcicnda 1 cum eatui h«c lic laaioiiia
coneeptusmateriam non includunt, promdeque phy- cauta, qui rescognolcitur quantum ex Ic cdgaofcibl- ^
Acustcrmino$ttanl)liunt»aihhuia(jno(Udelmicioncm lUellincccirumcArcmlccundumoiiinia prxdida^
perfcciainnon rrquinin’ur, uceArauoentis,l'ubnan> cognitionis hoc genere cognofei , /eorum cnimuno
rix,&tdgenusaIu,quxcanKiAadcAjtntiamnaiara< ignorato, ct^niuo uonp^tcompichcnfiua dici ,
Itura rerum pertmcint »dc ipAs tamendidcrcrc primus im n^ entm per ipAun ici Anes circumlpicerc dici ooo
PhilolophusaDumit. <^od autem de deAmctqncdi* pollet, cani catAcoJioccqmprchcnituft cognitio ecque-
XI , de demonAratione qu^oc mtcliigcnJum , dc rat i vclpoliciuc ut amne, quatenus modum» ducte;- QJ
u:runqucnonrolumdcPh)iica,Addccxiuisoinni*' nunumrciptf%itcognorcibili»vclnegatiud»qaatc* ^
buiAicntipcA ufurpandum* nusomnemrcmouct cxcciTumiprioricniaim^orct
Adaota» Qdzvcro dicebamdecognitioncmccttorcicmia omucg» quasdiuinaroti^uUinduAciatconwrclieDr
***' genere pcrfccU»de cognitione perledacttam meer* duotur; poflcrtori modo Deus Opt. Max. Iciplum
tocaufzgencccpoitA iiuelhgi. itaque adpettetSam comprcltendcrcdtci poicli » co nomine quod ellcniiz
cognitionem rei in genere caufz efficientis , non eA lux tmes non auingat; cum illa nullis pertcCdioauiuli*
necefle aliud caiifb genus cognofeerei (ic ctiamad nutibusiiniaUicd:c<
pcrlci^am cognmonem obiincndatu in gcnctc cau- Sei aiu.rAis primaoi alTcrtionnn facie AriAotclis pvioadt f
Iz nutcriaiis, non oportet alteriustraufz notitiam ac* uilimoniuiu quandoquidem ipte non rard in defi* ficuli« ,
cerlire • , niendo cauAt utitur L\tcri>is . .Ita quidem demondra- 1.
AlixnpK ilttidnn autem reciditis dicamus aJabrolmam , & tioa:mpwc feiemtam ,ianquampcr fincnidcfiDit.Ec
cuiooas rxaibnic.-i nomiam inaliqua integra lci'ntu con>' altbi vocem, per caulumcliicicmeiitdclTiiitamrcli-
racio. parandam requirt caubmm ommum ad illam Aicn* quu. Eacdis umeniotuuoi non enim im:cianduin
cum ipc^noum cognitionem: ted admlosumplicts inumucrrumad^laboranUaipdefiniuoncniaiulascSi^r'*^ *
demonAtationis abfoluocmcm, pcrrcdtioiicmvc iuili- lemasadhibcft dunraxac ad dcfinicloncmi
ccre unius tantum cauCx nomum , dummodo caiucn qin dicitur merequiddiutiuainam alioquin ad ilbui
demonlirauotK>ni)sricconditioQibusdcIiuuu, quas uadcnti4m,qu.Tdicuur per add:tamemuui».quzrci
sede demonlbaodi nonna przlcribic. (untcuvma»co(nis>odepofUmc»in.inodcbcntadhibo>
Vtrumqueccrtmucx paulo am&ttiaduisi quando- sl* Itaquuieii; fc habent dcfinittunc« Ulz» quassa
pio* quidem, utJupra nonfctuelaninniuCTAirafuifiuna* 4i‘^M®^(uperiiisauuiimus,euiqazalizAjaxgtne* ^
quzquerc3proutdt,itapaiitcCcncognorcdHliW .|^'.pul'dcip{quaUbet<mmipfarum dicitur peraddt-
quzIUia ces,dc quA aliqua cdillcmdifdplina luam ULiacmuwcxiubiu >uunicuinpc(id» quodadreid^ ^
■ habet eUe a equias otnoibus, ftdeai^emidifnplmimAJVluirp n-ituramc^c:iUcsi^ umuuia Doaimithittuu-
luu ad oi2utc^ huiuruu>it^citu)ct* ^ ^ ^
actincmibus } olud quaotiMu .
-i,. . ■ »>
-Vw
1»
dtfciltii NonicDts toTcmqo»^. V «UatchutJc inmodom Je- iiittlligcnd* Ium pariter “ ^ cawti»
fumimr.Loi^eperfct^^^^^^c^Sioncm fubicdloconuc- rum >dc actiSusj&obJewt^ - ,• r^^^^crihmdctch’-
nirc dcmonurationc cof;nofcimus>cum intemas »on tts ;ouuiiu /iquiJcm ita itix ‘^^abenf , «r ufium
inodd ifcdcncmas etiam caufas percipimus ;iia Iun« atuto » ad lui dclinitioncili . ^n/urdni-n
/tj-_ re • i;. j", j i- L I- .i.Jr .M»;
gc perferius definitionis przlidio rci naturam aHc»
^aemur > cnm non tolum cius caufas internas , fcd ex-
ternas itidem perceperimus .
iaui explicato > fcd de hoc latiur ahhi .
Amplmsrermn cffcniiz cauiasnon /lahcmi utaa* Qoirn^
ternas itidem perceperimus . tem res fc habent ad cllc9 ita ad cognofei; ptopterea-» diifi«{fai
Cum hic de cognitione dcnnittuadiflcritur> non vHentiz rerum per caufascognolc> nondc^humi at
deiis>qtuenosadrei naturam tnuenjendam > ac expli- vctddcfinuiuacojmtio cil> qua rerum cficnciz eo*
candam » velfaltcm adumbrandam » fubfidiariiiqua* gnolcunturt ergo httiufniodi cognitio non poterit
damopctuvant>&:quodammodo nianudueunt, fol- }>cr caufas oUincri .
Uetti lumus I hate enim varia fune > nec exiguo com- Omifsa quorumiam rcfponlione » vdiui minus ido> soiucto
^rehenfinumerodcd ea tantum inquirimusi quorum nca i fiet fatis interpretando phUofopltorum illud
perceptione dehnitiua cognitio » vel clfcncia-} quid* latum urum c(Ji:nti£- non bahent caufas, ciusciimi in-
diucifque notio > quanuis oirmibus abfoluta nun:crisi tclleflus hic cltiputa qudd cffcMis non habent caufas*
poteftefle contenta ,adco uc qut^uid cft pritcrhxc, per quas conucniaiu ijs quorum funccllcntia: » U per
fuperflaom fu* minimeque requifuum ad hoc* de quo quasde ipiisdcmonilranpofTim»
Joqoimur* cognitionis genus • Quod H tbrfan ufu ve* 1:11 etiam diflicuUas tam de dcHnitionCjquaiu de de- Q9'nta
tuae * ot in definitionibus contexendis externa qu*- monftrattonc in eo conlitlcns » qqod ucraque facit irr ^>^“1***
dam > nempe cauGe proprietates * Se cilrCla pariter mente notitiam «cugniiionemvcncccfrarijncxiis inter
«{uTpentur ; non fubinde eorum perceptio ad exaClc przdicatum de fubicCtumj htiiufmodi autem oexus re-
definiendum ncccfsaria eredi debet; tedearationO fpcClusquidamrationisefl* quiproptcrca caufaincx
tantum eorum cognitionem puundum adfcifci » rei natura obtinere non potcll t pr^ictarum igitur
qtucenus hzc ad abfolucani * accuratamq; rei expli- cognitionum * ex caufts neutram comparare licet*
cationctnnobispr2fidioc(l>&adiumcnco>przfcrtim FacihstanKnfolucio* rcfpccluscnim Ulcprofiin-
accidentium * amtCtionumque notio > quo pertinet il» damento fumptus^rationis non cft rcfpe^us* quin po-
ludSia^iriWjAAad^rfraVAAirWw/xjSi/Siu^Ti* rvfiSaA. lius extrema ipfa , qua ut caufas habere polluiK * icJL-»
litiinfotTorithr.Sfil conlva^ Se pereasdcmonfirari ; quod autem nexus fbrmalitcr
r J ... ... _ • 1 r. : :J _ n. _ I.-l
riodecideRta conferunt fecundum m^nam partem ad ut aiunt» acceptus (It rationis quidam rcfpcdlus * nihil
€9ffufctndMm quideil. Ac longe diucrfa cll demon- reicrci non enim in ptafens de nexu extremorum-»
ftrannx cognitionis ratio ^ quandoquidetn demon-
llracioni» elt offendere propterquid prsdicatum rei
fubiedlz conucniai ) quod ctim & ratione internarum
iuxea fecuQ Jam hanc ufurpauoncm*ied luicta pcuiumj
habetur fermo*
Vheriiistirgcnific arguendo * Imantum externa^
Se rxcemaruin caularum conuenirc podit; erat cur cnofain Jcmonlirationc pollet adhiberi, & per ipiam
dcroonflratiotciufque partus demonfiratiua cogni- ^IcitonHci dcmonllrauo ,* quatenus ex ipfa&at-
' xio* quodlibetcaufjt genus acccrlirct* a quo per fc_> tecbone Heripoifet pfopoficio z^erna: veritatis > hoc
* quidem attributum pendet* atque fuumcfscrccogno- cuidcnscli cxdcmouftrauomsnacura * quxpoliulat *
f* ' (cit* ut ex !iuiaiii.«*u. propoiiuombus fiaci fcd nulla ex
*nitla dif Idtid etiam fe conlidcrandum o(Tcrt>in quo nonnihil caulis excernis^rt huiutmodi ; liquidom nulla cft, que
fimkss, cft difficultatis > quod fubttantia maxime quidem-» nexum indtilolubiicm habeat cum affrdtinne demon-
7. Oiwn> accidentis caufa debet externa dici ; (iquidem no'^-) iti^nda de re fubiccla;crgo nuHa ex externis tn damon-
facit inirinfccus ad connittitionem illius; Se nihilo* llrationc locum 'ubere poterit • Allumptro cuiquCJ
Sinus aperti Philofophustcftatuni reliquit, accidens pctfpcCta redditur ex eo quia omnis externa caula,
ic fubltantia nec perfedte intciligi * nec perfecte de- aut cft finis , aut efiicicn, , aut exemplar ; fcd horum
Hntiipojic;perpcramig{curinobisdi<^umfuitdchni- onmium caufalicas (icrci exillcntiam Ipedac * ucab
• tiuamnotiuam folacaufarum internarum perceptio* illa nequeat abfolui: n4»n elHcicnscft, aquo oritur
ne contentam elTc .
aCtio , qua res producitur ; iims efteuius gratia ait-
Solutiopitct ex proxime difcufTisj concedendum quid fit ;cxctnnJar demum cft idl, quod efficiens imi- •
enim externa principia ad cognitionem definitiiiam fp- tatur 5 eminuero agens per adioncm dat efle efleclui *
pclirpius requiri , oon tamen per (e , fed quatenns ca_» Se proinde fpcdtac cxilU otiam ciufdcm : finis autem *
fune , ad qu2 rci dcfimia; natura » Se cffcncta ordinem cum Iit id quod allicit agens ad producendum eric-
dicic ac 00 id quatenus huiuf nodi ordinem cermi- Cium ,^onpotelteiuf<ietncffa£tuscxiftcutiam non ro*
nane • Hoc fane modo fc habet fubftantia compara- fpiccrc;cxcmplnr demum, cumfit prototypum,quoJ
tioncaccidcntis; accidens enim cft entis ens, nimi- agens fibi propmut imitandum, deoet etiam Se ipluii
lum cft aiiquid lubltaruii* proindeque dicit ordinem
adipfam; adeo ut fulfttantia accidentis ordinem tcr-
licfe halKrc, ui ab efrec^us exillcntia non abfolujcur *
Haiusdiftlcultactsfofutio, commodius tractabitur* Solati^,
rnincc > manifcftumcft autem ingenium uniufqucrel uoi * dcmcdiodcmonftracionis diiputabitur* Vt ni-
diccntls ordinem ad aliud ,tulc clT: * uc non poftn hilominus iioc etiam loco breuicer aliquid dixitlcvi-
cognolci line ilio; quia nimirum uc res fe habee ad dcamur;aducrtcnducxcaulis etiam cxtcrntsilciipof-
clfc, ica ad cognofet ; cum icaqm; fuiim cfte ordinatum fc propotiuoncsaliquo modo neccHarias ; ( at ex cau-
habeat ad aliud» debet etiam ut iic ordinatum cogno- fis externis fien polle propolicioncs luo moiio nccclia-
Ici ; Icd hoc fieri nequit iinc cognitione Ulius ad hasollcndanicumdcm^isdiccndipcrfedaputandi
quod ordinacurfidcirco ad iflud cognofcciulum , Ic obtulerit occafio;;quattu$ciummudus adpixdica-
iiuius requiritur cognitio; huiuimodi porro eltde* ttonem de quidem neceftariam etiam reuocatur , icd.
imitiu.! accidcntisnoticia, quz pcradditanientum-» ad modum ilium caufit pertinent extem», utcxibidir<
diciiur jqoatcnusiniHaafrumiiurid* adquodordi- condis pcrfpicuum fiet. Negandum i^uut ut argu-
natur * vefut illud , quod non facit inttinfcais ad na* mento hac latis, cautascxtcrnjsm dcnionllcaiiorrrbtia
lu- adJubcg^owpoftcifiquidcm in ptopoTi^gnibu^ ncce^.
■ “ ‘
Digiti'eG by Cioo^^^Ic
's8o Ciirtl} £>ijfthitl«mi D/mUSU-c i
farijs nihil obftatqodminus adhibeantur» ac ob id in ipfa qaidemperunmediaca» hocellper immediato»
demonflratiortibus afum habeant ) neceifariz autem cfTc^us notiores camcn>at non per caulam per
fient propondoncsacceptiscaas^ , &efTcdu inaSuj notios eorum* quz reciprocantur ; nihij enim vecac
quanuis enim quoad cHe per fc non uniatur cfiedus quominus eorum* quz rteitiim przdicancur* notius
proprie cauf^ in adiu* per Te tamen unitur quoad elTc quandoque ile id > quod non cncaul*a>quaniobrcra_»
caufx * quoniam ededus ab haccnemialiter pendet* per hocdcmondracio heri poterit /adert autem Pbi>
quod etiam Tuperius nocaui *fedcopionus denis loco loropims^dc fcinei!i3tionc planetarum cKmpium;
nuperallegato • duiuait «t/ » a^PiA
Sed aduerfuscomprehennuam notitian) illud plu- f''eluii , tjuod planetae wope lunc ex eodcmonftratur»
'rimum negocij facelht» quod per huiufmodi cogni- ^uodrion fcinUlUnt . Adedut Ariflotclesvideaturde-
tionis genus* nihil cognofeitur «niH quantum ex fo mondracioncui hanc declara Ile hoc exemplo. Omwa
cognoicibileeft* nihil igitur e(l * quod abintcUc(^u (juanon fcinttlUr.t funt p)-openos i plunette funt
fcumano huiurmoJi cognitionis genere ct^nofei ^iiT<i*^uxnonfcxntiiUntifir^iipiineu funt prope nos\
pofsit , ciim aliquid femper de re propo/iu lupcrfit Supponcnsiiaq; ex communi lententia non fcintilla-
imellc^ui fuperioris ordinis cornofccndum > liquU re propinquitatis checluni cile* quanuis id dubium.*
dem hic longe perfed^ius* qaam humana mens intelli> Ut > in exemplis enim non requirenda veritas * uc altis
gendi munere Aingirur* vidimus» hoc exemplum adert ad iliufirandam de-
Ad piopolicz dubicacionis enodationem multa.* mondratiorKiii >quz exededu ad cautam procedit*
congerunt Ariflotclis interpretes ab ea conantes To lic etiam hoc idem declarat exemplo Lunz fubcuntis
varijsnugis expedire j parum tamen feliciter *cum incremcmum*<?t dccrcnicmuiu luminis * hinccoita
quo magis diluere propofitani didiculcatemenituo- probae Lunam rphartcafiguraconnarctlupponican* i.Mk;
tur*co etiam maioribus przTuamur anguHijs; eorum icimquod verum eli,illuimnationcm illam per incre- ‘T«**>*?
igitur figmentis przicrminis unica ouidem animad» mentum, & decrementum a fpiiarica figura prournU
ucrfione difficultati fatisfict > confiaerando fcilicec rc*ac proindcdcmonfiraiio htabeifc^u adcaufimi *
aliquid cotr.prchendi dici ,non abfolutc ,fcd per re- utcnimoflcnjat Lunam efle globofam pcraccrctio-
fpcflum ad cognofccmemt itaque cognitio compara- nes» dccrctroncfquc luminis id probat ite augumenta-
tionc unius cognolccmis eomprclicnnua cfl » alterius iioncm tnhiiucns,^wt>d illuminatifT it.uut patialur op>
autem non itemteum igitur aflentur aliquid compre- fremeni«>«,4H/ decrinieiitHmluminii g^lohofum </?{/-«-
iicndi , cum cognotettor quantutn ex fe cognolci- >mw autem fic fe habere experientia docet | l u»m^
bilced. Hic erit propofitionis intellectus* ut ideo- erir • Ht hac argumcniaitooncndu tantum ,
gnolcaiur quantum ab ea potentia cognofccmc clt quodresfit* utPhilorophus tcflaturdiccns. Ovr^eruM
cognolcibilc i hoc cmm paao cognolcibilitas rei * ♦ iuj» dio rr*«VAa7««r«
viriuLcm , facultatemquc cognofcuricem adzquat *
quod non contingit * it dicatur obic^um cognolci Hic i<i,tiurfyllogifmus non cdUndaatr rcsfxt, fed
quantum ablolutc fuapie naturi efl cognofcibilc_a ) fit. entm<}uiafcintiilantf funt prope ./ed/fniM^
luxta priorem comprelKnfionis modum non repu- proptfutttinonp:wiiUjntm
gnat aliquid fub intellectus creati comprehenfionem Nec reprehendendus Plulofophus * quod exemplis AHAosrte
cuvlerc.* repugnat tamen iuxta fecundum » qui foliim fitufus* m ^tbus accidentia commemorantur ,qur arcpcrhC*
diuino competit intellegi } ab hoccr.lm dumtaxat aCtualcmcxiilcnciam concernunt ;cnimvcr6 id abeo
uaaquzque res abfolut^ cognofei potcli quantum.» facium clarioris doftrinx gratia, Arcdlubcntius, quia dtcanix*
fui natura cognofcibilis efl i at ab intellcau creato propofitiones in quibus hiK habentur accidentia.» •
dicetur comprehendi * quando ct^nofcicur quan- proin-icque contingenctz vitio laborant, ad propoii-
tum ab htuufmodi intcliciitu cognofei pqrcfl * dones nccciTanos tcuocariponunt* fi Iccumium ita-
cum enim hxc cognolcibilitas quiOQfdani finibus tumpofltbiUcaus* vel iub aliqua conditione intelli-
coerceatur , quos ccfi intellegas humanus egredi gantur cnunciatz. Ne commemorem feientiamede
non poilit * intra tamen illos certis legibus non ad- conceniain phyfica nccdTicatc * quam in ijs de quibus
dltidius, potcfl plus* minufvedc cbieCti perfectione traduntur exempla* neminem prajccriireperin* hoc
percipere { nurvquam tamen rem confidcratam com- cnumieccintacis genere Lunam iiltmnnationisvane-
prchencicre dicetur > ni/i quando ultimos fines cogno- tatcmncccfiand fubirc palam* Se apertum, quando-
Icibiliiaus attigerit * quos rebus humaiuemcnus im* quidem fecundum naturxeurfunt * nciv.pc fuppofito
bccUIuas prxfigit . ktuandani cllc llrudiuram Vo:ucrfi,& Solem debere
lutr.cn cBundcre* non pocefl in Luna lizc illumina-
SECTIO Q^V ARTA.* nonis varietas nempe accretio* dccictio non con-
tingere .
De Dr»ion^r<iiw«f Quia » iolct etiam In dubium verti cuiufmodi hic debeat ^
efle ededus • Nos imprcllis antea vcliigijsinfiftcntcs _1
CVm hucufque de denionilratione gencratim.* cxilliman.us liauJ nccciVarib dfefium phyficnm efle
deinde etiam fpcciatun , fcilicctdedcmonllra- debere* fed poll e ciismm hoc genere demonflrationis I
cioncprepferqMid>difputaiuma nobis fuerit } proii- effectum ufurpari* qui caulitmctapfiyficarcfnoTidesc* '
mum cft, utinprzfcntia de dcmonflrationis altera.* quique proptcrca non inepte mcuphyficu» dicitur *
fpccic, qux dicitur fcrmoncrninflituamus. Du- cUquc ratio poiichor altera fe hab^ce ut caufa . JtA
plex autem huius eft dcmonflrationis modus» quorum quidem Dei ^tcmitas ciillimatur efferas unmutabi-
primus fit ab effeCtu ad caufam * flucipoflertoriad htatis;utcnimex immutabilitate *canquam excanfa*
priustutquandonobisantcacompertuineflclf.^um nietaphyhca tamen ,atcrnitateminferiirus,ianquaut
cHe * & inde concludimus dari talcui caufam , ex qua effeCtum itidem luctaphyficumvfic cxaducrlWcxxier-
tilisproucnicclfc^sivclquandoanccacognofcimus nitate , unquam effeciu nos immiuabiU(au.’in* ca»>
alicui fubiceto prxdicatum aliquod competere* Se in- quam caufam deducimus ; utque priori modo per cau-
de deducimus uli fuUcCto caufam talis pradicati fam ■ ita poftcrion modo per effectum dicimur de^
conucmic • Hzc igictu dunoaAraua cumui^it*{i tuunfliaic. Vuunqucigicirxe^cCluum^citusinex.*
V 'Oglf
I
j SeSlt c fSt
Je^fl»loq^uij8tt*®®^*4lJonf , tanQuammedimii H«'enim ct***”
poteftadmbcri> , fumab«ftcdu»f»;upa</»oW- i »^cit^^n~ '
QiianJ« Cum intem effcAo* ^<Tii phyficus » poteft quif- poniiurproccdcnaoa cau^-* ^
^Um^in ancipiti vcKafi > qualisnam hicfit cftcClus» Adhuncautcmdcmonflr^f^®”|^'iJO(ft;f„^ «qu» Alhanc
cnjonflraiJO • (^.?ridoqu4' ^<(nar}n>
tjua tale dh aJiquid/jj»ni/?^'3tj proit>. «‘«n'»
, , . . I figniiicaiam i‘tipponic> Icquc /)abcc ian-^“®' P“*
I itft pto Muquam medium ^dlolorpari} ik in demonl^ra* quam poflerius ad prius in cllindo. Huc pertinet
C mdie a^ *^®**f^w poterit elfcfius pro medio > cuilibet exiUis etiam dcmonllrauo deducens ad impollibile > qu*
refpondcnsadhiben; quodadeo cuidcns« ut quibufdanividccurctiamad demontirationem/rrop* “
^£eat in eius probatione immorari • X#r^Mid, &^atarcoocarijdcquo intra difpucabuur.
Nor» igTOrandum porro demonArattonem ab aft- AduerCus iuperiorem doclrinam s idetur A nftotc- Difficoliw
iiu multiiariatn eomingere. Primdquando ededus lis tcftimoniuin , quando ait peti principium >cum «*
•um Tuacaufa conuertibilis dl , tunc ex ncgaiione> prius per poltcrius dcmonfiraiur . Sed dare patet quo
vel atHmiatione efferus , concludi poicfl aflirmatio > wndai Philofophi conlilium » nempe ut doceat prin- ^
vel negatio eau6e; iia plane Te babent riiibilc,&: ratio* cipium petitum ab eo, quod cfi minus notum »a:qac *
Male } nam exrinbiliaHrrmatiuc $ rationale liccccoU pollcrius in cognofccndo> proceditur ad magis no<
ligerc t dicendo r/I rifibiUi er^o efl rationale : & hic ttim , atque prius liidem in cognofccndo» Cum au« tigtiuu •
demonllrationis modus ob conucnibititacem tenni* afl^ninus co:iccdcnd3u> ciic dcmonftrauonem
norum exerceri poteft tam ab cDcduadcaulanbquani >qua prorcditur3b(dcCtuadcauram»(upponi-
a cauia ad , ica ut prior lit demonn ratio <fkia \ mus dcmonllrauoncnj inllituii quando cDcdiu habi-
}ioflerior autem prqpfrr^aa/j qitse continserci cum tudojcuipo(tcriorincl1cndo*ntnihilominusprior»
Cx rationali deduceretur riiibilc . Sccundd quando dt notior in cognolccndo, iu ut menti po/TitcauijB
cdcd^usnon eftconuertibi!is> fed inadiequatusj rcl nociciamingcrcroquaincondunoncpcrdcmonllra*
quia excedit caufam Ci potdlabilla produci * ut calor tioneminfercur> ieniuiamexplicatOj ita nimirum uc
comparatione ignis , cum hic etiam a Sole generari interamus dari talem cauiam cx qua talis cUct^us pro*
podici vel quia exceditur i caula» uUi dfediusquan* ucnic. Vcl quando antra cognofeimus alicui lubieCio
doeft>fempereAiuIi cauia i non tamen quando ed prcdicacum aliquod conuenire> & cx hoc pracognito
uliscaufa/ perpetuo calem cflfctdumponiri uc refpira- prxdicato canquaniedcs^tu «laii Tubicclo conuenito
tiorcCpe^u animalis} rerpiratio enim eilc non potcH cauiam talis pradicaa argumentamur*
niti ab animali; adeo ut datac<fpiracionc*necdTc lic Hucctiampcrtinec«quod Arilloccles docet >quod* >|niaiidJ
datiammal/nonumcn polito animalbncccflce/irc* quenos rauloantea adlolucndam diificultaicm ad- yctflj.
ipirationemponuliquidcm dantur aliqua animalia.;» uerfus cUcmialem diHindioncm i/larum ipccicrum
aupilccsj-quz tamen non rclpirant . Abcifeif^u qui dcnicm(tr.'Uion.»>ururpau;iiius; isemm docce jcx ijl-.
exceditur k caufa potcfl deri dcmondracio atKrnia- dem terminis dcmonUraiiivus (}Mia > fieri pode d^*-
ama;itfrry]pir4l;e^of/?tfttin<ti;n9ncaiiKnnegaciua» nionftraaoncmprtipterni«d; aitautem, *• P«l^»
mn refjfirat i €Tg9 non efl animat. Ab effcCJu autem it* ^arifay Saitfu . Tcx.i#/,
excedente caufam poccll effici demonfiracio negati- ^cciJii etiam ut alterum per alterum probetur» Ciraif
ua*utnoH eslcalor itr^o nonefUgnisinomutem at- demonjiratio , docens cur resJit. Vbi obitruandum
iirmatiuai efi calor t ergo efl ignis . rciincri quidem coldcm terminos» uon tamen calUcni
Nullibi tamen magis «quam in Mathefi modus hic prxmillas; nam propofitione maiori fiir.piicitcr cor»*
l demonfirationis ab clfcdiu ad caufam clucrt > ubi ni» uersa > fit ex maiori extremo , medium > fic cx medio »
mirum analyfis inflituirur ; nam ut fynthe/is > fiuO inaiusexircimiin » quare per eandem caufam demon-
f- compoficio,acaufaadeftcdhim,fiuc palfioncmritaj ftratur idem ertecius de eodem fubieflo, hunc iit-»
anaiyiSi fcu refolucio» ab cfict^^u» fcu palfione ad cau* modum* id quod efi prope ncf> non fcintillat-, fed plane»
fam procedit* quod operofumnoncflet exemplis illu- taftmtpropcnos ; eigoplantUnonfcintillantihici%i»
itrarcidquibus j ut unum > vcl alterum tangamus *fk tut demonfirauone docet Phtlofophus dfet^um.»
propofitio pciuia Libri decimi teitij elementorum» ottcndi per fuam primam & immediatam caufam* £c
^ nempe. hzcdcprimohuiusdcmonnrationismodo*
‘ SirecialineaextremdpacmediaratioHefe^afuerit, Sccundusciuldemderoonflracionismoduseft»cutn
maio’' portio apumens dimidiam totmsi qumtuplumpo» conclufio per caufam quidem* non tamen pri^riam > nojusde*
1 tejl eiust quod d dmuiia fit^ quadrait . ac immediatam * fcd per rcroocam * & non propriam nouara-
[ Sic rei^a linea quz* D A C B conclufioocmoflcndimus. Itaque duplex ericlpeaes tioi'»f«/s
dam A B*cxttema,ac ' — dcmoiiftratiomsq«»a. Vna* quzproccditdnoncau-
■ledri ratione fecla in C > fitque maior portio AC» & fa »utfupcnuse(tvifum : altera qux procedit a caufa
ponatur A O» iplius A Bdimidixzqualis. Dicoqua* remota » & non imnudiata » quo nomine incclligo
dratumex C D» quadrati ex DA quintuplumenc.* ; caufam» quznonciiconucrubiliscum edeclu ; ita uc
Geometra igitur cx hacattcdlionc diuilioms pr^di%» ubicunque cll caufa» ibi fit cficCtus»& ubicunque efl
progreditur donec ad ciufdemprimordiadcueniat » eficAus» ibi fit cauia / atque adeo dc quocunque prae*
cuiufmodi cft»qudd quadratum cx A 6» qiudruplum dicatur unum > praedicetur » dCaltcrtan. Vc igitur per
c(l quadrati ex A D» cd qu6d A Binfius AD dupla caufam immediatam & conueriibilcm cum ededu
fici inde autem rcucrtiturcomponcndo» itautrcfol* dcmonfiracio procedens dicitur dcmonltratio prop-
uendo ab ede^u ad caufam ; componendo autemi /er quid; itaf^iJla»quz procedit pcrcaulamnoncon-
caufa adede^um progrediatur • Non dilfimilimodo- uerubilcm jdicitut dcmonilratioqfrd» quodclcgan-
iegeritCcoiiietratniccuiidapropofiuoRC ciuldcm-» cercxpicllum legimus apud yirifiotclem diccntcm >
ilbri > quz fic fe habet • per media » quz non conuercuntur cum prxdicato >
/mr<s partis ipfxus efuintttplum * dupla quod dcfubicdto dcmonftratur» Sc pci media » qux
diBse ffittis extremi ae media ratione fetta > nMiot non funt caufa conclufioms detOQuhcari >
gogwtcmfrap/ffr^iiidi^i^dumaijs
idrtU Dijjertatsenfs DlsltSii^l
9€fjiafriff{$Uii^tfiyttifii(imTtftrldtamm» 7a*«fr
^ .JimrvrcuTilitTt^.S. intjujkus autmmdianon
redprocjntuTi id<fuefflnouus^tiod nmc(\ caufa: oflev~
dttunM)drn$nonatrfn . Hoccfl>n rncdium» nempe
caufa hicrit remota » & non reciprocetur cum eifcdu >
ct/i quod non c{lcaufa> nempe cftet^sfuerie notior
>dana< dcmonftratio ^uiai non autem proprer^xnd j ubi
oblcrua per media in numero plurali iisniiicari ab
' ” * Ari{iotelecaufam,A:effc4£inni, quoniam in antegrei*
fis exemplis» cftedus fperat medium in dcmonftratio-
caufa verd indemoniiratione propur<^uid »
Oblcruandum etiam velle cfTcftum noiioreni clsC-?,
quod imelligcndum de caufa tam proxima » quim rc>
mota , eo qudd in omni dcmonniatione a notioribus
procedendum cA >
Ttibo» At vcrdtribus modis cc^tineic caufam noncon-
inodis eo* ucrticumeA*ediu« Primd quantTo caufa non femper
imgit cau ponit cftecium, ita ut e4 cxiflentCrciTcfius exi Aati nec
cimuet^ femper quando cAcfledius 4 talicA canfa*Hocdecla*
ciim tffz- rari folct exemplo venti* Hicenim intcrdumcA caufa
Alt» frigoris» non tamen fciiiper» cumplcrunquc uluve>
niat» ut fit ventus» oui tamen A^igus non pariae- Secum .
dd quando caufa Kmper ponit cAcdum : fcd non_3
femper dum cAcAeAus» cA a tali caufa* Ita quidem
ignis (ut communi utar exemplo} femper cA caufa
choris» non tamen calor femper cAab ign? » cum i
Varijs quoque cautiseOc poAit » puta »aSolc jamotu »
&c« Valeat tamen exemplum» quantum valere pote A»
de hoc enim in PhyAca difpucabo • Tertio cum ctfc*
^us » femper proucnita cali caufa; fcd non femper ta*
lis caufa ponit talem cAcdIuni* Ita plane rcfpiratio
noncAnihab animali» non femper tamen poAto ani>
mali» ponitur rcfpiratio • his autem triuus modis
uaurarumnonconuercibilium>primus nulli demon*
Arationi > nempe nec nAirmatiuz > nec neeatiux, nec
abeAcctuad caufam» nccacaufa adedettum poccA
deferuiw t non enim licet arguere t efl Yentutierioefi
frigui i vel non efl yentus; eivo non efl frtgks » nec con»
tra •Secundus modus caufc^^otcAdcfcruire demon*
Arationi aAimMtiua i caufa ad cAedum » Hc negatiux
ab cActAu ad caufam , non autem contra • Ita quidem
icdic arguimus» ipitsefl\ erfpeflcalor. Infupcrmi»
eflcaloYi ergpnon efl non tamen illatio valet
non efl i^nui ergo nou efl cu/or» neque valet efl calor ; er-
go efl ignis» lea ut hac de re (h ratiocinandum non fc*
ens ac do propoimonc condicionali» ut eruditiHimus
'Neotericus adu:ciit>* Aquideni in hiiiufmodi argu*
mcmationc confequemia ccnctaAimiaciuaaconditio-
nc ad rem» & ncgactuaa re ad conditionem» quod
exemplo facillimum cA tllu Arare . Tertius cauf* mo-
dus inferuirc potcA aiHrmaciua; demonAraiioni ab et*
fectu ad cauUm : ^ negariua; d caula ad e Ac^uins non
autem couira> Ita quidem optima e A illa tio» refpirat i
ergo efl ammi. Infuper 710» efl animali ergo non refpi-
rat snon bene tamen infertur ^ non refpirat 1 ergo non
efl 4m»w/j neque reCie Iit illatio» eiianunah ergoref-
firat. Huius autem tertij modincminic Ariltotelcs
f . Foft. dicens, hr/ ,t3‘ rttArer» fj* »g^ ir rsoVwr»
»• T« A/ti» » dwiluiit . a -fi MyiroM 7i dtrtar »
07tr » /1« W » roi^fiiri »v . iijS t»t«
7« /««'tirttOTtin’ olr/s». < r» ^icr at/of 7»<t’r«vru»
•7»r I li , tittAriixnvTitfy^it- itna.ri.Oa.ete»
itria.r%Cra.f'/^ % Itemin ejMibus medism extrinftciit
fonituT » In huenhndmonifratMr <fuid At»*»on citr At»
^aidiicmdttirnr w«/a. Tflwlicwrnon refptrai paries^
ajuiJ ?ion clt . £lf>nr» fi hax cflti caufa non re-
fpirandt » oporir rrt ammal cfje caufamre/pirandi : u‘ fi
airgjtio cA caufa cur non infit , a[l:rmatio cA eaufa cur
injit , Hac autem iliuAfat exemplo diccn$»A incciu*
peries calidorum » & frigidorum cA caufa non benf
Volendi» eorundem temperies cA caufa bene valendi • ^
£r fubdic>d'|U«/i»r di iC-b d ««raaon r7 ivtifyjlf. i «ti.
a«7/r»TvMil o-rif^ur. i;r/fmi/irer/t4jy;rw.ir/ocA cau*
fa cur h:fu ,nr;jrio cA caofa ori non infjt» Hinc aurem
deductum illud cAatum , Si eli caufa negatio-,
niti affirmatio elicatcfaaflirmaiiONis: itfiajfi,rmatioefl
caufaaffirniatiunis, negatio eji (aufa negalmis . Do ]
quu mox aliqua dicenda.
Tertium igitur cauf* mogum non conuertibiiis ArtApieJ j
cumcAccTuex tribus antfa recenAtis, hocloco Stagi- l‘»fe«en»
rites confiderat, & ait dcmonArationcs»qu* proce-
duntpcrcaulam nonpropriam ,lcd jatiuspatemcm j *** -
noncfse dciiionAtationcs proptertjuid , fedtjHia; ut
w»«eyf/p/r«infffi animal mullus paties eflanmiali er-
go nullus paries refpirat » Enimvero tametA procedat
per id 1 quod aliquo modo caufa cA » non tamen con-
tinet ptopriam» &adjqua{3m caufam; quodev allato
exemplo nunitcAum elt nam , iic Anllotclcs difpu-
tat »li non cAc animal » cAttfimplicitcr caufa cur pa*
riesnon refpirat , oportcrctanimal cflvcaulamtrfpi-
ranJt ; quoties enim negat 10 cll caufa negationis { af>
Armatio cA caufa aihrmat;oms,&:viciflmi . Quod au-
rem animal non Ac abfolutc rcfpirandi caufa tinanife*
Aum exeo» quod inulta funt animalia » qux nun rcfpi-
ranc . Hunc autem dcmonAraitonis modum» fcilicec
pcrcaufamlamis patentem,» huiufinodi effe vult» ut
dcmonflrationcs ad ipfumfpcftamcsdicidebeantta-
Ics » ut in ipAs medium cxira ponatur , quoniam in Ic..
cui^a Agura conAruuniur »in qua medium femper cA
prardicaciim» proindeque extra; nam particula exn»i^
pofitum» ( H<^ enim Abi vult extra) in piifcntia Agnj-
Acat efle poAcura in utraque pramiHa» tanquai/i extto
mum per modum pra dicati » ptoindequeuc ultimum.
In cercia quoque medium e A extremum > Se ucioinquc
per modum fubicdii i fcd ea Aguta particularem pro*
poAcioncmconcludit.atqudcoadfcicmiom nonficit
Cxccrum» illud cAacunii piCtofqucturbauit;nam_> Dah'tatKa
valet utique confccutio efl homo iergocfl aamal ; at de
non comta noii efl loomo] ergo nen efl ar.intal; non cni jy “ ^^7**
licet arguere a dcAruf^ionc antecedentis * ad delira- •
diioncmconfcqucmis . Multa congerunt hic Arillo-
tclis interpretes; mihi tamen res facili$vidctur»quaiv-
doquidan» edacum illud intcliigcnduuule caufa» qiue
reciprocatur cumcAc^u ; valet enim tunc arguere 4
dcAtuClione antecedentis » ad ccAruCliOncm conlc-
qucmis i nempe, tfi homo j ergo efl rifihile ; deinde vou
efl homo i ergo no» efl rifihilei in termims igitur con-
uenibilibus hac locum habent,^ cifacum pratiiAum»
in huiulinodi tcnnmis veritate cqmproJwnpoteA.
Docet autem medium non dici caufam , nonquuj re
verd caufa non fn 1 fcd quia caula cA remota » & laiiiis
patens, quam cAcftusiat caufa rtinota rcfpctitu cauf*
proxima» S< conucmbiliscum cAeCiu, dici potcA non
efle caufa .
Aflciit porro dcmonArationcmlianc in fecunda^» H«edc.
conAruihgura, ut A A, At animal B» vero rclpirarc» rnouUr*.
&C»paric5»fKt dcmonAratioutfupra,nimirumiom- lio m fc-
nc B» e A A , hoc cA » omne rcfpirins cA animal j Icd otniaff.
nullumC, cA A, id cA» nullus paries cA animal ; ergo
nullum e cA B» hoc cA» nullus paries cA rcfpirans-
Ad magis declarandum hui usdcmonArarionisge- Anrnaa.
mis» utuur lepida quadam Amiluudinc defumptaa uQfio .
quibufdam dicAs » qux pailim vulgd Iblciu iocoisdt
caufa ufurparii non raro enim ufu venit» ut nos inter-
rogati ) (fatu operu » caufam quandam remotam afle-
raniusi quod ab Auacharfi iadtum fuillc aic > lite enim
ctim cflet .Scytha » in (Jrxcja degens ioterrogutus > atr
in Scythia lim ybicinx» rcfnondicaon cfte » rationeu)
' ■ • ■ ' red- *■
f
■ fi/'^
iJ4tm,iouibi«o«^^>tes. Eraminicm tibi- hsbm» twrfcAr tVa//ci«r.i
•ln2»nwiiinx>i^tii»'nc^ *oatttur,»Vnbijsc>nebaiit« quimmo in pnmo c<^*' rioitem ^ ^^caun:uf/
AthkDimii4bc{fc^^^^tummc\iium>\'ejur:mi lcibui»in»o4i eflc ra^»oana -t * ^<^tju3 Int^ui-^ >
9ttQU{}n<mtmfripfa(n>&cffv^um jaiicnintukcati» nitir *ptoxmiptobfltum^uit ^ , *
fattmrrfunc; ^anNdoqutUi-mnottdle vitvijipucISqr- ito rKMiu»uncntd<lcmoi>(!r«iopOWitap^>_j^i^ *
iha* cft caofa $ ut vinniu non habeam non habcic vi- PWtae» hoc «um pluriRAim tmxt thotnmti»^a<>-
numcilcaara^ut iion incbriemur;non jeebriari» cfl numranocioatioab «(«ilu ad caolaatl^t- vcndica^ ‘ \
i.Toli clo{a^tlttihi)^nonrtIlant. PJulofophosaurcmcon- tiottionfiniioais raiioncrat cMocture me\peinauo
•u.y.sj.tcnJitdcinonArauoneniproceclcnccmezcaDliinoiVj aconcomiilnti* poterii UlamiiDi retkiicJfc - Opti-
cbmicrcibiit dicendam tiXe qwi, nonprepfvrfv/d> iitaoonArcnrioi qaooiaqiproutraqtic c^mtcaol^
quodaJibt quoque docuerat» ubidiicrat de<
inonrirationit » \ fvoptrrtmd, {vincipia cAc j>
•propria» Ac adsqua (a conciuikmitquod etiam Ibnno-
yia tenuit {iucneiam dchnicnt; obidcnimincadixiit
T<t caufam » per qtaar ut efi , itaki auH jvJJ.t aUtrr fe
miiiut} caccnuscnim ratk>cia:itio ab all^Ao adeau-
Tam dcraonflntto dlcicuf > quatenus cfTctAusiKccfU*
tiain iubcti^nexioncincumcaufar niitn'm4uenc^
iriieftodetcinrccflSWa coan:«io»nulJoo^c^o dcinoa-
^ t -/V' i- ilrjuiodicipoflctifcdnoomwwttnccertUaoisc/tiHa
habere, quorum Icnliis biccA» nmitruniutneccAc- conocxtuincaduo » qitonHn.ununuucomujiurai-
^uspoinicire niticatalicaula » nequccaufa^ripol- unim» ut*noapo^c lUud non cotuuri » iiuanuia
<K»qumpo(ucuiemcfi7CluitunanicU)»utnupctdice> ciose&ttus nonde; ergo non i jJdm tatiocioeun jb
bam> enc(^usdici poiAiaUquomodopcrcauramdo** cfltdiuadcauUm , Ted i concouiitauu iurc poterii
mondrari» quando percautam retoocam druttut dc- deinontiraiiommcupan*
fnonltratioi hmpiteirer tamen dici noo demon- Amplius onmn raiir/cinacio cuidens , & necedaria» Tertia u*
Arari per caulam» nid haede propiia» proximayconv hoceii« coniUnsex propoiUiombuscercis icuidcnti-
pleta> & adarquauj cuiuiinodi c(t Uia iquain pert^a bus , ac necel^raj» idemoAraciq dtei potell > aliorum
Icienua , aiquc periecta demonflrauo requirit » qux rauocmatio ab aiteCtu ad cauUm demonUraiiu per-
ccrt£ retnou causa noa eil conterna: mens cnimquz- neram tppcHamnr** ted ratiocinatio i concoiuuami
tcR^caulamaifcuhis cfit^osnonacquisicitynibcau- icafreha^sergoralisraciocioatioiurcdcinoanucio
fatnconocnibiiem fucruanecutai habita cntmrcino- dici poceriL*sAdbmpcio conflat apertd ycum non rard
ticausiaoonproptcrcaabinquitmooedeflflittfcdul' cucniat* tu ah;)U« duo talem conncxionun» &con-
tertorem cauflun iuquirit>donecad(quatamiQucniat* comitamiam habeant , ut Icparari ininimc patiantur*
Vt d dicatur ideo panes non refpirac * quia non cfl & ubi cfl unum » oecedarjd d: alterum * quamuniuis
Mima!» nooprorlus iuellc^osacquicrci(>rcd ftatim unum aiceriuscauranondc «adeo ut cx uno poAueut--
^uaxitcuraJiqua* quo Tum animalia non icipiranc* denur» & nccclfario alietum indrrri » qu.madmo-
Atdeitcddaturcaula» qota caret pulmone >flatiin doniduxlumpropriciucsy duo eflcclus» quorum^
quidcUyCOqudd , quemadmodum habere polmoacm uterque ncceflarib ab aliuua communi ca uia procedit*
adxquatadtrerpirandicaula: itanoniubcrcpuJmo- Nonnulls tamen Tc dubitationes ofltrum» nam pn* 'Triou '1
Dcmeri cauTa nonrclpirandi t dquidcm ut nupex luit nib illudoccurric , quod Anflotclc» accuratillimus in £-»><<-* •
aiiooutum , inurmlnh conucttibilibas» ii ailumatio rc> dc qua agimus» nunquam memmerie huius >quctu
cfccaoia alhtJtauonu* & negauoertcaodtacgatio- in przlcnsailruunusj dcauiiAiationis moiiumjnoa
A
icitur adimttcndui •
Hac tauicn puerilis illatio eflmcn.incm enim in bo- Soliuio .
nis arcibus v;ti'atumprv(eti(>conrecmioncm abau^o-
riute n.‘gaitaa nullius robonaeife » noit emm licet
arguere » liippocTates hiac morbt fpeciem nullibi cp/n-
menmaniti rr^fip/it»eM Vc praccream
dici pofle Phiiolophum probationem hanc , dc qu.L^
ItMuunur , genere dcuKmflra vonis ^ku , complexum
ede } quando«)uidcm d adiunc dcmoaflrationcm cre-
dc^tncccirariain connratoncm lu/Hoere , cuui luc.
etiam detur iiucr ea» quz mutuo i'c comicauur» necel-
ic cU credidilK; cx bis quoque demooiixauoacmdeti
pofle •
Dcindcdc obijeiunt • Si inur medium » Ac ezererua Seouida
non ile liabitudo caiiiic Ac efledus* omnis connexio di£culi«s
. . . Alia etiam potefe afltgnari demonfentio pertinens
o dcmonflrjtiomsi7vr.:jRameUi nondiacao*
, ia rcmouad efle^om» ncc ab ede^ immediato ad
cauCim; cfl nihiloimnusabaliquoncccilarioconco-
i—rnaii niiumi» adeout non lli i petori» non k poflerioit , Icd
MtNTtln*. aiimtil.
I Eicmplisdcclararipotcfl aflenio-S^ndapropofl*
I lio ptuni Elementorum Problema cflbuiurm^i...//<i
- duiMpimllim,(Utfreiif thiea>r^liialmTcibmliHeAm
ponere, huius autcmcaniiiuc^todcnionflraturpcr ali-
quod concoiniuRS» quia nmurutu «qualitas duaiutn
linearum oflcnJttur pcrxqaahutcm* quam carum-a
_ i!traqihabctcuinccma»ailcoutarqoaluascumccrtia>
T ncccllariAcomucturmutuam^-qualuaicmduaruni«Ec ...... ...
ut ingenuv fatear magna cz parte Mathematice do quacunque iJla ik certd » non necelLiria»ied aectden-
monitntioncs per huiuliuodi medium proccduac*Ta- taruct it , quopolko Uccbit in eorum graiiamau ra-
lis quoque dcu^nllratio foret illa > qua dc hommcj tiocinari • Ea , qua non nseciTarto vincuio conne-
dcmonitiaretur cife flcbik'*percflcrilibilc , ut ii quii ciuntur ita Ic habent » ut ex tpls demonllrattoncstic-
. argueret hunc in modum- Omae rifibiU eft fithUet ri non poinnuivdqus coocomitamiz vinculo conne-
7 - /rit eiHius bmo efi rifibilis ; ergo omnis Imao eft fie^ ttuncur talia fune > uc non occcfljrio vincuio conuc^
bAn I lal emm » ut pro medio flnnatur» e duobus» quo- dUnuiri ergo qua concomitamiz vincuio conacUui^
cum umim alterum coacomiiatur» id quod nobis cui- turcaiiafunCf ucex ipfls deroonTlraaoncx lictinon^
dcncusj acmanifcfliuscfl ; utin fupcriori exemplo po<rmc- Aiiumpcio auumptoban p4xcjl> quoniam
CAomet rica dcioooflrationis aperte conflat-Nam ciu» in argumenutionem ezconcomirancibtu Enaro pro-
dcntiusiAc ajpcrttoscfl duaaxcdasccruxcquaicscfle* pofluocadic» in qua roaws exircmnm prxdicacurde
quimintcrfccflc zqualei- medio» qux propcerca ooucncpcrie , cumncquC-s
Ratione quoque luadeti poicfl aflenionis veikai» predteatum ponaturin dcftniuoaefQbicCU» ncquC-S
• quia uia rauocinatioyqq^ in MatlKtmticis difciplmis iubieCtum pradicati .
>ruM c^ locuiiihabec» quamueab ipikpaflimarurpaiat > non Negandaefl ailuoipEo » Ac ad cius pr^hafinnetodi- ^piatio
^ jfUDCfii^l^coicUiQ^AUoiUcii^ciljaamhwuiinodi ccfdm» ptopqficioncs bUs
jtOO
_i-S*-=i-''-*ry ~L~ 'V-.:
'i,
^ -iff’ at
■* ^
. V
"CirSll Dijjertulonet DitUtHuil
noitte/reMrr«4|^o^/tin«S43oan<io«dbaticneoe/n* fitUt i fff^o » & tarum { WHtnaiortir^»
ticcmhabitudocaufcadcfifi^anif&rnctdlm re<joiu> minor • Tertios procefmsefl cum acuitor • Wijwrr^
tur;cnrecamenneccflariasriect(Tiute naturo ,qos To ergpeiateontradUioria nnatj , poca4fi^
f>acari>mutt>dconcon)icami3nonpcnnum«cumeiu5 euoiTvtiitntnonifl koim* vcticrit. hfon Jillimulafv
^8® fir j ut unum ^calccroeiTeoen poffit, dum tamen plen^uc negiis^i tres iftoj procc^&s *
eoquoaacommun^nncipiodimBnant* iuut^iboc cum deinonftrauo proponatur itaj ut iyUogiMaos
in ununi eorum innintj m aliud non pollk non influe- quidam bypotlicticus fiat « in quo ex aliquo impoil»*
re i j^itnnuaAa noiniQc eam phyficum > quimmeta- biliconclunopK^rediatoridalruOioocconicqiicn-
pny^uot appello • tj j, ad aiucceaeniis defliu^oncm* hunc in rnoouni .
Si cquua difemreret > lequcrcnir efTe rationalem t lc4
SECTIO Q^V J N T A» iioccft^allum» videlicet equum cfscrartonalcm; ergo
ialfuniid unde rcquhur.ocmM equum difcurrere*
Aduertcndmn an^Uusa pkdrqac non tres tantdm» %
redqnatuorpro^refiusin hukubiiodi dcinonftrauo* dM '
Di Dtmonjlrashne dmeme ad tmpofihtli 9
"T TVIgatafatisapud AriOocelcmdcmonnrationU ncrccogootajfiquidemiJIiconlecutjo.ncitn»c»/fd*«a:ta^*K
y partitio ia oi(ennuam»& ducentem ad impolTi- mprmaar^umtniatkmemitmnontfifalfaingoma^^toetyA
^ gd incommodum . Oeinonflratio oftcofiua jof» reputaturtcnii» progrclfns a reliquis dilhnchis .
•diaMf! veris, certis, cuidemi^ , Ancceflariis Itaque neget quirpiam propofiuoiiem hanc » al.^i*erf
fibik. lumpcionibes remf1mpIiciteroflendit>cuiulmodieft v*iimir jw»e^wwio,fumauitfiuscontr3di^ru,flff>- *
onmitdctnonflratio propter tjuid t &ctiamqNt<s, de tUYiHtnseflhomo, atque ratiocinatio huncinCtuua-
quibus ha^enuslocoti fumus . JOctnonflrauo autem tur in modum* Omnis homo ifl animali onrni yintut u
duccnsadunpo/nbilc velu)comtnodumeft,qujecxaI* fflbe^tertoomneviuens efianmialtiihice^ primus 6fule. , ?
tera fumptione vera , A altera ab aduerlario conceffa » procefTus i deinde fecundus hic cfc , ntnurum mucott^
conduhonemapen^ fallam colligit , ut aduerfirius cliifioejlfjlfaierfi>alt^uapr:milfaramnctt\\ts2tncm
cogatur fumptionem, quam prius fais6 cooceflerat , erit* Sed mUUarfumtntattonematornon tjlfalfa^t \
iceruiii ncg.ire, cioTqueeontradidomm admiccert, ergo minor i quarius tandem em confequentia > q A
vei contrariam ut infra ctplicabo. Hocautemme^o cmscluditur illud cfl*e verum , quod priui negatum
fieri dcdu(Sionrra ad impo/nhfle Diaie^ict nocaranu fuerat» hoc videlicet modo; at mimreflfalfa,ergo eius ^ •
nempe ut afiunumus contradidor iam vel concraruin amtradicloria urra rrif, puta ali(pnd tinens xon efi ho-
conclulionis negata: , cx qua cum altera cx propono no i propolicionum enim contradicentium in omne ;
nibosconrefnsformemustalespraunifrasfcaquibuiin- matccumtc cfc natura, ut h una Iit fa(fa> aiterafk ' ^
feramus conclufkmem concradi(f>ortam vel contra- vera ,& viciflim • Quu autem dc contradiccnubtu,
tiam alicui cx prainilliiiamcooccfns,proindcquc co- po0bni eiiam contrarip in materia nccclTaria, citra ueilfa i ' <
difliculcatcm accoinuiodarx •
Hicporrdad maiorem huiusdcmonTtratiomsnoci-
ciani iterum incu!candum»quodfupcrionSc^oiiO ^
notauimus,ncmpcdemonrtraiioncm}uncaddctr.on- eesi ad l*.
irrationem prcprrrqwftf , vclqm.r reuocari ituni lila , iaipotSb^\l>
qua deducit ad impoffibilc per caufas talis irapollibi- »«»*»•* •
......J Ia
llcatii , pertinet ad prof trr sjuid ; qua verd deducit ad
impoilibilc, ex eflfcCnbu», perttnttjid quia, at fi iica-
gamus aducrllirium, vel ncnre,quOd tamadmiferati
vel concedotc duo conctadiCfxia contraria fimul
cfsc vera • Vt fiat lyllogifinusin fiaroccho • Omnis ho-
moefi aaiiRdl: aliquei viuins mn tfi animali rrrooli-
/juod Ytuens non efi homo* Si quis conceflls pramilus nc-
gctconclufioncm • Oportet ctmtradidioriain afiume-
rc, videlicccoarisrwMrns ejlbomo$ quoniam fi una^
concradi^oria efi falfa, altera efi verai oportet iudetn . . .. ^ .
afiuiiKte maiorem ilJam concefiam, musii biww efi inr, SirqxufdiTfifmr t /equitur ejp/ rattonalem »Pro^
4snimul&bocmodoargumencationemfirucre*0»m's ceditur cxeficdtu* Si autemdicatur, fi lapit
homo efiantmali omne Ymensefibomoi ergo omneiei- malJeqmtnriffefeMfithitm ptoceduurescaula.
aeniefianmal, eritautc.mlyllogifmusmBarbara^. Htc dcmonlrrationis modus qolm frequemiflimd
Sed hacconclufio conti^i^oha efi ilji minori, qo« in Mathenmtcb difciplimsfolct nfuipari, quando
fuerat ab aduerlario concefia , aliqnod Yiuensmnefi nanque non fuppctitoftcnfiuadcmonUratio, adde-
animah hoc icaqacmodo aduerlarmscontradidbonis tnonltmioncm ducentem ad iir.pofiibileie Matheoiv
conumciiuridtadimpoinbiic deducitur- Itaqifeiiiper ticosconucitit. Sit in cxeasplum 1 piopofkio fcaUL*
oportet conclutiooem illata attendi tc,He contradico- iab< primi Elcm- nempe .
riani , vcl contrariam eius afiumere , deiode illam pro SiTrtcxvidi duc angtdi aqstales inter fe Jaermt » dr
una ex prxmiilisfcum altera iain concefTaadhi^rejut fnh atptalthusangtdis fnhtenfaialeTataqnalta ntrrfe
inferaturcontrariavelcontraditfiMia alterius prxmifi ernnt •
* ‘ In tria ngiiio ABC* fint duo anguli /L
A B Cf A C B, fuper latus B C * quales -
Dico duo latera illisoppofita Ab* ACj
fzconccnk t hacenitnaricdcducuuradiKrlariusad
impolfibilc , quod efi duascomradidorias » vtl con-
trarias concedere • In huiufmodi ;iutem demonfira-
tionc dcdiiumc ad itKODunodum, tresfuntproceilus
cQc quoque sqnalia* Si enim non cre-
cx alicuius lententia , in quorum primodcduciiur dantur aour*»» • ^
;u!is
uaUa I cxiltcntibosmiiUonu- ^
cooclufio impolTibUis, cx mi infecundo colligitur nus angulis di^s zqualibns* cric alterum matos a!-
pcxnulTarum alteram impombilcmefie ; in tertio tan-
dem concludit^ lUius concraditfioriam ab adoctfa-
rionecatamKfle veram* Vt erat fu perior ryllogtfmus;
Omms ooma efi animal i fed ahnnod rtnens non efi axi-
naliftgoaliqKod Yinensnonefibom. Q^anuis autem
cooclulio fitvi‘ta > negata camcufuu}lump:aautem
cius conuadictoria omne vinniir/i homo » ficargueba-
tcrojlit igitur AB, maius qu^m A C , fi fieri potefci
& cx A B, abfeinda tur * in D* redta BD, «analis rcdlz •
AC, (quz minor dicitur elTc quam ABj^oacaturqor
rcdiaCD* ConfidcrcmuriamduotrungoIaACB,
DBC. lnquiboscumduolitcraAC,OB,inangtk
li A C B, aqualu fim duobuslatcribus DB, BC,trian»
guli O fi C, uciunquc utiique , nempe A C , ipfi D B c
cur •Omnu bo^eft animali omue Yntensefibomoiergp (abictndxmuscmmcx AB,ipfiAC,concc^uadae^•
omnr Ytuent efianiinal , & hic efi prunus proccOus • lari)» «qualem D 6,^&CB , ipfiBC«eumfitunutn«
Sequitur fecondol* com dicitui eop/r^ufur efiimpof» &idc<nifin[auuffl&.angnUACBaDfiC>it>mcait;^
diAb
HtJStritUto VtgipmA
i iAu ratcrlW ^ypothe^in B crm« trian*
^aU A B C> D BCi x<l'J^Ua toiun^, & pars > quod fieri
Jionpottft. Non latera AB» AC>inx-
^alia» fi anguli B> de C»fupcr latus B C» cqtaales funt »
Me locum pam {quale cfTe concedamus : Icdequalia.*
ceUtem . Quare fi crianguli duo anguli dee* Quqd
demonfirandum cratexClauio •
Hincclicicscuiurinodi fic hic demonfirationismo-
dus» deducit enim ad illud incommodum» nimirum
qodd totum » & pan inter fe fine aqualia • De Mathe-
.matteis tamen den>onfirationibus » prcccr illa» quz
icripfi tnlibhs de Kcfolutionc» fe Compofieione Ma>
ehemanca > paulo infira multa tra^bo •
s autem non pnrtcribo » nuod ex Arifiotelc cot*
T««- 17*> ligiturjnci^e in conficienda Gctronllrationcduceit*
^ad impoffioilc » fiimendam cfle propolitionem con*
***^ * . tranam negatTabaduerrario» Se qmdem umoerra-
lem potius quim contradidoriam particularem>qui3
^jciodv propolitiones in demoolirationc locum
'ctoa ad i^pnhabi:m>&contrari2inmitcriancceirana»contra*
dk^orianim locuni obtinent • Si quis igitur oftcnfiud
Art* dcmonllratione raciocinctur 'huncininoduni •
lj*iiht«tefie> iMn anhnal ^Upis onnis homotfl animjl\ erfo nuUni
> fcpmo (fl hpis j fiimpta hic ma iori » mne animal efl la^
I ^ cwwaria ilh» nullum anmal efi Uois , ad»
dttd deinde minori $omnit homo tft jnimjl inferemus»
* «agaota omnishomo afllapis ; opotcecautem hanc conclufio»
^ * JVdtfMa* nem e& manUefl^ fallam » & impoflibilcm »‘8t mino-
^ ‘ tem illam » omnitbomo efianimu: cfse manifefid vo>
» vel coDcefsam{ fine enim his duabus conditio»
L ' sibus arrumentatio non fic ad impoffibile . Comita»
w que coddnlro falfa in rc6b Ibrrua ex vttis propofitio»
4 * fubuscc^iginonpotrrc» &fimiiaalbtifyliogifiiufit
' ttoonclofio ourufefi^falfa » neccinnd fcqui»
cur» vel otranque» vel falcem alteram famptionum
f^IfamcGc'; minor antem falfanonefi» utpotemani-
veta » vel conccisa 4 ergo falfa eric matot omne
animal efi laph > quamobrem vera erit oppoUa » nsd-
•lilMCSio {toR amnul leptJ ubtaducrcc quod fupcriua nota»
tsL fumi pofse propofitioncscontrarus ob nccdKtaiem
iwCTix > qu(U in materia concuigcoti fien non
cefl I non cmm fi falfa cft hasc» omnts Irarao currit » i'c»
qotcur cUe veram » nullus homo cuxrie •
’ Talisigiturefidiuifio dcmonfiraiionis in oficnfi*
r- ^ oam » ^ ad impofiibilci ica iic oficnfiuc demonfira»
MF “r** eioms natura in eo po&afic» ut duas przmifsasaf^
mat » ex quibus directe > ^ per fe inferat » veramcon-
, <ji« cltifionem;prozrediturautrmipcarmitnsadconclt>>
9)dmc ia fioncro » ptoindeque a prioribus lecundom naturam»
^ '«Aiofiafi. ad poficrioraidcmonfhacio autem ad impoffibile du»
r ^ te dbcetr- cens* concluficnc ad przinifsami fumpea nanqoc
L *^ — *?*" propofitioiK oppofita cunclufiuni » ab ea ad oppofi*
ft f***"* ^ cum alccuusprxmifsriflfcrmdum procedit Xum au»
L ' tem tcntpprexnocioiibus dentonfi remus ignotiora » fi
L ' ptzmiilx fimt notiores conclufione > dcmonflratione
F ‘ tttimur oficnfiui 4 fi verd conclulio fit notior > unmor
|l ’ dcntonJiiuiooc duoente adimpofiibilc •
OficniiDa dicitur qui aliquid alteri incflc» vel non
inellc danooftratur » caque conftat ex tribus terminis
ordnutu in modo » de figura , ex qatbusdus cHbnnam
lUr fumptiones » fiuc prxmifiz concludentes adirna»
tiuim s*cram» ^ neceliariam» fioe ncgaiiuam; ubi
ftdtiertc non i^ni clfc dcmontl rationem afiirnvutuam»
Se ofienJiuain efie > proptercaquod oficn/iua latius pa»
tetjcumafiirmauuani} Se etiam negauuam comple»
^tar > quanxdxem ex his duabus demonitrauoni»
bus» quarumprinaefl afiiruiatiua; onuie « «inul r>
/mm/c (fi rsfibUe 4 (Mmif bomo ri7 animal ratiotule, 4
oiafmnnhmo^riihlii.itcaadtt&aeiiuDtiiil
r «Um
qattd ex»
fMmr.
n.-v:
ftpumit , Se[lh . .
prima fit affirmaiiua » a/r<rM ■>*
Demonftratio amemduccns3di/»)po/7;^-/^^/y
ex oropofitione aliqua tal/a ^^^^^^fhrt-sconcefla » aa, *
deducitur altera , qua magis anpcrct taifi , /j deinde Ocwrwj*
oftcndituT propofiiioncm iralc conceflam fiijfic.Con» A»««o <<u*
flat autem uc fuperiiis dicebatur» triplici» vel ncaJi|s cew-»d
placet quadruplici ‘irgumentaiione, qDzinfoperiori
exemplo Geoihetrico pcrfpicuiccmumur» n.im falfa '**
efi illa propo^kio» qua dicitur. Silriangfdt dnoen^nli P*”™*’
aqudetinter ftfnerwt » fnh aejtulihui an^nlis latera^
fubunfa nueejM^ia efie » ex hac autem falia propoiuio»
ne deducitur altera» qux magis apparet talia » qud
dtcitnr trtoTifulim DDC t xtfualetfje trian^kh j1 HC,
pars ro(«»qoodclt impofiibiL* .
Sunt qui putant dcinonfirationem duccncemad itn- Anargu*
pofiibile veram dcmonflrationis naturam fibi vendi- ^nta»o
care non pofic » rationibus ijs dudi > quas inter obi)-'
ciendum afteremus .
, U m veta
Aficrendum tamen dcmonfiraHonemduccmcmad jcpon*
iinpoMthtIc veram demonfirationemelic . fttatio.
jn haneferaentiamea me ratioducic } quiaprinci» Qaotun»
pia Griemiarum non nifi hoc genere probationis » vd <Utn opi*
iii propria fcirniia » vel in prima PhiJotbjihia poflimt *»'® • .
ofiendi ; fatendum propterea non inepte probattoms AUcrno »
hoc genus tanquam demonfirationem recognofei •
b^Dc dicas principia» qui talia probari non pofie» ^ ducens
nam idulcrd concedam de prtncifnjs fimplicitcr pr^ tmpol*
mis » non autem de ijs > qu.Tlblum prima quodaniino» ^iie *.<•
do dicuntur i enimucrbhzc probationem nonrrcu- (ic d:<u5‘
fani» quin potius expofeum t quod exeo prxlcviinLj
CQidenscfi »quoniamunumcnmncribusdiumx Phi»
lofophtziure cenlcturartcratum fcicntiarumptinci-^*'^’^^*
piademonfirarediuc aliquoniOdo firmarci quod pro- *’
fccfd contingere non pollet » nili principia ipia de»
monfirattonetn aliquam admiiterene» cuiulmodicfi
ilia >de qua in prefentia fic fenuo >
PrKtcrea illud etiam accedit» quoniam in bonis Secunda
artibus» acdifciplinu paffim hoc probationis genus •
adhibetur» prxrertiminMitchcmaucufcientijst in_*
his emm frequens efi huiufmodi dcmonfiracionis
ulbs .
Obijetee tamen quifpiain hoc modo . Demonfiratio PVim» di!
conflare debet ex Veru } at ad tmpolfibilc ducens ar- ficuiia» .
gumentatio confiat cxfaifisj ei^o huiufmodi argu»
nKncatio ncquiidcmoofiratioouncupati «
In huius autem confirmacionem id aliquid habet Confirau
momenti » qubd demonfiratio tacicfcire ; athuiuf» no.
modi nequit elW probauo ducens ad impoiTtbile» ciim
h»c tantum probet impolHbilc » quod iub fcicntiam
non cadit.
Fit obutam rcfpondendo demonfirationem I ac>non Matio ,
^rticiparc dcmonfiraumiis naturam ratione pnnuj
fcd fecundi pcoccfsus4 nam fi non prior» falcem ic»
eundus ex veris procedit» ut ctmliJeranu noiumiquoad
fecundum cnimproccllum folum ex veris probae» li*
ect quoad pnuuifcx iiupofiibUi ratiocincturi uc fi quis
a^umentaur ad impoflibilc ducendo hunc in mo-
dum . ^It^Hod Yikcnf hon efi l*mo ; ftd omne an.mal
efi YmtMf 4 rrgo aliquod animjd non efl forno. Neget au»
tcmaliquis hancptopofiiioncm » aliquod animalum
efi fjomo. Tunc ex antea traditis» fumenda cit ciu cors.
tra<iufiofia»puta onneanmudefihomotSi iic arguen-
dum .Omne animal efibomoiJedmnu’afmHsefian^
mal j rrgo omnis afinus efi homo • £t hic clt priwHr pro-
giclius ifi quo non habetur dctnoDUrauo > mquo
toientiziibiuirar Iccundus procefibs^^ j h4C
tftftlfn fr«KijjiTum falu (tUi
Ec«^ 4i»-
“ » •- — Vv^
^ -V'
C4^oli kt^tldihj Dijjehatlmt DitUSici ,
iSuabusfompiiombuf) Hae vctIs > rc^fer-
vati argumentationis tbrma > nequit deduci niH con*
cluiiorcre» Seqditurirrim/ proccfTuS{ Stdm primi
MTfumentJtione , minoTi omnis aHnuscfl aminai » non
rfi falfa j rr^o maior * nempe mnne tninui cH homo »
falUcd; hisfuccedU dN^rrvr prbercHus. Maior efi
falfit fr^o eius emtrsdtHarta $ puu alujuod antmal
Tion efi homo,omnino falfd erit .In hisproccilihusdc*
monftratio ducens ad nv.potlibilc conliOic » ur etiam
fuperius notauimusMcmoojlracionis aucrm ratio non
le t uatur in primo prowctTu > ut pa ulo a ntea dicebam »
fed inrclinuis •
Confirma Ad connrtnationeniinon abnmiii n\oJojrefponien>
& dom per primum proceflum non (cicnttim, fed diipo*
• htionem quandam ad rcientianiipcr fecundum autein
fcicntue ccniplemcnturo obtineri t cum per ipfum ccr-
tacuidens) & necclTaria ct»cIu(ioms habeatur noti-
tia .
Sroinda Prxtcrca omnis dcmonnraiiocft r)'n<^rmus i fcd
diffUnl* probatio ducens ad impoinbilc non cfl lyUotiifnms )
*** * ergo probatio ducens ad iropo(7ibi!e non erit demon*
iiratio I* maior ei dcHniuonedcmonflrationispcrfpi>
cud condat } nunor licoliendttur i probatio qux non
condat es tribus rrmin:s>&cx tribus propohnoni-
btts tantiiminon cft lyUogifmui, ut cft exlyllogifmi
natura manifcrtonTi fcdprobaiio ducens ad iinpoJfi-
biicconlht expluribusj quim cx tribus rerminU * tti-
bufquc propomionibus» nunirum cx ryllogifiuo > nui
habetur in priinoprogreiTu»*?; cxconlequcotia habi-
ta in fecundo ab oppohtoconciudonii ad oppodtum
alterius pramillx; ergo probatio dc qua loquimur
condat cx pluribus&c*
Sotodo. Occurritur rcfpondendo omnem ^monflraiio-
netnefre fyJlogUmUHijfi dcmondratioiucnt timplcx*
non autem n:ixta > cuiiifmodi efi probatio duceni ad
Staipi.'z impoflibdc. Simplex autem dcmonftratio ei( # ous
<’fn wa« unico proecdut mixta verd » qu* pluribus procclUbus
Utaiio condat) qutmadinodum eil uemonOratio ducens ad
iiiipolTibilc .
d' moiv^ contra > hanc rcfponfioacfn illod habet aliq.uid
Piarm momcmi » qudd ex duobus illts piocellibus aggrega-
q>)id . tum » non ducu ad impolltbile » led ad concluiioncm
^iipeiioB veram taut igitur nu!!a duurdemondnitio ducensad
r,» K(f6. impotlibile/aucddatur) in UioprocelTuuin aggrega-
jioiiiico to non conhOcc •
. Rcfpondcndum primatu partem hmufmodi aggre-
* gati , nempe pnmum progrcfliim duccre quidem ad
impofTibilC) hoc Cuihccrc i ut hzc demonOtatio di-
catur ad impolTibile ducens.
Tertia dif Prztcrea omnis d^moiiftratio » aut cR » aut
|cuicM . /jttiJ , ut ex przccdcntibos conftat ; kd lyllo-
gimmsad impollibtlc ducens neutro modofe hatKO
neque cmmar^uitabclfccluaii caufam) neque con-.
tra) nullum enim impollibile habet cauiamjcrgo nul-
la dabitur dcinonUratio ducens ad impolHbilc*
Soliuioi Dilucturpropofka dilHcultasrefpondcndodemon-
ftrationem oiimemcdc vcl , vcl prcpfrr qnirf , vcl
adaiteramillarum polle reduci} itaque deiuonltra-
lio 9 de qua ht fernio > ad alterutram reduci poteft ; li
nanque comradiCbarius vcl contrarius • cl'c cticCius
fubtc^o>dcduaturquecaura)tuiKeric dcmonlcratio
Cum videlicet deducit ad impollibilc percau-
i'«s talis impolTibilicatis * rcuocauir ad dcmonftrano-
' nem propter qtfid) Cum autem ded ueic ad impbtTibifc
cx eticCtibus , reuocacur ad^cnionliraticmeni ijiua^ .
. Vt ^ dicatur> (i lifiiclxviuensifcquicurfc pohcj
iponcrc>clt prp^rirqvrdiboc enim owo demonftra-
* «io deducit »d tmpolftbilc per caufara iiiipoflibiltta-
*- W ^ fyllogiliuttio xcduci potcfi ; quod non efe
vioens nequit fc mouere ; fcd Iapis non cft vioens \ er*
go lapis nequit fe moucce ; h autem dicatur $ f cqous
cfi ri/ibilis-lcQuitur eOc raiionalcm.clt qwd.Hoc eiuju
pa^o dcmonitratio deduc t ad impolltbile cxclfcv^u »
Sc ad fyilogifmumlic.reducctur { quod non cf tacio-
n^le non elc rillStle ; fcd equus non cft rationalis ; ciw
gocquusnoneftrilibilis.
In eo quoque diAicultaS) quia argumentari per im-
pollrbileddcm planccft>ac argumemari cx im^TIhi- '
It luppolictonc {fcd liocnon hece; quonuminipollH
bilisfuppoUtio fempereft falli » at c* fallo j»crlc re-
rum vi lormx » & conicqucncix non fcquitur ; qu.irO *
nulla erit dcmonftrstio deducens ad impoiribilc. ’
Omifsi quorundaml'olxnione»tanquamin>ni»nul- J
liufquc roboris* folut'o in eo polita erit* qtxVd hzc ar-
gumentatio vim habet intVrendl verum , nonqui
lumi fcd qua verum continet; cum cnim cius vis»prr-
fertim inlceundo procelTu exerceatur. & hic ab omni
falirtatii vitio Iit alienus non erit quicquam in cauta,
cur per ipfum veritas attingi conicciuionc non po^
Hc . Ne commemorem nos quidem non pofle uti uu-
polhbiliiad aliquid confirucnduimbctic ramm ad Je-
itruendum l quod ccric per Htiiic Ht dcinonlrratioois
modum» ut ex hadeaus traditis cuique redditur ex-
ploratum .
Amplius. Omnis foppofic io impolfibilis defrruic^j
proprium fubicduiii , proindeque l1 crinlcquens d‘t *
contingens» non feruatur conflantia fubicdiicum ta-
iwn (iruanda fu: quod licOQiequcm dtocttlfariuni *
fupponitur condiaonalis conltaiiua fuhicdt; ergo
limul dcftruimr, Sc fupponitur, quod repugnat . ^
Diluetur iduertendohaius probationis vim nui-
Hm in fecundam cfle progrdsu» cdn. ibi nulla liat fu-* ol • \
biedi defcrudio»qux quidc ctfi fubinde lia£*nihU «ft»
quoniam hic utimur unquam foi>poliuoncimpo/C-
bili ad deficucndum Qfumj ut inac veroni cliciamus}
ut patet conlidcraiiti dcmooUraiionem fupertus alla-
tam tribus* vel quatuor procclfibus confuntem • -jT
Piztcrca. Illa argnmenutio, qua proccditcxfal-
fo*ncquklcientiampatcrcjfcdlttcargun»c«auoda-
cens ad impoffibilc procedit ex falfoi ergohacargu-
inencatio ncquirfcicntiim parere j proinde nequit cft
fcdcmonlirauo* cum^iusctfe^us in parete iclciH.
liani .
Obutimttur dicendo i utpauloaiitca *nimiruni-j
argumcnt.uionnn hanc non gignere leienciam > i^ul b**
continet impollibilc > dt ialluni ad dclcrocnduin » Ici . '
qua continet verum 3cc* ad verum inferendum.
Vt aot< m qu* de utraque dmionftrationc feilicee
oftcniittj .Btduccmc ad impolTibile* diligcatiusrta- ”
(f^lTe vulcimor» quid hac dc rc Msthematiciaflimicc
inmcdtumaflcremufJ quanubdchisinUbtildcRc- ' "
fofutione*!tComp^utonc Matheuiaiicamuludixc-
riimis. Apud hos igtiur probationes omnef i vcl i
concelTisad quaixa» veli quditis ad concelTa progrc-
diuniuf iprmuini probationum genus Compohtio di-»
cuur.At tompofitheji alitauptuiCOHcejJipercoafe^ueu-
tijadqu.cfitifinem, &comprebenfHmem. iiecondunx - «
amemeUbipartiiuaijvclcnimprobattoncsconccflii .
ponunt » vel defiruunt 1 quapnon modo 1« habent i
Rcfoliiuoncsdicuntur . Nam r/if affipHptit
qHafnttaMjiam cmtcejji fer conjct^iuntia ad verumu*
conce(jkm. Oitz Verd deliruunc conccila* deductio- •
nes ad mipoimiilcnuncupamun namepod ipfos- Ae«
dutth ad impf^ihiJe eft ajkmptio eiiu>^stod roa-
tradKihtanijuanihconcejffhj^rconfeijuentiat ad id, sjued
vero toHceJJb oppomtur i Siquiiicm io dedudione ad
impollibilc lun.inius id > quod qua^tco contradicics
idque fuppomntcs progicdTtnuf doocc in'«l>quoif
^fq».
iri
» M j per quod fup-
poTitionc defmi^u cop“'»^tur id » qaod i prtncipto
quarcbatUTJ unikcoUi^^Wit ^cfolutioncm i dc(iui5H»>-
hcad impofTibiJc tttiocinationc tantum differrcj t
^uandaquidcTi) uttaquc ab incognito ad cognitu m_a
eodem progreflioms ordine procedit ; fcd rcfolutio
definens in vcrtini icondudicj Sc verum efleiquod fujv
ponitur I deduco verd ad inipoffibile definem in fal*
fom » falfum efle » & quod fui^nitur arguit > proin»
dcquequarfinim verum effe, ut in fuperiori exemplo
propotitionis fextz primi libri Elemcn. aperte cerni-
tur i nam quadito j puta Si triennii duo anguli «effiw/er
ixtfrfifufrintf &pth£i}iultBiu angulis fulfinfala^
tha^MuUa inttr tg enou» quod contradicit* dt>
huiu/modi latera non unt «joalia ; deduclio
igitur ad impoifibile fumic hoc tanquamvtrumcon-
ceiTum* & per coniequcncia deuenit ad id * quod
huic concello opponitur i quatenus fupponentes id
quodqu^to coniradicit>progrcdi!tiur donec in illud
abfurdum incidalrus , quod Icdicct triangulum D B
e, fit xqualc triangulo ABC pars toti, per quod
fuppofitit^e ilid deltrufti, fcilicct duo illa latera non
eficxquaIii,-conhrniaturid, quod i principio quzrc-
baCurincmpequddduo predad^i latera xqualiafint»
cxhypothc(i,qu6d illi duo anguli fint xqualassubi
f deduOTO definens in fallum , nempe quod pan fit
^qualis toci,argoit falfum ede, quod fupponiturtnimi-
' rumduoillalatcraclTcinacqtulia, de tnde condrena-
Cur eorundem laterum t^ualicaa intenta . Quo igitur
puAo fc habeat dcdndlio ad impoiribilc ex paulo iix-
ptatradiiiscuiquc poceft exploratumclfc •
Prbpetd* Quoniam aucem huius demonfirationis ratio ne*
IBT etfli* qnitlaus cAe peifpe^a , nifi confiet , quo pafio ex
candaa fjJio verum liceat colligere ) ob id operz pretium me
fir^umm aibitrorfi pauca qu*dan>hac acrciradia-
ucro. Praraiitendum autem nilul frequentius i Dia-
le^ici*t^f®*P*ri,quamillud, Exfero» wnnijiYrrHmi
ajip, ** exfalfOi v»er«« , quo autem pado id fit in-
ceUigendunii paucis aperiam: in cuius gratiam adno-
eandum conferentia deduci i verbo conftquor , ut
Cqnfe* ftqneittia i veroo fequor i Uiilfimi quidem fignifica-
tioiK confequentu , denotat viinillam , qiurcsuna
fcquitur aliam, eai^ttccomttatur. Huiuliuodi autem
Coiire» vUvclcfiaruficiaUs ,utcumt3bnlauni alteri iun^
qncitfia cUuo , iun<^ fcquitur eam , cui iun£la fuit ; vel na-
Uriflifne tnialisj ut cum anima fcquitur corpus;in his autem
Ipiupu* quod trahit dicitur antecedens, quod trahitur dici-
tur conlieqaens} connexio autem , qud antecedens
crahit confcquens , dicitur confequentia >fiae feqocla.
Apud Dialct^icos igitur confcqucntiaefi illa conne-
xio propolittonum , qua una icquttur aliam , & |0-»
his quoque tria enumerata licet rccognofccrcj adeo
ut dentur 1 antecedens t conftquens. Se confequentia ,
Confequemia vero dicenda non immerito r<tfio«nne-
iJendi Hmmfroi'of}tionem cum alia . Dicitur ratio , ni-
mirum vis > aqua habet, u'i una propofirio ftquatur
aliain , vel alias; dicitur ««.i»» pruni/Mwwew, hoceft
confcquens, &dicicur , cum alia vel ctanalsfH idefi
cum antecedenti, quod poteft, vel unica, veJ pluribus
Monte- propofiaonibusconfiare -
qucacM Vel utiWppliccx-Confequentkimaterialiter tamen
accepta, e/i oratioplures continens Propofilionet coniitn-
iicerncee- ilhiionis denotantem ftc
^DijferTMu yigtfmifeptim» , SSf
vitiofus iJmoncnte
logifraus. (ta mala e , - u,6o.i,n^
Sumiudiariir. qa.imoSr«n ,
& mala non Icens, ac boiiJO riCniJ ne f^ptdot *•
njmimmxqniuocc dicitur •
Ratio videtur illa» quia Con/equfrtfia in,
■ * ■ . .
^ ’ ifas fer ootam ilhtiotiis denotantem fequelam unius
ad aheram» ut homo eft rationalis i ergo admirativus ,
^ verd Confequentia firtmaViier fumpsat eflbabitudo
Yera,Yel exijismata fubfequentis propofitiotiis ad prace^
talum- dentesndefignata pernotam lUatiomSt iU^iuitentatn-
^*qnid« (^oofcqncncia porro ab aliquibus diuidi foIctin-9 __ . »* «.«..
eSif^ f/Uosifa" /ejugnatJiitcccdtnu/iUMtnciiiorjiJ^enCTUsi^'''^^
moi cj fi
l^eoclia
xionc uniuscum alio confifiit» itaut ubi daturcalis
connexio , merito cuius , unum dici potefi habere f^aJetut •
confecutionem ad aliud , ibi datur coniequentia t
ergo abi deefthuiufmodi connexio, nuIJareip« po-
teft file confequemia at } CunfequenlLt mala dtciittr , Conte-
qui unum hatui hen^ infertntex a‘lio » «r homo eft raiio- T^'*'**
nolis I frgo eft bipes: vr/ efl Ico. ergo eft rifMis hoc au-
rem defe^u coanexionis prxdiciz,idcirco conicquen-
tia nula nulla rcipsa critcoulcqucniia .
Confequentia bona eft ida , qua unum benccxaliode-
ducitur } vcl ut ali js arridet fi definienda fic l>ona con-
icqucniia quoad materiam . Conf auentsa benu efi Confs»
or.tiio tfcilicet hypothetica rathnalis, habens verum jw- quemi»
tecedeiu, &vertm confcquens eiufden antecedentis , boniei
tanquam principes partes jiti, ^ notam illatmisilla- *honin
tiue tentam i at Socrates eft fwmo i erga Socrates eft ani^
mal> Antcccdcnscfi profjofiiio , qux in bona confc- ^dfiouiur
quentU notam illationis prxcedit-Coofcqucm cfi pro- ou
pofitio notam illationis fubfcqaensj ucin luperiori tetUn.
exemplo Socrates cfi homo, dicitur antecedem i at ve-
ro Socrates cfi animal, dicitur confcqiicns. Siaucetia Confe-
conrcquentia definiatur quo ad formam, exhorunua qaemia
fcntcntiafic definienda cfi. Confcquentiabonaeftcon- banaq«o.
fcquer.tia , inqua efl i-era illatio, fuevera fequela-» «ffirma
yerteo^equentu ex vero antecedente per notam illatio- •
nes dtpgnata • Vc! rctfiins hoc modo. Confequentia jiicnnia-
bona eji quando impoffibile eft ita ejfe , fcut per ants~ c«r quo . i
cedens fignificatiir qum ita fit, fcut per confcquens fgni- fwmaau
fcatur.
Celebris aucem cfi illa bonxconfcqucntixditnfio in Pio'lfa»
formalemSc maieriahm, quarum difcrirocn non fatis
obuium ,utpioptcteanon idi.m ficDiaIcCticorum_a
confilinm.A p\ctiiq-,Confeitucruia formalis dicitur ron-
fequentia bona , qiix fc eft hona, ut Hunquampojft non onmia-
ejje bona.Confcquer.tia autem materialisdkitHrquafc ka- ^
efbona, ntaUquiniopofft efe n(w6on<t. Alij rcrdficrc
explicant, ut cx eorum fememia; Formalis confequen^
tia fh qux vi formx concludit cutcunque mater ue appli*
cetur- Materiilis autem , qu.c vi malerue concludit s
hoc eft, cuius toriiu , m aliqua ccrca mateiiacolligic
vcrtimconfcqiKins, cxvcro antecedenti ivariatata*
mcnmaicrii nihil concludit . V< Isomoeftanii^, er-
go eft fenfus particeps i hxc enim confequentia mace*
rialiscltiquippcqu; ratione folius maceri^ verum con*
fcqucns, cx vero anccccdenie colligit, fi nanque varie-
tur materia et vero anccccdenie non cDiligec verum
conlequens, quanuis idem iit confi-quentia; modus, uc
fi dicatur ur6or e/i vfwiwr; eigoeft^tensfelocomoue-^
rei fimilis cnimclcconfccutionis forma , Sc antece-
dens cfc verum, Sc niiulominus confcquens eft fal-
fum .
£x aliorum autem fententia panicio li^ fic cxpli- Fonnalit
canda. Formalis confequentia eft lUa in quaoppoftum confcqug^
confequentis formaliier , manrfefte repugnat antece- tx ,lio
drnti :propccrea,inquiunr> hecclt bona confequentia
formalis. Homocurriti ergobomovelcdtirmcuttur,
quoniam oppoiitum confcquctius, quod eft *
Velociter non moueri , maniteft^ repugnat iiucccdenti ,
neq? colivfcrclunui poteft cum iplo , quod quidem cfc
howinfm carrrera > non enim ficii potclt ut homo cur»
rat , & ut vclocitcrnon moueatur i quandocunque o
igitur oppefitum conrequentufonnaluci & manfiefte
Ciirili R<ualdlaf D^trtithlii} DUltSiti i
KcittontKtfttSSr^ ViImc imislnatii vel opinari
oppoiitumfCOoTequenttsnare poffe cum amcccdcnti*
luoc bona eAc^le^ttcntts formalis, lea confe()uci)>
lia fornulis eft ) Soctattt h^jihtitri ergo aperit os .
Materulit atam bma conferjutiuu ex ecfruHdniL-»
plaettoefttlla» iit^iuoppofitum eda/equentit reMptat
anteeedrnti » fed non rnanifefii , iu ut nihtJ pronibeat
quominus aliquis in)asiRctur>ac opinetur oppoiitum
confcqucnds flare poflc cura antecedente » Ucet ima*
ginatiO} & opinio ialfa (n> uc Ka^> inquiunt) nutc ria*
ili cfl conlcqocmia . Homo efi i ergo eins anima efi im-
SMitj/iiiquoniam oppofhum coniequentisroaniienc
non repugnat antecedenti { quanuisenim anima non
dTct immortalis» adhuc homo cOe poHcc / iincta illos»
nimirum i quibus homo videt urconliarc aniralcor*
rupcibili ; Si ideo apud ipibs ven eft hzc propolitio {
hcmoefiiergoionftai antma eorruptihili , atqta motta^
' U . Sic etiam ha« cft confequentia materialis Deus non
eft t rri;on»ll«ibo)»oe/r;nain cilireucrd oppoliiuin-j
coorcqucntU > repugnet antecedenti» nempe quod
liomo iit » & Deus non iit» pqtcA tamen aliquis imagt*
nari oppoinum conicqucnds» nempe homiDcm efle »
coha rere » Harcquc /Imu! cum amcccdcntc} puta cura
hocquod Deus non /it » quemadmodum Atheiliar »
fcilicrc negantes Deum » arbitrantur » ipitt cmm hzc
propohtio copulatiua videtur cum \*truatc confen*
tirc. Dens non tfts & alujuis tvjno eft. ha confcqucn-
cia materialis cit. Bos tfl animal omtsmi ngohabet
animam movtalm .
Abalijs portd /tc allata panicio folct explicari .
Cen/V^Mfnfitf formalis eft » ejna tenet per locos dialeHi^
eos jadsjuospsrttnentbacomnia. Vrimdncmpemicr-
ucior eadem forma itdcjl eadem 6gura» & modus io
quacunque n^tcria , pura » qudd medius tenninus»
te alij (int eodem modo Jilpoliti» Sc diAributi) fc pro*
poiitiones lint codcni modo particulares » vcl uniucr-
Ulcs , aditmatiuz » vel ocgatiuz» quod valet quando
conCcquentia cA fyllogilraus . Sect^b quandocoofe*
quentia non cA iyllogifinus » it in antec^enti Ik infe-
rnis» &in conicquonci fupcrius» non autem contra:
infuper A in antecedenti iit dcAnuum»dc in confequen-
ti dcHnitio» veIcomra»eA conicquemia formalis»
quoniam in quacunque materia tence . TerttoCteoth
Icquemia ftt c<viueclw propoAtionum» & feruentur
fcguIxconuerAonis » con&qucntia erit formalis» m
omne albumeA corpus; crgoaliquod corpus cAal-
bum;&idcrauoiocrsd dicendum de alijsconfcqucn-
ettt» quxpcr logica prxeepta regulantur; vel uialijs
placet « At in idem rccidic»ad iormalcm confcqRcn*
Ciam requiritur» ut fcructur eadem fuppoAuqtcrmb
siorum» appellatio , qualitas» quantitas» dilpoAtio
nicdij» prof^tionum «cademdiAnbutio» idem ge-
fius peoponoonum cctcrxquc aHcCUonct logicx» qui*
busnon gruatis Aex antecedenti vero deducatur con*
fequenseuam verum» argumentatio »dcconrequcmta
materialis» nonautcmionnaliscric. Abijfdcm rox*
fetjstentia materialss duitur lUa » non tenet per
aliquem d/jleilicMm/ocirm» fed fotum in tali matauL^
w( homo eft rjricnnrlirsei^^ooMnti bemeft r at urnalis
valet in materia naturali >2r remota non auccra in_a
coniingenu » unde non valet bomo curru j fi;go omnis
homo curru . E< aliorum autem fentemia • Confe-
Mtntia bona formalis i eft confequentsa bona » quxfit
^tioMi ut ^jsuelibetfmuis informa fit bona > At verd
Confequentia bona materulu eft > qssat fsc eft boma » »i
Tion quaelibet fsbi fmiiu informa Ima ftt . At ad cogno-
icendom qux confequcmixfmc ciuidem fqrmx» lex cx
eorum lententia funt attendenda» qux fc tenene cx
parte fotmx propoAuoius» paca » qnalkasi quantitasi
copula, numerta terminorum > futu > ordo » ^ tsnmfjfMi
f^cateprematum , ampliatio . Propter primm • *
proponttoaHirmactua » Se negatina nonftmtciufdcoi
l'ormx;propccryycjffldx;n «propolkiounittcrlaiis» dc
particularisnon funt ciuldcni lormxs prorterrmisp»
lAx non fuu ct ufJcm fbrmx » homo eft alosu\ ^ homo
fuit albus » propter qiLiTtuix conl^ucncix in CaUrenh
&in Cafare nonluoceiuldeu) formxs propter 9in»-
tim iAx non funt ciufdcmlbrnuc hominem impofftbdo
eft curreret necefje eft cwmrei propter
fextum iAxnonfunteiufdemtbrmx» homoeftdmet
bom eft generandus ^c.
Clarius tamen fuperior confequemix dilhibutid CltiW
explicabicurfcqucnccminmodum. Cenfeqnnetiifor^ untyma
naliseft, quandoienumex alto infertur propter artifi-
chfamjormam , diffofUionetuqMettrminorum,inqua»
cunque materia fiat, ut proptcrca Itxc bonaAtconlc- -
qocncia fbftnahs» omueantmal rationaU ejt admin-
tirumi omnis homo eft anmal rafk>nd/ei n^p omnu
homo eft admsratfimt * Itero » omne ansmal eft lapis , Vtdefa.
omnts arbor eji anmuli ergo omnis arbor eft lapis t pr» Difr
quanuiscnimpropolkionesiinciaJlx» pioptcrCamcn fcn. ss.
artiheiofam diipoAtioncra > optima quidaii iJlauo ^A»oac
cAifcdaducrte ad inAiendumcx vero» rerum» aliqua
requiri poflea trananda.
Confequentia matersatis eft quando umim jecMitutex Co«6quff
alh folum ratione nseteria^ , quialcilicct conlequens liamate*
ex fc connexionem ncceiiariam haba ctim amcce- uabsquid
denti» utlyomoeft animaU ergoeftfensiuparticepsih^
enim conlcqucntia tcnct rauonrmatcrix» quonUm
efle fensus particeps habctconnexioncmncccfiariam
cum homine. Ac li iipcargumencaciotcicnueadcffl
form&jAai m di ucrfa materia» non bene mlcrtihoc eA>
cx antecedenti vero» non deducit conlequens verum xP
arbor eft yixrxr } ergo eft potent fe loco moHcre . Jta pa-
riter hxc cfl conlcqucntia materulis ^ixxp efl animal t •
ergo iocrateseflanimal rar.iti ujaccrji & retcwicA.
dcin forma non concludit ; eadem ciiiiu cA dirpoAtic»
tcrminotumi quxcAinhoc cmhviiucc bomoeflans-
mali ergo Socrates efl animali cActiain inboc hamo
efi animal > ergqlapst efiaHsaal i & tamen confequen-
iia mala cA; lignum euidenspriorcraconlequentuni
bonam cAc ratione niarerix in qua fit »non autem .*atio»
ne fianux » itaot non huius vi» ied nuccrix»co>Ucqucna
verum cx vero antccedrati deducatur; formalu dein-
de conrequcntiadiuiduur fic» uc una dicatur nccelTa*
na , oltcra probabilis. Ginrcqaenua ncccAaria ciV
Imtufmodi » Socrates efl homo \trgo eft animdi gt veri
probabilis cA hxc altera » Jdgrtcola diligenter cidit
agrum iergQmagnumfTuHumpcrcipiex , Vbi prxocu*
li$ babcmlutii non^ clTc dilcrinKn ratione fornix •
lumcoiUcqumtiali bona fuerit» perpetuo racionC^
fonnx neceliaria erit : Icd ratione maccrix , boc eft
fmguiaiuiii propoliuonum fccunJum tc coniidera-
taiuin.
Hisprxhabicis » adid » quod propqficumcA» de* Stenutur
fccndamus ammaduertentes » que aUialccficis traji v» »d
folcnt,c quibus quinum efl,qo6d exanlecedentivtro,
in bona conftquentta , femper feqnitur confeqsuns i*r-
rumi ex pvfiibiH pofibiUi ex necefiarioneceffaiiumt tmatJZ
ebqnbdnonpi,teft inoonaconfequentu dari antecafens oudc
veruM, & cunfeqnens falfum, /ed fi antecedens eft tua. '
rxm > cttam confequem dibetyemn tfie •
Hoc autem canquam principium natutx lumine.*
notum DiaieiAici recipiunt i aliquam tamen rationem
inems confinnationera adducunt» quia»cum conlc*
qums trahat pult le antecedens» ratione connexionis»
quam habet veritas confcqucttus cura i^uaic amccer
demis { ideoi clt ponere aqtcccdctts vtruii » & oonlc*
qocui
^■«14 &lfuflaiWT*^^^*4teec5cnsnon abfoloic vc-
»u1n > fird ei^fte ‘ *t> <} uod confcqaCTis cft
^ininodo pars iputtS» atc]\ie in iprocomcncnm^>
^uarnobtco) ndtrctuf *fucccdcn* verum » & confo
^uma ial/am» darttur antecedens verum > & non ve-
vmn , qu« contradiAorii funt .
Brt«(iQi Eteeamiui hoc modo . Sit propedtio vera wmiii
't>;jertAtia Fijtflmdf,ptlmd, Se5u fSp
qof eH (ilhi wg» iWfatr
confegurtxia hmaifief" (cdaa^°'ruM,non
iftconfoiutmiatotm»/»» wcordla
tt fupfi traditis lergo vrruii' r
Ili fornuli} fed maccruli MrJtt^o*«cdoc«or.
Aducrtcnduin tribus mocf fS ^o^^^Ocmijin cxp^ia^^ Anmtd^
tam contingere. Trimo ijuando um .nmc<^cnf,quim ««<»» •
ntqoc pradicatum aliquod > puu vi- coiifcqucns cft affirmativum « ut hwuWt leoi ^ttur
« » . — > M^UlVtlVUUl «IIMWWU » I^UUI V*-
difta* ®^> animiii neceilario conucniens • & iJIo antccc-
Xa »er« omnis homo eft animal , nccclTarid leQUitur con-
Ipcr fii k’ ^H^ons omnishomo epvi«reni)obnecdtarumconnc-
^itsT !<• sdonem intcrviarriT/,dlt animal t hinccnimcftut ho-
moDcqucai efleanimai » quin /it viucns / at vero hac
ptopotidoonmisbomoffiiaittenst eft vera wwiihu-
motfl dNnRj/| eft vera , & cx hae deducitur ilJa / ergo
cx vero rcQuitur Verum* AtpropofitioncniUlam om-
liiroomae/rviiimr»c(ievcram>6coftcmiitur*Nili hac
ftopoCitioomniibomoeftYaicns e/Tcc vcra> foret eiu*
contradiCtona vera afiqkisl)omononeft vr»enr> acft
liac vera eftjfequttur hanc efle veram alisfuis homo non
tft anmal, cum non polftc aliquid dfc anuiiali quin Iit
♦ vinens » dua igitur ha prop^itiones omnu homo r/>*
«ionJ \ ali^ homo non eft animal , vera erunt , fcd
^rzlinmt clle non poliunt i cum lint contradi^oris
jguur hac tmwif homo eft vixem eft vera .
Eidem ratione fi antecedens eft poffibile * etiam
Confraucns pollibilccric ) quodfi antecedens fuerit
neceftariam,ctiamconrcquetunccc/rariomcrie.
^tbUo l^indc cx antecedente ialfo , m bona confequen-
tia»l*cquitur falium. Vt homo eft afinus tergoeft nidi»
hdts . Rcdlc autem et anccccdciui deducitur conI<>
* quem ob n^fiariam connexionem inter rudibilc > Oc
•finum } cum t non poffit aliquid efle aitnus » quin fic
mdtbiietacnidtbile repugnat homint^ergopropofi-
tio homo eft ndibUistcd /aifa , fcd eft etiam lalla , be-
tae eft jfhins , eoqudd afinus eft terminus repugnans
' homini > & ex hac propofitionc deducitur illa t nimi*
» rum bomar/^ntdrbi/m ergoet falfo deducitur falfum*
Dc bis camen cumulatius in tnfticutionUaus difpun-
Wir.us . Vt tandem ad propofitum accedamus «
Airerenduni^ex vero conlequemti lormalimon nifi
verum fequi:cx fidlb fequi fallum eidem fomnli con-
fequcniia:ex /alio autem verum rcquiracinimc> & per
accidens» at^uc Confcquencii materiali
XAtnioi
fidd ex
Octd IM
aaiDpec
Cileqoa*
Mr verii
cc^lio
pcrlefe.
eftanmal. 5ect0ul6quandovcranqucciincgativum»
\xt homo non eft anmdi ergo xtnsefi leo » Tertto quan-
do antecedens eft affirmativum» Sc confequcnsnegati-
vuni»uibomtffy)/eo;^fr«r»ofi efilapis.
Supcriunt auceni difficultates non leuis momenti ,
ftpnmd quidem plcriquc contendunt cx ftdfo verum
formali confequentia deduci» quoniam hac eft cotv- pf,„a il>f
fcquentia Ibtmalis* Ommi/eo efi lapis i omnis ada-^uUa,
mas eft leo i erp^J mnis adamas e/ilafi/* ConfcquLn-
tiam autem formalem cfte » nemo quamumuisleuitcr
in dialcdtico pulocre vn latus inficixs ibtu quandoqui-
dem eft lyUogifmus in primo inodoprinuc figurz» ni-
mirum in tiarhara » ron fccus ac n diceremus tnmi#
mnimalrat onalfcft rifdnle I mnishomo eftanmalTo^
iwnale 1 er^o emnrr /wm» e/f ri/»bi7w .
VchuicdtfficuItatUiar fatisoportet dUigenterad- 5olow-
ucrccreconclulloncm alicuius fyllogirmi veram efli^
duobus modis imclligi » vel ut propwcioncm » & ab*
folutc inlpeCtam line liabicudmc rdpcdiuc ad prir-
miftas 1 8c non ut conclufioncm ; vcl cfte vcram_*
ut conclulioneai} iiac enim valde difterunt : nam_a
priori modo ut vert fit » nil aliud requirit > qudm • uc
fit rei conformis» hinccmui habet quzliba propoli*
tio» utvcralit» nimirum» cxcoquodcnuncict rem
licutt eft : cc fecundo modo aliquid amplius expofeit >
nempe» uc condalio fi: vera » quatenus ex pncmillis
deducitur i adeo ut veruas cius pendeata pncmillis »
quatenus cxrmnaipfius »idco conne^umur» vcl di*
uunguntui» quia luerunt cuniunCla» vcl dUiunda i
medio polito in prxmiffis • Dum igitur omnis adatnas
efl hpis » dicitur effie coadulio vera » concedenduiu
profedd luxia priorem » non autem iuxia pofteno-
rem fenfum s quia nimirum cx illis prcmifii» non per
fe» fcd per accidens veritas cius pendet i quodexeo
conuincirar » quia nullo funt co*hptchenU numero
przmiH^ } eS; quibus eadem conclufio adeum modum
luqoc* Exvero fequiturrerum t ex falfo asttemfe^ deduci potelbfi3uidempollci»cxcmpligratia»hccra-
* ">ialcdicos um uocinatiocxfaliuprimiHis mftituc*Oi»i>Miivmar/t/a-
£U(b vC'
X«MD> Si
qirttxr verMS» ^/d/xm* Quod apud Oi
. tritum eft» quam quod nuximd . Hinc in definitione
«Mrarni deraonltratioois ponitur) qodd przmifiic Itnt vene:
^I^Jjl^^quomamficintcIIcduscft certus de veritate conclu-
frqoMttr bo>^ • ^ vero in bona conlcqucotia ncccfiarid
vc(a« . fcquatitr verum, adeout falfum lequi non pofficjalio*
' Exvcro qumfiprzmUTzrflcntfalfieinonponctimcIlcClusefte
verum» cx certus dcvcricaceconclufionis/nametficxlalfoquan-
c.i/x gpijuj fcquatur vcruDijprzcipuc tamen, dt maxime lc>
quicur falfum i aducnens igitur bonam cUeconTc-
qucmiain » ccrrufquc de bonitate ip/ius) in ancipUt
tamen verfarecur» anconclulio vera cll« > an falfa •
’ ^Ufcrtiot Hac aflertio triplici conftai parteprimz,&fecun-
^oad Cb' deventas jexproxuncdifpuutispcripicua eft • Tcr-
— t ayieni partis ventas cx eo manifcfta rcddicur»qu6d
ex falfo confequens illatum poteft quidem dici ve-
ram ex fe» nimirum illa propoheio» quzcx anteceden*
tclairopotcltintcrrii abfoluteveca quidem elfcpo-
left » non umen vi conlcqucntut . Si nanque fit ante-
cedens fallum» ut homo eft e^uMs t redd infertur boiup
sf/xuniul propter ncocflariani connexionem» qozcft
ancer smmaU dt equum » adeo ut non poffit aliquid el^
iccquus , quin fit amttial ) (tdbomotft «m’ni.d eft pr^
fcss et altcxa^ocmpc bm^fft eqnusi
gulas pai'
•cs aau^
«cfiude
pis i omnis adamas eft homo rrgo aaimr adamas eft lapia
dc eodem modo aluc in infinitum* Itaque ad rationem
bonz confcqucmic fomulis foliim pertinet» utp^
ipfam ex vero femper inferatur verum» cum alioauin
per confequentiain materialem poffit ea vero coUigi
etiam falfum; qu6d auteni conlCi]acmil bom formali»
cx falfo cuam deducatur verum > non eius officit bo-
nitati» quoniainidct pcraccidcns» non autem per fe
compctit» ut in fupcxioricxcatplo »& in alijs iniiumo
rismanifcftumeft *
(^oiixkIo autem per accidens eucniac» non cain fa- Dubfras
cUcdiCitu» quia re vcraconncxiocurcmorummcon-
clufione habetur per fecx connexione eorundem cum l^utio.
inedio in prxmifiis» ideo enim m conciulioneddaMar»
Ce /apir comungomur »quia lapis iunctus luitcum
leone in maiori » de cum boc in minon tunClus ada-
mas s Hocnontnficiandumi icd illud prz oculis ha-
bendum non idem efle cxitcuia in conci ufionccomuiv
gi » Sc reU coniungi ; primum habetur cx difpofitio-
ne terminorum m pncmiffis) fecundum autem exeo
qudd inpramullistacta tuudilMfiiio» luumcn» \xc
przdtcationcs iaCtx lint luxu naturz Ugeui » quxlis
«ampli 1 000 elt prjtdicaiio ,
6mti Li^timUnes BlkltSlcSi
j|«it(irdeadamtnte «fcd ojk>i^ non obtinet >/icaiitcmappeIUM>nonqtiddfaU«(aj
^tinHituu ellc iuxtaduoUla principia* Dkideom- nos doceat » Icd quod cx pr^fuppo^o falfo t^erota
tmSi Dicide mdh>» Primum deleruitrcguIandisTylio eruereoTccn^t» ponendo nimirum >quemuisnume»
girmisaffiroaatmu; fecundum autem negaciuis * Pri- rum> qui propo^tequcrtioni putatur fattsfadurus f U*
mumefc illud • Quicquid miuersi dicitur dt fabtetio cer rc ipsa non fatisUciac; duplex autem perbibetur»
abfoluti fvpfonmtitdtcUurctiamde qHocutUftuconterif^ qiurum una (tmplicis politionisj in qua niinirum unu
tofuhillo.n ifi omne animal eftfuhftanttJ:ergo&h<^ capoiiriodt.vniu$dumaxatnma*ri;quiqud;tionicrc«
vto fubanmal:contentus$ erit fubftuntui • dicur fatisfa^rus .* altera veto duplicis pomionis an^
fundum cft illud aliud « QuicqHidMnwsrsineZib- pellatur >eoqu6d in ipfa duplex /lae politio duoruq
tur d« [uhieUo >- rtteatur eiiim deomni «mtenio fnb mo . numerorum » quorum ucerque qu^ftionifacisia^tus
Vt fi nullum jtmnaleft lapis i ergonechomoftd} animM creditur» ut autem pateat res» de qua agitur» oponec
contentus tritljpis. Seddchisinlnfututionibuscgi* mifftioncm expendere huius regu^pr^udoroltttaaia
luxtaigiturlutcficridcbetargumencatio ibrmalis* (^efeio autem iit huiufmodi.
j\ccidit crgo»ut dum /it h^c terminorum » prxmif* Tres emere eon^itwimr prsdism 1 1 i<^o aur^fecuuisa Qvftio
fanimqucdiipofictojinquibusneclaptsjnccadainas duplo plus dare Yult» quam primus t^terUus triplo
unitor leoni cx rei natura» adamas» & lapis rcipsa plus y quam fecundus, qstaritur quanium eorum quif-
finiantur inter £c s adedut hac unio » non vi fonnalis que expendet > hac qu^fcio cadem efe ac illa . Numo ”
confequentixi rcdmateria]tsduntaxathabcatur>puta nim 1 21 do in tres panes ca lc2cdiuidcrc»utfccun« „;
quia adamas» Sc lapis Ic habent ut inferius» & fupC' da lit dupla prime» tertia tripla fccundg • Ikiaa^'
rius» ut includens» &inciurum* K^auccmiiulccon- Pone primum quoccunque aureos volucris» ncin- Soliei*
fiant» quoniam cadcmconfcquentizforma retenti in pc 8>iuxta tenorem igitur quallioniSi fecundus dabit qwtftN^
alia materia» realts extremorum unio in conclu/ionC.5. 'id. cum hic numerus (it duplus pruni i Tertius dabit ***•)
r\on[cqWMTiUtomnishomoeftlapis\ fedomnisleoeft 48* quoniam hic numerus ell triplus fecundi ; hi aiH
bomoier^oomnitleo eft lapis* Pcrfpicuum hinefand tem tres numeri conliciunt da.aur* cu:n tamen ctiw
peTaccidcn5>en'cutiiiarcuisunioinceradamamen)» cercdcbcrent uido* Dicigiiur/i72«pioucneruncex
& lapidem in conclufione fuperioris fyllogilmi ha- falfa politione 8*aur- primijcx qua vera politione pro*
beatur) adedut hzeper (c non inferatur cx pr^miHisi ucnient mdo> fkrcpcrics primum dedide i3qo< aur*
n res enim licfe haberet » perpetud data illa argumen- proindeque fecundum 2480* Tertium denique 7440» ■
tationisforma »dcbcretrcaiis extremorum unioiu-j qutomncstrcsnuineri efHciuni mde* Atlite^dat-
conclulione obtineri» proindeque conclufio dcbcrcC tendas proculdubio reperies nullam htncdiHicultatem
elicvcrajcmiuamcnoppo/iiumcucniatj ut fuf criiii /iiilic depromptam» quoniam hunc tn modum rarioct- '
cfrvifumiVc* nandonon colligitur venuuex falfo > ut aduerCe fcit*
Sctunda Soluta primi diihcultatc» fequitur fecunda dcfuii^ tentUfauiorcscrcdidcruiu, ptoptcrcaqudd ex verx^.
«!:lTctilia$ pja cx hypotlvcAbusaftronomicis » vcluti funt iEqua* proportione» qu^ eft intcr72>&8-coIltgitur vera^
lot Zodiacus» Tropici » Meridiani »Epicycli orbes proportio inter iiido. Sc 1240. ht enim ut 72* a4
. cccmrici » Solis » Lunxque Icmita » Apogasum • Peri* 8 tta 11 ido> ad 1 2qo<
Lib.j.Re
gyum • Sc alie ciufdcm generis complures » qux u-
inaA HcUiizlmt » & ab omni veritate pxnitus aliemr >
iuxta tamen ili js Alirooonn calculum exibendo vc-
rumcnuncianc I quod attinet ad ca » qua; dc ecclipli-
bust &aJijrca!eliibusobleruationibus tradunt» ica-*
que cx falfo direft^ licebit verum infrrre .
At (i Aflronomiis foret de hifce hypothcllbas ita^
follicitus» &dc illis ita femiret» ut arbitraretur ca
lic fc habere» itautcanquam certa vendi caret »rcdar*
guendus lorct eo noioinc » qudd cx fallo direcfc Tc-
'rumnuerrtur colligere» at res longe aliter Ic habet »
cum Aftronomusca tamiim fupponai » w calculum
appatentijscongrucntem cdic1.11> hoc autem quia plu-
ribus modishxc po/fetnacura abfolucre » lluc autem
uno,Auc alio moao in hiscHteiendis uratur naturae
nihil intcrclc ; ut quf de diebus » ac nodlibus dicimus
per motum Solis circa terram cuenirc» niliil intcrcli ti
dicarousamoiu terrg circa Solem ortum duccrc»pcriti-
de enim eft ac fi uno » vel a) io modo id cuenirc decer-
namus; utj>roptcrea Copornicus ad hec relpicicns» di-
xerit
Poftrcina difticultas eft dedu^a cx modo argumot* Qgva
tandi > quu ufus eft Euclides [tb> 9* cicm- propof. is« dtfeutaoi
Theodosius libro primo fpheiicotum propof. 12« &
Hieronymus Cardanushb.j.dc proportionibus»pro-
pof. 201« aiiorumplcriquc . Num auteni ex hoc ar^
guendi modo probent intencum»ncmini pocefteflo
perfpcCtum» nisi unam* vel alteram ci ulisdcinoo*
Ihauunibusperpcndciit . De hoc pcoptcrca Sedione
fcquenti difputabo • , , ,
Solutio huius difficultatis longiorem difpuntio*
nem cxpofcit • Ideo vifum eft peropportunum in eiwi petemla ‘
gratiam IcquemcmSccUoneminfiituere* ^s«xSeaio»
j . feqoK)
SECTIO SBX T A. . '
■ .. '
Depracipuoauodamdmos^ratiomsienrrt 0^ .'Vt»
MatDernaticiprsqffrtimmimtiir*' r -
:proincreat^pormcusadnecreipicicns»tii- naiSlatiodc pracipuo quodam dcmonflracio- n«da«i
HjhilqHerrfert , fiquodilliper quietanterram, nis genere » quod n m raro Mathematici confucuc-
^^Ccasionc poftrcrrucdilHcuItatis ineunda ncdi^
— xcziz , i\irmqueTtjeii , jn/Hoaiut qMifumtctiutiiy nis gCneie » quwu ■■ >u vaii» wutuu..wk.- ~.t
ucUap i' ^ jnundi vertipum , boc not ex oppofito runt ulurparc i quod ui ad trutinam rcuocarc polii- ^
fufnpientes adeandem coneserrasttus metam ,qtsonia>n musj unum vel alterum exemplum affereiuas» quorum
snhis,quxadinuicemfunt,itacontinpt,utwiJpmfiH primum defumitur cx Euclide » qui lionc Propolium tievsi.
ipfis confentunt . Hinc igitur conicae fuperioris dtlfi* nem » atque Th.:orema dcmonftrandum airumit . /a^nissi
cultaiis lolutio . Si ah unUate , quotcuuque numeri deinceps proportiiM ,
Tertiad/f Sequitur ordine tertia difficultas ddumpta cx re- nalcsfsserintyquicuHqueprimorumttutneraruniuIttmum
uultat. gola tallijiuxtaquami duobus» vel plunbusnumciis, metiuntur : qaem dif eumt qui unitati proximus efl » y..
lcuquantitatibosinccrtis»vcrumaiiquod»5cccnu'm mtientur*
colligitur. Sim ab unitate deinceps proportionaf^uoteufl^Kj
Motio* Adhanc enodandam di/ficultarcm oportctpaucis numeri A» B.C, D« Dico quolcunwe primorum nu-*
apcrirccuiufiuodi fc habeat regula falfi » quz profo merorum > qui metiuntur oJumum D«t»euri quoque
AdioceraliasAxithmeiice regulas £oftremnra]ocQui A»prohminn Viuuu* Mfiiiiwcnto^goinecttsj^i.^ .
I
V.
Dkocun* EiJ H te
^rmEtpcmiam '
* <.t,m<\}ioconncntuntfCcntram^‘^fipi
kjt.Scpr ftietiii cuamnumcrui^ ^«Unitati proximum .^inan- irum non cxifterct io uiracfuf » pro
(jucnon rnciuur ipfum Ks s cric B ; cum primuiiic circulus per ccniruo) Cphaut mijeiett
* A >primus ?hoc eft A > fic K » imer fc priyiierunc . circuli AC > BD i perccmnjiri l]W/rfr4rt
Metiatur E« ipfumD »pcr F>^>atq'JcaJedE* nml- n>i* In Tph^ra ergo circuli ejui ic mu:u>
tipIiCinsF } faciat D> quia?cr6> He A ; tplum D» eant , funt maximi* Quod erae uHcnd
metitur per Ct ac piotnde A , multiplicans C fa* ThcodoiiusitidcmcxClauio.
cil D; ut uin odrnfum fuit : producetur idem numc« Cardanus autem eandem hanc demo
rasDcx A)primoinC»quarcum^cxl:j fcctindojin mamulurpauit fc credens au^orcni cius
F tertium '»iuare erit ut A }primu> ad E,focundum> ammaducrtifTctlongcpriusabaliis vidcIu
i:a Fj tertius ad C$ tjuircum* Cum ergo Aj Ac E« Hnt d^ > (icThcodolIo adhibitam fuillc i uipr
inter fc ptigaMd^ ac proinde in iua proportione mini- mus * Koc itaque dcmonBr rndi genere ul
• aiSepf. n«i •» metietur *que A, ipfum F»& E.ipfumC.Mc- tendendam lunc propoi-dor.-rm*
1 « tianirE» ipfumCpcr G;/a:quc adeo E, multiplica as Sidua /rwrx^row fiUhtcs circuli psriphai
G,fciciatC- Quiavcro^Ai ut oftenfum antea fuit, punctum , ex ea cobeant » exterws neceffe e)
gj^t» mctiturC PCI B,f. atqueadeo AjmultiphcansBjlacit pheru contenta efSemaiordt. Adeuiasdem
. C;procrcatmuridcmnumcrutiC>cx A,primoinBj nem >ut probet uucDcum»duoprctui(uc 1
quartum ,& ex £ fecundo in G «icreium;^* Eritiqt* quorum rrimujti*
, A«|«tSc9c quartum , accxctccundoinij ,icreium;«* hntiqt*
* tur,uiAprimtisad E,fccundum,itaG,ccniusad£>
qnanuni. QtiapropicrcumA >& E>lmcinterfc pri-
gttApfc au}i»acpropccreiinfuaproportioncminimi;4',inc-
Ctacor,xqttcA,ipruin G, Ac B,ipfum B. Metiatur E,
tpftlii) Bpee H, iuucE yimilcipUcansH, faciat B,
^fr"* «, A . ;«i'..n«P. — A
Sifucrit proportio primi ad fecutidummaio
tertu ad(}ujrtim,e-fit primiad tertiumtnaic
fecundt ad <juji tun .
bccundmntalccE*
Si fuerint /ju-ituor /juantitaiet , tjMarum exci
* ■ 'V £» primo in H, tertium , Ac ex A , medio in fc ipfum , Horum demonflrationes breui taii lludcns o
IAiaWSe-^^QgareeritQtEprimusadA, fecundum, itaAife* propofiti Theorematis dcmonftratiomm ad lu
^ CTAdofead H, tertiunu Cum ei^o E, Ac A .inter fc pri- inonflrandi genus pertinentem adducens .
0dfV>^»acproindc in fua proportione minimi;*, 5intduc Imec •
i »^ur E ipfum A ; Ac A , ipfun) H / quod eil A B, & A 'C, que
p r com^^fpocheiin* ponitur enim £ ipfum A, non me- comprehendant' |
* li9*Cbi3rel^fumcft£,ipfumAnonmeuri*Nam€X portionem lir-
• po»«6dE,nondtcaturnKiiriipfumA,fcmperdc- cuU BG. Dico /
. y^jM\jtf>dmlrabitar E ipfum A> metiri; quod cBabfurdum » cascisemaiores, / ✓
il^^MctUuccrgoEtpfum A.Eoda«ari»umtnrooftcndc*» ]X,port!onC •» / N.
r V 'V ino4 quoCrunque alios numeros primos ipfum D me- Si enim A B » Ac j
/ tkpiea,rr>cttriquoquc iplum A. cadcinqueeritracio, AC.funtcqua- j y' n.
\y. HC «vel B, ultimus numerus Bacuatur. HxcEudi- Ics , diuilbarcu
^ dcscxClauio* BC.per^quaha
Tk^tuHjautcmPropo/tfio, ac Theorema hoc ge- inF, ducamcon*
■UfJ.acredcnu)nBnaonUdciiion(lratum>chhuiuImodi» tingentem H F
. K; (i non faciant t
r^.^;lmSpb4arAartuUifuftmMtu$hifmMm per BC, Ac cuiu>;
^ /tfMMf i /0ttt , lia.AB.CeAC
AQCD , circuli
A E, muru6 fecenc
riain in pOndlis B> F*
;ocirculos AC; BD > cHc
diliios* Cum enim fc mu-
fc«nc bifariam tn £ , F*
dui5U recla E F « utriui-
dumetet cum lola dia-
:et circulum qucmcunqi
iriamdiuidac;ac piotndc
• '^,.diui$atcctaHF«biiariamin
i^i'^ - ,'<5^ii e, uttiufquc circuli O
K; linon faciant triangulum equicruriuni , I>C D,f
per BC, Ac cuiu> ambo latera pariter actcptafiot equa
lia, A B,vC A C } & ducam contingentem , Ac habeb
trapetium HB,C K.Quacch pcrjphcriacjccuii BC, el
luinor DB, Ar LC,patiier arccptis.habco iiuemum.t
con,toticsdiuidamperiphcriam pcrcquah3,iit /iath-
gura pofy gonia fuper EC cquilatcr3.*3tcqgi5gu*’i cu-
jus didcrcntia, a penpbcria l:t minor» dfftvrcmi.x DH,
& fXlia irapctio JiHKC» id tll tribus cius hictibus
nam cum DH,& UK, ur.; a, uores, H K.conlljt^quad
DB, »kDC,funimJiorvSHB,&KC, Ac HK, icitur Jit
diftcicniia tlla E, A: diiK-ruuia peripheri^-, ^ irneis
polygoni^, mmor L igirur , ciim pcripiicriaJicrtjua»
Ju aut maior DH,Ac 1>L>& didcrcntia a la tcribu;>Vo{i-
gomcniinor, quauiDK, & DC,AB,HK,HK,KC,cru pjj
■ -'.-^i^it e, uttiufquc circuli centrum, quod dico etiam minorproportiopcripheti^- ad latera poligonic quini «k.
y* •: ciretph$i\*ccnuu«> aiqoe adeo utrunque circulum DBAcDC.adtnalatcrairapcajiquare mmorpropor- 1
Ipbircccmruroduci* Simnque C « dicatur non tioptriphcnjad DB.Ac DC quam laterum polygom^-
J^,-«llcccpifum fphat», ac proinde circulos / Ci BD adcrialatcta trapeti j,f»,d Utera jHrlygonicfuntmmwa
^'^ii^dKcpcrJphajccan boc ipfo olicn- tribus lateribus, icapeckjugiturpcrtphcnaBC,cltmi- pf"*
centrum fpha^, aeque idcirco jUinin- nor DB» Ac DCi quod cracdemonflrandonii
AC/^ponoixtunonujapf^ npwxatiomaflipDatiiia, (lUcdemgnftxaiuoDcoBcn-.
1
l
i
CdrtH Senaidiny Dljjrrutknes DUUSldtl
C.iv.
fjna» & non dotf^hte %A impoffibile» E ipfum A metiri, inns , quatenus h*c cadem difEcuIias jducffus tllud
Theooonus verd exro qu^d GdiciturnonciTcccn* probicionisgcnusafrcrcbacur .
tfum fphfr^ , dentonOrae demonOntione affirmati* Ha<^nus Arithmeticas » Geomctricafquc demot**
iM&c* G.cflc centrum Et Cardanusexeot nracioncscxpcndimusinuncPhyiicogeoinctricjmad
quod (Mfiphcna ctf«Ii mniaiortnangulilateribut « trutinamreaoormust caporoeil »quS nxcolWiiditur*
tendit dcmoni^raciune affinuatiua ^c*pcrtphcriam Mirit , omnifqne bumuti fupet^cies, to ipfuconih/ti^
^ minorem trian^li lateribus i proindeque ftten- mr efft fphxrica » qm id negatur .
oomprzterdemonprationcmpropfer^njd,&»ia,5t Ponaturvera cius contradidloria Maris fuprrficift Pbflreta»
jjtatct demonftrationcm ducentem ad impolTibilt.» fphattea non tH • Quoniam igitur maris riipcrhcick di/Scolm
demfmftrationis modum > quo iphwica non cft } e^o omnes fupcrHcici maritiine
ei fallo direCtcconfequcntiiquc formali j deducitur partes inxqualiter i centro diilant ;ecgo una eft al-
vcruin;adcout gemina (^difficuftast Pr/m« quia hinc terior altera > nam bocnii aliud > quini unamloiigiiii
apparet inadxquatamefle partitionem illamdcmoo* a centro diOaret quamaltcram s crgoaiciorcs rerfus
ilrationism demonfl^tionem propter qtnd. Sequta » dedinioresfcu minus aleas diffiuum » hoc enim hunii-
& a*a*rl<m ad impopihile » quarum dux priores of- dt natura requirit , cx tali autem defluxu nccc(]ari6
tfflhuz/inc, ciim hic alia flidcmonflrationtsfpccics • proucntt omnium paitium maritime Aipcrflcict^ua*
itidem oltcnhua^diflint^ia tamen ab iihsduabv$>&a lisaitirudo« fcu&in idem recidit>xquajisicennoni-
du«ntc ad impoffibilr;5ertoidd, quia manifefldeom* flantia; aqualis autem cmnium partium ^rficici n.a-
prchcnditur cx taifo verum direclc>fonDaIiqac confe* ritimx a cencrodiftantia perfectam eius ifoliancitateni .
quentii colligi . infert* ngo maris fuperf^ies fpharica eft» Huc
At ii quis ccmonltrationcspr^djfiasinonolaean* i^ropofitio maris fujvrricics fpfaricai;ll>iiircftc.i al-
ter, leda^uraic perpenderit, facild reperiet ex ijs, Hrmaiiu^ dcdut^cAcxfuacomradicloria r/iu-
nullam dimcultatcmdcpromii non primani, ride- perficies /phnica non efl.
licet, prCTC^pccicsdcmonflrationisiam affignatas> Ex his igitur concludunt dariquafdamancrttoneb
hancalianicncrccognofccndamanagulisillisdtnin- quzdirc^lc exfui conttadiclonp inhrrumur . Atiq-
Aamtquan«io«]Uidcmadoncnfluamdcmmtflrationcm quiunt, aflertio, quxcx fua cootradicdoria dirt^
reduci polle , lacillimumcfl inccJligere, flad metuo- infenur , nccelTario »cra cft ,^cum apcrtdconftct id
nam reuocenturca , qux dcmonftrado oftcniiuarc- neceffiarid verumefle , quod luum comradiiftonum
deftniin deftruitauteui tuum contradicforium,quo4
cxruocontradi(Horiodircftjrcqutcur}tcrgo&ancr-
tioniscontiadicloria j exqoa Viddicct, deducta cft
aflertio , falta cft i ergo cx falTo dire^ > & affiniuc^ ' «
ud dedudtum cft verum •
Non icens de prxfcnci dcmonftritionc , ac de ft^>e-
horibus «licendum, videlicet licdcmonftrare, non
cfle formali conlcqumtil rerum cx faifo deducere»
fcdfolilmex eo qut^ unum ex contradi^orijs fal-
fumcftincctflccft alterum verumefle; nndavidetur
nuinr , mmirum illa, que fupenus innuimus, cmn
huiuiinoiUdcmonftraiionisit^oIcin > atque naturam
a d. n.ontirationc ducente ad impoflibile diftiniftam
oficndcrc niteremur • Qudd li quifpiam fulpicctur
minus bcni hunc dcmonftrandl medum ad demon*
ii rationem rdtcnfluam redigi, citra laborem ad de-
II oatiraiiomn ,«]u; dicitur durensad impoffibile.- ,
} <.>:crit reuoc^ic • Hoccmmfatis, nchinccolligaiur
inadtqtuta :'ar(uiodcinonftrationisinoftcniiuain>&
• .ecuciii (d importibilc
darius tan;cnad IizccxpJicanda iuTabitaduertere ’ fieri ^ofle argumentatio ducens ad impoffibilc, hunc
i. une dcmoiiih,;ndi modum inmii duobus principip qui icquiturin modum .
pi 'awur njturx lumine , quorum primum cft .
’ Jdeiii r.on poft/? t‘J\ , 6’ non rfle. Secundum ,
quodlibct y aut ei’ y .xuttionefi. Itaque morius hic ar-
gumentandi exeo deducitur , quod duocontradtdo-
tu ven fitnul efle non poffint . In hoc enim funda-
jnentum habet omnis hac argumentandi ratio, quod
primn conflat cx illa dettionftrationc , qua utitur Eu-
clides, tum perinde efl ac It dicat, vel E numerus
cft , qut metitur ipfum A , vel non cft, qui ipfuro A,
mcutur , non poieft dici ,qudd non metiatur ,& hoc
cft ,quod oftcndituriergo metitur I optiimconfecu-
tto, nam metiri > A* non metiri coneridicunt, fifalfum
igitur clr, quod E, non metiatur A ,vcrumerit,qu6d O Vpponamusconfi«!cnteshumidipartcs fphjricam
metiatur. Nonabfimili modo ratiocinandum de de- i3 hguram non cftormaret ergo pars una magU^i
monftrattoneTheodulij; perinde cft enim, ac fi dicat, centro dtlUbtt , quim aha < ergo una erit alcior alu &
pundum(j,autcftccntrumrpiizrz ABC D,aui non cr^o quar alnorcs fimt «Icnucncaddcrrcif^orcSiobhu-
cft, fedEtcft punftum a centro Iphxra diucrium , midi corporis natunm; ergononctont conlldemet?
fcu & in idtmrtcidic, aut Don cft centrum, l'cd falfum ' ‘ r. . •.
cft non efle centrum t ita ut G fit punclum diucrfuui
nb ipfo cemt oicrro Coetu cciurum loharx A B C J^,
Ve prctercam huiuimodi dctiKiiilirationes , ad dc-
cnonftrauoncm ducentem ad impoflibilc facili rcuo-
cari » ut rx folutione poflrcmtc difficultatis princiralis
“paulo intra conftabtt, & hac de prima difficultatis
pane .
Ad fecundam quod fpeftat , mmirum cx faifo per
hunc demonftntionis modumcolligi verum , facile
fatis fiet fcdaftis in iik-moham ijs, qustn ^rotiam de- vcrttatccotnprobentur
iDonfixationtsducentisadimpoiribucbceuicceaauI;- dcftiuuntvcriuteini quod cutnix toties, quoties exjcAica«{{^
ipCi-
Suppono » quando corpus humidum dicitur fplup*
rica hgurS conflare, id intclligcndumcflc, partibus
cius confidentibus ; alioquin nunquam hanc induec
figuram; quo fuppofito fit .
propositio;
Partes fuptr fidei cniufeunqnehnmidi , prtirti
dequt maris , eonfidentes fiquram
/pharieam e^ermant.
ted cx liypotberi Ium confidentes; quare erunt. A: nun
crunaconlidentes , quod cft inipomhile , cuntconira-
di^lioiicm inuolua:. Qypdctmquc igitur Immidutu
atque adeo mare, fphanca figura praduuincftSfc-
At quis non videt huoc dcmoidtrandi modum efle ad .
impolfibilc ducencemf
Hic demonftrationUinodus, affinis admodum cft
ijs , qux de infolubilihus propofitionibus Dbledhci ^
itadunt • lht»pofkioncs enim tnfolubiles dicuntur •
quae nullo modo exponi poflunc , ut inalmuo fcnlu
r , quianmutumtplztn^-tluauibM Oii^‘
i
D ; ■ by Gooj^li
^f4mctproteturf*^^^'^*'Rcationc,neinp^^odirt riumcoaipIexun'i>
m, ncpcr ipfim > Icsuitur €^*” ^ fal- ^Oc la^do»
fara . Vi fii)uis dicat > jfyof^uioejl ttffi>Uu*j, pro- cct praecof^wfci r\ 7'**'^ ivrjm,reU‘
Mttaac propolitionciP *®\ol\4bitcm; nanics coquod ouaduoaHcn unqu^*» ^woiv^ f ^iit utuiuasin^
%fotk
ftideaa
f^-
au fit » ut wr ipfam cnundacur» fc ipfam dcHruitircct
dtcque rairam> cumipfa ncgatiua fit- NonabftiniU
modo , hac fc ipfani dcflruit>omjfti fnpofit» ift luga-
tiug j quandotjuidemipfadl aflirmauua*
SECTIO SEPTIMA.
Di prxcoinitiottilmt t attpu ffr^io^nitts ad dmonflrth
tionnnfe<jmfiiis»
CVm Ariftotclf s initio Pofterionim dixiiTec . n*-
r* A/«r««A/c «1#« (id^0»4t /icriKTiM*
O^-vrmf^vnf^nrrjyuiru^. Omnit do^rtna,0'0tfh
Hti dijitfiinxdiniorttcj ftt ex antecedente agrtitme >
paulo lubd C •
• r« pt iTtfh', v»v««A«/i)£trfr aV«>a*or • rdTi.ii
r* th» lu. td f.dfifm. Dupliciter ^
antiMnece^e cH pTanofceTe;nam aJuauoifmttprxfu^ pstur/dc qua maxime videtur f^biiorophustuiflc lolii*
mere neceneed: alta quidftt, ^«rod /ici/Nr >nrr//(?rre ciiut* Primum autem piacognitumalTignam pramif*
0pottet ; alia nlrnm^Mr . I^ct ergo duplicem cflo fas » fiue principia complexa • Secundum atTccunc elle
pracognitionem «hoccH > przuiam cognitionem rc> p(adtcatumconclunonis*quodappeilaturcdamqua*
quiliiam ad omnem raciocinaiionem; unam qnoad<in li[um« &a£^io« fiuc proprietas > vcl attributum *
tjl 1 alteram ^oad t^uidefl, nimirum unam * Qua alHr- Tertium volunt efle fubiraumeiufdem conclulioms »
metur remeflci alccram>quj perlpiciatur auid rcsipfa «^uod ciiam dicitur datuni> fc ecnos • Addunt pramif*
Ik* Vbt notarum interpretes er AnfioteJislentcmia u$ ptxc^oolbi debere» quoad u» quidam etum
qoanior cflc praxognutones » pura* quidft^ijiettno^ arburaniur debere przcognofciquoad Cfuid eft . Jnfu*
wuniM rei^t^id/?x;&an talis quas tamen Pbi* per ainmimt fubic^m debere pnrcognoia quoad
Wophustnprasensad duas redigit» nempe qmif/it» tjuideJlt&cqnoAdaneflfMHlt pradicatomvcroian-
& qwd /W: quan ioqutdcm appellatione tjuid, comple* tum quoad^wid e/i* Eoquod ut procedatur ad dc mon-
duurquacluonen)>camqii/umwitiiir> qodmqMtd rei* Arationem prtm^ pri^nitur conclulio fubtorma^
Arithmetica t imria/iJpiJimi in ^-^mctmfybtcSi
locum obtinet; per trianeu/uni expUeat praxogni^
lioncm (juid fu > cA ^uta uotutnts , ut cx icquenti»
bus verbis oolligtcur; per unitatem autem utrunquO
pracogiiitionu modum Icilicct * & ^uid wmmis * fcu
quuifignsfi\.tti fc quod efl ; rediturus autem rauonem-a
cur aliquid uno» velduobusmodispnrcognolcatur»
fuMit « 9^ T»wr«»7Me«r ditAM «/ur * non enmfh
nilitsr horum ununi^uodifuecllftohismafti/e/lum.Hinc
vel una vcl pluribus pracognitionibus aliquid pratco-
gnofei dcbci .
Ex Aridocclis verbis occahorte dcfumpta»commu- fc» •
niter interpretes de przcognitiombas > atque praco-
cnitistradianonem inAituum unanimi confculudc- ”
cernentes ad aures ipiius duas cAc prxcognitioacs » ,
tria veru pracognica * quibus quarlibct indigeat dc* « piceo«
inonflratio» prafcnitnilla » auz propter^ujd nunai~ gmtis dt.
iciiicecquid nomen trianguli lignificec» &quidtO
ipsi iVi feu in quo ciovoituca conAAat; ac appellatio* .
ne cain qucAionemiinipliccm» ut qudd triangu-
lum (it* quim complexam» ut qudd triangulum habeat
tres angulos i^uales duobus redis. Hc autem prx*
IVobictuacls , & Q^xdionis • H utrum mtmdus ft ah
. 4tcrnu; ikutrunanimatfiuUehfufitimmoTtalis,2u\MZ
tunc pr*c<^nolci debet quid utrunque figmhccc • *
bcc cttam pnecognolci fubiedum in Ic Ampheuet *
- . . cAc » utpoinc athnuari cl^ulc» vcl tale per pradi*
cosniiioncs inter le Ik le habent» ucpraccdcnarelpc- catum. Kotidebct autem prxeognofei ptzdicaiunt
Aulcqttemisdicaiurprxcognttio»& quxlibetlequcns cfsc limpliciccr » quoniam noc apium eli» quod de*
untccedemiscbmparatione dicator qucAio ; vanaA* monAracur» dum oAcnditur prxdicatum iisclse^fu*
quidem elt omnisquxAto » quam nulla prscognicio biedo •
aotecediiibinccognitiofigniAcacionUnominunun- Cum oiunis cognitio cx prxcxincnti cognitione
quamonqucAio* lcdfempcrprxcognitio»quia nulla Aat» hoc cll»cumoiimiscogmcio illatae propolitioms»
caro alia prxcogmoo prao.dit > & ^opter ^u$d nun- atque conctalionis pr^fuppoiut cognitionem alterius *
quam efl przcocnitio» led Icmper quxllio » quia nulla propoAtionis merentis » ut antecedens» prxmilsx Sce».
camfcquituraha quzAiot idcirco Phiiofophus ini* Adaccuratam iradandonun notixiam primoiuvab c
tio fecundi libri fcrmoncin dc qukAiooibai habent » expendere cclcbrciu illam propoAcioneiu » i qua Phi*
qoatuor doniaTac commemorat nominis iignihea* lufophusfuamdc poAcriori terolutionetradationem
ttofictn omittens» quoniam hxenunquam e/lquzAio.‘ exorditur > nimirum (V«e«d<dW#»«A/« vara/Kcd»-
ex tduerfo autem hoc loco dc prscognitioniousnoo r/rAarsavi*)} Omnis
dcqahltiDmbusdifputam* omimt quxnioncmfi^ dotlrma, & omnis di/rip/iKjdfjnafrirjj^t ex alitjua
fter ^Kid» vclut iMam» qua nunquam clt prxcognitio
adeout qustuor fpccie lint quaftioncs » cum aliouutn
genere» ut paulo antea notm» duz tamumab Armo*
cc!e'flatuantur. Ex AriAotcle igitur prztcr has duas
xwn damur aliz przco;^nitiones> ut proptcrei neceAc
(a omnetu precognolccntem altero duorum modo»
pwxi/lrn/irt^Unmr»cuiusctiam initio mcininimus -
in huius autem gratiam hic non nihil immorandum >
ut Pliilofophi conAlium alscquainur» quod apud eun- c,
deni altbi etiam cxprcl^m legimus» dum candein pro* £<h Cap i
poAuonemcnuiiciac j videtungicarPhilofophuslibi Ub.t.Di*
explicandum aAunKCc» quibus m opushumanouucl* mn.Cip7
tum» vd utroque fimul przcogoolccrc . Kcm illu- ieciuiadiciemiam dcmonlixacionis przAdiocompa*
ftrare contendcns»exctnpiis utitur» imlilhndlj umen»
«deo ut unum aHcrat» cui corapeut pracogniiio
^uid » alujdcui przcogmtio ifudd ,ik aliud » cui ucra-
que Amul ; quz tamen non ex eadem demon Aratione »
tintud Rcc ex eadeoi difcipiina > ted cx dilciplmis om-
nino diuerlisdefumpAt»qaoniam inanimo non ha*
xandam » dicens ea clse przcogniu » dC prznoiionci »
eo quod otmus doCirma » Cit dilciphna ex przexi Acntt
in humana mente l;c cognitione > leu » & in idcm reci-
dit» quoniam omnis conclulio ignota ex aliquibus
prxtoiiceptis deducitur» in quibus talis conciulio iit
quidem Ignota adu » cognita tamen virtuic > ac po*
bibachociocodcmonllcationis panesaAignarc» fcd 'teilatc. \i humana iguur mens dc re quapiam icieti*
ptzcofiOttioimiii modos tamum exemplis roagisde* uam afsequatur» indigctaliquipneexUUnic cogni-
1 arsfc * lAis amem exemplis uauni cA priaci* tionc» ^
. ffff Viic
ojaiia^
t
S9A
R0uM»fDijStiidtkm}rOii^tSle4 i
, Viderar tuteni hutTe fere in modiim raciodntcas ^cmmtntatar»
,, «duerfus Pliconeradirpatans contendentem noftriun Ydens-^ianmiAdulnfn
fcirc cfK quoJdam reminifci . Nulla do^ioa » vcldi* mum> nuodad j>ropo(uam facit
^ ib^Iina,quas/icexpr2cxiflcmi cognitione per remi- tUKi^iinteUcaiua • Ju vcrtutttCliac^ imgi^awc^
niinntiani comparaturi fedomnis dodrinaacdifci- ftn}quainobtcinT«r« i^jrdrc «(lilMar
pIiaa'diTcuWiua/ieex pr^etiRemi cognitione t ergo ac (mn^mrwamniffin
nulla doRrina» Teldifciplina difcur^a perreroini- rfiyii/fm i iiir?^iBi|M r [n-jnrnirminf ifrl^rnnrift pil^4.
fcentiam comparatur i ergo per demonllrationem i fciplinciiuel^Bekc debeniut oonemco^uuxwQ^II^ *
■ optima confecmioi quoniam non fuppeiit alius Dio> intelleaiuam»1wdcbaiuiinna» fiucratiociaatiocHLra '
dus> quo ipum dominam > feudifciplmamcompa' autdiCburlu ac^uilitam>vcrbodiaun*Ofiiiicoi^E^
rari^fTic* Maior cR propoRcio ceru» propterea^ tionein>quf rauonepcrlicictU’iitocpcrdiicDrl^>6>
quoddotRrinam vel dilciplinam fieri ex prxeaiRcnti ucftnedircuiiu lialKacur* v« .
cognitione > fenlu^ quo htc accipitur * non eRperre- Huius vocis retenta prydimRgnIncatiooe «lidiMic
minircentiam fieri t minorem autem indudlionccon> qu^ rupcriusdiximus>cum veritate conlentiunt ad aadeoui.
(innat dicens idinanifcRum cImcx Mathematicis di> aures AriHotelis dici pofTunc* propcercaqubdipro' pnteM .
fc^linisDiale<Rjca>& Rethorica >& qualibet c^era« non ioiumfcicnciam demooRraiiuaui »fcd ciiamde-
Tum artium» Cum itaque ad feventue confecutionem hnitiuaro fieri ct pr^exiRenti cognitione icrtatur • '^'**'^**
Rc opus przexiRente notttia>& efse non pofTiC) ntd cum tamen dcRnitiaaj quamus inieUc^tiua lu > noa^
circa qufdamvcl fecundum unam,vel aliam rationem proptcrca dilcutdua dici mercatur; ulus eR autem
Verrctur>(ralisenimeRcuiurquecognitionisn3turaO vocciIla/t«i>»Tix^i ut fignificarctcoanitionemimei* vkime.
propterea confequcnsHc ) ut ad fcicmiam bcncHcio JctRiuaniadcxcludcndascognitioncslcnhciuaSiquod
deroonlirationis afiequendam» quibufdani dt opus alibi etiam memorie liicnCquc prodidit diccns«deR**^l*
prxeognitis * atque rationibus prarcognofccndi j qux nitionem > Sc prima principia > cx pneexiRcnce cogdi*
prznotiones dicuntur , & ideo de przcognitis 4 atque tiooc fieri » cUi cognuiones difcutUuc non linC» lacec
ObhJ iiM intcllediiuf •
io loco Ceterum Arifloteli in przfemia negotium uoneR Jn hancautemfentemiam adducofi quoniaruAri- fncriw
AriAsteJa Heraclito cinfque difcipulis Eohedo* 9c Cracylo* Roicics luppofito in nobis dari fcicmiam , alioquiiu* agem.
tgai« negantibus iciemiam in intclJcClu numano^quoniam vana foret fufeepta concentio t oRcndcrc illam in hu- Rjcmm
idnoaarsumicoftcndcndum>qQindemodo*quoac* mana mente animoque incendebat j longe aliter gc-fiudauit^
quiratur Icicntia tantummodo 1'oUicicus > dari feien- iKrari > ac d Platone crederetur > fcilicet per reuuiu*
itaiuiprani fupponic i fedcumPIatoueutfupranota- rcentiaimlcd hic etiRimabatnonmodofcicntiaiuac- ^
ni » contendente Icientiam in nobis per remitufoen- ccpiam pro cognitione* qupaciocmationc compara- *
aam acquiri ^cumisarbicrcturhocratione longedi- tur* verum citam dehnitiuum in nobis pcrreinini-
uersd contingere* nimirum pcrdcmonRracijoneni*ad fccniiam acquiri ; Philoiophus autem non item* £r4
quam ait quxdamprzRipponi* videlicet* prccogni- ucrumjuc cognitionis genus in bumano jnteliedia
ca» & pranocioncs*fcu modos* fecundum quos Ula modo longe dlucrlo generari arbitrabatur $ ob id
qua przcogiiofcuniurtdcbentd nobis pracognofei* «quum erat * utuniucrialcm propolitioncmanumerec
rMBcvIia* ' Philofopiu verba pluribus ncclcuis momenti ditR* complc^ens utrunque cognitionis genus * quin do-
IC9 «diicr* calcatibus fcatcmjquibus occurrere non facilc< Primo tius omnem cogmuoncmintcncfltuain* proucdien-
leoRerunc voces Do^rina * Difciplinat fedinhis RtiuadiRindim* qux re veracxpr^ciimenncogni-
nullum aliud arcanuoi * quim qndd AriHoteles vol- cionc noniic*hoccnim modo funditus Platoaasopi-
uitcomprchcndcre cognitionem incelledliuam*guan- nloncmcucrtic •
cunque > siue lixc in docente* siue in addtfcentO Non inc latet ad primam ainRoritaccmrelponderi f^Oiuiai
fedem habeat i non cnim per has voces diRin<Rum_* Philofopbum noo fic ufurpafle vocem d**xF»tT/Arf,pro- J®** -i ••
(juidpiamsigniBcat * fed cognitionoin eandem intel- indeque diferte admodum dcomnipropolitione arta
ledioam>qf»qoaccniiicxiiapnec^>tore*dtcnurdo- qmdim ad fciencias* verba feci(lc*folumqa^ptobaDi'^^)^]^
dlrina^&qmceaqsidifitipulorecipicar* difciplina les propoRtionrs cxcludnc .
noocupatur * itaut ucroqQc nomine inteliigaturcon- quam h^cHc infuiia rclponfio*ex co Eictle de* Ra .
cluRonis ex principias deduda cognitio.di tamen Phi* prehenditur > quoniam pouus nofiram intcrprcucto* AeStUitu
lofopbitsvoceAxr^TtJiH.utatur adllgnificandamco* nem confirmat *uimirnra AfiRoceleiuR non omnem
? nitionem ratiocinatione comparatam * de t^o eR* cognitionem mccllethuam * falcem illam* qu^vunque
iiimna diflenfio apud imerprcccs* Secundo igitur Rc*qu^ adlcientiam pertinet * cuiurmodinoncR fo*
loco aliquid negotij exhibet in prafenti patcicula» lum»qu9 ratiocinatione comparatur* fed etiam *quc
VOKCotnmeinorjia {hanc cnim alij vertunt inccilecli- rei naturam attingit* nempe dcHmtiua * per vocem i^
-nam* ali) difcurfiuanii alij ne in alteram partem incli- lam in ptelcntiarum ufurpatam* ligniRcarc volmile •
nent* tuiiplicucr dicunt didKoetiCii i referaames de- Ad audtHiuccm aliam ntulc^ dicunt * fed admo- a.To|te,
indcfibidifcuticndum* utrum iit intellediua * an fo* dominConRdcrate>cunilatu apertis* fplendidifqno
lumdifcurfiua» Manifeitum autem vocem AvtarMa. verbis Philoiophus ibi doceat lententiam*quampro-.^5^*"
deducia verbo Ax**!» ; idcirco exeo* quod hoc (ibi Rccinur* quandoquidem ait * uwaidijftcttyimmi
Tult * Rgnificaiio vocu pradida dependet ; ac verd alyifiljf*. >» ovydxtf
f*tia*.ti£T*.*ia.gi'^Sg*lXg*ufnDai T»X*/guJ. tu«**«^
. U /< « <x Txxrtr «^ifdiVxrvfr Tra«* iCiwliMKV
^ex*vt*T*Nj.v;^*»v«iraV«xfXrx T*Ukc'« « «* tr«««ri9
, . fi ^»ir.-Hjjrxr *cb»/l«%iT^«p,AnfV«p^ Txftnfm'- 1-
cR Ax**t«;undc «T«r r(^ifdtta,/en/Ni>Mm/; tgitw fitmmoria,qumadmodumdixunus,(X7nmvria>. ^
«qjiMtJtrAxrwif, deliberatio, ammaducriio //«*■• eitifdm^x ,€XptrifMiai mulu
w»df»iatclligcndi viprzdiius* iiucHigcndi vimha- memri^tumtro ttxptrmtRUtmatili 9X€Xprriem*^-
>Min* bcjtf*mide ««> AiiRotcIi cR urgni:q/fu vrro* oacxtoto-vniHtrfdtm
aliqui crediderunt verbum przdi^in Rgnihcare.’
foliim difeurrert \ fed rc vera verbum Ax*»l*^«* , idcm
cit, qubdcc^/ro, *co0/?>lwo, eenfnt utconftac
cxLuciano * Platone de I.egib'js > A: AriRocele dO
Mundo I Jfoaate&c> ciuldemautcm figniHcationis
*
tmwn infit idm , ‘ &fcie”ti« , fi cir- erit prteognitio > ^ ^t^nquaPJ
eaientratmm artis, [trerd cirutd, <jmd tem m«du« vjoprcrq^id nunCt^p?t^J^
tjl , /fi/nittf. Vciba libenter tranfcripnmus » quo- quzt^io^ nunquam P^xco^nitiOj utquafuof
niam rplcndidtfllmus hic locus cflj unde rupertorafo fintfpecic pracognirjoncs, edt.^encrr dntf P^t/ofo»
fertio plucimdmilluitranir i perTpicuc liquidem inde phos effe dixerit j nec immerird nam quaiuor comme-
colligiMprincipioruni quoqucnotitiain* ex aliqua moratx ad duasrcdigi po^uncy^/de//,
prfooiionc 6eri> qu( tandetn in reofiduiDi dcHnit eo- primus enim modus lubdiuidi(ur> in nomi*
gnitionem* nis, &fnide/}reij quandoquidem dere aJiquadu*
^ Topics Ad aliam au^ritatem ex loco defumpeam ubi ha* plicem h^re poflbmus dclinicionem , atque conec*
•* ^ pernotiora definiendum elle, quemadmodum in prum » nempe confiifum > Se diflin^umi primus di-
^wniJ dcmonflratiooibus • Rcfpondcnt ibi Icrmoncm non citurqwdnom«n«i rccundu$>««idrei. Secundus mo*
** iinf^i ^*bcre de praecognitione rcipedu definitionis >(ed de dus fubdiuiditurinji^«ddeyi^»Bp//jr,<jf mcomplexwCT
TTfjj? notioribus definito I primumautein» non fecundum ,quod fignificat efic rei, vclcflcmi*, vel cxiUentix,
ad rem , de qua ^itur attinere- nue aptitudinalis • fiuc actualis }&in^M fJ{compo[>
jUfitUkor., Hxcitidcmrciponfioconominercfdlicurjqu^dre tnm , at^ue complexum , quod figniiicat veriutem.»
ipfam dellruit » admilfo quandoquidem fieri debere propoficionis» Si prxinifiarum .
definitionem pernotiora * ilatim fcqulturficri defini- Silentio autem non prxtcribo > quod apud Aucr- Pr«togn<
tionemex aliqua prxexificntc coOTitionc ; quoniam, rocm legimus , nimirum ex prxcogniiionibusunim tionuni-.
quxnociorafunc prxeognofei debentj atfircs ita fc cflcdirigemcm»dcaltcramagcntcm»huiusautenipar- **'*‘**“',
habet» antecedit aliqua cognitio definitionem , qu* titionis communis explicatio docet pracognicionem ^5"^ ’ *■,
procrea ci prxexi{lenti cognitione fieri, dicatur ne* dirigentem dici illam, ou* duntaxaidifponit intel-
Afleeft t h«c adeo clara funt , ut mirum fitpJcrifquc leCtum , ut deucnirc pofiit in notitiam , Se aficnlum
i VifomclTe in contrariam fcntcntiaii] abeundum \ ad concluiionts,’ pnicognitionem agentem , qui inter-
. lioDuncni enim definiendum , oportet ut priiis mihi media , & cuius virtute intclIciSus ipfum conclufio-
perrpe^amfic >quid anrmal, quid rationale { (uccigi* nisafienfum dicit» Hac clarius explicabimus dicendo
^ tor pnrcognofcenda, d( alia ex quorum cognitione > pracognitionem dirigentem efle fimpliccm appre*
Jute itidem cognofeuntur . bcnlionenu-^t quoad (^uid eR, quaetfi requiraturmon
SsfliBda Tamecfi autem hxc mihi probentur, non irrcpfit ta- pronterca tamen moucc» nec impellit intellciihnn per
•flmio . tnen inanimum opinio dicentium, hxczqiic deco- modum illaciui principii; at vero pracognitionem^
giucionibu$cztcris,acdcdircuriiu3, intclligcndaefic, agentem fumrtionum, Icu pracniinaruin aircafumat*
mnpotiusmihifaciscftcxploratumprsrcipue Philo- que definitum iudicium effc, quoad anffl, et quo
fophiCeatcnciamdcpnrcognitionc,quar3tiocinxio- inicllcdus per modum illationis adconclufionisaf*
ne comparauir,ufurpandam efie, quandoq^uidem pne»
cenita» quxipfe commemorat, nempe lubiei^um»
afimio , & principia , tnciocinationi conucniunt •
lUiione Et ad huius probationem facit illud in primis ,
laadetw , quod Philofophus hoc locoprsfcrtim oflcndcDdum
Hiilofiv- a{ramit tninteile^u humano fcicntiain per demon
I generari , ut Platonis de tcminifccntia_»
* fentcniiameuertat ^cumigicurinhuiuseratiampro-
r iMvnioer „ __t .• /!_ !
fenfum inducitur»
Quxri a utem folet, de qua pnccognitionc Philofo* I>u(Nia •
phus locutus fucm dicens, omnem do^rinam fieri , t'®»deq»u
ex pracxi/tcntc cognitione ; an de dirigente, an verd '♦*
de agente» non enim ftatim confiat utra fit , de qua
ipfe fermonem habuerit ; pratcrmifiis aliorum pia* -ro»fitio
citis* Ec intelli»
Airercndum de utroque przcogrmttionis genero geodaiSa
pofitionem illam enunciaucric» qui dicit omnem do* propofitionem illam enunciafic. dedirigcn
* • • (Atinam » aedifeipUnam fieri ex przexificmi cogni- l^ aflcriio fatis cuidcnsefi confideranci Philofo* *o
j. Ctone, quam maxime rationi confentaneum efi» ipfum phi verba ; is enim enunciata propofitione * fiacim-» *
▼ojuifle prafcrtim propofitionem illamincelligi dc_s pracognitiones , & przcognita enumerat » aC e»
cognitione, quam inicllc^s ratiocinando confequi- illis prxeognitionibus palam , & apertum ^iqutm fyj,,{etgt
tor» non iucatncn, ut inficietur omnino ad reliquis eilcdingcntein, ^aliquam agentem elTc» Dirigens
intelleifhuas cognitionis extendi. Et quoniam feien- plantem iuxta nofirum explicationis modunu*
tifica cognitio praxrip jc » ex praexifienti cognitione ilh , qua ad primam Ipcclat intellci^s operationem »
fit , proptcrca , qua & quot fintpntcognira & praco* cuiufmoJi efi pracogniuo Quid fit j Agenscrit an-
^iiioncsfupcrclt explicandum, quanuisenim aliqua tcui » qua ad fecundam opcraiionem fpei^ac, ut cft DubitJiio
ienlu Icie
tia dicatu.'
luperius haede re fucrim4 nobtsin mediumallata» pracognitio, Clffod^tt tam fimpkx, quam romplc'
adnuc tamen aliqua non Icui> momenti fuperfunt • xum
Redeuntes igitur in orbem fennonis, prlmd qui*
dem animiducrtciiius, quotuplex pracognitio iit •
Duobus autem modis pracogniiio fumitur» Primd
iormaliicr , quo pjCtodicic cognitionem alicuius ne-
cdfario pranquititam adcognitioncmalicrius; Se-
cundd obicdliuc , iuua »]□ jtn ufutpaiioncni efi obie-
^un>tcr>uinan^ huiufmodi cognitionem» d^fignifi-
cat modum, rcmaiiquam ab intelkclu pracognolccn*
di 1 quo fcnlu hoc loco fumitur, cum de pracognitio-
nc dilputandumiulc.piiur >
Ql^aqoe Quinque funt autvm eo ;nolccndi modi , quorum . . . .
^ piimus efi, q^tdwowjwitictundus ,ur, rer/Ftccnius » clufionisnoiuiamfdchjccmmpracipue Philofophi®*®^***
'i ^Mfd res ft quartus , rfs fit i quintus propter^ fcnccntiam imelligcndam dicebam j non polsc ex .
fiidreffit quorum poftcrior femper fupponit pno- pracxificncc cognitione fieri , t;»nqQavncx matetiaU
«m » cum itaque modus praccdenscomparaiione fc- caulaimerm,boc cft,tanquam ex uiatenali caula** ^nuione
go^jus/upf*cogniuo»fcqqfnsam«jfiiQii«ftio,pio* 5»Wi proptcicaquddconclufionBafstn^^j
% idet® **^'*^’“
Efi etiam inquifitionc dignum , quo fenfu intclli- g„,
gendum fit doctrinam fieri ex prevxilUnti cognitio- pracaiftd-
ne; multifariam enim id potefi imclligi, an icihccc cico|umo
canquam ex termino a quo , an lanquam ex cauta ma- •
tcriali,an tanquam exefficiente • AfKrno,
Aflcrcndum autem fecundum rationes diucrfosidi-
ucrlis etiam modis dici pofle dodttmam fieri ex pr^
ciifienti cognitione, ica ut particubr.vpoincunam
vel aliam caule habitudinem lignincarc . plunbus*
Primdijuijcm, ut a notioribus ordiamur, fatis efi nuxln di.
notum doclrrnam ,fcudifcipltnam,dc piakrnmcofr e*
Curtii Dijjtrtttlim$ DltUSicie i
idem e(li edfBiUd ivB|iIcf qualius cHtUt fuoloco fuic
luculenter oftenruin \ ergo non poterU ex internae
materiali caufa cooilarcfhoc enim cuilibet simplici
qualitati repunuc : namhuiu$comparacionc> non->
dubium quin Tbbied^um materie ratuineni obtineat »
rialis » qoim efficientU» ita ut sine ipfa ptyotnkinit
iniclieaus> nvc ut cificiens poflk notitiam conclosi»
niiproducerei nec ut materialis caufa > io qua, nen>*
pe uibic<^um «podit ipfam recipere • ^
Sed aducrfusunuicrralcm illam proponcionen-»» Olfiad*
icdnon tanquam materia imema &intrinrccuSi fed Onmiidonrina , Commsdtfcif>lmaex (tliqua prdtxh
ad conditutionem ipsius. /fe«te^rccg»il«w,ficurgcrilolct. AuthacpropoA-|“^^
foluni extrinlecUS faciens au ^v<iiiicuiioneniipMU». mgen loici. ,^un»«w
Dici umeo poteft cooclusioms cognitio cx pre- tiointclligitur universe pronunciaca deomnicogni’.****^^
; :.t: tionc inccUcdiua,vcl loliim dc iliiiquat utiocinatio
Si primum indanuain afferunt de CO-
exiftcnic Cognitione fieri, canquam cx materiali caufa
in ^tutcoquodprsexifiens cognitio fe tenet ex parte
imcllc<^s , qui materis monere fungitur refpe<9u
cognitionis conclusionis, ciim eius lubiccfum Ik ;
non enim poceft inteilet^us , nisi indutus cognitione
nntcccdcnter acquisiti > condusionis cognicionein
recipere.
» Dici etiam^oteft conclusionis cognitio fieri ex
przexifiente cognitione unquam ex caufa efficiente,
non eo quod prfcxilfens cognitio proprii sit caufa ef-
ficiens rcfpeSu Cognitionis conclusionis) non enim
comparatione illiusdici poteli principium primum
«inde motus i fcd co nomine tantum, quoniam prpexi-
ilcns cognitio fe tenet cx parte intellcdiis,qui caufa
etiam cit efficiens rcfpedu cognitionis conclusionis
atque adeo fc habet tanquam difposicio ad huiufmo-
di caufe genus pertinens > non enim difposicio fi>-
liimcs parte materialis, fcd etiam ex pane efficien-
cU caufe conceditur , ut alibi dicetur • Is cninu*
comparatione cuiuHibet cognitionis, acob id etiam
refpc^u illius, qu^ cil conclufioni$,dicitur agens iim
manens , hoc eff operans in fc ipfum , unde elt ut du-
plici fungatur munere > & caufe efficientis nimirum >
fc cauf^> niatcrialis,non cx qua,ied m qua; hoc itaque
Icnfu licet affirmare conclufionis notitiam cx cogni-
tione prfexiftente, tanquamex efficienti caufa fieri •
nc acquiritur*
gnitionc , quam lempiternz mentes exercent * nam in
iplistinquiuncperfcCtiffima Icicntia cif&nihiiommus
non ex przexiiicmi cognitione orta , fed unico tJA«
tum intuitu principia>& conclufioncs attingens. Affe-
runt itidem inllantiam de iiumjno intcJlc£iu,quiain*
quiuni,cum nonfitadiNiccendus procefius in infini-
tum , ncccfle elt , ut intclicdus ad aliquam cognitio
ncmdcucniat, quz ex alia pntexiflcnti non nat • Si
dicatur fccundom,fcquitur propoficionrm illami
ritate penitus alienam cflc, quoniam ratiocinatio non
modo conclulioncm, fed etiam pramifias includit/
undcclt ut huiufinodicogni(io>ncmpc difcurfiua,ex
pRTCxificnti cognitione non fiat , fed ci fc ipfa , qua-
tenus cxprzmi ilis, quas includit , concluiio deduci-
tur. Ec in confirmationem accedit* quoniam propofi-
tio illa Platonis argumentum non foiuit , quo rideli-
cet probat oos nihil de nouo addifccre , quia fcibccc-
vel cognofeimus id, quod inquirimus ,vcl ilJud igno*
ramus. Si cognofeimus i ergo iam Icimus. Si igno-
ramus, quantumuis id obuium fiat, ooo innentemus •
Vt fi quis hominem fibi ignotum quarat , ctfi obulaiu
fix^uinnon reperiet ;ac cadcmhzc ratio vim retincc»
fi omnis doiSrina fieri dicatur cx przexiUenti cogni-
tione , quantumuisenim przcxifienteiu notitiam ha*
•3
C^anuis autem particula ex proprie non importet bcam , (ulla nuhi non olleodac, quod qmrro, idnua-
lulmudinemefiicicotis, dicimus enim aliquid abeffi- quaminucniam^ac fi id mihi oncndttmoncll,cur an>*
nente, non ex efficiente fieri) quemadmodum nec de-
notat habitudinem cauf{ finalis, non enim dicimus
aliquidcx fine, fed propeerfinem fieri, nihilominus
minus proprii, folct illa particula ad denotanda nuj
caufamcfficientcm ufurpari , atque adeo lata figni-
ficatione,fi eadem particula in prefens adhibeatur,
conclufionis cognitio dici poterit eit preexifiente no-
titia, tanquam cxcaufa efficiente fieri. C>ict etiam po-
tcfl , nec adeo improprie , cognitio conclufionis neri
cx cogni^onc pr^exiltentuunauam ex termmo d (juot
nam prcexillenscognitio,quafuell cognitio pr^mif-
larum» efl ut terminus d (juo , condufio autem ut ter-
minus ad quem , illatio tandem tan')uam via* Nec re-
fert, qudd terminus i quo, non remaneat adueniente
forml , id enim admittendum dumtaxat dc termino d
quo, proprie fbmpto, qui refpedu Icicmif conclufio*
IUS cll ignorantiamcgandum tamch de termino a que,
htion quadam fignificatione , hic emin nihi! obfiat
?;uominus remaneat aduemente forma , ut locus fur-
um dicitur terminus i qvo imotiisdcorfum ,quanuis
rcmancatmonfecus ac terminus ad quem; pr^exi (lens
iuquc cognitio illa* nempe pr^miflarum, dicitur ter-
minus a quo, quoniam ex lila cogmtioiK in cognitio-
nem conclufionis intcllc^us quodammodo excurrit ;
iinnid non aliunde h^ habet operatio, ut dilcurfus
nuncupetur, ut altis aduerti .
Tandem conclusionis cognitio dici potefi fieri ex
pr^cxillente cognitione , & quidem maxime proprie,
tanquam ex conditione sine qua non* Quanuiscnim
prccognitio nullum habeat influxum in cognitionem
conclusionis , eo quod in nullo genere caulq potcH
dici caufa ilUusirccic tamen dicetur condicio , sinO
qua nona qQoniain fc (cnctua cx parte cauf; mate-
piius in eius inquifitione perfiflam .
Quo fenfu propofitioab An(Kpronuaciau,fit ad- Mocinf
mittenda fupenus cxplicatuni tuu, ubi przfcrcim m-
cclligendam de cognitione , quz ratiocinatione coov*
paratur, atque adeo de difcumua, notaaiiiius. InOaiw
tu autem ex «ternis mentibus defumpia nullius ell
momenii) ilicliquidem imciligunt cum lucccfiiono
a^uuiii , non tamen uc a^us poflcrior a priori can* .
quam i caufa pendeat ) nec unum cx alio dillincits ^
aciibus inferre coguntur ; ncc eoiem acta , fcd pol* '4, ■
funt fi velint uti dilcurlu. Nec datur procefius in iHf*
hn.tuatj nam intcllcdtusfiflii in cognitione eorum^ •
qua, utpotc nota natune lumine, per aiia priora pro-
bari non debent, cuiuimodi funt prima principia, li-
cet iltc, quo intellectus utitur ptocdlus, tandem in.#
fcnluum notitiam delinat .
Ad id porro » quod dc dircurfu dicebatur , rcfpOR* Sototiotoii
dctur,quodfidilcurfusad^‘quatc fumatur, pro przmif-
fis, A conclufione, itaui aggregatam cx iiis importet,
diceiur fieri cx pracutlcnic cugnitionc ratione de*
pcadentu,quam habet co.ncluiio>parscius una4prp> ^ * ''•
m.ilis , tanquam abalu parte * rcddtturquefenlus»
quod imciIcCtus cx cognitione principiorum proc^
dac ad cognitionem conclufionis, hoc enim efidi^ t
curium Itcrrcx przenitcnte cognitione , lumpiodif^.^
curlu pio aggregatopradii^o, quatenus per ipfum* r
quiahoquin totum illud aggregatum in.poruu sn* *
ccUcCiuscx una parte inaliaui cacuim , adcouceio» . .
pars una, cx aha fiat, fenfu paulo antea fignificato. Si ^
autem difcurius accipiatur non adaquate , fed pro io^ .
la conclufionis nctitia, tic utique dicetur ex preexi- '
llcnti cognitione fieri, quatenus fit cx cognitione.^
ptaimlfaiuuiamodo fupenus explicato* Atadcoi»-
tua»>
r
Platonis a*^^cnrom circo prwiotioor-?
fl^ic
« »“n. TuKrc»<^av;:;- "ra ™lu"rtc
piam G omni* pTacxiftcntc coSnttionf.s licetambigcrcicu^^.-Jf ^/^w^'*^ vcrbiicxprd'-^ toiviie'
fif> in illa praciiftent» cognitione * concluno nota cft lifle > cuicunquc manJ Wiunj nt • Ati(tv:'4
virtmc j ignota amcro fontialiter * Sc ada i atque Ratio autem ex co defumiturj <tti6d fdemii omnis
,. modo ex cognitione ipGus in potentia» fit cognicioin eRconclufionia notitia» qui intcl/ctdusperprincipia
' avluincmpc » quod viitutc potentiaqne tantiinico* vel in cognofeendo » &dicndofitnu/» veiin cogno-^ Rsiione
tnofcebatur» ratiocinatione» cx prcexiRcnte notxtia» Icendo untum » prout fc habuerit demonfiratio » co-
t a^u cognicum » gnofeit unum alteri conucnirc; l*cd nequit intellc*
Qjasdm Sedoi » quxrcqountur» exa^us cratientur » qme^ Ctushanciuxitia adiptici» non informatus cognicio-
1**^' dampnemiuam. Principidautem occurrit eiplican* neeorum» quibus dcmonflratio confiat* cuiufmodi
* 5“'^ pracogniiionis nomine fignifiectur . ^a- funt > Sc id» quod alteri tribuitur » ddd » cui tribuitur,
Atiuxeta cognitio» fi vim nominis attendas» nil aliud fignificat, decaufa» fiue principium» per quod ttibmiur} ergo
* qua^m cognitionem ante cognitionem > ita ut omnia ucintcllc^us opitulante demooflrationclcientiam_*
cognitio » quae aliam prxcedit» rcfpci^u illius pneo* alTcquacur » qu^am preuia notitia debee habete per-
cnitiodicipofiit.luxtafignificationemhanccognitio fpcaa. ^ ^ m *
• fcnficiua fcfpedu intelleCliwe, praxognitiodici po» Hinc pranotiwic* aperte confiant* ciim eniinali- N^eOf
'* ceft » edqud^omnisnofiracognitioafenfibusortum quafintprfcognofcenda* ncccflccftaliqtusdatipr«-“*^'*’
lubeat» nec aliquid poiTimus intelledu percipere» cognitiones, cmn h^nil aiiudfint»quim vel anucipa»
^ quinilludidem » vel aliquid aliud fenfu prius anobis
t. Dioiii. perceptum fueiic-VtoroptereaPhilolbphus inter fen-
cap. !• ibs maxime diligi vi(umafiirmaueric,quonid ad hoc»
de quo loquimur » maximd conducit i Sc alibi etiam
i docuemmhilcflein intct]c<51u»quod prius non fuerit
De Ari. in fenfu >* immo alibi pronunciaucrit » intelligcrc >
^ <cxt.»9. * aut phantafiam efie» aut non fine illa • Secundd» ormiis
dodirina habita proprii inuentionc » refpc^u illius » „ ^ ^
qusiPrxeeptore per illam obtinetur» dici potcftprc- amem Ipecic pr^nociones efle» triaauccniprf cognita» 9*^ P^t-
cognitio» &prxludia etiam» quxopera prxccptortt ad fcicniiam detuonfirationis prxfidio confcqueit* ?“*“?**
antefciemiaincognofcuntur» prenotionesappellan* dam • emte!!!
cor* Tcrtid omnis cognitio » a qua alia dependet » Artfiotclis au^ricacem tanquam luce clariorem |iucuoc
(mt ea occefiaria fit» fiue ad bene efie » prxeognitionis omitto . Rationem autem inquiro » quam in eo p^ iutC
nomine poicfi nuncupari* Qyartd prima operatio tam eisc crediderim» quoniam de i;s » quibas demon- cie.
intefie^us rcfpc^u Iccundc» dciccunda refpe^tcr- firatio contexitur » nec plurcs» nec pauciores rationes Kauone
tixi&inuniuerfummcntisopcratioaliampfxcedcm» pr^-cognofei debem»' ergo coc erunt praenotiones »
pnecognttio dici potefi» relpct^u illius» quamance- quot Arifiotclcsrecognouic. Afsumptuni clare patet,
cedit «Qiiimo » omnium primorum principiorum co- coqudd de i)s » quibus dcuionfiraito confiat» gemina
>' goitio »quzcunque illa fine» dummcMo cx cotum co- quidem cfi inbcnda pr^cogmtio » nempe» ve> quid
gnidonc in aliorum nociciamdeueniamus» przcognt- /it » vcl quod fit j prima autem vcl quid nominis » vel
't tionis nomine coniucuit appellari* £c ut paucis rem quid rei » fecunda » vcl quod efi (implex » videlicet
pcrfiringam»coi;nitio,qu2 aliam cognitionem prsce- quodexifiatj vclquodelt complexum» putaquddltc ^
du»ad cius coniecutioncm concurrens, przcognitio verum*
; dicitur * Scdhzccfi nimis lata pracogniiionis ufur- Atpr^gnita ternario numero contineri facillt- Triaelc
patio * Si prclfiiis autem accipiatur» non inepti dicc- muin cfi imclligcrc, diligenter aduettendo tria un-
FiaKvgzu- tureum quibufdam* Vrxc^mtiotfl mulleiiiuaccj^ni- tiim» nec plura» ncc pauciora ad demonfirationem
* M preiad tiononpn procefum proprie fcientificum acqujfibilis , requiri} primdfcUicct pruicipium primum complc-
u quedam noiirie de ijs » qug pr^ognica dicuntur »
formalitcr fuerint acceptj i vcl nil aliud quam ratio* Attnhi*
nesqufdam , fecundum quas aliqua pr^cognolcuntur» cur.
fi obieeliuc fumpcf fuerint .
Quot autem llnc prxeognitiones » iam Arifiocelo
duce & quot etiam pr^ognita» fuperius infinuacua
fuit { Sc clarius idem hoc loco repetetur •
Afierendum igiturduas quidem genere » quataor Adeirio»
' iccepta
ad accjuireiulam doUrtnam Ptr feordinata » antetmi^ xum verum »quodinfumpiionibus»rcuj>rfraiinsom-
«fr/ifw prixre/Timi^o accjMifttmneeiufdmdoHTirhe re- ninoconfifiic» appellaturqaeMaxima» fiue Dignitas»
^tjrtum * hac itaque.» fignificationc fumitur hic propter apertam veritatem» cui tota ionicicur demon-'
ptpzcognitio » cum dicimus tria efie przcogniia» duas firaiio • &cunJ6 » prplicacuin etiam requiritur pro-
genere, quatuor autem fpccic pracognitioncs . In fu- prium,quodefiatfe<^o» vel attributum lubie6tocon-
pertori autem definitione dicitur mtellefiiua » quo- ucniens Tcrtid tandem fubieCtum requiritur, cui per
niam ctfi cognitiu feniiriua necen'ari6praccdatin no- propriam cautam • tam in elschJo » quamcognoicen-
bis ad acquirendam dodrinam » non propterea tamen do lmiul»fi prrtccta fit demonfiratio» in concluliono
dicenda prxco^nicio»prout hoc fumitur loco*Dicitur oficnditur aficCtionem conu.nirc» >el non conucnire»
nonper^oc(jiumfcifntificumaet]wfiliilit,ptoptQr(^\i^ prout affirmattua» vclnegatiua dcmonfiraciofucntt
dam demonfitatiua principianon prima »quorum co- cum itaque ad demonfirationem non plura » n; c pau-
gnuiones» minus proprie dici pracognitioncs pof- ciora detiderentur pr^gnolccnda ,* tot clse pr^xro-
iwt* Vltimo dicitur a/:reMfii(cT/j(»i proceffimtid difi^ gnita , quot ab Atifioielc fuerunt cnuii>erata»raicaB
fcreniiam prxmifiatuin dcmonfirahiJium» dt'medij de- mur opoitcc.
xnonfirauut » non per fc noti »’ umcui enim ad nou- C^aouis autem hucufquc di^a fummopere clara DiAral*
tiatnconclulioms calcs ordinentur prxtmfiz» cogno- fint»nonnulIiscamendjfiiculta(ibusljbocaniienini vo *
Icique debeant tempore » vel naiurj pritis » quini con- rd folct illud communiter obijci • Pr^cogniuones m-
clulio , non fubinde tamen carum cogmeio debet prx» uicem difiinguuntur » iuxta dilUnciionvin ptfcogm- *
cognitio dici » fi prxcogmtioms nomen fcucre nos torum i Icd prwognita mnt ciia » qucmadiiioJum lu-
occeptuincfic vchuius* penus concluiumtuit»* ergocres pracognitioncs clse
Hisprzhabicis* dicendum erit » maiorcmaucem propoiuionctuct co
Ahcrcmlum» ad feientiam dcmonfiratiotuiprzGdio probant» quia operationes per obie^a dilUnguuntur )
c^parandaio; quadam clTcpucosRdfiMftdai deui* qudd fiiwiulc babet,p«pciamiUclm,it^tpteco-
'Jp ff Curtii Rinaldln^ Dtjeiiittltntt Df*U5u4',
^itiones genere quidem duas » fpccie aueem quacuor
_ eise recognofcendas .
CoaErma jn^j etiam in confirmationem adducunt } quAd
precognicio>&prfcognitu>n,relaciua funt; ergo quot
Itmc prccognica > tot etiam pr^nociones clsc debent >
nam quot modis unum relactuorum dicitur > cocidem
etiam fit aliud dici debet .
^utio* Obuiam itur rcfpondendo prfcognita quidem in
ona quaque dcmonlirationc triaci^» non tamen ra*
tiones fecundum quas illa przcognofci debent » feu
przcognita materialiter fumpta tria elTe» non tamen
tormalitcri cutr- hzcj fint genere duo« quatuor autem
fpecie ; at prznocionum numerus fumi non debet ab
i js ) quz przcognofcuniur > fed 4 rationibus > fecun-
dum quas debent prxeognofei» hocednonaprzco-
cnitis matcriali(er> fed formalicer acceptis j quz cum
hnt tot > quot diximus ; tot propterea prscognitiones
cfTe dicendum erit.
Coofitaa Et ad confirmationem rcfpondendum » haudbend
* confequens , ex antecedenti deduci J fic *d probatio-
' * nem fatetitfefpondcrcifumptoprecognito quatenus
dicit denominationem ab ai5tu pr^cognttionis pro*
deumem > prscognitionem > fic prccognitnm dici re-
laciua ponc>atque tocefTe adus> quot obie<^a:fump-
to autem pro rc przcc^nita, proprie relatiua noneifc
cum idem modus fiC ratio cognofccndi robus pluri-
bus cOnucnicc polTit > eid^mquere^ plurcs modi ra-
tionefquc cognofeendi polfint accommodari .
S«nnda Amplius. Quatuor funt quzflioncS}crgoquatuor
dificaltas prxnoriones^quoniamquzfliounumquaricj ^
aliud przfupponit » fic cuilibet qusAiom iua dcbcc
przcognicio rcfpomUrc •
Quoran- Suntiqui putant rcfpondcndamenedicendo>qaa]h
^lantefpfi utsquatuotilncquzfiiones» duas tamen ipfarumad
alias duas rcuocart» propterea qudd quzfiiones
icfl i fic propter qmd ef} »ad quzltioncs ^ * fic onid eji
seduci pofiuiit ; unde aiunt , non abfimiit modopez-
cognUionest ctfilpccicquaiuor» ad duas tamen ge-
nere poflcrcduci.
Keteifitor Inucilistamenrefponfioi cum e?c ea pofTet inferri
przcognitionesocnncsad unamprzcogniiionempof-
le rcuocari > quemadmodum quzfiiones omnes ad
unam quxfiionem medi j reducuntur; at omnes przco-
gnitioncs unin: cHc przcogmtionera > tam remotum
cfi d vcritace> quam quod remotifiimum. Accedtt>
quod non talis clt habitudo przcogntcionutn adprz-
cognica, qualis e(i quxftionumadquzfica j quzfiiofi-
quidcm quzrii # de eo > quod cft ignotum $ proindo
lupponit illud inueliiganJum : at przcognitio eft ra-
tione tllius i quod eli ante demonurationem notum •
Idcirco etfi qo^iones ad duas ieducantur,non ob id
pracognictones ad duas redtici diccnduiti • Ne com-
meiDoremirqti(>dquznio^id,eflquidrct>at przco-
goido pocedelTc noiuinis; prztcrca quzAio >
. e{l f cfi ac inhxrcntia przdicati in fubicao ; non
lic autem pr^^cornitio « ut pacet .
TcraCiUf Solutio iguur ex proximi dii^is petenda ell » qua-
tenusex i)s confiat przcogmtiones ufur pari pofle > vcl
materialiter» quo pa^loium tes ipf^ precognitctvcl
formaliteriuxtaquani fignificationem iuntipffpr^
cognofeendi rationes » quo fenfu idem obiettuni di-
uerfomodo » fic diuerfaobicclacodcm modopreco-
gnofei pofiunt ; ut pr^ognitio qwid » tam fubicCio >
quimpafiioni» fcu ptfdicato p^efi applicari. His
igitur animaduerfis * rcfpondcndum ifiacionem ne-
gando t non enim cuilibet quefitoni fuam refpondcre
pr^cohmtioncm opoitcc» proptcrciquod pr^gni-
tioncsnontcrmituntquefiioncsj nec iliis opponun-
fttr>(iqiudcmantc pr^co^tionem principiorum nul-
la prpccdit quzfiio > nec prpcdgniuoAem qttid non^
nis» quefiio quid nominis precediu imraofi prfeogai-
tiones terminarent qu^fiiones» profe^fi nonpoGent
proprie prycogniiioncsdiciiquffiio propterea conci !►
fioni potius ut feitz» quam przcognitioni (^ponitur*
Iliudctiam aliquid habet difficultatis » quod Testia dtt
fflt fic (juia fji fune quzfiioncs; non igitur inter przoo-
gnitioncs numerari dehent . ^ . ‘
Mala tamen eft confecutio» fiqzrde/?» 8e Mia tfi
diuerfa ratione fucDantur»licet admittenda fi{»hrado«
ne eadem accipiantur » nam (fuid e/1 » fic (Jitia tfi proiR
funt quzfiioncs > non funt idem » ac pro uc przcogni*
cionesynami/Mtaryi pro ucquzfiio» idemeft» ac quafe
fitfubieduniifedpro ut precognitio» iicmeft acqiotf
e/1 i quod duobus modiscoiuingit; pro uc velcfi fira>
plcx> vel complexum •
Pr^ereaprwognitio ^uia efl fubic^i» Scijuiaefi
dignitatis > non videntur in communi quadam prfo^ ailBcuJuc
gnitionis ratione conucnire > quoniam prccognicio
quia cfifubierti cft incomplcxa,cum ci prfgnolcatuc
iubie^lum abfolutd cfle ) at prjcognitio efl digni-
tatis » efi complexa > cum caprzcognofcamus princi-
pium efic verum /ergo plures » quim dug crunc huiu&
modi pr^cognitiones } optima confccutio»quoniamfi
precognitiones duf tantum forent» oporteret przct»
gnitionesotnnes incommuni quadam rxtiqne^luQ*
cc conucnire «
Fir fatis rcipondendo » quod pr^gnitio Solttlb;
tfi fubicfti fit przcognicio rei incomplcx^*» illa tajnen
non habetur nifiper complexum aliquod >videltccc
cr propofitionein de ficundo adiaceme » qua feitor
oc cfle» vel efie poflei quamobrem» cum przcognitio-
ne <fuia efl digoicatis»ahquo modo communicabic»eo
quodipfa quoque complexa fit. Vt pretereamcois*
cclTo etiam precoenitionenj tjuiaefi uibicdi^fimpli-
cem omnino cficradhuc tamen prfcognitionc /juia efl
dignitatis cum ea in quadam communi ratione coih
uenire; quando enim Icio» que eidem funt ^qualia» in-
ter fc zqualia efic, profciifi fcio iu re ipsi ciTe»propo-
ficionis illius fignificatum demonfirandoi quen ad-
modum feiendo hominem efic » fcio ipfumcx rei na-
tura efic i idcirco precognitio illa complexa de prin-
cipijs ad fimpliccmquandamireuocacur» cuiufmodi
cfi precognitio fubicdli •
^ precognitiones commemorat^ concedend^ fiv Qjimc»
ftm» certe non nifi cum aliquo ordine» tllo niourum» diffioiicaa.
qui communi confcnfu perhibetur» uc prccogniiio
^uid efl procedat pr^cognittoncra <^»quod quam
alienum fic i ventate» nemo non videt m Icicnci^per
inucntioncmi prius enim contingitlunam deliquio
laborare» quam cogaofcaiur» quid Lun^ nomen figm-
ficct.
Suntqui putant fatis fuperque dtlficulcacem en^ Qitfjffoti*
dari dicendo in domina »quf per doifiorcm habetur dam fots-
przcognitioncm quid aommit prjccdcreiat inea »qu£ «*«•
proprio Marte comparatur »anccirc potius precogni-
lioncni quod efl , cum priUs apprehcnJacur iubic^unv
cfie»quim quid cius nomenfignificcc. Kci^iis tamen Vm&la-
aiij rcfpondcnt precognitionem quid femper pr^dcr
rc icumfcmperluoie^i apprehenfio procedat » atque
pruis habeatur in mente > quim urfcognuio qabd^,
nempe mens prius apprehendit iubiccTum»quim illud
cognofeat elfc ; duplex ob id cfi precognitio quid no*
mims: prima dicitur quid efl, quod fencicur» & cfi fiir».
plex apprehenfio rem ipfam reprcicncans * Sc hec fem*
per requiritur. Secunda cfi pr^ognit io quid efl» quod
dicitur * fic cfi cognitio » qui Icitur referri fignum ali-
quod externum vocale » vel fcTipcimi in cius figniiic»-
tum» hec auccni haudpcfpetud requiritur*
De
(Oto; D« pt{casm«>5*ota*^^*° •1‘1'“ e<**® 'II Jiffi- firio.-ita lubicfiu/W
»«« colustnamtmcffc^* ^ophtUflcccmiti^Cmpclb- cient »quoniam
Bc
ftnemi-
• biedom> dignitatem^ fc^ptccerK^c
pr^oynofei eturo bonuas UiauonUi propcc-
reaquod intelUfius nm pTobe hanc inAitucam fuifle
cognofcit» non potem c(Te de conclunonc cenus»
proindcquc nec iciemutn per illationem illam acaui»
r0C»curo Icientiafonnidincm omnem eacladacideoet
epam pr^cognoCccie medium ante conciuHooem cum
▼iirate recdij inferatur condufio > ucm coadusiooem
tp£un>& copulam»t|up cft tnqueftionemon igitur ter-
nario» led iruuof} numero pr^cdgniu eompreheodan-
tur oportet.
Factliieamen Tolutiot Hecntm fatu refpondendo
inaiionis bonitatem i Philofopho in prafentia inter
ptscogniu nonrcccn&rii quoniam dc prxeogmus
polteriorifticta tantummodo follicttus eli > omiffis
prioitHicis » e qqorutn numero cft illationis bonitas >
comdeiptia opportuniori loco fcruionem. habuerit .
Medium a otem non auget prccogniiorum numerum»
quoniam et(t pracognofeatur » non tamen C( orliim i
«rtncipijs » quoniam cx medio formari prindpia^»
iHJicet complexa debent^ j nana in dcmonftrationc
poetilima» nwdium cft deHnitio fubte^ » ob id potius
pracogaicio» quam prarcogniium appellari dcbcc. Mc-
'ooj e/T-
i';,
»%
^um Igitur ut pars a^iaouflas rcuocacur » &qaaiiv
tusfubi^om» Apantolinc etiam parces» hzetamen
•portet prscognolccre unce prxinltias» quia 1‘unt q uai>
fttomsierraim » mcdiumauccin quatenus tale fumcic
anprctnillts cognolcere. Ad conclu/ionem quod ai-
dnet ihccprccognolcinon debet forouiiter» fcd vir-
Cttter pracognica autem fune > quxfortnaluerpr^co*
gnofimniur* Vi preteream iplam reduci mIIc ad prat*
imftas» fiuccompleia principia» inquibus virtuio
eontiRctur • Ad id autem quod de copula dicebatur t
refpond^um » (\ cius iigmficatio ignota fit , ad pns-
* dicatoni reduci .
teanda Amplius. Subic^um paftio & medium fum» et
^hus con plexa prtneipia confurgum } non erunt
^uurab illis pracognua diftmdai pauciora iguur
^cxeogniu crunc » qudm uta .
Non inticUndumufubiedo»3ircdtone>^n]edio
coniplexa pnncipia conftirgere» non propierea ta>
tnen aflerendum eadem pracogiutioncprzcogimici»
nam fubicdum » & aft^io diucrsa pracogniiionc
4. • ptacognolcnntur feorfumabiaiqui pracogooicun-
y cw » uc per mcdmm umta > quatenus dt ipfts pvs
^ unionem cum medio complexa principia hunc .
Videtur etiam augeri prxeognUorum numeruses
CanBtmiiuiiutcaitoquoJiBjfli^iiibiuniilltmi-
<icmcllpJino,utciUii9acri[urc«mtiafu»K<3i. »e/
aliquod encntialeprfdicatumi ittfupei cum aliquod *
accidcncaic pncdicatum quaruur» & cum unum caulie
genus per aliud genus cau(atJeii>onilratur; proteret
cum hmplicitcr clle rct » liuv exiftentia» de re quapiam
oftenditur* ut ab AhftoceJe quandoque Iit » & ab ali;s ^ ^ .
etiam fieri folct.
Occurritur refpondendo non eandem efle raiio- sohano.
nem pfopc^iuonts > d; qu^ftionU » enim verd propoli-
lio cognofei dcbcc ut vera » pcoptcrca fieri potclt » ut- * ■
fuU prccognidonc » qudd^principu vera Imt» compre-
hendi'qu^ue polliiupr^cognittones coruin* que ad
iptimsconniuciMam requiruntur : atqu^'ftiO nonptf-
cognofeitur uevera > quom^muc ficex prpinitiisifua
coocluiionc deducitur» idcoque nequit ut propolicio
pr^cognofet) unde efl uteius tcntumtanquani diftin-
^ pr^gmta enumeremur «
Dices fubicclum > & alfedio ingrediuntur tpfa.^ Inftaona^
principia complexa i ergo in eorum pr^ognitionO
contineri -lebcnt j ergo unicum erit prwognituoL^
nempe primipium.
No comments:
Post a Comment