GRICE E ZABARELLA

 IACOBI ZABARELLAE PATAUINI OPERA LOGICA Giacomo Zabarella Digitized by Google lAJL x _  4   I A C O B I & ZAB ARELLAE P A T A V I NI ' QP ER A LO GIC A- in hac Secunda Editione multis Annotationibus au&a ,&.erro- ribus cxpurgata; tum in figuram quandam com- irujdiorem digefta. Cum Indice. tocnfletisfimo rerum omn(um,cju& in boc uolumine continentur. C V M PHIVILEGIO. {. u VENETIIS, Apud Paulum Meietum Bibliopol. Patauinurrr M* D- LXXXVL I N D E X OPERVM. Denaturalogic*. Libri II. Pagina i Dcquartafigura fyllogifmorum. Libcr I. pag. toi DeMethodis. Libri^Uf. pag. i H Deconucrfioncdemonrtrationisindefinitionern. Libcr I. pag. 334 De propofitionibus ncceflariis. Libri II. pa fum,necinmundorem vllame partibusdignitatc paribus cxiftc- rc vnquam voluit,fedhanc pra?cfTc,ac rcgcre, illa parcre, acregj; ouodcum incatteri$omnibusrcbu$,tumpotisfimu in hominc ip- io inipicere poflumus:quum cnim animo,& corporc conftct, ani- mus ci ad rcgcndum,& imperandum, corpus uerd adobedifdura , cferuiendum datum eft.Eos igitur homines,qui quantum animus corpori praftat, tan tiim ipfi virtuteahis homimbus anteceliunt,natura Kegcs, & ad impcrandum natos ef fc,gentcs4ueomnes,fiab huiufinodi viris regertntur, beatas forc credcndum eft. Scd huncnaturf ordincm praua confuetudo,praui nunc in adminiftrando Polonic rcgno gcfsilti,non modppo a 2 pulos pulos illos tuac ditioni fubie familiara quoque numcrolam habeojquamimproimo delercrc kferere& mihi moIeftum,& ipfi pcrniciofum efTer,in Sarmatiam autctraducere onc- rofum. Verunramen har difficultatcs animum mcum alioqui cupidifsimum,& inciran ilmum perrurbare quidc ha&cnus,ac rctardare,fed non omnino rerrahcrc potucrunt: fpes cnim aliqua fubeft cas & Dominorum humanitatc,& auxilio amicorum, & confi- lio,& labore poflc fupcrari.His contrariis agitatus curis, & dc eucntu inccrtus m ccum jpfecogitare, Cfpiquaratione poflemintereameam incredibilem in te obfcruantiam, animicjue deuotioncm tibi fignificarc; in mentcm venit meum Logicorum operum uolumen,quod iam Typographo excudcndum tradidcram,& prae ter vcrerem confue- tudincm fub nullius patrocinio in luccm profcrre conftirueram; folent quippe cun&i i , qui librosinpublicumcdunt,patronumaliquemfibidcligerc magnar aurhoriratis vi- rum,fubcuiusnomine,&cuius aufpiciis libcrhonoratior,& illullriorexeat inluccm, qucmmorcm nulli prorfusrcprehenfioniobnoxium,fed laude potiiisdignum efle exi ftimarcm,fiRcgcs,&magniPrincipcsuclfapientiaeftudiisdediti,vcl faltem fapienru, ac litcratorum hominum amatorcs,& fautorcs,qualcs prifcis temporibus magnum Ale xandrum,& Auguftum,& Meccenatem cxririfle fcrunt,noftris quoquc tcmporibus ha- bcrcnror,necpotiusinfolabelli ftudia incumbcntcs,aut etiamin voluptatibus vitam agentcs,fapientie ftudium,omncmquc literaturam conremncrentjquo factum cft urra- lcs librorurn dicationcs muki non modd neglexerint,fed,ut audio,etiam moleftc tule- rinr.-quodquidem animum mcutn ab infcribendo his Libris alicuius nomine prorfus auerrit,quum fcirem necmehac infcriptioncreillis graram fadturum,nccmulru fplen- ioriseorum nominc,aquibus philofophia tam paruiaeftimarerur,philo/bphicis libris acccflurum fuifle.Quu igitur,dum libcrmeusiam fubrypiscflet,in hac fentenria pcrfe- uerare,tu iolus prarftantisfime Rex,in quocum magna potenriafummanicrudirione, & fapientiaeamorem coniunctum eife intellcxi,mc confihum mutarecocgiftijquumpri mum cnim virrutrs tuae,de quibus etia ante audiueram , notisfimx mihi cfle cceperunt, nil habui antiquius,quam tibi,cui iam animum dcuouera,hos libros meos dicarc, eof- quc fub tuo nomine,ac patrocinio in publicum edere;praefertim quum nobilisfimo co- iilio tuo conucnientisfima haec dicatio cflc vidererur,quum enim philofbphiar ,ac bona rumarrium ftudia crigcre, &inftaurarcin animo habeas,nil certe ad id accomodatius cfle vidcbatur,quam hoc logicorum opcrum volumen,in quo totam rc antiqui philofophi , ut paflim apud Ariftote lem legimus,obignocanriam Logicc.in multos, cosque grauiilimos in phi' lofophia errores lapfi funt;quod maltim fuis temponbus uulgatum ut aucr  terer Ariftjogica arrem ira egregic,ac,fi dicere fas eft, ita ditnnc compofuir, ut,fl nullum toto uitx I iny tempore alium librum fcripfifiec,'fola Logicc tra- dirione admirandum,omnibusq, philofophis^prxfercndum fe uniuerix ftu dioforum pofteritar; prxbuiflcr. Arramen nelcioquocafu,feu ipfa eiufmo- direrum difticulrarc, feu librorum Arift.ob(curi:are, feu philofopbanrium incuria,qui reslogicas paruipendunt, cucnerit.vt ad pofteriora quoque tempora,& ad noftram ufq; hanc rempcftatem is' rnorbusobrcpfcntinam poftAritlotelem pauci admodum extitere.qiii benc , riteque philofophari fint, idquc non aliam ob caufaro corigir,quimq>hbrosciuslogico, cos praf fenim, qui Poftenores Analycici nuncupantur, quamphuimi ru locicx,tam philofophiXprofcflcres non intcllexerunt; in iis eniro libris Ariftor. rotam rectc conremplandi,& cxqiiifirefciendi merhodurn pcxftantiflimc cx- plicatiir, ut quifquis eos plene inrclligar, is cuiulq; reiperfeclam fcicntiam ex ipu rci natura , pro- priisq; principijs uenari ,& confequi aptus fir, quam iolnm ur certus su cfle rcctam philofophandi rarionero,ica poft Anll.a paucis fuc dicam a ncnuncj (cruaram clfc audco profiteri;nam omncs fe- rc in magnis philofophorum alrercationibus, & controuerfiis dirirocndis, & in philofophids qux- ftionibus fo!uendis,ueI fola Arift. magnive .iliciiibs uiri aiithorir.ite,ueI probabiiibus rantum argu- mentisinnitifolent,rationcm autcm ex narura ret de(umpta,que;una fijfhccrer.& in qua folaue- rus philofophus acquiefccre poreft.non exquirur.Corrimunem huncerrorcm cgo tunc pntuum de- preitendi, quum olim in hac parria Acadcnua Logicjm publicc docere cccpi.in cuius munens fun- clione q>quinque integros annoscofumpferim mc nunquam ptrnitcbit , quum cnim lihris Anfto- telis Poftcrioribus Analyticis iugitcrincumberero>eosq, prtmumirajnrclUgerem , ut ipfc iampri- dern a prcceptoribus meis cdodtis fuera,pofte,a ammaiiucrri aiium qucndam fcnfum verbis Arift. fubeiie,& aliud quoddam confilium.&arurieiuro, quod necego adnuc noucram, ncc ab ulloaiio dcclararum , aut cognifum fuille^ideram, uelaudiueranr, itaquc ad illud erucndum omnc inge- nium meum,omneq; ftudium conruli,plurimumque,ut inuiti fciunr,iaboraui;nec me(ur puro)fpes^ atq; opiniomea fekllitietcnim poll crebram, ac diltgtnrera uerburum Arift. coniyderarionera,& Aucrrois,ac Tbeauftii,qiu loli eoslibrosinrellcxcrunr, mequc plurimum adiuuerunt,afliduamle- c^ionero.multacc ad fcx>pinn,& ad atufkiun ,& ad fcntentias.Arift. pcrrinenria inucni,profeflbri- busquidemLogicxoronibiisincognira,&ab corum plerifq; nouadograara ( &*f JJ*appcllara, in quibus tamcn animus meus penirus conqiiicfcercr,quum Sc rationi maximc couienrariea efle ui  derentur,& plurimorum cum ftudiolbrum iuuenum,tum litcrardrum uirornm confcnfio ea mirifi- cccomprobarct.Poft cosaurcm annosquuro rchcialogicaad nataralem phitofophiam inrerpretan dain dccimo-ab hinc anno tranfirtem,complures cum auditores mei, rtim alii erudiri uiri me norta- ri,&rogare nunquam deftitere,Ut uelcommentanos edcrem in Poftcriores Analyricos, nei aliaali quaratione coslibros,quitTUximcoinniuminterpretc imiigcrc uidcntur,fcriptisilluftrarem, afle- ueranrcs hanc laborum mcocum edirionem magnxutiliratiftudiofisomnibusfiituram,quandoqui dera quifquis libros lllos bcnc intelligit,is bonus pbilofophus euadat necefle eft , qucmadmodu its non intclleccis nihil in philofophia proficcre guilpfam poteft.Ego uer6 eorumprccibus,acdefyde- rio morem gerere ad hanc ufquc diem pertinaciter recufaui , qui enim me,uirefque meas nuquara raagnifacercaufusfum.non pocui non ttmerenedifcipulorum , &amicorum ergame bcneuolecia iraeoruro animos obumbrarir,ur inihi,fcriptisquc racis raulto plus,qaara par fir, tribuerint, idcoq ; ipforum de rebusmeis opinioni rudicium aliorum lireraroruro hominnm quod cgo roagnopcrc metuendum efle cenfeo, refponfurum minimc fir.Pqftcauerqquampollicenribusomuibus ,li eis obtemperauero,nunquam fore ut mefacriptrnirear.ipfeillorum precibus, &obreftarionibus refi- ftcre amphus non potui,ne amiciflimoruin hominum confilium,& iudicium, & defydcnum ranro- pcre Ad Le&orem. ^ pete aipernari videretvme ad rerura logicarum ft udiaiterum conruli, ut aliquade his,quc, *ytilitati aliis fbre uiderentut,confcriberem,(atis equidc commodiraris ad id peragendum nadus in prxteri rapatrie. noftrx calamitatCjquum.n.relictaobingenrcm peftilentiam urbe inagiu leccfliiiein,cua- ctisq , urbanis curis,& n egotus,& ftudiis expeditus in magno otio cfsc.arti logicx reuife ndx,ac de- clarandx me totum tradidi, & in eam operam totus incubui . Sed in ipfo ftarim huius laboris initio iln nouadubitatioanimum meum conturbauir,in mcntem.n.ucnire cccpu quam-contraric iint his remporibus philofophorum de clocutione fententix, alii nanq; l.itm? iingux candore pluris, quam Terum cogn i tioncm ,xltim an tes, ea tantum legere pofliint, qux Tullianam fermonis eleganriam re- doleant.cxceraomnia.qux tpfi barbare fcrtptaappellant,relpuunt,& ftomachantur;quafi prcflnt ifli tru philofophix arcanaetiam abiq;locutionisornamcnris,&fumma cum orationisbarbariefignift cin.ac declarari nequeant.Contra uero alii elegantiorumliterarum notitia non modo contemnut, fed eriam contrariara efle philolophix ftudiis opinari uidentur ; in quam opinionem ide6 uenere, ttt ego atbitror,q> uiderun t eos omnes.qui tum hac noftra, tum fuperiore ^tare in eo literatur^ gene- te uel excelluere.uelfaltem mediocritererudirihabirifunr,autphilofophtam non attigiire,auteius ihtimanon penetrafTe, fedleuiteradmodum, &pingui Mineruain rcium contemplatione uerfari folitos efle;quo inani argumenroducri pleriq; adduci non poflunt ut credant illu effe polle uel prx- ftantcm.uel mediocrem philofophum,quem Umatioris lingux notiria prcditum elfc uideat.ldcirco hi nullam elocutionis curam haoendam elle rati in omnem fermonis barbariem prxcipitcs cunt_ , non parum meo quidem radicio philofophix uenuftatem,& fplendorem labefadtantes.Harum ego duarum philofophandi rationum hanc quidem nunquam probaui, fed illam femper abhorrui , ne- gic&a.n.penitus elocutione feu fcribendo,lcu dicendo philofophari,etfi indecorum eft,artamcn cu profunda rerum contemplatione,& cum magna fcientia poteft efle coniun&um; icd omncm in fec monis elegantia curam.omncq; ftudium ponere.intimas autem rerum naturas.caufasq; non pene- rrare,& lcuiter,ac lieco pede omnia perdurrerc.Ucct muiri hoc pacto philofophiam profiteatur, in- dignum prorfus philofophix nomine iudicandum eft . Ego itaq; de rebus logicis ici ipturus in ipfa J[Uidem rerum theoria pofteriorem potius fcdf am,quam priore.quam fcmper ncglexi,imitanda ceo ui;omnium tamen ueritatem ex fola cuiufque rei natura,quod illi.quanuis acutisiime difpurantes, non faciunr,depromcre conftitui. Quod ueroad elocutioncm artinct femperequidc aliisomnibus philofophum illumantecellereiudicauiffiquis mod6talis extet) qui eloquenriam cum profunda_i rcrum cognitione coniunxerit , & difciplinarum prcftanrifsimam philofophiam , quafi ipeciofisli- mam muherem pretiofls ueftibus,gemmisq; exornans,elocutionis ornamenris pulchriorc, ac fplen didiorcm reddiaerirjartamen habitahorum tempotum ratione diu anccps,acdubius fui,necporui non altenus fedtx reprehenfionem uereri; nam ft fpretapenitus elocutione uoluero ea,qua comu- niter alii utuntur,! crmonis libercate uti,clegantiores philofophi mea fcripta refpucn t,& ipforum le ftionem tolerareminimc potcrunt;(i ueroiis uocabulis negledfis,qux nunc apud omnes in ufu funr, iuagnam limandx orationls curam habucro.alns contrarix fedrx philofophis,quorum maximus cft numcru5,&difpticebo,& obfcurus fiam;compUircs.n.afluerifolum barbarc fcnpta legere,& barba- rc loqui,latinum fermonem,ut ego in plerifq; bonarum arrium ftudiofis nouui , haud planc intelli- gunt,proinde latinc fcripta odio profequuntur, ac fugiun t.Hxc ipfe orania confyderans diu cogita uianaliquacllc poflet loquendiratio itaommum animisaccommodata, utpeream nemo (fiheri poflet)alibrorum meorum lectione auerteretur.Tandem meoptimcfadurum iudicaui,fi uiaquan- cam mediam tenenstumuulgatamillamloquendilicentiam,(ummamq; barbanem fugerem, tura ad uitandam obfcuritatem aliqua eriam confuctudini,& ufui codonarem,nec me Tullian; locutio- nis limitibus prorfus obftnngerem ; illud.n.m ihi certum , atq, indubitatum eft, philofophis mult6 maiorem rcrum.quam uocabulorum curam habendam eife,ideoq; propter communem utilitate id maxi mc omoium clle attendendum,vt clantate fermonis & ftudioforum antmi ad lcgendu allician tur,& ad rerum cognitionem planior.ac facilior cis pateat aditus. Conftat aurera plurcs nunc voces in ufueife apud plulofophos,quas etiilatina (preuit antiquitas,tamencarum fcnfum no modonul- la latina uoce,fed ne orationc quidcm exprimere poris e(fet;quid.n.naturaliras,corporcitas,alictas, identitas apud philofophos noftros fignincent manifeftura eft,at ft his uti non poflumus, quibufna aliis uocibus earum fignificarionem tnelius, & elegantius referemus? & hoc fi neri nequit, eritne a phtlofophialatinis hominibus abftinendum,q>uocibus ad omnia,qux ipfi cogitanr,figmficada ac- commodatis deftituti fint ? Ego quidem cum Fabio Quinriliano cur eiufmodi uocabula tan toperc afpcrnemur nihil uideo,nifi q> iniqui iudices aduerfus nos fumus,ideoq; paupertate ferrnonis fabo famus , profecr6 ad huncinanem, ac puerilem raetum pellendum fufficcre nobis Grccoru cxeplum deberet,quibus ad omnia.quxcunque uolunt.fignificadauoccsomnes fuoarbitratu fingerc,& de- riuare,& componere abfq; ulla elocutionis lcfione permitti rur;etenim fi illis irtf t7ta rerum conteinplarionean ijs,quc ad Grammaticum pertinenc.cempus contercrc;teftimonio suc ibri omnes Arift.quos quum ipfe deditaopera obfcuriifimos,& inrellcccu diiKcillimos oompofue-* rit.nepfxftantisfimaphilofophic, arcanacutn ignauis.&indignishominibus comreunicarct,.eam> tamen totam obfcuxiaixcm in fcntetKris.nullam in ftylo ponere uoluit, nemo.n.eft Grxcx linguc pe ritus.qui ignoret clarisumam,& facillimaro eife locudonem Arift. quanuis fenfusobfcuri tdmqdum & recondiri finr . Sermonis autcm claricaxem in hoc potisiimu li tam cllc puro,ut uocabulis utamue noris,& apud cius d il cipli nx, quam docemus, pcofefiores uficatir,propterea eius cgo I e iuc n n c litm rf carum.quas barbaras uocant,dictionum ufum non raod6 tunc,quum nullxlatinx uoccs e>.t?t, pro* bandum.ac recipicndum elfe,vcrura ctiam quum cxtant quidcm, lcd ctatis noftrx plulofophtsvel omnibus,uel plurimis incognitx,&inufitarc funr,larinequidem aM. Tullio connexum dtc:un id* quod logici noftri minus reccr,& barbarcuocantconlequetiami artamen,quialatinauox.pouc]s nq u eft.hxc autem omnibus.ego femper confequentiam dicam,nunquara connexunulatina ecia uofc cft ratiocinatio,GrxCafyllogifmus,tamen, quia rreqnentisiimus nilc eftapud pluloiophos Grcci v& ambagibus orationcm obfcurare.Hxc uolui de clociirione prcfarirum excufa tionis gratia,tum ut quicnnq, huius noftri inftiruti ranoncm intellexerint,i) ucl nos liac m rc co rc- prehendant.ucl faltem eos,qui de philofophia alicer fcribant,maiori obnoxios clie rcpi chcnlioni fa .teantur uel lnuiri.Ulud prxterea fcire leccorem uelim, quumfcopus &c6(ilinm mcum fueric libnu Arift.PoftcrioresAnalyticos,quantum pcrmeficri poteit;fcriptisilluminare,mc quidc non ignoraf- iead exactam eorum librorum llluftrarionem duo poftulari , unum utcommentams in eos libros compolitis & uerba,& mcthodus Awfto.dcclarentur; altcrum ut arduequxftionesac dubitationcs, qux longum cxamen,profundamq; conccmplacionemrequirunc, &ad fenfusAriftotclis pcnetran- os,arq; cruendospertinent,excutiantur,acperfoluantur: fedquum uno,&eodemlaboren6 iaris commodc utrunq; abfolui pofle animaduerrerim, quandoquidcm tnterprecatio uerborum Ariftor. non uidcrurprolixis difputacionibuscife intermmpeda, decreuicomenrariorum cditione ln aliud rcmpus ddata aliquot de rcbus logicis libros nunc in luccm proferre.in quibus omnes illx qucftio- nes cxaminantur,qnas prxcipuasc(fe,& cum ad logicam uniuersc.tura potisfimumadhb.Pofterio- rcs Analyticos illuftrandos,& eorum intimos fenfus aperiendos confcrre exiftimaui ; etenim abfqi harumrerum declararione parum uriiitatis fola,ac nuda uerborum interpretatio afferre poterar;c6 rra uer6 his omnibus librisintellectis non difficile erit iis,qui aliquo ingcnio ptxdici funt,adhibico tnediocri ftudio,ac diligenria uer borum quoq; Ariftotelis intelligcriam confequi; prefcrrim quum oblata mihi fxpiusin mslibrisoccafionepiuraloca, eaq; tum prxcipua,tum pcrobfctirain Poftc- rioribus Analyticisdiligenter cxplanauerim;ut forraile non lintdefuturi quidicantme in eofdetrL, libros prxterca commcnrarios fcribere no magnum operepretiuro fore;quod ii,ur opto, conrigerir, alceroiIloIaborclibcncis(imcfuperfcdeboVq>i&opcra hcclogicain manibus ftudioforuasiiduc ucrfari,iisq; grata,atquc utilia eHe,& ab eis commencanos quoq; in illos Ariftotelis libros defydera ri intcllcxero,fimulatq; a ftudiis philofophix.quam publicc interpretor,faris mihi otii fuerir,nirar k &ii magnomeocumlabore,eorumdefyderio fatisfaccre. Intereafyncero, atquc ingcnuoanimo hoc Logicorum operura volumen perlegant,ut ego fynceroanimo, ac iuuandi tanttim grariahuuc laborem fufccpi. CGRi> INDEX LOCVPLETISSIMVS OMNIVM RERVM NOTATV DIGNARVM, QVAE IN TOTO HOC VOLVMINE CONTINENTVR. A Bundantia propofitionum demonflra bicfli tantum,& horum babetur fcientia. 406. a tiuarum non traditur nobis ad Ari- ^Accidens proprium tuc optimi, ac potiffime demonftra fiot.in fecundo iib.Pofkriorum, Jed tur t quando dembfiratur de fubiedo,cui primo incff t - i in prhno.pag.} n.e. Ji4.rf.j9j/ &percaufamfuaproxima,& adxquatam. 408/ 1 jlccidentia propria Jpcaci aliquan- Accidens non potefl conjyderari ut fubictlu in tlla fcien \ do funt fpecies accidcutium gene- tia in qua coufyderatur,ut accidcns;in alia uaojcie  rii t aUqmndo non funt. t 58.C tia pottflcfjc Jubiettum. joiir Accidentiageneris necefje efi efie faaliora cognitu acci Accidens JubtetTt non poteft ejie fubieftum in aliqua dcntibutfvrciei t ftutraqueftnt fenftlia ifmt minus t fcientixparte. j 1 j ,a.$ 1 4.r.j 1 \.d v noneftneceffarium, 1 j9.r.i6o/ Accidens abiunHumente dmateria non eft genus eiuf- r 4ccidentia t & operationes jinimx in libris de anhna dem in materia fumptijicet eo ampliusfit. j 1 6.c ' nonprofter fc confydcrantur fcd propter cognitio- ^cadenspropriumfuminonpoteflindefiniiione Jubie animx.\6}.d fii,nift loco fornu latentis.t : 6.a Acadentia non m\nus,qndm fubfiantix,definitione de- Accidentia omnia pcrfe inbxrentia caufam aliquam ba clarantur.iSj.d  beMfropterquamtnbxrent.fwui tAccidcntij,quatcnut funt aecidentia , funt ignota fe- Accidentia qudm plurima habcnt proximas fuas caufas dumn3turam.i9%A.4.97-b tAccidentia deftnhtntur per forma t et materiam. j o6.b jtccidentis iefinhh pcrfefta quanamftt.ioj.d. Jfccidcnthtm definhhnes, qux in phiiofophia inueRi- gantnr,funt demonffrationcs Jitlo terntinorum ftm ' difftrentct.il $.d ^ccidt-ntis cjjcntta in quonam ftt confiituta. }}y.b Accideiis abjtratHu non cfi aliquod rcdiflintlu d concre to.fed idem; & cadem efl utriufque exiflentia. }$}A aiiaacciientia t &pereafunt dcmonfiranda. j j p.e Jji/jj4- c.$ jj/ Acctdentia omnia per fe inbjerentia putxrunt aliqui cau fam Inbtre fnlamformam propri fubifcliyalias ue- roomnes caufas, ftin demonfintiune f.irnantur,fu- mi locoformx latcntis,fcd decepti funt. 1 4 1 Jb Madcntia qux formam propru fubiefti confequuntur, non omnia cam immediatt conjiquuntur ,Jed ordine quodam,i.aliqua immediati, & aliquaper mediaa- ^Aaiicntia omnia babcnt extra fe caufam fnx exijlen- - 'iia prioraacadentia. 5 j 1 /. $7 9. e : t jx. j j 57.C tAccidentia pauca demonjtrantur performam fuifubie Accidens proprium pendet d fubietio ut i caufa in du- tii. $}}*.$ t*,*. J j J . f plici gcnere caufx. j 6 1 .c. j 6 j .e . j 97 .b.xoa.d ^Accidens fumit in fua definitione caujam non ut diffcri A:ciJen:ium prcpriorum duo funt genera.} 6%.d uam,fedut caufam.$f6.f iAccidentia propria alia accipiunt m fuis dcfinitioni- Accidentis materia nulia eSi alia , qudm fubictium t in bus proprinm fubicfium , alia accipiuut gcnus pro- quo inhxret. j 94 b prij fubicHt .}6 Argumcnta,quibus oflenditur maius extremu tn demon Jirationc Jtmper ejje ipfum nomi affeciionk , nunqua ciusgenus.ji^c . jlrgumita,quJius oflcuditur matuscxtremu in demon tlratione ftmpcr efiegcnus affeWonk. j j f.f jtrift. fuit printus iuucntor artk dc fyllogifmo. i o 5, c Ariflotcles nullum unqnam in fnis librit ordincmjerua uit pratcr eompojdiuum 1 & refolutiuum; & horum tantummemionemfccit.il x.f ArijtoteUs confiliumiu poslawtibus jtnaiyticis nuiUi aiiudfuk,qudmdcmetbodisagcrc. ix6.c.xx%f 130.C %7$4 ... jtrijtotclcs jo!us t &primus logicasmcthodos tnuenit. xxi.f. jjo.c Afiilotelis unfilium in poflcrioribus Analyticis quoiu nam fu Jttundum aliorum fenientias. 176. Jriflottlis confiliu in Tojlcrioribus Aaalyticis quodna ftt ftdm rei rerkatc.19 S-d^96.& demceps. 318.0 AriitotcUs cur de folis metbodis % non de ordmibus age- re in logica volucrit. 3 3 1 .d Arijiotelet logicamfcripfu propter difccntes,no proptcr. docentes.i 3 1 .d Arsquidfit.i6x *4rs qualibtt duas partes babct,unam doccntem, aue- ram operantenu 3 o.a jtrs medica unitum babet fmcm. IS* jtrs non rcqniritptrfeHamfuifubicfticognttionc ,ftd tantam,quanta ad operandumfausfu.\%b.*9-* Ars nulla pcrfcfUm Jui fubkdi cognkioni babet.6o.e Ars non dicitur,nift eorum qua d nojira uoluntau pen- dent t & aliquo bumano artificiofabricantur.9%.c Ars nulla matcriam gcncrat,Jcd eam a natura genitam accipit,& in eageneratformam. 1 91. d Art omnis duopottjfimum confidcrat % fiuem % & mcdia ad fincm duccntia, 1 9 M Ars omnis docens debet ante omnia fuifubicfti cognhio nem tradere,ji ignt etur. 1 96 A Ars omnis doccns ut du*s pradpuas partcs fccatur , in quaxumuna dcprincipijs cognitionisagttur.inaUc n dsprincipijs ni.xoo.e,x 1 1. c. x 1 3 .c Artct omncs ingeneratione ucrjantur.f.b ArtefadanulUmbabcHtncccJJitatem nift txfnppofw tionc. 1 3 .a jtrtes qudm pUtrhtu duos fmulfinet bint.} j .d. 5 1 8.c Artes omnes matcriam aliquain naturaUm jumunt , in qua opercntur.} 8  ordine refolutiuo. tax.c jtrtcsjic difciplinp omnes opcratru.cs jclo tradi pojtut ordine refolutiuo. 1 S x .b. 1 y 1 .f.x 00. c jtrtis nomenrripitfiterfumttm'. ty.e jtrtium omntumfinet qd finem afljuapbilofopbi* 1 riguntur. 3 $.f ' . jtrtife x materiam , in qua opcratur , penitus tgnorarc nondcbct.S9.f  jtrtium omnium dijfercntia dfinc fumenda ctt % nond materU.74.b 1 " 1 jlrtis doclrmam in ijs defmcrc ncceffc efi % d quibus 0- peratioincipit, 1 9 i * Articulus eadcutm bit^qua ditlio untuerfaUs.ii9j* Artitulus apud Gracos empbajkn babet.46 1 . c. $ 87/ Auerrots ariem medicam jcripjit ordinc rcfolutiuo cx- quifuijjimo.199 f , jtuietnna in artu mcdicttradkionc nonferuauitordk- nem definitiuum % ut aliqui ccnjuerunt. 176/ Auicenna in artis medicd traditkme\puum feruauk or dincmrefolutiuum.to+f jtuictnnx & Auerrok dijcrimtn in artis medica tradi tione.xo$.b -  jtuicennajcntentiadt medio potijfim* demonltratio- nk,eiufqueconfutatib.s69.a B Bjtlduim fententia de diftrkninc potijfmut demon- Siratioms % & demonflrationis propter quid^x jA, Balduini jnta demcdio potiffinu demonflidnk. S4+c, Bcrnardtui Tomkanijcntentia dc dijcrimmc dcmojtrq^ . tkuis potijjimttt dcmojtrationis proptcr quid.4)4^t Bonum % & matum alia rationefub atfioni cadunt^liai fub eognitionem. j 0.6 \ \ >v ^ , . . CAufa cur dicatur notior effeHu fecundum cogmm nemditlinclam.iSiJ' Caufa ut efl caufa efl naturalitcr nota;ef]cllus auttm ut ejltfftcluseJinaturaliterignotus.x96.e.X99/ . Caulaquatenuteflcaufatflionplex.i^s Caufa cxterna quando fumitur in dcfinitiont, & m monflrationitffeHusjMnfumtturtoco caufx kaer* nAlateutistfedpro fcipfaAoiJt Caufa prima duobus modis dicitur, aut prima rcfpectu fccundarium t aut prima rcfpcdu eflcttus, boc cf\ c\ ptoxima.\\S*  ,. . _. . CauJa quatenus tfl caufa non potefl melius inuefttgart , & cognojci.qudm per cffcftum. * 1 iui CauJarcmota,jicxpre}st nbfumitur in definitione tfft ftUs % fumiturjaltcmtmplicitc.4 r i).d.+)o.b Caufa remota dc numero itlorum eii % qu4 ex accktenti efjcdkuntur.axs-b . Cauja omnis , qux rclpcctualicuius cffcBus duitur rc- mota,aliquem aiium cffcftum babet % cutus cfl caufa proxima.axSA Cauja ad effecium tribus modis fc babere potejtjccun- dum Aucrrotm*W.t m Canja non poufl ejjeminus communis, quim cfjcttus, niftfit cauja pcr accidcns.a^s-* Caujje rerum uniucrfatiumfuut uniucrfalcs % & partuu tariumpartkulares.ws.c . Caufa proxima potefl accipi duobus modk, aut jtmpUa tci,jnt in illogtnerc cauj(.a6o.f.\6 1 i Cauja atiqua tfi caufa proxima,qux tamcn non efiapta] notificarcproptcrtUiidcfl.A6x ). Compofuio,quxapud ^irijtixelem utitis cfl ai uenan - dam definitioncjnibd aliud efl,qudm indutlio. 163 . e.)o+.c.f Conceptto rerum in animo tripticuer fit.7. d CoHclufto t problema t etquxfitu idemfignificant. toi.b Conclujio dcmonflrationis non minus est prima t &uni- uerfaUs,qmm principia,qua in re Aiexander t etTbe mttiiuscrrauerunt.^ia^f.i 8 5 Contlujio demonjtrattonis ejt prim non ratione caufx t fed ratione fubietli. 3 8 6.a . 387 Conclufio demonfirationis non potefl conucrfi , nifi fiat prxdicatio contra naturam.3 98.C Conditio de omnieflgenus conditiunis per fe y at conditio per fenbefl genus coditionis quatenus ipjk m. 3 7 7 .4 Conditiones ornnes dinibflrationis ab Ai iftuteli tradit.t proprix funt potiffimjt dcmonfirationis.it 1 1. r .41 $ . Conditionum,qu4 in prtncipifs demonjirationis requuu tur t duogenera traduntur ab Anftotele.4.1 $.4 Cunditiones principiontm demonjhrationis alix adani- mum,ali* ad rem perttnent.x 1 4.6.449.C Conditio rcinUaltudefl,qudmeiusdiffercntia effentia '"474* Conduioncs principioru demonfirationis alix et prxfta ttorifjcinnt demonflrationcm , & maiore fcientijm par'tHnt;alU uerb nobiliorem quidi rcdduni demon- firationi,fedmel:oremfcientiamnonefficiunt. $61 c Continuatio libii dc interpretatione :um tib.catcguria- rum.6\.e D DF.daratio loci apud Ariflotclem in capite. 9 .pri- m lib.Topicorum de problematcDialeclico.t).a Declaratio primi capitis libri de Interprctatione. 8}.d Declaratto uerborum Adfi.de ordinibus in cap. 4.; -finitione in pri- mo capite fexti Ub.Topicorum. i$6.d Declaratio contcxtus xS.primi Ub. de Metapby. 1 j S.c Dcclaratio ucrborum Arifiotclis in contcxtu 1 ertt 0 pri mitib.Tbyftcorum.z6i.a Dcclaratio Jcntentix Auerrois quomodo dcmbjiratio ad definitionem tanqudm ad finem dirigatur. $ 14. c Dcclaratio ucrboru Ariftotelis iu principio primt iibri Priorum^4na\yticorum.\ 1 6.d Dcclaratio ucrborum Ariflotctis in contextu. 1 oo.fccu di tib.Poflcriorum.z 1 7.4 Declaratiouerborum Auerrois dedefinitionein comm. 4,i.Jcptimi libri Mctapb.) zy.b Dcclaratiocbtcx.io.ct 1 1 .primt tib.Voflcrioru. 3 57.4 Dtolaratio coutex. } t.primi Ubri Voftcriorum. 3 6 3 .d Dcclaratio cbt . 3 6 . & 3 7 . 1 ./;. Poflcriorum.j 7 9 . d. 3 8 o Declaraturcont.6 f.primitibri Poflerioru. 403 /^404 . Declaratioucrborum Ariflotclis in contextu Jexto jfccu dilib.Voftcriorum.+of. c Dcclaratio uerborum ^fuerrois in comm.}+. & 3 j. primi tib. Poflcriorum.4+0. i.6o6.b Declaratio definitionisjcireab Ariflotclctraditx.4;6i.c dcclaratio contextus 1 7 S.primi libri Vofierioru.46 }.c Declaratio contcx.} 9.fccundi librt Pofterioru. 46 3 ./ DccUratio contex. 1 o 1 .primi Ub. Pofieriorum. 46S.U DccUratio regreffus , quo Ariflot.utitur in octauo libro Pbyficorum.4%%.d DccUratio contcx. 1 7 ^.primi Ubri Poflcriorum.too.d Dcclaratio ucrborum AriftotcUs in context. 7 6. primt Ub.polieriorum. t\6.d DetUratio contcx. xi.primi Ub.de anima. 5 /4.C b % D.da- Index. Declaratio capitis do eaufis Uficundo libro VoHtrioru dtfiukU^cfidjmbfiratiofttu termmorum differenft y87.ij&_.$S>$.J 96/ no efi deriiiitio fubfldtU,jed accidetis. i&3 .d.ipj jt DccUratto comex. $ jjecundi lib.poiTerioruM.6o } .e defi*itUfubfUMu,cr dcmonflratio difcrepaut & ratio DecUratio contex. ^fecuudi libfoflcriorum.6oiJ ne matcrix,& ratione formx,& rationefinis. 1 &8je DecUratio ucrbm u ^iucrrois in comm. } *__j_6S-pri- definitio  ijtbro Pofter. non tratlatur ut inflrumcn-r milib.PoflcrUrum.6o6.b tii cognof_____ij}i.d Dcfcnfio JcntctU Aucrr. defpccicb.dcmonflrbnis.46;> definitiofubftdtixeft principiupfcnotu. i8.b. } o4 defirittio nominalisd dcfinitione cjfcntiaiinon dtffcrt in definitio quomododMctapbyftcQCQnfydcrctur,&quo- matbcmaticis. \$$.f modo dlogico.} 00, f}i5_a_ definittonii partcs icfinitione non fummtur ut plures t dcfinuio ad dembfirationtm babetcam rationem^uam fcd ut ad unam eficntiam conSiituendam concurrcu puntlum habet ad lincam ; ipftus .r_AUt principium t cs.i^.3.XA,6.c efljutfinis.ioi.b.m.c dcfinttionon eit metbodusduccnsd notoadcognitione definitio confideratur d logic 0 non uti inflrumentum^ igiioti. n^.a fed ut ad logica inSjrumenta refertur. j o i_c.j ou. dtfinitio non poteSi ca rbne dici methodus,qubd ab una icfinittonis fubflantix duplex efl cbjyierattoinpofierio parteaialum putcm ncfcendam ducamur.1+7 .d ribus Analyticis jttu primaria , altcrafecundaria. dcfinitiontrepugnat dtdio tuniuntiiua.U{6.c joi.c. }o*.d j definitio non pottji ea rbne dici tnctboius,quoi d dcfini definitio JubSiantix qualis ftt. 30 }_d to ut notv ad definitioml nojccndam ducamur. 1 47 / dtfinitio JubieBi duot babet rcjpetius , unum adfubicj definitio non poteji Ca rattone dici metboius,qubd d dc- tlum cuiuseSi iefinitio, alte, u ad affetliones fubic- fimtione nota ad quiiiitatem rei ignotam cognojien tit quarum e(lcaufi.}0}j dam ducamur. l aS.e . definiuo fnbflamix non conjyderatur in logica ut inflrH definitionon efl tntlrumentumfciendi.nS.c.iyijL firunnntum,(ci ut ejl uci principium, velfinis logi- defitutio,& quiiittas Uqito diiferant.i4$.f.H9-b corum iuihumcntorum. } o f .c ,_ definitio nomcn unum ejje non potcSi.Jed Jemper cji ora dcfimtio accidentis quotuplcx fit. }o-t tio.iAQ.b defiMlioaccidentisqMomododiflaatddefinitionefub- definitiononpotcflcjfenotandumquidditas tgnorjtur. flantix. 3 e_i_c_ 1j9.c-.91/ definiiioaccidtrttisqnodicaturdmonflrabilis.)02je_ definitio non eSi inSlrumentum notificanii.fed folum fi iefinkio acciientis quomodo ftt demonjiratiofttu tertm) gnificanii conceptum quiiditatis. 1 f o.a. 1 4 1 .c norum diffcrens. 3 07 -M  .pJl definittoadprimam operacioncm intdlctlus pertinet, defintuoaccidentuquomodofttprinciuumdemonjlrar nonadfecundam,nequcaitcrtiam. 140. b tionis. j 07 f dcfinttio qnddoesi nota nb egct mctbodo, qnaio aiit eft deftnitio accidentis quomodo fit conclufto iemonflratm ignota.hnis cJLmctbodorujib mcthodus.i s 1.16 } .f nis.}oZ.f.}ioM.}ti.f dcfinitio nb potcfl ca rbne iici metboius^ubi d partib. definitio uomtmUis cfi tlU,quit dicitur ctUm demonftra. notis progrediamur ad tou definitione tgnotJt.i t_\jt tionis conclufto. $ 0JL1L . \ ) Definitio refpcHu defuiiti poicit duobus modis coiljy - dcfinitio qux cft dcmonflrationis conclufv>,ab omnibus derart.ij}_b_ perpcram intclligitur^oiJ: definitionem aliter confyderat Dialetlicus t aliter demo dcjvutio nuLUefl^quc de dcfinitodembflrari poffit.fO} Jiratiuus.i 5 C.c defimth occidentis perfctU idcm eft rc^uoi demonflra dcfinitioquofttevpriori ! JUS,& notiorib.i$-.b.i definitio jubSiatix,quandocjlignotajnonpoteflperde- dcfinitionon,eSl cnunciatiua. iii.d monjirationcm tnquirijcd per Jbiam metbodum re- Dcfinitio UU cadem t qux cfl demonfirationis concUfto> folutiuam ucnanda eji. 16 b cfl etiam quodammodo principtum eiufiem demon- definitnMcidentisvcnandaejipcrfuUmvtethodumde Jhationis.} 11/ . monjiratiuom.i64.d definitioaccidetis ffcfta finis cfl metbodi demojtratiuc, dcfinitioieclarat propttr quideSi nbquatenks eflicfini ip{aalttbefimetboiM#eqi injhumentu.} ij..} i_4* tio, fed quatenus eji medium dcmbjiratUnis.iij.M_c_ defimtio Ucct iiem ftt rc^quod demonSlratio,& dctnon definttio nb aiU rbne principm demonjlrationis ejjedici Siratiofu infirumcntumjpfa tamcn uon efi tnflrumf tur,qudmquU cSidcmuitSlrationismcdtum.iSi/ tum logicum. 3 1 3 . c. j 1 7 -b  __, dcfinitio conjyderata ab MiSloteU m iJib-FoShrmM definitio ea rarione potefl aluiuo modo dict mjirumcnr vfq; adi'7.tontcxtum efi ilia tlntum,qux c(i demon . tum^uatfnustft idem re,quod dcmonjlratU t qu4 cft Jiratio pofuionc tcnninorum dtjfercns. 1I3 ./ i nllrumentum. } 1 7-&- 3 * 9-c " dtfinittone nonmoib fubflanuas jeictiam acciicntia iefinuiocflqmniiiUgicQru mjlrumtvumfiats.3i*.$ c ognofcimus. 1S7J  dofmtionis grotia omnU tratUntur m logica*} 1 7__c_ dcfinttmnc JubjUntUm cognojti,demouflratione autcm definitiouis ccmJyderatioquotupUxfit. i x Si* accUemUpartimuerumcfi t panim faijHm.i37_e_ defiuitiomsaddemUiratwuenUtioiupUxefi. } ij_a_ icfiniiio fubjUntix quatenus tfl dcfinitio jubjiaxix uul- dcfinitio affetiionis perfctl*, i tribus partibus conflat, UmtumdemoidtidtUnetmtmcrujanbabeuifyj qu^JuHttr$sut^tiicm^nflramm^isj^%i$^ iefint- Inc Definitionum,ac defcriptionum omnium communii ift conditto,ut tn nsgenus aliquod rcidcfiniuexptima tur.j J7. Defimtio nominaUs affrtlionum txgencrc , &prcprio Jubiefio conflat. j J7.4 Dcfimtio uominalis punitur in demonflratione ut ma- ius extremum.) j C.t.^o.d Dcfinitio continet ati* umntagenera remota,& omnes remotas aiffcrt ntia sjtclt non exprimantur. }6i.a Definitioprtdicaturdedcfinito &perfe t & uniuerfa- iiter.^ZiA Dtfinitio pafetia tria munera prxflare dcbet. j}6.f Definuionem Jubiecii intcgram non dcbemus mtdium demonflrationisaccipercfcdfUam uUimam diffcren tiam.n)A Dcfinttio accidetis,quje dicitur quidditatiua, non potefl efie medium demonjirationis,fed efl demonjlrationis tonclufto.jofi. d Dcfiniuo accidcntis perfeBa prxter genus, & dijferen- , | tam continet aliquid,quod uec genus cft , nec dijje- rcntia.f77.c Definitionem exgenere , ac differentijs conflare non e\i vcrum,nifi dedcfiaitume fl qux duttur quidditatiua . 577-c Definitiua methoius quatuor tantum modis flatui\po- tefl,quorum nulius idmttendus est. ia6.b Definittuus ordodiflincius a compofitiuo,& drefolu- tiuo non datur. 1 7 1 ./. i 7 8 M Demonfirandiars quomodo fit domina, ac finis aliatu omnium partium logicA.7 i-f Demonjirarefpeciem pcr propriam eius dijferetiam efl pctere principium. %+i.a Demonflrare aliquid perjuam cfsentialcm definitionem efl petere principium.$7 1 ,d Demunfiratium lugita nun efl dicenda fubietlum , fed finis.A, ,.( .4 1. 5.// Demu/ijiutiu rjt fiois logica pr*cipuus,fyllogiJmus re rbejljinis unutcrfaLs.+i.a.+ya Dcmoniirationon cst mfieurum,quA caufam extrafe i-.it>: 1 ..; Dtmoiijirdttsjnis materia efl medius terminus. iSS.c DemonltiatUnis ,ac dejimtionisnuUum efl commune genus ptoptnquius,qudm oratio. 18 Demonjiratto tjt injlrumentum ducens ad cognofcenda accidemis drfiuiiioiiem.iyojs Dcmunjlratio dirigunrad definttionemaccidentis,non ad iefinttiont m jubflantu. l$i.f Demonjtratio potijjima uaiurakm rcrum ordinem imi- tatur;&jaai nus ita res cognojcerejtt Junt. 1 utriufquecxtrc- fiico.)4:7* ?** diHum Ind Dittum dc omni poflerioriSiicum notat refpccHum prx- dicatiad fubiefium.}^6.c Differentix ordinum undcnam fumi debcant, & qux- uam fmt.iZix Differentia rcmota cur uocetur pars diffcrentix. $6t.c Differentia fecundum magis , & minus non uartat fpc i ciem.\if.c Diffcrentia conflituens fi intendatur,uel rmittatur, ne cefieefl Ipecicm quoquc conSiitutam intcndi, uclrc- mitti. 377.C Differentia ultima prxdicatur de fpecie & per fe t & u- niucrfalitcr.}$t.a Diffcrcntia ultima eSl tota quidditas rci.$-i.f Diguitates nil aliud sut,qua acciditia notifsima. foj.e Dijciplinarum duo funt genera t alic iu rcbus nccejiarys - ver!antur t alu in contfngentibut.x.b Difciplinarum duo funt fines. 3 e. 1 8 1 ,c Difciplinxnon tantumd re confyderata, fed&d confi lio autboris nommaudx funt.66.b Dijtipitna oem poffc d nobis quoiibct ordme difponi t ut - multi putant , nuliopafio u.rnm efl. 140. f. 1 f 3 . a Difaplinx omncs d definitiom-cxordiumJumut.iy i.d DiJcipUnx difinitio non potcst uocan togmionupna cipium.iSi.b  Difciplinx operatricet non pofjnnt trjJ: aUuotdinc j quimrcfoiutiuo.tpt.f Dijaplina quxliba codem ordine tradita effe dicitur fc cundumje totam,& babtta jingular.nn partium ra ' tione.wo.d Dijiiplinatum partcs fingulx quomodo ordincm babc- re ditantur. 1 1 *>.f.\ 1 i.b Difciplinx operatriccs non babcnt ncctffitatcm nift ex fuppofaione finis.tj 1 .f Diuifionis multa funt genera. 1 ; ; . a >  Diuifto nou cSi mctbodus utilis ad uenandas partcs de- fintlionis ignotas.i ;j,.I> Diuijio uibil ignotum notificare potefl,et uullam Ixtbct itiationis necejjiutem. 1 3  Diuifiotuncretie fatia di(itur,quum mebra id,quod dtuidttur, adimplent. 3 { 4. t Diuifiua metbodus fccuudumaliot quid fit.13} -b.c Diutfma mctbodi uttlttas duplexeji Jecundnm alios. \}}.b De uta diuiftua cur ^trifiot. in logica non fit loquutus. XXKJt r E   EAlcm res potefl in plwnbus fcientvjs confyderari , diucrfts tamcn modii.t 1 1 .a tadcmcitcauja ut acttdcns Ju ,cr utin fubietio in ex. ftt. 169* Eclipfts inesl lunx tum per fejtum per accidens alia t & alia ratione.^o6.a.x 1 o.b Eclipjis caufam dixerunt aliqui efie ipfam Lunxnatu- ram, non obictlionem terrx,hanc attt fumi in demon flratione loco formx latentis. j 4 1 .a. 54 3 .b. $ 44./ Eclipfts lunx t & eiufdem cclipfabilitas non eidem cau fambabent. 543.4 Effctlrix caufa Jempcr externa efl ratione ejfentix effe- tius,at ratione loci, & fubietiialiquaextcrna t ati- qua interna efl.)6x.f Ifcftusquatenus funt cffeftus funt naturaliter igno- H.196.C Effccius uopotefl latiuspatercqudm caufa, nififtt cau fa per accidens.+xfai Effctlus quomodo & confusc.et diflinctl cognofcatur. 4%i.a Effccius idc poteji quandoq; per duas caufas demonfira ritpcr materiam, & per finem,fed per unam nt pri- mariamtfcr attcrttm ut fctundariam. 601J.60 j .d. 60 y.* -   EfftHus ab externa caufa produtlut non potefl dicipro ducius ex necejfuate materix. 6oi.e _ Bffetlus non omnes babent caufim finalf.607 e.6i%f Effcclus omncsbabcnt caufarn ejficientem , non tamc omncs ptreamdemonitrantur. 607 ./.61 4-* Ejfitius ille babct caujam fiualem, quiordincgcnera- tioms medius csl inter finem t & efficiem .613. Effkicnf-duplexrjl , atterUmtjfieit cum atl!cm;& paf fione t alterum pcr folam cmanationtm cffttius a cau j*sX6 xx Finit :n agcndis,& m effitiendis rcbus eji omnis cogni tioms principium. 1 gx.d. 1 p 3 .c Fmis in arte ptxcngnofiendus efi dupUci prxcognitio , ne.\'j(,.c Finis quandoque fumitur ut taufa t quandoque ut efflc- Hns^dcoargumematio d fine quandoquc cil mctbo- dus dcmonjtrattua, quandoquc cit mcibodusrejUu- tina.x61.c17 \x Finis in dtjcipUnu opcratrUibus ptintipiutft non rei t Jed cognitionis. 17 4.4 Finis ultimus omnium demonflramium cfi definitioric l demonfiratione coUigere. 3 1 x.f. 3 1 4.C Finis efl mcdium demorisirationis in omntbus babcn- tibus fine>n.6c>7.c.6\+Jt Finis aliusefl prim mus,aUus fecuniarius.6 1 i.c Finis alio modo dicitur moucs,alio modo dicitur caufa, mouens enim dicitur refpettu agentis primaru tantu caufa uero rcfpecln fecundarii tamum.6 1 1 .d.6 1 xd Finis,& caufa finalis in quo dijferam.6 \ 1 x Finis cur dicatur cauja caufarum, 6 1 3 .c Falicuasafiiua non efi uUimus bnmimi finisjed con- tcmplatiua.9$.d Formafxpedratiocinantibus fpernitur proptermate- riam. 1 1 1 .b. 1 2 3 .c Tormanibil agit extra,nifipcr aUquod acadcnsmc- dium.$6).c Forma quxlibct materiam propriam requ'trit,qud altc- rius jormmateriaejfenequeat.2t)i.e Forma cademcfi canfa compofitiutforma,& pnprie- tatum eius ut effictens,& matcrut propric^ac prapa- ratc t ut canfa finalis. 3 9 1 -e Forma fumpta ftnc matcria non efi genus eiufdem rcfiriclx in aliqua materia. 5 1 6.c Forma fubuciinou cfi caufaomnium accidentium per fe tnbarentium , ut aliqui putarunt dicentts nuUam aliam caujam fumi in demonitratione t nifi locofor- m/tktemis.%4i,b Forma fubiecti non esl caufa immediata  omtiium acci- dcmium,fcd aiiquorum esl caufa remota. 551./* Forma Jubucli eft caufa cfftttrix accidemium. J J Sui Forma fubslamialis ab cxterna cauja non pendct, for- ma ucrb accidemalis pendct ab cxterna caufa. \ -i.f Formaaccidentis nunquam ejlmedium demonjtratio* nisjedjcmper in coucUtfionc ponitur.6\ j.e Formatis canfapcrtinet ad primummodu diccndipcr fe quatcnut eflforma compofiti ,fed quatenus eji ac cidcntu canfa effetirix per emanationem,eatcnus ad fecundum modum pc rttnct. }6 Genus remotum potefi uocaripars generis , & diffc- rentia remota pars diffcrentix. }6i.c Gcntris prxdicatio de dijfcrentijs an fit uniuerfalis. 3$i.c Generis prxdicatiode diflercntijs nonefi perfc.}Sx.a Genus non fumitur in dcfinuione dijfercntix , neque differentia fumitur iu dcfiniiioncgcncris. 3 S 1 .6 Gcnus dc jpecie prxdicari p, imo,& uniuer aliter,fuit omnium fententia prxter Amrrocm. 5 8y a Gencris prxdicatio de Jpecie non e(i uniuerfalis . Genus non predicatur de fpecie quatenus ipfum. 3 S 9.C Genus dc ffecic tanquam de fubtetio primononprx- dicatur. ; > \ . Genus in dwerfis fnis fpeciebus partim idem eft , par~ tim non idem. 391/ Gxnus differcntiim fpeciei conftitutiuam non recipe- ret t nifi illius jpeciei proprium redderctur. } 91.fi Gtneris prxdicatio de jpccie non esi cum fumma ne- ceffitate.} 91.fi Genus efi necrjfarium fpecieijed fpecieseft ei contin- genu}9}b. Generis prxdtcatio de fpecie nullum locum in demon- flratione babercpotcfi.}9+.b Genus non potefi de fpecie dcmonjirari. 3 9 j.d Genusproptnquumnon eii cauft inbxrenux gentris remoti iu jpecie,nift ut caufa per accidens.tf 1 .e Crammatica quomodo ftt difciplina inflrumentalis , O" quomodo differat J Lgica. ti.c.i;.d Grammaticx utilitas. tt.a Grammaticacur noneadem ftt apud omncs gentes, quum eadem fu apud omnes logica. n.c H HAbitus intelletluales quot ftnt.+.f Habuus Logitx an fub quinque babitibus intcl- lctluaiibus contineatur. ii.f JJdbitumintelletiuaUmdirigiadalium babitum, C . dirigiadoperationempropriamnonidemcft. i$Jb JJiercnymi Balduini fattcntia dc difcrimine demon- firationis potijjimx , & demonjiratioms propter qnid.x^f.d JYieronymt Balduinijententia demedio potifftmc de- monlirationis.j+x.c JJifioria non eft pars Logicx.9%.b JJifiorua arsnulla fcribipotc[i. Jllatio naturalis quxnam ftt. 1 1 4.C. 1 1 *>.c. 1 1 8./ Indutiio perfetla uertitur in bonum fyliogifmum . n%.d.i6$.e Indutiio fub rejblutiuam metbodum reducitur. i;o.b i6$.e Indutiio dcmonflratiua non fumit omnia particularvt J4f Indutiio cft inftrumentum , qtto principia cognofcun' tur.i6S.e Indutiionon efl utilis , nift ad illorum principiorum inucntionem,qux funt pcrfenota.i6%.f.i69.c Indutsio t & dcmonjiratio ab cfjttiu in quo dijjaata i6S.f.x6o.c Indutitoefl quodammodo proceflus ab codcad idttn, 170.1i Jiidutiio quomodo conferat ad uenandas definitionit partcs.}04.e Indutho alia cjl dcmonfiratiua , aiia dialetiica . 1 J4.C.4S i.c Inflrtptioncs Ubrorum non femperi jubicclo ,fcd fx- px ab intcntione fumuntur. 514 4 Jnjlrumentum quid fu.iiA Inftrumentorum duo funt gcnera. 1 1 .a Inftrumcnta logicaomnia ad fyllogifmum redigun- fir.44 rf.117./ Jnfirumenta cognofcendi non in pbilofopbiafabricau tur,fcdin lo^ica.6% e Injlrumtnti fabricatiodiffcrt d doclrina t & utraque difftrt ab ufu^x Inflrumentalis dtfciplinaprxcedere debet eas omnct, - quarum eft injirumentum 96. d Jnjirumenta omnia Logica in omni difciplina cogni- lionem aliquam uert t & falft pariunt. 3 0.6.97.C Jufirumcnta Logica omnia per folum fyllogifmum babent lilationis ncccfjitatem. 1 17. f Injirumentum logicum non id omne appellatur , quod logicus docet t & quo pbilofopbus utitur , quxdam enim minifira potius mfirumentorum,qudm iogica infirumenta uocanda funt.6%x.f lnftrumentum aliud efl notifiundi, aliuduerb fignifi- candi.i* o.a Jnfirumentum bgicum non dicitur , nift tertia opcra- tio intclletius t quxuocatur difcurjus. 1 $o.b Infirumentum logicum tllud tantummodo uocandum eftyquod fyllogifmi fpecitsftt. i$i.d Infirumentum logicum efi procejius d tcrmino noto adterminum ignotum,quxfmt eiufdem generis, & eiufiem rationis. iti.d lnfirumentum,quo accidentia cognofcantur, prhnario tratlatur ab Atiftoteie in Vofterionbhs Anaiyticis t fetundaribautem injlrumentum cognofccndx fub- ftantix.io%M. Injlrumcta logica omnia ad definitionem dutut.} 1 S..i InHrumentorum logicorum nobilitas ntm ex ipfarum rerutnnobiiitatCJcdcx efficackau notificandi ju- menda Index. menda efl.)ij.e Jnteltetliuam anhnam folam effe locun formxrum .quomodo intelligcndum fit.ty.a Jntelletlus nojter multaignota cognofcit non cxalio, Jcd per ipforummetdiligentem confyderationem. i $a..b.xf$.c Jnteltecius noSter prius intelligit Jingnlaria , potlea uniuerfalia. i6i.c Intentioautboris,& fubicHu libripartim idem funt , partim non idem. $nd Jnternum aliquid alicui effe dicitur duobus modis, aut ratione ejjcntia,aut raiione loci t & Jubiccti. )6\.e Jnterpretatio quid ftt.6).d Interpretibus multa dicere conuenit, quorum mentio- nemfacere ipjum authorem mn decet. 49 6.b L iber categoriarum de rebus ejt,& deprimis notio- \ nibus,non dc jccundis.jo.d Ltber categcriarum nou ejl dc prima operatione intel iefius.)6.e Liber caicgoriarumno cjide fimplicibus teminis ,ut multi dixcrunt.)6.c Librum catcgoriarumqui logicum ejfe negant,deci- ptuntur.)fr Logica non cft fcientia.7 . e. 1 o.c Logica,& in rerum conjyderatarum conditione , & in jinc fimilior ejt artibus^quam Jcieniiis. 8 . Logica egetGrammatica,& eapofteriorejt. n.c Logica duplcx cji,una naturalit&ltcraarlificialis.i6' c.\o6.d Logicxartisorigo.i6.c.)\.d J Logica partus cjt pbilofophix.iy ,e Logica ad omncs artcs,ac difciplinas utilis eft. 17. f ' Logica aliquo modo eJlfcietia,aliquo modo nb e(l. lix Logicatotapotejiftneulla abfurditate inftrumentum pbilofopbix uocari. 1 o.a ' Logica re&idicitur inltrumentum difccmendi uerum d falfo,fcd non retH dicitur boni j malo. ) t.d L ogica eSi p> xciput injlrumcntum pbtlofophi* conte- platiux,aliaru iterb dtfcipiinarum fecundccrib. 31/ Logica nullurn habct fubietium , qualc fcicntix ba- bcnt.ao.f Logtca duos babet fines,unum internum, alterum ex* tettum.+i.a.)iS.c LogU.tdcfinitioncs,& prxcepta logica omnia funtut ra dcprimis notionibus,non de jecundis. +6.b Logicx dcfinitio. $o.e ' Logica tota in duas prxcipuas partes diuifa eji, uniuer faiem,& particularem, $)Jt ' Logica fcripta ejt ab ^AristutAc pariim ordine compofi tiuo,partim refolutiuo.4'j.e ' LogUx particularis necefjitas unde fumatur.6isirationispotijjime,qutntm fu . 504-J.u  Mcdtta trs ti prims materu , & ad buman* forntA lognitionem uon perueniu 6lJb.i97.c Medtcxtnis ntturt notdmiiiitaliumordincm, quam rrjulutiuum. 1 -H-a Index, pbH0fo.1l 0 naturtli. 6xji.X9%.t.i6\Jl Medicus dupitciuia utitur ai cognofccnias omnes bur mani corporis ptrtet. 1 97 * Meiicut quomodo,& cur qmhnordementt confydcret 1 9f.b. 1 98. c. ioi.j.ze-. e. xo%.e.xo9.b. Mciicus trtftatioucm ie elementis, & ie primis qut- litatibns fumitdpbtlofopbo ntturtli.xoi.a Meiiti omnet iecepti funt cxiHimantct Auitennam jaipfiffe artem meiictm ordine compofitiuo. %o6x Medicus operant i rcmeitfs exordium fumit. xoS * Mediei opcrttionem dux cognitionet prutedtnt nectffe cfltumnniuerfalistltera particularis,& utriufqut ordo contrarius cfl ordini operattonis. 1 07 . f Meiicus iuo printipiorumgenert conftdatt t principii cognitionis, & princtpit operttionis. xoi.d Mediu in fyllogifmopotejt iupliciratione dici meditm quarum altera in prima tantumfigura^sltera in om- mbut io cum babet. l o j .f Mtdium iemonftrttionis ut paritt fcientiam propter qutd efl tres coniitiones requirit. X79J Mtdium itmonflratioms ut traicns fcicntiam propter quid eft traclatur inprimo Ubro Pofteriorum, non in (clwM. I- 'l-d . . .  Mcdium iemonftrationif dicere eftdicere prtnctpta, auit meiium non iicitur, nifi tifmt extrcmt. 1 8 1 , b. 3 14.C . . Mciij, quatenns cji mei'tum,nullum tliui tft ofpctttm, quim oftenicre inhtrentitm huius in illo , & inb*- rentit ctufim. iSi.^.xSS.e Meiium iemoflrationis ieclarat quid ett no quatenus eii meitu,jid quAteuus eSi iefinttio. 1 S %.a.c. 1 8 4. Mcdtumdemonftrationts confyderatur quidem infetun do libro Pufteriorum, non tamen quatenus eft me- 4jim % feiquMttnnttsldefinuio. iS ;.c Medium demonstrationis poteft fumi tam ipft Ctufa , quamtinsdefinhio. $41^ A rriututiuttm. 19+.* ? - , ajC .. r ,. m. lAcdit* attif iijpoiuioy & inomncsjuas ptrtes diuifio Meitum iemovftratioms raro eft defimttofubiecti, /4- , l9f Medicinanon ejt jcitntia t fedtrs. j 5./ Mcictma ncque tota , neque pars eius aliqut efl fcitn~ tia fpccuiauua,na\; tnbnmani corporis cogmtione philojitpbit: naturaliprtferenia. 6 1 a6 i.a. 1 97 .f feparatimaccepti. $6*t.c. $70. Metbodutrefolutiua tjt propterdtmonftratiuam, et ad Mcdiumdtmonilrationtsnbcfifumcndumtota fubie- eam ditigitur. i6$.e . -.mmtML tii definitio, jcd Jola ultima iifferenti. $"]?.a Metbodt rtjolutiux finis efl inuenire , & fubmimftrare Mcdiudcmbftrationisnocfl integraaffetiionis defini- principia mctbodo dtmnjiratiux. iO$.c tio,fed prxcipna eius definitionis pars. $ 7 j Ji_J7 $ -d Metbodus rcfJuttua in VMlhematicis locum non babet. Mcdium danoniirationis quomodo ab _4uerroe dica- z6tf.av.*' 6.d. i*>6.f '- Metaphyficut potefl dcmonftrarc principia naturalia , mbxor propofuio dcmonitiationis nunqudm ptttH ccn- uel mathematica ; fed non tontlufioncs naturalcs , uerti, nifi fiat prxdicatio contra naturam. ? j>8._ ucl matbematicas. $_\A-t minor propofitio demoiJtrationis futixcx caujd t.xter- Metbodus late fumpta&ordinem,& metbodum com- na non cit perfe. 40S.C pleflitur. 1 minortm propofitioucm cfje immediatam non efl tondi- Metbodi late fnmptx definitio. 1 -? $.e tio ncceffaria pctiffimx demonRrationi. $i.c Methodus pottfifumi & d rebus Jciuntia,& rebus ap- minor propofttio pvtijjmxdemonjirationis pcteft eff plicata , idco fcientix folent uocari methodi. 1 mcdiata,ncteffarium tamt n eft eam rcjolui in ali..m Methodorum c aufc f jnaliscfl rcrum covnitio. i$?.c minorem immediatam ,qux cftdefinitio fubictii i/ Methodus m quo fenfu pojjit appellari dotirina. 1 ji^_ lius fcientix $ 6o.a Metbodiutilitas,& finis. i-$j id modi ditendi ptrfequomodo ab alijs intclUgantur t & Methodus qiio fit d notioribus nobis.\a f g.c.i^i.d.iiJ} J f ipforum enor. i_\S.c Metbodi proprte fumptp definitio. 1 i +.f modi dicendi per Je non datur alii prxter illos quatuor, Mcthodus non rji ftnc illationis neccffitate. i-a 4./ quorum mcminit Ariflot. 1 48. ; 40.3 5 4-c Methodus partes fingulas fcientix rcfpicit , ordo uero modi omnes dicendi per jc , er moiii dtcendt pcracci- fcientiam totam. ixsj__ dtns per diuiftonem i nua.ittniur. \ $nn Metbodi nomine idem feri fignificatur , quod nomine modiomnes effendiperji; licitplures fiiit ,adunicum jyllogifmi. 1 1$. c tamen rediguntur moduni dicendi per fc.tjjf  Metbodo aptatur definitio fyUogifmi. modi uliles dicedi per fe Junt loci t unde propojtttombut Metbodus m quo differat d fyilogifmo. 1-1 6. a.b ad dembjtrandum idoneis abudemus . jjw ^.}j)6.d Mctbodus idcm efi , ac injirumentum fciendi. 2-1 6. c modos enuntiandi logicus aiio modo conjyderat m ttbro Metbodis Jctcntificx dux tantum funt, dcmonftratma , de lnterpretatione,aUo modo in Pojicrioribus Ana- &refotutiua. !-}_>. a lyticis. }joJj.c. Metbodi fccundum alios quot fint, & qux fu fingula- modus conjyderandi fubictlum in ftuntia , & in arte rum utilitatis. ij ,d.& feq. partim Jimilesfunt t partim diffimiles. }p.d Metljod* refolutiuaapudaliosquxnajit. i}i.f. ijf>_a_ modus conjyderandi Jubietium debetefie equalis rei Method* definitiua in quo seju admittida. 1 jjif^iS .d confyderatx m conftituendo Jubutio fciennx con- yictljodus rtfolutiua quomodo intelligenda fu. idox templatiux.^iJ>.c Mcthodi refolutiux duxfunt jpecics. wxii:^/ moralcs librifcriptt junt ordine refolutiuo.67 ,e. 1 44 J Mcd}odusrefolutiua,quamaliquiuocantdnotione fi- i-;.c moralit Index. Moralisprofubietiohabetanim*mbumanam J & leui Notionesprimx aphilofopho confyderantur ,fecundx Xtl i ' eius cogniriout c4ntt*tut eft.+j.e.So.e Moralts facultas modo quodam eSt demonflrariorus ca  - pj.v.So.c iiotorprimus xtemus apud /tri{l.uel nomefl principiu corporis naturalis,uel faltem in fcientia naturali non -i' ut eius principium confydcratur,fed Jolum utprinci pium xterni motus. foj.b uero d Logico.tM Notiora alia nobis,alia natura. 197. b  Netiora effc principta demonflrarionis conclufione quo- modointcllivcndum /w.450.6 T^otioraeffc prtnctpia concluftone quomodoomriib.ftjc- ciebus danonflrationis cvmpetat. a^o.b. c Notius dicituraliquid aliquoeffe duobus modis. 148./" Jiotu s Jtttrnitatem demonflrauit ^triftot. per caufam Nttius nobis effe poteil aliquod aliquo cognitione con- rcmotam in principio otiaui libri Pbyjicorum . Motusin fcientianaturalieft potius accidcns dtmon- i ftrabtie,qudmprmcipium fuppofuum. 504./ N NitturalisUiath infyllogifmo ad formamperti- nct, naturalis autcm prxdicatio ad materiam . 1 1 14.6.181.6 Naturalis iliatio in fyllogifmo quxnam ftt.t 1 4.6 Natwalis pbilofopbta rarione fubiefU jeruat ordinem ab uniucrfalibut ad particutaria;r.ttionc autem prin cipiorum feruat ordmem compofttiuum d rcmotijji- mis ad minus remota.i 86. c .1 1 4.C Ntturaiis philojopbia jubictium babet adxquatum om 1) ues fpecies ultimas rermnnaturaiium. 1 87/ Naturalis fcientian$quetradi,neq; iiiucniripotuitaUo , ordine. qudm compojitina. iSS./ Naturalis piiUofopbus cur frequcntifjimc per cxter- fufa,& ignotius eodent cognitione diftintia , 49 ). c "Notum per jejeu notum naturaliter duobus modis fu- mitur.i)7.b > Notum Jecuttdu m naturam quodnam ftt.i 69 .a 7^otum,cr ignotumjecundum naturam potefl inteUigi vcijccundum ipfam rerurn naturam , uel jecundum naluramnoflrumcognojcentium.i9v. - . 5y r 0 meii in quo difjcrat a dcfinitione. 1 49. Ordo refoiutmus quomodo coniunfiam habeat UUttio- Nomina,& ucrba diffufuts d Grammatico, qudm d Lo ncm. 1 50.C. 1 1 7.C 1 gkoconfyderandafunt.$%.c Ordinis utilitas,& finis.j. $x.t Nominis,& uerbialia eft conjyderatio in Crammatica, Ordinantur dijcipUnx ut uel meUut,uel facilius cogno  aliainLogica.x).d fcautur.i 5 i.d Notificare nomen pcr aliud nomen^uelper alia nomina Ordinatio quandoque in ipfo authoris arbitrio poftta v nutioris fignificationis , & norificarc rem ignotam efl . 1 5 1 /. 1 6 ) .f per aliam rem notiorem non idem funt.i 57.0 Ordo dotirinx quomodo dicatur etiam fumi a rtrum Notiones prinu , & notioncs Jicundx quidnam fmt . natura. i$)x d.a.uM Qrdinisdefinttio.is+.b c Ordo Index, OrdoioceUlsS-i Ordo docirinx rcquhit progrcfinm ah VniutrfaUbus ad particujarii. \j6.d Ordo fcruatus ab Arifioteie in difponendisomnib.Ubris ad uiucntia pcrtincntibus. Ki-b Ordinis fpecies fecundiimalios quot fmt, & qux diffe- renti*.i67.i.i6S.i Ordinis non efi conditio necejfaria ab uno exordium \umere.i69.c Ordinis natura , ac fpecies breuUoquio, uel prolixitate rariari 000 potcfi.17 S c Ordines duo tantum dantur t compofttiuut,quifolus con tcmplatiuis fcientijs aptaripotctl ;&refolutiuus , qui jolus alus omnibus difciplinis conucniens esl, 1 S :..:./' Ordo d notione finis in contemplatiuis fcientijs locum non habet,quia in ijs eiufmodi finis non datur. 184.0 Ordo doftrinx eji rejpeftus quidam inter illa t qux junt eiufdemgeneris. i S 5. 0 Ordo refolutiuus non ejl moueri d fine ad aliquid agen- dum,ucl tra&andumjcd eji de fine prius agere, po~ fiea de i!lis,quxfunt ante finem. 1 S6.a Ordorefolutiuus non abomnifinc conflituitur . 184. fcrlpcr totum. Ordo refolutiuusd priori quomodo dctur , & quomodo nondctur.i 14.J Ordmis compofttiui definitio.n+Jt Qrdinis cuiufdamrefolutiui confutatio ,qui aliqui po~ nunt d fine ad totam artcm, & d tota axte adpattcs. 184* Ordo compofttiuus quomodo ftt ab vniuerfaiibM par- ticularia.11 f.d Ordinis rejoiutiui definitio. 1 1 6.d Ordo refolutiuus quomodo babeat progrejjum ab unU uerfaiibus ad particularia. 116.C Ordo refolutiuus mcthodum quandam coniunclam ba~ bct.l 1 7-f- : ~ I.f/ Ordinum quis utilior,& quis nobiUorfit. xiS.c Ordo alius efl uniuerjaiis^aUus particularis. 1 1 .f Ordo totius difcipiina , &fingularum partium aliquo modo idcm cfi^dtquo modo non idem. 1 lo.d.e Ordo totam fcientiam refpicit,methodus uerb theorema taftngula.n j.b Ordofolus ad babendam rerum fcientiam non fujficitji cutincquefola mctbodus.i6+.e Ordo rcfolutiuus coniundam babet methodum refoluti uam,qua inueniuntur principia. 1 7 i.d Ordinum cognitio adfcientiam capefJcniam, &ad di- fciplinas intelligendas minusneccjjariacft t quam c gnittomcthodorum.; 3 1 x Ordines cur ^ArifiottU s non declaraucrit in logica,fcd dc Jolis mctbodis egcrit. 3 3 1 4 Pi4rs qttando ftmpliciter cognofccdaprius ftt, qudm cumrelatione adtotum.tf.c Pars animalis eatenus atihnal dicipotefl, quatenusani malis pars ejijed ipfa per fe non efi animai. 110. PartesconJyderare rejptHu totius cftagercdeipjbto- to. 57.C Tmcs dcfinitionis non poffuntejfc notxdcfinitione exi $ 0  . -~* fiettteignota.x$\A Tartcs definitiouis refpcdu rei iefintta poflunt duobut modis confyderari. % 5 3 Jh   Partcs definitionis alia per Jblam induclionem cogno- fcuntur , alix uerb cgcnt demonjiraiione ab efjcftu* 1704 Tartcs omncs dcmouflrationis debent aliquomodoan- te demonfirationem effe prxcognitx. 3 3 6.f Tarticulare fignificat in modum partis , ftngulare vcro in modumtotius. 1 n.e perfeiia fcientia duobus modis dicitur, aut ftmpUctter, autin gencre. 1 4 8.M 1 - -a Pcr feftgnificat caufam,& omnis propofitio per fe cpti nct rejpcctum caufx ai effctlum. $ $o.d Tcr fe ftgnificat fubicdum,Jed cum reiatione adpradi- catum.)S9.d Ter fe non eft genus conditionis quatanusipfum.} 784 Per fe cfi conditio recipiens magis,& minus. 3784 Per fe, & quatenus ipfum funt idem, 3 7 8.0 Ter fe fumttur duobusmodis. 380./ Perfuafio ab oratore triplicitcr jit. 9 1 .i Perfuafionis nomcn rcfpicit acHonem.90 c Thiiojapbia & prior,& poflerior cfl arte logica. zS.d Tbilofopbiam aiiud efi jimpliciter confyderare , aliui utfcriptam ab ^rifiotele.6iJb Philofopbia ab Afijiotele jcripta potcfi cjfe imperfecla, fei non pbilofopbia ftmpluiter fumpta.6 iJb Philofopho contemplatiuo rcs omncs nulla cxccpta con fyderandx fubuciuntur,& fecundum omnes modos, quibus cognofcipoffunt.47 Jx Philofophus quomodoab awfice difcrepet in rerum c5 fydcrationc.47 .d Poctica cfi pars iogicaJdeo rationalis potius qudm fcr mocinalis dicendaeji.i^j.c.f ccie Jui Jubictitnon . ejipcrfc.3$7.c Trima figura cur requirat matorem uniuerfalem , & minorem affirmatiuam. 1 o 8.c Trima figura cur quatuor tantum utiles modos habeat. 109. c Prima figura cur non foia in ufuftt ,fed bomines natu- rali injiintiu dutli etiam in alusfiguris rattocinen- tur. ixi.b Prima principia ducuntur per fenota t quia uel funt atiu cogmta,uel JaUcm pcr JL ab omntbus cognofci- bilia.i$$.a Primas notioncs prius in animonoflro,qudm jicundas concipi neccfie e(l. 50.C Trimi modi dicendi pcr Je declaratio. } 5 6.C.3 6 1 .a Trimum in propofttione Jignificat idcm,quod quatcnus ipfum.tfy.e Pnmusmodus dicendi per fehabet rejpeclum caufx formalis,uel materialis ad cjfetinm. \6i.b Primus,&j'ecundns modus dicendiperje habent prx- 1 dicationis neceffuatcm maiorem t qudm conditio de omni }6j.d trimus,ct Jecundus modus dicendiperfe funt locipiV- pofttionum demonflratiuarum,unde fit nobis taimm - propofitionum abundantia. ^i^.f.y)6.d Primus mo^us diccndi per fe quomodo m demonflratio  ne locum babeat.fjC.d Principia cognitionh illa appelladafunt,quibus fubla t tts tota dijciplina corruit. i8i.b Trincipia cognitionis in nulla J'cientia t ucl arte, in qua  fitit princtpiaydcmonjirari pojjunt. 100/ Prtucipia aluuius rei in aliqua fcientia confyderare efl tpfam rem confyderare;jicuti rem aliquam con-  fyderare ml aliud,esl qudm eius prin cipia, & acci- dentia confyderart. i 1 4.C Principia Omnia uelper dcmonflratione ab cffcc7u t uel per indutiionem cognofcuntur. i65.c170.ai Principia demonHrationis confyderare cji tonfyderare medium,quia condhUmes principiorum funt tondi- , tionesmedij.iZxM Trincipia demonflrationis funt caufx,& infcrendi t & cx>gnofcendi t & cffendi.ijy.f Principiademonfirationis Junt cauft, cffcndi, quia me-  dium efl caufa,propicr quam res c/i.17 9./ Principiadcmonfirationis dtbcnt ejfe notiora natura, non nobis. 197 .b Trincipia demonflrationis effe immediata maximi mo- . meutieflinteromnes principioru conditiones' 4*3/ Trincipit demonflrationis ejie immediata nii aliud . ftgnificat , qitdm non dari medium inter terminum medium,& maiorem extremiiatcm.^S.f Trincipia dcmonftrationis effe per je nota t et ejfe inueta \ fer aliud notius,non efi talis conditio.qux pofjit d't- nerfas demonjirationis fpecies con fiitucrc. 4 5 * Trincipia fticntiarum alta Junt communia t alia pro- lcx pria. 504.* Trincipia comunia demoflrationem non ingrediuntur t fed extrinfecus dcmonflrationi inferuiunt. 704. Principia communia Jola nullius rei fciltiam pariunty tamcn ftneipfisdemonflratiofierinequit. 504.4 Principia communia t etiam fi ad proprium fcientix fubictlum reiiringuntur, adhuctamen communia. dicuninr ^04. a Principiapropriaquxnamfint. $oa.e Princpiia aliafunt cognofccndi tantum, alia cognofd  di,&efjcndt.$o^.e Principia cognofcendi quxnam ftnt.so^.e Principia efiendi non funt propofttioncs,fed rcs. 5 o 5 .b. Principia effendi non ex necrffitatr funt prfcognita,fei poffunt ejfe ignota,& demonflrari ab effctiis. jo y .c Prmcipia efjendi ea ratione funt ctiam principia cogna. fcendi,quafunt prxcogntta ; CT qtiaratione nbfunt prxcogntta, ea ratione non Junt principia cngnofcem di.fof.c Principia cognitionis dcbent omnino effeprxcogn ita et qutd figmficcnt,& qubd fmt. to6.a Principiorum nomine ctiam Jubictium fcicntix coprc- benditur. boc tamcnd primipqs proprit diclisali- qua ratione diffcit.$o6.a Principia efjendi aiu funt principia fubicii,alia acci-. deniium folum. 505.6. J07.J.5 1 j.c Princtpiorumpropria confyderatto infcientia cil qua- tenus rclationcm habent ad ea,qux ex principiis pcn . dent. 507. f Principta fubiecTt quandoq; nullafunt, qua confydera. ripofjmt, fsd folamtunc eius effcntiam conjyicra- : re fatisefl.f io.c - 1 1 Trincipia JubieHi non poffunt effe fubicHum in aliqua fcientix parte. 5 1 i.d.c.f. $ 1 3 .a.b.c Principiis cuiufq; fcicntie proprus utendum effequomo do ofiendcrit ^risioteles.f 10. f Trincipia propria generis non funt principiafpeciei, ni ftremota.fij.d Principia nonpofjuntin fua fcientia probari peralut printipi* ,iuet extra fcienttam fitam demonflrari poffmt per principia Metaphyftca. 5 1 %.d Trincipia demonftrationis non eodem modo demonflra tionem unam,& fcientiam totam rcfpiciunt,nam in - vna demonssratione non eil neceffarium minore pro pofuionem cfie immediatam,at in fcietia tota necef- fe cfl dari unam prtmam minorem imrnediata t qu eft dcfinitiofubieclifcientix.$6%.e Triuatio non cognofcitur,niftper cognitionem habitus. 407. d Prius natura dicitur duob. modis,aut jccudu generatio ne t aut fecundum intentionem naturx. 1 4 5 .e.6 1 o^ Problema ,quxfttum ,& conclufto idem fignificant. ioi.b Procemium cuiufq; difciplinx arbitrariu efl,&auferri potcfi traclatione integra tnanente. 1 7 f.d Tropnium non potefl ordinem ullum ipfi difciplin* tri buere,fcd intcr partes traHationis totus ordo confy- derandus efi. 177 Jb.c Troomium nonpotcsl dici principium cognitionis, li- citdotilcs Utiores reddat. lii.a c x Propoft- Index. Prcprfitio non potefi babere efientialem connexum pre dicati cum fubietio , nifi aiterum alterius cauja ftt.ix^.c Propofitto per fe primimodi,fi conucrtatur, non fit per Je fccundi; ncque propofitio fecundi , ft conurrtatur, fit pritni,ut matt altquiexiflimarunt.} s6.f Prvpofttio in qua prxdicetur idem deJcipfo,non efl di- cendapcr 58 b Propofitio diciturcjjeper fe,quando babet ejfentialem terminorum connexionem. 378.6 Propofuio poteji duobus modis uocari prima,aut ratio- ne caujx,aut ratione fubietii. 3 86. * Propofuiobxcxquilaterum habet tres angulos xaua- lcsduobus retiis t partim cflperfe, partim non efl perfe.}$j.e Propofuio , in quagenus de fpecie prxdicetur , non eSl fumme ntcejiaria. 3 9 1 .e Tropofuio , in qua prxdicatum latius patcat, qudmfu- bicc~ium t in demonjiratione nullum locum babcre po Propofuio aliqua perfe primi modi , fi conuertatur t fit per fc fccundi , & l conuerjo t finc ulla abfurduatc. 39$J> Propofuio negatiua non potefl ejfe per fe .4 1 3 .d Propofuiones infyllogijmo undenam banc appcllatio- ncmJnJiipiantfUtbxcdicatur maior t & illa minor. 1 10 d.i i+.c Propofuiones omnes perfe fccundi modifunt etiam uni uerjales. 387.C Tropofttiones omnes per fe primi modi funt indcmon- firabiUs.$jo.c Tropofitionum neccffariarum alix funt neceffarix per fe alUneceff.vix ex accidenti. 3 67. f Troprietates dijfcrunt d conditionibus . 47 3 .4 Putredinis definitio tradita ab Ariflotde ejl demonflrx tio pofuionc terminorum difjcrcns. 3 1 j. e QVxrere quid efiformam quxrere eft t quia quiddi- tas efiforma.} 38.6 *** jQuodantedemonjlratione' quxritur, & qnod per eam pofica oficnditur.fxpe non idem cfi. 46 j.c J>uxfua,r fcita quomado jint numcro xqualtaa.6 $.b / Hegrcjfus quibus argumentis confutarifoleat. 47 v.i Rfgrejjum dari quibus argumemis oficndatur.+SojC ifcgrcfius quomodo fiat. 48 1 . (.484.4 Regrcfjus fieri non potcjt , nifi mentale quoddam txa mcn Index. men interponatur.iSAf.e Regrtfiut non tx duabm partibus confiat t fedcx tri- bus.^S6.c Regrejius babet fcmpertres partcs ucltemporc diflin- tlas,vclfaltem naturc.+oo c I\egreffus differt d ctrculo w ratione formx,& ratione matcrix t &>ationc fims.+g i .f. 49 t.f. 49 3 ut J{cgrefius non efl omninoab codem aJ idem. 49 i.c Relatiuorum ea efl natura,ut alterum in altcrius defini tione fumcndum ftt. 3 7 t.d Jterum duo funtgcnera, ahxncccffarix, ac fempiternx fHnt,alixconti>igentcs. Reru contingcntium, qux in diftiplinis confyderantur, alix ad aciionem,alix ad effetiiouem pertinent. 4. e Jtgrum conjydcratio alia efl in pbilofophia comempla- tiua^Uain alijs difciplinis.+7.d.66. a Rerum natura potesl dupliciter [umi, uet fimpliciter , vcl ut d nobis cognofccndarum. 1 j 3 .c Jtcs tripliciter d nobis concipiuntur. -j.c Rcs logicx nullam babcnt neceffitatem t nifi ex fuppoft tionc fims.i 3 ,a Rcsomncs alio modo funt fubicBumin logica,alio in fcientijs contcmplatiuis.^7.4,66.a. b Rcs eadcm diuerfis modis confydaata fub diuerftsge- neiibus collocatur.i 17. c Rejoiutio matbematica non csl methodus refolutiua . 166 a J{efolutiuus ordo , & refolutiua metbodus non idcm funt.xSout Rbctorica, & Dialcciica proprie appcllantur faculta - tes. iS.c Rbctorica non dicituvtoti logicx ftmiUs,fed parti logi cx,qux dicitur Dialctiicx. i y .e Rbetorica efl pars logicejdeo rationalisjion fermocina Us uocandaefl,$+.f Rhetorica Jblius pbilofopbix ciuilis inflrumcntum cfl , 81.C.87. e.SS.f Hbctortca quomodo ad moru corretUonB conferat. S i.a Rbctortcx proprius finisquifnam Jit.Si.c Rbctonca quomodo fub logica uniucrjaii taqudmpars fub toto contincatur. S 4/. S 5 a Rbetonct natura quxnam fit > & itt quo ftt conflituta. 84/8 \A Hhetoncainquodifferata DiaUclica. 8 j.c Rbctoricx.ac /JiaUtiict difcrimen non bene fignifica- turper manum clauftm,& apertam. %6.e Rbctoricx natura in argumentationibus confifiit , non in clocutionc,neq; in affetiionum commotione.S $Jb Rbetoricaproprie verfatur in jola matcria ciuiU,for- mam enim fumit e iogica uaiuerfali,i ciuiU uero ma teriam. S7.C. 87./* Rbctoricx definitio ab ^triSiotclc tradita Dialctiicam non amplcciitur. 8 9.6 Rbetorica cur DiaUtlicx T7U r wc dicatur ab Ari- Siotelc.S^.c Rbetorica cur dicatur ab Uriflotclc xtcfwooU DialeHi Cf.pi.9.f Subieflumjcientixcontemplatiuxquas debcat habere conditiones.agg.d Subiedum fcientiis fubsiernitur ad fciendum, artibut tierh ad operanduni. 5 3.4 Subiedum opcratritis dtfciplinx potefi ei cumalusdi- fciplinis efiecommune. 3 8.c Subieflum fcicntix duas habet partes, unam, qux ma- terix locum tenet,alteram, que habet locum formx . 3S.C. 501.c510.rf Subieflum logicxpropric acceptum mtllum aliud efl qudm res omnes.+f.c.j9.c Sttbicdumdifciplinxoperatricisnon exneceffuate de- finiendum efi neq; eius accidentia dcmonfiranda . 49* Subiedum non cfi pars effentix accidentis, licit in eiut definitionc fumatitr.^j.c Subicdumpotefl coghari ftne accidente communi,at ttonfine accidente proprio. 3 67 .d Subiedum propofitionis demonfiratiux nor. fcmper cfl fnbitdum inbxrcntix predicati adu ejprefjum. 397.6.C  Subuflum fcientixnonex neccfjuaxe dcbet babere fpe cics.joo.d Subiedum fcicntix aliud tfltotale t aliud parttalc^j . 501.4 Subiedum fcientix non poteii in aliqua parte illiut fcientix confyderari ut alteri inhxrtns : fed femper ut fubfians altjs conjyderatur; in aliatamen jcien- tia potefi conjyderart ut accidtns.xyy.f. 50 1 ,c Subitflum fcientix efi prxcognofcendum quid nomen fignificctJednonomninoquid(it.X99-d.}0$M Subieflum d principijs in quo differat. 505.C V Subiedum fcientixcft receptaculum omnium , qux m fcientia confyderantur ,& quicqnid inco non ineft, adexm fiicntiampcrtinerc non potcfi.$of.f -\ Subieflum t & principia ,& accidcntta cum rclatione omnia confydcrantur in fcientia. 508.1/ l Subiedi tratiatio in fcientia non dxtttr dtfiinfla d tra- flxtione principiorum,& affcdionum- 509.6 Stibieflum in fcientia,& ubiquc tradari dtcuur,& nulltbi.joyc Subicdum fcuntix quandoque non habet principia,& tunc eius effentia declxratur ioco principiorum . 510.4.6 Subieflum ab intentionc m quo diffcrat. $i\.d Subicflum libri illud fcmper iudicandum efi, cuius principia, autaccidentiatratiantur.fi i.d.ji 3 .b.c Subiedum in qualtbet fcientixparteuel eftaliqua JpCn cies fubiedi totius,uel ipfitm commune omntumge- nMf.513.4 Subicdum in qualibet ftientia qua norma dignofcen- dum /rt. 5 1 3 .4 Subicdum fcientix non redi d quibufdam diuiditur im aduale,& potentiale. 5 1 $.d Subiedum fcientix putarunt aliqui poffc demonSirari dcmonftratione ab efftdu. 5 1 7.C Subitflum fcientixputarunt aliqui pofie demonftraH demonflratione proptcrqtiid. 5 1 7.C Subieflum nulla demonflrationis Jpccie poteft in fua fcicntia dcmonfirari. 5 1 9./ Subiefli quo pluribus fcietijs pojjit effc cumune. 5 x 1  S*6/c- 1 1 Index. SubU&um fcUntU eft radix, a qua emnia , & princi- pia,& accUUntiaoriuntur. $is.b SubUBum fcUnti* fubaitcrnantU non csl gcnus fubic fti jubaUernatx. $i6Jb Subslantia fumUur duobus modis,late,et firiftt.it o.c Subjiantia quatenus eft fubftantia cfi nota fecundum naturam,iy%b SubftantU nonhabet extrafe caufam fue exiftenti*, fcdipfaftbifux exiftentUcaufaefl.) 19* 17 i& Subftantiarum curnon poffit tfft dtmonfiratio. ; 1 %,c Subdantia quomodo dtfiniatur. $734 Suppofitio fubitfti cxpreffa indcx cfl obfcuritatis . Suppofttiones, quefl nugatoria con- clufio, ftd boc non eft fyltogijmi uitium , fcd uten- tis. \19Jb Syllogifmi definitio folos fyltogifmos naturales,& di- reftt concludentes complcftitur.i 3 1 .d Syllogijmus potefi duplUi ratione uocari inutilis.\ 3 i.d Syllogifmui quilibet duos ex ntctffitatt fints babct . 116.4 Syllogifmi confyderatio quaUs fit in Prioribus Anaiy- ticis.n6.b Sytlogifmi Dialeftici,& oratorijnonproprie dicuntur mcthodi.il- .d Syllogifmus efi commune genus ,& communis fotma omnium metbodorum,& omnium logicorum inflru- mentotum. 127.4.151 d Syllogifmiprimus inuentor fuit AriHotcUs. 1 1  Vnitas fcUntut undc fumcndafu. foo.c Vni- Index. Vuiutrfale qujmdoque pojlponiturparticutaribus ftcu . lioris dotlrinxgratia. 158.4 Vtuuerfaleprius d mcntcno/ira cognofciturfqudm par- ticulare.i6}.d Vuiuerfale ca rationejenfile cffe dicitur,qnatcnus fingu laria fnb eo pofita fenfilia Junt.i6jx Vniuerfaie d fingulari noudijltnguiturre,fcd raticnc. . iCs>.c.)fi.f Vniuerfale neque efi non ens t neque extra fingularia rc- . pcritur.) 5 i.f Vniuerjale exijiit una cum ftngulari. 3 j 1/ Vniuerfale pluribus modis (umhur. ;.b Vniuerfale predicatum quid fit.tf }.d Vuiucrjalc prtdicatum dicitur , quando in eo fubicfto uniucrfum comprebenditur,& cum eoreciprocatur. Vniuerfaliaparticularibus anteponcrcnocfi propriitm . ordinis compofttiui,fcd eft ccmmunis ommum ordi- numconditio.i 5 Vniucrfalia in doffrina efie anteponcda particularibus uetum cft tum dc rtbns ipfis , tunt de tbeorematibin adeandcmrtmattincrittius.tio.f .. - Vnius rei mia tantum cfl caufa,qua quafiiompropte*. qitidcfatisfactrcaptafu.a l $Q.c,a\.b.* { %$.c.6\A r b Vnint rti una tfl demdflratio prvpterquid, ct una dchnl tio,quia unius rei una taniu S adtcquata caufa. 461.6 Vnius tffcctits una tantiim ejtproxima cattja , fcd una caujapotcji plurium fimul efjvtikum efjc cauja pni. Vnius rci quandoque dua\ cauft cjfe uidcntur Jatisfacii tcs qutjiioni propter auid ts~i,6o \A.6ot.d.c Voces confyderare fignificatriccs rcrum per medios cm ceptus,& rcs ipjas conJydcrarc,idem cji;illud tame magis prtprii de logito duitur,et boc magis proprii. depbilojvpbo.6).t.6^.d Voces Jignificatrices conceptuum rcrum pojfunt quidS uocariinlirnmcnta, quibus conccptus figmjicantur % fcd non Junt infirumenta Logica. 1 3 6.f. 3 o i.a.b Voces dum fignificant res pcrmedios conctftits t id fa~ (iunt abfque ullo difcurfu. 1 u  c f 1 n, 1 stibidTe connuncranda. Cott .I1n.44.lt jr. cognorcjf.i i j-.t. in j \, rc btu 4 it. in mirginc l.cap.t.4.45-' habitBum^.jal.intcllcOurn.5.41.1. cormto.644.1 hoimiiu 7.41 I ncccfTaiiatum. o. j;.l. nullui. 1 1. ti-l.it qucmadmo- dum 11 .jj I fjdt, it*.ij.t61.(e.i4.iXinferitar 4. jj.l.pouint 15. 19 Uorporilc.15. jc>i.djcebatur.i6. jj.l. effcctiuum. 16. jjJ. epcraraur. II. l.l. inftrumcntorum.lt. 6o.in matgine. I 4ax.il. 44.I. hnutioae. 24.1. in nwgiMJ.meati1.14. 5-1. ait hWtn.xo. 20J.1pfio1.t1. joJ.dtrigitur. j1.4j.Kclt, uclfalfa. 1. 50.). acli a- lial t.v : txl.lbt principem. tj. 41.I. electionem.j6.16J. funt,ut * j?. tiJ.infiramenii. jo. 17J.exhu.4s. 46 l.cont1arium.41. g.Lfoli 47. 5oXduit. |g.Lmodam. 7 r l.probabil1but.7j. :g.l contcn .76 J7.I. Auenoe 7l. I.l.famcir. 7. j5.Uld1cimut.g5.45J.dcKU140.gM*- l dcommie.90. 25J.Di1leet1ca.9t. i.l.poOim. 101. zt. I . Auerroet 107. 6-l.attificiofo.. llj. j4J.riubiJe.11j. 54.l f7llogilmn.it 5. 10. l.inielligimui.iso.sc.l.faciemui.120. jj.l.animali. uj.7.1. multU inlocU.114. lutire. 5 j6.li.inmirginc.l aliquidofccundo.559.lj.l.natura l.potiuim u tenf.difhcultas melt,o:ii cnim dcfinitio nominis nemincm ferc l.itcre fo- ler.fi quidem nomine lo gic; cuctj etiam parura eruditidifciplinam qua dam argumcnratncem, feu artem quandam ar- gumentandi (ignificari intclligunt; attamen de- ntiiriorei,quxintimam eius difciplinx natura, & conditionem declaret, ita obfcuraeft , vt eam plurimi literari uiri,& logice.ac philofophic, pro feiTorcs tum fuperioribus, tum his quoque no- ftristemporibus ignorauerint. Huius autem dif fkultatis ea ( ut arbitror) caufa tui t, quod nemo quid lu logicabeneintelligere poteft,qui & pro pinquum eius gcnus,& fubie&um,& fincm.un- LnJttmm differentiae lumuntur.non cognofcant; fubie ^AW^tum tamc logicx nemo ha&enus cognouit,niu .antes,& elaborantes ad ciuilem firlicitatem tanquameiusminiftr? diriguntur fi quidem ab illisomnibusuit^ciuilicommoda fnppeditantur, proinde nihilproptcrfc efficiutf fed propterfijhcitatem ; adio uero non ad fceli- ' ciratem dirigitur, fedfccliciras ipfa cft apud Ari ftotelem,qui fixliciratem uultefle non untutem ipfam, fcclaclioncm ex habiru uirtutis profici- icenrem ; huiufmodi igitur actio domina eft, & finis omnium effectionum, effccTiones aurem omnes propreractionemranquam proprer finc, & ipfius fcrnc,acminiftr? funr. Sed horura om- rvi^q, ^ nium diligcnsdeclararioadalios pertinct, no- i^bitu bis fatis ut fi inteilectualium habttum nume-'^ ,l *^ c - rum.& dirrerentianvpxo prefenti occafione co-^*^ c% - gnolcamus ; rres quidem inrellecruales habiroi cxijs, qu$ di. Caputtertium , in quo oflenditur logicam non tfic fcientiam . noriones , lcu I"ccund6 intelle&a a iogico tra- Cioncs L OctCam habirum eiTc intellcctualc du- ctencur.quum primas confyderare philofoph potiiis , quam logici munus efle uidcatur . (unt autcm prt^i.r notioncs nomina ftatim resfigni- hcantia per mcdios animi conccptus,utammal, & homo,feu conceptus ipfi,quorum hxc nomi- na figna funt ; fccun dx uero funt alia nomina^ his nominibus lmpofTra , ut genus, fpecies, no- mc.ucrbum, propoliuo.i yUogifmus,& alia eiuf- modi, fiue conccptus ipli , qui pcr hxc nomina fignificanrur . Nominibus quidem primx no- tionis ftatim res ipfafignificara extraanimum re fpondet , quocirca hxc opus noftrum efle noiu dicuntur; nemo cnimccclum, clemcnta,anima- lia,& ftirpes opus humanum efle dicerer, quia li cct omnia nomina ab hominibus inuenta, & rc- bus impofita fuoarbitratu fiierint, camendum illud, quod per tale nomen fignificarur,refpici- mus,icf a nobis fieri non dicitur,uc animal ab ho mine factum non dicimus,etfi homines huius. uocis inucritoresfuerunc . At fecundas norio-' ncsncmo negarec operanoftra,&animinoftri figmcra efle horno quidem, & cquus funt etiam yJL^ ^ nobis non cogican n bus , fcd genus , & propofi- * /Q f_ tio,& fyllogifmns ubinara (unt, nifi quandoa nobis fiunt ? uobis nil horum coptantihus nul- lumhorumeft. Huius autemdifterentix eaeft, ratio, quod nomina prirrix notionis rcs Ggnifi- cant prout funr, ideoillud , quod pcriUafigni* Catur,etiam nobisnon cogitantibus efle dicitur quemadmodum fine ulla noftra cogitauonc ani mal, & ftirpem , & elcmenta ex ifterc u idcmus ; at nomina fccundx notionTsres ligmhcanc pro- uc a nobis mente concipiuntur, non prour excra rocncem funt, proptcrca conceprus potius con- ccptuura,quam conceptus rerum i7gnificanr,un defecundi conceptus,&fi:cundr notionesap- ^ J  V i f [ 1  + t pcllatx func; opera lgitur, atque figmenta animi bitareminimcdebemus,numcro igirurta C noftri iure nuncupantur ; quat quidcm omnia lium kabiruu cogniuo uidendum eft fub cxemplis ficnt manifcftiora ; dum confydcca- (ous SoCrawm , & Platonem , & Ca.Uiam in hoc fimilcs clfc ,qu6d homincs funt,conceptum ho- sines comraunem mente formamus , qui dici- tnr conceptus rei,proindeprimus conccptus , & prima notio; poftea u cr6 dum conceptum hunc cogitamus eile communc quiddam , quod de multisfolo numero , non natura difcrepantibus prxdicat ur.idcoquc conceprum horainis,& om nem alium eiufmodi uocamus Ipcciem.tunc le- cnndam norionem effingimus, lccundum enim nomcn primo nomini imponimus > & in concc- pru rei nlcecum fecundum conceptum forma- raus. Eaderararionedum honnnem.bouem, & equtim natura quidcm diftcrentes , fcd in co ca. quouam ex iUis hxc diiciplinaconftimendafiri Primum quidem an fit fcientia maximc dubium eft , quanquam enim tota ferc Peripareticorum fcholaid oonftantiftimc ncgauit.tamen nondc- fucrc rum anriquis,tum pofterioribus tcporibus qui logicam elie fcienriam,eriam fecudum Ari- ftotehs placira, aflerere auii fuerintw . Nos vero qimmlogicaranon eflefcientiam arbirremur, il lud in primis demonfttare conabimur,non equi dem argumentorum multirudine,fed ratione ex ipiius rei natura deducta,fi quidem docendi, ac iuuandi, non difputadi gratia hancprouinciam fuiccpirnus; mox cognica veritace quxdam prac- cipua aliorilm arguraencalogicam fcienciam ef- fe aflerctium adduccmus,arq; folucmus. Quum . men conuenientes cflc confydcranius qu6d ani cuiufq; difciplinx naturaabijs rebus pendeac r n mahafunr, communem animalis concepcunu qti.t mca confyderantur, ficesin logica tracta- / factnins,quiftatim res fignificar, &primus con- tasbeneperpendamus,eamnonpoftefcienriam ' ceprus dicirur;deiadequum eum conceprucn dici apcrtifluiw confpiciemus. Eitomnmm com. contemplamur , & dicimus prxdicari de pluri^ A 1 bu I DenaturaLogicx. g bus difTerentibus fpeciein eoquod quidcft t & D circoinhocnullum rftdifcrimen interrcslogi- omne rale appellamusgenus, iecundum conce ptu in prirrto formamus, & fecunciam norionem Quo lo ULprima,netnpe in conceptu rci. Propterea ma- gicu gnoperc animaduerrendum^cJJ^fcU^i UU&lli- di~ 8 arnu$  *l uo ^ aD omnibus dici foleci logicum **rtxztxvv z at$ '" 3S nou ^ r ' mte ^ e a condirione : fcientix nanque tn rebus iimplici-a rcr neceirariisverianiurdogica ucro.d *i v~r  *  "  :  . -i  , , nes in r Qnod igicurlogica non iii fcienria,& quam ob caulam.iiumf ciiuui cft. Cafut quartum , in qrto eadem fenttntu teftmmio tArijloteiu confirmatur . H noiu. AEc, quxargumentoexipfa rcin*-: Argo tUra dcduccoconfircri, tc aflcuerare metum compellimur , tcftimonio quoq; Arit cl ifotclisapcrciflimo comprobari pollunr; Anlto telcs nanquc in pnmo hbro pnorum Analytico rum in principiofecundx,ac tertix iccliorusal feric fc generarioncm fvllcgifinorum doccre_j , ncmpc quomodocfticicndi linr.cc djtiomodo I i cilc a nobis fieti poftlnr, vt nos adcos eificiedos aptircddamnr;acquisoon videaciolem cflear- rem omncm doccntem? Si quis cnim arccm c i i - ficacoriafcriberecniialiud docercr, quamquo- jnodo iic bcnc ^ a c facile xdtficandadomus .13$ MMB Liber Primus. tipime a ); 2 arres fimiliter. Aliuseft apud Ariftotelcm A ^locus pro huius fcntentix confirmarionc ualiclif h. Top. ^ m s in capitc nono primi libri Topicorum,vbi " definitionem problematis Dialeclici cx dlueriis materiebus defitijipjum rjrjdjLnjLAliftoreles rria problemarumgencra enumerar, a&iuum, con- templatittum,& logicum;ahuutt) pr ohlcma cft Ttrum voluptas fit bonum ; c ontcmplattuu m an mundus fit xternus;lo--; icum a n dcturquarta fyl logifmorum figura , an medlnm demonftratio- nis (it definirio fubie terrimam uer6 Latinorum , quum cnim j- 0 ? 1 " titrique duplicemeflelogicamfatearur; unim, u "J a cx ' quara Larinidocentcm, Grxci feiunctam a re- tu$ ab- bus uocanr, alteram,quam Larini "vtentem,feu u:. a j , in ufu pofitam.Grxci rebus,feu plnlofophtx ap- jit " r -' plicatam appellant; Grxci quidem logicam do- J? 1 centem negantfcientiam^el philofophix par- ^ tem elfe, fed eam dicuntinftrumentum cantum roodo efle philofophix; applicatam uer6 fcien- tiam,& phtlofophix partem efte farentur ; con- rra Larinidocentcm dicunteflefcienriam,appli Lat catam ver6 non fcientta,fcdinftrumcntum;qua W fententia nihil ralfius eft,vt tum ratio.a nobis dc-jjgj^frf r 3* ciarata,tum ucrba Ariftotclis memorara demon UUOa ftranr*,cerrameft enim logicam efle fcientiam eatenusfolum,quarenusfcienriam parit , quate- nusautem fciennam non parir,earenus non efle fcientiam ; Ariftoreles autem eo inloco partira Logica alleritlogicam parere fcientiam, parrim negat; doccfc 4 iica negatquidem per fe,aflerir autem propter alias " res,qux per logicam fciunrur, quafi dicat pare- apphca re fcienriam rcmorc,no proximc; In libris enim u U crd *  t ]ogicis,qux eft logica docens,nihil per fc dignu  fci cognitu traclarur, quare logica docensnullam fcientiam parirperfe,& proxime; parit tamen rcmotc, qttia potcft philofophix,& rebus cogni radignisapplicari , &earum fcienriam parcre. Quis ergo ita cxcus eft, vt non videat Ariftotelc ibLmanifcft^ dicere logicam pcr fe fumptam, & a rebus adhuc feiunclam, qux dicitur docens, fcienriam non efle;applicatamver6fcicntiis,& Qjonio in "vfu pofitam.vcrc clfc fcientiam ? Si quidem do '"S* applicara (ciemiam parir.fcninda ^vero nullius "^'^ rei rradit fcientiam. Verutn ignorare non debc- L- Ccc* rnus,quomodo inrclligendum fit logicam appli tu . A 3 catara  lt De natura Logicx. cacam phUofophix pc,- em philofophic,& fcien D tiam elle ; etenim i * a eft fcientia , vt prxter alias fcientias quxdaWfcientia ftacuacur,qux di caturlogica.fi quidem prxter illascres contem- platiuasfcientias alia fcientia non dacur;fed fcie tia dicitur quatenus fic fcienria illa*cui applica- tur, quid enim aliud eft natu rahs p hilofophia , quam logicarebus naturaUbus applicara ? Tota cerrc naturalis philofophiaeft congeries multa- rura propofitionu,inducTionum,& fyllogifmo- rum in rebus naturalibus fbrmarorujirade Gco- mecria,de Arichraecica,& de aliis fcientiis dici- wk rrmj^ mus ; propterea logicaappUcaca noraen logicx I - m r^ im nrm feruat,fed fcientia efhcitur,& nomen fumit i rebus illis,quibus applicacur,& uocatur fcicnr tia Naturalis, uel Arithmetica,ueLalia aliqua . Vidccurauccmphiloibphantibusil hid euenillc, quod raulns iongurn iter hictuns conti ngere fo let; priufquam enim iter ingrediantur.futuram viam meditantur, confyderantes per qux me-  dia ad propofitum fibi locum meUus>& como- dius penu nirequcant; moxuiainuenta,& co- gnitismedijsicer aggrediuntur , & prxcedence illam mcditationem exequuhrur,& in ''vfu pb- aunt: firaili rationc philofophusuolens ad rc- rum fcientiam petuenire uiara prius raeditatur, quxebducere posfit,quainuenta pcr eam adre rum contcmplationem progr edirur , & medita- noncm illam prxcedentem in ufu ponere.dicir cnr. M editati oquidemuix logica cft, qux dici- tur docens; executio "vero , & ufus eft ipfamer philofophia; qucmadraodura qui futurum iter meditatur, nullum adhuc iter facir, & ita philo- fophus dum logicccognitionem cradic* nullam adhuc fcientiara alicuius rei parir, fed prxcepr* tantiira,& modura docet,quo fcicnria cft adipi fccnda ; fcire autem, fcu fcientiamtraderc tunc wfc w mm6m >"Wtincipit, quando incipit uti , & ex habtru logicx in rebusphilofoptjari : fic & viatorilletuncin- F cipit itcrfaccrc , quando tactara medirationem incipitexequi,& eauci.Ex hisaurem.qux modo , , diximus, coiligere pollumus logicam firopUci- k ter di&am non ellc lcicntiam ;quanuis cnimin I^m f m f ' vfupofita fcienriacfle dicatur , ea ramen non -^f. uocarur aroplius logica , fcd philofophia na- * turalis , "Ycl mathematica ; iogica verb propric jicitur ea , quc docet, & precepta tradit , & fu- ruram 'viaro mcditatur , hxc autern non eft fcicntia_> . Caput fextum de arvutnentis Scoti, & eo~ rum folutionCj. - t'9 ** V: Eritate cognita,conueniens eftut alioramargumcnta,qux huic fenten- T 1 1 c obftare videntur , ioluamus , quod * Iunu difHcile non erit. Duoargumentaa Scoto afTcru ^jj.^, tur in prima qucftione Vniucrfalium,aItero pro o. bac logicam docentem cllc fcientiam, quod ta- lc eft; logicus cft fciens , crgologica eft fcien- tia;aflumpcumficprobat logicns dcmonftrat, ergo eft fciens; hoc quoq; ailumpcum probat,lo gica habec ca omnia, qux ad demonftrationcra faciendamtequirancur, habctenim propriurn hftk^ fubiechim, ncmpe lyl!o ^i (mum,hab ct proprias eius afTcdtioncs.quxde iptocicmonftrantiu,!'. r * bet principia ,pcr quc deraonftrancur , nampcr "  defi nicioncra TyT!ogi(mi raulca jpfi inelTeoften- duntur ; logtco if aquc nihil deeft,quo minus in rcbus logicis dcmonlrtHTtones pollit cxtruerc. Altcro argumenro probac logicam in ufu pofita ieaaam non cfle fcicnciaro, logica applicata philofo-  phix procedicpecmcdia communia,at lcienuaE^ cx proprijs fit,non ex communibus,igicur logi- q ca illa non cft fcientia ; minorcm probac aucho ritace Ariftotelis,qui multis in locis philofophi( naturalis quando vtirur rationibus probabilt- bus,& comtnumbus, qux fcientiam npn pariut, e.is iioc.u lo.-ic.A, r.uiombus licmonftrati- uis quafiexaduerfo diftinguit,quiacxcommii- nibus fiunt , dcraonfttatiux autcm ex proprj js , FIcc fiincargumentaScoti, quornra v.mitarcr - oitenderc fac:!c cft ; prius qunicm arguracncu, fiualidurneiTetfnonmauis in logicaquarn in ^tSSK* artibus omnibus errcctricibus locum habcret;li nanquc artcro abquamdpcentem ft,uuamus,uc m cdicam.vcl xditicatoria iUa quoqUe labieclt proprium habebicdc quo inulta deuionftiabit fCi propria illius artis principia;omuis cnim do ctnna ntex prxcognicis, & pcr difcurlum a no coad ignocum ; Quid igirur ? Ars xdificatoria docens ericfcicntiafpeculaciua? Adargumen- tumigicurScoci ncgandura eft antecedcns.logi Cus cnim Dequcefticiens,neque dcmonftrac,nc que habet ea omnia, qux ad ucram dcmonftra cionem uerxfcicntixcrTectricem tequiruntur ; non habet enim fubiectum talc,qualc ad icicn- tiamconteroplatiuamrequiritiu", iciencia qui- A ' m~+ a. dem fubie&um poftulatxtcrnum, non contin- **** gens, quod ar bitrio noftro ede, ac non efle pol- ftc; ac fyllogifmus eftopus,& figmentum po.41 ftrum, quare idoneum fciencic, fubicctum non ' eft,imonecdignus cilct, m quo cognofcendo laboraremusinlogica, nifiadrerurp (cicntiam in philofophiaadipifcendam utile nobis inftru mentum ellet. Prxtcrcaminimi ueru cft quod|| fyllogiimus logico proponaturur iubiechira co^J gno(cendum,lcd potiusuc gencrandus , & efli- ciendus proponicur, quemadraodum ancea dc monftrauimus; querimus eoim generacionefh cognofcere fyUogifrai , vt generare ipfum apct fintus,&genico ucamur,non vc cognofcamus folura; quod aucern defyllogifmo.dicirrius, il- lud idem de demonftratione , ac idc aiijs tebus logicisdicendum eft. Qubd fi obijciacScoms, nonnelogicusmultascolligit neceiiarias con- dufiones ex principi js neceflarijs ) in rcbus igi- tur neceflarijs,nonin contingencibusverfacur} I obiectiohxcnominus inartibiisarTccrncibus, . / quam in logica locura habec, quxlibec enim ars doccns, t. M Liber Primus. 14  dificatoria,& medica, fumit propo A  iitHincs quafdam neceflarias,ex quibus ncccfla cias conclufiohes'colligir; fcd fi beneconfydere 2 '. mus,non cit ibi neccflicas limplicitcr di&a, fed i:cr foKim exconftitutione finis, aliquo enim fine lol.l conftituto cctei .1 oram.i cx cocolliguntur, ut ii .P*.extmenda(itdomusutihsad habitadum,&ad J ao '-nos tuendos i frigore,& xftu,neccile eft eam exr rah.ueltali materia conltrui-.icain logicadici-7 .rous,fi fitcolligedauniuerfalis afrirmariua , ne- i f) .-ccfle eft ift primo modo pcimx figurx lyllogif- ,! anum ficri ; fi perfyllogilmum tradcnda fit per-  fcCta conclufionisfcientia.ncccfle cft iplnni hc- ri ex propofitionibus neceflarijs,& primis,& cau ~, } fisconclufionis ; tota igitur hcc ncceflitas eftex^ _ hnisconfticutione ,Te (ucdTcitur) iuppolinone,  ]uia fimplicitcr loquendo nulla nos neceflitas - cogit ut iyllogifmum formcmus, uelutalicuius rei (cienriam per demoftrationem adipifcamur, a:tamcn dum conftituimusindaeandamcflcL^ ex hac conftitutione iequirur necef- farium efle talcs propofitioncs atfiimercL_> , fim- iplicitertamcn non eft neceflariurn--, quia ne- que fcientiam indagare eftnobis firapliciter ne-. ccflariura ; quemadmodura non eft nobis fira- pliciterneccflarium xdificare,feddum confti- tuimus conftrucndam efle domurro, fequitur neceflarium cfle talem materiam pro edificatio- ne accipercL-'  Alrerum argumentum,quo pro- bat Scotus logicam applicatam rebus fcientiam non eilc , ita uanum cft , ut profc&o m irari n on definam quomorlo uir crUditus anr lta ut ctecc- ptus , autdccipcre alios fallaciflima ratione per XJor ra- uocisambiguitarera uoluerit^; nara Ariftotelcs 1 uoc quando in philofophia racionibus leu&us, & Topicc communibus utens eas uocat logicas , probabi- , - jaLjrT l' a argumcta intclligir, quxcontrarationes Aha Or Pr nc.is,cV:cxpropriisl'cicncKr pnncipiis du&as ( v dtftingucre ioler, logicam enim iimit nonpro ' tota logica difciphna , fed pro folafacultate T o- C *' pica, quam cur logioin uoccr, quum hoc ht to- tius artis logicxcommune nomen,ratiocogno- t fcendaeft , quaroa nemineuidi unqulra ruifle Nledat atam . Dux funt partes logicx inter cxte- ras,quemadmodum poftea dcciarabimus , Dc- Ars oa fi - neque prudcntia dici poteft,prudentiam cnim potelt,prudentiam cnim y ui cfle r.abitura redea cum ratio , ' ctica nunquam fcienriadici poreft ,ncquc uta rebus feiuncta, ncquc ut applicata.Ccterum du- bitare aliquis poflet de eo,quod diximus, logica feiunctam arebus efle inftrumcntum, ipfis autc pplicatam non amplius inflrumcntum efle,fed fcienriam ; nara cuiufqueinflmmenti naturain ne,6c ufu conflftit, quare omne inftrumcntum tuncmaximeproprieinftrumentum ^iccndura eft,quandoin ufueft pofitum , ut gladius tunc poriflime inftrumentum uocandum cit,quando atftu incidit aliquid ; abfurdum igitur uidetur & ab inftruroenri natura alienum id.quod dixi- mus, logicam cfleinftrumentum phifofophiar, \ fcd in ufu pofitam,& philofophia- applicatanon^^ dcfinit Arifl.oteles *i*3!iS > t 'i amplius eflc inftrumentuin . Ad hancobiectio- jicactiuum,fiquid f * s,t **\ ] > t irtru ncm dicendum eft aliam eflc rerum corporaliu gnirionem pcn jnenti naturam, aliam fpiritalium, inflrumentum qui- mo unquam dixit.quum potiut cognirionem re Pl fpiriu- dem corporc non poteft fieri illud ipfum , cuius fpiciar,& inftrumcnta cognirionis tradat . Qiix ua * eftinftriimenrum,vtfiufusgladiieft incifio pa- E omnia.quum ipfaper fc linr faris confpicua.dV nis,gladius non poteft fieri ipfa incifio , quonia mitrenda funr,& ad alia tranfcundum corpus in noncorpus, &inaccidenstranlireno poteft ; nequc poteft fieri idem, quod panisip- lcincifus, quia neque darurcorporum pencrra- & comun&ione inter fe unum,& idc tjeri(olent,utex Anftotele colligiruus in tertio libro de anima,ibi nanque dicit mentem noftra intelligentem fieri illam ipfam rem.quar intelli- gitur,quia intellectioeft receptio fpeciei incor- porex, & fpiriralis, proiadcide eft id, quod in- telligir, & id, quod incelligitur, & ipfa intelle Caput oflauum qubd logicanon fu art. c O.. SYDI ra sdvm fequtrur an logica flt srs , de hoc enim dubirare aliquis pollet propterilla,qux fuperius dicca funr,dum enim cam noneflc fcientia oftenderemus,arrem appellare, & ad arris habi-^i tumipfamredigereuilifumus. Arramcnli { Ji -** nitionem art is ab Ariftotele in quarro cariteT-x ri R6n c\c moribns tradiram expendamus, logi- cam non eilearrem uidebimus, dcfiniensarte tqfi At iftoteles dicit eam efle habirum retfta cum ra Sjj tione tfe&iuum^ efhcere autc m rnur,qux e xtra cdimu s.idco : mprcpnc ea di c [riftotelcsin lccii cTo Iibro Phyficorum dicit arrem efle ptincipiu^"* H 'Actenvs logicam docentera (cien- tiam noncflcoftendimus, ad hocunu enim demonftrandurneaomnia,quc, "hucufque diximus,pcrtinuerunc. Ea* i 0 .7. t j dcm rarione oftenditur cam non efle habiturn non fitiUura,quidicirurintellccrus t fi quidcrn eiufdc mtelle- eeneris,6c conditionis eflc oporretres illas.qux Au(> fu b fcienriam cadunr, Sc illas, quarum eft intel- lcctus-, eft cnimfcicnna habitusconclufionu, ms recepczin eoipfo,in qtto naturaineft,quam noflri immanentem operatioucm uocanr,ars ue 10 eftprincipium operationisin alio,quam tta- feuntem appeilrnt; proptereain ipfoartis ope re arsnonineft,fed extraeft,nempc in animoa^*V rificis-,quam icnrcntiam in fextoquoquc libro de moribus apud Ariftotelcm legimus , hincfit utomne arteraChim corporeum, & mareri?lc_> flr,in alio enira edita opcrario in eo tanquam ia fubieda materia recipiatur necclfe cft,nam ope rari in alio hoc fignincat,recipi autem iu alio o-  peratio artisjnon potcft, nifi in corpore aliquo narurali,quare omne opus arris corporeum cft ) eft eriam matcriabr ea operario rarione partifi noftri corporis,vt manuura,vel pedum, quibus w% tanquam inftrumentis opcramns . Hisomnibus difcriminibus ars,& logica diftinAx, ac fepara- tac funt,nam logica eft quidem habitus animi , non taracn crTectiuus aficuius operis cxtraani- mum.fcdinipfometanimo, idco eius operatio cft iromanens , ck oranino, ac ucrc immanensg. quia u t\o \ no cft igitur mirum h habiuis logicar,qua- do fpiricalibusrerum coc:pribuscommifcetur, Cc eorura contemplarioni,qua;philofophia ipfa cft,applicatur,fit ipiamec philofophia, & inilm snentum fitillud ipfum,cuius initrumcntura cf- opcrandi inalio, hoccnim diicr iminc artcmi e"naturacft principiumopcraiic^' ci non poteft diftincta ab eo, cuius cft inftrumc tum.nifi ab eo.&abvfuipfo feiungatur, quare logica dum feiuncca a rcbus, 6c ab ufu fumitur, i nflrumcntum philofophizefle cognofcitur , at dum inufu ponirur, iaraeft ipfa philofophia y Corporalia tamcn inftrumeta & feiuncta ab ufu, &applicataad ufum inftrumcntadicunturpro- ptcr cam,quara diximus, caufam. CapHt fcptimum qubd logica non ftt htcllcBut , se- quc Japicntia t ncquc prudentia. t7 Liber Primus. quia in ipfa mence, inqua incft habituslogicar, A ea operauo manet itne vllacomunicacionecum corporc;eftettam operatio illa itnc ullamate- ua, in ipfo nanque lutcllectu , qui nullo corpo- ^jJ^M?. teo or$aoo utitur, recipitur.^vr Ariftotclesdo- . m cetin fexto cdrexru tcrct j libri de Anima . inquic ^ ^y^enim folam animam incellectiuam elTe locum ktjf** " um propne nomen arrts accipitur; bto uo ampli_> tamen figmficarione non negaremus feibulo. cam non modo artem,fed fcienttam quoque appellari polIe,dum enim fcienuc nomenli te fumirur pro omni cognitione, quzcunque ca ftt , non modb logica , fed & actiua philofo phia,& ars omnis docens po:eft uoc.in laen- tia , propterea qu6d cognitionem aliquam tra- dit ; nac rarione medicina foletquandoque ap- pellari fcicntia^. Similiter li nomen arris amplc iVtfwiia, ** fumatur pro quauis mentis noftrx artificiofa co- ^rJip 'gitationc , vcl operatione ( urifiaofaautem di- ^k^. . citur,quando cft ordinata, & ad propofitum fibi fincm aliquem per conuenienna.&tdoneamo dia progrediuir) non modologica, fed ipfa quo que phiiofophia tum actiua.tum contemplariua poteftaxs norainari , quemadmodum Auerrocs quandoque dtcere folet arrcs lpcculamias.lic ra men fatisimpropriedicuncur artes.quum nul- lam alicuius finis pcoductionenuefpiciar, & in Caput nonum y qkod ftnus Logicx non fit facultdj. m fct oy t fuere.qui ea,qux mod6 dixi- us,confyderantes, logicam neque fcienriam,neq;artem,fcd facnltatem ?? tma ' uocandaraelle exifttmarunt , ex Ariftotele hanc appellationemiumcnrcs,qui in principio prtmi kori de ane Rhetorica dicit Diate&ica, &Rhc- coricam fimtles eilc inter fe,& urranque S fua in primum librum Topicorum , vbi dicit- ^J" Us exceptis conremplauuis alias omnes difcipU- Kr*tut . quam nos faculcacem , Ceu poceftacem %* m. SJici nat complecticur ; ied maxime propria, quando-^ppellamus.ea proprii uocart, quxarquc vtrun- >  V+?*Bm r. uu. profolis"effectrictbtts ambusfumitttr.quomo-A^qiie concrariura refpicit, is.cnira nropric dt.ci celes turpoife.quicontrariapocelt.vtambulare is donomen arrisaccepit,ac defimuit Arillotel in quar to capite fexri Ubride moribus. Logica igitur hoc tertio modo ars appellari non poteft, pnmo tamen, acque eciam (ccundo conuenic ei atcisnomen;fcd per hoc tamen proximum eius nus non exprimimr,fedremotum,& ualde j f n '**^ j[corarannc;nc que adhuc cognofcimusiubquo inteUcctuali habitu, habitus logicx conftitucn- dds iit, quoniara ars, quc ab Anftotele inter in- tellectualcs habitus ponitur,logicam,quemad- aaedum demoniUauimus,non amplcclitur . tcftqui euam potell non ambulare ; coelura ve ro pofie raoueriimpropriedicicur , quum non_ poific non moueri: in hac acceptione fi difctpli- nts noraen faculcatis tribuedum fir, duz tant um func(ucibidocecAlexander) quibusharc appel- lario conueniac , quia iuefolz docencin utranq; parrem difpucarc, & nos apcosteddunc ad \ q-.\c vcranque parcem tuendam,quod eciam ceftatur Ariftoceles in tllo primo Ubro de arte RhetoriV ca, ubi dicic hasfolas uocari tmL(*M excogitadi argumenurionespro utriufque partis defenfio- nc. C crturn eft au tcra nqraine Dialccticar Anfto Diafc t.clem nonrotamlogicamintclligcce, fcdfolam disae, cius A.T1   19 De naturaLogicse. 2D n To- eius panem difpuratricem.quc, octo libris Topi- D philofophanres, qui Latini fcrmoni  candorem ' cis continetur , hanc comparat cum Rhecorica, magis , quam ph i lofophiam.fcfranres, difcipli- lalunrDialecticam, quam logicam J>ica,n OglCJ tou. & ei limilem efle dicir,non roram lo^icam: ide6 non parum miror quod mulri viri emdiri in huc errorem inciderint, *vt putauennt Ariftotelem ibi nomine Diale&icxroramlogicamintellige- re, quum neque nomen ipfum Dialcdica , ncq; illa, qux de Dialectica ibi diainturab Ariftore- le,toti logicx aptari pofllnrripfe nanque ibi afle- rit Dialcdicum xqueparatum efle inutranque ipartem , & rou i*9trr*t difputare ; hoc au- 7temarti demonftrandi , qux prxcipua parslogi l cx eft.certc non conuenir , ea enim non docct_s quomodo quanlibet rem propofitam demon- itrare dcbeamus , quandoqutdem non omnia_# ciufmodi funt, vt fub demonftrationcm cadant; neque docct quomodoxque vtranque contra- riam partem demonftremus, quod a natura de- nionftrationis alieniftlmum eft, quoniam altera tantum contradi&ionis pars.qux uera,& nccef- faria eft, demonftrarionis eft capax , non altera ,  quc faifa eft. Sed neque fimilem toti logicx Rhe toricamdicerer Ariftoteles, quia Rhetoricaeft oars qucdam logicx, ur mox de logic. diuifione loquenres demoftrabimus; quemadmodum igi- tur ncmo hominem animali fimilem dicerec, , quum homo fccundum fuam fubftantiam ani- mal fit ; ita ncque Rhetoricam logicz, quoniam Rhetorica fccundum eflentiam fuaro eftlogica, ^Jub logicx pane vniuerfali ranquam fpecies fub genere continetur. Qterum etfi fpecie m ge neri fuo fimilem nuqoam dicimus, alceri tamen iufdem gencrisfpeciei fimilcdicere pofliimus, vrafinum eqao,quia neutrum de altero prxdi- catur; iraRheroncam Didecticxfimilemdicic Ariftorelcs , ideft parti logicx difputatrici , qux Topica dicitur, funtenimduz diuerfepanese- iufdem difciplinx , & pars parti fimilis dici po- teft,fed non pars toti, prcfertim quum totum de parte in cafu redto prxdicarur . Nomen quoque Diale&icx folam difputatricem facultarem fi- $ gnificat , non logicam totam , quia JWtyirbu, apud Grccosnon fignificar ratiocinari ,vclde- inonftrare , fed diflerere , ac difputare , quare li nam totam m.i nominarcquafi Dialcftica latinum nomcn iit, logica vero alienum.vel barbarum;neutrum cer m* ^g 1 tc vocabulum Latinum cft, fed Grxcum *vcrua-  quc, nec magis uno.quam altero nobis uri licer; eorum aurem ea eft proprietas , vt Dialectica fo-   ' lam difputatricem facuttacem figmficct,qux lo- gicx pars qufdam eft ; logica uero totam dtfci- Logica plinam, anomine enim K*y*t deriuarur,& figni cftton iicatartem quandam,qux ratione uti , ac rario- cinari doceat , cuiufmodi eft logica vniuerfa- . tfiba- 1 n eum errorcm Ariftotelcs,& Gtcci inrcrpretg s ffc,*  I lapfi non funt, apud quos uix vnquam D;alcdh- f* cx nomcn pro tora arte fumptum reperias,qu~n T> doenim toram difciplinam fignificare volunt, logicx nomineutuntur;quandoautem pancm folam difputarricem , eam uocant Dialecticam l Vtigitur ad id,quod propofuimus,redeamus,fa cultaris nomepropricfumprumtotilogicx non congruit,& Anftoteles quando Dialecticam di- cit efle facultatem, non de tota logica loquirurv fcd de fola panc logicx difputarricc,vtlocum il him,& ea,qux modo diximus, confyderanribut manifcftum eft . Illud prcrerea animaducrtcre illi deberenr, qui logicam dicut efle facultarcm, quod per hanc eorumrcfponfionem dirhcuhas, qux m prefentia nos vrget , non foluitur ; qnum cnim conftet logicam habitum cfte inrcllc ctua- iem,&credendum filplenam ,&fuftlcicnrcm cflc talium habituu enumerationem, quaro Ari* ftotelesin fexto librode moribusfecit, attamen nondum apparet ad qucm ex illis habitus logi- gicx redicendus fit , nno nos ad nulium eorum "WiWi m redigi polle dcmonftrauimus,quia logica neque ** W"'' cft fcientia, neque intellectus , neque fapienna neque prudentia , nequc ars ; qui igirur faculta* temcfle dicunx,fi raculratem aliumquendam habitum c Ifc putant pr^ter illos quinque, Anfto telemin habituum enumcratione roancum,aC dimi nutu faciunt; fi uero non alium,fcd eorum . . . ^ aliquem, id declarare debcbant , & argumenta, quq nos arrulimus , foluere, quod ipfi ncque t c- non benc diceremus demoftrantcm liAKiytrfajf '*^ccrunt,ncquefacere,vtarbitror,potuerunc^. artcm . qu_q_que dcmonftrandi nullaratione poT-XS fumus Dialedncam agpellare^i tnrji^qujJg CapHt Decimum , in auo propria ftntentia de genert Logicx exponitur. tfm-lil >' /wub' gicx pars eft,& ca intcr om ncs prcipua,cui no men Dialccticx non conucnit, fcquitur eriam logic^ roti nomenillud non congniere; im6 nul li pani logicxcongruit , nifi folis librisTopicis omncs enimlibrilogici ,quipoftcriores Analy- ticos prccedunr, ad cos diriguntur,& eorum po tiflimum graria fcripti (unt , quare fi pofteriorcs Analycici non func Dialectici , ali j quoque non puflunt Diakchci nominari; parua itaque Lo- gicx pars remanet,cui hoc nomen aptari qucar, tanmm abeft vt totam logicam difciplinam hoc nomine liceatappellarc__,. Propt erca, irridcp - dos cllc fcmpcr cxiiLroa ui multos c!cga:itms E 4_ 'Go femper fcntcriam illamveriflimam eflc exiftimaui,quam Gi cci interprctcs fi gnificare uififunt, logicam inftrumen tum cfle philqfqph.ita eiusque naruram non_ pollc mchus ,& aprius,quam inftrumenti no-K c " mine fignificari , & dccfarari ; proinde genus ' logic^ ciic difciplinam inftrumcntalcm^, feu habitum inftnimentalenu . Hxc fententia- tum ratione,tum Ariftotelis tcftimonio fuic a nobis in prxcedentibus dcclarara^,dum a- lia dc generelogicf dogmamchuaremus, fed cunc 21 LiberPrimus.  12 nancmagisdeclarandaeft,&inftrumenwrn ge- A daeft. Mencis humanxoftkium eft rum huma- mitiea. nera diftinguenda.vt quale inftrumentum logi- In/hv ca fic intelhgamus. Ance omnia nou cft ignoran nfcum dum quid iic inftrumentum, inftrumecumillud 1 elle dicimus , quod quum proprer aliud fit , tan- quam proptec fincra,ipfius ea tantum eft natura, vcad illum finem alTequendum vcile fic ; quo fic vt illud proprie dicatur inftruraentum-r, quod , ^ ^ A amoca^vtihtatc adillud, ipfum per fe experen- - Jnftr t-*r!tim non eft . Inftrumentorum autem duo funt ncnco- genera.aliananqueanarura, aliaanobis fiunt, oUfo' partes quidem animalium,& ftirpiu naturx opc- ra func, & inftrumenta animac ad obeundas ope rationes vicx. Qux verb a nobis fiunt, alia corpo reafunt, vt omnia arrefa&a,hxc enim per habi- cum anis a nobis fiunt,vt ijs ranquam inftrumen ris *vcamur ad illa nobis comparanda , qux hu- roanx "vicx necelTariaj^vel commoda func ; cale nam fpeciem confticuere ranquam proprie eiu s5c lo 8 l " fbrmx , tum ctiam proprias hominis cdcre ope- rationes , quarum prcftancilTima eft cotuem- plari, &cognofcere , deinde uero& aclionibus noftris prxelTe , & infpiccre quid i nobis eli- gendum, quidve fugiendura fic. Sed ea eft ip- Gram- iius i nfirmitas, ut ipia per fe ablque alieno auxi- j|" u " lio rum in contemplatione, cu in aclione parum  ccc 'fll_ proficere queat, & nemohaCtenus fucrir inucn- aa. *'4*+*y* tus,qui folus ipfe cogicando,& raciocinando plc nam & fciendarum, & agcndarum rcrum cogni tioncmfuericcohfequutus; fed arres oirmes,& fciencic. ab hominibus per addicamcrum inuen- t$,& perfc&xfunc^primusquidcm aliquis in ali quadifciplina aliquid lnucnir.ul ramcn nu!c_, & imperfedum ; alius poftea eo pri ncipio adiu- cus ahquid aliud inuenit ; deinde alius aliud ad- iecit,donecad perfectionem per multorum ope T inftrumetum cftclauis,&domus,& nauis,&gla dius, &alia eiufraodi. Alia ucrbfunr incorpo- B rara ductafit ; quifq; igiturnoftrum doftorcin- rea,& in folamencisconcepcione confiftunt.fa- digecadplenam eorum notitiam aiTequendam , bricat enimilla intellectus, vt ijsiuuecurad re- quc. homini huraanisuiribusvcenci cognofcere mJk- mS rum cognicionem adipifcendam ; hcc non func daram eft;djfcimus aucem ab alio aut pr^ fente, ^ nificonceprus animi,quivocearriculatafolenc &peruocem docentc,autabfente,&perliteras, Vfcc,irr fttk |nobisfignificari,voxenimarciculacaeftfignu quc locouocurofunr;idcircoquu&abalijsin- conceptus,quieftin animo,duplex autemeft telhgi,& intelligcre quid a!ij dicanr , & fcriban- ciufmodi vox.vt in huius libri iniciodiccbamusy *& ad difcendum , & ad docendum omnino ne- (jfl'mt,i* f n *' alia nanque fienificacconceprum rei, vchomo, cclTanum ruerit^, Grammaticainucntacft.qux  ' >*  Sc Tr^ a *' a nanque lignihcac conceptum rei , vt homo, ccdarium ruenr , Grammatica tnucnta elt.qux ifiy... ammal;aliauer6 conceptum concepcus, vtge- c6cinneloqai,&fcriberedoceret;cuiusquidem kuucs . nus,fpecies, nomen,verbum,enunciario,ratioci dtfciplinx cognitio,fi omnes uno, atquejeodem nario,&alixhuiufmodi;propcereahxvocanrnr idiomace.urcremur/uinusrortaire nccciTaria,li- (ecundx nociones,il!x aucero primx; prius enim cec non omnino inutilis nobis eflet, quura fxpe mens rem concipir, deinde in eo c6ccptu|alium conceprura efHngit,cumque voce lignificat,quc; dicirur uox fecundx nocionis, & eft nomen po- tius conccptus,feu nominis.quam rei:voces qui- demprimx norionisnon funcinftruroenta, fcd iigna concepcuum,velfalcem ipfi primireruin uideamus rudes, & iraperitos homines illa, qux ab eruditis dicuntur , uel fcribuncar in eodem-r idiomace no incelligere ; fed propcer linguarum variecacem eft penicus necellaria, quum ncq; li- teraci viri ea , que ab alijsalioidiomace dicucur, incclligere queanc , nifi illius lintjuc incelligen- r '  r r " ~i  i   - -  . o conceprus nulla racione inftrumenca func, (edj ciam per Grammaticam fuenntauecutuproprc naginesreru,utdocet Arifcocelesinprincipio.C reanon efteadem apud omnes Gramraaricaw, f libri de interpretatione ; propterea dilciplinx il lx,qux in his uerfanrur, no dtcuntur inftruracn- w^yn ^rales' . Atuoces fecundx norionis inftrumenra dicuncur, quoniam concepcus,qui per eas figni- ficanrur.funr inftrumera noftrt intellcc^us , nam fingerc in conceptibus rcrum ahosfecudos con ccjcus non oportuillcr, nili aliquam nobis utilt- carem prxftituri fuiifen t ; igitur aliud non funt, quam inftrumenta, quoniam ea utilitate amota indigniqui a nobis cognofccrentar,fcuforma- rentur cxritiiTenr, fed quum utiles fint, & ad re- rum cognitionem cape(lendammaximeconfc- rant,digmfuerunt,dc quibus aliquc difciplinx conftituerentur , non quidem per ic digni , fed propter alia,ad qux utilesfuntjpropterea hx di- (ciphnc uocantur inftrumentales>quianon pro- p>f c i- pter fe.fed propter alias tradirxfunc . Has ego Itrutrif- "4 as cxiftimo^Gramaticam, & Logica", nam taJesdu utraque eft inftrumentura philofophix,fed alia, MjGc*. & alurationcqu; diffcrentia bceuitcr declaran quia neque ecdem uoccs.ncquc cedcm liter^,vt ait Ariftoteles in principio libri de interpreracio ne, uerfarur enim Grammarica in fola uocunu , T quibus conceptus animi fignificantur,limitario- ne , & quum ad omnium difciphnarum intclh- gentiamurilisfic, precipue 1 adomnium prcftan- tillimam conferr,quq pnilofophiaeft,eiusq;po- riilimum gTatia inucntam, ac traditam fuilfe cre dendum eft. Logicaueroaliarationeinftrumen ] t tumdicicur, quoniamnoninpolicndalocucio- , ">u'* * > nc, fed in concepribus ordinandis tota eius na "y^V * ' % cura confiftic; propcerea una , & cadcm cftom ^ > iy mlnis gencibus,& nationibus, quiaapudomneJdK-.ayS^*^^ hominesijdem funcconceprus, tametfi nonijU^Jf ^, i dem uocibus, neque ijfdemlirerisapudomne^^ ^ fignificentur;ideologicaegerGrammarica,ta- l Vj^  * 4uepofterioreft,quiaincelhgcrealiorum conc^Aji^. ptus non pbilunuis.nifi uoccseorum fignifici|tri (SSny " Cts intelligamus ; quare omnium difciphnarum D& ucrboexordium(umi:,qiic.a Grammati- fcnme co uidcrur accipere logicus, qu-inquam alia, & Giima aliacft horum conlyderario m Grjmmatica, & ne?.c in logica, G rammaticus e ni n uoces rerum fi- 8' c *- gnificatriccs alias uocans nomina . & alias uer- ba, has, & rcliquas orarionis partes tracrat ut partes locutionis,conccptumautem fignifica- tum non confvdcrat n tfl propter uocem lignifi- / cantem ; logicuf ucro conceptu s ab eis lignifica ^toscotcmpiatur , iplas autem uoces fignifican- (tes non confiderat nifi propter conccptus ftgni ficatos,quoddifcrirncn indefinitionibus nomi nis,& ucrbi aGrammarico, & a logico tradiris infpici porcft.logicus enim primarioconceprus relpicit, fccundano uoces , contra Grammati- cus primarib uoccs.conceprus fecudano. Ex ljs, Ariftotelein illofextolibro de moribus folos Habi- nominare uolttiiTe habitus principalcs,itaque fufficicnte eflc ea numerationctanquam r| abi- ,, * u ^7 tuum principaliu ; eft habttus logicc; no eft prin jjalcs, cipalis, quu iit inftrumcntarius, nullu enim tn- alii im ftrumentu dicirur principale quarcnus tnftru- ftnune- menrucft,quiaeftpp aliud tanqua propterfinc, ^ 6 ** finisautem prcftantior eftijs, qux iplius gratia a>./u funt.vel fiunt,habitusigiturlogicx illa enumtt tione non fuir comprehendendus. Hanc refpd* fionem haud equidem fperncndam , aut reru- tandam effe cenfeo, fed potius magis dcclaran- dam,ut omnis hac in re difhculus tollatur.Vide turenim dicendum elfe logicam eahabimum numetatione & comprchenfam fuiffe,& non comprehenfam , non fuir comprehenfa, quia non mit cxprefla,fiquidem Artftotcles lolosex- primere voluit habitus principalcs; fuit tamen qux diximus,manifcftum cftlogicam unacum  eriam modoquodam impltcttc, & (ecundatio Grammarica fubintcllcCtuali inftntmentotan- quam fub proximx> generc contineri,utraque e- tiim eftdifciplina inftrumencalis , feu habitus animi inftrumenrarius, & nobis inferuiens ad omnium aliarum dilciplmaruin , & habituum comprehenfa,quiaprxcipuorum habituum no minationeilli quoque comptehenduntur,qui corumgrariaiunt; qucmadmodum (i quis ad &*mlmm Eercontantcm quo iuertr, rclpondcat Roroam, acrcfponftonc aliasquoque mediasurbes.pcr acquifitionem , prccipuc ueroad prccipuas di- miastranfeundum fuit, implicitc lignificat,"vt fciplinas, & ad habitus omnium prcftatiffimo^.^^ygqnoniam t uclfjorcntiani  q uae exprimcnda; Dirferentiavero harumduarum inftrumencaliu difciplinarum, quemadmodum & aliorum om siium inftrumencoru.a fcopo,&ab vfu vrnufque ; dcfumirur, Grammaticgcnim fcopu ^eft rccta , 'atque cocinna Iocutio, qua iuuemur ad omniu ' dilciplinarutn inrclligentiam& audiendo,& ' le^cndo . Logicx ueio fcopus cft uiam,ac me- I thodum tradcre,qua ad rerum notitiam adipi- ' -fcendam uti debearaus, ignocum enim non co- ; gnofcitut nifi ex alicuius noti cognitione,& ad cuiulque ignotx rei notitiam aiTequendam a non funt,proprereaqubd prxcipuusillius itine ris lcopus.ac fims non fuere,fed fola Roma. Si- mtli ratione folemus dicer Imperaror Ro- mamuenir, fine cxpreffione aliorumquam plu rimorum Ducum,& mjhtum, qui una uenerur, hi nanque eius gratia ucncrunt.idco eius unius nominatione totutneiuscomitatum (ubintclli- gunus. Itahabitus logic$quumiple per fe ni- lnl dignitatishabeatfperfet&feparatim nomi- nandus nonfuit; led quum totaipliusdignitas in vtilitate ad aliosadipifcendos polita ht,coril UJti ft.uilrisquibiifdam pnncipijsA' pcr certa quc- F appcllatione fuit fecundano comprel ciilus jm|JMM prxfertim illorumad quos prxcipuc dirigirur, Jm*m**/bj* da media progredt necellecft , iinequibus eius rei cognitione nunquam potiremur. Tales igi- tur mcthodos logica docet , quas cognofcero vanum prorfus eilct , fi ad rerum noritiam adi- pifcendam nihil nobis "vcilitatis pr.rbcrent ; quamobrem ea cftlogicxnarura,ut fcientia- rum inftrumentum fit,&doccatquomodo con ceptusrerum difponendi (int , -vt ex notis coenitionem ignotorum adipifcamur. Sed de logicx fine diligenuus, ac fuiius in fequenti- busloquemur.  > Capkt ! ndtcnn-.im , jn Logica fub aliquoquin- 0*m*4*mtfP*' quc bibttuum mtcllctttuliHin 1 contmeatur. *' - ui _  ^ lccruahs mftrtimen . * '7/ hadrenus qualis ha- :cnimhabitusintcl rumcntalis , quo iimarur intellecrus ad aliorum habituum adeprionem . Nuncuidcndum cftan iniJlis quinqucab Ari- nam fcientix nominationc non (olum ipfumi"* fcientix habitum (igmficamus.fed ctiam cogni ) rionem methodi,& nabitus lnfcrumcntan j, perL quemhabitusfcientix acquirirur.Hic certefuit ^Tjj^**^' Ariftorclis fcnfusin llla habtcuum numerario- ' "*"' ne,ur ipfius verba lignificarc ^identur , dicens enim i lientiam elle habitum demonft ratiuum , tS^2tt tan,nequeicientia,(ed lnfttumenru lo tantummodo.&inftnimctalisdilcipbnai quod 5 idem etiaminnono capite primi. hbri Topico- iit ars. rur.i antca a nobis declarato aperaiFtmc (ignifi uec(ci cauit. Cctcrum dubitatc quil piam potlcc ob ca, L_* , . - qux mododicebamus,nam (1 Anuoceles expri- mere non debuit habitus iilos inrcllechialcs '  & cuius gratia lint rchqui omncs; *m  eum irao; vnum Ariftoteles exprirnere debuit , aWos vcraimpjicitcranrtim complecti. Ad prio ?- " rcmalium ahj ad alios confcrant, & alij alijs nobi iorcsfint.&habeanr rationcm finis, hoc nim veriflSme dicirur, fed eft fano modo imclligm dum,hocctenim rcctt-inrcllcctoapparcret nbl lum corum habiruum inftrumentalcm refpccru altorum dki poflc_ . Sed qooniam multo al-* liopcfllieteacontemplatio, quamvt adlogicum pextmerepoflir, eaomifla (atisfirpro prxfenti occafione fi dicamus non fequi,li unuscxeis habitibus aliorum prxftantiflimus, & inftar fi- nis fir, eumfolum. fineaiiorum exprefiionc no- mentum effe,& habitum ioftrumenralem , cU- iufmodi eft habitus logicx rcfpectn habiruum -principalium-,quifque enim hahitus ab alijs ha i u. bitibusdiftinctuseft, ideo propterilloscfleeA Opera- fcruum altcriuselle: fed habitum dirigi ad opc tio nci rationcm ranquam ad fincm non rectedicitur, ^ 1 "' neqUeproptercafirvrferuus alteriuscfledica- ffl1 ' tU",6pcratio enim cft dc internap erfectfoncL- iolins formx,quia perfecrioformxeit^vt non /^- fitotiofa, fed opercrur,habitusautem forma_> quxdam eft,& actus prfmus, vt inquit Ariftote- les in principio Sccundi libri de Aninla ; igitur ** - ^T^ ad opcrationem dirigi non eft alteri inferuire, mi {ed cft p#iusperfccrionem,&complementum fibi comparare; ptopterea XriiToteTes in eo fe- cundoIih.de Anima dixitanimam efTecaufam V vt formam,& vt efFectriccm,& vt finem, non dixit operationem efle finc formx,fcd formam jpfam dixit clfc finem, quia formam integram, & totum fuum complementum aflecutam acce * pit,proinde non otiofam,fcd operantem , idefl formam cum fuisoperationibus, hxccnimdi- cirur finis-, fimiliter itaque habirus lntellcctua- les habent locum finis, dum accipiuntur fimul cum opcrationibus fuis , nam habitum fapien- tix aflcqui volumus , *vt contemplemur ; habi- cum artis quxrimus,vt cfnciamus;refpectus ita- que habituum intelle&ualium ad uiasopera- cioncs,quas edere poflf nr , perfectionem ipfo- rum habituum fignificar, operari nanque, fea alia , fed etiam propter fe ipfuin cx pctibilc fi r, qualesdicimus eoshabitus efle refpectu illius, . qui aliorum prxftantiflimus fir; quamuis enim j ^ * modoaliquoproprerillumfint,rame ipfiquo-  que per fc dignitatem habent, vt illo quoque amoto per fe ipfi expctibilcs mancanr,aft babi- tus logicx non eft huiufinodi , ita enim cft pro- pter alios habitus , vt nollo paclo (ir proprer fe nequc proprer fe experatur, fcd folum quia ad aliosadipifcendosconferr,vtfuprademonfrra- 1 uiraus. Qjiimigiturdicimus Anftorelem eoin /9 t / locofoloinominare voluifle habitus principa- J***^,'* Ics , nomine principalium non eos.tantum in- jL/ tclligimus.quiprxftantiflimilint.&nullum ha beant prxftatiorem , fcd eos omncs.qui ipli per rCyt**' fealiquid habeantdignitatis, quaperfc quoq; 1 t ' expetibiles fint; expetendus pcr (c cft habitus J~* C prudcntix,&habitusartis,licctfcientiaprx- ^ 4> ' JWB[ It.mtior lir,& prcltantiflinu omtmim lapicntia; i t*S idcirco nominandi , atque exprimendi omnes fuetunt,non ita habicus logicx ob eam , quam diximus,tationenu . 0 Caput duodecimum , de duplici logica, & deeius originCs. Ivs, qui natutam logicx fit declararo- rus, non parum intereft de eiufdem ori _ gine uerbafacerc^/. Sciendamcfcigi- j , ir ; fa tur dupUcem cllc logicam, ur.am naturalcm.al dtrriirx, Mmi teram arrificiofam;logica naruralis cft quidam Lo^ica W. ij  m -poflc operari pcrfcciio cft,& fbrmaqoanto rd_i__ naturalis inftinctus,& uisquxdam nullo humaiW -  - 1. t^mll jA ^-i - ^. T: n..J...^ l,^;..r ,f,-,m r./-n,_ " w - rcs cilcrc poteft opcrationcs,t.iiU(Tnj^f>riior cfl ghftm- fcdrcfpcciu . inftrume~nti ad fincm,cuiusgra- mctura tjaeftjimpcrfcclionem, &ignobilitatem norac b^l 'P^ us inftru^cnrijquia eft proptc r aliud, & ali j f\io h- >nferait,inferaireautemeltimperfeCtio;ajr]_ar- gumcntum igitur dicimus habitum no cfle io- rr . no ftudiocomparata,qua homincs etiam peni- tus indodi fvllogifmos,& argumenraciones fa- ciunt fine ulla notiria anis argumcntandi ; hac logica naturali ufi funt in philofophando pri- fci fapientes, anrequam enimaliquislogicam, rtem fcripfiflct, vel docuiflct, ipfi naturali in- B flinclu I De naturaLogicae. IV 17  w~ 5 St ftin h- pta legentes non modo philofophiam , vcrum ' eriam logicam modo quodam didiccruc, nam philofophandi rationem, ac methodum cxpen dentes,cam ad regulas , & ad arrem redegerur, & logicam, quxartificiofa dicitur, compofue- runr. Laudemhancfibi attribuit Ariftotelesin calce fecudi libri Elcnchorum fophifticorum, vbi proficecur fe primum, quum ante i pfum he mo de fyllogifmis aliquid docuiflec , hanc no- bis operam prxftitifle, &logicara artificiofam tradidifleL-. Simileprincipium artemquoque Rhetoricam habuifle teftaturin principio pri- . roi iibci Rhetoricoruin, priufquam enim de ar reillaaliquis fcripfiflet , multi naturali quoda Rheti> inltinchuiucti Rhetorica naturali vtebacurad ncj ni^ perfuadendura ; pofteavero ali) ex eorum ora- 00 1 rionibusregulas, & prxcepra collegerunt, qux ad artem jcdigentes Rhetoricam arrificiofam compofuerunr;quoniam igitur prius ex arto , ^  " qaam~cte~arte locuti funt homincs, ideo prio- ' r A.yi.'^.^i|M^' ics Rhetoribus oratores excitcrun t, & arte logt '* capriorfuitphilofophia.ExhisraanifcftUmcft logicaarrificiofam , de qiu in pntia loquimur, . opus quoddi,& partura quendam eile philofo ei fut- phix,ac> alio.n.nullo, nih* i folis philafophis, & tus phi p philofophic, habitu, prodtici, acgenerari po- lofo- teratjfed prc/ercim a philofophia contcplactua orru duxir,cuius fcopuscognitio cftpriusnaq; oporruitanimumrcrum cognitioneprxdirum exritifle, quam de ratione , & mcchodo philo- fophadiartcm logicam,qux abjsopem fcrret , compofuerit . Poflemu s quidem etia per folara logicam naturalem philofophari,vrcomplures fccerunc,fcd tanta cum dtfhcultate, tanto cum . labore.vt pauci admodu,& ij tantum, qui per- fpicacifllmo eflentingenio,philofophia,& co dum,non ad (ecadum panem,fac~cus tamen en- fis & ad pancm incuicndum, & ad alia mulca_t prxrer illius arrificis intctionem aptari potcft . Ex hisomnibuscolligimus,resque perletnani [-S 1Q> fcfta eft, logicam & poftcriorem philofophiv phtioft fuil(c,& priorcm,in illorum enim anirais, qut phu firimilogicx inuentores fuerunt, necefle eft poA cientiarum habitus habitu logicx priores fuif uor ferin alijs vcro,qui logica genita vti ctrpcrunr, habicum logicc, priorem efle oportec, noquod icaneceflicascogat,fed ad maiorem vuhtatera, & philofophandi faciUtacemdogica caraen na- curalis in omnibus hominibus ex neceflicacc_s prxccdir philofophix habicu; liciuu cnim ho c nacuraliacumine careac, isad p!ulofopir.i.iunv incptus omninoeft, vcpotc ncccflarijsad bcjl raunusauxibjs a natura pcnitus ticllicu;us. Lu-T gicxautearcificiolxfi &principiu, ori^incq,^ - &fincm fpc&emus, eara pollumus appcllare icicnriam,quatenus a fciencijs,& proptcr lcien tias ecniraeft;(i vcr6ipfam per fe eius narurara t2*j coniyderemus,n6efticicnria,fcdfcientiaruin ' . inftrumenrum,&arribusfimilior,quara fcien- tijs.quiainijs rcbus uerfacur, qux ficrianobis ' } ', JSM poflunt,&earura gcneracioncmdocct, quod - ctiam arresfaciunuexipiiusaurem logicx orv* gine& ex eorum,qui eam inucnerunc , fcopo, &confilioidcomprobari poteft, nara phHofo- piii non alio con lilio eam uidencur com pofutf^*^^ lc,quam ut alijs eflec inftrumenru utile ad pht- lofophandum.Nolo hic lilcnt io prxterirc argu Oubi^ meqtum)quorudam, quod ctfl lcue , ac pucnlc elf.adolefcentibus tamcn,atq; cironibus negt** 1 tium faceflere potcft; nonnulli nouarum Hrfl % ijjuu matum inuctorcs uideri cupientcs Grxcorum fencenciam corrigere 'Volucrunc, quum enim Grxci dicanr logicara eflc inftrumcntum phi- gnirione rerumporirentur.AtlogicahxCartih* F lofophix , hi non rcclamcflc hancappellario- c lofa ab Anftocclc condita mirifice viam nobis ad philofophandum explanauit,& multo faci- liore cogniturcddidit vniuerfam philofophia. ^hilo- Philofophia igicyr caufa fuit logicx rum vt ef- fophu fcftrixjtutn uc finis ,philofophi enim logtcam fuitcau iTcnueruncpropcer pnilofophiam , "vc facilem ^'^S 1 ^. alijs uiam philofopnandi rcddercnt- . Vcrum ficiem, cchpropcer folam bhilofophlamlogicaa phi- & fiua- iofophisinuencaeK.camcnconcineic urgeoita . aUjsqucxjiomnibusdifciplinisuciuscuecom- ^ Ty tu. perca fiune ctamcn proptercao mniura difcipli - narura inftrumcntum uocanda cft,fedphilo- ~*4&k*lm fophix foUus, i qua lola , & cuius folius gracia fuic compofica ; arces enim neque generare lo- gicam apcxeranc,nequefinaliscaufa genera- cionis logicx fuerunc,fed fola philofophia^con ccmplaciua quidem-primario, fecundario au- tem acriua,ucinequencibusdeclarabimusjad artcs ucro quod logica cOfcrat, e ci i non eft c o n- nem inquiunt , fiquidem inftnimenta ea ', u nr , qux in logica traciunrur,non logica ipfa ; funr enim logica inflrumcnta fyllogi/mus,enchyme  m ma,induc^io,demoftracio,& aliaciufmodi, his *' nanq; philofophus vricur, non utiturcotalogi- ca,ipfa igicur logica inftrumencu uocanda non cft,fedfacultas lnflrumenroru fabricatrix.Pae- &>tatio hlis certc animaducrfio,quafi aliquis ucl Grx- coru,uel pofterioru ica facuus fueric,uc logicam ita inftrumencu cfle dixcnr, q, fcientix coto ip- fo uoluroinelogicx taquam inftrumenro ucan- tur.Qujim igitur nemo id unquam dixcric, fcd / omncs logicam ica efle philofophix :nlu umea jj+ cum inceuexerinc, quiainftrumcnra ipli plulo-^** ^ 1 fophix fimminiflrar,cerrum eft iftos de folo no mine concrouerfari , quura de ipiarc incer nos cdueniar;ecenimquibusinftrumencis philufo- {'h ia iitacur nemo Grxcotu.auc poftcnoru phi- orophoru ignorauici fcdfolasppcllacio horu ammum t9 LiberPrimus. 30 animum mrbauir,qux tamen nobis nullam dif A & in omnibus artibus locum habcnr, ut aflcric riculratem facic, quara enim rationem habent rcs logicx ad philofophicas, eandem habet lo- gica tota ad ipfam philofophiam, quoniam igi turdifciplinac arebusconlyderacis pcndcnc,& ab eis nominationem fufcipiunt, logica potcft rcfpeclu philofoplux vocari inftrumentunu ,. ^ quoniam ca,qux tractantur in logtca.funtin- i *m*\ Jtrumenca cognofcendi res in philofophia con " fydcratas ; vt nomine lnftrumcnri nil aliud in- telligamus, quam difciplinam inftrumctalcm, qualera ipfiquoque logicam cflcafnrmant-,. CapHtDecimumtcrtmm,dt finelcgicx. clare Anft.in l.cap.fextiltbri de tnohbus; parq 4t m \ i n omnibus dtlcipUnisco^nitioqucritiir.Cvo^ fi " Ifi ndtio ucri a taMo; td c.uitum liueieit ij.cuti- j"** c einplanuxnulhun .llutm hncm li.tfrent/quain cognitionc ; rcltqux uero omncs cognittonem ^cric quxrunt, fcd proptcr opcrationcm ; ^""V VoN , . ( 1 tinat J wrrnl docet noc dc arttbus Ariitoceles in concexju vi geflmotcrtio fcptimi libri Metaphyflcagjficens cuiufq; arris duas efle parces, vnamdoccntcm, qux cognitioncm ipliusarris tradit;alreram ue r6,qux ex cognitionc operatnr: cadcm racion e , . v, e tiaa&iuaplulofophiadiuiditurin d oc ehtcm , ttfnp*' 1 j_c agcntcm,docc ns quidcm moraIibus,& ctui- lious libnscontinctur.quos legendo cognicio- nem afiequimur uirtucuiu.ac uitiorum, &ucry^ ru ' tatem doccmur dc agendis rcbus bonis.cV ma- Voniam autcm cuiufq; inftrumen- tura,& dirTercntia propria a fine irur,non facis eft proximu logicx  - genuscognouifle, nifi finequo qu e ipfis propriu cognofcamus ; ( de eo qniden aliqua dtximus dumlogicam agrammaticadi B tramoralesiibrosconftirutacft; ideo Ariftote- ftingueremus, aliqua etiam ad eiusplenamin- lesin tertio capite primi libri demoribus dice- telligentiam dicenda manent.Solet a multis af bat tuucncm none fle lllius difciplinx audito- fignari definitio logicxtalis, Logicaeftinftru- re idoneum,quia pcrturbationes fcquitur ,finis ;icx lis,-fed nondum aliquid agimus , licct aptiores ^/ (inquit)cfle cotenti fi pingui quada Mincrua- -, f>jy_V & ignrata adubratione ucru ofle ndamu s; ueri t ^I*j?V f tatcm lgitur ie rradituru aflcnt dc cligendis,ac de fugidisrebus.Ex ipfa quoq; logica,& logi- cis inftruractis argumentu lumi poteft ad id co- firobandu.q uum enim & artis^uitifq;, & mora _is difciplinx dux fint partc s,una docens,& Co i ;n i ci onc tr adcs^al c e ra o p cras loRlca efttnltfm, quoparsdocens uri tu r, naxdi fi caror poc quide arce fogica uti in tradcda ane xdificatoria, fed non in operationc,&domus conftructionc;lo- gica icaq; fccundu propria nacura cognitione vc B x fincm s v De naturaLogiccT. f| finem refpicir, non opcrationem, cognirio ue- D Aucrroes non ignoraflc.qui in commen.t j.pri Aatf ft*veri,&falfiperfe,noncft bom,acmali, roilibri Ph) ficorum,&in Epitomc Metaphyfi I 4 L \'M r,-*mmmij} , nifiex accidenti. lpfaquoq; l og i c a inltrumen ta, ii corum vim,& natura cmt t *mm^4tfm^l quatenus funt inftrumenta admintculantia ad utrunq, confcqucndum,rcfpondcmus Anfto- telem non ita intclligere logicam conferre ad electtonem, & fugam, quia per fc, &ftatiro fic inftrumentum conferens ad bencagcdum, fcd quiaper cognitionem uchtatisde agcndrre- bus uc mcdiam,& inrercedcntem ad beneagfci dum conducit;cur autcm acttonem in morati- bus nominare maluerir,^cognitionc,rarideft> qm actio ibi in principcm locum tenet , quum E fitu!timus,ac prxcipuus fitus , ad qucin o:nnis earum difciplinarum cognitio dirigitur,quar non poterar aliter loqui Ariftotcles de fine , & lcopoadiux philofophix.Sed nocadumcft co- gmtionem , & actione alio roodo ad moralem difciplina referri,alio ad logicam, logica enim priroario cognitionem ueritatisrefpicir, actio- nem fecundario, &.p,er mcdiam cognitionem; moralis uer6 acrionerh primario,fccudari6 co- gnitionem,quiapropter actioncm tanquam* propter finem.Qn6d autcm ea fit mcns Avifto- telis eo in loco , ipfe feque ntibtis uerbis dccla- rat.dum inquir,fquxdam enimproblcnutum utileeftfcirc rantum proptcrelcctioncm, &fu gam|perpendenduin cftcnim illud ucrbum |fcirc| quod iignificac problcmaca moralia-. prius fub cognitioncm cadcrc, dcinde ad clc- ctionem.&fugam percincre, ad hunccmm ul- timuro finem totam lllorum problcmatum co- gnitk>ncdirigit;!uultigitur etialogica proble- I mataeatenus ad eIcclionuni,& fuga pcrtinere, quatenusad ipforu problcmatu moralium co- gnirionc coducunc. Ex his.qux modo diximus, Cor | 0 - lumitur ratio cur logica-fit prxcipuc inftrumcn gka ue tum philofophixconremplatiux, aliaru aurem pfma- difcipIinarumfecundari6,nalogicacl]UnftxU.- n 'l!f' u "roefifu pcrtrCoTffvrcns ad coenofcendu , noo f-.' pci ic attTrgeTandu, dilcfJShri.r iicur uccog*fit- mmco- b6ne,lta'& hjgicx utilitatcparucipaTTf; coTRia tcrapla- platiuxquide per fe, &"pnmar76 cogniti"bTTem ,,ua  quxrut, & pncterea nihil, ideo ad eas primario  'fp^  logica conferr,actiux aut,& artcs om ncs cogni cood*^ tionem non prxcipuc.fcd fecundari6 qucrunt, 3^ proptcrcalogicaf#cundari6 haru inftrumcntii I cft . Qu6dautem appellari foleat inftrumccum *J philofophix tu cont ' dicarurartiu inftrumt ad actiui philofophia, quar fiquidcm ad hasjomncs xqualis cft logicx utili tas,& minor,quam ad contcplatiuas ; lcd ratia ciu ippcllari (oleat lnltrumccum n itcplatiux,tu actiux, nccita ( mentu.id non fitquia magis ] hia, quim ad artcs conferar, ' 1 II LiberPrimus. 34 eiusfumiturexconfilio ,& fcopo generantis, A pia,& aftedriones fubiecli poflunt diri in fcicn m **~'4  philofophi nanq; logicam gcnucrunt, & pro- pterphilofophiam, non proprerartes, idcirco philofophix., non artium, inftrumenrum dici- t ur . Qh* igitur fit logicx "ytilitas , & qui finis manifefturaeft. ,. Caputdechnumquartum , in quo aliorum fententid ie Jkbietio logic* proponuntur . FIne logicrdecIaratodeipfiusfubieCto dicendum eft , de quo magna fuit inter Larinoscontrouerua,qux adhxc vfque tenipora inter poftcriores perdurat, Thomas enitn enrationisdixitcfle lubie&um logicx , Scotusfyllogifmum , Albertus argamentatio- nem , ali j quidam fecudas notiones prout funt inftrumenta ( Tt ipfi dicunt) notificandi , ali j fortafle alia_. . Qm oinnes*vno> atquc codera argumentoad fuam quifque fententiam tuen- dam vfi funt, quod fumitur ex conditionibus ad fubicdtum fcienrix requifiris, & ab Ariftote ledeclaratisin pofteriorib.Analyticis,cui nan- que ill?omnes conditiones competunt.illud videturin logica fubieclum ftatuendum efle , proptereain eodeinonftrando (inguli labora- runr . Horum altercatione ego fcmper uanam, & iimilem ccccorupugnx efle iudicaui.quan- doquidem neq; logic^ difciplinx naturam.ne- que qualeftibie-tum in ea quxrcndum fir, eo- rum vlluscognouit; idcirco uno argumento omncs, vnoq; labore per veritatis declaratio- neconuinci poflunt :i^ituromifladeipforum fabulisdifpuratione ad exphcadam vericatem accedendu eft, hxc enim cognita communem onmium errorem dctegerc facilc potcrit. B tia fubiectum, quiain eaconlydcrantur;icain artc&finis & ea,quc;ante finem fant, &: qux- cunque alia in ea tradanrur , fubieclum vocari pofliint.quemadmodum in arte medica & cor pus humanu, & faniras, & morbus, & medica- menra, & figna poflunrdici iubicctum , quo- niam hccomniafub mcdici conlyder.itioncm cadunt. Alio modo iumitttr lubiefrum nugis Sccun- propric.ut non omnc.quod tn nliqua facultate ^ J JCC * tractatur, fubiectum uocehir, lcd illud foium , ouo ' cui certc. quxdam adlint coduiones; lix aurcm alic. funtin fubiecto lctcnnc contemplatiux, ali^inalijs difciplinis,quc;contemplatiiic; non  funt;quas omnesut uno uocabufo li  ^*^, cionesquidem fubicdi fcicti^ fpecnlaiiucfue- t , g ^Kgfe '-^ runt i nobis alio in loco ddigentcr declarat? , f u b lc -.' ^-^ ideo eas in prefcnria breuiter exponemus ; de- cti foc? bet fubie&um efle ens neceflariu,& nobis prc^ U J" . cognitum tum quid nomen lignificet , tum q> jj*  fit;debct etiam haberc propriasaffecliones, & ^n^ss \ . tlX, Ul- Caput decimumquintum > dx ftgnjfc&tMubus voch buius yfubiettum. //1.1 Tcrra . accc-- pcio. 0 c /^V Vvm I l bis r V ^qo' propria principia , ut aflcdiiones per principia tis cjp. de ipfo demonfttctur;& nullus alius dcbet clle l e ^f , ff fcopusphilofophiin talifubiefto contcmplan " do ucrlantis,quim eius fubiedi affetftiones, & principia,fi laruerint.cognofccro; proptereaj i ubicctum fcienri^ p otc fl fubicctum dcmultr a t ionis uoc .iii , fiue tubicCtum , d c quo; de ipfo enim accidcntiaiLni6Ar.umir,ut iciancur, iub iedtum igitur fcienti? contemplatiufhuiufmo dicft. Operatricis aucedilciplinc.ciusq; lubic- &ialiaeftconditio, h^cenim qiunquam fine fubiec^o efle non poccfl.tamen a finc, cuius ge nerationem qu;rit,conftituitur,& pendet,non a fubieCto;quo fit^ut in talibus difciplinisqua- Vvm defubiecloIogicxqu?ftiono-C doq;permetaphotafinisfubicftuuocctiir;utfi propofita fit , non eft ignoradum dicamus fanitatem in arte medica fubic&u ef- quot modis fubietfium accipiatur, fe.quam enimrarionem adfcientiifubieftum haber.eandem finis habct ad arrcm.quonia ita ars a fine conftituitur,ut fcientia a lubiecto;im vc fcif propria tamc locutio eft,quia hq difciplinc prq- t^a i fu- ter nncetu fubiedu habcnc propriciumotum, 0lc *) t &afinediftindtum,ut ars medica habet huma fj^j^ nucorpUjS,in quouult fanitate ucl efficere, uel g^,,.. * conferuarc ; itaq; fi propric loqui uolumus.de- ^ ,/ 1*t 4i V' bemus humanu corpus artis mcdicx fubiedttl uocare,fanitate ucro no fubiec>u,ied finem; ira philofophia moralisfubie&iihabct hominem animalem.ut cnimcorporisars medica,ita iicc animi fanatrix eft-,finc ucro uirtut es.Tiue bonas adiones,in quib. fflicitaseft conftituta;fic xdi ficator fubie.- , vel ali- An iye 1 U ' S aUUS humanus fcopus.^trsaureinmcdica dica u- vnicum habet finem , quem ipfa efficit non ob mcum alium externum finem, cfficitenim fanitatcm, jjo* >* quaE licc-c ad plurimas operarioncs ucilis fit , ta- men etiam fi nullum ahud bonum eam confe- queretur.pcr fe ipfa expertbilis eflct;quod qui- dem eius arcis prxftantia dcmonftrat,alix nan- que fiueoperationem, fiue opus efficianc,rem camen per ie expctibilem non efficiut, fcd pro- pter alium externum fineipfacxpetibrliorem, qui fortafte etiam ipfe propteralium quxtitur, ctonec omnes ommum artium fines randem ad ciuilem fcrlicicacem ranquam ulrimuomnium Cur an arrium ftncm diri^anrur . Sanicas uero uel par- mcdica riculaquxdam efcipfiusfcrlicitatis, velfaltcm ommu conditioquxdam, linequanon poceftcfle fcrli .... - ^-'*Tt) U tX citasimeoicinamquidem fcientiam erte non JtJm^^r jrfLa.fnUt. dicimus,& falluntur mcdici, quiid audenraf- r^+^fj^ feuerare ; fatis habeanc , quum efFecTrriccm ar- rem exerceanr,fieam cxterisarribus pidt.ue fa tcamur,propcerea quod talem fincm iibiefn- & magis proprer fc.quam propter alia. Hcc o m- pia aci tollendam ambiguitatcm dcclaradafue re,utomncs intcili^ercnc nos in prf fcncia de folointernofine loqui , nondeexterno.quum cnimde fubicCcologicc difcepcationobis pro- pofita fic, cuius gratia huius uocis figmficario- ncs numcrare crrpimus , finis externus, quum exrra artcm ipfam lit,fubiec"rum cius non tTTci- tur, idcirco eius conlydciatio ad prx fcnce m conrcmplationemjioji^rTiner}lecriUe  tatiSm finisfolctintcrdum vocari fubicdum ,quiab ipfaarrefit,& internus appcllatur; poflumus enim dicere artis xdificatorix fubicctum eflc domum->,f cd habitationcm nunquam fubie - ctum dicercmus cH mtht!, ^5 mrcrclum per meta luid intcr ipl Qutim igitur intcrnus finis Tnt tcr- ^"^^^Jtaini, a quibus ; accideotia ucro termini ad quos; at principla ipfius finis funt rermini, ad quos; accidentia uerotcrmini, aquibus; namdifcipline operatricis docentis fcopus eft x fioccura luis proprietatibus , & accidenti- ****** bus prxcogoito inuenire principia ad ipfius fi- l / ais generarrbncm idonea. Aliac poniuma dinercnuaa lcopis harum di-   . fciplinarum defumitur.equaalixpltires poftea deriuantur; fcopus quidcm fcientix contcmpla tiu? eft pcrfe&a propofiti fubiccli cognitio; quo fit utomniaeius principia,& omniaeius propria accidentia nullo pixtermillo cogno- fcendafint : atdtfctplincopcratricis fcopus no cftfcire,(cdopcrari, ideo iubiccfum ci non ad fciendum,fed ad operandum proponitur, ur in iplo formamaliquatn,qufeius difcipline, finis eft.gencret, & eflicijt , ut moralis philolophus uirtutesinanima humana, mcdicus fanitatcin in humano corpore,faber formam clauis in fcr ro;nosenim fubftantiam aliquam faccre per* aliquem animi noftri habitum minimc poflu- mus.fed folaaccidentia, ideo necefiecft aliqua certam materiam illius formx fufccptricem no bisproponi, in qua formam gcncrcmus, quum nihil genereturex nihilo;talts igitur materia cft fubic&um oon ad fciendum,fed ad operan- dum.proponiturenimut in ea aliquid ethcia-Noncft _ tur; liincdifcrimenaliudoritur,qu6d noneft" cdI > Jj* ,vt k ' neccllaria talis fubie&i pctfeda cognitio , fcd r,um u . c / J)  , nifi aliquando propter opc- rationerru talis aliqua dcmonftratio rcqutra- tur , quod rar6 admodum cuenit . Pr;rerca fu- biectum fcientix contemplatiux eft cius pro- prium,neque ahj alicui diiciplin^ poteft com- municari;at fubiccfura difciplinx operatricis poteft ei cum alijselTc commune, ut corpus hu- rnanumnonmod6inartcmedica, fedin alijs quoque artibus, & in aliqua ctia parte natura- lis philofophi; ( u hicctutn eft ; quod enim catn artem ab alijsdifciplinisfeparat, non cft fubie- &am, in quo operator,fed finis , quem cfhcere uult ; ideo fincra quxque proprium habet , qui nuilialijcommunicatur, fcienti^uero per fu- biedadiftinguutur. Noneft hic filentio prx- tereunda fimilitudo qucdam inter fubiedurn fcicnti;,& fubiecf ura difciplinc operatricis , na fubicAura fcientic; duas partes habcr.unam uc- lun materiam.qu^diciturrcs confyderata; alte- rum ueluti forraam,quc dicitur rario, & modus confydcrandi;rcs quidem confyderata noneft cuiufque fcicti^ propria,fed poreftci cum alije ellc comraunis , modus autern confydcrandi Q'.iomo cuique propriuseft.&rcm confyderaram rc-^^^ 1 ** ftnngit, qux ipfa per fc communis crat : ita in j U u r s "^ ope-  i. m tf * lydeia- ai rc ftringc- rc rcm confv- dcrata , 41*4 & forma fubieetum conftituatur ; fed pro- prie loquendo altera rantutn pars dicitur fuoic -   HIs declaratisadpropofirxquxftionis folurionem accedendum eft;primum quidem fi in pnma illa ampliilima li- gnificatione lubiectum fumamus pro quacunque re confyderata in quauis difciph- na.non modo facilis cxplicaru res eft , fcd om- nes quoquc,qui hac dc re locuri funr,veium di Logi ICX. 4 /T xerunr, a logico nanque confydcrlrur ens ratiov 4i j,  nis,& fccundxnoriones applicarcprimis.imb jw,>*fcl3 etiam ipfxprimx.quiafecundx linc primistra- c^ari non poHunr,confydcranturcriamnomcn, uerbum,cnutiatio,fyllogifmus,induciio,enthyi-t'^L % T "^* mma,exemplum,demonfti%rio,& uniuersr ar- gumentatio,& inftrumenta cognitionisjqui igi tur aliquod horum.uel plura, nelomnia iubie- dum logicceiIe*ftatuunt, nil falfidicunr, nili dum huiufmodi fubiecto easconditionesapta-^/ - ** 1 renituntur,quas Ariftorcles in primo libroPo- fteriorum A nalyticoru declarat, hx nanque orn ni rei confvderatx non compcrunr,fed fubie- to propric fumpro,quale habent fcientix con- templatiux, quod fi omni rci confyderarxcon- uenirent , fequcretur principiorum effe pnnci- pia,& affcctionum clfc affcctiones ,& fic in in- ^ fv0 J^'j, nnitum ; nam principia quoque , & afFediones * s ^ funtrcsconfydcrarx,proindefubicdumin pri- JfTui^ ma fignificationc appellari pcfliinr;quare fi om jtt  nc ralehaberctprincipia,& affedtones, id, q ifjyjt* mododiximus, abfurdum fcqueretur,& itaom & nisfcientiatollercrur, quia infinirum comprc- hendi non potcft. Proptcreacc rtum,atquc indn  bitatum eflc debet neminem eorum,qui dcTub iedto logicx locuti funt,in prima hac nimis am- pla,& niroisrudi acceptione lubicdum fuin pfilic^-. Caput decmurnfeptimHtn , de fnbuHo logica in fc- cuuda ftgnification(L->  OMmis, qui fubicdum logicxqijrfiue runr, in fccunda (ignihcationc (ubic- i;u: %fi%Zt accipiarur, limiliter omnesillc, quasmemorauimus , opinio- ncs aliqua cx parte ucrx funt , ecfi omnes quoque aliqua ex partedecepti fuere; nam fyl T " A . logi(mus,& argumentatio, & demonftratio, & , j_+ fecundc; notiones funtreuera finis Iogicc , non i *tf % {ubiectum.fed ramen permeraphoram poteft horum quodhbet appellari fubiectu, queraad- raodura fi forma domus dicat aliquis efle fub- lccluin in arre cdtficacoria,& fanitatcm in arte medica.llli itaque he,c fubicccum uocantcs no aberraruntjfed in co omnes decepti funt quod tali fubiccto conditiones proprie accepti fub- . iecti aptare uoluerunr, quamuis enim nnis per f ' translationcm fubiedtum dici poflit, tamen no  7 ; tale penitus efle debet,quale eft fubiectum pro v~-. ' pric di&um, fed in multis difcrepanc,quemad- _*.*-k^raodum anteadcclarauimus; inhoc enimfolo eorum fimilitudoconfiftit,qu6dficuti fcieotia V> ****** i fubiecto.ita ars,& omnis dilciplina operatrix a finc conftuuitur, atutriufque conditiones di aerix funt; iic quoque admittit Atiftoteles ut t*r emm mt ' m per translationem dicamus poculu efle enfem -j^^**^?' Bacchi,& enfcm dicamuseiTe poculum Mar- ^rrrfr (7) ' ] ", ^* ^ "?- phifticos librosampleclirur,dcmonftratio vc- 'c mus> ^ r6 eos non comprencndit t nifi quatenus ij quo phcct- que libri aliqua rationedcmonftrationi inlcr- pcnw|c uiunr, quodnospofteadeclarabimui. Sccun- "'.'ji! * dxautera notiones, feu ens rarionis, quodiu Ui  logica lubiedum a quibufdam ponitur , nimis* amplum eft, quum latius pateat, quam lngica, & ad Grammaticam quoque extcndatur; ide^ ' enrc * **f *>- alij quidam minuscrrarunt.qui dixcrunt fecu- u BjI- dasnotiones proucfuncinftrumenta notifican thiai, di efle fubieccum !ogicc;iic enim proprium lo- c ^"'Sj gicx finem expreflerunr, quod ab eis fubiedu C ^ Q ' uocacurj fedin eo tamenfuntderidendi^quod putantes illud clle propricdicluin fubiectum p B CX matcrialij&formali parte ipfum confticuuc, dum dicunc fecundas nocioncs canquam rcra confyderacam,deinde uc inftrumenra notifica- di tanquim raodum confydcrandi; quem errp rem utderegamus notandum eftquod iubie- Nort io moduscofydcrandi apponitur ad coardca- ^ oma dam non rem ipfam confyderatam.ut multi pu ^ canc,fed eiusconfydcrationcm,quod tali exem Cvdni- plo dcclaro,eft enim res maximc digna cogni- di rr^| cu, quam pauci animaduercerunr, li quis dice- Y >lll  L ' rec efle in aliquo libro fubieftum animal quace ' c i^|J| nus eft racionale , is non reccc diceret , quia , fl ^Srfi h^clocutio cflet admittcnda,oportcrct omne catur. animal efle rationalc.qui enim ita loquitur,'ui dctut fupponereomni animali rationale inef- fe,uelfaltcm non fimpliciteranimalfumir, fed rcftridlum,& pro folo homin,ut perinde lit ac li diceret,homo quatenus rationalis, fic cnim recccdiceret,eciam fi eandcmrera bisexprime rer,femelquidem canquam rem confyderata, C deindciterum tanquam modum confydcran- di , licer enim dicere , homo quatenus homo , fed non rectedicirur, animal quacenus homo, nifi animalprohomine folo accipiatur j dura cnim dicic,animal quatenus eft homo,non om ne animal ftaroic efle rem confyderatam , fed folumhominem,quiabos non poteftconfyde rariquatenus horao,resigitur confydcrata eft folus horao,quam melius eft proprio nomino fignificare ,quam nomine gcneris , quanuis e- nim idem dicac ille,qui dicic , horao quacenus horao,acque ille,qui dicit,anim.tl quacenus ho rao,hic camen in eo eft rcpreiiendcndus quod rem accidcntariam dtctt. namanimali accidir Modrw efle hominem. Certum cft igitur inodum con- ^ ^*" fyderandi xqualem rei coniyderat? efle debe- ! . reinconftituendouerofubiectofcicntix con- tl cemplaciue ; qu6d fi quis obijriat, ergo modus Gnus aliquod efledifcrimen,partim nulium; nam fi * b ^ 11 * formam, quam adcu habencjfpe&emus.alta cft^^ plex eft illoru error.qui dicur fccudas notiones ro utfunt inftrumenta notificadi efle fubiedu logicc/.etenim rem confyderaram reftringunr, quod faciendum non eihconfydcrationem an- tem non reftringunt, quam potius reftringere  * ^J^H noraine fvllogifmi caomnia comprchcndic . {. ... Vniuerfaiis fgitur rotius logica- finis eft conftru*'""***^25i ctiofyllogifmi,cftenimcoramunis formaora- nium logicorum inftrumenrorum, cV in om ni- bus libris logicis confyderacur;fignificauit hoc**"-3bgy VM is cft demonftratio, quc inter fpecies k -iyllogifmi principemlocumtenet, & cui alix /wfa"** omncs, ut mox oftendemus , infcruiunt . Hoc quoque fignificauit Ariftotelcsin principio pri milibriPriorum Anaiycicoruracium dixitcon t fydcrationem efie circa denronftrationem , & icicntisdcmonftrariuxgraria,& ftatim fubiun Stir agendum prius elfe de fyllogifmo, quafi di- rigens tractationeni de fyllogilmo ad tractatio ^"^S ncm de demonftratione : quo in loco notare dcbemus Ariftorelemtum externum , tum in- iiternura logicx finem ,& hunc tum communc, ttm principalem pulcherrimi expreffifle;exrer nus enim finis eft fcientiademonftra ti ua^idcft **mJy.u.%$. pcrfecta i > & omnibus numcrisabtoluu.quc, eft ^rf*-** cffcctus,& Rnis demonft rjmorus , internus au- temcommunis cft lyllogifmus, intcrnus uer6 , .prccipuusdcmonftratio , rectc autem de exter ZZy no fine dicit,cuius gratia,de interno uero circa quod ; nam externus finisextralogicam in phi lofophia quc > rirur,& eius gratia inftrumentum in logica fabricatur ; at demonftratio in logi- ca fit,ideo internus finis uocatur, & iogica cir- ca ipfum 'vcrfari dicitur,dum ipfius fabricatio W ; t / f ^oem docet ; proptercafupcrius dicebamus in- ternum finem polle pcr metaphorara uocari (u biectu, quia difciplma ipfura ample&irur ; ex- tcrnum uero non pofTe, quianon in ipfo uerfa- turars,fcd in fabricando inftrumento illius gra tia.Quis igitur fit logicx finis di&um eft . Caput decmumnonum,de fubieSo logic* in quar- ta fignificaiion(L-" POstrema fignificati6expendendare- linquitur.quam unam omues, qui de- fubiecto logicc, fermonem faciunt.con- fydctaretteberent;quoniam enim logi- ca eft difciplina operatrix , & inftrumentorum rabricatrix,aliquam ei matcriam fubfterni nc-  cefle eft,qux fubiedlum m quo.fiue fubiccturn opcrationis dicatur, id enim omnibus operatri cibus omnino neceflarium eft , quia nulla for- raa anobisproducijJotcft,nifi inaliqua fubie- Verum a a matcriajQu^ ipfim recipiat. Proprie^ igitur fTS" loqucndo nulium aliud fubiectum f quam opc- aViat rionis,qucrendumeftinlogica,ittyue dici- f*rw. museftc rcs omnes,fiue earumconceptus.qui pnmi conccptus , fcu primc noriones "vocari . t i'olent;quemcnimlocumhabetin artcftatua- na $$,& lapis,& in fabrili ferrum, & lignum,& in medicina huinanum corpus , eundem in lo- gica habcnt conccptu rcrura,q ui dicuntur prtmc nonones, nam qucmadmodum ftatua- 1 10 proponirur cs tanquam matcria^n qua for- /nam ftatux cfhciar.qux cius artis fcopus, ac fi- jiis eft ; ita logico proponuntur res omncs, fiue aromconceptustanquam fubicCtum,inquo Liber Piimus. 4 5 A fc cundcno rioncs effingantur,ur fint inftrumc- ranosiuuantia ad rcrum notitiam adipifcen- d.un ; h^funt finis logici,non fubicctumiprj- ,\mx uerb nonoues lutu (ubiecrum logicfpro- pric loqueniio,non quidcra fubieCtuiiyie qu o deraon ftra ti o n eshatir, fedlublcctu ra opcrat To nis. Hanc fententiam ab omnibus prolatam ui tTeo,infcijstamen,& ipfarei ucritatc ad iuIo- quendum co.-citis,omnes enimdicunt logicu fecundas notiones tractare applicatas primis, quod nilaliud lignific.it, quam primasnotio- ncselic fubie&um.inqlio logicuscfflcit-fecun das,qucfunt finis logici; fccundc/nanque fine primis neque cll"c,ncque mcntc cdcipi polTunt, quidenim eilet hc;cuox,gcnus,nifi ci uibftaret animal,ltirps,triangulum,& aliaciufmodi?ccr tcnihil. Koeftautem exiftimandum fccundas Secua- JSkl'^"*"*" notiones eftcquiddam a primisdiliunctum,q>AMM^ quidam pofterioresacerrimc inuehuntur,& dt- ^ cuntfentenriam eiusefle in exrrcmo (uteorumV ucrbisutaraut) falfitaus > &abominarionis,qua- WC n doqnidejn Ariftoieks- exift ^maui^res omnt& b(&$ fcientiarum raDturrjLCo nfvderatio nLeJl c fftbj^ - ,a ^* J *Lp clas,non logicxjnjgua d^ToIisfeaindis norio- c^dli/Mif nib usag irur. Prarrerca ubi aliqua rcs eftfubre- ucitlcujftg* dt iim.ibidcm dcfinitur.ibidem eius aftectioncs " qua?tutur,at in logica nulla res, nulla pnma no- tiodefinifur.nullaciusaffeftioquatrirur.Egoue R e f P 5. roetii nonputo Gandauenfefnplene ipfam rei fio pro ueritatcm eflc airecurum,fcd remere, ac uerita- Gand*- te coadum h^c dixifle,tamen hos eius aduerfa- ucnfc * .iicsggrcKtc dcc cptos fiiifl c exiftimo tum hag** c+* in re,tum in alijs multisad logicam^rtincnti- " bus, in quam fuperioribusannis cVcommenra- rios,& qucftioncs ediderunt : hi fi logicar difci- plinxnaturam cognouiilent,facile uidifl'enc_ quam inania hccatgnmenta fint, qua* ipfi uti. ualidiflimaaduerfus loannem attulcrunt; nos enim firmis, folidisque nitcntes fundamentis nullonegotiocafoluemus;ad priorcm quidem rationem Aucrroes refpondet tn memoraro lo- coEpiromes Carcgoriarum , dum dicirresom- nes& in philofophia,& in logica fubiedura elle,fed dioeriis modis, uriara Jeclarauimu s; ac e$ ^- qui abfurdum non eft ii eadcm rcs diuetfis i ~' '/y* i fit, quici ,  quaje lit mda tr- fciendi ferra recW angultim confyderans uulr, tk naturam,& aftcc^iones cognoicere. Hoc eo- dem difcrimine logicus iphilofophodiflidet in rerum confyderatione, abeoenim non qui- dem hanc , uel illam rem fibi confyderanaam fumit.fed omnes, resigitur omnes corifyderar . phirofophus, res omnes logicus, ille ut eas co- ^nofcat, hicut in eis fccundas noriones eftin- Sat,quc. inflrumenra cognoicendi fint; ibi qui- em funt ( ubicCtum dembnltrationts, liic ucro operarionis. Hancfentcntiamapertiflim^ lege A'jci- re apud Auerroempoflumus in ultimo capite ioef. Epitomes libri Categoriarurn, ubi dict dcccm Categorias cfle fubied um A in fcicntijs, & in cap.7. primi libri de moribus, quando dicit^ , faber, &geometra"riiuerfo modoreclu angu- ium cofyderant , ille quatenus ad opus folum- modoutilecft, hicquum ueritatis fpeculator fit, quid , & quale fit indagat ; nam geometra rur, eilct quidem abfurdum fi eodem modo;fcr rum eft fubiefbum in libris naturalis philofo- V ^*"'*"^ phiafubidemetallts agitur;quid igitur? non * ^ " * ^ poreftproptereafcrrumefle fubiedum inarre fabrili t non porcft humanum corpus efle fubie dum in arre medica, quoniam in lcientia quo- que naturali fubiectum eft i res certc nimis cla- ra harc eft ; fed caufa erroris mulrorum , ne dici n omnium.fuirquoddifterenriam inter fubicciu- demonftrationis, &fubiedtumoperatioiiis, & difcrimcn intercontemplatrices, &opetatricet ytT*^***^ difciplinas,necnon earum naruras non cogno- uerunr. Adalterum argumentum duobus mo- dis pollumus rcfpoitdcre.^rimo quidem negS- domaiorcmillam,ubircseftfuT)i^*um,ibide- , *'"^ r * '1 finitur,ibi eius aftcdtionesdemonftranrur; nam uera eft de fubiedo demonftrationis, led falfau, de fubiedto opcrationis,hoc enira non ad fcien dum^icd adopcrandum fupponitur, quarc nc- quc M Liber Primus. que necelTarium eft ipfum definiri , nequC^ A 'Videtur elle ucrum  quia TVcumli nariones perfccTc cognofci, neque eius arTcctiones de- funcfinis logicjv.iil uucm rcliqnT o mnia n^ir i iiiiiliil 1 ' > princijjjrm Jgitur locinn uTlogica te- nenr ; quemadmodum etiam in quahber arte inonftrari , quia fatis eft tanta eius notitia_> , quanta ad operacionem requtratur, *vt in ar- tt fabrili non cft ncceiTaria perfecta cogni- eio narurx , dr^jproprietatum ferri, ideo ipfius dcfirationcm raoer ignorat. Hancfententiam apud Ariftotelem legimus inultimo capite__> '"-* primi libri Ethicorum , ubi dicit neccflariarn> ^Sf-wSy^^ morau pbilofopho cognitionera anim;,& ^>V^1P/ partium eius , non quidera pcrfectam , & cx- a{ quifitam , fed rudem , & imperfe&am , idque npv. ttt. (,. puichqjrimo exemplo decla rat diccns, quem- admodum medico oculam curaturo necefla- riaeft aliquaoculi cognitio,quantaad curatio nem fufticiar, ita philofopho morali,qui medi cusquidam efl animae humanx, aliqua cogni- cio parriumanimx neceifaria eft ; & ftarim in eoaem capite rudem , &populareranobis tra- diranimx, &p.trcium eius notitiara fincvlla definitione , (ine *vlla accidenriurn demon- B ftrationc_^ Non eft igitur neccflarium ut ftib- iectum operationis ibi definiatur, ubi cft fub- iectum ,fed illud eft neccfiariura de fubic&o demonftrationis, qualehabentfcientic contc- plariux,idc6argumentum nil aliudoftendit, 3uam resipfas noneflcin logica fubieccutru emonftrationis,quodad fcicndum propona- iA Ua wiT tur ' 0 t uo ^ q u 'dem nos conccdimus . Sed data, ju ^Zvwtncc ramen concefla illa propoficione nuiore poiTumus aliter refponderc negando mino- rem.dicimusenim res omnes in logica defi id , quod primario confyderatur , cftipfe arris finis jquotnodo igicur dicjc Ioanncs fecundas notiones efle fubiedum logicxfecundaiium > quod ii primariuro , & fccutwUrium ad folarn appcUatipnem refcramas,& primariumulbie- ccumillud intelligamus,quod magis proprie* fubiectum uocatur,fccundarium veroid.quod improprie, didhtm Gandauenfis admirti po- teft ; ibieccurn enim logicx reuera funr res ipue , non fecundx notiones , dum proprie loqui 'Volumus.utinarremcdica fubieccum eft corpus humanum , non fanitas . Sed hxc Gandauenfis neque confyderauit , iieque co- gnouitw . Cap. XX. inauo ratio eorum, qux difta fuat,& definitio logicx exponitur. 1 v 1* -  Ul I " I  rnirica rarione,qut funt fubiectum logicar, nimirum non prout res func , fcd prouc eis fc- cundx nociones attribuuntur , homo eninu dcfinitur in logica non prout eft homo,fcd prout cft fpecics , & prout eft noraen , ita ani-  mal in logtca definitur prout eftgenus,non rouc eft animal; fecundx nanque nociones on Ugnificant aliquid a primis feparatum, *vt antca diccbamus , fed res ipfas his fecundis C conceptibus apprehcnfas.&his fecundis no- minibusappellatas*, genus enim non fignifi- cat aliquid difiunccumab animali, ftirpe,& alijs eiufmodi , fed fignifcataniraal ipfum, Sc ftirpem, Sc alia iimilii^^in quidem prouc ta- lcsres funt, fed proutearum conceptus, quos tnens noftra facic, prxdicantur dcplunbus difTcrcnnbus fpecic in eo quod qutn^ft ; qua igirur racione confyderanturin logica animal v & planta,& alix omnes res, ea rarione dcfiniu- tur, nempeuc fecundis norionibus fubiacen- Error tcs.non ut res func Diccum aucem Gandauen- Gand* fi^njfi adreccum fenfura crahacur,quem ipli * ' cognicum fuifte non arbitror, reprehenfione noncaret- logicus enim& in primis notioni- bus uerfatur, Bc in fecundis , Sc urrafque pofie dtci fubieccum lopicc non negamus, ied quod res primarib confydercntura logico, fecundx autcm notiones fccundario, id quidcm non O r v m , qux de fubiecto logicx diximus.fi quis rationem querac,ea & ex ipfa logicorum inftrumenco- rum natura, & ex eorum fine,& exef feiftrice caufafacilcdefumi poteft ; a natura^ quidemipforum, qupniam, vt priiis diceba- mus , ea eft fecundarum notionum natura , uc fine primiseftc nequeant,funt enim conce- ptusquidam fecundarij primarijsrerum con- cepribusaccidentcs,qui fine tllis ciic non pof- funr.qbemadmodum neque accidensfine fu- biecto. A fine autem,quoniam finis logicx ul- cimus,quem externu m uocauiraus ,cft omniunt rerum coghitio, idcirco ln omnious rebus tan- quaminiubieccamateria ipfam uerfariopor- cuit, &inomnibus inftrumcra fabricare , qux omnium rerum cognitionem prxbere nobis f>ouenr. Ab erTcifcrice aucem caufa , quonianru. ogica i philofophis genica eft,& a philofophie? *habitu originem duxit, philofophia uer6om- nium rerum eft cognitio ; ipfarum igitur re- rum conceptus philofophi in animo habcbar v inquibus alios fecundos, & inftrumentarios conceptus eftinxerunr . Nec rurbare nos debec ordo,quo nos hasdifciplinas apprehendimus 2uum enim prius logicam, quam philofophia ifcamus, pofiet aUquis exiftimare priusin ani mo noftro fecundas nociones concipi , quam primas ; hoc enim minim 'Verum, eft ne- 3ucvlla ratione fieri poteft, fed rudisqux- anru,, & ion!i(^i rerum cognirio in animo prxcedat oporrec , oc^runes rerum con- ceptus,in quibuspoftea (ecundarij conccptus fbrmcntur , his demum iuuamur ad perfe- ccam,& exquifiram rerum cognirionem in phi lofophia comparandarro. Declarata eft hacce- de nus, ni fallor, tota logicx artis natura,ut facilc ria C cutque ai-  JI DenaturaLogic^. Lib. I. cuiquefiteiusdefinirionemcxomnibus, quc. D merisabfoluta efthaccdcfinitio.quianihilin diximus,colligere, clt cnim 1 tellecrualis inftrumcntafcs nca haiucus w t lQ gca , {eu iii(cipi(^Ete ftrumentalisaphilofophis cx philofophix ha- bifU gcnita, qux lccumlas notioncs in Conce- ptibus rerum nngit, 6c fabricat , "Ytfinrinftru- menra; quibus inomni re uerum cognofcatur, ' & u faUo difcernarur. Quod igitur ad uniuer- famlogicamattinct, pcrfccta, &omnibus nu- FINIS P R I eauidmirfuillcprcrermiiluro, etenim loqic.e ClTenriam cxprimit , & caufam cius efFc&i ,  ccm i 6c fubiectam materiam , & fincm, cuius gratia fuit conltriieta ; qu? omnta quum a- bundc in prarcedenribus declarata a nobit fuerint, eorum explicatio repetcnda non eft fed ad partes logicc confyderandas rianfcun- dunu. , i f v. M I L I B R I.  ; I ^IACOBI ZABARELLAE PATAVINI DE NATVRA LOGICAE Liber Secundus . Caput Primum dc diuifione logicx. A omni A,queadlogic? A dcbcntindo&rinaprecedere.vr Ariftotelcsdo Tota lo mat dius ha bciprx r uniuerf? natuii cogno- fcendam conferre pote rant,in libro przccden- te dcclarauimus , reli quueft utipfiusdiuifio- nem in partcs, &ipfaru parrium fericm docea- mus, his enim ignoratis IbgtCf dilcipiincnotvni plcnccognita eflc no potcft.Qnoniaautcnon modo perfcdla,&om- nibus numcrisabfoluta,feKtiamadmirabili or dinedifpofitam efle eamlogicam arbirramur, qua fcriplir Ariftotcles, ideb in logicis cius li- bris tu logicc; diuifionem.tu ordinc partiu con- yderare ftatuimus. Qiiot nartes logica habear, & quis fingularum locus fit , partim manifeftii omnibuseftjOmniquedifHcuftate caret,partim dubium,& uel apud inrerpretes Ariftotelis co- trouerium, uel etiam ab eorum nemine tactu , vcldeclaratumjhac igitur de rc fermonem ha- B I>ituri operprecium faciemus,fica,qux nihil difliculratis nabenr.paucis expofuerimus,in re liquis poftea diutiiis moratun. Itlud in primis inter ocs coftat, quod ab Aucrroe declaratur in fua prxfatione in primu^ib. Polteriorum , tou logicam in duas prccipuas partes fecar i, quaru unaflHIOCaE Aucrroes '"vniuerlalem, leu cdmu ne,alteram particularem , fiue propriam; pars c6munis rribus libris abfoluitur, libro Catego- riaru,de Inrerpretatione,cV: Priorum Analytico rum;pars aute propria cotinet poftcriores Ana- lyticosj&aliosomnes fcquentes; curautcilla-i comunis dicatur, harc autepropria, ratioclara c ft.illa cnim de fyllogilmo l.uillimc lumpto,c\: ad nulla matcria,nullamvc fpeciem contra&o dilfcrens iure comunis nuncupaturjhcc autcm de fpeciebus fyllogifmi tra&ans particularis,ac jPpriadicitur.Parscomunis parti propricanre cer in prxfatione primi libri Phyficorum,fic" ut tribus argumentisprobat ibi Auerroesin fuo procmio,quibus eildem ctta in proarmio fuo in primu librum Poftcriorum oftcndit partem Id eic$ comunem parti propriar anrcponenda fuif le;qua: omnia mifla racimus,ne in re omnibus notatcmpuscontcr.imus.Sed & de fingulis, 3ui patte communi contincnrur, libris ncino ubitauit quoordine difponcndi fint, omncs enim, quilibrum Categoriarum logicum efle putant.eum omnium primum ftatuunt.fecun- dum uero librum de Inrerpretationc,rertiurru autcm librum Priorum Analvticorum , a qua comuni fententia credimus no elfe rccedcndu. Caput fecundutyin auo dc libroCategoriarum fcn- tentU aliorum cxponuntur . s Ed liberCaregoriarum no paruum multi9 negotium faceflit,nam & que liteiusli 'bn lubiectamateria,&quomodoad logt cam pertineat non fatis conftat.Cuiusquidem difhcultatis cxplicatio quoniam ad ea, que. an- teadiximus, confirmandamagni momentieft, ad eorum, qut mod6 propofuimns, intelligcr* tiam fummopere necelTaria , idcirco digoa eft inqua aliquantum infiftamus-, prcjerttm quiS a ncmine adhuc rcs hcc plcnc declarara , auc intcllccta fuerit. Dicam priusquid hac dere alij fenferinr.&in quo fingulos errafle exifU- mem.deinde quid ipfe {Vntiam declarabo.Aro momus,arquc Simplicius in hocuno demon-AmSP ftrandp laborarunt, Ariftotelem in eo libro no "j*  3C de uociTnis tanrum agere, neque dc rebus tan- C^JjT ... Pl  ^^^^ ' tum,neque de folis conceptibus anirni , fed fi- . mul hisomnibus, ^delicetde uocibus res fi- gnificantibus per medios jantnu conceptus, quod qua ratione oftendant non referam, qua poncnda fuit, quiaqux magis comunia funt, apudeosh;comnialegcrepoflimus,&quuna C x re Ty De naturaLogicx. 5S resita fitmanifefta,vrnulla'probationeindige D uit.hxc fuit,liber Caregomram de rcbnscft. L-tino- ru opi- rei o- wm+Ji f *m pcnuo ulie- #u. SL re"videatur; quomodoenhn dc uocibus agi poreft.nifi res fignificantibus? quomodo dc rc bus.nifiper uoces,iquibus fignificantur?nam docere,vel fcribere dealiqua re no poilumus, nifi uocc utaraur eam rem fignificanre,(ed con ceptus quoq-,animi intcrfint necefle eft. prius nanque conceptum rci in animo formari opor ter, quam pcr uocem ea rcs fignificetur,uocc- enim fignificamus conceptum rci , qucm in a- nimo habemus . Sed quomodo hxc tra&atio ad Iogicam pcrtineat, &an ltberfit logicns, Grxci non confyderarunt. Latini,& poftcrioru magna pars.-vr ad logicam faculiatcm hunc li brum rcduccrent.dixcrunt trcs efle noftri intel lettus operationcs ita difpofitas.ut & prima ad fecundam, & fecudaad tertiam tanquim pars ad totumreferatur; prima eft fimplicium ap- prehenfio.ut quando hominem/"vel equunu , vcl aliam rem mcns noftra concipit ; fecuuda.. eft enunriatio, qu? in affirmationem , & nega- tionem diuiditur.quas ctiam compoiitioncm , & diuifionem uocant; tcrtiadcmumeft ratio- cinatio.&difcurfus; conftat enuntiatio exfim plicibus terminis, & ratiocinatio ex enuntiatio nibus. Locuturus ergo Ariftoteles in logica dc hac tertia operatione.hxc enim eft inftrumcn- tum cognitionis, alias duasomittere non po- tuit,quia cognitio partium deber prxcedere cognitionem totius, prius igitur agendum fuit de enuntiatione, quam deratiocinattone,&T* priusde fimplicibusterminis, qttim dc enun- tiatione;manifeftus eft itaque ordo logicorum librorum,& rario cur liber Categoriarum ad lo gicam perrincat, inlibro enim Priorum Analy ttcorum agit Anftotclcs ilc ratiocinatione,que. eft tcrtia operatio intelleCtus, qilem libru prx- cedit libcr de Inrerpretatione, ubiagitur dc_- enuntiaftione,qitx eft fecundaopcratio , opor- tuirergocadtmrationcetiam Itbrode Inrer- ergo non cft logicns;c6fcqucns clatu eft, quo- niam tota tratfbtio logica eft de fccudts notio- nibus,isigiturlibcr,qtti eftde primisnotioni- bus.non cftlogicus; probantantecedcns,quc>- niadccccategorix , &omniafub cis comcnca, res lunr,& nominibus primx notionis lignifici tur,fubft.intiaenin,,& corpus,& homo, & qtii tum,& numcrus, & linea, &qualitas, Scfcius fpecics,& alia dcniquc omnia,qux in eo libro trattantur.funr nomina rcrum,& primx notio nis,quodco quoq; argumento confirmacur, quoddceifdem primus quoque philofophus loquirur.atnon a^crct nifi de rcbus , & depn- mis notionibus.funt igitur prime notioncs. Caput Urtinm f i>i quo dtftx iliorum fentcnti* confuunv.u. H Arc alij.nemo tamen fut rgo arbi- tror)ucriratcartigit,quod ut mamfe- _ ^ftum fi.if,illud in primis Ihruendum nubis tlt.qjpoftcrior llla fedta demonftraiiit,li- Scnren m bru Catcgoriarurn no dc fccundis nononibus, l x ^-C^.'"* fcddcrenus clfc, hoccnim ueriflime dicirur, nori '. m & negari n6potcft,nafubftati.i,quantu,&qua- j' 1 * 1 * le,& reliqualumma gcnera, &omnescoru fpej cicsfuntres,non funt fccundx notiones;quod etiamGrcci lignificarunt dicentescu Ubnin) cf fe de uocibus rcslignificantibuspcrconccpcus mcdios , uoces enim rerum fignificatnccs non, funtnifi uoces prima: norionis : vnde fcouimr } % falfam efle comttncm Latinoru opinionc q> in -W. eo libroaqat Arift. de pnma opcr.itionc inrcl- * - lcclus,&dc fimphcibustetminis, cquibusenu ^--7*^ tiatioconficiatur; 1'nmu quidcqtiod dictturlop. ^LL gicii agcre de tnbus operarionbus intcllc&us, non omnino ucrum eft,nifi fano modo intelii- 1 ycu- gatur,qucadmodum fupra dcclarauimus, opc- rationes.n. intellcdttts noflri cocnofccre no eft ' ntcl,c * a  . ^ . _ O tlK preratione alium librum prxceflilfcqui eflet- F ofhciti logici,f ed colydcrat logictist r es gra dus ]^.,^ defimplicibusrerminis.fine hoc enim ars logi ca manca,& impcrfctftaeller ; is igicur eft liber Categoriarum,m quo de uocibus agitur res fi- Snificantibus per medios conceptus,tanquam e fimplicibus terminis.ex quibus poftea enu- tiatio confticuattir : proptcrcais cftprimus li- ber logicc,qtiia eft de prima operatione intel- leclus, quoa ipfemct Ariftotclcs in eius librt initio teftatur,diftinguit enim uoces in fimpli- ces,& co.mplcxas,& omiflis complcxis de lim- plicibus agendum pcoponir, qux funt prim. nn BaWtti- nt fentc tlecc genera rcs omnes amplcCtentia . Hxceft Cumunis opinio a mc paucis ucrbis rclata . Alii uero fttere,qui eum hbrum nulla rarionc logi- tu. cum,fed metaphyficum efledixerunt,&quan- uiscumalijs logicis librislegatur,nullutamcn certu locu mter eos obtinere, fed totius logicx minua libro de Interpretationc fumcndumef igirur ratione habere enuntiatione ad limpli fc conftantcr afleuerarunt. Ratio.qux hos mo- ces tcrminos ncccflc cft,vt ipfi quoque fi nt uo- f ecundaru notionum exlribusiiTi7 opcrut ioni ^Dutit, busexoricnteSjUttrcsillasoperationesaiTregu las,& prxcepta quxdam recligat,quibus iuue- tur inteiledrus ad rerum cognitionc aflequen- dam;dcbetautem hcclogica confyderatio trifi operationumintellectus cfle talis, ut fitde fe- cundis noti6nTbuXnoctc^ffn.iS,qrjc iiiadHi odu in fecundaquoque,ac tertia nemini obfcurum r.^- eft,fyllogi(inus.n. eft uox fccild^ notionisfign i "\ ,y|, V nn /* ficans tcniam operationc ln tcllcct us; enuntia- jiA^ .j tioueropars fyllogifmi fignificans fccundam "* f " f opcrationcm cft fimilitcriecunda notio,utra- - 1  tioni cofcntaneum,& omnino ncceflarium eft, totu enim,& partes,qux integrantcsdicuntur;'" debenteiufdc clle ordinis,& naturc ; & quura fyllogifmusfit fccunda notio,enuntiatioquo- que lpfius pars fecunda notioefle dcbet.Eande ccs 57 Liber Secundus. ces fecundc; notionis,fic enim p.irces erunt enii A * tiationis.&adlogicapertincbunt. Huiufmodi X^t^Cjy non funt ipfz categoriz , ut dicltim eft , fed tie ^&Ua ^v*fimplicibus terminis primz intellechts opera- t *J&****+ tiomrefpodenribus, qui uercparcesenuntiatio .% P"'um quidc quod di- "*""*ius. 'Cunr,id,quod alterius pars eft,prius fimplicitec confyderanduincft,poitcacumreipedtuad to- Jaim , hoc concedi poteft , fi re&c incelligatur, Iqnandoenimdecocoazimus, & ipfius ftruttu- Depar-~ - . o r . . -  n jjbuj rara confv(ieramus,non pollumus no eius par- . Duplex ig icureft cradtacio de fimplicibus ter- mims.unaabfohuain principio liori deinter- pretatione,quado aqitur de nomine,& uerbo ; altera notans refpectum ad enuntiatiote, quan do in ipfa enuntiationis traCtatione 'Vocanruc fubiedcum,& predicatum, quo in ioco nulla fic mcntio nnminis,& verbi,mfi quacenus in enu- tiacione func fubieclu,& prcdicamm,hac enim racione refcruncur.fed nonquacenus nomina & uerba func. Curaucem in uno ,&eodcmli- bro uolueric Ariftoceles de nomine , & verbo , & de eniinciacionc agere,racio in prompru cft, Jiuu cnim multa de nomine, & uerbo dici pof- inr,eorum tamen magna pats ad Grammaticu pertinet, paucalogico declaranda relinquun- tur; Ariftotcles igitur ea omnia mifla facies,que denomine,&verbo aGrammatico dictafunr, & omnibus ad logica accedetibus nota efle de- benr,pauca tantu qu? da de eifiJe declarar, qu2 ad logica pert i nct ,pro ptcrea tratftaiio adeo exi gua,& breuis fuir, vt integru libru conftitucre apta non fucrit,idco Ariftotcles cam cratfcacio* C } mi i . De natura Logicx. ^ mdeenikiarioneanne&erevolufc, ita tamcvt D bet penirus efTe incognirtin*, quoniam in fub. > ^non hccabilladifiun&aeircapparerct,&eamore- ie&amareria pcnitus ignota nullus artifexali- j'; l ct cederer.queadmodu diximus. Traftario igirur qttid eflicere poirer;dcbet enim fabcr aliquarq f^ IrJ ^. de fimplicibus termtnis,qux primx intellcdtus ferri cognitione habcre,& medicus notitia ha- * opcrationi refpondear, nullxalia in logica ha- betur,quam qux de nomine.ac vcrbo fir; ide6 non malcilli fcnferut,quiinirium logicx ahb. de Inrcrpretationc fumcndum eflc cenluerur, Iioc cnim quadam rarione verum eft - , non ta- Scnten rncn ira, vt librum Caregoriarumcxcludamus, rtquofdam cum cxcluiifle diximus,logicus.n. wu>n* i- eft,&ordine primus, *vt mox oftendcmus. Di- tio. cantquxloqui librum illum excludunr, cuiuf- berc humani corporis,& partium eius, no qui- dem perfccH,& cxquifitam, fcd tatam, quacam opcratio (ingulorum requirio, docct hoc Ariit. in vltimo capite primi libri cthicorttm , quan-  ^Jm ,,,?) imbucrc,vt bonas cdataCttoncs; perfedtauero >^ animx cognitio a philofopho comemplatiua lii libris dc Anima traditur. Moraltsieitura ni- ^y^T 4 ^ mam omninoignorarc no deber, neque edam perfectam cius cognuioncm requirit.fcd quan tam finis,ac fcopus eius poflulat . Sic etiam ui- demus in artc medica traCtationcm fieri de pat tibus huimni corporis, &de eius conftru&i* ne non modo cx partibus inftrumenralibus, & ex quatuor humoribus^-vcrum etiam cx qua ruor clcmcntts , qitibus fingulis finguli humo* rcs refpondenr^ . Hoc igituromnibus opera- tricibus difciplinis contingit , uxJi cct pro pofi- ti fubiecti cognitionem non quarant , tamc iu non omnino i ^nora r e ipfum dcbc anr , fecTah- quatenus cognofcere;unde pro hnium dtuerfi- tare difcrimen quoddam inrer cas cxorirur, quoniam alius finis maiorem iubicctj cognicio ncm pofcir, aliusminorem, acleutorem,icd in/ Is  nulla tamen rcquiritur plcna,& pcrfecta fubia u ^j^i.* c"h cognitio, hxc e nimcoccmplanuarum fci enl^ tiaru m pro priacl lf ; moralis quidc philofophu j u non poflltnr, ia enim in libris mecaphyficis tra ctatio alu defummis rerum generibushabe- tur,de quibus in eadem fcienria bisloqui Ari- ftotelcs nqn debuir,im6,fi benc conlyderemus Vbcr hanccaccgoriarum tractarionem , ea ica lcViis ***ci*. 0 eft,ac rudis.vr fit indigna nomine fcientix fpe- d'nm- Cl datiux; ibi nanq; omtita dicit Ariftoreles fi- jxm di- ne demonftratione , nullius rci caufam docer, fc\f\ lunr,uc Ariftoteles in Pofterioribus Analyticis docuit, ac demonftrauit , caufc nanque crtccti- C busxquandx lunr,& aflectioncs fubicctis, quo- rumfunraftc&ioncsjnifienimquod alicui at- tribuimus,ci per fe,& primo,& quatenus taleL_> cft, compctat, non habemus fcicciain, nifi eius, quod ex accidcnri cft,& fophifticam.inquit Ari XltHBt^lftotelcs, quemadmodum lidcinonftremus crii-  gulum cquilarerum rres angulos habere duo- busrcciis cnualcs, vcl hominem cx elementii conftarc, nam habcrc angulosxquales duobus rcchs non foli xquilatero comperit,neque qua- tenus eft cquilarcrum , & ex elcmentis conftare Aon foli homini, nequcquatcnushomo eft.Hu iufmodi autem elle totam ferc illam medicinx partem nemo ncgare poteft , docct enim homi- nem exquatuorelementis, &exquatuor humo ribus elTe conftiturum ; tradat dc parribus hu- jnantcorporis;acdeearum ufu;quc omnia, uel orummagnaparsin brutis quoque animali- Wus mfpiciuntur, quare homini pnmo, & pt ouc 61 0, hoino eft.non competunt.Ncc proprercaGale- num, aliofque mcdicx artis fcnptorcs damnan- dos ellc arbitramur,quandoquidcm non fcicn- di.fcd lanandi hominis gracia ita fcripfcrunt_; quod fi cognitionis gratta , & ur fcientiam ali- quam componercnt , ita docuillcnr, maxima reprehcnlione digni fuillenr , totaquc eorii tra- claciodeijs, qua^cxaccidentiefic dicuntiir ,& fophifticaappcllandacllct:Scd quoniam lolum fanandi hominisgrana itadocucrunr,admittcn daJaudandaque cft rotacorum doctrina, urad eiulmodi arrcm rradcndam idonca , & accom- modata.Qui vcroartem medicam fcienticnartf philofo rali audenr anreponere, ridiculi lunt.quia nihil pimt iu eft cognitu dignum in humano cotporc , quod '^, 1 * non a philofopho narurali conofcatur;qiidd ii 1,1 f dicantdiligentius hacdere Galcnum lcriplil- f limi: fe,quam Ariftorclem, ut hoc cis condonemus, i" ti mc nit tamen aduersus naruralem philofophiam in ^ ,cat decolligerc polliint;ipfam enim per fc philofo- A ftfeg j phiam naruralem fpectare debenr, non eam fo- |, ?  pollit vocjri (ciiiu. ! iVv , quam rradidjt, Ariftoteles,qui etfi tam mul ta nouit,& fcripfir, ur miraculo omnibus homi- nibus fucrit, non tamcnomnia nouit.neque om niafcripfir; proprcrea vanam equidcm fempcr iuTficaui mulrorum argumentationem ,qui ab- furdum, ac nefaspurant, li Anftotclis philofo- phiam aliqua in parte mancam , ac dtminutam efie fareamur,aliquid enim probabiliratis habcr huiufmodi argumentum,fcd necelhtatis nihil . Propterea fi naturalem philofophiam noneam folumfumamus, quxfcripracft,fcdeam ,qux fcribi potcft,& qu? rcrum omnium naturalium pcrfectam cognitionem tradar, quanram homo proprioingenio inucnire , & capere porcft, illa nullomedicxarnsauxilio jndigcr pro rerunu Cognitione adipifcenda; fcd contra potius me- dicus a philofopho naturali ea omnia furair,quc pro cognirione parrium humani corporis ab eo lanantti funt iph neceftaria. Proprerea non pof- lum non magnoperc commendare fenrennam, aciudicium Auicenne,quiin principioprtmx . Jiartis primi libri inquit medicum debere phiio^ bpho naturali fidem adhibere dc numero ele- menrorum,& de humoribus, & hec ita fc habe-) re ablque ulla difputationc conftirucre;Gaio-* num autem hxc exquifitius tractantem, quam medico parfir, philofophum potius, quam me- dicum in ca parrc appellandumcHcarbicrarur; idqucGalenus ipfeignoralle non uidcrur,quu .Hr*--. - - f  - libellumquendam (cripfcric ad oftendenduin /*. *tM*f non pollc aliquem eiTe opcimum mcdicum,ni li fimut etiam philofophus lit. lam igitur ad pro- Qjoro^ Iiofirum redendo manifeftum cft cur Ariftotc- cr cs librum Caregoriarum in ipfo logicx artis cwfpf exordiofcribereuoluerit; quumcnim rcs om- j^""^ 1 ncs fintinlogicafubicdum opcrarionis.ficuti J'^^ humanum corpusin arre medica,nece(laria lo- gicofuitaliquaipfarum rerum cognitio priuf- quam eis fecundasnocioncsimponcrct, hcnaa que 6 DenaturaLogicse. 64 quenihil funt.nifi primis innitSruriquemadmo D potiits uoccs rerum fignificatrices, quarares; dum enim fabcr nihi! poflet clficcre, fi fcrrura^ pcuirusignoraret; 6c mcdicus,li nulhm huma- ni corpons cogniticnem habercr ; ita iogicus (ecundas notioncs, qu$luntinfttumentalcicn- di.fabncue non polict, mfi aliquam rcrum na titiam haberer.Cognofccs hoc Ariftoteles con- ftituit in principio logicx rudcm, ac leucm rc- rum omnium notitiamnobistraderc, &logicc; vniuerfa*fundamentaiacere, quxfunt resom- nes,6\: rudis carum ccgnitio. taput quintum, confirmatio cortm , qmedip.a funt, cx primo CapitcLibri dc Jntcrprctationc . VAlidvm argumenrum ad noftram. hanc fenteiuiam comprobandam fu mirur ex primo capite libri de inter- pretatione,quoin loco&confiliu.cVartificium Ariftotelis a nemine ha&enus declaratum cft. nam in philolophia reru ipfaru cognitio queri tur,quod li uocibus cas fignificanbusutimur, id facimus ut rcs cognofcamus,propterea Auer rocsin ulrimocapite Epitomes ltbriCacego- riarum dicebat ipla decem genera fubie&um efle in fcicntijscontemplatiuisquatcnus figni ficant concepttis rerum cxiftencium cxrraani- jna,res enimin lciencijs cognofccre uolumus logicus aurern de rcbus quidcm agic , f cdrae-  lius ciusfcopurp amnp imus li dicamus ipfum ^** de uocibus agere llgnificatricibusrerum.quia Ttcifque loquiturinco lib.Ariftoteles.qui anrequam fepaiarim de fim phcibus terminis, ac dc cnutiatione tracratio- nem aggredererur, conucmcselle iudicauitde ipfo horum comuni generc aliqua dicerc, ncm pe de ipfa internretatione, quod in pnmo capi tefacit , vbi docer quid lit iiucrpreratio late fumpta , & eam in Ipecics, dc quibuspoftea- ]ocutaruscft,diuidit ; quid lit incerprecariotiic j( declarat,quando inqujc conccptusanimi efle_>J ( imagincsrcrum,vocesaurem cfll* fignaconcc-> gnoreatw. Illud autem hacin re clt aniraad- &medi ucrrendum, quod de vocibus res fignificatibus ctdifcri agerccfl dercbus iplis agere ; de his ruminli- nen in [> fo Catecoriarum acitur , tum etiam in philo- uocu. , .  & . . .. r , . r c rcnl lo P n|at ota;attamen ln philolophia respotius ((,:.. \ : confyderari dicimus, quam uoces rerum figni- nu6e. ficatnccs ; contra uuo iu Ubro Categoriatum Vibus exordics.qua." funt nomina,c\' ucrba, hoc enim manifeftc facit dum declarat uoccseflc rerum figmficatrices per medios coccptus, de- inde ftatnndicitharumaliaseirc fimpliceSj^ut " f- nomina,6r ucrba,alias complexas,c\: ex his con jco-m itantesjicigitiirclc raemoratos libros optimeMibnCa conncdit Ariftotclcs, 5c lcopum libri Catego- tegori riaruin manifcftum reddit,qui eft agere de uo- mm  cibus rerum fignificarricibus,ut uocibus fecua d.v notionis canquam fundamcnta fubftcrnc- rcntur. lllud quoq; pro noftrcfententixcom- probatione confyderandum oobis cft, q> li de iimplicibus cerminis in lib.Categoriarum a?e- tec Arift.de fecuda uer6 operatione intcliedtus in libro de intcrpretatioae, eum libru de cnun i ntcl ^ tiatione ponus,quamdeincerprecatione infcri prca bcre debuiflet, Enuntiacioemm eft fectida opc ' " l " ratio intclicctus , fed intcrpretatio eft gcnus 1 uihbrosaccipimus, in quibus fe- . cundx notiones rractantur , horum primus cft L_**T*hberdc inrerprctacione ; qua rationehbcrCa- fm$ regoriarum non elt logtcx pars.lcd rundamen- * tu poriiis,& tanquam ronus logicc; prxludium; quod vidctur figmficalle Anftotcles nullum ll  h hbro procemium apponcns; quafi ishberto- tusfitucluti totiuslogicxproccmium quodda. Hnnc de illo hbro puramus Anftotehs,& Auer rois fcntenttam fuiiTc ; fi quis aliud intiencnr, &firma rarionc comprobarir, non renuemus cognita nreiirate mutare fentcntianu. Ciput fcxtum , / quo contraria argumcnta foluuntur. r Llvd clTe foletinuenrx ueriratis magnum indicium , quando^ea cognitafacilcomaia dubia,& aduerfanria argumenrafoiuunrur, quod nobis hac in re faciendum relinquitur. . ^*f primc^nanque opcrationi I non librum Lategoriarum, fed tractarionem *de nominc,& 'verbo rclpondere diximus,idq; ' cfiScaci flimis argumcris comprobauimus . Ahj t&ifti* vero ea rat > ont utcbantur, liber Categoriarum u BaJ- dc rcbus cft.ergo non eft logicus, fed metaphy ttwi. ficus ; quam aduerlus eos ita conucrtere poifu- mus,ars fabrtlis confydcrat lerrum, qux cft ma T-^wria naruralis, crgoars illadoccs eft parsfcien E tix naturahs,quaeadcmratione omnesctTc&ri nc pni ces artcs erunt parres naruralis philofophix; toio^hi at j ar g umem Q igiturtiegandumeftconfequcs, cu i  y^. tia contempiatuia,vel etus pars; lcd tractatio fa -  r 0 cta lcicndi pratia. non quxoperandi gratiafit. ^r^** Ptc,t crcatraflauo dc rebusad philofophu pcr- A tinensdcbeteire diligens.&exquifita ,quahs non elt ca.qu? in libro Carcgoriarum habetur, rudiseniin,acleuiscft,quu ibi Ariftotclcs nul- lius rei caufam atTerat,& Categoriaru proprie- rates abfque ulla dcmonltratione conl/dcrer . Prxtcrca nica Carego riarum c onfvdcrati one Cur in id uidc^ur Arinofdei rcTpiccre, vtdoccat caru 9*" aptitudinem adfecundas notionesrecipiedas, docerenim quomodoapta finrprxdicari ,ucl fca i, a ^ fubi jci,& ttim geneta.tum fpecies , tum nomi- & mrcn na,tum uerba nucupari; proptercaca traclatio tioiulia iure mtrltorum animos torfit , dum cnim ani- truv;lan " maducrtilt cocum, qux ao Ariftotclc ibjjdicun tir " rur,alia rebus compcrcrc,prourres funyliare- bus ( prout (ecandai notioncs rccipiunr , ambi- guntanliber illc fit logicus appellandus , nec- ne,qux ctenimCvt ipfi vocant)rcalia(unt,ad lo gicam non pcrtincnt, fcd fola inrcntionalia^ . Nos autcm totam difficulrar^m tolli putam us , fidixcrimusrotumhbrumillum logicum cilc, B ltcc-t tum reaha.rum mtcntionalia traifbet ; rea- ha nanq; traiflanda a Iogico fucrunr , vt aliqua rcrum notiriam habere'ur7qux inrfrTonalium fuhdamenta funr;& intctionalia,quia hxcfunc fcopus.ac finislogicx . TotaigiturrracTatiolo- gica eft.quia tota proprer logicam fir.nominan daeft enim non tanium are tractata.fed a fco- po.&confilioauthons tradanris;*vrfi proprer rabrilcm' operarione dc ferro tractatio fiat , eft quidcm fcrrttm res natttralis, ea ramcn non eft tractatio naturalis.fed potius fabnhs Ira Cate- goriarum traccatio in logicaeftrcrii tracTatio, fcd logico modo,& proprcr logicam,ideo logi ca eft,non meraphyiica . Alia qtioque obiedtio Olnie- nobis folucdaeft, nam aliquqs audiu i ira art^u- ^tio^ mcnranrcs , fi eo confilio uohiider Anftoteles dnipfius loqicx exordio dc fummisrcrum ge ncnbus agere, vt rudcm rcrum omnium cogni 4ioncm,c]ii.r ad logicam erar necelTaria , nobis I radcrer,mancus,acdiminurus fuifier, quiano C omnes res amplcxus cft,nam fubftantix a matc riaabiun&xin Categoria noncontincntur.Ar Sq . gumenrum hoc contra aducrfarios couerri po- jTwC? teft.imo eis maximc obcft , nobis 'vero nequa- quam ; dicunt ipfi de terminis fimplicibus in  eo libro tradari.cur ergo non dc omnibus?cur fubftantix a matcria feparatx omittuntur? Sed & omnesferc illorumdccem generum fpccics omirtunrur,quum tamen earum omnium mcn tto ficri dcbuent nttlla prxrermil r a^ , quiafpe- cies vr terminus eft cnunriationcm conftitucs, eft quiddam diftin bas I olas lcnlu cp^ngffjmus, ahis i J.UPX4WUS  Cd/>;if fcptimum de crdine logicorum librorum. 1 IActis in libro Categoriarum uniuerfx lo- giccj fundamentis incipit logicus lecundas notiones fabricare easq; imponere primis, bijsexordium fabricationisfumens,qux ma- limcfiwplicesfunt,nempci nominc, &"vcr bo in principio hbri de interpretationc ; dein- de in eodem libro ad cnuntutionem tranfic , qux ex nqmine,& uerbo fit,& fecundx intelle tus operationi refpondet; pofteaucro in prio- fibus Analyticisagit dc-fyllogifmo, qt.j cx cnu tiarionibus conftat , & tettiam intellcctus ope- rationem fignificat ; lio rnm i^itur trium libro - E ramor docftnuntfcltilTir mis, nium logicorum librorum eft" Timus cnim om ibcr Catccoria- Ur4o Jofc co' >  rum,lecundus libcrdc interpretatione, rettius libcrPrio rum Anal yncorum .~Ordincm nunc ?' n conlyderemus,certum eTt ettm cfle compofi- *um li- . ' . . , - , . r fcrortm uuur" nimirum a nomine , oc nerbo arf enun- cur lit tiationcm,&ab hacad fyllogifmum; vndedu- eomj#|biiim non lcue oritur adttcilus ea,qti diximus fjtiUL i T*%m*'m*+*m*.'m+ vi t . . liis in libronoftrodc Methodis.ibi nanque oftendimus oprratriccsomnes dilciphnas tra- dcndas elle folo orrfine rcfoltitiuo, qui eft i no tionc finis,eo ordine (ctipti funt hbri dc mori- bus.ncpc" i fiElicitate,qu.t eft ultimusomniiim agcndorumiinisi.e^dmia artibus omnibus nrcndumelle docct Anftorelcs incdtextuzj. fcptimihbri metaphylicx.ubidicitutrunq; or! fciplina quxdam operarnx , in ea quoque do- ccnte uidetur feruandum fuille ordinem rcfo- lutiuum,non compofitiuum.Huitis dubij folu- f tio petenda cft cx ijs, qux antca dc natura logi /mmu n/ tfmtCje tnt cx,&dc ipfiu., atqnc amum dilfcrentiadocui jn>m y imf*Zmmtf mus ;diximusenim logicam clfe effc&riccin- Artm, mfty j'mjft , . c vt domum , vel nauim . At in logica illud poiiti- mirabile cucnirob cius intellectu.tlc naturam, uum. & nr do6trina ab operatione non difiungatur, du * e  uu enim docet inftrumentorum cenerationem , uum ot c . . r &  quim doc^ana cft incellc&ualis , quo u- 63 c~him eft utin logicxtraditione Ariftotcles paf tim ordine compofitiuo ufus lit, partim rcfolu- ( tiuo ,reloliittuum quidem doclrinaanis logi- car pollulauit; compolitiuum autcm gcncrano, & fabricario logicorum inftrumcntorum; idco uidemus Ariftorelem & priores, 5c pofteriores Analyticos fcrir^filfc oniincrcfolutiuo, idefi- nitione finis , cc cius rctolutione in fua princi- pia; in hbro autem de Interpretatione tum ip- fb perfe, tum relpcdu priorum Analyticorum feruafie ordincm compolitiuum. Scd obijce- re adhuc aliquis.pollcr, quod falfum uiditfur id,quod mododiximus, inftrumenta ftbricari in logica.quum folus philofophus inftrument ipfafabricer,qua- ndoad rcrum fcientiam adipi fcendam dcmonftrationcs, ac fyllogifmos for- mar, logicus vcronon fabricar.quia nulhim lyl logifmum facit, fcdmodo tantummodo fabri- candi tradir; docet igmir,non gencrat.fcd phi lofophus,dum tititur logica , tuncinftrumcnta cfticit,& generac_- . Ad*hxc dicimus ahud elfe fabricationem inftrumcnti , aliud cllc ufunv. , quemadmodum in artibus inftrumentorum ef fcdricibus infpiccte polfumus, doctrina enim xdificatorixartis prarcedit ipfam domusfabri carronem,fabricatio uer6 pra:cc Solutio Oiftin- Oa funt intcr fe hcc ma doClrt- iii , & btica t:o , &C ufus. T Caput oftdutm de neetflitatc logict partic*laris. ALtbra nrerdparsjquxparcicularis, feu propria dicirur,maiorcs habec difficulcaccs ; de hac duo nobis rra- randa proponuncur,alrerum eft huiusparris ^ qux fubeofunCjCognoncrimus; qmimigi rar in prioribus Analycicis de fyllogif Liber Secundus. | ittO, ac de omni argumenrandi racione agatur, aliaquidem operario intcllcclus prxcerargu- mencacionem.&difcurfumnon relinquitur, ta mcndiuerfx fyllogifmi fpecies relinquunrur, qurfens ignoratis plenam fyllogifmi cognitio- . nemnon habcmus,ide6 de his agere poftli- r" ,br*s Priores Analyticos neceflarium fuit,vide- -JsJJJjiieecdclyllogifmo demonftratiuo, iic Diale&i - co,& de iophiftico, de quibus rribus fpecicbus gic Ariftot. in tiibus fequentibus libris, nem- pc Pofteriorum Analyticorum, Topicorura,& Confu- fclenchorum Sophifticorum.H?c rclponfio.ecfi f^yy ih ea omnes confentire uidcncur , recipienda '^y non eft , quod cnim dicuncperfe&am rei noci- u - tiam tunc haberi.quando no lolum gcnus, led & (pecies eius omnes nofcacur, verum quidem eft , fed logicx apcari non poceft , &qui id fa- , ciunr, eodicloabucuntur , quoniam illis can- wfy  tftln difciplinisco'nuenic,qux nil aliud , quam cognirioncm quxriit, cuiufmodi funcfolx con remplaciux-,in his enim perfe&am fcienciam habcrc non pofliimus, niu 6c genus , & fpecies . w f * ^ eiusomnes cognofcamus: fea in illis,qux non cognitionem,iedoperationem profine habcr, -^, & cognicionem no propter fe, fed proptcr ope */{_ r r+ / - l j ( rationerh quxrunr, rario illa locum non haber, quia cognitio in his non omnino cxquifita rc- tjirirur,fcd canta , qiura ad propoficum fincm aflcquendum fatis fic ; idcirco n contingat 'Vt cojjniciogcneris ad operationem fufliciar, ad- mittam quidcm eam non eflc pcrfcdram fcien tiam fine cognitionc fpecicrum, atramc dicam notitiam fpecierum non requiri, & fuperuaca-  ncam cfle,fi adopcrationem non confcrat.Rc- uera. fpohfio igirur, qux ex cognicione fumicur , re 70 A ta non eft,quum exoperationepotitisfumen- da fic,& ex ufu ipfius fyllogifmi , deeo nanque agicnr in prioribus Analvricis canquam dein- flxumenco, quo ad uerum a falfodifcernedum uramur,proptereaoftendendura eftinftrumen rumtlludadnucnon efle aprum , &idoneuad hunc vfum,& ad hunc fincm.nifi de fpeciebus eiusin logicadiflcrarur;fic enim huiusparris logicx, qux alioqui fuperuacua, & inuruis ef- fer,neceflitas egregie demonftrarctur. Nos ita- qucutmcliorcm refp ofionem adinuentavnus , rcm hanc in arribus confyderemus , quibus fi- milcm clL: naturam logicx declarauimus;fic enimfenjjlium rerum exerapIofaciliusea,qux fola mente comprehenduntur, percipere pote rimus. Arcium igicur, qux maccriaUa operaef- iiciunt.ut inftrumenca nobisadnarios ufusin- feruiencia, aliqux func , qux inftrumencum ica rude producant , ut nifi aDalta arte expo!iacur t & apciusadufum rcddatur,nddum eouci pof- B fimus.fedinepcum prorfus,& inucile fit;paxec hoc in illis artibus,qux in lana elaboranda vec fantur,ut cx ea ucftes fiant,quibus humana coc pora opcriacur , quc/iam enim ars lanam expuc gac,alia ner,aliaccxit,& pannum facir, qui ad- huc ineprus eft,nifi alijs arcibus expoliedus , oc magis elaborandus cradacur,candem quu pror- fus eft expolitus,eo indui non poflumus,nifi fu tori,qui veftem faciat,eura cradamus; pannum icaque,qui 'vfum nimis amplum, & comuncm habebat| ad plurima enim ueftium genera, ad pluriraos diuerforum hominum fcopos aprus erat, futor coarccar, acrcftringit , &ptoprium huiushominis indumentu faciensita ufui pro- ximumid inftrumentnmreddit. Hocidcm in rebus logicis perquadam fimiliradinem infpi- cere poflumus, quanuts enim lotgcdiutfrla fir logicorum inftrumctoruua oatura,& conditio, ut fortafle alicui uideri poflic non reftte hanc compararionem ficri ; tamen tale quiddam in C hi'; cucntr, qu.de in arrefattisinftrum?'nriscnn fyderauimus; logica enim inftrumentum fa- bricat, quoucrum a falfo difcernamus , quod quidem inftrumenturrreft fylloglfiBUS(etenim nomine fyllogifmi aliaomnia inftrumehralo- gicacomprehcdoncur) hic quacenus in priori- bus A nalyticis fabricat ur,eft adhuc rudis,& ab ufureraotus', quare oportuitipfum inahjsfe- quentibus libris magis elaborari , & ufui Ido- neum,atque aptum redcUi.ciujaquam enim fyl- logifmo tali utimur,qualem in priorihus Ana- lyticis difcimus,& fabricarnjas,aejnpe fimplici illa,ac nuda forma fine ulla materia ; fed lcm- perinaliqua materiafyllogilinum fbrinamus, & proptcr aliquem finero t quum igitur ditierli fintfcopi,ac fines rariocioaauui, & uro finium diuerficate marcrias qiioque djuerfasaccipcre * oponeatfldcddocendunvocaninoCrac qucma teria ad hunc fcopum attingedum reqturntur , & qux ad illum; ut pro occafione, & opportu- niratc tj. 7l De natura Logicae. 72 nitate diuerfas fyUogifraorumfpeciesfabrica- D Caputdccmumdcartis demcnflratiuA >& Diaic- re fcircraus;aliamcnim materiam fumeredi fputanci conuenit,aliam demonftranti; quem- admodum etiam in arte futoria aliud panni ge nus pro rcgis vefte,aliud pro ruftico fumcdtim cft;& alind pro cruribus,aliud pro vctre, ac pc- ctore operiendis; hasque omnes differctias bo- num fucorem noiTc oportet , -vtfingulis fcopis fciat proprias>& conuenientes materias accom xnodare . Rarione itaq; afine, & ab vfu defum- pta rieccflarix fuerunt ad logica pcrficicndam sutes logicx paniculares, quia in lola commu- ni parte rude nobis tradimr inftrumencum , & oimis ab vfu remotum , proinde nos jsarum iu- uans ad rerum cognitionera conicquendam. Caput nonum, dcpmibus logiu partitularis. I eo % Senten tut ii- oci s 3ic4t,& Sophifiics vtUuatCL^. Am in pnecedentibus declararumeftnrni^s,.,..  ueriam philofophiam tam aCtiuam, qnam j*t*++y  contemplatiuam in cognitione verfari;cura xu r _ tamen difcrimine , quod conttmplariua fo* lam cognitionem quarrit,eamq; fibi finem pro- ponit ; actiua uerb cognicionem nd propter fe, ied propter actioncm , quia iplius finis non eft f.irc.fed agere . Nos autem rcru cognicionem indagantes non poflumus ftacim pcrfecta fciea riam adipifci,fed poftquam multum opcrx, ac multum temporis in fpeculatione conlumpfcri mus;quando enim nati fumus,anima noftxa eft , ueluti cabella,in qua nihil cft dcfcripcura,vtia rertio libro de Anima docuit Ariftotcles ; om- nium itaque rerum ignari , omnisq; cognitio- nis experces nafcimur, quo fit uc a lummaigno rantia ad fumroara fcientiam,& ab extremo (vc En hxcomniamanifcftiora rcddcncur.fi harura parcium numerudeclaraucrimus, ^ dchocnon videnturinterpretcs Ariftocc- E dicitur) ad excremum cranfire fine medijsne- * tncre h Us confentire, namplurimidiccrefolenteascf qucaraus;quarerudempriu$,&crafIamnoti fcroium f e treSj ^nem demonilrand i,q ux in poltenori  eaiticu uru . "W?* Das Analyticis traditur,Dialecticatn,quc, in To picis;& Sophifticam.qux in Ubro Elenchorum fophifHcorum . Simplicius autera in prxfacio- ne libri Categoriarum Rhctoricam adiicicns * quatuor ipfas facit . Sed Ammonius codcmia loco Pocticam quoque ijs annumerare 'vide- tur,cui viderur atTentirc Auerr. qui folec quin- ue artes logicas nominare,prxfertim in fine uiprooemij inprimumlibrumPofterioru Ana lyticorumvbi aperte & Rhetoricam, & Poeti- Cam cxprimit, & harum inccr fe compiracto- nem faciens dicirarrcmderaonftradiad alias quicuor cam habcre rarionem,quam dominus habet ad leruos,& finis ad ea,qux funtante fi- jaercc/. Nobis hacin,rc difhcihs, & arduacon- tcmplatioproiVonitur.prxicrrim dc dnabus po Jtrcmis.Rnctlrica, atque Poetica ; quod enim 2 riam accipiamus nccelTc eft,quam perfect.ini^., m . O, xei fcientiam confcquamur talem mechodum , > . iV inlibrisfuisAriftotelcraferuafrecompcrimas, ^ ut nosad reruro fcientiaraduccret; quanuis.n. demonftratio pcrfectara rei fcietiam patiat , ta- men Ariftotcles non ftatim ad rci , qux quacri- tur,demonftrationcm accedit,hoc cnim argu- mentationis genus quum intima rei pcnetrcc , difncile lntcllcctueft, & magis obfcurum, at que reconditum , quam ut animus nofter illud ftacim recipcre,& comprehendere queat ; pri ' mo igicur loco Ariftoteles aliorum fcntentias in mcdium adducere , & expenderefolitus cft, poftea leuioribus,& facilioribus argumctis ve- ritatem declararc,eiufque opinionem aliquam in animis noftris imprimere , demum demon- ftratione vti,per quam cerca fciencia poriaraur, e _ . J Vnde colligimus tres elle diucrfos fyllogifrai tres illx? c\Tlx in organo continentur, fintpar- F '\fu$,proinde tres orin artcslogicas particula- es logicx , facilc Ciir dcmonltr are_> , quura id res,qu$ his tribus vfibus accommodare fyllogif ncmcTunquara negauerit_; de Rhctoricauero iifficihus, quandoquidcm illud compluribus incognitum fuit;fed de Poetica ditliciilimura, quum ars illa uix ad logica reduci poffe uidea- tur,qua de re nos illa dicemus,qux in mentcra ticnire potucrunt, quumnihilab alijsdictum, autfcriptura inuenerimus.Hunc autcordioem feruabimus, p riusqui dcm de rribus iUis pani- bus loquemur.in quibus manifeftior res cft, & oftcdemus quomodo finr parces logic?,&jcjuo- xnqdo fub Uorisprioribus Analyricisueluri Ipe cies fub genere , feu filix fub communi raaue conrineatunq uomodo p hilofophix i nltrumen ta finr, & qu omqdo d cmonftrandi ars aliarurn domina.ac finis fir, &qut fin gularum feoes ef- rnom doccnt,primaeft Sophilrica,tccuaaDia- "Vjjp leclica, tertia Demonftraciua ; dum cnim aUo- VtJiri rum fencenrias perpendimus, necefTaria eft no aras $ bis cognicio artis Sophifticx,per quam captio- P n * Ul ** fa, & fallacia aliorum argumenu dcprehenda- mus,ac foluamus; quemadmodumcnim,(i ali- ^utJL^ cui iter facienti impedimenta aliqua obijceren cur.qux pergcre prohibcrent,isprogredinon poffet nifi prius illa impcdimcnta amoueren-  tur;ita in ipfa cognitionis uia non poffum us ad * ueritatisinueftigationem procedere, nifi prius aliorum cauillaciones, qUx nosia errorem du- ccrenr,foluamus,ac refcllamus;aliquam igicuc clle oporruir logicam artcm,qux doceret quoc modis poftit aliquis fyllogifmo ad dcdpiedum fg debear. deindc vcr o hcc omnia ingjuabus re  vti, nonquidcm vt eiufmodi fallacijs vtamur, liquis,Rhetorica,&Poerica,inqmbusnuior fcd vt utentibusali js easfoluere ,& nosipfos diracultastncft,confydcrabimus. tueri fciamu$,Sequkur fecundo loco vfus artit 73 Liber Secundus. 14 "Vtilius Dialecticf, quz probabilius argumenris quod. D ,alc - libet problema confirmare docec, huiuimodi U. AiT^S^ienim rationes f acilcs.ac popularcs(unt,& op i- *^*-'*5^' nionem quandam in aniniogignunt rc i poftca Jemonltrandar.noITrumq; animum prxparanc ad uim demonftrarionis, qu.r firmam rei fcien ftilitat tiam pariar,percipicndam. Ideopoftiemus om , arris de nium eft vfusderaonftrarionis,qu*,quumcau- ^ 60 "* fasreifcrutetur.difficiliorintelledtueftide hac JL ^j^^inquitur Anftoielcs in pofterioribus Analyti- cis , vbi docet quomodo fyllogifmo "vtendum (Ic ad fcienriara rerum aflequendam . Contin- gic autem quandoque vel proptcr noftram im- becillitatem,qui caufas penetrare nequeamus, el propter fubicclx matenxcodicioncm.qux dcmonftrationis capax non eft , vt dcmonftra- Jtrane uri non polfimus; ideotunc rationibus ^5>robabiubus vtimur,qux demonftrationis ui- /^cts gerunt.quum nulla efficacior ratioextrui Dialc- queaf, ita quc duplex cft D ialcctic x facultatis tticeuti Ytilir as,aut enimdcm6ftrationis locum cenec , l.ui du ^ ut antmnm prrparac ad fequentem demon- ' ftrationcm percipiendam. Aliasquoqueeiuf- dem utilicaces commemorac Ariftoteles in fc- cundocapite primi libriTopicorum , fed nos cius tancum.quxprxcipuaeft, mentibnem fe- cimus,qua facultas illa ad fcierias,& ad cogni- tionem adipifcendam confecac..Hxc igicuc fiiic racio cur Ariftoceles poft logicx parcem vniuer falem tres has parricularis logicx parres fcnbe re uoluerit, fctiicer vt nos docerct tres illos di- ueifos fyllogifmt vlus , qui ad rerum cognirio- nem confcquendam pcnincnt- . Caput Vndecimtm de trfap memoratartm artium diffcrentia, Ae cresdifciplinxquod partes logi- cx finc manifeftum cft,fingula nanq; ^ ^^ibarte communi fumitcpoimunc il lul gcnus.comrnuneillain fyllogtfmi fonmm, & doceccuimacenxapplicandafic,vc propno tutufque fine pouamur ; ars enim demonftran jdi doccre volesquomodo fyllogifmus ad fcien tiam pariendaro utilis fir,oftcdit materiam ne- cciruiamaiiumendamelle,nempe neccllaria* p'ropo(itiones,quas declarar Ariftotclcs in pri- moiibro pofteriorum Analyricorum. Diale&i- cusuero fyllogifmum ad alium finemdiriges, *>rad difputandum,vel ad opinionequandarn in animo generandam, materix probabili for- inam fyllogifmi aprat,non penitus uerx,ac nc- cellarix , icd parricipi veri , & falfi , calis enim matcria tali fcopo conueniensA accommoda- \ ta eft . DemumSophifta fyllogifmo uti uolens Lorom addecipiendumdumic mateuam falfam.Pro- Pj^ ptcrca omncs, qui harum triii artitun ditferen- -i^ tiam declarare volunt.eam ex fola matcria de- Singuc fumere fohti funt, dicentes demonftratore *yri  matcria fumcnc vcra, dcccptorcm omnino fal- A fa, Dialeccicumueromedittm materi.i contm- ence,quxparciccpseftnert. &raifi . Sed in eo Dirtcre" ecepn func, quAdfecutvdanam diderenriartf tu p jr - adducentes primariam prxrcrmifcrurir , quxa.' t,urn lo fine.non aliunde.petentta eilt, dethonftritor.n. k Dialectico.&acauillatorc dtftinguicilf, quia mcnda fcientiam quxrit,qn.r nebtrius iliorufintseft ; cA. ita Cauillator ab al js duobus dtflidet; quia de- cipereuulr; ftc etiam Dialeclicus qttjauultdi- fputare,& utranque partcm rueri polle vcl pro- pter viclomm , 'vel propreropintorrem qtt.in- dam in animo probabthbus argumenris gene- randam. Hocdilcrimine hx rres artes perpe- ru6difcrepant,fcd non perpetu6 m matena,ni hil enim prohibec quominus Di.dc&icai in_"> materia necell.iriaargumcntcrurc.im fumenj^ vt probabilein . Cauillator vero non femperin materia peccat, fed quandoq;eiiam in forma, ' & profyllogifmo paralogifmum facir .uerisu-'  tens propofitionibus , non falfis . Hoc idem in hmt di Bt arribusomnibus euenit,quibus fiinilemin eo ^g" eire locica diximus,quod ex fine pendec,quem tur P^" elncere uulr, in omni enim huiulmodi dilcipli g nr| ^ nadifcrimen prccipuum exflnefumitur,quod ctnut^ infcienrijs contemplatiuis fumitur a fubiecto; 1U / /*" * uidemus cnim plurcs arr cs eandem mareriam ^#*^    n^, , habere , tamen ad dmerfos fines dirigi , qnia^ cora calium difciplinarum naturain ipfofino conftituta eft,non in mareria, nifi fccunda- no. & quatenusad finemillum refertur. Pro- ptefea (i quispetatquaredemonftrator mate- ria ncceftaiia utatur , hxc unarefponfio afferri poreft,quia fcientiam habcrc uult ; quod fi ad- huc quxrar cur fcire uclit,ni;l!a ratio aftvrri po teft, quia hcceftprimacauta-, inarte enun de- monftratiua fujppofitio eft,& principium mde* monftrabile , (cienctam qu?n ; ide6 Ariftoce- lcsin principioprimiUbri Pofterioriiranqulm principiu.n conftiruic fcicnciam clk, & quid lic i matetiam autem ncccftariam. utignorano C inquirit.&inucnitex nofionefinis. Quxigi- cur fic hacum crium parnura differenriaw di ct um cft . Caput Duodecimum , dcordinc h&rumtrium partium . Vvm Ariftocelesin his cribuslogicte partibusdifponendis primaftacuerit artemdemonftr.tndi,(ecundam Dia- 'le&ica , tertia uer6 Sophifticam, dubium non leue ex ijs,qu; diximus,c6tra Ari ftor.oricur , nam li primus omnium eft ufus ar- tis Sophiftice; , fecundus Dialecicx,poftremus demoftrariuc,hoc eodc ordi ne nidetor eas fuif- fe difponendas,ut prima fitSophiftica, ulcima uer6demonftrariua. Hecracio taniacfficaciam habutt apud loannem Grammaticam,& Auic. ur putauerint hbrosTopicospofteriorib. Ana- Ivcicis elic anceponcdos , quia racio Dial cdica 7 D feci- I Ddbi Opinio lo.GrL & Auic dc lib. Top. De natura Logice. 7f ~ P~ T facilioreftra^>nedemoftrariua,fumiturenim D docentc, &nondum inufupofita netrcflecft ex communibus,id autem, quod magis camu ne eft,nobis norius eft proprerea quura ( c rn- per a norioribus ad ignoriora progredicndum fic,rationibus Dialc&icis prius uci folemus, i| demonftratiuis,proindc Dialectica facultas li- ,^,r,,-brum dc dcmonlcracione precedcre debec.Hac tauo. fcntctiam Ariftotcli aduerfari manifeftum eft , quippe qui poft libros priorcs analy ticos fta- cim poftcriorcs Analycicos locauit, vt commu- ni6infcriprio,& communeprocemium,& com munis fcpilogusdemonitranc;vcrofq; enim vo- cauit Analyticos; &in princ. primi libri Prio- lum commune ipforum omnium proccmium   tione , fed pxius agendum elfede fyllogifmo, 1 ut doctnna lyllogilmi doctnnam demonftra tionis prxcedac , & ad eam c an quam ad finem cTir7^acur,itaq; li Kcr d e* dcraonftiariooc domi- nus , acftlllililthuioium dmnium logic* uni- uerfalis in logica doccte, quia omnes Ulius gra ria fcripti funt . Quum autem dicimus artc de- monftradi dominam, ac fin cm efle rcliquarum , logicarum arrium particularium,illud eftintcl ligendum non in logici docente, fed in eaap^^^* , Jf m filicata rebus,& in ufu pofica,quando.n. in pni ofophia arcc logica urimur ,primumquiacm utimur Sophiftica,poftea Dialc&ica,poftremo loco demonftratiua , ~vt paulo antc dcclaraui* mus;ufus igirur aliarum ad ufum demoftrario- nis dirigitur tanquam ad finem ( & dominum , Quod li no harum artium ufum, fed folam ea- quod etiam in quinto eius hbri capite aflerir; il li autem fguspr 'oicitfe dc fyllogifmo, ac dedemonftratione fa  Sophifticx; fed lunt ueluti tres fpecics ^qualei i tis clH: locutum,quare eos libros Ariftotclcs ica/E fub communi genere cocencx , fcii filix fu b ca- coniunxitj^vt unus fere liber efle uidcatur . De m procemio refpondet communis Epilo rum doctrinam fpeclemus , ars dcraonftrandP^^ opcfincin fecundi libri Poftcnorum.vbi  neque finis,ncquedominaeft Dialecticx, a?^\ folouo Atiftotelis igicur opinione dubicarc non poflu iif cul mus,quam quum veram eflc arbitrcmur,& ra- "^, ^S* 1 tioni confentaneam , debemus tum argumen- aducrfariorum fiflMCMUm rarioncm mc- moratiordinisadducere, qux utraqnc cgrc^ic prxftat Auerroesin prxfatione primilibriPo- ftcriorum , dum ad Auiccnxrarioncm ipfe pro Ariftoccle refpondct ; nobis iraq; facis erit fen- tentiam verborum Auerrois exponere diraifla verborutn ipforum interpretatione,ca nanque ob{curiffimarunt,&a paucis intelligucur. Vult iienificare Auerroes id, quod nos in prxcedcn tiBusdeclarauimus, Logicam ,& fingulaseius parces duobus modis fumi pofle , "vidclicec in octrina,& in ufu,duplex enim eft Logica,vna docens,altera rebus applicata,& in uiu pofita, in hocfolutio argumenti coftituca cftinam (in- quit Auerroes) libripofteriores Analytici, qui artem deraonftrandi tradunt, ad omnes alios logicoslibros eam habcnt rarionem,quam do- romus ad fcruos,& finis ad ca,qux func ante fi- nem, duplici caracn , aclongediucrfo imperij An dc- R enerc > arscwm demonltrandieftalioraodo / mfiftra* nnis,ac doraina totius logicx uniuerfalis, qux f di cft S eara prxcedit; alio modo cxteraru logicarum ms . ac axtium Danicularium,qux eam fequutur, najn AjL domu i 4 quandodicirouseam cile dominam , Sc fiaein !'3ium artis uniuerfalis , qux in prioribus Analy cicis , amia alijs prxcedetibuslibcis rradicur,eam vc do- loj.cx, centemintelligimus,non utin ufu poiitam, & 0 philofophixapplicatam ; qucmadmodu enim 0 non repericur animal extra ipccicsfuas, itain (cienrijs nullus datur fyllogitmi ufus fine ulla^ materia>& ut in prioribus Analyncis confydc- racur , Ccenim nullus ipfius repcrirur ufus,fed neceflecftomncmfyllogifmum.quoin philo- lofophiauciraur,aucdemonilraciuum elte, anc Dialecticum^aut Sophifticuro.ln logica autem fcdc hai cUj. dem macrc , o  rum ea non eft conditio.vt co gmtio unai dingatur, vcliuucr adcognirio- netn aliarum ; quemadmodum fi poft ttacca- tionemde animaliagcndum clletdc lcone,dc bouc,acdc aiino,quanlibec harum fpccicrum alijs duabus anceponerc poftcmus , quum nul- lus docfltinc ordo cogac uc ab hac pot.ius,quam ab illacxordium tracftacion is fumamus. Ari-Curlih ftoteles igitur poft libros Priorcs Analyricos r  ftc - nulia rationccx ordine doctrinx fumpca coa- ^ "'^ clus cft pofteriores potitis Analyticos, quam Top. tc Topicos libros , vci Sophifticos alijs dyobus SophiC anceponerc , quia nullius cognicio ad aliorum a &lc po> cognitioncm confequendam nobis prodcft . Sed caraen aliadmftus rariono ( c\: caduplici /&)*rv ( -vt Auerrois aic) a pofterioribus Analyticis uoluic aufpicari, primiimquidem utordinem nobilitatis feruarct , ars cnim demonftrandi ' cftomnium logicx partiura prsftantiflima,& aliarum oranium domina.ut diCtum cft deint dc vero quia ad artem dcmonftrandi pars logt- cc, uniucrfalis primario dirigitur, & propccr ^gtm^m k cam pocitTunum fcriptaeft, proptcr ajiac auf^^^^ tem fecundario , 5c fcrc cxtra authoris mtcn- tionem; patct hoc lcgentibus initium primt libri Priorum Analyticorura , ubi Ariftoteles adurus de iyllogifmo profirctur fcopum , ac intcntionem fuam ciTe agecc de dcmonftra* rione, cuiusgratia de fyllogifmotractatioin- ftituitur , fuit igicur conucnicns vc poft vni- ucrlalem partcra illa ftacim locacecur ; cuiux gracia ipfa uniuerfalis pars fcripta fuerat . Has ob caufaslibri poftcriores AnalyciciTo- picis ancepofiri fiinc, non quod doclnnx t>rdo id poftulaueric , quoniara ncutrius libri co- cnicio ad alceriua incelliGenciam confert-. ^ 0 "***  i . i. >, . . areurae Ad argumentum igitur ioannis Grammanci n loaa, tk Auicennx dicimus per illud oftendi vfunv Cum. fyllogifmi Diaic*icici prxcederc uiui dcmon~&Ani ftratio- Liber Secundus. . 77 7 ftrationis , quod & nos concedimus, fiquidem A ficiar.quum eriam Grammarica in fecundis no argumentaprobabiHafuntinuctufaciliora ,& animu prxparant ad uim demonftrationis pct - cipicnoam; fed de harum arcium dodtrina',& craditione nihilroboris haber,nam difcere ar- cem demonftradi poflumus dum Diale&icam ignoramus ; qu frd h ab ufu ad doctnnam arg u- mentum cransfcratur, negadum clt conlequ cs , rTbn elt cnim eadem raciojvt quem ordinem in harum arrium ufa (enumus, eunde in ipfarum traditione feruare reneamur ; argumcto nobis linc arces erfe&rices, in qntbushoc idem infpi ccre licec, in arte enim xdtficacoriaaliuseft or docognirionis, alinsfabricarionis.alius demfi fruitioois,fcuifi 1 $; quejnajiiasdjiigirur ita ar- gumentari non licet , in tradenda cognitionev artis xdificaforix lapirlcs funt ultimuin , quod cognofcatur, ergo etum in fabricattonc ,_atqs in vfu poftre -n u.rn lot u m re n e n r, v a n a e n i m e lk ratio j ira non poflumtiS dtcere, "vftu Diale&i- cxprxcedtt^fumanisdemonftratiuar.ergocV B quam partes reducanrur confydcrabimus , & tionibus verfetur , & fir inftrumetalis qtixdam raculras,& ad philofophiam utilis , nec camen logicx parsficquianon docerratiocinandi,& argumentandirarionem ,fed folam locutionis decenriam,& ornarum , undefermocinalis fa- culras uocari foler . At logica , & quxlibec eius pars eft difciphna rationalis,non lermocinalis; propterca declarandfi nobis eft quomodo Rhe rhorica,& Poetica fint rationales , & in ufu ar- gumentationis uerfentur,hoc.n. omnino oftea dendum eft,fi parces logicx cfle debeanc , nam fi eflent fermocinales,ucalij putat, nulla ratio- nenomine logicx parriciparenr . Sedurtnre ardua ordinatc progrediamur, & a notionbus, a Q ficj ' 1 PXLb usord lam u r, h u n c ord i n e m I e 1 ua- bimus. primum ticc larahimus ad quid duxhx 1 faculcares utiles fint, Sc an uniucr(a:_ Philofo- phix , an ahcuius rancum parris inftrumeta fint appellandf ; deindc quomodo fub logicam ran j^-^j doftrinadoC^nnamj. Videturaurem adargu- menrum Auicennxahamquoquepoffeaffcrri refpofionem, vr negemus rationes DulccTicas femperin plu.ofophiademonftrationi antepo tii.interduin enim contingir vt poftponantur , nam ouandorauo demonftratiua per (e intel- ligi poteft,& prxpararionenorget, folec quan ' doque Ariftoreles eam primoloco adducere, deinde rariones D'aleicas afferre ad maio- rcm eiufce rei confirmacionem . Atramcn quia hoc raiius eft, lilud *ver6frequentitTimum ,vt racirncs probabilesdemonftratiuis prccedanr, in pnorc folucione perfiftendum eft j quta licct admtrramus easin ufu logicx prxferri , nega- mustamen inartis logicx rrachtione.&doctri nahbrosTopicospoftcrioribus Analycicisefle anceponendos. Caput_ XIII.de Jthetorica t & Poeticaqubd pbtlofopbu contcmplatiux inslru- menta non fint. DE arcequidem dem6ftrariua,de Dia- 'ectica,acdefophifticafarisea finc, qux haccenus dicca funr,nuc ad duas sn:arcium effe V 1 '"'^  busignobiliores. Reftarvt velaCtiux tancum philofophixinftrumenta fint,velad nullamdi iciplinam fintvtiles; hoc quidem dicendum non cft,quia fi ad nihil conrcrant,inuciles om- nino funt.& nullo ftudio dignx.cV protfus abii ciendx.nuUo cnim ftudio dienu illud eft,quod * neque pct fe dignitatem habet , neq; ad aliud aliquid conducit* . Ad a&ionemigjcurlola_m nciles, ptoindc foliusaCtiux phllotophix in - IFru m c n ca c ftcTc 0^1 m u r con Rt e ri. Scdq uum ea *"r philo/opnix pars adlmc in partcs feccrur.vide- dum eftan earu m om nium,an alicuius cantum inftrumenta fint ;toIet ca pniToTophix parsin  ttes partes diuidi, moralcm . fami lia rcm, &ci - uilem;ue l faltem in duas.fi famTffansTub cjuili tanquarnpars fub toto contineatur, quemad- modum familia quoque pars ciuitatis elle dici- tur,qua de re non eft tn prxfentu difputidum, f u cft fi duas dicamus eflc eius philolophie par tes,moralem,quaquifqucfciplum boniim rcd %hew. dere docetur,& ciui!em,quaalios. Si moralem *. 1> ? nitionem illud folutt; tt autem comprobanda Ut ueritas,id factt autinducrtone , aut fyllogifi. roo,caq; poccft uocati ratio Diale&ica,fi fubie clam maceriam refpiciamus,quxciuum neccfi- faria non fic,ifed uariabilif , firma cicmoftratio- nem non recrpit;poteft eriam proportione qwa dam uocaridemonftratto,quum cmm in eadi fciplina firmior aliarationondetur, poteft per fimilirudtncm, cVpro fubie&x matetix capact jDlalc- wte dcmonftratioappellari ; nam ei eft DNale- t j"JJjJftic? argumentationis utditas.ucnon fofumCc fcpic*. przpatatioadfequentrm dem6ftrarionem,ucl confirmatio demonftrarionis prxcedenris; fed quandoq; cciam fubcac locum dcraoftrationij, ubi uera dcmonftratio non datur . Doctrinam igitur , Sccognitionem moralisdifciplinxfpc- Ctando,eanullo alioeget inftrumcntologico quam arte fophiftica , Sc DialeCttca , Sc modo quodam etiam deroonftratiua; arte Rhetorica certc non eger.neq; Poecica,uc omnibusfana^ menre prxduis per fe manifcftu eljc puto. Sed ne^qTao rJenf" agelRtflmliis egemus, quis enim unquim arte oratorta' ad femetipfum ufus cft , ut fibi perfuaderct aliquid elle agendumrcerti nullusi linn li tcr neq; poemata fcribit aliquis,ut ipfe bene agatj tro6 nulla pars huius artificiofx logicx ad aclionealiquid confcrr^quiaurbenc^ agamtts non utimur logica artificiofak fcd naru ralt folum. Qnoctrca ui,ciuod in tcrcio c.ipitc fe pttmi hbri clc moribus fcribit Ariflotelcs, faao Omnis modo eft intelltgendum,dicit ibi p.rxtcrcog ni &Jt?J^\\ rioncm moralts difcipltnx, q ux uniucrfaliu m cX / y "tV.y* cft.alteram requ jr^ o^nitioncm parciculjre m ^^c^ " extra libro s m67aTc s^ jt_bona ach o lcqutde - uu. tcat , in librisenim moraltbus , (icuti tn quali- bet difciplina docence , non alia ptccepta tra^ ^ .  \ duntur,quam uniucrfalia, & conclufionesuni ucrfales per fyllogifmos uniuerfales colligun- tur,fed ntfi poftiUamuniuetfalecognirionem, quam inlibtis de moribusaccepimus,alteram particulare per fyllogifmum particulatem ha- beamus,nondu beneagimus; oporret.n.ut cort clufio uniuerfalis tn libris de moribus colle&a fiac poftea maior propoficiofyllogifmi parcicu- iaris.cui minotem parcicularemadijciendo fta tim particularcm concluiionem colUgimus,ctl ius cognitioneftanm aclio lcquitur; ucfiiu li- brisde monbus dtdicimus intemperanccrage re malum ellc,*: cibus fuauts nobis comcden- dasorreratur,oportecillt maiori minorcmad- dcrc huiufmodi, hunc comedere eft uttempe- ranter agere.colligemus illic6, ergo buc come derc cft maltim;hin c fumi t ur racio cur mul ri^e CurdS- pcriantu r phtlofo phi , & in mocati qi iq pl ia al> rur mo oprimee rodiupc aui tam cn/8c: uiri ofi 1 ,hi nanq; " ,C j^x in fcientia morali uniucrfalcm tantum propo Uw fitionem didicerunt, cnius cognitionem nulla U oiL fcquituraftio , ftifi minor particul.tns tlli fub- nectatur,ide6 Ariftbteles minorem h.m : aOio- nia dominam appellat;illi iraquecognitionem quidem habcnt racultatismoralis,catamen co gnitione nonurtkur, quiaurieft minorem par ticularcm fubijcere, qu; fitb illa maiorecon rincrur, quare propoiitio illa, uniuerfalis eft quidem illis cognua,(cd in eorumanimis o- riofaroaner,quiainagendoeanon ututur, fed alia potius uttintur illt contraria, qux cft,quic- quict deleotacbonuro cft.lub hacminorem ac- cipiuncaclioaisdominam,cibambanccome- ^ dere delectabir,ande fcquitur, ergo huc corae dere eft bonum , quam condufione confcfttm % acb o feqoitur. Qtut igitur omnis acho noftra a con(ilio,& elcclionc protienicspcndeatcxha iufmodi fyUogifmo poruculari,non ptopterea cxi- m exiftimandum eft neceflariam cile artis Iogicx cognitioncm ad beneagendum, fiquidem (VI- logifmum illum faciamus ut iogica naturali v- rcntes.non ut arti ficiob.nulii us igiturparris lo gicx artificioixcognirione egemusacf benca- gendum . Cognofcere autem , & intelligcro moraleth facultatem , into etiam fcientias con- cemplatiuas potTumus fine logica artificiofa,fi- cnti antiqui philofophi antequam logica ars ef Cct coftructa philofophabantur; td tamen non eiTet ftne magno labore,ac difficultate, tdeo lo gica arte egemus ad utranque philofophix par tem melius,ac facilius intelligcndam. fatis igi- tur demonftratum eft Rhetorica,& Poeticam moralis difciplinx inilrumenta non clle , quia nequead eiuscognitionem conferunt, neque ftd a&ioncrru . Liber Secundus . 82 A ad ciues bonos efficiendos, cum hoc tamcn di - rtiumc- f crimtnc.quod artc Rhciori ca pcr femeciptum ** *" utitur.Poctica ucro peralios , ipfe entm arrifi- C |j,"j ciofaoratione perfuadec ciuibus ut boni fint, hoan- in genere qutdem deiiberanuo perfuadet ea_>, uis con # * qux commoda,& honefta Reipub. futnra fint; *gfciv A^&FJlZt* iBiadiciali iuilicibuspcrfuadecvtiufte iudi- ctoricj,& Pocticafilius ci-  -*! iulis difciplm* infirumcnta ftnt, & quomodo . R! ifr 1 Eli n qvi tvr. fola ciuilis pars,cuius oportet inftrumenraeflchasduasfa ^cultates , fi philofophix inftrumcn- fagn Mktt^ ta appellari debcant-. ; hoc igitur quomodo Cc habcat declarcmus. In ciutli facultatc.licuti ft,m* H i m^ A eriam in morali.duo cofyderari poflunt, cogni J "~  tio,& aCCtO| cognitio confiftit in poiiticorum libroium inrcljtgentia.quos vel Artftotelcs.vel aUus .ti;quts fc{iplertt,ad quam adipifcendam ifi quo logico tnltrumento cgemus, uel faltem diuuamur.nullum profedocft prxter eas tres Jlogicc partcs omnt cognitiont inferuientes, So phtfttcam , Dialeccicam , & Demonftratiuam , f aa/BM^ quemadmodum de moraJis quoque diicipline; ^lf^tjn*-f7i coffnitione dic~cum eft ; ideo Rhctorica,& Poe ,.m.. ticaad PoUticorum librorum intelligentianL> nihil conferunt; remanet ut ad actionem, quc, cognitionem illam infequitur,utiles iint;quod claru fiet, fi qualifnam fif ciuilis hominisactio ACtio dcclarauerimus; actio hominis ciuilis abachp - hoou- nc moralis in eo diftert , quod moralis ipfc cft, liV'j- kencagit,ciuilisuer6facit,utahj benca- chonc gantjmoraUs enim uult feipfum bonum redde A*. 31 roor.il. $ re , cmilis autem aUos ; ci uemadmoduui ly itur i a ? UO co S n l"-  . f^^ 11 ^" 5 moralis principium eft bo- (,, -i^f^i* narum ac^tionum in tpfomet cognofcente ; ua_ f, > mt (J ^ c og n i 1 1 o facult.u 1 s ciuilis , qux in ciutU homt- *- ne eft,& ciuitatem regentcprtnciptu efta&io- num bonarum in ciutbus; qu6d fi ciuis aiiquis ex cognttione moralis difciplin^,quam ipfe ha bet,bene agit,id facit quatenus eft moralis, no quatenusa ciuili homineregirur;quare ciucs ^L^. bcncagerecx bono gubernanris rcgimineni- mlaliud eft , quam eorum adciones pendete^ ^ ^ cxcognicione,qua:eftinaUo,nempcin ipfoct Hj,^ uili homine gubernantcL-'  S unt igitur R he- ic Pocr. torica, atq; Poeticafacultates inftrumentalea* 6uuia- quibushomociuiUs adagendum utitut, idcft optimegubernatums.non tamen poeta, neque mimus;led leges ftatuit quinam poetar,& qua- lia poemata in ciuitate rectpienda,quxve reij- ctcnda fint;qu nanque pocmata ad moru con tormattbncm co~nferut,admittit,qux uero mo- rcscortumpuritjCaabhoircr, Sc rcijcit ; hac ra- tione pcr poeras , & perpoemata moresciuiu corrigit ; p oiliint cntm honunesad bcnc ajrcn - B dum rraht tu uerbis.tum factis ; verbis quidcm trahunturaboratore perfuadenfe;fac~risautetn a poeta , qui fidta ets fac^a pcopontt , fiiffasque auiones, ut casimiten tur.it bonx fint,caueant autem, fi malx. Vcrum aduerfus h cc obijcere rt qutfpiam pofTct.non uidcntur hx du.c faculta-    ! um teshominis ciuilis inftruinentaeiTe, quum ad *J0t^*-* J *^*M^^J ciuium bomtatem tanquam ad finem nondiri " gantitr, nam ca cft Rhctoricxarris natura , vr_i xqueutranqtte partem periuadere doccat.ut ait Ariftotelesin 1 lib.de arte Rhetorica,ubi dicit nullam efTealiam diiciplinam , quc.rque contraria refpictat, nifi has duas , Dialcchcam, & Rhetoricam; ergo docer rationc perfuaden- di tam bohum , quam malum ; itaque fi ciuilts homo bonitatem,non prauitatem ciuium qu(- rtt,Rhetoricaeius inftrumentum dici non po teft,quum utrahque perfuadere apta iTr. fiimii- ter neque ars Poetica, nullus enim alfus efle ui- derur poematu fcopus,quam delectatio, quum C ab omnibus propter uolupratem lcgantur,& audiantur , imo aUqua circunfcruntur poeroa- ta ita obfccrna, ut mores maximc deprauarci^ queant,tanrum abcft utdeprauatoscorrigant: propterea Plato in libns de Rcp.Poetas ut mo- rum corruptoresa ciuitate repellit,& accrrime ineosinuchitur. Refponfioad hxc ex ipfisPla SoluV^ tone,& Ariftotele fumitur', nam Ariftoreles in principioprimiUbriRhetortcomm dicitRhe Finis toticam apcam quidem cfle perfuadere tam bo R,,e * t y>* * num.quam malum.proprium tamen,& gerroa -^k num eius finem efic iufta perfuadere, non iniu perfaa- fta;c g nanque eft Rheto ricx anis natura, ut, ft- due. Vnufatq; confti tuta eft, ea uti poffimus & ad bo * . , num,& admaium, hcc cmm cit conditioabea V^f* infeparabilis, quauis tnucnta iit proptcr b onu , | non propter malum; quod ^ tdem in qutt AruTo . in ali js multisbontsc u cnirc , ut tn corporis ro- borc,in fanitatc,& in diuitijs.bona enim funt, * im l ' L * & bonu fincm refpiciunt,ea tamen eft i pl orum L D 3 natura De natura Logic^e. *4 Jiox* natura ut in malum quoq; ufum ticrti poflint ; D his enim "vti polfunvus ad nccandos homines, ad ftupra,adraptus,aa patrix libcrtatcm oppri mcndamtita artificcs arma,& gladios cfficiunr, qux rum ad bonum , tum ad malum rrahi pof- I tunr,fiunt tamcn propter bonum,non propter +y> thalumtidco dicit Arift .cum.qui raltbus vrarur '/T " ad malum,abuti pottus, quam vri . Ita qui ane Rhcrorica vrirur ad perfuadenda iniufta,abuti curillaarte, quia *>era Rhetorica non refpicit ^ nifi bona& mfta. Hxc Pla tonis quoque fenten K tu fuit , qui in Gorgia dicit .Rhctoricx arris \* jm> &*ym iumin ciuitatc non cfTealiarationcadmittcn- dum, quam vtaniraosciuium bonos, aciuftos reddar,deindc in hnc eiufdera libri inquir,qui alitc rvtiturarre R heto rica^quara^vtanimos ct mum mcliores fada t^Ts non vera Rhetorica vti ftnii cur,fcd adulatoria qu adam art c . Idem dc Pocrl ^f tlc t cadicendura cft.cius enim fcopus naturalis eft 'Ytilitas, & morum corrcftjo,& affcccionu pur 0 * gario;fedadic&acfteriamdcIe&atio, vt homi  nes ad hanc uriUtatcm percipiendam alliceren tur, ideorcdccpoetadixir \ & prodelic uolunr, & deleccare poerx J quod ita intclligen du eft , '** nt prxcipuc l peccctur utditas, deledarioTecun uhd Xbetoricd,& Poctica fmt parta Ivgic** RHetoricam, &Pocticara c!i'rin- ftrumenta philofophtx,& cuiufnam. partis inftrumenta fint oftendimus , at nondum manifeftum cft cas elie paftes logi- cx;nam fi dif ciplinam aliquam eiie inilrumen- ralem conftcr, non continuo fcquitur eam logi cam efle.Hbc igitur,q uod k neroine adhuc bc- nc intcllcclum fuir.efta nobis curo diligentia^ fyy declarandum . Iam abunde docuimus quid fic logica, & qux fit ipfius natura , docer enim ra- riocinari,& difcurrerc a noto ad ignotum;ideo. diccaeft t.iytiii tanquamarationc&difcurfu, Lcgim non tanqium ab orauonc ; & lllt re&c faciunc, daeft qui eamrationalcm uocanr, & diftinguurifer- ^ rauc, ~ mocinalibus difciplinis , cuiufmodi eftGram- 4 j,'ci*. matica; in crrorc ramc funr dum Rhctorica m , tjoo. &' Pocttcain ter fermocinales colloca^ t, quum iint potius rationalcs, &partc^Iogicx ; quod quidem dc ipfa Rhetorica ita perfpicuum eft, utrairandum profcccbfitquomodouiriin hac facultateueriatiilimi hac in rc lapfifinc^. Dc Pocrica ucio ita obfcurum eft,& exphcatu dif- ficile , ur cquidem excufandosomnes clle ccn- feam , quod hoccognqfccre non potuerunt_* . Quum igirur dcmonftrandum anobis lit has duas facultates ehrVationales,in memoriam re **^* ; uocandum cft id,quod paulo ante docuimus, /mimmjm cotam logicam in duas princines pancs fecari, ylH^MMp unam communem t &uniuerfalcm,akeram ue- 4^/ *# t indc etiam inPoctica-. Caput XVI 1. Qucmodo Rhetorica fu pars logu jt, C~ w t.ttv dijferat d Dudcilica. RHetoricae facultatis nararaineo eft c6flitura,utdoccatinor. u j pofita omniaargum6ta ddperfuadc* dum idoncaexcogitare,& inuenircjcrgo li Dia ledcica non alia ronr eft pars iogica,~ quia do- cctcertuqucndam^yUogifmiulum,lumir.n.cx prio-   u 8* Liber Secundus. gd prioribus Analyticis fyllogifmum,eumquc ap- D tis Dialecticis perfuaderequicquid vulr, qu6d plicat ad difputandum in omni materia; fi & ars demonftrandi, quia docet alium quendara fyllogifmi ufum,docet enim quomodoin ma- A+JmUiti*? tcrianeceflaria fcientiam pariat-, cadem pror- *"* *"'"# fus ratione etiam Rhctorica eft alia pars logi- cz, quia docet alium quendara fyllogifmi usu, nempe quomodo perfyllogifmum materix ci- uili applicatum perfuadeamUs alijs quicqujd uoluerimus. Suntigitur hz omnes ueluti foro res,& eiufdcra maths filiz, ex qiia fumunt lin- gulz coraraunera illam argumentarirnis for- m.im, eamque ad ftaturum cuique fincm diri- gendo,& conuenienti materic; aptando ita ac- gumentarionibus uti docent . Quifque igitur ianxmenrisrem hanc diligenter confydcrans non negabicRheroricampartemlogicc cflo, nam qu,jhgjnficicrujjjLlcJ?cf ca.lcni rarione inficiari artem demonilrandi, & Dialccticamt, & fophifticam logic.x parces efle . Scd aducc- U rum artium ab alijs dica inuenio ; ncmo ramc harum artium naturam.ac dtrTcrcntiam cogno mt; qucdam enim fccundaria in mcdiam afFc- runr,& primariam differentiam prcrermmunr, flen t in ciuitate bene guberna:a,qucmadmo-^ - quc. non aliunde,quam ex fine (umcnda eft,  eft, licctin juh; lltpropter niores ciuitatum coc ru^tos-.ck-cutioautecft/altcm accidcntana,& Tecudari6refpicitur;cuius ratio manifefta fiet , ILhoo- fi difcrimen inter Rhetoricam,& Dialccricam * dcclarauerimuSjdc quo omnino cricendum no c c Tj bis cft,fi Rhetoricz artis natura fit plenc intcl- iii i .. ligcnda. I lac _dcre (ii: buare_aliquis pofief , nc- am f. *jue fincrationc .yidcn turcniniha: duz facul- tates in eadem matcria uerlari, uufclicct pro- ^ babili,&contingence,quz eflc,& non efle po- HVfwft, & Ariftotcles in primo libro Rhetorico- -j - rmu dicitRhetoricam, & Dialedicam cflc fa- cult.ice.'., quc, docet in omni rc propofita ratio- -nes excogttare ; locis quoque argumen torunu ijfdcm utuntur ; ldcirco Rhetorica fuperna tione ad agendum compcllere , fed uel aliqua -fciopinioncm in animum eius imprimere ar- enmcntando,ucl ipfum uincere nt ncqueat re- . Ipondere, quodfimplici lyllogiimo facif. Scd quando uolumusalicui perfuadere ur aliquid agat,maiorem efticacitatcm argumentatio: i iaddereoportetjidcircoornatiorc orationeuti- mur,utauditorcs libentius audi.inr, & ea ati- (iiendideledatione faciltalperfualioncm reci piant: obedndemcaufamanimaduertitoratoc ' ut oiunianulla faciac, qii? auditoribus tfdto ac fa- mmm mm  4 7 De naturaLogicx. 88 Cur ora ac faftidio efle poflint, ideb folec non integro, D bus ar^umentisdemonftraret , ncn propterea Curora aciauiaio wP j -f , r u vm , ma _.irerur orator.fed potiusDialedicus, quia vuron *"-  - -  f-  - ^ tor co- fed truncato uti fyllogifmo, quod enrhyraema thune- dicitur; ut plurimtim enim conringit*vt nota \ ^.awtc > ^ltcra propofirio, quam omirtitoraror, ouu I4 ^ r ' ccrto tciacaudicoremmcnce illam fubintelli- gere.faftidioenimafhcit dumres notascom- memoiat,ut fi hoc fyllogifmo uti oporteat.Jorn nis homicida eft interficicndus, hic eft homici da,ergo hi eft interficicndus,neceflariura fer- meeftut uel propofifio maior, uel jninor nota fit iudicibus, & concefla eriam ab adncrfario , iiam fi aduerfarius h&um homicidium neger, roaTdrem ac_mTttit, in qua non eft pofita ulla- alrcrcauo, fed negat minorcm , ideb fola mi- nor ab oratorc pt onuntiatut, & CQrroboratur ; quod fi fa&um confiteatur aduerfarius , iufti tamen fa&um dicat, minorem conceder, maio remnegabit, fcilicct omnem homicidamefle capite mul&andum ; orator itaque roaiorem cxprimet, minorem filentio prasteribir . Aiia^ _* dicerecur orator, fed potius Diale&icus , quia nullam actionem refpiceret, fcopus enim noa eflct ut illi, qui audiunt, agant aliquid , fed vc intelligant , & cognofcant;amplincarionibus igitur,& ornamentis clocutionis uti non eft ar te Rhetorica uti, nifi prarcipua diflerenria ad- fit,qusexfinc fumitur ; certum eftcnim fub nullo cauf* genere eam orationem contineri, aux in theoremate naturali dcmonftrando uerfetur. Sirrfiliter fi quis reftri&a , & fimplici argumentatione utatur in fenatu in aliqua co^ pjgjg^ fiilratione.velcoram ittdicibusinaccufarione, CjLgZ aut defenfionc , abfque ullo fermonis ornatu , abfquc ulla ampUficatione , non propterea di- cerurDialc&icus, fed orator,& Rhetorica arte vtetur.quoniam adkioncm refpiciet.non folam cognitionem. Patctit-itur go* gflj nr^lhna. Diferi neque perpetuam inter has duas artcs diffcren tu Zo JL-t--umw\ ,'rtmmim r*tiM ncquc pcijjcu  i >-      . tumillara.quzperraanumcbufam^ quoquccftratiocurfrequenriorfitapucl^aTo E fignificatur; led cara ctlc prarc.puara.&d cn " M ^ . __*______.  f-.il if .l-rr. .i9-;nfinr.S_fcoDo utriulciue poiita- : -  A5 r em ufus enthymemaris, quam intcgri fyUogif [y tni,uultenimpcralterius propofirionis omif- fionem laudare auditores,& aheis hac ratione bcneuolcnriam captare ;eos nanque fignificac expertos,& eroditos uirosefle,& qui multa no -  fcant, quse ipfis enarrare nonopus fir.Prcterea .Rheto- fi ^vultorator perfuadcre auditeribus *vt ali- (Xca cf\quidagant,debetpropofitioncs aflumerc eia cognitas, quia ex ignotis nulla fit perfuafio ; i- ciiulU . ^glpjopofirionesaccipitin rcbusagendis, inmateriacioili, non in materianaturali, nrcl mathematica,iudex enimfcicnriarum ignarus cfle exittimatur; at DiaTccticus,quum aptus ef- le^debeaTa^difputandum cum omnibus tara jgnaris,quinieruditis inqualibec difciplina, nulli ccrtaemateriaeeftaddiclus,fedin omni- |>us que ucrfatur. Mcque propterea prohibc- \ tur orator nc ahqua propofirionc utatur c fciif- . riis contemplatiuis defumpta, fi opus fucric, & \ campoffitparuonegotioauditoribus cxplica- "F _te, ut intelligatur ; q uo fit uc ranro, mcliorfit orator.quanto erudirior fuerir in plunbus, aut eriam omnibus difciplinis ; fcd rar6 id euenit^ & fcrc cx accidenri ,& facis cjlc u icKrm^lim m7rali 1 & in cinili facnltarc jiFcruditus,& a^c- darum rc runi n.ultam habcat expericntiain, in hacenim matcria potiAimum ucrfatur, quia uuinww ,  -  | r ~~: t     ta noa tialem,quinfine,&fcopo uttiufque pofita- e ft ne - cft.exquaillaalteraranquam fecundaria de- ceffuia, ducitur; ctli enim oratot fimpliciquoque ar- gumcntationc perfuadere poteft.tamcn cflica- cior fit argumcntatio fi locutionis ornar.icnris, &ucrborumapparitu fulciatur : Diale-licus uerohisornamentisuti non prohibetur, atta- men quum acltonem non fpeccct, fed iolam cojnitioncra, nullo eorom auxilio indigetj proinde hxc omnia ranquim fuperuacaneau-. negligcns fimplici , acnuda arguracnrorum cxpoiitione uti faris habet. Caput XV 111. Confirmatio eortm , qu* difa fiaa, pcr ta % qus dicuntur ab ^riiiotcle in prima libro Hfjetoricorum . j m H! omncscaufaruraflatus in hac materia cofiftut, in hacconclufiones omnesad demonfttandu proponuntur, quare ex eadem materia propo iitioncs quoque,& argumenta furauntnrjf^p ")p*+riml.-Kh' i g*- i gicur diffc rcnti a . conftitu ta inter eaa duas fa- rA^fr.yT ^ cultaccs, qu_td unacognmoncm rcfpicit, alte- f a adionero, maniftftura eft ex ea una tanqua cx fonte reliquas omnes dcriuari; ea ueri> prap- terroifla, ut prartermittere ali) uidenrur.difcri- men harum facultatum nondum cognofci; na fiquis ornato fermone , & amplificationibus utcns aliquod naturalc thcorcma communi- Aec omnia,quar dc Rhetorica dixi- mus, comprobari pofliinr reftimtKj nio, & antnoritate Ariftotclis in prii mo libro Rhetoricorum.ubi & fimt-f* 'htu"rTinem,&diflimilitudinemnotatinterRhe^^^jgg roricam,& Dialefticam rationc matenar.dum JTIJ^frW* dicit utranque aptam elle de omni propofira **J^*Mr diflerere,& arque in utranque partem areume- tari ; poftea uero matcriam Rbetoncae decla- Qui_| rans inquit Rbetoricam conftare ex logica, & RJ.ctc- ciuili facultate, nam ex logica fbrroam fumit- " tn argumentationis, cx fcicntia autc.i ciuilima-   " _ ~^_"_*C ______ _________ /Tmnl __-ir_*r nmnr ____: _ teriam ; itaquch gnificat non iimpl iciter orane rt^-fc" ' U xem propolitammaceriamcTlcKlietoricx.fedWj^-^ omnem rem propofita.qu* ad huraanas nespertinear,quainre ipfam a Diale.t cc rTiV/o9*refle,qux uerba proculdubip XbtTrf**d'fimilitudinemfoIam declarandam ab Ari- vu Jif ftotele prolata fttere.omnia cnim , qua; poftca ^xror f dicuntur, ad folam fimilirudinem pertinent; ^ T ^^ipfemer Aciftotelesmox feipfum declarac^ ^HL,  eft. Quomodo igirur Rhetorica fir parslogiccy^ 4 i> Jr r fuafionisdiuifione, dicirenim p crfuahone ny tribusmodis ncn,argumciitis , morata ora tio- pcrturbationuin conimotione , at cerrum eft. raoratanS orationem , & affecrionum com- inotionem non ita perfuadere ut probent ali- B quid,& cognitionem iei parianr , fed quia ad id agendum inducunr , quod ab orarore defy- derarur; perfuafio itaque hoc refpicit, ut alios adactionem rrahac.Sunteriammaximi perpe dendanerba Ariflotelis in fecundo capite pri milibri Rheroricornm, quando dicitRheto- fcneto- ricam eflc uelutt quoddam rf evtV Dialccci- va c cc,& poltticx difciplina? ; dicirur enim apud 5- gi r  E interJogicasortes nonunet,dubietamen,& ex ahorum pqtiuSjquam expropria fentenria lo* quirur,nameijsucrr-a hjc (untj&, uraliqui uolunt, quar dc Poerica"acce fcribunrur J tc igP tur duhiam,& difficultatis plcnam effe cogno- irnateric ratione ; proprcrea non eft inrclligen- dum, ttrmultiintclligunt,Rhctoricam ex Dia- lc^ctica ranquam ex marre nafci ; fed ex eadem ra^ir^dp ^ fjAt m matrc excriri, cx qua cV dia leftjfci nafcimr.iu- enim conucnicns efLAcifto teUsiiomparaticcju.r illomodointcllccrainio grua eflct ; virgultum enim cyarhorc magna gi^ ^tion nafcirur,fed cx eadcm radicc & arhor ma 1 gna,& virgulcum paruum deriuatur. Commn- ' "^"nisigirurradix, &commnnismater cft logica *vniuerial:s,unde hardna: filiarprodcunr.arqua lcsquidcm parnciparione comirmnis form, quam marcn.T applicant ; fed non cquales ra"- rione ipfitis marcna:,q ueroadmodum diximus. Quoniam autem dixcrar Anftotclcs Rhetori- cam elle virgultum adnatum Dialcdricar, &ci- uili fcientiar,fubiungit eam non effe propterea  ppellandamciuilem,nequepartem citiilisdi- fciphncj.ut dcnoraret Rhetoricam non fumcre aduili nifimateriam.nominatio enim non a tnateriafumttur,fcda forrna; quanuis igitur materiam duiIemfumat t non eft ramen ciui- 1is, ut quofdam dicit exiftimafle ; fed eft logi- ca,quia formam habet logicam ex logica uni- erfali dcfumptam, Scciuili materiar apphca- ram : ldco (ubiungit Ariftoteles ipfam efle /w- fnr, iuu Dialecticc, nt eius naturanv. Dialectice. ponus.qulm ciuili iimilem eflc fl- * gnificaret ; pars autem logicar potius, quam jC Dialectic.T dicenda eft.nifi modo quodam ra- jjr tione materiar,quoniam materia Rheroric? eft prs eius materiar, in qua -verfatur DialeCtica; W ide6 Ariftotelesquafi corrigensfubiungit \ >uj % 7u/qug eft enim DiaJeifticT fimilitudopotitis, quam pars, tum quia eius fororeft, & "vna ex partibus logic?,& eadem argumentandi rario- ne, ac forma urens,rum eriam quia fimilem ha rier naruram, 8c argumentandi poreftarem , ei- cjue proportione quadam rcfpondet, utdictu uit . Ad hanc quieftionem uidetur fortafle pof- ^-m^ fe rcfponderi Pocticam eadcm ratione logica i rB $ o cfic,qua Rhetoricamquoque interlogicar par pm' tcs collocauimus ; fumit cnim c logica uniuer- Ac Poc " fali inftrumcnralogica,ijsque in poemaribus ^j^* utitur utmorcs hominu corrigantur, nam in- f, ( pars tcrlocuroresenrhymemata,&exempla addu- logicx. cunt,urperfuadeanr, quemadmodum &oraro  rcs; trlque uiderur fignificafle Ariftotcles in ter ciolibrodearreRhetorica, quandodixicPoett Qmimmj cam pnus inuehtam fuifle, quamRhetoticam, & cx ea Rhetoricam emanallc ; eadem igitur* quamdixiinus,rarione utranque logicarn efle oportet,qu6d qucmadmodum oratores, tca& intcrlocntoresenthymemata, & argumentatio F nes fadant. Hoc tamen minimcnrcrum eft|, li- Cofuta ctuerifimilc eflc uideatur, non cnim ex"vfu uo * fyllogifmi ars lcgica nominatur,fed ex regula- Ak lyU rumtraditione ad ufumfyllogifmi,&argumenlJfAM^ tacionispercinenrium;omnesquiderofcicnti{A & artesargumentationibusutuntur , nec pro-i >u prerea lunr partcs logicar, fed i\\q (olum , quei , a quidem a poctis.tamcn apta ad morcs hominu corrigendos.Propterea alius eft apud oratores, alius apud poecas exemplorum ufus, nam ora- torcs ucibo exemplis ucuntur, poctx vero nou quidem ficta exemplaa poeta proponunrur ,So r h:-/ m*ii.?Z~^ ledinrereasilludiraereft.qu^dquumSophi- 111 "- V\ / fticacognitioncm,Poeticaaclionemrefpiciat; ^*" **' i refpiciar, ars Sophiftica totaad fugam eft inuenta , non ad ufum; poerica ver6 bc ad fugam,c\: ad ufu m; in cognofcendis enim rebus non debemusil- lud credere,quod falfum eft; cV ex falfis pro- poficionibus nulla fic cognicio , fed decepcio , & ignorantia; coca igicuc Sophifticx arcis vrili- tasin fuga coofiftit,non in ufu : At in agendo nihilreferranueras, an fidas a&iones imtte. mur , mod6 bonx , ac ftudiofie iinr; idcirco quum poerica non cognitionem, fed aftio- nem refpiciat^, fequirur 'vcquanuis inma- teriafalfa uerfetur, fit tamen & ad fugam , Sc ad ufum,prauas eoim actiones fuqere,& bonas imitari bonum eft,fiuc illx uerx hut,fiue ficlx. Caput I DenaturaLopJcae. 96 Caput XXI . Quomodo Rbetorica , & Poetica D alii omnes hbri logici ordinarim pofiri funr.hx ad dcmonjirandi artem dirigantur tan~ qudm ad finem, t. QVod autemRhetorica.cVPoerica fer- ux fint arris demonftrandi, 3i.nl cam atad finem dirigancur,facile4often dere , fi conceflerimus totam adhuam philo- iophiam dirigi ad contemplariuam , qua de re non eft in pnefenria difputandum , fed fi- ne ulla altercarione conftiruendum nobis clt aetiuam fccbcitacem tum apud Ariftotelcm , tum apudPlatonem non elleulrimum hom- inis fincm , fed concemplariuamj , qux prx- itanrifiimus finis hominis elt, acfumma eius perfecho, adquam homo peruenire non po- tcft , niil animum uitijs , ac perrurbationi- bus abfolurum , ac liberum habeat , quod ei prxftatactiua philofophia omnia hxc impcdi- xnenca expurgans, quxhominemad contem- plationem animum attollere > & rerum cogni- tione poriri nd finunt. Itaque fi tota actiua phi- lofophia ad contemplatiuam tanquam doroi-. nam,& ranquam finem dirigttut , feqnitur in- itrumentaquoque actiux philofophix modo quodam dirigi ad inftrumcnta conremplatiux, cquoniam eorum ufus eft propter ulum iftoru ; inftrumenrum autem omnium prxftantiflimu,  cnim ceterisomnibuseiufdem generisnobili- tate antccellit,inftar domini, acfinis refpcctu corum omnium habert folet . Caput XX 1 1. de loco dutrum ditlarum paitium . SEqtitvr ut de fede harum duarum fa- cultatum dicamus, dcquadifKcultas non parua ex 1 j s, .] uc diximus,orirur,nam fi oe rum eftid, quod modo dicebamus>eas cf- fc paneslogicfjUiderenrur alijs logicx parti- bus efle adiungendc ; quod tamen mmimc fa- fcum eft; quum cmm ab Ariftotele hx dux di- fciplinx,6t cxterc quoque omncs partes logi- cxfctipcf fuerinr, tamennon fimul omnes in uno, arquceodem uoluminecoltocantur;fed t n co uoiu mine, quod organum dicitur,in quo dux non leguntur. Hac in re duo nobis decla- randa funt,alterum cur hx dux difcipline, aliis logicxpartibus annectendx non fint , reliqufi * * ueroquifnamfirpropriusearum locus refpec^h"* *' , v librorum tam ac4MX,quam contemplatiu* pbi lofophix. Scutn*tum cft igitur quod omnis di- fciplina inftrumcntalts ilhs omnibus, quarura inftt umenrum eft, prxce dere debet; proptercss ^ illxomncs partes logicc, qux cot>nirionis in- .^* ftrumentauinttvniuerftphilofnpnix antepo- ni debuerunt,fiquidem uniuerfx philofophix inflrumentafunt,ex his igitur illud uolumen autepo^ conflatum elt, quod fimpTiciter>&; per excelle- i dc- tiam organum dicitur, in quo continetur tota logica uniuerfahs,& tres 1 llc particularcs artes, yii. De monftratiua, Dialeatitin medioy uulclicct poft moralcs,& ante ciuilcs libros lovlT^t^Sf candx funt,quod fbnaflc uidetur conf*ntaneu*j2SS'~^^ elfe rationi,li quidifohus ciuihs prtismftr^*/ menta funt,& tnflrumentum prxcedere debet/ ' illi, cuius eft inftrumenrum; hunc tanien ordi' 4iT %l^ nem a nullo unquam lcruatum eflc confpici*'-- *. rH ^ mus, urreuerafetaandus noneft proptercam ^ n  rationem.quam mox tangemus; leruatostame jj,."*^"**" comperimuscV primum,& fecundum, nam in.-^>i. codice Gr^co.in quo omnia Ariflotetis opera Continentur,hxduxfacuhates feqtiuntur fla- ^.T! ^ITI rim libros ciuiles; in l.itino autem his annis -,w ti-r i QfjQijatcsoVin lucem cdito moralibus nmni- L us libni an:cprica igitur, & Poetica ftarim poft libtos ciui- les collocandc; funt,eaque' cft ipfarum propria> &conueniens fedes. Caput XXIII. in quo dubium quoddam propo- nitur, ac foluitur . D auditoribus perfuadet ut aliquid agantranqua bonum , nifi ipfi argumcnns cius eoducantur utcredantuetumetleid.quod ille dixit ;pro- prereafuperiuscum Ariftotele dicebamjusora ncm noftram a&ionem pendere a lyllogi w alix,omncs enim parremefleoftehdimus, & cfleinftru B inftrumenta logica propter cognitionem tra- V b i t a r e quifpiam pofleraduer fus ea, qu{ de Rhetorica , & Poetica diximus , etcnim utranque logicx vy_... rnenta non cognirionis,fed acrionis ; qux duo ilmul coliftere nequeunt.fi uerum eft id, quod antea dcmonftrauimus, logicam rotam inftru- inentum efle cognitionis , quo uerum a falfo lifcernatur; namfi parres logicx funt, non funt inftnimenta adlionis , fed cognitionis; vel ii lnftrumenrafunt aCtionis.non !unt partcs lo- gicx ; *vcl ea non eft logicx 'Vniuerfx natura , vt dirigarur ad difccrnendum folum uerum a falfo , fed bonum quoque a malo , quod qui- Frima dcm nos negauimus. Ad hoc dubium refpon- jubii ^ ere pojfiimtis hasduasdifciplinas efle logicas a*'m*. ratione formc, logicx, fed ratione finis aliquan nrm*U+ijr i tum a natura logicx recedere, & ab eiusfcopo ^i*^^ deuiarc ; quoniam non miniis, quam alix tres, alogica uniuerfaii communem argumcntatio- rtis formam accipiunt , quam ad ftatutum que- dim finem dirigunr,eaque uri docent ad illum nem aflequendum , hac certc ratione omnes arque funt eiufdem matris filix , ut ante decla- rauimus. At fi finem logicf fpeccemus , qufeft inftrumenta cognitionis fabricare,miniispro- pric dicuntur Iogicc ; nam & logicorum inftru- jk^dncntorum ea eftnatura, ut cognitionem pare- ** re apta lint , quare ad hunc tantummodo fine, on ad alium a logicodiriguntur; hx igitur rlux faculrates propter alium finem h^cinftru xnenta ttadtantes uidentur a logic; fine deuia- rc,& minus propric logicx dcfinitione parrici- f)are,quam alix tres, qux "ver,& oronino func ogicx. Sed rem diligentius, acprofundiusco- -^ 0 "" fydcrantes dicimus hasduas difcipl inas e tiam nc lotricx particip a rc rio gica nanque inftru- '^ypr^ rnenta fccundum propriam naturam uerum a falfodiftinguunt, &cognitionis inflxumenta_ fnnt.quo fit ut quomodocunque ijs vtamur, femper cognitioncm aliquam pariant prima- xio.deindefecudario ,&pcrcognitioncm me- diam aciioni, ucl etiam eflcctioni inferuircL^ tant,qux eftcorum cfleclusproximus,licetali qux cognitionem hanc ad achoncm tanquata nncm ultimum dirigant. Caput XXI III. qubd bifloria non ftt pars logica, tuquc alia detur logicxpars prxtcr tnemoratas. fc. Oss ft aliquis de hiftotiadubitarean ipfa quoque inter partes logicx nume- randa fit;de qua illud idem dicere de- bemus,quod lupra dc pocmate, ac de_j> oratione diximus ; poema enim , & oratio non funt partes logicx , fcd ars ipfa Poctica , & ars oratoria, fiquidemuthiftona poemati,ita ars de hiftoria (cribenda.ilqua extaret,arti poeticc, - fponlioncs medicorum expendemus ^utco- enoicamus an faris Galenum dcfendanr ab Anerrois argumentis , tandem raciones me- dicorum conrra Ariftocclem adduccas lblue- m ma rarionc; loli.i ;stj .ic fundamentis nixus tres tantum pofueht (yllo- gifmorum figuras.tame non dcfuere qui eum^ raancuin , ac diminu- tum fuifle exiftimaue- nnc a quod quarram prattermjfcrk , quam in- uenit G.ilenus,utei atthbuit Auerroes in ocra- uo capite primi libh priorum Analyticorum; in hhr gl ccfvderanrur, cV quosTucrroes lecjc >_Hacde reicrmonem fecit Galcnus v (Jupniam autem mus. in 1 1 b risenim Galeni .q uinunc extant.n il d c r^nra jegimus , fcil in aTijs forrafic , quT Caput Secundum , in quo declaratur vntlt nam fi- gurarum numerus ortut fu. e qv A M figuram quarcam de- laremus, intelligendum eft -vnde- nam fitrurarum ciiuerdros exorcafir. ' ifl pri misj ummoperc notand um ete id, quod dicitur ab Auerroe in pcimo hbro Priorurn Analyticorum capite qointo, & ocra- \ *     A Nt /\ clare '4 crcdenclumcittantum uirum nonfineualida rationeaufum eHcaduerfus Ariftocelera-hanc iencentiam proferre ,non defucre uiri erudi- B uo.cVin Epicomceornndemcapiteprimo;tteo- J tiflimi, qui Galeni dcfendendi prouinciamTu- /ceperunt, 6c eius dogma conrra Ariftoreleiru. tucn, v.ilidisque argumentisraunire, oc^a ra- tioiubn Auerroisuindicareconari funt. Quu xgitur hac de re inter uiros maximos eonrro- ucrfia fir, dignam eflc iudicauimus quam cum diligenua confyderarcmus , prefenim quum ccafionem nobis prcbitura fitmulca dccla- randiad omnes figuras pcrtinentia, raaxime ouidcmdigna incelleclu ,fed pauciscognita, nequorum noticia non bcncde quartafigu- ra loqiii poflcmus-. In hac a uccmconiejnpla- ""one hunc ordincm fcruabTmus ', primuiru nonob Alexandroin principio fecund figu- / xx ; Sc ab ipfis quoque Galeni defcitloribusco- i ceditur, acponitur , quod fyllogifmus confjr-r^ deratnsab Ariftotelcin libris Prioribuj AnalyA oble j ricis eft , qui conftituitur fuper dercrrninatoln,,^,,* quxfito, idcft fuper certa aliqua , cV Itatuta Co- inuin,& clufione, quac proponitur pcr fyUogifranmcoi-'^ ,cJ ! ligenda; quod enim Grcci problema uocancJ^J* iduocat Auerroas quxficum , quod mox fa&aV raciocinationc__> dicicur conclufio ; voluncl aucemAlexander , Sc Auerroes fignificare nos noncerocre adraciocinandomaccedcre, igno- rando quidnam oftenfuri fimus ; (cdan,t = quidem decrarabimus quidnam fitHacquaD- oji frm p ropofitioacs. 1'ujuamus , propofitum^ ta figura , deinde omnia argumenta afrere- nobis eflit cercum aUquod pcoblema,qyod fyj- . | nius, qu.v ad cam compcobandara proGaic- logifmo colligere uolumus; hoc aucem pro- E i blcma, 'J^ TrtiUm 103 DeQuartaFigura xo4 blema, fcu h.TC conclufio ex duobus termints D quarta fedcs, ii medius ponatur mjnori cxcre- conftar, fubie&o.ck prxdicato ; fubiedlum fo- let appellari minus extremum ; predicatum uc- ro roaius extremum,qux uocancur ab Auerroe ^fubicctum qucfiri , & prxdicatum qucfiti :  ^Poftquarnigiturpropofitum nobis eft tale g- lcma fyllogiimocolligendum, ftatim quxri mus alium tertium terminum nuncupatum^ MtOtfm A*">^ M "'^J , ir!e quemcumvrroque cxrrcmo propo r - *fl tm problcmatis connectences faciamus duas. "^propolitioncSjC quibus ipfum problema colli- Stk M gatur. Hic terminus medius quocunque modo adiun colligendam jaconclufioncautem propofita- ad principia inuenienda procedere refulue- feeft, qiuaeftireapoftrciore ad prius,&.mo- do quodam ab erTcccu ad inueniendam causa . Hjirio Hxc quum itale fchabcant, Aciftotclcs exdi- aumcu ucrfis modiscoroplicahdi medium rcrminum figou- ! / cum duobus extremis inuenit figurarum nu- merum.qui nor. aUunde fumirur, quam k di- uerfis pofitionibus medij refpcctu cxctemo- ruro, nam fi mcd ius prcdicccur in propofi- rionibus de utroque extremo , 6c ira lit po- firiohe fupremus, 8c ( vr vocat Ariftotelcs ) primus, oritur fecunda figura ; liuero lubi y- oatur utxifque  Qc iic poiitione infimus , Sc (uc uocac Aciftoteles) cercius,oricurrerriafi- gura_.qu6 jfi pofiti one mediusfit,nempe de tmnortj extremo prcSicetur, & fubifciatur- maiori , oritur figura prima. fiquis autcrru qucrac cur inalijs duabus figuris appcllctur tcrminus roedius, quum mediam fedem in- terexccemanonobrineaci refpondendum eft cdi^ eum pofle duplici racione uocari medium,aut li ' ,vl! * eaimxatione uircucis, 8c eHicacic inferendi. eonclufionem , qua rarione in omnibus figu- dupl.cj ris uocatur medius,quiaperipfum conclufio xanonc coUigicur, auc carione fedis.ac poficionisin- """-rerextcerna, qnaracione non cft roediusnifi. * mtL jinfbraprimafigura.H^ccft Ariftocehsfenten. ' tiade numero figuraruro  CapKt Tcrtium , in quo figura quarta dcclarcLtur  fedfimul iupremnm, Sc infimum.nam maiore (uperior cll , & inferior minore . Similiter fi Modm conclufio propor^atur negariua, aliquod cor- >8 pus noncfthomo,polTumus in quarta figura 1 uut ita ratiocinan per lapidein medium , nullus . k homo eftIapis,qu^eftpropoiitio maior ,om nis lapiscftcorpus,qua:eitpropofitio minoc ex quibus coiiigimusaiiquod corpus non cf hominem ; qui modus perpctuo talcm concln fionem colliget, neque in alia figura locati poteft,quam in quarta. Vidccurautem hcc quarta figura in eo efie fimilis tenia* , quod nunquam colligit conclufioncm uniucrlaicnfc fedfernper parcicularem tumafKrmaciuam^ttt negatiuaro, queimadmodum ilia. stik . .- * ;  -'-jji  Caput nartum , tn quo mnha arftimtnn prW quattafiguraaffcrnmur.  ""^^j. Pi y -Qtuta figllti G AiIHVI vcro quartam rermini medii fcdem , proinde quanam 6- guram inuenifle uidccur ; cft autcrru .Lv r i bvs argumenris o(tendcrc!_^ 'poilumus hancefte qBartam figuram uriiem,&alijsrribusannumerandan4 pnmum quidem ex ijs, qu^ proxirne I ' r ' > mu ^ dicrafunr, arguinentum caie colligitur, da*'", hJt '5 cur quarra fedes cermini medij reipeccu ex> quua tremorurru., ergo darur quarta ri^;ura utilis; u  an t cceden s iam fuic deciararum , confequen IiijC hmihcer manireftum eft , quia nulla aha ra- tione Ariftoceles figurarum numerum adin- uenic , nifi ex diucrfa poiirione termini me dij reipectu exrremorum . Prcrerea illc cft bo- , mis fyllogilmusjCui compctitHcfinirio lyllogil mi ab Anftorele rradita , atfyliogifmisquanx iucn. figurxeadcfinitiocompetir,ergofunr bonifyl logilmi,minorprobarar,quiafyllogi(musquaf  \ rxfigurecftorario,inquaduaous propolicioni- buspoficis conclufioabeis diaerfacx nccefll- tatefequirarproptcripfas, ut ih cxemplis pa- tuir. ^~ ta , Syllogifmorum , Io5 Teniu tuit. Prcterea illi funt boni fyllogifmi, qui per~ A fcripferar.uef docuerat;hoc idem teftarar A !c- s.-umc ficiuntur, 6c comptobantur per reduaionero^ ^ BB * ad primam figuram.huiufmodifuncomnesfyl logifmi quartx figun, boni igirur funr, maior eft Ariftotelis,qui no alia ratione uidetur often dille quod fyllogifmi fccundx , ac tcnic figurx boni unt , quam eosreducendo ad primam fi- guram;minor probatur , quia modus ille quar- tartfigurx affirmatiuus,quem expofuiraui, con- rmatur per redu&ione ad Barbaraper folara propofitionura tranfpofirionem, dcconuerfio- nem conclufionis uniuerfalis in panicularem, ex hac enim maiore , orane animal c ft co/pus , om in quarta figura erat minor,& hac minore, oranis horaocjc anima l, qux in quarta figura-. crat rnaior , conclud i mus in Barbara o mncnu hominera cfl e corpu j f ex qua conclufionein- lertur conuerfa parricularis,alt quod corpus ej j, homo.que ccat conclufio in quirta figura. Al- ter quoque,quera diximus, raodus quartx figu A xanderin primo libro Priorum Analyticorura fe&ione (ecttndacapitetertiodiccns, fjllogji- fticam metho dum primus Arii]rr !/ i ounttt quam antc i^youUfl^Q-to^ nouitihui us autera. fbrmc. inuenrorcm pofiumus uniucriij anislo- picc inuentorcm appellare, hccenim ctt com- munis forraa omnium methodorum , feu om- niura logicorum inftrumenrorum , ut in libro noftro de Methodis fusc dcclarauirans. Quo a u Loefca t em modo Ariftotc les artem logicaminuene-duplcx rit.tSc conttruxerit,exijs,qu? nos aliasdc naru- ra logice diximus.manifeftum eft; quum enim Jj^*^ duplcx fitlo g icaqina natutalis,altera arrifi cjo- -rt m-mi jy fo, logicam quidcm natiirallm nemo unquarn  inuenir,uel copofuit, cft enim innataqucdam vis,& animis hominum infita,perquam etiam ignoranuflimi homines fyllogifmos , & argu- mentariones faciunt , quum nullo ftudio , nul- loque labore eara acquifiuerint; fed logica arci xc neganuus reducitur ad Ferio pcr conucrfio- B ficiofaab Ariftorelc inuenra, 8c compofita efle scm maiorisin unitierf dem,& minoris in par- dicitur; ex logica nanque narurali, quaalij (o- ticularem hoc modo, null uslap is cft ho mo^aU lo ducti inftindcu naturc utebanrur, Anftoteles anificiofam logicam genuit, nimirum obfer- uans mcthodos, & progrciTus, quibus pcr logi- cam naturalem alij philofophabantur,omne> queadpr^cepta,& adregulas arris redigcns, q uod corpus cft l apis, ergo aJiguod corpus non e^Ji^moTqu^ fuit conclufio ip(a quartx rlgu"- Q^ Tt - rx.Tandem poflumusitaargumentari, Arifto- i. . a^, iu e tcles nullaalia ratione iudicauit modos fipu- rarum inutilcs, quam quia nihil cerri conclu- dut , & ex eadem propofitionum complicatio- ne modo afErmatiua conclufio colligitur,mo- do negatiua;aft hoc de illis duobus modis quar txfigurq dicere ndn poiTumus, quilibet enim perpctuo, 8c in omni materia coclufionem cer tam concludit , affirraariuus quidem fempcr particularemaffirmatiuam, nunquatn negati- uam; ncgattuus uero femper parttcularem ne- gatiuam,nunquam affirmauuam;non funt igi- tur inutiles, ergo boni , 8c utiles , ergo dandus cft eis aliquislocus in figuris iy Hogilmonim;at jn nttllatrium figuraruponi poflunt obdiucr q ucma d modu in mcmorato loco expofu i m u s , Qupniam igitur Ariftotelcsartem delyllogif- mo conftruxit ex logica naturali, & cx iyllogif- mo naturali, idco nullum fyllogifmuraconfy- derare uoluir, qui n6 per uiam naturalem pro- grederctur.idcft pcrillam uiam,per quamho- mines naturalt mftinaii ducti procedere folct; imo & omnes fyllogifmos condudentes redu- cere uoluic ad fyllogifmos naturalcs, 8c eorum uim,ac necefliratem declarare per uim , ac ne- ceflitarcm fyllogiimoru naruraltum omnibus hominibus naturalitercogniram ; non poflunc autem fyllogifmi artificiales ex naturalibus ef- fam mcdij pofitionem , cft igituc eis tribuenda C fe dedudci,& per eos confirmari,& corrobora figura quarca ab ali j s tribus diltina a_, . Hxc funt, qu^ ad Galcni fententiamcomproban- 4am medici adducunt , uel adducere poflunc. Caput Quintum dc duplici logica , & du- +- plici fyllogifmo, naturali ,& artificiofo. COstra hanc quarram figuram pro Ariftotele efficaciflimeargumentarur Auerroes, fed ut eius argumenra intel hgantur,multa prius cognofcendafuntad om- ncs figuras pertinentia,quibus ignoratis neque huiufce rei ueritas,neque arguraenta Auerrois bcnc intelligerentur. Illud in primis fciendum  Ariftoc S uo DeQuartaFrgura. io| grediuJirurperviamnaturalem.perquamma- D logi(miiribustermimst6(Unre$eo otuincfe- V- U I gna hominum pars progredi folcc, vtinfradc- clarabimus;a t (vllo^ifmos ab Anftotele confy - dcratos vocat Aucrjtatsjjaturalcs, idcft imitan tes naturani, & feruantes ocdjnem naturalero ; quos eoTdem polfumus vocareartificiofoqua- tenus ad ancm redadti funr,non recedendo : fubiu. me n a via naturali, vt dichim eft . Ex his , qux /v di&afunt de fyllogifmo naturali, & arrificiofo * colligiturfolutiocuiufdam dubij,quod plerif- que negoriumfaceffit , Ariftorclcscnim m lib.  tur, necdiceretur parscius,li ipfuroncgariuc de ea prxdicarecur, quippe qux ab co non con tinerctuciquum uero fubiungimus prcdicatum illud fupreroum ita dc pane prxdican,ut dc to copc?dicabacur,conchiiionem coIligiir.us,qti( & amcmaciua ,& nrqacma,& vniuccfalis, & pacdculaftscllepoccl\; nam in quaiitate maio- rem imitatur propoiitionem, qux modo eft af- hrmaciua, modo negaciua ; in quancicate uerd minorcm, qux modo cft urriaerfalis , mod6 particul.iris, quia j>ars fubtoto poteftfumi& m uniuetfalicer , ut li dicamus , om nis homo eft fyllogifmorum arcificiaiium , qtuas in eo li- F animal,& pacncularitcr, ut ii dicamus, aUquis brotradaturus crati iJeo reclcdiccbat Auer- homoeftanimal. Hxcomnia Auerroiopcimc A c"> roes in Epitomecocum libcorucapiteprimo, I. n Dicium dc oroni eft radix , & principium om- " Tnipm fyllo gifmp rum concludentium--, reucra-. cnim ex diclo de omni ociginem ducuc omnes ryllogifmi amrrnares,quemadmodum ex  ^ pjg oroni, vcl de nullo non habere locum mfi iru (u..t i# propofitione minore , proindc minorem fcro- propo* per efTe affirmatiuam ; in maiorc auccm propo- ^jj 0 * Syllogi/morum. fle& -ffirmariua.&negatiaa; eam ramen fem per effe uniuerfalem, nunquam particularem , qu: a f\ cflcr particularis,non adeflet ibi diccum de orani,vel de nullo;vocac icaque Auerroes ro tum , & partem medium rerminum , & mino- rcm excremiratem , qux fub medio accipitur ranquim parsfub toto. Hocaucem.quod dero to,& partc diximus, fanomodo cft mtclligen- dura.ne fortafle puraret quifpiam fempcr fpe- ciemfubgenerc.velindiuiduum fubfpecie ac cipicndum cllc; fed lata, &ampla fignificario- tietotum, &partem fumimus,nullinosobli- gantcs materientm condirioni,vtquodcunque affirmariuc de alrero prxdicarur , ad illnd eam licatur habere rarioncm,quarotum habctad parte; in omni! igitur propofitione affiimatiua IVtZZ,- cimus fubicccum efle partem prxdicau, vt fi V dicamus,omnis homo cft rifibilis, rifibilc p to TMfJri *ohaberur,&homoproparre;fiuerodicaimis, aliquodanimal eft homo , homohaberurpro coto,& animal pro partc;i n pnoribus cnira A . nalyticis materia n6 confydcratur.red lola for- ~*^rria , & modus enuntiandi ; imo ita formam ab omnibus marerieiconditionibusabftrahimus, ritM j vt ne ueriratemquidem,aurfa!firarcm propo- - W}i m llcioniim refpiciamus, fed folum ur pofitx,acq^  [ conceflxfinc;quianeque iliudconlydeTamus l^ii_i'ma" an condufiovera.an falfacolligacur,fed folum 1  nf^^vtpropofitionibuspofirisipfacxneceffitate- fcquitur, hoc cnim eft folam formam fine ulla mareriaconfyderarc; u cricas autcm T &: falfitas rijftfi func conditiones ad matcriam pcrt inentes. Ex  4 * jfu p- his manifeftum eft quod diccum de omni,& .  $ 4 1 dic"cum de nullo folam primam figuram conci- " u ncnt   il . le.qui uocaturBarbara; iiucroparticularitcr ; \ . o:iturDarij:ficindicrodenullofiparsfubto- tojiniuerfalireracc;piatur,oriturCelaret,fiau- tem particularirer, ht Ferio; plures his modi in prima figura nondaturobeani.quam diximus canfam. A1:.t aurcm figurx fub dnflo de omni, ac de nullo non contincniur,ni fi ad primam fi guram reducatur ; quia terminum medium ex- traaliosduospofirum habenr, ubi horum duo rum principiorum uis,& efficadtas non con- fp:citur,ideo Auerroes in primo libro Priorum capire a-i.inquir dictumde omni eflc in prima ' figura aclu, in alijs ucro non achi, fcd pocefta- tc: & Ariftoceles in capire de prima figura non alia ratione ufus eft ad modos utiles primc fi- guixconfirmandos, quimdiccis deomni,ac dentilio, pcr dicturnenim de omni duorum- affinnatitium modorum efficacitarem often- dir,p erdi&um autem de nuilo duorum ncgan I J A tium ,iquafi j)cr lyllogifmos nobis naturalitet infitos declarans uim (yllogifmorum arte con- ftruccorum. Et quia,nullum artc fabricatum fyllogifmum admitcere Ariftocelesuoluic, nifi per iltas dnas naturales radices poflet ipfius ef- ficacirascoprobari, proprerea alios omnes fe- cudx.ac tercic figurx fyilogifmos per redudio- nem ad primam figuram uoluicconfirmarc;fic cnim in eis quoqueconfpicua firduorumillo- rum naruralium principiorum efficaciras, qus pri&snon apparebac^. Ctput Scptimum , de redutlione aliorum fyllogif- morum ad primxm figuram. NOn eftancem ignorandumquotmo dis hzcreductiofiar,&qnamobrcn\ fiar. Exiftimare forrafle quifpiam poi (ec eam ob caufam fyllogifmos aliarum fignra- rum ad primam figuram reduci , ut neceflari;, 6 & concludentes cfficiantur,quod quidem mi- nimcdicendumeft,quandoquidemillatricein uim neceflariam per fc ipfos habcnt abfq; uila ad figuram primam reductione , hoc enim nifi cifet!, definitto fyllogifmi ab Ariftotcle tradlra cis nullaratione copeteret,in quadicinucon- dufionem ex propofitiombus poficis efle ex nc ceifirare colligendam finealicuiusexterni tcr- mini afTumptione;& ea definitione Anftotcles omncs bonos trium figurarum fyllogifmos co- prehendi uoluit , quia fyllocifinum ita amptc dcfinicum diuidic poftea infyllogifmu prtmar cif figurx,qucm uocat perfcctum, & cum,qui t\t. ' in alijs figuris,qucm imperfetftum appct!ac_ .  Secundaigicurtaccertiafiguranominns^uam , ( prima.ncccfficatcm ilbrionis habct, fcd tirae* . non confpicuam,propterca quod non cis apta- curdictum deomni , uel de nullo.unde oui dentiam fufcipiunt omnes boni fyllogifmi, idcirco ad Iprimam figuram reducun tur, uc ca- C rum neccfliras confpicua fiat, non vc ncceiTi- ratem fufcipianc~; fignificauic hoc Ariftot^ lcsin primocapire primilibri Priorum diftin- guensfyilogifmumperfeccum abimpcifec*lo> dixir cnim enm fylfogifmum erte perfcccunt quinullo indigerut ncccfrariuscfleappjreac, . imnerfeccum uer6, qui eget rcduccionc ad pn ' mam figuramuteiusneccffirasappareap_e_la- rionem;nomen igitur ratiocinationis non me- rerur , quum illa condufio fenfu potius cogni- ca, quam rarione col lcct.i fit ; & eft aliena i-4ir d i cti s de oroni,ac de nullo,in quibus utriufque propofitio uniuerulis continctur,uc manifeftu eft.Neq; ignorauicAriftotelcs huiufcemodi ar- gumentationem , quuro fit illa fenfilis expofi tio,qua ipfc ad modosteruc figur. confirman- dos vfus eft; cognofcens nanque efle potius fenfitiuamcognitioncm, quam ratiociniunu nonpofuit eam inter fyllogifmos, fcdmaluic per ipfam tanquam pcr rcftimonium fenfus uim, & efhcaciam fyllogifmorum ccrcix figurej dcclararC-/ Capu$ Syllogifmorum. 4 Qaput Oftanum, in quo exponitur argumentum fri- A nullam propofirionem polfe conuerti,vel alias mum Auerrois contra ttuartjm figuram , quo oftendituream non effe na- turalcm. HI s declararis ad tres fyllogi (morum figuraspertinentibas accedamus act quartam , At qua difputationem in- iunjimus,& argumenta Aucrrois cd- ra eam expendamus,& videamus quz alij rro Gilcno Auerroi refpondeanr,& obijciant. Pri quoque tres Ariftorelisfigurasaduerfari natu- rx, quorum neutrum diccre dcbemus . Talem igitur materie, innaturalitarcm Auerroes intel- ligete non poteft, quia in Prioribus Analyticis hzc ncquc abhorretiir,neque anunaduerritur; fed ibi omnis propofirio admirrirur, quc; iit c6- cefla; iino neque an ucra, an falfa ilt arrendi- trroc tur; & miror quod multi logicz profeflores mulro- hunc fenfum fatuumverbis AueiTDisarcribiie nun ..' n rinr,& argumentum Auerroisira inrclledrum intclh- gendo mtiin quidem Auerroesin obuo capite primi ipfi efficax,& ualidum elle intuuenur ,quo ta- a^unic mcn nthildici pofler abfurdius.fi jraibrellige-toAucr rerur.Nos igiiur dicimus aliam fuiiTe Auerrois to> *  mentem, qui loqucnsde uia in fyllogtfmis na- turali,uel non narurali, inrellexicnaruralirate' & innaturalitatem rarione formz, non ratione Natura- mareriz, non enim intellexit przdicarionem IkM, & naturalcm,uel non naturalem in propoficioni-  n "u- bus,quum hfcadmaceriam pertineat ; fed ' n - , ^ ,s " bbri Priorum Analyticorum aduerfus Galenu iiaargumentarur, fyliogifmiconfydcr.indt in logioa tales eflc deber, oi propofito certo quc- (Ito cadacfaper eos cogitario noftra natutaiis , ac fupcr fyllogifinos quarrz ligurz non cadic cogitacio uoftra narurahs, ergo in logicaconfy derandi nonninc, ncquealijs fyllogifmis an- nuinerandi , hac ratibne & refutat Auerroes d urtjun figuriGaleni.&caufamadducircur B tellcxit naturaIem,uclnon natitralemillarione Anftntclcs eam neglexcnt,& confydcrare no- l.jerit.aduerfarur enim procctTui noftro natu- i..lt,proindc etiam confilio ipfius Arillotehs iatraCcandis fyllogifmis; iam etenim diximus Ariftotclem fibi propofunTe in Prioribus Ana* ivticis tractjndos eos tanctim fylloerifmos , qui ImcConCencanei narurc non eos,qui contrana turam proccdjnr. Non eft autem exiftimandu Auerrocm idco dtcerc quartam flguram eflo conccartam narurz, quia concludatpredicario ncnt oon nacoralem, veliiti fpeciei de gcnere, rcl lubicdi de accidete, ut fi dicamus, aliquod ammal eft homo,uel, omne rciibile eft homo, B?* 0 ** xolis cnim innaturalitas.uc ualoquamur.eftra- tiooc materiz , non rarione formz, proinde tu Hpio. ab Aoerroe, rum etia ab Ariftotele ln pofterio- mm> ribus Analuicis coniideracur,ibienimraaccria (pcpoftrionibus,nimiru qusfiar, uel non fiacfecundum ordinem iniSrrecii naru- ralem,uis enim illaciua in formaconfttttt, nont in materia; ideo naturaliras,& innaturalitas tl- lacionis cft naturalitas,& innararaliras formc; , & hac intelIcxic.ibfq;vllodubio Auerroes.H$c aut naturalitas formz rota in dicro de omni 6c in dicto de nullo confticuta cft,ut Auerroestp- fe teftatttnn primocapitc Ep;tomes in Priores Analyticos,dum ait f fyllogifmus, dequo fer- mo ric in his li bris , eft qui lit itipcr dctcrmina- toqueiitofecundum uiamdidci deomni, qux eft uia nacuralis \ cutkutem uiam dicct de otn- ni uocct naturalc, ipfe declarat in capite qnin- to primi libri Priorum,& aliis in locis s dicit c- nira efleuiamnatoralem.quiatalisillario fita maiore hominum parte fecundum naruralem cogirationem ; fyllogifmos autem, qui a paucis tanrikm hominibus fiuntnon fecnndumuiam io,fedin prioribus Analy ricis nuila materiz G dicti de omni, appellac Auerroes artificialiter, rma neretiam przdicatumin conclofione; & td, q in propofitionibusfubiicitur, manet fimiliter fubieccum in conclufione ; qualis illatio fit per diccum de omni, & per diccum de nullo ; iam enimdiximus rresin utroque cerminos com- prehendi,equibus fyllogifmus naturalis con rrituitur,quorum fupremusdicitur maius exrre mum,fubquoftatmediuscerminus,&fubme- dio ftac inhmus omnium ranquam pars fub to- ro, i]uc diciturrriinor exrrcmita$;quum igitur maius extremum fitin propofitionibus przdi- catum ranram,non ittbicchim; & minus extre- mum fit fubiectum cantum, non przdicarum, regula dicci deomni poftulatut ijdcduo ccr- mint De Quarta Figura n6 tnini in concmfione eundc inter ie refpectum, D candemq; pofirionem rctineant, nempcvtcot ligatuc prxdicatio fuperioris de inferiorc,ideft vt ilhid , quod in propofitionib. prcdicabatur, inferatur de illo prxdicari,quod in propofitio- nibus fubijciebatur, & non cconrrario; fupe- xius autem,&inferius non ea lntelligimus.que; in Categoria,& reipfa finr ciufraodi , vt coga- tnur corpus dc animali prxdicare, animal vero de corpore prxdicare nequcamus ; fed intelli- znus fuperius, & inferius iecudum noftram ac- ceptionemin propofitionibusj^vtquod ineis cupctius fuir,raaneat fimiliterfuperius in con- fa,&obliquccollecea.adern prorfus rario eftia duobus raodis terrix figurc Difamis,& Darifi,exijfdem euim propourio* nibus contrario ordine difpofitis hi duo diuer- ft modi confticuuncur,& eorum alteroconclu- fio conucrfa coUigicux conclufionis altcnus, & quxia Difamis naruralirer.acprimario colligt mr, eaia Datifi colligirurarrificialirer,acfecu- dario ;quemadmodumquxin Datifi naturali- ter fequitur, eadera fcqaicur in Difamisartifi- cialircr,&ica urraque naniralicer,& vtraq,arri ficialitercolligiturrcfpecru duorii diueriorum modorum.Quemadraodum autem carundem f>ropofitionum rranfnoiitio variar modum fyl- ogiimi,ita neceflc cft figuram quoquevariari, fi conriognt murari medij rermini fttUm, quod in fecunda,ac in rerria figura non cuenit , eue- ait tamen in prima,& in quarta/vtpater. Nec Obic obftaredicunt illud, quodpro Ariftotcle-,^^ 01 "* Auerroe dicitur,quod ex cifdem propofitioni-. ro ^ bus facilius , arq; euidenrius colligitur conclu- f cllo . fio in prima figura,quamin quarta;hocenim concedunt , fcd idem ( inquiunr) contingit in duobus illis modis fccundx figurx Cefare , & Cameftrcs,raciliusenim,&euidenrius conclu- dir Cefare,quam Cameftrcs; &ira faciliiisin terria figura Darifi.quam Difamis; quia ad pri- mam figuram propriusacccdunr, & ad eam fa- cilius reducuntur ; nec proptereadicimns Ca- meftres,ac Difamisnon efle narurales, fedom- nesdicimuscilenaturales, liccr hiccuidcriiis, illeminus euidenrer concludat. Quidaurcra miru,fi prima figura euidentius coIligaf,quam quarta l cerrum eft enim ptimam cllc omnium euidentifilmara , nec tamc eam folam dicimus naturahcerconcluderc,fedaltasquoquc. Illud pbie /I . i f t. *  i* r ttioim quoque libt non obeile i1icunt,quodquarta n- r 0 \ utl0 gura non cocludar pcrdicta dc omni,& de nul p ru Ga- io , quandoquidera fecunda quoque, ac ter- lcno. tiafiguranon habentdicruin deomni, *vclde nullo,quum non habe?-'f mcdiura intcr exrrc- malocarum ; hastame^-.riftoreles uon reiecit vrnon narurales,qoia liccrnon habcanracla didtnrn de omoi,habenrraraen poteftateiqua-. tenus adprimam figuram reducipofiunr;quod idern dequarcafiguradic^ndueftvpoteftcnirri ipfxquoqac ad primam figuram reduci, quare haberporeftarcdtclumde 6mni,etfi non actn; non etriginirroinusnaturaUs, quam illxdux, hcct & hxc,& illx finr miniis naturalcs , quam prima, qux quidem fola eft 'Verc naturalis , & raaximc omoiura euidens,i qua furauc reliqnc euidenriam,& perfpicuitatem^ Eftetiara (dt- cunt ) quarta non rainus in vfu apud homtnes, quam alix figurx,im6 nominusfonaflc.quam prima; quod aurein gyranafijsphilofophorum foleatquanafiguracenferi mooftrofa,& tnna- turalis, caufam efie ioquiuor cofuerudiocm in difciplina Ariftotelis.cuius reueretia ,& amor nos obccecar ne ueritateminfpiciamus,&vT pureraus conclafiooem fempcr coiligeodam efie fecuodum primam figuram , ounquamfe- cudum quanam;qu6d fi liberi cflcmus, oec iu- rari in uerba magiftri , oideremus qttarta quo- que figuram elle oaruraleoi , & alijs aoourae- randam ut quartam , non ut priraarn, qux fit obli-  tonfir- matio EoGa- DeQuartaFigura 110  w -v* ^ IJquo- itiam eiusconuerfanullo pactoexijs propofi- tionibus colligitur, falfum eft enim alique ho- minera non efle corpus, fedhxc folacolligi- tur, aUquod corpus non eft homo s addc quod parricufaris negatiuanon conuertirur; quare conclufiohxc immediatc colligirnr, non per aiiam conclufionem priorcm , & colUgitur per rum extremorum magis hunc , quam illum fa- ciamus maiuscxrremu , vel ininus extremum , fcruamus (alrem ordinem noftrxproiiutiario- nis,utqui terminus,& qux propofitio prioc profertur , dicatur maior , qui vcro, & qux po- fterior , dicatur rainor : hincorirur dirrcrenria inter duos illos modos fccundx.figonj.Cefare & Cameftres , nec noninter Datifi,& Difa- mis in tertia figura ; quarenus enim utranUbec propofitionem alteri antcponcre poflumus, catenus vtrum duorum cxtreraorum uolumus prxdicatum in conclufione pofluraus cofticue- re; necproptercaaducrfaraurnaturx;ur fi finr tcrmim extremi lapis,& homo, xqucnaturali- ter per medium animal colligemus nullum ho minem elle tapidem , ac nultum lapidcmefle hominem , illud quidem ia Ccfare,hocaurem in Caineftres.inneutro enimhorumduorura modorum prxdicatum in conclulione facia- folam quarram figuram, nonper primam.Hoc E mus id , quod in propoiirionibusfubiectufuic. Illatio natura- lu. modo defenfores Galeni argumenttim Auer tois oprimefolutum, &tolutioneegrcgircoa- firmatam efle arbttrantur, prxfertim quura ar- gumenrum ipfum criam contra Ariilotelcrru conuerti poflc uideatur. _ . Caput Decimum , m qtto refponfio hrtpugnatttr , & osienditur non poffe argnmentum ^fnerroit > tontra fecundam , ac tertiam fi- guramretorqueri, TTAec dicenrcs nequc Auerrois argu- I 1 1 1 mentum foluunt, neque ipfum benC* JL H contra Ariftorclem retorqucr,qunn_ illudconrrafolamquarram figurara plurimum ualear.contra alias nihil, qnas pofuir Ariftotc- ]e$;hfc facile oftendemus, fi declarauerimus quomodo in fingulis figuris fiat illatio narura- hs,&quomodonon naturalis.lllatio nacuralis, queper dictu dc omnifignificarur,in hoccon- F fiti propofirimanetinanimo rariocinanris, Sc quum homo,& lapis 10 propofirionibns xqua- lcm fedem habucrinr,& neurrum alteri lub- iectum extitcric; quarequum nullusalius fer- uctur ordo in concludcndo, quira noftrx pro- pofirionum enunriationis, rranfpoiinopropo- iicionuro uariar modos . Dicere etiara poliu- mus diucriitatera horum duorum modorum attcndi pcnes quxiitum a principto propofiW rura, aim.fi concludendu proponarur nullum hominem cfle'lapidem,& ofleratuxmcdiuna. atumal,argumcnrabimur neccuaiidin Cefare* quiademaiore cxtremolapidc ncgabitur am- mal , & erit maior propoiitio negatiua ; hoino autem rnmus excremum lubi jcietur animal af- fn matiue, & lict nnnor propoiitio affirmatiua^ hec enim uocatur rainor,quonia homo in quc- fito propofiro fubiicitur, illa uero maioi , quo- niam lapis inqucuro propofitoprcdicatur.hic enim ordo,feu hic refpcC-tus rcrminorum qux- Quo- BMO infccu- da,& in crtu fl 5ura fit latio naruu- lrs. hftir (qoemadmodum diximus) vr predicarum in propofitionibus maneac etiam prxdicatum in conc lulion e.ul cft ut duo cermini exrrerai in condufione eundem feruent ficum , & eudera refpedum ad fcinuicem, cpxem in propofirio- nibus habuere , hxc illario naturaiis quwuo- do eiiidctiflimc fiarin primafigura.inquain- fpicimr acm d icru m de om m.vel de nullo,iam iatis aatca expofitum cfh;naoc alias quoquc fi- guras confydercmus. Dicimus igitur in fccun da,arque tn rertia figuraaon apparere quomo- do prxdicarum in conciufione iirctiam ptcdi- carum in propofitionibus refpectu minoriscx- tremi , propterea quod duo termini cxtrerai in proponcionibus non iu funr pofiti , ut aiter al- tero prxdicatione fuperior fir,fed in loco f qua lifont conftitutifUelenim xquc fubijciunrar medio , vrinfecunda figura ; uelxqueprxdi- ab co fic nominatio maioris> & minons propo- fitioms. Si ucrci quxfitum conucrfam propo- natur, nullus lapis eil homo y & idem orieracur medium animal , ncceiiarib argumenubimui in Caraeftres,quiamiooreritncgariua,&ma- ior afiirmariua Patet igirar qiibd cx eifde pro* pofitionibusxqde' colhgitax-umq^coDucrfa conclufio ; tlla umen dicimr primario colligi, qux firit propofita in principio ; proinde ncu- rerhorum duoru moaorum cft alcero aarura- lior,& euidentior, nec alteracoaclufioper .d- tera coUigirar, fed xquc ex propriomodo am- b? colliguntur naturaliter,&ex alrcro arrifi- ciaiirer ; in propoficionibus aurcm non raagia hoc modo , quara illo confpicirurdi&um do omni, vel dc nullo, quare ncut rn modo fic llla- rio concra naturam,& contra dictura de omni. Hxc eadem dicenda funrdeduobusillismo- :1 4 cantur demedio, vcintcxria', idcirco quum in disterrixfigur^Difamis^&Dacifi.Dicururau* tcm 121 Syllogifmorum . 122 emfecudfc,actertiafiguraeiTenaruraIes, quia A rerinfiranosfemperrrahereradrariocinadum plurcs homines in his oaruraliter rariocinarur xon minus, quam in prima figura ; & quanuis nx non habear in propoftrionibus accu dictum de omni, quum non habeanr mcciium in me- diafedocollocatum , habenttamen poteftate, Daob. *Vt fupra declarauimus . Dupliciter nanq; pof- modis fumus intelligere fyllogifmum naturalem, auc enimeu intcl?igimus,qui habeat a&u dittum j^gj^. dc omni^proinde per fe ipfum habeat euidcn- narura- tia fine opc alterius,qua ratione prima tantum lu. figura cft naruralis;fecuda enim , ac tertia non funt ita naruralcs, nifi dicamus naturales pote- icare,quatenus ad priraa reduci poflunt, quarc neq; penitus naturales funr , neq; funr conrra- rixnaturx, quianonaduerfanrur dicto deom xu,fed medio modo fe habenr; &,quum nd ad- uerfentur naturar,funr poteftace narurales,quia ftabenc poteftate didru de omni;aut nacurafem fyllogifmum intelligimus illum , qui lxt in vfu in prima figura,hcc enim omnium fyllogifmo- rumradixpropricfiguram prima productt;acca men materia ffpe noscogit uthacregulanon exquifite recca , fed aiiquantum obliquata uta- mur.inftar plurribex illius regulx.qux ad lapi- dum obliquirarem flectebatur,uolumusenim, quemadmodura & medici iubent , illud refpi- cere,quod magis urgcc; quod quomodo fe ha- bcac,breuiter declaradum eft;Certum eft com- munem cllc omnium ratiocinantiumfcopum utex notis quibufda piopoiictontbus aliquid colltganc,& probcnr.quod ignotius eft ; in no- bisenimhunccanquam naturalera inftinccum incfle Ariftotcles ipfe uidetur teftari in prxfa- tioneprimi libri Phyficoru inquiens innaram nobis elic hanc viam uta notis progrediamur ftd eam,qux ignoramus;quod fi eum locum ad id.de quo loquimur, pcrrinerc aliquis non ad- miferic.falcem noinhciabirur Ariftoreiem hoc pud plures homincs inftin&u natutx ductos, B fignificafle io ipfadefinirione fyllogifmi , dum qua rarione omncs tres figune lunt xque naru ralcs.quia funromnes cqiu - in uiu apud magna Cor il hominum parrem.Dignum autem cognitucft, Ji , qui licet a nemine haccenus declararu.quod quum xuturah ob infitam uim didti dc omni fxpe "vulgares ter ratio homines abfque ulla arcis cognicione fyllogif- 6 fem- mos rac ' anr  fltlamen non f menrionem facir Ariftorelesin quin dixit | pofitis quibufdara f conftat enirh-idem ualere pofiris,quod conceflis , concedit autem tierao ea,que, non nouir; quare quifquis utitur fVilogifmo fiue ad feipfum, fiue ad alios.iiu r , ooccndi,fiue difputandi, fiue perfuadcdi , fiue ctiara cauillandi gratia,notas,& conccflas acci piac propoficiones oportet , alioquin inanis eft oranis rariocinatio pro colligenda coclufione, quc ferapcr incognira,& controucrfa proponi- tur.Hac igirur ob caufam nicimur fcmperquan cum poflumus noras propofiriones aflumerc,& quc* illico finr cocedend;, ex quibus poftea con clufionem controuerfam colligamus . Hinc fic ucquandoq; raalirausaliquam propofirionem famere, per quam in fecunda,uel in rertia figu raratiocincmur, quam eius couerfam r per qul in pnma; illam cnim magis in prompcu,ac eut denriorc effe animaduerctmus,hanc uero igno ciorem, ueluti fi probandum fir nullum homi- to libro de moribus capite decimo.qux plubea C nera efle equum, & medium occurrac rifibile, crar,utad lapidum figuram flectercmr; non.n. iempcr materiam ipfi rcgulx, fed quandoq; te Dubia g u l arn marerie accommodare oporret.Vnde fu aduer mi poteft folutio dubitarionis, qux mulcorum fui fecu animos pofler pcrrurbare, uiderur enim fccun ir.ac dam, ac tertiam figuram nacuralitcrin ufu efle figuxi. non ^ coere  prima folam , quum enim om- nesfyllogifmi fecundx.ac rertix figurxad pri- xnam reducendi finr, potrunrigirutornncs for- xnari ftatiip in prima.crgo no deberenr forma- xiinalijs ucftacim reducantur ad primam,ete- nim fruftra fit p plura, quod xque , i mo mcltiis per pauciora fieri poteft; melius cft aucem pri- rna figura ftatim uti, quum id fieri femper pof- fic,q uri ali)s,fi ad primam reduccdf funr ; prf- ietnm quum prima ali )s prxftantior,& euiden t ior, & naruralior fir;iraq; alix figur^ pr^cer pri Solotio mam in ufu efle non debercnt . Ad hoc diccn- du puco c^regula ciicli de omni nobis naturah- promprior,atque conuenienrior eft hccmaior, nullus equus eft rifibilis , ex qua fit fyllogifmus inCefare,quam conuerfa,nullum rifibileeic equtts.cx qua fierecfyllogifmus in Celarent-,ea cnim eft nobis loquendi confuetudo , ex ipfa-r fortalic reru natura deriuara,vt fubftantijs pro- pn ecates arrribuamus,non fubftantias proprie- tattbus, ideo raagis dicimus nullum coruum ef fc albura,quam nullum album efle coruura. la illis aucem modis,qui difficilius ad priraam fi- guram reducunrur,uidelicet per rranfpofitio- nem propofirionum,uel pcrdudlionem adim- poflibile , adhuc efticacior eftratio curnonin prima, fed in alt js potius figuris argumcremur, nam ii proponarur nobis in principio rale qu?- ilcura colligendum fyllogifmo , nullus lapis eft homo,& occurrar mcdius terminus animal,fta rira argumenrumfacimusin fecundafigura in Cameftrcs , quoniam pcr illud medium noru F poteft DeQuartaFigura **$  - &  124 potcft fieriftatimfyllogifmusin primafiguraj D fedinalteroextremoconftirutaanaruraremo dequclitopropohto, inprima ennn cocludcrc tiflima cft.&eipenitus aducrfarur ; quocirca mus nullum homincm efle lapidem,nosau- rem hanc no qu.vrebamus, (cd conuerfam,nul- lus lapis eft homo,hxc enim proponebatur.hu iufcereiargumenrum validiflimum ex Arifto- telcdcuiinimus,apudqucm mulcislocis,quos hic commemorare non conucnit, obfentauv* C fu' a muS 'P wra "^ 11 " 1 eu ^ c fyllogifmo in fecundafi- ^"ogif* gura ex ambabus. propofitionibus affirmantib. mus  quiprauus,& inuuliseft ratiocinandi modus, duaSus validus tame ratione materix,quia maior pru- a ^ rma Pofitiopotcftfimplicitcrconucrri,& iraracio fccuda " c m pnma fig ur *.maluic aurem Anftorclcs tjiua. ca maiore "Vti , qux promptior , atquc euiden- tior erac.quam conuerfa,quz erat occuldQC.de fpernere formam propccr raaicriam,qtua hxc ro agi s -vrgere "Videcur . Narura igitur nos iu- ducit ^vc regulara dicti de omni ahqur.ntum obliqucmus,&abeiusre&icudraedeclincraus. propter matcriam,cui hxcregtilaaccdmodan- da cft , materia enimfunc propoficiones , qui- bus ad rariocinandum ~vu "volumus ; propre- rea fxpe contingit vcin fecunda, ac in rcrtia figura potius,quam in prirnaargumentemur; nec tamen illar itarecedunt a prima,vt non fint Euidea iUipropinqux,& ad illam reduci queant .To- cia  vl t iu| itaque dtrficultatis folutio in noceftcon loeil - _ ~ 1 , , mo plcx. ,1 u . ftituta , quod omnes ratiocinanccs quxrunr na cucalicer euidctiam.hxcautemduplex eft, vna matcrix, vt propofitiones notf-ac conceflx fu- mantur; altera formx , *Vt per di(ftum de omni raciocinatio fiat,fic cnim cuidentiflima eft;id- circo fi 'Vrranque fimul euidentiam habero pollunt , in pritna figura abfquc dubio ratioci- nantucnoninalijs; quod fi vrranque fimul af- fequi nequcanr, euidentiam materix fectari rnalunt , qux magis "vrgere uiderur, quemad- modum declarauimus . Hacrarione proprer mareriamdeclinamus aUquantumabeuic.cn- tia formx , fcd poftca hanc quoq; adipifcimuc pec rcdu&ionem fyllogifmocum ad diclum dc omni , & ad figuram primam . Quod igirur fe- cunda , ac certia figuta funt naturales , & quo- modo,& quod aduerfus eas argumentum A uer rois ma|e ab -aduerfarijs recocquetur manifc- ftum eft. Caput Vndtc'mum t qnbd argumentum Auerroit contra foUm quartam figuram fit efficaciffimum - NVnc oftendamus ipfum cotraquar- cam folam figuram plurimumrobo- ris habere, & vanam efle folutionem a medicis excogitatam, qui non uiderunt quar tam figuram neque cum prima, ncq; cutn alijs duabus elTe cofercndam ; quia neq; illarionem racit cuidentifltmc naruralem,vr prima; neque poteftacc euidccem, & nacuralero>uc aUx duc, ; iureuocarurab Auerroe arcificiofa , & cx ma- chinacione concludens,& nihilhabens illa- tionis naturalts . Priraa nanque figura habec in pcopoiitionibusdi&um deomni manifcftum, & iuxta iplius legem conclufioncm colligit-. , fecunda vero, ac cercia non habcnc in propofi- tionibusterminosdifpofitos fccudum diciura de omni, & condufionem colligunc fi non eui denter pec diccuro dc omni , faltcm non ci re* pugnantcmi fed quarta habct mcdium inter cxtremalocatum , pcoinde habcc adtu, & ma- nifefte in propofirionibusdiccum dc omniita- men in condufionc facit illatiooem ipficon- trariam , & aduecfancem naturx ; quura enim deberetcolUgere prxdicationcm fupremi pre,- dicati de fubiecto in fimo, ipfa c cotrano infext infimum prxdicari de fupremo , quod cft con- tra noftram naturalem cxpccrationem ; vndo pacet vanam efle inftantiam , quam faciunt de Celare , & Cameftres in fecunda figura i Sc de Soluri Daufi,ac Difamisin cercia;iquoniam compara- tio noneft conucniens,diximus cnim duas ef-  JSa du^l^ rumalcerum pocius, quim alteru appellemus Gak. maiuscxaemum; prior quidcm raao cftdifpo 5 X firio terroinoium in propolitionibus actule-^ tc J cudumdiccumdcomni ; illum emm terminu, muuua qui prxdicationefupremus omnium elt,maio- nuiorf, tcm uocaraus,cc propofitione, in qua eft , pro- "i""' poticionem maiorcjillum uero,qui lubijcitur t( j c ^ cxteris,dicimus ininorem,& illam propofirio- d iM  nem minorem appcUamus : altcra catio eft ot- mus. do ipfarum propofitionum, qui fumituccx or- dincduorum ccrminoruquxfiti abimriopro- pofi ti;quum enim ex ipfa cerminorum prxdica tionc in propoficionious nullus poflit lplbcum ordodefumi , quoniam duo excrcmi tcrmini ->H  xqualem in eis obtinent liui 1 r. .~vmie non pof- ' fumus mdicace utec maior, vter minor uocan- dus fir,nequeutraiit propolitio maior,vcra mi nor; ideo illam uocamus maiorem,quam prius procuUmusjiUam minorem,qua pofterius , ha- bica fimul rariouc qucliti pcopofici a princi- pio. Verum harum duarum rationum prior 16- gc efficacior, arque vrgcntior eA,& dumillam nabcmus,non rcfpicimus alteta; quando enim in propofitionibus termini fecumlum ciictum de omnifuntdifpofiti,non confyderamusvrra propofirioantepofitafuerit,ur ca appellemus maiorem;fed inaiorcm uocarausillani , in qua terminus prxdicacionc iupremus continctur, etiatn fi alteri propofitioni poftpofia fuerit , uc fxpein Ubris Ariftotelis inuenimusminorem propoiicionem maioci eilc ancepofitam , pro- pterca fyllogtfmum illum ex vrraque uniuerfa- li amrmanua,quem in quarta figura ciie dicuc, Actftoceles noniudicarec haberecomplicatio- . j ncm propolicionum diucrfain a primo moda prim^ Syllogifmorum. 12(5 priroxfiguracquidicitur Barbara,quia quum A iiue malc ul fi.it, eft prima figura , iudicature- odfit acru il icru de omni, maior terminus fcm- nim primafigura non ex utiOtare modi, fcd ex " per vocarur ille,qui pr^dicarione (uprcmus cft, &illa propofitio.in qua ille ineft.femperdici- turraaior.eriam fi minorantc illam pronun- tiata fuerit ; quocirca inanis prorfus" eft aduer- fariorum excogitatio quod tranfpofitis in pri- ma figura propofitioni bus modus,& figura ua- tictur, manet cnim eadem figura,& idem mo- lus,quia manct idem terminus maior,& idem Cerminus minorjira enim in mentibus noftris imprimitur didhim de omni,vr quomodocun- que propofirionet difponantur nosfemperpro maiorc habemus illtim.qui pr.xdicatur de me- dio pro minore autcm lllum.qui iubijcitur me dio, idqtieeftin animo cuiufque hominis fanc; znentis fecundum inftinftum naturalcm . Ide6 refeltendum penitus eft iftorum figmcntiim_> qu6d terminusille,qui prxdicatione fupremus cft,dicatur minor; qui vcro infimus,dicatur ma litn medijji dco Ariftotelesinprimafiguranon utl jj folumquatuor illos modos unlcs nominauit, Q rc mo fedetiam aliosomnesinuriles;omninoitaque 4, fed dicendum cft hunc fyllogifmum negatiuum , " fi}* quem hi in quarta figura ftaruunr, efle in pn- m '" mafigura, inutilem tamen, &non concluden- tem , quum minorem habeat negatiuam ; nam recte, & naruralitcr nihil concludit, quanuis ei accidat vt artifiriosc,& oblique certam quan dam conclufionem colligat , led eam non ede naturalem illarionem quilibet fincerus,& fanx, menris iudex diligenter confyderando cogno- lcere poteft , femper enim dum medium poni- tur ioter exrrema,propofitio illa iudicatur ma- ior, in quaterminus ineftprxdicatione fupte- mus ; illa uero minor,in qua infimus;ideo natti ralisomnium hominum cogitatio caderet fu- per conclufionem conuerfam ,quiltbet enim ior; eft enim artinciofa quxdam cxcogitatio B expectarer ex illis propofirionibus talem con- tlicuius hominie , non omnium , neque plu- xium , fine aliquoordine naturali, imo contra- xia naturx . De Cefare autem , & Cameftres , ac fimilirer de Darifi , & Difamis alia , ac lon- gc diuerfa rario cft, in his nanque ceflanre prio xe ratione ad (ecudam confugimus,quia quum non habeant actu in propoiitionibusdicturru dc omni.fed ambas extreraitates liabeant ^qua liter pofitas , prior rario nullum ibi locum lia- fcet , nec poflumus rarioneprxdicationishanc potius,quam illam appellare maiorem,vcl mi- norem i tuncigitur fccundam rationem refpi- cimus, & poflumus urram uolumus appcllare nuiorem, nihilo magis flc, quam fic aduerfan- tes narurc i) & di cto de omni ; quo fit , 'Vt Cefa- re,& Cameftres finr duo modi diuerfl in fecun da figura , fic etiam Difarais,& Datifi in tcrtia. Solutio Qupd etiam dicut de modo illo negariuo quar altcnus rc hgut? , vanum , & comraentitium eft , erat_ clufionera,in quaanimalde equo pr^dicare- rur, licer modus non concludens, &inutilis fit *, quate collcctio concluflonis conuerf?, ali- quotl animal non eft equus , eft conrra omnem animi noftri expectarionem.&cogitarionera naturalenu. Ncque Ariftoreli fuit incognirus tnodus hic negatiuus , ad quem ifti confugere uidemur, de co nanquc locurus cft inodtauo capite primilibri Priorum Analyticotunu,& eft modusille, qui a Latinis uocatur Fapefmo Fapef- vel Frifefomorum , fi maiorcm habeat particu- mo - larem , quos duosraodos Latinirecteinprima figura collocant , fed obliquc , ac contra naru- ram concludentes appcllant: propterea Anfto- teles nullam ipforum mentionem facere uo- Juirin prima figura , quia infigurisnon refpe- xit mli fyllogi fmos naruralircr concludcnres , alios omnes i figuris reiecir, attamen eos quo- quc extra figuras terigir , ut in illo capite ocra-   ~ i  O^" * V * -  j ww  v -j ^ O ' . \ confir- enim modus ille talis , nullus equus eft homo , C uo de his uidere poflumus,ubi hos ad primam ^ 1 *" 0 omnishomoeftammal,ergo aliquod aniraal Calcno non eftequus5huicmodo(aiunt)obijcerenon uddu- poilunt Ariftoteliciquod fitin prtmafigura, & sninorem propofirionem habcar maiori ante- pofltam, quemadmodum altcri modo afhrma- tiuo obijciebant, quia fl minor ea efle dicarur, qu?prior pofira eft, & fyllogifmum efle in pri- xna ngura , fequetur in prima figura minorem efle negariuam, quod quidem cllc non poreft, quumin primafigura cx minore ncgatiua ni- hil colligatur -, hic autem modus , quem expo- fuimus , eft fyllogifmus concludens, quoniam igitur in primafiguralocari non poreft , multo rninus autem in fcainda,uel in tenia,relinqui- rur ut flt proprius modus quart^ figurf . Sed hcc , licct aliquid habeant apparentif, nihil ta- men ucritaris habenr; legcm enim perperuam, & untuerfalem habemus qu6d quandocunque mcdium iptcr cxtrema poflcum eft , liue bcnc, figuram perrinere dixir, obliquc tamcn condu derc;& adiecitpofle in alijs quoque figuris for mari huiufmodi fyllogifmos obliquc conclu- dentcs , quod quidem nobis confyderandu ol, reliquir.quia non funt fyllogifmi naturaliter' concludentcs, necdigni quorummentio ulla in figuris fiat Nos igitur,qui Ariftotelem dcfcn dimus , rarione mouemur, non confuetudine, yelamore magiftri.ad fequcndam cius opinio- nem qu6d tres tantum lint figurc, naturaliter condudentes ; nec aliquis eflct crudicus,ac fln ccrus iudex, qui non cenferet mcdicos ponus, qiiara philofophos iurafle in ucrbaraagiftrijva lidiflimum enim eft Auerrois argumenrum,de quo hactenus fermonem fecimus , & ita firmis niritur fundamentis,ut folui non poiut . Capnt  De Quarta Figura 1*7 Caput Duodccimum , iit quo featnirm ^utnois D argumentum exponknr , & contra medicos dcfcnditur . Jecun- \. L t i r o argumenco ufus eft Auer- dum u I % roes contra quartam figuram > quod gomcn / % tale eft, per quartam figucara conclu tn Au ^ prxdicatio eiufdem dcfeipio,er.;io eft [._..:..:: gur* nugatoria,inuuus,oc abiurda,antecedens um fi- probatur , quoniam quando in quana figurau guxam. jtaratiocinatur,omnis homoeftanimal,omne animal cft corpus, quilibet in mcnte fua natu* raliter cogitarct ex his propofitionibus lllatio nc huius concluiionis,omnis homo eft corpus, ipfi tamen conuerfam conclulioncm colligut , aliquodcorpus eft homo,crgo a primo ad ulti- mum colligitur corpus dccorporcprxdicari , fieri enim non potcft utqui auditilfas propoft tiones , non cogitccconclufionem naturalcm , aux eft,omnis homo eft corpus; ipfe poftea au itconucrfam,quam non expectabat, aliquod  corpus eft homo, ldcohanc illi fubncctcndo concluditurper primam figuram aiiquod cor* pus eflecorpus, qtiiali prxdicatur de homine corpus,& homo dc corpore,concluditur prxdi cari dc corpore corpus,qux eft prxdicatio,& il Prima latioabfurda. Ad hocargumentumihiuiden- trfpon- turmedici tripliciterrelpondcre,pnmumqui? diconl ^ uenditur con ucnicntu canclufionis cnrn propofitioiu bus , ~\i >luo trrmmi conduiiQniscundem mter fe habeancrefpcctum , quem 1 n pr o po iici o ni bus habucrc.qiu li pcrucrtarur, hi illatio contrana curanu. Negarcigiturnon pofliintquod cxea propourionum com plicanonc lcquatur natu- Iitcr ilia concluiio, omnis hotno cft corpus, qncmadntoduroin prirna Anerrois rationc fu- liilimc- dcclarauunus ; proptcrca ii quid robo- ris habet hoc fecundum AtieaoisargumcHin-> id habetcxalrcropriore.,ciuijsuirtuce,& efhV cadta(chocquoqticroboratur;idcircoii illud hrmum marnet, hoc quoque coulcqucns rc- ctc ab Aucrroc dcducttur, li pcr quattara ct- gurara Sy llogifmorum. gura ratiocinamur, colligimus prxdicationem ciufdem de feipfo; quod ipfiquoque aduerfa- rij negari non polTe cognofcenres ad fecudam refponfionemconfugeruntdicctes colligi qui- dem idem defeipfo, non ramen "vt idcm, fed Impu- vt diuerfum. Ego ~verboftendo colligiidem fP atl  *vt idcm.imn qudibetterminus in fyllogifmo *Vnus cllc dcbcc,& iimplex, non mulnplcx , ii .n.ciTet multiplex, tunc ratiocinatio non in tri- btis.fcdin pluribus rcrminis fieret,& nihil cb cluderer,du igiturconcludimuscorpus decor pore prxdicatu , necetlc clt vcintelhgamus ide cds corpus in conclnfione, quod fuit in propo /ittonibus; & idceilecorpus,quodprgdicauir, 3c* corpus qdfubijcirur;lccus vitioius eilet lyU logifinus> (tquide lola confydcrationis dtucrii tas fufhcic vt ratio ex quatuoc tetmtnis conftec Impa-RK illi confyderantes ad tertum refponfio- cnauo c - J- tctux ncm rcceperurdtcentes inconuenicns non eiTe ratione tbrmx qubd idem defeipfb prxdt cetur. Sed hxcquoquc poftrema lolutio faci- le rcfcllitur , quanuis enim Ariftotelcs in prio- tibus Analyticis in folaforma iine materix con fydcratione vcrfetur, tamen formam confyde- ratpropter materiam , &*vr deincepsappltce- cur tnaccrix,quia nifi materiz aptan pol!ct,va- na c llct, & inutilis ipfafyllogifmi forma , ergo ilmiliter inutilis cft illa argumetationis furma , quz cuicunque inatcric apterur , tacit femper nugatoriam, & abfurdam illacionem ,&idcm dc leipfoprzdicaricolligicvt euenitinquac- Hcfpon tl figurajfednoo in prima ,'vtfalsbaduerfa- fioadre rij nttuntutargumentum contraprimam figu- lorfio-- i.. in retorquere;quanuisenim pofttmusin pri ma figura cocludere hominem efle homtnem per medium riilbile,non tamert femper in pti- ma figura hoc abfurdu contingit; & tuncquan do contingit,non prtmz figurz uitium cit, fed cius, qui prima figura praue utitur; tra&antur nanq; figurz fyllogifrrorum ab Ariftocele non vt poftea ipfts materizaptatis abutamur, fed *VC benc utamur. In quartaautem figuraquum fcmpcr, & necetlarib id cbcingat,eft proprium ipiius figurz uitium, non eius.qui untur; qua- re Auerrois ratio aduetfus quanam figuram va ltda eft.non aducrfusprimam.Non benc etiam retorquetur contra Ariftotelem docecem con- uerfioncs propofitionii.quia non eft par ratio; i\uerroesenim confyderat qubd pcr eiufdem fyllogifmi difcurfum ducimurad infcrendam Jirzdicarionem eiufdem defeipfo, quz eftil- atioabfurda, & ratiociQantibus femperinu- tilis;fed hoc non contingitin teducendisalia- rum figurarum fyllogifmis ad primam pcr con ueriionem propofitionum ,quiail reducamus fyllogifmum facrum tn Cefare ad Cclarent.ma iorem propoiitionem conuertemus,fed nb vce mur ambabusinuno,aceode fyllogifmo, nam in Cefare ucemur illa , nullum B. cft A.deinde ciuconucrU,nuilum A.cft B. vccraurin Cc- A larent ; quod idem dc alijs omnibus dicimas , quare nunquam cuenit "Vtpereandcm fyiio- gifmum feu primz , feu fecundz , feu certix fi- gnrz trahamur ad przdicandum idemdcie- ipfo, nifi exaccideti,&nitiouceotis,vcdittuiri eft ; id enim (i concingerer , uiriofus,& inutilis eflct ille modus, licuci oftcndit Auerroesquar- tam figuram fua natura vitioura,& inutilem ef fcz_^  Qiianntm ititur roboris habeat fecunda rario Aucrrois manifcftum clf, cx altcra cnira priore cfHcacitarem fumit, & ea fublata hzc fatis debilis,& imbecilla eiler;quare dtcere pof fumus iecudum hocargumentumclVe corolla- num quoddam, qubd ab A uerroe ex altcro ar- gumeoto ualidiore deductum cft . Caput Tcrtiumdccimum, in quoaduafiriottm argumcnu foluuntur. d; jiem ar , gumca- Ecla ft. ata, &comprobata huiufce rei uericate fupetcfl ur argumeta pro Galeno irf phncipio fauius concem- puctonisadductafoluamus;primurn argumen Ad pri- tum erar.datur quarta fcdcs medij, ergodatur m * uu quartaflgura;ad hoc negadum eftantecedens oftcndimus enim eam nb e(Tc quartam iedem, fcd elle illam eandem ,quz primam figuranL conftiruit ; qubd ii dicapt arlucrfarij eue quar- cam fedcm quia medium nb cft inter extrema, fedporiosextravtruque, quum ficfupcrius ma iore } & inferius minore,hzc eftuana machina- tio, quz aduerfarur naturz , & uix cogirabtlis eft,maiusnanque extrcmum de minoce prxdt catur,& eo fupcrius eft , & ipit ftatuut mediuin fuperius maiore , igirur multo fuperius eft mi- nore fecundiim ordincm terminorum nvjra- lem;tamen ipti ponunt mediuin infetius mino re,ergo idem eodem fuperitis & tnfcrius eft it- mul in uno,ac eodem fyllogiimo; idcirco Ari- ftoteles non dcbtiit hanc quattam fcdcm con- C fyderare,(l modb eftquarta fedcs,quu lit com- mentitia,& aduerfetur naturz,& implicct con cradic~cionem;quare daro etiam.ncc tame con- celTbanreccdcnte potcft negari confcquens dato.n.qubd ea iit quar ta fedes , non propterea datur quartafigura, quia fedcs hzc rcpugnans narurz, & coramenntia nullam debet figuram conftituere. Ad fecudum argumencumnegan- ,\\u dacft minor^^videliceccpfyllogifmisquarrxfi dtun gurx compecat definitio iyllociimi ab Anftore le rradita , nam quando dixit iyllogifmum ciTe orationem, inqua quibufdam politis nccefte cft aliud quiddam fequi cb quod illa funtw, intellexit concluilonem naturalem , ideft quz fecundum ordtnem naturx , & per diclurru de omai colligitut , ut ea uerba bene coafy- derantibus manifcftum eft,aliud eftcnim con- dufionem j nobis cx propoiltionibus colligi , aliud eftcondufionem per feipfam quodam- tuodo cx propoiltionibus deriuari , atqucL^ F j dcflue- m DeQuaruFiguraSyllogir ut dcfluerc  quaft effeclum , quod caufim fuanu D dcndo totum argmucntum.iam enim oftcndi-. neccflaria iniequarur,& vi caui^ cogenrtsabf que vllo noftroartificio exproroatur,quei.i Cen jum Ariftotclesin ea dcfinitionc fignificare vo |uir,propofitionibus cnim bcnc compofitisfta im lequicur coclufio naturalis ex ipfamet pro- pofirionom nacora , Sc terminoruro dilpolicio- nc.non ex ahqua tantum noftraartifictali exco gitarionc , qualis cft pcr quartam figuram con- clufionis illatio , qux quidem dicitur potius i nobiscum aruficio neri,quamexearum propo iicionum natura,banccnimreueraconclufio il U non fequicur rctto , & naturali termtnorura curfu,fed pottos contra curfum naturalcm. Ari- ftotelcsigiturrndcfinitionefyllogtfmi non di- xitnos acbitratu noftro quanlibcc conclufio- nemex propalirionibus poficis coiligcrc ,fcd dixit nccefle cfle pofitis proppilcionibus con- clufionera propcereas fequi,fignificans con- duftonera ftarttn fequioroincquodam nacma rouseos omncs iyilogUraos, quos hi in quaxt figura confticuunr, cile reucra in prtroa Dgarai &Ariftocelescos ad primam figiuam perrine* re dixic,fed vtobliqucconcludcntcs.ideoeoru mccioncm fecitcxtrafiguras,vtdictum cft;om- nisigiturfyllogifraus concludcns,6cqui ad pri maro figuram reduci potcft, in aliqua figura fta tucndus eft uel dire -A m I . i r. , i n , i i >  i * r tC&exuaoranchuraanumarrihciura,& nabis E nifi anparcnccr. Alij vcrialiararione dicorur quoque ooni'nferentibus,imderiam inuiris,. 44 ter. Ad teniura argumentum neganda cft maior , tram. nempc quod bmnis fyllogifmus condudens,& qui ad primam figuram rcduci poflk , in figurts locari mereatur , diximuaenim Artftotelcro in principio fecudi ltbri Prk>rum,& in octauo ca- fiice primi lrbri menrionera fccillc illorum fyl- ogifmoruraoblique condudcntium,& often- diile quomodo aa priroam ftguram reducan- cur,nec taraen dignatus eft eos in figuris nomi- nare; certum eft cnim omnem fyllogilmu con- cludentem fiue rcclc, & n3turaliccr , iiue obli- que, & contra naruram,concluderc uinuce dt- &\ de omni,proindc ad primaro figuram redu- cipoilc, Ariftotclcs tamen dccrcuitin figuris costantum collocare, qui natu- xalitcr conclu- dunt,non eos,qui contra naturam,& contra di c t un i de omni conduiloncm colliguc , & apud homines naturaliter ratiocinantes in ufu non lnuct lYs, quia non funt in ufu apud maiorcra parrem hominu oarurali ioftinclu ratiocinan- cium -, quanuis eniro certam conclufionem cot liganc.obiiqitc caracn, & contra nauiram id fa- ctuc,& rcgulam didi de omni nec uere.nec ap- parcnccr obfcruar, hos Ariftoxelcs in hguris ne nominarequidem voluic, propccxca neq;ad* mifir,neque reiedr,quoniam uia naturah neq, proccdunt , ncque procedere oidencar. Tales func fyllogjfroi qtunar ftgurx,qoipriorcqui- dem ratiohencn luntinutiles., fatemur enim eoscertam concluftonem colligerejfed iccun- da racione inurilesfant,aui3iunTobliqui, 6c conrrarij nacnr^^capudplurcshominesinvfu roinimc lunt;Hancoo caufam ab Ariftotclc in figuris comro.ecporati non fucrunt , fcdfolum cxua fi quras, v t d icfcum cft.Polfurous etiam con cedcre hos cflc fyllogifmos vcilcsyprourcontra- ponitucutili9iAUtili in priore iignrficarione ac funt_.. Quandoigiturdicunr.omnis fyllozif- F cepto.proindc inaliqoafiguraTocandos, non mus,qui ad primam figuram rcducipoteft,de- betinaliquafiguraconfticui,id ncgandumefta li uroplidcer proferacur ; quod fl h.r c condicio addator, mod6 naturalem illarionc faciac , ad- rnittendumcfV, fcd tunc minorem negabimusj fyllogifmi cnim quartx figurx huiofmodi non funt. Pofliimus ctiam alicer rcfpondcrc concc- taracn diredc, Cedoblique;cft cnim rarioni confenraneum ut ftcuti ooltquc conclufionem colligunt , ita ctiaro ol-luiuc, t v c fccundarib in figuraconftttaantunnoncft igitumeceflarium adijcerc qiiarram figuram , quoniant hiomnct funt in pnma figura ot obliqocconcludcntcs* FINIS LIBIU DE QVARTA FIGVRA SYLLOG. IACOBI ZABARELLAE PATAVINI DE METHODIS LIBRI Q^V A T V O R LIBER PRIMVS. Capn: Tiimum T,.cfjtioncm continens . M V t M fcientiam.Om- nem arrem , omnem- quedifciplinam mctho do aliquarradi, &abf- quc racrhodoconfille- re nou poile manifeftu cit, nuliam cnim facul- tarem bene docere alu quis potcft,nifi&in il- luts parribus difponendis,& in fingulis rheore- mat>busdeclarandis,rradendaque rerum ab- fconditarum cognirione methodum aliquam feruer. Hinc ortum habuit logica difciplina_> , quT tota in methodorum tradirione cc/nftirura eft.proinde inftrumentahs facultas iurc nuncu patur,quoniam omnibusdifciplinis inftrumen ta,ideft methodos prxbct, quious ad rerum no titiamadipifccndam iuucmur.Propterea nul- la adlogicummagis pcrtincns,nu!l.i utilior tra clatio elle potcft, quamde mcthodis, de qui- husdicere in prxfcntiaconftuuimus. Scripfe- tunt quidcrrt nac de re complures tum an n- quiorcs.tum pofteriorcs philofophi, nec non & merlici, dumoccafioncm huiustractationis tiis a Galcno fumpfcrunt in principio artis me- dicinalis. Qui omnes licccin quibuidam parui momcnti dilcrepare '"videantur, in eo ramen , quod prxcipuum eft,ira *vnanimes,&concor- descxtitere,uthisremponbus nemoaliam fen Wctho tentiamproferre,aurcxcogirareaufus fir;quu lorujn. enim mcthodum htcfumptam in methodum & oidi- p r0 pricaccepiaro,& ordinem partiantur, qua- rocrus tuor cuc methodos dicunt,demonltratiuam,rc fccuilu folutiuam, definiciuam, ac diuifiuarn ; ordines ohos. autem tres, compofitiuum,refolutiuum,dcfini uuum,authore Galcno in co loco . Qiix quide A communisomnium fentenrfa iiira aera fit , u( omni diificultare carcat,nosde ea aliquid lcri- bere operarpreuom noneiTet^quandoquidem tam multa abalijs fchpta ad huius dogmatis declatadonemcomperiuntur,ut pr^tcrea ni- hilnobis dc eadem re dicendum relinquere- tor;alienum autem anoftro inftiruro pcnitut eftrlla commemorare , qnar apud alios multos (criptores legi poffint.Verum ego de hac comu ni opinione femperdubitaui,& eomagisdubf taui,qn6eamdifigentius confyderaui, atque animo uolui ; tandem uero qudm in iuuentutc logicam publicc proflteri , & logicos Ariftorc- lis hbros aflidue rractare ccepi , in aliam ientcn tiamdeuenire coaclus fum, in qua ufque ad hodiernam diem pcrfeueraui; lalfnm enim ef- fe putoaliorum dogmademcthodorum,atque de ordinum numero ; in hocautem fi dccepti B funt , in cognofcenda quoque tam methodi, quam ordinis natura eos aberrafle necelie eft ; cuius erroris ( ni fallor ) caufa fu|f, qu6d pro- feflores logicx,qui in Anftotclis libris interpre tandis uerfantur,rem hanc,qucadeos maximc pertinebar, non confyderarunt , fed penitus pi.vrcimiferunt; medicivero, quorura idnon intcrerar, foli hoc munus iibi arrogarunt ; quo facfum eftur morborum, & pharmacorunu confyderatione impliciti, & librorum Arifto- telis non fatis mcmores logicam quxftionem enodarenequiuerint^. Hac igitur dc re fta- tui aliqua fcribere , haud eqnidem altercan- di ftudio, ncque quod putemme unum in_. hac difficultate fcopum atticillcL^ , queiru Galenus, & alii multi uiri CTariffimi aflequi non potuerinr j fedfolo ucriratis amore du- C~tus;ita enim fict ut uclalii in meamfcnten- tiara IJC De Methodis, n6 tiara ucniant.fi uetam efle cognoaerint} uel,fi D bafacere elTet derebusipfis,ac de ipfarum (cie ego deceptus fuero,faltero ea dubbia profercs, qtix hactenusme a Galeni,& aliorum fenten- tia rerraxerunt.aliquem i excitem ueritatis ama torem, qui animum meum dubiis foluat , me- que in errore diutius cfle non patiatur ; profi- teor enim menonmodoueritacem cocoanimo artnplexaturum, uesiim eriam ei, qui in me tale fieneficium conruter ic, plurirhum debicurUm quemadmodum eciam dejomnibus bonacum arrium fttidiofis, iis prxlrrtim, qui'ingenuo animo prxdici funr, illud n:U:i tplc.oolljceor , 11 per me ueritttem cognquerint^aut jfaltem aa eam indagandam aliquid c meis fcripcis au- xilii.luminisque fufccperinr,'eos mibi,labort- busque meis mediocres gratias ellc habituros. Caput Sccnr.dum. Ou:d ftmetbcdus btlacctpta. D nuio. riarum narura diflerere,quod fanc a noftro in- ftituto eflcr prorfus alienum, qui folara ipfius methodi naruram voluraus conteraplari, idei earadiximusefie habtram inrcllc&us inftru- raenralem, quoadrcrum cognitioncm confe- quendarn iuuamut.Quum igitur mcthodus fit inftrumentura.quadilferenciaabornnibus cor potcis inftrumentisdifcrepet manifcftumeft, non eft enim corporale inftrumencum.fed in- tclleduale,& habitus quidam animi nobisin- feruiensproaliorum principalium habituura adcptione. Hinc colhgitur ctiam dirTerencia-. maxime quidem propter illa,qux dicenda suc, a nobis notanda intcr mechoau,& altud quid- darn inftrumenti gcnus, cutusmentionem fe- cit Ariftotcles in principio libri de Luerprera- tionein capice dcoratione, ubi hxcuerbale- guncurf Eft autcm omnisorario lignificatiua- E methodis,arqeotdinibqs lofutu , non fic(utinftmmenrnm,fedexplacito,&arbi- riance orrmiaquidfitc6mnne> ho- E triohtimancj his uetbiscarpit Ariftoreles Wa rum gcnus Mcthodus intclligere de- tonem, qui putauit omnia nomina , & ucrba_> , & ex his ( conrlatam orationem elle inftrumenta naturalia,ideft a narura nobis rradttaad resfi- gnificandas.prouc cuiufquerei propria natura propriam ,& fibi conuenientera appellationo poftulabar. Ariftotelesautem hoc negat , quta cuiufque rei propriam nominationem exhi mano tancum arbitrio, non ex naturarerum p dere cxiltjtnauit ; politirnus tarnen fortaiTe hos philofophosconctliare, fi dicamus uocem fi- gnificatricem duas haberc parres, vnam ueluti materiam, altcram ueluti formam ; materia qttidem eft fonus, qui a natura eft ; forroa uer6 aniculatio, quxtora a noftroarbitrio pendct ; fedan hocPlatouolucrit noneft in prclcntia.. confyderandum ; utcunque enim hoc fefe ha- beat, illud certum efie debet, Ariftorclem non ncgare uocesarriculatas inftrumenta eiTe figni ficandi conceptus animi, fed negare cfie inftru M.-rfao dut nS cft Tftre mctu 6 euifici Jl bemus, nam, fi uocis fignificationem fpectemus, non modoillas, quas propric me- thodos uocantdcd ordincs quoquc,quos ime- thodis feparant, nominare mcthodos poifu- mus.etcnim uiq quxdjtro lunt , & rranficus ab aliquo aH aliquod,quc eftGrxcc, Uoc is,jxi9c i Metho propriafignificaro. Hxc igiturample fumpta_. di dcti. metnodus nil aliud efie uidetur, quara habitus logicus, fu:e habitus intcllctlualis ioftrumen- taiis nobis infcruiens ad rerum cognitionem- adipifcendam ; non cnira oranis uia, & omnis tranfitus folet mcthodusappcllari , fed qu$a mente noftra fitfcientiam rerum inueftigaocc. Qupniam aute Methodus cit habitus logicus , o non eft ignorandum duplicccn cfie Mecnodu , diu Ju- quemadraodura & duplicein efle logica alias vlicuci declarauimus in eo ltbro,quem de Naturalogi ltumrur c.t fcripfimus , cx quo raulta fumi pofluntadl Vox G- gnifica- uuj co- ftatex matc- ru , X torma. pnefentera tractarionemconfcrcntia;ibi qui- F menra naturalia eo modo, quo arbitrabarur nem logicam dupUcem efle diximus,unam re- bus applicataro,& iam in ufu pofitam, atteram a rcbus feinndam ; hanc fcientiam non elTe , fcdfcientiatym inftrumenrum,feu inflrumen- calemdifciplinam demonftrauiraus; illamue- ro non ampliusinftrumencutn, fed fcientiam> fic enim fcienria iUa* cui diciturappHcata ; ea- dcm rarione methodum appellarc pofliimus tum ipfuminflrumentalemhabitum nulli ad- hucrei,fcudifciplincapplicatam} tam etiam difciplinam ipfam, cui eftapplicatus ; propte- Cttrfoj cca Ariftotelesmultistn locisfcicntiasipfas, ac tix uo- difciplinasraethodosappellarciolituseft,nam ccntut mechodo utuntur oranes, raethodoque confi- mctho- ftant,fiquidem nihil aliud funt, quim logicx mcthodi in ufu poficx ; nosaucem in prxfentia methodura non rebus applicaram, fcd a rcbus abiunctam confyderandam propofuimus; de merhodo autera mathcmatica,vcl naturali ucr Plato ; nam rcuera inflxumenta qucdatn funt, quibus ea, qucanimo concipimus, fignifica- mus, nontamcnlunt methodi ,ncquc inftru- roenta logica; nam methodusefthabitusani- mi,non eft uox articulata ; & eft inftruracnrum non ad fignificandura , fcd ad fcientiaro com- parandam inuentum ; pr^terca omnis metho- aus,& orane inflruraentum logicum cft uia, & proceflusabaliquoad aliquod ,qux fintciuf- dcm generis,fcu eiufdem ordinis,ur a re ad re ^vcl a conceptu ad conceptum, uel a uoce ad uocem,h^c entm omnia uerc dici pofiunr, logi cusnanquedifcurfus potefl& in rebus, & in concepnbus , & in uocibus confyderari , isque momento temporis fieri non porefl , fed cu ali- qua mora,& in ternpore. At dura per 'Vocen iignificaturres,vel eius conceptus, non fit pro- greflus inter illa, qux fint eiuldcm ordi nis, fed a uoce ad rcm, fc u conceptum figtuficandum , idquc m Liber Primus . ^ idque fit uibitu,& in ternporis moracnro; idxo A doctrma;quareli prxccptor iubcns lubicum ncque prucell us.nequc cuicurfus propn c dici poceft, prxfcrtim quum no fit ab alio ad aliud, ird potius ab eodem ad idem ; liccc enira *Vox nuterialiter fumptadiffecaca concepcu, forma licer camcn non diff err,quia conceptum ipfum fignificac, quare nullus poceft eile progrelTus, a uoce fignincantead rcm , ucl concepcura fi- Qfuncauim. Quod autem tale inftrumenrurru fignificandiconceprus non ficmltrumcnrunu logicum, neque in taliura inftrumencorumfa- bacatione uetfccur, logicus, rcs per fe clara,& perfpicua cft, duas enim parces uocem habcre iiximus, (bnum ut nuccrum , & arriculationcT logicx doceac alios uiam ipfam proccdendi, ncmpcordines,ac mcthodos,itaetdincs,ac methodiappellabuntur do&rinx,quia tcadun turdifcipulisaprxcepcore jproptercain defi- nicione ordinis,& methodi doctrinam pro ge- ncre acceperunc : quam fencentiam ego nullaConfu- rarione. probare poirum,quandoquidem huiujC UU0 * modiconfyderacio particularis,& accidcraria pcmtusefti&perindcfaciunt,ac fi dc homi- nis naturatractacionem inltitucntcs homincm vt ambulantem, uel loqucntcm, uel alkt ucfte induturo confyderarenc,acquc ciufraodi acci- dentiaindcfinitionc hominis accipcrent , me- ttt forraara ; de fono logicus agere non debec, thodi quidcm,& ordiois naritra ca cft , 'ut fmt 2uia id cft munus philofophi naturalis:fneque habitus anuni ad fcicntiarum, & artium cradi- e articularione ipfius , quia confydcrate an tionemnobis infcruicntcs, fcuomnino adco* ho c, ucl illo raodo fonus fic articulandus pro- gnitionera capciretidam , quod autem aliquis iignificatione rcrum adGramnuricum perci- nabitulogicoprcdirusalioslogicamdocear,& ncr,vclad nominum impofirorcs; ideoArifL** alijs cofdcm habitus cradac, accicjencaj.e eft& telesinipfoftacim locicx arcis initio accefiit B abipfalogtcxnatura alicnum; quemddmodu tanquamnorumqupXuocesfintfignificarrfEcs arci xdificarorixaccidirurille.qui eius hab- concepcuum,nequc confyderauit an hoc^uel illo modoformandx finc,fed ab aliquo alio ar- tifice iam formaras fumpfir,ncc vllam amplnis mencioncm ralis inftrumenriin Iibrislogicis fe ck. Pcxcereafciendum eft omncm merhodum eifc habitura logicum,fiue habitum intelle- ctualcm inftruroentalem , & omnem talcm lu- bitiimelTc methodum, oec propcerea perfecta ellc dcfinixionera mechodi, li dicamus metlio- dum cllc lubicum intcllcdtus inftrumentalem, quaouis hxc definitio ex genere,& differenciis conftcc,& cum definirio , uc dictum eft, rcci- f>rocctur; nam docuic Ariftoreles in fecundo ibro Pofteriorum Analycicorcun accidencis dxfinirioneranone(Tepcrfcctam,etiamfielTen tialis lir,& arqualis dcnnitio,nifi.caufamexter-. nam cicprimac, a qua accidcns pendct; cll qui- tlem cllcnciaUs hcc dcfinitio, cclipfis cft pciua- cum lubec,eamdoceacalios;hic enim non eft fcopus illius arcis, fed domum efficcrc ; poccft emm camarccm aUquishaberc,qui nullum a- lium doceat; eadem rarionc poccfc logicus ha- bcre hosinftrumencales lubicus,& ncmini cos rradcrc,fcd,ipfc per cos fcicnciam rcrum mue- ftigarCjUelauis fcicntias ctadcre; aliud cnim eft logicarn.doccrc, aliud cft fciencias, & arrcs dpccreper habitum logicx;gcnus ii;icur mc- thodi nun alnul fumcndum cft , quam habitus mcnriSjdifTecenciavcro, inftcumcncabs, finalis . aucem caufa cognicio rcrum iiue ab codcro ac- 3uirenda,fiue,ah'jsfradcnda ;hcc faic abfque ubio mcns Galcni in principio arcis mcdici- nalis quanrlo dixit \ Trcs fiint dedtrinx , qux Quid prdini innicuntur| de ordinibusenim loqueqs fignific^it ueseflc. modps .oxdinatc docendi " r "* |" fcirntusomnes,&arccs,fed non confydcrauit^,,, tiolutninislun^, &cum cclipfi reciprocatur f C quodordincs dicancurdoc^rinx.qina prxcc- fignifi lcd non elt pcrfe^anifi addaturcauu cxtcrna, 3ux elt obiccto rcrr^ ; qupniam igirur mctho- us inftnimencum eft, & cuiufquc inftrumenti ioi^^caui^prvcipua eftipfefinis , idcirco in dcfini- tionc raechodi finalem caufam. adiecimus,qux eftrcrum cogaicioa nobis per mcthodum ac- quircoda, m hac cnim confiftic coca mcchodt nacura; quam refpiciendo pofTumus non inco- gruc mechodos omncs appcllare docTrinas, 'P* noc eftmodosdocendi , oc^cradendiomnes fcientus,& arrcs.ut dodtrinz nomen flnem ip- fum mcthodifighificet. Sedaliqui fuetunc , Opinio qui doArinam pro generc methodoru , atque litjuo- or)> iinum, imb&fciehciarum,&anium omniu ^ l erc c accepcrunt;ho$enimomncs habirusconfydc mho- rarunt prout docenrur|ideft ptouta dotore - eos habentc difcipulis traduntur, ut fi quis do- ceac alios fcientiam naturalem exeiushabitu, quem ipfc habct , fcicnria natuulis uocabitur ptor logicus rtcs ordines doceat , difcipulos , caucrit. hoc cnim fi rcfpcxiflet, ipfc quoque rcprchen T ' fioncnon vacarerobeam, quam diximus,ra- ttonem;fimiIitcr Atiftotelcs in principip pri- roi libri Pofteriorum An.d vticorum .dicens ora^ nem doctrinam cx prxccdentecognitionc fie- ri, nominc docttinx non ipfius logicx,fcd fcic tiarum traditioncm - intellexit; dlud igitur fem pcr animaduertere debemusdum hos habirus uocamus do&rinas, urnomen rlo&rinx noad lpgicam doccntcm rcfcramus, fed ad ipfaro in ufu pofiram, nempc' uc incelligamus afiarum^ difciplinarum docHrinam per nabitum logicx ranquamper inftrumentum factam, hic eniro, cft logir.r finis . Hxc aurem , qux modo dixi- mus, hoc argumcto demonftrari pofTunt,quic- quid alicui rei eflentiale eft , & in eius defini- lionc accipitur fiue ut genus , fiue ut diffcrcn- tu.idabearc cftprorfus infeparabile,vt non poteft , 3 , DeMethodis,' I4otefteflehomoquinon fitanimal.&qiii non D prius decernit deanimali generaHrer agendu it rationalis;fed poteft efle tum ordo, rum roe- efle, mox de fpeciebus fingulis; poftea vere de thodus ranquam habirus in animo alicuius, animali cdmuni cractarionem aggredieos me- quos illc neminem unquam doceat darurigi- thodosqucrit,quxad aniraalis naturam , fila- tur ordo, ac methodus, quibus nomen doctri- ruerit, & ad eiufdem accidentia cognofcenda D nx ita acceptum non conucnit ; ergo doctrtna neque c-it eorum genus, nequediffcrentia.pro inde in eorum dennirionibus fecundum eanu (ignificationem accipienda non cft.Setnpcr ra- mcn funt inftrumenta, feu habirus menris in- ftrumentales,quia licct in uoce, vcl in fcripru- ra ordo,ueI methodus fumi poflir,nihilominus ab habim deriuatur,& habitum fignificar,quia uoces,& literc funr figna conceptuum,quos in amimo habemus. Hce de methodo ample Itfm p t.i (iifHcianr,nunc ad cius fpecies rran t camus, Caput Tertium de diuifione Methodi lati accepta . Ivi ditvr mcthodusiralatcaccepta jin ordinem,& methodum propricdi &am,& nomine fui generis appella- ram, eaque fatis rrira eft, & uulgata- diuifio, quam una cum difterenriis diutdenti- bus,quibusalii utunrur,accipiendam,& appro bandam cnccenfcmus;hanc igirur breutrer, Diftcrc & l * nc ulladifputationc rcfercmus.Quum me- tu m- thodus fit habitus logicus doccns procederc- tcr or- abhocadilind cognirionis adipiurendx gr.i- ^ "th* " a ^ u P^ excnre P ote ^i^ f proceflus , aur enim dtuTi^ resipfasrracladasdifponimus, utpiiusdc hac, fni ac- poftea de illaagar.ius ,aut a cognicione huius ceptm aurimur in cognirionem illius ; altud cnira cft hanx rem prius efle cogncfcendam , quara illa, ahud eft cx hac rc nota nos duci in cognirioni illius ignocx,hocqutdem methodipropricsu- ptxmunuseft, illud autemordinis; ordo cnim xratlam facir illationem huius rci cx illa,fed fo lum difbonir ca, qux tractanda funt, ur fi dica- mus ordinem docln nc- poftulare urprius de ccc lo,quam de clemenris agamus;metnodns ucro non difponitfcientix partcs, fcd a notoducit^ nos in cognitionera ignoti inferens hoc ex illo, ucluti quando a murationc fubftanti^ ducimur in cognitionem primx mareric, ; & quando cx xterno motu uenimus in cognirionera xterni rnotoris immobilis, vel cx xterno motorc im- mobtlidcmonftraraus xternum motum ; pro- prercadicunrproprium efle ordinis difpone- rc, merhodi autcm norificare . Hocdifcrimine methodus proprie accepta ab ordine difllder , id aure fier manifcftius poftquam de "vtrifque Ordo diligcnterlocurifuerimus. Oeordine quidem r pnor, priusdiccnduroeft, pofteauer6 de merhodo, tt uiu- namaurhorctiamquilibcrfcientiamaliqnara, ucru- UC J 2rtem fcriprurus, fcu rradirurus confyderac ^jy 0 mk omnia quo ordine eius difciplinc partes ' difponcdx flnt, poftea in fingula partc mcrho- dum quxrir, qux cx noris ducat in cognitionc eorarn, qux ; ignoranrur , & queruntur ; uduri nosducat; fimilirerqtium de homiijej& fingo lis aliis fpcciebus eft locuturus . Videcur ctiarn ordo vniuerfaliusquiddam cflc,& larius exten d i, quam racthodus ; nam in ordine fcientiarn uniuerfara refpicimus,& eius partes inter fecn ferimus; mcihodus uer6in unius rei quxfita; inueftigatione confiftit fine u!la partiura fcicn tix intcr fe comparatione ; quare omnino dc- ordineprius,quam deraetnodo differendurn cft ; & primura de ordine uniucrsc furnpto . V! Caput Jjhartum, in quo definitio ordinis ab atijs tradita , & dijjicultas contra eam exo ricns exponitur. 'Identvr omnes,qui deordine lo- cutifunt,inhac ordinis definitione . ferc confenrire , Ordo do&rinx cft ffji* habitus inftrumentalis,feu inftrurae- tu intellcctuale, quodoccmur cuiufquc difci- fccundi plinx partrs conuenienter difponerc ; Oe hac tuos. tamcn dcfinitionecgo femperdnbitaui, etfi.n. falfa elle non uidetur, manca tamen,& imner- fccta eft, quum in ea animus non conquiefcar, fed dubius manear,& alrad quidpiara dctydc- rer, quod in ipfa non expriraitur ; in ea enirn^ dicirur ordinem efTe, quo parres fcicnrixcon- uenientcr difponuntur , ied non cxprimitur qndenarn rariofumaturitafcientiam aliquara difponendi, ut ben^, & conuenienter dicatur cfredifpofita;proindequxnara ficifta conue- niensdtfpofirionondum cognofcimusmon eft enim diccndura cam difpofitionem a nobis te- mere',& abfque 'vlla rarione,& penitus arbitra tu noftro fieri,vt quencunque ordinem f eruan- tes, & quocunque modo parres difciplinx di- fponentes, uelrranfponcntes dicamur ordine feruare ; ira enira ficrer ut ordo non effet ordo, fcd omni artificio,&urilitate carensinordina- tio : Propterea non rectara efle eorum fcnten- riam arbirramur,quiputantquanlibctfL*icntia, Ertant &artem pofleanobisquocunque uoluerimus V* f ordinetradi,&cxplicare, uelunartem medica 1]bct ^ atbitrio noftro xqu^ fcribi pofle ordine compo rplinam ficiuo,refolurino,atquedennitiuo;de quorum quoli- crrorc poftea vberius loquemur,& eius ratronc adduceraus,quumparticularimde lingultsor- (ll ^ ol . dinibusferraonerafaciemus . Nuncfariseft ti t' c . dicamus neminera fanc raentis inficiari pofle dandara efTe necelfarib aliquam certamrario ncm, feu certam normam, a quafemper fuma- tur hxcdifpofitionis recbtudo, & conucnicn- tia, ut hxc difpofitio dicatur conuenicns, 1 1 la^ uer6 non conueniens; hanc autem normara v- nam cfle neccfle eft, nifi enim una eflct omnis ordinisratio,ex qua ordoquilibct dicarur cfle conue- 4 conueniens , non ciic t ordo uox umuoca , fed ambigua, dc qua ut dc re una fermo haberi no oflctj quo fieret ut omncs aliorum dc ordini- us trad.it loncs vitiulxcllcnt.quia omncsia ambiguo laboraflenr. LiberPiimus. 141 E Caput gujntum , Jguid alij ad banc auaflioncm . jus  t dicert uideantun DlrricVLTAS harc abiis,qui dchac re fcripfcrunr.non admodum fuita- nimaduerfa, ucl enim de ca nihil di- xerunt,ucl fi quid ex eoru diotiscol- ligi poteft , id ab eis mconfydcrate prolatum fuit , quicquid enim ftarucrunreflc rationerru reiti- ordinandi omnes diiciplinas,id tamen ia dcfinirione ordinis non cxpreflerunr, quu om- nino fucrir exprimendum,ut ipfius ordinis n a- Aliquo tura bcnc dcclarerur. Aliquiuidcnrurcxiftima iu opi- rc eam eflc huius conucnicntiar rationem , ut_ ntodc omnia,qux in qualibct lcicnria confyderirur, B ru.onc aD unQ a |j ouo ,, cin \ c  , u t \_- M { ,i[ iu { rcferarur, bcneor , n ,f /r i ... iioadi. quodquumcite poiiit ucluoum principium, uel unum mcdium, uel unus finis, hinc exori- ndicunttres ordinis fpecics,compofiriuum f lab. . refolutiuum.definiriuum. Sententiam hancdi  i- 4c hgenrer expcndere non poflumus , niii de fpe- ' ciebus ordinis loquamur, idcirco ad alium lo- cum eamconfyderandam rcmirremus,ubi oltc demus pendcntiam hanc abuno neque ordi- nis naturam declarare, nequc omni ordini co- petere. Multi videntur dli lenrentix adhcrere, ia phi- quam fuse aliqui philofophi cxplicarunt,dum Jotophi p r ^f Jtloncm primi libri Phyficorum Ariftoce- qfrauo ' IS tnrerprct.ireutur , ibi nanq; Aucrrois opi- ordma. nionem rcfellunr, qui dicil Ai iftorelem prepo- di fama nere in naturali pbilofophia ordinem fcruan- tuzn- dumclTeab uniuerlalibus ad particularia.pro- ptcrca quod uniucrfale eft nobis nohus , quara particularia , & a norionbus nobis fempcreft fctconfentanca.Senrenriam hanc teftirnonio Ariftorelisconfirraanr t qui fcicnriam naruxa- Atgu- lem aufpicarus eft a rra&arione de phmis phn mentfi cipiis, cui.r tamen occulta, & incognira crant , P ro >>la , rf 1  \ j a: i-  r  c opinio- & cogniru maximc dirnciiia,ip(isquc compoii- * ta mulro notiora erant ; non poiTumus igitur di cere Ariftotele prius cgifle de phncipiis , quod notiota fuerint , id enim eft manifcftc fsuTurn, itaqueconfiteh cogimur ipfum de phncipiis agere primura uoluiile ea tantura ratione du- chnn qttiaprincipiafunt, principia enirn qua- tenus funt principia, narura priora funr compo fihs, & effcccis , ratio igitur ordinandi omnes difciplinas uideturcflc ipfe naturaUsordo reru coniyderandarum . Caput Scxtumjn quo diHa fentcntia rcfcllitur , & Jlenditur rationem ordinandi non ab ipfa rcrumnatura,fed d noSira cogni- tionc dcfumi* B Cuiuf funi Go uero exifttmo fcntcnham hanCDitlx admirrendaronon clle,fcd ueram,& fcntcn- firmis nixam fundamentis efle opinio- tixrcfa nem Auerrois,quam illi rciccerunr, re- ^ 110 * . f  r , j - copro- uera emm non ex ipla rerum coniycicrandaru 01 , 0j p natura fumitur ratio ordinandi fcicntias,& di- y :ix . fciplinas omncs,fedex meliorc,acfaciliore no ftta cognitione ; nonenim fcientiam aliquam hoc potius, qulm ilio modo difponirous,qu6d hic iit rcrum confyderandarum naturalis ordo prouc extra animum funtj fed quia itamebus, 6c faciUias ab omnibus ea fcictia difcetur. Qua quidem vehtatem comprobare, Sc conrraham opinionem euercere non chr difficile rum rario neduce, tummulhs AriftoreUsteftimoniis.Pri rrimfi mum quidemli admirreremusconuenicnrem ar S nni * ordinem in (ingula difciptinadefumi ab ordi- tun> * ne nacuraU rcrum confyderatarum.fcquererur nullura dari aUum ordinem, quam compofiti- progrcdiendutn. Atdicunthideceptum fuifte C uum, confequentiamanifeftaeft, in omnibus Auerroem, qui id attribuit ordini,quod potius mcthodo, ac oue thbuendum cft, proprium e- nim cftui^, fcu mcthodi ut a notis progrcdia- tur ad ignota, quiafinis mcthodi eft faccre ex notis cognitionem eius, quod ignoratur ; ordo aute non scquirituta notioribus aufpicemur, fed folum ut ca antcponantur.qux natura prio t a funt. Horum igitur fcntentiam fi fequamur , ratio, ac notma ben, 6c conuenienter omncm difciphnam dilponendi non aliaeft,quam ipfe naturaUs ordo rerum confyderandarum,ur il- lafirpartiumalicuiusfcientix conuenicns di- fpofitio, quxtetum in ca tratfcatariim natura- lem ordincm imicetur,& fcquatur, ut quum or dinc naturc; clcmcnta pr.rcedant miftum,ordo dochi nx rcctus,& coucniens ille cft, quo prius dc elcmentisagitut, quam de miftis; quod h enimfimpUcia,&principia funt narurapriora compofiris,& efFec>is,eritigiturfcmpera fim- pUcibus inchoandum , & ab iis ad compofita^ progrediendum in omnibus difciplinis^unus leitucdabicur ordo compofitiuus ; fcd hoc co- fcquens falfum eft, & ab Ariftotele , Sc a Gale- no,& acommuniomnium confenfu reproba> tum, Galenusenim cresordinesftaruir, compo fitiuum,refolutiuum,& definitiuum, quam lcn tentiam ali j omnes,qui pofterioribus re mpoh- bus de hac re fcripferunr,fecun funr. Ariftore- lcs aurcm de ordinc rcfolutiuo locurus cftin conrcxcu l j.fcptimilibri Metaphyficorum di- censarntsomneseflecrrices tradendas efleor- dine rcfoluhuo, qui cft a norionc finis,uc fi tra- denda fit ars acdificaroria, primum eiusanis difcendz principium erir prccognirio finis, id- prius dc miftis agercrur, prauacllerdifpofiho, eftipfadcnnriodomusardificandartaquarran' quia orvhni ipfarum tcrum naturali minimc cf lit us fir ad fundamcnta, parictes, tcdhim, & ab his *43 De Methodk 44 hi s randem ad lapides, lateres, ccrmenca, & li- D non potte res naturales bene cognofci , nifi ex primorum principiorum cognitione; horum t- gicur fencencia ambiguicacem habet , dum di cunt rationem ordinandi omnes difciplinas fu raendam femper efle ex ordine ipfarum rerura nacurali. Poflumus ctiaro eos proprio ipforum TemS argumencoad ucritacisconfeflionem compel- argtune' lere, fi prius ex Ariftotele in Pofterioribus Ana r ~ ryticis iumamusillam elfe ucram cuiufquerei xacionem,&caufam, quam habeces definimus quxrere amplius cur lic ; concra uer6 illam non elfc ueram rei caufam , quam habences adhuc quxrimuscurfit*, quum itaque Ariftoteles ia ptocrmio primi libri Phyficorum dkarfein tra i tatione rerum naturalium uclle aprimis prin cipiis aufpicari,fi nos rarionem perconremur* gru.qux prtma,&firoplici ffimaiJhus arrisele- menta funt, in quibus definio ars ipfa docen s , & a quibus pofteaars operans exorditur. Idem uidetur fignificare in capite odauo rcptimi li- bri de moribus,quando inquit fincm in rebus agendis principium cflc > quemadmodum in machemaricis luppoficioncs*, in omnibus enim difcipli n is, qux ad finem aliquem tendunt, n- nis ipfe, ltcec reipfa poftcemus fic,eft tatnen to- rius cognitionis principiumjfigoificauit autem li? mo *j s aer is Ariftotcles morales difciplinas otdt- ralcs.fc nerefolutiuoefletradendas,quo quidem or- Iib.Aua d 1 ne qui non uidet Ariftotelem fcripfiflc libcos f v 1 1 Cl . de moribus, caecus eft>nara a fb;Ucicace,qu eft funt" u ' c ' mus ccru m agendarum finis.aufpicacus eft, dioe re de qaa intotoprimolibropertratauit,moxin quarea primisprincipiisexordtri nelit.ipfi cer foluu- fecundo ad mrtutcm ttanfinit , qux fecundum te refpondebunt,quia nulc feruare ordinem na vo - naturamprioreftfa;licitate>eftenira/cchcitas mrx,athancnonefleuera rarionc etus, quod apud Ariftorelem a&io ex uirtute , non uirrus quxniuT,manifeftumeft, proptetea quod in ipfa. Librosquoque Analyrtcoscumpriores,cu  hac refpoofione animusnon quiefcic, adhuc pofterioresordinc refolueiaofcriptos eflema- enimquxrimus, quare uttlc ordinem nacune nifcftum eft>in iUis nanqne a dchnitrone i vlk. - feruare ? ad quam interrogarionem ipfi, uelinc gifmi, in hisadefinuionefcienrie, ac demon- nolint,cogunttirrefpondere, utoptimam rcri* itrarionts exordium fumicur, &ab hisad prin- cipiorum inueftigactonem proceditur. Parer i- girur fcrtpcas efle ab Ariftotcle mulras difcipli- nas ordine refoluriuo,attamen hic ordo non fe quirurordinem rerum naturalem,mioeft ei c6 trarius.utapenc allcnr Ariftorcles inrllo i?.c6 textufeprimi metaphyficorura,ergofdfirm eft id,quoaiUidicunt,tarioncra ordtnandi ora- nesdifciplinas fumi abordine natoralircrBm Secnn- confyderandarum . Prxrerea fialiqoamfcien- iam ar (j ani fcribendam nobis proponamus, ut fcien- 8 uincn ciam naruralcm,daro, nec tamen cocedoquod etus parres non ex noftra cognitione,led ex or- diitererura naturali difponendx fint, adhuc perplexifumus,adhucnon cognofcimus quo ordinefcienrianatoralem fcribere dcheamus , naturaliumcog-nitionem confequamur; ade- pcio igiror perrectx fcientix eft prima caofa,& ueraratiotUiosordinis, quxfi primo locoad- du&a fliilTer, itafacisfcciflec quxftioni cur itt , ut non opos fuiflet amplius eandem quxftione repctcrc; a principiisenim exordienduni fuir, quooiam cx principiorum cognirione perfecH aflequemur (cientiam rerum naturalium . hxc entm reuera eft caufa finalis omnis ordinis, in quaanimos noftcr abfque ullo dubio conquie fcitj & hanc ipfam aftcrt ibi Ariftoteles, rracta- tionisentm dc prirais principn non hancra- tionem aftert, quam illi dicunc, nempcquod fint principia,& fecundnm naturam priraa,fed quiaperfectarerum naturalium cognitio pen- det ex primorum principiorum cognitionc_j Otie quoniamordonaturxnon unuseft, fed multi- F nulloigitur alto medio oftcndit cius ordinis oaturse plex,uel faltem duplex, non folum enim fim- duplex p[| C j a f un t natura prtora compofiris , fed eriara nentio c 6pofita fimplicibus , nt ex Ariftorelc colhgi- nu.al- musin primocapitc lecundi libri de parribus tci iuce- animalium ; fi nanque ordinem naturxinrelli- 0011:1  gamus habita ratione gencrationis rtaturx, ele menta font priora mifto, miftum animaU >ani- mal homine; quod fi ordinem natur; inrelliga mus ordinem perfettionis, fcu ordinem fcopi, & inrenrtonisnarurc ,homo eft nacura pnor animali^nimal mtfto,& miftum cleroccis; quu igirur uttoque conrrano ordine utcnccs dica- murordincm naturx lcruare,non poilumusab ipGtreruro naturacenum ordinem defumere, quo fcienctam nacuralcm difponamus; uel ad id confugiemos ut dicamus naturalem fcientia pofle arbicratu noftro onouis ordine tradi,q^ tamen falfum cft,& Ariftoreli adueriatur ,qui in proccmiopnmilibri Phyficornm oftendic rationcm, quam noftra cognicione, hanc utdc ibi Ariftoreles efle racionem ordtnandi omnes difciplraas, quare locus ille apeniflimc faucc noftrx opinioni. 5ed res hxc magis eft mani- QjjrtS fefta.quamut pluribus argumentis indigeat , aq;ume craduntur enim difciplinx non ut in rcbus iplis ""^* ordoftaruacur,eum cnimiam naturaipfacon- fticuir, fed uc nos dtfcamus-, eo igitur ordine utimur, quo melius, ac facilnis difcamus , hxc eft uera ratio ordinandi , ad quam Sc res ipfsu* nosducit,& ipfa quoque uocum fignificatio appellarur emm a cundcis ordo doccrinx , non ordo nacurx. Sed caufa.uc puco^erroris mulco- Canut rumfuit, quoniam quandoquchxcduo fimnl enon func,concingicenim uccadcm fciencia &na-^ OIB " turx ordincm feruct , & ordinera mclioris co- gnitionis,ide6 opinanmr talem feruari ordine ea rarione, qua eft ordo narurr , non quatenus pcr cura melior cognicio habeda cft, qucmad- modura 147 LiberP inodum qui rrarantaliquam figuram habercO A tres angulos xquales duobus reclis quacenus eftxquilarera,non quarenuseft triangularis, quoniam contingit eande figuram triangulum efle , & xquitaterum ; quando igitur encnit ut in fcienria ocdo naturx generantis feruenr,id non ficquacenuseftordonacure., fedquatcnus eft ordo melioris noftrx cognitionis,unde ctia fcppellationeth fufc a pi CVocacur enim ab om. hibus,quemadmodu diximus, ordo do&rinx. tapKt Septimum.in quo ex qntrundam apud ArifUh -'' ' td. tocorum objeriutionc idcm dcmonflratur. i H "Orvm, quxdiximus,efhcaciflima- confirmatio fumi poteft ex plurium Jocortim obferuanone,in quibus Ari Itotetes ordine naturx ncglccto uoluit ordine oftrx melioris cognitiomsfcriure ; quemad- modum .n. quando ordo cognirionis eft etiam naturx ordo,magna datur occafio errandi.quu B jion appareac htrum duorum author ipfe refpe jtcrir, itaquando diliuncti , atque eriam cdtra- . lij funr.nempe fi coringatordincm nature non efle ordinem melioris cognirionis, totarei ue- rit.is cl.ira nobisA ' pcrfpicua redditur, dum ui demus fpetht 6f dinem nantrx , & fotum ordi- Iteracognirionisfcruari . Prorulit hanc fenten tiam Anftotele5j eamque infuis libris exequn tMeut lus ett > ,um  n principioquinti libri Meraphy- jhy i. ficorum chra voce tcftatur no femper in difci- ptinisprirtcipitlmcognirionis efieeriam prin- . Lth. cipiumrei, fedid, unde faciliusdifcamus. In ^P^- primo quoqnelibrode moribuscapire quarto inquit dubtucfle aneamoralis difciplinacra- dcnda fit ordine compofitiuo, quera uocat i *At, * principijs,anrefolutiuo,qucm uocat ad princi; Sia.qua de re ait Platonem recxx dubitafte;pd- :ea quxftionem diiToluensdicit nilaliudefle refpiciendum nifi ut a notis incipiamus , non_ confyderando an fint principia rei , necnc^ , C quare iubet ordine cognirioms fempcr feruari,- non femper ordinem naturx ; miroc autem q> Pt*ii- ahqui cum loctim interprecancesdicatillauer l0  baad uiam doc"crinx,non ad ordinem perrine- re,q>conditiomethodt fit,nonordinis,uta no- Lmm- rioribus nobisprogrcdiamur, eo fortartc argu- trc- mentoductiquodibi Ariftotetes nonaominet huo - ordinem,fed dicat /V, qux uia eft;quod qui- dcm argumentfl nulliuscft roboris, quum pof- fir & ordo , & methodus communi appellatio- ne uocari /V, quare uox quoque compofita^ ttQolr fxpe pro ordine accipi tur , ut mulris in locis apud Anftotclem, & atios Grxcos autho- rcsobleruarc poflumus;reucraenim fi ipfius uocis ftgnificarionem fpcclemus.no minus or- lincfignificare poteft, quam ilia,quxproprie methodus dici iolet,na & hxc, & itle uia que dam cft,& quidam progrellus ex hoc ad illud ; d iib n cho autcm uocabuloram non cx ipGt u o- rimus. cum proprictate dcfumpta eft, fed ad euitan- dam ambiguitatem, fliobfcuritatem inuenta^ fuit ; ratio itaqueitlorum friuola eft ; qubd .t u- tem Ariftoteles ibi de ordtne loquatur, noo de methodo, manifeftum eftii eius uerba perpen- damus,dicit enim dubium eile an i principus an ad principia uia tenenda fir, ac certum cU.il demethodo hxc inrclligantur, fignificari his uerbisduas fpectes demonftrationis*eiTet igi> tur quxftio Ariftotelis utra demonftrationis fpecie uri debeat,an ca.qufeftapriori, anca, qux a pofteriori qux certe uana eiTet tiubitay tio,& contraria i js,qux ante in tertio capitetii xerat t ubi protcftacuserat fe nullaufurum cife demonftratione fed argumcntis tantum com- tnuntbus,& uulgaribus , qualta materia i u h c- c)arequirit;itaquenon potcftin quartocapi* tedubitare utra demfiftrationis fpecie uri de- beat ;idquerationi confcntaneum eft,qttiafi tn rertiocapite dc methotio uerbafecerat,qua ad res ignotasdeclarandas in i j s ttbris fenutu^ rus erat, poltea in quano capite non debuicke nitvi de methodoloqui,fedde ordine, ut fighi ficatuerbumittud |incipere|quodnonuif do Cap. 9. C>rinx, fed ioli ouiini conticnit ob cam rarto- M ucu nem,quam in fequenribus declarabtmus ;i*htr tt ' res eriam apud Ariftocele loci nocari pnlltin t , inquibus ipfe ordine narurx prxterito-ordi^ nem faciHorii doclrinx fcdranis elc , in iibro UK Ca enim Categoriarum relarionera quahtati an- rc ^ on * cepofuic propcer faciliorem doCtnnam,quia in raaim capite de quantitate relattonis tnentionem tc- cerat, tamen ordine naturx quaiicas ancepo- nenda ecacquia abfolutum eft nacuraprius re- fpecciuo . Porphynus quoque caput cic fpecie Porpbj antepofuit capiti de Utferentia iuctlioris do-riui. rtrinv^ratia.qunm ranendxfferentiafit natu> ra priorfpecie.Et Ariftotelesin fecundoiibro t ^ ^ de anima in tradkatione de quinque externis Jllinu feniibus a uifu exordta furnpiit , ukirao aacem tracl.do loco detadu locutus eft; tamen ordine naturx fcnfih. ta&us prcccdcrc debuir,tanquam omnturo fert fu u m im per fe di flhnu Sy& comm u n i fiimus; or- dinera igirur narur^ fpreint propter faaliorem doclrinam;quum enimrafingulisfenfibusco- gnofcenda fuerinr obiccia , & media, & orga na , ut cognofcexemus operationera jteriexa-  fenfuumdcclarar ipfa AriftoreUs rractaciq > ex qu* mhft certi de his defumi poteft.quum iffe nihil expriroat, quod in ijsiduobus feofibus ot g*num,aut raedium dici pofllr.fcd hatc leuiter ungar.flc ficco pede prartereat : Harc fuit vcra-. t atio illins ordinis, alijs adhuc incognita, om- nes tnimvna cum AuerToedeceptinullama- 4iam'anerBefolet eiusordinit rationenuquam q^odAriftcKelesferuareuolpitordinem nobi Uratis ; fcflicet fi a radhi exorfus efler , non rai- rras idoneam eius quoque contrarij ordinisra ttoncraallaturi erant,dixuTerttenim ipfiirn qt- dinenacnrxgeneratiiuu ooluifle,natura enim ab itnperredtisad pcrfcccaprogrcdifolet, dura f;cncr.u , igitur quencunqueuoluirordinemu ctture Anftotelcs poruit, fiquidem pro eius exartaticiae ratio aliqua illius ordiniS: nobis non crat defiitura, quonthu 1 ineptius daci po/-r fe demonftrabimus in fequcntilms . Atuerdfi eos percdraremur, quarc io traccatione de fcn- fibus uoliut Anftoteles ordinem feruare a no- bilipre , in tractationc autem dc partibus ani- rme non feruauit cundemurdinCuj, fcr\potios cxmirarium,quicftabigaobiliore? nullamhur iusdiuerfitatisrauoneitniCiuamadduceren^ha berenr ; nos autem horum omniura rationem O optimam arferimus dum dicimus brdinem u- rrobique feruatum cfle facilioris , ac melioris doCtrinx,hicenim poftulauitvt apaneani- mi ignobiltore , & a nohiliorc fcnfu rra&atio- nisexordium fumeretur . Simile quiddanipcei huiusueritatisc6firmationeapud Ariftorelcrrt Primo icgere pofiuinus in primo de iuilo,\.i annn.i- Ae hift. linmcapite (exto, & in fccundo dc p.irtibus wumal. animalium capite deciflto, quibus in locispcOr "j^ponit dicendum prius de partjbus hommis, tib.am. quarn de partibus aliorum aniraalium, quia-* cap.to. nobis, qui hominesfurans promptiot*fci:AC. noriores funr, exquarum cognitione in nori- tiam partium aliorum animalium facdius ue- nirc poterimus , cerium eftautcm Anftorelem ibi de ordine doctrinx loqui.non dc uia,ordi- ncm umendiciteueieruandum a notionbus, nequedicit ab homineaufpicandum cflcuta nobiliore , fed ut a notiorc. Libros quoque de Lib. deanimalibus anrepofuit Af tftotcles libiijd_j plancii. planris , ut ipfeteftatur in finc libclli de longi- tudine , & breuitate nuar, idq uc non ob altain caufam ,quam propter noftram faciliorem co- gnttionem, multa enim fontin animahbus, quibus quxdam in fttrpibus pcoporuonc tc- Ipondcnt, quemadmodum radix , qux inftar oris cft , & aliatiufuiodi ,qu omnia facihjis cognofccnturin plantis.fi prius in animalibus Cognita fuerint, in qutbus dutin&iora , & eui- dentiora funt . De-Methoclis, , 4 8 I ) Caput (h .'.;;/.'.'>//,' qHOtrgttmenttmtducrfariwum  hluitk ) , c"  iiauiitur qnoniodo ordo doftrintt . ftt d nottoribus nobis. , R  finlnrf d ai a,| |lBU > yl ai. n . ; r r.nncj c ;t. m > Ef VTAra eorum opinione , qui di- cuntrationcm ordinandi non fumt a noftracognirione.fed a rerum tra- ctandarum naturafacile eft ipforum argumen rum foluere , quod ex primo Phyficorum libro furaebarur^djtcinujs cnira eos fiilfutnaccipere quum dicunt Ariftotelem a principiorum rra- c^arioneaufxucari uoluilie non quatcnr.s notio ra fiot,led quatcnus funt principia.proindc, fe- cundum naturam anteponcnda , iam enim di- ximiis AciftotcJero no hac catione dcmonilraf- fc ordico.dum eiTc a principijs^quia fi m n a u tta prioracrlcctis, ied quia aliuium cot;oitionem airequi non poirumusnifiex pcincipiocumcqf gnitione , itaq; cx noftra cognitione rattoncna illius ordinisacccpir,non cx natura rcrum; Ve^ E rumquiaaduerfarijineOargumcntofumoferej Erima principia retum naruralium non cUe nq is notiorac6pofuis,^c eftcccis,(e4f>otius muU toignotiora,quo fit utminime uerum elTc ui- dearur id.quod no$ cum Aucrroe ^i^imus.non folum uiam doctnnc, fedordinem quoqj efle a ootioribusnobis; ide6utomnem pcnitustal lamus djfficulrarem.declarare dcbcmusquo- nara modo ordodocrrinx dicattir cllc a notio- ribus nobis. In primis nouda eft diiiinc}io illa uulgau,COcnitionoftrAdupIcx cft,unaimper- Cc^m' kcl l.quacofufam uocat,aUerapcrfegno tiocis ttocis cognitionem codticir,in rrta memhra di- uttit poteft, aliqaod cnim c It nottus .iliquo tan quam caufa cogmtionis illtus, quia uni co- gnttio faCacoos atlequi iLiius cognitionem (iue diftinctam,fiuc confufam,ideftutlit medium, per quod altcxum poteftfyllogtfmo colligt, 8c ncri nocu,vrgenecacio eft nobis notior , quam prima maxeria , & cft caufa cognirionis iplius marerix canquam mediu nobis nonus:aliquod outem eft notius altero non ut caufa faciensco gnmonem lllius, fed ut ncceflanum pro illius cognitione confequenda , quare uocari poreft caufa fme qua non , veiuci animal eft notius e- cuo, quia necelTaria eft cogntcioanimalis pro cognitione equi Gtlcem diftin&a , c6fertigicur cognitio animalis ad equum cognofcendum , eius B mus Iiber,in quo Arift.de generacione ampiiflt Alio txdo,i lio mc cognitio fit caufa cognitionis illius,neq; etiam cauia fine qiia non , ideft uc fic neceflarium ad illius habendam cognitionem ipfum cognofce te; fcd foiitm quiaeft vtile, eo.n.cognitofaci- hus confcquimuc cognicionem aiterius;hac ra tione animalia dtcunrur nobisnotiora , quarri 4tirpes.hcct exanimalibus nibil poflimus infcf redefttrpibus, neq, neceflariu iiranimalia co- gnofcere ad ftirpium cognicionem adipilcen- oaru, poirunc.n.ftirpcscognofci , etiam diftin- ceacognuione,aninvtlibus tgnor.uis.qma funt duv dtfttn&xfpecics eiufdem generisplartra , &. animal.quarttm neutram necefTarium eft co gnolcere pcocognicione alrenusjarramen t.ict Itus plancas cognofcimus, fi prius animaUa co- gnoucrimus,ob cam.quam fupratetigirMi9, ra cionem; ftmilirci potcft cognofci fenfus ractus fine cognicione utfus, magna camcn cu difhcul ratc; ac uifu.altjsq; fcntibus cognrtis cognicio>- mefumptaloquiincipiat , eftliberde onu, 8c inceritu, vtex tllius liori exordio cognofcere-* pofllimus; Sc in definttiene generationis, qttx ibi ab Ariftot.traditurymanifeftumeft Ariftote ie de illa loqui, quc, eft vnius ex uno , Sc dc hac multadicefeantequam de miftione loquacur ; pcimusaucemliber phvlicorum non dicicuc li- oec de genecarione,fed de pcincipi js folum,gtt neratioenim ibi fumicur ncleuirer, 8c confuse nor.uur exea ducamurinprincipiorumdoghi- nonem . In ordirie auterh quu ab hoe ad illud fineillatione progreflio fiat , nominatio fic ab vnoque.ut (i prius agatur de elemcntis.poftea dc iroftis, non dicecur cota Cfacxacio clfe de mi ftis,fed illade elemcris.hec uer6dcmiftis,am- bo.n.traOari feorfum diCunrur , & ambo pro pterfe,elementa.n. per fe cognofccdafnnc, n6 lolum proprer mifta ; fed anceponiturtractVitio de elementis,quia neccflatia eftadcognitio'- nc tadtus facilius adipifcimur. Ex his tofa ordi- C nem miftorum confeqnendam . Ettenit atuerft nisnarucamanifefta fir, necn6difterentiainter -ordinem,6cmethodu propriefttmpra, qux uia thodus doc^rinxnominarifoler, mechodus.n.clt pro- " grelfus anottonbus iuxra prima acceprionem non nottons, nempe ex qutbus infetancur iHaigno ta, qux quxruncur ; ordo autcm elt proceflus a notiortbus iuxtafecundam, ac rertiaaccepricf- nem.non iuxuprimam,nifiexaccidemi,at in- fta deciacabimus i tn ocdineenim illud fempec animaduert imtts uc ab i js incipiamus , qux ucl neceflarium,vel faitem utile eft cognofcere, uc alia.qux cognofcenda manent,roeuus, flc faci- lius cognoicantur , in ordine igicur nuUam fa- cimus tllationem,nuilam argumctattoncm,fcd folatn difpoficioaerarernro tractandarum, *vt Noc> ^ hanc ptius iradcmus illam oet6 pofterius; vn- Bad di- ^ e abud difccimen ocituc inter.ordtaem,c\: me fcnme jhodum, uterque enimeft procctlus ab hocad iatx: ur ^Uud , fcd quu mcthodus eft proccflas^ ill.m- aliquando ut illa,qu?ordinantur,ftnr ehifmo- divut illatio fieri poflit unius cx alio,'propterca q>reciprocanrur , idtamen exacctdentt eiotioribus,ad plcnam argu- mcnti contrarii folutionem. EX his,qux dicta funr.pollumus tam or- dini>quam raethodi utilitatcm,6ne- que colUgere,cuiufque enim inftfumc- ti natura in fine , & utiliuce confiftit , methodi Vtilios  & alio modo, ut dedaraui iyderatur.at fi iiladc(jf,adfic autc fccunda^hxc mus. lducro eft hac inre fummoperc aniina- attendi dcber,q.fi neutralocum habcarin qui. Mctho- ducrtendum , quodquum ambo noftracogni- bufdam, in arbitrioauchorispofmtm cftaqua di$ rc- tionem tanquam finem refpiciant, non tamen cunq;uolueriteiQrdtri,tuncauccmfolecordi* fpicitco e^nde^mcthodusenimtaBadconfu/am.qua nem letuarenobilitatis.uelalmd quippiaeiuU  "^'^ 0 -a4-diftn^ara noftram cognitionem dingitur, inodi, nullum tamen horum atcenditut ,quado lira um urtianccLjrumerit.quumdc methodis locuti racioordiiiandi potcft cx noftracognitione dc ^iftia- erimus, ideo mcthodus eft a nocionbus nobis fumi alrcro duornmmodorum.quosdeclaraui ^ an l' * tum coenitione diftinda, tum ctiam cognitio- , fu '' ' neconfula :ordo uero diihnct.nn noltram co- doucro gtutionem lemper relpiac, nunquam confu- foUm iamidiftinCtamuitelligouelUmplicitccueUal diftm- temingcnerc j&pro uiribus illius facuitan.s. ^** quxdifponendael^iua nanque cuiuiqae di- lciplinx partcs lunidifponendc, ut optunaea- rum rcrum cognicio habeatur, quantura in e.i dalciplinaruberi pqocft^)c4p igitmiempec (p mus.Fecic autc horum duorum modorum mrn noncm Anftotclcs , nain proccmio primilibri Phvhcorum tctigtt priorcm rarioneiu, quando dixit pcrfecfam rerum naturaUum fcicntiam haben non poilcprimis principiis i^norans, c quorum cognittonc pendet perfecla aliorum cognittovpioinde a primis prtncipiisaufpican- du eifcqujsautcno uidcar Arift.ibiracioncciiu rdinuiUmece ap/cccarnoftr? cogwitioqisnei% ccflitatc ) 1J} Liber Primus . ccflitate? Alteriasrationis meminit in princi- A gamus ex natura rerum difciplinarum ordine io quinti Mc taph y ficorum , dum dixit in di- defumi, talis enim cft rcrum ur cognofcendaru natura,ut alix finr nobis notiorcs, alix ignotio res;alix raciliores cognitu,alixdifticiliores ;& alie; ad aliarum cognitionem conferant, contra ucr6 hx ad illas nequaqulm . Hic aurem ordo non femper eft illemct ordo,quem res fecundu fe habent,fcd contingere poreft hunc illi con- rrarium cfle ,utalius firordorerum naturalis prout fecundumfeconfyderanrur.alius uer6 carundem utoptimc, & facillimc' a nobis co- gnoiccndarum; idc6quum talis fir natura no- rtrumcognofccntium, utab ijs exordiri ueli- mus.acdebcamus, quorum cognitio ad alioru tciphnis non femper principium do&rinx efle principium rei, fed quandoque eflc id, *vnde quifpiam facilius difcat. Tetigit etiam utraque rationcm Auerroes in primo capireprimi libri Meteorologicorum,uteoin loco uidere poflii- mus.Ex his patet eos errafle j qui putarunt om- ^ifcH 1 ncm { c i cn *i* m >& omnem arrem pofle diuerfls iu mioordinibuspro fcriptoris, feu docforis arbitrio untum tradi,ac difponi.t euera enim ufus eft.non plu- ordmc res.in fingula difciplina tradenda ordo melio- "g^ ris,ac facinoris do&rine,qui fi peruerrarur, cer *^ tc eajfacultas benc ordinata dici no poteft.quia fi c vel perfccta cognirio acquiri nequir, vef dif perfeccam cognitionem ncccflaria , aut faltcra ficiliusacquiritur; ideocuicompoutiuusordo utiliseft; &quumdifciphne > propter nos tra- bene aptatur,illi refolutiuuscompetere non po dantur,ut nos eascogno(camus,fequiturin iis teft,&ec6uerfo;fedhacdere fufiusloquemur, omnibus ordinandispoftenorem hunc rerum quumde fingulis ordinibus fermonem facie- ordinem fempcrattendi ,non alterum priorc: Solatio mus.Adargumenrum igituraduerfariorudara tn hocigiturfenfuuerumeftquod ratio ordi- coatra- eftrefponfio,quxomnemdifficultatemrollit; B nandiomncsdifciplinasfumiturex naturare- ^^ 6" dicebant enim, Ariftotelcs a principiis exordi- rum; uerum eft eriam quod ea femper fumirur rur,qu.T raaximc incognita funt, & compofita, &effec"tafunrijsmiilto notiora,ergo noeftor dinis condirio vt fit a notioribus nobis:Ineft in hoc argumenro fallacia a fccundum quid ad fimpliciter.namprincipia effe nobisignotiora effe&is vcrum eft fecundum noftram confufam cognitionem;fimplicitertamen ignotiora non funr, quiafecundum ordinem cognitionis di- ftmCtc funtnoriora.&omnino priuscognofcc- da , quam effeccus, quia magis cognofcibilia-. funt; poflunrenimaiftiti&c cognofci abique diftin&a ettect uum cognitione;at effe&us non ofliint diftin&e cognofci,nifi habira prius di- incfta cognitione principioru; cognitioenim etfcctus pendet a cognirione caufie, fed cogni- tio caufx non pendet a cognit ione effedrus. Ita quefi ratio ordinandi fumeretura noftia co- gnitione confufa,utique rario ipforum aliquid a noftra cognirione, hxc enira duo in cundem fensucadunr,utconfyderatibus manifcftu eft. Caputyndccmumjnquo definitio ordinis cx ijf, qu* dicta Junt , colligitur. i E R. hxc,qux hictenus demonftraui- mus , confpicua facta eft ordinis utili- tas,& finaliscaufa;quoniam igiturordo inftrumenrura noftrx cognitioniseft,& omnisinftruraenti natura in rinc, & utilitate confiftit, ideo fi finemhuncin ipfa ordinis de- finitione exprimamus^perfecta erir,&omnibus numeris abfolura definitio, qux ahoquin cft manca, & imperfc&a, qualis ea fait , quam alii attulerunt. Nos igitur dicimus ordinem cioclri Dcfini- nx effe inftrumetalcm habitum, per quem apti uo *di fumus cuiufquedifciplinx partesira difpone- * . ^ 0 * roborishaberet;fedquumafoladiftinctafuma C re, urquantum fieripoflitoptime, acfacillime tur,uana prorfus eft, & fallax, quemadmodum diximus. Caput Dechnum , quomodo ctiam uerb dicatur rationcm ordinandi fumi Jemper ab ipfa rcrum natura. ID aurem non eft filcntio prcrereundti.quod horum fententia,fi fano modo fumatur,que ipfi ccrt^nonrefpexerunr, uera efle poreft; Kanna Quum enim dicimus rerum naturam, duo pof- xerupollumusintelligere, aut ipfam rcrum naruranu fumus p rout gjjj.j an j mam ( ^ extra omnera noftrara ""'jj^. cognitionem funt.qua ratione noneft uerura kus mo quodratioordinandiipfasdifciplinasfumarar $Ls. ab illoipfo ordinc, quem res habent fecundu naruram; aut intelligamus rerum naruram ut 1 nobis cognofcendarum,& prout ad nos cogno fcentcs ccferuntux,quoquidcra modo non ne- illa difciplinadifcatur . Quod hccdcfininuo- priraa fit multa teftantur. primum quidcm^ rei definitx naturam egregic declarat , ac dilu- cidam reddir, quum cxpnm.it ueram; & uni- ucrfalem rarionem ordinandi omnes difcipli- nas, qux quidem cft finis, & utilitas ipfius ordi nis. Omnesetiamdiflicultates foluit,&alio- rum errores , errorumque caufas apcrir_; abi nanque non exprefleruntqux nam fit uera or- dinandi ratio; qu6d fialiquam fignificaifeui- dentur,inea falfifunt, quum dixerinrratio- nem ordinandi ex ipfa rerum namra defumen- dam efle; qucquiclcm fententia tantum abeft utdubiafoluat ,utpotius in plurimas , eafque maximas diflicultates aliorum aniraos traxe- rit ; quum enim in difciplinis ab illuftribus au- thoribus ttaditismodoordinem rerum naru- ralem, modo ordinem contrarium naturali, *>cl faltcra abeo diucrfum feruatumeflc vi- G j dca De Methodis* deamu$,nullam huius varictatis rationem ad- duccre poflumus.dura illam fentcntiam fequi- mur,& majjnis, atque infolubilibus diJhcultari bus urgemur *, at noftraopinione recepta om nes diraculcates foluucur , femper enim oftcn- dere polTumusordinem fcruari noftremclio- ris,uel facilioris cognitionis,ad quam dum c6- fugimus,caufam omnisdifpofirionis facdertfd dimus; fiue cniraordonaturar, fiuehuiccon. trarius,fiue aliusquilibet feruetur,is iemper eft ordo noftre mclioris cognitionis . Dcniquc hzc definitio caufam afferr omnium eorum  quar ordinem uelutiaccidcntiaquxdam confe Otdo quuntur, folent omnes dicere,ordo docct,que- doccu admodum cnim confufio; fiue inotdinatio ob- fcuritatera,& ignocanciara, ita ordo perfpicui- caccm,& dodtrinampariti huius auiem didU. harc unaratioafFcrri potcft,quia illa pnustra- ctantur , quc, adaliorum cognitionem confe- ruiu, dumigiturrationemordinandi ex noflxa cognitionc defumimus, caufam facjle afligna- mus cur ordo doceat,eaquc negata nullam alia adducerc poflumus,cui animusacquiefcat.Pre, cereaundenacollegit mulrisin locis Ariftote- les ordinem dodcrinx poftulare ut ab uniuerfa- libus ad pacticularia procedacur?certc non aliu de.qui cx traditaa nobis ordinis definitionc, ccpe exnoftra meliore cognirionejquoniam cutm cognitiouniuerfalium eft necclfana ad perfecHcognitionem parriculariu.&cagnirio gencris ad cognitione Ipecieru! deo femper iuf lic de genere prius agendum eflc, quam de fpe ciebus, & traicationem vniuerfaliu anteponcn dara efle traftationi particularium;certe Arifto telcs in proaemio primi libri Phylicorum non alia rationeprobauit efle ab ~vniuerialibus ad J>articulacia pcogredicdum,quam quia uniucr- ale.quod de multis prxdicatur , eft nobis no- tius pacticularibus,& ita norius, ut nccelfiria-/ ficipfiuscognitio ad pamculariumcognitionc {>errecHadipifcenda. Auerroes quoquc in prx- atione fua in libros illos,nec no in fua prc/ario ne in pofteriores. Analy ticos tres rationes addu cuc.u- vniuerfalia finc antcponenda panicula- tibusin omnido&rina , qux omnesex noftrv mcliore,ac facihore cognitione dcfumucur vc in memocatis locislcgece poflumus, non eft e- nim opeccj>cetium eaomnia,quxibi dicuntur ab Auerroe,in prclcntta rcccnlere.quuin locos, oftendiflc fatis fic Caput Duodccimum, qubd procederc ab uniuerfili- bus ad particuUria non fil prOprium fo~ lius ordinis compoftmi. PEr hcc manifeftus firerror illorum,qui pucanc pcoceilhm ab 'vniuerfis ad fio- gula proprium ellc ordinis compofitiui; nam fi ratio huius proccflus eft fola no- ftra melior cognicio , bec autcm finis cft , cx^. D communis conditio omnium pcdinutn , igitur proceflus hic naturamordinis quarenus ordo eft confequirur, proindeomni ordini compc- tit,non fo!icompofitiuo.PatetautemAriftote ordinibus fermonem faciemus ; bxc uoluimus. breuiter hoc in loco annotare, ut pateret com- munem elleoronisordinis proprietateraabu> niuerfalibusad parcicularia progredi , non fo- lius compofitiui, ut aliqui acbucanrur % Caput Decimumtertium , in quo dnbium quoddam proponitur contra ea^us ptoximh dida fnnt. CAe t e r v m aduecfus ea , qux mo- dodiximus,dubirare non abfque ra- tiooequifpiampoflet,uidctur eninu noeireorainisproprium utab uniucr falibusad particularia progrcdiatur, fiquidem apudptobatosauthorcs copcrimus quadoquo fpe- JS7 LiberPrimus. fpeciem gcne*ri,& parriculare *\niuer(ali in rra A probati aurhores in di.ciplinarum rraditione P  '  ' c t at iun e hulle antepoiitum ; Euclides quatitor Ihdc 1 " C' cmerKorum l Dros quinto antcpofuit, in illis ramen dc lineis tatum,ac fuperficicbus agir , in quinco autem de magnicudine ampliilimc fum pra,qu.r & lineas,& luperncies,& iblida quoq-, complcctitur ; vnde colligitur Gcomccriam,& Sceredmerriam non duas efle fcientias omnino di(tin , neris , cum fpeciei ea eft dirTcrcntia , quod ali- pnortl quandoproprietas fpeciei cftfpecics propric-duogc- tatisgcneris, aliquando non cfteiusfpccics,uc ncr '~ motus eftprophctas corporis naruralis,motus autem a medio eft proprieras corporis leuis, & quemadmodum corptis leue eft (pecies corpo- poreft,niii & de rcbus machemacicis. f is nacuralis,ica morus a medio eft fpecies quc,- &deijs,qu;adanimanciapercinenc a dammocus icaloraucemefteiufdem corporis leuis proprietas,qux non eft fpccics mocus; i ta apcicudo adridcnduminhomins noncftfpe- cies fenfus,qui animaUfi proprius cft.huiusau- tem ditTerentic ea cft racio, quod propciafpe- ctci nacura cum propriasedit operacione^& ac cidentia propria d iihncta ab accidctibus pro- D multa di camus.quc fottatTe Iimicum tradatio- nis logicx cranfgreiTio alicui efte vidcbicur; at- tamen animaducrtcrcquifq; debct nosdcre- bus logicis itacrac^cacionem inftmnlle , vt non mod^Iogicam. rebusabiuc^am,quam docen- cem uocant,fed applicatam quoque rebus , ac difciplinis nobis confyderandam propofueri- prijsgeneris^rtimetiam ipfas genecis propne- nms;eiusenim,quilogica-regulas plcnc co- tates coarclat, & iibie.qualesreddit>utmotus Snofciturus llt,non parum intereft cum ea,qu( aniraalis alio modo in auc coar&atur , alio in e rcbus logicis docuit Ariftotcles.confydera- pilce, & aho in terreftri animali ; fic ctiam alio cc i tum ctiara quomodo & Axiftocdcs , & alij modo ia homine, & alio in brutis , proprcrcs-* proprius 159 De Methodis,' \6q proprius hominis motus eftfpeciesillius.qui D definiiionenondifFerr,neq;perfec*rioribida- animalis proprietas eft. Quado igitur acciden- tiageneris conferimus cum accidentibusfpe- ciei, quar illorum fj>ecies funt , certum eftacci- dentia generis prius efle cognofcenda , quam accidetia fpeciei, moram enim elcmentorum , & motum animalium benc cognofcere no pof- lumus,nifi prius motum *vniuersc acceptum cognouerimus vtproprietatem corporisnatu- ralis ; ficetiam de generatione fimpliciterfum praprius agendum eft,quam de generatione- animalium.Quod fi accidentia fpeciei non finr fpecies accidentium generis,nulla do&rin? ne cefliras cocit *vt ante de accidentibus gcncris, quam de fpeciei accidentibusdifleramus ; po- reftquidem fubftantia generis,fi aliquadecla- ratione indigear,poftnlare *vt prius de genere, quamdefpecie tractatio fiat, fed fifubftantia rei non confyderaras folas affe&ioncs fpe&e- mus, ntilla ccrte* neceffitate compellimur ad ac tur definitio , quim nominalis,ided rette dice bat Auerroes in commentario fecundo primi libri Pofteriorum declarationes nominum re- rum marhemarjcarum effici perfcdtasin eog* nere definitiones. Gcometraigirurtales deh- nitiones tanquam principia profert , quia fi- mulatque audiuntur,intefliguntur, Sc funr pec fe nor*;quandoquc eriam eas non proferr,quia fine ulla expreflione funtomnibus notiflimx, qualis eft dcfinitio magnitudinis lar fumptx , omnes enim norunt magnitudineeffe id.quod aliqua fit dimenfum; proprerea adhirus de mt gnitudine Euclidcs in quinto elementoram li- bro eiusdcfinirionem exprimere neglexir, fed nomina tantum quorundam eius accidenrium demonftrandorum declarauit; totusigitur ille quintus hber eft de accidenribus magnitudini* ampleacceptar,de ipfius aute fubftantia,& na- tuta nihil dicitur. Species autem magnirudi- cidentia generispriiisrractada, quam acciden E nis fimilirec funt perfe norx, & earudefinitio tiafpeciei?; nifi fortc facilitate do&rinarduc mur, folenr enim accidcntia generis faciliora_> cogniru eflc, quam accidentia fpeciei, quando utraque fenfiiia funt; tunc enim prius, & faci- liusaccidentia generis , quam accidentia fpe- ciei fentiuntur; in talibus igitur quando diftin ctam cognirionem qu.rrimus.a faciltorihus , proinde i communioribus exordiri folemus ; verum fi ncurrafenfilia finr, non mcdonulla. do&rinx neceffiras , fedne ipfa quidem facili- ras poftulat ut acctdentia generis prius dcclare mus ,'quam accidenriafpeciei ; quodquidem in rebus mathematicis,*vt mox declarabimus, potiflimum contingit.Ex his omnibus, qux di- cta funt.hoc elicimus,in quo tota ptopofit; du Solutio bitaiionij folutioconfiftir,quod heucniafvc SSjdc natura gn e " s h" r P*r ft nora, & nulla declara- lucli-- tione indigear , &accidentia fpeciei nonfinr dc. fpecies accidentium gencris , non eft necefla- ncs per fe intelliguntur,exprimende tzmi fue- rc,*vtearum difcrimen no(cererur,quod in di- menfionum diuerfirateconfiftit. De hisigitur tractaturusEuchdcsporuit ifpeciebus magni tudinis tracrationem aufpicari , quonii ad ea mm eflenriam intelligcdam nulla gcneris de- claratio requirebatur , quum fir per fe notum , & nullibi ab Euclide declaretur,accidcnria ve- ro fpecierum magnitudinis non funt fpcciesac cidentium geneiis , quare demonftrari ,& co- gnofci poflunt etiam ignoratisaccidctibus ge- neris,videmusenim nullam efle demoftratio- nem in quaruor anteriorib. libris Eudidis,quae fupponat aliquam earum demonftrationum, qux in quintolibrofiunt;ficuti nequeullade- monftratio quinti libri pedet ex aliqua earum, qux in illis quatuor libris fadhc fueranr; *vnde patet nulla doclrinx neceffitatem coegifle Eu- clidcmautiprimo,auti quinto librocxordi- nupronoftra meliore cognitione utprius de F ri;poterarenimaburroliberfumerctraAari gcnere , quam de fpecie agatur ; nam de ipfa_. generisfubftanria agendum noncft,quum lic perfenota, eiusautem accidentianon confe- runt ad cognofcenda accidenria fpeciei ; ordo quidem naturalis ipfarum rerum rcquireret vc pnws de accidenribus generis ageretur ; fed fi ordo facilioris docrrinx poftularer *vt fpeciei accidenria prxmitterenrur, hic certeferuadus efletrelicto ordine narurali.Euenit hocin fcie njs mathematicis, Geometria enim proutSre- reomerriam tanquam partem continet, fubie- ctum habet magnitudinclatiflimc* accepram , fed menre ab orani fenfili matcria abftradtam, cuius quidem ita accepte. fubftantia,& eflentia per folam nominis declarationem toraexpri- mitur , & ab omnibus inrelligirur,eft enim fim plex quoddam accidens,ad cuius elfenriam fi- gnificandam fola uocabuli declaratio fufricir , proindc nominalis di&a dcfinitio abcflcntiaii nisinitium;fcd tamen propter maioremfacili- tatem i ptimolibro incipere uoluit,non aquin to , non qu6d primi libri cognnio faciliorem- reddat cognitionem quinri, fed quiademon- ftrationes primi libri funr fimplicirer inrcllc- dtu faciliores; qme uer6 in quinto h un t.difh cil limar ;certum eft enim Sc acndenna magnitu- dinis uniuerfim fumprr,cV accidentialinearu, acfuperficierum,quK in ijs libris demonftran- rur,omnia infenfilia effe, 6c nobis penitus inco gnita non mod6 cur finr,fed eriam quod ti nt_,; ideoranro difficiliora inteliedru funr,quanro uniuerfaliora,& abftradtiora a fuppofitis, quia non ita pofliint ltlre demonftrariones per mate rialia exempla ob oculos poni,fiquidem excm ple linearum propofiro non ftatim apparet ira efleinfuperficiebus,acfolidis,nifi aliqua men tis adhibita confyderarione . Quoniam igitur fcicutix mathcraaticx UU tcmpcftate pueria antc i Llber Primus. 1*1 ante folidiores aliis difciplinas proponebacur Unquim faciliores, vc coremplarioni atfuefcc- renc , & in ilii s demonftrarionibus exercercn- lur,ide6uoluic Euclidesi faciiiore Geometric parre aufpicari j Sc ufque ade6 faciiirarem do- &rm$ fectacus eft,vt Geometricorum librorum fene interpoficis Anrhmericis libris inrerrum- Eere uoluerir,nam poft fex eiememorum Ii- ros Gcomecricos feprimum, odauum , & no- num Arichmeticos pofuic, in quibus dc onmc- ris agir , poftea in dccimo libro ad magnirudi- nes reuerricur, & cocam Geomecriamalijs plu- ribus>libris abfoluic,nam Gcomecria? noroino Stcreomerriam quoque comprehendimus , de quapoftrenii clemcroruralibri fcribuncur. Ex libris igicur Euclidis magna fcntenriie noftra conhrmatio defumirur.fiquidem per eos often dimus cocam ordinandi rationem i noftra me- liore, feu faciliore cognicione accipiendam ef- fe .(cmper enim arrendirur docW faciliras. dummodo perfcdrar meogencre cognrrioms B oVeracionesuirc/deh^cmarer Sltfdum- 161 A de animahb. rractatio cettc ordinariuWfuit, nam cuiufque rei cognicio opcima traditur li pnus eiusrei arur.im,arquc iubftanciam,de'm dc eiufdem propria accidcriadeclaremus; ece- nim fi fubftanna rei ignoraca ab accidenribus exordiremur.nunquim eorum fciencia pocire- mur,quia caufas ignoraremusjarqui fubftanria cuiufque naruraliscorporis ex mareria, & for- maconfticuicur , ideo funrprius cognofcendar h? duc eflenriales parrcs.dcinde aftfctioncs ab eis prodeunres, hoc ordine ufus eft Anftoreles U irrae>acione de corporenaturalicommuni in libns Phyiicorii, prius enim eiusprincipia ma- teriam, cV formam in duobus prioribus libris , deindceiufdemaccidenria in fex pofteriorib. confyderauinhoc idem in corporibusaniroaris faaendum fuir.eft autem animaci corporis for ma anima ipfa , propria uer6 matcria (unr ipfx parrcs inftrumctaJes, in quibus ineft anima ran quimin materia, fcquibus urirurad edendae ^  o >  *   " tem urgcnte fcruacurordoperfectioris doceru nar, ctiam li ordini rerum narurali cocrarius Cc. folotio Ad alterum dubium de Iibris Ariftorelisde ani 4ab l lU * ml * lbus dicimusnon omnino peruerfum cfle r ip ijs libris ordmcm ab vniuerfalibus ad parri- cularia, fed leuera quadara murarionem fufce- piflepropter eascaufas, quasraododeclarabi-r mus : ccrtura cft enim rres eifc debuifle diftin- ctas rra&ationcs , primam quidemde corpore uiucnre larefurapco.fecundam dheanimahbus, Ordo ii fniam " cr  de placis;eorura emm.quc uiucn- kforum nbus compecunc, aiia animaliura-propria funt dc ume a lia propna ftirpium, alu umfque communia., "*  quae quidem ah js ommbus erant anjcponeda | tamen Anftoceles propter meliorcm.ac raciho rem docti mam non ires rractariones fecic , fed. duas^inadc antmalibus.airerara de plaris, fed com rractacione de animaiibus commifcuic il- I lfV , n , T  .   T. ^ "inapotuiianccpoiir, piopcerea Arillore Ura.quxeft de comrauntbus} m animalibus C lcs ipropri, animahum mareria cxorfus cft nanque tum i la, aux .m receprionem foYmx,& ad formx ccgnirionem neccflaria eft , cmia uires , ac faculrarcs anime non bcn^ cognofci poflunriinecognirione par rmm inftrumenralium , in quibusexcrcencur. Cxrerura dura corpusaniraarucommQnc con- fyderamuvde iphus quidem forrnaloqvi pof- furnus,ea.enim eit/amma nurnn u.i,q ua 6c ani  malia,& ftirpes parricipir^c cc .-: c m i n his om- ' mbus suc huins anime Mcu I ra t cs , n u t ; i ri u a , .: j - crcctua.cc gciieraciua ; accamc dc maccna mhil commune dicote poilumus, qumrien eifdem inftrumcnrism animalr, cV in ibrprhvcanima i urirur; quum enimccanimalisremperacuram, Sc parccs iplks non raod6 ad dida munera , fed I ad uinciendum quoque namra dircxit,ahud in anrmahs corporc^ilmd in ftirpeocganornm ge nuseire debrar; nuIlaigiturtrada quilaterum rres habere angulos qualesduo- bus rcdis ; fed ea animahbus rribuic quacenus uiucncia lunt, proinde uniuerfam uiuencis na- turaminanimalibus contemplacur ; quemad- modum raedici , qm humani corporis anaco- mcn faciunr.hunc quidera hominem infpi- ciunr.fed ea,qua? infpiciunc.uc hominis conly- dcrant, non ur huius hominis : mouicaucem Ariftorelcm.adhoc faciendum ipta dodrirue faciliras,quandoquicicm mulra func animah- btrs,& plancis comunia, qirarfacihtts in anima-f. libus cognofcunrur.in ftirpibusdifltcilius,idea m animaiibus fuere priusdecUranda.ur poftea nftirpibusfacditisnoilce.renrur: Talisaureux qu? funt ipi^ a nimaiiikparccs .dequibus prius, . pinguiiMmeTBa.& fmecaufarumtramiionrlo i qot uoloitin libcis de hiftocia aTumaiium , dea inde accurariusinlibris departimisanrmaliih, i uti facilioribusad difficiliora prbgrederetur; . cognicamareriafecontulic ad coniyderaciono i forrae in hbris de Anima,in qua rractarione or, dinemabuniueriaJibus ad parcicularia oprirae feruauirjquouiam enrm aliquaconfvderari po terac communisahiraaftirpiu,oranimalium, ( ab hac uoluit exordiri , demde de propria atuV . roalium anima, qucfenfiriuadicirur,.tadem,: dchominisanima fcrraonera feci r , ad harura . omniumanimf parrium nociriam faris fuirco- gnioomareric tradita in libris dcanimalium parribus^n his enira omncs diclarum pahmrtt: anim? oneracionesexerccntiir . Poterar aureim Anftocclcs cumcraciacionc de Anima uc^cr.i- U uaccauoAcm coniungcre de communibus acci- g DeMediodis, lS4 accidenribus animati c^rporis.dcindc ad pro- D uiuente latc fumpro traclarioncm feorfum a priam animalinm animam, eoramque propria accidenria cranlire; maluit tamca ob doctrintB facilitatem cdtintiata oratione dcomnibus ani rnac parribus in 'vno , ac eodem bbro diflerere obfqtte vlla tra&atione deaccidentibus,pro- pter fimilero earum omninm naruram,& cflea di modum,qaod etiam ab Aaicena notatur in prooemio festva naturabum , cft enim omnis a- ntma actus primus corporis naturalis lnftru- mentalis ;i quod ii intraclationede Animavi- dearur efle intermifta confyderatiaaliquorum accidcntium,& operarionumanima;,ignorare non debemus h.ec non propter fc rr.ictan , fed propter cognitionem partiura , & facultatum ipfius animas.cuius grattaibiconfyderarur; per craccatione de animalibits,& dc flirpibus abfot uere voluifler, in eacertcomnes quoqtte com- munes operationcs,&aft"ec"ciones uiuentuitn traclari oportuiflet ante omncs de ani maitbus hbro',. fed qun dccreuericineodem iibrocon- rinuata orarione agere de forma & uiuentis, Sc animaiis,& houiinanuilade accidenttbus tra Ofeattonc interpolita, manfcrunt pofleaconfy- detande aflectiones omnes tum uiuentis, tum animalium praprre,vt ipfe teflaturin pt incipio libri de fenfu.&fcnfihbus ; de hisigirur omni- bustr.utattonem aggrediens poftcogniram na tutara & viaenns,& animahs,nulla cerre neccf iitatc coactus ftut ad prrits declaranda viucntis acciden na,quam animaiis, quura neq; fpecies fc autem dehisagit poflea Ariflotclcs m libns iliorurn hxcfant , rcflabat igitur ut faciluatcm iUis>qui parui nattttales vocan tur,qucmad mo- cognitionis lpcdtarer,fed neque hec tbi locum dum lpfe teflatur in primis verbis libri dc fcn- habuir.quia neqoe communium accidentium fa,& fenfibbus, vbi aflcritfcdciolaaninuLi a>gnirioconferradpropriorumnotiriamfaci~- fermonetn fcciflc, de accidcnribus aotem pro-  . liiis aflequcndam,nequehcc ad iliam ; propria ponitinahjs feqoentibus libris tr.ict.tniluirt_.. ! quidem animahum eft crattaciodc fenfu , & Dum igicur cractationero ipedtamusdeipfevi uentiumcorporum fubftantiiit ordo ab vniucr- falibusadparricolaria no eftperturbatus,quu cnim cognirio cflentiar cuiuique reimagism cognitione forrac confiftat.quam in cogmrio- nc maceria*, non poflumus negare Ariftotelrm priusideclarallc lubflanciam Yiuentisoorpori% qtiatn fubftantiam animaiis;id falum obiicipa teft, quod matcriam rarticularempicniilcrit-. forra^ vniuerfali,fed hoc rneliortadoctrrac. gra tia facf u m eft,no poterat enim forma bene co- gnofci ftne cognitione marerix, pcrferrim qua eamateriafit corpus actu e.uftens , cc tcnliic , proindc multo notius forma ; quoniatn igtttir nulla traclatio decommuni matcfia priemitti poterar,qoia nullx fan t inftr amenraics partcs, quaseafdem habeant animalia, & ftirpes , nili proportione quadara , ideo cenfoit Ariftotelcs fenfiiibus.de memoria,&reminifceda,de fom no,& utgilia,deiaotaanimaiiu, ac de ipforum generarione;commrrais autemomnibustnnen ribus ea, q i:c eft dc iuuentutc, & fenecf ute, de longmidine,& brrmnre vite.de uira>&morre, de utnirate,>& rnorbo ; at quomodo horura co~ gnirio factlrece reddat illorum cognmoncm , aut econtteriuillaad hcc conrerant,oix unagi rtari aliqmspoteft,Amftorelesigirur ncque nc- ccflitatc. neq ue iaci I; tarc ulla doCCrinc coacfus aliud quiddam in i)s hbns difponendis.obfcr- uare uoluit , & proprias animalium aflcccioncs communibus antepouei e conftituir,ut ipfe ui- dotUr pollifrcriin primis tterbis hbellt defcn- fu,& fcnii'nbus,quc funt hcc { Poftquantdc ani ma duftum eft fecundtini leiptam, d lcendura cft dc ani malibus, & uitam habcntibus omni- bus ; que flnt.pToprt?, & quc communcsopera* rnelius.eile aliquam confyderam maceriam_.i FJrtoncs ipformrn |. prius entm nominat anima- quim nullura,quum eriam propria animalram. mateciafati5 conferat ad cognirioncrtfomnis' animx adipukendam. Quod veri> de paruis na i curalibns dicebatur, leius momenri efl , in ilhs i nimde accide-ntibus viucriumcorporum asi- tar,ordovct6 ab uniuerfaiibos ad parricoiaria ponflimum propter eflenric cognitione foiec cllc necellarttis , nili enim cogniciofubftantixi hominis cogniram poftuiaret fubftanriam ani- malis, poflent ignoracis accuientibiis animalts accidentia hominis perfech* cognofci ,-nifl eo- xom fpecies eflent;igiturpari ratione dum 60 animalis, &hominisnaruracognita eft, nulbi no> neceflitas cogitur prius accidentiaanima- lis, quam accidcntia hominis dcmonftrcmus ; fed uel tloctrine facilitas attcnditar , vel flhcc . non urgeat.aUqutd quippiara rcfpicitur;quem admodom in inis paruis naturaiibus cerncf e_ poflumusi nam & Ariftotclcs totara dc corpore lia,quam uiuftia Omnia,& priuspropriasope^ rationcs , quam communes ; lHiusautca) oidi- ius ratio hcc fait.tam diximus Anrtotclem con ftituifle in animaltbus dcclarare tura acciden' riapropriaaniraahum, tum communtauiuen- ribus omnibos,quoniamigitur in antinalibua hcc omniacontcmplabatur, ideoin ijs dccia- randiseomordinemferuare uoiuit, quem ha bcntrefpeCfu naturciplius animalis, itaq, lila qac animali ma^is eflcntialta cratir.pt ius con- fydcrare iioiuir,qu.Tuer6minuseflcnriaiia t po fterius;maximequidemomnium eilentiaiis ert animali fenfas, iiqardem ncceflarias eieft vt_. iit,animal eaim per fcnfum cftaniraal;poft ien fum motus,hicenim animalibus, quccx femo ucntur,eft ncceflarius non ur iinr f ied uc (erua a utq; ad petfcciam state pollint , na fi homo uel equus aq;pedibus naiceretur, eflietqut- demahquadiithomo , uelcquusctiamftncpCT dibus l ,6, LiberPrimus. 155 dibus.fed qunm "Yiduro fibi quxrcre non pof- A fenectus , longitudo , 4: breuiras -vitx, vira, & fu,breui interirer.nemo enim ipfi cibum affcr- mors-fanitas.cV morbus;intet has tamen pofuic oenimipfi riburaafFercet.fiomne.ef- Atiftotelestraccarionemdcrefpirarione, liccc ufmodijlucceditmotuigenetario^qux animalium propriafir ,eorumq; nonomnium, fncilioris doccrinxgraria, ut ipfc in eo loco te- ftatur , dicit enim refpiratione viram i anima- liumtonferuari ,& fine hacnemodicum qui- denuempus durare poife, proiftde cooiuhgea. da^m eflc tradtatjpncm de refpiratione cum rra ctarjonc de uit'a;c\- morte.tandiu enim anima- lia viuunt.quandiu poiliint rcfpirarc_>Sed ni- lesigiturpruuolocodefejifu& fcniilibusage Mum fonaife digjrefli iuratts ; in Jriaaurem 8c rciioItiit.&dcmcmoriaA alijsoperarionibus Euclidi,& Ariftdcjlisdcarbmalibutlibrisfe- riem rracr.arion.um confvdcrare uoluimus non . utres narurales.vcl matlicmaticas doceremus, fed ut*ncc tanqliam cxcmpla ob oculos ftudio- iorum poncdo.uiam, ac modum cis tradamus, ret,neroo fenthui nequc necelTaria eft animali ur fit.neque vt*in- ciiutduum ipfum feruetur , fed folum ut ferue- tu r I pccics, n i ii omnibbs hominibus,qui nunc uiuunt^ufcrretuL^isgenerandj fibi fimile,il- )i adhuc homines eflenr, 3c eorum plurimi oof fenrdiutiflimcuiuere, fedtamen humana /pc- cies poft eorum interitum rteleretur ; Ariftote- ad fentientem facultarem attinenribus ; poftea de moru animaliuro ; deinde uero degcnera- tione;adde quod generario firaftlicfrerTurhpra cftoperacio animx uegcralis, licerapropria- animalis natura ad hanc fpcciero rcftringatur, qux diciruranimalium generario, tdeo remo- tior eft ab ipfa eflenria animalis , qulm fenfus, quoalias omnes eiufmodi dirficultates facili foluere , & rationcm oronisordinis a quolibct proDaro authore fcruati intelligere queant ; i & motus.Poftgenerarionemanjmalmm con- B noftraepiro mejiore, uel faciliorc cocnitionc /_. _J A_:/l___l L: ? r> fydcrauit Ariftoteles operariones communcs oinnibus viucntibus, non qnidem *vt adani- mali.ircftnct.is, fic enimcftenranimaliu pro- pYitcfcd ut communcs, qux adhucremotiores ftmtabammalis natura,quum non hanc , fed aliam communiorem naturam,qti.v in anima- li ikieft,confcquantur;hx aucem lunt luuent us, rariouerh furherites hunquamerrabunt; vbi ue roneutta ratio artcndi poreft, Itberumeflein- tclligent dtfponenris arbitrium ,"liccrhoc ra- rum admodum fir , cx non in totius difciplinx dtipofitione , fed in aliqua tantum cius parte- locura habcat. FINIS LIBER PRIMVS DE METHODIS. O IACOBI ZABARELLAE PATAVINI DE METHODIS. Liber Secundus, b : b Capnt Piimum t de fpcriibus crdinis aliorum fcntcntia. OST Qjf JLV deOrdi- nein*vniuerfum diile- ruimus, ad eius fpecics defcemiendum cft, in_, quibus duplex nobis of rertur difncultas, vna_. . quidcmde ipfajumfpc ^ creram miittero/alrera  J ver6 de diffcrcnrijs.pcr auas ordo in cas fpecics diuidarur; ii vtranquc i(I*oluerimus,nora fimul ficntfingulorum or- dinum propria officia , proprixq; naturx;nam cogniris differentijs , per quas gcnus in fpecies diuiditur,fpccierum quoq; definirioncs mani- feftx fiunt. Arduunobiscertamen fubeundum eft cu i js omnibus, qui hadtenus dc hac re icri- pferunt-, prxfertim cum medicis , qui magiftri luiG alem fententiam declarare, ac defendere *Yolucrunt;Galcnus enim in principio libri dc arte mcdicinali trcsordines pooit, compofiti- uum,refolutiuum,ac definitiuu, quam fentcn- tiamomnesmedici ad *vnum fccuti funt, ita_# enim iurarant in verba magiftri, *vt folius Ca- lcni authoriratc freti nullam illiusdogmatis ra tionem inueftigauerint, quafi nefas eflearbi- trantcs tanti^viri fententiam in dubium reuo- care,cV eius rationem cxpetere ; propterea mul cosvidicam fentenriamprofitentes,ipfam ta- men non faris intelligentes,ex quibus ii quis ra tionem exquireret,nihil,quod dicerenr.habe- rent. Nos uerb Galeni quidem authoritatem, *Vt par eft, magni faciamus , fed tamen ratio- nem nc contemnamus, canujue Galeno prx- ferrc ne vercamur^fi ab ipfa Galenum diffenti- re inuencrimus ; non folum enim fi fcopum at tigerimus , autpropc ad ucritatc acceiTcrimus, ^Vcrum ctiam fi abquantunVab ca nos aberrare D contigerit , nihtlominus laudandi erimus; prc-. ftatenim ueritatis amorc duc"rosirnliquera et, rorem incidcrc, quam Galeno addiCtos ih fola. ipfius authoriratcacquiefcere fine rarionisin- cfagationc; illud nanq; ingcnuum,,ac,philoib- phicum animum pra*lcf:rt, hoc uerbieruilcm.  CipHt Secundumidtdiffetrntiji ordinm dcftrin* diuidentibus Jctundum aiiorum opiniontm. OMnis mcdici.qui hocGalcni dictum .onfyderaucrunt, illud verum eiTc fta tuctes, ac ferme proaxiomate haben- tes, id tantu declarareaggrcfli funr quibus dif ferentijs hi trcs ordines a feinuicem difcrcpct, eas enim difFercntias,ac totam ipforum corcm- plationcm ad Galeni fentcntiara accommoda- re maluerunt, quam 'vciitatem liberc inucfti- gando cum ea Galeni didtum conferrc , & 'vi- dere an confonct.Qijpd autem plurimi hac in E re dicerc folent, hoc eft, ordinem cSpofitimira efrcillum,qui a priinis piincipijs,cc a fimplicif fimis in co genere incipiens tranfit ad compo- fita,quxcx illis principijsproducuntur.rcfulu tiuum uerb.qui ab *vlnmo,& a fine , cV a com- pofiro exordicns pcrgit ad fimpliciora , donec ad prima.ac fimplicilfima principia pcrncniar; quocirca conrrarius videtur ordo rcfoluriuus compofiriuo ; denique dcfinitiuum ellc illum , qui neque 1 primo.neque ab ulrimo , fcd a de- nnirionc aufpicatur , cuius fingulas partes tra- crando donec omnes abfoluantur fcruari dici- rur ordo definit iuus,qui proptcrea direrfus ap paret a compofitiuo,&: a refolutiuo. Vetura 2U qui diligentius hxc omnia perpcndcntes, & hanc fententiam raagis declarare volcntesdi- cunt cx dcfinitionc ordini doctrinx colliei id efle 16*9 LiberSecuhdus. 7* *->oo ofBciutn ordinisut omnia peripfum conuenic A tam difciplinam ita di(ponerc;ncab unoinjtiu terdifponantur,recramautem difpoiitionc cf- cra&acionis fumatur, ad quod rcliqua omnia iu* fcci k quando ad unum omnia refexantur, & ab u- referantur ; fic enim cxprcila eflcr in definitio- Li no pendeanc; quum igttur illud unum poflic ef nt redtitudo illa difpofitionis,qux ipfam ordi- jum . (c triplex,tres ordinis fpecies oriutur, uel enim nis eflcntiam conftituit, unde poftca diffeten- cft unum principium.uel unus finis, uel "vniis medium, a quocuiufquc difciplinx exordium fumirur, Sc ad quod aliaomnia referuntur , v- aum quidem principium fi fuerit,aquo fuma- tur exordium,6\: a quo tota fcientia. pendere di catur,oriturordo compo(iriuus;fi uerounus fi- ms,fit ordo refolutiuus , qui ab ultimo fine au- i~picarur,& trifit ad ea omnia inueftigada, qux ad finem ulJum ducerepoflint, illa femper ad apsu finem prius cognttum rcfcrc n d o, ii uer6 fit unura medium , eft ordo dcfinitiuus.hic enim quu a definitione, qux totam artera complctti tur,exordiatur, uidetur quodammodo aufpica r : a centro, a quo omnes linexad circunferen- ciam d uctx originem rrahunt , nam progrefTus ad iingulorum confyderatione donec omnes B pia noroinat lnnumeroplurali; inprimoquo- cius definitionis pastes rra&atc fuerint.eft velu que libro de moribus capire quarto ordinc co- uolc tias illas, quibus ordinem in fpeciesparciurur, haurirepotuilient.Veruntamencaconditioin ordinedoftrinxnon requiritur, fedcftci acci dcntalis , in ordinc cnim compofitiuo non cft neccfiarium ut ab unoprincipioexordiufcien tixfumarur, quumapluribusfumi queat, *vc patetin fcicntianaturaliab Ariftotele tradita. ordine compo(itiuo,incipitcnimnon ab vno rerum naturalium principio, fcd a pluribus, & resipfxnarurales non ad unum pnncipiu , fcd ad plurarelarionem habcnt;idc6Ariftotclcsin primo Phyficorum libro tra&ationem de prin cipiisin plurali numcroproponit,non in fin- gulari ; (imtlitcr in totoilloprimolibro, &in procemio primi Mctcorologicoru prima princt ti a ccntro ad circunferctiam per omnes lineas xranfire , Sc quemadmodum linex omnes mo- do quodam in centro contineri dicuntur, ita ctiam tota ars in illadefinirione , a qua ipfius cxordium fumitur; ordo igitur definitiuus ab Una definitionc tanquam ab uno medio aul pi carur, ad quam reliqua omniarcfetuntur , & a qua pendenc. Itaq; fufficies cft ordinis partitio in has tres fpecics,quia quum ordinata doctri- n.i illa i; i lic ab uno incipit , illud unum non poteft elle nifi unum principium ,ucl VDura medium,ucl unus finis; quare nec plures ordi- nis fpecics dantur,nec pauciores. CaputTertium , inquodifl* dijferentix confutanr tur, &ofienditur non effeordinis conditio- nem ab uno incipcrc^j . H pofitiuum fignificare uolens non dicit apanct pio.fed a principiis;huius aurcm ratio fumitur cx iis,qux dicuntur ab Ariftotelc pauI6 antc fi- nemprimi libri Pofteriorum AnaJycicoru, ibi nanque docctunitatcm fciencjx cx unitatc fu- biedti pendete,non ex unicate primi principii, im6dicir affec~cionum,uel principiorum , *vcl fpecierum mulritudinem non impedire fcien- tix unitatem,dummod6 unum fit genus fubie- dhim , a quo ranquam a comuni radicc dmnia prodcant; non cft lgitur ncccilariuin.iit lcicna aufpiceturab uno principio, quum unfiVs fubie cti plura prima principia efle poflint: hxc au- tem fubie&i unitas nullum ordinem qoftituic , neque compofitiuum, neque refolutiuum* ne- que aliquem alium , quia (ubiecluuv tota fcien ciam capir , 'vndc etiam folet uocari adxqua- tum , non cft igirur magis pnmuiu,.quaro .*vlr Ae c omnia.quxab his dicuntur, C tiraum, necfcienria ab eo aufpicari dicicur, pulchra quidcm func , 6c ingeniose quum in nulla fcicncix parce quxratur, adfic tamen omnibuspartibus , quacenus oronibus, qux in fcientia cracantur,fufternitur; a fubie- cto igirur , & ab eius unitate nullus ordo defu- mitur, principium autem unum, uel upum ac- cidensfubiecriefle non eft neceflarium, quum poflinr efle plura, ergo non datur aliquoa unu in fcictia, a quo cxordiii fumendo copofitiuus ordo confticuacur.Illud quoque non rectc dici- cur omnia,qux in fciencia confyderantuct rela- tionem habere ad unum primum principium, daro enim qu6d huiufmodi principiii primum in fciencia unum fic , non tamen uciu cftqu6d alioruomniumeacenus cofydcratio habeatur, quatenus adillud referuntur,principia enim cxcogirata,atfidiltgenterexpend% rur,plunmnmin fedtfricultatis habent, quum ab cis multa gratis , & fine ulla ratione dican- tur, multacciam ,qux aperte repugnanc ~vc- Diftx ricati . Primura quidera illud confyderan- ntionii j om e (i t q UOt i dicunc ordinatam efle cniinsfuntprincipia>utprin D cxordiumdodrinxfum&rnr,ordoabea nomi- ripiacorporisnarattlisadipfumcorpus natu rafe; atfubie&umipfumnullam habct rclario- nem ad principia , fed omm refpe&u abfolutu c*ft. Qux igitur ab illisciicunrar , nullam in or- ciine compoliriuo ucritatemhabent; uidencur autemmagis competere refoluciuo , hic enim non modoafine.fcdab uno fine tra&ar.oms cxordium fumit; artamen non idei ab uno fine anfpicatur, guia ordo, & re#a partiu difpofirio id requirat,fed quia arris unitas poftulat unita- rcm finis,nam unitas finis ad ordinem,ac difpo firioncm nihil conrert,fed ad artis unitatem.or do enim rcfolutiuus poceft tam ab uno.quam a pluribus finibus incipere.artamen fi a plunbus, plurcs crnnt arres , non una;eftigitur ordims refolutiui conditio aufpicari ab uno fine, tamc non quatenus uno.fed quatenus finc . Ab uno igirur incipcre non efteflcnrialis conditio ip- fiusordinis,quumin ordinc compoliriuo mi ncrurdefiniciuus; ctcnim hocadmillo fcqucrc rur foinm dari ordinem definiriaum,& eo ano r ' p j,J fcienrias,cVartes,&difciphnasomncs rraditas nli efle,& tradi porte,omncs.n. a definirione auipi i  lic dcnnitioncmipfiufmecfcientix,ueldifcipline_ intclh- tradicamcx iphs rebus confyderandis,atquc fcntcn- baeciuit.ut mihi uidetur, eorum dc ordine de- UJ j c finitiuo fci -:ntia,dicunt enim hunc ordinem modo tranfitus a medio ad circun ferentia.Hxc niflx omnialibene confyderentur , pulchra potiusfcntcn- apparebunr,quaucra,primura enim uana red-* 56* dicur ea ordinis diuifio, quam aliqui fecere di- ^ uoo  centes ordinem efle, in quo fumitur exordium aut ab uno principio, aut ab uno fine, aut ab v- no raedio;nam c,quiuocemedium accipiunt,ni fiineodem fenfu medium inrelligant, in quo & pnmum, & ulcimum acceperunr.neinpe me dium cale,quod incer eiufmodi primum,& ul- timum fic collocacum;quura igicur primum,& ulcimura accipiantur pro rebus confyderatis, mcdium quoque pro aliqua re confyderata fu- mi dcbuit; attamen ipli fUT&ttfiuk medium ac ordinc tunc icruari , quum in principiofcientie ipfa C ceperut in quadam ualde impropria, & cdmen iefimti fcientia; definitio ex omnibus rradKdis rebus conflata proponitur , mox enim fingulas ordi- natim declarandodoncc omncs tracratx finc, qux in ea definicione cxprcfltj fuerant.ordo di- cicur fcruari definitiuus , ueluti fi fcribenda fit nacuralis fcienria ordine definiciuo, ance om- nia eric proponeoda hxc, uel alia fimilis defini tio, fcientia naturalis eft cognirio principioru, & accidentium omnium corporis naturalis, pri rnumquidemuniuerse, deinde fpeciatimfim- plicium corporum,& miftorum cumanimato- ram, tum anima expertim ufque ad ulrimas co rum fpecies; hac definirione propofitaincipic- dum crit a cracracionc primorum principioru > & communium affectionum rerum omnium nacuralium, dcindedc fimplicibus corponbus agendum, poftea de miftis, prius quidem gene rarim,deindefpeciarimufquead ipecies ipfo- rum lnfimas, ficcmm abfoluu cric traducio ticia fignificacione, quare iplorum diuifio non eft neccflaria, quura raembra diuidenria non poflinr propter ambiguitatem rcdigt ad cocra- dicroria,conrradiceiocnim eftoppofitio omni cares ambiguitaccjdum igicur ordi nem ica par- ciuntur,perinde faciunc ac fiquis dicercc om- ne colorarum eflc auc album , auc nigrum, auc dulce,uana cnira,&xquiuocadici folec huiuf- modi diuilio,&imperrccca, quia rem diuifam non adimplec. Prxcerea fi benc* cognofcamus qmdnamiicdefinicioipfiusfcienrix, uel arris, &quomodoeadefinictoad parces eiusdifcipli nc; referarur, nullaracioneordinem hunc defi- niriuuraadmitcemus,quoniam incerdefinicio- ncm alicuiusfcienrix > & partes ciuldemnullus poceft ordo confydcrari;ur igicur hoc cognofca Nota tur,fcire oporretomnera dilciplmam.cui proce ^fferc- mium fitappofirum.diuidi folcreinproccmiu, tia,mct & ttadtationem, ttacuuo quidem pr^cipua eft, g H 1 iuio J 177 De Methodis, 17* & t~ imofola eft neceflaria,&eft corpusipfura, vt D nam omnc procmiiim eft omnino arbjtrarium. **o- itadicatn.illiusdifcipUnx; proaeratura verono BenL eft ipfius difciphnx pcoprie di&a pars , neque eft neccflarium,quum finc ipfo cractariouintum , in quo dcfenfioncs qnxdam aduerfariorum rcijciuntur . P Er hcc fatis demoftratam eile puto de- finitiui ordinisuanitatem,fed uraduer farijs nullus, ad quem cofugiant , locus fus eos.qui res manifeltas neganr, difputare ve B rehnquatur.rollenda eft quc;dam refpofio, qua limus ; ura eniro fcienbx naturaUs exemplo o- ftendimus cuiufquedifcipUnx definibonerru qucpoile apponi , cV auferri integra manenre ipia difcipUna,hoc autem fi uerum eft.uc certe cft vertdimum.auferamas iUam Auicennr de finicionem, ars igicur integra manens quonara otdinefcriptadicecur ? fidicantdefinitiuo, ri- diculi funt,nam fi abfq; dcfinirione darur ordo definitiuus , etium abfq; anima tarionali dabi- tur homo; fi aurem alio,ergo neq; cum illa de- finicione eitordo definiciuus . Horum autentu eraninra raboea eft,quam paulo anceexpone rc cceperaraus,quoniam eiufmodi definibo ip- iius difciphnx eft inftar procnmi j,neque eft tra c.tar:onis parsvUa, proinde neqnc ipfius difci- plinx.propccrea nuUus ordo poceft confydcra- ri inrer lllara dilriplinx definitionem,&ipfam tractanonem, fed tocus ordo in fola tractabo- ne ,&inierumconfyderararum feriecompre infi uci uidencur.quura enim nosdicamus non dari otdinem dcfinitiuum , fiquidem in omni facujrate , quc hoc ordine tradita efle dicacur , aliquisalius ordoinfpici poteft;ipfi uc definib- Dcfen- uumoidincm cofirmenr, Sc iraab alijsordini- '! H u * mis leparenc, uc cu ulis non appareac ellc com ^ >im ^ c miftus , dicunc ordinis definiciuiproprium efle fiuiuui. brei:iloquium,dc propriara eius ubltcaccm circ uc ad memoriam conferac, quo fic ucliber Ga- leni dc arte mcdicinali propter eius brcuitatc non dicatur alio ordine cilc difpoficus, quam dcfinitiuo; fcienba uero naruralis, quamtra- didit Ariftocelesdicaturordinem habcre com pofinuum , non definiciuura, ebam fi talcm ei npponamus dcfinibonem , qualem anrea dixi- rruts, nam proprcrlibxorum muUitudincm, & totuis lcicnnc- prolixicatem non poflec illcor- do dici definibuus,cbam fi i tali dchnicionc_> exordirctur ; fcicntia uero naturalis, qm nu- hendttur,non in earum propolibone, quam au C- pcr edira eft ordinc dcfinibuo, non dicirur tra rhor in proceraio facit ; cft enim ordo refpecrus quidam conueniens parbum cuiufque ai(cip\i i) V inter fe,partes illas intelligendo , q u c r e s 1 1- }ius difciphne cractant , & func verc partes, ni- mirum patces cracracionis; ordoenim totus pe- ncs harum fencm attcnditur,non penes proee- mium , in quo nihd author tractat, fed folum quc (imt tractanda proponittidcircoordino alicuius fcienti; conftituto nulla cft eius kicn- tic definibo, quc toci (cicntic; anrepofita poflic ordinem uariarc, ea enim non eft pars necefla- xia ipfius difcipUn^, fed exrraneura quoddam, cV arbitranum, i quo , feu i cuins relattone ad xracraboncm nuUus poteft dcfumi ;fcd folum irelatione, & refpectu partium traccabonts ad feinuicem. Propterea ebam Hbcr Galent de ar- tcroedicinalialiquo ordine prcterdefinitiuum fcripcus cft,uelnuUum pcnitus ordinemha- bcc ,quiadcfinuio illamcdicin^ noncfttracta ditaordinecompofitiuo, fed pociusdefinibuo propter eius brcuicati, auq adrnemotiam ma- ximc confert, quod quidem de ill.i, quam Ari- itoceles comppfuic, dicereminimc poflumus. Veriim hi, quih?cdicunr,fi eadiligcncercon- Impu- fydccarcnt, abhac puerili defenfionc dellfte- go^o rcnr, nos enim non inficiamur breuiloquio ma ximciuuari memoriam, fedquod breuitas, &: prolixiras fint eflcntiales diffcrcnti^ , qu^ di- ucrlitas ordinis fpecies conftituere apt^fint, nemb eruditus uir deberet enunciatc, fiqui- . dem id a ratione ,(Scab ip(.i ordinh uatiua cft prorius alienum ; eft enim ab his pctcndum an nuuis ordinisdefinibuinarurain brcailoquio ftt conftituta^, an in definibonc-f diicipUn? cali , quaiem fupta decjarauimus; fi in bre- utloqmo, ergo eciamfineiUa dcfinitione cric ordodcfinitiuus,quod abfurdiflimum c(t,n..m vndc vocabituxJefinibuus , fi a nulla_> defini- H 5 tionc DeMethodis,- tg(l rione anfpicabirar f prsrerea feqtieremrquod D geralirer deordinedinitmiwaift(bu i eft. cfuocunque ordine.imo quacunque inordM oftcndimus enun OTmraunemotnnrw ordinii codirioncm efle ucicommunibusad propria quocunque nanone de aliqua re breiiiter tractances dkerc tnur ordinem feruarc definiriuum-,-qudd qtii- dem nemo,nc puer quidon.airereret -, fi 'Verfr indcfinirione.&quod&raciont.cVappellatio- ni magis cofenrancum eft^ergdetiam fine bre- uiloqtiio potcric elle ordo denniriu(is , rton eft diccndumcam alio,&alioofdine abijsduo- bus tradiram eflc; fed idem eft ordo ab utroVji Ifanficus fiat) q uarc eriam i n fcicnria nacural t radita oniinc^um pofitiuo buc ordinem con- fpicere poflanie nani Ucet in librisPhyfico- rum agac Anftotdet de prirnureruninatura* Itum princrprjt, tamen fubie&um in i js libris ift corpnrnacoralt latiujm^ fumpcum > quod poftea ab Anftotclc in principio prirai libri de ccelo diuidtturirt fimplcx,cVmiftam,e\: omnia aliorum hbrornm narurahum lubiecia fub na- turati corporetaquam fpeciesfub genere com prchenduntnr. Sed nonneerrorcra, ac carrita- tera fuam dctcgunc qui harcdicunr,dum ordU nis definirini conditionem , cV mcuram aliun* de.quaoia defiaitione dcfumunr? ea enim ccr ceinfaladefintcione,a quaeriam appellatio- nem hic ordo acccpi r, col iocanda efle uidccur. Acqui propriam ne cile ordiniidefimritii con- auchore fcruatus; quemadmodum diccredc* H' dktoncra aflcrent ~vt adefinirione dtfciplinar bcmus dc naturali philofophi* ab Ariftotelc^ pro!ix?tradita, & dc cadcm histcporibtnfcri- pca.vc mulris^MdeturjordinedefinitiuOi in^ fiacenimidem ordo feruatur ,qucm fcrtiiuir Aciftotclcs, quare compofitiuuseft,non definr tiuus. Quum autcm omnisordoquacenus or- doeft dirciplini faciliorem reddac, Sc ad mc- rnoriam conferac , concra uer6 inordinario fa- ea,qin;per fpecies t radat ur,confti cui- tur ordo dcfiniciua^ ? igicur ii arquc hoc modo, jtcque illoeflet ordo definitittus , nullus rclin* -quiturproceirusabuniuerfalibusad parricula- ria,qucm eiuxordinisproprium eflecomrotni V fcuncur. Dicunr eriam aliqui proprium eflc or- dinis definirhii incipcre a pnncipi js cogniri teah0 ' nis,vc pcr hoc diftinguarur a compofitiuo , qui -eftaprincipijsrei;nec uidenc hancquoque el Confir fe communernomniura ordtnu condicionem , tauo. irt)6in hacunatocam ordinis nacuram, quem- -admodum oftendirous, eile confticucaro ; ordo 'enim abijsauipicarur , quorum cognit^oada- lioruro cognitionem confcrr, hoc aurcm cfta -cogrticionis principi js aufpicari; idq; in omni ordine copofitiuo animadttectcre pollumus etenim nihil ftr^ in ea coraperiemus.cuiusde- finicionem aut exprefs^, ant falrem impliclc* Ariftoceles no adduCat., omn,ium cnim & fub- ftanriacum , & acddeThritrrrr perfeda cdgnitU Xonfiftic in cognitionc quid cft.m mox; qhum ^ordtne uidere pofluraus, namordo compolict- Alu dc methodis loquemur, declarabimus . Ali- -iiuieftapnneipejrtMquajeniisfanreciaprin. r,qnar 1 igicur inccr ordincra definmuura, & alios duos l8i Liber Secundos, ifis duos differ-5tta mnne r,ni fi aliqua propria con A mus eft,ac prcci puuuus,qui propofito ulri- mo tine agendo/vel cfrkiendo a noois, progre ditor ad prima principia indaganda.per qu (i nem illum pofteaproducere,& comparare pof fimus; propterea fcientix contemplaciux aiio ordinetracii nequeunr^jnam compofitiuo, ip- fisque refoluhunsordo nulla racionc apcari po tctt;artcs uero,ac difciplinx alix omnesfolo re foluciuo uci poflunc,minimc uerd compoficiuo, qua in re omncs uideofuifle decepros, qui de hacre fcripferunt, exiftimances nacuralem phi lofophiam poflealioordine tradi,quamcom-. poticiuo; arcerr) aurem medici non minus com pofitiuo,quam refoluttuo; hxc autem omnia_ ita facil^cft demonftrare, uc mirandum prore  cum habet,inomuibus.cuun cadcm ratioui- get ; ideo non benc maiorem illam inrcllcxcfC; Decla- illi,qui cxt(lim:it unc Jicrioncm illam | mctho-  taao & dos| in ca propofitionc pofitam latifli w: pat c- f   ' V  re,& ad omn.es penitus difctplitus extedi ; hoc! 7n enim fiadmitteretuf  lequerctur Ariftocdcnui ioicio. ea racione prooireomnesduaplinAslccibei-| ,1. 2hj. dase(Iefoloordine corapoficiuonamin ancju xdificacoria dantur aliquapnraa principia, & cleraenra,e^uibusaliaconflftntur,&conftanc> F ergo fi ex eorura cogairione .cogoicio aliorura. pendcrec, fequcrecur in eaartc' u-dcnda a la- pidtbut aufpicandum c ile , Ariftotclcs c&raen concraiium allcrit in coutexcu 2. j . icpciroi libri- Metaphyficorum,vbi diciiin arrexdiDvatoria tradenda a domo,qux finis eft,incipiendum ef fe,&itaad piinctpia progredtcndum , noa .1 principijs; nunifclturu cft igkur.maiorcdlam non eUe intclligcndara nifl de.fcJetijs contem- plariuis , quas folas fighificauit Anltoccles di- censQiechodos,aon quodalix nou poifinr uu- cari mcchodi, lcd quia propofitio llUrcltringi turabillis verbiSiCognofcere, ccfcirc, tu quu proprie furopta fcientia locumnun tuhet nili in contemplatiuis,y bi res xcexnx,& nece ll a r k tractancui, quum reliquxdifaphnx vcrlcntur in contingcntibus,quxa oobis fieri,& non tic- ripolTnnt}tuetiam quiainecteris fcopusoon eft cogrutiojlcdopccatio, duw iguur ld, quod in cis prxcipuum cu.rcfpicinuis', ill? cognitio* nem non quxrunt, fed hoc fpectilariuarum eft proprium, quare modusipfe loquendi fignifi- cac Ariftorelem ibi de iilis t itum mcthodis lo- qui,qucfinem habent prxcipoum fcientiam, utfenfusfit,in omnibnsdiiciplinis, quaru (co- pus fircognitio,& fcienria, 6c quc lubeanr ali- qua prima,cx quibus aliaconftcnr,cognirio ip* ia,& fcientia nun acquirirur nifi ex illorum pri morum cognitione, quod quidetn prcdicatuta * de ahjs dilciplinis ab Ariftotelenon pronun- ciacur , quontam illxfub fubiectoilUus propo* litionis non concinentur. Rauo igicux hcc Ari- ftotchs cfterficaciflima ad demonfttandum q (cicntix fpeculaciuc folo ordinc cupoficiuo cra di poflinclcUmcofinnare potlumas.irgumen-Confir- to Aimptoabocdine refoluciuo, qui fcictijs fpc " 1Jtl  cukuitus nuUo paclo aptari poteft , hic emm KtTpS fineauipicaturyUt omncs concederc uidcntur, n ' c rc f 0 ab omnibus.cnim.hic ordo uocatur anotione luuuo^. tiais', (cd in fricntitsfpcculariuis quifnam fims pcxter fubicj&aruru rcrum cognirionem propo icur 2 ceito nul lus, at ipfa rctdm fcien tia duil, eft fimsicalis, qurpoflirordincm refoluriuurro conftitucre*qua incc decepti funcnonnuUi iciancu cnima rcbus iplis (cicndisreipfa non differc.fed idem eft,quod duobus modis fumi-. cur, ncmpe ucl in animo fecundiim dlc cogni-. cum(ucica loquamur)uelcwraaiimiomfecun- dmu eflereale,quarc nulkis ordo potcitconiv- derari a fcientia ipfa ad rcs -, fed nequc a defy- p r . or deriorioflfo fcicndi ad iplius fcienticadcptio- lirjuoiu nemjfeuconfiatuuoncra^ut aliqui finxcre , qui tuiRcn- fpeciera quandara ordinis refoluriui inucne- tlum >> runt afincad tocarn anem,& acDtaarrcadpar inircf j ccs,eamquc philoibphic nacuraliaccoaHnodar u .(' 0 lu-. reaufiiunc^quam fcnteaim equidcm figmen- nuu in to fimilem eiie fempcc exiftimaui, quandoqui-.' c,cna S dcm id,qnod dicuntcupidicacem cogaofcen-. 0 ^"^. dtes n.uuralcs.quas nuucmur.nos moiicrc ad uonc . fcienti? nacuralis conftitutiooem, non cccce di citur.neq; ucrum eft,nifi fanomodrrintclltga- tur,tuquandDttahimurdcfyderiocognoiccn- di resnaturalcs, tunc iplaiu cognitionrm non- dum haberaus,quaie optamus qutdcmearuni tcienaaadipifci,fed artem cc nltuucictiuc ui- iciplinam, in qoa eacura cognirioacmalijs tra- daraus , id ccrtc non poilumus defydcrarean- tcquam nocipfiea cognitione potumurvicd e.\ potiti trahi poilumus defydcrioiuuandi a- lms,&talemfacuhaccm fcribendi, ucl doccn- di ; Tbinam igicur locu habct hic nupcr inuen^ tus ordore{biuciuus2 primuroquidc dumnos ipii difcimus lbborando,& conteinplado , qua utamur refolutionc non uideo,quod enim i fcicndi cupiditateadrcs ipfascontcroplandas moueamur.id nihilaliud eft,quam nos archus iplis lcicndis nioucri ad carura contemplatio-' nem,ut casfciamus, ipfi; igitucfunt &nis,& fubic^tumtoiiusnoiti^hi naturalis,quum generum cognirio proprcr pecierumcognitioncquxri uidearur. Verum xion ita fc res habct , utenrm admirramus ipfas fpccies efteralem fincm, qui poflit ordinem rc iolutiuum conftituere, quod quidem miriime nerumeft, tamen dicimus easin tota naturafr 1 philofophia trarari,nec magisin calce, quani ht principio illius fcientix.rota enim in eis ucr fatur , non fola ulrima ipfius pars; genera nan- ignem, erem,aarum,cs,& alias omnes (pecies corpo-' tiinaturalisfubhac communiflima confydera (ione ut naturalia corpora fiinr , fimilircr in li- kris de ortu, cV interiru tractari de mifto eft rra cra; i de oltimis fpeciebus quatcnus funrcorpo ra mifta;quod idem de alijs inferioribus gcne- ribus dicendum eft ; poftrcma omnium eft ea- cierum tractationem accipiamus,hoc eft fecun dim omnes ipfarum conccprus,hcc quidem fi- nis eft philofophi naruralis,qui u ulr foccicscor poris naturalis perfectc cognofcere, fedipfcl_* non miniis ab his incipit , quam in his definir auia ubique de his fpeciebus agitur fecunduni iuerfos conceptus; hoc intellexit Auerroes ia fua prcfatione in primum librumPhyficorum, quando dixrt intenrionem philofophi narura- lis efle cognofcere canfas fpccterum fcnfilium, & caufas accidcn tiu, qux lunt in eis,non enim intellcxit propry tantum fpecicrum caufas,& propria fingularum accidenria, fed omnes cau fas,& omniaaccidenria ipfarum,etiam quc cis tribuunrur ratione fupenorum conceptuunu.. Scd utcunq; fc res habear, fpecics corpons na- turalis non funttalis finis, qualemintelhgere debemusquumde ordinerefolutiuo loquen-*. tes dicimus cum eflc a notionc finis;etenim fi- ncm aliquera extra noittacognitionem,& ab- ea diucrfura intelhgimus, qui quum nondum fir.fieri tamen a nobis liberc operatibus poteft. Resautcm naturales, &aUx,quxinreliqui* fcienri js fpeculariuis tractantur , aut femper funt,aut taJc funr ,uel fiunt a natura, aut ab ali qua alia caufa,non a nobis.quare in his contem plandisnonhabet locum itle progreflus , qui uocatut a notionc finis , fed fola earum cogni- lio finis nofter eft , quem quidcm finem talcra eflediximus,utneccfl'ati6oidinem compofiti- uum requirat; quiigitur dicunt fcientiam nattt ralem tradi pofte ordinerefoluriuo, dccipiun- rur, & propriam huius ordinis naturam,flc coa dirionem ignorant . Capnl Ofi*uum,qkod neaue adfcientU fpeculatius inucntionm conferat ordo refolutiuus . Lr Qv i (uerunt, qui purarunt fcien- Quoru- riam naturalem alio quidcm ordine^tu communiore,fiquidem id, quod magis uni uerfale eft,prius,& facihus a nobis cognofcirur, tj minus uniuerfale, idq; ta fecfidum difttn&x, quam fccundum confulx cognitionis ordine, prius n.cocnouimus eqimm utcorpus.qurani mal, & prifis ut animal , q ut cquii a boue,& ab C aftno diftin&um, facilius enim ea , qux multis communiafunr,infpicimus, 8c cognolcimus, quam qux fingulorum funt propna , eo igitur ordme,quores primuma nobisconfusccogni tx fucrunr.crcdendum cft easdefyderium no- ftru diftin&z cognitionis excitarc; atqui ficor- pora naturalia primum nos mouent ut corpora, lequiturnos primumexcitariad indagandarq corporis naturam > deinde animalis, & homi- nis,corporis autem naturam qnacorpus eft in- ueftigare eft corporis principiaquercre,ar prin cipiacorporis naturalis quacorpus naturalc- eft funt pnma omnium rcrum naturalium prin cipia, dc quibus agitur in libris de narurali au- fcultatione; uidetur itaque hzc fcientiz inuen tio proccdcre ordine compofitiuo.non refolu- tiuo . Verum ut eis condoncmus eum ordinem tuncferuari,quem ipfi imaginantur, id tamcn ceruflimum nobis cflc dcbct eam non poflcL- fcientiz natutalis inuentionem appelUri; quid enim,quefo,cft fcientia naturalis,nifi perfccta, & dtfhnct.i rerum naturalium per fuas caufas cognicio? confufa nanque,& im pertect .1 cogni tio fcientia dici non poreft;videamus igitur an per hunc ordinem fcicnria natutalis inuecafit, dicuntifti prius ofTem cognofcendas ultimas fpeCies,deinde earum cauias proximas, poftea rcmotiotes,tandem primas,ac rcmoriflima5,in quoproceflii fi intelligant nos icognicioncL- fpecierum , & ulrimorum effcctuum uenire in cognicionem proximarum caufarum,& ex his dociin cognitioncm caufarum rcmotiorurru, inambiguitatemincidunt, mcthoduscnim ea cfl.non ordo, illationcm enim habet ignoti ex noro ; ergo fi ordinem, non methodum dicerc dcbean cneceHe eft vt ica intelliganr,prius qui- dcmipfamm fpecierum cogniuonem quzri, ac de i js prius rrattari; poftea uero agi dc proxi mis ipfarum caufis, & carum cognitione qucri; dcinde de rcmoris,demuderemotiflimis prin- cipijs; fed hatc nullo pa&o potcftvocan icicn- tia,ncquc lcicntiar naturalis inucntio.quia tota illa cocmino confufa eftjdum enim prima,& rc motifllraa principia ignoramus, nullu aliotum polliimus pcrfec"te cognofcere , qualis igitur c- ttl tra&atto de honunc.vel de cquo.dum rcmo riores omnes caufz ignorantur? certt-confufa, & rudis.Pieterca in illa primarerum confyde- ratione,quam ifti inuenrionem fcicntiar uocat, cognofcimus ne in ipfis reb. aliquid, an uihil } fi mhil,igitur per eam nihil fcimus, quare nul- liusfcientiz inuentioefl, fl aliquid,quudnam eft tilud ? ut quando primo loco hommem , & aliasfpeciesconfyderamus,quidnam in homi- ne cognofcimus ? fubftantia quidcm hominis cx forma,& mareria conftat , ncmpe ex anima, & corporc.attamen no poteft nobis cfle cogni- tum qu6d cognitio naturz humanz c6iili.it in coenitione matcriz,& formz.qui a cx mater ia, &forma conftare non efthominis proprium , neque ipfi coperit quatenus eft homo, (cd co+ pori naturaliquatenus corpus nacurale cfl , du igitut ignoramus hanc cfle omniscorporis na- turalis eflentialem conditionem , no pofliimus cognofcere qu6d ad humanam naturam perfe 6tc cognofcendamrequiratur cognitio mate- riz,& formz,fed neq; corpus,& anima cogno- fci poflunt dum formz nacuram communitcr ignoramus, necnon primam materiam , ex qua omnes aliz fecundx materiz confti tuts hm t_. Aliaquoque multa abfurda hanc (cntcntianu confequuntur, qux quifqjconfydcrare poteft. Cerrum itaque , atque compertum cfle debcc , Jiuifquis fit ille ordo, qui in illa meilicacionc- eruatur, cum pcnicus incpcum clle non mod6 ad fcientiz naturalis traditioncm,fed ctiam ad ciufdem inucntioncm.ft ctiam maximc ratio- Eodem ni confonumeodem prorfus ordine traditam ordmc cflc a philofophis fcicnciam natuxalcm,quo ab twdun- eis I9i De Methodis, 192 tttricie- eis inuenta prius fuit , nam fi folo ordine com- tiar.cjuo p 0 f, t j uo fcjctia naruralis rradi potuit, quia per- fuiit."^ fe&arerum naturalium cognirio alio ordinCL., non poreft comparari,lcquirur primos quoque huius fcicnrix muetores alio ordine perfectam. retum naturalium fcicntiam inucnirc,& confe qut non poruiflc; quod etiam de racthodo alle rendum eft, qua enim mcthodo Atiftotel. per- feccum nobis tradidit fcicntiam naturilcm,nc- cefle cft eadem ipfum quoque ad rerum natu- ralium perfectam cognitionemdu&um fuifle, & eadem fuifle inuetam fcicntiam naturalem ; fraudafletquippe nos Ariftoteles^el quifquis alius naturahs fciencix primus inuentor fuir, fl eo ordine.caque mcthodo dimiflis,quibus ip- fe iitens fcientiam natutalem inuenit,& rerum naturalium cognitioncm oprimam confcquu- tus eft, alium ordinem , & aliam mcthodum iu ea nobis tradenda feruafler, quibus vct uon iu perfeclam,*vel difficihusrerum naturalium co gnitionem adipifceremur.Quod autem de na- turali fci&ia diximus,id de omnibus ali)s con- tcmplatiuis fcienti js exiftimandum eft , eadcm cnim in omnibus ratio uiger. Manifeftumeft igiturfctenti)s contcmplatiuistumtradcndts , tuminueniendis (bium conuentreordtnccom f>ofiriuum , eadem enim fcfe offett reru cogno* cendarum narura Sc i\li , qui concemplando , aclaborandoearum fcienriam inuenire uult, ic illi,qui eam alijs traderc conftituir . llla au* tem, quam aiiqui inuentionem vocabant , cer- tum eft ncque inuenrionem fcientix, neq; tra- ditionem efle,fed prxccdenrem quandamcon fyderationem , 8c prxmedirationem , dum rc- rum cognofcendarum defydcrio, atque amore mouemur,antequam ipfarum cognicionem in- dagarc incipiamus . Caput Nonum,qu6d artes , & difciplinje alU omnes prxter contemplatiuas folo ordinerefo- lutiuo tradi poffint . COntra vero fe reshaber in arribus, acomnibus ali)s difciplinis , qux non fcientiam qucrunr,fed finem aliquem a nobts agendum,ucl cfBciendum ; hx nanque aUo ordinc tradi non polfunc, quim rdoluti- uo; racio aucem ex ipfa talium difciplinarunu. nacurahuncin modum colligirur. Certum eft duoin unaquaque arce clle, qux in confydcra- cionem cadunr, unum quidem , Sc prxcipuum cftfinisipfe acquirendus, flue producendusa nobis , alreru uero principja , ex quibus ipfum producamus, quxpoflunieriamappellari me- dia ad finem illum ducenria, vt in atte xdifica- toriafiniseft domusipfa,principia uer6iapi- des, lateres, ligna, & alia eiufmodi ; domus e- nim fi iamexiftens,aurfac>aanatura,velabali quo alio agenre nobis proponererur,nullis cer te lapidibus, nuilavc alia roatcria pro ea con- D ftruenda egcremus , fed abfqne ullis rriedi js fi- nc opcaro pociremur ; verum quiadomusneq; eft, neque firabaho^fcd h nobis^deo marerin indigemus, ex qua ipfam efficiamus , ars enim folam artificialem forraam gignerein materia poteft,materiam geirerare nequir,fed eara a na tura genitara accipt&Ordo igitur generationis* ln om> ac operationis in omni arte eftcxneccflitate- n i gcua compofltiuus , nempca principi)s ad finem , a rauooo fhnplicibus ad compofica , condicio nanqucZ_^ 2  ~ eft perperua,&lex ncceflartaomniseenerario- CUU0 I 1 l r   f 1 uu* lolum ei tnbuitcompoutiuum, qui eftapnn - cipijs. Sedordoarrisdoccncis eftex necdli- catc contrariusordini artis operantis , nam fi- nis ipfe nunquam proponitur ignorus, nun quam quxritur , nec vnquam de fine fit aliqua  confultatio, utdocetAriftotelesinteniocapi- te terrij libri de mohbus ; fed femper proponi- tur finis aliquis ccrtus confequendus, vtfinis cxcrcitus eft uictoria, de quanunquam fitcon- .  fultatio an quxrenda flt,necne ; fed certum,& coftitutum tn omntum militum animo cft uin- cendum efle ; difceptatio autem tora confulra- tio eft dc medi)s,qutbus vicloria acquih pcflitj obftdentium auicatem finis certus eft cxpugna tio , confultacio autem cft de modo , & de me- dijs ad cius expugnationem coferentib.Quura igttur in omni atte finis nocus proponacur, fa mediaquoque d illum ducenha, & pnna- pia, ex qutous Conftituendus eft, pcr lc no- Ta linr, nulla artc doccnte opuseft, fcd fola^ arte operante; artis cnim docthnaad opera- rione oirigirur , idco ubi omnia funt nota tuin phncipia,rumfim's ,totadifciplinafupeuuca- neaeft,iamenimquifque finemillum confe- qui defyderans poteft per ie iplum agc;rcdi ex F principi)snotisoperationcm;h cftigtturarsali qua doccs,aliquid efle ignotumoporter, quoa d^fcendum proponatur.is non poreftcllc linis crunt igirur pri nct pia , c qutbus conlhtuendus cft ; atqui ab ignotis ordiri non pofliimus , fed femper a noris,vt antea untuersc de omni ordi- ne demonftrautmus , & vt afleht Ahftotcles in quarto capite phmi libh de moi 1 hus.a finc igi rnrin omniane docenteinchoandumeft,& ad principiorum inuentionem prpgrediendum . Hocidem de omnialia difciplina confiteh co gimur,cuius natura non in contemplando, fed in operando cofiftat , eadem enim in omnibus ratio locum habet,& alioordine cradi non pof func,quam refolatiuo ; quod mihi quidem ui- detur rei narura confyderando ita perfpicuuna e(Te,ut mtrandum profe&ofirquomodoalij in aiiam fententiam inciderinr, artisenim docen tis nullus aiiuseft fcopus, quam media inueni- requx ad propofituro fincm pcrducant,quxfl> nota Liber Secundus . rota cflcnt,rora artis do&rina fupcruacanea fo A dium fumpfir , qux eft operatio ex uirtute pro- rer; quumautemfint ignora, exijs progredio- uenicns, & eftulrimus ommum agcndorun_ p erandononpoflumus.nifi beneficio artis do- fims.hanc inprimis dari conftiruir,deindc ip- centisilla perrefolutioncm finisprius inucnc- fius dcfinitionem afllgnat,pofteain fccundoli cimus,& cognouerimus;quoniam enim no fim plicirer eorum cognirio quxritur, fed folum vt ad talem finem conferentium, & is proponitur riotus,fequiturea ex fola collationc cum ipfo fine polfe manifefta fieri,ideo in eorum cogni- tionem non pcruenimus nifi ex notione finis ; cx ipfa igiturtalium difciplinarum tradenda- rum naturaortum haberncceflario ipfeordo refoluriuus ; cft i^itur ex neceflitate conrrarius ordo arris docentis ordini arris operantis, quia necefle eft in ijs defincre artis doclnna, a qui- busoperatio incipif, & abijsdo&rinx cxordiu fumi.in quibus opcratio definic. Caput Decimum, confirmatio diftx fentcnti* cx jlriiUleiis t Galeni , ^4uicennjc y & Aucrrois dittis . SEmtentihm hanc spud Ariftotelem le- gimusin conrextu aj.feptimi Metaphyfi- jorum fiepe a nobis memorato,vbi verira- tem pulchrideclarat vtensexemplo arrisxdi- rkarorix.inquir tmm in lapidibus,ac primis e- lemcnris delincre artis eius doctrinam , & ab rjfdem incipere operationem;quemadmodum ab codem nne do&rinx initiu fumitut , in quo acquifitodefinitopcrario; vnde colligitqimd modoquodam domusdomu facir,nempe do- musprxcognita, domus mentalisdomum ma- terialemjquum enim prius a domo prxcognita ad elemenra cognofcda, deinde abhis inuen- tis ad domum realem cfticiendaro progrcdia- mur, mamfcftura eft totum fimul progreflum do&nnx, 8c operarionis a domo eflc ad domu; hoc modo cenfuit Ariftotelcs locum habercL- in erribus urrunque ordinem , tn doctrina qui bro incipit agcre de uirrure; de Ariftorelisigi- turfenrenria dubij eflenonpofliimus , exeius enim lcctionc velc_ cusinfpicereporeft quid ipfc fenferir . Hoc idem & Galenus faflus eft in Galen. librode arris mcdicx conftirutione,narain_ primo,&vlrimo,& penultimo capitibus afleric artcm medicam conftitui a notione finis, quia eft de numero artium efTetricium,qux omnes afinis lui notione coftituendxfunt; quarenon arbitrarium vult in artibus efle ordincm refolu tiuum, ut alio quoque ordine pro fcribcntis ar bitrio rradi pouirir.led neceflarium, vt nullum alium conftiturio alicuiusartisrecipiar, hanc- que dicit ueterum philofophorum fenrentiam exnri fte;iraque in co libro declarat modum rra dendimedicam artemordine refoluriuo ; funt etiam qui dicant Galenum ibi non folum rao- dum oftenderctradendi arceramedicam,fcd ipfam quoq; artem eo ordinc rraderc;fed qua> duclt ratione hocaflerant non uideo,quum ex cius hbri lectionc falfiras huius opinionis faci- lcjdeprehendarur.Auicenna quoquc artcm me Anicca dicam fcripfirordine rcfolurtuo,non compofi ua. tiuo, ur medici arbitrantur, idq; nosdeinceps apertiflime demonftrabimus; aut cnimGale- nus,& Auicen. huiufce rciuerirarem non igno rauerunr, aut faltem ab ipfaartis natura,qux alium ordinem non paritur , ad eum fcruadum tra&i , atque coacK fucrcL- 1  Galenus quidem in libro de artis medicx conftitutione uiderur uerirarem , eiufque rarioncm non ignoraflc_- t atramendura artemfuam medicinalem refpi- Cio.nefcio quid de ipfo dicam.nam in ea fimi- liter ordo feruarur refolutiuus, uc mox demon- ftrabimus, ipfe tamen alium ordinem efle pu- tat,nempe definitiuum,quem anrea reiecimus; dero rcfolutiuu folum, in operatione uer6 com C propterea an liber ille Galeni fuerir, necne , 116 pofitiuum. Qubd fiquis arti illi c/lificatorix tta dendx, aut fcribendx ordineracompofitiuum prare contenderet.quem eundemin opera- eione feruari neccfle eft , ipfemet fi rationis compos eflcr , ex ipfa re facile' inrelligere_ juam uanum, ac inurile opus aggrederetur, nec enim quid quxreret , nec ex quibus ad il- lud progrederetur efFari poris eflet. Prxcereaj in quinto capire fexti libri de moribus,&in ca pice octauo feptimi inquit Ariftoceles finem tn adionibus efle principium , ficut in mathe- cnaticisfuppofitioncs, ur enim in marhemati- cis fuppofitiones demonftrari non poflunr, fcd cas prxcognofci necefle eft , ut rehqua ex ip-  fis manifefta fiant , na_ in acKuis difciplinis debet finis efle totiuscognirionis principium, CiC_in arribus omnibus fimilirer ; propterea. tradidir AriftotelesmoraU*mfacultatera ordi- icioluuuo , a foekcitato nanque cxor* poflum non magnopere dubirarc_> . Auerroes Aucrr. aucerain fuolibro.quiinfcribirur Colliget_, non modb artem medicam rradit ordine refolu tiuo.fcd & cius ordinis conditiones ita egrcgi^ declarar, ut in illius artis naturacognofccnda, & in ca artificiofiflime difponenda fignificet fc exquifitalogic^cognitione prxdirum fuifle,& in earam Galeno,quam Auicennx longc efle_ prxfercdum ; poteft enim liber ille uocari idea ordinisrefoluriui , quura eum cx.icK- rurafer- ucr, rum dcdaxctibi Auerroes, ut moxoftcn- dcmus. Caput Vndccmwn, in quo declaratur in artis medi- cx traditione conditio ordinis refolutiui . QVo trad fum niam aucem ex arcis medicc icione puicherrimu cxemplum imi potcft ordinis rclolutiui , noru ] crit erit ab re fi eam aiiqnanru cofyderemus, quan- 2uim enim medici non fumus,nequc de re me ica,fed de rebus logicis in prcfenria nobis fer mo inftitutus eft;atramen fi cius artis exempio 3uid fir orciorefoluriuus, &quomodoferacrur ocuenmus,non paruum certc operxprecium fccerimusjiog ca enim omnium difciplinarum inftrumcnrum eft,& quemacimocium Anftote- Ies ex ipfis difciplinis,quas fapientes uiri tradi- deranr.logicamartcm de-fumpfit, arq;conftru- xir;ita nobis quoque iiccbit ex alijs diiciplinis, a quibus logica orrum habuir , reru logicarum declararionem depromere, tanquam per logi- cam in ufu pofiram prxcepta artis logicx expli- cantibus : Er quemadmodum Galenus in libro de arris medicx conftirutione *vnius morbi e- xenipio propoliro tonus artis conftitutionem declarat, ita Sc nos fumpto medicinx exemplo ordinem.quoarres omnes rradcndx lunr,expli cate commodepoterimus. Hacautem in rc_^/ huncordincm (cruandum efle duximus, prius cnhu arris huius naruram contemplantes con- {yderabimus rarione duce quem ordinem rra- dirio illius arns requirar , & undenam fumrn- dum fitcognitioniseiusinitium,deinde etin- dcm ordinem in Auerrois, & Auicennx,& Ga lem traditionibus feruatum elle oftendemus. lllud in primis i nemine literato uiro, 8c iu nr- te medica mediocriter erudiro ignoramm fuif- Priorra fearbitror, arrem illam nccclTano poftulare ur tio cur i cognitione humani corporis exordium do- ? mc " clrinx fumatur, nempcut omnes ipfius partes c '" a j"* cam homogencx, quam heterogenex, & hogo cogni- l/ 11 naturx, ac temperies, nccnon &r officiav tionc &operabones anteomnia cognoltantur ; hoe huim- quidem mcdicis incognifum fuille non uitte^ Bt coi- tur>ac huius rationcanbencnouennmcfcio; ^ 01 "' ratio autem duplex eft , & utranque apertc de- clarat Auerroes in fuo colliget; utranq; etiaffi/ uifuseft fignificare Galenus in capireundect- mo libn fui de arris medicx conft;rurione;arta,' eft , quam tetigtmus in libro noftro de Natura. Logicx, dum de libro Caregoriarum ferrho nem haberemus ; ob eandem enim r.uionem , ob quam uoluit Ariftoreies in pnno pio logitfc/ de Decem fummis gcnenbus agere , debet c- tiam medicus arrem docens i partibns huma- nicorporis rrace.irionem exordiri; humahurr! enim corpus eft fubietftu , in quo mcdicus uul&r opus eius expOM fcit f quemadinodum teftatur Ariftotelcs in 16. contexru fecundi Iibri Pfiyficoramjoc clarius in capite uitimo primi libri de moribus,ubi hocipfo exemploutitur , ficuti mcdicus ocu- lum curaturus debet ante omnia aliquam och- li cognitionem habere , quam illa curatio po- ti uU r,ita moralis philofophus animam fanata- De Mcthodi.s, i 9 s D rus dcber in primis atiquam animx , faltem le- uem, habere noririam,& partesanimxpingui Mineruacognoicere. Toti iguur arti medicae tamoperanri , quam docenri neceflariaomni- noeftprxcognitio humani corporis, & omnifi eius partium cum proprijs fingularum officiis, eV operationibusiquomodo enim uitia, ->reft,ii eft ufurus ordine relolutiuo anotionc liuis ; etcnim prxcogno- F.n icft ftfenduseftfinisdup!ici prxcognirione,cjuem- prxco admodum cVde fubiecto faentix docct At - S 'ofcc*. ftotelesin primohbro Potteriorum Analy ico- d ' ik rum,ur enim fubieclunvia fcientiaeft prxcc ^L^* gnofcendom 6c quod fir,cjc'qutd fi(;itafuus in^obac. arte prxnofci dcbet imn qtiod edc.feu fien pol f fir,tu qnid iit; nin enim clie polIet,friiftra cjin.'- rerentur media proeius gcncrationc , fi ucio quid fitignoremus, nidlararione inuenireiil* media pofturhosprincipio ad eorum inuctio- nem tdt>ncodeftituti T quod unum cft dcrinici finis,exhac enimtina duci polfumus ad me- diornm,feu principiorum co^nitioncm; doccc hoc Ariftoiciesin contcxmiilo a j.fcptiroiMe taphvficorumdiccns arrium oomiiun tioCtci- nam fier: a norior.c finis, nilrr. aluui elle not ior nem fi.ns.quim iplliisfinisdenoltionem^ ;E$ autem finis arris medtcx faniras' ot confcruanr da.fi adfit;tulK recuperandatfrl^pia fnerir;rle- bet igitur medicns ante omnia ptmolcete ia> nitatem amkti, & recupefuri polle , quod  quum ab eiemencis incipiat, aord! & a ^ humoribus,alijsque corporis humani par nc rctb ribus,ur potius hac ipfa racione dicacur fcripta Juriuo . ordine refoluriuo ; eft enim propria , Sc eilen- tialis conditio ordinis refoluriui,ut ante umn u prxcognofcatur tum finis , qui efnciendus eft, tum fubiecrum,in quo eft efnciendus;que qui- dcm prxcognitio in alijs artibus raagis,iq aliis rninus exquifita rcquiricur pro earum diuerlis c6ditionihu$, Sc naturis ; ars ccrtc raedica cam ualdc exa&ain poftular, naquid fir fanitas non fatis proipfius conferuatione,uelrecuperario- ue intelligere poilumus, nifi caufasck matcua- les,& finalcs omnium parrium humani cot po- ris cognofcamus.fi nalcs quidem caufx funt fin gularum ofricia,& operationes; maceriales uc- ro quatuor prima corpora,quc elemeta uocan tur.ex quotum diuerfis commiftionibus partes C enim philofophus naruralis de elcmcntis ti a- noftri corporis fingulx diuerfas, & proprias tc- perararasadipifcuntur; ad primamaurem ma- teriam,& fubftantialcm forrnam medicusnon perucnit,quia hatum cognitione no eget, pro- . ptcrea mcdicina cadit i pcrfcctionc fcientix ipeculatiux,ucalio in loco demonftcautmus, Dnpli- Videcur aucem duplici uia mcdicua uci ad co- g ^ u gnofccndas huroani corporis partes, unaqui- f .! ..'.7 dem per fenfum,& per anacomen,qua finc cau 1115 llllm _ i * /  | ni r 2 ,{ larum cognicione rem ica elle cognolcit; altera nofcen uerd pcr rationem , quam cx naturaU philofo- P ar phia defumir ; fic ctenim Ariftotelem quoquc ^j"" dc animalium parcibusditTecuiiTe cofpicimus , orpo- rcm nanque uaciecatis,ac difficulcacis plenanu ns. cfle cognofcensoperxprectum fbrc duxic fi ha rum rerum hiftoriam prxmitteret.in qua finc-> caufarum redditione id folum, quod experien tia ipfa oftendere pocuic , de animalium parti- bus docerct ; deindc ucro in libris dc partibus ttationem fcientialcro faciac, nempe non uc materia humani corporis funt , ea enim uirio- fa,6c fophiftica cffec confyderacio in fcientia fpeculattua,fed uc maceria miftorum omnium, necnon de parribus homogcncis, 6c hcceroge- neis prouc animaliu parces func,non prouc ho- minis cantum,utpcopoficioncs (incperfe, & uniuerfales , Sc ueram fcientiam pariant ; roe- dicus in folo humano corpore, non in aUorum animaUum corporis conferuare , Sc efrtcere fa- nicacem uolens , eam cotam dodrinam huma- no corpori accommodat, quxnon quidenu fcicntialis, fed potius artificialis, Sc fcopo,fini- que mcdict idonca nuncupanda eft; hincfic ut multa paucis uerbis 1 medico finc perftrin- genda tanquim fufius declaraca in phiioio- phia nacurali, 8c a mcdici operarionc remotio- ra,ut quxadelemenrapertinent; multa etum fulius tracbnda,ucluti proprie partium tcpcra.- 1 X turc;, I w De Methodis, , 09 turx, &membrorum (Ingulorum funcliones, Dtificiosrdi^ofirurus.Cttnonignoransaliuinoc & munera, his enim maxime "vfurtts eft medi cus, pcopcerea qux de hisnacuralis philofo- phus docuit in animalibus , deber raedicus re- pecere in homine , nixus femper fundamcnris naturalis philofophtx , & qua hxc omnta delu- mens,ea ao *vniucrfali,& frienriali confydera- tione ad particularem,& artificialem transfer- re dicitur,quippe operandi gratia , non fcien- Tracla ^i^ c0 recte annotauit Auerroesinfecundo rones librocolliget capite primorractationes mcdi- inedico corum non effe icienciales, neque demonftra- tum n6 tmas t q U i a propofttioncs, quibus vtuntur,non ftfj^ funt perfe.fic 'Vniuerfales.attribuuntenim resf ' miuerfales fubiccto paniculari . Ex his fatis pq {oelTelemonftrarura qualifnam ftt prima illa medtcx artis pars,quxphyfiologica dicirur, in ea cnim&fubiedi,6 pcrandum, nifi enim artirex aliquam fui lub- tc * tech cognirionem habcac , "\t roedicus huma- ni corporis,nil efricere,ucl docercpoteft. Itt fccunua verbde fine rractetur, quem uult ar- tifexin fubiecloillocfKcere. Intcrtiadcmura inquirantur inftrumenta , quibus fincm illura, in eo fubiecto cmcere poftimus, hxcauct nu funtipta prtncipiatcxquibustfeu perquxam tifex operatur, in quibus doctrinaartis dcfin it a & a quibus operatio incipit : quarc abfque d u- bio rributrarribus omntousordinemrefoluti** uura, quia notione finis rendirad (nueftigan- daprincipia proilliusfinis confcquutionr_ . Tna hxc capita ab Auerroe pofira polTumut nos ad duo redigere, quorum alterum com- piecrarur principia anis doccntis, qux funt* principia cognitionis ; altcrum uerbpofteriut contineat ea , qux locum habent conclufio* num, quarum collcccio cft finis iplius artis do- centis ; principia cognitionis funt cognitio fu- biccti , & cognitio finis ; conclufiones uetb , qux exhac cognitione inucftigantur, funtip fa princtpia rei, a quibus. operati^ incipiCw a . hic enim eft ordo refoiutiuus a finis notione^* ad inuenienda principia, ex quibus.feu per qux finisille a nobis cfhci poftit. Non cft au- p r ; nc -. tcm prxtereundumid,quQdintlloprimoca- puco pite aoctifiimc confyderat Aucrtoes, dicit e- gnioo- nim principiacognitionis nonpoirein artcl_j n '*J? 0,, fuademonftrari , fcd uel efte pcr fe noca, uel fumit vtdeclarata in alia aliqua difciplina- , C\u dc~ quod euenitin medicinx principijs, nampar- m6tta tes I ubicch funtper fe no:c,nlc it per fe cogno 11  fci po(Iunt,fenfu namqueperhuraani corpo* ns icctioncm cognofcuncur , fincm autcra da ri ncmo ignorat , omnes enim fciunt humana corpora fana cflc,6c xgra ; qutd autcm fit lant- tat, 201 Liber Secundus. 201 ras,& quid $gritndo,viderar quidem omrubus notum cflecofufaquadamcognitione perno- minalem quanciam dcfcriprionem , fecl nd cie- finitione perfe&a.quz ex caufis conftac,& quz neceflaria eft pro tuenda, vcl recuperanda me Qui fu dicisauxilijs ianitate ; hoc autem iumit medi- n,c cus a philofopho naturali , qui dar ei & cogni- 3 * tionem quatuor elementorum , & primarunu dlCUS saiuia- -y^jjjjun^^tenipcrierum^qujein miftispro- dcunr ex elemcntorum commiftione;itaque & humorum naturas,& mcmbrorum , eorumque officia fumit medicusa phiiofopho naturali, ideo in tota illa partc omnis redditio caufz , & omnis demonftratio per caufam materialenu , vel pcr finalcm rradica fumitur ex naturali phi- lofophia. Priorem igicurpartem ad principia cognicionis attinentcm rraccauit Auerrocs in i. libro rribus libris,primo, fccundo, ac tcrrio, fcd ma- Aucxr. gno cum artificio,prius enim cognicione fubie- cci rradit in primo libro, deinde cognitionem finisin fecundo,ac certio.quamdifttnCtioncm neque a Galcno, ncque ab Auicenna fa&amu comperimus , etfi enim ambo ab hac tractatio ic. - ne aufpicari funt, atramen fubie&i declaratio- nem a declararione finis non feiuxerunt, quod *' ' puklierrimefacir Auerroes, urprimoenim li- ' nro cra&atanatoraen rotius humani corporis , &docerdiligenrerfingulas ipfius p.irtes ftne- ^vlla declaratione temperieru , vel officiorum, folum cnim exponit ex quot parribus toru cor- pus &'fingulum membrfi conftet.fine ullared- ditione caufx;corpus aur,& parces eius funt fu- bie&uin quomedicuscft etll-ccurus fanicace; cota hxc cognitio a fcnfibus fumitur per huma ni corporis(ecHonem,& perrinet ad cognirio- libro ncm fubie&i, ut ibiaflerir Auerrocs . In fecun- Auerr. ^ libro rradk nobis Auerrocs cognitionem fi- nis,nempc fanitatis.idco in procrmiototius o- pcris,dam facicdiuifione librorum,diciceum ppelbri librum fanitatis,& tn principio illius fccundi libri ponit definitionem faniutis di- cens fanitatem efle bonam temperarura in lin- gulis parribus corporis huraani, cumquapo- ceft cdete fuas naturales operationes , & pro- prijs muneribujfungijdcindc in toto illo libro declarar bonam , & naruralem remperaturam rum corporis torius , rum fingularum parrium, ft,- & earum propria munera , & proprias opera- Sanicas tioncs ; naturalem autem cuiuique partis tem- ide eft pcratucam dicic ubique clfe illius parcis fanita- c pro- tem ,confundit enim nomen fanitaris cum no- peunT minetemperarurx naruralis,qux proculdubio u. idem fignificant , fi idem eftdefinitio, ac defi- nitum ,fanitatis enimdefinicionem hanc cile dixerar,faniras cft bona temperarura,per quam omncs partes propria poffunt officia exercerc . /dhirus autem in eo libro de fingularum par- tium tepcraruris*incipit in primo capite a qua- tuor elementis, quia remperarura nil aliud cft, quam forma complexionalis ( ut ait Auerrocs) A prodiensex commiftione quatuor elemcnco- rum.quare neceflaria eft cognitio elemerorum & qualitatu primarum ad tcmperaruram tonui corporis,ac fingularum partium cognofccn- dam,proinde ad cognicionem fanitatis; tracta- cioigicuxdeelementis eft pacs cra&arionisde fanitatc&perrinct ad notionemfini. Cum t.libro fecundo ltbroconiungendusefttertius,qui cft Aucrr > de xgrirudine , nam ts quoque perrinctad no- tioncm finis , ut Auerroes ipfe in prirao capitc primi hbri aflerir, cadeenim eft cognicio con- traciorum , & qui nouir fanitatcm , xgrirudi- nera quoque cognofcat nccefle eft, ut benc A- uerrocs in primo capitc illius terti j libri decla. rat, eft enim zgritudo mala temperies lzdens operauonem ipfius membri,quz definiriocoU ligitur, ut Auerrocs lbi ait.ex definitione fani- tacis; undc manifeftum eft ^gritudinem in anc medica habere locum finis;cft enim finis medi ci faniras tuenda, uel recupcranda , qucm fcn- B fum altjs uerbis cundem cxprimimus,fidica- mus finemeflexgritudincm uirandara, uelre- pellendarru. In quartolibroagit Aucrroes de^ libro lignisfaniratis,& xgrirudinis, hxc auccm funt Aucrr. accidencia confequentia bonam, & malam pac tium tempeciem , quz diuerfa racione i raedt- co, & a philofopho naturali confydccancur, philofbphus cnim naturalis quemadinodunu lanicarem, & morbum , & ipiorum caufasco- gnolcere uulrtanquam accidentia naturaliaui uentium corporum , ita ctiam uult cognoicere aliaaccidenuapofteriora,quc;exillisprioribus prodcunr, medtcus ueroqui cognitionem acci dentiura naturalium pronnc n6 habcr/ed ope rationem,quz non eft nifi in rebus parti cul.in - bus.itahis accidenribus utitur, uteiadopc*- randum i nfcruiun c; operacio autem eft in hoc, & illo homine faniratem tueri, uel inducero, feu zgrirudinem uitare , uel repeilcrc ; id au- rcm przftace non poteft, nifi in lingulishomi- C nibus fanitatem , & zgcicudincm, & zgcirudi- nis fpeciem intcrnofcar ;iis iginir accidenri- bus utitur tanquam fignis f enfilibus caufas oc- culciores , nempc fanitatem , 6 iux omncsconditiones reperiuncur. IX-mum Auerroes induabus poftrcmis librn docec modum opcrandi perillaprincipia, ui- -> deltcec pcr cibos, & per medicamenta,io fexto enim libro docec quomodofamtasconfcruc- A**tr. rur,deindc in fcptimoquomodo amiua recupe 7. hhtm recurjicaque conueniencifltmoordine hanc de Aucn. principijs medendi craccacioncm difpofuit, prius emm in quinco ltbro eorum naturas fira* phcicer confydccauic,dcindc in fexto, & fepti- raode eifdem locucuscft cum tejacionc adn- nem pi opoluum,ad lanicatc, & xgritudinem ; propolica nanquc nacurali cempcricdocec re- media,quibus confeructur, & propofita qualir bet incemp pofte- riorem verode mareria reraediorura , uc altas notautmus;quaxnfentcntiarn nos quidem non reprehendimus , actamenipfe Auerrocs noftra potiusutitiirappcilatione.rum in eo quinco li- * brain cakccapicis jo.& in principio j i.prio- icm parcem uocac uniuecfalem cractacionem dbcioUfac de metiicarncacis.pofteriorem ucro diciceflc fpccialcmj quarc proceflum illum a genertbus ad (pccia eflc exiftimauit.ut rcucra cft.Siccciain Artftocclesiniecundocapire pn mi hbri Pofterioru Analyricorumi dchnioone ilcmonftrattoois progrcdiwr ad. quafdam uni- tis fic in ipfa Auerxois craccacionc docuifle con- diciones ordiois refolutiui , quera in illo Ubro cxac^ifltmc feruauit Aucrroes.Poflumus aucem Qii n ^ apud eum qtunquc illas medidne partcs tnfpi panci cere, fv9nh*y>*ir . wr, ffnumTintr y vyir arnsni rm>, fli/iTitf7Muir, quas mcdtci femper in ore ^ 1 *** habcnt, taracn curin has partes ars racdica di- uidarur,& cureoordinc difponend^ finr,nemt ncm uidcocognouiilc , nifiiolum Auerroem qui cas in fuu libroordinaciflimc, ac difttnctif- li nu- traciauit, &iplarum cu neceflitatem, turu conuenicncem ddptifitioncmnoaliundc fum- pfit,qulm ex tpia ordinis rcfolutiui natura , dii arci medicx tiadendxjacdifponendxisordo appltcaruri quod quumfacileea i}s,qux mod diccafunt,colligcre quifquerwflirCjinco dccia- rando non motabimur . Ctpnt Decimnmtcrtiumjn tfuo oflenditur quomod* Ahuciuu mcdicam aitem tradiderit ordme rejolutino . Ei 'Vndiv ordinem, liccc cum paruodi- fcrtmine , apud Auicennam quifq, ob- iferuare poccft; illud cnim difcnmcn ip- laiu rcfolutiuiordinis nacuram nulia ex parce labefaccac. Primusquidem Atticennxhbcrin c erdauxilia,& curanonem do cet ; quare in iingulo raorbo fpeciatim traccan doprocediranorione finis, eftenim finis ipfe tnorbus cxpellendus,& traniit ad principia, ad xcraedia,per qtue expellatur. Dcmum in quin- to tibro loquitur de medicaraentorum compo- firione. Pofluraus igitur inter Auerroem, & A- Difcri- uicennam diicrimen hoc notate, quod Auet- sncu in* roestotamconfyderationem anatomcs huraa- *" ni corporis in uno , atque eodem primo libro C fc Ttu- abfoluit, ut eriam totam de zgritudinibus tra- eoua czarionem in tertiolibrofecir,totamque-dr nitate, ac natutali tempcrie in fecundo;Aui- cenna uerb in prima,& fccunda primi libri par cibus perfedtam horum rrattationem non ex- pleutt, fed eam confufam,& untuerfalera rch- quir, poftea uero in rertio,& qtiarto ltbris accu rate,& fingillatim omniacxplicauit. Hutus au- tem dtfcriminisrationem eam efle puto , qu6d Auicenna fuiius , ac prolixius , Aucrroes ucro breuius, ac ftridctus.&ueluti per compendium medicam artem.tradcre confticuir; quoniara c- nim proiix,&furamacumdiiigentia fcribere anem illam uoluit Autcenna, ideo fatis habuit in primo libro rotam ariem confusc nobis ante oculos ponere,& totius artis uniuerfalem habi tum in mente noftra generare,ne ftngulorurru cxquifita,& parriculari dedaratione , proinde wmiafcrmonisprohxiiate nos cedio, ac fafti- dioafficeretantcquam ad optarum, & expecta rum finem nos perducercr, nempe ad auxtlio- rum cognitioncm.qux tocau|tirooloco traden da erat, quod quidem Auerrocspropter breui tatem uetcri minitnc debutt; hac igirur ob cau- lam Anicennaparticularcm^&dilnn&amoru- nium tra&ationem ad tcrtium ,& quartura li- brura remictetc uoluit,obartis pcrfcCtioncm  & compleraentum. Proprerea dicerc poflumus in totiusarcis tradinone Auerroem femel fumefle ordinc rcfoluciuo , Auiccnnam ucro plurtes.femel qutdem in primo libro,cum quo ctum fecundus coniung-uur; fcpius aucem ia tenio,& quarto,niinirum toties,quot funt mox bi, quotum curactonem docec. Pnrrcrea uide- batur in rractactone Auiccnnc, quintum tibru fecundo ftarimadiungcndura efle, ut fermone de fimplicibusmedicainentisftitim de ipforu compoftcionc ttact atto fequerecur,tamcn faci. lioris doccrinx. gracia Auicenoa ad cum poftre mum locum librumillumrciecit,quum am: dtcamcncorum compoiitio non utdcatur bene incelligi potuide, niii prius fingularum parnif teraperiesdiftinCtecognirx fuiflcnt ; pofliunus . autem tum hac in te, titm in aliis, quac de dt- fpolicione Auicenn; diximus, iluid infpicere, quod fupra,quum de ordine generalitcr loque rcraur,annouutmus, f?pe in dtlciplinis eueni reut ptopternoftramfaciliorcm cogmctonera uarietut aliqua ex patte is ordo, quem ipia re- rum tra&andarum naturam poftulabac ; per hanccamen uariationem non ttat quin fcien tiacomnes ordinecorapnficiuo fcripcar dican- tiu,.ircc. uero oranes refolutiuo ; nam & in ar- tis medice, tradicione nullum alium ordinera ab Auicena feruatura fuifle oftendiraus , quaru refolutiuum. Exhis manifeftus fadus eft om- ^ rror , nium medicotum crtor indectarando ordine ^ ab Auicenna fcruato,quoniam enim ab eleme- . u;n \^ tuau(picatur,& abhistranfit ad humorcs,dein iudican de ad altas corpohs partcs natora poftcriores, 0,01 proinde a firaplicibus ad corapoftca, putanr_ " c n ^ ul * omnes ordinem ab eo fcruari compolttiuum; fcilicet nullum eftaliud ibi Auicenncconftlifi, quani fcienciara fcribere naturalcra > & nobis cognirionem fabricc; humani corporis trade- re;nam fi hic folus ipiius fcopus fuiiTcc.ucique ab eleraenrisinchoando uiusciTetordiae cnra pofitiuo,eiufraodi tamen tncliatio no ampltus arcis medica; parsfuillet,fed(cienti; naturalis. Qmun autem is non fuerit Anicenne lcopus ia ca parte,fed fcopus fuerit a cocuitione liuma- ni corporis,& partiura eius,& fanicatis,& mor- borum omnium progredi adinaenicndaremt dia.perquxi medicooperantc l.imcas pncfens conieruah,& amifla recupcrari queat; tdeo cr * ftatio de elemcntis,& de humortbus,& dc par tibus,&de temperiebus partium humani cot- poris eft tra&ario de fubiedto , & de fine artis uiedicav]uoruiu cognttio ad auxiborum inue- ttoncm. i io7 De Mcthodis, tionem,&adoperarionem,qucmadmodum di D ximus , neccflaria eft ; eft igitur ordo refoluri- uus , quia eft a notionc finis ad principiorum_, inuentioncnu. Certe" huiufce rei ueriras clarif- fima eft , & miror qu6d medici omnes ex fola. refolutiui ordinis confyderatione eam non i n- fpiciant; hunc enim ordinem efle a notione fi- nis,& ad principia procedere ipfi non infician cur,at quum principii nomen refpectum notec ad aliquid, principium enim eftalicuius prin- eipium,cuiufna rei principia funt illa , ad quz inuenienda progredimur ordine refolutiuo ? nonneprincipia finis propofiti , ideftperquar iilum producere poflimus? erg6afanitate ad principia faniratis progredimur , quando ab e- lus notionead inucftigadaremedia rranfimus, caulc nanque,& principia.per qu? medicus ef- ficit fanirarem , funr ipfa remcd ia,non quatuot clcmenta; nam illa principia ab arre doccte in- aeniunrur ordine refoluriuo , a qtiibus incinic operarioordinecompofitiuo,utait Ariftotcles E incontexra 15. feprimi metaphyficorum a r.o- bis (cpe m emora to ; mcdicus autem per reme- Trafta- operarur, non per elcmenra ur humanum tiodec- corpus conftitucntia ; elementorum igitur con lemen- fyderario noncfttractariodcprincipijsrefpe- ti$ m ar g njS j Dm , s --fjj mcdicr , fed porius eft pars 'ad rractarionis de ipfo fine,quiafanirascognofci qoidp- nopoteftfine cognirione naruralis temperiei, txneat, imo h.vc eft fanitas ipfa.neque nar uralis tempe ries fine cognirione primarum qualirarum, 6X_ _ , . . elementorurru. Seddubitarequifpiam pofiet an uerum fit illud,quod mod6dicebamus,me- dicum operanrem aremediiscxordium fume- re , uiderur enim incipere a confyderarione ii- gnorum, cVabhisad naruram morbi cogno- lcendam procedere.deinde ultimo loco reme- . , . dia adhibere_j Dubium hoc facilc tolletur, fi marre medicaoperationem a cogmtione di- gnofcamus,nec unam cum altera cofundamus; cftigirarfciendum talemcfle medicararrisna- F turam, ur quuraopcrarionemprofine habe.it, Doe co duas cognitiones operarioni prc; cedere necefte gnitio- fir,unam uniuerfalem, que, in arte docenrerra- et prj: faar ,&de qua nos fcpe locuti fumus , alterara cedunt _ x r  opera- panicularem,qu. ltarimcuiutquemorbi cur.t- tionem tionem precedir ;qmi enimad aliquem .Tgrum mcdici. curandum medicusprimum accerfirur,necefle cft ut antequam eflicere aliquid aggrediatur, rnorbi propofiri naturam,genusnde paret* error multorum,quiputantordinem illiuslibri reduci adcompofitiuum ,quantumcnim hi 1 uerirateabfinc, farisex iis.qux hactcnus dixi- mus , manifeftum eft , fed Galeno quoque ad- uerfan uidcncur , qui definiriuum ordinem ab alijsduobus diftmxir , quare fi purauit eura li- brum afe tradicum eflcordinedefiniciuo, non poraiccxiflimare cundem ordinem efle com- Eofiriuum . Ipfum auccm Galenum , fi eum li- rura fcripfic,quoraodo defcndcre,auc excufa- re poflimus equidcm non uidco.eum cnim or- dinem feruar,quera in libro de arcis medicz c5 fticucione fer uandum elTe dixit in arnbus om- nibus.oui cftordo refoluciuus,ipfe tamcalium ordincm cfle purar , quem uocac dcfiniciuum. Scd nequereprehenlione uacacipfa per fcGaRepre- lcni dcnnitio , cnius inucntor licct non ipi t , hcnUo fed Hetophilus fueric , vc alio in loco Galenus dcfinl * c _ j e.     r  tionis conhtctur.attamen dcnnittone umoia uti non me ^ cl debuit, pre/ertimdumeam ut fundamentura nZ aGa torius mcdicz artis conflxuendx proponir . leuoua Mihi quidem leuis , & parui momenri cfle vi- ^C- derur hanc definicionem obieclio illa^ quod medicinam inter fcienciascollocet, quum non fcienria fir , fcd ars; ad hanc enim fatis ipfc * Galenusrefponderc uidetur , dum ait (e no- men fcienciz non proprie , fcd lato uocabulo accipcrc proquacunquccognitionCL^  haud cnim falso dicitur medicinam cognitionem quandam cflc. Sed illud ineadefinitione ''vi- tium magnum inefl, quod rei definicz nacura , Sc eflcntiam noncxprimir,arscniraomnisinj cognicionequidem alicuius rei verfatur.fed Camen ipfius natura non in cognitione , fed in operatione , ad quam cognicio tota dirigitur , confiflic, deipfacamcnoperarioneinea defi- nicionenihil dicitur; propterea longe melior cfl definitio tradita ab Auicen na,qui dicic qui- Dcfini- demmcdicinam efle cognitioncm humanicortio Aat poris prouc fanirari , uel morbo fubi )cirur,qu{ "* *Vcrba ad arti s cogni tionem pet tincnr, fed ua- tim przcipuam dcfinitionis parccm (ubiungfr, idelt caufam finalem, cuius gratia cognitio quzrirur, dum dicir, vr faniras prxfensconfet- uetur,& amifla rccuperctur , quibus poftrcmis uerbisanima ( ut ita dicam ) medicinc; conrine lur, & finc Ulis natura ipuus non cxpriroitur ; patet 91 1 DeMethodis, patet autem definirionem traditam a Galena D eflc priorem partemdefinitionis Auicennx di jrUfla parte pofteriore,qu? pnecipua eft,cV omit ti non debuit -, nec fatis eft fi quis dicat ea fub- intelligi , prxcipua enim definitionis pars ex Srefse proferendaeft , non tantum fubaudicn- a , Et multo melius taceret qui dimifla parrc- priorefolam pofteriorcmfumeretdicens medi cinam e(Te artem con feruandi fanitarem fanis Corporibus,& eandem xgrotantibus reftiruen- Pefini >- lumus ; vt in ea naturam refolutiui ordinis plenedeciararcmus; qux autem dcl^ hac artc diximus, alijsomnibus artibus aptan- dafunt , quanuisenim in aUis exquifitam iUa parrium diftindtioncm non infpiciamus, tame latis eft fi in iisduas illas partes confyderemus vnam priorem, inquade principiis cognirio- nis agirur , ideft de hne, ciusque notione , nec non etiam de (ubieclo, fiopus fuerit , alteram vorode principiis rei, nempcdcillis, aquibus operationem aufpicando poflimus finem illu confequi,ucl producere,Manifcftum igirur eft nullum dari alium ordincm, quo aliqua difci- fdina rradi poflu,quam compofitiuum, & refo uriuum,vt ex duplici difciplinarum natura de- monfttauimus,in contemplatiuisenim, qucfo lam cognitionem profinc habent, necelie eft ordinem feruare compofiriuum ; in aliis auterd omnibus,quoniam cognitioncm adfinem ati- qtiem a nobis produccndum dirigunt,ncccfla- num omnino eft a notione fitiis ad principia- progredi,qui eft ordo refoluriuusj itaque fi ter- tium difciplinarum genus prxter ca duo non datur,fequitur non dari prxrer duos illos aliu ordinem, quoaliquadilciplina fcribi,uel rra- dipoflic. Sententtam hanc Ariftoteles lecia- Arulo. tus eft, qui nullum unquam alium ordinem fer uafle comperitur, quam compofiriuum , Sc re- folutiuum;&nulltu$raentionem ufquam fe- Cit, nifi horum duorum , nam in procemio \ u- rru LiberSecundus. 2x4 mi hbri Phyficorum , & primi Meceorolcgico- A rum fignificac orrlinem (ciencix naturalis com potlriuumin conccxru aucenv. }. fepcimi Me- taphyticorum, & fexco hbro de moribus capicc c]uinco,necnoncapice o&auo fepcimi librt lo- quicurde orrline rcfoluciuo,qui artibus, & rao rali difciplinc;conueniensefti de ordine aucc dcfinitiuo, vcl de aiiquoalto ne verbum quidc fecir vnquira Ariftoccles. Sed apeniflime fen- tenciam fuam proferc in quano capite primi li- bri de monbus , & iignificat eiuidem ienccncic, {la fitifle PIaconem,inquircnim (-ne laceacauccnu nos diffene eos fermones,qui a principiisfunt, cX^eos, qui ad principia , tc&e nanque etiam Placo de hac rc dubicabac, & qu;rebax ucrum a principijs.an ad principia uiacenendafic,qnc- admodum in ftadio ab Athlothecisad metam  an e concrario ) duos igicur Placo, & Ariftotdes ordines pofuerunc,compofttiuum, quem voca- runtaprincipiis,&refoIutiuu(n,qucm ad prin cipiitendercdtxerunti quod ft alium pnecer B hos duosordinem dan exiftimaflcncnon teclc dubitillcnc , nequc recta ipforum qucftiOjfuik iccquia peccaflcnc ob infurficiencem ordinum enumeracionem. Res quoque ipfa dcclarat-, * atmm prcter hos non dari do&rine, ordinem , *vbi eniin multa ordinarc uactanda funt, quo- rnm tliafuntaliorum principia,nullusalius*"vi detur conueniens ordo feruari poflc, quam uel a pnncipijs advltima. vel ab ultir * ad princi- pia ; quod eriam tlla Ariftocelis comparario fi- gnftcare*videtur,inftadio cmm li quisvehc totum fpacium ordinate pcrtranfire , no potcft nift vcl a munerarusordiendo progredi ad me tam.velconrra a mcta ad munerarios. Aduer- Dubiu tendum antem ne repugnanoam in di&is Ari- ftote I . s eflc fulpicemur.qui eo in loco ordincm reiotariuum dicit efle ad principia,fed in quin to capite fexti libri, & in occauo feptimi cotra- riumalfercre videtur dicens in aciionibns fi- nem eflc principium, licuc in machcmaricis C fuppofttiones;, ergoordorefoluciuus.quum a fine exonhatucaprincipiiseft, fifiniseftprin- Solutio cipium. Ac non iibi aduerfacur Ariftorcles quandoenimordinem rcfoluuuum ad prtnci- friaeflcdicic ,principiarei figmficac,aquibuc iimitur poftea operactonis initium ; quando utern finem dicic efle principium,cogninonis principiumintelligit, quia a notione rinis ad principia rei inuenienda , & cognofcendapro- gtedinuir. Q^od ii etiam finem diccrcmus cf- fcprincipium rei,nilfequeretur abfurdi, cau- (arnanque fibi inuicemcaufat func, facis eft fi dicamus Ariftocelem ,quandoordinem rcfolu tiuum inqutc efle ad principia , principiorurcu nomine non intelligcre caufam finalem, fed natenalem.uel crTe&ricem , nam a nociooe fi- nis ad calcm caufam inueniendam procedimus Aliquo or vaua quidicuntdari ordinem refolutiuum a priori , de*>tU quandoquidem finis,quacenuseftcaufa, eft fe- P c rc|r ' cundum nacuramprior us,qux ipliusgracia_i a p I10 ^ funt,ordo igicur refoluciuus, quarenus a finc_^ exordium iumtt,potcft dici a priori , ln hoc ta- men fenfu non rccle ilh loquuntur, dum dicik darialiqitem ordincm refolutiuum , qui eft a priori,quum potius dicendum fic omnem ordi nem reloluciuum hoc modo efle a priori ; ~ve- rum h 1 ,qui dogma hoc excogicarunc , quum i n alio feniu aprion qfle hunc ordinem intellcxe- nnt,& aliud caufx genus.quam finem, cefpexe rinc,in magnum, 8c grauiffiinum errorcm lapfi func , quid cnim iic ordo rcfoluciuus fc prorlus nefcirc declararunc; horum aucem,& aliorum piurium errores diligenciusconfyderare,& ex- pendereoper; pretium noneft; lariscft ipfam rei vertracem dili^eciffimcdeclaraile , ca cmm cognicapocencper fc quifque paruu negocio ahorum crrores dcprehcndcre^ . Capnt XVI. inquo definitio ordinis comptfitini ex diciis coiligiuir. VTriufque ordinis natura , quea di- uerfis difciplinarum conditionibus emanat,fatis per ca,quxdiximus,de clarata eifc uidctur.ut facilc fit ipfo- rum definitiones colligere,& prius qitidem ot> Dclini dinis compoficiui, qucm dicimus ellc logitum tu> or ~ inftruraencum, quo cuiufque conrcmplacricis Jxjjj* fctencue panesita difponimus, vta primisrei tl| ^ principijs exordtendo, & ad fecunda rranfeun dotandem ad proxima perueniamus, vt quan- tum in eo genere fieri pofltt optimc , & facillt- mc rerura tracrandarura fcienrianu adipifca- mur. Eft quidem omnis ordinis communis con ditio facere vt facillira^ , & oprirac difcamus, fed ad fcientiam tanquam ad vltimuin finenx. dirigi proprium eftordinis compofiriui.qui ab ipfa conccmplaciuarum fcientiarum narura dc- riuacur . Porrohic procelliis a primis princi- pijsad fecunda,&ab hisadterria nullamiignt hcac ratiocinacionem, fcd folam ordinacam tra c~tationemomnium caufarum rei , qui neccfta- ri6 cftproceflitslmagis uniuerfalibus ad mi- ^ nus uniuerfalia, erenimagcre de aliqua ic-in^ fcienciaconceroplaciua eft agere de eiuspnnci K , a g e pi js, & agere de principi js rei eft de illa re age- rc , cft re,cuiuslunt pnncipia;*vtin fcientia naturaii 'p^ agere de corponbus naturalibus cft agere do |' a ^ c ^ principijs, & de aftectionibus corporum nant- CO nu ralium, quemadmodum etiam agcrc de princi fo. pijs, vcl de affeclionibus corporum ruturaliu eftde ipftscorporibusnaruralibusagere} prin- cipiaver6 alia remotiora funt, alia propinquio toKUS ra,ut aoimalium principiumremoriflimum eft fcicnx maceria prima, eleroenraveroprincipiumpro- natura- pinquius,ac veluri iecundamaceria,demiipar- tes inftrumencalcs func matcria proxima, clc^ ^cl- his i De Methodis, pofiti. hisergoprincipijsordinatc tradtare cft proce- uui lit, dere a magis vniucrialibus ad minus vniucrfa- * ac ?- lia, idefta qenere adfpccies.namprimamate tiE&L " a e ^ c l u,f " :rn nw"" 2 hominis, & cqui , noiu tamenquatenusefthomo,& qnatenus eft e- quus.fed quatenus naturalia corpora funt,ideo cam materiam confyderarc eft uerfari in fubie- rincipia proxiraa perucnerimus,quorum con yderano eft rmimalis confyderatio quatenus cft animal , vcl hominis quatcnus cft homo , & fic de alijs ; hic igitur idem procelfus , dum fu- biedum ipfum rcfpicimus , cft a magis vniuer- faliadminus^Vniuerfalc, & i gcneread fpc- cics , a corpore naturali ad miftum a mifto ad viuens,a viucnte ad animal, ab animali ad ho- minem,& hunc fignificauit Ariftotclcs in quar Derfi- tocontcxtuprimitibn Phyficorum , duaucem tatio 4- principia fubiedi fpcctamus,eft a pnmis, ac re COn:c ^* motiflimisadminus remota,& fecunda, dcm- PhV de ad tertiadonecad vltima,& proptia,quc; cu iufque fpeciei propria funt, peruemamus ; in quadifpofitione cunfiftit ordo compofitums, qui cft a fimplicibusad compnfita,ut amatcna prima, quzfimplex eft, ad maceiiam fecudain, quzconftat exprima ; & a prima forma, quz fimplex cft,adiecund.im, mizeft modoquoda De Cla compofi:a,utait Aucrrocsin pnmocoromenta xatio i. rioprimi libri Phyficorunv, hanc ordinafarru cou ["' caufartimtractationcm fccundum ordincm co aV pofoiuum fignificauu Anftoteles in ipfo ini- rio urimi Phylicorum, dum dixita primisprin- cipijs aufpicandum efle.quia ex eorum cogni- tionc omnium aliorum cognitio pendet,hoc cnim diccre cft ordinem conftituere acaufis remotis ad proximas, quieftordo compofiti- vusi funt ctiam qui putent Ariftotelera clarius hunc ordinem in caufarum cofyderatione ibi- dem fignificaflc,quando dixit(tunc arbitra- mur cognofcere unumquodque , qttando pri- rna principia,& primas caufas nouerimus , &^ vfque ad elcmenta) quafiprincipiorum nomi- rc priraaprincipia intellcxcrit, noraine autern caufarum fecunda principia, & nornine eleme torum princi pia proxima ; fiuc per principia- , &caufas intellexeritprima principia, per ele- menta vero vltima,& proxima , qua in rc Auer roes,& ali j complures deccpri funt, ca cnim no cft mcns Ariftotelis, qui in toto illo contextu tribusillisvocabulis eandemrern mtclligit-, nempcprima,ac rcmotifiima principia, qux & primz caufz, & maximc propric etiam clemcn ta appcllantur . Hocderaonftrarcin prcfcntia intempeftiuum elfct , alias rcm hanc diligen- tiflimc dcclarautmus, dum locum lllum publi- %i6 D ce* interprctarcmur , & oftendimus nullura in co cotextu verbum ab Ariftotelc profcrri,quod proximas caulas fignificet ; icd primas tantum, ac remotiflimas cxprcflit; fecundz, ac tertiz non exprimuntur, led tamen fubintelliguntur; dum enim dicit eflc primo loco agendum de primis principijs , quz elementa uocanrur , fi- gnificat ab his poftea ad fecunda , ac tertia cfle tranfcundunu. Ad deciarandam igiturordi- nis compofitiui naturam hzc,quz haclcnus di- cu funt , luffictant . '  Caput X Vll. in quo dtfinitio collighur ordinit refolutiui. ORdo aurem rcfolutiuus eft inftru- mentum logicum dilponens, quo 1 notione finis, qui ab homine hberc operuntc produci,&gcnerariqueat, progredi- mur ad inucnienda,& cognofccnda principia E cxquibus opcrationem pofteainchoantes pro ducere.&gcncrare finemillura poflimus. Eft quidcra omniumordinum communis condi- uo vt ad cognoiccndum aliquid conferat , fcd ad cognitioncm conducere, quz poftea tn opt rationcm tanquam vltimuro nnera dingatur propnura cft ordinis refolutiui , quandoquide exopcratticibusdifciplinis hic ordo exoritur, cx earum condttionc natura huius ordinis dcnuatur.ln hoc quoque ordinc ab vniuerfali- bus ad particularia procedi tur , alia taracn ra- tione,quam in ordine compofitiuo ; fempcr cntmquandodealiquareagcndum eft & ra- tione communi,& ratione propria, ratio com- munis rationi propriz antcponcnda cft,vniucr fale nanquc cftnobis notius, & cognitu faci- lius,quam particulana i ideo quando per ordi- ncmrefolutiuurafitprogrcflus a fine nofo ad inucnienda principia ignou , prius umuetfali cognitione principtainucaiuncur, &comrau- p nes quzdam ipforum conditioncs in lucc pro- deunt,deindeparticularem , atque diitmCtam coruro cognitionem itcquiriraus, vt m cradcn* da arte qdificaton j cx picnocione dornus prius quzdara communesmatenei conduioncs m- ucniuntur,ueluti quod duraefle J cbct, qu^re- fiftat zftui , & iinbri ; poftea particularera cius notitiara indagantes inucnimus talem matcru cfle latercs : ita rncdicus Pfius docct curatio- nem fcbris molicndam clie per rcmedia frigi- da , & humida, poftca ad particuUria dcfccn- dcns dcclarat quznam fint ea frigida, & humi da,quibus vti debeamus. Sic Anftoteles in li- brisdemoribuspoftqiiam docuit fizliciutcra cflc a&ioncm cx virtute, ad cractationcnu de 'virtute fe contulit , & prius egit de virtutc ge- neraliter, poftea de virtutibus fingulis . Ita in poftcr ionbus Analyticis cx dcfinitione fcien- tiz, ac demonftrationis prius docuit quafdara um ucrialcs principiot utn condinon cs in capi- tO Dcfioi- tioordi nis refo lutiui. 3uomo o refi lunuut fitabv- nmcrfa lioxib*. 17 Liber Secundus. ti8 te fecundoprimilibri,deindeincapiteqnar- A eft proprium ratiocinari , at quatenus eftordo ineoili to ad alias magis particularesdefcedit; & prtiis docuirin primo tibro principiaefle cau(as,po- ftea in fecundo libro dtftinxic genera caufaru , & oftendit quomodo lingulum in demonftra- cione medium accipi poflu . Prius itaque a no- tione finiscommunemquandam, & confufam concipimus principiorum notionem, poftca di ftn&ius,&partiatiarius ipforum principiorum nociriam adipifcimur. C apnt XV Ul. in quo dubium tjuoddam foluitur de ordine refolutiuo . C Aetervm non leuedubium orirur ex iis,quac de ordine refoluriuo dicb func.cutuseciamancea, quumde or- dine in vniuerfum loqueremur, meminimus ; ^ 1 * - ibi nanque ordinem a methodo feiungentes di jrimusinordinenullamficri illationem alicu- iui et aliquo, fed mcrhodi id proprium efle, hoc tamen falfum cflc viderur , qnia in ordine tcfoluriuo fir ei ncccfficatc illatio,& ratiocina- lio , ex fine eniro prxcogniro colligunrur ea_ , quxad finemconrcruncvrin primolibro po- fteriorum Ariftoceles ex definirione demon- ftrationiscolligir per fyliogifmum qualia de- beanc elTe demonftrarionis principia j fic medi cusex definitione fanitatis colligit quibus re- "mediis eiusconferuario, uel recnperatio mo- Solatto Jj en da fir. Ad hoc refpondere poflumus differc f* 1 ' tiam inter ordtnem,& methodum non in eo ef fe conftitutam vt merhodus fit femper ratioci- natio, otdo ver6 nunquam;fcd in hoc quod tnethodus neceflari6,&eflentialiterraciocina- tur , & illationemfacir,hxcenira eftmethodi natura;ordo autem non femper, neque neceila ri6 ; non tamen ita.ut ei repugnet, fatis eft igi- *ur fi non omnis ordo fit cum itlacione, compo "fitiiius enim nullam illationem facit,qu6d(i refolutiuus ex notione finisaliquid colligtc , id prouenitex propria natutaordinis refolutiui , udex nacura ordinis.quemadmodu efle rifibile competithomini ex propria hominis natura, non ex natura anima(is,quac in eo ineft; anima- ^fe' li tamen generi rifibilicas non repugnac.proin- de nequeomne animaleftrifibiie , neq;eciam Solntio nulIum.Aliam ramen pofiumus afferre refpon- foAc- fione.quam ego magis probo,muIrafunr, qux " or - pro diuerfis confyderationibus diuerfas natu- ra prxfeferunt, ut homo , quatenus cft homo, fub genere fubftatie collocatur,ide quatenus eft albus eft in genere qualitacis;ac quatenus cft pa ter eft in numeroeoru.qux dicurur ad aliquid; quod quidem euenit propterea qu6d fubftatia QrAoic alias cacegoriasconiuncl.is habet.Sic dicimus foluuu* de ordine refoluriuo, methodum enim neccf- huoai ^ ar '^ na ^ ct coniundtanu , & alia ratineL- MMe dicicur ordo , alia rarione methodus; facit qui- auicA dem lllationemcmatenus cft.rncdiodus,cuius nil aliud facir; quam difpofitionem ; quodi 1 !"* me enim prius de fine agatur, poftea de iis, quae "" > tere poflumusin libro Auerrois, qui dicitur* Colliget.abeodo&iflimcdeclaratam, dumfe- - 1 paratim &ordinerelolutiuo, & methodo illa *vrirur , qux cum co connexa efle folet ; nanu norionefinis ad remedia afcendens -voluit firius in quinro libro deipfis remediis fecundu e tralutiuo,inanisquxftiocft, namcom* pofitiuus, vclrefolutiuusordofcruaridictrur, quando multx res tractantur una poft aliam; led in eo libro non de pluribus rebus , fcd Jt> una re agicur.dexcerno motu, ad qucm unum demonftrandura plura theorcmata difcutiun- rur ab Ariftotelc.qux ica difponuntur ,ur confo Meth(> fa diftinctis anteponantur, quemadmodum c- j ut c ^ riamde primoliDrodiximusiibiitaq;qualifna mltru fit methodusAriftorelisannotare poflumus;me mentu. rhodusenim eft inftramentum partis,fed c u!o F'- rt  eftinftramentum totius, quiaeftordinata mul .y. e tarum rerum tradatio in cotadilcipltna ; vnius u JS . autcm ret traccacto ordinem eaccnus habere diciturcompofitiuum,veIrefolutiuum,quate- nus ad alias re fcrrur rum prius confy d cratas, tu pofterius confydcrandas. Aliqua cciarn in fciea cianaturali parscft,tn quaordiaarim multau tractanrur , taraen ncc ordo coropoficiuus eft, nec refolunuus, uc incec ltbrosPhyficx aufcul- (auoruiilli,inqtubusagicur dc communibus acci- alI LlberSecundus. ail accidentibtis corporis naturalis, fcilicetdemo A arre mcdica proceflum fieri ab vniuerfalibu Ro cur mulri putju_- rincAui ccn. tra didifle axtc mc iica or dinccd polui- tu,de loco,ac detemporc, priuscnim de motu fermo fir,poftea de loco,ac de cempore,deinde iterum de motudocus enim eft natura prior mo ru,terapus autem eft pofterius.quare quum mo cus loco, & cepori tumanteponatur, tum poft- ponaruc,nullus certus ordo feruatur, nilifaci- lioris noftrx cognftibnis; hoc autem adhuceui dentius eft vbi plura eiufdem fubictti acciden cia tractanrur,quorum nullum cft natura prius alio,neque vnum ex alio pendet , eorum enim difpofitio no poteft vocari ordo compoftriuus, neq; refolutltlus fccundum fe , tamen refpedtu totius fcienrix eft ordo compofitiuus , quia eft pars quxdamordiniscompolinuitotius natu- ralis philofophie. In artibus quoq; idem poflu- rous annotare, ars enim medica tradita eft or- dine refolutiuo.led primaeius pars,qucphyfio logicadicitut >fiipfafecundum fe confydere- tur,non folum non habetordinem refolittiuu, fed potius contrarium compofitiuu,quod mul  tosin eum errorem traxit>uccrediderint arcem medicam cradicam efle ab Auicenna ordincL- compofitino *, fed non animaduerterunr aliud effeartem medicam confyderare, aliud eflc pri mam illam parcem fecundum feipfam fumere abfque vllo refpefcu ad alias medicinxpartes; ars enim medica traditur ordine refolutiuo, Sc pars eius phyfiologicaordinem habet refoluti uum , quatenus totius anis pars eft , & refpicit alias parrcs.ipfamq; artem totam,eft enim pars prima,& initium ordinisrefolutiui tradens no bis notionem finis , quemadmodum antea de- clarauimus;ar fi fecundum fe pars illaconfyde- retur, non prouteft illius at tis pars, & alias par- tes refpicir,ordinem quidem habet compoliti- uum,fcd non eftampliusarsrnedica, nequeip- fius pars,fed fcientie. naturalis,quia conrempl; n adparticularia.a confufisad diftincta, -vtia 3uinco Aucnois libro oftcndimusA' in fecun- o Auicennx, qui fecundum fenon eft ordo refoluriuus, neque compoficiuus,quum in vtro, que ordine locum habeat ; tamen refpedtu to- tiusartis eft ordo refoluriuus , ideft pars ordi- nfs rcfolutiui . Hxc volui annotare proprer- nonnulloi , qui nondum in fcirpo quxrunr , SC pucanc neceUarium eflc tum in toca difciplina, tumeciaminqualibec eiusparce ordinem fer- uari talem , qui fit aliqua ordinis fpecies , ni- mirum vel compofitiuus , veldcfimtiuus, vel refoluciuus; quaii necelfarium fic, fi totusho- mo cft.inim.il, oculum quoque hominis ani- roal efle , atqui oculuseftquidem aniraal qua- tenus eft pars horoinis , qui vere eft animaf , ac ipfeperfe non eftanimal : icaomnisarrifex to tam aliquamdifciplinam traditurus certo quo damordineresin eatractandas difponit, qui uelcompofitiuusordoeft, uel refolutiuus.in fingulaautem parte non femper orrlinem fer- uat compoiitiuum , vel refolutiuum , fed ordi- nem tamcn leruar, dum ea prius declarat, que adaliorumdeclarationem prius cognouiflc_> oporruir, qux eftomnisordinis condirio , 6c^_ ille dicitur ordo compofitiuus , vel refolutit uUshabitarationetotius, cuiuspars eft; par- ticipat eniro coditione ordinis ut ordinis pars^ non utordo integcr. Sic eciam oculus fenfu par ticipac , in quocotaanimalis natura confiftic necramen fequicuroculum per feanimal effe, noneftenim animal,neque fpecies animalis ulla,quiacondtcione animalis parcicipat ut ani roahs pars,no uc animal cotu . Quemadmodum igicur datur aliquod fenfu prxditum, quod no eft animalis fpecies aliqua,ica datur in dilcipli- nis aliqua difpofirio,qux nec eft ordo corapo- ri hnmani corporis fabricam fine ullorcfpettu itciuus,nec refoluriuus , eft tamen parsauc hu- adcurationem,*velaliam operarioncnru, ad ius, autillius. Hxcdeordinibus dicta fint, quam illa contemplatio dingatur, ofticiurru nuncadmethodosrranfeaiuus. eft philofophi naturalis . Videmus etiam in FINIS LIBER SECVNDVS D.E METHODIS. K x 1A- IACOBI ZABARELLAE PATAVINI DE METHODIS Liber Tertius. ordo tamen ,quaccnu$ ordocft, viracolligcdt non habet.fed difponendi folum,methodus ve r6uim habec illacricem, & hoc cx illocolligit. Ad hoc difcrimen declarandum videncur illaj apcari polIc,qu;dicunturab Auerroe uaprimo commeBCario primi libri.Pofteriorum Analyci- corum de prxcognitionibus.inquit enim pre- cognicionudemonftracioni neceiiariarum duo prxeo- efie genera , alia nanq; cftprccognitio dirigcs, gmtio aliavero agensidirigensilla dicicur, finequa^ a l' a a " condufio non colligcrerur,fola tamen ad colle ges.alu Ctf/r Vrimum , De diffacntia ordinis ,  & detlaratur. E X ijs.qux di&afunt de methodi, atq-, Defiai ordinisdtrferentia, hxcmcthodidefi- ^ 0 ?" t nitio coliigi polle uidecur , Mcchodu* lhcM " clt wcclle&uale wftrumcncum faciens ex nocis cognidonem ignoti, intcUcuaic inftrumcntu genus.raethodicft,quod ordinera quou; conv- SSn. & onem raciendam non fufficit , ueluti prxco- F plc&icur i tacere autcm ex nocis cognirioncriu gnofcere qu6d fubie&u ficy&quid gms nQinen, ipnotieft ditTcr"~ terum particularem , qui non clt line P ro p r,a d U ojhg materia; finis quidcm generalis eft ipfa necef- bct fi- f.uiA collecrio conclulionis ex pofitis , qucm_nef . Atiftotclcs incius dcfinitionc exprcflit; tinis autem alter particularis clt vel icientix adc- ptio, qux materiam necctrariam poftulac;vel opinio,fiue uictoria, qux probabili maceria la- cis habet; vel pcrfuafio.quxfit in materia ciui- li , vc 1 lcceptio,qux fit in materia falfa ; vel ali- quistortafle alius; dc fyllogifmo quidc ut gene ralem fincm rcfpicicnce Ariftocegic in Priori- bus Analy ticis, vbi aliorum parcicularium finiu nuHamentiofit, quanuis enimdc fyllogifmo loquacur prxcipuepropter fcientiam, quatru ptric in materia neceflana, dc qua in poftcrio- ribus Analyticis docturus crat , attamcn noluit ipfum ita rcfttingere , vrad alios quoquc fines accommodari non poflct, fed ipfum in fua nm piitudine confyderare voluic nulli adhuc fini parciculan, nullique materix addicrum; hoc igirurquum ipfiusconfiliumfuerir,nullam >lc- fermoncraciunr.folasmethodoscomplecti vi- C buitindefinitionefyUogifmimentioncm face deantur nulla facta de ordinibus mentione, na Ariftotelesquoqneinlogicx artis tradirione- folas methodos confyderauic,de ordinibusau- tem nihil docuir,quocitca ab eioscolilio recef fifle non uidentur,dum in logicis eius libris ver fantes, & de inftrumentis fciendi difputatione inftituentes methodos tatum propric acceptas inftrumcnri nominccomprehenderunt. Qtix igitur fir methodi natura manifeftum cft . Caputtcrtit,qu6iintcrmrtbodim> & fyllogifmum, proiade inter dejinitioncm melbodiy ac definitioni JyUogifmi uel nnUa t ncl parua efl differcntia . Mciho iat cft Ijllogu- Ci ca, quxmododiximus.verafunt, nil aliud videtur e(fe methodus, quam fyllo- gifmus, &definitiomethodiadefinitio- j fyllocifmi non dirfert , dixit enim Ari- ftotclcs fyUogifmum cife oraaoncm,in qua^ rc nori,& ignori,h^ccnimcognirionisadeptio nem refpiciunt,& fyUogifmi confyderationcin ita coarccant.utlibroscantum Poftcriorrs Ana- lyricos refpiciat ; ob ha nc caufam maluit in ea definitione dicere ex pofitis, quam ex notis, quia ad conclufionem colligendam faris eft fi ptopofitiones poficx, & conceflx finc . No- Nomf menautem methodialiquanto arclius cft fyl- logifmo , fignificac enimfyllogifmum utad co ^ MQ gmrionis adeptionem directum , & cft com- atclius munegenus omnium inftrumentorum fcien- lyljo- . di, dequibus agit Ariftoteles in nofterioribus Analyticis, idem enim penitus eilc arbitramur inftrumcntumfciendi, cV methodum, proin- de aperrifEmc decepcos efle.quamplurimos, qui putarunt Ariftotelem nulhbi in logicade methodis locutum efle,quum nullus alius fit ciusfcoprrs m pofterioribus Analyticis, quam de mcthodis agerc^. Syllogifmi autcm Dia- K i lcctici, i JJ7 DeMethodis, aig leecici.&oratorijnon proprie' dicuntur metho D Gin fyllogifmisurilibusrriufigwaru,ad quos di , quia folam habent methodi formam , at_ materiam conuenientcm profcienriz adeptio ne nonhabent, nequecognitionem *>t finem refpiciunt,qui omnium mcthodorum finiseft; idebrationefuzformz poiTunt appellati me- thodi , feci non rarione finis, neque rarioncL- tnateriz ; quemadmodum enfis ligncutf potcft rarione formz cnfis vocatt, at fi matertam , & finemenfisfpectemus,non eftenfis, quia in llLmateria nnem, & operam enfis non prc.ft.ar. Siquoigicurdifcriminc methodus i fyllogif- modiflidet.id non ahud cft, quamillud, quod mod6expofuimns;quaremanifcftum cft fyl- logifmum efle communc genus,& communem formam omnium methodorum, proinde pof- fe vocari mcthodum, ideft methodum forma- lem , in quo tutaiilacionis neccilitaspotica eft; nam quatuor dicuntuc efle logica lnftrumen- ta.de quibusloquitur Ariftoteles in prioribus methodi omnes fidem aliquam facicntes teda cuntur; quomodoautem inductio perfc&a in bonum fyllogifmu ucrt.it ur, itaoftendit, indu- ct io pcrfecta 1 1 l.i clt.in qua (umucur omnia par- ricufaria, fcdhzc fuo uniuerfali zqualia uinr, &cura eoreciprocancur , ut omnes indiuidui homincs cum homine communi,idcd fi pcr il losoftcndere uelimusomnem homincmcflert libilem, hcc erit inductio,hic homo, & hic, & ille,& fingulus alius eft rtfibilis,ergo omnis ho mo eft tifibilis.quz in fyllogifmu primz figurz couertirur, fi homines indiuidui in mc, dio col- locentur,omnesenimfiinulfumpri de fpccie fuaprzdicanrur, &eic,qualesfunt,ucibi docet Anftotelcs, quare induiho perfedta uim fyllo- gilmi habct; itaq; omnis neceflitas illationis ia (yllogifmo c6fiftit,&omnismethodusuim ha- bens infetendi fyllogifticaeft. Eandem fentcn- tum fignificauic A n ll. in primo libro Priorum Analyticis, fyllogifmus, enthymema.induCtio,  Analyticotum in finefec*ionisfccundz,ubilo Sc cxcmplum , cnthymema quidem truncatus fylloqifmus cft,qui nifi pcrficiatut, nihil ex necemtacccolligir,(i ueroperfcctus fiat , ianu eft fyllogifmus , proprcrca tunc uim habet illa- riuam ; cxempluro eft inductio impcrfeccav, quc nihilex neceifitate concludit,ut docec Ati ftocelcs in calce fecundt hbri priorum Analy- ticorum ;indudio autem fi perfe&a fit, vhn ha bcrnecertariam colligendi.icd per lylloeifmu, cacnim rationc concludir, qua viro fyllogif- mihabet,-&ad bonuralyllogilmum redigi po- teft , vcibidemdeclarac Ariftorclesin capiccL- de indu&ionc; nequeeric abre fi ipfius verba in principio illius capiris pofita refcramus,que. funt he/c f Qupniam autcm non folum Dialccc i quirurdc uiadimiiua, quautcbatur Plato , in quic cnim f diuifio eft paioa quzdam particula  dictfmethodi J & nominemechodi incclligic f ytlogifmum,uc ibi exponit Alcxander, im6 & Ariftocelesfcfe ipfe interpretatur fubiungcns l cft entm diuifiovelnti imbecillus fyllogifmusg imbecillum uocat, ideftin prauaformacdftru- ct um , quc; nihtl ex neccftuate colligit , vc ipfe pofteadcclarat;uiaigiturfyllogifticaapud Ari- ftotelem fuii noima , qua metnodos utilcs ab inutihbus incetnofccte debetcmus, na ui? diui ftuz cfficacitatcm cognofcere tiolcns , cam ad fyllogifticam.formar cdegit,& uidensprauu fyl logilmum cx ea ficn , inutilcm eflc ludicauit- uiam diuifiuamadrcmignotamcx aliquooo ci, & demonftratiui fyllogifmi pcr przdi&as cf to notificand.rru, propccrea ipfam 'vocauic ficiunrur figuras , fed etiam oratoru, & limplW paruam particulam methodi fyllogifticz , & citcr quzcunque fides, & feCundum quancu- imbccillum fyllogifmunu . Alexander quo- a!cx*> que mcchodura, nunc diccndum cft; omnia^ quc in przianone fuain primum librum To-der. enira credimusaut perfyllogifmum,aut exin- * picorumtale tcftjmonium profertde Anftoce- ductionef in quibus "verbis duo lunt maxiroc hs opinione, dicit enim Diale&icartL/ apud Platoncm ml aliud fuillc, quam viam diuili- uam,quod vnum infttumcntum quum uidc tur cognoujfte Plato, tocam artcm logicanu in bene diuidcndo conlifterc axbitracus clc; Anftotclcs autcm (inquu Alexandct ) Os^qui ab eo profcdi funt , non ita vtuncur nomin . Dialcc 1 1 c.r , (ed aiunt cam cfie uiam , & racio- nem quandam fyllogifticam ; fignificat itaque Alexander Ariftotelcm nullasmcthodos, nuU laque inftrumenu tradarc in logica voluillc, niliquzuimhabercntfyllogifticam , tcliquas ~vii& lpreuille,& tanquam inutilcs rcieciile> , quum non habeant confequentiz neceflltatc. Philoponus quoque interprctans contcxtun) p ^ , 'o # 176. primi libri Poftcrior um dicit Ariftotclem P nus ' priroum ,&folum logicasmethocius tradidif- le,nec dcaliqua mcthodo loquitur, fcd de oinni bu*>quia in pluxali numero,& cu aniculo inquic l notanda,vnum cft quod ibi ccftacur philofo- husomncm mechodum,quz fidcm aliquanu Faciar, formam habcre fyllogifmi , & nccella- rio adahquem modum utilera trium figuraru Sub T I reduci;& c concrario nil robons habcre, & nuj logif- lam facere fidem,fi ad formam boni fyllogifmi WO cT rc ^ uci ne ^ ucal  alterumeftqubd omnia inftru rica in n,cma lgica apud Ariftocfubfyllogifmo Coti- |k um e nctur, aquo habcrtotamconfcqucntiznecclli ta c6n tatcm;quu enim cnthymema fit lvllogifinus, c- cnnu xcmplum ucro fit inductio,iila quaruor ad cluo rediguntur, ad fyllogifmu.&inductionc, ideo Anft. omnia credi a ic uel pcr fyllogifmum, vel per imlnChonc.ncc uuit altquo alio inftrumcro iidem fieri polHr prztcr hzc duo;fcd poftea fta- tim probarctiam indudhoncmcrito lyllogilmi habcreuim faaendz fidei ;ideb rcctc coliigtc id,quod pnus ducrat,nuila eiic vim dlauua ui- * 19 Liber Tertkis. Jnquir rit \y t ntLt pi9 e 'I. Scd & ipfc Ari- ftoteles hoc profitctur in calcc fecundi iibn E qwdcm maioris caufa fi fucrir, fyllogifauts eft cnchorum foplufticorum, du inquit fe dc Ijrl a caufa ad crTeccum ; li uero maior extremftas Jogilmonihil ab alijs tradituin lubuiflc.fed proprimn ipfius inuencu fiiilTe poftquam mul- to terapore Ubouucrar. Satis igitur demonftra tum eft fyllogifmuin efle commune geous oo> niutn methodorutn, 6c inftrumccorum logico- rum,proinde merhodum appcllari pofle,& in- ftrumentum generaliter acceptum , quod om- sua logica inftrumenta compleCtitur, nrt vocat Gt cautt medij , eft ab effcctu ad caufasn ; duar Du* igitur fcienuficx mcthodi onunrur , no plures, mcdio nec pauciorcs,altera per excellcntiam demoo- iu ftratiua raethodus dicicur , quam Grxci *fUx ri*i^XAi>ir/tV 7Z *t/, ucl Xi*^^,noftri demonltutioncmquia, uel fyllogifmum a li- gno,ucl fecundi gradus deinonlharionen_,. Has duas mcthodos m Anftotelis difciphoa re pcrio , deraonftratiuara , & rcfolutiuam , ahas nec pofuit Ariftoteles, nec utio uidctur admit faciamusin fpccies,ac de ijs fingubs dif tcre , quod cum ex ijs,quar raodbdtAa funtXi- le/amusi qua in re quum di/Hculus magna , & arduurocualijsomnibus cerramen nobispro- ponarur,huncordinernracilioris doctnn^ gra tiafcruarc lt.uuimus , primumquidcipfamrci venratem paucis vcrbis exponemus, deindf . aliorum placita, ac duhta , qux nos ad ea refu- tanda traxcrunt,refcremus;poftmodum ad ue- rar.i fcntcntiam rcuertentcs eam fufius,ac diU- gentius cxplanare,& comprobare nitemur.Di- clnm a nobis cft methodi nomen fcientiam vt cikcolligi potcft,tum ex ijs, qu* dicendama- naot, fiet manifcftifliraura ; nos autem fortafle non iocoogrua appcllatiooe urercmut , li dc- moftrariuam uocaremuscompolitiuam, quurn couocompofitiofit uia cootraria rcfolutioni  neccfle cft utqueraadmodum progrcfliis ab cf fedlu ad cauttoi diciturrcfohitio.iu eum, qui cfti caufa ad efkchun.hccat appellare couipo tltionem , fub refolutiuam mcthodura rcduci- tur inducho, utpoftea declaubimus . Pixut i.,d u .- fincinrcfpicere.cftenim^viaadfcientixade- C has nullaradari aharaiciciificammcthodum 4 ^i*. ptioocm ducens.nomineautemfcienti? quan- nullumqjahud fciendiinftrumeotum egocoo. Lbct ccrum cognitionem intelhcimusjita *vi- ftanter cxiftimo, quod raihi 6i ipfa rotio,& Ati detur methodii accepiflc Euftratius in fua prx- ftotelisauthoritasperliiafitiommno cnimctc- fatione in librum fccundum pollcriorum Ana- dcrc,atquc confitcri dcbemus pr^cipuumeiuc lyticorum ,quandode methodorum laimero, fcopum mlogica fuilfc mcthodorum ttaditio- nem,h.ec cnun inftrumcnufcicndi funt.unde Ktque vtiiitate loquensdixit quatuor clle me* thodos, quibus omnis difciplina fcieotialis ac- quirirur. Quoniam igirur methodus eftuia, &c forraa fyllogiftica, certnm eft hancnon pofle fcicnriam ahcuius rci parere , nifi materiet ne- ccii.mar applicetur , hoc eft nifi ex propofitio- oibus neccllarus coftetmeceflarias autera pro- pofitiones Anftotclcs illas eflc docuir, quz fioc dc omni,per fc,& uniuerfales,ad quarum con- ditionumdeclaratione nos hbrum fcripfimus de propoii tionibus oeccflari is,in quo oftendi- musnuliampropofitionem hoc modo necef- unum cflc poif: , nifi cflentialc pratdicati cura iujiccto Lunnoayncmhabcat , &i nullamptf- logiCa uocatur inftruinenralis ; non cft tguuc aflcrendum aliquam mcthodum ab Artllotcle omiflam fuillcdc qua noo docueriti arumcn-i oullamaliara methodum tradtdir.nifi demon- fttatiui,& refolutiuarai dcmooftratiuam quidc ptim.ino.quum ad camomnes logici libri diri gantur;rcloluriuam autcm fccundario, cuius rationera in fequenttbus dcclaubimusiad ma- ioremenim ueritatis comprobationcm dccfe- uimushuicnoftrxdc mcthodiktuccationi di- fpuutioncinanne&erc dc Ariftotelis confilio io Poftcrioribus Analyticis , in lis eoim crcdi* rnus Anftetclem ddigeouflime , atq-, art.ficio- liftime i DeMethodis, fiflime' de methodis ditTeruiflY.fort.ifle nim ic D noftra contemplario non paruuin lumen librii illisintelligendisallatnracft , Sc uicifllmipfa-, Ariftorelis fenrenria dogma noftrum mirifici confirmabit. Nunc quid alii dc numero metho dorum fentianr exponamus. -  Capnt Ottinttmjn tjHOjiliorum de methodis fcntentia declaratur. Q^- W St hacrempeftarecomunisomniunL thoa? 6 fcntenria qtiatuor efte mcthodos, de- fcran- M / monftratiuam, 6: refolutiuam.quas di- dum a- ximus,& prxter has criam definiriuam, ac diui fiuamjuiderur autem & anriquorum fuifle hxc opintoquum apud Grxcos AriftoreliS interpre tes eam fepe legaraus; fed eam apertc" ponit, ac ftxa- rusedeclarat Eufttarius in fua prxfatione in fe- nit. cundumlibrum Pofteriorum AnalyticorunL. , ubi 8c numeri neceflltarem.eV fingularum me- chodorum uriUratem oftedir;fcopum quidem E merhodi definiriuxdicirefle reieflcntiam de- darare,demonftrariuxaccidentia,quxperfe infunt, nota facere ; diuifiux autera uciltrarem efle ur methodo dcfinitiux materiam fubroini ftret,genera enim, 8c difterentix func mare- ria f ex qua definitio conftiruttur , qux raateria perdiuiGonemfuppeditarur; randem metho- di refohiriuxfcopus eft a parricularibus ad uni crfalia progrcdi,Sc a bofterioribus ad priora . Has methodosinter feconferensEuftratiusdi cit definiriuam.ac demonftrariuam principem locum tenere , tk magis definitiuam , quat om- xiium prxftantiflum eft, quum fubftanriam rei  hocitaefle intelligcndum, ut quandoalicuius fuperiorisgencris definitionem uenari uolu- mus,merhodo utamurrefoluriua abinferiori- bus ad fuperiora; quuuero infimcalicuiusfpe- ciei denmtionein inquirimus , tunc diuiima. metho- Liber Tertius. JJ4 mechodus partes dcfinifionis nobis ordinatim A nanquc definicionis in dcfinirione non fumun fuppeditec . Hxc de aliorum fententia breui- rur vr plures, fed ur ad unatn rei efTentiam con tci rerulimus , nunc ad cam diUgenter exami' nandam accedamus, a diuifiua mcthbdo cxor- dicntes. Caput Sextum,Ouid fa diuifio t & cur fit appellan- da mctbodus fctundum alios. Diuifib nis mul Ugcuc a; Ntb omnia non eft ignorandum_. , quura diuifiorris multa genera finc, non omnem diuifioncappellari mc- thodum diuifiuam , fir.n.fxpe diuiiio ru uocis, tu orationis ambiguc; in muftas fignificationcs; diuidituretiam torum quantum in parres,qux integrantes dicuntur;diuidirur hber aliquis in capirajveltra&ationcs^diuidirurfpeciesaliqua in partes fuas cfTenriales,'Vt homo in corpus,& animam, & quodliber naturale corpus in mure hara,& formam,qux diuifio uocatur ctiam re ftitucndam,fiuc declarandam concurrunt;atta men literatos.atquc cruditos uiros eoseffe con ftar;aliud fortalfe intellcxerunt, quodego ani- maduenerenon potui ; mihi quidem urdctur farisexplicaramfuilfediuifionis naturam; fidi xiffenr diuifionem efle proceffum a gcnei c no- to ad fpecies ignotas pcr differenrias nocas.fpc cies nanque ignorari poffunt vcl quot fint, vei quid fint , ideo rcdrc poftea diuiditur hxc mc- tnodus induas illasfpecies habita duorum fi- nium rationcl_;.Scd utcunque res fcfe habeat, &quicunq; methodi diuifiux finis effc ftatua- tur.illudccrtum effe dcbet,quod etiam illi.qui talem methodum ponunt, negaffe non uidcn- tur,aliquem efle in ipfadiuifione tcrminum , a 3uo,notum,& aliquem ignotum, ad qucm , & cmum iJlarioncm aliquam huius ex illo , hoc cnim omnino dicere cogirurquifquis diuifio- folutio ; foler etiara diuidi res aliqua per acci- B nem methodum effe afferir, quadoquidera me dentales differetias, vt fi quis dicat equos alios cffe nigros,alios albos,aiios rubeos, & alios mi fticoloris;nullaramen harum diuifionum *vo- catur ab aliquo methodus diuifiua; fed omnes, qui de hacmethodolocuti funt, nil aliud intel lexercquam diuifionem generis in fpecies pcr effenrialesdiffcrenrias, *vrquandoanimal pcr rarionale, & irrarionale in homincm , & brura diuidimus;huius methodi dux feruntur c il D   :: "wiUtaces , vna, quam folam tetigitEuftrarius, huccs ad vcnandas partes definitionis ignotas,& col- d.milc- Ugendamdennitionem; altera,quam aUj adij- i\ lc "" ciunt, ad cognofcedum numerum fpecierum , cudurn . .1 f e i^oi qui anrca ignorabatur, nara u numerum Ipe- cierum animalis cognofcere uoluerimus, eum cerrcinueniemus.fi animai per omnes fuas dif- ferenuasdiuiferrmusdonecad vltimas perue- nerirous;quam utilitatem *veiuti finalem diut- nonis caufam aliqui in dcfinirione mcrhodi di thodus omnis cftproccffus a noto ad cognitio- nem ignoti cum illarionis ncceffitate ; hxc igi- tur quoraodo in diuifione locum habcanr con- fyderandum cft. Caput Scptimumjn quo eorum fentcntia rcfdlitttr^ cjui dicunt diuifioncm efjc metbodum utilctn ad vcnandas partcs definitionis ignotas. Vvm duo fincsmcthodi diuifittx ab ali js ftatuanrur, fi rcfpectu vtriufque ofrendenmus diuiliuncm elle pror- fus inutiiem ad aliquid ignotum norincandum,faris erit demoft ratura ipfam in- tcr methodos non effe collocandam ; pnorem igirur illam utilitatem confyderemus, qua dic* tur diuifio ad parresdennitionisnotihcandas conferre,& videamus quifnam fit tcrmious no tus,a quo>& quis terminus tgnotus,ad quem,& 11 1 li n.tr exprefferunt dicentcs eam effe raetho- C denique quaiis uia ab ilload hunc; certc nil a dum ,quapernotasdiffcrentiasprogredimur* liuddicere polfumus , nifj quod fummumge- Aliquo d cognofcendum quotuplex res fir, fed quura iuoi - mcthodum hanc ita dehniuerinr, non uideo loc * cur poftea eadem in duas fpecies diuifecint ra- tione duorum memorarorum finium , quando dixerunraliam duceread cognofccndum nu- merum fpecierum,aliam dirigi ad inuenienda Senera,ac di fferenrias,ex quibus definirio con- ituatur; videtur enimuel utrunque finem in eadcfinitione exprimendum fuiffe,ucl neu- rrum,fed aliquid commune furaendum, quod *Vtrofque complecrererur, vcl faltem fi alterius tantum finis exprefiione methodum diuifiuam ad alceram folam fpcciem rcftrinxere, non po- tuerunt pofteamethbdumdiuifiuaminduas il lasfpecics parriri, quu altera fub illadcfinitio- nc non contineatur, quando cnim per diuifjo- ncm parresdcfiniriams uenamur,non quxri- xnus quotuplcx tcs fi t.led folum quid fic.partes nus,a quodtuifionis cxordium fumicur, eft tcr rninus notus,a quo,differentix uetofunt termi nus ignorus, ad quem;nam hx quxruntur pro dcfinitionis conftirutione;proceiIus 'verb a ge nere ad differentias eftmethodus ipfadiuili- ua , fic enim uidetur Ariftoteles in primo iibra Priorum Analyricorum in calcc fccudx iccho- nis^viam diuifiuamPlatonis incellcxillct_s Vc itaque rem rnelius explicemus,& vcricatem cla ram reddamus,taU exemplo 'Vtamur.fit homi- nis definidoinueftiganda permcthodum diui liuam,accipienduraeftin primisaliquodfupe-i riusgenusnotum.fit illud corpus,eceniram>- rum efthorainem efTecorptts,quod deindcdi- uideodum eft per proximas ei dirferentias, *vt pcr animatum,& inanimatu;deinde corpusa- nimatum per fenfibile,& infenfibile; mox fcn- fibile,quod animal cft,pcr rationalc,& itr.it.ioj nalc, De Methodis, nale , unde accepro rationalt colligirur homi- nis definitio,quz eft,animal rationale, uel,cor pusanimatum fenfibile rationale ,quod idem Vu di- cft, fi hoc modo intelligatur uia dtuifiua , nut- "onha ' am habettllationis neceffiratem, ncqueex no bct\lia to notificat aliquid ignotum, quare methodus tionis appellanda non cft;ad hoc oftendendu eo ipio ncccfti- argumeto utor,quo ufus eft Ariftotelesin me- tatcm. morato locoprimi libhPriorum Analyticoru, nbi deridet,ac fpernit tanquam inutilemuiam hanc diuifiuam inquiens f Diuifio eft qu.ed.un parua parricula di&z mcthodi , eft enim diui- lio imbecillus fyllogifmus| quod ipfe poftea declarat , "yidcns enim nullam pofie fieriilla- tionem nifi per fyllogifticam formam,hanc di- uifioni applicar, &facitex diuifione fyllogif- mum.&oftendit eum vel prauum efic , & mhil concludere.vel fi bonus,& codudcns fi.it , non colligere id, quod crat colligendum ; fic cnim cftdebilisfyllogifmos, quia vel eftprauus, & nihii concludens,uel non concludens propoli- tum,& ita inutilisjhzc omnia cum Artftotek-i fic oftendo ; fi ab ipfo gcncre fit proccfiiis tlla- riuus ad difterenrias , quz hotnini comperant, inucftigadas, eft ergo corpus medtus termtnus notus, &differctiiiunt maiorextremitas igno ta,quam qucrimus,homoucr6minor excrcmi- tas , cui oftendere volumus eas dtfferctias inef- fe,l"u mat ur igitur in primis hzc minor propofi- tio nota,horao cft corpus, & quia primz difte- rentiz , per quas diuiditur corpus.fiin t anima- tum,& inanimum , nos autem eligcre uolumus animarum vt homini competcs ,& rei jcere in- animum,ide6 animatum eft maior exrrcmitas, quam quzrimus, ergofi maiorem propofitio- nem ex corpore , & animato conftituere uolu- mus.mator erit una ex tribus, vel,omne corpus ftanimarum, *>cl,aliquod corpus eft anima- tum,uel,omne animatum eft corpus;fi primam fumamu s.ea falfa eft;fi fccundam.erit fy llogif- musex maiore particulari,quiprauus eft,& ni- hilconcluditin primafigura.h terriara,eritfyl logifmusin fecunda iigura ex duobus affarman cibus,qui fimiUter prauus eft , & nihil conclu- dcns , nulla tgitur rarione per eam diuifionem colligere poftumushanc dtfferentiam homini competere,uanaque cft omnium fenr en tia,qui putantdiuifionemnobisralcm notitiam trade re. Quod fi in ijs terminis bonum fyllogiOnum facerc uolumus, debemus in maiore exrrerai- tate utranque fimul difterenriam fumere , non alreram folam, & dicere , orane corpus eft ani- mat tim.ucl inanimum, at homo eftcorpus,un- de in prima figura fequitur , ergo omnts homo ttelanimatus eft,uel inanimus,qut bonus qui- dem fyllogifmus eft , fcd non colligit propofi- tum,uolumus enim colligere folum animarum homini competere reiecto inanimato . Hac ra- tione uritur ibi Ariftoreles ad oftendendam di tufionis inuttluatcm ad diffcrenriarura,fi latuc D rinr,inuentionem;tdque reuera cuilibet mani- feftum cfle deberet,quando enim hominis de- finitioncm , idcft diffcrctias in ipfius d cfi nitio- ne acciptedas inquirimus , & aliquod fuperiux genus notum accipimus,ut corpus,& ipuim di uidimus peranimjrum,& inanimatum,ut alte ra differentia reiecta reliquam homini ttibua- mus , tunc uel eft per fe norum quod homo fit animatus,uel ignotumjfi perfenorura, accipi- tur ftatim animarum reliclo inanimaro, non ta men quod ex ipfa diuifionis ui tllud elucefcat , fed quia eftpcr fe notum; fi uero lit perfe igno tum,diuifio ad id notificandum non fufficit,& fadta diuifione corporfs per animatum,& tna- nimum adhuc ignoratur urra diftercntia homi ni tribuenda fit ; uerum quia res per fe nora eft hominem efie animatum , ide6 ciara eft multi* occafio errandi , & extftimandi eam per diui- fionem fieri notam , quum tamen non diuifio ms beneficio,fed per feipfa fit nota; quodqui- E dem mantfcftc infpicicmus , fi eo exemplo dtmifio aliud aliquod fumatnus definitionis per le ignotz, & in controuerfia pofitz , ueluti it qucramus definitionem Zoopnyti , quod no fatts cft clarum an uiram animalts uiuar.an ftir pis-,quiaan lcntiat.nccnc, non omninocogno- icittir, fumamus genus notum corpus, certura eft cnim Zoophytum elle corptts.primum qui dcm li diutdamuscorpusperanimatum,& in- animum,his difterenti js propofitis apparet tlli- co Zoophytum ellc animarum, no inanimum , tamennon quod id nobisdiuifio przfter,fed quia per fe notum cft Zoophytum fumere ali- mentum,& nutriri; poftea uero quado accepto animato corpore ipium diuidimus per icnfibi- le,&infenfibile,per hanc diuifionem non ap- paret magis Zoophyrum effe fenfibile, quam infenfibile, quia ubi in propofira re neutradif- fercttaper fc cognofcitur, dtuifio nullam pror- fus notificandi uim haber,tunc igitur nifi ad ali F quammechodum c6fugeremus,que, illarricem uim haberer, nullatn nobiscognttionem diui- fio ipfa przftarcr ; confugere autem poffcmus adaliqttod accidens fenfum coofequens,& me thodo uti refolutiua, ueluti fi oftenderemus Zoophytum dolere quando pungirur, ex eo enira dolore colligeremus Zoophyto lenfunu inelfe,quod ipfa diuifio oftendcre haudqua- quam porcft,idq; mihi uiderur tra eflc manifc- uum, ut nulla probatione indigeat  '*-' :'. .:.utO-j ii* VffS Caput Oflauum , in quoduhium quoddam jbluitur, & icclaratur quidnam fupcr fe notum % &quid per fe ignotutn. C Aetervm aduerfus hoc obijcere aR- quis polfet,uiderur enim plurimz de- nniriones per folam diuifioncm noti- fican,quz ante diuifioncmignorabantur,uela ti dcfinitio homints , dcfinido circuli , nam fi rufticum ^ Liber Tertius. rulticumpercqnremurquidefthomo?quid eft A pet fenoca, vndecolligimuj duplex eflcper fe circolus i nullamfcierdefinicionemaflignare, norum.aliquaenimdicunturperfe nota,quia fcd fadta diuifione,& nulla alia methodo adhi- funt omnibus adcu per fe cognita ; aliqua uer6 bita vtranque cognofcet ; diuifio itaqtte notifi cit illud,quodper fe ignotum erar.nam fiom- oes partes definitionis hominis rutflcnt perfe notr, rufticus certcetiamanrediuilionem cas Cognouiffet;declararioigiturdefinitionisigno tz toradiutfioniattnbuenda efcHancdirftcul- utc facile folucmus, fiintcllieamusquid nam Qndfit di catur per fe notum , & quid non per fe noru, P |j per feignotu;nam,vtdocet Auerr.incomm. tjjaotu fecundi libri Pofter. Analyticorum,illud dicirurper fc ignotum, fiue naturalicccignocu, quodlumine proprio,& propria euidenria a nobis cogoofci no poceft,fcd opus habet often- di per ahud.proinae per fyllogifmum nonfica- lur, -vt hrcc propofttio, triangulum habcttrcs angulos zquales duobus rcChs , ipfa enim per ie.nunquam notaficrctneq;pcr longam mcn- quia,licetnon fintadtucognita,funttamen per fc cognofcibilia.fi proponatur,ueluti definitio circuli ruftico non eft a&u cognica, ft tamen ip fi proponatur , ftatim abfque ullp medio eam_ intelliger,fic definitio hominis , etfi no eft adcu cognita ruftico, tamcn, fimulatque ipfi propo- nitur,abeo cognofcitur per fe , non per aliud ; hoc autem racile uidere pollitmus, fi.fingulas. d clim nonis partes homini ruftico finc ulu di, ui(iono,imoetiam fine ulloordine propona- mur,nam fi rufticurn percotcmur, eft ne homo rationis pacriceps tannuecproculdubio ; finu- licec fi incerrogemus an fit (enfibilis > an fic ani- matus, an fit corpus , hzc nanquc omnia r ufti- conotiffiina funt;quoniam igiturea, dum fine diuifione proponutur alicui, ftatim cognofcuo cur, fequitur quod etiamquandocum diuifio- tiscon(ydcratiooem,ncq; perdiligetem rrian- B nedicuncur.nonpcrdiuilioneranotafiut, fcd> per feipfa cognofcuntur; tlla vero, quz per fc_> non cognofcuntur,ignota manenr.uue cum di uifione,fiue abfq; dtuifione proferantur , nam diuifio ad ca nottficanda eft prorfus incfficax. guliinfpeccionem, quoniam illatttanguli affc- &o minimc fenfilis cft;propterca ad aliud no- tius confugiendum cft.illuclque eft cnedium in fyliogifmo,perquodeam demonftramus, de^ hoc per fe ignoro fi loquamur , certifllmum eft id pec diuidonem minime notificari , vcait eo in loco Auecroes,imo& Ariftoteles; per feau- Pcr fc tein notum  ' cu naturalirer nocum duplex eft , nootm uc ex ipfo Ariftocele paftlm in Pofteriocibus A - duplcx nalyriciscolligimus.nofolumenimiUud.quod t! *- omnibus cuidenrilliraum eft, dictcur per le no tum,fed tllud qitoque,quod eciam finon fic co gnitum,tamc,fi proponarur.vcl ftacim, vel poft aliquain eiufdem confyderationem abfque ul- Uus medij ope cognolcirur ; Ariftoceles enicn in fecundo capite pcirai libci Poftehorum Ana lyticorum inter principia immediata , & inde- monftrabilianon fola ponitaxiomata,quarper fenota funtdifcipulotantequam eaaudtat ex Caput Nonum, aduerfut eos , aui dicunt diuifionem effe metbodum vtilem ad notificandum numerum fpccicnm ignotum. Eunqvitvr alter error confutan- dus eorum, qui dicut per methodum diuifiuam mueniri numerum fpecie- rum ignotum ; primum quidem hi in co mihi uidenturerrafle.quodnumcrusfpccicrum itu Suzfirisfcicntiaiibus non numcratur,nam Ari ot.inprincipio fecundi ltbriPofter. Analvu- coruradixir quatuorad fummumeflc ilu*qux quzrt.ac fciri poftunC,an fit, quid fit,an infic^, cuc infic,non adiecic quoc finr fpecics fub gene oremagiftri fed eciamdefinirioncs,acfuppofi- C re;fiuerocotam Arift. philolophia lcgamus,vt tiones,quc. non funt difcipulo cognitz ante- quama doctore exprimanrur^tcnimperfe notadicancur , faciscft fi non pcobencuc per a- liud,(cd ipfaper fe.quandoproponuntur, cre- dantur, poftca ueco tn tertio eiufdem libri capi ce poftquam in fecudofpectesprincipijimme- diari dtfttnxcrac, incipic eorum fencentiam re- fcllere , qui nihilfcin pofle afleuerabanr, nec- non eorum , qui omnia per demonftrationcm icirt pofle arbicrabanrur, & oftendir urrunq; er debimus ipfum nuquam proponece numerum y,. rir fpecierum inueftigandum, uulc quidem in phi m fp C . lofophia naturali cognitionera nobis iraderc c.rrum fpecterura corporis naturalis, fcilicet ut earurn >" naturas,& accidentia cognofcarous,ac quoc il- V P '}''* Ix (intnunquamdeclarauit.parumenimrefcrt 1 cognofcere an fpecies animalis finr mille , aru bis miUe.fed fat eft fi ipfarum fpecierum natu- ras,& accidentia nofcamus ; hac nociciam ade- pti poffumus fpecies,fi uolumus, numerarc_/ ; rorcm ex eo proceflifte,qu6d qualis nam fit pri quod fi nuracrare eas nolimus , non proptcrea raorum principiotum cognitio non aduerce- impecfecla,ueldimioucafcicntianoftranuocu runt, putarunt enimprincipia quoque , fi fciri debcanr,peraliud cfle demoftranda,quod om- ninoncgat Ariftorelcs, lcddicit prinia pnnci- pia non ex alio, fed ex feipfis nora fieri ; nec de lolisdignicactbusloquituc, fed deomnib.prin ctpijs,qux pnusincec fpecies principij inde- panda eft. Videruraucem hzccogmtionumc- ri cfle quiddam confeques ipfarum ipccierum cognirionem llue difttnctam , (iue confutanx', nam ex cognitionequtd iinc numeru ipfacura colligere polIumus,quem nunquam perfedc cognofcimus dum earum naturas ignotamus , nonftrabiUsnucnerauecaciomnuigiturvocac feo cogninoncro eciam fpecieru impcrfcdam confe- De Methodis,  39 eonfequitur numeri qiioquecoenitioimperfe D cla , quando enim folum quod fint , non quid fint,cognofcimus, debilem quoque numeri notitiamhabemusj-quia dnm carum naturas ignoramus.poifuiuus fxpe dubitare an dux ali quat fpecies fint reuera dux.an **vna,fic eadcm, Vt afinus,& mulus,quod in multis auibus.atq; i n multis pifcibus contingere facile poteft , co- fnitio igitur numeri fpecierum n5 cft feiuncta cognitione an finr,Ac icognitionequid fint, fed cum eis ez neceflitate eft coniuncta , & eas confequitur; propterea huiufmodi quxftionis rullam fecit metionem Atiftotcles, & in fcien- tijs nunquam numerus fpecierum cjuentur, vci auiarum rerum, nifi du quxritur an fint,cV quid i'm r , qucmadmodum in primo Ubro Phyficor. notare pofTumus, etenim quxrit ibi Ariftoteles quot fintprincipiarerum naturalium,cui quc- ftioni no pcr diuifionem fatisfacit,ied proban- do quod hnt,& quid finr,poftquam enim often iumeftprimaomnium principiaefleduocon- E craria , &'Vnum M, quandoquidem , vt antca dicebamus , diuifio iv. 1 ignoru norificat quando nullum membmm eft per fe notum , idco qui dicit principia nrct ptura efle,*vel unum,6V,fi ptura, vel tinira, *yel infinita,cV,fi finira,vel tria, velquatuor, -yelin aho aliquo ftatuto numero,non proptcrca ou- merum principiorum declarar,('ed folum qua> jftionem proponit de numero principiorurru, quoniam nullumex i|s membris eftperfeno- tum ; facta autcm quxftione Ariftoteles noiu cam foluit perdiuifionem, fiquidem^vel ccr- cus videre poflet diuifione ad hoc munus ido- neam no efle,fed per methodum refolotiuam, crenim inductionc probat omniurerum ptin- F cipiaefleduo conrraria,deinde oftenditdari primam materiam perdemoftrationem abcf- fectu itaque demonftrando quod fint,& quid fint principia numerum qnoq; principiorum confequeter declarat , & nulla ibi notari poteft oftcnho numeri fciuncta a declaratione quod finr,&quid fint ; quare nulta methodonume- rus ignotus dectarari poteft, nifi dla eade , qua velelfcntia, vel faitem cxiftentia declaretur. Qu/ igitut dicunt methodo diuifiua numcrum fpccierum ignotuminueniri, commentum di- cunt.quod nc excogitari quidem meo iudicio poteft,quandoquidcra fiearum fpccierum cxi- ftentta notaeft.numerus quoque cognofcitur, fl uero etiam eflentia,adhuc magis cognofcirur numerus, nequc opus eft ut per diutfionem in- ueftigerur;qu6dfi& elfentia.&exiftentiaigno rctur, vana eft numeri indagatio per diuifionc, is emra nunquam tnucnietur, nift cffemia, vel 240 faltem cxiftentia nota fiat , at neutfaporeft per 1 diuifionem oftendi,ergo neq; numerus . Duos igitur errores illi commitere , vnum quidern^, quoniam quxftio numcri fciun&a a qu^ftione an fic,& a quxftione quid fit,nd eft in ufu apuck philofophos;alterum uer6 quii eo modo , quo> eftin ufu,nimirum conruncta cum altera me- moratarum quxftionum , diuifio ad eam qux- ftionem diflbluendam,& numerum quxficum declarandum nihii roboris habet. Verum luce clariorem huius dogmatis falittatem infpicis>- mus , confydercmus quifnam fit in eo progref- fu terminus norus,& quis ignotus, & quafis it " -" latio huius ex illo: Neccfle cft ut qui numcrum fpecierum perdiuifionem notificati dicunt.fa teantur rres cantummodoterminos hlcpolfe confyderari,gcnus differentias.fpecies; ucligt tur proccflus eft i gcnere ad difterentias, ucl a gencre ad fpecies , uei a differentijs ad fpecies cognofccdas,quorum nutlum dici pofle often- demus ; non eft a genere ad difteren tias , quo- quoniam cx eenetc n6 poflunt coliigi diflerer* ge- tix,td enim it cfiet,ultima>naturaliu corporura ncr ^ n * diffcrentus non ignorarenrur, hx tamcn funt^ 5^^ ignotx,licet gencra cognofcantur,quod fi quis* tixnud dicat hanc cofcquentiam ualidam efle,eft ani- ficui. mal,ergo cft rationale.uel irrarionale, proindc cx genere poffe diflercntias inferri; rcfponde- mus ad diflerentiarum cognitionem nos non duci ex cognirione generis, nam fi ignorare- mus differentias animalis efTc rationale,& i rra- tionale, dicerenon poifcmus, cftanimal.ergo ' a uel c!l rationale, ucl irrationalc; aiio igitur me diodac^ifurausin harumdifferentiarum noti- tiam , siimintm aliquo figno, ucl effcibu pofte- riore, fiue perfenfum, at certe-non per genus ; differeati js autem iara cogmtis eas ex gencrts pofitione hcct.inferro , quum enim cognofca- mus cas efle animaiis diflerenrias, & inter ilias nullum dari medtum , certi etiam fumus quio- quid eft animahillud uelratioaale elfe,uclir- rationale; igitur ex gcnere cognito ad dtftcrers tiarura r.ocitiam per neccflartam ilbti6nem> duct nonpoflitmus; fed neque ex gencrein co- gnittonem fpecierum , cadem enim rario ui- get , quia ubi notx funt fpecies omnes alicuius generis, ualidaeft confequcntia a gencre adt eas omnescura difiundtione prolatas , ueluti ti dicamus , cft triangulum, ergo uel xquilatei rum,uel xquicrus, uci fcalenura , quia ianu nouimusalias trianguU fpecies prxtcr has trcs non dari; aft ubi fpccies omnes notx non funr, quamuis notum fit genus,ea illatione uti non_ poflumus, notum enim nobis cft genus ani- mal,tamen ex eo numerus fpccierum inferri non poteft , quura plurirax fint nobis ienorx ; quare tidicamus, cftanimal , ergo uelhomo , ucl bos , uel equus , uel aliquod aliud nobis notum , ratiocft prorlus inefncax , quiaellc/ poccft aUqua aUa anirnaiis fpecies ex earunu numc- *4* Liber Tertius. r 4 i numero,quasignoramus; genus igitur non eft A 6, malium alia terreftria efle , alia volarilia , alij aquatilia , quia iam nouimus has fpccies , qui- bushx differentix competunt, nullam emm_, harum differentiarum pronuciaremus, nifi fpe ciem, cui ineft,nofceremus,quia diffcrentia extra fpcciem neque eft, neque cognofci po- teft;qu6dfifieri poflct utfpeciebus omnibus ignoratis hasdiflercntiascognofcercmus,cV ip fis vteremur , cur non ctiam quartam differen- tiam adijceremus dicentes alia animalia in ter ra,alia in aquis , alia in acre, alia in igne dege- re ? attamen hanc non addimus,quia prius no- uimus nullam eile animalis fpecic, qux in igne '"vinat ; nunquam igitur diffcrentias , pcr quas genus diuiditur, pronuntiamus , nifi fpccies , quibus competant,& in quibus cxiftanr.faltem aliquas cognofcamus; non eft igitur vcrum id, 3uod illi dicunt, ex numero differetiarum nos uci poffe in cognitioncm numeri fpecierum quorumcaufa interna eft, cV: in ipforum erten- B ignoti;quod in ipfaquoque diuifione manife- tiacomprchenditur; idcd folaaccidcntia de monftrantur.quoniam ipforum caufe extra eo- rum eflentiam funt;atfubftantiarum noeftde- monftr.itio,quia caufa,qua funt,cft ipfaeatum cflcntia.caufa enim.qna homo eft homo, eft ip fa forma , ac diffcrentia propria hominis , qux non eft extra hominis eflcnriam, fed ipfa eflen tia,& natuta hominis eft ; quare fi hominc de- monftraremus per rarionale ,pctercmusillud idem,quod oftendcre uellemus,rationale nan- que nil aliud eft,quam homo ipfe,neq; cogno- ici unquam poteft dum homo ignoratur,eaque eft (ententia clara Auerrois , & Euftratij in eo- dem loco,& Alexandti referente Euftratio, af- ferunt enim omnes qu6d demonfttando fpe- ciem perptopriam differentiapetiturid.quod fpccie in principio quxrebatur.Prxtcrea fpecies pto- cogmt; p r jj s differentijsfemper norioresfunt,quiacu- ^ U "dift"c ,U (3 UC rc ' conrul " a cognitio diftinctam ex ne- xcauai^ ce "^ cate *^ e ' ptxcedit.uel faltem fubfequi nul- lo modo poteft; cognitio autem differentix nil aliud eft,quam cognitio diftincta fpeciei ; ergo fifpeciesomnes funt fuisdifferentijsnotiores, & prius cognitx , nunquam euenire poreft ~vr ex numero differetiarum cognitoducamuriru. cognitionem numeh fpecieru ignoti, fed prius fpecics ipfas nouimus, poftea differentias.qui- bus difcrepant , indagamus , dum ipfarum ef- fentiam nofcere contendimus ; idquc nemo fa nz menris inficiari deberet, quia resipfa lo- quirur, & in ipfo uocabulo vcritas apcrtc con- fpicitur , diffcrcntia enim noneftaliquidper ie ipfum confiftens,fed alteri inexiftens , nem- pc id , quo res differt ab ali js , quomodo igirur cognofccrc.uel cogitare differenriam aliquam polfiimus fine fpecie ipfa diffcrenrc_^ ? idcir- co nemo unquam diceret aoimal aliud ratio- nale elfe , aliud ir rationale , nifi prius aliquam nofccrct animalis fpeciem rationis copotcnu , ftum eft.quado cnim genus oerdiffcrcntiasdi uidimus,nuilam illationem facimus.nullo vti- mur ratiocinioa differentijs adfpeciesproce- dendo tanquam a noris ad ignoras , non enim dicimus rationale, crgo homo, irrationale, er- go bru(ti,fed propofitasdifferentias fpeciebus "vc prius cognitis applicamus,dicimus cnini.a- nimal aliud eftranonale, aliud irrationale,ra- tionale quidem eft homo , irrationale vcro per alias diffcrentias diuiditur.qux fingul? fpecie- bus noris rribuuntur,nunquam ipccies vt lpno- rx ex eis deducuntur;nullus igitur ptocefliis li latiuus in diuifione apparet,neq; enim a gene- re ad differetias, neq; a genere ad fpecics, n cq; adifferentijs adfpecics; quare nulla rationcL- eorum fenrentiaadmitti poteft, qui dicuntme thodo diuifiua nos duci ad cognofcendum nu merum fpecierum ignotum . Sed huius errons caufa fuit quod non cognoucrur non poflc nu- C merum fpecicrum ignorum declarari.nifi ipfa- rum eflentia,vel faltem exiftentianotafiat; di- uifio autem quum nulla habeat uim dcclaran- di eflentiam , vel exiftentiara ignotam , numc- rura quoq; fpecierum notificare non poteft ; q autem diuifio eflentiam ignotam nd declaret , prius oftendimus dum de definitionis vcnatio- ne pcr diuifionem locuti fumus;quod uer6 ne- que exiftentiam,nunc demonftrauimus , quo- niam ex necefllrare prius eft cognita fpeciei exi ftentia,quam differentix. Hxc igitur fententia rationi confentanea non eft;fed& antiquorum philofophorum authoritati aduer fatur,Arifto- teles enim quado Platonis de diuifione opinio- nem rccenfet.nil aliud ipfi atrribuit , niu qu6d dixerit eam effe idoneam mcthodu, per quam partes definitionis ignotas inueftigemus ; do numero autera fpecierum perdiuifionem inda gando nihil prorfus dixit Ariftoteles , neq; ab alij diclumcommemorauit. L Cdfut 4J DeMethodis, Diu ; (io eft pts- r.us or- do, cuia mctlio- du neapud philofopnos in vfu cft etiam diuifio quanri in partcs.quc integrantes dicuturrnon- ne diuidut fxpe philoiophi vocem ambiguam in fuas fignificationcsrea tamc diuifio ncq, or- do cft.ncq; methodus.fed horu miniftra ; nam de aliquare fcrmoncm habiruri , vcl aliquam F rem demonftraturi debcmus ante omniavocis ambiguitatem tollere,& eius fignificationes di ftinguere ; tamen huiulmodi dtuifioncm indi- gnam cfl arbirramur, qux inftrumenrum logi cum appelletur,& malumus miniftram , & fer- uam logicorum inftrumentoru nominare. Nos igitur talcm puramus efle diuifionis natura, uc ordinis potius c6ditiones , quam methodi pr(- fcferat,proinde ">el ordo.vel ordinis pars,"vel faltcminiftra dicendafit.hanc fcntctiam Atift. fuiifc non eft dubitandum,ipfe nanq; in logica fibipropofuit de methodis,atq; inflxumetisno tificantibus,non de ordinibus agere,propterea de diuifione nufquam locurus eft,nih eam reij ciens,&ciusinutilitateoftendcs,ut legere pof- fumus in libris Analyricis tum prioribus,tu po- fterioribus,at fidiuifio infttumctum norifican- di elfet,cen^ reprehendendus elfct Ariftot.qui de huiufroodi inftrumentis diligentii1im^ia logicalocoturus uiacn diuiituaoroifiiIet,quuin dc^ Li ber Tertius. derationebenediuidendi aliqua omninodi- A cere debuiflet . Qupd igicur de uia diuifiua no ft locutus Ariftotclcs.nili eam refellendo.eaj caufa fuit, quia ipfe de ordinibus nibil docere in logica uoluit,fed de methodis folum,diuifio -autem ordo quidam eft.no methodus,& quan- do Arift. cam impugnat, nonalia utitur ratio- ne,quam q> uim fyllogifticam nd habet ; qua in rc uidetur carpere Platonem,qui diuifionem uc mcrhodum accipere uolens,non folum utordi nem,ipfam fufHcere arbitratus eft ad venandas partes definitionis ignotas,quodomnino nega uit Arift.itcautem manifcltum eftordinequo- que omnem inutilc efle.quatenus ordo , nem- p:- ad norificandum, utilis tamen eft ad difpo- nendum.qualemipfam quoq, diuifionem clle diximus.De hac rc poteft quifq; Ariftot. legere in primo libroPriorum Analyricorum incal- cc fe&ionis fccundz,& in z.Pofter.in i , . & in 7 j.contextu,alijsq; fequentibus,& ipfius didca 246 riumelle duximusadinueteraturaaliorum er- rorem eradicadum,& nouum dogma introdu- cendum,omnia diligcntiflimc cxpcndere;prc- ftat enim ut mulci dicanc librum noftrum proli xitate otationis laborare , quam vc uerborunu inopia , & obfcuritatc fiat utnoftrx fententix ueritas , & alterius falfitas non bene 1 multis percipiattir* . Caput Duodecimum, qubi in definitione ncqucab unaparte ad aliam proceffus fiat t nequc d defi- nitoaddefinitionis cognitionem ducantur, Vi igicurdicunt definicioneefle me thodum ducentem nos a noto ad co- gnofcendum ignotum,oftenderedc- bent quil nam flt in hac dcfiniti- ua methudo terminus ignotus,ad que , & quif- nam terminus nocus, a quo; uc qualifnaab hoc ad illum uia fic con(ydetemus;quatuor ad fum benejconfyderandoexeishac, quamcxpofui- fi mum inuenio,quzrefponderipoflint,eaq; om mus, fcntcntiam dcfumerc^ . CaputVndecimum ,/ quo methodus defini- tiua refellitur. REiscta methododiuifiua fequitur vt de definitiua fetmonem faciamus quam refellere multo facilius nobis crit, quanaoquidem in diuifione uia quzdam incft, 8c proceflus ab hoc ad illud, vt non abfq; xationc plurimoshzc flmiUcudo decipere po- tuetit , ut crediderint diuifionem methodu ef- fe.quum reuera non fit. At in definitione nihil tale confpicimus; definitio enim eft limplex quxdam eflenrix expreflio, vna, & indiuidua, in qua nullum proceirum ab aliquare ad aliam rcm notare qucamus;ide6 per magnuerrorem ab omnibus fuitintermethodoscollocata,& fummopcrc fempcr miratus fum quo modo in nia uana,& abfurda eflc demonftrabimusj^vel cnim dicunt in methodo dcfinitiua proccflum fieriaparte dcfinitionis notaad aliam partem ignotam; uel a re defimta ut notiore ad defi ni- tionem ut ignotiorem, quum Ariftorelesdicat in procemio primi libri Phyficorum nomcu rei definitz efle nobis notius definitione ; ucl di- cunt (qux potiusuidetureorum eflc fentcntia) methodum dcfimtiuam eflc proceflum ab lpfa definitione ad ellenriam, fiue (vt aiut) quiddi- tatem rei definitz cognofccndam ; vel demum dicunt,ut aliqui dicere uifi funt, methodu dcfi nitiuam efle proceflum a partibus definitionis przcognitis adtocamdefinitionem,qux ex ca- rum compofitionecolligitur.Primum quidem j, .,],.),-. mintmc dici poteft,quum manifcftum fic nul- muone lum elfe in dcfinitione proceflum illaciuu a pac non nt ce ad parcem,fcd tocam definitioncm cotinua* llljno 1 r . . . pams ta locutione pronuciat 1 tanquam unu, non tatv ' mentem tot clariflimorum uirorum cadere tan C quam mulra,quauis.n.indennitione mul(c.lint tc. tus etror potuerit, qu6d definitio fit metho- dus,quxex notoducat in cognitionem ignoti, . &dicaturmethodusdennitiuaab alijsmetho- dis diftincta_. Huius fcntentix falfitas fatis de- monflrari poreft per ea , qux antea dicta lunt_, de natura methodi,ac de cius definitione, dixi mus enim mcthodum efle proceflum fyllogifti cum,& habereillacionis neccflicacem,cuiuiroo di certc non eft definicio, quare methodus 110- cari no poteft,quum fbrmam illam, quc in om. ni mcthodo requiritur,non habeat . Sed ut cla- rnisuenratem demonftremus, & omnemfugx locum aduerfarijs auferamus , fingillatim om- niaconfydetare oporret , quz ipfinac inre di- cerc,aut lmacinari poflunt,quum enim omnef ufque ad hodicrnam diem fententiam hanc fe quuti (int,eaque in eruditorum uirorum menti bus ita (it radicata, ut opinio noftra primo ipfo panes,tamen non ut plures profcrontur,fed nc unum,quemadmodu admonuit nos Anftjn li- bellode intcrpretatione ; ide6 naturz defini- rionis repugnat di&io coniunCtiu.i > qii neccflV Prxccrcagenus in dcfinitione diflerentijs fem L 2 pcr 47 De Methodis, 24S K er anteponicur,dicimus enimanimalrationa- e e(Te hominis definitionem, ergo fi procellus ahquis illariuus fieret aparre prxcedente ad fubfequentem,eflet vtique i genere vr noto ad differentiasvt ignotas, tamen harc illario nihil roboris haber,& eft pcnirus inefficax,quia non poflumus dicere,eft animal,ergo eft rationale, quare nunquim pofiumusexpartepraceden- te infcrre partem fequentem in dcfinitiono, quum pars prxcedens fit femper "vniuerfalior fequenre; farua igitur fentecia eft, fi inrelligant dcnnitionem itaefle methodum,quia in ea fiat procefius a parte prxcedenre ad (equentc cum iUarionis neceflltate. Si verodicat in defiriirio- n6 fur ne pcogrefliim fieri a rc definita vt nora ad dcfi Srojrcf nitioncm vtignoram, multa fcquunturablur- ". atlc da.primumquidcm erirprogrefiusabeodem ad dcfi- adidem,definitio nanq; idc eft , acdcfinitum ; oiuouc fcqucrctnr etiam dchnitu ellc dcfinitionis par- tem.quod quidcm minimediccr.dum cft,nam fi ipfa definitio eft 'Via, & methodus quxdam, E nobisparcrc potcns non cft. oportet in ipfa dcfinitionccompreh endi termi num notum, a quo, & terminiim ignotum , ad 3ucm, vt in ipfa mcthodotranfitus llleconly- crerur nullo extrinfecus afliimpto ; itaque rcs dcfinitaparserit mcthodi definiriux, nroinde etiam definitionis,quum apud illos definitio fit roethodus ipfa dcfiniriua_> ; ent igitur repu- gnantia magna in hac pofitione, quiadtim di- citur hac uiam eflc a dcfinito ad definitionem, definitum extra definirionem ponirur ; quate- nus verddefinitu dicirur elle rerminus , a quo', in methodo dcfinitiua, lic definitioms pars ef- fcdicitur. Sedquid lnretnanifefta pluribuso- pus eftuerbis?ccrrum eftexcognitionereide- nnitx nos noduci per neceflariam illauonem in cognitionem defimcionisignotx , hoc enim fi ita lc haberet , facile ellec orania definirclj , qualiber enim re propoiita , ftatim cx ca infcr- retur,& tn luce prodireripfiusdefinirio,quem- tamen ad eam nooficadam non fufficit, vt prx. "gewi cognitiofignificarionis nommis cclipfiseftne ceflaria,fi ipfios eclipfis cognitionem confequi B e,w  debcamus , attamen ex ea (ola in cognitioncra. eclipfis non ducimur;quia hxc nonhabct pro- cellum lyllogifticum; ar prxcognitio agens illa eft, qux per nccefiariam illacionc potcft in no- bisilhusrei noritiam parcre, vtcognitiofumi facit ignem cognofci , quia ex hacprxcogni- tione fit fyllogifticus procefliis, qucpofliimus mcthodum appellare; concedimusigirur dcfi- nimmnouus cfle definicione , hoc cnim nila hud fignificac, quam quodcognitiocuiufque rei cofufa pnus,& facihus,acquiritur quam dir ftinda , nam cognitio nr.minisrei definicx cft cognitio confufa, cognuioautem dcfiuitionis no cft alteriusrei cognitio, fed eft ciuldcm rci cognirio diftindca ; & poteft quidc cognitio rei confufa nos dingerc, aciuuare ad acquiredara. diftindcam,quam non habcmus,tamcn cam ia Cuput Dccimumtcrtium f qubdproceffus a dtfinitio- nc ad eficntiam dcfiniti declarandamnon (Umetbodus dcfinitiua. Vi verodicuntinco efl~e coftirutam methodi dcfinitiux naturam , vtfic ptoceflus a definitione ad cflenriam, & quidditatem rei definitc, igno tamdedarandam,in eorum fententiamincide rejuidcrur,qui dicunt definitionem efleinftru- q, m > j mccumfciendiquid eft,idcm.n.eft methodus, dchni atq; mftruraecum fciendi; quum igitur vtrunq; t.o noa dogmain unura,& eandera (enfum cadar , ea^ fit 'ulra dem erit vrriufq; confutario. In primis cogno- fcendum nobis efl quid fit defiBirip t & quid itc id,qd Grxci-iV ri 1V1, noftri quid eft, feu quid- ditatem appellare confueucrunr, vcuidcamus qutd intcrlicincerdcrinitione,& quiddicacem admodum cx fumo,quem intuemur,inferimus F hoc.n-cognitio non difticileeric uidcrc qualii^ ibi ignem efle; arramen id non conringir,muU tasenimres cognofcimus,quarum definitio- nes ignoramus : quoniam igirur ex folacogni- tionerei definitxno ducimurin cognirioncm definirionis ignocx,fequicurprocellum hunc a definito ad definitionem no efle mcthodura, 2uum methodus fit nia fyllogiftica cum necef. tate illarionis ignoti ex noto, & ipfius ignoti notificatione.Neque nobisobeftdidcuro An- ftorelis in pnxrmio primi libri Phyficorum q> nomen rci definitx cft nobis notius dcfinitio- ne,notiusenim eft,non tamencalc notius,ex quo poftlmus duci in cogBirioncm dcfioicio- nis ignotx, quia iam diximus duas efle prxco- gnitiones , quibus iuuamiu* ad cognitionem_> nam ficifle proceflixs, queahquiimaginantur, a definicione ad quidditatem, & quem putanc elle methodudehnitiuam.Difcrimcn incerdc- Difcri- finirionem , & quiddicarcm fumi potcft ex ijs, men ia quxdicunturab Arift- in primocapite libride ccr dcfi intcrpretatione denominc.conccptu, &* rc,di iutl -* cit.n. conceptum ellc imaginem in animo cxi IJU ; , ; j.. ftentcmrei extraanimumpofitx> nomen uero utcm. cilc fignumconceptus, fiue lignum rci per mc dium coceprum, poftquam.n.imagincrei men teconcepimus, ea alijspervocc lignificamus^ definitioigitur adquiddiratcm habet eandeoi rarionem.quam nomen habct ad rcm,res.n no bis proponitur cognofcenday&cocipicnda vcl tit cotum quiddacofufum, uel ut in eflentialef partes diftnbuta , ut omnes diftinifcc confpici poflint; illud quidem dicitur res ipfa, hxc uerd rerum ignotarum adipifcendam, ^nadicitur Preo- P r;rco g n, rio dirigcns, altera "Vero agcns , diri- gaitio g ens dicitur illa prxcognirio , qux eft quidem ciicirur eflentia, fcu quidditas rei ; idco conce aiia di- neceflaria ad tlhusrci nociaam comparxdamV pcureipoflumus utroq; moformarc; auc cniro cotam 1 Liber Tertius . *A9 totamconfufamconctpimw.&itadicimurrei A ad ignotum, &uanaeft eorumfencencia conceptum in animo habere^%t in eflentiales fartes diuifam , & ita dicimur cofftcptum ha- cre quidditaris rei,quidditas enim ab eo, cu- ius cft quidditas.reipfa non difFerr, fed fola ra- itione , ut didhim eft ; poflumus igitur etiam in uoce hoc idem difcrimen notare,nam fi rem ip fam confuseconceptam fignificare uolumus, riomine utimur,& dicimus.homo; fi uer6 ean- lem diftin&c conceptam, ideft ipfius quickli- tatem, utimur defimtione , & dicimus ,animal rarionaIe;ide6 Ariftoteles in procemio primi li- bri phyficorumdicit definitionem in fingulas eflentiales partes rem diftribuere, quar per no- men tota confufa fignificabatur ; nomen igitur a dcfinitione non differr, nifi ut idem confuse" acceptum a fe diftindtefumpto.quale eft difcri men inter illa.qux ab uthfq; fignificantur, res cnim ut totum quoddam c6fulum lignificatur a nomine,eadeutdiftinc>efttmptaeftu{, quod qui hoc mod6 putant definitioncm eflc infti umen tum ducens ad cognitionem quid eft Quod au tc eos fcfellit, fuit ambiguiras huius uocis , in- ftrumcntum, ignorarunt cnim quomodo defi- nitio fit inftrumenmm , & quxnam fint illa in- ftrumenta,in quoruro traditione logicus verfa- tur,& quar poflunr appcllati mcthodi, eft enim definitio inftrumentum quidem,n6 tamen no- tificadi quiddttatem ignotam.fed folum fignt- ficadi; non enim per difcurfum a noto ad igno tuindiciturdefinitionota facere quidditatem rei, fed quia eam fignificat eodcm modo , quo nomen fignificat rem pcr coceprum medium , ncque ullum inter hxcdifcrimen afllgnari po- teft.fi enim res ignota fit , nomen quoque eam ignotam fignificabit.no eam notificabit , & ita ipfum quoq; ignotu dicitur)fic quando quid- diras eft ignota , definicio eam fignificac igno- tam,proinde ignora ipfa definitio dicitur.ncq; per definitionem fienificarurjhtnc fit ut defini- b rem notificabit ; eft igiturdefinitio inftrumen- lio nomen unum efle non pofllt, fed femper fit tum figntficadi quiddiratem rei , ficuri nomen orario, tdeo Ariftoceles in dcfininone defini- cionis eam dicic efle orationem , eft enim ora- tio veluti genus definitionis.propria autem dif ferenria , qua ab alijs orationibus dcfinitio fe- paratur, eftfignificario quidditatisrei,omnis cnim oratioeft alicuiusrei, uel aliquarum rc- rum fignificatrix , at fola definitio eft fignifica- tn x quidditatis.Hxc omnia tta funt manifefta, vr a nemine negat i poflint_,. Ex his colligamus magnam propoftri dogmans abfurditatem, di- centesenim definitionem erte inftrumentum-i fciendi quidditatem rci, fiue methodum , qua ad quidditacis cognitionem ducimttr, dicunt proceflum efle a dcfinitione ranquam nota, & tcrmino,a quo, arlquiddtratem tanquam tcr- minum ignotum , ad quem ; qua quidem fen- tcntia nil poteftefleabfurdius, quadoquidem dcfinitio , &.' quidditas non difcrcpant nifi^Vt eft inftrumentum fignificandi rem confuse ac- 0mn xeptam; at non huiufmodi funt inftrumenta lo m^m- gica.quorum fabricatioin logica quxrirur.fed mcrum Junc inftrumenta nocificandi ignocum ex noto lgcu perdifcurfuma noto ad ignotu, &illationem f 4'** neceflariahuius ex illo, qux dicirur terria men ^ tis noftrx operatio;at conceptio dcfinitionis ad primam pertinet operationf, qux fimplicium apprehenfio dicitur,ide6 Ariftotcles in contex tu i4-&7J.primilibri Pofteriorum negatdefi- nitionem enuntiare,quare fi fecundam opera- rionem non habet,muIco minus habet tertiam, qux non eft finc fecunda ; non cft igtcur Logi- cum inftrumenrum, omnia nanque inftrumen talogieafuntdifcurfusi notoad ignotum. Ali qui Uer6,qui dicunraliquadari lnftrumenrald giCa ad primam,non ad rerriam menti&opera- tionem perrinenria,& eiufmodi efleipfam de- ftgntficans,& fignificarum, no poteft igitur de- C finitionem, quid fir inftrumentum logicum pe fmitioefle nota,du quidditas ignorarur, qno- nitusignorare vkjentur,quum enim loticaW nw h4yw di&afirnoncaquamab oratione, fed modoenimnotam habcre poflumus hominis definicionem,& quidditatcm hominis ignora- re?ramen fi dogmaillud uerum efl'cc,opotteret definit lonem efle notam dum eft ignota qaid- ditas, ut a definitionis cogntcione ad cogno- fcendam quiddicatem duceremur, quod an di ci,imo an excogitari pofllr,quifq; ranonis com pos confyderer , fic enim dicirur idem notu ef- ie,& ignorum,& progreflum ficri ab codem in idem. At rei ueritas hxc eft , qu6d definirio eft ipfa quidditas.quia fignificat quiddiracc, ideo cfefinicionem incelligere eft quidditarcm intel ligere;& quidditarcm ignotam dicere eft dtce- rc definitionem ignorari; quidditatem quxri eft definitionem quxri ; cV inuenta definitione tril altud nos aflecutos efle dicimus, quam co- gnitione quidditacis; nulla igitur methodusjcft a definitionc ad quidditacem tauquara anoto taquara a ratione,& difcurfu,dicere inftrumen tum logicum fine difcuriu , eft dtcere Tfitf A*V*v,cccalidum finecaloreflogiccigitur arnsofficiu, urnomen ipfum logic? hgnincat, nullum aliud eft quim docere modum rarioci- nandi,&n-anfeundi a nocoad ignocum,hicau cem difcurfus "Vocacur, 8c tertia mentis opera- tio;quod ipfa quoq; Ariftot. rractatio declarat, de fimplicibus enim terminis, nomine, cVuer- bo,quibus primamenrisoperarioiignificatur, breuifllmc locurus eft in logica , neq; ur de in- ftrumencis cognofcendi, nihil cnim ab Arifto- telis mence,& a uericare alienius eft, quara ah- quod eiufmodi fimplexuocareinftrumenrum logicum;fed utde partibus.ex quibus enuncia- tio poftea conftiruenda erar ; nam hxc quoquc non ucinftrumcncu cognofcendi confyderatur L j in le- i De Methodis, ia Iogica,fed ut principium inftrumenri, nem- D mo fana? mcnrisafleretetL.. Hscnoftrafenten ria abfq, ull pc *vc raatena, ex qua iyllogifmus conftace de- bet ; inftrumcnta vero fcicndi tlla tantum funt, dicimus tamen camquam tllc dcfinitt- uam uocabit, eilc reucra dcinonftranuam , ucl refoluriuaip* auz nanque przcec has duas mc thodinondantur*  tjj^ , -Ti.rbr- 3S3 LiberTertius. ay+ Cxput XII 11. qubd proceffusa partibus dejini- A vtdcfinitio,fuUxfintcognitxut prxdicata in tionis ad totam dcfinitionem non fu mc- tbodus definitiua. COnfyderadura fupereftan in progref- fuaparribusdefinmonisad totamde finitionem niethodi dcfinitiue, natu- ra fit conftituta; huius merabri confucacionem fumere pofluraus ex ijs.qux tradunrurab Auec eoquodquid efti velutprxdicacum quodda, fi iUx fint notx folura ut ptxdicata,non ut prc;- dicata in eo quod quid cft . Poteft tamcn A. ef- fe cognitura ante B. quare & C. ante D. prius enim cognofcuntur hcx prc,dicata ut illi rei co pcientia.poftea ureflentialia,& eiusdefinitio- nem conihtucnria; qua igicur merhodo duci- rnuracognitionc_~> A.adcognitionem B. feu roe in comraentario primo primi libri pofteriq (quod idcm eft ) a cognitione C. td cognirio- rum Analyriconim,ubi abipfo multado&c di cunturad definirionera,& ad id.dequoin prx fcnru loquimur , pertincntia } oftendit ctu i:l> nullum efle poflc difcurfum aiparribus defim- rionisad tocam dcfinitioncfn tanquam a noto ad ignotum,ita ut ex parribus prfcognitis dcfi- nitioperneceflariamiilationem colligatur, & innotefcac , id cnim fi eflet, definiriones natu- ralitcr ignotx non egerent fyllogifmo,quono- tificarcntur,1fatisenira ex partibusluis rotade ncm D ? ccrtcnullaoit Anftotelesoptirae' ofte- ditin l.lib. Pofter. Analyticorum,nulloenirn ly Ilogiitno colligere pailumus hoc illi compc  terc in eo quodquid eft , fcu efle illius dcfim- tioncm, mli petatur illud idem , quod oftcnde- rc volumus,cx eo enim quod hoc illi ineft, pof fumusquidcmcolligcrcajbquid alicui ineffc, fed non poflumus colligere quod infit in quid, nifi in propofitionibus afiurnatur mediura mi- noriincflein quid , hoc aatctn efteiufdemrei finitio notafierct; quoraodo autcra dcfinitio B definitionem uc notam aflumere, cuius quxri- Dcfini- tao tou Aeius jartes poiluii: zefpc- ^udcti JUUCU- ijdcia- jri djo- busmo 4u. ignota per fy Uogifraum colligatur, accurate in fcquentibus declarabimus; nunc fatis cftad sc- tentiam Auerrois declarandam*&ad id, quod propofuimus,dernonfixanduro,fi dicarruis tum partcs definitionis,tum etiam cotam definitio- ncm reipcctu rei definic; poflc duobus modis confyderari, aut enim cognofcuntur lolum vt prcdicata illi inexiftcntia, aut cognofcuncur e- tia vc eflcnrialia , & prxdicata in eo quod quid c.i , quatuor igituc membra confydcpanda no- bis proponuntur, vt diftin&t} omrua declare- m u s , p ri i n u i u quid e ra fu u t partes defi nition is prout pr^dicantucdeidcfinito, idque voccmus A. fccundu ucro exdcm partes prouc func par- tcsueriiutionis ,&prxdicata in eoquod quid tfkjk uocetur B. txrtio autem loco toca detim- tio.non ut definitio , ted ut prxdicatiun quod- dam, quod appellemus C. Demum ipiadefini- tio prout eft eius rei dcfinitio,& ipfius quiddita mus definitioncm,qux eft petitio principii * quum vniusrei vnauntura ut definirio;poft- quara igitur cognouimus hxc de illa re prxdi- cari,nuTlo fyllogifmo, proinde nuUa raethodo probarepoflumusquod pre^diccntur inquid* & quodcxcisdcfinitio illiusrei conftituatur reit.it ltaquc ut hoc pcr feipfum nobis confyde rantibus innocefcac, quandopcr aliud oftcndi Mulra non poceft ; neque res hxc dubia uideri dcber, 'S nou . J j r r l i notifica quandoqiudem inleniu quoque noc idcm e- (UT non ucntre raanifcftum eft,aliqua enim primo afpe palmd. crunon videntur,qux potcea, dummagisocu* c 3uxnobiseam cognirionem prxfter, fed quia ioiderido per prxdicata eflentialia tmnfimus, Sroiadc darur nobis occafio ea animo tractan* i,& confyderandi,ide6 facile nobis innotcfcil ca eflentiatiaefle, atque in definitioncL_,illiu:" rei fumenda , nora quidem eriam ante diuifi nem eranr,non tamen ut eilen tialu; hoc aute fine difcurfu nobis manifeftum fir, dum ea fi uc per diuifionem,fiue eriam abfque diuifione intenteconfyderamus. Non eftigiturmetho- dusdefiniriuaproceflus ille ab A.ad B. fiuel N : libri Topicorum defumpu . Onntilli eam fcnrentiam rueri volen tesquoddefiniriofir methodus, & fciendi inftrumentum,exiitimarunt uaiidum pro eaargumenrum cx Ariftotelefu- mi in primo capite fexrilibri Topicorum , *vbi dicit omnem definitionem aflignari rei cogno- fcendx graria,propterea ex prioribus & norio- ribus aflignandam efle,quemadmodum in de monftrarionibus,& in omni docrrina, ac difct* plina res fefe hahet -, faretur itaque Ariftoteles Cad D.quia ubi res per feipfa cognofcirur.ibi definitionem cfle inftrumentum cognofcendi* xiulla illatio ficri dicitur ; fed cft proccfliis a co gnitione einfdem rei imperfecta ad perfectam per eiufmct diligentem infpectionem; propte- rea recte* dicit Auerroes rales definitiones mo> dica egere declarationc fiucperdiuifionem.ii- ne perindu&ione', fiuealiquo aliomodo.quo in ipfarum confyderarione mentis aciem inten  r f, quod maxirae refpiciendnm eft, vtique cogno- 14X1,0  . fcerent ipfam ita debile efle , ut nullam nobis difhculratem facere pofllt, nos enim fortalle- fatis fuper^ue difhcultatem hanc folueremtts dicenresrationem hanc ex Topicis libris efle defumpram, quandoquidem Ariftorelesaliter DedcS ut Diafecricus, aliter ut demonftratiuus de dc- ninone finirione loquererur; nam Dialecticus defini- a 1 "" 1  tionem fumit ut otationem quandam , qux de q 1 ,^, definito uerc prxdicatur,& ei xqualiseft, qna- aicus. reeamnon confyderat prout idcm eft,quod ahcer resipfadefinita.idcmcnim defeipfo non re- dcmoa cre* predicarerur ; at demonftraror, qui res po- tiis,qnam uocesrefpicit,fumitdcfinitionenu ftrati- UU&. pcrqueTieVioftendatjfednonTe T/fo>'adhas' vforarionem fignihcantem illam ipfam rem, igirur definitiones extrahendas diuifio eft pror lus inutilis, quia non poteft oftcdere qu6d hoc illi infir,vtantca dcmonftrauimus ; fed adrc- foiutiuam methodum confugerel^ 6porter, quod quomodo fiat, in fequenn libro dedara- bimus; nunc faris fit oftcndifle nullam dari rnethodutn definitiuam apartihus dcfinitionis ad totam definitionem ; quia fi ignotum fit A. & C. nonpuflumus illud oftendcre nifi me-F chodo vel demonftratiua , "vet refoluriua, v quam etiam nomen figntficar , propterca dcfi- nitionem nunquam enuntiat de re dcfinita_> t dum eamfumir ur definmo eft ; & dicit eatn nontit^ificarequ6dfitatiquid,'Vel non fir, fedfolumquid fir; maximr igirur Dialectico c6uenitdiceredefinitionemexcauiis rei efle, proinde ex prioribus , & notioribus fecundum naturam, caufa enim , quatenus eft caufa, non eftidem qttodefiecrus; nequeidem eft natu- raprius,acnotiusfeipfb; ide6 tn fecundo li- rraqueenimuim habet fyllogifticam,&potefr broPofteriorum Analyricorum,quum oftendif oftenderehoc illiineircl_^;fiucr6 fit notunu A.&C. nulla poteftcfleillarionis neceftitasin progrediendo ad B. & D.fi enim eo qnod ineft aliquid alicoi, acdeeo prxdicarur, liceret^ Quidi colligere>ergoprxdicaturin coquodquid efr, nuiloi- ea dem rarione dicere poflemus , atbedo ineft toht- horaini ,ergo incftin eoquod quid cft-, id igi- nutua rur non per aliud , fed per fcipfurn innorefcir, nqtifiu vt dictum eft, qture nulta datur methodus de- nu * finitiua , quoniam ipfum quid eft non poteft vl lo inftrumenro formaliter not ificari , fcd facta aliorumquxfitorum norificatione in iuce pro- dir per fcipfum,ut dicxura eft. fet Ariftot.in^7.conrex.qidefinitioutdcfinitio eft non poteft de definitb pcr demonftrationc conctuni , qnia oportereiufdem rei definitio- nem in propofitionibus afliimi, cuius definirio quxrirur, quxeftpetirioprincipit; poftea iro jS.eiufmodiiyllogifmum admitritut Dialecri- cum, quem ut demonftratiuum refutauerat, & uitiofum effe dixerat; nam , ut ibi notat Aucr- roes , apud Dialecticum non eft inconueniens quodeiufdem rei duxponantnr definiriones, &alteraperalteram oftcndatur fine peritione principii; huius autem rario ea eft, quam dixi- mus,quia Dialecricus confyderat definitioncm in enunriationc pofitam , & predicatam de re definita,quare non utidem, quod illa, hoc quumitaut,quidmirumfi Ariftotcles in To picis * conftituere methodum ipiam definitiuam in progrefiu a partibusdefinirionis ad totam dcfi nitionem.aut in progreilu a definirione ad rcm definitam declarandam ; illud quidcm dici no poteft, quia Ariftoteles non dicit parrcs dcfini- tionis eilc priores , & noriores rota ipfa dcfini- cione,icdipuredcfinienda, hancenim cogno fcidicit perdcfinitioncm , fednon dcfimtione' ipfam pcr cognirionem partium i pro codenu igitur habcc toum dcfinitionem,&eius p.utes, & non minus totam,quam partes vult eile prio nito, &eius cognitioncfacere , autintellexiile procefium hunc tanquam a re nota ad rcm i- gnotam,quafi defimrio fignificctquoddam di- ftinccum a re definita ; aut tanquim ab eadcm re ad eaodem rcm , fed a uocibus notiorisfi- gnificationis ad declarandam fignificationem ipiius nominis ignotiorem ; illudquidem fi in- ccliexit.Dialecticc loquurus eft, & cius di&um vt Dialectici admittendum eft, alioqui falfum, & reiiciendum ; fi autem pofteriorem fcnfunu fignificare *Voluir,isomnino verus eft,fcd ntf"- bis non obeft , eft enim proccfius a uocibus ad 'Voccm.qui folamnonficarvocis fignificarip nem,& nihil ignotum probat,hxc autem notf. ficatio nil aliud eft,quam fignificario , de qu ju fupcnus loquebamur; nam vera notificario, qux non fit nifi per methodum, ea cft , qux rci res.&norioresipfo dcfioito,quod pcrdcfimtio ignotx peraliamrem notioremfic; hxcautem nem videtur innotefcerc . Hunc igitur fenfum eft veluri rei per feipfam notificatio,qux fimpli quum Ariftotelis uerba non recipianr, an alre- B c > quadam cxprefiione,&fine vlla methodo fir, ex no tionb' rum habere poilint confyderemus,is enim for- cafic nobis non aduerfarur,neque abfurdus eft, fi fano modo intelligarur; certum efi aliud efie rem aliquam per aliamrein notiorem norifi- cari, aiiud efic nomenperalterutn nomen de- fi oti clararc;rcs enimignotaexalia re nora notifi- quomo Cari non poteft,njfi per methodum f proindf m Ao dch cum iilationis neccfiitate , ut quandoex fumo u notificaturignisj&ex obieccioue terrx eclipfis lunx; at nomen peraiiud nomcn , vel per alia nominadcclaratur , & notificarur abfque vllo dilcurlu,abfquc illatione , abfque mcthndo , fi quis enimpetat,quid cft merum i & alter rc- ipondeac,eft uinum, notificat quidem fignifica nonem meri per fignificationem uini notiore, fcd nulla tamen ucitur mcthodo , methodus enim eft via a re nora ad cognitionem rei ignp cx,hicautem eft procclius anominc ad nomc, non a re ad rem ; nomina autem cx arbitrio hu roano pofitafunt, quare in hocprocefiu nulla fit probatio rei ignotx; idcm penirus de notifi- cauonedcfiniuonisdiccndum eft ,quoniarru cnim idcm cft homo , arq; hominis quidditas, ideo noincn hoc,homo,non modorcm ipfxm, fcd & eius quiddiratem fignificat , confuse ta- men,& obfcurc , ideo is , qui petit quid homo lir,petit fibi declarari fignificationem illiusvo cis per aiiam tiocem , vci per alias voces notio- res, qugclariusillamquidditacem fignificent ; nam h partesdefinirionisad ipfam quiddiraie refcramus,illam porius lignificanr, quam nti ficent , ficuc antea demonftrauimus ; fi vcro ad , ipfumnomenrcidefinirxrefcrantur, notificac quidcm eius fignificationem, fcd adhuc fimpli citer, & abfque methodo , nifi methodus dica- tur etiam illa notificario,qua nomcn illud, me nun.per mnum declaracur ;atcertc a nomine ad nomen non eft methodus,quia nulla fitilla- rio huius ex illo,&nominis declaratiu pro pro- barione nunquam habetur,fed poriiis pro prin- cipio;ideoeriamiUe, qui remperfoam dcfini rionem declarar, in pcincipijsadhuc veriatur, & nondum aliquid ignorum ex principiis no- tisdeducit. Quomodoigiturdefinitio exno- tioribus,fiue cx przcogniris fic manifeftura eft, cxnotioribusenim eft ,exquibusnullafit illa- rio ; & per definitioncm doclnna , ac difcipli- Aliqua na non ficpermedium , fcd rcs porius pcr ic_ iftnou C ipum,quam peralinddifcitur j quod cnim fi- a> ^ cua - ne raedio aliqua difcamus, qux prius ignoraba 1 mus,teftatur Ariftotelesin pnmo capitc pnmi lloa i " rr Iibri Poileriorum Analyticorum;impetiamfi- aliud. ne ipfius teftimonio manifcitum cft tum in iis, qux icnlti, tura etiam in iis, qux mente per fc ipfa difcuntur. Hxc eft Ariftotclis fentcntia in illo priraocapite fexti libri Topicorunu , ncc- non in contextu^S. prirai Mctaphyficornnu. Qu6dautem vtroquc in loco denmtionc cum definitioigiturconftat ex partibns notionbus deraonltracjone comparet dicens dcfinitiunc noraineiplorei definitx,proinde notificaCi & declaratugnificationcra illius nominis;defi- nitio quidcm,qux nominalis dicitur, notificac fignificarionem nominis confufam , quando ignoratur etiam quid co nominc confusc f> gmficctnr,dcfinitioaucem cllentialisdcclarac ctiam diftinccc fignificarionem nominis , qux folum confusc cognua erat. Ad argumentum lgicux rcfpondcdum cilAciftotclcm dicentcco cx notionbuseiIe,ficut etiam dcmonfirario, id nobis non ofricir,non enim vult Anilotcles co- dem raodo definirionem^cdemontirationcm ex norioribusefie, nimirumcum ilbtioneigno ti ex notis,id nanque fi ipfe allcrerct , eius ien- tentiam deferere,acrefurare non ucrereraun : Sed folum in hoc communi uult carum firoih- tudinemconfiftcre,qu6d utraq;cx notionbns conftaty alio tamcn,&alio modo;dcmonftrai t Duo le folucio nu mo- di fecii- (luiilOi Ammo *59 tio enim eft ex norioribus.quoad efle,definirio ver6 eft,ex notioribu$,non quoad efle , fed fo- lumquoadfignificacionem;quofic ut alcera_ 3uidem fit tnethodus , & inftrumentum fcien- i,altera uero nequaquam, eamque Anftotelis fententiam fuifle nos in libro fequente apertif- finic demonftrabimus. Capkt XVI. n qno aUorum fentcnth covfntatur de metbodo refolutiua. Dluifiua, ac definiriuajnethodis refu- tatis dux relinquunrur.quas nos an- rea pofuimus,demonftrariua,& refo lutiua , methodum tamcn refoluri- uam alij non recce* accepifle videntur,ideo non erit ab re fi eorum de hac methodo fentennam breuiter expendamus . Ouo rcfolucionis roodi abaliisftatuuntur, vnus abAmmonioin luis commentariisin proormium Porphyrii , alrer ab Euftracio in prxfationc fua in lecundura li- brum Pofteriorum Analycicorura ; pofteriores ver6 vtrunque modum recipiences in has duas fpeciesmechodum refolutiuam diuidendattu eflecenfucrunt. Ammonius inquic mechodttm refolutiuam elfe quando hominem in caput, brachia, pedes,&aiia membra dilloiuimus , hxc rurfus in partes homogeneas,carnem,ofla, neruos,deinde harum fingulam in qaacuor ele tnenta,& hacc demum in matcnam, & formaj pofteriores ver6 hanc vocanr refolutionem a norione finis, homine enim propofiro , & ems operarionibus, & offici/s confyderatis coiligi- mus eorum gracia fuuTe hxc membra homini neceflaria ; quare per nocionem finis homine in mcmbra, & eadem ratione hxc m humoits, &homogencas partcsrefoluimus, cViradein- Euftnc. ceps.Euftratius ver6 nuliam ponitaliam rcfolu rionem,quamillam,quxeftab indiuiduis ad infimasfpccies.deindcad genera j>roxiinn_ ,' mox ad remoriora donectandem ad fummura genus perucnerimus; quam quidcm refolutio- nis fpeciero conftat efle direcct- contrariam di- uifioni, in eadem cnira caregoria a fummo ad ima defccndendo diuifionem facimus.ab imis vero.nl fummnm afcendendo rcfolutionem ; vcilem aucem efle ait methodum hanc ad defi- nitiones uenandas , quoniam enim definirio- nesexgenere,& difterenriisconftituuntur, pcr qux& diuidendo,& rcloluendo tranlimus, idcoad eas indagandas modo diuifione, mo- dorefolucione urimur . Nonnulli ttero fincm omnis rcfolutionis eundem fermc ftatuunr, quem&diuifionis, nempc numentm cogno- icerc,uam(dicunr) diuifione numerum inrerio rum , refolucione vcro numerum fuperiorum , -Cprioruminueftigamus; idcirco diftercriam hanc in ipfius mcthodi rcfolutiuc definitio- neexprcflcrunr. Aiia quoque mulra ab aliis rle hac rc dicuntur , qux coniulto miila fitci- De Methodis, Dmu$.Nosnrer6 duasquidem refolutionisfpe- cieshislimilcsin fequenribus ftatuemus, ta- menneutramab alns benc lntcllcccam fuifle arbirramur; quum enimquacuor fint, quchac inre in confydcrationem veniunt.rerminus, a quo,tcrminus,ad qucm,uia ab illo ad hunc, ac demumfinis, arquevcihcas huius uix,ipfi in_ his duobus polfcrionbus maximc hallucinari funt , prcfertim in priore illa refolutionis fpe- cie.qux pnncipcm locum tenet;quando enim refoiurionem compofiti faciunt in partes eflcn tiales , petendum cft ab eis an parrcs illc antc_ refolutionem iint notc,.m ignocx; fi nocv.nul- la opus eft rcfolucione,fiquidem finis huius re- folucionis eft partium, fcuprincipioritm inuen rio, vt mox oftendemus; h uero funt tgnotx, uia hxc nihil habec efficacitaris ad eas notifica das, quod in eo ipfo exemplo declarari poccft, hominem enim in membra refoluimus,& hxc in carnem, ofla, neruos , quia hx omnespartes E fenliles ftint, &perfenocx,quarenonexipfo homine concreto partium harum cognitionc confequtmurtanquamanoto ad ignoti noct- riam proccdences , fed fcnfu partes illx omnes cognofcuntur, icnfus autein illa, quf percipir , ftatim, cVfine mediopercipir,ergo nulla ibi mcthodus eft,cuius beneficio ignotum ex noto notificetur ; idque adhuc clarius eft ubi parces per fe ignocx,& infentiles funr, vr prima macc- ria,& rorma, tn quas omne corpus naruralc re- foluicur, exipfoenim narurali corpore in mare rie primx , ac fbrmx notiriam non ducimur, ncc dicere licet, ignis ibi eft, ergo priina mace- ria.dum ipfam materiam prtmam ignoramus} ipfumigiturcotnpofirum non fufliciat ad par- tesfuas eflenriales norificandas, quando abfc6 ditx, & infenfiles ftint . Huiufce autcm rei ra- rioexijs, qu(anteadiximus,colligicur, nulla enim via eft, quc. ex noto faciat rei ignotx co- gninonem , nifi uia fyllogiftica , uc Anftoceles F ciamac in calcc fecundi libri Pritirum Anaiyti- corum } fyllogifmus autem omnis ex rnbus cer minis conftat.ex dunbus nullus fic fyllogifmus, quandoigiturcorpusnacurale in partcs cflen- ualesrefoluendum proponitur, duos tanrunu. termtnos habemus, corpus ipfum norum,& parresignotas , crgoin his nullapotcft illatio tieri, quum terrius cerminus defit , fcilicet ter- mmus medius,namduoilli,quoshabcmus,fo- lam conclufioncm conftiruunr, quc. eft , omne corpus nacurale ex matcna,& fornu conftac, j ideoqui dicunt ex compofito noto nos duci per mcthodum refolunuam ad primar marcrie; ignorx cognicionem, dicuntconclufionem oa turaliterignorampolle feipfam norificare, 8c folum fubiecrum propofitionis pofle notifica- re pr^dicarum quocunquc ipfi actnbuacur,que quidemfaJfa,&abfurda funt; medius igiruc terminus prxter hos duosaccipicndus cft , nc pe aliquod accidcns in ipfo corporc naturali cau- CStuta tio prv. mi i di. Nott quo flr tntelh- gcntU mctho* dus ce foluo- tu. %6i Liber Tertius . 262 caufas illas conlequens.ut gencratio, Sc mccri- a tus , huc cnira cft raeduim ldoncutn ad parces illas cllcntulcs nocirjcandas,quo"vfuscii Ari- ftocclcsadpnaum matcrum m omni corpore Decl- nacurali dcmonftrandam. Hoc modofumen- j - dacft mcchodus rcfoluuua, fic lic earo incclle- j.libio X1C Aucrrocs lnterprcunstcrcium conrexturru jhj. primi ltbri Phylicorum , quum cmm Ariitotc- ics ibi dicat ad primoruin principiorum coeni- tioncm progrcdiendum elle a confulis vt no* tiofibus,cuntuuincclligens ipla nuuraliacor- pora, qux compolica nunca plwloiophis no- Itris .ippcllancur, Aucrroes uerba declarans in- quic l pullibile efl ex rcbuscompoluis,ideft ex Conlcquetuibus earum cognofccrc caulas$ de- indeia commcncurio quinco clarius euiuicrru ienfum rcfcrcns dicit fipccies compolitc jpud nos func nociores fuis cauii 1 , Sc cx iltis Ipecie- bus procedimusad cognuionein caularu me- duncibusaccidcncibuscjuftencibusiii eis| quC, "Ycrbaproferc Auerrocsad dedaranda ca.qux jj dixcrat Aiittoceles 111 conccxcu cercio; dco pcc canc ij , qui uiam illam doctnnx refulutiuarru incclliguuca co.npulius adprincipia ablquo accidciuium coniydcracionc ; peccant ecianu illi,qui eoin lococonfufa nuclligtint folaacci dcncia,non corpora ipU compoliu; ipia emm corpora propric dicuntur contula '"vcex diuct- iaruin parciiiin Confulione conftanria; acciden tiaveropolluntquidcmdiciconfus^ cognica , quando ipforum cauix ignorantur , at , quum ltinplicia lint,nonreCte confufa appcllantur; ied per fe clara res cil, td inuemenda priucipia opus elle "vcraquc prxcognuione , (cilicet , & iubiecti,& rocdit,Atiltoteies eniro demonftrat in corpore naturali macenam primam mcil   exgcneratione,ccinteritutanquam cx medio nobtsconfpicuo , a compofitis igitur ad pnnci piainuenienda per refolutioncm procedimus per accidcntiaraedu.quxin ipiis iunt; quc- admodum enim qui lignumaiiquodin partes Q iccare uulc.cgetgladio, uel alio ferreo inftru- menro,quo lpfum lecet ; iu humana mens vo- lenscompoficum rn pnncipu ipfum confticue turcloluerc.egecaccidencibus euidetionbus , DemS- perqux hanc rcfoluttonem peificut.Hxcfi ua firano ic habenc, mamfcitum clt roethodum hanc re- abeflc- f 0 i utlliam elleipfam demoflracionem a figno, metho- uue 4 ^ er * c ^ u  ut in eo procemio ait Auettoes, iut rc- idqueomnino.uelintnohnt , cogunturomnes ibluu- confitcri. Propterea non rectcfjciuntilli,qui hanc demonitrationem iubdemonftratiua me thodocollocanc , aut enirounadaturmetho- dus dcmonfttatiua, ll hanc quoque uocemus dcmonftraciuam; aut, li propric demonftracio- nis nomen fumentcs reloluciuam methodum abeadiftinguere uelimus, non alia eft inetho- dustefoluuuaacompofitis ad fimphciam in- uentionem progrediens , quam demonftratio ab effcctu . Qupd autcm ahqiu dicunt metho- dum hanc refoluriuam cflc a notione finis.id fortaile in artibus concedi potcft, ut mox con- fydetabimus ; ar ln fcienciis cotempUtiuis nul- lararioneadmitfendum cft , quandoenim in- quiunt ex ofhciis, Sc opcrationibus finguluru humani corporis mcmbrorum oftendi quod rfecellarium fuent hominem lis membris prx- ditum eile.hxc non cft mcthodtis rcfolutiua^ , fcd demonftiatiua, cft cnim potifiimademon- ilratiofacta pcrcautam fiiulem, dcqua in li- bro nuitro, qticm dc mcdio dcmonftr.itionis fcripfimus, copiosc dillcruimus ; extruuur au- tcmtahs dcmonftratio quandu cugnufcimuf tum illum efTectum elic, tum a tali ctfectriccL- Caufa fuilTe prodtictum,uc calu mcmbra humt ni a nacuradaca cllc,cc quxrimuscur illud cfH- ciens crtcChim illum produxenr, fic cnim fina- lemcaufamquerinuts in its,qux nus cognolce- rciolum, n6n producere polliimus; lic aucem hominem in mcmbra non rcfoluimus, nec in- uenire uolumusquociliafint,fed quuea prius cognofcamus ranoncm fingulorum qufunuis, eainquc cx opcratiumbus, & munenbus lingu luriitu adducimus canquainex caufa Hnali. Qjod li aliqitod animal nob.s antea incogni- tum olVcracur.in quuan uiiic membru aliquoil, ut piiimo.ignorcinus, illudque ex opcratione , ucluci cx ipla rcfpiracionc iniicnumus,ab eftc ctu argumcncari ducimur.non amplius a caufa hnah , quia membrum lllud ignorainus , & an iitqu;nmus,cfl igiturdemonltrjcio ab crtcctu, 6c mechodus rcloluciua ; cuius fcopus cft inue- nire,& cognofcere ahqiuii) rem eirc.qux igno rabacur, at quando pulmoncm incilc cogno- fcimus, & ipfum ex refpirationc_dcmonltra- rous,non eft Demonftratio inucntionis, (cd dcmonftratio percaufam finatcm ,Sc mctho- dus demonflratiua. Mechodiaucem rcloluci- uxnuncdeclaratxfcopusquod non litcogno- fcere numerum parcium conlticucntium , vt aliqui dicunr.fed folum cognolccre quod iinr, tum manifcfturoeftexiis, qux fupcriusaducr- fus mechodum diuifiuam diximus , rum eciam ex iis.que, mox dc hac mcthododicturi fumus, roanifeftius fiec_ . Alceta quoque rcfolutionis fpecies, qux eft ab infcrionbus ad fuperiora in Confu eadem categoria.mihi uidetur non plcnc ab a- ut,  ' liisfuiircincellecta,fiquidcmquxnam in pl*^^ illatio rlat non declararunc;imo (ccundum eo- rum fententiam nulla illatio fieri uidetur, mes enim noftra, qux patibilis dicirur , primo loco indiuidua,qux fibi a fenfibus ottci untur.intel- ligit, deinde cxterno lumineadiuca nacaram uniuerfaleminillis intuetur; ibi autem duo procellusconfyderari poflunr, untiseft quan- do mens ab indiuiduoturo ad aniuetfalium intellcctionero tranfu.aiccr quando plura uui- uerfaliaordinc quodam contemplarur; prior quidem progrcflus nullaro illationein lubet , quiamensnon dicir,eftfocratcs, ctgoeft ho- mo, s*3 De Methodis, mo,fed ordinera poth\s,qutm methodtim fer- uare 'viderurjdum prius hunc hominem, dein de humanam naturam in hoc homine mtclli- git.hancenim ex illo non colligit.fed hacpoft illum contemplarur. In altero autem progrcflu non mod6 idem dicedum eft.fed etiam ii con- cedamus eam elle methodum, eit potiusa fupi rtoribus ad inferiora,quamccontrario , quod Magis enim prius a mente noftra cognofcitur.eft ma- S' s vniuerfale,a quo ad miniis "Vniuerfale tran ^nofcT " tum facit;primoigitur loconaturam corporis ruxino ' n focrate confpicatur.deinde viuentis, poftea bis pri- animalis,tandemhominis, hicigiturprocefliis Mi qua n eque eft fyllogifticus, neq; ab inferiortbus ad m,nus fuperiora.fcd ordo quidam in conremplatione ^niuerfaliumcranficnsafupcrioribus ad infc hora. Sed quxnam eft huiusrefolurionis, qua- lem ifti fingunrj^vrilitas) an cx inferioribus nu mcrumfupcriorum inuenire, vr aliqui dicunO at -ver6mirabile diCttiboc eft,quod equidem intelligere nequeo,ab inferioribus nanque ad fupcrioraafcendciio ad vnitatein potius,quam ad numcrum ducimur, fempcrcnim mulia in vnum colligimr.s,&: randcn ad fummum ge- nus peruenimus, quod ex ncccflitate untim eft omnia infcriora complcctrns.Qni uero metho dumhancad uenandam definirionem utilcm efledicunr, reclius fcnriunr, imo recliflime, fi cius illationis f ac ucnationis modum declaraf- fcnt; nam a parricularibus ad uniuerfalia pro. grefliofitno ut ipfa vniuerfalia gcnera,vcl fpe- cies cognofcantur, fed poti6sut aliquid inelfe alicui uniuerfali cnlligatur co qund illud idcm omnibus parricularibus ineft,~vt fi omnem ho mincm bipedem efle oftendamus propterca q> JnAa finguli homines bipedes cflc infpiciuncur;hxc Ctio cft igitur refoltttio nilaliud eft, quam inductio , mctho-quani Ariftotcles in fecudo libro Pofteriorum (o\mi 'Analyticorum compofitioncm uocat,quiaa- ^ ""fcendendo multa componimus,&: in unum col ligimus ; de hac nos infcrius loquemur ; nunc 1 pauca hxc contra aliorum fcntenrjam de mc- thodo refolutiua dicere uoluimus, "Vt fano rao do hxc raethodus intelligatur. Cafut XVII. in quo oilcnditur duas metbodos ad resomnes cognofccndas fufficere. QVod aucemadresomnescognofce- das dux methodi fufficiant, dcmon- ftrariua, cVrcfolutiua , facilcoftendi ^poteft.nam omne, quod cogno- fcendum proponirur, auc eftfubftantia,aut ac- cidens, fubftanriaquidem tunc plenccognofci tur,quando perfe&a ipfius definitio habetur , hxc ft nota fir, nulla eget methodo vt inueftige rur,fi uer6 ignota, per aliquam methodum vc- nanda eft,per demonftrationem quidem vena- ri eara non poflumus.ut aic Ariftoteles in con- cextU4i.fecundihbn Poftcriorum Analytico- **4 5 rum.ea enim (ola a pri or i,cV per caufam notifi- cari poflunt, quorum cflenria pender ab aiiqua externa caufa, ar eflentia fubftarix a nulla excer na caufa pendet,nulla igicur caufa dacur , per- quam dennitio fubflantix, fi ignota fuerir, dc- monftrari poflit ; relinquicur eam non pofl> , nifiarebuspofterioribus,& abeffectu aliquo notiore declarari , qux eft mechodus refolu- ritia_>. Accidens autem aliud proprium cft, Omno aliud commune, commune quidcm fub fcicn accide* riam non cadir , proprium ver6 femper ha- propni bet certam aliquam cxtern.im caufam,aquaj"^ pender, proindc pcr eam poteft dcmonftra- MCllt . ri; cxternam dico non quod loco , & fubie-fc.  illarefolutiua mcthodo fer* finiriones colligete ex iis,quxdi- moncm facimus, qttx rerum ignotaruiro ex ximus, non liiihale eric, h prius notioribus cognitioncm parit , & in_ aliis fcienriis locum habet , prxfertim in fcientia naturali ; quum enim propter ingenii noftri, B "viriumque noftrarum imbecillitatem ignota rrobis occurrantprincipia, ex quibusdemofl-  *Uii} ___-_ _-._-- o * fum confcqui poreft ; patctigitur nullam dari Jcientificam methodum prxrcr demonftrati- uam , 6c refolutiuara . Cafut XV 111. in quo utriufque metbodi dcfi- aitio ponitur. A x v M duarum methodorum le- finirioncs colligete ex iis,qudi- ximus r .non diflicile exic, li prius tie utriufque fine, atque vtilita- ___> quxdam pauca dixcrimus, narur-cnim, & eflentia cuiufque inftrumcnri in iplo fi- -ae , 6c ufu potiflimurn conftituta efl . Dir ftikmeftantea communcm^vuiulquemctho- Xtrandum eft r ab ignotisautemprogredi non li finem efle- rci ignotx cognitioncm , rcs autem ignota , quam in fcienriis quxri con- cingat,duplex eft, aut enim eft caufa, auc cffecius, ptcrerhxc duo nil uideo in fcicntiis  effcccus naturales demonftrermis >qua- ce__, methodus refolutiua- fecundaria-. eft, & miniftra.. demonftratiux , quam femen- tantum ca omnia fecar, qux in fcientis tr- nnta apW Ariftocelem lcgerc__> poflumus in crantur, ncmpe in principia-., & eaquxcx ptoccmio pnroi libri Phyhcorum, in ipfo-e- principiis pendent , hoc modo trimcmbrem e i ns hbrtinirio mechodunu. (ieruandam fe prius raclara diuifionemad btmerobrera .proponit demonftrariuam , qua~-prxcipuevti  cfle cognofcendp* tndcl__> videns non efle nobis riota ilta pnn- cipia fubiungic vtendum eflcL-> -ha fccun- dacia methodo a notioribus nobis ad prin- cipia notiora nacura , qux eft merhodus rtf- cognofccnda dux nobis methodiinieruiunt, q foiutiua , ad quam certe non confugiflet, (I principia rerum naturalium ftarim nobisno tc diccum cft , nam affeCtiones. dereonftra- cion(L_> cognofcimus per propria principia-, ipfa uer6 principia, fi ignota fuennt , pcr rc- nctho- (olutionera ucnarour ; hinc fit ut methodus i\it re- refolutiua fitferua demonftratiuc,&ad cam ujfc l fet  * quia ftatim mcthodo dc- ta occurriflent . Ex his colligere pofKimus finem mcthodi dcmonflrariux eflcperfcctam c . icientiam , qux cft rci cognitio jxr ioam ,|, 0l1l cauiam; methodi autem re|plutiux fincmef-dcmon ft___/ inuenrionem porius , quam fcientiant ; ftiatiu. quoniam enim reloiutioncL_ canfas inqniri- finisme nius cx cffcctis , vt poftca ex cau cognofcamus, non *vt in ipfarum caufarum^j^ * cognitione.' quiefcamus , ide6 inuentionem caufarum dicimus finem efle-> methodi re- foluriux , idquc plurium bonot mn intcrpre- tum tcftimonio comprobari poteft . Auet- Aucxr. roes in Epitomo logica in capitc d* demon- ftrariono loquens de demenftrarione-/ a fi- gno eam uocat dcmonflrationcm inuentionis . Thcm. Themiftius de eadem loquens in calcc primi contextus fccundi libri poftcriorum dicit fi- gna pofterioraclTc quidcprincipia inuentionis M quum i 6 7 DeMethodis, 169 quum pcr e caufas inucniamus , tamen non ciVc^ veras caufasrei,*ju*dcoionftrarur, Idcm in comexru triufquc*j methodji in prxtcntia-> fuffi* ciant , namm librofequente deciarantcs tra- ftationDV Aciftotclis de mcthodis fufius dc codem loquemur , nunc ad colligendas ha rum mcthodorum definitiones fatis fint ea, 3u.t modo diximus , Mctbodus quidenu emonftratinrw, in qua dcclaranda prxcipuc verfatur Ariftotelcs in Poftcrioribus Analy- licis, ab ipfo etiam ibidem dcfinirur, nanu propoficain prirois tali demonftrationis defi- nitionc^/ per caufam finalem cradita^ , de- monftrario eft fyllogifmusfcienriampariens, cxcainucflig.it mareriam demonllrationis , Pefim- f c ili ccc principiorum condiciones,quibus in- rhodT" ucnt ' s nxc affignari potcft pcrfe&a, & oin* dcmou nibus numcns abfoiuta derinicio , Mecho^ (Uauu(dus demonftratiua eft fyllogifmus fcicntian pariens ex propoiitionibus .ncccdariis , mc- dio carentibus , norioribus , oc caufisconclu/- jionis , quar quidem definirio obfcura e(Tc_^ non poteftiis, qui Poftcriorcs Analyticos A- riftotclis intcliexerint, idta ipfiusdeclaratio- nC in prcfenria fuperfedebimus ; prxfco- tim quum in aliis libris logicis, quos dc rc- bus ad demonftrationenu attinentibus con- defini. fcripfimus, has principiorum conditionesfa- AbSF f ' 5 *t>unde dcciarauerimus . Mcthodusau- rcfolu- tcm tcfoiuriua eft fyllogifmus ex propoittio- ttoc nibus neceflariis conftans , qui a rcbus po- fterioribus , $C"~cffcdr.is notioribus ad pno- rum , & caufarum inuentionem ducid ; cf- fct auidcm dedarandum quomodo hxc me- thodus ex propofitionibus ncccflariis confter, fed tum hac de rc_; , tum de aliis mulris ad hant metbodum attinentibus fatis fuperque di&um cft a nobis in hbro noftrode fpccic- bus demonftrationis , necnon iru. libro de_^ propofirionibus ncceflariis , ideo jnde om- nia_ petenda func ; nunc an hx dux me- thodi aliquam diuifionctnu recipiant confy- dcremus . D Caput XIX. dc fpeciebut mcthodi nfolutiu* t & carum djjfercntijs . . ( N- f ^ 1 ' *' / ' ... f !i l '.j:a Aivra utnufque methodi de- cloxata confydcrandurn raanet aft hx itu fpecies diuidantur ; fed mcthodus quidcnu dcmonftratuu.quum fit fola^ iiia demooftratio , qux podflima dici- rur , nullam diuiftonera admittit , nifi fortc illanu, qux exdiuifioncgcnerum caufarurru deriuatur , h.vc autem ad prxfcntem confy- dtrarionem parum penincrci/ Viderur , feti de ca diclum anobis eft in hbro de mediode- monftrationis . Mcthodus autem rcfoluti- uain duas fpccies cUuiduur ellicacrwre inVc fe plurunum difcrcpantes,alccra cft dmoa- llrario ab tdectu , qu; m iui rnuneris fun- C^tione eifccrhcaciftinia,^: ea utimur ad eoruro quV ualdc obfcura,& ablcondii.i(unr;iPucntio E nem;altera eft indudio,quc eft rouko debilior reiolutio, & ad eorum tantummodbinuenrio- ncm ufitara,qiue non penirusignotafunt,cVle ui egent declararione.Vtranquc ctiie refointiua nic t hod um,  dicitur enim, caufa finalis, quxcaufa- to^uttj cau f arum nuncupari foler ; quoniam tgiror fi- nis in qualibec arre nocus proponicur qtutcn us cft hni.s,6\: ab eo proceditur canquam a fine,me thodus vidttur elle demonftrartua a caufa fina li ad eftedrum , nam cx caufa finali porifTrmam demoultrarionem fieri pofle docuic Anftotcles in fecundo libro Poftcriorum Analycicorum ; viderur eciain huic fenccncix fauere AriftoreL ipfc in capice oclauo fcpcimi libri dc moribus. qttandodicit finem lnadtionibus etfe pnnci- piuin , ficuc in machc/nacicis fuppofitiones . Ex alcera veroparte videmr cife mechodus re-> foluciua , qooniam a finc proceditur ad inue- nienda principiaad ipfius generationem-., Sc- produchoncm idonea , ergo eft procetfiis a fi- ne potius vtab cifecxu, quam vt a caufgu ; flc^ ad principiaquatenusphncipia funt,ex qut- busproducatur,nonquarenus habent tocum effecr.us,quare cft methodus reiolutiua ab etTe- Metho ctu ad caul.is. Pro huiusdubii fohirionefcien- i^i?** ^ urn eilca dellepoiTe , idec* aitarnon prohioenturlogica^ :ac 3 ab cftcctu, nam utraquc fcientiam paric im- mucabilemrci fitapjicicer neceftarix - Y damror* tamcn in illis fyllogifrni ignorum ex norocoi ligcntcs , qui quum propnc^ ioquendo non finff demonftrationeVvitacilirs tnmcn ftfculranbari locum habencdembnftrationum,fiquidem tf- ficaciores demdftrationes ibi non da n cur ; now ft igicur mirtl li huiufmodi lyllogifm ahqoittf do&demonftrationis potilTim^, & lcmonitra tionis a ligno conditioncs prxfclcrunr, qn fo- lutn fimilictidine^joproportioneqnadam, uon* fnnplictter dicantuc demonftrationes-f Mffjputf caul.1 fuit prckntis dubit.moins , nani proccf- fusa fine artisad colligenda principia pnrarr? E videtur potreappcllart 'dcmoicrano potwfima, parttm demontlratto ab cftcchi, ncutffljttmeff/ proprie, led utraquepcr iimilirodtnym ; mitlt 1 tamti  vtdetur .eam potius efle uocind.inu/ merhodum reiolutiuam Cum ordme tctoiun- uo coniunccam ,quam demonftratiuam^qusm' quidem rcm mcltus intclligcmiTH , fi hancde monftrationcm cum ahqua philofophi naturji lis d emon ftranone excaufa hnali faOa connt^f^ Ierimus,& ipfamrp di fcrunen con(yderaueti> cuon , 9 mus, dataclt .mimalibus uis coqucnd: ahineii Jo cx{ tum ^proptcr nurrtrionem ranquam coc"honis ncd c- caafartt rvirtalem, 06 bxc omnia i unr llmpticireY neceflaria,animalinunriri i&habere uim co-^g t " Oricemalimenti i neque in rtoftro arbirrioeitcau-.i* conftttucum facere ut animaha nn*riantu*V ver ^odd non Autriantur , 6t ut uim cocrricem haberfw'/ 1 ' 1 fcr  ucl non habeanr,ergo fi per nutririonem demo j ffc- ftramus,fi ralem tebrem curare , eV fanitarc re- cuperareuelimus,talibus remcdiisnrendu cffo 6c ita ex febre reraedia colligimus, non propo- ruturaobitfamnsutaiftensjfcdpotids vt r,5 txi-  - s _ } LiberTertius. 174 exiflens, c\:vt - nobis recuperanda, 3c eflicien- A merhodus cura eo contun&a eft, ea eft rfohici da,quare poti_sur cffe&us, qttam vtcaufano- ua,proinde ab effe_cu,non a caufa.nam omnis Jjisproponitur; quumcnimduoibi confyde- caufa quatenus caufa cft, prior eft crfedtu, fini xanda hnt , cogmtio remediorum ex illiiu fim. igttur quatenus eft Cjufa finalii non eft pofte- precognitione___  deinde illius finis produ&io rior iis , qux funt ante finem, fed prior . Solc- pcr illa rcmedia, certe hoc pofterius tongc' prat mus etiam diccre in arre medica remedia in- ipuum cft , tjam emcdioru_i^coghiuo____. * uenrri expnecf gnifif neA.utari*}fc mc/rbi, vti roptcr effectionem fankatui qiwrtimus , hanc mur igitur noriinetjiucfttiotiis,aC.faten^ur ifr Fgitur effe-tionem ab inirip CQncipientes ad re lamcfle demonftrationem , qtut eft methodus inediacognofcendaprog|edibrur pntiu tt ab^ refijluriu/, naWmethodum demonftratiuam- effc_tu,qu_m ut i caufa iQii^d (i medicam ar- non adtnocluraTolemus dcmonftrationem in- tcmfolumutcognfccntem,nonvtopcrantm r^rionif norr4naje ; etcnim inueutionis no- _pe_temur,&rtafle fanitulo-urfYh-bet caufx mcn folain rcfp|Oltcognit|cjpem _nXit,metho- finalis, perquamcognofcimusilla remedia-s dusaurem dcraonftrattuaconfiftit in declara- attamenquumtotailla cognitio ad pperat jq( .*iooe qilam^brem fir-,illaigirurmethodus ad nem dirigatur, fanitas uidetur non ut caufaw^ refolutiuam potius, ouam ad demonftratiuam fed ut erte&us confyderari , cV progrellus ille uidetur efTc rcdtgcnda. Ad Ariftotelem autem ^ potiusdiceduseftmcthodusrefoluttua,qulra infcptimo librode mortbus dicentem finem tr [ c jb ai dcmonftratiua ; adde qu6d demonftrario per elfc pnncipium dtcimus ipfum intelligcre prin 5 cogni caufamfinalemfada non demonftrat cx bas cipiumcognirionts.non principiumrei ; vcl, ft "oo" JL ae^famefFcclricem.fedeffcdtumacaufa cffe- admittamus etiamprincipiurei fignificari , id P^ 1 ' - c_ul_mertectriccm,i-u-"c--u... _v_-._ v.._ - _..._--.._-. zyy-r--- f> , r pium. mcdxo dnce prod a_rnm,ut alibt dedarabimus,quare non piopne dicirar.lcd folura pcrquandam U-  o _ rci Aem ' non vidctur itle proccftus pofle uocari demon- railitudtncm.nam ille proceflus fpecic quanda "*'** ftrarioa ea^fafinali.fedpotiusabeffcdu.Pr*- habet iTKthoiltdemoat-ratiiiq.-red-TnuUo w tereaordorefotutiuusidco appellatur reioh> menmagis.iei , J ^o JD 'fi .1 a 011 - to> j r ii nt ? iidtl t i. n t Ji t - ioh1 tttim M j 1A- %*._^ji ffflV- _3K'-"  * ' """ \___ZJ IACOBI ZABARELLAE PATAVINI foiJx.7:inowi cfr.alg: i:  /. . u -itiur ih$mu zkirtO ; i .it ~j \;u rt-.t , .ul or -ni .fl! ,:. DE METHODIS. Liber Quartus. i.-j.j Ctf/art Prmum t aliarum fcntentU de catfilio^iriJhtelis iu PoMcrioribHS Analytuis . Orr aoVam rationC_v D riombus,earUtnq; conditionibus, in fecudo au duee de mcthcKlis , c;i- rem de prindpiofimplici,neiripe dcmedio.ac cic facilibusiouentione. Pofteriorcs ueio pu- tant in primo quidcm libro agl de demonftra- 1 1 ( n c ,:ji lecumi o aurern no .1111 plius,fed de de- fipitione ranquam de altero inftrumenro fcien direipfadiftindto a demonftrationc,proinde duo inftrumcnta in iis libris tradi, demonftra- rionem,qua acciden ri.i.cV defini tione,qua fub- ilantif cognofcantur, quibus auteni argumctis utraque fecta nitaiur confyderandum eft. rumque numero, acdif ferctns uerba fccimus , non crit ab re fi er.m rf | thodorum traditionc , quam Aiiftoteles in Po fterioribus Analyticis confcripfir,aliquantum f>ro occaiione declarauerimus,quum cnim nul um aliud ibi confilium eius fuiiTe arbirremur, quam de mcthodis agere.idq; optimc, & artifi ciofifiimcipfum prxftitilVe non dubitemus, no ftr.un de methociisfententiam teftimonio tati uiri mirifice comprobatam iri fperamus ; prae- tcrea uero in confyderanda Ariftotelis de me- rhodis rractatione occafio nobis dabitut de fin nilarum methodorum utilitate, ac fine multa Caput Secundum , in quo prioris Jcftjt argumema cxponuntur . LAtini, Sc Grxci fententiam fuam pro- bant mulris argumentis , quorum ali- quaprxcipuain medium ancremus. clicendi, qux roaximc dignacogniru funt, 8c in Pnmum quidem dicunt demonftrarionem ef-^una^ Erxcedenribusdi&anon fucrc,ca nanque faci E feinftrumentumfciendi rradituproprerufutn J * tr S um " oris doctrinx gratia ad fcquentc contcplatio- proprerea eius rractationera has duas panes tu nera remittenda effe cenfuiraus. Quoniam au- poftulafle, unam, in q ua de eius conftructione temueruracollatione falfi meliusconfpici.fir- 'miusq, cognofci foler t primolocofententias a- liorum de Pofterioribus Analyticis referemus, eoruq; errores detegemus;deinde que_ ni reue- ra fit i n iis libris intcntio Ariftot.declarabimus, totumq; eiusarcificiuintraclarione de metho riort  dis, expianabimus.Du$ circunferutur hac dere fmoiu , inrcrpretum opiniones, una eft latinorum om- & Gtx- nium excepro Linconienfe, & Grccorum prx- oxum. ter Themiftium, qua his temporibus pauci fe- quuntur,altera qu.. omnes fcte pofteriores tuc- Pofte- tur,6cAuerri,ac Themiftioattribuut.Larinidi rior opi cunt intentionero Ariftot.in iis libris hac vnam uorum! e ^ e  agrededemooftratione,ocin primolib. trattan de principiis cius coplexis, de propofi- pottulaue, iermofierer,alteram,in qua modusfacilecon- ftrucndi tradcretur , non enim fatis eft docere ex quibufnam propofitionibus demonftratio extruenda fit , ied raodusquoque declarandus cft,quo eiufmodi propoutiones facile inue- nire ; pofiimus , quando demonftrare aliquid uoluerimus ; talisfuit tradatio Ariftotelis de fyllogifmo in priroo libro Priorutn Analyti- corunu , prius enim cgit de ipfius gencra- tionc^ poftea de facifi eiufdem generacio- nC_, , *Vt ipfo teftatur in jprincipio fccun- dx , ac tertix fcctionis eiufdenu tibti ; faci- lis autero conirructio fyllogifroi confiftit in^ facili inuentionc_i roedii , ex quo ptopofi- ta_ conduiio per neccflariam illationero col- ligatur, LiberQuartus. ft78 ltgatur . Qnoniam igirar ckmonftrarionij A elfe dicamui, illi ea infcriprio non apubitur , quia defrnino non poteft vocari refoiutio, fed quoque rra&ario ulis efte debuir, 6c Ariito telesin pnmo Pofter.priorelibrotatum panem profcquurus eft , egir enim ibi dc gencratione, 6c conftraihone dcmonftrationis, dura condi- ciones ornnes docuir illarum propofirionum ex quibus demonftrario conftrucnda eft , er- go fcquebatur *vt de facili eiufdem genera- ti on  modo confyderare nifi cura relatione adde- C cundi libriaiTcritabeodem mediourranq, no monftrarionem , cV propter demonftrationera, proinde tora vrriufque libri rraftatio cft de de- monftratione, quia oninia propter demonftra- tionem tra- pofitionibus propter medium, imone inrelligi quidem in propofitionibus pofluur, nifi prior Mediu in ipfo mcdio lntelligancur ; ideo Anftocclcs * ai - medium prxcipucrefpexit,etenim nomencau bus mo p 0 {eft ibi mulca fignificare,quia propofirio-t ^jcau- pofliint efte caulse inrcrendi,pou r unrcAc_j caufx cognofcendi ; polVunc denique efle cau- tx eflendi; quonam igicur modo intellexir Ari-f ftotelesprincipia efte caufas* nonne his orooH busfimul , potiflimumveroeflendi ? hoc certc* omnes farentur ; atqui caufx.quibus rcs func, non funt propoficiones, fedfunsres fimplices, m Deus,codum,materia,forroa,hx nanque res liaruro rerum cauix funt; nomen igirur caufx non comperic niitmedio ceunino, propofirio* D nibus autem tnbuitur ratione medi i, qaoniarn ex eo utraque propofirio conHatur , ided recce aic in commencario ondedrao eiuslibri Aucr- roes fprincipiafunc caufie, quia mediu eft cau- famaioris exrremif quod ipfe quoque Aciftorc Jesibi fignificanif,dcclarans enim eam condi- . , tionem iubiunxit $ caufasquidem ciicoporrer* quiaruncfcimus,quum caufam cognofcimusf ^ fingulari nanque numero medium fignifica uit,& pcr mediium,quod cftcau(a,dcclarauir- f>rincipia elle caufas. Incontextnauccrn pj.dc crimen ftacuere uolehs incer (cieriam propcer quid, & fcienriam quod cft , cx altcrins condi- cionisdefeccu,eas nominatin fingulari nttme* ro,quiain roedioipfasconfyderat,'nam in prin cipio illius capitis dicicficri tunc fcienriam fo- lumquod eft.ied non propter quid cit.qu.indo non fumttor primacauia,dcindeaddit { fciear- tia cnim propter qnid eftfic perpriroam cau- tam | per hanc aucem condicionem ibi fcparat B demonftrarionem propcer quidabillademoa ftrattone quod , cuius mcdium eft caufa tcmo ta,qnod racere non poilcr,nifi prittsindemon'*  \ ftracione proptcr q-uid eam condirioncm deda ra(Tet;at nullibiidfecitniiiiniecundocapite quare ibi tradens conditiones principiorunu fraditc6ditionesmetlii,per quas poftea diftin* euit demonftrarionen} propter quid a demon* ftrationc quod.in corttcxtu etiaro 9 p.declarans Ariftoteles earo demonftrationcra , qux fit per caufatn remotam , in fingulari numeco norr.i- nac cauiam pnmaro , & caufam non primanu quam inquit eile mediura diftans, & tcmotura -'JJ  a raaiore extrenio;quare dubitare mimracde- becnus Ariftoteiem condiriones omncs raedii cermmi in prirho iibrodedaraile , quod ex eo quoque manifeftam dle poteft , quod dc ilhs ne ucrbum quidem in fccundo Ubro facic,atca men eas eile conditiones in medio requificas inficiari ncmo potcft, quod enim principia co- F piexa debeant eile iramediata, & cauix conce* dimus, acnonne etiam mediura debec ciic r.n- mediaca caufa cius, quod quxricur r igicur fi a- gere de principijsnofuit agercde medio, de- buic Ariftorelcs non foluin de principiis, fed ctiamfeorfum demedio eascondicionesdecla rare; ergo fi fecundus Ubcr de racdio eft , ~vbi nam in iecundo libro docet ArrftoteLmedmm efle caufam immediatam?ccrtc nullibi; iecun- dus-igitur hbcr non eft dicendus de mcdio , & condiciones,quxin medio iunt penitusnecef- arix,in iecunido bbro non declaratur . Verua - ta-t erroris iftorura caufafuic qubd principiacom plcxa a medio diftioguere uoluerunc, qux Ari ftoceles in pofterioribns Analyricis nunquanu diftinxit , ln lisenim materia dernonftrationis, Mare non formaconfyderatur,matcriaro autem fiuc 11 irA J ipfum medium eflc dicamus , fiue propofitio nes,idem didmus, ex medio cnim coft.u utra- cc c me que propofitio , & pratcr mcdium nihil habec .wur|de principijs , ha-cenim abfn; ubioSn fabrisconhindrt , -\r vidcrc eft in^S. 4c 49^ concesrithTs primi librijquum cninvnro- pofuuTct oftcndendum principii demonftra- tionis elle neccllaria , probat merliumelTe n'e- CefTariurajidcm leere polmmriiin cortrcr.fr. ic eriam io 54. oftcadit prih^pra demonftraf lion is eife per f>,oc v nioeriafiatf rfCrhrfe itf(\ r - ,- diu  joawHuseiimcaiumiunptSBttninonespri... ptorurn.quit voN ifta.mf^rhifelarionem ha- ipmtri , quarerios eft merTiu oec ad extrcma , merfiom4Mffh alfquorum t ft nrfi exrrffHOruin kmnexto t mediam^effTnifi eJtrrema fiht',*erfnfm elTenon porcif, licm ; m .-. I : o exiftenrt ftedfiTe eft fexrre- ifJa quoquc aCtueiTe;pnrfenruSus aurem extre- mis,& medio , iam propofirkmes atfttt adfurir : quoniamtgirurcdditiones pttncipioram com piexonim'Confiftuntin relaribnererminorum ad fe iruucem,6c condiriones medi j confiftunt in rcl.inono ad ex.rcm a.neccllc eft vt codirio- ncs pnncipioru linr conditioncs mcdi)A'con- rfitionesnifedij fintconditiOnes prmcipfOrufh; ideo Anftor. i n prilno li bro cohditioncs princi fMorumcohfyderans mod6in plarali numefo' oquitur, modoin fingulari , falfum eft icirur TSWfefpt' ^fttndifur' :y""**, v ,.*i a fin alfertS in harrentta ; qtiahdo auterrf triSdiu'n> 'eft uetat_r( caufaifiins mhxrentiT.deelafai eriarii curalftf nimaltcri inh.near.vreuenirin dembriffraHot? ne.qtta-dtcitur propterquid ; iraq; medij-qha^ ' rehu'_left mcdium nulla eftahauii, cVrtatuia_,,' quim vt rfecIaretqoarfhoTt'escoh^eij, qno* eft,&propterqmcieft, eft cnim aduri medttJ tor^uirfam interduos, qui eos chtr^pohfr, atf qAeconiungic ; quorffi merfidtri aheritrs &til/ mf ellenriam.aL' quiddirarefn dccbret , id noitf t f * ftat 1 u ? tcmis mediu , fed trj^tefrmJ eWd Bhit io ; offirium enim definirioniv , otiift& rtorunt , eftrfecfarare quid restif-;* quarftton# - i - , . . r.,  o n l uHi>iui;(.urarc ouin res nt , cc nua*lttonr id, quod larin, rf.cunt , Ariftotelem rfiftingue- C fi mpliri fatisfacere.quarc rfefinfrio , vi eft rfcfi- re rraaationem rfc prinapijs complexis i rra- nitio,noeft medfa ihrer rfoo ; qTfefnarfmodntTi- datione de medio,& i n primo libro ira rfe prin cipi js i*oqui,vt non de medio,c f n fccunrfo ita' rfe merfio.vt non rfe prinripi js.batc enim,fi re- Aeconfyrfcrentur, pugnantia funt , qua- limul conliftcre nequeunt. Notare etiaro poffiimaa Artftorelem in conrextibus 7 j. 74. 7 f. primi , hbri de prarcogniris loqtientem , & dicentem pnncipiaefleprarcognita, nomine principio*i' rum non moddpropofiriones^ ferf eriam fubc iec^umcomprehendiflo, ramcn fubiec>unu non eft principium complemim ; non eft igitdr verum q U 6d ita feparauerir rraAarionem rfc___> pnncipiiscomplexis a rrafarione de fimplt- cibus, vr inprimolibrb de cofnplexistantum, intecunrforfc furiplicibua tanturh aeerecon fiiiuerit-. merfium.refpicir duo extrema.flc qtrtftioni biJr ! ranrum complexis fatisracere poreft; rfefinitio- nem igirur fumere ut clcfinirionc eft cam conw fvrferare ut rfeclarantem quirf res fir ; eanden autcm fumere ut medium, elt eam confydera- teutnotificantem propterquirfirieftfrocin il- lojfimiliterfameremerfiumurmerfiumeftip- fum confyrferarc ut facicns fciehtiafn ptopter qirirf eft;at lumcrc ipfum urdefTn?riemem enV ipfttm conryderare ur dcclarans qtiid-ei>Vqncwl fi Ariftotelcsin primocapire feciindi libri Po- fteriorum dicit quarftiof4nTfa6ld e,ftefTe'qBieil ftionem medii , non proprerett imlr merfium^ quarentis eft mcdiufn , pnebere cognirioheiTi_,' qufrf Cft , de fnedio ehim demonftraricmij lo- qufrur, Sc oftendefc tiult quAd vnum;5c f denl^ medium largiruf cognttionemproptef quid^cV qttid,arno cadem ratione , pi^ftareairffftitftt- tiam tti De Methodis, ^ tiam propterquid quatenus eft mediu demon- D quxticur, &c ct facta demonftrarione extrahi- llracionis, declarat auteraquid cft quatenus eft tur,fic innotefcit>quare non addemonftratio* definitio.vel parsdefinitionis, noquacenus cft medium.feupars demonftrarionis , quadoqui- dem eadem oratio, 'Vt inquit Ariftotcles , alio modo dicitur demonftrario, alio modo defini- tio , *vr nos infra declarabimus ; igitur non ad roodum confyderandi ipfum medium , fcd ad tnedium , &ad rem ipfam (unt rcfercnda ver- bailla,&; fentcntia Ariftocclis, idem cnim me- dium dar nobis cognitionem proptcr quid,^ 3uid, alia camen,& aliarationc . His omnibus eclararis.qux ex ipforuravocabuloru fignifi- catione manifefta funt^ faultas illius fcntenti^ facillimc dcmpnfttatur, nam Ariftocelcs poft- quim dcclarauit omnes quxftiones-eflc vuittf medij quxftioncs proponit in finc illius priun capicis inueftigandum quomodo veniamus in cognitionem quid eft,an pcrderaoftrationem, an pcraliquaro aliam uiam,& in hoc dcclaran doveriawrvfquead47.contextuja*iVtigituc 1 con ccdamus AriftoteJem in tota illa parte age- tede rqcdio,hoccim nosquoq; afteucramus, tamen clarumeft de medioihi agi non prouc cft racdiura , icd prout cft definitio , quare fi i modo confyderandi tradlationinoracn impo^ oere conucnit , liberille de dcfinitionepotiu* V^ocandus cft,quam dc medio, quia de medio agitur 'Vtduccnte ad cognitioncm quidcft, pcoinde quatenus eft definitio,non quatcpus * cftmedium . Prxterea tripliceraelTe dcfinitio-. nem docetibi Ariftoteles,aliananquc eft pcin-, cipium demonftratiorus , alia cft demonftra- tionis conclufio,alia demu eft ipiamcc demon- ftratiopofitione diffcrens \ demonftratione- - n dicant igituraduerfarii,liinca-parte dc defi-, oitione ageretur quatcnus cll mcdiu , dc.qua- nam dxfinitiqnc agerctur 2 cectc rcfpondcrc_- coguntur, de illa, qux eft principium dcmon- ftracionis, ideenim eft princjpiumdicere de- monftrationis,& medium deraoftrationis, ncc alurationc definitio principium dcmonftra- tioniseuedicicurvnifiquatenus eft ipfiusme- dium, idtamen eft raamrcftcfalfum,cc Arifto- teli aduerfatur, qui in illa parte in contex. 41. aflcrit fc non loqui de illadefinitionc ,qux elt immediata, Sc demonftrationis pnnci jnu m>c totam illam partemlegentibusrnanifeftum cil Ariftotelcra cqnfydcrarc definitioncm , &ip- fum quid eft,pxqut cft ignotu quoddam, qnx clt dcmonitranonis principiuin; & hcc quidcm cft principium ante derooftrationeru cognitum , Ula ucxo eft tut uralicei ignotju fy mr.11 ncm dirigitut ,fed potius demonftratioad ip- lam, qui igirur dicunt agi in ea partc de defini tipneprour citmedjura,& proucdirigirur ad dcmonftrationcm,dccipiuncur& illam Arifto telis tractationera non 111 cdligunt-i . >tn Capnt Quintum, Eiufdcm fententiximpu- gnfio tertU . Ervh non modo quidegerit Ari- ftoteles/edctiara qmd agcre dcbue- n c coqfydcrando poffuraus aduerfu* cam lcritcntiam arguipentariiarslogica,vt pcr- fecra dici poftit^rMdere nobis debet inftrumen ta, liuc mcrbodvcnim ctiam ad fubftantiarum cognitio-i nem conferenha i attamen li corum icn.citam admitcamus,no tradidit Afiftotclcsioftrumcn- tum duccns ad cognofccndum qutdeft,|ieque inftrumcntutn idqneum ad fubftantias notifr- candas p fcd folum ad accidcntia , &c ad Iblas auxftionc* coniplexas . . Caput Scxtunuin quo poflcrioris fctfxtrgum tntiaj proponuntur . .-Wlu ,A Lt r \ m fententiam plorimipofte* riotcs fcquucuctiuam Auerrois fuif-. _fc proficcntud&cam uidetur fequp .incuoicafis in pt incipio fccundi libri Puftc- riorum Analyticofum;hi dicut duo efle inftru- menu fciendi , qux tradancur ab AriftoteIe_> in duobuslibris Poftcnoribus Analyticis.idet monftrationcm.que.in priroo,& dcfinitionem, quxin fecundohbroconfyderatur, caqueefle inftrumentare d 1 1 1 1 ncta, naraderaonftracione' accidencia, definitionc ueto fiibftantias cogno fcirous j ficquiadcmonftrationem in primo h- bro tta&aci ncmo unquaro ocgauic , icd tota_> difticultas manet in fecundo an in eo tra&etuc dcfinitio *vt inftrumenium iubftanttx cogno- fcenda- rc diilinchim a demonfttatione, idc6 hancpartcm pluribus argumentis coraproba- dem roodoxofydcratur a diuino phiiofophfl i fecundo aoRm modo^velab eodem confyde- tarur, uel .i logico, alius enipi prxter hosduos qui id faccre poflicnon m&nctifed a primo phi lofopho ea rarione cofydcrari non poteft, quia fequereturdiUinaro fcicntiam eflc facultatem inftrumtalcro,crgo a logico,qui eft artifex in- ftrumcnta!is,j>roindc in ficundalibroPofte-) riorum. Coofarmant lunc fcntentiam authori^.aig;*** * tate Auerr. multis in locis infuis magnis com* mencariis ia Poftcriotes Analyticos, prci cium in fuamagna ptxfationc,& raprincipiofccun-i di libri , v bt alTcrit pnmum iibrutn efle dc de- monftraaohedtfcundum de dc6hitione, I ed ui detur apertiflimt' hanc .entenriam protuliiIe_> B Auerroes io commentario 41. feptimi libri Me taphyficorunvvbi dicit definirionem confyde san alogico quatenus cft inftrumentum din- gensadcagaofcenduraquid cft, a mctaphyii- co autc quatenus cft cllentta , cVijuwKiitas 1 ci Alia quoqne pro hacopinijonc comprobanda poflentarguracnta adduci,qu-t ctcci c, fcd accideatia folum; fub- ftantiam autem nulio alio inftrumento cogno- fci,quam dcfinicione ergo de defioiriouCVC deiaftruracnt^fubftancix cognofccdx debuit omnino Ariftoceles agereio logica; atnuilus cft alius libcr , in quo td agatur , nift fecundus fmfteriorum , ficia negando dicimus Ariftote- era in logicafuifle diminutunu.Prxterea logi ca cft facultas inftrumenulis,quia inftrumenta fcicdi tradit, ergo quicquid a logico tradlatur, inftrumentum iciendieftAtracfatur vt inftru Sicncum , atqui tt actacut in icc uudo hbro Po- uidcndumeftquid nottiine fubftantMcin-tn f"" telligant.fubftantia nanque duobus modts ac- -v  cipi folet , quandoque iignUicat primam ca,tc- f;oriara abalijs noucro diftinclam^quandoque an us pro omni eflcntia fumitur tam fubiuti(, , quim accidcntis, quemadmodum uius eft bac uoce Ariftoteles in)dcclaratione pcimi modi di ccndi perfequandodixitXubftantiam triangu U ex linea conftare.cV fubftatlriam li ncc ex pui , , e Methodis, m enimduoquidenoeiTe cognofcehiurumique D fpforam caufa, fed>dunt fubftamiam coeno- tim^n nnirn inrtrn ^ - -. ' ^ ~~ 9 -----_ tamen unico inftrnmcnto cognofci dcrinitio- ne,quare demonftratiofuperuaoqa era. Si ue- ro fubftantiam itricff us accipiant pro fubfran- na.ur uocanr , prxdicamenrah diftuncta a no- ttero generibus-ccidenrium , vr dqftniiio dica- tur inftriimenrum,quo fubfrannatWcognofci- rous,demonfrratio.uero inftrumcntum,quo ac Cidentia, prnmnn niiuic in in hbcdogmate hfC abfut ditas nocari poteft quod ita fubfcantiam dcfinicionecognofci aiunr, vt inficiariuidcan- tur accidetia definitione cognofci pofte , qiiod omninofalfumefr, aadunturcoim in fdenriis non minus accidentium, quam fubft&ntiarum definiriones ; neque definitie his limmbus at- danda,& includenda cfr, ur folis fublrantiisrri buatur,nam fi libtos Arifcorclis naniraks icru- tc m ur , 'Videbimus plurima accidentia, dcfini- HOnedecIararl, inquiritenimquidttc motus, quid locus,quid tempus, quid generario, qutd miftio,quid putredo,quid coctio, Sc aha com- plura accidcnria natoralia. qtrx uidentur ab Anlrotclc non dcmonfrratione, fed dcfinirio- ne declarari,fanr tamen naturahterJgnota , 6c aliqua etiam cogniru difficillima;uc locas,tcm pus,putredo,c\: aiiamulra,que fi;aduerlarii be- m-confydcr.ircnr, ccrte incxtricabib nodo fe Qnomo implicicoseffcanimaduenerec; Propcerea ego doutm diftin&ionemillamuitioumefle lcmper exi- J. g ftimaui ,qua dicitur definitione fubirantiara ftanti. tognofci,demonftrationc aceuientia, dum fu- dcfini miturfubftanruprxdicaanculisappellata,qu; noneco C ontra nouem accidentiumgcnera diftingui- & n acc'- ""nqnemadmodum id verifljWdiirirll-, fi iito- dentui ^* 41 * 'iriffime pro cuiufq; rei etfenriaUcctpiji- dcmon rur , (ic cnim icnfus eft quod damircj^llentia. ftrado fecundum fe cofvderatur, caperdetuiUianem P* declaratur,fiue de fubftantia, liuc dc accidcn- teloquamur ; demonftratione uero accidcnria cognofcimus non prout fecundum fe confyde icendam refpicw/ebvnoraunerefungitarde* danjndi quid ficfubftanria ipfa definita, iri cu- iut munerisfunctoohe nullum haber cam de- manftrationccommercium . Ad hacobicctio- Refpot nera aliqui refpondcre uoientes,vt hbrf unira- Cxoih*. temtoerentur, dixeranrdemonftraribnem , 0c nua * definic.onem reipla ntn differre, fed folo rcr- minoram fitu,&orHlne,vt Anftotelcsfpfealle m,quaeitadaoinftrumentafunt,vtfireriam ornura. Sed qul hocdicanr,proprinm dogma fmpi- eucrtun: ,lV pugnantitt dicunr; prius enim dixe g-ok rant demoniVrarionem.dc) definitionem efl"c__> duoinftromcnc.i rediftinda, pofteanerd di- cantefte vnG re. PraSrt rea non lurit boni Auer- roiftx.vr lc efle haC ifl reprofitcntut.neque ea, qo ab Auftotclc m fecudo libro Pofteriorumt dicuntur.iatelligunr, Auerroes enkni primo' commcntario fexti libr-i Metaphyficorum cla- ra*voce teftacuream dcfinitionem,qu eftde- monftracio poficionedifferens^ non efle fob- ftanci* dcfinicionem,fed accidln ti s; & hxc eft Ariftotciis fencentia in fecundo Poftcriorum manifcifljma;quarededcfinitionefubftanri? haudquaquam ^vci^ra cft,im6 neexcogjtabile quidem quodfitdemonftratio poiitionedifte. Dcfin{ rcnsjc idem reqood demonftrario, quum ne- tiofub- "af fint * fi S" idem ^bftantiarnoriv eftdcmonftratioidiftetuntautem&rattonefi- & dc - iis,& ratione formar.&ratione matcriar;ratio- m5ftr *"  Z rA *,/ . V /- -.univ.uuimi aiiio.r ninpo Itioncs ConlHnr- rancur fed prout acctdenna funt.tdeftproutal F mareriauerbdcfinirionls func panes ' pft , q C reri vcfubiecto inha-renc.quideniin iitpene. m r.. . r  pwiq.ua. 1 ,. . c.g^ * ttl vtfubieclo inhzrenc,quidenim iirgcne- %r '';t*r* raciodcflnicione fignificamus.vtrum antcm in r+\ corporibusnaturalibusinfir.^vclcurinfir, deT monftrarionc, haec ecenim accidcritrira fcien- riam tradit p/ouc alceri accidnnc, dcfinitio ue- r6eorum euentiam dedarat prout firaplicitcr proponuntur, ideb redtc dicirur dcfinirioncnv quarftioni fimplici utisucere,dcmr_ftrationera aig. ver6 complexai . Pra-terea fi in feamclo Pofte- riorum libro de definirione agererur ranquain de altero inftrumento rediftinccoadcmoftra- rione, libcr Pofteriorum non eiler *vnus liber^ 3uia duas habcrec fubiecras marerias, fcu ducw iuerfos fcopos,quorum neuter adaltcrum di- rigeretur; nam demonftracio ad definitionem fubftantia; nihil conferr;definirio rierofubftan tixquatenusad fubftantixcognirionem refcr- tflr,nil confertad demonftrationem , confert_ quidem dum adaccidcntia rcferuir tanquim Befinis.quiailliusdcfinitionis finis eft cogni- " m T" oo fribftantix, fini.autem demonftrationis eft dift- tognitio accidcntis;rariOne fonn^quia fotma runt demonftranonij e ft fyllogifmus.qu? definirio- ni non conuenit,quia definirio ne eriunciatiua quidem cft.tantum abeft ut fitrariocinatiua,ra nontautem matcrie,qnia demonftrationis ma rcna eft terminus medius,vt Themiftius,& Ari ftor^fterunt in context ^S.fecundi Itbri Pofte noru.ex eocnim ambx propofitionesconftanri in ctcdninone iumunrur.ar non per eadem cau fam media accidentia demonftratur, perquam iubftantiadefinitur,-vultenimAuerroes me- dtum demonfrrarionis raro efledefinitionem fbfe&i,&vtplurimnm eifcalterum accidcnsi quod altcrius accidens eaufa eft; cx cadem igi- tur materia non conflatur definitio fubftantix ex qaafit demonftrario accideais; in omnibus igirur diftcrunc^juare eorum foluricJSrana cft. Ali i uero Auerroifcx alto pacro refpondcre coi A lia r nan func.dixerant enim duo quidem inftru- fp6fio. rnenttefle.deraonfrrarionemaccidentis.cVde- finitionem fubfcantix.ea tamenficri unuqua- tcnus fub uno cimuni wnere.quod analogum aocant,concincntur,efrenim commUne uniuf quegenusinfcrumencum fciWi-, ficautem una cft ratenno Anftorclis doccre infcrumenrutrL* perfectx fcientix acquirendx, quod pofreain duas fpeae.diuidttur,in dcmoqftraiionem,c defi- m LiberQuartus. m .n^finirionem . Hxc quoque refponfiouana,& A poftquamenim longo fermone egirin fecun- commenriria eft.quoniam Ariftot. nullum con fyderauit demonftranonis genus , nifi iyllogif- mum.vt patet iegcnbus initium pnmi lib. Prio rum Analyticorum,&inirium capirisdeprima figura in eodem iibro; in fecundo etiam capite prirai lib.Pofteriorum in definirione demoftra tionis non accepirinftrumentum locogeneris, fed fyllogifmum; & in fecundo libro dcfiniens definitionem fumpfit pro genere orarione.non / inftrumentum^ ; erar ramen accipiendum in-/ ftrumentum in utriufque definitione , fi nrtra- que vt fpectes inftrumenri confyderarur ; fed reuera commune omnium logicorum inftru- mentorum genus apud Anftotelem eft fyllogif mus; vr antea demonftrauimus, & ut ex defini tione demonftrationis manifeftc colligimus do ltb.de defimrione ad dcmonftrarione rcdir, &docetquomodoipfiusmediu poflitefle qd- libet ex quatuor generibus caufaru;deinde ite- rum ad definirionem reuertitur,poftea iteru ad demonftrationem;debuiirer.n.in i. lib. totu de demonftratione fermonem abfoluere , deinde in fecudo feorfum de definitione loqui, fi duo diftincta inltrumenrafunt, quemadmoduinil- li dicunt; quam cufticultarem non effugiur no- quomo nulli, qui dicunt definitionem rractari in x. li-.aa opi- bro vt inftnimentum rediftin&um a demon- nlode ftrarionc, non tame ut inftrumcntum lubftanx quum igitur fub co genere definitio non conti tantum cognofcendx,fed fimpliciterut inftru- mentum cognofccdi quid cft liue fubftatiaru.fi ue acciderium; hi nanq; multo minus pcccant, led tame ipfi quoq; decipiuntur,quia definirioconfuta ut inftrumentum cognofcendi quid eft in eo lino. neatur, noneftinftrumentum logicum ; ideo brond confyderatur,utargumcnrumraodbfa- Ariftoteles in contextu centefimo fecundi libri &u,& aiia prius adduda demonftrar.Sed huius4 Pofteriorum Epilogocolligensomnia,qiix in B fentctic, falfitasnon potcftclarius, &efficaciiis libris Analyticis docuerar.nullam fecirdefini- oftendi v quam rorum illum fecundum iibrum rionis mentionem, fcd foliim fyllogifmum , & perairrendo, &fingulaspartes breuitcr expen dendo,nam fi nullumineolibrolocuminue- nerimus, in quo Ariftot. de definitionc agat vt de lnitrumcntoducente ad cognitionem quid eft, hocunoargumento eafentetiafatisfuper- queconfutata erit; Anftot. ab initio eiuslibTi^" 6 * ulq; ad contex.47.diligentem rra&ationeracii demonftrarionem nominauir,tanquam genus, & fpeciem ; quod fi in eo fecundo libro de de- 6nitione ttactaflet tanquam de fpecie inftru- menti diftin&a a demonftratione , eain quoq; exprimerein illo Epiiogo debuiflet, imb & ipium communevtriufquegenusinftrumcntu, cie quo etiam aliqua prius tra&anda erar,quam ad fpecics accederet^,quemadmodum etiam priusde fyllogifmo egit , quara de demonftra- demon tione. Scd certc demonftratto.&dcnnirio nul ftratio, i um habent coramunC^ genus, nifi remotiifc- * no " mum,orarionem, vt fignificani verba Ariftote nolIumlisinconrexru45. fecundi libri Pofteriotum, fcabent dequaeriamaliquadixir Ariftorelesin pnnci- commu piolib.de interpretatione; quare fi inftrumen- ** pe ",- tumfciendipurartererte earundem proximum iauo- genus,multo magis de lplo , quam ae oranone nem. loqui debuifler.genus enim proximum princi- ( palius cft,quam remorum; & oratiq non folura a logico, fed eriam a Grammatico tradtatur , at inftrumenram fciendi alogico folo confydera ri poteft;propterea mihi certiflimum.arq; com pcrtiflimum eft nullum efle apud Ariftotelera logicoruminfttumentonun genus, nififyllogif mum.dequoipfe diligctifliraefcripfitin Prio- ribus Analyricisjratio igitur noftra non parum roboris haber,quum enimdefiniriofpecies fyl logifmi non fit,certe, fi ut inftrumentum fcien di confyderaretur,eius tradario tractationi de demonftrarione non bene cohxrcret, quare librum unum conftiruere non poflenc*. aarg. Prxtereareprehenfione dignus eflet Ariftote- lei,qui in fecundo illo libro fibi proponens de definitione agedum tanquam dealtero inftru- mento penitus diftin&o ademonftratione,fx- pius in eo libto ad tractarionem demonftrario- nisreuertitur, & has tta&arioncs confundit, iii -1 eorum, usr tra de definitione , & de via duccte ad cognitioncctantur quideft, confyderandum igmirefrquxnafitiUAnC lauia.&dequanamdcfinitione loquatur in ca" 1 * lu parre Ariftor.cerre uel cccus infpicere potferro po cr * ram lllam rractationc efle de dcfinitione acci- dentiu,non de definitione fubftantiaru , iriara iut ducentem ad eiufmodi dcfim tiouc no cfle alia, quam demonftrationem ponflima, hxc.n. in dchnitionem ipfius accidetis demoftrati co- uertitur, & ita nosducitad cognofcendu quid cftaccides unuquodq; quadere poftea fufius loquemur ; ergoin eaparre Anlror.non loquir tut dc definitione fubftatix , imb eius confydo- ' rationem reiicit in conrexro 41. & in 47. div cens eam efle principium 1 ndemonl trabi 1 c_. , Jiuare , fi ignoretur, non poteft per demon- . rrationem indagari, fed aliquaaliauia, quam ipfe ibi non confyderar , quia in ea patre lo- quitur folum de illa definitione , qux per de- monftrationem innotefcit , hxc autem eft de- finitio affe&ionis , vt in ea^ parte_> maniie- ftiflimum eft , & ut aflerit etiarro Auerroes in primo commentario fexti libh Meraphy- ficorum; fimilirer clarum cftuiam ducentem ad cognofcendum quid eft iru> accidenribus non efie definirionera , fed demonftrarioncra, in hnr_ enim primi capitis proponit Ah- froteles declarandum quomodo per demon- ftrationem declaretur quid eft , & in conte- xtu quadragefimofeprimo epilogum faciens colligitfe declarailc quomodo fit dcmottratto N ipfius , . DeMethodis, (treturi fed totam tllam partcm lcgtnribusma nifcftum eft Anftorclc nil aliud docerc, quara quomodo dcmoftratio ducat ad cognitionem ipfius quid efti noneftigiturdcfiriirioinftru- mentum dttccns ad cognofcedmnquid eft.fcd demonftratio . Deindc Ariftoteles iq contextu 48.incipit iraccationc de gcneribus caularum, ec docct corura quodlibet potle in dcmonftra- rioncntcdium flcAin cacaufuum conlyde- ratione vcrfatur vfqj ad contCJtcum $8.qu* to- U tractatio abfqi ullo dubio dc demonftratio- nc eft,quia nthil ibi dicitur dc definitioncPo- ftca tn contextu MiavdeJ>cano jnueftjgarwin uia diuiriua,ut jccuiuit Plato , aft ahqua ahaTOetfctodo i quetc*aUi*traccatio cft de illa dcfinirioncquam Ariftotelcs antca- in contexru4*irciccecatdiccrrteara dle prin- cipiuro pecfenotum in fcieoriavclfiignorati ^onringar^onpQiUper deOTOoftrationern ia- notefcete , fcd pec aUqnim aharn meihodum, quam in ea patu quatrit , inftrumentum igitur idoneum ad ueoandum quideft 1 tion cft ipfa- dfinitio,quandoouidcrahwg>oiaproponir tur,5c quxtituctnftrnmctum*qJoinueftigetur, fcd inftrurocntum eft ipfa w*tdtuifiiu,'-Srcl vta comporitina.per quamdocct ibt Arrftor. quo^ modo eiufraodi ptxdicata -Xcnari debcamu, cV horurn enatio cft ucnatio ipiius iicfinitioV n is ignotx.quta ucnari ipfiit quid eft, & vcna -ti dcfinitionem idem rignificatjquare nihil va- nius eft.nihtl ab Anftot. alienios, quam dicere definirionem elle rnetbodu, * inftromeptum, qno ipfe tn ea parce docct vcnari prasd.caea in quid.ut patettum lcgcntibus vecba AriftOr.in - co loco, tum rem iplam pcc fc coofydcratibuii ego in eaxjuoquc parte,qu a cbntcaru que ad 84.pTotenditur,' manifcftuni eft u Ari- ftotclcmnon loqui dc fola dcdutcionc iublUn 1 /i i & uiam diciccllc lodudioncro.Falfacftigitur, Qc ah,AriftotclealienifllmafentcntiacorMm-, qui dicuntin fecando illo hbro c6ivdcr.ui den finitionem utinftrumentum cogpofcendi fub- ftantiam, uel co^gnofcendi qrad (k dcmon- 3 ftiatio propewd^fcnicionemtta^lcw^ vtUgff-  ft m coimeo^tndeci mo pri roi poftcrioru, &in j8.feamdi*8empitome igicesipcapi- ccledemonu^auonc,*: inqurlt*obus logi- cis quxftione decima;atquidemonftratio ad Jefinitionem fubftaneiK ndn dSbrigMw , quum d eam nihiltHrnitasccmtccat.cjUandoquidem ad folam acddcaticlmcoRnirioMnr conduciti fed ponosccoomcio dcfinitjo ^ibftantia- ipli idemonArationiliofejTuit , &ad oam dirigitur nnquam citisptikcioiuroiiraqoe hunc in mo- adum arguroemnnur * illadefimtioin fecuodo hbro Pofteciocum traCtatur,ad ounm dirigitur traciatio dc demonrrcacione m pnroo, lcd ad lubftantic dchniitoncni non dirigitur deroon- Araaccrgofecnndnsbber n6eft dc dcfiuitio- elfiibicanti; , fed eft pottus dcdcrinitionC aCddencis , ad hanc enim dirigitur demon- ftratio , tamen re ipfii ab ea non diftingUi tur , ouu d;iTciut folateruunftuut pQfitiofiCiquum igituc I LiberQuartiis. lJ4 igicurrtjeque ad definicionemfubftantie; dirig* A quoque -vcrba funtin eoproremio Anerr. cx- tur demonfttatio , neque ad definitionem latc acceptam,qux & dcfinitionem fubftancix, &L definitionem accidentis complcctatur , fed ad folam accidentis definicioncm , fequitur quod Auerrocs non exiftrfnauit tra&ari in eo fecudo libro dcfinitioncm u t inftrumetum cognofccn dx fubftantix, ncque ut inftrumentum cogno- (ccndi quid eft , gencralitcr fumcndo qmd elr Um fubftantiarmn.quam accidentium^ ncque uc inftrumcntum diftinftum re ademonftra- uooe.quiadcfinitio accidcnrisre nondifun- fiuituf^dcmoftrationc, imo fi didcos Auerrois ocoslegamus , uult Auerroe&ipfam potiusde- roonftrationcm eilc inftrumentum ducen&ad cognoLcndum quid cft> qulm dcfinitionem , nili dtcamusdefinitionemipfam acciderisea- tcnus ellc inftrumccum , qtuccnus cft idem re, quod dcmonftjatto, (iCAUtcm non duoerunL* inftrumcnta, fed unum,quema.dmodum ipfra. pcndenda,quandodicic, poftquim Anftocelet in prioribus Analvtitis cgitde formademon- ftratioms,vult in pofteriorib.agere de eius ma tcria,materia autem demonftrationis funt pro- fioficiones verx.qux quidcm & in primo, & in ccundolibro Poftenorum Analyticorum con fydcrantur,alta tamen , & aliaratione.in pri- vuo qmdcm quatenus ducunt hominem ad ve rificationcm perfcclam, in fecundo autem qua tenusfunc dtfiuuioiic&,&ducur hominetrtad pcrfc&am fornuttoncm , eftautem uerificatio apud Aucrrocm co^nitio quxfnorum comple xorum , qux pcr dcmonftrationem , quatcnus demonitratiocft, innocefcunt, formatio*vc:o cft canccptio nacurx, fiuc quidditatis, qux pec dcfinitionem lignificatur,fententia igitur A- ucrrois eft quod propofiriones -verx , idcft nc- ccilariac tam in primo,quam in fecundo Pofte riorum libro tra&catur,(cdiaprimoquareuus Quoru. dcclarabimus,Vcrum ad hoc argumentum ali- B ducunt ad cognitionem proprcr quid cft,in fc- nl.n- tcrptcu l:nr .-- juauo. qui refpondct non clle ita,ut nos putamus , in celligcnda Auerrois uerba,quando dicitdc- roonftrationem dirigi addcfinitioncm, none- nim fignificarc uolutt tractationem dcmonftra tionis cflcgracia dcfinitionis* fcd demoftrano- nem cfle inftrumencum dcfinicione prxftat i usj, quado enimpluraiaaliqua difciplinatra&an- tur, quorumunumeft.nobiliu&c^terisir Tu caufis fuis pendent vt finr,idco ctiam ut cogno ur cffo.' fcantur,nunquamenim perfcdl^cognofci pof- ilus > e ^ funt,nifi ex cognitionc caufarum, ficuti neque ^"^^* eflefinecaufis fuispoirunt; igirurignoti fecun lxm ui, durafuam natnramdicuntur; necperrurbarc_>> nosdcbetqu6d uidcamuscaufas (^pe nobis ef fc incognitas , cifcCtus ucr6fenfilcs,&noros , h^cenim erTcctnum cognitio abfq; caufarurn cognitione debilis , & impeifect.i eft ; & pluri- mumintcreftqiialifnam htnoftra cognitio,& qualiinam cflc dcberer,eft quidem imperfecta dum in ftaru ignoranti; fumus conftiruri,& c f- tectus fine canlis cognofcimus; fed ramen ira^ .  '.; eflc deberemuSf^vt pi i6s caufas, quanu crtcctus cognofceremus , & a caulisad cricchis namram imirando progrederemur, idco quan do dicimus caufas efle naruraliter notas , cric- dusQer6naturaliterignoros,non intelligimus neceflarium efle ut id icmpcrcucni.it ut prius caufas , quam crtcchis , & ex caufis etTeClus co- cnoicamusjfcd folam IpcCtando peifcch:m,& diftinc^tam cognitionem fignificare uolumus talemefle catifarura.naturain quatenus caufx iunt , & cricc tuum qustcnus funt eiTecTus , vt priibs.&magiscauias, quam eiTccTus cogno- lcerv deboremus,qux eilct oprima, & raaxirni pc: icc hi fcientia,ipfiq; reru n.u 111 c cofentanea skiuidc diftuicta cauiarura cognitio a diftind ^ eftc- i LiberQuaraK. 97 _ 49 g eftedruu cognitione non r^et.fedeflreauum A rur ? aduerfanribas, fednobisutnaturamimi diftin&acognitiohabcrinon ooreft,nifi prius caufse ipforum nofcantur. Ariftoceles igirur tra dere nobts votcns mechodum,& inftrumemm, aooad rerum cognitionem duceremnr.perfie- :amcognitionem primari6refpexir,& prima- jriodocere voluit inftrumentum illud.quod na turalem rerum ordinem imicando per/e&ani nobis fcientiam rraderet,qua ita rcs cognofce- xemus.utcognofcenda^funtjtn qua fua prima- ria tradatione non refpexir ingcnij noftri im- becillitatem.qui caufas, a quibus progredien- dum efler, fepcnumcro ignoramns , /ed folum oucnam fit mcthodus perfe&am fcientiamtra dens con{'yderauir_ . Hanc fententiam optim xpreflic Themiftius in declaratione iilorunu verbontm fccundi capittspnmi Iibn Pofterio- rum|Priorauer6,& notiora duplicicer.|videns enim Ariftotelcm fa&a illaprioris, & nocioris diftin&ionc non fubtunxtfle vrrodttorum mo- tanribus, &res cognofcentibus eo modo , quo func cognofcende ; id aucem efc quando ab ijt rebus,quarum eaeftnatura, utex feiinrcogno fcibiles,ad easprogredimur.qtii.rura caeftna- tura, vr non cognofcantur nifi ex alio , hoc efc a caufis ad errectus. Harc igitut eft ratio cur Ari ftotelcsinpoftcrionb. Analyticis priraari6de methodo dcmonftratiua tra&aucnr, quc. a cau lisducitad cognuionem erTe&uum.Eadcm cft Accidc- rario cur primaria Ariftotelis t caccan o in iis li- om co bris firde infcrumenco.quo accidcniia cocno S aldo lcantur.non de infcrurocnro, quo cognolcan- JT i ,b ' . turlubftanti? ; accidcntium enim eacftnatu- p n m "'. ta , uc per ie fint ignota, quia ab externis cattfis r.o re- pendent,idcftextracorum eflentiain pofitis , *P lc,njf proindefciri nonpoflum nifiexcaufarum co-     ..iwuii uciuuMiuanQtic non c^cni lcd nos lumus , qui demonftracioncm extrui- itaqj uaniftlma eft eorum fenrentia.qui pr*ci Dcmon mn>  "^tfcientiamadipifcamur^ad hoc refpon ftrato det Th emiftiusdemonftrarionem non ingenij non rc- noftri iQfirmitatem,fcd folam ueritatcm refpir- fpicitM ccre> proinde fcientiam rerum parere proutre ^"i rum nanira requirit ; qux Themiftij fcntenria, trmiu- etfi aliquibos dura ellc uidetur , mihi rametu M - -  -----  ^  V   puum Ariftot. fcopum eile arbitrantur doccre inftrumentu cognofcende fubftantie.quando- quidemdura prccipuum eiusicopumrcfpici- mus.fubftantia proponitur, urpnncipiunotij, & nullo inftrumento eget.ut cognofcanir. Sed Cogni- quanuis lubfantia fecundum propria naruraln fuh-  1     - -.vw.u. , ....... vju4uui> luuuntu iccunnum propna narurarn tuo- tem.- iummopcre probatur , & doaiflimaac ueriiE- inirrumentonon egeat, tarocn habita infirmi-^ 3 !'"* ma efle uidetur, & Ariftoteli maximeconfen. tatis,& ignoranri^ noftT?rarione feoc contin- rcfp / cl - tanea,qui quum notiora diftinxent dicens alia git ut ad eam cognofcendam inftrumcto cgeaa^o . nobis,alianatnranotioraeiTecertealteriimem C mus;idc6 Arift. cuiuspr^cipuumcofilium hiit brum reiedloalteroaccipicndum cfle uolutt , atqui illud minimc fumcndum eft, qn6d fintj. priora,& notiora nobis, non narura, fiquidem principia debcr efle caufx; ergo altenim,qnod natura,non nobis.Voluitigitur fignificarc Tlie miftius qu6d Ariftotelesdocensinftrumetum, quo res ignotas indagare, & fcire poflimus , no rcfpexitquomodo nos affcdi fimus.fed quo- roodo affe&iefle debercmus ; neque ideo ne>- gat principia nobis nota eflc debcre, quia uelic ea nobis efle incognita;fed negar ea nobis no- tiora efle ut in fratu imperfediionis, Sc ignoran tiac conftitutis,& uulr efle nobis notiora ut na- turam imitantibus in rerumcognitione perae fciganda ; hac aurem ratione tota cognitionem nobis rribuit Ariftor. non naturc ,ut illiusdi- ftinchonis hic firfenfus,aliadicuntur notiora non fccundiim naturam , fed nobis , alia ueri> ' natura,non nobis y idcft non nobis ut ordini na loqui de potiflima demonftratione,quie eft in- ftrumenram eorum fcientiam tradens , qu^ fe- cundum fuam naruram funt ignota, no omni- no fpcrnere uoluit confydcrationem noftr^ in- firmiratis , fed ad humani ingenii irabecillita- tem oculos conuertens uolnicctiam fecudatia rradrarionedocecc nosuia, qua in eorunotitia ducamur,quc licet fecundum propria naturam fint nota.nobis tame ignota efle contingitide6 de methodo quoq; refojutiua loqui uoluit.quf nos ad principioru cognitionc perducit ; na de demoftratione ab cfledu in pnmo l.bro ita lo- curas efr.ut ea tradationc fecundana efle figni ficaucrit.eam.n.confcrens cum dcmoftrauone _, poriflima, & oftcdens quantu ab eius pcrfciftio ne dcclinet , fejparare porius ti a potiiiima.de- m o n l rr.iri ftcriorum.,& proccmio priroi Phyfico (urr^quandonouQraiccundum naturam dixic CUC notiora firoplkitcr,boC ell iine vllo rclpe- ct u uiriu humani tngcnij, fed-ipfam fecundum fc recum naruiarqconfydcranaofhtec cmm eft fignificaria dlius uocis.fimpUckct.Aut intclUV gimus fccundum naturam noftrum cognofcen tium,tcu tecuiniuni naturam rcrum iplarum rc fpeclu conditionis humani 1 1 i g &  iceundum naturatn dicirur,& cxaltocognoid ad dotfrinx abudantiam adiecf um. De cadem tur.licct fimpUciter,& fecundu propriam natu Jocutusxft etiam in codem feciido libro, quaA afi a nul io pcdc.it ,c\ ex fe cognoicibde fit. Eun- do modum docuit ucnandi ea, qux prxdican- detu fcnfum alijs vctbis rcfcremusy&diftinguk rutin quid, &definitionemeiicatiaiemconfti anus cognitionera noftramdtftin&a.&confuj tuunt.v t mox dcclarabimus . H-rc dicuntur ab 4am , diftincf a cnim cognitidne omnia prmci- Aciftotele inpofterionbus Aoalyticis dcutra- que methodo reblutiaa;ieUquaomaia,qux tu tn pnmo.tuminfccudolibrotr.ict.Ttur , ad der jnonftratiuam methodum peruncnt , qux itu vtroq; libro primaria cft, vi mcmor arurn procc tnium,& Epilogus manifcftcdeclarant , Uubiu, Soo* I .011 Cdput VndecimutVy Solutio dubu dc noto , & ignota jccnnditia ntturgm ,  ti/. . i,  o*.a'.(nmnm mluu Jb Dvbrsvs ea,qux diximus, dubium non . leue oritur^antea e m m quu m d* fcrimen inter demonftrationetnw ab cticctuA' inducrionemdeclararemus,dixinM*s ilLf pi 1 1 .i n t nota iccundunatutam, quauis abfcon dit>,& infcnfdia lin t, Sc omncs cricctu*. lccunr -dum naturam funt ignoti,etiam fi fenfdcs fint: At li de confufa noftra cognitione Joquamur , qox in icnfus perccptionc confiftit, aliqui cfte ct ui funt noti fccudum naturam,& aliqux cau k- fccundum naturam ignot^ , Cjput Duodecimum t quomodo definitio d primoTbi lofopbo, & quomodo d iogico confyderetur. Voniam autcm in Polierionb. Ana lyticis muha ab ArifiV de dcfinitione dicuncur^declaradum nobiseftquo- n.im confilio id cgcrir,cV quomo iJJa prmcipu mductionc cognofci,quc fuotmo f do ad eos UhtoSi 6^ ad tradationcm dc mctho ta fecundam nararam , hoc cft qux cxieipu*, dis definitio p cttineat , hoc.n, dcclarato plcnc non cx aJio cognofcibiliafant \ deAonfttatia- cot;ni ta eut ipta mcthodoru n.it m.i . Quod igi ik autcab cffcc^uillaprincipia declarari ,qux ignota tccimdum natucam l'unt,& pcr ah.ii.lc- monfttantur ,.quoniam icnfilu non funt, ncc cxfe poflunt innotefcexe ; iuquc abqua pnn- cipiaefle aflcruimus, quasfiusc ignQtxfecunr- dum naturam; nunc ver6 contriarium pronun- ciaftc videmur dicct cs omnia ptincipia, & oro- rics cauias efle fccundvun natucamnotaquatcr nus prindpia, &caufxfunt,nam quodaUcui competic quacenus efttale,omrucompetatQbr ccile eft;quomodo igituraliqua poilunt ellc  5oluuo principia ignota fccundum naturam ? foluitur dubiumtboc diftinguendoid,quod dicitur (e- cundum naturam notu,vel ignotum, aut cmm ycI^ 11 intelUgunusfecundikm propriam rerum natu- j m ,tu ram,noncoiyderando conditioncm,& natu- ramnoibura cognolccntium , quaquidem ca- tur in ijs libus tra&ctuf defimtio omnesurriuf qucfciftx intcrprctes coceilercjifcd dc ratione huius tractatiom s,ac dc intentione Ariftot. du btum cft.cjuuin alij cam ut dcmofttatiooisjnc- dium, ali) ut inftrumcntum fcicndi ademon- 4ltationc diftinc^u craclari cxiftimaucrinti, tra- -CjCari c ti.uu a primo pbiloiopho definition ma jtufclluin cit,cuius traciationis ditfcrentiam co givl c c i c opor tet,ut hanc ab dla difccrnamu| Videntur omoes concedcrc o^dcfiniriocara>Quo m a rionc a mctaphyfico cofyderetur , quatcnus ii- dudciU gnificatqutdduatcstcru.idqiapudAuer.apcr- " ,,oi tc lcgimus iac.0mm.4a. 7.1ibci Mctaphyfic.eft h c T "^ igitur cognoicendum quidni fitdefitutioncm^^j-yju, cofydcran ut iignificatncem quidditatisjmihi rerar, quidcm iudetur nilahud cllc,c|uaiu conlvde- tari uc definmo cft, nam dcfinmo ab Anft. ita. 1 LiberQuartus, 3 01 dcfinirur ,dcfinitioeft oratio fignificansquid quarc fi a ractaphyfico confydcrarur utfigmfi- cans quiddiutcs cerucri , ccrcc coofydcratur vc ft definttio; quoniam auccm definitiocftora- cio figtuficans quid cft,flc orario omnis , miwi- admodum 6c omnc oomeo , & omne verluim , cft inftrumenrum, quo conceptiones animi li- gnificamus,fequjcurquod dcnnitio uc cft dcfir ncio.cV vt eftotacio Ugnificaqs. quidditafem cft inftturocntum figoificandi qmdditatem, quam animo coocipirausj ck dcfinicionem con (ydcraciaprimo philofopho \t fignificancenj quiddiutesrcrum,cfteamcon.fyderari uc in- ftrumentum fignificandi ipfasquidditates;nec propterea diuina fciciuia eft lnJhuincjualu non enim ab huiufmodi iaftrujroentis dii aph , n.v uocancur ioftt umenulca, r /..tims vcio qu.indo cit igoota , #(per logic inftrumeota mucfiigatur, nani" quajrere qutri res ftt , nil aiind cft^quini eiu & fubic&a confydeuncur , & nomine accidcntis ea , qaos conlyderantur utalceriinhxrenria t quacfoleoc uocari paftio- nes, fiue afrcctiones , proptcrca mignitudi- nes, iC numeri,quje in fcicntiis mathcrtwrir cishabeotlocurofubiecci^de quo afFecliones demonftnntur , iicct fimplicirer accidcntia iint , tamenfubftantia; oomine com prehendcV tur;ideo Anftoteles in contextu 178. primi M*) bri Pofteriorumuniutcm, &c ptincitum fuhftactZ cias vocautt, quiain toto co ulno cafcmpcr ut( altcri iubteota, noo utaccidentia nommauc- rat . YV.autem a deftnitione fubftanriz. cxox, Dcfini- diamur, huius duplcx cft in poftcriotibus A-^^'' n nalyricis corfydcrauo, unaptimacia, altcraw^ fccun- V 3 oj  DeMethodis, 304 flexeft fecundaria, primariaquidem prout eftprinci-D dicirur ; quz quidem confyderatlo non nd lo- cofjde- _ mm nonim mechodi demonlWariu*,fccuda- eicum,fcdadmetaDhyficum pertinet ,quem l_j.po ru ver0 prout eft finis lgnotus methodi relolu- riu?;quum enim pri maria tractatio fit de po- tiflima dcmonltrarione, definitio fubftanriz ad hanc non refertur , nifi ut eius principium-. notum, nam hzc definitio non traditur ex cau fis exrra rei definitz eiTenriampofitis,led ex in- cernis, quzeflentiamipfamconftituunr; pro- prcrea Ariftotelesindemonftrabilem talem de tinirionemefle dixirinconrcxtu^i.fecundi li fcri pofteriotum , definitur enim fubftantia per formam,&materiam,&eius definitionis nulla Caufa afTerri potcft f quia illa fbrma in materia. ineft finevlla me-Ja caufa , fiquidem ipfa_ eft &ertenriarci,& caufa, qua res efle dicirur; ide6fecundum ipfam rerum naturam hzc de finiriolocum habet caufznon pendentisaba- iiacaufa, proinde habetlocum prlncipii noti fecundum propriam naturam ; propterea in admodum oftendimus.Pum igicur primariant Ariftorelistracrationem,& intenuonem fpe- &amus,non alia raitone defin irionem fubftan- tiz confyderauir , quam ut principnim norurru methodi demonftratiuz.hoc eftvtmedium pa tiflimz demonftrarionis, ur bcr c larini dixerur, eaque tractatio totade demonftrarione norai nandaeft,non dcdcfinitione, quiaqnum ali- quidvtalteriusprincipium , &ciiisgrana rra- ctatur.de illo alrero trattatio efle dicitur, vt Anftoteles reftatur in principio libri duodeci- mimetaphyficorum dicens |de fubftanna eft contemplaiio,quoniam fubftantiarum princi* pra, & caufz quzruntur.f Primaria igitur huius definitionis tractario non alia eft,quam ea, qui diximns. Dum uer6fecundariam in iis Itbris tractationem refpicimus.in qua Ariftoteles viS tradit,qua ad principiorum notitiam , fi latue- primaria Anftotelis rractarione hzc definitio  rinr,ducamur , definiriofubftantizconfydcra- non confyderatur nifi ut principium demon ftrationis per fc notum , ut patetlegentibus A- riftotelem in primo polteriorum libro,ubi p.if- (im definirionem hanc numerat in principijs demonftrarionisperfe noris, & indemonftra- Errorla bilibus. De hac definitione latini rccte fen- tmoru tiunt.quum dicunteam non confyderari nifi derta- .ytmcdium dcmonftrationis, dicentes eninu ^'^"prouteftmediumdicunt protit eft principiu, tioau nam quomodo eftprincipium demonftratio- nis.niu quatcnus eft medius terminus in fyllo- gifmodemonftrariuo > in eotamedecepti funr, 3u6d putarunr hanc definitionem prour eft me ium in fecundo tantum pofteriorum Itbro rra clari, quum hac rarione confyderet eam Ari- ftoteles in toto primo hbro, nec video quomo- dohocinfician audeant , quum Ariltoteles in primo libro non alia ratione eam confyderec,, quam ut principium demonftracionis ; in con  tcxtu ctiam 41. fecnndi libri dixit hanc dcfini- tionem eile immediatam , &'indeniohltrabi- lem,& habcre locum principij per fe noti , vel Eiror fuppofiti. Auerroiftz quoque dccepti lunt Auerroi  hac loquit ur Ariftotelesin fecundo Ubro pofte riorum Analyricorum a contcxtu 69. ufquc ad 84. ibi nanque docetquauia cam definirjorie uenari debearaus, quz eft principium indemo ftrabile,& rcfuratopinionem Platonis, qui di uiitonedefinitionemuenabatur, non quidem qu6d penitus reiiciat diuifionis nium.led quia iolam non fufricere arbirraturjUteain^qu^uim fyllogifticam non habct ;ipfe igitnrpr?fcitvia compofitiuam.qn? uim habct lllarriccm igno- tiex noto,fi enim proponatur inueftigjnda_i definitiogeneris,vtanimalis, nult Ariftoteles uia com 1'pcc randas efleipecies omnes illius genens , & poliun* ca,quzdeipfislpeciebus cllentiahter przdi- ( *' ud  t " canrur, hisnanqueprzdicatisomnibus colle* &is,exceprisque illis, quz fingularum fpccier rum propria lunr,reliqua generis dcfininonem conftituentjfimiliratione fi fpeciei definitio nem quzramus, indiuiduaconfyderare debe- mus,cV fnmere omnia , quz de ipfis przdican- mrin eo quodquid eft, cxiis enimipecieide- finitionem conflabimus ; hanc uiam uocauic 'Ariftoteles compofitiuam , qnia ex fpecteTum coilectionc,& attributorum compoiirione de- 'flnitionem generis colligimus , & ex indini- duorum collcctionedefinitionem fpeciei, atra men fi benerem colideremus , hccuia rcloluti va porius eft,quam compofitiua, quia ab infe rioribus ad fuperiora proccdere eft a pofteriori busiread priora.urantcademoftrauiinus; qua re nil aliuct efr nia hcc.quam inducrio, ex eo.n. qu6d illa przdicata omnibus fpeciebus compe tunt,colligimus cadem compctere generi;& ez co qu6d omnibus indiuiduis comperunt , pro- bamns eacompecere fpeciei;h(c igimr uia com Nota pofirina uim inducrionis habet,& uolnit Anfr. ^uo ui iignificare neque fola diutfione utendum eflc , to P out i ncque fola uiacompofiriua abfque diuifiono^ am^no- m RC. 3 oj Liber Quartus. Jo5 in venandisdefihirionlbuj.quiafi abfquediui A & parres definirionis , non uidemas Ariftorcle fione vramur via compofitiua,illa omnia prfdi caca inordinatc,& confuse colligemus , facit c- xrimdiuifio vt reccura ordinem in partibus de- finirionis exponendis ferucmus-, fed rarioncL- efftcacicacis probandi id,quod qucricur.prefere Ariftoceles uiam compofiriuam , primasquc ei tribuir,quumenimuim fyllogifticam habear, rocam rei ignorxdeclaracionera ipfi accepcam fenmus,a diuiitone rero nullam probationcm, fed folam parrium difpoficionem habemus;ira- que fi definirionem ica venemur, vr diuifione- uccndo fingulas definirionis parres ordinatc fu mamus,easqnc rei definiendx ineffe , e6 qu6d. omnibus parricalaribus competanr, oftenda- mus per inrfuctionem, oprimus erir modus ve- nandi ralem definitionem.qui Ariftoteli mirifi jjota ^c^placuir. Dedemonftrarioneautcmafignd nunc" at ^ venandas partes defmicionisurilis fir, dcmon hihil in ea pairtcdixit Ariftoreles,faris cnim ha dicere definicionem elfe mechodum,uel inftra menrum,quo calia prxdicata uenemur, id.n.fi dixiffet, ridiculumfeomntbuspr^buifier; fed viam diuifiuam, & uiam compofiriuam ucin- ftrumenca huius uenarionis con(vricrauir,defi- nicionem ucro non* ur inftrumencum, neque ut uiam,fed uc finem uix,nam qu^rere ea , qux ia eo quod quid eft prxdicanrur , eft ipfam defini tionem qu^rcrc , ur fqpius diccurn eft in prxce- denribus. Caput Dcchmmqnartum . Ouotuplcx fit definitio accidentis. Cidenris aucem definitio mulripler eft,alia enim eft perfeeca, 6X_pmni- bus numeris abioluta , qux eft de- monftrario pofirione differes, alia imperfecta, & manca,qax tum conclufio , tum principiurn i:r.r bnicfc deiila inprimo libro locurum eiTc^ i B demonftrarionis efle poreft ; quxomnia facilc A nna i.-atin ea parte oftendcre volens infirmitatcnu 6 a0, nix Platonicx^dfuffiux, fariseam cfecriarauitJ oftendcns diuifionetn ad eas definitiones ve- handas inurilerh erte , qux fecundum naturam notx funr,AcIemoretndigencinftrumenco lo gico; fi nanquead-has venandas diuifio inefH cax eft , mulc6 rriinus ad eas indagandas , qux func nacuraliter ignotx , efficax enc : fed quorf demonftrarione qnoque ab effeccu demonftre tor partcs definicionisnacuralirerignocx,ceffa- tur ipfe Ariitocelesin conccxcu undecimo pri- fHi ltbride Animadicens accidentia plunmu conferrcad-cognoftendum quid eft,nam ex iis,qux rci dennrcrid^acadahr, duciincognt tionem eorum , quc eius rei eflenriam confti- tuunt,eft ab cffectibus ea uenari,& dcmonftra- re a poft eriori . Ex his parec definicionem fub- ftanrixnulla alia racione confyderarj ab Ari- ftocele in libris Analyricis,quara vtprincipium intelligentur, fi quxnam fir perfeeta accidentif definitio declaraaerimus, quodenim in quo- quc genere fummum , perfectumqae eft , nor ma efle foler,quaeetera eius genensdignofcun tur. Accidenriaomniaper formam ,& mare* juoae- riamdefiniendafunriquemadmodum fubrta- jjjj^j tic, aliatamcn rationc , nam accidentis genus tur> fofmxlocum tcnet , pronrium aurem fubieccu efclocomacerix,&in dcnnicione pro differen- tia fumicnr,utdefinitioconicrusefc,fonus in nu fje.&fonusquidemefc genus, &forma,quia. fa, omneaccidens formaquxdam efc,nubcs au- tem eft fubiccfa mareria, quc. tanqnam diffcre- tia fumirur feparans tonirrum ab aliis fonis;cd tra qnam in fubftanrijs accidat , in quibus ge- nus nabet locum materix,differentia uero for- mx; &infubftancijs maceria inrcrna cfc , ex quares confrar; inaccidenribusvero exrerna, in qua inhfrenr. Deftnirio hxc ex materia , & rf* merhodidemonftrariux,&vr finemmerhodi C forma conftans dicirureffentialis.fiue quiddi refolutiue. ,fi eam ignotam elfc,& qaxri con- tingar ;priorquidemillaconfyderario prima- riaeft.hecautem fecundaria, quod fignificauir Ariftoteies in contextu 41. libri fecundi Pofte- riorum de hac definitione loquens.quando di- xic eam effe principium,noram,uel, fi ignorari conringar , non demonftrarione , fed alia via raanifeftam fieri ; de qua aliania fermonem po fteafacere voluicin ca parte,que infcribicur dc uenacione definicionis . Has duas craccariones dc definittone fubftancix in iis libris inuenio , & prxcercanullam; in quarum neucra dicere pofliimusdefinicionemvc inftrumcnrum fub- llancix cognofcendc; confyderari ab Ariftore- Ie,fed folum uc principium, vcl uc finem inftru rnenci; quando.n. eam confyderac uc principin demonftrarionis,non ad fubftantix,fed ad acci dentiscognitionemipfam dirigir ; quando aa tem docct uiam uenandi pr^dicatacllencialia tariua,qm'atora accidenriseflentia per eam ex- primitur, fcilicec per genus refrriftum a fubie- Cto proprio fungecc officio differentix , erenirn 3uidnam aliud cfr eciipfis,quam priuatio qu?- a luminis lunc ? quid aliud eft tonitrus, quam fonusquidaminnubefactus? Scd aliud eft Difcri- magni momcnti difcrimen inrer hanc acciden mcu dm tisdefinitionem,& dcfiuitioncm fubftantix, tc . r quod ad propofitam nobis conremplationem - _ maximc perrinet, qu6d definitio fubftanric. per t ic,&de maceriam, &forroamperfectaeft, & nihil ei fimrio- deeft,hxc enim homihis definirio , animal ra- ncm ae tionale, & effenrialtsefr , & perfccca definino, cldco$ - quia cflenriam hominis ira declarar,uc nil qu?- rendum manear, huiusauremrarioefr qaonia illafbrma ineftin illamaceria finemedio, ne- que ab ulla exteraa caufa pender , fed efrfimul efsencia, & caufa rei . Afc illa accidencis dcfi- nitio,quamducimus, ellentialis quidcm cfc, notu l De Methodis 4 detur caits dcfinirio clfcntialif, anirous quxrcn, tis non conquiefcir, prxlertim animus "virt fa-> fiientiSjVt do&iflimc nouuit Aucrrocs in calc cxti commentarij libn fecundi pou\criorum-M craandoenim qutddius pcnclct ab alu exter- na caufa, animus in cognitione quiddiutis nq 3uiefcit,niftcaufam quoquc nofcateius.quid- itatis \ propterca ~vt definitio accidcnris, per- fcdta reddatur.trrtiapartiailaprxtcrfoitmm,, fic materiam rcquiritur, ncmpc caufa inhcrcn- tir illius formi .n illa matcria ; perfccu igitur definitioeclipfiseft, priuatio luminis inluna obtcrrx ioterpofiaonem ; & pcrfecta tonitrus definirio cft.fonus in uubc propccr extin&jpne ignis.fi mod6 hxc ipfms cauu lic , uc iuppdoic Ariftotelcs. Obhancigicux rationcm fncon- textu 41. Sc 43. fccund;jibr poftciiorum dick finttio.qux vocatur gatiuUs , *vt uult co in loca Themtftius. Alcerauer6 pcrfe&x defimtioni^ pars.qux formain, & materiain line cauu con unetulla cft,qu^ dicitur deraonftrationis con chifio.vt fi dicamus , eclipfiseftpriuatio lumi- n 1 . lunx.conicrus eft fonus in nuoe , V vocatur Concluho,quiaquum exuafe cauum habeat demonftran potcftihaoc diximus vocari quid- diutiuam, itue cllcntialcm, iiue etiarn for malc definitionem; internam cntm rei naturam, Sc eftcnciam expximit, lunc eandcm Anftotclcs. in 44. conccxtufccundi Ubri Poftcjriorum no- minaicm dcfiniiioncm appellauit , qma cftcn- t to oc- nam ab cxtcrna caufa, pendcnxem pxofcrens fi- miailt nc cxprcftione caufx non benc iplara ehVenua,- \ n*t dcclarat.id cnur., qaod caufam. ahquam habet proptcrquameft,non bericcognolcitur, ntfi Ariftotclcs.dcfinitioncmacctiienus.quiddu-t'.  pcrillam;, vtigituchancdiftingueret ab tlli_, t uam dcroonftrabilcm cile, non qu6dtou dcfi^ qux cilentiam cum cllentie, caiua dedarat ,Sc pitio de defiqito demonftrctur , vt fi colltgatur eft perfecladcfiaitio^eam uocauit aoininalcm cclipfioxefte priuattoncinluminiylunx.cV; coni trum cflcfoaam in nubc , qucro fenium mulci pcrperam acdpiunt; fcdquod.alteradefinitio- pis pars dealtcxapartcdemonftretur , ncmpc- fotroa de roateria per aliam teitiam partc adic- ccam,qux eft caula inhxrentix formx tn matc ru; de lunaenimdemonftraturprtuacio. innu nispermediam ccrrx interpofirionem.cK^^t-* nubc fonus per mediam ignis extinClioncrn-;. jdcirco hxc pcrfcdta accidcntis definitiaapud, Ariftotelemeltipfamctdcm.onftracio , & lolq, tcrminorum fi.tu ab ipfa demonftrationC di fcrcpat,quia ex ijfdcra cribus terminis deroon. ftracioaccidcntis, & eiufdem dcfinitio conftir tuitur, genus quidcmaccidcntis eftindemon- ftrarionc maius extrcmum , fubiectum dt, mi- ous extremum, caufavct6 medius.termujus. quta nominis utttm fignificationem exprimic CiTcntiam vcro non benc declarat , poftea vcra in, contextu to. cx i js, qux pcius dixeuc , colli- geus omnes.dcfintcionis (pccies eam uocat co- dufioncm dcmonftrationis, quta caufamex trafe habct, pcrquam dcmonftrart poteft, Tot igicuic numero funt accidcntis definitio- W9j,a.ftwaiuiikii^..  ji CaPut Dccimumquintum, De alicrumcrroi ibus in  * nauux demonftrationis repugnantiffi- mum.quod multifariamoftendcre pollumua, pnmum quidem id nobis conftitucndum cft , tum de fubiectodemonftrationir, tum deaftc r Ihone dcmonftranda prxcognofcendum cllc quid nomcn lignificet ,'tk lignificationem no- minis intclligi non pofle nifi cognito gcnerC^ fuaa jjjquo j|lj us re j vel propinquo , *\cl laltcm re- vaalioi moto  quomodo cnim nomcn ecliplis intclli- gemus,nifi fciamuscclipuraGgnificare prtua* tionem quindam lumin:s ? quomodo inteilige rous nomen tonitrus.ntfinofcamusellc fonum dtsiniit accrolio ; Hquidcm propria uocis fi- gnificatioeiiine caufa competit, pulla cninv* eftcaufacur eclipfis lit puuatio iuminis, vei corira fitacqcofio (aoguinis iilli itaque, qui ita dcraonftranr , non dcmooftiant conclufio- nem pcr fuaro cautam , quoniam ciufiuodi con clulioms nnllacauia affcrri pouft. Nosigitur  j e j e g dicimus altaratione dcfinmoncm lllaiu eifc- itjoae conclulionem dcmonftrationis ; non enim oqux eft toradefimrio dedcfiniro prcdiccrur , fcd quod e J ouc ^?" altcra definitionis pars dc altera.nempc forma,^"' 1 " de materia concludatur, Anftotcle&talem deftj nirtoncm concluuonrru dcmonfti ationts efle ia . quend.inu? dum igitur demonftramus ccli- B dixit; per mcdramemm interpouxjonem ur- piim elle priuanonem luminis Lun.r , ccliplirn facimus in eademonfttatione fuhic&um, cr- go prxcognofcimus eclipfim (ignificarc pnua- tionem luminis , idem igitur demooftramus quod prxcognofcimus , quod certe abfurdifli- mum elle qmlibct fanx mcntis aflcrerct, ntm fiiuuficationominis eclipfiaouilaaliae, quain priuatio luminis in luna, ideo fi hanc prccogni tam efle oportet , eadcm demonftrari non po- tcft,nili idem dc lcipfo demouftietur , quunv nihilaiiud fic ccbplis , quam pnuatio luminit Lunx (imiliter non eft dcraonftrandum iratn clie accenfionem fanguinis in corde  oequeLj tonitrum efle fonum in nube , quia hxc cft fi- gmficauo BOtmnis petutus indcmonftrabtlis, Uc iplo nomi nc , neque abquid roboris habct id,quod raultt dicunt, defiaitiooem dc defint- to non demonftrari ea ratione , qua eft defini- tio, fedquaunus cftquxlitu;n ignoturru i h'pc cniin ridiculumcft,quia lieft quclitumigap- tum, fignificatio igitur nomirus fubie&i igrso- raeft, quomodo tgitur dcmonftraro aliquid polfumusdc (ubiccto, cuiusAomen non intelli gimus? qu6d li dicam ptxcognofci qutdcnx quod ccliplis lignificat priuationcm luminis, non ramcn cam,qux eftin luna , 6c hoc efle id, 3uod dcmonftratur, in aliud abfurdum inci- ent non minus graue, fic cnim fubiectum dc- inonftrationis erit ipfum accidcns, ut ecliplis , prxdicatumvet6, quodquxrirur, entfubictitu accidentis.inillaenim dcmonftrauone nihil mancbit ignotum,quod dicaturquxri , nifi lu- na ; hoc autcm cft inconucniens.debet enim accidcns dc fubic&o monft^rari, vt fit prxdica- tio naturalis.non lubieCtum de accidentc* .. s>ado. Prxterea certum eft eamcire potiffimc demon ftrationis conditionem ut mcdium lk cau(a_ inhxrcntixmaioriscxtremi in minore, ut ra- rardcmonftramus tnlunacllc pnuationem lu- rmnis , & per mcdium eppetitum uindidx de- monftraruusin fanguine cordis ficri ccenfio- nem; quare hconclufione$ demonftrationisipriuatiolumtnis in luna, accenfio languinis in cotdc , fi ctenim has de* monftremus , uerc caufatu couclulionis afferi- mus .tdcftcaufaminhcrentic; prxdicati in lu- biedo ; Sc qutaconclulio illafovmam,&: matc- nam accidcntis contincr , lubicclum eiiim cft materia,prxdicarum autem forma.idco eft illa definitioimperredta^, & demonftrahilts, quc. caulam rei noncontinet ; iplligitur (t caulatn. addamus.conclulioni mcdium tccminum ad- dimus, Sc dcfinitionem petfcdam-' facimus, quarrejplaa dcmonftrattone noo diffcrt, fcd folo terminorutn fuu ; he c eft leotentia Anfto- teli s,l i benc eius vcrba pcrpe n ftiruatur.aliotamcn , eS: aloordmc in luc , & in Uladifpofiti funr,namin dcfinirionc_^ pn- mumprofcrturgcous, ultimolococaufa, dici- musenim,esJipiixcftpriuatio>uiinims.luoxoL> tcrrx inrcrpofitionem , at in dcmonftxattpoA^ -irar Ihft i Uonalc cft caufa uc riilbUcinh(rcat homini, &c aunquim a gcncrc aufpicamur , im6 poftrc Buau 1 -3 i j De Methodis, , mum eft, quia eft id.quod quxritur , ided fi mi D nis apprehendimus , fed non proprerea ipfam norem propofirionem anteponamus, primo lo efle cognofcimus ; ideo Ariftoreles inter prar- co lubiectum dicimus,deinde caufam, poftre- mo genus ; quod fi anreponamus maiorem , a caufa incipimus,deinde genus , randem ( ubie- ctum proferimus ; omnino igirur alius eft in de finitione perfccta , alius in ciemonftrarionc or- do.ac fitus rerminorum ; idem dicendum eft de illa lmperfecta definitione, & de conclufio- ne demonftrarionis,funt enim idem rc,quia ex ijfdem duobus terminis conftant , genero , flc iubiecto, ratione autem difterre debenr.ideft & forma, & ordine terminornm , formaquidc quoniam conclufioex neceflitate eft enuntia- tio aftirmans, vel negans , definirioni vcr6 for- ma enunriationisminimeconuenir,ficuri ne- que fbrma fyllogifmi,definitioenim,ut ait Ari ftoteles nequcrcm eife, neque non eflo dicir, fed folumquid fir; ordine autem terminorum, qtioniam in conclufione neceflarium eft fubie cognitioncs demonftrationi ncceflarias illarn nominauir.qua &fubiedti,&affectionisquxfi tccognirionem habemusquid vtriufq; nomen ilgnificet ;* rora igirur conclufia prxcognira^ eft,quia antedemonftrarionemdcbet eflc in- tellecta, licetipfius vcriras nondum cognofca- tur.utfi eclipfim dariignoremus, eamqucde- monftrarc velimus.neceflarium nobis cft anre- quam demonftremus inrelligere quid nomen edipfis fignificet, figmftcat autem priuartone luminis Lune, fed licct hoc pr^cognofcamus , atramen an derur in lirna hcc luminis priuario adhucnon cognofcimus,idque perdemonftra rionemoftendereuolumus. Qupniam igitur omnc,quod anre demonftrarionem prxcogno fcendumeft,prinripium demonftrationis uo- cari poreft , definirio h? c nominalis tanquam nomcn arfcctionis demonftrandx declarans, ctum antcponere generi prxdicato , in dcfini- E &ranquim conclufioanrequamdemonftrctur tioneautem necefle eft antcponere genus fu- intellecta,principium quoddam eftdcmonftra biccto locum differenti? obtinenti , harc enim eft definicio,priuatio luminisin luna, hxc au- tem conclufio, ergo in luna eft priuatio lumi- nis;ira hxceftdefinitio,accenfiofanguinis cor dis,hxcautcm conclufio, igiturin fan^uinc__ per caufam exrernam,qux eft perfectio,& com plementum definitioms,qno ftt ut rora demon 1 ftratio in dcfinirionem pcrfectam accidenris conuerrarur, qux eftultimus.ac prxftatuifli- mus dcmonftrationis fints. Hxcitaque & Ari- ftorelis,& Auerrois fenrenria eft,& uera;qui ve ro aliter fentiunt, cralfa nimis ignorantia^ , ac nideli. ccecirate laboranr. Quxrerehicaliquispollec ^ CC j*l* cur in maiore exrremo demonftrationis noru io ic&. itf um affectionis nomen pofuerimus , ur cclt- pfim,fed potius eius genus, priuationem lumi- nis; Verum ne nimtacum proltxitare in prx- fenria digredi , & a propolito rccederc uidea- mur,idin alioinloco (eorfum expendendum dcfini- relinquemus . Non eft autem hic prxtcrrntr- oo.quc, tcndum.fed fummopercannotandum quodde clulio  ^ m no ' " 1 *fl cc ^i on 1 s > q uz dicitur efle aeraon- ftrarionis conclufio,eft enam alia ratione pnn- ocmuu ( ( , , * - ftnno- cipium demonftrationis , idque ut pnmo alne* nis , eit ctu mirabile fortafle uiderur,ira,fi bcne in telit- gannweriflimum eife comperierur, aliud nan renus cft conciufio ignora,quc per demonftra- tioneminnotcfcit. Caput XVI. uomtdo omnis deftnitw accidentis ad demonftrationem referatur t & ad demon- ilratiu* metbodi traditionem pertineat. X his,qux diximus, facile colIigcreL^ poifumus quomodo omnis defimrio af fectionts fiue perfccta, fiue impcrfcCca monftrarionem pertineat; eaenim , qux imperfccta eft,vel eft principium , uel conclu* iiodemonftrationis; qu?uero perfecta , &^ cx ijsduabus conflara,demonftrario ipfa eft fo lo ab ipfa differensterminorum fitu; hxc ut fi- nisprxcipuus demonftrationis, arqne ur detno ftranriumulrimusfcopus ab Ariftorele confy- deraturin fecundo libro Pofteriorumab inittu libri vfque ad 4?. contextum; qnia reuera finit uitimusderaonftranrium eft i dcmonftratione colligere omnibus numeris abfolutam.cV quie fcere in cognirione quid eft;ueritatem hanc do cet in ea parte Ariftot.proponirenim in princi coniilifl pio eiushbriinueingandum inftrumcnrumdu Anfi.ia censadcognofcendum quid eft, quando eft ; | o ". Cl ^ 3orrin *l ue e ^ cognofcere rem efle, aliud eft quid no*t naturalirer ignorum , cuiufmodi etr definitio cjpFum mcn fignificet intclligere,definirionc_-.qui- omntum affcctionum.quoniam ipfarum eifen- dcm nominali quid fignificct nomen aflcctio-  ria pendet ab externa caufa ; poftea oitendic   * non * non alio inftramenro nos duci ad hanc cogni- rione,quam 1II0 codcm,quoducirourad fcien- ciam propterqutd eft, nempedcmonftratione, adquod declarandum voluit in t. capite hoc rundamentum conftituere, qu6d idem eftco- _ gnofcerc quid eft, & proptcr quid c(l , hinc .n. fi: ut demonftratio.quum raciat cognitionenv propterquideft ,cradat hmul cognitioncquid  -./ -nft , declarat etiam modum Ariftoteh quo per detnonftrationem ducimur ad cognofcendi ac ctdenrium quiddiraccm,& oftendit no pollc de finittonededefinico demonftrari, in lucctame prodtre perdemonftratione, quatenustotadc- monfrratio in definttionem perfccta accidentis conuerritor,neq; alta via,quain dcmoftranone, polTe caiem dcfinitionem innotefcere . Dcbe* mtisaurcm co in loco notarefummum Arifto* telis arrificium, qui *vt oftenderet idem cil :_j deroonftrarionem , ac defiuiribnem , ucitur ra- tionecommucata,& dctrronftcarioni tribuicof- ficium definicionis,& dcfinitioni ofticium de- monftrationis , eft eninvdefinirionis ofncium ilgnificarc quideft ,dcmonftrarionis"ver6no- tificace proprer quidcft;nam fi dcmonftrario declarat etiamquid eft , nl facic quacenus cft definitio,non quatenns eft demonftrario; & dcfinitio fi decl.it at ptoprer qutd eft , td facic quatenus dcmonftrano, non quarcnusdefini* fiodtxc autem manirefta iunt ex ipfa vocabulo rum fignificarione. Ariftotelcs tn cnnrextu 41. & 4). aflerir demonftrarionem oftcndere 3uid c ft, deinde in 45. dcfiniens dcfinitionem icif eamelle otationcm iignificantem pro- pterquid eft, & oratianem demonftrantcm , pcrfeccaenim dcfinitiofignificat quiddttatem cumcaufaquidditatis; func aucemin illis lo- cis benr perpendenda Anftorcjis vcrb.i, qui ar tificmtidime locurus eft ad denotandum dc- Dcfini- nonftrationcm ctTe mechodum, &inftcumeit- "fteriornm dicit poriftlmam dc- monftrationem potefcate complecti quzftio- nem quid eft.quar efrdcfinitio,qoam narurab> cecdefyderamus, & propreream qu^rimusco C gnirionem caufarum,dicit igitur dcmonftra- tionem ducere nos ad cognofcendum qttid eft , hoc eft ad dcfinirioncm , & hanc cfte vlti.- mum omnium demonftraotiom fincm , cuius grariacaufas rerum quzrunr, & demonftratio- nesconftiuunr. ln commcntarioetiam }8.fe- cundi libri dicit demonftrationem cllc pote- Ttate definitionem,& ideoquicquid in i.ltbro diccum eft de dcmonfrrarione, dirigi ad illa^, quardicunrur in fecundo de dcfinitione. In Epitome quoque in capice de demonfcratione, &indeciroa qdqftione logica-. farpe eandem fententiamprofert Aucrrocsquod finisdemon ftrationis, & prxcipua intcntio demonfcranria eft educrio defiptuonis.quc/unt enim propter quid eft,uc tandem inuentacauia cognofcanr quid eft. Et in prcfatione fua in ptimurn libru pofrerioram , coiu* uerba eriam aotc pctpen- dimus,inquit Aoerroeseafdem propolitionos dcmonftracionis confyderari ab Aciftotelc^ O & in i. De Methodis, 3 i6 & in primo , fc in fecundo pofteriorum libro, D in pnmo quidem vc ducunt ad cognirionc" pro- prer quid cft.in (ecundo autem uttraduccogni tionfquid cft, idctgitur inftrumentum demon ftrario lecandum Auerroem ducit ad cognofce Dcfini- duro proptcr quid eft,& quid eft.Hoc idem i rt_ |lon " tota Arifto. naturali philofophia obferuare pof aceidcn.- .  . r . ,  tium na lumus,plunmorum enim accidentium natura- turaliu liu definuioncs tnucftigidas proponic vt quid funt Jc motus.quid locus.quid tcmpus, quid gcncra- J~2*" tio.quid miftio,qmd putred o.quid co&io,& a noncs. ji a eiurmocli}dicjuac igitur Aucnroifbr, Sidcmo ftratio c il proprium inftrumcnrum , qno acci- dentia cognofcantur,nonne debuic Arifto. eo- rum accidcnrium demonftrarioncm potiusin- dagare,quamdefinitioncnxvnli tas,qux nobis cx dcmoftrarione proucmct.cht vt atTcquamur cognitioncm demonftrahuam de omnt rc , quantum potcft homo naturaluci colcqui l li crgo ab Auerroiftis pctamus qua?na li t hxc prcftantiflima cogni t io,qu a m per deroo fttjrionem atlequimur.cenu eft eos eilc rcfpon furosiUam, quxin duabus quxfrionibus com- ptexis conftiiutaeft,qu6detc, &propcer qutd, cft;ac nonfuntboni Auerroiftx, imb neque boni Arifrotclici , quandoquidcm Auerroes inomnibus ancea memoxaris locis clare dicie tilrimum finem > & fupremam perfecfioncm demonfnationis ctlc cxttacrtonem definirio- nis, & cognitionemquid cft pgitur cognitio propccr quid cfc non cfc ca coca , & ablolunf* lima cognitio , quam a demonftratione con- fcqui pollumus , fed potuis cognitio quid cft; Artfcocclcsquoqnc in principiofccundi libxi pofterioruro oftendit, quod idetn demonftra- tionis medium tradir nobiscognitionem & pre pter quid eft , & quid cft, qub fit ut dcmonltra tioducat nos adcognofccndum quid cft, vt ipfc inco libro pofcea dcclarac. .Ergo fccun dum Auenocm,& Arifcotclem diccrc cogimur fcientiam prxiunrilumam,quatn exdemoftra-* cionc pcrci pi m us.dle cogninonero omoiu qua cnorquxfitorura, prctertim autero ipltusquid cft,in quo fumma demoftrarionispcrfe&io, & utiliras confiftit,quia quxftio hxc cft finis oro- nium aliarum quxftionum ; hanc igiturintcU lexit Auerroesquandodixit urilicatem demon ibanon is cfle fcienriam prxftantiffimam dc_j omni fc- quantara potcft homo oacuralitet con- jtf LiberQuartus. Jlg Dccla- confequi. Similiter quando in calcefecundi A necnon merhodum omncm efle definiciuam, mio E- poftenomm in Epilogo colligic Arifrotcles fe idq; fano modo accipiamus, nil falli,vel abfur- toaSc 'yHo^ilrno, acdedemonfrrarione.acdemo di dicemusjomnia nanq; logica inftrumcnca. a l,b fcraciuafcienciacra&afle,fcientiamdcmonfrra ad definitionem dticunr, quoniamomniumre foftcr. tiuam intelligit Auerroes fcientiam quxfiro- rum cognirio in dcfinitione confiftir.quxlibec rum,quc in fcienti js fpecolariuis locum haber, cnim res fttnc plene cognofcitur, fiite iubftan- nec dicit aliquorum qtixficorum, fed fimplici- ria fuerir,fiue accidcns.quando perfecta ipfius ter qucficorum,omnia igitur quffica intcfligir, definitio habctur , vt ait Ammonius in princi- quxricur aurem in fcietijs eriam quid eft , im6 pio fux przfarionis in libellum Porphyrij , Sc hxc efr maximc prxcipua quxfrio , quare hanc Auerr.in comm. 97 .fecu ruli libri Pofteriorum , quoquecompleccicur Aucrrocs nomine fcien- arqui methododemonftrariua definirionesac- tix demonfrrariue.Ex his colligimus dehnmo- cidentium venamur,methodo autem rcfoluti- nem non efle inftrumentum fciendi apud Art- ua definitiones fubftantiarura ; omnium igitur fcotclem,6c Ancrroe, qni tametfi dedefinicio- mcthodorum finiseft dcfinitio.proinde totius ne plura dixcrunr.tamen folam demonftratio- logicc finis eft, non quidem vt inftrumenrum , nemutinfrrumenrum nominarunt, quiadcfi- fed ut finislogicorum infrrumctorum ; fumpra nitionem fi nem potius.atque utilitatcm inftru- igicur nominatione a fine poreft omnis nietho- menti efle arbitrati funt ; idcirco eam nomine dus uocari definitiua , quatenus ad definitionc demonfcraciuxfcienciccomprehcnderunr, ft- ducit;quarehccvtraq; fimul vera func.oraner ne n.demonftrationis prxcipuum cflc diximus mcthodum efle definiciuam,& nulbm dari me cognitionem definitionis.quqedemonhratio- B thodnm definiriuam, nullaenim datur prcrer ne colligicur ; propterea inquir ibi Ariftoteles dcraoofrratiuara,6c rcfolutiuam. dcmonltrarionem , ac fcientiam dcmonftrati- uam idem efle, quoniara idem reipfa eftdefi- Caput XVI III. de ordinefcruato ab Ariflolele iat nitio, acdemonftracio,folum in formadifcri-  tKitbodorum tradiuone . roen efr , qux forma_. , quum fit logicorum ia- frrumentorum conditioneceflaria, facirutde- W * X his,quxhactenusdictafunr,manifePofteriorib. Analyticis.quarn tioncm loquamur , & quod demonfrrarionis de methodisageTe^pfumq;id K optimeprxftitif eft , tnbuamus definitioni , fic enim dcfinitio- fc.quum & nararara , Sc ucilitatemechodorum neminftrumcntum appellare poflumusea ra- diligenciu^me^eclarauerir, relinquictir uc pau lione,qua eft idem re quod demonfrracio>arta- ca qucdam dicamus de o*dinr,quo eam tra&a meu non erit inltrumentum a demonftratione tionem difpofuic,huius enim declarario ad ple difcinctum,fedidem;dumigitur definitionem nam confihj Ariit. inrelUgeBtiam plurimum confydcramus quatenusademonfcrationedi- conferet.Illudinprimisin-memoriamrcuocan fringuicur, finis eft ultimus inftrumenti , non-. dum efr.quod fupsa dcclar.mimus, primariam inftrumentum; dum vero ipfam fumimns qua- effe in ijs libris rracTiarionem de merhodo de- tenusidem eftrc, quod demonftrario , inirru- monftrariua.fccundariam uerbde refoluriu.i ; roentum uocari potefr, fiquidem dcmonfrra- hinc facrum efc ut tota cracfcarionis ordinatio- tioinftrumenrum cfr, necproprerea duofunr C nemfumpferic Arifc. * merhodo demonfcratU inftrumenta , fed unum, quod quum actu fic_, uaj, quam folam in procemio propofuit confy* demonfrratio.uocatur etiamdehnirio.quiapo dcrandam , & quamfolamin Epilogocollcqir teftate cftdefinino; duramodoenimipfamrei declaratafmfle,patet.n.ramin procinio,nim in ucriraterainreliigamus, hxc omniauerafunt, Epilogo iamcmoratis nullam facrameflc men neque ullis aliorunu cauillis perturbari pof. tionem methodi rcfolutiuc .quonia igittir hu- funuts. iusconfyderationdfuicpriacipaiis,fed pocius ut connexa methodo dcmonftraciux, & ab illa Caput DecimumoHauum , Jguomodo uniuerft lo- pendens, tota cracrarionis , onrniumq; theore- gi(4finis definitio ftt , & omnis metbodus macum difpoficio fumenda fuic i mechodo de- poffit appcllari definitiM. monftratiua . Dicimus itaquc merhodi demoo In lik . Mfcraciuc traditionem fcripram efle ab Ariftoce- ANiFfSTVM efc igiturunicumefle leordinc refoluriuo,neq;alioonfinefcribi po^^* logicum infcrumenrum.quod prxci tmfle, ur manifefrum eu rum ex ijs , quxfupra foi^! pue ab Ariirocele in libris Analyci- de ordi nibus diximus.rum etiam cx iis, qux a- uus . cisconiyderacur , methodum demoftratiuam, lias de naruralogicx fcripfimus; cerrumefte- cuius gratia rcliqua omnia tra&antur, Sc ad nim Ariftoteleraaufpicarum eflcinotione fi- ^j 11 "^ quam omnia referuntur . Qu6d fi definitionis nis,& ab eo adprincipioru inuentionc per refo j^"^ graria omnia traCtari in logica , 8c definirione lutione procefhllc,fiiiis aute duplex ei propone & extcj clTe uniucrfi logici ncgoci j ftncm aflcramus, batur > vnusintcrnus,ipfademafrratiuamccho*nus. O X d"H ( De Methodis, 31  dus altcr externus.nempe hnius inftruroeti "Yti D minarione qucftionis quid eft, occafioncm fu- |ius',qu.imin proccmio ! hb. Priornmdixerat matdeclaradiquonam inftrumento ducamur efle demonftratiua fcientiam; fic etiamxdifica ad cognolcendum quid eft.quandoeftnatura- toriduohuiufmodifinesproponuntur.domus literignotum;deindel6ga fa&a diiputatione, quidc ut inftrumcntum ab ipfo fabricandum, in qua omnia, qux cxcogitari pofliint, inftru- proinde ut internus finis, habitatio "vero , liue menta refellir.tanquam inutilia ad declarandfi coferuatio fuppelledrihs tanquam externus fi- quid eft.intcr qux rciicit & demonftrarionem, nis,& utilitasilhus inftrumcti;abvtuufqi igitur & dcfininonem , incipit pofrca ex animi fen- finisprxnorioneexordiendumfuir,quodqui- tentialoqui, & ipfaro rei ueritatem declar*- dem ipfc Arift. fecit.nam in primocapitc i. li- rc&oitcndit quod , etfi non poteft demon- bri fine ulla probatione conftituit tum fcientia ftrari ipfum quid eft, tamen in lucem prodiu, dari.tum dari per demonftrarionem;deinde in pcr demonftrationem , quando primam dcfioi principio fccundi capitis etiam quid fu & fcic- tionis partem ineile in fecunda dcmonftramus tia,& demonftratio declarauit i ex qua finis no per tertiam , quemadmodum antea dccbtaui- tione ad conditiones pnncipiorum demonftra mus; ea autem tra&atio de dcmonfrtatione eft tiotiis indagandas afcendit , & in ijs dcclaran- ranqulm de inftrumcnto, de definitione vero dis per fatis longam,ac diligentem tra&atione tanquam de fumma ipfius inftrumcnti utihta- verfatuscftinon funtautem in prxfentia ip- te.atq; vlrimofine.Eltautemanimaduettendi fc, principiorum condiriones declai ande,, quan quod quando cum Auerroe dicimus Ariitot. doquidem non fententias Ariftotelis explana- in fecundo pofteriorum libro confydetare de- rc _^ , fed folum ordinem ab eo feruatum ex- E monftrationcm ut inftrumentu ducens ftd co- pcndcrc conftituimus i credimus autein dc__ gnitionem ipfius quid eft,non totam i.lib.tra- principiorum conditionibus Ariftotclemegif- ciationem intelligiraus,fed primamuntum,& fe vfque ad contextum j6.primi libri.quoin lo prccipuam cius libri partcm, quandoquidenu. co agcrc incipit de ptopnetatjbus , qux ipfa^ aha quoque multa ptxtct hoc ci.id.uur ab Ari principia inucnra , & demonftrationem ex iis ftoteie in eo fecudo libro.is enim liber in duat conftruccam confequuntur , de quibus agit in principcs partes diuifus eft , quarum qux prior tota rcliquaeiuslibri parte, idque egrcgicani eft,ad contextum ufq;47 .extendirur.inquado . maduertit Auerrocs in commentario ccntefi- cct Anftotclcs quomododcmonltrario ' in deii rno fccudi hbri Pofteriorum i mter ipfas autcm nitionem conuertatur, & ducat ad cognofcen- demonftrationisproprieutcs principem locu dujw quid eft; eamquedicimuscflc pr?cipiiara tenere 'Vidctur ipfa dcmonftrationis utilitas, corranhbrorumpartem&fcopumultimu to- quam dcclarJit Ariftot.partim in primohb. par tius A nalyricctraclationis,quum in ea Ariftor. tim in fccundo ; quum enim uuhtas ca fit, qua d apiccm ufqnefcienrix pcrfe#x,& ad iupre- fupcrius diximus , nimirum oranibus quxftio- mam demonftrationis uriliutem cognofcendi nibus de eadera re fatiis fatisfacere turo cora- nos petducat . In reliqua ucro eiuslibri parto filexis , tum fimplicibus,de complcxis quidem quxdam alia confyderat ad perfedrara demon oquitur Ariftotelesin primo libro declarans frrariux methoditraditioncm neccflaria, qua- quoraodopertalemderaonftrationemex tah- inre videruregregiospicloresiroiuri, tjpnus busprincipiisconftrudam aflcquamur fcicn- cordm figuram dcpin^cre uolunr^poftcaad fin tiam non lolum quod fit, veium etiam propter F gulas cius partes mehus confydcrandas redeut, 2uid fir,fimulque in ea parte declarar imperfe^ yt fiquid omiflum fuir, aut liquid iroperfc&ura ;ionem illius deroonftratioois.quc, ob ahcuius mafit.inftauretur.ac petficiaturjiple ereniro to- Conditionis defeclum non dctfarat propter um deroonftratiuam difciplinaro continuato qnid, fed folumquod;ideoibi roanifcftum eft fermone perfcribere uoluit , & ad apicem ufq; mctho- quomodo Ariftoteles agatfecundario de me- ipfius peruenire,declarans tum demoftrationis dusrdb thodo refoiutioa, omnes cnira conditionesui naturam.tumtotam utilitatein,quam exeafu* lutiiu buit primario demonftrationi potiflimx tan- mus perccpturi.quod quidem facitin.i. libro, quim eius proprias; dcmonftrationi autem a li & in fecundo uiqne ad 47.contexturo ; pofte Cccw- g no non tnbuit eas nifi per quandam partici- confyderans plura a fc antea fuifle oroifla con- (U(i6. parionem.participat.n.quibufdam conditioni- fultb.atfdauopera.oe nimisprolixadigrefllo- buspotiflimxdem6ftrationis,fed noomnibus; ne tradationcmpr?cipuaintcrrumperet,reucr uideturitaqueAtiftot.de hacfermonem face- titurad quxdaaliquadeclaranda,qi]$ad *do- re potius *vt eara feparct a porisfiroa demon- ftrinx illius neceflitatem,iielabundafcriam ^x- ftratione, quaro per fe ; vel per fe quidem , fed plicanda crant;primo quidem locoanimducr fecundario.Sed ne credarous furoroam deroon titfed de dcmonfcatione loqiientemtftaufle ea Scom* ftrationis perfe6tionem , toumq; eius utiliute fieri ex proxiroa reicaufa , ob qua rcseflc dici- ta. c6fiftere in dedarando propter quid efr, idco tur,& per quaaifequirour perfeoum rei ftien- j 0n ^ B in principioi.libriqu?ftionesomnes,&omnia tiam tum propterquidiit,tumetiamquidfli, ggf^- otiflima deraonftratione medtum e(Te queat; ic enim ab uniuerfati ad particulana progredi tur.a caufa latcaccepraadfingula caularumge nera ; ibique mulra de caufis dicit , qux in pri- jno libro.vel in prima parre fecundi abfq; tra- ftaciontsincerruptione dicere non potuerar. I>einde loquitur dc modo vcnandi tliam dcfi- nitionem,quamdixerat cllc indemonftrabile, & demonftrationis principium,primariacnim confVderationehxc -vc per fe nota ufque_j ad cum locum habita fuerar,ibi *vcro vult lecuda riam quoq; facere eiufdcm tractarionem,qua- tenus eam a nobis ignorari,& quxri contingic Eiufmodi funcreliqua omnia,quc in calce eius tradidetitfacilem pnnctpiorum inucntionem manifeftumeft eum locum confyderanribus, nam rra&acio , qux cft ab eius libri inirio *vf- que ad 4?.con tcxtum, adc6 obfcura eft , & in- tcllechi dtfticilis, ut a netnine poft Auerroera tum fenrenria, tum intentio Artftotelis in ea Earte fuent intelle&a, credimusq, nos primos ac tempeftate locum illum uera interprerario ne illuftrafl"c;igirur fi in ca pane facilem medij inuentionc reddere uoluit Arift. fpe, arq; opi- ninnefuaegregierruftrants eft , quippe quum difticillima fit medij inuenrio,fi in illius parris inrelledtione conftirutaeft.Sed dicat, quxfoja tini quona modo putct Arift.ibi facilem medij inuenrionem docere,mihi quidem dicere "vi- dentur Ariftotelemid facere docendomediu eflc definitioncm , fed hoc quomodo facilem reddat medit inuentionem equidem no video, facilis enim fit inuentio medij quando coditio libri rra&anturab Ariftotcle , pertincnt cnim B aliqua maximcaliarum confpicua declaratur. ad maiorem eorum, qux in primo libro di&a_ CTant,intelUgentiam,ut per fe quifq; cdfydera- r c poteft ; nobis enim in prxfentia iacis eft me- thodum,& arnficium Ariftotelis,atque eorum libroru.n fabncam cxpoluilfc,ut tractanoilla_ Ariftorelts de methodispro prxfcnti occafione optimc intelligatur. Caput XX.S>lutioargHmentorumprioris fc84 Gr ritis.elt uir fapiens,prudens,iuftus, rempcrans, hicxertc itlius inuentionem facilcm nobisno redderet, quoniam conditiones ablconditas nobis proponeret; at fi xtatem , colorem , ac formam faciei,aliasq; corporis condiriones de clararet.facilcm utique nobiseiusinuctionem redderettmedium autem demonftrarionis no- tius nobiseft vtcaufa,quam ucdefinirio,iplum enim efle proximam rei caufam facis in prtmo libroPoftcriorum nouimus, & Ariftotcles ex hocquodmediumeftcaufa declarans propcer 3uid eft, oftenditinfecundolibro ipfum clfe efinitionem.&norificare etiam quid eft; cor> ditionem igitur ignotiorem ex notiore dedu medio, &de defimtione prouc eft mediunu cit, nequeullam nouam condirionem euidetio demonftrarionis ; primum horum argumcn-C rcmin mediumafterr, per quam facilis nobis tum fumprum fuit ex tradtarione de iyllogif- moin pnmo libro Priorum , quemadmodum cnim ibi Ariftoteles docet & conftructio- nem ratiocinactonis , & facileminuentionem propofirionum ad ratiocinandum , ita eriam in poftcriortbus Analyticis agere debet cura de conftructione demonftrationis, tum de fa- cili inuentione , conftructionem quidem do- cetin primo libro,facilem aucem conftructio- nem in fecundo.dum d cei facilem inuentio- nem mfil j , medio nanque inuentofacilis eft m cc- demonftrationis conftructio. Ad hocdicimus xit Ati- illud quidem uenflimum efle , qu6d Ariftote- ftot. dc lcs,ut dc fvllogilmo,ita,& multo magis dede- bunda monftrationc debuit & conftru&ionem, &fa- outio- c, ' em p rin ciptorum inuentionem docereL^, num dc neutrum tamcn aflerimus in fecundo librofa- moftra- ctum cflc.fed vtrunq; in primo, quam ueritatc anccnos ncmo cognouttprxtcr Thcmiftium. ota u- CfcC- fiatiplius medij inuentio;cuius rei argumen- tum manifeftii cx tota Ariftotetis philofophia delumere- poflumus , quando enim alicuttis accidentis cognitionem nobis tradercl_^ vult , & eius demonftrationem extruere , non qua> ritante~otnniamedium, quod fit dcfinicio, quod quidem fecundiim latinorum opinione facere debcret , poftcaucr6ex rali medio io- uentodemonftrationem conftruere ; fed con- tra quxrit primum ipfam caufam rei , cx qna_ inuenta demonftrationem facir,poftmodu cau fa rei cognita definitionem afllgnat, in qua ini mus nofterconquiefcir; poftremum igitur,qd cognofcimus, eftqu6d mediuiit dcfinitio rei, tantumabeftutfic conditio, per quam factlis nobisreddatur inuenrio medi; anccqua demo ftremus. Sed ipfimet larini fatis fuperq; dogma tis fui falfitace declaranc, quo enim medium fit dcfinicio adhuc nemo ipforum plenc mtcl- O 3 ligerc bisl> L m . De Methodis. 3 , 4 Jigercporuit/vcin libro nofudde raediodcmo D noll- debemus/fic enim nppellatc funt ab An- ,(tcacioais fusc.detnonfcrauimus , fuit nanqi in- ftotele hc quafi fedes,- qutbusarguinencapco- jec eosaltercatio maxima qualilnam dcfinitio muntur jdcabundantiaigitur propofitioouiu iitipfum mciliuri!, 6. nftrius extrcnu ht defini- ioqui nilaliudcft, quamlocos dedarare.vbi tio,eaque controuerfiainter eorum (eUatores inuenicipoflintquaiioijsutiuoluerirnus;ide6 adhsecufquctcraporaperduut , vt adhuc fub .Ari-torcles intertiocapireprimilib. Topicoru tudice lis elic uidearur; quomodo igitur Arifto de locis argumencorum tra_cationcm indttucs lelcs. facilcm nobisrcddidttinucntioncm me- aflcric eam ad abundantiatn fyllogifmoruiru dij.dum docuit lpium cilc dcfinitionem.fi n- pertincrc;&infecundafcc.ionc i.libri Prtor rlum pcr cius verba cognofcimus quam dcfini- rum propoocos fc locuturum dc abundantta* tionem pro mcdio lun.eie debcainus ? non eft -propofittonutu dcclarat locos t undc propofitio ijjitur fecuudus U-C liber dc inuciione medij, ncsfumcndcfunt ;itainqtiartocapitC-' primi fcd potius primu_,quanqu_mantc me nemo id -Poftcciorumdocct locospropofitioaum acra6 _idit,nifi Tbeouftju . , cuius uerba m t- ad hoc /tratiuarum , qui funt primus , atquc fccundus \nucniendum excitarunt.cVilliiminarunt.Crc- modusdiccndipcrfc ,ur nos alias declaraui- A ^ l 'o K.ume An!iote!ciu de conltiiKtume ilcmo nms dum librum illum_. publicc lntcipietare- ftrationisegillcinfccundo capice primi libri, (nur,cuiuslociciaracftfimiUtudocum fecun-r ii.poit dc facili auterop-incipiorum inucnrionc ,feu daillaledioncpnmilibr.Pnoruin, utcnim ibi de abundanua ptopofitionum in capitc quat-r Ariftotcles locos fy llogifmocum docct cegulas to, alijfq; duobus fcqnencibus ulquc ad contc- tcadcns de ijs.qux fimpliciter predicancur , __ Xtum $6. lofccundocnim capitedocuttcon-.  fubijciuntur,ficcnimfacilisfitmcdij,6. propo ftru-t ionem dcmonftrat ionis,dum tradidit co- E ditioncs prtncipiorum , exquibus conftruenda cft dcmonftcatio, nequc aliae conditiones prc- ter illas rcquiruntur, utfiatprc/tantiflima de-. roonicratio, quia fi demonlcremus ex princii ijsueris,primis>racd_ocp,carcntibus, & ptiori us,& notiotibus,& caufis conclufionis, ea efc potiflima, & omoibus numcris abfoIutiiTinia-, demonftratio , m qua nulla amplius conditio dcfyderari poflir ; quando tgitur Ariftotelcs in quarto capite, & alijs iequentthus docet princt piademonftrationisdeberceile de omm , pet fe,&vniuerfaUa,non profert bas tanquim alu conditioncs,qua; in dcmonftratiooc rcquiran- turprctcr ifias antea mcrncfa$as 4 .quandoqiti- dem illx finc his eilc non pollutu, proindc ad dcmonftrationemprcftantifiiiTiam conltruen- dam illas nominallc latis fuit; fed has m me- dmm affcrt tanquara cond-Uones emdctiorcs , & ad facilcm Ulatum inuenfionem > 6- ad pio- pofitionumabundantiam pertincntcs, propte- rca nars tlla fcoand. feftioni t .lib.Pnoi um prq portione tefponder,& utraque cum primo Ub, Topicorum irao. cuinoranibus,TopicisUbri$ comparari poteit; vtenimin illa fecunda- fe- _bim_i C-ionc agic Arifiot eles de abundantia propofiV t .. facc ttonum ad fimpliciter ratiocinaqdumi 6- in b - Cjfpo- brisTopicis dc abundantia propofinonum ad fittonu 4,fp Ulain d ur n ^ jitajnilla patte primi libri Po r locosdc (Kuorura loquitur oe.abundanua propofitior Clararc. nmn ad dernooftrandum  iit f.utcm pobis - li - cutus tet copia , & abundantU * quaodo locui oft cndituc,vbi ea r c s pofiu c 1 1 , u t optimc dicer bat M.Tullius in principioTopicotum fuorunx declatans. eorum Ubrorum infcrtptionem, 6t uciUtatctn_cuiusvetbafun( h.c { Vt earumrc- rum.quq : ablcondit.v kmt.demonlirato, $c no> tato locofjcibs iiitientioctt ; fic quum peruc- (tigare argumentum alujuo.d uolum us , locoj fitionuminuentio,itahic locos propofitionuru deraonilratiuarum declarat pcr regularum tra ditionem de ijs,qua? efientialitcr predicantur A acfubijcinntur, fed manirefta rcs cft confydc- tantibus vetba Ariftotelisin finecontextus iS. quibasillam dc locis trac.acionem propomt_, nam fimihbus uerbis ufus cft in tcrtto capitc {irimi Topicorum proponens traiftationem dc ocis, 6. de abundantta argumcntorum . Thc- rniiiiusautcmineorum uerborum dcclaratio- nc claredicit Ariftotclcm tbi agere de abun- "\ danria propofitionum deraonftratiuarum i 6_ Atieuocs ibidcm tta loqiutur.vt oftcndat fe hu iulccrci ucritatcrn faltcm lubnubc uidillc_,; fed ea nos aUjsconfyderanda,6: expcndenda-t relinquimus. Adfecundum argumentum di- ^ j >% cimus Ariftotelem 6. in primo, &in fecundo Poi.criorumltbroagetc de medto, dc princi- pijscntm agerc cft de medio agere,ut anteo* y llendimus ; fed in primo Ubro conlydcratut incdtura, ciusque condirioncs inueniuntur* proucducitad ictcntiampropterquid cit , ia_ lccuodoautem dcclaraturquodidc medium , &eifdcmcondthonibuspredituni traditctiatni Cognitioncra quid eft , in hoc igitur feofu mm negamus fccundum librum efie dc medio, qucmadmodum tlli negarc non debercnr pn- mum quoque Ubrum de medioeilc , banc au-\ tcm dirVercntiam tndicat Arifcocclcs in pctraa oapite fecundi Ubn dum doccc qua;fiionem pxoptcrquid, &c qu.vltioncm quid uniuS, cc ciuidem medii efie, propteceaquod unum ,6c idem medium.una, _c eademcau-a urrtquc it- raulqucltionifatisfaciti fic enim primum li- i btum cum fecundoconnec.it, tnprimo cnint de medio egerat ucttadentc fdcnuam ptoptcc quid cft , tn fecundo autem de eodem media demonftrationu aC.utus eft uc duccnte etiam ad cogmuoncni quid cfcTetcium argtunen.A, ; N - tum / i Adi. Liber Quartus. 3X6 tum peccat ex infufncienre cnumerarione , na A ut ad demonftrarionem ptrrincc non J;\;r p- dcfinitio non iolum potcft con(yderari vc defi- aitio > cV vt medmm dcmonftrationis , verunu criam vtfinis demonfirationis; aprimoquide philofopho confyderatur vc eft definitio, 6c o- ratio (lgni6cans quiddicatem; alijsaucem duo bus modts a logico, in iccundo enim Pofterio- rum libro coniyderatur prxcipuc vt eft dcmon ftrationis finis, uc auccm cft medium, lcu princi pium demonftrationis confydcratur tum in pri mo libro,tucn in recundo,mcdium enim dt de finiriocaufalis,quxducicnos ad dcfinttioncra accidencis perfectam,qux eft finis dcmonftra- tiunis,&deraonftratio poiitione dicTerens . AJ * Si militer ad quartum dicimus uerum eilc id , quod ipfi fumunr, dcfinitionem non confyde- rarialogico nifi prouc ad dcmonftrarionenu refcrrur ; at relatio hxc poteli eiTe duplex.auc cnimutferui addominum , aut utdomini ad feruum,naro potcft definitio dirigi ail dcmon uteft inftrumentura a dcroonftratione diftm- ctutn.ut Aucrroifte; dicunr , quareiiberille ua eft de definitione,ut iit etiam de demonftr.itio ne fecundum Alexandrum . Sed quonam mo do intellcxit Alexander definicionem ibi con- fydecari prout ad demonftrationem percinct > ccrtcalrero duorum modorum pectinet .'Vel 3u6d ad dcmonftrationcm dirigarur,uel qu6d cmonfrrarioadeam; fi primum,non rectecar pitur ab Euftracio Alexander, ea nanque cft ip- fa Euftrarij lententia qu6d definitio rracterur ut incdium dcmonftrationis,non enim alia ra* tione ad demonfccationem dirigirur.nifi ut ip- iiusmcdium ;quum igiturfcntentiam Alcxan dri rcfuter Euftrarius , indicar fe cognouilIc_-> aham fuillc Alexandri menrem , fcilicet defini tioneminfccundo libro rractari quarenus ad eam ranquara ad finem dirigirur demoftrario, fic cnim dcfinitionem pcriinere ad demonftra ftracionem,nempe quando ut mcdium dcmon B tionemintellexic Alexandcr, proinde ea fuic^* ipiius de fecundo illo Itbro fentctia , quam nos Auerrois quoque fuille demonftrauimus, 6c quam folam ucram ellc arbtrramur. *i renicrMmnihv Ii^:qW3rbn.f!moiom CJput X XI. Solutio argumentommpoHcrioris fe cit Euftratius infcribircfolutorios arc confyde C liud probant, quam agcndum fuiile in log rata,a dcmonftrationc 4 qux cft refolutio, vnde tum de methodo deraonftratiua, quaaccidcn- i nfcrt fccundum librutn non efse de definitio- tia cognofcantur.tum dc refolutiua, qua. iubfta ne.vt putauu Alexander, iic enim illi ea infcri- tix ignotx notificcncur . Vnde manifcftuin i ptio non cotn pcrcret.quandoquidem dcfinitia clt quim debilis,ac uana iit argumenracto qucc rundam, qui de nobilioreinftrumento logicoV. cLoeflein rcbus cognofcenda, fublcan tiam ,&accidens conccdimus; fedquumpo- ftea inferunr, ergo dc dcfimnone agcndur., in logica ur de initcumcnco fubftaotix cognofcen dx, neganda efc confequentia ; nam dcbet qut dcm logicus agere de lnftrumcnto, quo fubfti tia ignota notificetur , fed illud non eft defini- tio ,lcd cftmethodusrcfoluciua,uc nos fupe- riusdcclarauimus;hoc igiturargumento niia- nca- non eftrcfolutio. Scd facile cftad hoc argu rnentumpro Alexandrorefpondcrc , primum quidem ncgare poflemus inicnptionem Ana- Jyricorum librorumfumprameiTe a re confy- dcrata,& demonhrationcm edc rcfolutioncm, hoc cnnn non parum in fc dirhcultatis liabcL; co tamcn inprxfcntiaconcello, quia td cxcute re ad propoiitam nobis contemplationera non pcrtinct.dictmus iccundum quoque Pofterio- rum librum eiTc dc demonftrarione, ut Arifto- difputantcs,& oftendere uolcnces dcfiniuonej efle inftrumentum nobilius demonftrarioncj  ica argumcnranrur,definirione lubftantiaro co- gnofcimus,demonfrrarionc accidcntia,ar fub-!o Uor u franria accidenribus nobilior efr.ergo & dcfiniioc nobi cio efc nobilius inftrumctum demonftratione , ),orc >l } quandoquidem illudefc infcrumcnrum "o^-^fctcn lius,quod ad rci nobtliocis cogoitionein dicigi j, tur.Sed hi in eo primum peccant, quod compa Confu- celesin Epilogoincalceeiushbri lignificauit, rationemabfurcfarafaciimr, folcmus cnim eii-Pfo se 6c ut nos cihcaciter contra Auerroiftasoftendi cere,comparariiiumfupponitpoiitiuum, ergo: Icnu t- Alcxaa mus,idq; fignificauit Alexander, freiusuerba-, non poterancdifputare urrumfir nobilios. in- fcn abEuftratto relata bene pcrpcndamus , dtxtc ftrumcntum,dcmoni"tratio, an definuio, niil emra agi in fccundo hbro dc dcfinitione pro- prius oftendiuent definirioncra inftruracntum cfto i 3*7 De Methodis, elTc notificandi.hoc enim negaro , vt nos omni D no negamus, tota corum difputatio inanis red- ditur. Sed ctiatn fi definitio tnftrumcntum fcte dieflet.argumentumipforum, quod memora- uimus.nihil prorfus haberet eificacitatis ad p- bandum eam efle inftrumentum prxftanrius demonftrarione ; fiquid cnim roboris haberer, probarer ctiam methodum refolutiuam demo- ftratiua prxftantiorcm eflc , fiquidem rcioluti- ua fubftantiascognofcimus, dcmonftratiua vc rd accidentia; id tamen eft manifcfte falfum , quum apud omnes conftct potiflimam demon ftrationem dcmonftrationc a figno^atque indu *' utio ftionc nobiliorcm cfle . Soluiturautem argu- arguxD. mencutn ncgandopropofitionem illam,quam pro axiomate fumunt , illud eft prxftanrius in- hrumcntum,quod ad rei pre^flitioris cognirio- nem dirigitur.hxc enim falfaeft, & multaeam fequeretur abfurda,*veluti idem demonftratio ms genus nobilius efle in demonftrandis acci- denribus hominis,quamin demonftrandis ac-  cidcntibus aflni, quum tamcn cadcm urrobiq; fit poriflimx demonflrationis narura,& ~vis; & demonftrationem a flgno, qua pnmus arccrnus motor oftcnditur,prcftanrius inftrumenrum ef fe ea demonftrarione. figno , qua demonftra- turprima matcria , imo & omnipotifllma de- monftrarione , quoniam Dcus omnibus rcbus nobilitate prxftat ; itaque pro rerum cognofcc- darum varierate innumen eruntdemonflratio cum gradusinter fe nobilitate , & ignobilitate dtflidcces.quc omnia uaxia funt,& a nullo phi- nobili- lofopho pronuntianda.Nos igirur dicimus ma Ti iftru' * orem ' vc '  n  no r m inftrumenti logici nobili- menti tttem non cfleTumendamcx ipfa rcrum , qux noo fu-notificanrur,nobilitate,fcdex matore,uelmi- jnirur nore notificandi *vi,& efHcacitate, quum enim " r " Ariftotelcs in principio primi libn dc Anima otc fcd dicarduaseflerationes, quibusaliqua fcicnria cxnon-alij fcienrie, prcftarepoceft.uel cnim prxftatno ficandi biliratf fubiedci, uel rftixfi^MA, prior quidcm F eJEcaci ratio fortafle in ipfiscontemplatiuts fcicciis po utc * fteriori prxferenda cft, uc maior fit illa pr?ftan tia,qu?a fubie&i nobilitate (umitur,quam quc; a certitudine cognitionis,ut uidetur fignificare Ariftot.in ultimo capite i. lib. dc partibus ani- rnalium;fed in logica,in qua non rcs,fed inftrn rnenta cognofcendi tractan t ur , contrario m o- do res fe habet, quum.n. rerum nobilirates in^ logica confyderandx , & intcrfc conferedx no fint , fcd folum inftrumenta , qux apta fint nos ad rerum abfconditarum cognitionem ducere illud eft dicendum nobilius inftrumctu , quod iit tUfi/itnftr, & fcicn tiam pariat cerrioremiob id litiuo logica inftrumenta proponantur.quo ramalterumeiuTdemrei , uelrei xque ignotx fcienriam maiorern, & certiorem pariac, quam akerum, illud certc nobilius dicendum erit ; q ft non mod6 rei xque ignotx, fed etia rei igno- tions,& cognitu difticilions cognitioncm ccr- tiorem nobts prxflcr , quam alterum rei minus ignotx,& facilioris cognitu.adhucmaiorillius nobilitas,&cxccllcnria iudicanda cnr; ralisau tem eft mechodusdemonftratiua refpcCta rcfo lutiux , demonftratiua nanq-, certiorcm fcieria parit,quum non ioliim notificet rem cfle , fed cciamcur iir, refolutiua uero folum declarerre efle , cerrior enim fcientia eft, qua rem efle per fuam cautam cognofcimus, quim ea, qua une caufarem cognofcimus, ur inquit Arift. prxte- rea illud , quod pcr dcmonftrationem potifli- mam notificatur,eft naturalitcr ignorius,& dif- ciliuscognitu,quamid, quod permethodura refolutiuam-,fiquidcmaccidens fecundum re- rum naturam non eft per fe notum,quia pendec acaufa externa; fubftantiauer6 quum ao alia* cauta non pendeat,perfe notadiciturfecundu naturam,quod fi ignota fit , id non cft fecundii ipfam rei naturam,fed propter noftram infirmi tacem.ipfaenim rei natura per fe cognofcibi- lis cft, quoniam ctiam per fc cft , accidcns uero non eft cognofcibilc nifi per aliud, quia etiam per aliud eft.Illud igitur, quod per mcthodum demonftrariuam declaratur, naruram habed ignotiorem quam id , quod per methodu refo- lutiuam notificatur,quarc methodus demoftra tiua multo cfHcacior cft mcthodo refolutiua^ quum rei ignotiflimx fecundum naturam tcic- tiam panat ccrtiflimam,in quaanimusacquie- fcit,neque deilla re ahquid pretcrea quxrir; prxftantiusigitur inflrumcncum eft, proinde primaria debuitefleipfiasconfyderatioin lo- gica.meth odi autem refolutiuc fccudaria. Ad- dcquod logicaeftdifcipltnaauxiliatrix huma ni ingenii,nobis enim inflrumenta parat, qui- bus ad res conofcendas muemur, prxcipua igi tur illa logicc; parsiudicada eft,quc_ nobis in ca re auxiliatur,in qua maiore auxilio indigemus maiore autcm cgemus auxilio ad cognolccn- dasillasres.quxfccundum propriam naruram funrignorc.quam ad illas,que (ecundum nacu ram funt note,, illx nanque,egent per fe mftru- mcntologico, quo innotefcant, I15 vcr6 non per fe;demonftrarioigirur poriflima ordinem naturx fer uat,& cognitioncm earum rerum cra dir,qux fecundum nattiram debenc cognofci fier aliud,proinde per difcurfum, & methodii ogicam;ob id pnmaria dcbuir efle eius confy- derario in logica ranquam inftrumenri vcilio- iiSySc nobilioris, fecundaria ver6 methodi refo lutiux,vc fuse in prxcedentibus declaratum eft.Ad fccundum argumentum neganda eft co ad fequentia,liccrenim logica iit facultas inftrn- mcnralis.tamennoneft neceflacium vc qttic- quid traccarur in logica, inftramentum notifi- candifit,fedvel inftrumentum,vel faltem ad logicainftrumenurefpec^um aliquem habes; nomen enim,& verbum non iunt fciendi in- ftrumenra, rra&anturramen in logica ranqua nutcna logicorum inftrumcntorura ; quatuor quxftio- , Liber Quartus. JJ0 queftiones declarantur ab Ariftotele in princi A tribuit dicens f philofophus auremquatenus fi Ad 3 . pio fecundi libri Pofteriorum , nec tamen funt inftrumenra logica.fed fcopi,& fines inftrumc- torum ; dcfinirioigitur inlogica tractaturnon vrioftrumenrum logicum,fed ut principium.,, vel vt finis logicorum inftrumentorum , vt an- tea declarauimus . Ad tertium dicimus dcfi- nitione m ut inftrumenrum fciendi necj; a me- taphyfico,ncq; a logico,neq; ab alio ullo cofv* derari,quontamip(a tale inftrumcntum no cft. Ad Auerroem, qui fcpe dixit primum libru po ftcriorum efte de demonftratione.fecundu ve- rd de dcfinitionc,iam rcfpondimus , ac mecem Auerrois declarauimus,qui non putauit fecun- du libiueflede definitione vtdealtcroinftru* mento re diftmcto a demonftrarione,(ed in pri mo de demonftratione agi quatenus eft demo- ftratio, infecudo verode eadem demonftrario gnificar quiddtrares rtrum | definitio enim re- lpectu naturar, & quidditatisrerum non eft ni- fi eius fignificatrix, fed ad ipfius ignorar cogni- tioncm nos cluccre non poteft;hacigiturrario ne aiTcrit Auerroes eam a primo philofopho confyderari,non i logico,quare ut inftrumen- tum fignificandi quidditarem eft confyderatio nis raeraphy licx.quo fit ut eadem ratione a lo- cico coniyderari non pofllt,fed aliquaaha;id- quc nos antea demonftrauimus , dcfinicionem utinftrumcntum fignificandi quidditatcm ad mecaphylicum pertinere; inftrumentura au- trm notificandi ipfa per fe defimtio dici no po tcll,(ed folumquatenusin ipfo demoftrarionis difcurfu pofita fumirur,& quarenus eft demon ftratio.lic emm clc inftrumentum,quiademo- ftratio inftrumentum eft;hxc abfquc dubio eft Aucrroismens in co loco, non quam aducrfa- nc quatenus eft dcfinitio. ' Vnus relinquitur lo DecU- cusa p Uf l Auerrocm.qui aliquam uidetur diffi- rij putant, itaenim manifcftameirc oftcdimus. " o u r ^ r cultatcmfacere.fcdipfare, & Auerrois menre B Aucrrois de definitione fententiam in logicis Aucr 7. bencinrellectanon cftq>noseiusuerba pertur libris,utfi eoin locoid dicerer.quod illi uolur, mcu- bent,fedad rectum fenfum trahendafunt, ~vr jhy. 41. fjcilc trahi polTunt.uerba autem Auerrois,quc/ in commcnr.4i.feptimt Metaphyficorum lcgu tur.funt hxc^cofyderarededefinirionibus cft commune lofrco.cV philofopho,fed duobusdi uerfis modis,iogicus.n. confyderat de defimtio nibus fecundum quod eft inftrumentum,quod inducitinreilectum ad inrelhgere quidduates rerum; philofophus autem fecundum quod ft- enificat naturas rerum. | Hisuerbis duosfen- xus tribuere pollumus.primum quidepoftumus dicerc Auerroem nominare dennirionc in nu- mero plucali,quumdicatfdedfinirionibusjde inde tnfteuraentum in numerofingulari, qua- renon uidetur definitionem appcllare irWrxu- mentum.fcd folumdicere definiriones confy- derari a logico quatenus datur infrrumentu ali quod logicum, quod ductt intellectum ad co- fibi ipfeaduerfaretur. qu6d igitur definitionc dicat elVe inftrumentum logicum , concedi- mus ; quod autem re diftinctum a demonftra- tionc, negamus, idque probare debent aduer- farn, quia nullo unquam in loco Auenocra hoc dixiile allcueramus. Cap.XXI/. Cur Uriflotelesin logita demethodis lantum,non de ordinibus egerit. C Aeterum poftquamdc ordinibus, ac meihodisuerba fecimus, & rtaccatio nem Ariftocelisde methodis expofui mus, quxrcre non finc ratione aliquis poifcCw, quum non mtnusordo, quim mcthodus, logi-i cum infrumcntum fit, cur Ariftot. tn logica de ordinibus nihil docuir, quum de mechodis di hgentiiTimc , ac fufiflimc difleruerit ? quseftio gnofcendas quidditates rcrum,idcft carum de C harc illorura animos valdcrorquere poteft,qui hniciones,quafi dicatdefinitionem a logico co fyderari quatenus per lnftrurncntum logicum innorclci t,inftrumentum autem eft demonftra tio.Polliimus etiam concedere Auerroe uocare dcfinitionera inftrumentum logicum , non ta- menquod fitre diftinctum a dcmonftratione, fed quatenus cft idcm.quod demonftratio, "Vt aos a uou; fupra dcclarauimus; nam demoftra- tio eft defimtio, & definirio cfr demonftratio , ideo definitio qua rationc poteft uocari demo- ftratio, eadem ratione potcft dici inftrumentu, quoducimuradcognofcendumquid cft, dc- monftratioenimducit ad cognofcendu quid eft:qu6d ha?c fit mens Auerrois patet confyde- rantibus alia eius ucrba in eodem loco, non po teft.n.dicere quod dcfinitio ut extra deroonftra tioncm fumpta, & ut ab ea difcincta inftrumen tum fit declarans quidditatcra rei , quia ftatim oafydcrauoncm hanc primo philofopha iu nefas efle putant exiftimare Ariftotelem in ali qua fua tractarione mancum.cV dirainutu fuifr ie,quafi neceilefuexit ipfumomnianouilfe, Sc omnia,quat nouit fcripfifte. Ego uero, ctfi iru admirationeingenij Ariftotelis nulli morcahu fccundus efte uolo, tamen credo ipfum ncque oraniafcribcre, neque omniacognofctre po- tuilVe.ncque ctiam ucritacem in omnibus , qu^ fcripfir,ita efieaftccutum,ur nunquara crraro potuerir.quippcqui homo fuicnon Dcusjpro- ptcreadubiura hocapud me non magni mo- menti eft.Anftoteles enim logicir iouetorfuib Anftot. primusq; eam redegitad artem,utipfeteftatur primm in calce fecundi libri Elenchorum fophiftico- 'g lc * rum.quare fi totamperficcre non potuiftct, ucl " 52f etiam noluiflet , mirandum protcao no ellet . Vcruntamen ne fugere huiufce rei difhcultate, 3uam aliqui fonaue magnam putabunt , vi- eamur,aiiquaiu ctiam rationcm affcrre poftu- mus ut De Methodis, 3$% muscur Ariftor. inlibrislogicisnullam trafta- D pcftendas,nonadrradendas,ide6demethodic cionc de ordinibus facere uoluerit , prxferum quum manifcftum firipfum ca,qu$ adordines attincnt,non ignoraftc^ > tum quia libros fuos omnesordinatiflimc compofmt, rum etiaquia vtriufq; ordinis aliquando mcntionem fccit, & urriufque naturam egregie exprcflit, ut com pofttiui in procrmioi.libri Phylicorii, rcfoluri- ui autem in cootextu x$.7.meraphyficorij, & fi AtiA.Io mul utriufq; in 4.capitc primi Ethicorfi . Duas eicam jgiturobcaulas crcdo Ariftotclc in logica nil Fcnpfic deordinibusdicereuoluifte, unam quidemq J^Jj^ logicam proprer difccnte.,non proptcr docen tes fcribere conftituir, nam metnodoru cogni- tio non folum docentibus , fed etiam difccnti. bus neceftaria,vel faltem maximc urilis eft; or- dinum autem noritiam i js quidem, qui fcribe- re aliqua difciplinam uolunr.no paru prodcfte manifeftum elr;fed ijs,qui difccre uolut f ucl ni- hi l,vel pariim utilitatis afferre pot,quu fatis efte uideatur rudis illa,& confufa ordinis notitia_>, quam naturalitcr infitam quifq; rarionis copos * haberc folet,nempe illa priiis rra&anda cfle,fi- ne quorum cognitione c;tera non benc perci- Ji pofluntiideouidemusplurimosin libris Ari ot. interpretandis ne uerbum quidcm de or- dine fecifte , reliqua ramen diligentiftimc de- clarafle;quo.n.ordine libros Analyticos, libros dcmoribus,ac libros meraphyficos fcripferir, fion confyderarunr , de ordine autem in fcicn- ria naturali feruato pauca quxdam dixcrunt, quiaab ipfo Ariftotclc in proccmio i.lib. Phy tantum.nundc ordinibusfcnbere uoluit, fola cnim methodus fcientiam rcrum ignorarfi rra- dit.ordo uerrj niliil noriricat ,fed folumdifpo- nit.Altcra ratioefle poteft f quia certum, atque indubit.itum Anftotelifuirduos tantum ordi- nes dari , folos enim cognouit compofitiufi , & rcfolutiuum,vt ipfe fignifiauit in capit. quarto i .lib.Ethicorum;& coinpofitiuum foiis contem platiuis, refolutiuum folis operatricibus dilci- plinis aprari pofte cxiftimauit,vt eius *vcrbalde clarant in protcmio l.libri Phyficorfi,&m con- rex.i j.fcptimi Metaphyficorum. Hoc aucc quu italc habeat,ordinum declaratiopaucis vcrbis abfolu. potuit.non.n.tanta in eis diflicultas in- erat, vt pccuharem traccationcm, qua ad rcgu- las,arccmq; rcdigerentur,poftularent ; propte- reain proccmio i. Phyficorum breuirer Arifto- tclcsordiniscompofitiui naturam expreflit,& cum infolisfcientijscontemplatiuis locum ha bere fignificauir,nullisalijsnixus fundametis, quam ijs,quxin Pofterioribus Analyticis iadba eranr, ibi enim de inethodo dcmonftratiua lo- quensdixeratfcicntiam cuiufquc tci perfedra habcri cx cognitione proximx caufx , at caufa- proxima non cognofcirur nifi prius caufx re motc cognofcan tur,fcquitur itaque a caufis rc- motis ad proximas efle progrediendum, fireru fcientia habenda fit, hic autem eft ordo compo fitiuus, qui in fcicntiaru craditione neccflariut cft;Ex ijs igitur.qux in li bris Analyticis,& in il lo procemio dicuntur, fatis fignificaram ab Ari- iicorum occafionem huiusconfyderarionissfi- ftotele habemusordinis compolitiui naturam;. Efere. Cognirio autem methodorum difcenti- us omnibus perutilis eft, fed quandoq; criam neceflaria ; euenit enim fxpenumero ut oftcn- fionem aliquam Ariftotclis, ~vel alius authoris intelligere tanci momenti fit,ut ea non intelle- ti locum illum intelligere nequeamus, quia_. non parum referr qualifnam ea oftenfio fir, an demonftratio ab eflecru.an a caufa, cVana cau fa proxima,anarcmota,qui enimproxima cau fam efleputat , caufam aliam non quxrit , fed quxftioni plencfatisfactum efle arbitratur; qui uero remoram cflc cxiftimar,aliam propinquio rem inquirir;fed quifnam inficiari poteft ad re rum cognitionem acquircndam plurimuperri nerc hoccognofcere?nimiruan hocillius cau- fa fit,an effectus,&,fi caufa,qualifnam caufa_> ? ob id interpretes Ariftotelis fxpe de methodo ab ipfo feruata controuerfanrur, & magnas fa> ciunt difputationes. Quoniam igitur Ariftor. logicam fcxipfit,ut nos iuuarer adfcientias ca- qucmadmodum rcfolutiui in contex.i^.y.Mo taphyficotum. Quoniam igiturpaucis*Yerbia vtriufque ordinis conditio declarari poccr.it, vc paucis ipsa Anfto tclcs declarauit, ideo cogno- utt eos tract.ui onc logica non admodum ind i- guifle; &fatishabuitdemethodis accuratifli- mc fcribcrc.&in iiafolis pcr lif tcrc.quam tracta tionem ita cgregic , ac ( fi dicere conucnit ) ita_> diuinc perfequutus eft, ur eorura hbro- rum excellentiaraegoadmirari nunquam dc- finam , & in corum recTa intclliuentia. fa- cdlimam, & optimam uniuerfx Philofophic. cognitionem conftitutam efle non dubitcm- . Has igitur ob caufascredere poflumus Ariftot. de ordinibus in logica non egifle ; eas quidem cgo ahorum gratia aftcrre uohu.quod enim adL me attinet fatisfacere mihi ea una rario potcft nonfcripfir, quiafcriberenoluir ; quod fiquis nil horum,qux diximus, recipiac , aliod q uid- piam probabilius.fi poteft.inueruac. FINIS LIBRI QVARTI DE METHODIS. IACOBI ZABARELL AE PATAVINI LIBER DE CONVERSIPNE DEMONSTRATIONIS IN DEFINITIONEM. Ctfpwf Primum , in quo fcopus Libri proponitur. Emonstratiokcm io B maiits aurem extremum cclipfis ipfa.nullus igi dcfinitionem- affecho- turiocirs rehnquttur,in quo genus ccliplis, f ci- licerpriuariolumimsponi poflit ;qaomodo i- gitureadcmonftrario erit etiam definitio ip- fius eclipfis ? hums ergo rei veritatem inuefti- garuri fumus,ckquiade loco minom excremi, ac de loco medij ncmo unquam dubicauir, in_* folomaiore difncultasmanetw an ibi ponen- nis demonftratx mura- ri dubitandum non cft, eaenim Anftotehs fcn- tenriamefte in hbris.no ftri>de_ " s quumdicimus, tonirrascft fonus in nube pro- L*iJ excremogenusaffedtionisponi nopof- ^g^ptercxtinclionem ignis,eclipfiseft priuatio lu C 1 fe.idquepluribusargumcntisoftende minislanxob terrc, interpofitionem i hinc ti ic rcpolluraus.pnmo ftc, illud , quod de- ut, fi intalera defintrionemdemonftratto nm- monftrari dicitur,eft maiusextremum , ataffe- tanda lit, ex ijfdcm tribus partibus demonftra- cho ipfa clt illa , qux dicirur demonftrari , ipfa tionem conftare oportear, alio taraen ordme_ ergo tn maiore exrremo locanda eft.quare n &.' lubicdo eft, quiddemonftFationis pacs cft , idcm dcfinirio* Satdicatum, > u coclufione latius patebit,qnam nis quoque pars fit neccfliim cft , quare fi affe- bie&trm, qolretonclufio non erit uniueffa* ccionis nomen pars fit demonftrationis, pars lis, ur ptopria lunx affe&if clt echpfvs.ar prui.i  etfamdcfhmioraserit,quodnulia rationead- tio lumims non eft lune, pr6prit,(cd Comraune- mirtendum efc.^-Confirmant hanc fentenriam , quiddam,quod alijs plurimiscorporibuscom- authontare Ariftorelis , in^contextibus 40.6^ |-arg. p^tc; cpoteft. Prxterea fi r^usekrrCrtHirni^ fYi . fccdodi fifcri/Pofteriorum AnaJyncorum , fftta afleaio ipfa,fed eius gfnus , medium rieq'', Vbi exempla demonftrarionis addtiCens furrnc" cum co ceciproctbitnr, nenueeiuscaufa erit. t fempcr geous affjccrtonis pro maiore extre- proinde ea rron -rrit' potimma tiemonfhtricri mo, nbn nfrecHoncm ipfam', nOrTenim fumic confequenria probatur, quoniam priuatio V- -^onitrum.  fcd fqnum , nec fumit cclipfim, minisin alijsquoque prxterTunam continge- ' Ted defccYum', tahquam gennsipfiuscclipfis; tepotefffineullaterrarinterpofitionelatiuspa ctcnim in nube fonutn incllc demonftrat,c ceditur , neminem ad dcmooftrandu.aliquod hoc probant duobus argumencis.quorum alTe'- accukns accedere polJe, nifi ptius lntelligac rum,quoipfi maximetnnitiitur,eft iluui.quod. quid eius nomcn fign;ficet,omnes.n.demo(tra fnpratetigimus, fi demonkratin , ac dchnmo cionis partes tiulr Ariftotclcs antc dcmonltca- idem re effc debenc, cx eifdem terminis couiti cioncm aliquo modo elfe prxcogm ta . , princi cuantuc neceffe eft , at ia definitionc omnino. piaquidcm,& fubieclum tum quid hgnificet ponendum eft genus a ftc ction is dc hn 1 tx.crgo tum q> (i nrjaffcftionc m uci 6 quid nomcn ligni illud tdem in demonfcratione quoque ex ne- ncet,lcd non qubd fit , hoc cnim qucritur , ac ceffitacc exprimcndum efcigitur vel ln rofiore demonftracuc} qiii.n.neri potcfr ut demouftret ejccremo,velinminore ( ueltn medio,nonija^ aliquisin lunaechpfim fieci,nifi prius npminis ^? ni ^* minore^iequein medio,utfupraoftenfum e(c echpfisfignificationein intclbgac } fignificino ^[ n ^* ergotnmaiorc,fic eaim demonfcratio in dcfi- autcm nominis.inteMigi non potcft,mficogni , ntc iii. nirionem ocdine cerminorum dunraxar routa- co sei genere ucl propinquo , uei remoto, qutd gi nom toconuertetur,quod fieri-non poteft durnin cnim nomioe tonarrus lignificetur nunquam .P & n| 4 maioEc exrremo porutur ipfum affeccionis no- intelUgemus,nificogoofcamuseff'efonu quen *- ar B- mcn. Alcerum argumentum eft.fi in maiore dam*, iunomeneclipfisfiquisdebeatintellige," 1 ncre co Ktccmo ponatur arfc&io ipfa ( no gc.nus ipuus, ccpnuationem quandam eflc iuminis lntclU- gau, 117 In Definltionem . gat eeeiTe eft ; communis enim conditio eft A primnm philofophum potius, qnam adlogicu omnisdefinitionisfiue perfedtx, fiuc imperfc- pertinet ; fat eft in prxienriafihocvnum intel Jcc,, & omnis defcriptionis , vt in ea genus ah- quod rci.quam definire/Vel defcribere *volu- mus , cxprimatur , in differcntiarum poftea af- fumptione difcrimen definitionum confiftit-. Eftigituranteomnem demonftrationem prse- cognofcendum genus accidenris dcmonftradj, t clareeriam apud Auerroem legimus in com mentar.4 1 .& 47.fecundi poftcriorum.quc, loca mox expendemus ; huius autcm ratio ea eft , quam diximus.quia neceflarium eft pr;cogno- lcere quid nome fignificet,hoc aute prccogno- fci non poteft nifi cognofcatur genus.Sed quo- niam genus rei lariusparet.quam res ipfa, idc6 ad nomen reideclarandum non fufficit , nifi aliquadifferenriaipfum coarctans,& aA certa fpeciera fignificandam reftringens addatur; Komi- proprereagencriaccidenrisaddirur proprium nahsdc fubiernu i t6minusinaccidentibusid aflere- ecacci f c licet,qux materiam non internam , ex qua_> dcnus. conftent, fed externam duntaxat habent^ , in qua inhxrent , de hac tamcn re difputarC ad> fedfubiedtumquoquc additur tanquam con- ditio neceflaria,fine qua ipfa accidentis efsctia neque elle,neq oe intelligi poteft. x his omni- bus colligimus quod in ea_> demonftrarionis coclufione,in nube cftfonus, dicere pofiumus elsentialcm definitionem prxdicatum fimul cu fubiefto complecti, tonitrus.n.cftfonus in nu- be,quomodolocutuscft Auerroes inillo^x. comment.poflumus ctiam dicere per folu prc- dicatu exprimi eflentialem tonitrus definirio- nem,per lonum .n.reftric>um ad hunc fonuiru tota tonitrus clfcntia fignificatur ; quemadmo- dum.n.in ea definirione , fonus in nube, fonus per nubem tanquam per diffcrentiam exter- nam coardtatur ; itain illa conclufione, in nu- bc eftfonus^prcdicarum a fubiedo reftringi- tur, uel a differentia quadam potenriali cogita ta.ac fubintellefta , quam ab eo fubieclo deri- uaraus; quo fit ut fonns ibi no pro fola uoce fu- P matur, i 349 De Conuerf demonftr. m matur , fed pro orarione nomen ronitrusdccla D rance , ipfc cnim pcr fe fonus feiplura coarcfta- rc non potcft , fed coarclatur ab alio, nempe a differentia *vcl exprclla.uel implicita,&(vc Gcnui J i xi mus ; cogicaca , bxc cnim fono adiecla t.i- afafdfl cit vt * nus non UOX UOa ^ orat ' ^^^* 5 ra6ft;a- nomcn conitrus,quxdiciturdefinitio eflentia- rioncsd us.Proptcreaeftanimaduercendum q>affe&io- ptu ucl D ij genus pro maiore extremo iumptum quan- nn ^ Ul> * doque per uocem unam exprimitur, quandoq, "clwr P er plures.per vnam , ut lonus gen us tonitrus j ucl plij perplurcs, vtptiuarioluminis gcnus eclipfis , tibus. corruprio propn j caloris genus putredinis, vq - cem quidcm fi i'pecteraus,inrer hxc difcrimen eft q> vbi plures uoces pronuntiantur, eapotcftj vocari orario,ut priuario luminis, corruprio propri) caloris, at vox una non potcft oratio ap pcllari j Sed u ipfarum uocum figntficationera. lpe&emus,nulla cft inter ca$ diftcrcn tia , vr.n, per fonum genus tonitrus fignificamus, ita pcr priuationcluminisgcnuscclipfisi&latius patec E priuario luminis,quam cclipus , ilcuti fonus la- tius patet,quam tonitrus,ncucrum igitur poteft uocari definirio , n i h differenria aliqua rcftrin- gens>quemadmodudiximus,fubintelligatur,U cet habica folius vocis ratione magi$ habeac Jpc ci$m definirionis priuatiq luminis,quam fo- nus;idco. Auerun illo47*comment.a.lib. Pofte riorum rectc,6c artificiosc loquitur.dum genus ira in codufione prcdicarum appelLt indiftin- ctc modo genus, modo orationcm declaratem nomen;ipfuin,n.fccundum fe non fignificar ni figenus.,hueunauocc_,fiuepluribusuocibu rario iam memoraro 47.1ecundi pofteriorum , ".mcu 2 ^ exprimatur fed rationedifferecix, utdtximus, cuiusreiduaspofsumusarferreraciones,altera, ^ ccn4 nomcaftcctionis.quam eiusgenuspof-fk" 1  0 fe in dcmoftratione potiflima poni ma-  c ct,u * ms extremum, nam h genuslumitur urdehni- fj- |(n0 tio nominalis , & hxc ante d cmon ftr.uionc de- mc . rfe bet efle cognita , & definitio idem prorfus cit cV..n i, acdefinitum,poflumus urrumduorumuolue- ,ac C1U rimus in maiore extremo collocare;quid enim > abfurdi eft,fi idem fignificant,& ademonftia- teprxcognofcuntur idem fignificare fidcA A- uerrocsinEpitomelogicaincapitc de defini- rioneformansdemonftrationem ronurus, in qua maius extremu accipir fonum.ftatim ratio nem fubiungit cur proronirru fonum accipiar, dicensf impoflibile enim eft quin explicacio nominis lit nota \ nam fi eft prxcognira , a uul prohiberne loconominisdefiniti eam .l^cirua- mus ? Anftot.quoquc in fecundo lib. Pofterio- 4 rumfxpe formans demonftrationem eclipfis, & demonftrationem conitnis mo g cauj ' multis in locis fignificat, pnefertim in comme- quim cario iam memorato 47.1ecundi pofteriorum ; "mea xione t Qenui cogitatt; fignificat nomintle definirioncj ideq tic; :o elt quidem genus, no tamen fumitur ut genus, nit A Sc uc amphus, Sc cdmunius, fed ut xquale, im^ . utidem prorlus,quod eclipus,uel tonitrus.pro ut pterea uocatur oratio declarans fienificatione  conirrus,uel eclipfis,uc eam uocat ibi Auerroes pntur necnon j n commenr.4 1 .ciufdern. libri,ubi for- idc . "iJ mans demonftrationem tonitrus dicit fe in ma Oh.' iore excremo accipere loco toiutrus orationem declarantem fignificationem nominis tonitnis tamen nullam orationem pro maiore extrema fumit,fed folam uocefonus , hanc cnim uocat orarionem , quia non fumit eam ut gcnus , fed utorationem nominis dcclaratriccm. Euftrar, quoque in contcx. jt>.;.lib,Poftcr.ioquic |fit B, mediuro extinctio ignis, fit C. fubiectu nubes, perB^nediumdemopftraboq>in nubeineft A. lonus,ideft toniirus \ deindc paul6 poft ait {&c eritfoni,ideft tonitrus ratio, ac dcfinirioipfurn tnedium.exrinctioignis \ accipir igirur fonum non ut genus latius tonitru > fed ut orationenu declarantem nomen tonitrus,& ur idem eft quod conitrus , quam feipfum declarans dicac, (fonuSfidcft tonitrus g qux e x eotlem loco fumitur,eft,quia quum de- monftratio fit poteftacc definitio , & definitio- nis gratia conftruatur , illa demonftratio , quas cft dcfiniriopotcftate proxima,melior, atquc^ exquifitior eft ca demonf(ratione,quf potefta- te cantitin remota eft definitio-,dicit ur autc de LR>mo, mofttatiocfle definirio poteftateproxima, qua donullaparsdcfinitionis pcrtcctc in dcmorw ftratione defyderatur,quodeuenitquando ma iusextremum cft gcnus affecrionis , folo nanq, ordine rerminonira rautato fit perfe ciendum ; quanqu^m hoc facile, acleue ncco- tium cft,quum genus aftectionis ante derooftr tionem cpgnitumellc necefle fit, fi enim de- monftratio conftrui non poteft,nifi genus afle-  t^ionis dcmonftraadx pr^aofcatur^cur no cuii que m% Indefinkionem. 34J . que facillimum (itfa&ademonftrationegcnus A fempernomen.&nnnquamgenus.quumvtru- pricognitumadijcereinextrahendadefinitio hberfumere licear; quanquam melius eftge- ne?hanet faltem ea dcmonftrario riuas reliquas nus acdpercquam nomc proptet rationes mo- rlcfi nirionis parres,fubicccum, & caufaxn, pro- dd dic"tas.lde6 Auerroes in illo 47 .commenta- indeeft potcftatedefinitio,licct aliquantore- no (ecundi libri Poftertorum dtfcrimen hoc motiore, & potillima demonftratio dicitur.ve- confyderans non modn in maiore extremo.fcd ^ QU hiri fipermediam terrx interpoGiionem de- etiain tcrmino medio,quiillius caufaeft, qua-qiutuoc monftremus in luna eclipfim inefle ; fuppofira tuor numerat modos demonftrationum , vt.n.;mocclipfiseft minu9incdius,autenimeius nomen exprimi e  priuarioluminisfumitur vt idem.quod edi- ] refertannoroen propriom caufc.an ipliuscau-- pus{fcd hxc pofterior demonftratiodiciturde 1 fx definitio loco nominis ponatur, dcfinitio nnitioporcftarc proxima, quia nulla definitio- cnimidcrocft,acdefinirunu. > nts parsineadelyderatur;6cid,quodadditur, }> non ut pars definirionis addttur, fed ut nomen Caput Stxtttm , contrariorum argumento- eius, quod definitur ;alterauerodemonftratio   rum fohttio. dicitur.dcfinttio poteftate remotiore~,quia id, qtiod additur,eft pars definitionis.qiic cxprcl- Hjj Eclarata rei ueritate folueda funFar gumcta,quxaduerfusutranq; panc adduximus, & prjusilla, quibtis oftc s.ur.o. tnen afre&ionts accipere . Altera ratio cft quo- ucbatur nomen afTcc~tionis fcmper exprimcdu niam ficdemonftrariocuidenrior,acen"icadorC efle,nunquamipfiusgenus. Adprimuquidem A  ^ cfr,quum notius fit nobis genus, quatu fpecies, arguroentu neganda eft confequentia,quanuis n ,,i Af . norior enim nobis eft fonus,quam tonirt us , Sc .n.in demonftratione nomen eclipfis no expti- \ .t ; melius igirur eft notiori- cundum patet refponfio ex iis, que. dic*ta funr, bus^vodbusvti^quamignotioribus.ira cnim non cnim fumitur genus affcclionis ut genus demonftratio maiorem efrtcacitatem habetL* , eft,& ut latius patens,fed ut ;quale,im6 ut ide, nam magis apparet nexus caufx, & effectus , & quare coclufio eft per fe, ocuniuerfalis , notun. pendcntia ericc^tus a caufaquuro dicimus, ter- omnispriuarioluminisinluna inefle demon- rx interpofitio facit priuauonc luminis , quam ftratur.fed illa folum,qux dicitur eclipfis.Eade qttu dictmus, terrx intcrpofitio facit eclipfim . rcfponfione tettium quoq; argumentum folui A ^ 5- Oftenfum eft igitnr dicendum non efle femper tur,nam maius extremum non cft latius termi- maius extremum efle dcberc genus aticclu nis, no medio , dum fumitur iit coarc*ratum , & re- & nunquamipfiusnomen;neque c contrario flxiccumadhacfpcciem>cuiusgratiacxcruitur P i de- De Conuerf demonftr.in defin. 343 344 demonftratio, ficauctm mediumeft zquataj, D mo,n.im incontextu^i.x.bbri Poftcriorum fa caufa maiorisexcrerai,6c cum eoreciprocacur, Ai t. Adprimumargumentumeorum.qoiaflcrunc Zaffiri. maiusextremum fempcreflc debere genusaf fectionis,nunquam cius nomen.dicimus q, li- cecindemonltratione non expnmarur genus affec"cionis,fupponiturtamen ex ncceflitareco gnitum antc demonltrationcm.proindc illa de monftratio eft definitio fi non potcftate pro- xima , taltem remocioreL_> , quia factju de- monftratione additur nullo negorio, Sc nulla_ diflkultate genus ipfum prarcognicum in extra ctione definirionis. Ad afterum argumentu ne- gandaeftconfcqucncia,quando enim maius cxtremum eft nomen aftectionis, Sc demonftra tio indefinitionemconuerticur > non remanct nomen illud vt p.irs dcfinirionis , fcd ut defini- rum,cuius ea definitio efle dicitur, gcnus ver6 addirur vt definitionisptrsnon cxpreflain de monftratione,fed ante demonftratione cogni- ciensdemonftrarione tonicrus inquitfiit nubcs C.conitrus A.excinctio ignis B.|fumit igitur no men tonirrus,non genus eius, deinde ftatim ei demonftrationem fbrmans dicit per exrinccio- nemigniscocludiquod in nube ineft A.fonus & ita loco tonitrus ponit fonum, quare abfque ullo difcriraine ucitur nomine,&genere ipfius, quia ea accipic uc unurn,6c idem,non uc diuer- fa, nam fi uc diuerfa fumerer, non recte faceret qui prius per A. dixic fignificare conicru, poftca dicic A.fignificare fonum,ex eo igitur loco ma- ximum furaitur argumentum ad comprobario nem veritatis iam a nobis declaratas ; debemus autem ibi animaduerterc Ariftot. in proponcn dis tribus terfhinis lllius dcmonftrationis dtcc- re A.fignificare ronicrum, quia propter tonitru eadcmonftrarioextruitur, poftea uerbin for- manda demonftntione furaere pro tonitru fo num , vtfaciliusdemonflrarioindcfinitionera ta,quidautem abfurdi eftfiinproponcndade  vertatur.ln conccxtu autera 40. apcrtc illorura finitione nomen quoquerei definitc. exprima- tur ? im6 neceflariura id efle videtur , definitio enim terminus eft,etgo alicuiustermirras, qua re non intelligitur curafnam rei cerrainus,ac definitto fit,nifi rei quoque noraen tunc txpri- rnatur,non quidem ut definittonis pars , fed vt id,cuius adducitur definitio; idc6 -vidcmus in difciplinis nunquam poni definitionera fine^ nomine rei definit^,dicimus enira^criangulum cft figuratribus rcctis lineis contcnta, natura eftprincipium motus, &quictis, & jcain jdijs. bmmbus. Ad'Arift.aurhoritarem,quam illi pro fe adducunt, non eft opuc refpondere, quonia ipc i n flimc fauet ; &u^f iuor. quando dicunt ipTu , (".illum actri-. im nuuquam opinioni refragatur,& maxirae' miror qu6d vi- riillitantum crrorcmcommiferint,ut cx codc loco profe argumentum defurnpfcrint,isq, cr- rorcorainus excufari potcft*qu6 hi,ut in tpfo- rum commentariis uiderc eft,Grscz linguc co grauonem palam profitenrur ; ipfi quidem di- cunimrifotelcra eoinlocoin demonftrarione eclipiMn&rkfumere maius extremum eclipfim ipLun,led 6%tctum genus eclipfis, hoc tamen falfum, quia ubi latinus codex ha iim , Grxcus habet iin^tr , & nullii aius extremu ponitnr,i]uam  */ 1.4  rolarinus intcrpres ucrtit dcfectu, ftfibi ponitur ut norocn ipfum e- quaxtr cti~pfisirt>n ut genus, & locus ille fententi n o eajiobis a buunt Ariftoc.quanciociicuncip fuuMttiu^nied aftcccioflit ff%fftfSt^^W , pwe kUMMrragatur .  V i l*v 1 s. f  J IACOBI ZABARELLAE PATAVINI DE PROPOSITIONIBVS NECESSARIIS Libri Duo. LIBER PRIMVS wm Capwf Printnm  ' ^f JL/iri proponitur, I h 1 1 eft , qwiidfub- ftantiam demon magis Cfl|^^H||^E atquo lUi ^H|HB mum , ac n.icuralc efle vidcatur , quam fum- ma propofitionum ne^ cefluas ab Anftotele in quarto capitc primi li- bri Poftcriorum Analyticorum diclarata. Eius . jgirur loci intelligcntiam ego ad^kmo ox arris cognitioncm magnum affcj tum cognofcens , & quot , quanti latibus plcnus fitconfyderan riftotclis explanarc, & omnesib niMfliculta- tes , quoad per me fieri poterit , amo(|ere con- ftitui , qua_ in re licutt ab aflidua Aitrrois le- tduncme magnopere adiurum efte proficcor, eaalixdux exneceflit.ue coniund* funo. vHagc fummam nccefliratenu propofitionet dcmonttrarionis ita requuunt , ut nifi tres il- J^Khnes conditioncs adfint, ncqucar_ pro- j^^Ro dici dcmonftratiua-i . De hisigitur tri- Hbnditionibus fcrmonem faccrc dccre- uiinus.his cnim declacatis tnanifelrum entw qualis in demonlcractonc debeat elle propo- mionura ncceftiras . Seruat autcm Ariftorc* lcs m ea tra&arionc ordincm conuenientiftl- mum,.nam primo loco trium illorum uoca- buloram figmficarionem declarac, urquarnam  tuitatem conftiruir, quam totius in propofitio- nc necelfitaris bafim, ac fundamentum cfle di ximus;alterauer6prxdicari in fubiedto perpe- ruitatem, proindc tnhxrentix neceflitatem fa- cit; ad fecundum gradum,qui multo dilUcilior explicatu cft,accedamus. Caput tertium ie fccundo gradu necrffitatit, &de aliorum ctroribut iit diuipone modarum dicendi per . - S enoi flico Ecundusnecefliratisgtadusin ea condi- tione,qux per feuocatur,confiflit^, hxc quanram figoificet propofitionis necefli- tatem poftea declarabimus , priits cnim uocis ambiguitatcm tollcre, i\ eius figmficatio nes erumerare opprrer,quod 6c Anfloteics fa- cir, quumenim propolitiopcrfemultis mnchs dici poflit, quorum alii neceflitatem habcnt prfdicationis , alij non habent , ipfe facla om- niumnumcrationemodos neccll.u ios lcligit, alios ver6 dimittir. 1 11* igirur omnes roodi a nobisdiligenter confyderandi , &declarandi funt. Cerrumeft quatuor poni ab Ariflorele rnodosdicendi per fe , & trcs modos diccndt peraccidens , qui illisquatuor cxaduetfo ro Ipondent; interprcresomnes dicunt jion om- Inrefw nes illos modos,quo$ adduat Ariftotcles , elTc , . c tu ' m modos prcdicandi, tcu modos propofitionum fcntcn- fed alios efle modos prxdicandi, alios non pnt na dc dicandi,fcd eflcndi^qualem dicurcticternura modum,in quonullacoofyderatur propofino, -^,^ fed folikm qu6d res pcr lc exiftar, uel non per ic; prxtcrca dicunt duos tantum priorcs mo- dosad dcmonftrarionem pcrtincre,quum duo :t pofteriores fint inutiles, promdc potuille Ari- ftotelcm uciduorum tantum;pnorum modo- rum menrionem faccre aliis omnibus prxten- dsut inutilibus ,uel pr^rer duosillosinutiles', quos numcrauit, aliorum quoque inutiliitro raeminilTe ,quosneglexir, quia fans ftrit ducs rantum inutiles reccnierx,ut faifta eorum cuin vtilibuscomparationc melius horum utiliras tnrernofccrcror, idc6 Tlemiftius quinturn roo dum excoguauit dicendi per fe,qui ncque ullo eorum quatuor continctur, ncque ab Ariftoto- le nominatus cft ; alij uero intcrpretes ahos co plurcs modos adducunt cflcndi pcr fc, dc qui- bus w Liber Primus. 3JO bus A riftorel cs nihil dixir. Haec eft coramunis A Capu: Jjhtartum, D: uera diuifume modorum diun- diperfe , & ditendi exaetidenti. omnium aliorum fcnrenria*vno forcafle Atnrr roc excepro, quam ego falfam efle puro , fc abiumftaabomnibus raaretiei condirionibus in lihrode inrerprcrarionc conlydcrarur , itu pifterioribus aurera Analyticiscadcra cra&a- -* curuciun&a materue neccflaric,; qucrnadmo- dum in prioribus Analyricis nuda raciocina- tionis forraa fine vlla condirionc roaccric, , in Pofterioribus uer6 eadcm applicata- raaterue necefJaria;,dc ad fcienriam pariendam idoncc; propccrca hc propofitiones , oranis homo cft cquus.neceflc cft omncm homincm currcre** , frorcles non fprcuerir modosdiccndi per acci- C i hbro deinterprerarione,& ln Prioribus Ana dcns,fi plures ipreuit modos dicendi per fc_* ?[Uorum nullam fecirmentionem ; magiscnim pernendi erant modi dicendi per accidens, qnam modi dicendi per fe ; uel , fi modi per ac , D perfc quandoquidemare,vtdiximus,'hecno- omaiu velperaccidensappellari poffiint ,fcx .id lum- minatio lumitunquod fires non per fe exiftac. rumper niurn ea ellecompcricraus,tna per le , oc ma_> cnitncianoquoque non eftpcr fe , fed dicitur fe ,3c p per accidens illis ex aducrfo i cl pondentia; qi ft eflc ex accidentiihic cft ccrtius modus dicendi accidcs./vnum genits propofitionum pcr fe induodi- perfe inrer iliosquatuor , quos Ariftoteles nu- uidamus/vc iecic Ariftotelei , quatuor oriecur merauic.ck modus diccdi per accidens , qui ex modi per fe,quibus ttes modi per accidens rc- oppofito ei refpondct, cuius fimilitcr fccit eo- Ipondebunt, hosque omnesnullo przrcrmifib dcm in locomcnrionemj per iie autem cxiitit- jett recenfec Anftorelcs : hxc autem omniamani. fubrbntia.quumnulUfubiecloinharreat^pet" 1 fefta fict.li tali diuifione ucamur , Inomnipro- quod cxiftac, accidesautem omncinfubiecco 4 pofitione "vd przdicatum,& fubicctum teipfa hzret, ldeoque non per fc exiftir,fed per fubie non diftinguuntur , velfunt duar res diucriz , ccum, aquo lufcinitm ; hzcigirur*propofirio, quarum alteram in altera inelle, vel non inefle homo eft.per fc eit tertio modo, hrc uero albu pronunciamus,idcft&rrmnamus,vclncgamus; cft,non cftperfc, fed pcr accidens.Hunc roo- Alioru prxdicatum a fubicctorcipfa nondifttnctum dum intcrprcrcs Atiftotchs dicut non cllemo- crrotde dicimus in ea propofirione,quz uocatur de fe- dura prxdicandi,fcu cnunciandi per fe,fcd c( - !CI : , cundo adiacenre , ort , horao eft,in ca enim fi fendi.quandoquidem fubftantia, & accidcs in T''"^ non rem , fed voccm fpcctcmus, diucrfum cft cd fuinuntur prout funt cxcva animum-.ac deci- p C[ fc. przdicarum a fubiecto,quoniam,homo,& cft, piuntur,vrin principiodiximus,modumenim iuntduxuocesfignificantcsj&aliacft huius, cllendi non confyderat Ariftoteics quatenus aliaeft illiusjignificario: proptereain ltbrode E cft moduscfiendi, fed quatenus ab eo deriua interpreratione,vbi resipfa non arrcditur, fcd tur, ac nominatur modusenuci.ir.di pcrfc, ucl vox fola aliquid fignificans , pr.rdicatuin illud pcr accidetis . Dicunt prztcrea foli lubftantix afubiecco diuerfum efle cciUetur,aftin poftc- prim?,qu;indiuiduadicitur tribucrc Arifiote- rioribus Analyticis,vbi res ipfa, & materiei co- tem nrt per fc exifrar.non fubftanci umuerfa- ditionesfpcCtanrur,fecus eft lllud euinTVct- Ir.hoc tamen quomodo fir incelbtrcdum iuno- Ixiftcn bumjeftj non fignificac oifi cxiftentiam rei ex- rant,promde praua eft ipiorum intci prctatio, tia non rraanimum,cxiftctiauerdnon eft aliquid rca- &.ab Ariftotcle alicna-> . Nosautcm .iduertere cft . lc,vt itadicam, quod tanquam ab homine re- dcbcrous Anftocclero, etfi foli primz fubftan- ?c", fcd 'P^ a diftinctum in eo dicatm inefle , dum dici- tiz attribuit vc pcrfe fit.fubftatum t.imcn uni ccida turfhomoeftf fednudaintentioaoimieft.oC ucrfalcmnoncxcludcre,atqucade6omni fub- mtctio- accidcns, vt uocant , intentionale , nonrcalc, fcantixid afcribcre, utipfins uerbaaperccde- *"* e ' quod quidem homini attribuimus , dum rem xnonfcranr,inquit emm omnc, quod in fubie- cum conceprione animiconferentesdicimus, Cto non cft, pcrfe clle.quod ucroefrin fubie- homo eft-, igitur in eiulinodi propofitionenon cto, accidcns cflc, atqui fubfrantia unmcrlalis eftprzdicatumre diftinccum a lubiecco; fi uc- non eftin lubiccco.cic iirjcur per fc.fi verba Ari ro eam refoluarous in propofitioncm dc rcrujo Jtotelis ucra funt , qui nuliam aliam conditio- adiacente dicentes,homo eft c n s , adhuc illud nem ponit, qux tcrtium illum modum conftty ens folam exiftentiam fignificar ,& cadcra cft tuac.nili banc unam,in fubiecco non eilc j ide^ ^ ratio , prxdicatum cnim non diftinguitur rc a uidemus tpfum in declaracionc ilhusmodi fo- fubiecto, ckeadcm cft propofitio,atquc illade i; laaccidenuacxcludere,ut amlnil u, &' .dbum, fccundo adiacentc quiarcro ipiaro fpcctamus caquc non fingularia folumraod6, fed omnia, nonuocem folamjquod liens non piocxiften- non ennn dicir hocambuians, fcd iimplicitcf tia,fed pro genere omniura rcru fumatur , alia ambulans, & alburo,quoniam accidensqmne ratio eft,talis cnim cft hec propofitio t horoo eft in fubiecto eft,fubfcan,ciaro igitur mmici falcrq cns,qualis eft illa,bomo clt animal,dc qua po- complcchcur, quum folaaccidentia cxvludat* Iteadicemus.Diucrfum auccm eft przdicatuai & eaomnia.tum fingularia,tum uniucrf.ilia-> a fubiecto , quando aliquid realc dc fubiecto Cur igitur fubftanciam folam indiuiduanf cx- prxdicamus , ueluci quurn dicimus, homo cft ptcilit Arifcotcles? dixitenim fubftanciam. &c^_ aniroal, homocutrit . Hancdiuifionero perf fubfrantiaucro uniuerfalisneque elc noncns 3. jn^oppofica.Si itaque przdicacutn afubie^todi- nequeextraiingularemrepericur,fcdin cain- ns  , quia eflenriam fubiecti confequuntar *, non potuit autem Auerroes dicerc modos dicendi per fe rres efle, deindedicere eflequatuor, ni- fidiuifione illa,quam nos expofuimus , vfus fucrit ; ea autem nemo uri poteft , qui non con cedatquatuor rantumefle modos nicendi per fe ,& rres raodos dtcendi per accidens,necdif fictle videtur cuiqueeruditottiro ,qui in nul- liusuerba iurauerie, (ed libeco, arquc jnsrcnoo ' ani mo, nulloq, li uore perturbatus philolopiie' tuf,luiiulce rei ucritatcm infpicero; nullurn enim enuntiarionis genus datur,quod iit m fcicntiis ufltarum, prxteres , qux memoraui- mus , quandoquidem aut alicuius rei exiften- tia enuntiatur, autres de re prxdicatur , eaque nelei coniuncta,uef difiuncta , aliud enunua^ . tionisgcnusin ufuefle in fctentiis noa inue- Refutt- n j Q quo jfl ;Ji ug aliqais aiferatur ab interpre- tio mo- T . . . .1 e ... r .1, ' ft- dorum ubus modus dicendi per fe ,illum facilc poflu per fc, musadaliquod noftrx diu/lionts merabrumJ quosa- re dieere, namfiquifpiamdicat.iliumdlernp liiadii- - DepropofT neceffa. tJunc. dum,quo Deusperfeeft, alium, quoreliqii r,fic cnim Dci,& omnium aliarum reru , ima: D tkfigmenrorumcxiftentramTab^vnum enun- tiationisgcnus reduxit , & fub onaro qucftioJ ncm.qux uocatur an fir_ . Idem dicerc poflu- R c fiita- musde llloquinto modo, quem excogiraaitJtioquia Themiftius, dixiteaim qainturo efle modunu " moy neceflc cft *vel colorem eife de definitione Ca* perficiei,& ira primum efle modum, non quin tum; "velcolorem in fua definitione accipere* fuperficienu, &ira clfe proprictatem fuperfi- cici,proinde eifc fecundum modum, non quin tura;ueltandem neurrum efledealtenus dc- finitionc, &ita non cfle modnm diccndi pcr fe, fed potius efle moduro dicendi per accidctj: cuiusmerainit Ariftoteles; quumenim qucre*' E dumin prxfentia non fitquonara modo color de fuperficie prxdicetar, illud oflcr.dille faris- eft,cam propofirionem {fupcrficicscft colora- taj non effugcrequin firvel per fc prtmo mo- do.uel perle iecundo,velexaccidcnti, ulcoq; non efle modum quincum. Cjpttt Scxtum ie conditionibus Primi % ac ftcundi modt diccndi ptrfe . > ILIud ucro proptcr illa, qucde duobus prio rrbusmodis diximus,non eft prctcrmittcn- dutn,fententiam efle omniumintcrprerum qubd Ariftoteles unam ftaruat conditione primt modidicendiperfo,& unamfccundi, primi quidem ur prxdicatutn firde dchnitione lubictfti.fecundi ucrc* ut fubicclum ficdc dcfi- nitione prxdicati ; cuius erroriscaufafuic prnn: uaintcUigcntia^verborum Ariftotelis,quxoc-p rO p 0 g cafionemctiamnonnullis dcdic-. exiftimandiciopex JF propofitiohem,quxfit per fe primo modo, fi/c p- conuercatur,fieri per fc fccundomodo; cam vC ^"^g ro.qux fitpctfcfecundo modo.fieri perfepri- ^^3. rao modo,fi conuerratur ; ut hanc, homo cit ra iur.non tionalis,efle perfepnmo modo;hancuerovra- fitpeifc tionalceft homo,else perfeiecundoiparirario f cu urfubieclu A prxdjcarum ,cV rali modoineft, uteius defini fitde definirione prxdicari; hoc eft vt fubie &im fumaturin dcfinirione prcdicari, tjuod jn eo ineft , hoc dicens Ariftoteles rem ipfam , non folam uocem refpicu , uult enim eountia- cionem a nobis fa&am ipfi rei confenrancanu eiic,utillud ,quod nos de fubie&o prxdica- mus.infit reueu in eo fubie&o, quo fir ut harc propofitio,rationaie eft homo, non fit per fe fe- cundo modo,quia eft quidcm rationale de de- finitione bominis prxdicati,tamenalrcracon- ditio deeft,quia reipfa non incft homo rationa li, fcd rarionalc bomini , fimilirer ilianon eft perfe primo modo.rifibileeft homo,quiaho- rnorifioili non inell, fednfibile homini  pro- pterea illi re&e fenriunr  qui dicunt Ariftorele' frxJicade iistantum propofitionibusloqui , in quibus no natu p rat jj CJ |j 0 naruralis, non contra naturam ; eft autcm pixdicario naturalis, quando id pr(* dicatur , qgod cxtra anirouro inefl altcri , & id rionem ingrcdiatur ; hoc fignificant fcquentia, * exempla, quibusrcm declarat Ariftoceles, in- quitenim \ uctriangulo ineft linei, & linec pundum l fubieftum notando,cui prxdicaru incft, nam dicit rriangulo lineam inefle , & |i- nex inefTe punclum, non dicir incffe in defini- tione rrianguli,& in dcfinitione linex ; deinde rnodum,quo incft , declarans fubiungit { fub- ftantia nanqucL_/ipforum fubiectorum ex his prxdicatis conftituitur , 8c ea prxdicau infunc tn corum fubie&orum definirionibus | in qui* bus vcrbis noraredebemus Ariftorelem notu amphus vri verbo fimplici, iwlfyw , fed com- pofjto ,  'inerfc, faciat in propoficionc ncccflicatcm, & cam ma- 3  Depropof necefTarijs. j6o maiorem,quamconditiodeomni;nocftignoD modus omnino ad demonftrandum iniuilis Propofc Pcrfefi randum qcondirio hxc, perfe, caufam aliqua gmfic-c fignificat,ut ipfa uocis fignificatio beneconiy- aai '*' derantibus indicare poteft , nam per fe aliquid alicui inefle eft per ellcntiam ineflc, idcoquo cum eo efle eflcntialiter connexum, (iue efsen tialemrcfpectumadillud habere , non poteft sutem interduo cflerefpeftus cflentialis , niii alterum fitcaufaalterius ; quomodo igitur in fingulis modis id uerum fit confyderemus; fed in primis proptcr illa,qux dicenda funt, fcicn- dum eft ijiqucmadmodum m conditione do omni.didtio illa,omni,coniungenda cft fubie- clo.non predicato ; itain conditione,perfe_, Jiarticula illa, fe, non fignificat prxdicatu , fcd ubiectum , cum rr ! pe&u ramen ad prcdicaru, ut, quando dicimus propofitionem aliquam ef feperfe, fenfusfitc^fubiedtumpcrfeipfum ha betillud prcdicarum, homo enim perfcipfum cft animal,& per feipfum eft rifibilis. Singulos MCCJt noa eft.proptereaquod demonftratio trestermi. ". ic nos reales,& re diftinaospoftular,uidelicetao ,J fi iunc>i , &: ncuteraltcn incxiftit , vrrunlibetdc iiant fubftantiaeitipfa fibicaufaexiftendi, uelialte F -lteropotfumusprxdicare,&neurromododi- caufam,quae_iftit,infuaeflentiahabet, non cirur conrra naruram prardicatio ficri;quando cxrraeflentiam-ut accidentia;caufanano; fiue igiturcaufa externa,&loco difiiicta, cftirctrix, fit propria forma.fiue forma & matcria , fiuc__, vel finalis de fuoerTe  tenus autem pcdcr ab eodem fubieccouc a ma- du,alteram uero quartura;nam urranq; ad fecu ota wa ceria exrerna , eacenus eft per fe fecunda mo- dum modum percinere , neutram ad quartum do;& hocdifCriminedifcrepat fecundus mo- conftantcrafleucraredebemus;idque Ariftor. dus a primo, quiaad primum pertinet tnateria ipfe fignificauit per duas illas fccundi modi co i n rerna,q u.r in ipfo copofiro i nefl, ided in pro- ditiones,quas antca declarauimus,quoniam.n. pofitione non fubiicitur.fed prxdicatur; ad fc  fubiedu cft mareria externa accidentis.ideodt cundum autem modum pertinet maceria cxter xk prxdicacum in fubicaopropofitionis extra na,quxnon ineft.fed fubeftaccidcnci , idc6in animum inextftcre; h^c tamcconditio non eft propofirione fubiicirur.&ponirurin definicio- propriafecundi modidiccndi per (c, quu com ne prxdicaci, qux eft propriafecundi modi cd- perar criam prxdicationi ex accidcri; quoniam Confa-ditio. SedfaUuscft hacinreabfquenllo du- vero idcm fubiccrumeftetiam caufa effecrrix uti0 ' bio Thomas , quia il fola pendentia accidentis ciufdem accidentis prxdicari, tdeodixit fubie- proprij afubiectouca mareria exretna facitcf- dum furai in definitioneprxdicari,quxeft  lcncialem connexum, & confticuic fecundurru. pria lccundi modt condino,quam fi ei aufcra- rnodum dicendi per fcL_>, fequicuromneacci- oiusA' quarcomodo tribuamus,nullafecundo dens.cciam comrnune, de fubiedo prxdicari p modo remanebitpropriaconditio,qua areli- fe fecundo modo,quoniaro non minds accides quis modis diftlnguacur. Reftac vc dubiu illud Difcri  communc , quara proprmm a fubiecto pendet luluamus, quodftatimoricurexhis, qux dixi- Ce- tanquim a maceriaexcerna, neque apparec cur inus.nam quomodo pendencia effecrus a cau VpAjjt fubieduramagis dicarurmareriaaccidetis pro fa eflcccrice potcft fecundum modura confti-, n c . u . J>rij,quam coromunis ; itaque fi duas has inter tuece , fi ante dictum cft caufas externas efle- fr cffe- ecoreramus propolirioncs , homo cftrilibilis, ctricem, & finalem quarti modi propnas cfle fftries &,homoeftalbus, eo cancutn difcrimine diflie- dicimusigitur incernum, & excernum fumi renc, qudd illaericperfeduobusmodis fimul, duobusmodis.auc fccundum ellcnciam, aut ne . fecundo,& quarto ; hxcuerofecundo folum , fecundum locum, cVfubiecrum; nam fi racio- nonquarto.quodeftmanifcftcfalfum, & ne- F nale rifibilitaciseffeccrixcaufa fir.inrerna dici- gatum ab Ariftocere , qui accidencia commu- turracione loci,& fubiedi, quia in eodem niadixic prxdicari de fubiedo per accidens , ineft , tn quo eft rifibilicas , ac rarione cflencix nonperle, & abeis uoluic conflicui modum dicirurcxterna , quum fir extra accidcnris ef- prxdicandiexaccidcnri,quiexaducrforefp$ fenciam;iugulacor*ycr6refpedu iugulaci eft dec prirao , ac fecundo modis dicendi per fe . caufa cffeccrix cxcerna non mod6 rarione effcn PrxccreaftacuicAriftoceles propriam efle, ac tix.fcd etiam ratione |oci,& fubiecti j ficobie- prxcipuam fecundi raodi condttionem, non ctiocerr^refpeccueclipfis. Omnisigicurcaufa^^^ q uatt i,ut fubiectum ponacuc in definicione prf efleccrix.quxcunque illa ficexcerna dicirur ha-ahud e aicaci , ergo quicquid caufa cft uc prxdicacum bica racione e Isen t ia* effeccus; ac loco, & fubie- inrcrnu furoarinfuadcfinitione fubieaum,illud oro- cronoomnisdicicurexcerru, quudccuraliqua*' ,U i el ne ad fecundum raodum percinere dicendum intcrna.i.in coipfofubicccocxiftens,inouo in- cft,non ad quarrum ; quict igitur caulx eft vt efteflectus, dicimusiraque ad quartum modii rifibile fumat in fuadcfinitione hominero fu- dicendi per fc illud efliciens pcninere, qd om- biectum ? nonne quia homo eft illius acciden- nino exccrnum,& loco difiuncrum cft; inccrnu tis caufa i ucique, fed quxnara caufa ? materia uero ad fecundum modura,& ipfius proprium ne.an eftedrix? Si maceria,ergoetiamalbu fu- eflc; quam diftinaionem fi Thomas cogno- met in fua dcfinicione hominem, eadem enim uiflec,in eum , quem refutauimus , crrorcm ratiouiger,quumfubicdtumfitroatcriacxtcr- profecc6 noru incidifleCw . Poflumus au- ' nactiamrcfpeduaccidentiscominunis, qua- tcro candcro dtftindionecru aliis uerbis , & for- LiberPrimus. 365 IScic fortalfc melius, atque intimius hoc agentiu di- A ab Atiftotcle in fecundo modo dicendi perfe, nouc. tum a- ^ cr ' men declarantibusfignificare dicendoeffi Aionc ciensaiiudcumadtione, & paffione efficere , aliuii p aliud fine actione, velpaffione , fed pcr folam mmm cmanationcm cffettus a fua caufa ; iilud quidc folct appellari efficiens uerum , & proprie' di-  effectus non fumit in fua definitione caufam fuam effcctricem.nifi raro.quum enim fine il- ia poffit exiftere, potcft ctiam finc cadem defi- niri ; hoc igitur efficicntis genus reicctum cft ab Ariftotcle ad quartum modum dlccndl per fe,tanquam nonfaciensin terminis propofi- tionis nexum dcfinitiuum,nifi rato , & ex acci- fed femper in aliud,propterea ciiximus hoc ap B dcnti. Clarum eft igirurfecundi,&quarti mo pellari exrernum; illud ver6, quod peremana tionem efficir, inrernum . Qujomniaoprime cxponunrur ab Auerroe in $4. commentario primi libri Pofteriorum in declaratione quarti modi dicendi per fe,confyderans.n.Auerr.ean dcm efle caufam, quc. rcfpeCtu compofiti dici- tur formaUs, & refpectu accidenris proprij di- citur effe&rix per emanationem, dicit eandcm caufam duabus diuerfisrationibusacceptacon ftituere primum , atque fecundum modum di- ccndi perfcquatenus enim cft forma compofi ti,in quo meft , & de eo tanquam defubicdto prxdicari poteft,& in eius definitione fumitur, catenusprtmumdicendi per fe modum con- ftuuir; quatenus ver6eadcm eftcaufacffe&rix propnecarum , quc ab ea emananr in eodern_. Jubiecto, & facit ut in earudem definitionibus accipiarur fubiectum,earenus conftiruir fecun di difcrimen,& fublata eft tota difficultas , quc. multorum animos pcrturbarcpotuic. Caput Vndccimnm , qubd foli duo priores modi di~ cendipcr fe neccffitatem babeant, &cam ma- iorcm , quam conditio dc vmni . H Acc omnia.quc haftemis dicfta funr, quifquisbencconfyderaucrir, (.icile inteliigetpropofiuoncsperfe pimi, acfecundi modi omncs hahcre ne- ce(firatem,alias non item, quod in eockm capi te ftatim poft declarationcm quatuot modoru dicendi per fe docet Anft.breuitcr tame,& ob- fcurc.quippe qui nobis eoru.qux ibi dicuntur, rationem afferendam reliquit_ . Xcrtius qui- tcrriui dem modusnullam haberncccffitatcm , quo- moilut niam enim alicuius rei de aiia rc prxdicationc non h * dum modum ; Hoc autem efficientis gcnus ab non habet,ide6 an necelfari6 prxdicetur, nec efficicce propriedi&odiftingucs Auerr. tnquit C neconfyderarenon poflumus; fed in co fo!a_> hoc non efficere exira_. , fed inrus ; efficiens aatem propriedittum efficere extra;fbrma.n. ni hil agit extra,ni(i per aliquod accides mediu, ropinqua , fed remora , quia pennedium ca- oremairerar; fine medioaurcm mhil efficit, ftifiin ipfometigne .idque per foiamemana- tionem efficir, non perueram cffocrionerru; cfficiteniminignefummumcalorem ,& mo- tum ad fupremum locum tanquam proprie- tatcsignis ab ea in igneemananres; propte- rcadicic Aucrroestaleeificicns pofituin fuiilc ct nc- ccflita- tcm. r-to. rei exiftentia enunriatur.qua: poteft efle pcr (c, nectameneflc neceffaria^, exiftit cnim pcrfc fubflantia indiuidua,ut hic homo, qui tameru non cx neceffitate exiftit,quoniam aliquando non fuit,& aliquando non erit. In quano ctia quattit modo diccndi pcr fe non eft neceiTitas,tufi ra- MjL " ro , & ex accidenti , cftcaus cnim cum caufa_. i zt nc . (ua externa non reciprocatur , nifi raro , ~vcce!ln_- Auerroes docet in commentariis J 4. & J 5 pri- tc , nl '* mi libri pofteriorum ; eft nanque larpe caufa r cffedtrix anteauam effcctura produxcrit , eft etiam fiepe ipfe cffectus ea interempra; fimt- liter caufx finaiis cum effeciu non neccflaria- eftconnexio,quumpIurauideamus elfe gra- riafinis ,qux fine illofruftranrur.Quare neque neccffaria cft caufx cxrernx de effcc;u prt;djca- rio,neque effectus de caufa , proindc in qtiar- to modo cft prxdicatio pet fe abfquc nec eisita te, quuranequepofito effcctuponatut cx ne- x cckiute De propof neceffa. Omnia pr;dica taprimi modi U hzrcnt nccclit no. Secun- dus mo dus ru bct in- hxrcn- 11 nc- ccfliu- tera. car per fc ha- beatrtu lore nc cefli u- ecm , ') degm- ai. J7 ceflir.ue caufa eiusexterna ,uequc polica cau- D fa ponarur ex neceflltate erTc&us . In duobus autem prioribus modis perpetaa, 6c ea perfpi cua meft neccfliras inhfrentix prxdicati in lu- biccto; nam qux pcr fe primo modo prxdican tur , funt gencra , uel difterentix , *vel integra definitio , quorum nullum a fpccic unquairu feparari poteft non modo re , fed ne cogitatio- ne quidem , quia quod eflentiam alicuius con Ititutt , ab eo cV re , cV mcnrc infeparabtle eft. ln propofitionequoque (ecundi modi certum eft ncceflitatcm ineflc_ , nam accidens pro- prtum quum ab eflcntia ,& a forma fui luoie- dh fluat, eflenriale accidens dicitur,quia ef- fentiamconfcquirur,ide6neque re, nequo rnente potefl feparari , etenim neque fieri un- quam poteftutnomo non fit rtlibilis , neque poflumusfine terminorum repugnantia ima- ginari hominem non efle riftbilem , homo c- nim formam luam habct ex nc c eflitai r__ , quia per eam eft homo , hanc cx ncccflitatc inlequi E rurriftbilttas ; ergo iieft homo.eft exncceffi- taterifibihs,quacnimratione cft homo, ca- dcm rationc rifibilis cft ; quando igitur eum non erte rifibilem imaginamur , hominem ta menclh:, tunc Sc rifibilem,& non rifibtlcm ipfum elfe fimul imaginamur , quod eft abfur- dum , & fiert non potcft . Quod autcm in his duobus modisdiccndi per (e maior inft ne- ceflitas , quamin condttione de omni , facilc oftendirur, nam propofirio de omni , qux non fitperfe , ut h^c.omnis coruus eft nigcr , nul- lum habetcflentialera tcrminorum connexu, quura naturam corui quatenus coruus cft m* gredo non confcquatur , quo fit ur nec in dcfi- nitione coruifumatur nigrcdo, ncc ln dcfini- tione nigredinis coruus;proprerea dicebat Por phyriuscogitari pofle coruum album,quum emm nigrcdo de cflentia corui non fit , neque " elfentiam corui confequatur, nil prohibetquo minus coruum finc illo colore imaginemur*, F tcaque habitaeflcntixcorui rarionenon eft ei nccefsaria nigredo ; fed nequc coruus nigredi  ni neceflariuscft, quandoquidem datur in a- ltts rcbus nigredo, in quibusetiam omnicor- nolublato lcruaretur; idcirco eiulmodi pro- pofitioeftde numero illamm, qux dicuntur neceflanx exaccidenri, non neceflarix per fe, coruum enim eflie nigrum eft necefsarium pro ptermatenam, non proprer fbrmam propnS oc propriam naturam corui . Secundus itaque fieceflitaris gradus, qui confiftir 1 1 ___ duobus prionbus modis dicendi pcr fo, mulro efli- cacioreft primo, qui in conditione fola de omni conftitutus elt, addit cnim eflenrialem, ac definitiuumconnexum,quemillenon ha* bet. ucia. J6Z Capnt Duodecimum, dccUraro corttcxtns TV/ge- Jihiurquintus primi libri Pojieriorum , C~ folutio dhbitatiotiis aduetfus Jciutidi modi nccrjjhattm, DE fecundo autem modo dicendi per Dubif fe dubitatio cxonrur,quam Ariftote les foluicincontex.j J.i.lib.Pofterio rum,quem locum non erit ab re fi in prcfentia interpreternur;dubitatio talis eft.ui- dcntur plura cllc accidentia propria,qux de (u biectis luis prfdicantur per te fccundo modo, & fumunt illa in (uis dcnnitionibus,anamefu- bieclisluis necellaria non funt, quu poflinr & incl$e,& non inelse;accidenrium,n. proprioru accidc duofuntgcncra,aliaquidcm fimpliciter prxdi oupru- caturde lubic_to,ut rilibile dc hominc, ck tres ^' r * anguli duobus rectisf quales dc rriangulo.qua " ruin omnium neccflicas mamfefta cft , & omni dubitanonc carcr,alia vcr6 no (implicitcr, fcd ambo contraria dc lubiecto prxdicamur,ut de nuiucrop.u , uel impar,dc linca rcctum, uel curuuro,propnum cnim cft numcri, ut ftc par, ucl iropar , piopriumcit lincc m lit recta, vel curua;hxc igitur fubiectis fuis nectti'aria_> efle non uuicntur , quia non cft nccelTarium linea clsc rt^larrsquum poflit eisc curua.ncque efse curuam,quum poflu cfse rc&a-.fimilitci nuine rum ncqinecciseeftparcmefse, ncq; efscim- ftarc- Dubitationehancfolucreuoluit in didto oco Anft.utcenum , atquc indubitatuni ma- ncretnullum elFe turo primi,tum fecundi mo- di prxdrcatnm per fe , quod non habeat inhx- rcntic, necefluacem ; folutioautcm in hoc con- liftit , quod fi duo illa contraria fimulcu dif- iuncTiua particula fumantur , conftuuuntv- num propnuro,quod de fubicclo fuoex nc- ccflitate prfdicatur ; at fi vtrunque fcorfum, & iimpliciter accipiatur, neurrum cft prxdica- tum ncccirarium, vt in dubitatione recl. dice- batur, omnem.n.nurocturo parcm cflenon cft fieceflarinm,neq;omnem numerum efle impa rem;fed eft tamen nect flarium omnem nume- rum uel parem efle , vel imparcm ; non.n.fcor- fum urduo propriaaccipiendafunt,fcd coiun- tim vt vnum . Talcm irihxrcndi neceflitatcm probat Anftoteles argumentans aboppolitio- ne contradtf-toria, c\ a priuatiua ad oppofirio nem conrrariam, dc oppolitionc cnun conrra- diclona in prompru habcmus axioma_ illud, qu. d dicitur pnndpium contradicrionis, de omni re aut amrmare,aut negare veru cft,quo_i ncino eft.qui ignorer furomc neceflariuro cfle, & perpctuamin rebusoronibus habereuerira- te.De prmatiua quoq; oppofirione clarum cft,fi in lubieChi aptoaccipiarur,eam eode modo nt ceflariam eiTe,taecefle eft.n.omne animal vifus canax uel ccecura efle,vt_ viden s.i .al rer u d uoi _ habere mdiltinctc, fed no alterum feorfunn nd nominato altcro ; lccus elTet fi priuarionem, 8t habi- xig LiberPrimus, *rurirum ad non apnirn fubiecrum rererre- " ** imi.s.vr ad (ignum,nOn cnim neccfTjnum eft li- A do, aurprirao,funr&petfe,&necefsaria;iii gnum "Vel videns clTe,vcl cacum,qiium ei neu inim competat; quam igicur ncccflicatc habec in rebus omnibus contradidio , eam io fubic- to fuo idonco habet oppofirio priuariuju * Propcia vero illa,de qujbus fermo nunc eft,cf>- trarioopponi inuicem vidcntur, uc inliterafi- gnificat Anftotcles.quade re noneft in prx* fenciadifputandum;Ariftor, igirurica argumcN latur, par, & impar, rc&um, Si curuum,& alia t iufmodi contraria, fi in fubic&o fuo accipian rur, vim habenc oppoficionis priuaciux,imo 6c concradi&orix, quare ficuri neceflariu cft coq tradidhonis alreram partcm vcramcfle, iu ho- rum duorum conrrariorum altcrum in fubic- #o apto neccfle eft inefle, vc in omni numero aurpar,aucimpar,hxc enimin numeris inftar concradi&oriorumeflc manifcftum eft, ut.n, impar,& par contraric' opponunrur,ira impar, qua cxpoli tionc cft nugatio manifcfta , quum , idem dfe fe prxdicetur, dum dicitur , qux func perfe funrperfc, cuiuserroriscaufa hiic pra- ua Grxcorum vcrborum in larinum fermonem fonuerfio, *vbi enim Ariftoccles ait Grxce { Si itKi, Kji^ttrayxm \ non bene dicicur la- tmc | flcper ipfa funt | ied dicendum cft \ pro- pccc ipfa,| nl enim occafioncm dcdic exifti- mandi vccba illa \ per ipfa | fignificare per fc ; fed darum cft eam pcc/pofirioncm \ fi* | ibi fi- gnificare , pt opter , vt candcm acccpci.it A ri- ftotelcs in contextu prcccdente loques de quar to modo dicendi pec fc,dixerat cnim fquod pcopccr ipfum i neft unicuique.eft pcr fc, quo4 'vcro non proprer ipfuro,accidcns | vbi dictio illa llgnificauic caufam,nam fcnfus fuit, quado terminorum alcer alcerius caufa cfr,dicicur ef- fe per fe, fed quando neucer eft caufa , ex acci. cV noo impar concradi&ori, atqui par , & non denri cllc dicuur, quarc etiam in principiofc- imparinnumerisidem fignificanc.ergoidem P quenriscontextuseademdidrio fignificarcau cft conrrarium imparis, & conrradi&orium im fam,vc etiam ipfe illorum contcxtuum conne Wota cur ali- fjU J aCN fidScu propru fumii in ftu dctim- tionc fubicdti fiu. paris , qucmadmodum igicur necefle eft omnc numcrumvel impaccm elTe.vel nonimparem, ira nccefte cft omnem numerumvcl imparem clfe, *"vel parem . Ira horum propriorum nccef Jjracem oftendic eo in loco Ariftoreles . De his fermonem faciens multis in locis Auerrocs di- cic ea in fuis definitionibus non accipcre pro- prium fubie&um ,fed genus proprij fubie&i , & hacrationc prxdicari perfe fecundo modo degenerefuifubic&i ;pro cuiusdicti incelli- gencia fciendum eft pac, & impac cflc proprie- caces duarum fpccierum numeri ; ira re&um,& curuum proprieracescfle duarum fpecierum li near; fcd quoniam fpecies illx proprijs nomini bus carenc,eas nominibus propriecacum figni- ficamus, & cectam Uneam fpeciem linex dici- mus,& parem numerum fpeciem numeci; pro- prercain harum proprieratum definicionibus xusomnino rcquirir; nam fcopus Ariftotelis in illa cnumcratione modorum dicendi per fc nullusalius fuir, quam inucnire propofirioncs fummcneceflirias ,ergo modis illis omnibus expoficisdebuit doccre quinam modi necefll* tacem habcanr,& qui non habcant, & illos qui dem accipcre.hos autem dimittere, quod qui- dem facic in illo concexcu j 5. quum enim in_> quarto modo dicendi per fe dixiflct inefle cau fam, & id, quod eft proprcr ipfum.ftarim fub- iungirduos prioresmociosdicendiper fe non mod6 fignincare caufam,fed criam habere ne- cefllcacem,uc fenfus fic,illa quidcro, qux dicun tur per fe quarco roodo , propcer ipfa func , fed neceflicacem prcdicarionis non habcnt;illa ve- r6,qux dicuturpcr fe primo,uel fccudo modo, & ptopter ipfa funr,& neceflaria funt ; illis igi- rurfoUsduobusmodisneceiTuacern tribuit, & nonpoirumuspropriumfubie&um fumece__-> G aliosreiicir.&quia dubitari poteratde quibuf nifi idem per femecipfum dcfinire nellcmus, quandoquidemfubieclum nullo alionomine appellatur,quam nomine proprictat 1 s, loco igi turfubicdi proprij accipimus genusipfius, vc numerum indefinihone paris, dicimus enim par efle nunierum in duoxqualia diuifibilem; jdem faciendum cft dum par pro fpecie nume h fumicur, ponenduro cnim eft genus in de- finicione fpeciei . Sed ad cocum , qux prius diximus, confirmacionemnon eft a nobis o- miccenda- declaracio quorundam vcrborurru AnftoteUs in memor ato contcxcu,quorum ne- quefenfum,nequc fcopum aliquis hacYenus da pr^diracis fecundi roodi,ftacim dubicatione illam foluit,queroadmoduro declarauimus, vt pofteacolligat eaomnia,qu;iis duobus modis prxdicantur , efle prxdicata fuis fubicclis nc- ceflaria.quam conclufionem in calce eius con- textus legimus, fed a paucis benc i n tcl ! cc\ am , quandoenim dicit Ariftoteles f neccflc & per I c inefle | multi putant concludi ea pr^dicata, quxnominatatuerant, efleperfcquo fenfu nihil eftabfurdius, quandoquidem prc ccdctia uerba non oftcnderant ea pr^dicata efle pcr fe, fed efle neceflaria, nulla igitur aha conclu- fiodeduci poterat.quam hxc,ergo ea, quc per C6ii cr xor in intcllt- . gcntia plcnc intellexit ; verba qnidem in latino codi- fe infunt,ex necefutate infunt, quero fcnfum U ucrbo- ru Ari-, ftoc ce funrhxc. |Qux igiturdicunturin fimplici- ' terfcibilibus per fe lic,vc infinc prxdicacis, auc ilbinfincfubic&is^cV pcripfafunr,& ex necef- iicacc| quorum verborum comraunis incerpre- catio hcc cft,iUa, qux func pcr fc auc fccudo mo cinus incerpres chtl fignificaflcr, fi t ta_> , u t de- buic,uerrilicr,ea,quc. per fe sucneceife eft inef- fe,vt iis uerbis | ea qux per fc func $ fublectum c6clufionisillius contineacur, ilhs autem f ne- ccfle cftincfle| fignificccurpr?dicacuro,quera f folum . T>cpropoCnecdtLib.l $7% folum.fenfamGrawra^verbahabcre pqfianc-,, V> terumiaroit, quoqitidemnexu ntilius inpro- quum Ariftotelcs dicat f *Wy*n *, t* 0* ari vT*;>f-..' . | i'j'eut enimGneci in propofirioni- bus arriculum fubie&o apponere , non prardi- cato. Ula ver6 parricula $igitnrf quam in_ roitio iHius conrcxrus legimus , fignificut Ari- ftotcleexiis, quxdixecat,colligere duos prio^ res modos diccndi per feoccaufatn fignificare, & haberc inruerenrix neccflkatcm; quomodo autem id colligatur ipfe non declarat , fed es ijs , qux in iilorum duorum modorum dccla- ratione dixerar, nobis facilc i n telligcndum re- liquic ; fatis enim ipfi iuit dixifle eos duos mo dos nexum habere rerminorum definitiuunu , alter enim tcnainorurain fua definitiono 4- poittione rouor datur-, binc autem flr ut am- bo ilti rhodi & caufam fignificenr , eV magnam habeant neceflitatem , nam definirio ex caufis rci conftar, ergo in primo modo prxdicarunL* eft caufa fnbiecti , cV in fecundo fubie&um eft eaufaprxdicari; neccflarius autem cft ralium terminorumconnexus,quia quodin alicuius definirione ponirur,efteinece(farium, cVab so infeparabilcL./  quoniam eflcnnam eius conftiruir, eft itaque in iliis duobus modis noa folum nexus cauix cum effedu , fed eriam ne- ccflarius,cV infolubilis, quum illa caufc fu- matur in dcfinitionc cftcccus . F I N l S. V I i IACOBI ZABARELLAE PATAVINI D E PROPOSITIONIBVS NECESSARIIS. LIBER SECVNDVS- Capnt Primnm, de ftgnificationibusluius uocis ,unincrfalc_^. \$($$~X)r^fi\ e'Auappella- tum,anoftris prxdica- tum uniucrfale. Ante omnia, neambiguitate laboremus, huius uocis 9 fignificationes diflin- Vniuer guendx funt , Tnbus niodis apud Ariftotelem le fo- uniuerfale accipi folet, quorum duo fatis apud pVmb P m ^ , urnaruraanimalis,& narurahumanafin gulis hominibus iniira ; vniuerfalc poft mulrai cftillud, quodinanimoexindiuiduisa nobis collectutn prcdicatur de pluribus, vr animal commune , & homo coramunis mcnte conce- a. acce- P tu$ ' ^ccundo modo fumitur uniuerfale non puo. P ro re.fed pro modo.qux acceptio logica eft , & ab Ariftotelc rradtatur in libro de interprc- ratione , vbi quum 'Vniuerfalcs enuntiationes ab alijs enuntiationibus diftinguat, docet non cx r 'Vniuerfali Enonriationem dict uniucrfa- lem.fcd ejc modo uniucrfali adiecto,hcc enim, borao cftanimal, non cft cnuntiario uniuerfa- nerfale, non fubicctum , cumretatione tamen ad l ubiectum, cl \ enim talis conditio, qux prc- clicato non conuenit nifi cum refpectu ad cer- tum fubiectum , nam quando fubiectu ei fup- ponitur talcquale prxcipir Ariftoreles.nempe quod ei xqualefir,& cum eoreciprocetur, di- citur rcfpectu eius efle prcdicatum uniuerfale, ut rresanguli xqualcs duobus recris refpe&u rrianguli eftprxdicarum uniuerfale,fed non re fpectuxquilateri . Qualis aurem condirio hxc ht runc cognofcemus , quando definirionem pred icari uniucrfalis ab Ariftotelc txaditam in tcUexerimos. vi Ca- l 37f De propof necelTarijs. 376 Caput Sccundnm , quid fa frxdicatum rniuerfalc^  Prior dcfc ii- pbo p- dicau T ErtUm hanc necefliratis condicionem declararc volens Anftocelesduas attu lic defcriptiones prxdicari vniuerfalis, quarum prior hfc eft , *vniuerfale eft jyj^quod deomni eft,& peife.fcquatenusipfum, 6c refte facit, quum conditionem prxdicari.de.. fcribat per conditiones fubic&i, nam relatiuo- rum ea cft natura,vr alterum in alterius deH ni- tione fumendumfit,ncqucintelligi pofltcfinc' relatione ad alterum ; trcs awtem dicit Anft teles in fubic&o condiriones poftulari,fi prxdi catum debeat ei eflc uniuerfale , ncmpe ut fu- biectum omne.fic petfe, ccquatenus eft ipfuro. illi prc^dicato uipponatur; quemadmodii cnim diximus de omni iignificare de ornni fubiecto, & perfc fignificare peripfumfubiettum, it*j intcrtia conditione,quateniisiplum,dic"tioil D ipfum,c uniuerfales, homoeftrationalis, ho- moeftriubilis,quia totumrationale, & totum riiibile in homine folo ineft, Sc neutrum c\ua , etiam fi dicarnus.omnis homo eft moblis,pro- u(hoc inJocofumitur unrocrfalc~r. Quopiam igitur per illas tres fubiccti cooditiones, decla- rat Ariftotelcs hanc conditionero prcxlicarit, ide6 fi (res illx cognitxeflenr,iam plcnccognp fceremus quid ftt prxdicaram "vniucrfalcidux quidem iam declarate funt , nempe de otvrai, & per fc; te(tia yc(6 uoua conditip cft, qux d- claratione indigcbar, propterea eam It.unn d- claratw Ariftorelesatcens ,im9'bus logicis negotiura faCcflunt, bC muUos quate- rnuUas diccre incp(iascoegc(unt,quas nos con aus ip-f^U6oroittimus,iedcar0iqnamipfi excogicaui ' ficmfi- mus,fenten(iam cxponemus. Sirauonem quT  uniuc 1 1 um 1 1- carum lud prxdicammin eo fubiecto comprehcmli- dicarur ti;ii extraillud nufquam inucnitur ; quando " : en jra pr^dicato totum I u luect u m ,i n quo incft, rapponimus,ut nihil eius prxdicati extra Ulud rabte&urainaliofubicfto repcriarat, dicirur efleilli fubicdoprxdicatum uniuerfale, cVfu- biectumquatcnusipfumeftdicitur habcre il- lud prxdicanim,non quaccnus aliud; exemplis TcscIariorfie(,hf propofitionesfunt quatcnus ^quale h c , cV cum co reciproccrar^quod eo quo que argumenco Comprobari potdt, nam fi pro pofitiones omnes pcr fe primi, aciecundi mo- di ad liemor.ftiuuoucm tdoncx (uillenc nulla exccpta* non opus drac Arrftoteii pro inuenien dafumtnapropoficionisnecefticarccerriam c4 ditioncediioerc,fcdfao's futflet dicere propo- iitionesdeoereefle deornni.cVperleaut pn- mo, auc feciiudo modo , quoaiam m concexcu 3 5. dcciarauerat ra iis duobnsmadisneccflira tem mclic ;aiiquam igitur efle oportet in 0% modis propoiktonero, quc fumrnam neccflita- tero nou habcac,& ad dcmonftrarioneminuri- lisht^tdquamexcludendaru Artftoteles tcrtij hanccondicioncm adieccrtt ; rcuera enim cx- cludcre uoluitomncs propofltiones, quarum prxdicata iint ampliora rabicctis,at in lcqucn- ubus dcraonfttabiraus. Nunc autcm illud a no bis Vf Libcr Secundus. 378 bis confyderandumeft.hasrres conditione , A ringens;fiitaquepropofirioalK]nafirprrfe,a- liquid tarnen fui contrarij commiAum habear de omni,per fe,& quarenus ipfum, hoc orriine ellc difpolitas , vt prima fitamplior alijs rlua- bus,& fecunda fit ampliorterria;vt omnispro- polirio per fc fit etiam de omni, non e - conuer- fo,& omnis propo(irio,que (lt quarenus ipfum, lonta f It et j am per ( e> non cconuerfo; cum quodam Jchabcl l.f-,.. .,11: u.A _: impuram, &remi(Iam eam conditionem ha- bet;fi uet6 expurgato cmni contingenre,& om poiirio pencut cttam ocomm, non c conuer- ni accidentario nihil in ea manear,nifi per fe, fo;& omnis propolirio,que (it quarcnus ipfum. & eflenriale, illtid eft puriflitnum per fe,& ma- gts pcr ie,quam (i eflet remifsius, quemadmo- dumalbum fummtim cft magis album ,quim album remillum. Conditio igitur per fe lufci- Per fc pit magis, & minus,& quado fumma eft,& ad al eirur, puritarc redatta, idem eft,acquatenusipfum  , 5 m  dum autem cftimpnra,non eft idem.fcdlariusj^ju,. patet ficut albedo fimpiicirerfumpta,qux& puram, & impuram complc^ uot ^ pwdifterentiam fuperue- t c nicrem coar&atur,dicimus enim propofitio de omni aliahabet cflentialrm terminorum con- conflituens eft diuerfa a diffcrentia conflituen te animal;eflenrialis cnim connexus non requi ritur vt fit conditio de omni,fed fufficit fubie- ch , actemporisuniuerfiras ad eam conditio- nem conftttuendam; firutifidebeat efle ani- roal, non requiritur vt fit rarionis compos . fed faris eft u fcnfum habeat.At conditio per fe ad conditionem quatenus ipfum rcfertut non ut genus ad fpecicm.fed vt idcm differens per ma gis,& minus perfeclum, pcr purum,& non pu- rum; quod cxemplis facilc declarabitur.color, & albedo itafefe habent, vt color fit genus al- bedinis, & albedofit fpecies coloris , qua per diflercntiam generi adic&am conftituitur , & diucrfam ab ea differenria,qua conftiruitur co lorgenus, albedoautemquum habeat contra- eiam nigredinem , poteft per eius commiftio- nem (ieri impura,& remilta , poteft etiam efle rentie; prcter illam , qua; conftituit condmo- ! . c f j c i , ior da- ncm per(e,lcd ex (olaexpurqanone eius.quod tur> cft pcr accidcns , & ex reduc^tione conditionis per fe ad (ummam puritatc; illud igitnr, quod eltfummcper fe,eft quatenus lpliim ,nequfc du.x amplius conditiones hc- funt,(cd vna;hoc voluit figniflcare Ariftoteles, quando dixit per fe,& quatenusipfum idem elle.ur lplitnuerba manifc(tiflimcdem6ftrant,poflquam enim lo- cutuscrat dcmodis dicendi perfe , accrdens ad declarationem prxdicati uniucrfalis,inqutt  l uniuerfale eft, quod eft de omni, & per fe, & qtiatcnas ipfum \ nondum enim fadta exput ga tione diflinguit quatenus ipfum ab eo , quod eft per fe,fic enim per fe latius parer,quam qua tenus ipfum ; fed adiectaconditione quarenus pfum, aqua condirioperfead fummam puri- pura&fumma, finihil habeat nigredinisad- C tatcm redigitur , & fir exquifitum perfe.fub- miflum;albedo igitur pura.&albedo remifla, quenomen albedinis (eruet , n6 (untdu? Ircs albedinis, feduna,& eadem.fiquidem difterc- tiafecundum magi$>& minus nouariat fpem; vtraque.n.pereadem diftcrentiamcoftituitur , & eadem c(t utriufq;natura,alrerata folum pcr intcnfionc,& remifltonem,alterata.n. differen tiaconftituente.i.intenta , vel rcmifla fpcciem quoque conftirutam intendi,vel remittt necef- le eft,ncc ob id fir alia fpecies. Vt igitur hc.c tria fc habenr, color,albedo,fimplicirer fumpta & puriflima albedo, ira& har rres condiriones, de omni, pcr fe,& quatenus ipfum.prima nan- que eft genus fecundx,fecunda tamen non eft genustertiz;(edeft eadem condirio differens ut albedo  & pui iflima albedo, id enim, quod dicitur pcr (ccontrarium habetfecundum Ari ftotclemid,quod uocamu peraccidens } qu- admodum & ncceirario contrarium cft con- iungir,talepcr fe,& quatenusiplum efleidem, necampliusfumitperfe vt latius, fed vtctpu- le im6 ut idem quod qaatenus ipfum , vt (e- quentia verba clare oftendunt, exemplis enim remdeclaransduas ibi facit illariories ,Unam dicens, eft quarcnus ipfiim, ergo eft perfei al- teram dicens, eft per fe ,ergoeft quatenus ip- fum.Hoceriam ipfieuoces fignificare niden- rur,nam f x*5'i,nonex'aliararione tllud ptcdtca- A )r _ ra tum ei comncrerc . Idem fignificauit Ariftote- dcfch- lesin altcradefinitioneipfius vniuerfalis,qua puoprc, eo in locoattulit , eadem quippe definirionem ^ >caci rcterenk uijs uerbts ad rcm magtt declaran- c^ dam; m DepropofnecelT dam ; priAs enim dixcrat uniuerfale prxdica- t) qu&d per fe, quarenus ipfum , & primum funt tum efle quod ineft omni fubie&o,& per fcL_>  & quatenus ipfum ; dcinde dicit *Vniuerfale eflc quod dc quohbet,& dc primo fubieclo pr? dicatur, in qua fccunila defcriptione duas tan- tiim conditioncs exprimit, quum in altera prio re rrcs exptcflcrit.nam \ de quolibet J idem eft ac f dc omni J quar rrium illarum condicionum prima fuit, diclio autem illa f primo $ idem fi- gnificat quod quatenus ipfum,quz fuit poflre- macondicio, mediam igicur conditionem fub- ticuic in fccunda defcriptione Arifloccles-,quia facla ea.quim diximus.expurgarione, & reftri tlione condicionis per fe ad (ummam purita- tem,perfc,&quatcnusipfum,& primum idcm lignificant,&T~poftcum locum confunduncur femper ab Ariftocele tanquam idcm (ignifican tia, laris igitur fuit in fecunda defcripcione di- cerc j primo | quum idcm ilgnificec, quod pcr fe,& quaccnus ipfum . Hanc fcnccnciam apud conditiones (ubiecti refpeccu prcdicati , uni- uerfale ueroeft condirio prxdicati rcfpeccu fn biecli ; idco quando Anftoreles dicit in pro- pofitionccflc uniuerfale primum, vniuerfale uocar ratione prxdicari, primum *"vcr6 ratione fubiccti. Auerrocsautem hac in re fatis im- propriclocucuscftdifpuransquodnam fitprar- dicatum primum, primum enim non dicirur prardicatum,fed fubiectum refpcctu prcdicari; (ed excufanduseft.quia Arabs fuit, & Grarcat linguc ignarus.eo prcferrim, quod etfi in appel lacione aliquid erroris commifit,in re tamen ipfa non crrauir, im6ade6egregicfcgesfit,ut ncmo profun .-lius.ac mehus^quam ipfe , men- tem Anflotelis hac in re penctrauerit , nam 8c Grxcorum erroresdercxir, arqueimpugnauir, & toiam rei vcriratcm pnlcherrimc explana- uerit. Errauirauccm lacinus interpres m illo contextu 37. qui didionem , primo , ranquim   j   -| I 1 r- + * f -  " r r 9 1   Auerrocmapertclcgimus in fuis quarftionibus k aducrbium pofnir.quum fir nomen adiediuu, logicis in quarftione Dccima , *vbi dicic pcr fe duplicitcr fumi, communitcr, & propric, 6t communitcr acccptum non efle ldem, quod primum,propncautemacccpcum idem cflc, quod primum . Qupmodo autem primum,& quarenusipfum eandem pcnicus condicionem iignificent facilc inrclligccur , fi declarcmus 3uid eoin loco fignificet cadi&io, primum..; icimus itaque primum ibi fignificare fubie- (ubie- crum,refpeclu ramen prcdicati, vr de illis quo- ^ u P n " ouerribuscondiciombus diximus,de omni , mum. * r   r I   c per fe , & quarcnus iplum, quando igicur lu- biectum quaccnus ipfum eft habet illud prxdi catum, cunc dicitur efle fubieclum primum , cui id prardicatum infit, quod quidcm exem- plis manifcftum fiet,fic prcdicacum motus, qd cum his duohus fubieclisconferarur, cum ani- H xnali,& cum corporc.quod cft animalis genus, prcdicarur de corpore- motus uniuenaliter, quiaquatenus ip(um , corpus enim quatenus F uit a propofitionibus perfe ; & ita nos .:r\ r cftcorpusmouetur,deanimali vero prcdica- ad lummam,& exquifiram Decesfitatein ,qua quod fubieclo iungendum cft ucin Grcca llte ~ nmanifeftum cft.ubi in diucrfiscalibus hanc uoccm proculit Anftoteles. Caput Tcrtium , m quo ea , qu* ditla funt,colliguu- tur y & dicenda proponuntur . Acuia,& pcrhosgradus nosperdu- xic Aiiftocelcs ad inuenienda liira- mam in propofitionibus neccslica- cem , primum enim per toditionem deomni propofuit nobis lcucm , ac dcbilera neccslitarem,qu? eftinharrentia peipctua-prc- dicaci in ftibiecto abfque ulla cflentiali conne- xione;deindeper conditioncm pcr lc tv.no* rem protulit necesfitatem , quar eft cum c flcn- tiali connexu, inquo tamen aliquid conurt- gentis, feuaccidcntarij commiftum fic- -, tan- dcmpet tertiam conditionem , quatenus ip- fum.omnc accidcntanum expurgauit.& rcmo rurquidem ,&deomni animali, fcdnonuni- uerlaliter , quia nonquatenuseft animal, (ed quatenus eft corpus, non igitur animali vt pri- rno fubiectocopctit mocus, quia corpori prio- ri,ideoque animalipercorpusmedium;corpo- ri autem ineftut primo fubiedto, quia ei com- petitnonquatenuseftaliquid ahud,fed quate- rius eft corpus; igitur illud idem lubieclum.de quoquatcnusiplum eft pr^dicatur prardicatu, eft etiam fnbieclum primum ilhus prcdicari; & cconrrariode quo non quatcnus ipfum eft pre. dicatur prcdicatum , id non cft fubiectum pri- mum ; itaque eadem condttio eft quatenus ip- fum, & primum , Ex his patet eandem propo- fitionem habere prfdicationem uniuerfalem, & primam, & quatenus ipfum,& pcrfe, dum enimfumitur per fecoarctarum , ncc omnia., idemfignificaot, cum co tamcn diKnminc, Summ non datur maior in enuntiationc , ea autcm " cc cTi- confiftitin perpetuo, & cflenriahrcrminonim connexu line vllaadmiftione contingenns. ulS 'q U f Sed nondum plcnccognira clt ifta fumma nc- imw ut ccs(icas,nifi omnes propoficioncs pcr fe prtmi, ac fecundi modi diligenrer confvdcrjmus,& videamus qut;namimmiftam lubcanrcontin- gentiam.proinde expurgaiione indiguerinr. I I^c ccrteardua rcs cft , mulrilque d.ilu uli.ri- busplcna,ob id a dubicationibus initium con* temp]ationis,& occafionero philofophandt fu memits , quod Ariftoteles quoque (arpc fiic 1 , propofita nanque de aliorutn fcntentiis di ipu- tationc.&Taliorumerroribus p.itcfaclis fct liorcm inueniendar uentatis uiam rcddcre lo- lituseft. Qiiatuor c\Te confl.ir prardicata prr fe, tria primi modi , unum \ ero fecnnm , quat finguUconfydcrandum cftjao fint \>tx$*ciik* uni- LiberSecundus. 38! vniuerfalia,genns,&diFerentia, &integrade- A finitioprxdicanturper fe priino modo.acci- densautem propnum defubiecto pnrdicatur per fe fecundo modo ; fed de vltima diffcren- ria, ac dc integradefinitione nemo unquanu dubitauit,fed omnes vno ore conceflerunt differentiam vltimam de fpccic, & dcfinitionc dc definito non mod6 per fe, fed etiam quatc- nusipfum,& vniucrfaliterpredicari;taliaenira prxdicara cum fubiectisrcciprocantur , & in 5equc- eis finemedioinfuntw. Dereliquis dubia res ki di- eft, &apud interpretes Anftotelismagnopcrc fpuu- controuerfa; nam Aucrrocs , & latini omnes voacs putantomnem propofitionem pcr fe fecundi Siuuur niodi efle uniuerfalem, & omne accidens pro- prium de proprio fubiectonon folum per :c_  predicari,verum etiam quatenus ipfumjcontri ver6Themiftius,& Alexander ncgarunr in fe- cundomododicendiperfe dari prxdicarum. vniuerfale. Generisautem prxdicatioduptex in confyderationemcadcrepoteft, unadefpe- B cie, vr, homoeft animal;altcradedifferenria_ fua diuidente,vr,rationale eft animal, Themi- ftius utranque aflerirefle prxdicationem^ni- uerfalem.Auerroesneutramdatiniprxdicatio- nem quidem generis de differenria reiecille vt dentur.fed alreram.qux eft generisde fpecie , recepiirc ut uniuerfalcm. De differentiis vero remotioribus,& fpecie amplioribus eadem ac de gencre alrercatio eft.harum enim eadem eft conditio , illi quidem,qui putant genus de fpe- cie uniuerfalitcrprxdicari, remotam quoque differentiam uniuerfaliter de fpecie prjcdicari non inficiabunrur; qui uero illud negant, hoc quoque negent necefle eft ; quod igitur de ge- nere ftaruemus.illud de remotis quoque diftc- rcntijsdictumefle intelligatur . Capnt ^u/irtum.anprjtdicatiogcncrit dediffcrcn- tia ftt uniuerfaUt , 381 c Onfydcrandum primoloco eftan pre. dicariogenerisde differentia fua di- m uidentefit uniuerfalis, nec ne, The- fjntco- miftiusenim id apertc afleuerare ui- xu. detur, quumdicar \ Non conturbcnt auterru nos excmpla,vtcredamusomnino xquandum efle prxdicatum uniuerfale fubiecto, fed fcien dum genera quoque de proximis fibi differen- tiis uniuerfahter prxdicari , quanuisampliora fint,&diffcrentias defpeciebusj fubiungit- flr^ura- etiam rationcm Themiftiusad hoc compro- Thcm. bandum,quandodicit Jhocenim nifi conccf- ferimus, fequctur folius definitionis efle de- monftrationem \ nam ipfe exiftimauit in fecu- do modoperfenondariprxdicatum uniuerfa le.hocigiturconftirutoredta cfle uidetur eius argumcntatio.nam fi negerous genera, & difft rcntias eflc prxdicata vniucrfalia/cquetur nul Jaremanercin dcmonftrarionibus prxdicatav per fe.qux uniuerfalia fint", nifi definitioncs . Sentenria hxc Themiftij iure ab alijs interpre Confu- tibusimprobatur, quia nimisab Ariftotele,&- u O' aueritatealienaeft; nam tantum abeft utpr^- dicatiogenerisdc differentiis fit uniuerfalis, quomodo hicfumimus prxdicationem uniuer lalem , vt ne per fe quidem dicenda fit, quod optimeoftendit in fuaquxftione Scorus; quo- mam igirurThemiftius inquir talem propofi- rione elfe p fc primo modo,pofl"umus aduerfus hocargumcntariexutraqucprimi modi con- dirione,priorenimcondiriofuit ut pr^dicarii infubiectoinfirextraanimum , fedextraani- mum genus in difFcrentia non ineft , fed potiiis difFercntiain gcncre,ineftenimformain ma- reria,non matcria in forma , non eft igitur per fe primo modo,quum fit prxdicario contra na ruram , conftat etiam in ufu efle ut differenrias potius de generc prxdicemus , quam gcnus de differenriis , dum enim per differentias genus in fpecies ditridimus,dicirnus, animal aliud ra- tionale eft.aliud irrationale,& ita de gencre prxdicamusutranque differenriam fimul fum- fitam . Ex altera uer6 conditione ofttf nditur ta em prxdicationem neque primo,neque fecun do modo pofle dici per fe.illa enim propofitio neutro modo eft per fe, in qua neque prcdica- ;um fumitur in definitione fubiecti, neque fu- biectum in dcfinitione prxdicati; huiufmodi autcmefthcc, dequain prxfentia loquimur, ?[iiianequegenusfumitur in dcfinitionc dif- erentie.neque diffecentiain definirione gene ns.funt enim dux partes eiTenriales dift incrx , quarum neurra eft de elfcntia alterius.fed utra- queeftdeeflenriafpeciei;fiquidem ncq; ma- reria eftdeeflentiaform^, ncqucforma de cf- fentia materi^, fed uttaque ipuus compofrti ef fentiamconftituitifiuc igitur dicamus genus cflc formam gencralem,& diffcrenriam efle for mam propriam,fiue genus efle mareriam refpe ctu diffet entic.neutrum de eflentia alterius eft, quiacuiufquc formx cflentia diftinctn cft ab eflentia alterius formx,&? eflentia materix di- ftincraeftab ellentia formx .quemadmodum diximus ; quod autem dicitur materiam, & for quomo mam fibi inuiccm caufas eflc, idfano modo cft aoma- intelligendum,catenus enim alterutra alterius caufadicirur,quatenusfe mutu6 iuuant ad co PJJJy Sofitum conftituendum ; prxterea verum cft inuice oc rarione exiftenti^.fed non ratione eflcn tie;, cauf*. nam ut exiftant mutuo egent auxilio , fcd ncu- trius elfentia ab altcra pendet , ideo neutra fu- miturindcfinitione altcrius ; genus enim, & diffcrenrif diuerfas fpcciei perfcctiones fignifi cant, quarum nullaab alia comprchendirur ; nam,fi comprehenderetur, non polfcnt fimul genus,ac differentix in definitione fumi , nifi nugatiocommittcretur, &idem bis accipere- tur.perinde ac fi quis diceret,homo eft animal corpus, quum in animali corpusactu infit. Va- ^ De prbpof riecelTarijs. Jf4 Vanum eft igitur prxdicationem generis de_y D tiis , Sc differentia; de rpeciebui uniuerfaliter dtfferenriauocare uniuerfalem.quum ncquc- prxdicCmur, fcquerut folius dcfinitionis eilc primo, neque fecundo modo fit per fc. Clara dcmonftrationem. Nos autem dictmtis alte- eft etiamfentencia Ariftocclis in conrczru J7. ramantcccdentis partem ueram cflcncquea qu6d propoficio non fic vniuerfalis , niii termi- nobis negari.nempc' quod differentisr proxime; ni pares,& reciprocabiles finr, inquitenim prc, de fpcciebns vniuerfalirer prcdicenrur i folum dicarionera trium angulorum duobusreotis eoenim modoterminifunt pares, quum cltaccidcncis proprij defubic&o^exclulit, qua genusxqualcL^ fitarababusdifferentiis limul apertifsimcadmiut Ariftoteles. Confu- { urn p t i s; q U x defenfio inanis.ac rifu digna eft, ' hi enim nil aliud refpexcrunr.quam folara ter- Caput qumtum,an in fecundo modo dicendi pcr fc ftt sninoruraparitatem , quafi ca fola fufficiat ad prxdiatio prima, & uniuerfalit. reddendam propofitionera uniuerfalem,quod quidem minimcuerum eft , nampropofitio fic "" 'V E hocalreroThcmiftij errore non uniuerfalts a nexu rerminorum fumme efTen-  rit ab re fi prius loquamur, quim ad riali ,queraneceflari6confequitur paritas, & ^^prcdicarionem generis dc fpecicL^ reciprocacio,vcpofteaoftendemus,nexus au- tranfeamus, ea nanque dirtieillima, tem efTenrialisnondicitur.nifiquandoalteral acprofundifllraaconremplatio futura cl x , cui terius caufaeft,quod de gcnere, ac diffcrenriis non parum luminis, & auxilij allarura eft hcc , dicere non pofluraus, quumnequegenus cau- quam modopropofuimus.Thcmifliani dograa fa fit differenciarumjneque differentic. gencris, tis iropugnatio.Themiftius,& Alexander.refe- Tnem. vt fupraoftendimus, quare eriam fi ambx fi- rentecodem Themiftio, in huncerrorem du.&Alcx. mul dirTerencix fumanrur.non eft prxdicatio F ciifunt, utdixerintinfecundomododicendifcntcn- per fc generisde dirTcrenrijs , ira6 ncquc natu  perfe , proinde in conclufione demonftrario- f '* ralis, namargumentaanobisfadcanon miniis nisnon efleprxdicarionem primam, &uniuer' roboris habent furacndo utranque ditferencia falem, fedeamab Atiftocelefolisprincipiisat- firaul,quam alteram feparatira ; addequod ad, tributam fuifle,quod uerocostn hunc errbre demonftrarionemeftprorfusinutilisea propo duxit,fuit illa dicrio fPrjnmm| qua Ariflote- arctim. fuio, in qua'dc ucraque fimul differentia pr.c- les in fecundadefcriptione uniucrfalisufus eft,d&orj dicerur genus,uc confyderancibus manifcuum. quemadmodum declarauimus, nam in conclu . eft . Sed in eo non parum hi errauerunr,quod uone prxdicarur femper accidcns propriunu . dumThemiftium cuericonari func,non uide- de fubiec^o,dequopercaufam mediam dem& runcThemiftiumapencreclaraancem,quinon ftracur.quare fi mcftfubi edto pcr medium , in- uult neceflarium cffe ur in prcdicacione uni- cft nonprimo,quiamedio priori incft ? c ligi- ucrfali termini fint^qualcs, &dicit genera de tur prxdicatioprimainpropofitione maiore differenriis uniuerfaliter pr^dicari , liccc am- ubi accidens de medio prxdicatur , fed non in pliorafint,generaigiruraccipitproutlau'6spa conclufione, ubi prxdicatur dc fubiedo. tent,quaradifferentif , quarc^non de utra- Alexander tamen uidcns huic fcntcnti{ mani- Alex * que firaul diffcrencia, fed devcraque fepara- fefterepugnare ucrba AnftoteIis,qui dixit in rerpon- t j m genus uniuerfalirer pr^dicari afleric. conclufioneefleprc;dicationemprimam,fcde- Ad argumentum autcm Thcmiftii facile eft re- monftrari uniuerfale primum.dcmonftratur au Thra' fpondere.dicebat cnim,mii gcnera dc diffcrcn tcm conclufio, non pnncipia ; ad hoc confu- gic LiberSecundus. 386 f;irqubd etiam jn conclufionibus eft vniuerfa- A Ioque"teeam ilari confirenrur , roaiorememai t primum , non quidemfimplicirer,ncquc_^ propofirionem dicuni rftc iu>uicrfalcm,& pri- cxquifite, vtin princmiis, fcdquodjmmodo, mam , in qua accidens dc rsedio prsdicatijo illx nanque conclufionrs , qux cx priocipiis fiuealio medio; at propofirio mator frmpcc pijmisdemonitrantur, dicuntur prim;, &v- ctl pei fe fccundo modo , nuoquam Jio , ->r. fuucrfales, nonfimpliciter,nequcrarione fui , pofteaoftendemus;exfoi*igitur dubuaticucU lcd quoniam ex principiis uerc primis, Bc vni- quam de conclufionc demonftr ationis habuc* uerfjtibus deducunrur ; quarum comparatio- re,jondebucruntomninonegarein icuutdo AC aliar conclutiones, qua: non ex princtpiis rnodo du rendiper fe dari pr$rucarione untucfi prirois demonftrancur, fed ex conclufionibus ialcoi Sed id,quod fmrcosdccepir, fuit ambi- sohtrui anrea dcmonftratis,nulla rarione^ uniucria- guittsciusuocis3Pnmum|quarooprijiicd^in argom. les , ac priivic dict potfunt ; veraigirurprimi- xir Aucrroes , propoiirio rpim potcft duobu9 Gtxco ~ ras rn principiisfolis locum habet;deinde in modis appeliari priiru,autraQoflCCa*rf,autritp ra ' fi concluiloaibus, que cx illis demonfttanrur, rione fubiccti,prima dtcitur ratinccjiif?illa, t -,^ ^ uo nam ratione principjorum , non ratione fui , qnarnulUmriaber mediamcaufam.pcr.cuiaro bu* mo' prima*,& vniuerfjicsdicuntur,inreliquisau oeroonftraripoflit ; priraa vctb rationc fubie^-sdici tem concluiiombus nullo modo pi inritas m - Cticacft , cuius purdicatum nonincit aui lu- tul P**" Then.  Hanc ASevmdn fcntcnriamTheraiftins biecto priori, fed huic primo ; poteft autcoi eoatn nonrecipiteaduccusTatione ,qubd puuccad-B propofirioefleprixnafationetubiecri.quarnott Alcxa. modum e(Ientdcmonftratinne$,quarum con- iir prim.i rationc cauff; non rainen c cunucr- clufiones poflenr appellari primar, plurime. ve- fo , nara que primaeftrarionecauic, cacriam " jrcYhabcrenr conclulioncsnon priroas , ut iru rabonefubiccriprimaeft;ut ptopofitio hcc Ccometriaccrnere pofl rans, vbi vnaro demo horaoeftrifibilis, cft pritna rarionc fubicch , . ... > Ararioncm,aut alccram inuenias , qu^ ex folis quia nullum eft fubie&ummedium,cuipriott, primts principiis deducta fir, quura reliqux quim homini,inftt rifibihtas, fed honiinipti' omne,quxfuurquamplurimc,expra;ccdenri- roo ineft ; non cfr ramenprima rationecaufz , 311 bus couclulionibus itntdemonftratc;,atqui vc- quiacaufarn mediamhabet,perqu*m demon- riftmilenon eft,nequerationiconfonum Arift. ftrari potclt, cv pioprer quam homini mcit , ut de concluiionibus tale pracceptum dcdiffc ,qd rdnale; necproptercadiciturriftbile prius incf xaibrocooclufionibujdemonftrarionum habe ferarionaliquarnhomini,quiarationaledufu rcr locu m,ea cnim, quar rarb funr, ex accidcnri m i rur pro ulrima hominis perfectione, 1 1 m p i i- ciledjcunrui*,qnare dehisnullcregul? , nulla ceformamjjgniHcat,;quxnoneitfubic)u, cui .precepta afTcrenda fttnt. Propterea tn fua fen- rijlbilein/itjjcd eft caufa,propter quamriiibi- rcnria pcriifttt Thcro iftius quod pr^dicario pri- le inefr horoini; quod de omni accidcn te pro- manoniirin conclufionibus vllo modo, iedfo prio dicrrnus, omniananq; habent fubiectum lura in principiis , quoniam t txfifiit ( vt ipfe propriura,cuiinfunt primo, quia nulli alii prio ait) deroonftrationisin princtpns exqiiircdum ri;nullumraraen ineft primo rationc cauf;,ied ett.m concluiionibusnon item, hcnanquefa- fempcrhabeicaiu^raixu:diam,perquamit)eft) tiscft ii ex eiufmodiprincipiisderiuentur^necC priroaiciturpropoiitiorarione caufar illa eit, oeccuarium eftcas etTe tales ,qualia funr ipfa quemediamcaufam non habet,per quara dc- ^; v - principia. Refciiir Gr^corum fcntenriam A- roonfrrerur ; primavcrb rahone fubiciti.cft , cwifuu uenoes,& eisnilaliud obiicir, rjuim verba^ qufmediorofnbiectum non haber,cui priori ^ ^ cn " ipfiurAriftor.quiincontex }7.&maliisfeque pt^dicatum infit.licct habere pofllt mediam Crxco ..tibusalTcrii;deotonftrari conclufionem prima, caufam,cV perearo demonfcrari. Hfcduogc- rum cs &vniucrfalem, &talemefle vult omnem con- nera mediorum Aucrroes diftinguens mquit Aucz -cUifionemdctnonflrationis,nonearofolummo mediamcaufam cfle naturam fimpltcem , mcr do,qiur ex primisprincipiis demonflratur , vt dium uerbfubiectum eflc natuxamCompofi.ta. . rutruiit Alcxander, hoc enim exeroplo philo- caufaji quatcnus eft canfa>fimplexeft,quiacu fophusfreqtientiflirac nfus eft, triangulum ha- iufque accidentiscauta eft,uel forma iubiccti, bet tres aneulos xquales duobus r c t\ i s,ck nmiuerf_hs non_ taor n_nus, qoera ^priocipi--. . Phdoponus autcra WmOv irvalium errorenvfeadifl- uidernc, *uroq_e_. p*-*~ potUriocesaliquafecun funt , puranit enim da n propofirionem pcr fe fecundo raodo , er tc, _c vm_erf_fe ; f 'vcro-ilicanius.cq.ui ""Sattruin habetTres;aiTgulos reqiulesduobu_rej &>s,b*ceft quideot per lc, acnoncfturituetfa* hs^^nwpicdicaiomilUfobiecxoincrt nonorit mo;te_triangdopen_o?_xeeft Pinraponi tert tew ia* quam iple riicir fuifle quoru_damfi ptima. dtfwuiK nc iubuCtuiti , fod nullatf eoMramh tar,aucuimi porefrtn defimrionc accidentis propni fui generis, ut xquilateruin in definino n dfpsopofuio non poceft ctlc perfc;aflumptio probatnr, quiaceurn : eftnihil accid*ht_riuta in _licuius rei d_fiiutione.fumi putsr.fcd qu_> tnmi m alicuiuseri . c\- ; n capite fitqucnTC , qud^dccrixcibUs 4ppeUatur; mconrercaantcm ifecundi hbri r flqfteriorum Atift. talem prxdicarioncmapct- tc namerar in pr_dit^iunibus.perac_tdcns. Atbcrti T. jlcrnbilior autemcicAlbcrti ientcntiaquam fcntcua protuUt in cakemetnorati capilir,inquit enim [nnc propoiictonem , rqiiil.ucrusn habetttes nrnjiosxoualf bdoobu* reciii^rw_io chci pof fe perfcvpartsotTion pofse ; nam proprtcnoeft jjcr fc , cu tauicrkjBcr fc quatcnus 10 u9,'onines cnimrahrrn - prardicationem piitant pnmarri'; t-niiKrAk efse, quod unus AucLrocs ocgat. Coonnariw opinio magnam hakcc! nericaiis fpectcm , qoc . nt_Q iiiciicioonincsdcccptt,.tn_euir cnimpdr .vtranquc uniucil_iisdcnnitionemab Anltcf- tcle b aditam poisc effivaciter coproban- Prior qnidero de_uio fuit,*uuaer_ile eft quod urrt- ni iheft,& pcrfe.c. quarraus ipfom, arpra-iica tiogenens dc fpccic cftile onmiv eft pet fe, efc quatenus ipfum , erp uniueifulis ; qua_'-; quod de onmi-, manifcftumcft ; quod autcm de pnmo , fa- cilc oftcnditur , quomam iupcnus cure A- uerroc duumus prxdicarionem ptimam in eocontiftetc, *vt mrer fubicctum, & prcdi- catum nonfit ahud mcdium (ub.iectura , cui prion illud pr_di_irum inlir , afr intec ani- ntali &: hominem noncftioterpofuumaliud fiibie4>hitn rocduim , cui pnus miit animal, quam homiat , ergo aniraal homini inetbori- mo , Sc immediate rarione fubiccti ; quarc acc pxopo_tio,horuo eft annnal,pnma , 6c uniuci- lalis diccnda cft. Caput cpin ; o , ' r..u- OIS. i.argn. procfi- muni 1 pini 3 g 9 LiberSecundus. CroiiiBe nnn poteft cllc pr^dicatum uniiierfa- e,8dcirCo Aucrroes non dubitans ita fcnfifle Ariftorelem, conatus eft huiufce rei rationc nu fcrUciri,8c rotamrci ueritatcra declarare ^cVa- - A l ficatrojlatc auidern,&amplcramiirur,quan- do nil aliud lienificar , quam internum pnnci- fc' uflca , . * 1 u non.s. pium , feu intcrnam rationem , proincfcL^ ex- clufioncm principii exrtrni, & extcrnc/ rano- niSjinquaacccptionc propofirio harc eft-ve- ' ra, homoquatenus homo eftariifttai jficenim nil aliud fignificaro uolumus , quiin qudd" hqmo ex interna rarione eft animal, non ex ali quoexternoprincipio.quod quidem iierifli- mum c(l,quoniam homo p&inrcrSam ratione elffentiens, Sc animal; in hodigitnr fenfu con- L ott|t ; 0 cedcndumcfttotum primnm argvmentum.., p rilJ11 quod fupr&aduerfus fenrenciam Auerrois at- arg. opi tulimus. Alicraeiusuocisfignificatiomaxtnic tvonu prbpria.ut ipfius uocabuli conlyderatio often- co,s * derepbteft, eftucdicateandem cir.: utriufque tecmtniraticuiem, vt fi dicamus, homo quatc- nus homoeft"rifibilis,ueraefthccpropoiitioe- perire, qnod (ut ego puro) iracgregic' prxftltic, ' tiam in fecundaaccepnone.quia fignificac ean vc nemo hac in re melius,ac profiindiuspriilb- ' .. dem efserarionera,qua eft homo, & qua eft nii fophari poflir , quam fic philofophacus Aucrr. B bilis, pcr ptopriam enim formam haber homo propcerca nil aliud nobis ra pr.rl e n: : 1 laboran dum cit.nift ut ea, qu? ab Auerroe obfcurc? di- cuncuc,cxplanemus,ns nanque incellc&is fub- Jacam rore exiftimo tocam huiufcc rei difficut- ' raccm . Loquicur hac de re Aucrroes multi$ in loctsifedpociflimumiri primolibro Pofteriotil Analyticbrumin commcntariis 11. 36*. 37. 41. 44.cc j 4. & fttfius ih>4 fccuhdi libri, & in ftil. qucftibne Deciraa,ubi hirc tcia nicicur demon - ftrace ptaedicacionetn gerieris dc fpccie non ef fe quatenus ipfura.ncc ueram c il hanc propo- iitionem,homo quacenus homoeft animal, li- ci-t mnlcis vera eflc videattir; deiflde genus nd pre,dicari defpecie taquamdefubiecto/primo^ & tandem no efle fummc neccflariam cam pro pofitionem,in quagenus de fpecie predicatur, uranimal de homine.fed necefltcacem habere cumconcincencia miftam , & efse quidem per fe,fed admiftum habece id,quod dicitur pcrac cidens; h^cigirur triafi cura Auerroedeclara- C ucrimus,perfpicua erit huius lencenci; ueritas, & argumenta omnia foluta crun t.quc aduerfus cam adduifla funt,uel adduci poflunr. Caput Oftauum,q:b pm- nibns xquc participatum tamcn prpnict oi uerias prcparanoncs ad diuerfas fpecierura fua rum fbrmas non Teruarur idem , led fit aliud , Sf. aliud . Aoimal igitur ita prxparatunvAuer- roes uocat anirnal quoddam , fig.nifi.ans dm &ione illa gqupd'dam| prxparationcm illanfi quefacit animal clfe propriam huius*fp.ei matetiami & dicit animal genus c0mrjnP.fl4.llA ihcflefpeciei ut fnbie^oprimp , qui^in^ip-, imn,& fpeciem cft i nterpofitum aniraai quocCt dam i animal enim hommi non inelfct.ntfi fie ret animal quoddam, idcftanimal apturria^ ftifcipiendam rationcm , qux cft bomj^Vf&jV! rha i nec igitur propofittoapud Aucirocm fal- fa cft t homo quatenus homo eft ahimal , hxc autem ucra, hqihoquarenushomocft animal quoddam,ho'c eft ad fufcipicdara hprninij fe ct mam^eculiaritccprc^araWmjhoc^ rcs talis cft, & ita non eft riifi cum terminorum paritare, & in idcm concidit cum fecunda-. acceptione conditionisquatcnusipfurri, ficu- fi etiampriorcs vtriufque accepriones iri idem conciduuti cumhoctamen difcrimihe quod dum dicimus per fc__>, magis videmur figni- ficaro priorcm illam amplam acceptionen\_ . tanqu^m rhagis propriam ) dtim aorem dici- mus, quatenus ipfum, ma^is videmur fighi- ficare pofteriorem , & ftri&iorem . *>t fupej' riusdiximus; eaquc fbrrafje cania fuiCur /_ nftotcles condiiioncm per ,(b po f^ne Lmme nimalis natura in ali^aniraali- Hcriorura, fi aniraal horami ineffe ?' c r. J-i r*mr.efsetdemonftratioeius,quodexacciden bus ; non ctiam ur confequens, quia animali pofito homo non cx neceflnate ponitur;homo itaque eft accidens animali , & omnis fpecies fuo generi , non poifunt igiturpropofitionem fumme necefcariam conftituere , fed necefsa- riam ex attcra parte, ex alrera vero contingen- tem ; quare tahs propofitio eft quidem per fe , fed impure.quia admiftum habet id, quod dici tur per accidens . Hanc uoluit excludere Ari rerur,efsct demonftratio eius,quod cx acciden ti cft,quod quidem negat Ariitoteles in primo hb.Pofreriorum, confequcns ita deducitur , il- lud.quod in conclufione prxdicatur,eft idcu- iuscognitioquxritur,gencris igitur cognitio pertalem demonftrationem quxritur ;at uero id,quodfcire uolumusdemonftrantcs ,eftin- hxrentia, & caufa inhxrentix maioris extremi in minore.igitur inhxrctia quxrjtur generis in omnes propofitionespcrfc excluduntur.qua rum predicatum latiuspatcat.quam fubiectum in his enim omnibus euenit id, quod modo di cebamus.fcilicet ut fubie&um fit contingens J>rcdicaro,quum prxdicarum fine illo effe pof- it ; hx igitur omnes funt de omrii,funt per fe, fed non funt uniuerfales.quod per ipfam quo- que uocis fignificationero, qua declarauimus , oftendi poteft.quia fi illud prxdicatum dicitur uniuerfalc,cuius uniuerfus ambitusin eo fubie cto inclufus fit , & quod extra illud fubiectum non inucniatur , animal refpectu hominis non poteft dici prxdicatum uniuerfale , quoniam m hominc toturo aniraal.ideft totus eius ambi tus non continetur. WIUUUIUII li.J. /| r 1  illa effe poteft.ergo demoftraturid.qd elt ex ac cidenri.demonftratur.n. prxdicatum inerte fu- bicto,cui accidentarium eftut infit;neq; dif- ficultatem tollimus, f, dicamus genus ineffd_/ fpeciei per fe,& effe ipfi efsentiale , eam enim fortafle tolleremus, fi fpeciei cognitio qu?rere- tur.at nos hic de generis cognitione loquimur, non de cognitione fpeciei, nam fcopus dem6- frrationis eft cognirio maioris extremi, non mi noris.hoc enim notum efle ponitur,illud qux- rirur.ac demonftratur;ratio h^c Auer.ualidifli- ma eft, cV ita probat de proximo gencre , ut de remoto. Aliam quoque rationem addere poffu mus.fi genus in fpecie inefse demonfrrarerur, fpecies igitur notaeflet.ignotum ueto genus, quod nullo pacto dici pcftefi, quonia unmerfa- le eft nobis notius part,cularibus,& cenus fpe- ciebus,neq; fieri poteft ut homi ne efscor qmd R } ho- De proponeceiTarijs. W I prP*^w wf ; a homo fit cognofcamus,dum hominera animal D terrcrtiam conditioncm.qu* dicitur prxdica- eile Mmoramm : aenn? 'r-trur rle fn^ ri* in _. _ n potcft ne,perpendamus;qucrendumeft quxnam erit L c 9* aft.-.iodcmonftraca.dum eenustanquamme- nor ac- j. j r   r  . mfiftra t1iam de Ipecie in minorc propoficione prxdi- oouis. cacur.ea enim vd eric gcneris propria, & ei x- qualis.vel fpecici.uel ucrifque amplior , quoru nullum dici poteft, nam fi fit propria fpeciei , propoficio maior non erir de omn, , nam fi rifi- oile de homine demonftremus per animal me- dium,hcc erit maior propofitio.animal eft riii - bile,qux fi uniuerfaliterenuntietur, falfa eft, fi uero parttculariter, paralogifmus erir;quod ii affe_hofit?qualis gcncri .conclufio eritquale reprobatAriftotelesin contcxtu 47. primi li- bn Pofteriorum , & aliis fequenribus , pr? cipit enim ne aftc&ionem propriam generis demon ftremus de Ipecie, ur rrcs angulos xquales duo bns rc&is dc xquilarero fpecie rrianguli , non en,m confyderaribi Ariftorelespet quod me- dium id fiar, fed omnino prohibec ne unquam dicimtisli arTcCfiofic&fDecie.&'i-_'n^r#. _Mr i: j - . ."->iu i,nii fcrcncia, quare non poccft efle nifi pcopofitio minor ; quando igirur dctnonftratur aliquod nccidensproprium per dcfinitionem, uel per ultimam diffcrcnriam fubiedi.minor eft per fc primo modo, ur fi rilibilc dc homine per racio nale medium demonftrecur,minor ent , homo eftrationalis.qux eft per feprimo modo. Vbiuero accidens de fubiedo demonlkratur non perdefinirionem, nequeperdiffcrcnciain fubie-xi , fed per alcerum accidens prius , con- ftac minorera efle pcr fe fecundo raodo, quum in ea pr^dicerur defubiedo propriumaccides, quod licccrefpecluaccidencis demonftraci fic illius caufa priocillo, camen refpedu fubiedi , de quoin minore prxdicacur, non eft nifi pco- pcietas poftenor, ut quando in luna deraonftra musauctionem Iumioispecfiguramfphcricam tanquamjper caufam, minor propolicio , hxc eft.luna cftfphxrica,quxeftperfe lecundomo dicimus fi affedio fit & fpecie,& genere lacior, eric enim ea quoque alicuius remocioris gcne- ris propria, & demonftratio adhuc abfurdior ; quod igitur nullum in dcmonfttationc_._^ lo- cum habeat predicatio gcneris de fpccie ma- nifcftum eft. Caput DModecimum deloco,quem in dcmonilrotto- ne babct primus modus dicendiper fe. HAd.enus rrcs illas conditiones dccla rauimus.inquibus Ariftoteles fum mam confiftere necefliratcra arbi- cracus eft , & quas omnes in princi- piisdemonftrarionisrequirioftendicfiadfcie ofitjo " ani P a " en0> ,nter " s h  c '"tereft , qu6d le eft homo.uel r.libile cft homo; ide6 propo iorcm,  ------'eexprimitur pendentiaacciden- fitiominor, & conclufiodemonftrationis non ccoclu t,s ar po- 1 1 . 1 . . . , . . , 1 . . .  1 . n  _ I ... ./V  - 1 v 1,1,1, u.biuiu>,(iuiiiu 1 ribbilis, exprimitur homo , in quo ranqu_m .., matetiaexternarecipiru- rifibiiitas, caufa non cxprimitur,adcft tamen.quia hominisappella- tione comprehenditur, quum in homine infit liuc ea fit propria hominis fbrma, fiae alrerun accidcnt hominisproprium; hcc igitur pendc ria ibi eft uirtute quadam.flc iroplicita,n6 a^tu, & exprefla . Contra uer6 in propofitione ma- .. .  ' 1 .. . w _ r .w... . v..,ura ucro m propontione ma- que caulla eflc_.ui,?quc dicere licet, t ifibile___ ior , tore res leie habet, in ea nanqoe exptimirur pe eft rarionale , ac , rationale eft rifibile , neutro K - dentiaaccidcntisacaula.fiauidemnomc cau- cnim m Jn nr - Ji nn ' __..__ _> dentia accidentis a caufa,fiquidem nome cau fe exprimirur; alrerauer6 pendentia ut a fu n/in ^vnn - 1 . J _._. 1 1: - * * m  *~ 9  IMIVIMIW VI. III ui iv 1 uvuitu enim modo prxdicatio eft contra natnram , dc vtroquc modo in fubie-to propofitionis fubie- V*. ZJ -t-..-w|iwiuiim m  ... vuuqucmoaointiiDiectopropoiitionislubie- bietto non exprimitar.fed umen implicice, 8c dum inh^renti? uinute , Sc poteftatc compre- nirtuce quadam fiemfi.atur : dum _mm di_i. , r ,  1. -- J -- J.. 1. .n. ___! . *    - | 1 airtuce quadam fignifi^atur ; dum enim dici mus.rat looalc eft ofibile, rationalitatem expri henditur; fi enim dicamus.rationale cftri Gbl- le.li^nificaraus, in quofubiedoineftration- Ucu, t m Depropof.necefla. 400 iitas,in eodem ineft rifibiliras; fi vero dicamus, D de fubiectofuoprxdicerur pcr f eft lem caufam demonftretur eftectus, quandocu difterat a dcmonftrationc proptcr quid cft , o- co rcciprocatur, & pofita ponit , atque ablata-. ftenditeucnireintcrdum ut in eifd lem termi- auferr.quemadmodum tcrrx obiectio eft cau- nis nrtraque formetur.pnus quidem demoftra- fa eclipfis lunx.quanuis cnim fit caufa externa tio quod, deinde demonftrario propter quid , eftcctnx, tamen xqualis cft eftecmi , & dicitur & utranque fimul admitti,ac rccipi in fcienriis caufa adxquata, pcr quam & demonftratur , & aflcrit; mutariauremdicir demonftrationerru definitur echpfis, utaflerir Ariftotclesinfecun qu6d in demonftrationcm propter quid per dohbroPoftetiotum , vbi vulteameflcpottfli- conucrfioncm maioris propofirionis,*vbi nan- mam demonftrarioncm,& mutari in debnirio- que caufa dc_v eftectu prxdicabarur dicendo, E ncm . I Ixc autem fi uera funr,quarcus roodus Dubiu quod non fcintillat , propccft, poftcauefte- utilisquandoqueefle.&indemonftrationcL.^ dequar ccus de caufa prxdicarur, & dicitur , quod locum habere uidetur,fi non fcmpcr, faltema- 10 nu- propccft, nonfcintillat; itaque fi utraqucL_> hqnando.quum dentut ahquxcaufxexternx, d0, propofitio fimul in *vfu eft dum fit in fcientiii quc, fuis eftcctibus adcquantur ; cur igitur Ari- regrcftus , neutra dici poreft concra nacuram , ltoteles in declarandis modis urilibus nuquam quiafcientia* non utuntur przdicatione, con- huiusquarti mentioncm fecir. fed folos duos rranaturam,fcd naturali tantum, de propofi- priores nominauit , eisquefolis fummam cri- tioneautcmminorcl_,,acdeconclufione nun- buitneceflitarem ? Nos igitur dicimus duoc quam dixit Ariftoteles quod conuertantur, re- tantum illos priores modos ad demonftratio- ucraenimconucrti non pofluntobeam,quam ncm utilcs clle , qu$ cftcommuni multorum diximus, rationem ; fed ea,qux in demonftra- fenrentia,& vera,qui quartum moduni dicunc cionc qu6d fuit propofitio minor, fit abfqucO tanquara inutilein ab Ariftotcle relictum fuif- ulla mucacione conclufio demonftracionis pro lc_'  Ad propofirara auccm difticulrarem rc- Solutio pter quid ; ea vct6,qux fuit conclufio demon- fponfio fumitur ex uerbis Auerrois in raemora ftrationis quod,fit propofitio minor demofrra- us locis, quartum enim modtim utilem quan- Indc- "o^spfop^rq 0 '" : *vnde colligimus omnes doqueeflc,&in dcmonfcrarione pociflimaali- moftra propouriones demooftrationis.qux dicitur ab quandolocumhabcte haud inficiarur Auerr. tioncqteftectUjefleperfe.&^vniuerfalesnon minus, fcd quiararo id cucnir.diciteflc ex accidenti, omncs quam propoiitiones dcmonftrationis propter namque; rar6eueniunr , ex accidenti cuenire propofi quid maioc enim propofitio femper eft per feP dicuntur; in difciphnis auccm nulla ratio ha- uoncs  j /  i e ' 1 1 n * . % . r tuntp pnmomodo, licut in dcmonltratione proprcr bendaclteorum,qux ex accidenti lunt,&raro fc. quid fempereft per fe fecundo ; minor ver6 eueniunt,fcdcontemnuntur,quiaeorumfcien fempcr eft pcr fe fecundo raodo , quemadmo- cia haberi non poceft; propolitiones igitur,quc, dum conclufio demonftrationis proptcr quid ; iunt pcr fe primo,uel fecundo modo,uidelicec conclufio autem quandoque primo , quando- in quibus prxdicatur definitio, vel vlrima dif- que fccundo.ficut etiam propofitio minor de- fcrenriade fpccic , vel accidcns proprium de monftrationis propter quid. Qiiod igitur pri- fubiccto,omnes,& perpetu6utilcsfunt, &re mus,ac fecundus modus dicendi pcr le ad de- gula ftarui pocefc uniuerfalis,& perpecua qu6d roonftrandura uciles finc,& quoroodo deroon duoilli roodi deroonftrarionem ingrediurur; ftrationcm ingrcdianrur,dictum eft. de qu.ir.o dici non potuitq eflet utilis , quia_. neq.uc femper,neque frequenrer eft utilis, fed Caput X 1 1 1 1. An quartus modus dicendi per fe raro,utplunmumcnimilliusmodipropofitio- ad demonftrationem utilis fit. nes inutilcs ad dcmonftrandum funt ; idc6 eft aduettendtim ne in incerprerandis ucrbis A- E tertio modo qu6d fit prorfus inu- uerrois in errorem labamur, dum Aucrroes ait I 1 tilisiam fuperiusoftcndimus, necali caufameftectricem extcrnaro non habere lo- W J quisunquam de eo dubitauit ; fed cura in demonftrationcpotiflima.nifiperacci dc quarto dubia res cfr, non quidcm proprer dens;non enim intelligendum cft quod ca_. opinionemThomxdcaccidcte proprio quod non^ucradcmonftratiofit, & fcientiam paiiat y cias f 491 cms,quotlexacddetTti'i.hocenitpe^f*|fiiniu, fa U.dc Vt in cxcmpjo ab Aucrjoe adducto man,l(ftfi mcdio elt.quando^uuicm ea dcmonitratio,qua'ecIi> t_uo- P 10 a olte . u " ltll  P." pbicctioncm terrx , iut. W vera,ac pocifliuu deropnfti#ti9,ut ipfe Auer roes voluit, & np$.alio in loco fust; deaionftra uimus>,panc Jicuifcientiam cius.quod eft pcr fe^fic uniucrfalc^/iii^cneceiranum^ . JN09 mor j- c& etiara nteli^cAi|)4rn, ut intclligunc njpl% liguoru cx accidcnti.caufa effc&rix tnxlcmonftra ti^ne patiflinu locmp b.abeac.xttoptcre qu6d jfumatuc indcrnonj(t/atiouc loco cui$jncrmc jquc. uteouicitur tumj p ^f'^f D V_WaJq$p,fUterius caufx fumJtur.qu^ fi notara rubccemiis jilja^njexr^rij^a^cauwJii u on fumcrcmitf ^'Q^rn l'cntcntta,np, jios alus falfam cfl'c,cv Aiiiluu\i r .xtqu^uvi^i^^t- jfari oftcndiinus . nam ii volutiTct Aucrroctcau __mextcrnain cffcccriLcm iuim ui deroqnftr_- P JUOne locot^lteriu^caufx utencis, cejjtc^it^i^ fcdin pmni caufa erficiente contingctf poflc_, , ctum ii non iit.idcquata,ad^quaU1Jrt'||f)jjf fe, ucl non adxqiutaxn quiil rcfexc jj non rirp ic, fed akcrius caufa: joco. accjpirqt i ri a^arojj ld non dixit Aucrruei.lcd foluroidi^a^faou erfcccjiccra cxtctnat^tutac ia.dVmpn$rat_one fumi, quandpcjftjj^nulcum eifeccu,f^cu_tv preciprocatur, vtobiedio tctrx cum cclipfi lunx, quarc pio (c cam accipi putac, non pro alia cauu ignota- . Verum qui diiigentem Juiius ctions mi^MgfUtioncm uidcre cupit^e- gat libiuui, npibrum deniedip.ocmonixratio^ n::, , non eft eni/n upcrxpreuum hoc.in loco eandem dilpurationein rcpcterc . Quod 'Verp ibi dicat Auerroes caufam erTectnccm cxtcc* nam, quum iq dcmolcrauone potiilima locum non habcat.l.dccm m demonftxacione figm, quara aliosdups \ noftriim caiucncftxalcs qtia/ri, mtx)i. prppplTtjoncs tn .numcxi|iputiUuin.prpp^ ^raumjjrmini recipr.p^cnm -v? ftt^?W^ ter Wi M?l' c CI V n ^ ^^ r 'o^epe mui., demonftracio uult cflc potcft.itc : 'cfcnnji tia,.c 6C petaccidcns cnumeraue- r.it__ , docec duos prioces roodos dicendfi gtt le haber . in quo conclufloncm facicns oiuniura , qux dixcrat , inquit |per fe igitur oportet & raeaium tertio , cV priraum mcdio mcflo i quibusuerbis ftgnificatfe lo- quide llhs tantura prxdicaris, qux infunt in lubiectis.non de dtfiuccis , proinde de duobii tantura prioribus modis , non de quarto. Itaqut r.:i' Cot 4/ raodut quauit uciht fic,rcii- ciedua iuuit.    i i De fn a. 404 Ma RM ftaque Ariftotelespro illa tantijm demoriftrai sltilb' fc^jl^ibitirjiditjqi^ifit ^erinteVrias c53   ni * fas, r*e]^eilla, qux fitpe^ e^rHa&quoniatri fiutjcr rarocontingit vt caufaexter.na ad denTouftra- 5*ulw tioncm vtilfs fitj CcriurVeh etiam.tf- fdebtias , ucnui acrcsipfas fpeclemui^mftt^^ ras cflc eas dcnionftraYtones , qux fiurit pcr in r lernas caufas; cas uero, qric/perextcrn.is, illaru fcbmparationc ualdc paucas ; oinncs'tpridCttu, -jj maiheifiaticc demqftrationes per ihteruaiTau 7 - fasriunt ; quod vero non eiufmodi cfle vidcari- cur dcrrionftrationcs narurales , cauiacftquo- retum natuf alium fdrm$i'anif- niam propfix rcru fcVintuc , necnon eilatri pnjiimej proprietatrs ignofantur ,'qiias omnes li notas h a bere rri u s , qiiotquxfo)dcmon(trancries pcr catifas'inter- rus ii> rebus natufalibuscxtarent HhpOTtief^ fantnafdralium 'COrporum fpccies ftngnla, hiultas habct. prOgtietates , proinde rnuiixne- wohftratiohes cle caclefn fpecie ficrrpbiTcnf.Ti modSprimum earumprincipiu, cV pftmarcaii- fi^qux cft prbpriafubftantia fis difterenrfaV tb^ jrfht5lceftfiif j h(nc jgitur fa&um eftHit Wajjha ^arsiWrtJibphix^natutalis in criritydcVaurffs ernis Cairus^jSfifl tlemonftrarionibusjier^ri- icV&u&s factis octtiriafi videattir.natrl rrt-pTol jb'r$mfeftfqftt ti'l t> quasdearrrsrradiderar.il euertiiatateanclem. quam illi,hibcurneceintatem; noh crir ab re fi currfin prxfenriabreirireT^rpfooccalioiic cx- pl.incimis.ut nihilihr^acMtelfriqttamuy ', qtio : 4 ad ufum modoru diterrdi per iV.quos rfobf s At clara n fTtirpropOfa i mtis.berfih creuifTcyfa rrA c ci8entiaigirtrr,qtix abArift.ibi uocatiirfppefl fta',taeffe dicimns.quxab etrernis caufis p'co- duc3rur;n.un qux a proprra natura fui fubrctlft cmitiahf.eaifemperin mbiectcr^ub ; fnelTe,"c^ab' V'6 nuhqnlai feparari pofle cerrtrrh eft; 'quu!h4 FormaWodeanr^fine quaTtsefle htinquam po rc ft.c^eirm ex n e ce fll tare i h fequ a n rur , ipfa qud ^'u^-lTlTiieCfcjrfao scper adefre necefltim ^ftjqa^ itaq;fubr'ecro exiftcnti noti femper afcrfarit*? ti. extra fubtrctiriilud caufamTaam hibent , qaft fit yt.ti catilVnon femper fit"ip1a quoq; Uli lu^ biedto non fcmpcr ai:ti r. vqui.i prfita Cdtf! nantnV.cV itbiau aurerarrrnr,ur'de lunx Cclip Wuaut^exempli caufa noniirrar Arift. fnafd E ftuTneft . Qhohfam igirtif ariteadoduerdfebrn Tihril;qii? ftmperfunt, CrT cidentia harc cum ilusquxi *b iritcr , aa caufa pendc nt, ftc cnim roanji*.- ftior iict coium nccciliu'.  Dictum a nobi ft accidcnspropriumperulcrea fubiccto tanqua a duplict caufa,fcthfl* :tit * rrUtet i* cxtcrna, cV utab.ef&cifititepcr cmaaa&ofiera, uc niibdc.- ab,hormne,quiaUtein Kominc caufa ffecfaix onfibilkatis, qux cftipfa homfoiifarmaAtgi** li fieri poilct ut hc djiise caufin tfubilitatis * (c ittK ad cifibiUtatcro.e it rcipec t us J u bi c tcrprecantur,per fc mfunr, ucin hoounerifibi licas,pt,accidnsuciout crhpiis m Um.i ; eft enim cx accidenti dum fpJLua tunQtatio habe- tur,attamtncit pcrleadhibita caoic. cxternx  i confyderatione,per fc {inqtum.)iecundo mor do.quia indcrlnitioncccifpiisponttur luna, ac non por>crtur, (1 aulla cflcexua hxnam cauia quc luaam cogcrct obicucar-i , caufa xienquo extetna>f*ch eclipfim necc?4atio, & pcr fe in tu ru mellc . Eft autem aduertcndum, nc propter duosut ombiKUiwtemin^dinScultates labamur.dtiocir fi cllcia fe gcnera eorum.qua; non (cmpet huot , idco- n - .cjuee* widnufieri dicumiir.ilUenuio , quc(v, n pcr Cafu ettcniunucxaccidqnu funr^&fub fctcn- fiuift . :tiarn,ac vferoon&ationem ontadunt, quo- . niararatohunt uon ioltlm*ationefubicc"ti,fcd cuam rauone.cvtufc, , nullatn enirn cerum cau- /t.t,>CC nfWVwaiJCIllUllllrflBlujtiiivi^vviM^^M^.r w'wiir.- *3i*eapicatiswcVipmemi*pafl^,q l*" 1 ncceiTa^Corttequunfutwqttia fiunt pr ^    * -.     w  - ^ - .j- - .  n  w - J  ^ ciso [(/ ctv.i.i t* Av i 'ft ' "Hil Caput XyiU ^uomodo indcmmfirationtfaBdper caujam txtcmampropoftmnct , & con-  flkfiofunt pff fa) :n ssnof ns-iSI ' B - trtinutn:.' . :iirTotcm oj-q ^maa?^1 Is decbratis videndum eft quomo- dointalidemonftrahone propofi- tiones ,&concluito ,ilnt per ic_> , qucmadmodum ctiam in tlla deroo ^ ftratione, quce per internam caufam fit.confy- dcrauimus. In primis formanda hxc demon- ne j^. ftratioft,cuiusmediumeft cauiaextcrna.^Vt moftia excmpli gtatia demonfttatio cchpfis.quoatam ri oms fotmatiodifhcultate-i noncaret.cc multi fo- ""P 6 " lcncinea plunmum Iaborare, difhcuhas au- teminminorc propofitione coniiftit , quurru non appareat quomodo eaufa excrca d lu- bifto accidcntis , aquofciunc^aeft,verepra> dicari poflit, ut tcrrx irtccrpofitio de luna, Sc quomodo poiTic efl pec fe ea propoli tio,quum nullaitceflcncialis pendeatiatcctc a luna, ucl lune a tccra i audiui aliquos ita hanc dcmoa- aonoul ftrationem formantes, quandocuoque terra- ^**^ interponitur, lunaobfcuratur,at nunc tetra interponitur, ergo nunc luna obfcuratur , quc . fbrmatio recipiendanoa ft, fiquidem dcmon ftratio nulh rci parucuiari, ucl particulari tero> pori 407 De propof neceflarijs. g pori obliganda eft,fed uniuerfalis efle debec ; D ram.n. lunar harc apritudo confecj ui t ur ut i tcr quareft Arift.fentenctaclarain memorato loco, ra obietta pofllt luminefolisprohiberi.- ScdSoluri* hccrefponfto dtfficuicatc non caret, aliud.n."' 1 im * eft poceftas, aliud eft a&us, neq; eandem causa P u S na * habenr,ur non cadem eft caofa rifuslttufttitT cVapritudtnisad ridendom, nam fi aliqui&^li cui manifefteiili aduerfantur, dicit.n.eclipfim vtvniucrfaicm femper efle,fed ut particularem nofemper, proinde particularem clipfim fub epi.pro demonftrationc non cadere . Mihi viderur non F 1 * poflc in propofitione minore prcdicari de luna interpoiirionem rerra?,nifi rcrrafumatururali quid efHciens,quodad lunam pcrtineac, prohi betautem lunam radiis folaribus, ex qua prohi birione luna manet obfcurara, ut demonftra- tiohuncin modum formetur, quod prohibe- turradiis folaribusa terra obiecta , id obfcu- ratur, atqui luna prohibetur radiis folacibus a Ctmu obieda-. , luna igicur obfcuratur . ^ c  o ^"Sed in hoc exemplo annotandum tft id,  rereat,hon amplius caufacft marcria,qoaitr re comphires pbtlofophf deapiutur, fed ahquod agen* interimerts*fe1ircioreroflc,illud>incerquod, &folc terTa tnterponitur,ob('curatur,ar inrer iuna , & folc rcrra interponirur, ergo hina obfcnratur ; fed vtcunque formerar dcmonft ratio.non faak fidem nifi poft alteram dcmonftrationem, qua lubitum oppoliram per caufamoppolTtam ~po fitiuamfur uocant)cognrtierimus,tcilicet lumc Maior lunar a radiis (oiaribus efrici.fo hac demonftra- f I4 *P~ tionc puto maiorem propofitioncm efle per fc fcqujr ^ 0ait0 m do,urilcm tamcn ,q'ucdrasoin illo u> uiu. modo euenire diximus , fubie&um.rvcft-eaiifa tura lunc/ed ahquid-airqd , fol nanq, lumtnis caufaeft,priuationis autcm lcnlitasrenx per diametmm intMOouc^Aiia ntultadici poflenr^ quorum nullum mihifatisfacir,ea igitur omnia mifla faciam,&qait ipfe fenttam cxponara , Tutiflmiam equidem cam rclponlioncm erte Sj] f- cenfeo  qux plurinW focnfle abfucda uidcbi* -rur, uraudactcr allcueremus minotem illartL* ptopofieionem nulloraodoeflc per fe \ hoc.n. minor fton tft ita abfurdum,vtodemr,li naturam dc piopofi monftrationis,nem^uefpcc^emus^ 8c verba" u Ariftocehs bene^cprofiindc pcrpendamus; ftJ cft P w nis dcmonftrationis nonaiius eft, quam perfe- c> propofiri accidehtis^gnjrio,nan>cogititio ftrbiccti pcr dcmonftrarionetn noniqutcrirur, linn 1 1 tet ncque cognitio mcdir , fcd c\- lu bie - tftUin , & medium ante -demonftrariemem co- ghita ponuntu% cota imtur uis demonftra. prcdicati propria,& ada-q uata v ide6jjB_eius dc- F tionisaq aftcdtonem quarinam dirigirur ; pro finitione (umitur , nempe intetpofitioterrx7n definitione eclipfis-, cauiaquidemcxTerhaeft, quarc ad quartum modum ea propofitio perri- ner, cftramenad demonftrationem idoneaL, quum (itadepta conditionem fecundt raodi, q> liabcr fubiedum tn definitione prardicati ac Ccptum;ita.n.dicerc melius efle puto, quam ei -in (econdo mout rttibilc dc homine^aiondc^  n6ftra anfmali , & tres anguli c/quales duobus reclis g"|" U dc triangulo, non dcaquriatero* neque de fi- gura.-quod ver6 arrinetadcaulam vuttdemon ftrari pr caufam proximam, iC fibi xquaram, qua una pofita pom t u r, \ qua ablata aufenor, hon pcr caufam aliquamcommunem,& rerao tam . Harc duo fx adfinc, non eft dubitaodum porifljmam , ac prorftanriiGmam eam dcmon- ftrationem etie, quum de re propofita nulla po rior extrui quear,hocanrem dum dicimus,aire nmus in dcmenftrarionc furnmc cflcntuleui con- lic.quum ncq; lumcctum proprer mccuum.ne- rurex arrecnone , oceiuscauia mato que mcdiunrpropr cr fubic^htyt in ^cmpnitra * rio Qonftat ; ex.arfecfi.onc > iS uonincidcmus. (Jtjopiam igi ttt.quuifThcq; fubicccum proptefrri^dium.nd- rufex alfeccione , 6c tiuscaufa mttor "-ptopofi- ftra jl rio cjoaicat ; cx affectii ncA itib.ict.lo coclulio, jjttionwnor, iaiotc, tV ift qttomodo illa duo ad afterticmrm habeanr* oe^lulk>ne,j#yqui bus arfcctio ponitur.conne- non quomodo ipfaad femuiceai ; poteuVeniotV xuan tcmtuiofdm ellentialcpolrulau, ii dcbcat contingcre ucabaliqua tcrna caufa taquam eircpotiflimademonfttatio ; in minore autem pr6xinu,c\:adrquaca crr^ctqs^liqutlin itffqucp noifeq^r|nifivt*^raui. N^Cjohltnc \?rba So]utjQ lubiecro procTucatur, nulla tamen fit afhnuas Ariutin paTricula ycTprimi hb.ftltcTior!"tf!cc- 0 b iec - lllius c.uit.c Linn 1 llo lubicct^ , lcd frltim vtrrr -ajs St ^netUuiutertto;, cv'pruiMMii mcdio pcr fcttouis. ufqjcum illaaffeclione, in v iuoquidem*ptirrrcr fneire orforteM fiqtridtfrn locruituribt dcilla-. recepta, ab hac 'Vcro proximc producia, , vtiA demonftratione, qua: per lntcrnam caufam fir, cclipfi uidemus; quid.n.de hac affc^fionedijf '.& e^enimneccflc eft ttc medium ucl fir forma mus? poteft ne demonftrari,an non poteft *4i'- > ft|hfrcli Jiel eius proprictas, proindc ut minor cerc quod non pofilc efi ccrrc abirmlilTimutti,  fir per ie*uc primo.auc fecundo modo, ut fu- quod.n.cauCam qerram habctj&proxiroartu & pradcclarauimus;iccuscftin ea demonftratio- libi adxquaram ,'id qucnudmodum ab ca Tt.t- >  rte,qiia"fiFptjrc}cterjjai caufain ,-quarti fi fub ber ut fit.ita ab ea habet ut cognofcatur; potefc ca prc, cc pta reducerevolumus,faris eft fi fub tis crgo per tilam fciri ; at percaJcm cuitan. fcue, co rhodo coiupt\-hcn Jarurj qncTcojriprchcndi I proptcr qtiam res cil.dcmonltrarc.rcm eiupo-  potcft,& us fahewipoaiCipct.qutcad potifiimc , tc: ic tr.;q;dciubicdopropnoperdlamcatuaui Hcmotiltranxium omnino neccllai ia stir Qj/id - denionftrari, caque ticinonJttatiopouflimae- atitem in decLar.uuiisA conlrVucdis coruiirio- . rit , quia imlla pia-l-aiittor pro liliu . .uic.hoius nibus pnnciniorum p6ttllt.r.c;dcmoiiftr.uiotiis  /cientia cunknn potclt.qnoii li iniiia cft clsen- Ariltotclesuel maiorci:Vlol.im aTpcxciit, 'vel ttalta connexiooauf* cum fubiecto,in-quorc- sAa-iorcfti pnrcipuc, nos abundc deinbnftraui- i cipitur accuicns.qtud hoc(aua:to) ad eam.qui mus 111 co librf,qncin tlc mcdio dcmonfcracio- - quarrimus,ai4cciionisnoDtiiim^cncnthil.Hc nis crrtoripriinui^erqii6 tialtda*rguinta fu otnnia tca ucrafunr , utexapfmsTci tnfpcctio- nu podtnu cx Artttoiciis uerbis iicprompta ad re omnibus notaeile dcbercut, ii temponbus hums lcntenti? comprobationem, quod r.6 tn nolti is pli iloiophos habcrcmtissoui rerum na- oinni potiflima dcaioul tranone ro ySUU M iu r *>t tiitasperfcrutandophiloiopharcntur, nccfoiu propoliru. n-.itu.i 11: t>ci tc, I-..tj qui in 3 propoli tionis nccctfnas, Sc quomodp in demo 2. Iib. Polteno: farpe dicn potifiimam ellc cam itrationelocum bxbcat,diclum cft.Siquisauce demonftracionem, qua ecliplisin luna dcmon L:te cuptat qua iMCione probet Anftotcles in_, icratur per obiccfioncm tcrnc , licct ptopofuio principtis clerobitrfrusionis talero Jrequuri ne- tninor tn eademonitractonei>oo potiitulloraD ceflitateiu, 1sleg.1t captit lcxtum p: iuu iiim Po do eilc per ic; non enitfl nnum,aut alterumtan ftcnorum.nobiscmm in przfcntia hzc it c u- turn Antcot. locutn mtpicere oporcet, fed om- rallc latis cit . F 1 l N SL : 1 :-v'nu . uii'-tl^ul! tiofi*>a r-?ia.iatpiootJ.'i-t*> 'hgvmfihti^q** IA- i IACOBI ZABARELLAE PATAVINI LIBERDE SPECIEBVS DEMONSTRATIONIS- rctadi CCiido- rum. Demon ftr-tio non eft rc.uj Ull'UO- cum. Caput Prhnum tt Qjipd proprii loquendo demoftfrMio non fttgenni, necbabeatjbeciet . A c h a eft inrcr logi- D quod noftri Analoeum genus uocanc, fed fo- coshorum cemporunv lara primi gradus dcmou(trarionem,qux ob id difccpcario  fpecie- demonftratio fimplicirer .1 ; ct.i uocart folec > bus dcinonftrationis , quoniam ilmpliciter prolarum demonftratio- quanuiscnim Aciftotc- nis nomen ad eam itarun retcnmusi ad alias ics in prirnolibro Pofte *veronon funpliciter , fcd cum adie&ionc ali- riorum Analyricoru fa- qua , veluu quum dicimtis demonftrarionem abeffeclu, uelaliam ciulmodi;quararionedu fimplicirerdtcimus tapienrcm, (olum philofo- phnm intelligimus, non xdificarorem , neque iurifconfulcum.nifi cum Additionc, dicimas enim,ille cftfapicnsiurifconluhus, ve! eftfa- ptenscdificacor , oon dicimus fimpliciter, efc lapiens . ldeo Ariftoceles quando in nrxfacio- neomnium Analyricorum librorum (edemon ftratione acrurum propofuir, pr.mariam demo frrationcm intellcxit , cV de hac loquicccpitin Pnftenoribus Analyticis, nondeomnium dc- monftrationum communi genere; hxc enim plunbusegct condirionibus, i confcruenda* iit ,dequibusomnibus Arifcoteles diligentif- D fimcpertradtjuit. Alixvcro fecimdi gradus ftratl i i a  ii r  ucslt quod nemo unquam negauic, dcmonltratione idemonltrationes nuliam propnam conditione ^ nonucredici genus necuerrfpecics habetCf habent,qua demonftrarionc$d:caiur,ied qua- du$ noi quianon eit communc_-aliquod uniuocuma renus aliquibus prunarixdcmonfcracioniscon lamha- pluribus fpeciebus cque pamcipatum *, fed de ditionibus parucipant, eatenus uocabuli quo- v' numcroeorum cft.qux dtcuntur ab uno , & a quc parcicipationc dcmonftrationes nominan philoioph-s nofcrisanaloga non fatis propric nuncupan folenr.eftcnim quxdam prxcipua, ac prxfcantiflimademonftratio, cui primari6,  qu rationi quoquemaximcconfemaneaeltctame Arabes tnihiuidentutin rc maoircftadificuicatcGrx- cisoranibusinterpretibus incognitam pofuifi- fe . Hac de re nos (ermoncm Lctun hunc ordi nem facilioris doccrinx graria feruarc.ftatui- mus, Primum quidem quid de hoc dixcrit Ari- ftoteles breuiter exponemus j deinde Gngulas> qttx bac in re poftea cmerfere , dtfhculcaies, ae dubiracioncsconfyderabitrms.aljorumqv fen- tenriasexpenderous;dcniqu!r lenrcntiam no- ftram prnrerrus,eanioue dcclarare, & com- probare, & ab omni difficuhate uindicare nirc E mur. Anteomniailludnohisliaruendumeli, ;cmcn Aratio- tur . qua ueroratione quibuldam illitis condi tionlbusde titutc funt, ea raiionefccundtgra- dusdemonffrarioncs diciicuc, c\ tum adicctio- nc,non fimplicitcr, demonfrraucncs,quare (i qttam hadentconditionrm, quadcmonfcratio nes dicantur, cam pcr pnnicipationem habcr , propriam vcronullam Jiatent,nifi alicuicscon ditionis dcfcclum. Hinc ratio furrirur cur Aiiltotelestoiius-prirrar cdenionfrrationis (6 dtuoncs docucm, ba u^ti^ue ciunibus ipfcr- uiunt I 4U Demonftrationis. uiunt demonfrrationibus , quia ficoniunctim A dum rundaraenti.hxnanque in illis contin 4'4 mncs adlint, prxftannflimam demonftratio ncm confntuunt; (i vcronon omnes , fcd alt- qux, aliam fecundi gradus ; omnia igitur pne- cepta propter potiflimam demonftrationrnu traduntur.conlequit ur poftea urad aliaru quo- qucignobiliorum demonftrationam conftru- ciioncm ea traditio conferar; quemadmodum iijquisdocere uelletartem cdificar.di, is vtique prf ftantifsimam domum fdificare docerer, no alias, quandoquidem quilquis domumfum- me perfe&am,& ommbus numeris abfolu- tam xdrficare fcirer, is imperfectam quoque__i conflruere aptus efler, & co aptior,quo paucio rcsinea poftulaxcmur conditiones, quam tn pcrfc&ifliraa domo , Caput fccundum auomodo ex alicuius cottditionis defcclu ornnes fecundi gradus demon- Strationtsomntuu "W "W Aecquumitafe habeanr,ennmeran m I dx breuitcrfunt omnes demonftra M JL "nis conditioncs, *vt uideamus ex quarum defectu demonftrario- nes fecundi gradus cxorianrur; fi nanque quo- tuplex hic defeftus cfle pofllt nouet imus , iam omnesfpecics,(iuc gradus demonftrationis cd fpicoinobis, acmamfefti erunr. Duobus in 1  dc- ' ocu con  , ' r i n  demonftrationis ab Ariftote- in5itrj-' etra ^ untur prior locus eftcaput fecundum nofli i primi iibri Pofteriorum, alter "ver6 caput quar dupli- cum alin duobusfequcntibus in eodem li bro;fcd reuerain fecundo capireomnes peni- tus conditiones numerantur, prxrer quas nul- la'aliaaddemonftrauonem poriftimam confti tuendam rcquiritur , nam ill;,quf in quarto ca pite declarantur, non funt ahx condiriones, quxprxtcr illas in dcmonftratione reqtriran- tur,fedfolum ad facilem illarum inuentione cn- tur,quiprtmaillaconditio {-vera_ J ab aliif fequentibusreftringimrad illam fpcciem ve- ri.quod dicirurnecclfanum ; hxc duere o- luimus, vt rationem exponercmus cui Ariftote les in declarando condirionum defcCfu , ex quo demonftrationcs fccundi gradus oriuo- tur,1olas cas conditioncs confyderauir,qux in fecundoicapire declaratc^ fuerant,non eas, qiwe in quarto; hc nanque ab illis diuctlx non funt, fed in eis continentur. Ptoptcrca nos quoque conditionesillas fingulas expendemus , ut per eas gradus omncsdemonfttationum inuenia- mus. Qiiinque conditiones dixit Ariftoteles in princtpiis potiflimx demonftrationis poftu- lari.fcilicet vtlinruera.immediata, ptiora.no- riora ,& caufx conclufionis: has ego pnmiis^j,,-, anunaduerti in duo genera elfe diuifas, ah^ncs dc- nanque in ipfa re, alix non in re,fed in animo mfift- demonftrantisrequirunrur; in ipfaquidcmre tl0,m poftulaturut principia linr uera,& prima. , fcu immediata, &priora fecundum naroram , & j n _ni- caufxconclulionis, hoccft caufx eflendi, hxmo po- nanqueomnes conditiones principiis adfunc Uu,itur ctiatn animo noftronon cogirafttei_. ; inani- mo autem noftrorequiritur "vtprincipia no- tiora conclufione habeamus , & ut iint no- bis caufx cognofcendi conclufioncm , illa_, enim poftremaconditio  caufif '\trunquc__, lenlum haber,rum cllendi , tum cognofcen- di,&adiectafuitab Ariftorele ad melius ex- primcndum fenfum illarum duaruin pr^cedcn tium | notiora, & pnora | liqnjdem poteranc eflc notiora , nec tamenelfe caufecognofcen- diconclufionem; potetant efle ptiora fecun- dum naturam , tamen non efle caufx eflendi j motus cnim lapidis clt nobis notior primo mo torc__,xterno, non cft tamen nobis caufa co- gnofcendipritnummotorem;&forraahomi- . . nis cftnatura prior moru elementi, attamen .1 declatanturab Anftotele-; quandoquidem fi- C noneftcaufavtillemotus fiat, ideo Ariftote ne hiscomditionibus iHx reperiri nequeunt, noapoflunt enim pnncipia cfle uera , j>r:ma_- > notiora, priora, & caulx conclulionis , nifi finc de omni,& per fe,& uniuerfalia.ideft ( ut -vno uocabulohasomnes complectamut) nifi fint futnmcncceflaria, idcore&c Auerroesin com- mcntarto 18 primi libtf Poftcriornm dicit Ati- ftordemanrcain fecundo capite oftendilTc__/ priocipia demonftrarionis ettc notiora.pt iora, jmmediafa,& neccflaria, qfuum tamen de pnn cipiorum ncceflitare Ariftotelesin eo fecundo capitenthildixiflet.eognouir enim Auerroes pnncipianon pofleclfe uera , & immediara, & caubs, nifi hnt fumme neceflaria ; impliciti igitur Ariftotelcsinfecundoillo capite docet principia cfle neceflafia , dcinde clar* , & ex- prefscincapitequarto>eV duobus alijsfeqtien- fibu ; proptcrca Auerroes in eodem loco fub- iungit has Conditioncs prodirc cx illis ad mo- lesdixirprincipiaitadebere ellc noriora, *vc fintcauue cognofcendi; &itapriora, tu lint caufx eflendi . Harum conditionum illx,qu( ad animum demonftrantis perrinenr , in omni demonftratione , cuiufcunque gradus ea lit, reperianrur necefle eft , nam liue efteclum per caufani , fiuecaufam pererTedcum, fiue quo- cunque alio modo fcicndi graria demonftre- mus , oportet propofitiones notiorcs nobis cf- feconclufioncL-, &caufascognofcendi con* dufionem,fecusea demonftratioeft inutitis, necnomen demonftrarionis mcretur. Tret conditiones manent, qux non ad animum,fed remfolampertinent, nimirum principirf efle uera, & ellc prima,ideft omni medio carentta, quo demonftrari poflint ; & denique ellc cau. iasrei,quedemonftratur ; priora uer6 fecun- dihn naturam non addimus, funtenim abfque dubio priora , fifuntcaulf . Prima quid^nt S i condi- 4IJ .DeSpeciebus 4  condirio anulla dcmonftratione fiue primi, fr D pntcft eflv-Crus .ifF.rmatiiu- colliqi cx illa c.utfj ; uefecundi gradusahe!T__,'potcft, quiaomnis demonftratto cx propontionious^veris confta rc dcbet, (in minus, cam ncmo 'Vocatctdcmo ^cmoii ft rationcm  ' lll " non fykVrti vcritasin propofi- ftr^io" tiombus cuiushbct, dcmor.tlrationis poftula- dcbct tur.fed enam illa vcrttaus Ipscies, quc; necefli- cijftare t _s cbcitur ; nam dcinonftt atiom.s uomen ma 25*" nifefte fignificac argumeiitum nccclfarium , & cpropolitionibus necefl.irijs conflaruro; & om ncs homines nomine dcnionftrationis talcrru ratiocinationcm intclligunt;eft igicur omntu dcmonltrationuin communisconduio ut pio pofitionibus veris,ac necelT.uiisconftcnt.qua- re ex huiusconditionisdefeCcu nullus confti- tuiturdcmonftrationis gradus. Duc couditio- nesrclintjuuntur^uarum utrahbct li atitit-le- rnonfuatio fecundaria_ cihcirur, qu.r io iiui rns c-u iicio iMata clieccuscx ncceflitace aufcrtur , idco ualulafempor cft ea argumcntatio.qua cx mrgattnne caule ncgatio erTectus culhgitui ; lyl Ionimum igituun tecunda figuratieri necctic t ll.quod quidcm ucdc oftcdimns, m omni dc nionftrationc trcj icnninos c(Tc oportet, quum omnistL ir.oitratio lic lyilogifmus;termini igi- tiuciniiT.caufa.cff.ctus.&iubiciftum tertium, cui arabo infunt, liuea quo ambonegantur, fic caufaiplarcmota crir tcrminus mcdius,crTe- ctus isnaior exrrcmitas, tubieCtum uero minor extremitas ; &: acccpta neganone caufte de illo fubiccTo.de codem nogationem cffcctus colli- genmsiin propolitionc cjuidcm maiorc mani- fjftum cft poni medium tcrminumcum maio- rc cxtrcmiratc,proindc c.uifam,& effectu, qua- re maiorem ncceflc cft aflirmattuam cfrc,quo- quod rcs litdeclarat, rton proptcrquid fit^^vtE niam cx cffcctu , & caufa non potcft nifiaffir fusc, ckclarcdocct Anllotclcs m capitc ded- matitu cntintiaiio fien.non cnim hoc illius mo primi Ubri Poftcnorum , autcnim princi caufaelfer.li altcrum dcaltcro ncgaretur;at ve pia iunt immediata, pon lunr tamcn taufv rci , fed ponus effeCtus , eaque vocatur demonftiu- tio a ligno, fuic ab cftcCtu, caufam cnim ip.no tamexefTccTu noto dccl.ir.it ; aut c contra.no iunt caufc rci, qu.r demonliiatur, icd non lunt immeduu; dicuntur autCin princtpia ctlr_.. c.iuf.c conclufionis , quando medram cft cauia maiorisextremi , vt ait ibi Artftoteles , idco li mcdium iitcaufa proximailbus cfTcffus,matot propolitio eftpnma,& imtr.ediaia,& ca_ eft dcmonfteatio preftantiflima , quc\dtcitur Jc monftratioproptcrquid , hoiuscnim mcdium & caufa rci cfr, cV caufa proxima, Sc immcdia- Ca j>ri-t_, quc ctiam uoc.itur lbi ab Ariftotcle caula- nu p'>t prima, non quidcm prima rclpcctu cauUrum intclli- k cun darum, lic enim eiletcauf.i rcmotifliou  qucm fenfum non accipit Anftot.ied primare ji duo- di*. ipecTu cflcctus,quia ipli proximaeft, utappeU F btectocolligerc ncgatione clfectua de eodem, ni li ca maior dcbcat eifc uniuerlalis,"j?portfce caufamde eftctiupr.^dicaii.non cflcctuin de_# _ftrit_,qtitim enim canfa latnts pateat.qjaam ef lccitif,, non poteftcfleCTusdecaufauniuetfati-" t_r prcjdicari;certumeft autcm quandomediu ui | u politionciraiore prc;iiicatur,camefl"e fi- guram lccundam , ergo maioris propolitioni hftbitaratione ncceflarium eft cum lyllogiimu in fccund.i figura ficri. Idcm oftendimusemm lialnra rationeroinoris, diximus enim non pc_ Itrafljcm itiuc extali caufa eflc-tum dcmonilra n,lci ncj-a lutconclufio itaquc negatiua erit, cgo altci a quoquc propoiitio erit ncgatina- ; ut_i;i)uitir,lianccnimarhrmatiuam cflcoftcn- dimus.crgo minor, at nunot negatuu non ba> bctlocum niti in leCpnda figura; idq.e rcstpia; decIarar,uolumus.n.ex ncgatione caud de lu- latione caufc primx omncs alia: rcmotjorc; ex cludantur, Ux igitur duc conditiones fi adlint, dcmonftratur pmptcr quid eft.eaque eft pumi gradus,cv preftantillima dcmonftra(io,cui nul- la con d i t i o d ec I \ ; al t era uc ro i p far u m f j a b fu e- rit,nonampliusoftcndirur propcer quid eft_ fpd foliim qiuid cft ; ideo dua; funt fpecies de- roonftrationisquodapud AriftoteIcm,una,qua cx efFcCtu notiorc caulam ignouorcm .dcmon ilramus ; altcra , qua cx caularcmocu dcmon- ftramus cticctum. Caput Ta tium ie demonflratione a cau- fa rcmota. demon Hratioa c-ula rc moca fit in fccfi P Orr6 dcmonftrationem a caufa remota c.mfa uero i^fubieccuin in rali d_monftratic>* uc minorem propolitioncmconfbtuunt , hxc i^ytur.ex neccflitate erit ncganna ; qu.e omnia irieo.ipfoexemplo, quo utituribi Ariftot. ma- ntfcfta fii nt.dcmoniii.it emm paxietera nonre ipirare propterca qu6d non eftantroal, mediu iVgitur eit .inimal,fubiectum parics.mams cxtro mum rcfpiratio ;minor quidcm propofiuo cx anirnah,t-c parictc conflata non potef c efle nifit ucgatiua, nulluspariejcftanim.il , maioruer6 non potcltcflenilihxc,omnc rcfptrantcftani tnaUcobucrfa enimialiacllet,nonctcnim om- ncmimal u fpitat; nulio-.gicur aho modo in_ hiMermtms poteft.forman lyllogifmus quam infccund- figuraip Cameitrres : patctautcani mal  cc in fccunda figura m Cameftrcs.cu- quod nou refpiratiproximaautcmcaufa rcfpi- ius ratioeft,quoniamcau(arcniotaut _ationis cfcpulmo,caque cum cftcctu rccipro- da'_gu- plurimum eftamplior cftccTu , quarc ca pofita c_tui,i]uiaomnercfpiraDshabetpulmonc, c_ non pouitur ncccfluno c(icdus ; proindc non omne hubcns pulmoncm rclpirat^Hirc tit de n. ccmon- 47 Dembriftrationk 418 demonftrationequod percaufam remnti Arr. A incommenr.^. prinii lih. PoftericH&tmror.q, ftor.fenrenria, quam opnme dcclararur Auerr. Th? * &,Alc5Un pofluraus j habemus etiam eo in loco diligen- tem Ioannis Grammarici dirpucarionem con- tra AuerroiaA Alexandrifenrenriara; fed ex iis,quas ibi ab Auerroc dicunrur.facillimu cui- que eftfolurionem defumereomniumargumc rorum , quc. a Ioane aduerfus Alexandrom ad- ducuntur; im6 Sc ex uerborum Ariftotelis con fyderatione facile quifque poteft loannis er- rorcm deprenenderc, ptoprerea nos hacdifpu alttulttslogicam docencibusignorctur, putant mtuto- enimdemonftrarionem hanceduobus t  v- . r- - iii-uc -u.ui.auiam coca eiuem ineit cr tat.one in prclentu fupcrfedebimus ; ^num fedus, utin narurali corpore maeerianv incfle, mr, UCCr ^ e T ,SargUmentUm faC ' S cui B T ^i^gneratiiineft;cVnaturalecor iplo potillimum tnnirifiir. r h,,-,,, . , ,,1  _ jj .  ipfc poriflimum mnirirur, danrur caufar re mo: f . qu? iunt arquales efFecribus , 6c cum it- hsreciprocanrur.ergo exeis hccrin prima fi- guraararraatiuccolligere cffcicum, dcbuiciai- rur Anftor. docere quomodo demonftratio a caufareraocacnminprima.tuuvin fccundafi. *o.uno gura conftruatur. Soluicur hoc argumennun optira. ab Auerroe,qui non in_.cf_.rur eiufmoi di caufasdaxi, fedait raroadmodnm idconrm gere.ideoqueab Ariftotele non fuiire confyde randum.quoniam ea, qusr rat_ cueniunt-. , ex accidentieueniunt.nccullaipforumratio in difciplinis habcnda cft; propterea Ariftotele. id fofum rcfpexir.quod perpctuura cft, Sc dixil dcmonftrationemex cauf reraou conflatam ' *\J? .^ cnlem P erin ecundafigura; flue enimcaula ^~y L . mota latior eftcctu fuent, li ue ei equalis , -vt /" ^;^ ali 9 uana,n conringit > femper abeaadeffec_um pollumus negatiue argumentari , quemadrao- pus motorem inberecternum, qnoniam cter- nocieturmotu.Huinfmodi func excplaomnia, quibus Ariftoteleshancdemonftranonerade- clarat in capire decimoprimilib.Pofteriorum, nam hinc inefle fphencara figuram oftendit co qu6d lunaaccipicafole lumen per incrcraen- tt}&: ftellas crranres propcclle eo quod non. fcintillanr, qnum propeelfc litcaufa nonfcin tillandi, C-fpharricni-guraluntj' fitcaufa luini- nis per incrementa recepru Propterea hcc de- monftratio poteft fernper exrrui in prima figu- ra , & aflirmariua, hic enimeft prxcipuuseius cfnsin philofophia^>oreft eriam ficri negatiua, eVin iecundaagura, fi alicui fubiecto caufara non inefle eo q eidem non ineft effcctus often damus . Sedaliamultaadhancdemoaftratio- nem pertinentia a nobis pofteadeclarabuntux in iibro noftro de Rcgreflu . dura dixtmur negauen.mde aliq^fubTcca, C Cap guintum, qmdtmia fpecus non detur de- caufa_,deeoderacomgerurne g arioefte  on derur,quzin utriufq; fimul co- ditiOnis defec_uconftituta fit; ^juum.n.detur demonfrrario a caufa remota_ , cui illaconditiodeeftq fit ex immediatis,& derur demonfrrarioabeftedu immediato, cui re hcct pouuonem eftectus, imbrarb rd conria gir, ideo Ariftotclesid conlvdcrare no debuie; quod aurcra dicat Ariftoceies talem demon- ftracionem fempcr in feouxwb figura formari , de praina 'vcro nc vcrbum.quidcm faciat_, le- gcntibus cum.locura cft roanifeftiflimum_'- quv vcro corum ucrborum a Grarcis adducitur interpreratio , adeo ineptaeft,utquihbet iu- dicicdus vir cius abfurdiutemperfe animaa- ucrtercqucatw. Varr [ I quo. J non deefr altera conditio quod fit ex caufis ; cur no darur alia, cui utraque defit , fcilicerquz fit ex effedu remoto \ Duas pollumus aflerre ratio- nes cur Arjftoteles nulfain talisdemonftratio- nis mentionem fecerit, primuoi quidemdice- Te pofliimus efle in ea tanrum defe&um.ut ip famcontempferir; eo prarfertim quod, fiisde- quar ab encdtu ad caufara progredi monftrationis modus datur.potcrat a nobis fa- iur,ul j annotandum eft, quod nunc dlc fubintelirgi cxiis, qu?abeo de aiiis dua- bus ipcciebus dicca erant,nempe utrunque dc- S i fcdum Caput Ouattnm,de demonflratme ab effeclu.  j ii M>>:i:tA ifitul imu Ealtera vcrodemonflratione quod ccics adinucnit fpectc demoRftrarionis quod , cuius dcmon non menunit Ariftorclcs, eamque ftatuit tcrtia nim propofitio eftquidem deoram, fed non cit per fc.quia neuter duorura eftcctuum in al~ terius dcfimtionc accipirur, ideo cftquidenc- ccilaria,fcd ex accidenti,necefluas enun a ncu tro terminorum proucmr, fcd ratione tcrtu, os eatenus dicitur ea pr^dicatio efle neccllana, quatenus utcrque cftcctus ab una, 6c cade cau- laproducirur,ucriqueautcm accidit uc abca- dem caufa fluat,a qua Huir alter ; eft lgitur ac- cidentaiis connexus in propoficione maiorc, quara uel iobm,uel prxcipuc AriftoteUs rcfpc xu in aflignandis conditiontbus dcmonftrauo nis , ur aliasdemonftrauimus;uaque taUsfyl- logiimus in nuraerura dcraonftrauonum non eftrcfcrcndus. Q&put ScxtHtn , in quo numcrus collighur fpecie- rumdemoniirationis , W dijficultatcs in jin- gults ortattes proponuntur . nls q a ipeciem prxtcr illas duas, quas cum Ariftotelc QVoniam igjtur ccrtum apud Ariftore- lem , radubitatumquc eft non efie di gnumdemonftraDonis nomine fyllo- Thcm. cfeclarauimus, & inquit hanc ncque ab cftcChi giimum vllum , in quo nequc a caufa ad effc- imicta. ctle ad caulam.ncquc a caufaadeffcCtum.fed Ctum, neque ab cftcCtu ad caufam progrcflio ab cftcctu ad effeccum ; quando enira ab eade fiar, poifumus.ex iiii , qux diximus , omnes, caufa duo cftcdtusxqualcs prodeunc, quorurn qu( AnitoteU cognitc fuerunr, fpecies deinon ^ ume . ocurer alccrius caufa eft> poflttmusalterum pcr ftrationis colUgcre; auc cnira a caufa progrcdi- nu fpc- alterum dcmonftrare, & ent dcmonftratio q> a mur ad effcct u m , aut ab cftcdt u ad cauiara > a enmj. qux nequc a priori ent, ncquca pofteriorij fcd abequaU aaxquale , erirenim argumeotu ncceflannm, Qc expropoiuionibus neccffariisj conftans , huius talcexemplum .iftert.fcbi is pa rrida eft cauia inxquahratjs pulfus , 6c ccrti ca- lons in xgroto.qux duo accidentiafuntduo figna eius febris , Sc rcciprocancur inutcem, ntC alteruni eft caufa alrerius, ffld funt duo cftcchis xqualcs ab e.incicm cauia prodcun- tcs; idco ficxco quod ineft xgco talis calor, vero aut propinqua , aut reraora ; m fia Cania eauia propiaqua , eft demonftratio propter nJ qoid.qux cft poriulraa, &c primi gradus, & fiinpliciter dida demonftratio , fi uero a caufa remota , eft demonftrario norificans folikra quod eft , fed non propter quid eft ; fimiUcer 11 - ab crtcctu adcaufara piogrcdiamur,nondecU *  ramus nifi quod cft . Dux igitur lunt fummc. ' ' fpecies dCmonftrationis , quarum alceradici- rur propter quid , aUera uero quod , illa qtu- dcmoa I infcramus-inefle ctiampuIfusiaxquaUtarem, F dem omncshabccconditiones demonftratio- crit dcmonftcatio quod certic huius fpeciei ab iiis ab Ariftotcle expofitas , ideo pocifliroa dici cfte&u ad cftcclum . HancThemiftu fcnten- rur -, h;c vero non omnes , fed ci aUqua dccft; ciam icfcllit Aucnoes, idque non uuuna, quoniamautem duxfuntcondirioncs,quxraa quoniam admittenda nou cft , ncque dignan ncntc dcmonftranonis nomine abcfte poisut, da nominc demonftracionis ; notarc nanqac ideohxcpofteain duas fpccics diuiditur,qua- polniraas Anftnrclcra in Pofterionbus Analy- nnn altera ertcctum deraonftrac per caulam, cicis non uocafle demonftrarionera niii iUara non tamen immediatam, fed remotara, altera inqua fic progrclliis ucl acaufa adeffec^um, vel abcftcccu ail caufam.iic eniui cft proccflus jntct lii.i , qua- lunt eflencialuer coniuntca; y ^ aUum ullum fyllogdmum ne. noKunarequi- ' \ .M ,r - "dem inijslibrisuoluitjubi cniin nun .n-elt ci- uero ex medio quidem immediato demon- ftrar , non umen ex caufa effc&um, fed ex effe tiu caufara,ideo neutra iecl.ii.it propter quid, rumdcmonftrario propcer quid (inquit Ari- ftotclcs ) ht pcr primam caufam . Aliara ego demonftrationisfpcciemprcrer haspon inue- fenttalis connexus, ibi adeftid,quod exacct- 'iiefuioDC maiorc,quc; non dnbitDiquod (ni fallor) cunc clarius,& cer maiuscxtremum,ac raeuiumcontinet ,aquo>- tnis omnibus cm.quando difticultatcs omnes, rum nno ad alterum omms demonftratioms qmbus alit ucruatcm hanc perturbarunc , & progresfio eilc dicnur; iuac autcra raanifcftc pbfcuraruot.cxpcndennius, ac diiloluetimus. HB Duplcx 4*1 Demonftrationis, 422 fcmcne Du P' cxauttnt, 'nJ" so " rar negauir Auicen dctnon n j ciTe dcmonftrarionem, aducrius quem ere fttauo- j u . djfpurauit Auerroes in commenr.9 f . pnmi Iibri pofterio,& in Qucftionib:; . logicis Qiur- ftione i f.demonftranonem ver6 proprer quid om nes his remporibus dupiicem e li c aiunr , u- nam enim dicunr dcclarare ranturru proprer quid, alcera vci 6 & proprer quul,& quod, ideo hanc uocanc pociiumam, illam uero propcer quidfolum, cuiusdogmansaurhor Aucrroes luir,ponens tres demonftrationis fpecies diftin Ctas racione qu$fitorum,quc pcr (ingulas decla rantur;unaenim often#it iblum quodjalia folu }>ropterquid,quara uocardemonftrationc cau x tantumjalia uero urrunque iimul,quam fim- plicirer demonilrarionem appcllar;hanc difh- culrarem nospofterius confydcrabimus , prius .n.de demonftratione quod,& dc Auicenx opi incelligamus, dcmonftratio ab eftcct u faeciam paricperfe&am,quxuer6 acaofaremota hc_.. , imperfeclam tcicnciam facit; id enim, quod demonftrationeab crfequia cauia rcmota non fumitur in dcfinirio ne etfctcus , attamen dicerc poilumuseam cfte per fe,quoniam caula remota , erft cxprefse no 1 umitur in dcfinttione cftcdtus, fumitur tamen imphcitc,;quatenus caufa proxima rcmotiores omnes comprehendit ; queraadmodum cnim alias dixtmus ca propofiuonem  in qua genus remocum de lpccie prxdicatut, ut de homine corpus,efle pcr fe pnino modo,quanquam e- nim in dcfinittonc  hommis non cxpnmitur corpus,icd animal gcnus proximum, tamectia corpus in ea dcfininone acupi dicitur,quia na cura corporisin animali cft ,& animal cft aclu E tium 8.hhri Phyficorvm quando Anft dcrooh dctcchim , cum quo nomcn dcmunftrationis feruetur; *>el falcein propter maiorcm pohi- iimz demonftracionis dcclaracionem , vt per harum dcmonftrationum lnter. le comparatio- nem cognofceremus quanri momentilir illa*- rum conditionum defectus , & quam necella- rium fit casomnes coniur.crim in demonftra- rione reperiri,ii perfcctam parere fcienttom debeac. Eftpranereademonftnirioob erfecru quanJo inicicntiis utitatiiTima , prcfertim in naturali; utl ufit dcmonftratio aurcma cauia remora, mulcorrh Jcmou nusinulu cft;runccnim ea utimnr, quando CiU p aie Caufam proxinum nortm non habemoa , quia moGL ii hanc habeamus,fpernimus remoranv, in pbt loiophia qnidcm naturah Arift. tinnm ego lo- mU cum obieruaui.tn quo Anft.nfum clle puto de- dus An monftrarione a caiila rcmota.quodnnre me ne ft_" l8 : moaliusammaducnir.is autem !sct9fft ini- corpus ; iic etiam caufaremoraL, fumi uidctur caui,p in dcfinitionc citedus, dum iumitur caufapro *icct? x,ma  S 11 ? umure quadam pemotas omncscd- turmfc pleclttur; ucin definitione relpirationis fumi- uimitc turpuimo.ieu pulmoncm habens, quodquide  debemus,cam clle iraperie&iilimam, &infimi gradus dcmonftranonem.quum coditionibus, tc nacura demonftr.nic-ms' param, ac leutter participare uideatur ; ra rui nanquC/ momeri- ci cir cuis conditionis dchir^us,;qua?eftconfta- re ex immcdiaris,'vt ea unajfubiata magnane- ceftitafis parte auferre, ac cbrtiroicrceitejiha- lem conncxum collere uidcaniur ; at in demon ftrationeabefteftu mtnorem tieiecium ineiTe ftr.it ^rerntratcm tnotus, quum.p. eii^s ccnlilifi in eo libro fuerit motus ztcinitatcm dcmoftra rcper (uam proxinum, ck ccHKttam"c.Hss, q'u* una cft, mocora-rcrous immobllis pcnirus, hac tamcn dcmonftrationc ftatim uri ncn pu:uit , quoniam motor zternus cftercbatur incogni- tus,&:cx igtiotts non fit dcmonftrario,i6qiium omnino nccciium ciletetcrnum mtore tnocnro rccrcdi ad zrcr- -bu mocum pcrfecrccognoiccnduinpct ilemo- ftrationem proprcr quid, lcd ilii quoque dcmo F ftranoniabcrTcclucademobftabat diificultas* mocus.n.crernus, perquentfohlporcft primus mocor- ternns tnuemri , non minus igno- cnj oiTerebattw , quarru ipfc_, primus mo- tor;ob id neque a motu ad motorcm,nequc_> a motorc ad motum progredi poterar Ariftor. ccrtum eit, quanuiscmm derif iliaconditio q> -fuitigitdr coac^usahquara admuenire uiam, ficexcauiis^alteram ramen' haberquod efbax qua^rernummotumdaltcmqtiiddaretur, ofte immedtatis, qua condrtioncfcruata cilentiaus derct,ea^uefihtdcmonftratioa caufaremora, qiioquc ccnncxus tcrminorum lci u.uur, &nu quain principio eius hbn utuseft, ex motore nenc tlic/ omnes conditioncs ,-qu* fumiwam in nanque, & mobtli latc fumptis probar hanc ne propofinonc ncceftitatcm faciunt . Hmcfitut gaonam.mocum nnnquam ccrpille, & nunqua omnes ck logici, & philofephidttm demoftra- cellaturum ; eam cnim elle demonltrationem cionis q> mencionem f.icmnt , eam folam pefpi- propter quid,ut altqui dixerur, falfurri omnino - ciant,quc fit ab cftc&u. Au*tt"ocsquoq;inl un uMp cien , e.im,quc cfta-bcfteCtu, & nlre bilis,fed moror hti acceprus, qu^cftc:uifa am xamfpernens^dequaidminimeuerumfuillet; pla , & remota ; ratio tamcn tlta in pnncipns i phtlo- . rt D e m on ft ration Ls. j !u!ol. a .c A:iftGrelisncccflariacft,i.leoqu_ A rionum neceflirato , uLioftcndimiis fubiccru  CJU xnou ncquc il: a. cauf.i pruxima,ncqiic ab crfeChi.di cerccogiraurcam cfle acaufa tcmo:a,e.iquroc!nci- tur, totam infcrre inhcrcndi ncc_flirtcm; nt- auicognitionoftra ipfi rci confcntanea ellc_* d.bec, ergo li accidensproprmm non meft ne- cirflancnili prop-erfuam caufam, feqniturnos quoquc non poflecognofcere quod necrfl&ri. infir.dum caulam ignoramus ; caufa cnim dc- bct vtrunquepr.Yftarc&urres ncceflaiia lir, t$6 utnos eam ncccfl.iriamcllc_j cocmrtfcnn.iis, quod fignifi.auit Arift. inprimo hb 1'oftcrio., inprincipio fecundi capius in definirionc__, ipiuis lcirc.ev nv.tlto etiam clariu; in comextu jy.lccundihbri, vbidicit qtiod cognofccrc__, rcm cllc abfque caufir cognitionc non cft co- gnofccreremeflc,fedpotius innorare ; res c- nim ut cft.ita cftcognofcen da.cftaiitupropter fiiam cautam.perillam lgiturcognofccnda eft, fcinpcr caufam prqximam norunr , k;pc arT.ruc B- & abfquc illa non coqnofcitur ; iiciqitur 31 311- tfm.um; hanctbdc ibi Ariftocclcs,pcr cxcef- fum adduci, cxccdic cuimfuaamplmuhnc ef- fctStum , idcal-rc.dcmonftrationis fpecies nc- frioquid vitiofi prafeferr,exc^flus enim,i& id, quod nimiu_ad.citur, '\iciofu.n putari fo- lctj & Aucrrocs firpc dicit caufam remotam.ft mcnremur, in dcmonftrationc ab efti.-_cu acci- pimus pro principio inhxrcntiam accidenris lnfubiecco, cuius adhuc caulam ignoramus,cr go non pofliimus cognoicerc illam inherenrii cfle nccefl.triam ; decft igitur nobis anuni ccr titudo, qua omnino in dcmonftratione requi- cumeoeftc!-tuconfcrarur,aquo eft remora, ritur.,&fincillamiUusfyliogifmusnomendc numcrari intcr db, quarcx accidenti funt. mctofttarionis mererur.quianullam fcicntiam. . Quantaigicur.it huius dcmonftrationisimper paric, fcicntia enim cft rci co_nitio cum ccr- IfcLomanifeltuineft. ritudine;atquam certicudinem dc conclufio- Capnt OOliuuni , in quo Aniccnnxfententu contvt dcmjBjlfationcm al> tffcflu expGMtur, & ~v ArgHmentis probattar. A Vicennaveronon modo hanc, fcd cciamdemonftrationem ab etfcctu indignam erte nomine demonftra- tioHiscooftantccgflcruir.Cv ad hoc ne babere pofliimus, fi propofitiones fioe certi tadine cognofcimus ? etenim in omnidcmon - ftratione ccrtiores conclttfione propofirioncs efle opottet.hoc fuirargumentum Auicennar, quod (utait Aucrrocs)non minusalrcram tol- lit deraonftrationcm qu6d , qux cft a caufa re- raota,dum cnim ignoraturcaufa proxima-. , a quahabctaccidcnsut firi, ccur ncceilario, ac eflentialiter infu.non poteft ipfius necesfitas a probandum ui-tscftargumentoualde eftxcaci, C nobiscocnofcitanracum ccrtitudinc , quanta K-anra . quod Aucrroinpn.paruum negotium faccflit, pto Am cc tale fuit ; omnis deraonftratio eft ar_;umcn- nna tU m necertarium , Sc cx propofuioni ous nccef- farijs conftans, at fyllogifmus hicab eftc(Stu no cft huiufmodj.crgo non eft deraonftratio; ma- ior propofuio probatione non eget, quum vis iplius uocabuli deolarct demonurationetn cf- U fyllogifmuiu qucndam neceftariurn , idque Ariftotclesaperccpronunriauitin context. 51. ptimi hbri Poft.riorum.vbi inquit{nifi ex ne ccuariisfyllogifmusfiat.non portumus vllam haberc^ fcicntiam ncque propter quid fit,ne- quequod fitj ergofi nullam fcicntiam acqui- riraus , lcquitur quod nullo modo demonftre musdum principia non ncccflaria fumimus; minor autcm lic probatur , hcrentia acciden- tis in fubicclo neccflaria cft proptcr Caufam , a qua ipfum accidcns fluit, qua dc rc_. nos a- bundc locuti fumus in hbro uoftro dc propofi- in omni dcmonftrarione poftulatur.cdfirmarur hxc fententia tcftimonio Ariftorelis in conte- 3 xru 55.primilib. pofte.ubitalcfyllogifmumno uult appellare demonftracioncm, fcd vocat fyl logifrau a figno,& dicir pcr eum fciri id, qd cft pcr fc.non camen quaccnus cft pcr fc, quia line caufa lcuur, nun facit igitur cognofcecc rc cflc neccisariam, proinde fineaniini certitudino eftilla cognitio. Auerrocs quoque in eodein locodiciteam non cfle demonftrationem; & Grarci omnes dum de ea loqiuinrur, folent po- j_ tiusappcllare fyllogifmum a pofteriori, fiuea figno, quamdemonfrrntionem . Aliam quoq; .. rarioneaddere poflumus talc , fyllogifmus hic non paritfcientiam, ergo non efr dcmoftratio, coniequentia ex dcfinicione demonftratioms manifefta eft, fiquidem demonftratio eft fyllo gifmus fcientiam pariens ; allumptum proba* tur pcr dcfimuoncm fcientix, fctentia enim_. et ) DeSpcciebus 4lg eftreipercaufameognitio.hicautemfyllogif- D pendentiaaliarum abea;quod fi qnis dicat-. mus cognmonem rei per fuam caulam non tra dir;& Ariftotelcs in ilio l.capire l.lib. poftaio rum apertcdicit fine illis conditionibus lyllu- gifmum quidem efle, at demonftraticnem no eiic.quia non parit lcientianx. . Caput Tyonum, in quo Auicennx opinio confutatur, &oftcnditur demonRrationcm ab effcfln efje demonfirationem. COntrariam fententiamjquod demon ftratioaherFeclu firaliquo modode- monftratio tuetur aduerfus Auicen- nam Auerroes in 1II0 > c.commenra- rio primi libri Poftcriorum > c5c in Queftionibus lo^tcisquarftione t r. quam ita probare pollu- mus,facit feientiam,erpo eft dcmondratio , af- fumptum probatur reftimonio Anlrotelts in i Ariftorelem in poftenonbits Analyticis non cxprofcllodc lns fyllogifmis agcrc. ied eorura obitcr menrionem facere ; is alium in logica_ librum oltendere deber.in quo ex profelio de his agat Ariftotcics.funt cnim cerrc fyllogilmo Topico nobiliores , iraquequum huicocto li- bros Toptcos dicauerit , multo magis debuic_ , hispropnum Itbrum dicare,(i in librodc__ dc- rnonltranone, quum demonfrrariones no fint, tracrandi non fuere_>. Neccfle eft igittir vt quemadmodnm demonftrariofic latefumi po- reft.prout omnes pradus amplecFitur , & ftri&e Sic fr' pro iola primaria -, ita lcienti* qnoque oi am- & ^ p!a,6c^angufta fignificarione accipi poflit, am- &(trift pleqtiidem fumitur quando omncm eflectum fianipo demonftrationis comprehendir,qu.TCunque- ,lft  1,cu ... i* r i- i j ci cnani iIIsl, itt iitic primi.Itne lecundi gradusdemon- j cniol . ftratio ; anguftc ucro quando profola fcientia_> fi IiC0 . lo oj.contextu.ubidicit fcirc elle duplcx,altud pra-ftatKiflima.qua- potiflim.Tdemonftrarionis enim cfleftire propterquid, aliud ctfc fciiC_. E finisefl , accipitur ; & Anfrotelesin cifdem li- qudd. In contcxtu qtioque 2 ;.eiufdem lihri ea bris polterionbus Analyticis debuir Sc prrfe- clarc uocar dcmonftrationem,quum dicat fno clam , & imperfeciam fcienriam rc(piccrc_  cft fimpliciteraltcra demonftratio ,qu,T eft a & demonftrationcm tum primariam , tum fe- notioribus nobis f demonftrationem enim ef- cundanam confyderare ; ln qua enim difcipli na id,quod in eo genere pnrcipuum eft, tracia tur,in eadcmcxtera quoque eiusgeneris, quae pcr participanonem.fiC^ pet pcndenriam abil- lo talia diduntur,tract.n dcbent- . fefaretur ,fed non dcmonftranoncm fimplici terdictam; hoc idcm legimusin contcxtu 91, fccundi hbnapud Ariftot. 6c apud Grccos-in- tetpreres tum ibi , tnm in 94 .Themiftius qno- quc in proarmio primi Itbri Phyficorum.inquit; hanccfle demonfrrationem,fi non pociflimam Caput Dccimum,in quo argumenta pro *Auicennt faltcm nobis fuffieienriflirnam ad caufariirr-. abfcondirarum inuentioncnr, cv: Atterrocs in il lo o j commcntario, necnon in fcprimoeiufde. libri dicit eam cfle demonftrationem, & lcien- tiam parcre per pofterius dicram.fcd non arqui uocc.quod nos ira oftendimus, arquiuoccdici- C aJducHa Joluuntur Ognira rci tur aliqtiid elle tale,quando nulla nartirc, led folanominis adcft communicatio, quod dice- verirate ad conrrariorum argutnentorum folurionem acccdcn- ad i.ar- dum cft.argumentum quidem Aui-gua- ccnnar ab Auerroeira foluirur , pro- pofitionesaccept^in demonftratione ab cfFe- ct u, h rem ipfam fpectemus,non minusfunt ne re in prcfenria non pofliimus , quoniam fvllo- ceflariar, non minusper fe,cx quarenus ipsu gifmushic non folam haber dcmonftratioms F quam propofitiones demonftrationis potifli noca ncmcur noriunationem, fed & conditiombus eius par- ticipat.iis prxfertim, qu? demonftrarionis pto- pt \x fnnt,cuittfmodi ill.v funr, coftare ex veris, ideft fummc ucns , ac neceflariis , & ex imme- diatis ; ptoprijs igitur,ac prarcipuis uera: dema . (Vrarionis conditionibus parricipare,cum alicu ius ramen conditionis defecFu,facit demoftra- nomcn tionisnomen,proutad fccudarias demonftra- dcmon tionescxtenduur,nequc uerc uniuocum cfle , ftratio- nequeomnino arquiuocum, fed pet prius, ac nndica dnpriul quod ipfa quoque Ariftotehs rracFatio confir- & polk mar, quia fi illi , quos memorauimus , demon- IIU 'i u ''fttarionisgtadusin folo nominearquiuocodc- pr> monfrranonis conucnirent, non dcbuiflentin eodem librorractamin quo Ariftotelcs de po- t iflima demonftrationc tra&ationem infrime- rar,tractanrurtamen,oc ira rracFanrur,ur pr^ci- puzdcmonftrationisprincipatus apparcarj 6c mar ; at,fi animum noftrum rcfpiciamus, non ira cognofcuntur a nobis urneccflariar , urpro- politiones poriflimardemonfrrationir ( atramen aliquam in eis neccflitatem cognofcimus , fi non tantam,quanta reuera cft , faltcm tantam , qu? fufiicit ur iile fyllogifmus nomen ,8c na- ruram demonftrarionis feruare quear;deciarat autemhoc Anerroes confvderando tres cra- 9 trcs cm cct us cerntudims cognitionis noltrs , quos non ^ at r t bencdiftingnens Auicenna deceptus eft ; pri- tttudi- fecu" P 0 ^ 0 " 05 dici,&ab uno,ut fupra dcclarauimus; mus gradus efr quando cognofcimus neceftita-'* rem rei habentis caufam 1 fap. 1. 1 per cogmtionem cau 1 fsc.ut quandocognofcimus hominem eflerifi- bilem proptcrcaquod eft rationalis ; fecundus e (r quando eandem eiufdcm rci neceflitatenu cognofcimus abfque cogniticne caufar, urqua do cognofcimus hominem efle rifibiiem fine cognitionc*_^rationalitatis; tertius gradnseflr' ^uando cognofcjmus neceflitatem propofitio- ni 4*9 Demonftrationis. nis dc omni.qux non (Irper feiiit omnem cor- uum elfe nigrum, quia cognofcimus uniuerfi- tatem,& perpetuitatem illius accidentis intl- lo fubiecto, cuius nulla eft caufa , quc. ad cor- uum quatenus coruus eft pertineat ; quar quidc cognitio necefliratis admodura debilis eft , & parum certirudims haber,quoniam etfi fenfus uidetomnem coruum nigrum eflc.mensta- inen dicit pofle coruum non erte nigrum,& al- fcum coruum cogitat, quianullaefteflenrialis connexionigrediniscum natura corui.Auicen naigirurprimum.actertium gradum cogno- uit,(ed ignorauit fecundum, quia cum terrio ipfum confudit,pr?dicatum enim eflentiatiter inhxrens.quando per caufam cognofcitur, per juam eirenriale,ac neceflariu eft,fummacum ccnitudine cognofcitur,idem autem fine cau- fa cognirum negauit Auicenna plus habere 45o A omniscoruuseftniger, quurn enim nequ, dcbilius tamen, & minus ccrri*, quofit vtccrtiflimx fcientix compara- tionedicat Ariftoteles ibi non cognofci rem_. ntperfc. Similiter demonftrarionem a cau- farcmota poflumusab his difficultatibus vin- dicare , caufa cnim remota cum cfFe_tu effcn- tialiterconnexa eft, & facit propofuionem-. perfe.quia fumitur in definitione effectus fi non exprefsc, falrem implicitc, quacenus a cau faproxima, quxfumirur in definitionC__,efte- , r temconnexumelTcntialem,&utperfe,quo- dtus.aclu comprehenditur; propofirioncm, * ' igiturneceflariamfacit.&ranta cura certitu- dinecognium, utdemoftratiuaappellari me- reatur. Hxceft Aucrrois rcfponfio ad argu- mentum Auicennx , eacjueoptima ,acprohin  v.w..v ,  - diflima , quam alios pcnctraflc non uideo. pc connngit ut talem accidcntis definitionem Reliqua omnia facile per ea, qux diximus, fol- AA  rraditam perfolum fubiedum notam habea- C uunrur.quandoenim Ariftoreles,& Auerroes, * nius.dum caufam itluis proximam ignoramus, & Grcci demonftrationem qu6d appellant fyl- SnVic- P l "etur(inquitAucrrocs)fubie duas tantum Ipecies ilcmonftrauoivs rodien;, quanimalreramTXium  pitipter quid^alimrrupqucfnmil, quar eftom- . ojuai prqftantiftima demonftrario , uc apinl eum legcrc poflumus mujus in locis, prxlct- . tim w cotnmcntario? c.primi hbri Poftcrio rurp , in iua Epitomc V capitede dcmonftra- noncipommcntaxio jj.iecundi libri dc ctr- lojcStinqmiuolibrocolhgct capire a-fc.Ecquvi pn;pa partitioue nueftin b.'S crcsfpeciesdui- probatio auod du* tantum fmt denunSira- i . Jpetiei rc diJluMx. E XaJtera parte fencenciam Aiicrrois du btanl reddic omniu intcrrwtum tuoa ^'Vi-orum , mm Latinotum .tuthori- tas, qui duas tantUm demnnftrationis fpeciesrarione quxfitoruro difttnclas cogno- uerunrppma, .& ca,qiicdu'tur propterqutdJcdeadf m.cjtc; .utioqiienouunc ippelletur,liqdr.m poiior dcmonftrationon datur,qnam ea, qu;r nonfi- cat propter quid cft; idcoGrxct diwcntc - J"**;^ irliin &r ttt nvfLt r Jc;r r vicm lcm- per demonftrationcm incciicxcrc.S^d Anftot- telisquoque rcfttmonium adcft , qui in Ctpife t dcflta.dem^ n ll** t iOi nil ' , -!x^^ F dccimo primi Lilm Poftenorum duas tantiKji jibus diitcrcnths diftmguantur, idc6 Auenoi/ Ax omncs nmifKuf oftcndcrc quomodo hx ares ipccjps inter ieclIenuahbusdirTerctiisxU. i. f?;-_fccepent. Videtur h^tc fententia magjiam fab> mtn  dnarc.i uentaic,*pr5fefcrre,quoniam demon r Seriois -Arwio irtftrumentu^ ft,&; cumfque tnftrutacnf ti natvfta ex finc fumitur.finLsauteiu deruon- ftratioms cft fciennacotu, qux in qucftionem c uhitu , cx hqrum. igitur difcriminc eiTentia- ltmdirTetentiam in fpeci^us demonftratip- niSQririocefl'ccftiqux tui^cm quxruntur, & pcrdcnioiiftrationcm quatciius dcmonftratio ^ft.innotefcunt, duo iunt,qu6d,cx propter .quid;quemadmodum igiturfecundum omuiu fentcntiam rc diftinguumut dcmonfttatiode- clarans folu y A illa,qu x fimul notificat q uod, ck propter quid; cadem rariqnc fateti debe- mus eam.qux declaret fuld m prppter ouid, ab liUtlque jncraoratis fpflciebus. ft ipfa oirTcrrc . poluit fumanas demonftrationis ipccics, is t.v meneftproprius locus, in quodeommum qux declarat folu diltgetiflimc declarauerir,neque fatis cft ipfura quid eft.efle tcrtii gradus,& infimi; an porius Aucrr. incon- JLwcu dixtifc eas dtfferre quoniam hxc notificac fo- lum propter quid, illa ucro propterquid , & qudd; quemadmodum non faris fuit dixiffc hinc rraderefolum cognirionem ipfiusquod, illara ucropropterqttid ,fed ranonchurasd- fcriminis atrulit oftcndens obquemdefectum hccdeclaretfolum quc>d;eicquaa*xirnhraode>- buitillud quoquc limihter.imo multo raagis declarare, curaliqua demonftratio notificetfo lum propter quid eft, & quifnam defecias itt- pediat ne fimul declaret etiamquod , c ft cmm neccflarium ot difFcreriaindeclaearione qux- fitorum oriatur ex aliquo difcrimine in ipfa demonftrarionis natura,ut in iliodecimo capi- te primi Pofteriorum fignincat Anftotcles, qua propter non uidccur dcmonftrationem po riifimama demonftratione proptcrquid redi- dux illx fincuna, & eadcdcmonflxauonis fpe- cies.utomnisdemonftratio declarans proptec quid eft fit eriam potiflimademonftrario ,qu? Grxcorum,& Larinorum omnium, necnon, uc ego puto, Atrftotelis fcntcnriafuit ; idcirco A- nerroiftx omncs in hoc uno declarandolabo- rarunr, quxnam fit eflenrialisdifrcrcnria, qua duc illx demonftrattoncs inter feita diflidcac nt dux fint diuerfsr fpecies,non una ; cd quc- nam fit ca diffcrcntia non confenfeic; nam fiec nardinusTonhtanus prc.ceptor> &in logica^ Tomita publice interpretanda olim ptxccflor meus 111 icatq tres differen tias, quibus dux ilfx demonftraho tu ' neten^entialiterdifljdercnr.adduxic , primara ex natura medii, fccundam ex cetminorum rc- cipr6carione,terhara ex iis.quc, qucruncur, & per utranque nocificancur ; ratione medii, fti n c t am cognouifle. Hanc ego certus fum B quia in demonftracione propter quid nnnqua AtiftotelUientenciara fuifle,& ucram.ac ratio ni confirncaneam,uanam aucem>& commenti- tiam fcntenria Auerrois, qui uarius quoque, & inconftans hac in re fuic,idque plurcs Auertoi- , flas Auerroem omninocueri uoletes adhoccd fugere coegit, utdicerent litera Auercois roul- cisiniocil medofara efle, propcerca eam abfq; ullo antiqui, ac fide digni codicis tcftimonio corrigere,& affirraantcm in negantem>& negj tem in affirmantem propria authoricate muca- re anfi funt. Cxtcrum quia fxpe contingit "YC qui pertinacicer faifum aliquou dogroadefen- dcrecontendunt,in alios complures erroresla bantur, fiquidem uno dato abfurdo multa fev quuntur ; hinc fadtu eft uca fe&atoribus Auer- rois plurimcadeumdefendendumineprixex- rnedinra eftcaufitformalis, led ahqua alia , uc rnateria.uel finis, uel efhcicns ; in potiflima ue ro firmpec elt caula fotmalis ; qua differentia^ adeasdemonftrationes diftingueudas uteba- tuc cham M. Aotoniusiaoua prxceptoc, &a- M.Anto uuculus raeiis, uc in priuatis colloquiis ex eius uiut u- otecoUcgt; & uidecuream pofuifle Aucrroes nua - io coramentarii5 $ 4, & 5 j. prtrai hbri Poftcrio rum,ubidiuccaufam effeciriceni excernanu non ingredi demonftrationem porisfimam , quianon ingrcditur dcfinitionem.demonftra- rioenim cft poteftate definirio; definicionem autcm non ingreditur , quia tali caufapofita cf fcdtus non ex necesficate ponituc ; deinde fub- iungit huiufmodi caufas habere locum inde- monftratione fip.ni, & in demonftrationecau- cogitarxfinc, quasne ipfe quidcra, fi uiuerer, Cx, Videcureriam hanc fententiara fignificaf- Auertoes adminem;idcirconds,qui no alcer- fe Arift. inaJibroPoftcrior. in cap. de caufis, candi,uel pungendi, fed iuuandi gratia hanc ubidocetquomododemoftrario fiac per causa prouineiam fufcepimus, eatu quamplurimas>> C materialem,& per effcciricera, & per finalem, qnx confurationc dign non ( un t,m 1 Ifas facie- de formali nihil dicit,igicur de potifliraa demo rnus, & illas tantum confuuce aggredicraur , flracione ibi no loquitur,fed de deraoftratione qux uel profcflbrum authoritatc,ucl aliqua ue ritatis.ac firmiratis fpecie decipere ftudiofoiu adolefcenciura aniraos,& in huncerrorera tia- her facile pofle exifuraabimu s , Caput Dechnumtcrtium , ia quo u&rtJt AutrroiRa- rum finttntU enarranUfr t tt interfc ccmpara tur,dc difjercntiii , qufyki demanflralio propter quid-n.pvtiifm* difimguatur. Voniam tota controuet fia in hoc po- fita eft,an demoftrarioproprerquid, Sc dcmonQxario pociflima finc due ^demoffrarionis fpeciesrc diftin-  quoniam dcmonftratio porisfima^ fic fcmpcr cx terrninis paribus,& reciprocanri- bus . demonftracio aucem proptcr quid fieri po tefc cum ex eeciprocanhbus , tum cciaraex non reciprocancibus ; que diffecencia furoituc ex Aucrroem in eodem loco> dicit enim caufam cfTcciricc externa non ingredi dcmor.ftrarione firapliciter dtciaro,fed demonfiratipnem cau- fr,proptcrcaquod taliscauiacum fuo cffcciu non rcciprocatur . Ex iis dcmum>quxquxruti Cur,difJerunt, quoniam demonftratio pohsfi- rna deciatat fimul urrunque qucfitum,at deroo ftratio proptcr quid non oftendit rem cflc.ied folum propterquid fit> unde ehaappeliationc T accc- 4W De Spec.ebxrr "1 43 accepir,hancpoftremanrtlif!CTeniiaroraafiift^ D Jmi* iecrarorcs Atnrfroii dtmopftwk>ntja-ali.iaU ftiffiroeponlt Aut rrocsiii piuabuslocts^pracfei ,prptefquid x pomiinu fepaxjcc rtuuntur , Jj" nm in commcntariis x j.9 e. 97 pnmi "bri Po- fteriorum,&in 39. &40.iecundi,&in Epim- me iucapitc db demonftrationc,ac tn commcn tario 3 j. fcciidi libn de cceio, cuiiis uetba,quu BalHui- clara Unt.non referemus. Seei Hieronymus Bal ni duinusnullam harum difterentiaruru rcciptr, n '" iniiiertum.quca quxiinsiumitur,  pt.rqa, donfyderatojed ut inobis cogni>,quas frogu & p^tu" ksdiligemet expcncUreoporter, uclcnteuua; huius falfiratcm oitcndamuXv dput X 1 111. confutatio prinudijfercnti* , qnx 4 mcdtv fumttur , c p: Rt4A di&rentiain hocconftitueba- lur i.AMod pt>asiima demonfttatio fit per ioi .. in caidam fbnnxlem , demon- irrawaatnenrpropter qnid fit.-pet alia- eeneracaufirufh , contrx hanc diflcrentianx* |ic nit.-.:tiqua (i Aucrroifrfuidfctbcamur^uccga dicendu efle arbutw.magit-iftsOttfacevxCifi noni omnihoiftdMmmodoalitAiitoiciefinciert Aoarw roem pofluronsiquod ItTomitanifententiara Auerroiattrlbuamus, ne ipfequidcm- AnftoteJ tf- riales,antecedD3 irxprobarur^potefttficxi de* monrtratio pcr caufam torm.ilcm pruxim.im ,  qui lescam weri, arq-, t iummaabfurdriare aindi^ P H*iftenria cau^ouxw fccundaidfcmonftrau.O carepotisellcf 1 , duar nartqu*H^ priores d>rfe-i renti* xTbmitano adducte tteqt rationi , neq; uerbis Ari ftoteli s confon* ftmrj rn6 neque A-> uerrols, nifi inconrbTiciam, cV repugnanriaatu incredibiiemirtei^isdidtis ponamus , qx om- nia mot a nob;5 diiigenrer declarab%inrur In ll lisaUtera duabmctmdirioiribosaSxldaino xl- laris id notare debemus, cas modo^piodaitt itV idcm coriciderc.qnum alm*'xlTrm ex necef iiure confequatur , qu6d ewm^emonftrario* propte^quid nondecla^r-rtobJlPlilfi pToptepi qoiti eftlpotirnirta ueto-cXpcopwtqu^d, jftc^, qudrl.rrf non obaliam caufarh eueiiitiQttSquia medium ih haC h noblsprtn^rt^m,^ rths effrc5rudemonftrAno,ih^ Beroignorius) tc cxerTwCtu i n u c n t u m, bi At eWitjh 4l ^it, pct larii demonfrrarlonem inndtvfcit nobii lolrtm pTopterquid cft; rton qil64ftiqli^4rilunu propter quid fit siAtqui fbrrrra pcopria alicuiui rei ignora ellVpowirv & pet aliquod.iKcideo* oorins inmnsfoff se- d-emonftrationc quod , ut flit AnftorclesiKOonrextu undcdraoptimi li- Imi n dcclaret eftAmnifcfed^luiii 1 pT.opr. qutd CVk bir/r. l % lemcaulam, e^ peraius, pousuui* W lem, non pecalias .aduetunttit Auenoi,qui iet commencarijstf. J9.*4vfandi hbrt po- ftexiorumapeitedicitpotitnraara dcrnonftra- tioneranonfiexinjfi pcccaula* wernas.cfFe ctricero, &T finalem.i neque cft quod dicanc Aucirocm ibilaqui dc fola demoDftratione^ propter quid * qma legermbft* Ariftotclcrri i & Auercoecn iniQt*.UU pattjnanifeftura efteoa loqui/dezdernonfccauone pot^flima , idq ue eo~ dcra m loco Auercoei ipfe decUUt tcddcn* cunque demonfuatio declarat propter quid cft, cadem declarac etiam quid efriunde fcqui- ui r uc qux non declarac quid eft , ea non poflic declarare propter quid eft. Aduerfantur ena Auerroi,iiiradicanr,nam infecundo pofterio* rum multisin luc.s, prxferrimin commenta- iis 19.&40. inquit tam demonftracionem cau tfc, cantum.quam dcmonftrationem firopiiciter dictani tradere cognirionem eiTcntix , & quid cft,eVutranqueumilitcreiIc poteftate defini- tionem; nullaigiturcaufa.quf non ponacurit definitionectfcclus , poteft tradereciusfcicn- tiamproprer quideft; & nulla dcmonftrario potcit uocari propter quid ,quxin definicionc nonconuertatur . Prxrereaaduerfus hanc pri 3-arg. mam ditTcrcntiara ipfc Auerroes clamat in Epi tome incapitede dcmonftratione, ubidemon nxationem in illas tres fpecics partitur, in iim- plicirerdictam , prnprer quidrantum, &quod cnim cationeraiui di&i jnquic medium noti* q caocum,dequibus iingubs fc locucurura propo cflc/orinam, ncquc maccriam , quoniam. hac njt,& poftquam longo fcrmone de dcmonltra conduftonero demonftrationi conftituuntj fc qnaxcncutxatn medto. Igqari poteftinon dj- cwquiaforraa indemouftracione cantiim potif fima roedium eiTe poteft , fed 4 tc u quia focma in conciuiione porvtur, non in mcdio, icaquc-* ralcmaifcrt ratiouem.qua oftcndac forraam ne queiademooftratione proptcrquid neque in potilfinu mcdium eflc polTe ; icd Ariftotelea quoq; ibi 111 contexcibus 41. &c 4 j..dicic dcmo- ftrationcm non elfc mfi eonim , qux caufaxn* foxetTencixcxce/nam habencj ilforum uerc, qux caufamfuara non externarn,fed incecnam habent.nort elltdemonfttacionem ; quomodo igituc diccce aliquis poteft potifliraam demon. ftrationcm fieri pec caufam incetnam forma- lem,quum Ariftoteles clacc dicac eam femper hen pec extetnam,& Auerroes idaperte, 8c orc Refpon rotundo confitcatuc ? Acueto adid foccalTc^ fio jTad confugtent aducrlarii uc dicanc caufam cfte- q nerla- dcticejBj uelaliam aliquamtunc uocari formi dinem, quando fcmpec comicacux ineiusdefinittonc tumicuc, OC^, onftrauonc pociflima medium ci- formara propcic cUctam , qux incec- ut^ft; in demonftradone auccm proptec * quid eaBufas cxternas fomi, qux cum cifcdi- bus non rcciprocantur , & in eorum dehnitio mbusnonaccipiuntur -, quam fententiam ui- detur figruncare Aucrroes in 34. Sc 3 j. comrac tariis primihbii pofteiiQiurn. H oC h dicanc,pu Im P u " 5nanaadicunc,quxconfiftcic'nequeunt, ita V uuo ' en i m dicunc demonftcacionem pcoptcc quid non elfe propter quid ; nam caufa, quc. m defi- nitionc cffcctus non accipicur, non uadittlltus cognitionemquid fic,quf autem caufa nonde- darac quid ctl.ca neque pcopcer quid cft decla rare potcftjclara efc enim ftntcnua Aciftocelia in fecundo poftcnorum hbtoquod idcm clc m 1*. t int crTe han fe,fe nacau tugienc a ccm. uel. (^cudi riflkj^foi cione iimplicitcrdicla locutus cft, incipicde clarare demanftratiooem caufxrantiim,dein* de demonftiationexn quod,& fingularum con- dinoncs expcnit;icd dcmontiraiionis proprer quid nullas afictt nouas conditioncs, quibus i potilTima dcmonftratione diltinguatur , lcd cafdem dicit eflc utrinfque conditiones.cV: ean dera propnetatem,condiiiones quidcm prin- cipiorum intclligit, proprietatem autem uocar ipfam uim exhibendi dcfinicionem pcrfccram, quT r demoofuacione cducitur, uis etiim ilia^ cfc proprtecas quxdam eas condiaoncacx ne- cefutatc confcquens , fubiuneic autera inrer cas hoc unum difccimen, quod cxtfteotia effc- ccuseft nobis notaantc demonfuationcm pro- pter quid, ideo pcr eara non declaraturqucid, ledfoliiin propcerquid, atancc dcmonrtratio- nem potiflimam ignora cft exi I tentia effccf us , poftea traofient a 1 1 dc mon I r r a t ton c m quod di- cic eam quoque habcre eafdcrn conditiones ; nontamen oranes , quiaaliqua eidccfr, "vr nos fupra declarauirous ; negac tgitur Auer-. roes demonftrationcm proptcrqihd apocjfli- madirTcrrcin conditiontbus pzincipiorunu, feu in conditionibus termini medii , narro conditiones principiorum funt condirioney mcdiitatin conditionibus principioxum dit- ferent , G h^c pcr caufara foLatn . foxmalerD. fierct, illaucro pecahas. Ncque dicerealiquis Rcfpon poceftduascfle fpecics dcmonftracionis pto-fio pro prcr quid.unam, qux a poriflima non diftin-/ a oulUam facic ibi mcntioncm Aucrrocs, quum T 1 tamen i m DeSpcciebm 44o tamenomnesdemonftrarionis fpecics diligen j) ; eftv^ modo^arn, quam modctcontyderaui- terenuroerec, & fingulas ordinatimdeclaret ;  ns dirn*eiilrfHememigere^oflint,&quomo- nam ibtex- profeflo d omoibus fpcciebusde-  o talislit haiirm caufarum condiricv&naru- monftrauonuioquitur ; quare nulia alia fpe- cics demonftrationis cauicr tantum fuit cogni- ta Auerroi prccer iliam, quam diat a pociflmia ki condioombus non dirTerre. Prxrerea (i hcc lcntcnua adm irrerctur, lcquerrtiir nnam,& ti- dem rciu pofle per aliam, &aliam caufaTQJ' demonllnui &potifluric, & propter quid ran- tuin , quum en-.m poflit aliqua res abomnibtfs quatuorgcncribuscaufaruin pendere, per rnr- naaindernonnjubitar deinonftrariohe potiffii" ma, per ahas uero caufas'demonftrationr*_> prnptcr quid , fi in flngulis generibus caufa; j roxima, aOn remora accipiatur ; iied idablur- difliintmi cft,& nullo paCto fieri poteft , quo- um uniusrei una cancumeftcaufa, qucquar- fttont propter quid eft.proinde & qua-ftroni quid clt latis racere apra itr , quemadmodnnu Ariftotclcsdocccin printipnofecundi libr-fPo ftcriorum,& clanas in c alcc cun h bn ,tt h A uer ru.tir, q.i.im tinrcaafe, proprer qois rcs cft, " r.imen qui.dea !iiea:r ; hoc enim mirahile  hoh ualvi^.1ldtio f jg4tbr vec prims rhffcrenriaV ncc nb Aticitoe hiif j>Mira, nvio lpluis tu-rhs mauifcflre repugnat, uf n 6s demo wjrt auimus.  Videtur qiiirteWAucrrocs ih-3 $ |rcornm r> c j a . tariis jm imrlihri I'oflcrfuitim' id'h^iU.- Jentcn- m io ru*m ihclirtafUt','^ftJrWii*ii hqc>clictioosvip(o'jicrbora ftbi manifcftiSrtrt? Vbrtrtafdititvut lalif a nobis Auetr > 'pnmo memotdta rerh-Aoctrr tenfuroeiu: inetJnrum^rro- .rt.ilk- m l'onuin_ i.nMir qOiiidob>h cir citifim efftCFridem e*Ternai*:habew: toco> i h a 1 em Ortflt.lVi  fte "fign i , &->n -deui tmfrftl ti 6 fte > oanftr t'tfcnienftrRficfflir& derrihtifhattotte;:i qu6d, qii* ti;a-cMU*Pctno-> r.r, tnih lbi dtckulem caiifa eft caufa, proplfciyqiiam res eft,ii 'ea poiira'rTe- Itttsnon pomtOr-f qliod (i loquattn lcdcmon ftrarionc a cattfa temota , flptime dicift, quonia h^denionftriiTio^firfemper negarioa^rc-ftipra deuionftramwWiquire^ex neqatione talis cau- far re&ccoliigetttrriegatio eftec>u& Prcterea ta tio, qna rbi Auerroes utitnr Sd bfterrdendum cuTuhs caufa in dcmonllr.uion t ponflima lo- cadem re rac)am per piurcs cauias rcfponderi^ ciirn non haheat,eft definitio maibrisextrerrii.CKtfnwdiaUtemcati imphcatione, &repugnantia pronnntiari non. F faindcfinitioneeft*e^usn6furrfiitir,^oar yt6 pri e ratc rtti V Igt rur  cil cendonv  nrid e tur Auerroem iMlioh lootli llc.^dtemwfttacione ptopter qtfrdi fed de demonfttkioiieab cfte- du , 6 fal faua,fed ebam quam in aui9,ques co- fyderauumis.locis iplcmet eucrtic Qopd autc Ai Jltctclcsin iecundo UbroPoftcTiatuin inca- puc decauiis bancdemonftrxioninndiftcrca- fiam figndcaucrir>id minimc uuerura cil , ti eias Lqci fe uumum bcnc intelligamus , cjaim quu io libto noitro de medio deuionftratianis Lon- gofermone declarauenmus,nunc iterum uxcer prctab opercprcnum non cft. Caput Xf. confatatio fectmd* diQtrtutu ,  fi haber, cecminor rum quoque reciprocationem habeac necedo eft promdc pet hanc apotinTuna dcmonltra- bonfl nondiftinguciur, ii uerb non habet, fai- fuqjcft dicium Auerrois incommenufto 54 prirai Ubri pofteriorum qu6d ptdii>atio de - omni > pr fc , & quacenus ipium , re^Biiif tur in propolitionibus omnium rrium fpe- cicrum dcmonftrationis.ciuum cnimfentcn ba Auerrois fuerit qu6d illa condjbo, qua- tenns ipfum , faciac ex neceiTitate rerrainos arqualc , cc reciprocabile , 'vuh ibi roani- feftc Aucrrocs pcceilariam (fo icHniaofuro rcciprocaboncm in omnibui uibu fpccie bus demonftrabonjs  etiam in dcmonftra* tionc quod ,ea fciliccr. que cft ab eftec^u. rolltimus autem conir* aduerfnrios ica |u>4.arg Ijafinatafj. rcciprocatio cermtoorum aut cft Conditio poulliiTia: dcmonilratiom$ > aut* non cii.li fft conditio, ui.uicus huc Anllo- iclcs , cuic.un uuer alias condinones nort fnmunamt ; erraiuc ccum Auri0C in Epi- rpo, 1 c.tpirc dc dempnftractofip diccns Vmpnftratipnein proptcr quui a ppniiima- tlciiionftratiooe in condjtiooibus non dii ffHC^  QMi* li P er ,W,1C djt f cantur;fecundus quando etfe- crfcdus 1*"^* P*** quamcaufa. irerriusquand fc con- caufa amplior eft effecru;in primo quidcm mo fcqucn- do, li eibcTus (it notior , duas tantum demon- F 113 le - fcrarioltiaTpeciesIocum habere dicit .primiim quidem demonftrationem abeffectu, deinds ia regreflu demonftranonem propter qmd tan tum.fed non demonftrationem fimplicitef di-  quonia effecTus laritis paret, quim caufa.quare confcquentia inualida eller; neC i cauta ad effecTum , quia ab ignotiore nuquam progred imur. Dem um injtcrtio modo folam di > in locodiftinCtcloquiturde fingu- lts fpeciebus demonfttartonii, tedemonftra- pone li mplicit cr dicTa,de derponftratione cau t.T rantum , & d dc monftrat lonc qu6d , quare dkcns demonfti anone limpliciter non potcft inrctligeredemonrcrationcl proprer quitljpras- tcrea mcmbrum illuft dcmonftrarioiii propter quid nptari minimc poreft , quia qtiando caufa eft nonoreffcctu,efTCcTusautcm eftamplior, U a caufaad cffcCtum progrediareU^fimul inno- tcfcic&qood,& proprerquid, proindeeflpo- tiflima demonftratio rationcquarfitorum. Pol- fiimus forraiiedicere Aucrroemibi loqui cxa- Dctcfio liorum , nop ex propria leorenfia , arfamen in AucI1 - . eius uetbishoc non app.net m commenrario illo r. pi imi hbri, ubi cx propria fcntcnna ln* qui uiderWPfln coromentirio tamen fecun* dilibri dicir eamruitlc Alpharabii (cntcntiam (cd aduerfus eam nihil dicir; uelpolluinusdi- cere ipfum hac in re ab Ariftoteie ditfenrire, quum Ariftorelesin demonftrafione recipro- Cationem rerminorum necelfariam eile puta- perir, id^trc Anerroes ncget ; i quo fenfu alie- oa nonfuntuerba Anerrois in calce illius com- menrani ^ j.fecundi libri Pofteriorum.dicire- bim Ariftoteiem in demonftratione non con- numerafie nifi primum modum , eu uidclicer , in quo terminorum reciprocarioponitur,qnaft dicere uideatur pofle quidem cfcmonftratio- ncm in iil om n ibus membris habcrc locum,A- tiftotelcm tamen primum tant6m membrum recepilfe reie&it alijl duobus;uer6m fi alioi A- uerrois locoi, quorum antea meminimus , cx- pendamu s, ipic ica cflicacirer & ita firmis nixui funda- 4 4f D em on ftra tion is. SSirSfi^S^S**** depKtdi * A do ^^Phyficowm ifcd tlluminarionislm- cacione prima,& dc rcrminorum rcciprocacio ne explanar,acque dcfcndir,vc cgo adduci non foflim uc credam Auerroem ea in;re Anftote- . em dcferuifle . Quomodo igirur defendt pof (ic Auenoes alii cogiccnc ; & dicanc.fi volue- rinr, liceram Auerrois mendofam efle ; ego e nimralidefcnfionisgenerevtinon foleo, nifi alicuius fide digni codicis auchoricace frctus. pon da- Deniquctllud mihi femper dubtum fuit, an h\ ^ U de ^ c * u kqiueiFeausamplior fit;dum enim ert^h ioq . uiinur d * afii pcr fe,non de ea, qux et ac- iit am- c ' u * n " e flcaufa,idnullopa6coadmittendum plior. flcarfcurorjidcoquefalfumeflefecundum ll- lud ab Auerroe pofitum mcmbrum, nam fi efc> fcdhtslarius parer,quamcaufa,ira uc effedhi po firo neque nobiscaufam efle, ncque "vnquam fuifle colligere hceac, quum ille etiam linc il- lius caufic ope exrftere poflic ; ergo non necef- farid ab ea pendcr, & illa cft eius caufa ex acci- denci, quon,iam finc llla erfedcus efle poceft , il- B lud cnim/me quo aliquid cfle poteft, cft ei ac- cidens,vcexipfo Auerroe decfarauimus in li- bro noftro de propoficionibus neceflariis; ide6 rcftcdicebat Auerrocs gen.us elfe oeccllarium & eflefitialc fpccici.fedfpeciem effe gencri ac- cidens,quum fine tpfagcnus efle pollic; ; ctiara diccbac in commcncariis 9/. & 97.fccun rit libri poftcriorum Jnccefle eft caufarum cum c*ufafuaefl*enrialicflcconuerribile| omnisigi tur eftechis.cui acrributtur caufa aliqua lpfo an guftior,ac minoris ambicus, ab ca ex accidenti pendet,& afiara caufam ampliorem, fibiqucL-/ scqualem habeac necefle eft.quf fit ei eflencia- lis,ac necelfaria;quod eoiplo exemplo, quo. ad id fccundum membrum Aucrrois declaran dum Auerroiftx vtuntur,declarari porcft.ignil dicirur caufa efle illuminacionis,amplior tame igne eftipfailluminatio, quum abfque ignc___ fiat enam a fole,& ab aliis aftris, ualet igttur ar ' I ---  ... .ini- piilumclumptx.ficur eamin prcfenria furat- raus,nemo talera parcicularem caufam addnce rec ;quod-quifq Ue factleintclliget, fi fibi men- teproponatlcientiamconcemplatiuam de il- luminatione fcripram, in ea cnira ccrrequxre- rctur quid fit illuminatio, idque inuenin , & cpgpofci non poflet nili per demonflratione, eflet itaque pcr fuam caufam dcmonftranda il- luminatio.non tamen perigncm, neque per fo lcm, fcd per naturam lucidi corporis tanqtiam p*rcaulamadcquaUm,pr*feotia erttm !uml- nohcorporisfacit illumtnatipnem j ignis at- tem.aucioUnullaeflet facicoda mcntio, nifi fortaflc_,exempligratia; crgofi illummatio- em ample lumamuj , cius Caufa non eft ignis; li vcroillamtautuni, quxabigne fit, ea non cft amphor- ipfo ignc_,, fcd et xqualis , fecun- dum igitur mcmbrum ab Auerroe pofitutru non eftadmittendum, nifi de cauia ex acci- dcntt. loquamur , fed hxc in nulla demonftra- tionc locumhabet. Has diflicultates trimem- bris illa Auerrois diuifio patitur , qux mihi quidcm tanti momenti efli__, videntur, vt eam (ententiam dcfendi non pofle cxiftimcm , im> nequc Auerroem, nifidicamus ipfum ex Al- pharabiifentcntia hxc omnia protuIillcL./. Grterutn.vtad illos Auerioiftas redeamus, ma uiicftum c(k eorum fcncenciam, neque ueram , neque ucrbis Auerroisconfonam tl\'c_j- y ipfi enim dicunc propriura eifij derapnftracionil pociflimx uc fiac c cerminis paribus,dcmonftra- tionis autem propcecquid ut fiat c non paribusi Aucrroes tamen & potifllmam demqnfcratio- nemi non paribus, &demonftracioncm pro- ficerquid i paribus conftare airerir.quare ctiam 1 dicamus vtranque ex paribus,& ex non pari- busfieripoflc indiftinCtc, vana tcddirur hxc fecundadifterenria , quandoquidem per eam hx dux demonftratipnes non diftineuuntur: It gumentum,eft tgnis, ergotlluminatio, at c6tra C uero dicaotpotilfimam H propria hominisfunc, quxcuin bratis nequcwf communicari , nectamen h^omnes dicuntur difterentix diftinguenres hominem a bruns, quomtm una eft differentia,mionale > quc/a-b n.uiennn quxfiris eftquidetn difterenna ciL-n rialis,cV exnaruraTet,qnoniam exfinedemon- ftrationnm de^umitur^hxc tamen altemtn.prioi rem dirTerentiam in natura mcdii conleqiurnr Aeceileefi, fine qua uaniflimum cft aliquam> inquefitisdifcrepanriam conftiruere-, aliquam enim cauiam ene oporcer ut hcc demonftrario ' ranfijmquod, ueltantum proprcrquid decla- rct. Eft igirur a nobis diligenter confyderanda adirfcrcnria.quam AUerrocs- in medioponic , ., inter demonftrarionem poflbni,A: demon- ftrationem propterquid , nam fi ea non lic dif- fercntiaexnarurareilumpta, fcdanatura de- monftnttionis alicm,& extranea , cene non. poterit ullam m quasfitis difcrepanriain ertace- 1 c , quare nullum tncer eas demonftracioncs di- fcrimen remanebic Caput XV II. in quo differcntUt HU refcllitur, quarn u mcdio prmumnot, tiel non pnwum o- noioA*errocs fumit. i tp.miKA'}^ ?j irt>pl$ii9*t /v.vthija itdaaiu siivi HAnc ipturdirfcrcnriam ut a demon i.arg. ftrarionis n.trura .tl cnam cilc oftcn damus, huncin modum aduerfus ca argumenremarj Jixc difterentia fum Aucrroiftis propterqoid itbfqae dubio uerafanc , funt eua pr ima.feu immediata,quia nil aliud eft princi- J'i.t clle immcdia.a, quim nuilum dari mcdiu nrermaiorem extrcmitatem.cV: tcrminum me tHnm , ut Auerroes ipfe in Commentario 1 69. primi libri PoAeriorum lnterprecatur.&ut Ari ftotelesin capicedeamoeiuidem libn decla cHt,nam ficn dcmoaftrationera cx immediati* principiis.cV fieri cx prima , .tc pioxnna (..uiiiv maion s cxtrcmi, ibi pro eodem ab Anftotclo habentur ; demonlh.uionem autem pcopter quid ex pcoxima tcaufa fiericenum cft , quum 'ibt doceac Ariftotcles fctenciatti pfoptorqa>4 cftfieri perprimamcauiam, pcr > .iiu.;m autcua remoram non rieri ldciuum propcerqtud Ifd iir litrn  hcc,quam amediofumir Auerroes? exnarara deroonftrationts rionaccipirur.proinde exrra* hea elr,&ipfi demonftranoni accidenrana ;re- oera emm ea difFerenria i n nobis tantum eft , nancigitur cooditionrm mtegram potiflrmac demonftratiooi com pet en- dicu n t,d c monrtrn- rioni arrre-n proprerquid non integram, fedcfi defe&u aliquo. H^refponfiofpeciem qum* Impu- dam firmirans b aber , dana tamen eft , & arg6*> rnetitutn nojoluir ,qaafnui* enira concedamuc conditibncs demonftrarioftfsalias n 'edmrasexororu thiiwf noftri aftedioney ac muratiune naturatn demonfrrationfs eoriftp ttnVeMisqoefpeciesimmurart ^hoc mim dato innumefe demon ftr.it ionisfpeoes orirentac^ q u .u t a mc n nemo dfuerfas~eHc l p.vic-  demon ftwrtionis artererer. . 5*crert^ necomnWg)tutcaufampr)mt\m no de Jgne.alia , qaadeaquaconftruatur: tficuc r.ur. ii.;be.muis,& ncnon primum notam exef ftct i notiore iniieniamus,identmad ipfamde monlirationis n.irinaiii minimr/ pertrnet ; h.rc jgirurdirfcpenttanou eftdrenrialis,proind Hef n fy^* ,te di(km&&tfiiccKncm 4 pozc(iAd h?C fioAu-r trkunttir (ccVatores A tierrois refpondere, & fa- cotiucu tfsquidem apparence refponfione-', conanrur enimoftendctfe hancdifterentiam ab Ariftote le in combtKmibusdemonftrarionis compre- Mcnfam furlfe, incer aiias enira conditiones di- . cunr Axiftotelem ftatuifleprincipia efle notio ra concluftonel^, quam quidem condicionem inquiunc pnmacio , & proprie demonftracioni portflimz compecere,cuiusprincipiafunrpri- m&m nobisnota.&natura; lecundario aurem, ' &cumdefeftudemonftrationi ptopter quid, cutus principianon funrnobis primum nora_ per feipfa, fed inuenta ex effetfcu norioce ; eam igicurmulcarfuncin rebufVarietates, quen^ ruram demon ftrarionifrflon- uarjatt* ^^pn^: omnesanimi noftrivnucarittties .ip-.r (iuu di- uet(ks demonftiitionis fpecies- conftituetVtiy $ Videamus igituT quidnam Ariftoreles inteili-i gac ouando dicit' prinqpii dcmonftruriotoi* conclafione notiora efle-, certe intelli^tt ^iorioi ra n.it in .ui .in r cni ni caufiecdhclufionisjtedin-' celligiteriam norroranobf^qafaomnisdenid*-- frratio, quecunqueilla fir^iriftrumaitruinvntH ftr nmeft,uf nos f4rrw$slnneiituin^f etibora- tum , proindc inutilisert ea demonlrratio,qux ex ignorioribus nobis evrruatur . Eft igitur co- munis omnium demonfiratkmum condiriawl demmi fiantex notioribps nobis, idque fi de demoftri ftrjno- rione propterquid aegatttAuerroes^cerrcCaJd: 'j um t6 efle dernpnftrarionem oegarer; attamewthfcn men eft ft)tet demonftrationes, quod t\ix tnnt' otnniu uc (inc autem confcquentiam inualidatn efledicunt, C ex notioribus nobis ferudnribus ordia corufi tio harc ex animo noftro fumirur,ergo no cxipfademonftrarionis natnra,fiquidem de- monftracioeftanimi noftri opus,& ab eo eft- inuenta utpet eamtpfe fcientia rerum poria- rut,quare non eft abfurdum fi demonfrratio ali quas ab animo noftroc mdtnonesaccipiat.ne- que per hoc ftat qutn illc ipfi demonftrationt eirentiales fint, & exinrimaeius narura defum pt^dic.incur. Hicex Ariftotelecoiiigirur.qai tum definiens fcire , tum ex ea dcfinirione po- ft m principiorum condiciones exrrabens , ali- quas rerigicqux exanimocancum noftro, non ex ipfa re fumuntur; in illa entm definicionti> non folum dixit fcire efle caufatn rei cognofce rc, pro pter quam res i 1 1 a eft , fed cerntudi n em quoque anitni noftri adiccic, fine qua nullam* habenHisicienriara ; poftea ueco erfiha defini" tiemeoollegit principia cfle notiotaconclufio- nc,qur copdiao aou a re, fed ab animo noftro cm na- tionbui tun;, ut illae omncs.quar acauli s ad eftcc^a pro- no!>iI grediunrnr; alie uero ex norir.ribus nobis or-' dine contrario n.inu .v utentibus, oc iU, qu ab cfteclis ad caufasprocedunr, idccque dicii- tut exnotis nobistattl, Hlajtteraexnptis-nobis, & natuca . Si vera harc funt , non tiideo quow mododemonfrratio propterquid a potifiima^ dcmonftratione diftinguarur , quumfenfus il- liuscondirionis totus, 8c inregerarque-in vtraJ que demonftrarione fcroerur, non in! hac ma- gis;quim in illa ; qmim enim urraque onftec exnoris narura,&nobis,qito n.icto nobisinno- tuerint,an per 1 eipfa-an x effccra, an aliqua a- liatarione,id Anfrorelet mfmcrre confydera>* uit,quiaad demonfrcarionis naruram non per- tiner; dummodoeimprincipiafincnoca na- tura,5cnobis, nil refertan nolns ptimum ncu ta ruerinr, an inuenraper.nliti i ; n onterea il- lud elzcnriale demonitrarioni elle dloturJioc ucro DeSpeciebus IWro accdentarium.quod narurara demonftrA- J) (KUB4 vaxiare non potcft i idei Ariftoteks nnl- libi huius Jitfeictutc mcntioncm fecic, in i tr kncap/primi libxi Poftetioxumdum c^ditiof ncs illas enumerat, ne veibura qtudem de hac. difTctentia facit , in capitc autem dcc.irao , vbi trn.ncstiefccTus cpnditKWiam confydcrat , vn- dc fecundarwc dcmonftration.es. cxortoncur BiLncnocdefece^dictum coropcrirnus , quod tamen nuxjroc f*c.ese dbuiflet,fi is ciTct ncfe? (kusaptus uaxiarc.demonftrauonis fpccies j ea nanquc demonftucio , qu? exhoc defecTu na- (cicur,eftraulto noUlior ijs demoftrationibus, qmbus folum qt$d eft nQtificatur , has tamciM Ariftotcks ibi dtligenterenumcrac .acque ea- rumdifcrimen declaicauquaie multo uvagi* de mootuarionispropierquid, 9c demonftrauonis. potiftlmjc difcrimen dcclarare dcbouTet, quoH tamen non fecit, quia nullum intcr has taig. mcn cqgnouit. Aucrroea quoque m. pnmipit iUtus capitis.tn commeocaru $ j .conrtMtui. Aci B ftotckm velk in co eapice diftinguetc demon ftrationem limpliciterdiotam a dcmonftratio- oe quod.exempla tamen.qux ab Anftotclc ai - fcruntur.funt demonftrationis propccrquul, vc iimihccr Auccroes fatetur in Commcntar. 37- icaquc alTecic Auerrocs Ariftotelem in eo capi te demonftratiooern proptctquid cum potiftt- ma demonftratione confuodcre , easenim re uer.i nonquam thltinx.it , &nos,fi utrunquc-* de demonftrationc librum diugentcr kgamus ouquam inuenicmus Atiftotckmaliqupd ea- $.B- rura difoimcn confyderaue- . Scd m BpOr> meincapitc dcderaonftwtionc Auerwes boq idem olarifllmccon6ietur, dicitcnim dcmoo-j ftrationem proptex quid, quam vocat demon-. ftrationcm caule. tan(um,clk fpeciem dcmon* ftrarioaisfimpliciccrdiQ#s6c cafdcra eilc v- t n u fq uc c o mi 1 1 1 o n c s, aio,uc Candem pio p r ic M tem; quomodo igitur demonftratio priroa dit uifiooe diuidirur in tres fpeciev, 6 dcmonftra^  tio propcecquid rantUm cft fpccics deroonftra^ tionis potifliraaf ? &quomodo hc, fuot duc Ipc- cies demooftratioois re diftindbr.fi eacdem pe* nitus funt fccundum Auerrocs utriufque acpo- ditiooes : pofturaus igitur hunc in modum at - gumcatari.quod principia , qiue furvt notira- natura,& nobis,finc nobis primum cogoKa,no ioucnta pcr aliud, bce uel eft conditio efiencio lis,ac neccftaria potiflimae demonftrationi, vcl non cfc , fi eft conditio  Aucrroes falfora di - tcquamloait demonftrarionem propterquul, & dcraonftracioncm potiftmumin condicioi nibus noo dtfcrepare ft v cio oonr eit condi tiovc rcuera non eft; crgoad nacuram dcmon-r faationcsnon percinct,.fcdefiaccidcns,quod naturant dcmonftracionisuariare noo potcft; idque Auerrocsipfc eo in locoffatetuc, poftt quim coim dixirhas duas ekroonfttationes io condiuooibus non diiungui , ftatimfiibiungu lunc nam in ter cas dixlcrentiam eflcL_> quc4 in demonftratione potifllma eft nobis i^notv exiftcncia eticctus.uico dcmonftxamMs, cv 9 Uc &qnamobrem fit-, in densort,ftrattonejuAcm proptcrquid non quarricurnifiquamoi>rcro fi4 quta ptius/cratcognicum illum crtcchmi cllc , crgoitlvcfivna.eftearumdifFcrcntia, Scxa cop. dutonibusoon.dtrferunt, fequiturut apud At uerrocm haWin coodiciooibus dcmoniuatior nis numerandanon fit,nam fi condtuonem eir fe ftatttamus.cricin verbwAuciroii eodcm i \oco pugnaruia manifcfta, qua: dcfendi non poceft, Mantfcftum igitureftArillotelem hanf difterentiam naorctpexiifei qtiandodtnt prn cipiademoaftxatiooisooaora cifc cooclufio ne . Pneccrcau>ca fcotcocia admittatur/cqiift? ^Mfr lur huic homini eandcm demonlttationcm f fe potiiTunam .altcti autcm;hoimni cflcpw*? ptet quid cancunuquod abfutdum cft , fpcciee cnira ncroooftracioots-tkbcnt fccttfKium ptp^ pxiara naturam diftingui, non untum rcfpeiU diuerfoxum krainuroqood^udcrocft cxic- cidcnti dirfctcc:;' confccpicncia.prybaturj pan coucectit Auonoes m comitienrariis i^Ji pi imi 1 ibn Policrionira aliquas clkxctmn cm ias tem.lcs , cxjquibus .\pudcuai fit potiftlmf deraonUrario,cj.uoniampnmamjt pccuttAt^ . ncc ituieiiimiturpcr aliud iquoiuara ijtuur c- 4 tiam cti edus ahquis a taU caufa pru.duct.us fcn fdiseflepoKft.tdeoficarmg^tabjaJiquoprius  --^ caufauvkntixi ,quam cftcctum , 3cex*a eum eftectttm dtoaooftxari , demonftcado rcipcdux sf 4M illiuspodiTuoaccit.notificabitenim ejc^.fjuod. ' ^Jj erTcctus fit.cV cucficuc fiquis ooHam habcns fokrisccbpfis cogmtionem oidcac lunara in- tcrpofitam inter folem, & nos, ftatim pcr cau- fam cogiuifccceclipfiroficri.quaro antca uun- quauu oi;noucrat , ii ueroalius, qjui pjju* cain cchpiim noucrit finc cognttione caulc., ucoiat poftca io.ews.cauf* cogrutiooflin, pcr eara co ) gnotcetproptetquid rutcchpljs , lcd noquod. iiticadem tgitut dcmonftiatio huic -crit pro^ pterqid,quat.alteripotifllmafuit nullaox, lnfcipfamucaxioneni pallafict diticrlaiu fpe-. cicxum rcipccludiucriorum horo*o>'m ,omp4>. 0 abfurdum cftvt certc cft abmifi':jiiun,du-\ biundum rainimcefthanc diftcreptum f tiirackmaoftrationis fun^pcam ton e^cc  ^d accuien* ctlc ipfi acmonftrationi  tV acciden^ qoidemaeparabik, ouum unj, cidjcui mcdio coniingacutiupiimo notgm aii.ciu alicuij noti primo notum rcfpeciu ciufiAcra CCUS,ft inipfaieicur^lemoofuacioivrniilium uil.nuac, acit jed.diftcrcntia wiaioxubcft, caquc ac-, eidcacaxia, cadcra uuncutc dcraonftuiioui fipecicfecuoxlum ptopiiam oaturara. Talef. etiam eile viderous orancs dcmonftratioms ipecics *b Ao ftoiek pofic as^u qu? cft derpp^ fttatio quod, iit fcmpei deroonftratio quwi ic- cundum propriam ruiuxam 5xcfpcctu onjf nium Demonftrationis. *U ~ 4H tiium hominum ; ncque conringcrc poteft vc A ramusid rcfpcttti noftri ucruro ctTe.cV: nuliam quf-huichomini cft dcmonftracio a caufa rc  inota.altcri lit clcmonltratioabcftcdhi; neque vc illa, q u r hmc homini nocificac folum quod , ltcri nociticecpropierquid. Ec(uruno uerbo jdicam ) nocifiiumm omnibus cft ditTeccocias ppoficas. per quaadiuidicur genus , cc fpecies tonftituuncur,in codem indmiduofuuul repe nos adjpifct cogoicionem quod rcs fic.duin iudcmonftramust attamen ipfam dc monftra* cionis naturam ipcctando "1 ralium tile con- ftanccc ailerimus , prapccrca quod demonlir*? tioex proxuna  po&emt difcrcnfo 4 qux- [uitctccepu C; r bjtvi oSlendttur non pof-' \ fe altqittm demonftr ro P f fb?riiiTimaiin-pcTfeifh Me* rjtio ignurlemermaeftfierinon pofieu^ahqua de- dccia- monftracionotiricerpropcerquid eft,quin II- n s j'v> mnl dcclarerremcfsefproindenullam dari dev S Jldl1 -' Tnanftrarit)ncm,quxfccundunipropriain vira, arg. cUrat k , artpie luiuram dcmonftrec ioluai propterquid nj fuam narm am notificarcem eflc , uel ntm ciit > imo&oninis iyih>g'lneftffedaduerfus hoc toerncaciflimo id confirrnari potefr.derooTrca-F 1 egoobiiciam Atifroreli non clle uerum quod tio ex caufa remora norificat rem efle, ergode demonftrario ab efrc&u proximo , & illa , qu( monfcratiocx caufa proxima rouh6 magis id cfr a caufa rcmora, llt dcmonftrarioquod, con notificaredeber,anrecedens eft Anftotehs,c6- tingere nanque poteft urresillavquz demon* fcquenria manifefta eft , quontam caufa rcmo- CtratUr,fit alicui nota ante illam demon Itratio- Cadum ponuur.noncccflartiponitur erTccrus, ncm, hac igirurnon nonficabitur quod 1 1 1  , proinde ea non mererar uocari caufa proprer imo nihil protlus notificabitur ; td igttur non quam res eft.fed hac appellanonc caufa fola^ debuiflcr Ariftoulesicafimpliciter proferro* proxima fignificarur , ea enim pofira res ex nc- fed cum hac exceptione,hzc demonftrario no- ccfliutcponitur,&eaabiatarcsexneceflirare tificatquod eft, u modoignorum fit,naro li- auferrur , quod fi fublata caufa rcmota res ne- quis illud nouerit, nihil ;l ii declarar,igitur de- cefTartbauremir^ id non efr pnino,fed quia^ monlttatio q non eft omnibus demonfrrari* unacuin remotaetiamproxima remouetur. quod,fedaliqutbus noneftdemonftrario,qua Quum igirur caufa remora rem efle non faciat eis nihil notificet: Artamen Arifroreles rali caula ucro proxima eile rcm faciar, li caula rc- cxceprione ulus non efr, quia uana,&a fcten mora uim haber notificandi rem elle,cur caufa tiali ttadarione alieniflima eft,regulz nanqus proxima uim eandcm non habet? ceriemulto tradendz funt perpetuc , & res funt confyde* inagis habet ; atqui omnis demonfrratiopro- randz fecundum proprias naturas , proinde^ prer quidcxcaufaproximaconftar, nonporeft eiufmodi demonftrationes dicuntur demon* igitux non habcxc uim dcclarantU rcm clsc . ftrarioncs quod , quia fuaptc natura dcclarant \j cctn 4 -rg. 457 Demonftrationk ^ itm efft , non confyderata ea.qucin diuerfis A nam fi demonftrario proprer quM non_ de- monftrar qttod eft , quia eft nutum , fequi* hominibus cft,accidenra|i uarictarc.Hanc fiiif fcAriftor. menrem aprrie deprchendimusex ea parre illius capiroprerquid,quum proxr.na caufa addufla na lir.i-. d iulum quodjin hocexcmplo Arift.cer- tum eft exiftentiam rei qu* li tc notam ellc anre ill.im dcmonfrrationem.cV antequim qucratur propterquid paries non rcfpircr.quis enim eft, qui ignorer parie em non refpirare? imo Arift. tale problemaadducir tanquam notum quoad qncftioncman fir, inquit enim ft quxrarur oropterquid non refpirat pa>irs| at certum eft non quarri proprerquid eft, nifi quando notum tur dari -ffcCtiones in fcientisu , qu* prar-i cognofcanrur cV ouid noraina figmficent-., & qu6d fint-i nulla igitur djfTerentiam.net inter principia- , cV affcftiones habita prx- cognitiorwm,rarionc__, : Ariftoreles iguur iptem rci naturam fpecrans dixit 'Vniuerfa- liter accidenria demonftrari qoodfunr , nnn- quam dixit prsecognofct , quia accidenralem hoftram affecrionem non refpexit, fedfnlam dcmonftrarionisnaturanv., quxquicqutd de. monftrat, demonftr.ueffe__ - , j arqui acciden- tia omnia fub demonftratioqem cadunt, er- go omnia nullo excepto demonftrantur ei- C ' His argumentis fatis puto cffc demon- ftratum non pofle aliquam demonftrarionem oftendercproprcrquid eft.qmn (iirnl oftcn- dar quod eft; obid Ariftotcles, & Giarci po- tiffimam demonftrrtrionein vocarc folenr de- eft qu6d fir t ur air Ariftoteles in fecundo hbro B monftrarionem rntihi fine expreflione__v_ Pofteriorum contexniprimo , & $9. nunguam rw*n, licet hocquoque per eandet demon c n 1 m quxrimus proprer quid aliqua res fit,nifl . priusconfrituamusnotumeffe quod ftr;arra- ihen facta demonftratione digit Ariftoteles per _ demonfrrario illanon declarat quod,quarc__> tiihil ootificar, certc res Uv nunis clara eft; aiec alia ratione Anftoteles dctcndi poteft, ni- _, it dicendo ipfam demonftrationis utm , Cc ' n.uuum fpe&andam efle , quando quidper ' cam oftendarur infpicereuolumus; fiqoidem illadempnftratione ex propru ciusnaturao- ftrationem riocificccur, Capnt Decimumnonttm , in quo cSlcndfrur etiam rejpeffu nojiri nultam demonfirationcm notijicare prcpter quid tft , quin no- upcet etiam quod ejt  c Aetervm ad pleniorem huiut dogmaris confurationem oftendei- | re potTumus qu6d non mod6 na- 'tUram demonftrarionis fpcdando ver6m etiam nos ipfos demonftrantesrefpi cicndo, omnis demonftratia norificans pro- Eterquid cftnotificatetiamquodcft x bC no- is tradit nouam "Vtriufque cognitionenx  quam anre_j demonftrarionem non habeb- mas ; Ariftorelei in trigefimanona particula^ ftenditur quod paries non refptrar, quannit C fecundi libri Pofteriorum reddens rationem , enlm prius notum id fuerit omnibus homi- cor ille qai rem efle cognofcit fine cogni f.arg. nibus", perhoc tamen ipfa uis demonftratio- ms roinime tollitur * fed femper talis ferua- tur, utnocifuct remefTe, fcd non cur lir. f,  ar S cpmmentarioprimi libri pofteriorum dtipu- XAnscootra Autccnnam dc dcmonftratione_J  non cognotcuntur clle neceflarix , quia effc- ctusfumitur notus abfqtie cognitione caufx, que ipfi effectui totam imponit evilretuii nc- ccliitatem, illaigiturnon eft demonftrario. Ad hoc reipondei Aucrroes in deroonftratio- ne quod noivcogoofci cffecrum ita eflc neccf- fanura , ur quando pcr fuam caufam cognofci- .-tnr,fedinfirmrore,ac minus exqiuiira co$ni- tionc&minorecum cerritudino, e'ft enim cognitiocxiftenrix multo debilior quando.fi- ,ne caufa habctur, quam quum haberur pcr caufam , fcd non eft ita debdis,.uteum fyllor -gifmum a genere dcraooftrationis cxpellat . , Fatetur ergo Auerrocs cognuionem exiftenrix cffectusin nobisacquiri maiorem , ccrtiorcm> & exquilitorcm per cognitionem caufx, quan- dodemonftramuspropterquid.qux demon- ftratio nobis traditcognuionem exjctifllmam f CaputXXI. deditttijapgmficationc caufs.prox^ quodeffcctusfit.quamante eam deraonftra.- . m^&^ff^wv^dt^nfitrm^ex^fi ac prxltantiftimara demoftrationcra efle , pcr caufamautemremotara fit demonftratio iolq ouod , firailiterper erfcctum flt dcmonftratiQ lolum quod^itaque dux fummx fpeoesdemq ftrarionis dantur habita ratione quxfltorum , que, pcr eas notificantur.una, qux refn clle dci rtionftrat fimul cum propter quid , altera, qua^ foram quod declaxar , non propter|quid ; hxc rurfusin duas diuiditnr ratione medii diftin- &as,fednonrarioncquxfitorum,quc. per eas pptifi.cantur,altcra per caufam rcrootam ilc- rnonftratefFcdum.alteraper effcftum nottfi-" cat oaufam. Alia demonftrationis (pccies prx- tcr haf apud Ariftotclcm non datur. .t aoncmnonhabebamus i&reucraji benc hoc xpcndamus , vcrifFimura eiFe coenofceraus,, dumenim effectara nofcimus abfque cognj- cionecaufx^non pofTumus eius, f CjCefTitatem -plene cognofccte , quum tota ppndeat a Canf^, -quam ignoMmw, ^q^Mjdt*f"g(i?l* ficn , \' cauFamigoorat, clFe quidem eclipfim ^ f Tidet,fed,quod cx neceflltatc riat 3 &t^quo;d * non poflk non6e^i,*tG confe,clafB rt^odo ali- 3\Xo potcft , exquifiri tamen fctrc noo, poteft , ,um cau/Ain eclipks ignotatj qui vero sl^- ftmm motuum ignarusnon eft, isroulrisetiam i( .jmnis priufquam fiat ecUpfis , ^^necxjllfta .1 . cc tunc futuram prxuidcre poteft pcr cogmcio Bemcafuig. - ;  : - vj mi^ran 51' ult llB. fcf.., proxum ftt deptonflratio propter quia , Voniam aurcdfidura a notus tft de  monlkariunt^nvpp qutd ex pn. xim rC i caufa Heri,qqJ?ft ignoradu Quod^- 'dam lujuuia^notatioric cCigj^Uy Jifct a . pcm 1 nc ha^nus fic/^ara t u m^tvqo eTE. n . pin^gjJJ Ikflinxtiu inteUi^.^ui^ j^u^qiro.fir. cau.- ^roxima.ck quq remota,qua m re' bUinraicrj- tauerunt^ ,&d*P^ou^at^oncmubd a.dcmoo. Jlcdtionc.ptopccr quk{ tntcrnolcctc ncquiuc- tu^t ,.cuiusquidcm rci ignoranria raiilcp.ruro  tur , uo . xinu erfcctuj dtcttut, aut non fimplicitcr , led i.tr.i ingcnerc fuo , quod lcnj^.qojcexeplo clariiis uclfim- fiet.uadit aliquts in foru,,urjidcat amicuni, fir f-L^ quti xgitur quxiatjCur ttUoiii uadis^ potcftillc ucxc * fe . rcfpon- rel 'pondere.quia fum animatus, & ita causa af- feret efteclricem, rernoram camen, quia aiuma e ft cauu remoca illius ambulationis, qufi alix ilnt cau f ambularmms proximam ipfi ef fcci ji.qua non deruraha propinquior,eJ tamc aliaratiouc noneft caufaptoxima, na refpecru quidem aliarura fui genecis proxima eft , ncpe ut eriecirix;at limpliciter noneftproxima, etfi cniro tn gcnere caufx crrech icis non datur alia propinqujor, artamcn i n alio caufcr genere alii pcopinqniorem ille erTedcos. habet, kilicet cau fam rinalem,qux eft uilioamici infbro , hec.n us linnil ou.rlhonibus de carlcm rc f.nfhs fa- tisfacir;idemetum ammadaertimasin capite io. primi iibripofcerio.qnandoloquitlir Aci ftoteles de deraonftratione a caurareraora , in toroenirnillocapitc caufara remoram vocar caufam, & dernonirraiionera illam atJenr efle pex caufaro,urnen dicit pcrcatn non demon- ftxarj proprcr quid,cV rationem aflerens fubiii- gic $ n yip Teu 70' aZrior \ cau (am prius eam ootmnauerattcauum edam polt ra uocnr ,ihi ta men dicu oon e(Te caufam.ideftnon efle iibm, propter quam res. eft,hxc enimcftcaufa umpli t.\ ckci pvoxima.is: a-qualis effectui, ouafidicat, cftquidem.Ti eu7w t at non eft to' uT/or. Tan dem annotace dcbcmus. illa fequencia verba i propcerqium rcs cft | qucdcdarancqua cau- lam intelligar, non entmovunis caufa eft raufa illa.pcoptec qtum rcs eft.hoc eft quc, fatisfanat v>   :J - . r. :II:_S. r ri cauu,pi opter quam rcs eft^c farisfaciat quf Et quxftioni proptct quid eft , dc quapofita ilUcA ftioni proptccquideft;hxc.n. non eft nifi illx-> , quc nonfoldin genere fuo.fed limplickerquo que proxima fir , re ! iq ux. n.om n es dicuntur rc- tnotx,& cfte&u amplioresfuncnec per e as de  raopfrcatuc nid quod, eria m & iu fuo genere ,p ximi (Inr,pcdes nanque Sc illiui ambulacionis, ccaharuua pluriinarum caufafunc, & pedibut pjiitis non cx iiecciTitareambulario illa poni- rurjfcdparticulare llludamiciuidendi deiyde-. riurAcit caufaarquacaiiliusambularionis t qu? *ljiJ5 Cauf.(,.remotioresad cffedam 1 1 1 i m con-i traxiu M*aifcftitm.eftigirura>licecres aliqua po ilic ha.U.c r e q u at uor gencracaufaru,& in un- guio genere caufara (ibi proxima,proinde qua tuot proxi uus, una tamea ipfaxum tanrumodo> eft (iinplicirer proxima>ttes autem reiiqoz no limpncitcr.fcd ingenere fuo proxirax surudeo. pcr camfolan\demonftracurproprer quid eft; acii peccasomnes poftec.deraonftcari propcec ponacur c ftc ct u s. lix his patet  efc.polteaqucrimus jfpter- quid cft.Sccundura cft, quandoque non alrenJ pnus.alterum poitcriusded iimui urrunque no bis lnnoccicu.Tcrtium elt , non pollumus co- gnofcere propter quid efr, dum ignoramus 9 ciL ldem dicitde fimplicibusquxftionibus, quandoqueetenim cognofcimnsrcm eilc_^, ecinde qucrinius quid fir;quandoque vtrun- que fimulinnoteicirjfed nunquam cognofci*. mus quid fit dum ignoramus an fir. Vt tria* bxc di&a deciarcc Axiitotcles incipic enarrare id,quod in pnmo libro docuerar in cdrex. 1 7 8. pauloance anobisdeclatato> dicireninV poile duobus modis cogaofci quod res fit , artero modoperaliquid ipfiusrei, nimitumper eiut Rgumenra omnia, qux pro Auerroe adduCta funt , vcl adduci poilunr, cognica ueriraccl^facilefoluentur, quandoenim dicitur, demonftra- tio propccrquid, cV dcraonftracio pociifiraadi ftmguuntur racione quxfirorum, ergo re di- ftinguuntur , negandum eft antecedcns, quia nequedaturdifcrimen in quxftris fine dilcri* minein condirionibus principiorum , neque- ficn poteltutdemonftretur propter quid,fine Ad TccS slcclaratione ipfius quod . Ad locum Arifro* dmu. celis in iyS.contexruprimi libri poitctioruru dicimusaducrfarios iocumillura non incelli- jgere, illum enim fi intelligerent , ut latini , 6e Grxci omnes intellcxcrunt, cV ut Auerrocs ip  fe, quemtueri uolunt, eum interpretatus eft, ccxrecoargumenro non utcrentur. Dicic ibi oocoti* Anfcotelespofleduobusmodiscognofciquod E caufam, alrero modo per acckiens ,hoc cfc tex.178. -cs aliqua fi r, uno modo cum caulx cognitio- abfquc cognitione caui.r ; tandem docec quod in r 1. li. ne, altero raodo fine cognitione cauf fit, & neminem pu to hoc cue negaturum,Geometra n.non qucric Eropcerquid in triangulorresanguli Itnt duo* us redkisfquales, fed quxric an fint duobus re (5cisxquales,Eucbdescnim proponir demon (rtidum cp ita cfcquiacftJgnotura, fed quonii idper fuam cauiam demonftrat, ideo dcmoa. ftxauonc liia fimui & quod,& propterquid no tificatur, citas cognofcatur.rum etiam utappareat aduec farios hac in re apparenribus rantum, ac fallaci dcdara bus atgumcnris -vti.Scopus Arifto.in ea parte, tio con cuiusmitium eft conrex.ille i^ cfcdoccreique ia\ Itbi nam ea ^"^o^ftr^wo^ q"* "on folura decla pgfter. rat q 00 ^ dt.fed etiam quid eft, vulcn.oftedere earo cantumdemonftrationem,qux notificat q>eftfimulcum proptcrquui eft, ducerenosin cognitionem quid efr;eam vero, qucdecla- ratfoiumqu6deft,nullomodo nos duceread cognofccndum quid eft, hoc igitur,utoltcdar conlydcrat eo in loco ordinem , quem in qux- cendo feruamus tum ln fimplictbusquxicioni* bus.tii in complcxis, ut a complexisducainos in cojgnitionem firaplicium,quandoquidem in accidencibus hx, Sc ilix in eundem fenium ca- dunc , idem.n.cft dc accidente quxrctc an fic, Demonftrationk tpotpoft qucftio n c inoe mriati- eft, runc querimus proptcrquid eft | ted res hxc magis eft manifefta,quam ut proba tioneullaindigear , Sc quifquis folo naturalt -inftinccu ueriutccius non intelligit , indignut eft, cui perfuadcre argumentis nitamur. Aliud etiam notandum eft,quod ex his,quc, diximus, colligitur.eucnirc interdum ut poft quxftionc aliquid inucniamtts , quod non quxrebamus, na quadoignoramucck ptopterquid , & qu6d , nna licerquxrere nifi q>,ut modooftcndimus, B Seri umepoteftutqucrenres an iitincidamus in caufam rei,per quam limtil oftendamus cV q> cft,&propterquid eft.utin illofecundo diclo pronontiautr Anftoreles;quanquamigirur non quxrcbamus propterquid iit, fed folum an fir, tamen utrunque iimul inuenimosj^eque am- bigere aliquisdcbetq> Anftoteles in ipfo eius bbri iniriodrxcric ca,qux quxruntar , numero xqualia cilc tts,quc fciuncur.ibi nanque de mo disquxrendi,& fcicndi generaliter acceptis lo quebarur,quatuor namque funccumht, rum il li , nec plures dantur,quare numero equales funr ;at non loquebatur de ipiis rebus parricu latimaccepris,quf fciri.ac qttcri potTunt, coftaC cnim nonellexqualero earum numcrnm, quu soulta lctamur.quc nunquam fuerunr quxiita, ur pnma prirrcipia omnibus cognira;concra ue rorauluquxrancur,qux nunquiroiaentur, uc ftcllarum,& areiurum nuinerus. Legimus etia koccbreapud Ariftutelemin particula 570. pri G nrilibri Pofteriorutn,abiloqutturdc dcmon- ftrarione acaufa rcmora,huius enim tale exem plum proponit.propterquLd noreipirat pariesr quianon eft amaia-Lomnc enim refpitans eft aniraakdcindc fobiungir hac dcmonftrarione non declarari propterquid , fed folum quod ; aliud itaque ante eam demonft rationc m qux- tebatur , aliud pcr eam oitenditur , qucrebatur Ctum proptccquid,quoii autem oftcnditur non eft propterquid,fedqa6d. Ex his tandem collt gimusaliud eilede quxfiris loqui prour ante deroonftrationem quxrunrur,aiiud cfle de eif- dem ioqui prout per faccam demonfcrarionem nouiicantur , naro ( ut dicebamus) demonftra- tioncm oronem una untuin qu;ftio prxcedere potcir.nttnquam dux,atramen per aliquam de monltrationem doo limul innotefcunt.iicura- perrc dixit Anftotebs; iicantc demonicrario- ncnc*,quam nieroouuituus t a caufa remou 466 qttxrebarurfolam propterquidparicsno refpi rer,per eam aurem hoc non oftenditur, fcd io- lum q> non rcfpirar.Nullum ex his efle arbitror, 3uod negari poiGt, his lgitur iu conftituris vi- eamus an ea,qux ibi dicunrur ab Anftotclc, fentenrix noftrx ofticiant, inquir Ariftoreles nos quandoquecognofcentesqicft quxrerc_i propterquid eft, quandoquectiam utraq; hxc7 Kadcmdemonftratione nobismanifcfta 6eri ; nos autcm oftcndimus aliud eilc id,quod ante demonitrationem qucritur,aliud eile ld , quod per dcmonftrarionem noriri catur , quod igitus oicatAriftoteles nosq^uxrereproprerquid qua- do prius nouimus quod efr , ob id non dicic_a demonftrarionem dari , per quam folum pro- prerquid norificetur , quxritur quidcm tunc fo lum nroprcrquid , fedmox fadta demonftra;io no[incar5c proptcrquid , &qu6d, quemadma dum cconuerfo quxrimus aliquando folumu an fir, deinde demonftratto linuil nobis decla- rat cVqu6d iit, 6c proprcrqnid iitt ilcnt igitur ante hanc deraonitracionern qua;rebamus fo- lum an lit.ita antc illam quxrebamusfolu pro- prerquid iir,cadern umen eft urriufqi demon- ftrationis natura, & efficacitas, qux notihcac iimul urrunque^* ; quod quidem ipfc Ariftotc- les in eodcm c6tcxtuaftirmat t dic!tenim quud . antecaui; cognitionera licct quandoque vi- deatur nbcum ciTe qnod tit,umen rcucnnott  g.in,fi nanque nobis aducrlaretur iis uerbis A- rifcoteics,non minii&libi ipfcaducrfaretur,qui dcmonftiationisfpeciesponit ratione quxlito % Qt in principiofccundi libri Poftenorum, & in rpim. toutra  . ** CJO | *il#f f i;lffi rv * 'IV; H3fl t*I On  .u.  ^ilb tJJJD Cjput X X i II. in a! uenu interpretemur,plura nanquc pro eius pie ?. na dcctarfirionediccnda efitnr, qacad propo fitam nobiscontcmpLtionem npn pertinent: flitis in prctenciaeft ii dicamus poflcL duobus r m cJ r, modrscognulci quod res-aliqua lic, nut eniml,,5c co- ien(u,aut racionevfenfuquidcm cognolcit ali^noTct quisiunanibbicurari, aftrologusaucent uictt aut biculomancaSjCfiam fi non lurncacur, fcit ta-^y 10 "* mcn fveruuiK*cclij)fim lun^>'cjuu cic tcnam^V '1 cuncedeiocerppfitam ,qox eft cauta ccliptisv .7~j vterque igiturnouiieclipfunclfc , cV certarte ^zHt^ atritriquc cognitio pec fc funvpra, fcd reddftur /fflrftZ ccrridiiiia li altcrum tcftimoniupi cum altert gt*>~J>* > coiuung.i:ur ; il!c nanqucteftatur (eclipfimTi: dilse,hic verocaufamadducucurncccifarium; * ruent ccliplimficri : aliquas igutir dilciplinas efsc docciibi Anlro eics, ijux cuil"n.i-ui lunt, ut aitcra nullatn babeac cauiarum notnum , fed lcnl u rcm ali quam ica te habcrc Cogno(cac) alterauerofoiaranonerem illanrnrofcac fimtLl 'vllo tefttmoniofcnlus ; quod quideiu in loli* machecnariciseacnire potell,traCbantcnimr -  rocnrc abuinclasa lenlili mareua, quo lu ^l. easlolvrarionc cognofcapifineullofenlus au xilio ; fub ci* autem lunt aliqu^ alic tciciuix, cci.un .utcs.quc cafdem tcs lcnlili mateuci iun(ftascognofcunt,proinde eartimrerain.qua rum \\\ lem Dumerorumrationero efle confonantcm , & fiinul nouit & proptcr quid , Sc qu6d , noru quidem fenfu,fed rarione ; At ncgat Ariftorcr les eam tantum cognirionem quod fir,qux fcn fu acquiritur , h;c cnim feiunftaclTe poceft a cognicioneproptcrquid eft; quafi dicatdcien cia mathematica, qux res fine matcria fenfili 47 roon conremplacur,5c eas per fuas caufasdcmoftrar, 11 ou i r quidera rem efle prour ratione duce ad ftracioms fpecies polfe conftcu*re ;q> fi Ppecici nomcn impfopric,lc fumaraus, ucquadi ber digilionjsmembra fpccic$ rei.diuiz l.u uocabulo nominctpus , hoc mpdo c demon- Jtrarionisfpeciesappcllaripofleno inficiamux. Atumen dcmonftratioprimacUuiuqnc^nqn rectejn tres fpecics diunletur.ncmpc inlimpli citer dictam,& eam, quc, uocatur cauf* tantu,, & demonfcracionem quod , quandoquide* non codcm dilcrmuoc demonftratio quod ab aliis difctepat.quoalixintcrfe; illaoaoquc clfen r tiali 1 1 rt cre nc i ex natura i ci iu:mmi ab eis diftinguirur, illarum autcm inccrtYaccidenra- Cium cftdifccimcn.; Pcoprerea ineluiscft fi dc- roonftrarionero prima diuilione in duas fpq- cies partiamur, ut fecit Arifto-. in dcmonftra- tioncm proptcrquid,& dcmonftrarionc quod,; dcinde furaendo demonftrationero/propter- quid,& accidcntalem i i l;ns diftfj cnn.mi ex no bancnoiiriarapcmcnituttjusfn rcraefic n$ B bisdemonftrantibuscceptn*c4>icendq,.c5 in duas improprie v dtctas fpecics dvuidamus quarumalreram pr$cedit qufftjo prpprerquidj quum norum fit cftcctum eflc,a)tcram ucro pr ccdir quxftioan r,quu ignoretuc & proptet- jquid,& qqod. Hanc umcn diftcxcmiam Anft. nulhbi confyderauit, quumc*narurade"mon- ftrationis non fumatur, & acctdentam. fu , co- rumcnim,qux ex ccidcncr fttnr k nulla ratio in difcipiinis habcnda eft : Aucrr-ocs umcn u. intexprcs haoc lirie vlla ablurcbuic confydera- re potuit,tnulta nanquc inrcrpcetibus-ad fact- liorem reruminrelligenciam,&.'ad dottrinsa- bundanrum dcclarare conucxut,quoruro nicn cioncm ipfum aurhoxem faccre iwto.decet.HcC tgirur fi Aucrrois opinio fuit q demonftraua lirapUciter dicta, & dcmonftutio cauix umu nullam babcantinterfe eflcnrialera diftcrcn- tiam.tedfalum extrancam.qu efttariqne oo-( ftri,cV cafpeciem pcopri^acccpcamconfticue-; nouit cognitinne illa, qu cxperiencia, Sc fen fu comparatur . Alia muica de macheraacicar rum fcicntiarum nacura ad eius loci plcnarru intellrgentiam dicenda cflent ; fcd quoniam ad propoiitx dubiutionis folurioncm pauca^ h?c , qucj diximus^ fufticiunt ,tcliqua conlulcy milla facimuf. Caput yigefimnmquartum.An AucrroesAUqHOpAm (io defendi posfu . R Eieca fencencta Auerrois, 8c foluris omnibus argumcciSt.qux pro ea ad* dtrei poterancvidcruc Auerrois au- rhorius.quam ferapcc maxirai fecir jnus.poftulare vtan cius dogmaa}iqucm icciu ^ fenfum.recipiatjtSc Auerrocs aliqua ratiooc dc- ^ fcndi pofllt aliquantum confyclcrcraus . iis igiturtqwe diccafunryoranrsillius opinionis ienfus,quosnullam admiitere defcnfippc#iv, C i*.nequeur,te*cfteiusfentientu, ncq; rcpro- 6^ L.llos ommnocllc arbictamur, colligamus, nc uirlcamus an aliquisaUus ucxiox fenfus fui perfir.eV an tllum Auerroi attnbuerc poilinHis. llludin unmiscertsm^ttqucmdubiummcfle debet, nemonftrauoncm caufc diftin&am re-i rpla a demonftratii.ne fimplicitcr dicta, hoc eft in Con1iTiombus principiorum, liuc in cfh- cacttarc norrficadi ca.qux quc^runcur, difcrepa- tetn ftarni tion pofle. Qnare nulh alia diffe renriatehnquuur,quara ex nobis . Idumcn conftantcr nc- gamuy.talem diftetcnuam , quum dcmonftra- bari potcft, Scdftn talcm (entenriam ipfrattciin Conimcnt. ; - r i jf.primi libadeclarans uea illas fpec*ij4cTt" ,dl,;i ' ttionftutionis dicic demonfcnuioneanroAiateat,quam caufa, & caula fit nor ior effectu , blam fieri demonftrationem (impliciter diclfi, (i uerbefteclus notior(ir,nullam ibi iocum ha- bere fpecjcm demonftrationis , quomodo igi- rur hic dicit 6eri tunc demonftrarionem caufte rantum i Pr;rereain Commcntahi 13.14. 97. eiufdemlibri loqucnscie regreftu dicit ipfum ficriquandoeftcctus norioreft, &cum caufa jgnotiore reciprocatur, priiis. n. ab cflcctu ad caufar demonftrationem progredimur,;dcinde acaufa inuenta adeffcdrum demonftrandum regredimur, quem fecundum procclliim dicit non efle demonftrationem fimpliciter dfftam, fed demonftrationem caufartanrum , quando- quidem exiftentiaeffectaisper eam nonnotifl- iungit difterentiam , qua fola putat demonftra tionem caufc. tantum diftingui a demonftratio ne (impiiciter dicra, ea autcm cft , qubd'in de- monftrationc caufa? qua-ritur propter quid-, quia notum elt cflcttum clle; in dcmonftratio- ncautcmfimplicirerdictaqufritur an fir.quia uuunque ignorarur.Hcc (unt, quq ab Auerroc ibi dictinturde demonftrationc canfc ranrum, ubi ncs multa confydcrare dcbemus, primtim quidcm Auerrcem teltarifenomen/peciei la- te,& impropriefumere,hoccnim mfidicamus, eftin uerbis Auerroisin co ipfo locopugnan- ria ita manifefta , ut omnino incredibilis lu, prius cnim dixit tres eflc fpccics demenftratio nis,pofteauci6 dicit demonftrutionem cuif.e ranrutn efle fpeciem quandam demonftratio- nis liir.pliLi!t-r dicTc,;a Ljvmi-.jir modofunttres catur,quum priCk' jlrario caufc. tantum quando eftettus cum cau- fa rcciproc.mit , & itaex caufa fequitur cffe- Clus, utexeftectu caufa , quod ipfe in eo Com mentario nonagcfimoquintonegat. Prxterea dogma hoc eas omnes difhcultates patitur , jtias antea memorauimus , qnado oftendimus tion pofle eftcclum latius patct e fua caufa,li ea non exaccidenti,fedper(e illiuscaufa fir.Si ue ro poftcriorem fenfum fumamus,non minus in difhcultatesfacidimus,qtria(i caura,& efle&us reciprocanrur,&caufa notior eft efte&u.fict ibi demonftrario fimplicirerdicta, nondemonftra tio cauff tantum, declarabit enim, & quamob- rem flr,&qubd fir.ut ipfe Auerroesfatecur po- ftea in commentario 97. in primo membro 1U riustrimembrisdiuifionis. Prarrerea quomodo aiiisin locisdixitdemonftrationem caul.r efte mc! pcnnde enimeftacfi diccrcmus trescfle fpeciesuiuentis-,(rtrpcm,animal,& hominem, quom homo Aib amtnaii ut Ipecics lub gcnere continearur, (tgniftcatcigo Aturnoes 1 nonc fpeciei latc fuaiplillc quando dixic ttes  flc fj c cies demonfrrationis, quumpolcca quafi renu* dihgetiusconfyderans, &magis propncloqul uolens dicatduJfcex eis elle unam , & eandem fpcciemjdcinde pcrpendendumelr.Auerroem, negarecasduasdemoftrariones aliquam habe re eflentialcm dirieivnn.ur; & dtfterentw tan- tnm .icctdcntalcmeis tnbuerc.A' cam unica; quum cnim dicateafdem cflc utriufq; codirio- n. s.certeaffirmar cafdem clfe utmifcpi^rftif- 1 Liia.is elfcntules.nihii cnim aliudeft eojidi- tio rei.quam difterenria eflentiahs ; crijodiffe- rcntia.quampoftea lubiunpir,non cltconcli^ in regreffufecundumpracc(lura,quem pixcef riO,proindenon eft diftcreniMctlcnctalis, led *> fitalter prowfluspriorabeffecluadcaufam.fs atcidntalis!,uc antedemonfcrauimus,quia to-. hic negat caufam ex eftechi feqtti i His, & aliis F tA 1 n nobrs eft.non in ipfa dcinonLttafioms na- iimihbui di fticultatibus fenrerrria Auerrois re fertaefh Attamen fi ipfum legamus jn Epito me in ;capite de demonftrarione.nihil ibi dicir, quod non recipi poflic, & fententia , qnam ibt profert y facilhmadrecCum fenfum trahi po- rc'.,ium in pnncipio lllius CapttlS n cs demnn- ftrarioms fpecics (tatuit, poftea de dcmonftr.i- tione fimplicitcr difta diligentiflrm^ loquirur, & plurimos eiurmodos enumeraq poftet : r.m- (itaddemonftrationem cauueuntum ,deqoa credendam eftipfum ibitotamftiamfentcntia proruhire.atque pleniflime-locururw e nuis dcmonfti .innum fints, quem adeptiquie fcunt , nulla igitur demonftratio declarans Sroprer quid eft debet fccundi gradus demon- ratio uocati , fed potiflima fcmper appel- landa eft . Si uerci nabira animi noftri ratio- ne demonfrratio, quam uocant propter quid, non eft poriflima , dicant quxfo quid et de- fit ; an quod ante demonfcrationem cfr no bis notum cffcttum efle ? certc quifnam de- fectus hicfitnon uideojin dcmonftrationC_-> qui- Wr l 4** DeSpeciebus 45* IMtxo ccdentarium,quod nacuum dcmonftra- tiom.s variate non poteft ; ideo Ariftoteles nol- libi Imms diricrentie mentionem fecit, 111 z. e- ium cap.'primi Ubn Pofteriorum dum cbditiof nc; illas enumexat, ne verbum qmdcm de hac diftmntia facit \ n capite autem dccirao , vbi tmncidefedhisconditKinam confydcrat, vn- de fecundariar dcmonftrationes cxoriuncur ail de hoc dcfe&itdi&uin coroperimus , quod tamen m tx, mc laceu- debiuilet,fi isefliu dcfc- #usaptusuaciace dcmonftutionis fpccies^ea oanque demonftuuo , quce*'hoc dcfeclu na- fciuir,eft mulco nobilior ijs demoftutiontbus, qu t h u s folum quod c 1 1 notincatur , has uhicil. AriHotcksibidtligcnterenumcrat.atque ea- rum di&rimen dec4ar4t,quare multo magis de monftr ationis proptcrquid, & dcmonftuuonis potidlmcdifcrimen dcclarare dcbuiflct, uuoH t,tmti non fecit, quia nullum inter has u i u 1 1 - varg. rhen cognouit. Auen ocs quoqttc m on r.cipi u iUius capitisin coinmcntario $> 5 .contueuu Ai t ftocclera velle in co capitediftinguecedemon, ftutionem fimplicitcr dictam a demonftcauo- nc qiiod,excmj>l.i t.unen,qu.r ab Ariftotcle f- fcruntur.funtdcmonllrarionis j)toptcrquidrve firaiUtec Auccoes fatctur in Commcnur. 97, itaque afleric Auerroes Aciftotelem in eocapi tcdemonftrationemjproptcrquid cum pociiG- ma demonftutione conJuodcre , easenim re nera nnnquam diftinxit , & nos , li utrunquc dc demonftrationc Ubrum diligenter Ugamus ouquam inuenicmus Auftotcicm aliqupd ca- rumdifctimcn confydcraflc-e , Sed in EpitOr* mcincapite dedcmonftutionc Auerioc* hoq idcm clai illime conliterur, dicit cnim demon-j ftrationera propter quid, quam vocat dcmon- ftrarioncm caulc;Uhlum,crtefpecicm demon- ftcationisfimplicicccditt# 9 6c afdcra efle v- triufquc^onmcioncsjacquc candcm pcopricu ccmj quomodo igituc dcmonftcatio prtroa di-r uiuonc diuidituc in ues fpecies , fi demonftu- tio proptcrquid cantUm cii fpccies dcmonftra- uotus potillimv : cv quomodo h, funtdu? ipe- ctes demooftuuonis rc dift tnct.r , fi eardcm pe-> nirus funt fccundum Aucrroes utriufquc cou- dicioncs I poftumus igitur hunc in moduin ac- gumcntaci,quod pcincipia , qu.r funt not toi a_. rutura,& nobis.finc nobis primum cognka,n6 ioucnta pcc aliud, hcc ucl cft conditio llentia Us.ac neccflacia potiuimx demonUraUoni,v o u.r dcfendi non potcft. Mantfeftum igitureft Ariftotelem hftOf diflcccotian. nrao rcfpcxiifi:, xjuando dixit pn n cipiaderaonftcarionisnoaora cfle condulu>9 oc , Prarterci li ca fcnteotia admittatur,fcqije- 4->s. cur huic bomini candcm dcmoniitcationcm f fe j;t>iii!iniam ,ai:cu autcm:bomini c: : c prcj? ptcr quid taortiraquod abfurdum cft , fpecica cnim -denMioftrationis-dcbentfccufiduoi prPr E pciam natucamdiftingui, noo untum tclpeita diuerCbrum iK>tniniiin,quodqU) pnus catu cchpiim naucric finc cogniuonc caulq, ueniac poftca ineius cauf.c cogoiciooAiri, pcr eam co P gnoicet.pcopterquid 6at ecbpijs , lcd ooquod lic , cidem igitOC dcraooftcatio hiuC rjf pio- ptetqaid^quJtiltcri potiflimafuu . am c ua- tuudemooftracionis fumpom vnujc. f .. .: ,ic eft, caque ac-. eideacaria, cadcm uianentc dcmonfira^iouif ipccic fccundum propriaro naturan). Tale; tiam cdc vidcmus omncs. dciiiQtu^au/ao/i, fpcciesab AnftoreJc poiitas.ut qu^eft dernpof ftrado quod, licfempei deroonuj "auo qu.bd Gcr* cundum propriam naturaiu , Scrcfpccm om- nium tr.ui.ut 4TJ Demonftrationis. 4H pium hominum; neque conringcre poteft vc A carousid rcfpc&u noftri tiertim cflk,& nuli.im qui mnc lu mini eft deroonftratio a caufa rc- nos adjpiici cogmtipnem quod rct tu , dum  rnota.alten lit dcraonitcacioaberTecTu*, neque icadcmonftramus*. attamen ipfamdempnftta* vc llla, qux huic homini notincat folum quod , tionis naturam tpccundo id failum cflc con- plceri notiricet propterqujd. JEt (ut uno uerbo ftanter allcrimuSjproptcreaqtiod demonlua- jdicam) noriftlmum omoibus cft differentias uoex proxio-iacaulacoiiftans, dum dccbr..t_ jdppolicas, perquaidmiditur gcnus, c fnecies prop.ctqnidft,non potctlnun fccundutu prq foniUtuunniCiineodem indiujduoliraul repo priam naiuiarodcdaiajecti.imquddcft*rf|p.an, tirt non po|le,non entmidemnumero animal iuscntm nobisantca nouim fu icm cOcv, pcc m p ic!u.uu>n.i!-_.,^ irranontlc elle.nedum hoc camcn non ilai qmn dcmonibatio quoqi C/t** . " I nterap jrc, icdnedtucrfii quidero teon fu^ptfioaj^raiddcclaccr^f^epfgojem. banfc q^njff+*^~ oocibus, nliciempIoiUuftraxe,cft.ainicu>meus Vcpe*. Kmf juis ( qui meper htcrasccrriorcm facrt peftilcn- 'J\Ic  * Ctput XVI 11 i* qto poH^emt Hfferentia 4 qtt4% ^rp celialle, {k_ a,n tAon^m cariorc m faiccaro cf- /&**tt*f* Jns accepta c r bjUv,-:? oiicndnurnon poj- | ie , cgo autem .uuequim lucix ad mc pcrfcfr, >%^^*./6 ^-^ fe ahqnam demonfhationcm declarare ieiuui,dc pcudeiKia quulcm lcicbam, ,u ilc_y /*" ' frvpter i)iidcji,(ji4Xc:i(tmqkodejl auHona igoorabam ; Liqu.Mgir.ur a mc petatv * M nonduUret jccundum pro- quotnam rcrum. mc liter^dlx commonefacia:, ^"- m prum naturam. dtiarumnc dcbco rclpoderc , an unius, qupfi I aiteraro antcanotaui bftbeba.m*?cericduarum,, HAdcnus  Itenfum eft dirfcremianu B quanuiscnim aitcram egoprius noucrun, pcr lilam , quam Aucrroesa rnedio fu- jioc umen uit carum lucratum oooK>UjUFjr mtr,non eiie calcm.qux diuerfas d e- qu x eit d u.u u nu erUm cotuwonenrli dua* tn moilrationis fpecieschScete qucar , oiro u*s amicusdlc fci tbir,.& quanuisfgorytk vndc qiufque uidici fus uir colhgere- facile alteram.vel ctiam vcr.mque prcnoueiim., a.tt*-, ; poliet non elfc verum id.quod Auerroifte. opi- roen natutam propriam,arquc crHcacitatc m h- oantur.poifcex tahdifferenriaaJiqoam in qtif. teraruu) ipecr.mdoieivper vcu* diccinus d  ficisdiftcrcntiarD dcrinari ; ciuandoquidcm ^vt duabui rcbus litecas.illa.s qucnuis lcCi l l ux 3 quarlitisper CM noc.ricacis.ic ftuxfoncm not ifican ccm propt ei qmd clc noci* tfeoM pitur , cifencialerrc, &c fpectficam, ck , il lud fitiare eciaro  abc in prc- n&pof- quoque infkjaanemodebccct , hancquxfito- nouenm tolliturpropcerea vpta ticmonfisati^; iuuc to cpm notificatorum dirTcrentiam nunquam ukaiirjtt4 ;Ticc fcnirepr^a ruui t ax ^ fcnc.i- B *cejlariuroorutanoht cam ex alta priore.qux tUanam comproban pcuclt .primum qun cm iiai fu acondmombus principioruro fumacur, d rtc- quoni.tm jn qu.Tiitaproptcrquid .eik.ppvaptci p:-c..& rcntia exoririi, utc conrrano ubi in condittor hcnduui quxliium an iit.cc ab eo diuelli o'noftrafpt*cter inte!bt;atiir , cUrdttur,id dcmonfrtari.ac notificari du -tur % Inqtiu Auerroes deirwnftrarioivem ' ptoptcc prgoOmnisdemonfirarioiecundumpropri.'") ^toid eaftiem haberccondiriones, Srproprrera (uum naturam ncrificarrcm etlc ,uel non cilt t."; oinncs t-as liabetdemonftr.itio potniima, jn nccoumis lyllogjimus, ut npud Anlcot,- c lcdtiadere jViiiim COgnmonem propterquid, n roemoratisloCisicgcreefrjnon enim nobuj c| v. ii.i:n exift fiMarflcctti:, ner c.-.ni oobii nd obeft quoci toca illa eiusiiba pars fu difpura-. a^norcfcit.niiumcognirarjobisanxedlam dc-4 i . di.x.- ^ _ DeSpeciebus - 4 ^ diximus.ab Ariftorcle tanquam *verum,atqne DNeque alicuius mcmcnri eft ea refponfio , quS omntbus notum ex ipfa vi vocabuli fnmitur, uidetur ad hoc arTcrre Aucrroes in illocomen-Rcfpo demonftrareenim nimlaliudfignificat.quam tariojjj. pnmilibn Pofreno. ficin Epiromc in* A - ftendere aliquid eflc , vel non efle ; fed in fe- capite de demonftratione , dum dicit demon- Uexn * - quente qiioqueparte,in qua Ariftoteles rei ve ftrationein caulz tanttim non oftendere cfle- ritaremaperit,&exanimifententialoquirar, ftum efle , quoniam id notumeftante ipfam hoc idem fxpe pronuntiare videtur , nempc a dcmonftrationem.quafi dicat,uim habet caufa conrextu j 6 .ufquc ad 47. nam fxpe dicit tunc proxima notificandi efteccum efle,fi modo hoc verr demonftrari, & cognofcirem aliquamef- ignoretur; atfi notum fit,non amplmsid norifi  \*i &,quandodemonftratur propterquid efr ; ne- catw ; hanc enim refponfioncm inanem quif- que bcni cognofci rem efle, dum fine caufa co que ex 1 1 s,qu? haccenus di&a funr,racde colli B gnofdtur ; non poflumusigirar ncgare demo- gcrc poteft, pre/errim ex eo exemplo, quo ad ftrationem illam , quam Auerroes uocat pro- rem declarandam ufi fumus,literarum ab ami- pterquid,feu caufx tanrum.oftendcre fecundu co fcriptaru ; noftra enim accidentalis aftcdtio propriarri naturam qu6d hoc eft hoc ; imo & ipfain dcmonfrracionis uim,ac naturam imnra tpfe Auerroesinconfydcrare loquens, & oerita tare non debet ,ncque potcft, fcddemooltra- tecoa&usidclarauoceconfefluseft,naminc6 tio nacuram fuamfemperloniat ,exea.eft no- mentariis 95. 96. primi libri Poftcriorum lo- minanda,non exaccidentali nofrra aftcccione. aaens de enbusfpeciebus demonftrationis & Qupniam igitur eademonftratio c*uiliber igno e demonfrratione caufx prout conrra demon ranti eftectum eflc uim habet norifi candi 1 ps u frrarionem quod , &eOnrraporiflimamdiftfn;- E c(Te,Iicctaliaii fcieuti id non norificetTcft ta guitur,aperre dtcirper am dcmouftrari exifte men appcllandademonlirarioa propcta natu- na m efftfdtus & eatn ex rali caufa fieri , quattu ra,non a nofrra accidentarin aftcdhone, t roin- exifrenriaipfiuscftectus ex neceifirate iequa- de dicendum efr eam dcmonfrrarw.ncm fua- "S- rur. PofTurous eriam. ex iis, qox fupradixi- pte natura norificare &proprcrquid, &qiiod, mus,tale areumcnrumcolligere, ubiprincipia non folum pronterquid. Hoc aurem rationC f* habent omnes condiriones ab Anftoecle decla ualidiflima confirmatur, quia ii rcfponfio lu-c ratas.necefleeftper eafcicnriam prxftanriifi- Auerrois rdmittererur, errorem manifeuun rnara anobisacquiri,&quaprxftanrior,aepo- commifiller Anftorcles, neqoeexcufan poflet . .1 ciornondetur, fiquidcm ilfis quoque princi- demonfrrationcmrnimin duas cancu (pecies, pi)s alia prxfrantiora,arque efficaciora non da- habira quxfirorum rartone diftinxir , in eam , car;atqui omnis demonfrrarlo proprer quid qu?dicirar proprerquid,&eara qax uocatur habet eiufmodi principiajucanteademonlcra- demonftrattoquod , fciensenimomni demon oimus,&nim Arifcorcus,tam Auenoisreitimo ftratione declarantc pr oprer quid eftdechrari nio comprobauimus , ergo omnisdemonfrra- etiam quod cft,tat;s nabuit cam uocare derr.6- . tio propter quid tradir prxftanttflimam fcien- ftrarioncm proprerquid.ucdiuifiotalisfit, om- tiam,qua non daruralia porior, promde om- nis dcmonirrario dcclarar rem efle,fed alifci nis demonftrario proprtrquid porefretiam uo percaufam fuam proximam,quoctdiciturfcire can demonfrrario pon(fima,idque cenfuitabf- propter quid efr,nlia non per caulam proxima, 4.1-.Z quedubio Anftoteiet: Alioquoqueargomen quod dicirarfcirefoluqeftffedaduerius hoc to eflicacifliino id confirmari porefr,den>6frra- F egoobiiciam Ariftotelt non elle uerum quod tioexcaufaremotanotificatrem efle, ergode- demonftrario ab eftecrii proximo , ficiila, quf rnontrrario ex caufa proxima multb magis id cft a caufa remota, fitdcmonftratioquod,coa norificaredebet,anreceden5eft Ariftoteirs,ccv cingerenanqne potefturresdla,qux dcmon- fcquenria manifefraefr, quoniam caufa remo- ftratur,fit abcui nota antc illam deraonfcratio* tadum ponirar,n6neceflarioponitur eflectus, nem, hacigirarnon notificabitur quod l-c^, proinde ea non mererur uocari caufa prbprer imo nihil prorfus norificabirur;id igitur noo . ouam res efr.fed hac appdlatione caufa fola~ debuiflet Ariftotries itafimplicirer profcrre^, proxima fignificator , ca enim pofita res ex nc> fed cum hacexceptione,hxc demonftrario 110- Ceflicateponitur,cV eaablaxarescxneceflltate tificatquod cix, u modo ignocum fir,nam h- auferrur . quod fi fublara caufa remoca res ne> quis illud nouerir, nihil ilu declarar,igirur de ceflan6 auterrur , id non efr primb,fed quia^ monftrario cj> non cfc omnibus demonftrati* unacum remota etiam proxima remouetur. qu6d , fcdaiiqmbus noneftdemonftrario,quu Quum igttur caufa remora rem efle non faciar, eis nihil notificet: Actamen Arifroreles rali caufa uero proxima efle rem iaciar, fi caula re> exceprione^ifus non eft , quia uana , & a fcien mota uim habet notificandi rem efle,cur caufa riali tractacione alienitlima efcrcgulx nanque proxima uim eandcm non habet ? cette multo tradendx func pcrpecuc. , Sc res funt confyde* inagts habec ; atqoi omnis demonftratio pro- randx lVcundum proptias naruras, proinde* prer quid excaufaproximaconftar, nonporcfc eiufmodi demonitrationes dicuntur dcmon* igitiu non habctc uira dcclarandi rcm clsc . ftrauoncs quod, quia fuapte nacura dcclarant rcm I 457 Demonftrationis. . 4 fem efTe , non confyderara ea.qnetn diuerfis A nam fi demonrtratio proprerquid noru dc hominibus cft.accidenrali uarietate.Hanc fuif feAriftot. mentem apcrt dcprchcndimusex ea pjurre illius captus,in qua loquitur de demb Jtrationc a caufa remota, hanc enim rali exem- pln dcclarar , fi quxratqr propier quid parics fton refpiratj&refpondeatur quia non eft ani- jfiia!,taliscon(trueturdemon(lratio,omnercfpi fans cft animal paries non eft animal, ergo pa- fresnpn refpirat , qujr quidem non demonftrat propcerqutd,quum proxima caufa adducla no Jic.fcd fplum quod *, in hocexcmplo Arift.cer- tum eft exiltenriam rei quxli t c notam e llc anre illam dcmonftrattonem.cV antcquim qneratur propterquid paries non refpirct,quis cnim cft, * qui ignorer parie em non refpirarc? im6 Arift. itale probtemaadducir tanquam notum quoad qncftionctn an fit, inquir cnim f fi qoxrarur proprcr qnici non refpirat pa.iesj atcertum eft non quxri proprerquid eft, nifi quando notum efr qu6d fir , ut ait Ariftotelcs in fccnndo hbro Poftcriorum conrextu primo , Ac * >. nunquam nim quxrimus propter quid aliqua res fit,nifi priusconftituamusnotumefle quod fitj atra- mcn fadca demonfrrarione dicit Artftoteles pet c ..n notificari quod efr, noh propterquid eft, quafidicat .quxfitum eftproptetquid non re- Iptrar paries, hcc autem demonftratio quxfrio hi non fatisfecir , fed folum declarauit quod fir, qttod paries non refpirer; quod fi fenrentia Auerrois admittcretur , falfum diceret Ari- ftotcles, quoniamenim anto dcmbnftracibi liemnoram erat quod paries non refpirac-,, demonfrrario illa non declarat quod, quarcL. / hihtl notificat', certc res he^c nimis ctara eft; -iecaliaratione Ariftoteles detendipoteft, ni- *L ii dicendo ipfam demonftrationis uim , Cc ? haturam fpectandam efle, quando quid pet ? cam oftendatur infpicereuolumus-, Gquidem iilademonftratione ex propru eius naturao- monftrar qubd eft , quia eft notum , fcqut* rur dari r.ffectiones in fcjentia^ , quar prx* cognofcantur cV quid nomina figmficent^, cV qu6d firrt-} nulla igitur difterenria m.ncc inter principia- , & arreftiones habita prx-> cognitiomim,rarionc_^ ; Ariftoreles igirur ipfam rei naturam fpe&ans dixtt *vniuerfa liter accidentia demonftrari qubd funr , nnn- quam dixit prxcognofci, quia accidenralem hoftram affcc^ionem non refpexir, fedfolam demonftrationisnaturanv, quxquicquid de monftrat , demonftrareffc*_, i atqui acciden- ria omnia fub demonftrationem cadunt, er- ;o omnia nullo cxcepto demonftrantur eU His argumentis fatis puto effedcmon- ftratum non poffe aliquam demonftrafionem oftenderc proptcrquid eft, quin firrul oflcn- dar quodeft; obid Ariftotcles, cV Gtxci po- tiftimam demohftrationcm vocare folenr de- B monftrarionem r*? Ikti fine exprcffionC,. t*u iTt/, licet hoc quoque pcr eandem dcmon fturtonem/notificetur. Caput Decimumnonum , m qua oSlcndUur etiam rcfpeftu noft/i nutlam demoniirationent notijicare prcpier quid tfi , quin no- njuct aum quod ejl  c i Aetervm ad plcniorem huiut dogmatis confurationem oflende re poflitmus qubd non modb iu- tUram demonftrarionis fpectando verum etiam nos ipfos demonftrantesrefpi- cicndo, omnis demonftratio notificans pro- ptcrqutd eftnotificatetiam qu6d cft a t)C no- bis tradit nOuam ~vtriufque cognitionenu > quam anre^a demonftrarioncm non habcba- mas; Ariftoteles in trigefimanona particuh ftcnditur quod paries nbn refpirat, quanuis C fecundi libri Pofteriorum reddens rationem , enlm prius notum id ftierit omnibus homi- cnr ille , qui rem efie cognofcit finc cogni* 7-arg. pnus ribus", pcr hoc ramen ipfa uis demonftratio nis mmtmc tollitur  fed femper ralis ferua tur, utnottfKet remelfc, fcd non cufut^-,, ^Qiipniam ieitur ipfe Anftotelesin declarari- d.i derhonftratione quod non refpicit an id , v^uod dehionftratur , fitrtobisprius' notunu^ anignotum; eademrarione ilfud in demon^ frratione propterquid refpiciendum non eft, fcd fola fpe&anda eft uis , ck narura_. dcmon- frrationis . Pr^terea Ariftotelcs in7 j.j r.7c,ck per caufx^ognitionenu, fc&e. cuius quidcm cognitionis (omparatione-il- tera eft potius ignoratio , quairu cognirioi allcnt igtrur Ariftoteles rem cognitam e(To qubd fic , fcd lcui , Sc rudi cognitionc po- V ftc* ftea negat eam cognpfci quodfir, dum. perfc- ct.im cognitionem refpicit , cuius comparacio - ne altera non cft cognitio . Ex eo>loco nos coL- 6cic - 4# D Caput XX. in qno omnes fpecics dcmonslrationit iuxta^iiUotclisfcnuotiam colliguntur. , ligimusquodqui prius nouit cffecTum aliquc eilc,& poftea dcmonftrat proptexquid Jil, jllc hacdemonftrarione nouamfcicntiam adi- pifcitur, quam antea non habebat,qu6d res illa fit, perfecTam cnim , Sc certam fcientiam acqutntquodfir, quam priusnon habebar, ni- fi coafufam , & rudem . quarc etiam refpectu poftri ea deraonfcrario, quamuocant proptcr qmd tantum , notificat utrunquc , &quod fit , & quamobrem fit . Hocidem ipfius quoque Aucrrois confeilione confirmatur , qui in  non cognofcuntur effe necelTanx, quia effe- cTusfumiturnotus abfque cognitione caufx, que ipfi effecTui tor.nu impomc evtftendi ne> cefficatem,illaigirurnon eft demonfrrario . /Vd hocrefpondei Aucrrocs in deraonftratio- ne qu6d non-cogoofci effectum ira cil  necef- farium , utquando pcrfuam caufam cognofci- tur , fed infirrnroxe,ac minus cxquifira^eogni- xione.&roinorecum cerrirudino , eit enim .cognitioexiftenrix raulto dcbilior quandoii- ,ne caufa habetur, quara quum haberur per* caufam , fcd non c:t ita debilis r utcum fyllo -gifmum a genere demooftrationis expcllar , , Faretur ergo Aucrroescognuioncm exiftentix cffectus in nobisacquiri maiorem , cerriorern, & exquifitorem per cognirionem.caufx, quan,- dodcmonftxamuspropterquid ; qux deraon- ftratio nobis traditcognitionem cxaccifljmam quod effcctusfit.quaraante earo deraanftra- uonemnonhabcbamus ^&reueMii.bene hoc expendaraus-, veriffimurn eoTe cognofceraus, dumcmm effectura nofcimus abique cognj- tu.nc c.uilx, non poflumUi ciui nc^clVitateui -plcnecognofcexe, quum tota pcinic.ua caufa> .quam ignorarous, utqui^ui>iexfc4ipfim lunc ficn , & caufamigaoxat, elTcquidcra eclipfitn vutct , lcd qnod cx neccu^tat^ r ^4t B( .cVL^quod Bon poffit non heri , et fi conieclarc medo ali- -t" quo potcft , cxquifitc uincn farc not), potcft, dum caulam echphs ignorat; qu* vero calc- I u eu n ^ijypjpecii^m iguaxusnon eft,.isroultis etiam m.",Cul uWnis priufi|uam fiac eclipfis , am fx ^neceifita . i . it runc futuram prxuidcre poteft pex cogniuo -BCmcaulx. -i .-  'y> atihraa ::.-.}* S Atis igitur cftenfum eft non ppfTc fierf dcmonftrationem propter quid , qux tum proprix nacur; fux. tum dcmon ftrantium. habica ratipnc non notjfice^ ctiam quod eft ; proinde non daxi deroonftra^ rionem proptcrquid re diftinccam a demon^ ftratione pouffima tanquam aliam dcmonftra-. tionis fpeciem vtplurcs axbitrantur. Fuma igitur manet ea dcraonftrationis diuifio,quam Dosantcafeciraus, ut ratiom, atquc Ariftot^ xqaxiracconfentanea, quam nunc clariorc ex iis,quxdicca funt, colligimus hunc in nio- dum Demonftrauo non dicitur nifi G^.o^Qonini mus neccfTarius , & ex neceflariis propofitioni-.d cmoito bus conrlatus,qui procelfum habeateu r cnrial l c, f {tranoe nimirum acaufaad cffcdtum.YclabcrTccxuadjO^og!" caufam j quomamigitur omnis dembniixaricX "^* E aUquidcfie oftcndit, hoc duobusmodjs fcjt\ niSJC i fcihcet vclpcrcaufam ,uelfine caufa.pioinde adcrtr- pcr criccxum ; fi pcr caufam ,aut pr 1 oxjm i am cla,uel autrcmotam ; pcrproximam quidcmfir demo," 6uct * ftrario proprerqiud, quara dicimus potiffima , ' ac prxftantiffimarn dcmoftrationcm efle , pcr caufam autem retnotam Ht dcmonftratio.iolq ouod , fimditer pcr erTcctum fit demonltratiq toliim quod;itaque dux fummx fpeciesdemq (trarionis dantur habita ratione quxui;orum , quf pcr eas notificantur.una, qux rem cfle de- monftrat fimulcum propter quid, altera, qua; folum quod dcclarat , non propter^quid ; nxc furfusin duas diuiditur ratione medii diftin- ctas , fcd non rationcquxfitorum, quf pcr cas notificantur ,altcra pcr caufam reraotam de- monftratcffcccum,alrerapcr cffccTum nocifi* ^ cat caufam. Alia dcmonftrarionis Ipccres prx? fct hvapud Ariftotclem non datur. . \ F Caput X X I. d eft iimplicicet proxima, rrcs autem reliqux no fimpiicitcr.fcd in gencre fuo pcoximx sucudeo. pcr cam.folam dcmonftrarurpropter quid eft; atfi pereasomnes poflet.deraonftrari proprec quid.fequcrecur uniusrei quacuor efle pofle po C quod aliquis decipiatur crcdens jplurcs efle v .K nificat Arift.unara eile rci caufant, qttc omni- bus fimulquxftionibusdeeadcm re fadtis fa- risfacit;idemcttam animaduertimasin capite i o. primi libri pofterio. qttando loquitor Ati- ftoteles de deraonltratione acaufareruora , in cotocnimillo capite caufam reraotam vbcac caufam, & demoaftrationcm iilamaflcrir efle per caufaro,tamen dicic per eam non demon- ftrari propter qutd.cV racionera afferentfubitU git {riylp /i>itou74 cuTicrl caufarn pcius eara ciominaucraccaufam ctiam pofteauocet.ibira men dtcu oon etTe canJam.idcft non cdTe illam propcer quam rcs cft.hxc enimeftcaufa fimpli crccr proxiraa,& rquahs effectui , quafi dicac , cft quidem tj 7tr,ac non eft Ta' cutm. Tan dem annotare debemus tlla fequentia vcrba Jpropcerquam rcs cft J qucdeclarantquacau- iam incelligac, non entmomnis caufa. eft caufa illa.ptoptcr quam tcs eft.hoc cft quc; Utisf.iciat quxftioni proptecqttid ctl , 6c qua poflca illicA . " ponacur ertec)us.Exhis patec  dari dcmonfrra* da; i .ie uonemcxcaufaproxima qugnoneft dcmon i>> 5 ^"r fc-atio propter quid,fed folum. qu6d, oerope fi "j j^ illa caufa ht folura ia fuo gcnecepgoximtu noa xim ., , umpUcttcr ptoxima-.caul a autem hxc proxima qux uc- flmpliciceriquamunius cei unam eilediximus, td cit alicuius cei eft caufa finaiis v aliatius autem em p to P ut ciens.uelahqua alia , quemadmodom docct_ l " Atiftotcies.irtfecundo hbro Poftcr.in capir.de cauusquadete noncftopusutin ptxlcntia^ pluta dtcanius , hocenim copiusc tract uiimus- in libto noftra de media demonftrarioaisi nuo (acis eftiaceUex}lTe Unam cfle uniusrci proxt* mam,OC xquatam cuil. im.quc i.uur.icc-rc poflit Suxftiont propwf-quid eft, queiaceicdurn efVef ciens,interdum fiais , interdum abxcanfa , 8c demonftratio ex tati caufa dicituDidemoftrario propcer quid, quc eft potiflima lUmon 1 1 r .u 10 , quum alia pociot non detur, propterea non eft tifliinasdemonftrationes, quodnullaratione^* fjeri potcft^tdeorccTcdixit Auer. in commenc j, 6 .primi libri poftcrio.unius rei unam cfle de monfrrationem,& unam definirionem, quia v- nius rei una eft proxima caufa; docutc hoc aper te Ari ftot. ptope finem fecundi libri pofterior. ^r-.t , u ' 5 ' Auerroes.incommenr. pr.97. claredicitef fcctum curafua caufa elTentiah rcciprocabtle efle dcbere,& hanc unius etTecrus. unam efle * ' Hanc fignificauir Arifrot.ini dcfinitione fcire r triajio quando dixirffcire cftcaufamcognofcere, pro ada iu ptecquamres efc J inquibus uerbis trianocace dcbeinus, primuin quidem Ariftotclcm diccre canfam ia iingitbri nnmero,quoniam una can  rum ettciufinodi caufa,non plurcs v deinde uti aratruibquuindicac tm> utjW, articulus .n.cm- phafin quandam haber,& fignificac unam cer- tm prxcpuam c.tufajn.no otnncseius ret cau- fas,c u ndcm Ioqucndi raodumin primo capite rionc /cire. dius rci pcoximas caufas indtueriis generibus , perquarumunam ea res potiflimc demonftre*. tur, per alias. veto propterquid canrum, hic enim eftmaximus,&apertiflimuserror ,qui & Ariftotelis,& AuerroisdocTrinx repugnat. fcr hxc.qux hactcnus dictafunr,faris dcclara- tara.ac demonftraram cfle puto huiufce rei ue tiracem, necequidemdefpcroomnesingenio prxdicos uico&j&qui in alicuiusuerbanoniur rauerinc,ncque SiV/r i u/, qoam (cire. ' & Veroderoonftrano rcmclle declarcr percaulara rei v runc fimulcognofomtts quod eit , & proprerqoid cit , quod crat fecundum diclum , proinde iimul lnucnimus rcm cfte, & quid fit j dcmonftratio igitur , qux declarat propterqmdefrv Arifrocelisfenccntiain iisverbisrum vrrei ve quacfuombus uantur.fcdiemperana, aur . n. uumur  quarrimusan fit, autquzhmus proptcrquid fir,- iedanfit,& proptcrquid fit nunquam fimul quf hraus ; quando qu^hrnus an fir, runc igno- tamus utrunque, quandoautem cognofcimu' quod eic , quxtimus proprcrquid eft. Ex quo qusrfti hoc aliud dcfumimus, nunqulm quc^ri ^pptcr- propw* 3uid cfr, nifi quando cognofcicot quod cft , si i) lu P* umenira ienoramus urrunque, nolicecqux- f oni * tere propcerquid etc.quia h?c qucftio cx necef _ ao 4. ficace fupponir cognirum q (it, & neminem pu tohoc cue negaturum,Geomerran.non qucric ritas cognofcatur,rum etiam urapparear aduer fahos hac in re apparentibus rantum, ac fallaci decLira bus arguraentis "vti.Scopus Arifto.in ea parre, tio cou cuiusiniciuraeftconcex.ilie ^ cftdoccreiquev b  ub ^* 110 ^ tea ^ crnon fi ra ho, quat non olum decla poitcr. ' nfquod eit.fed etiam quid eft, vulcn.oftederc eam tantumdemonftrarionem ,quz notificat q>eft fimulcum proprerquid eft, duccrenosin cognitionem quid eft;eam veri, qucdecla- ratfoluraqu6deft,nulloreodo nos duceread cognofcendum quid eft, hoc igitur,ut oltcdat , coniydetat eo in loco ordinem , qucm in qux- rendo feroamus tum in fimpliabos quxlcioni - bus,tuincomplcxis,ut a complexisducat nos !n cognitionem limpltcium,quandoquidem in accidentibus hx, cV illx in cundein fenlum ca- dunt , idem.n.cft dc accidentc quxrere ao fit , proptcrquid in rhangulorretanguli finr duo* dus rcchs cqu.tlcs, fcd quxrit an fincduobos ce Ctisxqiialcs.Euclidcsenim proponir demon firidum qiitaeft.quiacfr jgootura, fed quonia id per fuam cautara deraonftrar, ideo demoa ftrauone lilafimul & qnod,cV:propterquid no uficatur, v 4*5 Demonltrationis. 4(56 rificatur,quanquam ante demoriftrarionem nd A quxrcbatur niii an fit, fignificauirhoc Atiftotc les in tertio illo dicco.qnod erar.nunquam pto pterquid cognofci ignorato qu6d,qux fentetia ii uera cft, no poteft qu^ri propterquid, dum i- f;noratur quod, fiquidc non quxritur id, quod ciri non poteft.proptcrquid autcm non potcft iciri du ignorarurquod.neque igirurquxri po teft.Scd hoc ab ip(o Ariftotclc clarc profertur >w,qu*sji m^roouunuus, a caufa remora qiixrebaturfolum proprerquidparies n6 refpi rer,pereamautem hocnon oftendicur, fed u>- lum q> non refpirar.NuIlum ex his cfle arbitror 3uod negari poftlt; his igitur ira conftitutis vi- eamus an ea,qux ibi dicuntur ab Ar i It otclc, fcntentix noftrx ofticiant; inquir Ariftotelcs nos quandoquecognofcentcsqicft quxrcrtt_> propterquid eft, quandoque ctiam utrjq; hxc^ Kadcmdemonftratione nobismanifefta fieri j? nos autcm oftcndimus aliud efte id,quod ante demonftrationcm qucritur.aliud efle id , quod per dcmonftrationem notificarur , quod igituc dicatAriftoteles nosq^uxrerepropterquid qua- do prius nouimus quod eft , ob id non dici>o demonftrarionem dari , per quam folum pro- fiterquid norirlcetur , quxritur quidcm tunc lo um propterquid , fedmox fada demonftracio notincat Sc propterquid , & quod; quemadmo dum cconuerio quxrimus aliquando iolunu an fit, deinde demonftrario firoul nobis decla- rat cVqu6d fit, 6c proptcrquid iit; flcm igituc ante hanc deraonftrarionero quarrebarous fo- lum an fir,ita antc lllam quxTcbamusfolupro- pterquid fif,eadem tamen eft utriufq; demon- ftrationis nacuca , 6c efhcacitas , qux notificac flmul ucrunque-i; quod quidem ipfe Ariftoce- les in eodem cotextu airirmat, dicitcnimquocl ante cauitj cognitionerolicct quandoque vi dcatuc notum clfe quod fit, tamcn reucranon  eft notum , nili ex accidenti; tota igitur differe ria,qtiam confydcrat Ariftoteles incer eam de monftrationem , quffrrpoft quzftionem pro- pcer quid eft , & eam , qux flroul *vtrunquc_j notificatpoft qucftionem'an fit , conflftit iau qu^ftionibus , qux demonfrrationem prxce^ dunt, nbn in iis, quxper vrranque dcmon- ftrarionem notificanrur utraque enim xquc notificat proptcrquid , & quod , licct alreraia prccc llci u iola quqftio propterquid , alteram j cfnon- vero fola qu^ftio ah flt; demonftrationis au- ft nno . tcro naturanon in qucftione prcced/nte, fed*an6cx his appellarioncm fumeredcbet, non a prj&rP/*' 6 " cedenubus qucftionibus , qu^a (olaaruroi no* qu ^;. ftn accidcntana r.rircc lonc pendcnt , quoniam : t i$ lutii aliquandoleuiter, 6c ex accideti cognofcimut: carur , quod eft , aliquando id penitus ignoramus , ob f cd cx id alio,&alio modoqucfnoncm proponimus) attamen *>tcunque nos quf ramus, cadero fem perferuatur uis notificatnia_- ( *\r ita dicam) dtmonftrarionis . Nec dicere aliquis poteft  demonftrationem illam.qnam fola pr^ceiTit quxftio propterquid , uocandam cfle propter- 3uidtantum habitx tarione qucftionis prxce- cn t is,hoc.n.d.uo fequererur quod ea dcmon- ftratio,quam aduerfarii poriflimam uocat, non dicereturnifl demonftrarioqu6d;fiquidem an te eam non quxritur nifl qu6d ; fequeretur etiam qu6d aliqua demonftratio a cauia remo- u uocanda effec dcmonftrario proptetquid, li- V 3 c "l DeSpeciebus 4*7 ^w r wvuuc 468 cet declaret folnm qu6d,oam Ariftoreles in co D ubi loqaens Ariftoteles de dsfciplints diucrfis. textu 99.primi libri Pofterto. ralc eius deraon ftrationis exemplum arTert.quam prxcedatque, ftto propterquid,dicitcnim | propterquidnon refpirat parics i quia non eft animal J efiet igt - tur demonftratiopropterquid rationc quxftio- nis prxcedenti$,quod eft manifefto fallum^. Patetigitur locum illunt Anftotclis in fecudo Poftenorum Analyricorom libro ab Auerrotft* non tncelligi, cV ei* caufam erroris ftttflc qu6d Artftot.in tllis tribus dictis confyderat eas qux ftioncs etiam ut demonftrationem prccedctcs, non folumut per dcmonftrationcm notifica- tas, earum enim.vr prxcedentium difterentia nutlumdifcrimen facittn quxficis, qux funt lemonftranonisfims, neque dtucrfas demon- ftrarionis fpecics conftitoit : fed quando Arift. ftarim infequenttbus vcrbis qucjtta illa no am pltusut prxcedentia,fed lolum ut per dcmon- ftrarioncm notificataconfyderar, duastantiim qux in eiuldcm rei cogninontj mutuum libi auxiliumprxftant,dicit altquas clle,qux ita inuicemfehobcnt>utdcaliqua eadcmrc hxc folum quod :ic cognofcat, & proptcrquid tgno ret; contra ucr6ilTanofcacproptcrquicl,quum pcr caufam demonftret, quod autcm ca rcs lic 4 tgnoret ;quofitutpcrfc&am eiufce rci fcicn- tiam tlle habeat,qui altcram cognittoncm cu altera coniungat, tk ab altcra dilciplina dtfcac eamremeire,abaltera uero propcerquid lu \ fatetur itaque eo in loco apcrtc Ariftoteles ali qitas efie djfciplinas , qutjcognofcunt proptcn quid c|t,quonum percaufasdemoftranr, igno ranc tamcn quod eft, quare datur demonlxr* tiopropterquid,qucremeiTe non dcclarar. f-hmcquoquc locum fi bcnciotcliexcrtmus, vt Jubiilb dehimus eum fentcntic, noftrx minime rcfra* i ;o ' gari,(i nanque nobis adocrfaretur its uct bis A - riftoteles,aon minu&fibi ipfcaduerfarctur.qui dcmonftiationisfpeciespontt rationc quxfiro E & in principio fecundi libn Poftertoruin, & in rum notificatoruin diftinctas , dicit. n, duobus modis cognofci rem ellc,:iur enim pcr accirtcs, aut percaufam , du.is demonftrationis fpecics. fignificans, quum cnimomnis demoftratioali- crutdelle oftendar,aliaid fitcitper caufam, alia /inerraditionecaufx yilleigitur locus aduer-t farur Aucrroi, noftcx autemfencentix rainfice ar^im. firtn-agarur. Adde aliod quoq, arguraetu, quod /Ucrr deadoerfus Aucrroem cpliigiraas,cerrcet1i Otiffirmttn , narh Anftot. ibi ciocer q> pee eam demunftrarioncm r qucrcm efte oftondit non pcr fuatn caufam.no cognofcitur quid eft .ird, per eam rantummodo, quc; rem clledemoftrac perfuani caufam , argumenremuritaquc hunc jti modum, fola dcmonftratiooftendens rem cllc pcr caufun fuam cft .illa,q ux dcclarac quid eft,quo fir ut omnis drtndlirarto declaris euut , froftcndac rem rlle p-.-r lium caufam ,hoc .n. , ttfleriteo tn lcco maniieitc Artftoc. acquide- cuntcx. 39. ciufdem hbri .1 nobtsantcdeclara- to clare dixitnon pollc unquamcognoici pro- ptcrquidcfcdum ignoratnr qu6d cft ; non pof* (etigtturdefendi , liahoin locodixiiler notifi- cari aliquadcmonftratione, proptcrquid cft i* gnorandoquod eft . Nos iguur locum illum ieclin prcutrcr, & quanrum prsfcnci occafioni con- 06. pentt intcrpretemur,plura nanquc proetusple ^*"'?,? na declorMtionediccnda eftcnt, qoead propo [" ( licim nobiscontcmplanoncm npn pcrtinent: littisinpr^fentiacftii dicamuspoftcl^ duobus r . m e g- e * modtrcogaotai qiiod res-aliqua fit, auc cnimi.. ( -, t i(> . i c 1 m,.> ur r.icicuc , fenfu quidcm cognolcn ali-N^noTci quis lunamoblcuran, aftrologusAuceui Ui.cs> aut biculo-maneASjCtiam fi noh larucatur, lctt ta- ?l mi u:cn fien iunc cciiplim lunc , ci:;.i (cit tcuam tuncerieioterpplitam ,qux eft canta eclipfisv J 1 VtcrqueigicMlsouitecliptiineire , 6e certa vit ucnutque cognitio pet lctumpra, tcd reddftut lbfthfrraoi0,quiun oocant propterqutcttantamj p certitTima fi alicrum tcftimonium cam alterdl (c u cauixtanram , declarat qitid cft, ut Aucrr. 'rntstur tn a 9.cV 40.Gnu1mcut.u11s illius lccuu- 'X X II I. mqmaliaexorkns obitftio foU n rjitaffty qu  Miiun^.icut .:llc n.tin] u c teftatur te'eclipiim vt dttse^uc ?ero caufam adducic cur ncceltanum hieritoclipttmeri ;aliquasigjtur dilcipltnas efse doccpbi An("torclcs>qux ciofmotti luney ot aitert nullam habearcafjftcum nocnum i fcdfcnlu rcmahquam ita fe hafecrc cognolcat) altetaucrofotarartonerem illaovtrofcac 1.. c_> -~vllo tcltimoniolcMilus , quod qutdcm tn tolis matlterttariciieoenire potcft,traclant cnim rea mcnre abutnftasa ientiti matcna, quo fifvtU ' easfolaratione cognolcapclinc ullofentus au- xiliojfubcis autcm lunt aliquc alie, lcicntix autctiamartts,quBon canit, non Demonftrationk 4*9 non experitur rem ita fe habcrc; at mufica uo- A calis.qux non fcienria eft,fed ars, fenric confo- nanriam illara,& nuUamciusrarioncra cogno icic . Hoc igitur e ft , quod ibi docec Ariftorel, quidjfciplinam caufarum contemplacricero, noo omnino ncgat cognofcere quod eft , nam cum cognitione propter quid ex neccfliutt__j coniuncta eft copnitio quod eft , qux a cogni- tione propter quid fciuncta c lic no poteft , qui nimpcr caufara rem demonftur, cercus eft re ica efle, vc rnuiicus raathematicus cerco fcit ta- lem numerorum rarionero efle confonancem , & fimul nouic & propcer quid , & quod , non_ quidem fenfuded ratione ; Ac negac Ariftorcr les eam tancum cognicionern quod fit,qux fen fu acquiritur , hcc enim fciuntUefle poreft a cognirioneproprerqutd eft; quaft dicatdcien riamathematica.qux res iine maceria fenfdi contemplarur,& cas per fuas caufas demoftrar, nouit quidem rem cfleprouc rationc duce ad Jianc notitiarn peraeuir,actarpep rrmcflc no 0 nouiccognitioneilla, cu**jCXPf ; fts igitur,qux dicta !~unt,omncs illius opmioim leniUJ.quos nullam adroittere dcfrnuopcftfe , C bC falfos omnino cii c arbittamur, colhga nui s , ntuideamusanaliquisahus uerior fepfus lu-i petlic,&an tllum Aucrroi attrtbucrc poflirous. lllud tn t>r>misrcrtum,atquc mdubiutumcife debcr, oemonftrationcm caufc djftinCtana rci rpfa a demonftrarionc braplicitcr di&a J)OC cit in ttondiriotubus principiorum, liue in ctli- cictlare rtonncidi ea,quxquc;rurkcur, difcrepi-, rem (hmn non pofle. Quarc nulla alia dirXe rentiarehnquitur.quarn cx nobtj dcmonftran tfbm avCtpn.quandoquc cnim nocaeftpobift exiftcnria ettecrus, ideo non quxrimusniii pco ( ptefqttid V quandoque eft ignota , ideo quxn- mu anflti,. Dtfcnmen bocin deroonftracio-i niblt'.contingere nrmo negare poteft , quum fwper fc mantfefta itt,& banc folam ditferen- ffarrj iipofiiit Auerrocs, ipfius fcntentum dan*n rtarc nori poflumus>. Id tatr.cn conftanter nc- gamus-.t.dein dirTercnriain , quurn dcroonltra- tioni cxtrane.i.cV aci-iJens fit, diucifas dcmon ftrationis fpccics pofle conflituexe ; q> Ij fpeciei nomen iropf opric,cV arople futnar&us, ut quadi bec diudionis mcmbra ipcciiss rci diuiu huo uocabulo nornineipus , hoc ropdo cas demoo" Urationislpeciejappcllari pofle no inficiamur, Accamen demonfcracio prunadiuilipnC.-- nqn rcctc ii) rres fpecics diuidetur,neropc iniuupli cicer dictam,6. eam, quc. uocatur caitfx tantu, Sc demonfcranoneni quod , quanrloqui Jc non eodem difcrimioe dcmonftracio qtiod ab alits difcrepattquoalixintcrfe, tllananque eifen- riali ditTerentia>o- ex natura fi Jutnpu ab eis diftinguirur, tllarum aurero inter ie accidcnra- rium eft dilcrimen ; Pcopterea uieliuseft fi iie- monftrarioneni prima diuiiionc iu duas ipc- cies partiamur, ut fecit Arifto-. in dcmonlha- tioncm propterquid,&deroonftrationc quod,; dcinde fumendo demonilratiopero/propter- quid.&accidcnulem illiiisdifteientiaru cx no bisdcmonftrantibusaccepcajTifeipiciendq,ca in duas improprie chctas ipecics liuudamus, quaruinaltcram pr^cedit qucftio propterquid> quum norum (lt cfte&um clic.aliciam uero prc cedit qurftioaniir,quu ignoretuc cv proptes- jquid,& quod. Hanc umen dirlcrentiam Auft. pulhbi confyderauir, quura eKPauirademon- ftracionis non fumatur, & a ccui cnt-i ta Ik , c i n tcr pres lunc line vila ablurdj tatc conlydcra- re pocuic,mulu nanquc incerptetibus-ad facir ltorern rertun inrelligenciam,&ad doclrinx a- bundanriarodeclarare conucAit,quorurn mcri cionem ipfum aurhorcm facercnjPadecec.Ho$ igtcurfl Aucrrois opinio fuic q> dcmonftratio limphcitei diLta, & demonftratiocaufx tantu nullam babcantinterfe eflenrialero ilifticren- tiam.Ced fplom extraneam,qu eftracionc no ftri, & ea fpeciero propric acccpura conftituc- rc ncq ueat , icUa c 1 1 cius 1 c trc u r i .1 , ncqt rcpro- bari poteft, Scd an talc m fcncenciaro ipft 'atcri- t bitcre poflimus dubium eft.dum ca Ipcdamus quc ab tpfo uariisiolocisdicuuiriniuis com- ntentanis in poftcriorcs Analyticos, nam pi v- tcr illas, qtiasancea memouuunus ,in eius di- in Commentgnaiirta y pnmi librLdedarans ut$ i llas Bionftrationi dtcic deroonfcrarioncm cauiac. tanium tunc ficri, quando cx caula fcquitiu exiftenria cifcctus ex nccefliutc, fed cxcftl.- Cl u non fequitur caufa ; quod quidcm ego u- tjs incelligcre nequoo , nam quod ex ctlcchi non fcquarut caufa, id hc ucl quia non rccipro cericur,& crrcCtus latius patcac, quam c.n.l a. ; Del quia 1 cci p roccn tur quidcm , fed cauia ilr__. BoriorctTeclu,iiqutdera abignociore nt>n rib procedendum ; 'vreunlibet icnfnm.uetiba.A- ueuois habcanc , ipfc ilbi maniicit. a_.nerf_.-i . / *ur, i jpi DeSpeciebus 47+ rur, priorem enim Ci accipiamus , isconrrarius D nes,arque eandem propriercrem ; deinde fub- eft iis,quar dicuntur poftea ab Auerroe in Com mentariofequctepiJ.ubidicit, fi eftectus latius J>ateat,quam caula, & caula ilt notior effcdf u , olant fieri demonftrationem fimpliciter diclii; fi uer^effcctusnotiorfit.nullam ibi locum ha- bere fpeeiemdemonftrationis; quomodoigi- tur htc dicit fieri tunc demonftrationem caufie rantum? Prcrereain Commentarii 13. 14. 97 eiufdcmlibri loquensde regreifu dicit ipfum fieri quando effe&us t norior eft , Sc cum caufa ignotiore reciprocatur, prius. n. ab cflccfu ad caufie demonftrarionem progredimur,-deinde acaufa inuenta adcffeclum demonftrandum regredimur, quem fecundum procclliim dicit non eile demonftrationem ilmpliciter diirayn, fed demonftrationem caufa? ranrum , quando- iungit differentiam , qua fola putat demonfrra tionem caufc, tantum diitingui a demonftratto ne ilmpliciter dicf a, caauteiu cft , quod'in de- monftratione caufa* quaritur propter quid , quia notum clrcffc&um eile; in dcmonftraria- nenuternfimplicitcrdicfa qufritur an fir,quia utiunque ignorarur.Hcc iunr, quc. ab Auerroe ibi diciinrurdedemonitrationecaule rantum, ubi ncsroulra confyderaredcbemus, primum quidem Auerroem refrarifenomcnipcciei la- te,& impropriefumere,hoccnim mfidicamus, elt in uerbis Auerrois in eo ipio loco pugnan* tia ita manilefta , ut omnino incredibiiis i.-, pritis enim dixit rres effc fpecies demenliraiio nis,pofteaueio ciicit demonfrracioncm caui.e tantum efle fpeciem quandam demonftratio- quidem exiftentiaeffecfdsper eam non norirw nisiimplicitcr didc.atquonjin modofunttrcs catur,quum priii nota fuent;firigrrnrdemon>-  fpeciesre diftincfa*, ii fecuuda cft fpeciespn- ilratio caufij tantum quando efleCrus cum cau- fa reciprocatur,& itaex caufa iequitur eflie- Ctus, ut ex crfcctu caufa , quod ipfe in eo Com mentario nonagefimoquintonegat. Pr.rterea dogma hoc eas omnes difKcultates patitur , cjuas antea memorauimus , qnado oftendimus non pofle effcctum latius patere fua caufa,li ea non exaccidcnti,fedper(eiUiu&cau(a lit.Si uc ropofterioremfenfum fumamus,non minus in dirhcultates (ncidimus,qnia ii cauia,& effectus reciprocanrar,&caufa notior eft cffect u, fict ibi demonftrario fimpliciterdtcfa, nondenionftra tio caufe, tantiim, declarabir enim, & quamob- rem fir,capite de demonftrarione,nihilibi ciicit, quod non recipi poffir , 8i fementia , qnam ibi profcrt, f .Lill-.iuc ad rcctum fenfum trahi po- teft,nam in principio illios capiris rrcs dcmon- ftrauonisfpccicsftatuir, poftea de demonftro^ tione fimpticiter diAa diirgertrifTrme* ioquirur. & plurimos eiurmodos enumtran, poftea tran- fit ad dcmonftrationem caufieuntum , dequa credendum eftipfum ibitotanrfttftmfententii protuhire,acquc plentffim61ecuft)iMeflqquetrf admodum eaim de demonftrationc iimplici- tcr dicta copioiiifimc uerba fecerat, ita eriam de deraonfttatione caufc tantiim ioqui debuit^ oc nihd,quod ad eam perrineret, intadura re- linquere,fed omneseius condiriones , & fpe-i cies,fme roodos enumcraie, camcn eam paucis uerbis abfoluit , & mi aiiud de c.i dicit niii ip- f.nn eife fpeciem quandam demonfrrarionis famplicitcrdiCti, & eafiietn lubcre condjtio- tnr.v, hanc cmm fi diftcrentiamellenualctn ap pel+areuellemns, rtpugnantiam iniolubilem Mtiifmet Auerrois uerbis poncrcmus, quialic^ diflerrent in condirionc quadaoa q.uod;ptiur. negauerar Auerroec ,.fed uei ctscus 1 nlptcctet Ae rr itaioquentcm dececnere nuilam alianx elleearum denwftrationura 2(iA CaputXXV. derc&a harum demonftrationum appellatione . I Llud deniquein hisdemonftrationibusani raaduertendum efl, quod ad ipfarum appel lationem pcrtinet, nos quidem concedere eam.quam diximus difterenriam, conringic enim ut cognico qudd eft quxramus proptcr quid eft,conringiretiam oc ocrunque ignocan- ces urrunque fimul demcnftremus,at tflam no- tc fecundi hbri Pofteriorum, fimul cnim dccla B minatioms difterentiam non admirrere,quaiU rat&quod rcs cft,& proptcr qutd cft , Sc tlemu etiam quid eft,quxcft fumma fcientix perfe- Ctio; quoniam igitur cerrum eft Auerrocrn hac propriecatem intelltgere, nos indc colligimus Aucrroem conficeri nullum etfe carum demon acrarionum difcrimen inquclitorum notifica- tione , quia fi eadem eft earum proprietas, er- go cadem cft earu uis quxfirorum nonficatrix, utraque igirurdemonft.ario fecundum propria taacura haber uira nottficadi &proprcr quid cft, & quod eft.hoc enim fi negemus non amplius  cecur ponrtima,uc taliappejlacioneab illa fep Omnis rctur , nullo padto conccdimns, nefas cnira ek demon fe putarnusdemonftrationem ullam dcclaran- tera proprerquid eft negareerTc potiflimara,& propt ^ prcftanriflimam demonftrarioncm ; nam fi do- ^ u ,a u , monftratio, quam uocant proprcrquid can-cadad cum.non cft poti flima. & primi gradus aliquem P ot1 '"* ccrce dcfechi m,aliquod uicium in ea notarc 6- ma " porrec, quo hac appellacione, & hoc nomincs- indigna eflc cenfeatur ; nullum tamen nocare potificantur.ut ea uerba pcrpendenribus mani C poflumus, fiue ipfam demonftrarionis nacu fcftumeft. Qnd igicurdc Auerroe dicemus? snihi quidera cretitbile uidecur ipfum poft ora jiesfuoscoramentarios in libros Anfrocelis lo gicos Epitomen tllam fcriplilTe , in quafenren- i piimiitbriRoftehorum ahquas.efltctum cHrrt fas fenfiles^ ex quibus apuoeui fic potilfima n in- terpefifM> inter folero, & nos, ftaciin per cau- fam cognofcececJipfimficri.quaro antca nun- qdam ^4 acciden>ctrc ipb dcmonftr.u:oni , accidens qunicm fcp.uj !>iic, qu uui UAJ, Cv cidc iv. medjo coutingat utfix prirao ootgro alicu ,i a igu>ir dcmontuationjf nmlluin d.i^rijjic iacit jecT.ditterentia totaio nobi^eft, caq.ue ao, eidcaracia, cadcu uuncnte deuionltrafjpuifv Ipccic fccundum propnam oaturam. l.-.lcs etiam ctlc vidcsous oranes. deuion(Uafinftf, fpecics ab An ft .iuu'i |>i\--  >( quoque intivian aetno deberct , hanc qu.vlito- pouerim tolhtur propterea ipfa demoniffario/i Jii.it fo riim notificatorum difterenriam nunquam rn nis ms,qua*fccundum proprum ip'fiui f&t9d iic s^dit *' cmon ' lraUQn,rjlls lolam rcpcrin poiic.quum r.im utrunquedctnoQftcati }4c$ Gentenua mul , fcnc. i- uccclLrium ommno lic eam ex alia priore,qUs (ifariain coinprobarapot,eft>,primum quidcm d.ai (u aconditionibus principiorum lumacur, difte" qttoniaaain qua^itoproptcrquid efit Ciitnpici piAt.i6 tcnua exorin; ut e contrario ubi in condicior Jiemlitui qualitumao fii,& ab 0o-diU4rUMhj oibuspriocipiorum nnllum difcrimcn adeft,, .potcl: , mi cnim aliud ofc dicere pxopcerquadj nulla tionibus prardita candcm , &' fquc pcifrCtam C bn Policiioruni liun ncjrc *^idctur . J^itrcica : fcicntiam (>..; iarr necdfe eft ; pnrftantiifima^ ii lienfum formalccoriduiiortis fpcdlrcmus, rcs qoidem,& omnesconditiones habenua prx> ftantitiimam,-, minus pci t"c ct .1 minus perfceH , Jc imprriecsiffima irnperfeCriiiiinam . dcmo.' fc irri P rrr i !a '" , ' msi imperfectiifiroam . Mea Itrjno' 5u rl  * w rnnl dcclarcr rcm etse,protnde nullam dari de- S ulddc tiKjnftrarionew,qotecnndttni.pTopriam vira, fcquod Mt V lc "aturamdcinonllrctfolum proprerquid eit;uuod arrrcqiram pluribusargumentis de- mon ftrare a e '   3 m m u r,de clara id um eft , ">n onoriura diipwario riofcra fpe rjrer intelligarur. Inquit Aaernies . denwnftrarRMMm ' propter tjuid c.ifdem hubere condirioncs, cJrpTopcreta Msomnesjtroxshaber demonftratio ptxiifima, frdtrartere |#dtkm OOgnuionem pripterquid, q ir>ni ain exill -nriacrlcclus per carn nobis no nnorelcir.numn caqn ira riobis a nrc illara de - moiuciatiuiicmrurric. Mosautcm ut aduut- aperuflima e(c, onrais in.  dcmonltratiotxe fioh Ugiruraliqiiid ciic,iicl no cilc.qu aomniscon- clufto, ctiam dcmonfttattonts proprctquid.lta* Us eicergo hoc eft hoc , qtiomodo igtf ur hair4 pec lc confpicuam ueritatem infioiari Mbq mus? ccrtcomnisdf monilratio fuapte natH raconcUidtc altquid efle , ut nomen ipium dc- -tnonftrationts intUcac , & Ut inqmc Aciiw>tclcs in 16.17 jx.t }.}4particul!siecundi hiwi Po- itrriorum iquort anicrn dcmonftrattone c jmn&oiums lyllogdmus, ui apud Ari(;ot k *'c in memorat is loCis lcgereefr,- non enim nnb-e obctr quod tora illa ctus Ubn pars lit difpura- nua .fv inea AnfaxeUsnihil dccernjc, feU iuiuuiduj.tatiuucsptopouat jlioccnim quodj dlXI- 4JJ DeSpecicbus 4J diximus.ab Ariftotele tanquam *verum, arqne D Neque alicuius rrmenti efr ea refponfio , quS omnibus notum ex ipfa vi vocabnli famirur, demonftrare enim ninil aliud fignificar , quam ftenderc aliquici elle , vel non efle ; fed in fe- quenre quoque parte.in qua Arifroreles rei ve lirarem aperir , & ex animi fenrentia loquitur , hoc idem fxpe pronunriare videtur , nempe a conrextu *6.ufque ad 47. nam fxpe dicir tunc vere demonftrari, & cognofci rem aliqaam cf- fcquandodemonfrrarur proprerquid efr ; ne- que benc cognofci rem efle, dum fine caufa co gnofrirar; non poflumtisigirur negare dem6- ftrationem illam , quam Auerroes uocat pro- pterquid.feu caufx tantum.oftenderefecundu propriarri riaturam qu6d hoc eft hoc ;im6 & rpfe Auerroes inconlyderate loquens, & uerita tc coa&usid clara uocc confeflus eft,nam in co mentariis 95. 96. primi libri Pofreriorum to- 3uenj de rrihus fpecichus demonftrationis & e d emonftr.it ione caufx prout conrra demon uideturad hocaflcrre Auerrocs in illocoraen-Rcfpoa t.nx") c primilibriPofrerio. &in Epirome in& A * capite de demonfrratione , dum dicit demon-> Berrec * frrarionein caulx tantum non oftcodere efle- aum eife , quoniam id noturaeftanre ipfam dcmonftrationem,quafi dicat,uim habet caufa proxiraa notificandi efte&um efle.fi modohoc ignorerur; atfi notum fit,non amplras id norifi cat* ; hanc enim refponfionem inanem quif- In, P* que exiis,que. haftenusdi&afunr^facile colli-  ua * 1 * gcre poteft, prcferrim ex eo cxemplo , quo ad rem declarandam ufi fumus,literarum ab ami- cofcripraru ; noftra enimaccrdentalis afte&io ipfam dcmonftrationis uim,ac naturam immu rare non deber ,neque potefr, fcdderaooftra- rio naturam fuam femper fcruar , ex ca eft no- minanda.non exaccidentali nofrraaftectione. Qupniam igitureademonftratio cuilibccigno ranti eftectum elle uira haber norificandi ipsti frrationem quod , cV contra porifllmam dlftin - E cfle,licer aticui fcienti id non notirt.et.ctt ta guirur,apcnc dtcit per am dcrnottfrrari ex i itc men jppelianda demonftrario a propria natu- riamehSiecus.&eamexralicaufafieri , quarru ra,non anofrraaccidentariaafte&tonft, j rohv de dicendum cfr eam demonfrrationcm fua- ptc natura notificare & proprer quid, & qtiod, non inlum proprerquid . Hoc autcm rationc J-^S ualidiflimaconfirmatur, quia fi rcfponfio hxc Auerrois trdmittercrur, crrorem manife(tao> commifiller Anftoteles, neqoe cxcufan pollet dcmonfrrationemenim in duas tantu ipecies habita quxfirorumrarionediftinxir,in eam, 1 qaedicirar propterquid,&eara , qux uocatur demonftratioquod , fcienseniraomni demon exiftenria ipfius effeclus ex neccflirate fcqua- l- u 5* tur. Pofluraus eriam cx iis,qux fupradixi- mus,tale argumentum colhgcre, ubipiincipia hahent omnes condiriones ab Anftocele decla rafcts, necefle eft per eafcienriam prxftantifli. mam a nobis acquiri,& qaa prxftanrior,ac po- ciornon dctur, fiquidem illis quoque princi- pi js alia prxfrantiora,arque eftlcaciora non da car; atqui omnis demonfrratio proprer quid habet eiufmodi principia^uranreademonftra- uimus,& tum Anftorelis,tum Aucrrois teftimo fcracionedeclarance propter quid eftdeclarari nio comprohauiraus , ergo omnisdemonfrra- etiam quod cft,fiuis nabuit eam uocare dcir.6- tio propter quid tradir prxi tantifli mam fcien- ftrarionem proprerquid.ut diuifio taftsfit, om- ciam.qua non daruralia porior, protnde om- nis demonttratio declarat rem eile,fed altai nis demonfrrario proprerquid porefrctiam no pcr caufam fuam proximam,quodrdacitur fcire cari demonfrrario por*(irma,idque cenfuicabf- propter quid eft,alia non pcr caufam proxiroa 4.ag. quedubio Anftoreles. Alioquoqneargamen quod dicirurfcircfoluq,eftvfedaducrlixs hoc 10 efttcaciflimo id confirmari porefr,dem6Trra- P egoobiiciam Ariftoreli non eile uerum quod tio cx caufaremora notificat rcm elle, ergode- demdnftratio ab efrecVn proximo ,6ctlla, quf monfuatio ex caufa proxima multo magis- id eft a caufa rcmota, fit demonftratio qaod, con rotihcarc dchct.antcccdens eit Ariftotelrs,c6- cingerenanqae porefr urrcsiila, qux demon* fequentia manifefraefr, quomam caufa remo- 6ratur,fitalicui nota ante illam demonftratio* Cadum ponirur,n6neceilan6ponitUT cffeausi nem, hacigirurnon notificabitur quod fitw, proinde t a non meretur uocari caufa propter im6 nihil prorfus natificabitur;id igitur non quam res cft,fed hac appellacione caufa fola- debuilTet Ariftot*les itafirapliciter proferrt- proxima fignificatar , ca enim pofira res ex nc- fed cura hac exceptione,hxc demonftrario 110- Cefliurcponirur, cV eaablacaresexnecelfitate tificat quod cft , li modo i?notum fir,nam li- auferrur , quod fi fublata caofa rcmora res nc- quis illud nooerir, nihil ilti deciarar,igitur de- ceiTano auferrur , id non eic pnmo,fed quia^ monftratio q> non efc omnibus demonftrari# u na cuin remota eriam proxima rcmouctnr . qnod , fedahquibus non eft dcmonftratio,qua Quumigirur caufa remota rem eflenon faciar, eis nihil notificet: Attamen Arilrotclcsr.il caufa uero proxima cllc rcm faciar , fi caufa ie- exceprioneoifus non efr, quia uana,& a fcien mora uim nabet notificandi rcm efle,cur caufa tiah traccatione ahe nifllma eft,rcgulx nanqus proxima uim eandem non habct ? certe mult6 tradendx funr pcrpcruc , & res funr confyde* magis habet ; arqui omnis demonftratiopro- randx fecundum proprias naturas, proinde** prerquidexcaufaproximaconfrar, nonporcfc etufmodi demonftrationes dicunrur demon* igittu non habcic uun dcckrandi rcm clsc . lirauoncs quod , quia luapte natura dcclaranc rcm Demonftrationk ,^ 57 JL/Clliunill rem efTe , non confyderata ea , que in diuerfis A /.ug. hominibus cft.accidenrali uaricrarcHanc fuif feAriftot. mentemapcrtc deprchendimusex eaparre illius capitis>in qua toquitur dc dem6 ftrarione 3 caufa remota, hanc cnim tali cxem- plndeclarar.fi quxratqr proptcr quid oariei fion refpiraf,8: refpondcatur quia non eft ani- jnal,taliscon(tmcturdemonftratio,omncrcfpi fans cftanimal paries non eft animat, ergo pa- ftcsnpn refpirat , qux quidem non dcmonftrat j&roprerquid,quum proxi.na caufa addu&a na Sr,lcdfolum qu6d*,in hocexcmplo Arift.cer- turo cfc exiftenriam rei quxfite, notam etie anre illam dcmonftrationem,cV antequam queratur propterquid parics non refpiret.quis cnim cft, tfc qui ignoret parie em non rcfpirare? imo Anft. tale problemaadducit tanquam notum quoad qncftion,cm an fir, inquir enim {ti quxrarur propterquid non refpirat pariesg atcertum eft non quxri propterquid eft, nifi quando nottim fr qnidiTr, utait Ariftotelesin fecundo Itbro B Pofteriorum conrextu primo , 6. nunquam cnim quxrimus propterquid aliqua res fit,ni(l prius conftituamus notum elTe quod fit i atra- mcn facta demonftratione dicit Ariftoteles pet } nulla igitur differenria m-nct inter principia- , Sc arfectiones habita prx cognitionum,rationei_-' : Ariftoreles iguur ipfam ret naturam fpeclans dixit *vniuerfa- liter accidenria demonftrari quod funr , nun- quara dixit prxcognofci, quta acddentalem hoftram affedtionem non refpextt, fedfolam demonftrarionisnaturam.., quxquicquid de monftrat , demonftrat efl"c_; j atqui accideo- ria omnia fub demonftrationem cadunr, er- go omnia nutlo excepto demonftrantur c(- lc__^. His argumentis fatis puto cflc demon- ftratum non pofle aliquam demonftrarionetn oftendercpropterquid eft,qutn (iirtit oftcn- dat quodeft*, obid Ariftoteles, Sc Gixci po- tifllmam demonftrationem vocare folent de monftrarionem r? liiii, fine expreflioncI___ toi7 *ti, licethocquoque per eandem demon* (lrationem'notirlcetur CapHt Detimumnonum , m quo cSlcndkkr etiam TefpeBu nojlri nullam demonSirntioncm nonjitiK prcpterquid tft, quin no- tijitet ctum quoi eji . CAetervm ad pleniorem huiut dogmatis confutationem o(lende-> re pofltimus qu6d non modo n.i- turara demonftrationis fpectando s *vetum etiam nos ipfos demonftrantesrefpi* cicndo, omnis demonftratio. norificans pro- pterquid eftnotificat etiam qu6deft ^ bC no- bis tradit nouam ^vtriufque cognitionenu quam anre_- demonftrattonem non habeba- mos ; Ariftotetes in trigefimanona parricula.. fecundi libri Pofteriorum reddens rationem cnr ille , qut rem efle cognofoc fine cogni*- tione caufx , non cognofcatquict ea fit, hanc rationem adducit, quia ilte neque qu6d res illa ftc cognofctt> nifi leuiter,& ex aciden- ti . quun) enim res ita cognofci debear, uci cft , "vtatitem fir habeat a fua caufa , fcqui- tur tunc -*Verc cognofci qu6tt ea fit , quan- do per caufanr., , perquam eft, co^nofcirutj. non cft autem repugnantia in*vetbis Arifto-^,^ telis, -Vtfbrtaflis efle "videtur , qnum dicat C ogoo- prius rem cognofci quod fit ,-poftea hoc i-fccre dem nepec; nam fignificar dtipticifeccogno- P c -- U " fci quod res fit, *Vno modo Ictnter , * con * con f_,i fusc , 8c abfqne cogniriont__^ caufx j altet oelper modo petfec>f t ,& per caufx^ognitionetni, fc%U. cuius quidem cognitionis ^omparationc-ii- tera eft potius ignoratio , quam, cognirio , aflerir igirur Arifroteles rem cognitam eflo quod fitt fcd lcui, Sc rudi copnirione ; po- V ftc* 1 ftea negateamcognpfciquodiit, dum. perfc- DCaput XX. in quo omts fpecics dcmmslrathnix. S iuxta ^itiiimlis fentcutiam colliguntur . Atis igitur ftenfum eft non ppfle ficrf demonftrauoncm propter quid ., qux tum proprix narur; Cux R rum demon- ftranrium habica ratipne non nonficet ctiam quod eft ; proinde non dari deroonftra- tionem propterquid re diftinctam a dcmoo-. ftracione pouftima ranquam aliam demonftra- tionis fpeciem, vtplures arbirrantur. Firma, igitur manet ea demonftrationis diuifio,quam nos anrca feciraus, ut rationi, atquc Atiftotejj raaxiim-confentanca, quam nunc clanorc cx iis,quxdi&a funt, colligimus bunc in mo- dum Demonfrrauo nondicirurnifilylIogiffQ mni . mus neceflarius , 8c ex neceflariis propofitioni- dcmou- busconHatus,qui procelliim habeatcflcnrialf. ftranoe' nimirum a caula ad crTcctum, vcl ab cffc&u aclO r ' 1 gf caufam ; quoniamjgitur omnis dcmbnftratic*"* ct.nn cognitionem refpicir , cuius comparatio ne altcra non cft cogmtio . Ex eodoco nos coL- ligimusquodqui prius nouic cffedrum alique ile , f5c pofteademonfrrar propterquid fit-, illc hacdemonftratione nouamfcientiam adi- pifcitur, quam antea non habcbat.qnod res ijla fit.pcrfedamenim , & certam fcienriam acquinr qu6d fir, quam prius non habcbat, ni- fi confufam rutlem ; quare etiam refpecru noftrieadempnftxario, quamuocanr proptery quid tantum , notificat utrunque , & quod fit , Sc quamobrem fit . Hocidera ipfius quoque Aucrrois confeflione confirmatur, qui in jy. commentarioprimi libri pofteriorum dtfpu- xanscootra Auiccnnam de demonftrationcU quo.l , quam illc negabat eUe demonltiatio- nem , perpendir areumentum , quo *"vrebarur; .Auiccuna, anojbis fupra dihgenter confyiiera- jum , qood tale fuit, ea noa poteft appellari /lemonfrracio, cuius propofitiones vel noru E aliquid efle oftcndit, hoc duobusmotdis facic %niia t j trfp funrneceflarix , uelnon cognolcunrurur ne ceflarix, ar propofhiones. dcmqnftrationis q> non cognolcunrur cflc neceuartx, quia cffe- drusfumirur notus abfque cognitione caufx, que ipfi effeccuirotam impoiHC extfrendt ne> ceflitatem, illaigiturnon ell dcmonftrano. Ad hoc refpondei Aucrroesin demonftratio- nc qu6d non-cogoofci crTecrum ita eflc necef- farium , ut quando per fuam caufam cognofci- ;Mr,fedinfirmroxe,ac miniis exquifirarcogni- xionc , Sc roinorc cum cercirudioo,ei(t enim cognitioexiftcnrix mulro dcbilior quando.fi- ne caufa habetur, quara quum haberar per* caufam , fcd non cft ica debUic r utcum fyllo- gifmum a genere dcmotiftrationis expellar . Fatetur ergo Auerroescogiutionem cxiftentix .cffecrus in nobisacquiri maiorem , certiorenv, & exquifirorem per cognitioncm.caufx, quan- dodcmonftramuspropcerquid ; qux deruon- fcratio nobis traditcognitionem cxactiflimum F quod cffectusfit, quamante cam deraonftxa- lonemnonhabebamus ;&reuera,fi,bene hpc expcndamus , veriflimum efle oognofcemus,, dum cmm erTeciam nofcimus ajblque cognj- tionecaufc.npn pofliimus, eiuf nc^ceflirarem -plene cognofccre , quum tqta pendf a*A capfi), qium ignoK4mus T> ut qui un,c: e*.iii!nn lur.c* Bteri, & caulam.igaorar, eflcquidera eclipiim videt , k*d qnod cx neccu^tate^4t ff ^,c^quAd non polTic non fieri , c;ii vonicctarc moAo alt- 3Uopoteft , cxquificc t^raenfcire npp t porcft, um caufara cfhpfis ignorat; qii^ vero coel^- ftiu/p inotuwm ignarusnon eft,.is roultis ctiam [ .nnispriufquamfiateclipfis, e^m cx ^icce^ita : . wtuuc fpturam pr*uidcrc poteft per cogmtio Dcmcau^s. fcilicct vel pcr caufam , ucl fine caufa^proindecadefic- perefFc&um ; fi per caufam ,aur pr,oxjmam .cla .ad aur remotain *, pcr proximam quidcm fir derno,^" ftratio proptcrciwd, quam dictmus potiflima , rcoucr* ac prxftantiflimara dcmoftrationera efle , pcr caufamauremremotam fic dcmonftratio iolq aubd ; fimilicer pcr cffccrum fir dcmonftratiQ folum quod;itaque dux iumrax fpecies deino fuarionis dantur habita rationc quxfic,prum  rjuf pereasnotincancur.una, quxrerncfle dc- rnonftrac firaul cum propcer quid , altera, qux folum quod dcclarar , non propter^quid j hzc rurfnsin duas diuidirnr ratione meaii diftin- aas.fednonrationcquxfitorum, qu( per cas notifican(ur,alicra per caufam remotam dc- roonftratefFcc>um,alteraper cffecTum notifi-" . cat caufam. Alia demonftrationisipccics prx- ter hvapud Ariftotejcranqn datur. Capttt XXI. dc djiffHcipgnificationc canft.proxH nu, & aubd non cmms ticMonfirMio cx iV/r/t proxiuu fu demonilfMio proptcr quid . . Tjqtiat !'o* tObi> ' x fj , Vatxiam atuecfictura a nopis eft de i monllraiiDfltro;pp quid. e^ proxi rei cauf^ ncri,qo,);ft ignoradu qui gnqrac, dam furouia^annotationfi ef fccTui.qu* non dcruraliapropinquior.e.i rame aliaratione noncft caufaptoxima, nacefpecra quidem. aliarura fui gencris proxtma eft , ncpe ut efTecTrix;at iimphciter noneftproxima, ecfi cnim in gcncre caufz efTecTricisnon datur alia propinquior, attamen inalio cau(?^enere aha propinquioi ;em illc effecTus haber, fcilicet cau lam fi nalcm.qux cll uifto amici in fbro , hec.n. c.aufa eft.cur anima moucar pedes , & pedes eu homincm m forum ducanr ; proptereain libro noftro.de mediodemonftrarionis oftendimus unius rei anam efTe caufam,quarpo(ficappeHa ri cau(a,propter quam ces eft, & fatisfaciat quc D ftioni proptecquideft;haec.n. non eft nifulht* quc.nonfoiu.in generc fuo.fed (tmpliciterqua quc proxima fit , i e ! iquar.n.om ncs dicunrur rc- rnota:,& cfTcttuarapliorcsfunr,nec pec easde* mopftcacuc nifi quod, eriam fi m fuo genere p x\mx lint,pcdes nanque & iilius ambulacionis, cValiacamplucimarum caufafunc, & pedibut pofiti&noAexaeceffitareambalaria illa poni-* turifed particulare illudamici uidendi deifyde^ ciu m efc caofa quaca lilius ambuiationis , qu; alu$ caulasremottores ad effedum illum coo- rraxic Manifcftumefttgirurcjiuccrres aliqua; pqlfit habffte quatuor generacaufaru,& in im- guio gencre caufam fibi proxima.proinde qua- tuor proxiaiAS* una tamenipfaram tantumochV eft limphcirec proxim i, cres aucem reliqux no fimpncitcr.fed in gcnerefuo proximx sut;idea pcrcamfolamdemonftracurpropter quid eft; acfi percasomnes poftet demonftrari proptet! nilu.it Arift.unam clle rei caufam, quc omni bus limulquarflionibusdeeadem rc facTis fa tisfacit;idcm etiam animadnertimts in capite . 10. primi libri pofterio. quandoloquitar Ari- ftotcles de deraonftrattone a caufivreraota , in totoenimillo capitc caufam remocam vocat caufam, cc deinordtrationera iilamaflerir efle per caufaro,tamen dicit pcr eacn non demon- KCari proptcr quid,cV rauoncm artercns fubiu- git \ *vylp Mytrcuii turiar\ caufam prius eam nominaucrat.cauum ctiam pofteauoct,ibi ta mcn dtcu oon effe catuam.ideft non elTc il I a m, proptec quarn rcs eft,iuec enim cftcaufa fimpli Crccc proximaA xquahs cfTccTui , quali dicat , cftquidemTiafaiiriat non eft tV *un*t. Tan* dcm annocarc debemus llla fequentia vcrba {proptcrqiram res eft| qucdedarantquacau^ iarn inteliigat, noncnunoranis caufa efteaufa illa.pcoptec quam tcs efc.hoc eft quc, faiisfadat quxltioni propcerquid cft , & qoapofica illic ponatur cticct us.lix his patet  dari demonftra^ jcui fimpliciccc proxima-,caula aucem harc proxtma. i.cue- fimplicitecquamunius cei unara ellediximus, 10 e(t alicuiusceteftcaufafinalis v alicuiui autemcnt p^pur Cicns.uelaliqua alia,quemadmodom docetii ^ Atiftotelcs. in (ecundo hbto Poftec.in capit.de caulis, quadcrc noneftopusutin pcatfentia^ pluca dicarnu&> bocenimco^aiosctracTauimas in libro noftca de raedio demonftrariaais, nua facis eftincellexille unam efle uniusfei prexi mam.oc xquatam cuilam.qu? farisfacere poffic qu.vlhoni proptcr quid eft, quc i ncccdnm eftef nciens.intetdum fiuis , intcrdum atiaxaafa , & deraonftratio cx tali cauft dicitucridemoftrario propter quid,.quc eft pociffima deinonfif aridv quum aliapocioC nondctur, pxopteceanon eft - I quid,fequcrecuc unius rei quacuor elTe potte po C quod aliquis decipiacur crcdens plurcs efte v cifliinas demonftracioocs, quodnullaracione. fieri poceft,ideo rcctc dixit Auer. in commenc 4(>.priini ltbri pofterio.unius rei unarn cde dicaCTiw aiTKtv, articulus.n.em- phafinquandam habcc,& fignificacunam cec- tJtra pra;cipuamcaufarn,n6 omnes.eias cei cau- jasicundera Ioqucrtdimodarninprirao capice tioue /circ nius rcipcoximas. caufas indiuenisgeneribusi per quarumunam ea res pociffimc dcmonll re- tur, per alus vcrapcopcecquid cantum, hic enim eftmaximus,&apcccimmusccroc ,qui 8c Ariltotclis, & Aucrrois doctrinr repugnat. Va ha:c,qua; hacTenus dicTafutu,fatis.aeclara- cara,ac demonftracam efle puto huiufce cei ue ritatem, necequideradefpero omnes.ingenio prxditos uiros.cV qui in alicutusuerba nonm- raucri nr,ncquc 9iV/r i i xt-.hx conftiruerint fc d uencacuac cationi o bte mperare parari fint, in noftcarnfcncenciam uenrufos,ft beocea ora* rua conlyderaucnnt,qu.r not.tum hk,rum inli broderaediodenionftrarioiMS-hac.de.re fcri* pti mus.Reb quum eft uc ad concrariorum argtt (nencorum fohicioncm acccdamus  Caput L I 43 DeSpecicbus 4 5 4 Caput XXII. ittquoomnia contraria argumcn- D & qufrcre an infit ; ita idera eft qnerere ^pprct ta foluuntur. Ad pn- tnura. A quidilit,&qucrerequid lii , dc ordine igituc quxftionum complexarum Arrftot. tria dicit, priinum eft,qucftioquod ptcccditquaodoque temporc qucftioneni proprerquid , ahquando .n.pnus nouimus q> eft,poftca q ucrimus ^ppter- quid eit.Sccunduracfc, quandoque non aiteril pi uis.altii um poftenus,ied fimui utrunque no bisinnorefcic.Teruum eft, non poirumus co- gnofcere propterquid eft, dmn ignoramus q ell. Idem dicitde fimplicibus quxftionibus, quandoque etenim cognofcimns rem clle_^ t ieinde qutrimusquid fir;quandoque vtrun quc iimul umotclcit ; fcd nunquam cognofci mus quid fit durnignoramus an lit. Vt rria* hxc dicta declarct Anftotclcs incipn enarrar* id.quodin pnoiohbro docueratin cdrcx.178. pauloante a nobis dedatato, dicirenirty polle duobus modis cognofci quod res (it , altero modo per aliquid ipfius rci , nimirum per c 1 us Rgumenta omnia, qux pro Auerroe . adducta funt, vel adduci pollunt, cognita ueritatc__. facilcfoluenrut, quandocnim dicitur, demonftra- tio propterquid, cVdemonftratio potifliraadi- ftinguunrur ratione quxfirorum, ergo re di- ftinguuntur , negandum efc a n teccdcns , quia nequedaturdifcrimen in quxfiris fine difcri- minein condirionibus principiorum , neque_> ficn potclt utdemonfitetut propter quid.iinc Adfecadeclaratione ipfius quod. Ad locum Anfto- duni. telis m 1 78. conrcxru primi libri polteriorura diciniusaduerfarios locuroillum non intelli- gere.illum enim li intelligerent, 111 latini,& Gtxci omnes intellexcrunt, cV ut Auerroes ip  t, quemtueri uolunt, eum interpretatus eft, . cenieoatgumenro non uterentur. Dicit ibi uoco*- Anftotelespofte duobusmodiscognofciquod E caulam , altero modo pcr accidens ,*hoc eft tei.178. ,es aliquaur, uno modo cum cauix cognitio- abfque cognitionc caulx ; tandem docet quod in n li. ne, altero modo fine cognitione cauf;,vel e- eademonttratione, qux peraccidcns facirnos f ft . nim cognofciturquodcum proprerquid, *vd quod fincproptcrquid ; ibi nanque Ariftotel. fcientiatumcomparationem facir,& inquit^ prxftanriorcra efle illaro fdentiam, quacogno icimus fimul quod elt c P 00 ^ ere proptcrquid dt,quia h?c qucftio ex necef awbd. fiutc fupponit cognitum q> fit, & nerninem pu to hoc cue negaturum,Georactra. n.non q u cn t propccrquid in trianguiorresanguli iint duo- dus rcccis ^quales, fed quxrit an fint duobus re Jcclara bus argumentis ^fti.Scopus Atifto.in ea parre, tio coii cuiusininumeltcontex.ille 59 eftdoccreiqn?- b  hb "^ 01 ^ C ca  q u * non flum deda ' rarquod elt.fed etiam quid eft, vult.n.oftedere eara tanturndemonftrarionem,qux nocificat q, eft fimul cum ptoptcrquid cft, ducerc nos in Cognitionem quid eft;eam vcro, qucdccla- rat foiuraquod eft, nullomodo nos duceread cognofcendura quid cft; hoc igitur,utoftcdat, coniydetat eo in loco otdinem , quem in qux- rendoferuamustum in limphcibusquxftioni bus,tuincomplcxis,ut a complexisducatnos Aisxquales,Euchdesenim proponit dcmon*. in cognitionem fimplicium,quandoquidem in (xradum qritaeft.quiaeft Jgnotum, fed quonut accidentibus bx, 8c illx in eundem fenfura ca- id per fuam caufiira demonfrrat, ideo aemon. dunt l idcm.n.cftdcaccidcntcquxrcrean fit, ftrauoncillafimuiccquod ) &:proptcrquid no- tificacur, Demonftrationis. 4 (56 rificawr.quaiiquamantedemoriftTOtionem no A quxrebarur niitan (ir;fignificauirhoc Ariftotc les in tertio illo diCtcqttod erar,nunquam pro pterquid cognofci ignorato qudd,qux fentctia lt uera eft, no potcft qufri propterquid, dum i- noratur quod, fiqinde non quxritut id, quod fciri non potcft,propterquid autem non poteft fciri du ignorarur quod,neque i gitur quxrt po eeft.Scd hoc abiplo Ariftotele ciare profertur in primoconteacttiilhusfccundi libri.ubtordi- jiem qu^ftionumdeclarans dicir fquum autem fcimus qicft, tunc querimus propterquid eft | _ed res hxc magis cft manifcfta,qu_m ut proba tioneullaindtgeat , & quifquis folo naturali -inftin&u ueritateeius non intelligit ,indignus T 5t P ft eft, cui perfuadereargumentisnitamur. Aliud nVmnc ct ' am notandum eft.quod ex im.quc diximus, niriali- colligitur.euenire interdum ut poftquxftionc  qu.nlc) ignoramuc & ptopterquid , & qnod , icujrur noB | icct quxrere nifi q>,ut modooftcndimus, B iieriramepoteftutqucTentcs an fitiitcidamus in caufam rei,per quam limol oftendamus cV q eft,&prprerquid eft.utin illofecundo diclo pronuntiauit Ariftotels;quanqu_m_gttur non quxrehamns propterqutd ftt, fed folum an i: r, tamen utruiK)ueilmnl Jnuenimus_Neque am- quvquje i^pgjg aliquisdebetojAnftoteles in ipfo eius (xm x - labn initio dtxent ea,qux quxruniur , numero qttalta aequaliaefle ns.quc fciunrur.ibi nanque de mo itv. quz c-isquxrcndi,&f-tendigener__iieracceptis lo ^*" 1 " 11 - quebatur,qu_tuor namque funt tum ht, tum tl li , nec plures dantur,quare numero cqtu.cs funt;at non loquebatur de ipfis rebus panicu _atimaccepri-,qu;f_iritac queri poflitnt, cofta. cnim noncflexqualem earum numernm, quu ^ ^ "_milcj (ctantur.quc. nunquam fuerunt quxfita, urprimaprirrcipia omnibuscognita;contraue v 'i_>rrrultaquxrantur,qux nunqu_n_(_ientur,uc ._l. v ' ftcllarum.cV arenarum numcrus. Legimusctia hoccurcapud Ariftotelem tn particnla oa.pri C mihbri Poftertoruin,ubiloqutturde demon- ftratione acaufa rcmota,huius enim tale exem plum pioponic.propcerqmd norefpirat partesr quianon eft animaLomnc enim refpitans eft _mimal;ilcindeiobiungit hac demonftrarione i.ondeclararipropterquid,fed lolum quod ; aliud itaque ante cam demonftrationem qux* rebatur , aliud pcr cam oftenditur, qticrebatur o6cde mmptoptctquid.quodautem oftenditur non sut qux c ( t propterqutd, fed quod. Exhistandcmcollt iiu.tju.v -in^yjjjgmj e |j e j e quxfiris loqui prout ante anrc ac 5 c  ? j ir j / ' moitra- petnonlirartonem quxrunrur,altud cfle de etl- noncm dem loqui prout per fa-tatn dernonfcrationcm qusciun DOtiiicantur; naro (utdiccbamus)demonftra- mr , Bc tionfrnonincmunatantuinqu^ftioprxcedete _u__-on- po rt 'f f n"nquamdux,attamenper aliquamde (tiatio- jmonftrationem duo limul innotefcunt.ficut a- n.iu no pertc dixil Ariftot_lis ; fic ante dcmonirratio- nficitur n cni_.,quatn rucroouuuuus , a caufa remota quxrebaturfolum propterquid pariet no refpi rer,peream aurem hoc non oftenditur, fed lo- lum q> non refpirar.Ntillutn ex his efle arbttror, 3uod negari poflit; his tgirur itaconftitutts vi- eamus an ea,qux ibi dicuntur ab Ariftotele, fententix noftrx ofhcianr; inquir Ariftotelcs nos quandoquecognoicentcsqicft quxrcrc___ propterquid cft, quandoque eriam utraq; hxC7 eademdemonftratione nobismanifefta hcri ; nosautem oftcndimus aliud efleid,quod ante demonftrationcm qucritur.aliud efle td , quod pcr demonftrationem norificatur , quod igitdtf dicatAriftotcles nosquxrcre propterquid qua- do prius nouimus quod eft , ob td non dicit-* demonftrarionem dari, per quamfolum pto- fiterquid notificetut , quxrttur quidem tunc fo um nropterquid , fedmox fa&a demonfttaao notincat & propterquid , & qu6d; quemadmo dum cconucrfo quxrimus aliquando foluirL. an ftt, deinde demonflratio fimul nobis decla- rat cVqu6d fit , & propterquid fit ; ficut igituc ante hanc deroonflracioneni qua:rebamus fo- lum an fir,ira antc illam quxrebamusfolu pro- pterquid fir,eadem tamen eft utriufq; demon- ftrattonis natura , cV efficaciras , qux norificac fimul urrunquc,; quod quidem lpfe Ariftote- les in eodem cocextu affirrnat, dicitcnim qttod . antc caulij cognitionernlicct quandoque vi- deantr notnm ellc quod fit, tamcn rcueranon eftnorum , nifi exaccidenti; totaigitutdifterct ria,quam confyderat Ariftoteles inter eam de* monftrarionem , quf-fttpoft quxftionem pco- pter quid efi; , cV eam , qux fimul *vtrunquc___t notificatpoft qu^ftioneman fit,coniiftit in_> qu^fiiontbns , qux demonftrattoncm pra-ce- dunt, ndniniis, quxper vtranque demon- frrartonem notificantur ,utraque enim xque norificat propterquid^ 6c quod , licct alteram.  prccclfei ic fola qucftio propterquid , alteram j emon . vero fola qucftio ah ftt; demonfttationis au- U[ _ tlo _ tem naturanon in qucftione pr^ceditnte , fed- msnatm iniis, qnxnotificantur, conitituta eft , & ab-n6ex his appellationem fumeredebet, non a prarP r,rc l c * cedentibus qiic.fttombu5 , que. a iolaammt 11 o- (i _ ftri accidenrariaaftei_tionependcnt,quontam: tis mdi aliqttando leuiter, & ex accideti cognofcimutt canir, quod eft , aliquando id penicus ignoramus , ob W  id alio,&alio modoquefttonerapropontmus) " a attamen *>tcunque nos quf ramus, cadero fera per feruatur uis nottficaritnu Cvt ita dicam) dtmonftratioms . Nec dicere aliquts poteft  demonftrarionem illam,qnam fola prccefTit quxftio propterquid , uocandam efle propter- quid tantum habita rarione qucftionts prxce- hbcii,-iixcigitaf deciaracrcra cfle pcx c.ui- l.tfn nii.-n.diTL i.irat ivjicur rcin cl(c, quod AucCH ioiltc nf.r.in: . aput XXI II. intfmali&fxoriens obitttio foli nmiMr+quf fitsnitmrex tonie.xtu C I. primi /i - f>ii Pofteriorum. f  Yoniam antem diximus , & cfficacitcr (comprobamrous cogmtionc propter* mid elic non polle fine cognitionc_j qaod, protndc non dan dcmonfttationem de aiafantempropterquid cit .qociimul nondeA oiaxxtetiam quoii ctt , alins apud Anftotelem tocusaiiubis expcndeadus eft,qui noftram fcn tcntiaraoppunnare; atqueadco cncrtcre *>idc tuc i iocus cftparcicuJaCit primilibn Poftcrio. erai coniungatur,illc nanque tcftatur (cxcli piim ri di fse.hic vero caufam adductt cur ncccli.triurn fuerireclipljmcri ; aliquas igitur dilciplina^ efse doccf ibi Atiftorclecqux cinfmovti lunc^ ut altcrd nullain babeac caufamm notrtum* fed fenlVrcm-aliquam ica fe habcre cognolcaq altetauerofotaranonerem illamnolc.u iino  fentit confo- nantiam illam,& nullamciusracioncm cogno ictt . Hoc igitur eft, quod ibi docet Ari ftocel. qui difciplirum caulanim concemplatricern- nonoranino negatcognofcerequod eft, nam cum cognitione propter quid ex necefliratC-^ coniun&a eft cognitio quod eft , qux a cogni- rione propter quid feiuncta efte no poteft , qui cnim per caufam rem demonftrat, certus eft rc icaeflc, vtmuficusmathcmacicuscerco fcicu- lem numerorum rationero efle confonantem , & fimul nouit & propter quid , & qu6d , noru quidem fcnfu,fed ratione , At negat Ariftorc r les eam tantum cognirionem quod fit,qux fen fu acquiritur , hcc enim feiuncta efle poteft a cognitionepropterquid eft-, quafi dicac.lcien riamarhemarica,qux res fine marena fenfil conremplarur,& eas per fuas caufas demoftrar, nouic quidera rem efle prout ratione duce ad hanc notiriara peraenitiatrarocp remeflenQ 0 nouit cognitione illa, qux cxpcricntia, & fent fu comparatur . Alia multa de mathemarica? rumfcicntiarum natura ad eius locj plenanu intclligenriam dicenda cflent ; fed quooiam ad propoiiix dubitationis folutionem pauca* hec , quc diximus,- (ufliciunt > reliqua confulto millafacimui. I Capnt yigcftm*mquartum.An Auerrocs oUquo p*. clo defendi posftt . 470 R Eiectafcncentia Auerrois,& foluris omnibus argumcris, qux pro ea ad^ dori poterantvidccut Aucn ois au- rhoricas,quam fempcr maximi/ecir * rnus.poftularevcan cius dogmaaHquera re&u . fenfumrecipiat,& Auerroes ahquaratiooe de- * fendi poflit aliquantum confydcremus ,j*  iis igitur,qux'dictafunr>arancsilhus opinioms lcnius.quos nullam adrowere dcfeniioucm^ , C faifos omninoelfc arbicramur, colhgamns, m uwleamns an aliquisabus ucrmr fenfus lu- perfic.&an illum Auerroi attribuere pofliraus. fllucf 4n tfrlmisrercum^ttquc tndubitaigmclie debet , demonftrationem cauff diftinc^Ati) re-i rpf.i a dcmonftraticne fimplicitej didca, boc clt in condiciombus principiorum, fiue in efli- cacifare nonficadi ea.quxqucrurtruc, difccepi- tem ftatoi non pofle. Quare nulla alia ddfe^ rentiarchnquitur.quara cx aobis demonflran rifeo4'tfctpta,quandoque enim nota eft nobis t\ \ ftenrla eftecrus, ideo non quxrimus niii pco , pcfqtiM v quandoqueeftignoea, idco quxri- mus an iit_- . Difcrimcn hocin dcmonftracion nibus cohringere nemo ncgarc poteft , quum Tc&acaderuut, diueifas dcmon ftcationis fpecics polle confticuere ,q> fi ipcciei nomen impropricj&amplc fumaraus, ucqua;Ii bec diuifionis mcmbra fpecics rci.diuiz laio uocabulo nomincrnus > hoc mpdo cas demoo- Uracionis fpeciesappcllari pofle no inficiamur, Acumen oemonfcratio prunadiuillpnc^ pqn redein rrcs fpecies diuidetur,nernpc inlirap)i citer dictam,& eam, quc uocatur caufx rantii , Bc demonftranoncm quod , quandoquid^ non odcm difcrimioc dcmonftratio quod ab aliis difcrepat,quoalix iotcr fc i tllaaaoquc cilcn- riali dirTerentia,& ex natura rei kim pt a ab eis diftingUitur, illarum aucem imcr le a.aik-nra- rium eftdifcrimen.; Pcoprcreauicliuscftfi de&dcmonftrationc quod> deinde iumcndo dcmonftratictsiem/propter- quid.&accidentalem illuvsdiftejrentiara cx no bis deraonftrantibus cceptarofcipiciendq, c \ in duas impropn^ didas fpecics duudamus, quarumaltcram prqcedic quqftip proprerq.uid> jquum norum fit ctt.xt u m efle^Ueram uero p: c_ cedic quxftio an r>quu ignorecux & pcoptes- quid,& quod. Hanc camen differentianv-Artft. nullibi confyderauic, quum w oatura deinon- ftracionis non fumatut, & acculcniai ia lu , co- rumenim , qu.c ex KCidcntt func ,nulla cacio in difciplinis habcnda eft : Aucrcocs tamen iu interpres hanc line vlla abluidirarc conlydcca- re pocuic,cnulta nanquc interpt ctibus-ad fatfi- liorem rernrainreUigeotiam,& ad dollcinx a- bundanciam declarare conucAtc^quocura mcn cionemipfum auchjojemf&cerenondecec.Hei; igicurfi Auerrois opinio fuic q demonftracio iimpliciter dicta, & demonftcatio caufx taniu nullam babcantinccrfe eflcncialera diflcrenr tiam^ledfolumexrraneamtquireftratiene n. >- ftri,& eafpcciem propricacceptaraconftitue- rc ncL] iic.it ,rcvta cli eius fentenua, neq, repro- bari poccft, Scd ineius di ^ris u arietacMi & rcpugnantia s, hanc non par> 111 momcnn notarc poilumus, q>)n Coroment*gnana ^f.prirai libn ileclarans ues illas fpcaesiiieTf" 11 Bionftrationis dicic demonfrrariofrero caulx ULtr ' tanturo tunc.fieri, quando cx cauia fequttiu: exiftentia cflc&us ex ncceflitate^ fed ex effe- clu non fcquitur caufa ; quod quidero ego (a- U> intelligece nequeo , nam quod ex etTeclu nonfequatuccaufa>id ficuelquianon recipro cenriir>& eftcctu.s latius pateat, qUam cauia^ ; uel quia reciprocentur quidcm > fed caufa fit^. notior ctTcctu > itquidcm ab iguotiore nen cib procedendom ; 'vrrunlibet ienfom.utiJba.A- ucrrois habeanc.ipft ilbi maniicftc adnertari L 47J Demonftrationis. 4r4 r$ cx cffedru noriore. Eteriamcxpendendum A lls fabulis quicuifle. Quoniam igfrur errarc^ Auerroem re&c dicere eandem efle ipfarunu Eropr crarcm, nam proprictates a conditioni- us cftentialibus emanant , igitur ubi e$ denu func eflcniialescondutoncs, eafdem quoque- proprietates ind* fluere neceiie efl -, quare hoc ctiam figno manifeftiflimc apparec Auerroem itegare ullum etfc earam demonftrarionum ef- fentiale difcrimen; 3cd cur proprierarem dixit in finguiari numero ? & qucnam efl bxc pro- prieras? precipua demonttrarionis propricras, 'u^le - *i uarn ' m fignificauir Auerros, eft fcientiam rei nToVftri pcrfeciifljinam parere.hxc enim cft finis, & ef- humanu cft, errata ucrb corrigere ingenuum, acphilofophicum.egregic bacrarione dcfers- di Auerroemcredimu, quum fatis efleuidea- tur fi fateamur ipfum huiufce rei ueriratem ali- quando cognouiile . Qubd fi hoc dcfenfionis genus alii non recipianr, aliud ipfi excogitcnt, & easomnes,quibus opinio Auerrois maxime urgccur,diiiuultatcs,ii poflunc,diflbluanr. r/min>l 6 j*i t r.irttii~ onuy.  Tinjio^fojji CaputXXV. derefta harum demonftrationum appellatione . snoi CiOiMS propnc sas. I fecrusdemonftrationis, proindeeius proprie- tas dici poreii,talia naque principia , Ck tatibus Conditionibusprxdica hxc proprietas ex neccf fitate confequicur; perfectam aurem fcicnria patexe poriflima demonftratiodtcitur.quia om nibus fimul quxftionibus de eadem re factis fatisficit.ut oilcncii: Anftotelesinprr.no capi- te fecundi libri Policriorum, fimul enim decla B rninationis difterentiam non admittcre,quaiU rat&qubd res eft.flc proptcr quideii, ficdemu iam oocant demonlirarionem propterquid, ctiam quid eft, quxeft iumma foiencix pcrfe- hancuerbpotiflimam, quod cnim ilia fituorfL Llud deniquein hisdemonilrationibusani raaduertendum eii, quod ad ipfarum appel lationem pcrtinet, nos quidem concederc cam,quam diximus diflerenriam, contingic enim ut cognito qubd eft quxramus propter quid eft.contingit criam ut utrunque ignoran- tes urrunque fimul dcmcnftremus,ar lllam nqutriir,iit dirrerentiarn hanc illis tribuar in quxlins demonftrarioncm prxcedenribus,fed non rn qu.ciins,que per eas notificantur.ut ea uerbapcrpcndenribus mani C poflumus, fiue ipfam dcmonftrationis natu-  potilltmam, qi da propter quid , quia folum propterquid de- monftret , omnino negamus , fiquidcm omni demonftratione oftendirur aliquid eflc,qu6d fi folam ptxcedentem queftionem fpeCtando illam uocemus demoftrationem propcer quid tantum.quiaanre illam quxritur folum jppter nullo pa&oconcedimns, nefaseniracf-  cumrarioneconiungimus. Nos igiruromniu rehamus.non inueniitc catlfim enimqu rrcba demonftratiomun decJarancium propcerquid mus. Poflumusigirur talem demonihrationem. eftxqualcm cllc pcrfeCtioncm, 6C exceUentia appellare limpkater demnaftiationcm , quo- arlucranuit ,jm omde omhespriini gradus^ o|fi- niam erTeCtus proponicnr iimpliciecc ignottjS . nes potiflimus ftneullo dtlcnmine appcllaftas hoceilpcnitusignotus, & qoxltio iimplicitcr cflc, quaprnpter haocappellationisutFererliia fit,& de toto eo.qttod ]icn,ac demonicranpo ommno rcucimus ;& eam potius, quaufascft teft,quxrcndoenunan ilt hgsuncarous ignatti Duqut Appcl- Aucirocs, accipiendam efle mdicaraus, Auer- cflc,& quod fir t &prorircxuoidjttiPtr hxcqux rimui UtioA- roes cnimalreram ttmplicicer dictam,alreram modbdiwmua^pritrumttsifurtaife AucrroedCc an  OC 'ode C4U ^ cUn( " m demonftractonemuocarefolitus fendere,qui m Lpicomc in capue de dcmoftrai ^^lm. ?cndi ft; ar r arnCn uno niodo hxc lnrclligendafunr, E tione dtcit , in dcui6lh.u:oneli npliciter dicfa ptic-.:e polGc. n un tdcoputet illam (impliciter dici iemoa quatriurrtwque firouf, quod qutdcmmimtneomnu, ftrationem.quod primariaur, & proptercxide ueruqieftdod incootyderatr ao Aucrrocpcoia 'V u ' ^ monftrarionis nomeo iine ulla aaieccionepro- tum rtn:; polFumus tamen tpliuu cuexi , li dica- [ xn larum eam folam tignificer,n6 alrerarmqux dt- uuisrom implui un> qmjquc qwcrbonem cora ^q^ua citur caufx tantitm.ralfam elic eiurfenrenciam prcttebdidc&fccinotiorciitquiniac ilbus dsV arbitramur.quia ita fumendo li mpluuer , otrt- monfaariaausefTeclntni i clnxxtiLvpii lo cnim n ;s demonftrario propterquid dcctaras eft lirii- ignotatux & proptcc ^iuid^&iqubd y & mrun plicircrdicta demonftratio,& nulla demonftra que fmuil pcr proximam uauiaxo idviiH.iiiu atu -fio propterquid poteft fecondi gradus dcmon- ri furaus .qucrtnuisqmdcm ioium aniic, quia lcratioappellari : q>ti dictio dla,iimplicuer, dc dura i,o.: t./noramus nu puiliuuus qtici erc pro- qaxftionibusprxcedentibus intelbgarurjillud ptcr qitui nt/tcnnns tnnrnqunrrcrc ctiaprxv appellationisdifcrimen admitti poteft,quado^ pter qtiuiihrdjnimpJicitx qii.TiHone,uc mod* quidc aliquadatur demonfcratio.in qiucaufa iluebanui-.,tuiu c&um q.iiailai un ul.. dcmoa- tantum rei quxritur,quu noru fit re eflr; aliqua fbracione firaalioftenfuxj^itnlis.bcquod, &pr+ etum datur,in qua qucrirur urrunque,promde pterquid.DosLamcam cfr rgttoT m quo nam sc |impliciter,hoc eftuniuers^,acde tota requx- lu appell.u3o:illa Auerrois ailxniru poslit , qua ftio proponitur.quum ne exiftcnriaquidemltt abquam Vleraonfcrarioaeiu cauiic taruumyaii r^ubm. nota.Scd nbiicerealiquis poiie:, antcadidum quam li;upluater d:Ctaia nonunaic lui uam, eftnanquam nos duabus iimul qaxftiqnibus ut tmo uccbodicamus ron .iics lutuni dctuou- uti,(ed (empcruna,quandoenim ignoramus, ^ ftraciocmnodb^creees.appcuasioncs rcucimus &proprerquid eft,&qubdcft,nonquerimus quibus altecam pnmi ,:.-iiccram lecnndi gra^ nili an 'it.quiaignorantibus quod lit non Itcec dus ettc'lignificctur>i &lctta&cuuncs admltuW quxrere proptcr quid Hr:quomodo igitucooc nius muSuliliainrhncinnmodo,quam habent, Se' tir. diMnuis Mf.rn interdum utrunquc flmul ? Nos accidrnrj|em,&'ex nobisfuuiptam dtrTcrcotta autemad hocdicimusquxriquidem cxpcclsc indicireuclunhsjlianoejounrdfcrci)Cianj non folura an ttt,atramen uirrute quadam qucn e- negaraus, bcrt ncque wb Actitotrle , ncqae a riam propter qmd, quod puL le t mne ab Ari- Grxcis snterpcubusujiquaxa tucrtt confydo ftotde dcclatatur inprtmo capitc tccundi li- ratav^J xJI: ni n . 'iiivj .'irto; ^^rifjioi' ie ,iL:::*.3b niwa frHliharn r ; tla^nO) f l N I Sv oti Itcdrar- >up IACOBI ZABARELLAE PATAVINI D E REGRESSV. L I B E R  t UiJ ... .- u.;:. ..iiloq no>. ,:i . lncn 9 un iuii rru) >!. Gtftf Prinumi Qd ftt rcgreffus , & quid circulut. OSSYDERANS ApftOtcIeS A in primq HtVrb Pptifefipru ' ^rulycicorum circu^rera s Qmon(lranonep.a^iapri . fciqnidam Ph.ilofopKiprji nia fciri ppfTt aftejpefattat, carn omnino rejfur&utt , ac . , JrM)'ti.Um effc cfficacicef oftendit;ficautem circuIaris.dafi6nftratio qua- clodemonftrara ex propofirionibus conclufio- ne ex ea viciffim c*dc.ro,propo.fitioncs dcrnijn, ftranrur.fitque cc mcTiiiionc prbpofitio ', 'ii^i prop jfitionc cqnclufiq.quc.madmpdum lohg^ orarione in fecurido liKrdT*nofum'Arialytt$Pr rum declararur. iV*^mln jlla c^bnruutipn^ ^ta Iqcutus cft Ariftprefj '% , ^J^^^rapem cir* cufarem oft.-nfionem reiecilT: uideaur, fed a!i cjiiam admifiile, qtiam ccmiplufes XnccfPfjjte^ yolentes lcre, qui lum, ijedregrcUiim quoquc ab B Ariftotcle confuraTuiiiclIc exillujiirant, ratio- jubus ita apparcnrjbu* nixi, ut ref.meq,quidem ludfcio pcrfcm.nifclt.T jc.nebfas prfudcrinr. / iamqtic diflicq|rarjs a .icdubjta|Cionis plenared diderinr. Ego i^itur vefiratis amorc.dujclus , quam abfmte "Vlia Q.rrii {cAt6nc oinrub.it. Cun- lpfcifam elTc ''Vc IJem', gVRacjrf ^iQjj^ diccre. & tum rarionc, tum Arilrotciis fc(timpftk>tt- greflum ncgandum, noAeflTc. Qftendfcfie cpnjtt? tui ; auod cqurdcm paucis,uerbisme prcfmar jromfpero, qnandoquidem non mid-orun^At- gamerirocum con jeric^lVd fila fci , dejC^T& cju i mur, i n t i ma fcru ratipn e/Sc exe^plQr.um p a tura1iqmdiligchu"dcciatatiqQ , tra c ' ir . 5; po(tcrins,nocius,cai:tgnotius fecundum nat cuium. ram ; r fcquerccuretiam mTaliudpcr circulum^ deraonfrrari, quamidem cx (cipfo, a primo na- que ad ukin^umdemohiTraremus A. efTe quia j> 0 fe^ A.cfTi^Rcc aiitcm funt abfurda manifcdaw. ' riotr^ R,ccVelirisverqflfl: inter caufam,, & etTccTum , wpQaatatr,' & ctfccTus efl nobis nO-' Rcgrcf- iufa^quum e^im femp^ cr a notiori- fuiquid bgreMienauratit , 'priils ex effecTti " L Mgnptan^ deihicwTIraratis, deindd :a ab ea ad ciifcduni demonfirandrl , yt fciamus propcerquid cfr. Hoti igVctir fnterc1fculum, eirculi,' in circulovtcrque procefTus cft dcmonflratio ^^ r ^ Jirqpterquid, quodneexcogitabiie quide eitf cnm g n rc'^re(in aiitem. prior procelliis cft ^lcmon- ftratio quod , noflci ior uero cft demontha- tio ^r/pptjeocibi fic  jfi eftcctus cft nntioc nqbis.quam caufa,5f per ip fuminuenimus canfim.non pofliimus poftca % caufaregrcdt ad cffcCtum , nam propter quod aliquid talc eft, illud eft magis tale, ar proprex effcct u m fic nbbis nota caufa,ergo femper ma- gi s,ac firmius cognofccmus effe&u.quam cau- fam.rcgredi igitur a caufa ad effecuin nunqua Iicebic.nifia minus noto ad magis norum pro- grcflusfiat ( qu(eft uana, 5c inucilisdeutonftra- tio.Secundumargumcntumeft , dato cegreflu nihil aliud pcripfum bftCnditjif, ^uirnidc pcc feipfum,quicft proceflus inutilis.priore naque proccffu ex A.effeifcu demoftramiH B. caufam , pofteriore autemex&caufademdnftramus A. cffc&um,quare a primo ad ultimum nil aliud F dcmonftramus,quam fi A. eft, A. eft. Hxc funf duo arguraenta, quibus Ariftotcles ufus eft ad circulum refcUendum, quibus fegfeHusquo- quereprobariuidetur. Tcrrium argumentum aliqui addunc,quod ualidiflimura.cfle putant^ ficin co totahuiufce rci difticultas con^iftlt_, qucraadraodum in eius folunonc ,tota ueiita- tisdeclarario conftituta cft; a.rgumehfum eft tocquado facimus priorem jpiocclliitn ue\ c'o- gnofcimus crTedtum pei)dere abiU.i cadfi, uel lgnoramus , fi ignoramus, nunquiin illara cau ura inueniemus, ut fi ienoremus furrii caufam cfle tgnem ( non magisdicere poflumns.fumus cft,ergoignis,quam fumus eft.crgoafinus^qua renon poflumus uridemonftrartonc ab effe- ftu.qut cft prior progrcflus,quoniam maior il- liUs dcmoftrarionis ignora nobis cnt , cft enim maior,ubicunque cftrumus,ibicft ignis,quam PQUm cile oporrcr,fi cxuucnda fic dc monftra-. cicoscfl;ad demoaftraodum-ficcaufam effe,, fic fiqiropcex quid^t cffeCtus , q_Wre^4lrcro iUo procelfuopus non clc, Caput Tcrtium,in quo rcgrcfsum dari oficnditur  COnrrariam fentenriam cx Ariftorelo mulrisin locislumimus, nainincapi- jpV* te rertio pnmi hbri Pofteriorum argu- jJ^H 1 * anenrans contra eos, qui circulutn po- tr p il i  , nebanr,regreflum excipcre uidetur,dicu cmm incdiicnvcns cfle qu6d idcm Jit codem notius fic ignotius-, poftcafubiungirid non cflc incon uenicns,fidiucrfis moiiis accipiarurnotius t fiC ignptius,ut altera quidem dcmonfrratio fit fim plttitcr dcmonftratib.allPera ueto non hmpitci tcr.fed dcmonfrrario quqd , qua; fir a notiori- bus nobis,c6cedit cr^u regrcflum,inquopriot prbcclfus cfta notioribos nobis, fic demonfrra- tibquodi pofterioruerS efra norionbus fecu- dum nafuram,fic dcmohfrratio fimplicitcrdi^ daieandcmfentcntiam lcgimusapud Arifrb-' teUraincontcxtu ^i.fecundi fibri . In CApitei autem decimoeiufdem libn declatans diftcte- tiaminfcfderaonftcationem proiuer c,uid , demonfcrationem qli6d,nunlfeftcrcgrtiftirn^ Acu,ex cildcra cnim tcrmihisutranqueoU u\o- ftrationemconfrniit , prhisquidera ab cffcccui deraonftrat caufam, dcinde conucrfa propofi- tione maiorc cx caufailla iferaonfrrar a priore demonfrratione alre ram quoquc poftchorcm cx Cifdem tetmirift coa- 4** ... DeregreiTu. 4J> conftruamus ; nam fi exempla rantummodo A illafatis apudphilofophostrica.acuulgara.co- utriufquedemonftrarionisefreire uoluiflct.no gnirionoftra duplexeft , alteram coWanu r opus fuiflet ex rifdem terminis utxanque con- uocanr , alteram utro diftinct;am,& utraquc_, t ioS" rurnincaufa,tumineffc&u locumhabcr; effe- ausud hintHm, tjuid fafto primo Vrottfju non ilatim rcgredi ad tjfcftnm posfmus , \ed me* diam quandam confydcrattonem inter-> puiii neicjic fit . C Aufa itainuenta uideretur ftatim ab ca regrcdiendum efle ad efFcCtnm demonftrandum proprerquid lirjar- ramen hocnondum faccrepolliimuf quum enim,utmodo diccbamus, ml detid, quod non habet , nos autem per regrclIiiirL quzramus cogninoncm effcctus diftincFam, hanc nobiscaufaconfusc tantum co^nita tra derenon poteft, fed eam priusdiftinctc cogni- tam ficri oporret, quam ab ea ad erFcctumre- grediamur . Fado itaque primo proccdu, qui cft ab crfectu ad caufam , antequam abea ad cfrcum retroccdamus, terrium quendam mc- dium laborem inrerccderc ncccllc cft,c|uo du- gofermone Ariftoreles in primohbro Pliyfico rum.fed poriiTimnm in contextu fcxagelimo-  camur in cognirioncm diftmdhim illiuscau- fecundo.quz eftueraeiusloci intcrprctatio, fz.qu^confusc tanrum cognira cft,hunca!i- quam pauci cognouerunr.Hzc maioi is propo- fitioniscognitio non eftnili confufa,quiahccc przdicatum fic caufa fubiecfi.act amen non co- gnofcitur ut caufa.nouimus cnim mutationem pmnem habere fubicdcam materiam, non tan- quam efFe&um ipfius mareriz, fed tanquam-, perperuo cooiun&am cum matena lubic&a , exiftimamus enim mutationem , 6c matenanu, ncxu ita neccflario iunctas efle, ut mutatio linc rnateria nunquam inuenin queat ;proprcrca_. quum illam in corpore naturali manifeflc-in- tueamur,ex ea colligimos alteram quoque.CjiiS non intuemur,in eode ineflc. Hinc fit uc huius quoque conclufionis cognitio fic confufa,quia lolum quod infit corpori naturali materia inue nimus.atque cogno(cimus,ipfiusautem condi riones>& naturam, &definirione ignoramus, huius autem ratio in prompru eft.quoniam nul laresdatalteri id,quod ipu non haber.eftecFus cft confusc tanrum nobis cognirus,ide6 non po teft nobis tradere diftindram cau I c cognitione-, notus enim ipfe quod eft nd d eclarat nifi quod caufa fit; non taraen ut ipfius caufa , quia ipfe qtioque noneftnotus ut illiuscaufz efFec"his; lcd folum ur resquzdam ab illo nunquam fe- pirabihs. lra igitur dicere omnino nccella- rium eft, fi rcm ipfam diligenter expendimus, efFectusenimconfusecognitus non redditcau fam cogniram nifi confus,caufauer6confus cognita,dum ignoratur quid fit,non poteft co- gnofci ur caufa.Hic itaque eft ptimus proccflus in rcgreflu,quofolam inucnimosinhzrcntiam caufzin fubiecto propofito , non tamenprout illius efFectus caufa eft , fed ut predicarunu quoddam occeilarium : & infeparabilc . qui neccllarium elie cognofcenrcs uocarnnt negotiationem lntclleclus , nos menralc ipliu caufzexamen appeilare pollumus, fcu men* talem coufyderarionem, poflquam enimcao- famillam inucnimus ,con(Vderare eam inci- pimus,-vc etiam quid ea lit ccgnofcamns , qualis autem fit hzc mentalis coniydcrario, & quomodo fiat , a neminc uidi efle dccla- ratum, quanuis enim aliqui dicant mediarn hanc intcllccltis negoriationcm interponi , tamenquomodo per eam ducamorincogni- tiunem caufz diftin&am , & qiiz fit uishuiu* negotianonis non oflendcrunr, non paruum igitur operzprcaum faciemus, lidehacnu aliqua dixcnmus. Duo funr, ur egoarbitror; . , quz nos iouant ad caufam diflindfc cogno tio iind icendam, *>num quidem cognitioquod eft, ,fttu * quznos przparar ad inueniendum quid fit,^ uo quando enim in re aliquid prcnofcimus, in ca aliquid aliud indagarc_&c quodnam eius officium fic, idque ab aliorum priracipiorum manenbusdiftinguimus;officio c6gnitoconditionesfingulejn lucem prodeur, qux ur fungi tali officio poflic ncceflanx func. Hzc autem amnia poftquam cognouimus*, ac- que perpendimus/faciie nobis innotefcit talc das efleeiuscauias, indicac ergo efleadhucno B roaicriamgeneratiooiscaufam efleiquonitm bis incognitasgeneraciOnis caufas; poftea ue ro in eo primolibro caufam perpetux genera- tionis quxrit, camque efle dicit nacuram pri- tnx materiar, in primo igirur libro Phyficoram c.rafx gcnerationis non cognofcuntur; fed cau fx internx corpus narurale conftituentes , cor- pbris enim naturalis principia quxrenda pro- poiuerat Ariftoteles in eo libro, fed non gene- rarionis, ucl mutationis, huius enim caulc; de- clarandx proponuntur in ip(o initio libri de "crra,& inceritu . Materia igiturper generatio- ncm inuentanondum cognofcitur efle cau-' fagenerationis, quiaquid fitipfamaceriaad- huc ignoratur; propcerea Anftoceles.qui pnn- cipiorum cognirioncm nobis tradere uoluic non modo confufam,uerikm eriam diftindam, quantam nasuralis philofophus habere potcft, ccepit matcrie inuent; conditiones,& naturam inucfttgare,idque fecit a contextu quinquage- enim poteftatcm habet recipiendi omnes for- mas, & nullam certam fbrmam fibi prxfcribir, fed xque apta eft recipere formam,& eiuspri- uationetti , idco facirutnullum matcriam ha- benspoflit efle pcrpetuum, fcd ex neceflttate aliquandointcrcac,&ex eo aliud generetur; hocconfydciare eft regreflum facerc, quieft poftremus progrefliis tradens nobis exdiftin- cra caufc. cogniuone diftinclam cognitionem cfTcctuSyquamanteanon habcbamus, quando cnim cognofcimusillam efle caufam illius ef- fcctus, facimus propofitioneni maiorem , 8c iamiam , fiuolumus, in prompto habcmas demonftrationem propter quid , propolito nanque fubicdto , in quo matcriam inefle nO- uimus,quxeft propofitio minor , incorpo- rc_- nacuraliineft maceria, colligimus in co- dem inefle generationcm; &T eft potiflimau demonftrario . Sed hunc ultimum proceu fimofcprimoeiuslibriufqueadfeptuagefimu, q fum non facit in eo primo libro Phyfictv in quo inquic fe docuifle quid fit matetia . Iru caautem parte ad muenicndum quid fitma- teria ita progreflus cft.docuit in primisquomo do a priuarione differar , matcnz nanque offi- cinm eft fubftareconrrariis, &earecipcrc__; Tcontrariorum uero officium eft fe ab eadera> 'materiamutuo petler^; ide6 materiamanet_ fubutroque contrario, & nuhquim inreric; &, quum omnium naruralium corporumprin cipium,& materia efle debeat, debet etiam ef- fc talis,quf omnes forraas , & omnes priuario- nesrecipere apca fic ; itaque nulli formx, nulli ccrtx naturx, nulliafTcdtioniaddic^a efle de- betfecundum propriam eius naturairu , fed ab omnibus libera , & immunis , quia intus pparcns prohibet cxrraneum ; debcc igicur materia fecundum fuam narurara carere om- nibusformis, & omnium recipiendarum po- ceftatcm habere ; hec abfquc dubio eft natunu rum Ariftoceles, quoniam eius confiiium in co libro non eft generationisnotitiam crade- re perfuas caufas, lied folum cx generatio- ne conlusc cognita nos in primorum princi- piorum cogninonem perducere ; ide6 fatis nabuitin Co Itbro primum iilum proceflum facerc ad primam mareriam inucniendanu> , qux eft cognitio confufa , deinde etiam mcn- tale illud examen , quodiftin&am quoquc_t -I mat^rixcognitionem adipifccremur . At in. primolibro de generatione,& lntcntu regrcl- lum facit a materia iam diftinde cogniu ad gencrationem diftrinctc cognofcendam , c.\- quC cft dcmonftracio propter quid. x trt-tres ru bus igirur panibus nccenati6 cooftatrcgref- t  , j n r  fus , ptima quidem cft demonftrario qued ,S rcUa * quaexefFeCtus cognirioneconfufaducimuriii confufam cognitionemcauff;fecundaeft;oa- fydciacio illa mcntaiis,qua cx confufa noti- X 1 tia DeregreiTu.{ 4 s 7 ^ WIV 6 ,U1U ac fccundam partcm in exeraplo pro- pofuo habcinu in prirno hbro naturalis au- icultationis,tertiam uerb in primo librodc ge- ncracionc , & interitu. x hisautcm , qux ai- ximus,manifeftum e(Tc pqteft non pofle.bc- ne cognofci quod hxc ilt caufa huius effccciu , niii natura,& conditiones illiuscaulx cogno* fcantur, pcrquasapta cft talem effectum pro- ducere, hocenim ad propofitc, dubitationis iolutioncm magni raoracntitft . Cttpkt Sextum , in qno ea, ytx dc regreffn dicla fmt, declarantur alio fumpto exemploexOcla- ' uo libro Pbyftcorum . .,*.  rttonysi  . 'ipfe^MMtt rty ^v.u HAec omnia.quxde regreflii , atque eius partibusdiximus , poifuot aliis  pluribus [excmplis c naturali philo- lophia fumptis declarari , & com- Probari; ncbisautemalterum folum accipere iacisflcinquotota rciueritas aperti_Emccon- fpicitur, idq; fumitur exoctauolibro Naturalis aulcultationis, qucm locum diligenterconfy- derare ncq; inutile ,ncq;a fufccpta prouincia ahenum erit, quandoquidcmnon ca iolum, qux ab Arift. abisq;probatisauthoribus dc re- bus logicisfcriptaiuntt, expcdcre decrcuiinus, fcd etiamilla, qux inPhiloiophi?, & aliaium difciplinarum traditionc adlogicx artisufum |>ertincntia obferuari poflunt, notare>& exami narc:prxfertimquando in iislocisipfum arci- ficiumlogicum -'nulloaliodcclararara,acfor- eafle ctiam a nullo intelle&um fuifle inuencri- mus;quod cquidcm de hisduobns,quibus uti conftitui, excmplisaudeo profiteti, oam tum ca,qux  omnes, faltemaliqux'fcUicet illx , quas ad cognoiccndam caufam xtcrni motus cogno- lccre neceilarium crat ; facic hoc Ariftotelcs in particuiaquinquagciimaiccundaciuslibri dum oftcndit primum motorcm, qui (terni rnotuscaulaiit,immobilcm penitus eflc de- bere , ut ncque pcr fe , neque cx jccidc n ti iic_ * roobilis, quoniamuidcmusmotores,qui pec icfunt immobilcs,ex accidenti autem moDi- les, non pofle mouerc perpctuo; deinde in. particula quinquagcflmaterti^regrcfluro fa- citaniotor.c primo xicrnoimmobili ad mo- cum,primum t-ternum, cn_. eft dcmonftratio proptcrquid . Cctcruiu ad plcnam rei, de arofiba qualoquimur>intclligentiamnon cft fllcntio Anfiua p;.i teicundum artificium maximum Ariftotc- "-^^* hs incolibro a nemine cognitum, quod nos jjjffS primi , dum cum librumpublicc inteiprctare- pnmi nuir, dccimo ab hinc anno patefccimus*, qux- motout Vabtu fit. Sed ftatiro aducrfus hoc dubitare non iniu xiaquifpiam poiIet,uidecur enim ftacira cogno fci ctiam quia flt,fl uera i Ila funr,qux paulb fu- perius diximus, caofam oon poflc cognofci uc caufammifl prius quid ea flc cognofcatur , quo fit ut, ii cauu ut caufa cogooicatut , eadem lit 4Sp Deregre/Tu. 490 ccecnum morum , hon proprer fe, quia non A eft hac artificiofa inordinatione , ut fignific* poceratxternus motus fciri, nifi per fuam c- quatam caufam demonftraretur,caufa autem cftmotorctecnus ; fcbpus igitur eius ltbri non cftcognofcere primuin motorem , fed perfe- ctc cognofcerectcrnum motum perfuara cau ret fe non ignoralle tractarionem illam cace* derelimires narurales, &urapparercr eam nc que pretermifiam ftulle.nequcpenitusimrai- ftam tractationi naturaJr- Neque id 1 c preb cn- Sc.cv.z fam , vt fuit Alexandri fententia aSimphcio re l.ua, & utipfe Anftoceles in ipfo eius libriini- tio teftatur;idem confirmat Epilogus, quem anceilludultimumcaput in feptuagefimusfe- ptimus contextu legimus, in eo enim Atifto- reles colligit fe id rr.ictj.Ue , quod pcopoiucrar, fcilicecoftendifle mocumcternum effe, &quis ille fit , & quc fit caufa petpetui motus, & eam efle mocorem immobilera ; capuc iraque "vlri- mum, quod poft eum Eptlogum legituc , fcri- pcum eft ab Ariftotele quafi excra primarium eius confilinm in eo libro ; & rario, quar ipfum mouir, fuit hec, cognouit Ariftoreles illud mc- tis examcn leuitcr , &impcrfec'ce fa&um eflo in contextu j 1. ideoque non bcnc cognitam ef B' ftoteles coattus eft aliquas fupernaturalcs eius fione ulbi dignum cft, quandoquidcm ficuri 0 " **? rcrum omnium, qux in uniuerfo funt , admi- l , a [  f rabiusciccolltgatio, & nexns,&ordo; ltain fcienriiscohtingcre neceflum fuit,uc colligaM tc effenc , & muttium fibi auxiliutn prxlta- rtnt;diuinaqutdcm fcientiaquantum anatu- raliiuueturio librorluodecimo Metaphvfico- rum legere pofiumus; naturalis autem a diuina accipitprimam caufam, &eam reddirmodo quodam naturalem , quatenus eam confyde- ratutcaufam accidentium naturalium, nem- pc in ocrauo libro Phyficorum ut caufam zrcrnimotus,&in tertio hbro de Anima ut Q , | ^" e * menrishumanz illuminatricem,& caufam no- tcut ftra* intellectionis ; utroqueautem inlocoAri- leillam pnmi motomcondirionem,per quam eft aptus mouere perpctuo, proinde debilem , & infirmum fuiflcrcgreflumacaufa non pcik- cognitaaderTeccum ; condirio enim pnmi mo roris, pcr quam poteft facere zcecnum motum, cft hxc, quod cft abiunccus a materia, ita enim fu ut in mouendo- non farigetur, & perpetuo moueat; condicionem hanc Arifcocelesin con texcu ji. valdeleuiter attigit, folumenira di- xit primum motorem non efie ullomodo mo- bilemneque pcrfc, neque exaccidcnti, quod fignificabat ipfiim effe a materia feparacu,nam liclfer iunctus matcric,non poifct faltem ez accidenci non moueriad motura mareri?;iioc ramen Ariftorcles exprimere non aufus. eft, quiavidic cile condicionem fupernatutalera , & cranfcendcnrern limites Phyficos , ide6 cum moderatione eam in finuarc fatis habuit, ut mo dusloquendi, quoibi vtituf,demonftrar, nam dicitcsedtbile ellc qnod primus mocor xter- nus, quum fempec moueac, non fic vllo modo mobilis neque perfe , neque exaccidenti , his enim paucis uerbis mcntalem lllam confydera tionem abfoluitw . Poftea uero fado regreilu, & tocadexternomotu tra&atione completa-> Anftotelcs, qui in illo breui mentis examine onplenc iibi fatisfccerat ,conftituit in calce ciu3itbri,acveluti excra eura bbrura,& prx- ter iplius conlilium illam mentalcm confydera tionem facere pleniorem , & aperte -iocereL- ptimumraotorem efle impartibilem,&a ma- teria penicus feparacum , idque facir conferen- do ipfum cum erfcccu , er quo innotuerat , ne- pecum cternomotu, quum enimfemper mo ueat,non poteft eife materialis ; quia nullus motoc maccrialis poteft perpetuum motum ef- ficere ; huiusquidem tra&arionis proprius lo- cuseratillecontcxtus ra.fcd Ariftorclcs dat* opcra, ac tanquam cxcufatioms gtacia vfus condicionesacringcre, leoicer ramen idfecic, & roagnacum moderarione, & abfque diligen ti earum declaratione, utquifque iudiciolus, atque eruditusuirutroque in loco inipicerc_- poteft; noscnimfatis fuperque de his locuri 1 furans;hecautemomnia cum diligentia ex- plicare ooluimus, ut tres illx in regreftu necef- laric partes optime cognofcerentut . Alia quo* quenaturaliaexempla perpenderc pollemns, quc aliisconfyderanda,&cum his, qufdecla- rauimns , conrercnda relinquimus . Caput Septimum, quod tret mcmoratx portes in om- nirrpefiufi non fetnper tempore, Jaltemna- tura diflittftx repcriantur. QVon fep: fpofi Voniamautem oftenfumeft tresef- partes inregreflu hoc ordinedi- fpofiras, ut ptima fic demonftratio caulxex effectu; fecundalir cau fc inuentz confideratio ; tettia demum de- monftracioeiufdem effeclusexilla eademcau fa ; fciendum eft, ac fumraopere annotandum, nihileffeabfurdifi quandoque contingac* has tcesharces cempore diftin&as non efie ; fatfs.fi. cft fi ratione,& naturadiftinguantur; eoderru cemporis moraentoincipichomo efie rationis parttceps,& efie rifibilis, ratio ramen hxc di- uerfa elle cognofcityetfircmpore non feparan tur. Qji,ura igitur contingere pofiit vt ali- qua caufa , quura primum inuenta cft , abfque vllo tcmporis nueruallo perfcctc nota fiar feu propteripfius euidentiam,feu propter ingenii noftri perfpicacitatem,fortaflc aliquiscxiltima re pofietunara, atqueeandem demonfttationo ea,qux diximus,orania firaul prxftarc, qux ad- uerfariorum fententia fuit dicentium eadenru demonftratione oftcndi & caufam cfJc__ , & ptoptcrquid fit effcclus ; id tamen minime v uidemur etiam'cognofcere propter quid fit ]llefumus,id non eiTpcr eandem demonftra- tioncm , fcd pcr alteram , qua ex igne fumum demonftramus.&rarionemrcddimus curibi fit fumus ; qui dno difcurfus uel ita-paruo , ac que prima conclufionc monftrata camut pio- pofitionem maiorem fumcre , & ci adtectay minorecxmuerfa demonftrare maiorem^dnav de eandem ut minorem accipicndo, etque ma- iorera conuerfam apponendo demonitrarc_^ minorem*, ficenimexconclufione propofino utraque demonftratur f tSciscft ucrr crccatns,! qnemadmodum declarar Ariftotelcs in :ei no capite primi libn Poftcrtorum, ubi circularcm- dcmonttracionem refcllit, & fufius in fecundtjg libro Priorum Analyricorum , abiex plunbirs' iiuoquc demonftrarionibus circulum perfe-J ctutn cooftare ailimc , fcd nobis trcs conlydc-t ralle farisfit. Inregceiibautem non ucranquc propofinoncm ab mitio acceptam dcmonftra- mus, fedfolam minorcm , ut docet Anftorc{ lesin capttc decimo primi ftbri Poftcriorum, poftquam enim cattiam- cx cfTectu oftcmit- rans,maiorem propofitionem connertiraus, infenfili tempore diftmguuntur , irr eodcm E cuiadiedtt-condufionc loco minohsconclu- momenrofien utdrantur^ uel eriam fi aduer- ftnis condonemus urrunquc eodem tcmporc^ ficri, faltem rarione fecernunrur , aliud enim eft ex fumo ignem , aliad eft ex igae fumum demonftrare.Hoc igirurdicendnm cft quanclo cueniat ut caufa cxcfTcctu inaenta ftatira co- gnofcarurillius cfTeccascaufaclfe , p boc euim ipfaregreirusniruranon labefactatur; quoma enim tn illa media confyderatiooe menrali, per quam innotefcere diximui quid fit illa cau l ,ad hanc cogninonem ducimur pcr collatio- ncm caufc; inuenrx cum crTecTu, cx quo tnuen- ra fiiit; ideo conringere poteft ut durrtcauum eflc demonftramus ex efTccTu , frmuf er iji quid illa fit inuentamus; arramen altud rft cogno- fcere caufam efl'e,altud cftcognofcerequid iir, &demum aliudcftOcire proptcrqutd itr eHe- ctus illc , bas enim omncs cbgnittone* fi no A tcmpore, falcem natura,& rationc diftincras cf fe neccflc eft. F (. jput Ocijunm dediffertntiis t quibiis rcgrefius a circuio dijarefat . . PHrea ,qux dicta funr, fi benc dcclara- caanobueft natura regreflus ,fadlc_- cnc tumrcgreflus , &ctrculi ab Artfto- tclc reprobati difcrimen. jnfpicere.rum dubia omnu , & argumenra conerana foluere. DifTcrt regreflas a circalo & ratiancformc , & culi Vrc & ratione matena; , & rarione finis., prtmum |rcfiui quidem ratione fonnar, quoniaro tirculus fur ?^"" e nomen ipfum figtuficat ) eft tranfitus abco- dcro ad idera,inftar rigurx Geomcrricsc, a qua per translationem nominatuscft^qtiooiam igi turin prtmo prucellu nan ab una propofitonc, lcda duabusad coQclufionem progredimur , oporcet ex eadem conclufione uicillim tttran- auc ptopofiuoncro rooniixaxi , non aitcram Difcn mcn cir dimus minorcm illius prioris dcmonftraiioi nis. At cx minorc conucrfa, ot^, conclutio- ncrrtaiorem dcmonftrare nullo pacto pollu- mus, tun quia in nuiore pnedicarur dc cHc- ctu caufa fua proxima , & immediata , quarcl^ maior mdemonftrabiiis cft; tum quia in mi no- rc pnrdicatur accidensde fobiecto, ideo fi mi- norconuercatur , fic prxdicatio concra nara- ram,quod de propofirionc maiore non cacnit t caenim finc ulla abfurdirare conuerti poteft obcam rarionem,qaam alias in libro noftro de propofirronibus neccffariis fuse dcclara- umius . Formar igicur rarione regrcflus nrm eftdrculus,quianon ad idem penttus rcucr- tiruc , qntim non mranque propolittoncm demonftrcc , ied altcram folum. Scd nequc DifcnV racionc mareria;, materia narfque demonftra rionis eft medius terminos, ex quo utraque QOUC propofirio conflatur, utait Anftotclcs in 48; tcri * conrexra fecundi libri Pofteriorum , or^.ut ibi declararoprimcThemiftius; materiaqui- dem circuli ton fimilis eft , & eiofdem ge- neris , quoniam in utroque progreflu mc- dium eft proxima caufa maioris extreroi , v- terque enim cft potifllma dcmonftratio ; tora igirur circuli progrefllo eft a caufa proxima ad cffectum , proindcL- eft per 'Viam to tam fimilem , qualis eft circunfercntia figu- r.r circularis, notato cnim in ea puncto fiper cam aliquid ab 1IJ0 puncto moucarur, rran- fit per uiam , qux tota eiufdem gcncris ' ft donec ad idem punctum reuertatur . Ar_ inregreflu uia non tota fimilis eft , prior e- nim proceiTus ab efTecTu fit , poftcnor uer6 a caufa(non eft igitur tota eiuidem gcncris ea materia, ex qua fir regreflus , quum me- dium in prtmo proceflii iic eftecfuj , in lccun- doaucem fitcaufa, quure non eft circulBt* quia in circulo mcdium m uuoque . proccf fa regre A W Difcii- fueftcaufa. Demum ex fine diftinguuntur oieu ro quiafiniscirculieftfcientiaeadem.aquafum- " IU * ptum fuit pnmurademonftrationis initium*., "vt fi propofitiones lint A.conclufio vero B.ram prucc llus prior ab A. ad B. quam poftcrior a B. ad A. queraadraodtnridiximus , eft puuffimav demonftrario,inqaa nul a cognitioiocum ha- bet ntfi perfeda, &dtftinda, nnm.acauia.di* ftindecognira progredirur ad etTedum diftio- &cognofcendiim; quare pcior proceilin eft ab A. diftiDctecognitio ad B. diluncteoogno-i fcendum, & pofterioi fimiluer a B dribnde cogniroad A.dftin&e cognofrendum ; quo- 'citca idem prorlus m circolo cft finis , arque_> principium, nam^priraoad 'vlitmumrranfu cus e!l ab A. diftindc cogniro ab Aj diftwidc cognofcendum ,quc vere eft cixcult natura. Non llc regreflos, {ed finem h.ihct d luerfiira a pnncip o , "vr oprimc notauit Alcxander refe- renre ioanne Grammanco in contextu vndeci- tno pnmi libn de Anima , finis fmmdl tdien- g tia diftinda etfed .is , qua? dfcitur fcientia pro- prcr quid eft, a quanon fuit (umptum pnmz demonftrationis prtnciptum, primus enim pro cellus fuit ab erTrdu confusc cognito ad causa con fusc cognolcc/idam ; poftremus ver6 a cau fadiftindc cognira ad cfTcdum diftindc co- gnofcendum.quare a primo ad ultimum noru eftabeodera ad idem , quanuis enim fir ab cfTe du ad eundem eifectttm , tamen fims demon- , ftrationis non eft ctTectus ipfe, fed eius fcien- ria, h.rcautem mm eadsmeftin fineregrclfus, c5c"in principio , quandoquidem a noriria ip- fius effedus confufa cxordium fumitur , rotus autem regrcfJus in cognirione eiufdem delinir perfeda, dc diftinda , eft igitur a primo ad vl- timum progreilusacognirioneconfuia ad di- ftindam eiufdem effectus fcientiam,qui nihil in feabfurdiraris habcr, quia naturalis eftno- bts hxcprogrediehdi ratioa confufaad diftin- dameiufdem rei cognirioncm;igiturrariono C nnis non porcft regrciTus appeilari circulus . Ctput t{onum , in quo aducrfjriorum argumenta Joluuntur. iTu. 49* Ai pri rnuut, Al T argumenra aduerfariorum refpon iioex ns.quc. dicta funt, facilc fu- mitur, ad prtmum enim, quod erar, dato regrelliifequererur idcm eflc- eodcin notius, tk tgnorius , dtcimustotum ar gumentum elfe concedcndum, ul enim.fi alio, Sc alio modo fir , non eft inconucntens,nam in Srimoprocellu etTeduseft notior caufa, in po remoaurem caufa eft nottor eff ct n , cum hoc ramen difcnmme, quod efTcduseft nortorcau facognmone conrufa,at caufa cft notior efTe- ctu cognittone diftincta i nec dicimus illurrc cfTe nobis notiorem , hanc vero non nobis.ied natura ; fed ailcniaus arabo oobis uouora cifc, diuerfis raroen modis , efTedum quidem coa- fusc, caufam ucrodiftindc,& fiiuti pcr cffe- ctum confu-am c.wi\ cogniuoncm adipilci- mur , ira pcr caufam ad diltinctam eftedus co- gnttioQcm perucmmus Ad fecundum nega aJ u mus regreflum e(lc proccflum ab eodcm ad idem,eftenim acontufa ad diftincram eiufrie rei cognitionem , a cognitioncqu6dfir,ad co. gniciuncm propterquid (it , circulus auxcni cft adifttndacognitionc ad difrtndam , quarc^. efr prorlusabeodem ad idcm, patetiguur duo hccargamenr.i ab Anftorclccontracircuiura adduda rcgrcllui non officerc >. Poitrcmura Adj. argumeotura erat, in pnore procclfu vcl no- rum nobis eft caulaip cileillius cifcctus cau- lam, veJ ignorum j finorum,cigo pnor pro- cclfusnon modo riemonftiat caulain clle,vc- rtim eriam propterquid lii eficctus.quarcpofte riorproceilusiupcruacaneus eft: lngnoium, nepriorequidem procclfu uti pollumus,quuin maior propoiino lir ignora ; nec magis dicere itcet, fumus eft ,ergo ignis,quam fumus cft, ergo afinus , quum ignoremtts caufam fumi igncmeilc_ . Ad hocdicimusignoraria no- bis caufam elle itlius cffcdus cau(am,dum prio rc procclTi vrimur; quum autcm obficiunr,er- go pnorc procelTu vti non potTiimus , quia rna- iorem propolitionem tgnoramus , negsndunu. efr hoc, fallax enim cftratioa fccuniiuin quid (ut uocant) ad fimplicitet ; nam eftqutdcnu 1 1 l.t maior aliqua ratione ii;nota,non tamc fim- pliciter.&omnino ignota.ied altquoettam mo docognita qitanrum fatis eft ad demonfrratio- nem at> erfecru confrruendam. Similemerro- Cogiii- rcmobiecit AriftotelesPlaroni,cV*quibufdam ^c- fophiftisinprimocapireprimi libri Pofterio- f'^^ rum, illi nanque fallactbus argumcnns nixt f cicntl a fcientiam non dari oftendebanr,quia non co> &iguo> gnofcebantmedium dari quoddam inter pcr- raoui. fedam rei cognitionem , cV perfectam icno- rantiara , medtaq tppe inter utranqueettco- gnuiocoBiufa.qua polita illorum cauillario- nes corruunr. Hunc eundem errorcm adueria- riisobiicere polfumus , dicunt emm,uel no- rum nobis cit ignemclTc cauiaro fumi, dum maiorem illa fumtmus, ubtcunqueeft rumus, ibt ell ignis, velignotum ; fic enim perfedara notitiam , 8c perfectam ignorationem folasac cipiunr ;vnde fequitur.ii perfectc fit cogni- rum, iam efte cognitum propterquid elt fumut abfqueope fecundi proccllus; (i ueroprorfut incogntrum , ni! exea maiore ficignorata poi fe dcmonitrari ; quar nos vtraque concedimus, quandoqutdem ncque omnino ignoramus co- iunctionem, Si ncxum harura duarum rerum , fumi, 6c igms, fed eam antea nouimus , neque plenam etusfcientiam habemus, qui^ adhuc ignoramus ignem ellc caufam fumi ; confuUni iqirur habemus fumi cognitionem, non diltr n- ct ..... , quare per prioreiu liiura proccfiiim nooi ucmou- J 4 Deregreflu. ^ rlemonftramns nifi inhxrentiam caufc. in fubie D .ignota eft illa propofirio maior, vbi generano, c"to > nondum nouimuseam efle illius cftectus caufanu. Nequenoshoc exemplum pertur- bet, qu6d videatur ante illam demonftrationf notum nobis efle ignem elle caufam ftimi-, quo niam ea non eft demonftratio , fedfyllogiimus quidampafticularisexempligrati ad rei de- clarationem adductus, quo oftcnditur hunc nnemdari ,qucmnon videmus, nonoftcndi- turigncm fimpliciter dari, id emm nocumeft, 3c*ignemcfle caufam fumi.Propterea fiexem- plo veriote vtamur, nullus remanebit aduerfa- riiscauillandi locus; fumamusigitur demon- ftrationem Ariftotclisin ptimo hbro Phyfico- rum,qux talis eft , ubi eft generatio , ibi eft fu- biedta materia , at tn corporc naturali eft gene ratio, ergo in eodem eft matena; ante hanc de* monftrationem non cil nobisnotam quod ma- ccria fit caufa generationis , nec taraen prorfus ibitnateria^ , fedconfusc cognita, pr.rnofci mus enim eflecum omni rautatione coniun- duin cx necc(lit.ucl_> (ubicdtum aliquod, fed nondum vt iplius mutationis cauuim ; idque^ fatiseftad demonftrandum qu6d in corpore naturaliraateriainfit; quando enim duarum rcrum nexum cognofcimus , & eanim altei am in fubie&o aliquo exiftcre infpicimus, colli- gimus altcram quoque in eodem lncli , de- monftratio nanque ab eftectu non fimpiicker caufam eflir oftendit, vtdicamus,eft~etcus cit, ergo caufa eft , fed horum duorura connexu in maiore propofltione acccpto oftcndimus in_. hibtc&o aliquo tcrtio caufam ineflf , t pro- pterea qu6d in eodem ineft efteclus , quemad- moduroin libtonoftro deipcciebus dcmon- ftrationis copiosc dcclarauiraus. Nou cjuofor mcmr (icmoB ftuno abcflc- du. F 1 N I S. 497 49 IACOBI ZABARELLAf P A T A VI N I LIBERDE TRIBVS P R AE COGNITIS. Caput ?rimum t TrUeffeai furnmum,tiueijare c^ifueoeru tk j quiajhxc, uc  j c^pfimis cotfponu^turM paftes fuff, & attc- mox oftendetnus,rocognita eflc poteft;Tcd no- k ' cttones horum pefte | drrft igirur t\md fubie- minisfignifidtionem , q^at^uOCantjrqutdrno-^ ^umdeb/t habert principia,& affectioncs, Sc roinis, ut in uerbis Anftotelismanifxihiro elt, partes.id^ru^ecles. 5cd eanon eft roens Au- qui non dicit cfle prccognofccndum quid lit, ftocejicin eo loco.quum ipfcibi non id confjf- itaenimcflcncialem quoquc demittionem fi- dcrarc uclit , quxnam conditioncs in fubiecto gnificare potuiflct.fed dicit f quid figntficctg fi fcicn tir requiraniur.fcd folum undenam fcic- gnificatio autem ad ifomcn, non ad*rerh perti- tfa dicatur vna ; de vnitate nanque fcicntix lo- net . Quad .lutem lpun.i fttbic&um fit notu E quru; . non de condiuofli.b^siubiccu , & in- poflumus prccognoicere, nifi etiam reucra fir , qhit unaVn eflcTcientianYex uoitateTubiccti . itieo fubic&um lcicntix tale efle oportct.quod pef fit iam rxiftat , necahbbfs per IfbtTum rio- trrx tioluntatis arbirrium opcrantibus p 1 roduci poflit; propterea Ariftotcles rn vlrimo capitc Tecuhdi libri Pofteriorum dicebat fcicntias de tnte eflc,artes vero in gcneratione nerTar i , qi qutdcm diCtum nos inhbro noftro de natura-. Xogtc? diligcnter exr>edimiis, & fcienrias om- es in rebus necclTaf tis , qox uel per fe fempef iunt,uel anatura ptoducuntur.verfari oftcndi- mus; difciplinas verb omnes operarrices in its, , qux a nobis (iunt,idcoque efle,& non efle pof- __. funt. ' Subiecluro igitur fcientix fpeculartux T ^ c ,^ debct erte ens,& neceflarium , 6c pr^cognitnm bicsti lum q au ^ nomc llgnificec, tum ettam quod fir. co.i.f.o Sed ijiic maximcomnimn pr^cipua eftfubiecti cbnditio , per quam 6c aprincipiis , 6c ab affe- &ionibu$ (eparatur.eft tlla, que ab tpfo vocabu Qjoniam autcm dubitarc dc hoc aliquis pote- rar, quia mn1rxfuhfrc,quc;'ipuna ; ac cadei^ fcicnna confyderantor.pcr hoc tamcn non fta quin illaii.ieiitiadic.iuit una , fctehtiam enina naroralem onam cfle dicirous , quanuis ConM> deret prima principja,& calutn, 6c elemenra , &ftiTpei,&anim*H*',&genrrationcrn, 6c alia plnrima eiufmodt , vndc' coliigt utdctur lcteu- riam noneileunam ex tmitate fubtecti ; uico AfiftoreleSiti hoc refponWetdicens mulra tnu- dem efle ^qdxin nnaaliqUAifijftntkt coftfvdc* VantUr.iis rarnen fcienric; unitatCm nonimpcdi ri,du'mthodofuhieuum unum fit^ , iiquidem fiibiecri uniras cum ren*m confvderataru rooi tirudihe optimcfernatTpoteftsricc circpugnat, quandoea omniaad uoum fuhiectum tiquaia ad un.im radicem,.i cu.i pi o.icu.-ir.rc.luciinuir; quemadmodum arboreh)unam tiocamus,non lo fignificarur,fubiec>um enim cftillud , quod F plutcs.licct mt.lros li.vSc.it niims , 6c mulcafo* rorifcienti^fubftratumeft r & aliis omnibus, quxconfyderinrur, fiue affeclionibus, fiucl^ phncipiis fubiacet tanquim omnium bafis , 6c tundamentum , ide6 quicquid confyderarur caradone quatenus in alio ineft , id nullo pa- cto fubfcctumin ea fcientia vocart poteft . Qitpntafn igttur fubiectura tractarur vt aliis fubiacens,nece ihh;reant,acdeitto demonftrentur ; nam hx, quum a caufis, ac principiis fitis pendeant,na- tur.direr lunr ignot.r , 5c abfque nisfuperuaca- riea eilcr tota Tcientix conftrucrio , his eriira fiiblatis aufcrturdemonfcracio , proinde nulla jbi fcienria haberur ; affccrion es autcm ignotx denjonftraridc fubiectonon polluoc , nifi ex lia.cV multos frnctus , diiirtmodo hxc omnia a radicennadetiuenrur.cV in ca iungantur; di- cuncur autem mulra ab tino (ubieeto deriuari, quando aliquid eius funr, nempc uel arfectto- iies.uel principia, vel fpecies, hxc enim plurs qutdem (unr,ramen (cicnnc unitatem non rol- nint,fiunius,cVeiufdetri fobiectiafTcctiones,c fctentiam naruralcin conltituit , eam que fcparat abahisomnibusdifciphnis. Qjjd igiiurnt fubiccTum fcicncix conccmplauux di dumcll Caput Tertium dt conditionibut affeftionum , & qualifnam fit carum conjydtraiio m Jcitn- tu jpccutauua . ACcidcntium autem proprion eft conduio.ur fubiccto inhx & vt tanquam irfi inr^rcnri: . _ r.  /_._.:_, icrum ea ixrcant, ia con- fydercnturi ficuccnim fubiedci c6- ditiocft vttanquam accidentibus,&: arTc&io- nibus fuis fubftans confydcrcrur , ita acciden- risconditiocft vtnon tunquam fubftans, led ponuscontratanquam inhcj-cns ttactecuri Sc qucmadroodum natur$fubiccti repugnat tra- ctan tanquam alteri inhxrcns, ita natuix acci- denrisrepugnatconlyderuiiucaltcrilubltans-, ouia liccrficri potfiruc (ubiectumahcuius lac*"?* 19 TT. i 7 c  -in Icicn ci? fit alten rci inhxrens, ramen in (cientia , in { ^ qua eft fubiectum , no poteft conlyderari ut in- c u'aifb. h$rens; qucmadmodum ctiam ficri poccftucct o. a5 id , quod in aliqua fcicntia con(yder.mtr-vr ptcoa accidens , & in fubicfto lnhxrcns.fit etum ta- Jj t le,quod altcn fubltct, non tamen ita, ut in ea fcicntia.in qua confydcratur ut accidcns, con VitAt' conccm p' 3t,u ? lubiccluin lit,h$c tancum requi C fydcrctur ctiam ut lubiectum i nam magnitu Mnes. ruDtur.pnmum qmdem ur iplum pcr fc fic ens, hoc cft ut ablque huinana cogitatione,uel ope ratione iam cxiltat i deindc ut lit prxcognuu & quid nomcn lignificet.ck quod fu ; poftca ve ro ut affcdiiones proprus lubcar , propruque firincipiai ac dcmum ureiusconfydcratio nul- a alia lit , quam prout his omnibus canquam balis,cfc fundamentum fubftcrnitur, fcd non uc altcrt ioruerct, huc cnim omnino ipiiuscondi- tioi,ac uocts lignificanoni icpu^iut; quicquid aurcm in conon inh^rct, id ad lcicntiam , qux dc lllofubiefto cft , pcrtincre non poteft . wfubie Pr?tcreanon cft ignorandum calc liibiectum ? iuae ^ Ui$ ^ a ^ cre pifics^unam.quxmatetixlocum urpair tencr.&rdicitur resconlydcrata i altcram , qux tct. loco formx ell,ck uocatur modus confyderan- diib^cauteinparsprqcipui cft.ab hac enim ipfa lcientia con(cituitur,&: pendet , ab hac ac- cidcntu omnu cjuslubicCti piopru , propiu- dines,&: numcri,fimplititcrloc.uendo,accidciv cia funt,&: in fubiecto inhf renc , in fcimtiis ta- men mathemaricis rencnt locum fubiccti, &: conlvdctantur ut arTciftionibus t nis lubltant-., non ut in (ubicctoinh^rcnti eadem in fcicntia naturahconfyderantur ut accidentu naturah- bus corpocibus inhc;rcncu , non ut urTcctioni- buslubnciuntur , proindein fcientus mathe- maticislocum tcnent fubiecti , in naturuli au* tcm lcientia funt arTcdiones fubiecti. Ex Hs Colligimusfubiectum in fcientia lua nu^uarn pollcconfyderari utaccidcn. , &: affcctionem nunquam pofte in fcientia,in qua eft accidens, confyderart uc fubiectum ,fignificauichoc Ari ftotelcsin primohbroPoftcriorumquando di xit fubiectum elfc illud , de quo deinonftra.ur propria accidentia, accidcncia uet6 cilc illa, quf deipfofubieao dcmonfttantur. $cd ipla nouunum iignificatio hoc dcclarat, fubicctun cnim ,0, DeTribus ^ enimeft, quodalrerifubiicitur;afTecriover6,D Caput Oiutftm de fpetiebut ,& eonditionibm Ae affe- Itioac przco- gnofci rurtjuid notnc fi gnificet led aoa defini- cio cius jfcftx in li.4- de mcL & IQ lu ie con- ucr. de. ia defi- miuonc. 6c accidens dicirur id.quod alreri inhxrerjpro- prcrea ArilToteles in parricula 178.eiu.fdem li tri fermonem facicns de magnirudinibus, Sc numeris,qux in fcienriis mathemaricis habent locum lubiecti, eas uocatfubftantias, non y(ir uocarur fuppofinoi prxcognitioaa l"^ 11 * tem qimi (iruocarurdcnnitio-,ide6 Arift.quan* p rxco . do dixir omnem dcmonftrarmain fcicntiam tn gniuo- tnbusucrf.iri,fubieclo J prinapiis,cV.'affectioni- nes. bus , principioi ntu nomine communia princi- pia inrellexit.quia principia jppriafubiccri no minariotic coprchendit. Aliam quoque poflii- mus principiorum diuifioncm faccre dicentes aliaelI'ccogno(ccndirantum pnncipia, aliave pp nc j. r6cllendi,quxfunr eriam ex neccflirate princi- pj a a |i, piacognofcendi; principia qutdcni cognolcc- sutcfte di rannamfunt dignitatcs,& omnespropofitio t pcrlC j notu.lcdprxcognica quu pcr alia priora j 1 .1- . cipia non lunt dcmoftrata.hcct cx crtcctis ptius^ Jnucnc.i,&. cognitaiinc.lIlauer6,u ( ux Cognllio. nis tamum pnncipia cllc diximtis , lirrpliciccr ptccognita elle dcbcnt rum quid uomina fie.ni nccnc,tumcciamqubd lmr , hanc.ri ftatuit Ari Aorclcspropriam ellc principiorum conditio- nem.qua a quxlitts,hoc cll ab afFr&ionibusdi- ftinguuntur,qund quum hecoaini/ t.rxnokan tur quid nomen fignifivcr,tamcn eplinr prtnci- piaqutdetn prxcognofcunrur, afti ciioncs uci6 dcmonllrantur,dicensautcm pnncipiu ctum fubie&umfcientixcomplcxuscft.namcV fubie ftum^ prmcipu dcbcnt e(Je precognita non modoqurd iignificentnomina.lcdctum quod finc,uiquc euam principtjs (implicibus,qux cf lcndi pnncipta funcaliqua ratione compcccre eft,dum ioquimur de cogniuone confu&w , D oltcndimus. Non eltauccm ignrrandum, qna- atcamen cognicione dift.n&a prniopu , dc^ Prc p"a caul? mocusfuntipfo motunonori. Pnncipu ciK- uero eircndi non func propolirioncs, ledrcs, poiluiu neque ex ncceflltatc prxnofcuntur.fcd quan- dcmou- doque jgnoranttir , & a poftenori de nonftrari natl - polfjnc, non camcn a pnori , quia li pnora^ pnncipu habcrent.iplu nnn ellenc principu. J-Ixc aurcmucl accidcncium tamu.n pnnapia cl non eft principium corporis nacuralts, ucl fal- cem in fciencu nacurali uteius principium no confyderacur, fcd folum uc catila accidencts naturalis, c.rerni mocus; ccrtum eftautcm ne- que primum motorem , neque primatn mutc- rum a philolopho narurali fine probatidnc fu- mi,quum ambo incufcicntiaab effcctu demo ftrentur.Taliaigitur prmcipu (implicia lunt, A n p r - noncomplexa,quiacaulxrerum funt rcs, non fo u ii lunt propofitiones; & hxc quadam rarionC_, fitttecia funt etiam cognofcendi principu , quadarru cogno- etiam ratione non funt; &qua ranone func* Cccndi . p r ; nc jpj a cognofcendi, ea ratione etiam prxco gnita dicunrur tum quid fignificenc, tura quod lint ; nam (implicircr quuicm non luntcogni- riomsprincipia,quoniam ab erfeclibus notion bus dcmonftranpolTunr; fimphciter igiturno funr prccognira quod finr , fed quefica, ac de- monftraratn eademfcienrta: Ar principiasuc cognitionis diftinclx,quiaijs ignoraris accide- tium perfecTa cogniciohaberi non poreft, 6c^ ( nihil eft eis nocius in ea fciencia fecundum or- dinem cognirionis diftincTx, quandoquidem fi principia func priora pnncipiahabere non podbnc , hac igitur ratione poiuinr appellari prxcoguita q, (incquia ad habenda pcttcctam do dicimus hxc prxcognofci quod lint, no iiut gts clic intelhgendam fimpliccm ptecognitior ncm, quam comp!cxam,nequc nugis complc- xain , auim limpliccm; fcd cominunequod- dam utranque cumple&cns, n.uv. Uibicctum , & pnnctpu limplicu prxcognofcuncur (im- pliciterquo i fiac , pnndpia uciocomplcxa cp uerafinr, in pr.mocmui Poftcriout.n boroma nifcftum clt Anltoccl. hos duos pr^cognolccr^ di,fiue quxrcndi modosnon dilbngiierc } nc.r\ pe limpitcem, & complcxum , (cd id faccrc po ftca in principtolecundilibri . Ex hisautctn , S ir,, e- quxdtximus , id.quod ancc diccbamus; com- ^ u,,c ft proban porcft.lubicctum elTc prxcognolccn- jl^cf- dum quid noinen eius iigniriccc,(cd non  ' niduqmd noqtud fu,hoc clt prxcognofccndam cilc no-; nomcu minuiem c.mtum definittonem,led non dcfini^ ^ t n '^| uoncm cftenculem , perfcdca eoim dcfioicio, |lol ^ oin qux ellenci.tm rei piene' dcclaicc , ex propriis nmc o,d ' rei prtncipiis conrlacur.ergo (i principu 1 u 0; c- (ic &i,ur mocio dicebumus,polIunc no cflc ptxco- gnita,hxc quoque dcfimcia in ipfo fcienrix ini tio potcft ignorari, &eamethodlla dici poreil ramus ^ ille,qui ipfi arbort coniun _cos non fir; alio qui- IO  dem modo pnncipiain iubiedo incfledicun- ial fu tur,alioaccidenria,omniaramcn incoinlunr, ccto uc confyderanribus manifeftum cft.nam pnnci ipeRe p U fimplicia.qux fubic&i principia lunt, in tp lo tncfle dtcunrur ut partcs eflenttales ln tot o , idcua.  icutl matena,cpu,& lationeomnia coniyder.ntur, & fcnmtubtc- ^ 1 -**** fpiciendo vnam tcicntuir cciiftituuntjed ca- " c * mcn alia.&alia cft hxcip(onin relatio, unde tcr | cre corumdiicrimen , & conlydcrationis diucifi- lation. casorirur,fubie_him cnim confyderarurprout habcuc alijsommbus fi:bi)Cicui; ptincipia ucrb utcui- te nullus eft conra&us, alio ramen modo fimul E fc lunr,ex quibus aliorum cogmtio pcnder,.-uic efle dicunrur,quiafunr contuda, & motorin corporeus earenus corpori moro ineiTe dicirur, _ignita quatenusei adeft,&adhxrer.Dignitacesaucem tcsqmd & primx propoficiones nocx, fi bene conlyde- ^ nt - rencur, & ipl$ quoque enuncianc aliquod acci- dens in fubie&o inefle , quod fit per fe notum, uelfalcem fupptfitum.dicit enim Geomcrra totumefle fua partc maius ;&queeidcn> funt xqualia,ea fibi inuicem xqualia e(ie;ac cfle mn- ius, & efle miniu, & efle xquale, funt arfeccio- nes magnirudinum, ac numerorunuque. in ali- quibus func ignorx, & demonftrantur,ut apud Euclidcm Ixpiflime utdcre eft ; modb enain m aliquibus nonflimx , qux , ut pnncipia cogni- nonis proponuntur,in quibusdam enim igno- ramushoc clle maiusillo, idq, demonftramus ac in coco refpc-hi fux partis eft accidens oin- nibusnori(Iinuim,quocidignirarem facir;& ad aliorum noritiam confcrt. illud igiruromnino diccrc cogimur, fi unicas fcicntic feruanda fic , F unum elle in qualibcc iciencia fiibte_ru , quod cxceris omnibus fubcft , ad ftthftandum enim unum lufficir, nam ii plura fubftarenr,non una clTct fcientia fcdplurcs;ergore!iquaomnia, qux in ea fcienria coiydcranrur, in eouno ran- quam recepcaculo , & fundamenco hxrcre de- bcnr, fin minus , ad cam (cienriam non peru- nenc;recip:uncur uicem, &c in (unc alio, & alio tinci- modo, ficuci declarauimus . Principiorumau- lotum tcm propiiacondicio cft ur cofydcrcncur cuin relaiiooe, & refpe_cu ad ea, qux cx principiis , pendcnc, runcenimdicuarurprincipia,quan js duohusdilcrcpat,cv quasconfuodcrc, & com- nulccrcnon debcmus, *vr n ulti f.iciui t_ , qui quandoquc principia , vci . rTectM ncs faciunc tit aliis aifcchonibus fubiccta conlydcrari , rri- buumqtic pnnciptis.cx .-flVctit>nibusut alusaf fcctionibus fut ftcnc , quz c ft (ubiccci propria condino^prcpri.iq; e'us confydcratio,quc cuin alnsconiiiiunicait non potcft. Capkt JgmntiitKtJPurrnodc wtcUigi dcbtat diclum liiud ^insiunlis. On.nu dtmohjlratiK* faciitu u> tnbus ncrjacur. H Aecin difcernendocuiufque fcictic;, fcu lihri lubic fnbieftus,prinripia,&afTcctioneshominis;crit i taque ahqua p.irs , in qua de principi js homi- Ais agarur; & aliqua alia , in quadoaffeftioni- bos hominis;&: aliademum,in quade homine I ip(o,fiuc hxc alias prxccdat, liue fequarur,hoc enim in prxfcnria non qucrimus.fed in hac ter tfaparte, qua- de ipfo fubiefto hominC_, eft. 3uidnam(quxfo)rraftabitut'} cquidem nihilui eo.quod in ea rraftari polTir,homonanquc__ ipfe prxcognirus eft,non quxritur.pnncipia c- ius omnia,6. accidentia omniaiam in alijs dua bus partibus cognita funt , quare his omnibus cognitis videtur homo elle perfefttflimc cognf ius,vt nihil in eorracrandum, vcl cogr.otced- verain- dum,vcl dcfyderandum relinquatur. Tota igi-  ic*rpretx tur kic nri.t tr.ift.it io in duobus tantnm.non in lio . tribus occupaca eft,ne_ipe in principijs, Sc ac- cidenribus fui iubiefti , 6. fcienuamaliquam_ g in atiquovtinfubiefto verfarinil aliud figni- ficar, quim illius fubiefti principia,& affectio' nes confyderare-, prxter hxc duo ipfum fubic- crum 'rfott tractatur.quia vt notum fupponi tur, fcierta _e/fobucrnitur toti tr.ift.itioni. Pollumus au- * , _iT re ^^i CCfC ^ c ' n *" anl '^ amrura ' n vno  tum in _jcitur duobus.tum in rribus verfari , in vno quidem_ feiduo quarenus vnumfubicctum hibet ho minem_, -_s,_ * cuius tota illa rraftatio efle cricirur, na de pri n- ^^^dpijshomiwisagerccft do homine agere, __i "^i^^dtf jjecid-cntibus hominis agere eftde homine a|ere; eVhber ille.fi de horuinetnfcnbatur,in- rcrlptusdicetur atota re confyderata, non ab eius parte ','quia quicquid in eo conlydcracur , afliquid hominiscft.aur principiom, aut affe- C_-V : Indoobusautem, quia duo tant_mca_ fiint.in qulbiisrotafcienria occupatur, prin- cipia hominis,&_cctdenria hominis. In tnbus ve_d_m c-resnaftafc/fpeCTantut ,& fubie- _tum, cuius funt, 8C quod toti cracrationi lub- q fK rruTiir. Hinc fit utdicere licearfubicftu inr fctentfa & "vbiquc tracrari .flc nullibi; vb tque> quatcnusomnia,quc/ rraftantur, earatione tr_ ftannir vcipfiusaliquid funt,fic enim.vbiq; de fVomiheagitur; nulhbi ucro qiurcnus prxrcr a culenrium, acprincipiorum tractationc nul- hi _Hafubi-Cri rractario feorhim faaa rclinqui tnr, qu_re nullibi rracrarupfrrbiectum e-tra tra crationcdc principijs,ac de affecrionibusfuiftl Stgnificauit hoc Ariftotele. in memorato low Co d:Cen9 fuppofitionem fubiecti aliquando tnfbenruscnntemni, eV omirti, perhoc tamo ,0-, ftort ftare , quin tria fint tlla, in quibus quehbet fcienna verl_rur , fabiecntm , de quodcmon- ftratnr; accidehtia,qn.T demonftranrur; flcprin cipia,exquibudemoiiltranrur;qu_lt dicat, po , teft-liqutndo exprcila fiibiccrt iuppofitio cte fpici.ideoC]; ahcm tidcnf-tehtiamiiUmnd in --i|_ibus,fed tn duobusuntuux V_rl_ri,.fc_icc(_o 1; funr, quia ltcct nulla tbi fiat exprcfTa fubiefti fuppofitio , & nulla leparata eius tractatio , i p- fumtamen vbiquc'adeftinfcientia, quta toti tractattonifubftcrnitur . Atfi feparata fubie- cti tractario in fcientia fieret_ , hcc Anftotclit admonitio locum non haberet, iam enim tria mantfefte infcienha feparatim canfvdtrarn> tur ; fed quia nulla fiteiufiTtodi tracratio , led. folafubiecti fnppofttioin principio fcientix, ideo noniniurta Anftotelcseam admofTitfOnc fecit, aliquis enim videns nullibi in fcacntia tractari ieorfum ipfuro fubieccum,6c nullibfie- riam fnpponi, crcdere poterar faentiam" ineb non verlah , fed in duobus tantum , in pnncl> pijs , & afTecrionibus . Sed aduerfus ea , quar Dubiu diximus, dubitare quifpiam poffer, aliqua.ru -ciuluc funt lcicntiarum fubiecta.qux nulla habenc ft,,cipia. ijslibrisconfyderanrur, ereo parsilla icientix natnralisnonin thbus vcrlatur, lcd iriduobus cantum, nempc in ipfo fubiecro.ccclo , Sc in ac-  ' ' cidcntibus cius , paiscmm de pnncipi)s nulla cft.quta nulla cllc poceft ; prjecerea tequicox dancraccattonemdefubiecto.quxoon fit d pnnapij, , nequedeaccidcntibuscius, quod nosnegauiir>us y nara Ariftotclcsin pxima par.  fca(nus,cxprtncipijs enimillorum fubH.mtu conftiruicur , & perfecta cuiufque rci cogni-P C ^ Jtio in duobusconcftit , in cognitione fHbftan- tiXySc naturx ipfius rei , Sc accide/itiurn , qua: enino I _llam confeqnuncur ; quando igicur res,non -Oo-ir b^bet pnnctpia eiu> lubltantiani conftitucri^, cofiilu,' fed fimplex eft, fahseft fi cius naturamA' cfsc^ . hanicognofcajnuj, h? -.c.coGwrii in.ftar  n il ahud tra&arur, quam eius natura , & acci- dcntia , tria ver6 dum duo hxc cum fubiccto ,  cuius funt, accipiraus,& illud ab bis mentc , & ratione fcungimus, r n- p Caput Scxtum de difierentu inter fubicftnm libri, W intenuonan . r.iuinijs>Ubrisi4cjd nonfubiectura , Uktrn ame not - uouc eundcm ordinemYide lc m craccauone de anin tcicm teruaf- diaf W icm ieruauit lsM m tTact/Miincdecorpore naturali latc acccpto ^^^* inlibr. Vi turali crac im,cananquc decorpore na- duas partesdiujfaeft, in al- tentiodiriguur. Vndc manifclta fit caufa er*- roris multotum, quem fupra tetigimus , quo- niam.n.iubiectum non inqnititur,fed princi- 8ia,& accidencia iplius, ideo multi (olent hu uncetrorem mciderc vtdicant accidens aiii qnodivelprincipiumfubiedielTeinaliquorif- trrade pntTCspijsjpltua- conftituenttbus agi- brofubtectfl,quia fubieclumabintcntione di- tur, neropeidc matcua ,& deiorma ,irialcera ftinguere riefoiunt;fiet autem rcs harc exemplis >cetj6dcmotu, ilijsqoe irHiusaceidcntibus; li- .. mamfcftiV>r>fonrqui dicantin odto libi.Autcui unlttectractatiodeaniimahbus m iiu(U. pwci- rnulw- am ' 0I1,9N,1 ' lIr ^'' s fubiecliumclteprimaprirrtt puos partcs dimfa cft , prioc qoidem cft de-r. -lm depj*A comm * ,n ' aacc '^ ennaomm,,m cor P r " pcinciptjSoiicibcctdcmatctia, &.de torma ani fabic- natura*HilM, pri6s.n.dc hisagendnm riiifle jo- F ntaliuanfpoftcraor u**r6dc acvidcutibus , nide* matcria funcltbiidcparttbiis anirnahum, de> cto hb. ta ^ t> qaJmi dc ipfo corpore nacurali fubiecloi de quo pnftea incipu Ariftoreles loaui(vcaiut) rnprimoltbrode Ca-lo, quippea cclefti corpo retanquampr*cipuotrttttriofis exordiG (u- &xifo- mens.Scd hoc dicentes feparanc tradtationem ^ 0 *' de ftibicctoa tactarion*dprincipijs , &dt> aceidentibus.quo ndiiliaetiiusjeiccogirari po tcft,ptiiiv.n.principia,& accidentia lubiec^i co gno/ci diciincquam fubiecrum , cuius princi- piajj&accidentiafunf, fed ne lllud quidem Teturn eftjprincipia.&accidcntia, qtictn libr. Phyftcorarri rractantur, cotlivvel elcmentotO, velmiftoromprincipia,& accidentia cfle"L_>> krtinauerol ibti rie aninvi.dc.u . idcntibus au- ccmreliflui omnes.qm uocanttir parui natura- les;nuiU,igu;uralia:eitanimaliiim uactatio prc? tcream , qtnt eft depnnopi|s &eanij qiiztit de accidentibusanimalaim , cmu- hac tamen. tracrationecomniitcuit Anfto-. ; cs ciiam tra-. ttanonem illotum'omnrum, qu.r anunahbus Uinc commurja ccm (bipibus; in firfgulis igi- unf i js ii br is fnhic ctii e ft a n i m al,uel c orpus ani matum, quta in quolibct libro uei dc cius prin cipiisagitur,ucldealiqua cius arTecliione ; eo- rum autemhbrorum diicrimen in intenrione  rror ctuandoquidem nulli horum Corporu per fe , pottus,qu-im in iubiecto conliliit . Multi c- n iulco- _* . k /"1. *  J*  - * 1 Ji* 1 - * I - 1 * _ J _ _ - _ _ _ sia__.___h i .  l . _ > \ . m r r. 11 if m & prira6 competunt.fed generi ipforum com- muni corpori naturah,de quo Omnino agendfi prifts mir.qnam de fpcciebus, pri6s eriim prin- cipia,& accidcnria generis propria cognofcen dafunr,quam ad pnncipia , &accidentiapro riam dicumiridibrisde gencrattone fubicctu rumfta eflc ipfamgenerationem , ncc uidcnt eamnrt^J^ 0 affectionem fubiecli tractari , non at fubiccH , j"-'^ ut ex ipiius tum demorrftrarione,tumderinuio d c gcna nc, quas UuAuftotclcsaftcrt, inarufefte coUianooc bgi- Pracognitis. ligirur; nos auera meliiis dicimus, intcntio A fyderationi fubfternirar; necin eum errorcm- Ariftorelis ibi etagere de gcncratione , & in- teritu , ergo ilhd eft fubiecl um , ciu hxc acci- dentia per fe , acprimocomperunc, fiue illud fit corpusortui.&interitui obnoxium , fiut*_-, corpus miftum cte hoc enim in prxfenria non cft uifpurandun . H.mceandem rationem in omnibus Arifocelicis libns feruare debemus adfubiec>um dignofcendum ; proptcrea ma- ximc proban4am cfte eorum fenrenriam cen- feo.qui dictut in omni parte fcientix ex necef iuatefubieclum efle uel aliquam fpeciem fu- biecti fcienrix corius,vcl ipfum communeom nium fpecurum genus; **vt in fcientia naturali fi libros Phyficorum fpe&emus, ij fubiectu ha- benc ipfun corpus nacuraleampliflime siip-ii, in fingulisaurem alijs libris naturaltbus fubie- ctum eft ahqna fpecies corporis naruralis vel media.vel innma,nunquam affecrio aliqua. ne cjue principium.quia vni authoris inrcrio cft de incidimus , *\t dicamus quicquid in aliquo li- bro crac"tacur,illud eius liori fubiedtura cilr_ , hoc enim minime uerum eft, etiam fi ab eo in- lcriptio libri fumarur, quandoquidcm Iibri fx- pe non a fubiecto,fcd ab intentione infcribun- tur,vr hbri de anima,& libti de gencratione,& intcritu,& alij quamplurimi. Caput Scptimum , inquodefenfiones quddam alfar rum refclluntkr. N On cft aurem hic pre.termictendum . id.quod plurimi,vt fe cueancur,dice jc^. re folici (unt, dicunc.n.aliud efle (u-(io . biectum cocius fcieric, , aliud efle fu- bieccum partis ; fubieccum quidcm totius non potcft ejTc affedtio.neq; principium, fed ab hi diftinctum cfle debet , arfubic&upacrispoteft efle principium aliquod lu bicdti , vel affecrio , aliquo principio ; vcl de aliquo accidcce fermo- B yium aliquam efle fcientic. parte necefle fit, i n nem faccre,vr de anima,vel de generarione, fta tim ex inrenrione fubiectu colligere debemus dicenres illud efle fubiecrum, cuius accidcria , vrl cuius principia quxruntur, quod fignifica- uit Ariftotcles in principio duodecimihb.Mc- raphyficorum dicens | de fubftantia eft cotem- plario.erenim (ubftantiarum principia, & cau- Hucrr. \ x ciiarunrur| Auerroes aucem in luaprxfario ne in primum hbrum Phyficorum ex (iibiecto fcicmixnaturalis collegicincencionem philofo f>hinacur.ilis,quoniam enim fubiectum eius cientixfuntres fenfilcs, ideo colligir inten- rioncm philofophi naruralis cfle principia, & iccidcntia rerum fenfiliom inueftigare,quo in loco manifeftum ponic Auerroes dacrimen in- terintentionem,&fubiectum; &intencionem ^ n ^*. auchoris dicitadduotumtancuin declarationc awlij 0 dirigt.nonad trium. Eftramenanimaducrren- ccidcn dum principia,qux eflendi principia dicurur qua de principiis fubiecri agacur, & aliquam in qua de hac eiufdem affecnone, & aliam , in qua de alia;hxc igirar accidentia, & hxc prin- cipia locum habenc fubiccti in eolibro,in quu fingula tra&antur.at refpcctu fcientix uniuer- (x non funt (ubieccum,led ptincipia,& accide- tia, vc generacio refpeccu cocius (cicnrix nacu- ralis eft accidenscorporisnaruralis,at refpeccu libri de generatione cft eius libri fubiecram . Defenfiohxc neq; ueriratcm, neque fpeciem confot veritatis habet, fubiectum enimpropnc acce- ao  prum nullum aliud cft, quam veltpfum com- fnune fubiectum genus.vel aliqua eius fpecies; rali autem fubiccto nulla unquam fcicti _ par deftituca efle poceft , fi uerum eft id , quod fu- pra demonftrauimus , non rractarialia rarione fiibiectum in fcientia , quam dura eius princi- pia,vel affectiones confyderantur, nam vbiali- qua affeccio tractacur, dicendumeft illud efle t.u prm alia{ubicctiDrincipiacfle,aliaaccidentiumfo C fubiectum libri.cuiuspropriaeft tllaafTectio,li ^jP^V^larnmodo, de principijs quidem fubiecri il- biccti ' a( '> S u d diximus,verum eft.id enim eft fubie uidc fu ctum , cuius principia quxrunrar,at de princi- |ac4- pijsaccidentiumtatum,cuiufmodi eftprimus moror,de quo in o&auo libro Phyficorum agi rur,fecuseft, nam inde colligitur quidcm fub-- ieccum,-Jia tamen ratione , prius enim ex eo fumiturintentio, deindeex inrcncione fubie- ccum , dicimus enim , de primo morore xter- no ibi agiturvtde caufaxtcrni motus , &pro- pterxtcrnum motum, ergo dexterno motu a- gere cft ibi intcntio Ariftoc. non de xterno mo tore.illud nanque tracrari dtcirur, cuius gracia reliqua craccantur ; atqui xtemus motus eft ac cidenscorporis nacuralis , & ut eius k accidens quxrirur,ergo corpus nacurale eft (ubiecrum-., quia illud eft fubiecrum.cuius accidenria qux- rfirur;ide6 ficquoq; ex ijs, quc_ confyderanrar, ducimurincognitionemfubiecl^quodilli co- ue fit ipfum commune genus, fiue fpecies cius aliqua ; fed non affectioncm ipfam;nulla enint neceflitate confugerc ad aftectionem cogimur & diccre ipfam fubieccum efle , quum propriu eius fubiectum,cui illa primo competit, nuqua nobisdcfic, quod eius libri fubieccum ftacua- cur; omnisigicur liber feu de,principio fubie- cci,feu de aftectione confcriptus verum habec fubiectum , fcilicec illud, cuius principium. vcl affeccio queritur . Prxtcrea fententiam hancmagna hfc abfurdiras fequitur qu6d af- fectio runc folum eft affectio, quando non tra- ctatur ; aft vbi tractatur,ibi non afTcctio,fed fu- biectum eft;fimiliter principia ibi funr princi- pia non confyderanrur, aft ubi confyderantur, ibi non ampliusprincipiorumlocum habenc fed (ubiecti *. fequirur etiam aliquid in fcien- riaefle princtpium.nunquamramen ut prin* cipium confyderari, quia *>bi confydeutur, Y i ibi i Dc Tribus jbi eft fubiecrnm ; fimiHter affeftio nunqulm D .artatfectioconfydcrabmir, qiiia"vbicoiilydc- j.irar.ibi ut fubiectum confyderatur.Hxc certe omniaabiurdifllmafunt,iam.n.docuimusquid fit aliquidconfydcrare ur principium.quid -\t accidens.quid ut fubiectum , quare principia-, Ubi confyderantur.ibi debent ut principia con fyderan.non ut fubiectum ; fic arfectiones vbi confyderantur, dcbcnt ut aftcctioncs confyde- fdri,femper.n.habentfubiectum,cui attribuun tur.ideo quum tractandx alicubi fint , ut illius affcctioncs tractandc. funt , non uc fubiectum , f fic etuprincipia . Alteriusquoquedefenfioni* g* cofutatioexiis^u? didafunt,colligitur, sut.n. qui dicat fubie&u aliud a#u eflc, aliud ootcfta ie,feu(utipfi uocant)aliud actualcaliod poren lialciaftectio quidem, uel principium fubiccti ubi confyderarur, ibi eft accuale tubiectu;illud uerb,cuius eft aftectio.vel principiu, eftfubic- Ctum potentiale.fcd non actuale,quia eius gra tiaomnes afteftiones.cc omnia principiatra- E ftanrur, ut animain libnsdeanimaeftactua le fubiectum , corpus autem animarum ibi efl; fobie  "V. Dlcrumanobis eft.ck fubiecrum, & principia.cVaflecriones aliquo mo-, do prxcognofci opot tere, omnium- que horura comrouncm precogni- tionem efle ouid nomina fignificent , in hac - nim ( ut inqui t Ariftoteles) inter illa omnia co- uenir, difcrimen autem eft folum in prccogno tionc qu6dut,fubiectum cairn , &c principu g/ iint pr.Tcognofcunrut,affctibvsu*tb no prx-- cognofcuiiturded dcmonftranur, tuaic Arifto tclcs in particula? j. primi libriPoftcriorurruj de principiisquidem complexs prxcognolc.4, dum cftcomplexc quod fint, hflceftqubd uer* linr.de limplicibusautem, li pr?nofcanrur,ac, dc liibiectofirapliciter. Sed ignorandumnon. cft id , quod admonet Ariftot. inparricula 76, * u _ fc j5* eiuUicro libri, has omnes prccogiitiones qua- ^ doque rnente,quandoque etiam iocc ficri, ni p 0n inir fi fubic&um fit per feomnibus naiflimum,ne meme, gliqir author iplura uoce, & exprcfcc fuppone- "3 fn- re.red mcntefupponere fatishabetquumcer-.P^^V tbfciat ncroinem illud eirencgacuramiquan-.jg^ donurem nonomninocft nocura , ied aliquid' igaotiL pbfcunutis habet.mcntalis fuppofir.o non fiar bcicfcd ore fupponere neceffc cft , nequis for-. tallc ipfuin ncgansillius fcicntiat cbteraplario- ncm mgrcdiatur, & omnem laboicin,omnem quc opcram pc rdat , QCganriWl enim alicuius lcicntiarlubicccum nullnsadcani cftaditus, | quia nil rcnunct.quqd illi poflic clfi: prxcogni tum.difciplina auccm omnis ex ptxcognitis fjt;proptcTc.\expreirafubiccli fuppofitio ob- fcuritans cft index , vbi ucrb Uxc non apparet,. fubicctum ibi notiflimura clle fignificaturifem, per taincn fqpponitur aut uoce, autfaltem mc-. i id eft . prius per deraonftrarionem apofteriori cogno fcendum.quarcuiut Ariftotele fubi*cturo ef- f demonitrandum a pofteriori quando ft i- tyiotum. Sed hanc interpretatioiiem uerba Aciftoccus nontecipiuat, quicoioloco. "tu ucicur  T IVxcognitis. m atituruerbo,preognofcere , feddicit J-t/- A direme(fe,fubieAumprobariporeft,eiufmo dt^ju uult igirur fubierfhim fupponi,fi ignotu cii autem funt demonfrratio poriflima, & demc* iir; quod autem fupponitur,id nullo modo pro batur.neque apriori, nequeapofteriori. Scd ttam fi utererur ibi At iftoteles uerbo, /i >//>'- nr, idem fenfus e(fer,nunquam enim accepit prxcognofcere pro eo , quod eftanrea per de- monlti ationcm cogno(cere,fed femper pro eo quod eft ante demonftrationeni, & fine ulla de roonftrationc cognofcere , & pro eo , quod eft fupponere,uel accipere,cui opponitur id ,qd eft probare,feu demonArare,ut paflim in Pofte rioribus Analyticis legimus. Cap.lX An principU, & fnbicflum posftnt unquam in fcumtia f*g demonflrari,& quomodo. P Ofteaquanv declarauimus quomodo prxcognofcendafinr principia,& fu- bie&nmj&arfe&iones, conlvderadum ftratio a figno,& ea,qux eft a caufa rcmota, he, nanque omnes norificant quod eft ; fed ea c\c~. monftrationis fpecie.quc; non declarar rem c(Ie,fed folum proprerquid fir, nihil prohibec fubie&um in fua fcienria demonftrari ; idqj fieri polTe manifeftum eft, quoniam fubie- Q urn in lcientia fua habct principia ipfurru conftirucntia_> , ex iis igitur demonftrari po- teftea demonftratione,qu$ dicitur proptcr- quid tantum . Hi omnes abfque ullo dubio , r  a 7 r. i a confuta dectpiunrur.qutafentenna Anftotehs cft, ea- tloo j_ quefirnu(Timisnixarundamentis,q> nulla ra-monn tiono fubiedtum in fua fcientia demonftrari Scoa. poflir , cuius quidem rei ea eft ratio , quoniara lubiectum eft ueluti bafis,& receptaculum om nium , qux in fcientia conrydcrantur , & ran-. quamxadix , aquareliquaomnia cxoriuntur, nccnim lcientix unitas fcruarur.ut antca dice- eftan demonftrari aliquando noflint,B bamas; quum ieitur fubie&um omnibus in I- : J C I V   negat e fubiecrom a priori, & per caufam pofle demonftrari,fed non negare a pofteriori,& per effectum, quemadmodum de principiis quo- jpiPal 1 ue fimplicibus paulo ante dicebamus. Contra dainide ucro ali j fuere,qui dixerunr fubiecrum a priori dcai. tanrum pofle demonftrari propterquid fit ,alia uerofpecie demonltrationis non pofte ; rario autem, qux eos mouit, hxc fuit, quia Ariftote- les non dixit fubiectrum efle jprxcognorcedum propterquid fit, quum neceflariiHn miniW fit ipliuscaufasefleprxcognitas.fcd folikm quid nomcn (ignificet,& quod fit, nullaigitur Ipe- oi demonftraiionis, quc uim babcat noufican ftran polfe, vera non eft. Alterum autcm doe- ma eorum , qui aflerunt (ubiectum a pnori pof t ioopi- iederaonftran demonftratione proprcrquid , n o. Ba| uanum prorfus eft,& ridiculum, &omni ratio- duiai. ne carens,prim^m quidem quia non datur de- monftratio norificansfolum proprerquid eft, (edomnisdemonftrariooftendit aliquid eflc vt alias declarauimus; quare fi aliqua d c mon- ftrarionisfpecie fubieclum probaretur, proba- rerur efle,quod Anftoteli,& omnium fere phi loiopborum confen(ioni,vt hi quoque non in- ficiantur.aduerfatur . Prxt erea vellero intelli- oere quoraodo fubftantiarum , & eorum , qux ^M 3  II   l j n ,i- . t.atum* nulliinh^rent,demonftratioeflequeat,quum non c ^ Ariftoteles dicat accidentium rantummodo dtiuoa demonftrationem efle , idque ipfi demonftra- itxauo. tionis naturc; fit maxime confentaneum, quum oim id, quod demonftxatur , altcri inefle de- monftretur,demonftrationon cftnifi lllorura^ qux y9 De Tribus ju$ alteri inhxrent ; idcirco id quoque vellem D Caput Dccimkm. *bd & fkbuflum, &princi~ pia | & accidcutia cnikfqkc fcicntia) propiia cfjc dcbeant. QVoni fubu terar Voniam autcm diCtum a nobis eft cdum duas habere parres,& al- m quidem efle uelun materiam, qux dicitur res confyderata, Sc pluribus difciplinis poteft elle communis;alce- ram 'Yero efle uehui formam , que, ciufqu E rum accntcxcu jtf.ulquead 7 i.oftendicenim "" u . efle.vel cur fit,pcrerer principium, quu iderru primikm neq; media.nequc accidentia poflcl_> fas i propria funr.cum fubiccro aiius (cientix nullam alfinitatem habere poffiinr, ad ahamigiturfcienriam inalia fubiecti natura>* uerfanrera transfcrri nequcunr. Itaquequ6d iubicctum de fcientia in lcieatiam non transfe racur Ariftoteles ibi non probar,ut multi perpe 3ium 1 - lunt principia communu, ijsq; fctenti; omnes quis | utuntur, fedid tantum oftendere , non eflcex foliscommunibus principijs demonftrandum, vt Bryfo fecit, quia h^cfola nullam fcienciam pariunt/olum enim extrinfecus demonftratio* ni auxilianrur, & inferuiunr, non mtriniecus, quia propofiriones dcmonfcrarionis efle non pofluncjfed fi adhibitoauxilio principiorum com- ,ar Pracognitis. ' eomtriunium dcmonftracionem ex propriis A CtputDuodecimumiciUis fdcntui^iuftib- deduccii is princtpns, & ex eius fubic&i natura deductis confttujmus, pei redca m rei fcientiam adipifci mur. Qnum igtrur ncque excommunibus prin cipijsdcmontcrandum lir , nequeexalienis ab alia fcientia ad aliam rranslatis , relinquitur no eftenifi ex propriiscuiufquc fcientixprtncipiis extmcndairi omnem dcniotrracionem:, ua pro- hart eo in loco Ariftotclesex propriis cuiulque princip js femprr cflc dcinonfttandum. alttTtmjfptHantkr . D Ignum .lucem eft^cofyclcratione quoi modo hoc fcfc lubeat in fcientijs il- lis,quc fubahernc. uocari folenr, qua- uis cnim harum fcicntj^rum natura declarare mcraphyfici potius.quam logici mu- nus cfle uidearur, tamcnquia Ariftotelcsin Po fterioribus Analyticisharum fxpeiTtentionem, facit,& ad id,dc quo nobisin prxfenria fermo eft.non parura hxc confydcratio pertiner.ided pauca quxd am dc his dicerc dccreuirtius , nc_> alicui difficulutemfaciat ea, qux in illis ccrni- twvcVfubiecli, & principiorum , & accidcntiu NOn eft aurcm ignorandum conringe communicatio.Ta)e fcicntiarum genus in folis $ u ba|. rc poiTevcqucmadmodufubiectuin utheniattcis locum lubec,&ilU,qui inaliis tcrnatio tho.&aliocunfydcrandimodoaccc fcientiis talcm fubalccrnationemreperiri pu- " on decimum,^tmodo Jttbieftum , & prin- cipis , & nccidentia piuribus jcientiis communicari co/itingJt. *On eft aurcm ignorandum conringe rc pofle vcqucmadmodu fubiectum nho,& alio coniy dcrandi modo accc pcum pluribus dtfciplinis poteft c(lc communc.ira Sc nrindpia, & .lcctdentia diucr- rts modis confvdcrarapluubus icicnrtis com- to^crromniumradix cftjucii corpus quaccnus habcs  ". )a re conlvderara, non in modoconfydcrandi, cuc eft reuera fcicntiaram !ubaltcrnarum con- dirio, fic 1 1. 1 m t jci lc cft racri cus non facert nu roei:um,6^ eandemfcicntiam cfle , nonduas diticrlas.Dicimnsigirur has fcrenriasinrecon v , ra A .f fydetata non pcnitus diffirre.fed accidentali f rm m* tantum difterenria;in modoautcm confyderanTier (ub rli riullo pacto diffcrre , fedcuudcm fcruari in > ,,Brn *" fnbalcerrfataquattnus ft na^yralis, raf mcn non cftdicciidum Ai;lloccletn libi contrftf diccre , fed pingui Minerua ibi fiimcrc hanc dichoncm,quarenns,qucibi non figniiKarmo iux,ac Geemet ric; cpaaiccunque illud lir - t auom nimhancillicon[rapoKWvi um,& earum y qnas atii falso dtcunt efje Jubalternas. VT aurem illa, quc de his fcientijs di- x:mus,melius intelligantur,& eas fa- cillime abijs, qux lubalrernx non funt, dignofcereomnes poflint,de- clarandum eft id,quod in illo 69. commenta- no primi hbn Poftcriorum dodtiffime confyde rauit Aueiroes,qui piulo poft dlamdifcrimi- nis fcienarum diuifionem .quaroexpofuimus,^^,. fubiungit fubalrrrnantis fcicntic tuoiectum-. lu [- u i, a | non eflc genus luhiecti fcientix fubalrernatx , teniatn numeruscnim noncft genus numeri in fonis 'G c Re accepti,fed eft cadem forma utrobique , pnus .' ' c | t '^ quuiem ahiuncla a materia , deinde ad (cnfile materiam contrac>a,erenim non per addttio- (dcmonftiati propter quid eft, led media per C nem marertei ad formam generalem fpecies qu.e in infenore dcmonftratur propterquid cft, elfc accepta c fcientia fuperiore ; quum e- HleJc-nimiUeatiquid demonftrarcdicatur ,qui me- moftra- u i uru prxbct, ideo fi medium eft anthmeticu diotur et,am ciemonftratio arithmetica dicitur, liccc oui mc- ' 11 mulica rt.it ; eft autem arirhtnericum , quia dium futnptum eft cx natura numen; Artthmetica prxbct. enim numerum fimplicitcr contemplatur, mu- fica ucro prout ab Arithmetica dtftinguitur , ml habetpiopriuinnificogninoncm quod ita (ir, quam quidem fenfu confcquitur mcrito fcnlilisqualifatis,inqua numeros confyderat. Eodem in loco dicit Ariftotelcs affeCcionesper fe inh^rentes.qux in infcriore fctentia dcmon ftrantuVjClle fcicntiz (uperioris,quoniam etfi de fonorum numero dcmonftrancur , ilh ta- mcn compecunc non quatenus eft in fonis, fed quarcnuseft numerus , ob id arithmeticf attcCttoncs dicuutux ob eandem rationcm- . iit, fed porius per addtcioncm formx (pecia- bs , ficuti rationale animali adieceum hu- manam (peciem ficir , albcdo aurem fumpta ftne materia non cft genus albedims, qux eft in niui*^. ,fed eft eadcm forma , qux fic fine materia , & cum materia fumitur . Ita-. igitur fubiedum fcientix fupcnoris non cft genus fubiecti fcientix infenoris, alia cnim ellc__ debcr natura, ac fbrma generis, aha fpeciei, quod hic non cernimus, fiquidenv* in fcientia infirriore , arque in fuperiorcl_> eadem fuhiecti nacura feriutur, dum ideta penitus maner confydcrandi modus i Hxc jgitur ilhus dicti Auerrois rjtio eft , fed ip- fe id probat i poftenori, & arpumetito qui- dem pulcheirimo, & ad illum Ar;ftotelis lo- cum maxime accommodato , inquit cn rru*, fi fubiectum fcientix lnfenoris eflet fpecic fubiccci fupcriorts > non ampltus nreruisw cflcc i  7 DcTribus flec id.quod Ariftdixir, affe&iones, & princi- D aliis poftea difciplinis cuiq; eonfydentci mulcb piaefupertore fciencia defumi ad demonftran dum in inferiore,quonia affecriones propric. gc neris non compctuc fpeciei uc fubiecco primo, fed vc cres anguli xquales duobus re&is rriagu lo xquilacero;non bcnc igicur defpecie proprij fubiccci demonftrarcnrur . Idem de principi]S dicendu eft, nam principia proprip gencris no actribuuntur fpeciei pnmum,fed sur eiuscaufe remorx.quia caufc generis liinc remorx rcfpe- ccufpeciei,ex calibusigicurprincipijs demon- ftratio proprcrquid in fcicriainferioren6 co- itttuerecur.itaque (i fubiectum fciencixinfcrio ris eiTcc fpecies fubiccci fuperioris, fcienrix in- feriori neq; principia.neque affe&ionesa fupc Irror di r i cre fumere Hcerer.Ex his, qux ha&enus dixi- ci -.am mus,facilc colligere quifq; pocefc fall.im elfc eo om ti rum (ententiam,qui ciicunc fcienrias omnes ef- fe fubalrernatasprimx philofophix , quum .n. clariora erunr. Subiectum lcicnrtc fubalcernaa tis.ut modo diccbamus, non eft genus (ubiecci fcientixliibalcernacx.atfubieccum primc, phi- lofophixeftgenus fubiectorum aharu omniu fcientiarum;quofitucprima principia mcta  phyficx finc cuifc remotx refpcctu accidenui nacuralium,&macheniaticorum;non lic autem prima principia arrihmecicc rcfpeccu acciden- Cium muficorum, qttum rem ipfam fpectabam, animoque uoluebam.fuperuacaneum uidcba- rur de re manifcfta difputationem inftituerej contra veto dum tot preclaros uiros retpicieba, qui ncfcio quacacitate impediti ueritate apud Arift.intucrincquiucrunt, nonabre futurum efle iudicabam u fententiam Ariftot.ita expla- narem, utnullusampliiisdubitationi locusre- linquerctur.Hoctandem iuuandi defyderium preualuit, meque impulitutnon modd pofte- riorem quxftionem difEcultatis plenam,& co- fyderarione dignifllmam, fed prioremquoque liccr ( meo quidem iudicio) explicatu facilem, nitcrer pro uiribus folucrc,& enodare. Hac igi tur de re difpurarionem aggreflurus , in prirais aliorum fcnrentias confyderare conftitui , non dem omnes,fed aliquas przcipuas,ac ueluti c6 trarias,& extrcmas,ita enim fict ut per conrra- riorum dogmarum examen ad ueritatis cogni- tionem faciliiis ducamur. Caput Secundnm de opinione Ioannis Scoti,ctTbo- mx, eorumqi argumentis. PRimo loco Ioannis Scoti fententia_ examinanda proponitur , qui in fe- cundo Pofteriornmlibro queftione $6. oltenderc nititur medium tn demonftratione 2 potifli- De medioDemon. yJl LlVimnferapcrclTedefinitionemfttk^ contraria po tmma.eroperciicc c, iodemarcomemo-vtaiur.-M poitca-v.debi- quam afFe&ionis-, in demonllrationc rane.quc non Gi putiflima, conccdit mediuro cllc polle definiiionemafte&ionis.fcddehuiulmodide- monftrarionenos inprc/entia non loquimur. t.arg. Probat hanc rentenriam Scotus, Sc pnoJ partc aifinnjriuam qucSd medium lit lcmper d4t>9{.; 7 fecundilibrt roftcuott.iv. cLu-di r a Ai - cit medium in deiv.onftratione elle utior.etn :-tcin. prtmi extrcmi, hoc cft dcfiniuonem accu.eus, * r J.jO. . t-.^l* i.*aMMMiiii ii II m imt rc u^ontlcc c non ncc.irc uicuium cm y * 1  i  i   3 ncmipfamaftccitionis fcuinonpclfc nili de xnonftretur perdcfinitioncmfubicdiiduosigi tur ponit demonftrationis gradus , unam , qua deraonftraturaffcCtioper luam definitionem ; altcranvqua definitio aftefitionis demonftratur per definitioncm fubudi priorcm; 6c hanc cen iet clle pnmi gradus,6>: potiflimam demo r.ftra ttonem;quarcabfquc dubio purauit Thomas medtum deraonftrationis potilfima: cllc defini tionem fubiccti cK. rccic Scotus eo in loco hancipfiTlvomxopinioncm,quam6c ipfe fe- cutuseft, afcripiit. Sedhtoresquoque Thomar hanceandemkntenttara enxc tuentur ,eam- qucThomifcntentiamfniflcclficaciteraduer ?us Paulum Venctu oftendere nitunttir.hi plu- nbusargumcntishancopinionem cofinrrant ; fed nosalnsomiflis unum ntnium prxtcr illa, qux a Scoto adduda funt,afteremus,quoniam obca quc^ raoxdiccntut,non utdctut liientio 4t.dicir l priroiextremi,idclt,i| lu.i A. J i ; ue- ratcnim A.lignificarccclipfimA Itaun. lubiti- gu J.ft cnimeclipfisohictitiufcrrc| jt ; u us tict bis profcrt ipfam maioris cxtrcmi i vfinitici c, qua-fuitin clcmonftrationc mcdius tciivu .s. lnpartKulaautemillaj>7.cius'ucrla ittnt li?C Jmedium cft ratio primi cx iemi.quocircaom ncs fcienttar per dcfinitionem fiunt | dcclaiat igittir rationcm tbi fignificare dcfininonem,*: (rattmaftcrtexempla^cjuibusdecljrat mci; m effe dcfinmonem maionsextreroi.dcniunltrjt cnim foliorum cafum dearbonbus pct ccn- gclationem humons, 6c dcfinjcns iplum fo- Iioruin caiiimdicuelle congclationcm humo ris.In ommbus autcm excmpiis demonftrauOr num , quibus m co fccunc^o hbro utuui An- Uotele>,infpicere polfumusmcdiufoliusmaio ris cxtremicaufam.ac dcfioiriooem elle.mino- usvccd ncquaquam, nro tctix intcrp liuo necjuc m LiberPrimus. m nequecanfa, neque definitio eft ipfius hinx, A lunam eflemus,& terram interpofiram inter fo fed eftcaufa,& definicio eclipfis , cxrinctio gnis non cft caufa, neque defininonubis, fed   -onirrus;congelatiohumori$noneftcaufayne que dcfinitio arborum , fed cafusfblioru; ided rni iradum profcclo eft quomodo dicere aliquis poruerir fenrenriam Ariftorclis* elle quodin_> omni demonftrarionc,potiflima medium fir de finitio itibu-ct i , quum in nullaearum , quibus Rcfpon unturi P' c Ariftotcles.idapparear. Sed hanc iiu Jd- obiedionem uidenresfectaroresThomx.or^ ncttaiio Scotus refpondenr easdemonftrariones.qua- rum menrionemfacir Ariftoreies ineofecun- dolibro,non efl'cpotiflimas,fed eflc fecundi gradus demonftrationes; aducrfus quam refpo lioncm iraargumentor , iila demonftrario cft appellanda poriflima,qux perfectamrei fcien- riamnobistradit,irautnihil amplius de eare quxri.uel cognofci poflk.ardemonftratio ecli- pfislunxperobiedioncm cerrx tradit plcnam Impu- f IUUO . lera ,& lunam inrueremur, iam caufa eclipfis perfenfum cognira non quxreremus amphus anficecb'pfis,neque quamobrem fir,neque e- tiam quid fic, quiapercandem caufam omnia cognouiflemus,eaigiturdemonftratio,quaccli pfis in lunaoftenditur pcrinterpofirioncm tcr- rx,cradic omnium fcientiam, quz de eclipii qucri poflunr.oftcndit enim qu6d fic & in lu- naraut,propcerquidinfic,&quid fic ,curigi- tur non eft ponflima demonftrario , fi deciarat rem elle , & proprerquid fir , arque eciam quid Jit,quonian1 definicionem folo ficudiftcrcnte elargirur?quid amplius ( quxfo) alia ulla demo ftratio d ec la t at,q uod b cc non dcclarcrfccrrc ni hil.bxcigitur eft poriflima demonftrario,qua non dacuralia pocior. Quaproptcr non funt* audicndiilU,quidicunt eas t quarum mentio- nem racic Ariftoteles in fecundo Ubro Pofterio rtim.potrflimas demon Arationcs non eflc,prx- ipfius eclipfis fcientiam , ita uc oihii de cclipfi B ferrira qnum hxc fentencia ipfa per fe fuanu 3uerendum,uel fcicndum maneat, idemdico ealiis memoratis demonftrarionibus, ergo iU \x  imnes funr potiflimx demon A rat ion es;nu- sorem propourionem netno fane, mentis nega- ret.demonftracio nanque inftrumentumeft,& cx fine iudicatur,nempe ex fcientia , quam \ru oobisparir,quxigitur demonftrario prxftanrif firaam fcienriam prcftar , ea eft prxftanrifli- fDa,acporiflimademonftracio, qua noh dacur aiia potior; prcftaniiflinu autem rei fcientia_ cunc acquifita cfle dicirur , quando omni quc- Ihoni , ac tori animi noftri defyderio farisfa- Ctum eft,ur nil ampiiiis nobis quarrendum, uel defydcrandummaneac:probatur rainor tefti- monio A n ftotclis in prirao capite fecundi libri poftcriorum,& in contcxtu 40. & 4 1 . ciufdem, imo etiam abfque Ariftocehs ccftimonio rcs ip fa per fe manifcftaeft;docccin principio illius fecundilibri Ariftoreles quacuor eiTe ad fum declarec abfurdicacem, quumeniraille fcciin dus liber ficomnium logicorum librorum finis, & fcopus, exiftimandura pociuj eft,atque adeo pro comperro habendura in co libro deprx- ftanciflima demonftrarionis fpecie ferraanem fieri.non deilla,qux eft fecundi gradus.Qtiern admodum igitur Ariftotelesfempcr dixic me- dium potiflimx demonftrarionis c 1 1 c definicio- ncm maioris extremi,ua & Thomas, & Scotus, & eornra fe&atoresad propoficam qu^ftioncm refpondentesdicere deberec medium eile de- finirionem arTectionis,hoc enim in dcmonftra- tione potiflima neceflarium,ac perpetuum eft, non id,quod ipii dicunc , nam Ariftocelcs quo- que nunquain dixic medturn demonftracionis clic definuionem ln biecti , cognouic enim non femper illud in dcraonftratione reperiri; qu6d & eu cflc: omnium pociflimarumdemonftrario num condicio uc medium fic definitiofubiecti, mum ea,quxfciri,acquxri poflunc.an fic, quid C erraflct profect6 Ariftoceles,qui dtmonftrari lir.an infic , 8c cur infic; poftea oftendic has ora nes unius,& eiuidem medij qucftiones efle,ica uceouno medio inuenco ijs omnibus firaul quxftionibusfacisfacTum fic, quod declarac e- xemplo ccUpfis I u nc , pofliimus enim quxrere an iireclipus,&aninfirinluna,quxdux qux- ftiones in accidencibus in unura fenfum cadur, fiquidem accidentis efle eft incllc; pofliimus criam quxrere cur iniic in luna eclipfis, & quid fir.qux fimilicer dux quxftiones in idem con- cidunc.quiacaufa,propcerquamefteclipfis,eft eciam definicio ccliphs,hisomnibusquatuor queftionibus inquir Ariftoceles^vnam, acque candem rem qusri , fcilicet idem demonftra- rionis medium , eandem eclipfis caufam, h?c cyiim unaeft .inxerpofitio terrf , qua vna illis omnibus qu^ftionibus ita fatisfic,uc nihilam phus dc cclipfi quxrendura , ucl fciendum re- 'rnquacuxi ideodiciclbi Ariftotelcs ,fi prope nis ndn poriflimx condirionem hanc expreflif- fer, ac fufiflimcdeclaraflct, quod eius medium eft dcfinitio maiorisexcremi; pociflimxaucem demonflrarionis condicionem illara ualde pre- cipuam nullibi recigiflec, uidelicet qu6d eius medium iit definitio fubiecti . Hxcigicur opi nio,uc mihi uidecur.omniumabfurdiflima, SC ab Ariftocelealieniflimaeft. Caputguitrtu de opihioneEgidii^tcius fnndamctis. Ontrariam fententiam cuenir Egi- dius in fecundo libro Pofteriorum in fua quxftione de medio drmonftra rionis,ubi nicicur demonftrare mediit in pociflima demonftracione femper eflcdefi- ninoneatTcctionis,& nunquameflc pofledcfi- nicionera fubiecti , inquic enim dari in eo- 4em fubiedtomulusarTectiones,qnarurn una alius caufa eft,& illa alius, & ita deinceps,ide6 Z 1 quutn C De medioDemon. f.trg. m quum omnis derqpnftratio fieridebear excau D fa proxima affe&ionis qucfitx , mcdium chl femperaftedrio aliqua, qu$ altctius affedtioms caula eft;& quia in definitione perfe&a cuiuf- cunq; accidenrisoportet cius caufam accipe- re,a quu accidens ipfum producitur.acpender, proptcreaex eadcm caula dcfiniruraccidens, per quam etiam demonftratur ; medium igirar cft femper definirioaffe&ionis, & eftalreraaf- fc&io eiufdem lubic&i, proinde nunquara cft definirioipiuisfubie&.Quoniaro autemin rc- folutione effedtuum in fuas caufas non eftpro- cedendum ad infinirum, ide& quumhxc af- fe&io caulam habeat aliam affe&ionem,& illa aliam, nccelleeftut perucniaraus tandem ad aliquam primam aliect lonem, qux nullam ha- bcarpriorem caulam,icd tn co lubiefto infit immcdiate, proinde fit indemonftrabilis , &^ pnncipium per fenotu. Fateturtamen Egidius quanooque medium efle (imul dcfinitionc fub ie&i,quandocontingatvt indcfinitione fubie ] ch ptxrer parrcs eius cflcntiales fumatur ali- quod accidens,illud enim accidens,fi fumatur medium ad aliud accuicns dcmonftrandum, critquidcdefinitio maioris cxtremi prourcius caufa cft,fed erit etiam definitiofubic&i quate nus in eiusdcfinitionc accipitur-.fic ctiam fi fbr ma fubiedh ignoretur, &loco eiusfumatur in ipfius definitione aliquod accidens proprium,  & illud idem fumaturut medium ad demon- ltrandum alterum accidens,medium dicetur cilc definitio fubicc~ti,& affecrionis fimul; ma- nifeftum eft igirur,fi medium aiiquado eft dc- finitio iu biect i,ui non cffe nifi roerito illius ac- cidenris,quod m ea definitionc luroi cotingar, fed formam ipfam fubie#i,aur matenam nun- quam vult Egidius in demonftranone medium efle pofte. Hanc fententiam probat pt imu au- thoritate Anftotclisin totoiecundo libro po- fteriorurn,ubifemperdicir medium effe dcfi- nitionem roaioriscxtremi.nutiquarn dicit mi- ] noris',& inprimo capireeius libri doceridern cile fcire propterquid eft,& fcire quideft,quo niam mediura,quod eftcaufamaioris exrremi, cft fimui eius dcfinitio,ut iple At iftoteles aper tcibi dcclarar,ExempIa quoque ornnia dcmo- ftrationum , quibus in eo fccondo libro urituc Ariftotelcs,eiulmodi funt ut mediu m habeant aliquod accidens ,quod fit dcfinitio maioris cxtremitantum,nunquamminoris. Vritur eua coderh argumento Egidius, quo ctiam contfa- ' nafeftautebatutjli mcdiumciret dcfinitio mi noris extrcmi, dcmonftxando petcrcmus prin- cipiura,quia dcfinitio,ac definitum idem fuot, crgo xque" ignotum eftaffc&ionem inclic in- fubiero,quxcftconclufio,ac eandem ineffe definitioniiubieCti, quc; eftpropofitio maior, rque' igiturignota erit maior,ac conclufio, quia utnuiquc idem cft fcnfus , qux cft petitio prtDcipi). 53* Caput >uintum,c(tnfuUtio fentent':* Egidii. H Aecquoque Egidi} fenrentia reijcie p nmU j da cft.quia in multts dcceptus cft Egi erroc   iitis; errauit priraum ( ut a poftrcmo SpBb eius didto ordiamur) dumdixit acct dcntiaahquadofumi polle in definitione fub- lcch vel pixtcrparrcseftenriales, uel loco.ali- cuius iparriscilcntialislatenusjquod cnim ptc- tercllcorialcspartesaccidensauquod in defi ""^jj* nitionelumatur.abfurdumeftracpenitus abfo nmone numrationi,quiaubi parrescflenciales habcn- r U mne tur,accidcntia in dcfinitionealiumerc noopus nolixer eft-.qubd uer6 latentc ahqua parte cffenti ' vvt a & '* rorma,ac propriadinerentia rei, accu. ns ali  mx ] Jt j quod locoeiusfumarur,id quidem "vcnflitx tLS , .   ti : , : : t : i , & cft Auerrois fcotentia ab eo pn mc dcclarata incommentario ao.fecundi libri Po ftcriorum , fed ramendicimus accidens dlud tunc pro dtfferentia effe,& pro forma.non am piius pro accidenre,ncquc pro feiplo,differen- tix nxnque officio,non accidentis fungi tur, ob id fi formaillaaffc&onisdemonftrandxcauia non eft, nullum quoqueaccidens, quodilluu formf loco fumatur, illiusaftechonis cauta di- ci potcft dum pro forma lunntur , fed iolumdu pro fcipfoiumiror,& urrale accideos;quum 1- gitur roeditim in demonftratione accipiatur uC caufa aftc&ionts, qux demonftratur , noo po- teft fuml proforma,fi forma non cftilliusaffe- ' Ctionis caufa,ideb errauit hac in re Egidius.Er- sccuJos rauit ctiam dicens dcfinitionem iubieCti nun- c " or " quam in demonftratione mcdiumcllc pollie, quia hoc dato fequeretur primu modu dicendi perfenullumin demonftranone locura obri- nete.cooclufio.n.demonftrationis abfq*, dubio cft perfe fecundo modo,nunquam primo.quQ in ea accidens propriura de lubieCto prxdice- tur,maior quoqi propofitio femper cft per (e fe cundo modo.quialcmpcr in ea prcdicarur ef- fetusdefuacaula,quein ipfiusdefinitione ui miiur, utoftendimus alias in libro noftro dc_> propofirionibus nece(Iari)s; rclinquitur pro_ poiitio minor,quc poffit cllcper fe primomo- do,fi medium,quod in ea prxdicatur , fir defi- nitio,uel patsdefinitionisfubicdti , hoc autent iinegemus,&cum Egidio dycamus medium fempereffe aherurn accidens eiufdem fubiei cli, minorquoque femper crit per fe fecun- do modo *, primus igitur modus ad demonftra tionem eft prorfus inutilic. Prxterea argumen- rum fumituraduerfusEgidiumtx uerbis Ari- ftotelisin contextu tngclimoprimo quirtilt- bri Phyficorum,ubidicitomnem bonani de- finitionem tria muneraprxftarc, primum qui- dem declarare eflenriam rei definitxideinde foluere omnia dubia, qux io eacontingunt, demum accidcnrium omnium, qux mrein- funt , caufamadducere ; igitur exdefinitionc fubicui "Vult Atiftotcles tanquim CX caufiu accl- I 5)7 LiberPrimus. n8 ccidentiademonftrari. Idetn legimus apud A fumet in fua defintrione fubiec*tum,fi ab eo no Ariftoiclem in contextu vndecimo primi libri de Anima, vbi dicit vanaro,& Diale&icam ef- ft illam definicionem, qua? rei definitx acci- denna.eorumque caufas non dexlaret;& loqui turde fubic&i dcfinitione , quare manifeftifli- ma eft Ariftorclis iententia quod definitio ( ub- iecti eft caufa accidentium , quc in ipfo fubie- (ko in (tmr, proinde medium elle poteft,ex quo accidenria demonftrentur; ununquodque e- nim tunc fcirur , quando perfuam caufam, Tertiui quarcunque illa fit,demonftrarur. Maximuseft i&ot . tiam error Egidii dum dicit in refolntione ao cidentium in fuascaufastandem perueniri ad quoddim primum accidens indemonftrabilej 3uodin fubiecto illoheret abfque caufa me- ia;hoc enim ita eft falfum,vt nihil falfiusdici poflir.quod ita oflendo, accidens illud primu vel caufam aliquam habet,uel non habet;fi ha- pendetalio modo.quamur a materiaexrctna, f>et fe igitur fecundo modo non inefl ; ideo re- inquitur ut infit per accidens, ergo nullum in demonftratione locum babere poteft, eanan- que omnia, qua- ex accidenti funt , alienifli- ma effe a demoflrationis natura docuit Arifto- tcles . C*put Sextum t m quoalia quorundam poflaiorun^ opinio cxponitur. PLurimihacrempeflate mediam quan- j oni ,-. ilam opinionem feqiiuntur, quam di- taniopi cunt effe Auerxois,& qua putant fe faci '*" lepofle eas,quas memorauimus, con- rratias fententfas conciliare ; dicunt enim me- dium porifliraa: demonftrationis fimul eflecitd 1 fam.acdefiniriofiem maioris,ac minorisextrc- ber,non eft igitur mdemonftrabile , quia quic- B mi.fubjedti nanque femper eft caufa formaKs 1 , quid exrra fe caufam haber , qua eft , cx ea po- teft, acdebet demonftrari, Gueilla in eoltibie- ko fit, ftue extra , ficuti demonftratur in luna eclipfis per.obiectioncm rerrx ; fi uer6 nullam caufam haber,perquam in illofubiedto infit , fcquirur ut in illo fubie&o non infit pet fe, fed pet accidens,quicquid enimalicui ineft.id iie) per Ce ineft primo modo,uel per fe fecundo,uel peraccidens, ut ait Anftotelesin Primohbrd pofteriorum, ataccidens illudnon poteftinef- ie per fc primo modo , quia nullum accidens touatenus eft accidens fumitut in definition__> fubiccr.i,fed contra potius fubieCtum in defini- tione plurium accidentium accipirur : non eft eriamperfeiecundomodo,ut facile oftcndi- mus perea,quxaliasdicta a nobisfunt de mo. disdicendi per fe in libro de propofitionibus neceflari)s,cftenim fecundi modi dicendi pcr (e propria conditio urfubiectu fumarar in de- proinde eius dehnirio formalis, ut uocant,()ue eflentialis; fed eadem formaeft fimul canfa af- feCtionts, non ramenamplitjs caufa formalis, fed caitfa exrerna , nr eftectrix ; & quoniam per ralemcaufam ipfaafte&odetiniendaeft, ufeo eft etiatnipfids arTccfionisdefiniriq,non tametV definitio formalis.fed caufalis; ut fi pcr rationa lemediumdemonftremus hominem effe rift- bilem.rarionaliras eft caufahominis urfbrma, & cftcaufariitbilitatisur effcctrix ,eademic;i- ntr caufa conftiruit defihitionem hominis*rbr^ malcm.&definitionem riiTbiliratis caufalem; medium igitureft caufa ,& dcfinirio utriufqut exrremi fimul. Vtdenresaurem hi Ariftotdcrn farpe in fecnndo pofteriorum libro' in pra memoratis dfcerc mediumeflc dcnnirionenyn a maiorisextremi,nunquam dtcere minoris, aHlobie- hoc rcfpondent Ariftofejtrri idyqiiyd inderh^ 10 ^ rtranone prarctpuum eft,refh'ex'fn'e, dcmonftra Rcfroa 5 iTo.W finirioneaccidenrisprfdicati.atprimum illud C tionanqrieexrriiifijrpropterarTectionrm , non' accidens non fumit in fua definitione fubiectu quiaquicquid in definitionealicuius fumitur, tllius caufa eft, fumirur.n. caufa in definittone effeCrusjfed non effectus in definitiohe caufij'; iubiectuautem refpecru illiusprimi actfidentis qii^nam caufaerit ? ccrte non eft finis,w pa- rer; non efficiens , quia negdr Egidius acddeni illud ullam habcre einfmodi caufam ; noh for- ma, neque mareria, hacninquc funr catifaiin- lerna*,& partes rem conftituentes ; non ett igi- ror cahfa illius effectus , nifi dicatur effc mate-' ria exrerna , in qua ineft, non ex qua Cemfter; fed h$c eft impropri^ dicra caufa , nequc fa- cit nexnm eflennaletn , ieu per fe in termi- nis propofirionis , nec fumirur in dcfimrio- neeffeaus , ur accidenria commtjnia reflan- ttir,n.tm ipfa quoque a fubiecto pcndenr nt a materta extema , tamen in corum definirio- ne fubiecnim non accipitur ; ergo ptimum illud acctdcns ab Egtdto cxcogitatum nou pror>terrabieci;um;& medium fuihituttitafie- cTribnisictchna habeatur.non ut fubiccT:i ; arrtf-il cxionem igitur refpiciens Ariftoteles femptf dixit medjom eife definitionem affetfrionis; fed non -negaretCflefimul dcfinitioncm fubie ctVi. Scntehriam hanc confirmant a'rcument6' a !P 1 ' n ? acceproa definitione fcicnrix.qnod putant ef^"^"* fe efftcaCifllmurn, fcientia.que per dcmonftra- 1 C tioncm qitfritur.cftcognitio rei percaufarru , proprer quam eft, atqut per omnia caufaru* gencradtfctirYcndo nnllam intfcntetnus, qu^ 1 dici pofllt caufa,proptei quam res eff , nifi fola formam, medium igitureft catifa fbrmalis ;tt-' aftedionisfbrrriaeffc non poteft, accidens e-' nim fm-mnlcm caufam ab fpfo diuerf.tmnra haber, qhum ipfum forma qurdam fir a cnulis potii)sponden con- ciUario. Capnt Scptimum , did* fententu confutatio. HAccopinio, quamquim hac rempe- ftate a mulris probatur , mihi tamen probari nunquam potuit , babco na- que aduerfus eam Sc rationem,& au- thoritatem tum Ariftotelis , tum etia Auerrois , qua certcnon "vterer, nifi omnes huiusxlogma tis fe&atores Atierroiftc eflcnt. ln ptimis dcci- Impo- piuntttrdumpuuntpolle hac ratione contra- gnacio riasaliorum lententias conciliari , illi nanque conci- ncc poflunr conci!iari,nec uolunt ; nam Scotus- l,atl - non folum oftcndit medium fcmpcr efle defi- * UI * nirionemfubiccri.fcdprobat ctiam nunquam efle poflc definitionem afteciionis. Tbomas quoque confitcri non uult eandcm cflc poflot ucJ jdcm, aliis, ucrbis tlcclarius dicjmus.Cania^proptcrqium ' iiminquodquc arcidens cft , qcbct clie mediii, cx quo illud potiflrmc dcmoiiftreturiicd mulra, accidcntiafunt caufar.proptcr quas alu accidc tiafunt, quorumcautc non iuat formx fubie- drorum fuorum.crgo roulra accidcntiadcbcnt eflc termini medij plurimarum pQtiflrmarum^ demonftrationum, non dehuitioncs fubic&o- rum ; maior propofitio clara.eft e&d,e ) firiuQri', ftrano- tariO ^rigclimoptvmo quarti libri Phybcorum licr p 0t ,f declarans id, quod ibi dicitur ab Apftotelc,bo fimame pam dcfinitionem, tf^iUcc caufas accidcriuro> u '- quxin rcdefinita inlunt, inquit Aucrroes di- P x ." ta * ctum Ai lftotclis vcrum quiclcm efle,at non re ",^7. ciprofcari, namomnis bona dcfinitio fiibicc^i dcbet reddere caufas accidentium illius.iubic- cti.ici! nonomnc id,pcrquod rcdditur caufa accidcntium iubiccii,cft dcfinitio ipfius, crgo ppud Aucrroemdcfinuio fubiccii non omjiiu ciusaccidenriurocpufaeft-, quarc aliquorurn caufxcruntalu acgjdcntiai igitur fi ocmon^ ftranda eft rcs pcr fuam ptopriam caufam_>, ptoprerquam cft,a,ccidentia llla pcr forroam, icu dcfimtioncm llibiecti demonftrarj non pof furir , fitd demdnftranda funr pcr aju accidcn- tia*qux iunt eoruro proprvc , & arquara; caufic ; Bciilx crunt potifljmicdcroonllrauQncs, tunc cniiri aftcciio potiiruuc dcmonllratui , quan- do-mcIius,ac potiusdcroonftran non potcft, ik qtiiuvdo per cam dcmonftrationctu ornni- bus hnrol qu^ftiombus fatisfit . Sed. apertiflj- incid Ugimus apud Aucrrocm in coiumenta- riis  & cquata cau (Ameflepuuruntformam proprii lubic&i.qua ignorata fumitur prp medio deraonftrationis afiquod acciderujvclincofubiccto inhxrens, Impu- ucl etiara cxcernum. Sed hxc refponfto eft de- faatio. teriorpriorc.quiiintcrpoiiciotcrr^ eftueracau U cclipfts,noa ibi ma-lunx , fic figura fphxric cft ucrat/auUaccretionis lurainuinluna, non fpfr hmxfqrpipi crg^o quando hxc accidcnria, yel aiuhuiufmodi litmunrur pro mcdtis,pro e fumuntut, non pro forraa ; idque tationc*_y ciriicaqnima dcrrK>n(lrarepo(Iuraus hoc prius fumlj mc nco conftitj)tp, quod Anftotelis eft in - fecundolibro pofterjorumjCaufam^qug demo- ftrarionispotiiumx terroinus mcdiuseft, &af- fc&ionem ab ea pcndentero, qux eft roaior ex dunt,ergohxcnon funttaha accidenria, qux formam fubiecti ut caufam confcquantur,ma * ior clara eft ex fundamentis mod6*ia horuraiigicur accidcniium caufa non cft focma. fubiecti ; & miror cquidem quod aliquis in ta- tum ecrorem labi potuecicuec uiderit.fi formx lunx eflct uera,& crquata caufa cclipfis, prapi- no oportcrc in lun fcmpcr clle eclip(im, ficu- tiin luna fcmpci clr propna forma, fcu pro- pria eius nacura . Scd quod eos dccepit , fuit ^lia - it quod pro poteftate aclum .acceperunt , quutn potcAa ea tatncn diftincca , & oppolita fint , nequC-* ' ,,cau * unaro,& eandem .caufam habeanc ; caufa t*-,^, 1 * imut homoambulate poGitcft anima;atcau- ^ cm u la uc iCcu ambulec non cftamplius anima, nih libr.dc Htcaufa rcmota,& qucdiciturfinequa norL & aliquid huiufmodi , ob id. it quis aliquem percontaretur, cur potcs ambu lare*& tllc refpondcrct.quia fum uutus,is ucr.i, & xquatam caufamarTerret ; at ii qucrcret, cur arobulas ? & rcfpondcrocquiafum uiuus, uan. trermras,xp^ialesefteyebcre,&reriptocan,ut C e (lct rcfponfio,qux ilUqunon plures; cro idTe- ^cdicebat Autctoesincommeotario quadra- gcliraofextopnmilibri poftcriorutn unius rci nnara clle detsonftutionem,& unam dcfinitio ncm, quia unius ri una cft caufa > & potillima dempnftracionccn tn cellagebachcc etaua cx ca- li caufi fit > & cft poceftate dcfinicio , qubnianu uitroodi tiiir.iiiecl.irac firoul ptoptcrquid -eft, & quid eftiaufa igitur , cx qua dcmonftcacio pontlima conitituitui > cum erTcctu reciprpca- tui  & unmsrci tinacft, non plures.. Hoc Con- &ifuco,ita>icgumcmctr>accidentia > qux forraa (iiiuccti.ut ucram , & xquatam caufim conic- quuntur.funrpejpciuainlubicciisluis.ac ccli- rcr, q uod fi relpondcrct,propter fanitatem, re- Ctc cejfponderet ; prppcereapicere (oleo pop cc cTarocllc illorumicnccnciam, quidicunrmatc riamciTecaulara geneutionis,& k intericus ce- rum ( nifi intelhgant caufam, fine qua ppn ,dc qua tn prxfentia non Ipquimut, dc caufa e- nim proxima, &eouataloquimur, qux.limuU acque ponicur, cflectus quoque ponatur nc- cclle elt) eftquidem matetiacaula ucra ur c& gencratt , & interire poiTuu, quicquid cim matetiam habet,id gcnerationi, & intecitui ohnoxiumeft; fed utacTugcnctentur>ueUctu inccrcanr, caufi non eft matcria, icd agens ge- nerans,uel lntcnmcns , aliud cnim eft genewi tio,&intctitusactiulis>aJiud eft ( uc italpqua- n)ur).generuhilius, & corruptibilitas. i idec alus dum pnraum Anftotelis librum dc ge^c- tatn ne ,& mtcntu publicc interpretarerr>ur> oftcndimusAriftocelemnon dicctc roateftan ' ' " * cftc 54? De medioDemon. elfc caufam pefpcrux generarionis, & per- A pciui intcritus , fed diccre materiam eflcL^ caufam '"vt gcncrario , & interirus in rebus * perpetuo duraro poflint , quarematcria eft caufa_, poflibihtaris generanonis perperux , caufa*ver6perpetux gcneratianis non eft ni- fi agens perpetuo rCs generans , fic^ihteri- "bum niens.de qua caufa loquitur Ariftotcles iru ficri pof calccfecundi libri de generatione, Sc interitu , fint.a- jn primo cnim hbrotatishabuit eius poflibili- gensut tatemj &caufam pofttbilitatis oftendercL^. iiac, tor j { j c i rc 5f o j e0 etiam corriiere di&um Themi- miwt. ftti in lnitiolecundi hbn-de Anima, vbi dicic materiam efle cairfam rebus urfiant, formam.  tfham illius caufafn efle ; caufa nanque B eclipfabilitaiisnon cft hlfiproptia lunx natu- ra,quoniani enimea eftipiiuc lunx condino ik rhfaii*,fed ipfiuseclipfisaerualis.non eftcaa-' {x , n i ii remota , cV linequa-non , quum hiiiua rroxima,cV; .rqtiata cuifa iirfoiaobiccttotem^ nac enim polira ponirur cchpfis, &ablaraau- femli . x his manifeftum 'cft quod eriarro li nattfra lunx eflct nobis bptimc coguita , eam tamennon poflemus pro medio accipe* it/ ad cclipfim demonftrandam , quia non cft ip4ius caufa ; ergo nuerpofirio terrx non tccipicui ioco formc lun^ , quum ipfa ot J44 ma , fi nora habererur,ur cauia eclipfis accr- pi non pofTcr, quta rcueraeius caufanon c(l, fedeftipfaintcrpofiriorcrr;,quarc hcc ptofe, non pro fbrma fumirur in detnonftrarione ecli pfis; lignificauircnam hoc Ariftoteles in pri mo capite fecundi libn Poftcrionim dicens, fl prope lunam ellcmus, Sc rcrram obiectam cer- ncrcmus, nil amphusde cotipfi quxteremus, quia uifacaufaomnibus fimui qucftionibus l.i- nsfa&ura eflet;at fi terr^ interpofitio non ef- fer caufa, fed loco formf fumeretur, diciu hoc Ariftorelis haudquaquam uerum eiret, quia li- ce*t interpofitam terram ccrrrcrcmus,non ob id' caufam ipfam intueremnr . Prxrcrea fi fbrrrra lunc eflet uera caufa cclipfis.cV abfcondita, at- qucignota eller.fumcndum cflet Ioco erus ali- quod accidchs propnum iunf,& in ipfa inexi- ftens, nullaenim ratiocftcurfumaturinterpo-' firio tcrrc, ou.i eft accidens externum , & a lu- naremoriflimum . refponfioigirur , quam iftf ad argttmentum a nobisallarum adducunt,ua- naefl. Sed confutarur etiam hoc dogma ab i. Aucfroc multn in locis contra Alpharabiumi de hacredifputantcAlpharabius enim pctil- fimam-dcmonftrationem in ttes fpecies panic- batur, unam, inquamediam fitcaufa minoris cxtremi rantum ; aliam, in qua marons tatum ; & aham,in qua urriufquc ; ac conrra illam par- tcm dc minoreextremocramat obique Aticr- rocs^nec uolr in medio demonftratiOnis potif- fimx aliam condinoncm poftuiari refpectu cx- trcmorum, quim ur fitcaufa-maioris exrremif quanuis enim Auerroes rion ihrlcicrur mediu aiiquandocflcformam fubiecri ,cV aliquando cflcaliquod aiccidens, tameexiftimauir ipfum ncque tWformam ftrbiecrttumi,neque ut acci- dens, fed ur caufam maions extremi ; quod nog poftea fdsc dcclarabimus, CaputOHakum, de Hieronym B.dduini opinuMC^j* - tiiuMtQu\*sr.uijii i it (.Jrtofrtnio fii.kii t' ''i'4J'i Hleronymus Dalduinus.qui prolixam hac de re rjueftioncfcripiic , poftca- quammultasaliorara- fententias rc- cenfuit , &confutauit , quarum ali- quasetiam nos comincmorauiras,rclic|uascd fuliomillaSf^cimus; prnpharaipff opinioneroj in mcdium aftert, in qua quom libi ipfi confta re non uidearur , nec racilcci eiusdichs ccslli- gaturquidfentiat, eam quoquciibcnter orai- Hlmuis.quianon eft opercprcrinm inaliontm fcntenhis commorari,quando nequc ucr? : u nt nequcad uenratis inuenuoncmcahlyderatio ipfaramconducit; ucruutamen proptcrqood^ dam huiiis uiri dictnm, dc quo nos poftcadiU- genter locatun fitmus^Ctan quoqticin nicdiii afterre,& breuirer exprndtreiconftituimnrl ;l Eius iciucua, ut raihi utduux, h^c cit, rncdiurn po- ,4, LiberPnmus. M* I E 0 - non ut fit definitio,imo fi conringat nt fit defi- u ' 01 nitio,fumiturdefinitio illaut caufa,non ut de- finitio . Nos aurem ad hoc dicimus duos efle aeinon demonftrationis fines , unum proximum, alrc- ( t , M , 0 . tum remotiorem, fed principaliorc , proximusnetdu finis eft parere fcientiam propter quid eft , qu l ^ ual quidem demonftrarioprxftat,prout eft dcmon uc " ftratio,& quatenusipfiusmedium eft caufa_c quod cum alibi,rum potiflimiim eo in loco dcfinirionem abfque ullo dubio figmfi cat , non caufim tantum , quafi dicatur Ktyt twrh fl . quod fi ipfe non intellexir, miru non eft, quum Grxcxlinguf fucrit prorfus i;;narus; illud quide mirari pofluinus, quod is, qui G;c- cenon intellexit, Grcxasuoces cxpendere,ac interpreuri aufus fit, Ariftorelesautem ijs in- locis feipfumoptimeinterpretatur,nam in il- P I04L contextu declarare vuix quomodo eade dcmonftratio ,qux prxbet cognitionem pro- pter quid eft , largiatur etiaro cognirionc quid (ft, ideo facla demonftratione eclipfis per me- diamterrfinterpofitiouemdicir Jnoc autenx. c t*'* Artfturclcm diccrc ,ncdium fcmper erte defini ab ******* prolara.quod cm^exw tibnem maior.s; fcd poftea demonftrabiraus , d.xiraus.coll.g. poceft.rura iniequcnubus cla- 1 rtusdemonftrabirur. f  quodeadcmrationcquauir hicnegauir me dium unquam cfle defio.aone.nmaioris,nega ti eciam debuireflcunquarodefinirionem mi- nuris,aquc cnimvtrunque eadcn rationeo- ftcnditur .fcd lpfe.gnorauuquomodo mediu C dtcatur dcfimtio,&; cur ahquando fit uhtca di- clio , ahquando autcm oratio , qui otn^iia nos in fcqucntibus dihgentiifimc dcclararc mtc- mur. , .j .,iJi - ;aqin'.:oj'i : 'Z.nUid "i;,f. 2t^fi^?:u:ri" , n.i Cjp.tt Decimum , in quo ueraftntentia,qH U*er- rois cit , cxponuur . ~\ JT Ihi uidetut hac in re ab Auerrois |\ /1 lentcnrtarecedendura noneile , ea [ V 1 n.inque& Anftorch.o,: rationi eft m.ignopcrc cuiifcnraneaj . HanC profcrr Auerrucs muhis in locs,fed potifliniU induobus, m commcnurto vndccmo pr.mi hb. Poltcnorum, 6c n fiu quxftione duodeci- ma,"vb. alturum Arabum opnnunes confutat, & ,ta clarc loquitur,ut ro,tandum li t quomodo in ciusfcntentia pcrcipienda po.ucrit aliquis allucinati . Suiuncu Auciois cft quod isu Caput Vniaimum , de duobus generibus ac- cidentium , qujt jub demonjiratiQ- ncm cadunt . I N primis fciendum eft dtio eflc genera ac- acci Jc. cidentium.qux cxfuiscaulis demonftran-tm ala tur.al.ananqueinternamcaulam habent, m f Mtm alia externam ; internam uoco illam , qux ^..t. ineodem,inquo accidcns.fubicdloinherer.fi- ihaex- cutifphxricafiguraeftcaufaaccretionjs lumi- tctua. nisinluna,&animaeftcaufa multotum mo- tuuro in animali. Externaro uer6 eam dico qux loco difiun&a efta fubieclo accident.s, vt incerpofirio terrx eft caufa ecl.pf.slunx , & ca- lor arabienris eft caufa putred.nis. Horum ac- cidentiura illud felet elfe diicrimen , quod ac- cidentia.quxabextcrniscaufisin fubiecte pro ducuntur , caufas quidem luas perpetuo cumi- tantur,&curo eurecprocantur, at non pcpe- tuo comiraotur propr.um iub.e.tum, no,onftrarioneni ca- ij.' 3 ' '"9.UU licetrefpetfu fubiecli non femper fmr.fempcr tamen lunt refpettucauix, quam femper comirantur.qua de re alio in loco diftu fius locuri fumua . In paucis ramen conringit nrt, quanuis ab externis caufis pendeanr.a fub- ieo nunquim difiunganrur, ut morus,'quo fu perius aer,& totum cletnenrum ignis a coelo in orbem ferunrur, nam proptcr agcnns.ac patic- tisxterniratem,& ipforum fitus,arq;refpeclus immutabilitatem tlle motus perpetuo in illis elcmentis perdurar ; jetcrnum cnim apud Ari- ftotelem ccelum eft,& motu eterno circunlatii, & ipfe/quoqueeleinentorum uniucrfiraresxrer nx lunt,& in locis proprns perpetuoquiefcut. Illa vero accidcnti.i, quecaufam internam ha- bent.pcrpetua funt in fubiectis fuis, & cum eis KCiprocanttir.iit cum homine rilibihras;cuius ki a eft caufa.quod hcc omnu accidentia for mam hibie&i infequuntur, quoniam lgirur per petubineft in re fornu,& narurapropna, poli- t-.iutemcaul"aeffc per formam ii c- tiones;una,qua demonltrabitur Cde A.per me rnonftranda funt , hxc tamen funt pauca, idc6 paucxfunt (ut ait Aucrrocs ) illx demonftra riones, in quibus medium fitcaufa utriufque cxtrcmi fimul, hxnanquc funtillx, quarurru mcdium eft forma fubiectian aliis uero, in qui bus medium eft alterum accidcns,quod eft pro xima caufa a^cidencis qu$fiti,mediurn eft cau- fa maioris tantum,non roinoris. Exemplum au- tem huiufce rei ex Ariftotele defumere poflu- mus.qui in primo libroPofteriorum dicitrotu- ditatem Iunx efle caufam cur lumen in luna paulacimaugeacur,&quilibet fanx mcnris ui- dere poteft nullam efle aliam huius accidentis caufaro,qnia nift rotunda cflet fuperficies lun^, lcd plaaa,tota fimul llluminaretur, non paula- tim,& ira luoam nunquam uideremus, uifl ple nam,quod eft manifeftc falfum , fphc.rica came B figura non eft forma ltinc, fcd eft accidens , eft .n. qualitas quartx fpectei , & quoniam omno accidens caufam aliquam habct, a qua produ- citur.fi huiusfigurccaufaminquiramus,ea eric abfqj dubio ipla lunx natura, quam talis figu- ra confequicur,itaque figura fphxrica demon- ftrabitur pcr nacuram lunx,fi nota fueric , c^ huiusdcmonftrarionis mcdium erit caufa 'V- mufq; extrerai firaul; deindc per fphcricam flgmam incremencum luminislunx demon- ftcibicur,&huius demonfttationis mediunu eric caufi maioris extremi tancum, quia eft alte rum accidens eiufdem fubic&i; & utraquc de- monftratio erirpotiflima, quia urraq; critex caufa proximaaccideacis propofiti, &primi gradusdcmonftrationes . Si quis C autem proceruus uelic pcr formaro fubiecti om niaacctdcntia demonftrare , isin hocipfoexe plo luc. fentcntix uanitatem , & falfltatem in- fpicerc poccft,nam li qucratur cur luna paula- tim,&pcrmcremencalumcn recipiac?, & ipfe refpondear,quia cft corpus naturx quintx, uel ahud eiufmodi , quo natura lunc fignificetur, nonfatisracietquxftioni, ut qutlibec rationis copcsanimaducctere poteft,bfferec coimcau- fam rcmotam,qux non declarat propter quid eft.Qjpd autem in hoc excmplo confpicimus, inaliismultiseuenire dicendum eft, ucluci fi fingamusfubicctumaliquod clfe A. cuius fur- ma, ac definitio fit B. a qua plura accidentia proucniant,ordine tamen quodam, utftatim 1 B.producaturaccidensC&aC aliud pcodur carur uocatum D.& a D.prodeat E.erit quidera B. caufa prima,& radix, a quaomnia illaacci- denria oriuntur, attamen non eft omnium pro- xima caufa,fed folius primi accidencis Calio- dium B. quod eft forma fubiccti , proinde eft caufaurriufque fimul extremi;alia, qua demon ftrabitur D.rle A. pcrraedium C & alia demu, quademonftrabitur E.de A.per medium.D.m quibus duabus demonftrarionibus mediu crir caula maioris excremi cancum,no minoris; crut tamen hx omnes demonfcraciones potiflimx , quutn per earura quanlibet acctdens de fubie- tftoproprio percaufamfuamproximam dcm6 ftrctur,quod fitriailla accidentia demonftra- rentur omnia per B. medium,fola primademo fcracio clfec pociflima, reliqux ncro non decla- rarentnifi qu6defr,quia ficrentex c,au(arcmo ta. Scd poflet aliquis contra nos ita argumenra Dubj . ri,accidens proprium ineft in fubiecco quate- nus ip(um,at illadicfio,quatenus,(ignificai fe- cundum propriam llliuslubiccti namram, quc cft forma eius, ergoomne accidcs propriu in> eft pcr formam fubiecci, proinde per hanc om- nia funcdemonftranda. Ad hocdicendum efcSoltttio conditionem,quatenus iplum.non denocaro caulam inh.vrcntic, fcd folam dererminatione fubiecti primi,aliud.n.eft dicere fubiectum pri mum,aliud cfc diccre caufam proximam : fbr- mamigicurcflecaufam aliquorum accidentiu per aliaaccidcntiamedia,facic quidem nefit eorum proxima caufa,fcd non collic quin con- fcicuac propriuro , ac primum fubieclum illoru omniutn, quum accidentia mediafincquidcm mcdix caufx,fed non finc media lubieda. Caput dccimumquartum, diftjt fcntcntix comprobatio . H 'Vius fcntentic ueritatem poflamut in fcientiis tnathematicis intueri, ubinonomniatheorcmataex deft- *nitionibus,& ex primis earum fcien- tiarum pnncipiis demonftrantur , fed aliqua cancum pauca , qux pofcea uc propofitiones ad aliorum theoremacum demonftrationcmv fumuntur, &iu accidcns demonftracum fumt cur uc mcdium ad aliud accidens demonfcran- dum , & illud ad aliud, & ita deinceps eodem pcnitus modo,qucm declarauimus . Significa- dccI ara uitetiam hanc fententiara Arifcoceles in unde| l ^^ a cimocontexcuprimt libri de Animadiccnsco x j t>n . gnitionero quid efc utilem cfle ad cogncfcen- 7y ' in commenrario centefimofeptuagettraonono eiufdem ltbri,ubi dicitaccidentiapropriafub-' biecti fcientiardcmonftraii pcrmedia,qU(uel accipiuntur in definirioneillius futrie(fVi,uel in  fuisdefinirionibus fubicdcum tllud accipiunt, & hec mcdia dicu clle alia accidenria fubiedbu ipfumconfequentia;in plurnnis igirur demon ftrarionibus mediu cft accidens aliquod, quod ut altcrius accidencis caula forrilhir; iri paucis ucro mediumcft founafubic&i , quare mediu dcmonftrationis ut plurimum cft caufa maio- rrs t.intiim.raro autem eft caufa utriufque cxtre mi fimul. Vera igirnrientenria hxc eft , mediu demonftrarionis ponfliina; eft caufa maioris ex cremi, hxc enim cft iplius demonftrarionis pe-' nitus necciTana conditio , quum eius- finis fir maioris extremi cognitio per fuam canfam ; quodautemmedium lir caufaminoris exrremt cantum,id nulla rarione admitrendum eft,quo niam ea non eflcr porillima demonftrauo, per quam maioris exrremi,quod qu;rirur,caufa non adduceretur ;qu6d ueromedium fircau- 1 fa urriufquc exrremi firrral, conringit quidem ,' lcd cx accidenri refpeiftu ipfius dcmonitrario- ; F nis, tum qniararoeucnic, cum eriam quixde- mo nfti.it io nullo p6co id refpictc, qurrm ro- 1 ta ad maioris cxrrefni fcienciam rradendam dC rigacur,id enim folum refpicir nr mcdmm fir caufa afteitionis qua>fiftc,ut auten: fit, cau! i e- ri.im (ubiecti,ue ! runi (it , ui .u\ ibfhm demon- ftrationem non perrinet , quum demonftrario id non confydervr; idc6 Ariftotclcs in fccundo libropofteriorum Analyricorefn femper dixic mcdtum clic c.uiftm, eVdefinirioncin maioris cxrremi,minorisnunquam dixir,qnoniam ea > quf cxaccidcnri funt.fn difciplinis confydera rinondebent. H\'C eft etiam fenrenria clara Auertoisin commenrarto undecimo primi- li- bri pofteriorurri, & in fua Qju !hon c ctuodeci- uujiic ibi iegccc poiuuims. Capul H7 LiberPrimus. Baldn ; - III (cutc Im 55 A rio , nc: tamen Inx a figiira pender , ncc ' i i i aluce, necmotus ab hu.neque bx a mou , fcd hzc omnia tmmediatc a natura fohs enunanc ranquam acaufa,&in eodem generc caufx. Vcrum, vraccidenria prxrereamus, certum cll eandem cmljm ,quar lubiecTi caufa c(t vt f_r- ma, caufam c lic accidentium -vt cfTectnccm^, quarc falcem in diueriiscaufartlgcncribus ne- g.ire non poflumus eandem cauiam poiTe c (lc  caufam perfc plurium efTedcuurru, compoliri quidem formalem,accidenriuro autem ert":ecri cem.idque Arifrorelesapenpronunciauir ia rrigefimafcxta particulalecundi libri de Ani- madicensanimam c(!c caufam tum uc furrna, tum ur efTeclricem.rum ut tincm ; neque mtel- ligiccelpectu eiufdera cfTectus , quiaficri non poceft ut eadcm caufa refpectu eiufdem cfTe- ccus (iccaufa fecundum plura cauiaruin gene- ra, ideoanima eftcaufa uiuentis cotpocis"vc udemonfnacafTectionem per caufam alie- forma,accidenrium aucem , tc cperacionurru am,nonpercauLimpropriam , fiquidemper B eius eft caufa ut crFcctrix , proptr rea ll per tor- Cupnt nccinumfuntum , impugtutio erroris tj>o- r.inu mu jii m t'e intell igttnt uerbg *4uerroit tj-undoduit cx accidinti medium rjie canfam utriujfie cxtremifttnul. Sr.vl qnum Auerroes in diccis locts dicac td ,quod nosquoquc diximus, ex acci- denti clie uc medium demonftrarionis uc 1 (imul caufa ucriofque cxccemi,non eftre- c pienda nonnullorum, quos fupra nominaui- mus, interpreratio.dumdicunt per accidcns concingereuc medium (ic caufa utriufque (i- tnulexcremi, quoniam una caufi non poceft per (e pluriuin erTccTuum caufa elfe , fed unius unrumefccaufapccfe , idc6accidens eft ip(t nvedio ut , quum iir caufa fubiectt , fic eciam caufa afTectionis , quo tic uc cavlts demonfccacio punat fcientiain eius , quod ex accidenti clr , CJI u- accidens lcire aliquamrem dicimur, quando a:n per alterius rei caufam cognofcimus . Sed hecinrerpretacioneque uerbis Auerrois con- gduc ncqiieueracic, Auerroes enimdemon- l rarioneiuiUam,in qoa medium (ic utriufq*, cxtremi caufa , potiftimam nocat , quum dicac craccidenseuenirein quibufdatn potitlirnjs jfflonfrrationibns utmedium (it caufa utnuf- que rxtremi (imul. ac quomodo potidimam uucare porefream demonfcrarionem,quc eius, y.od ex accidenti efr.fcicnriam parir? quomo do deuionftratio dici potefr ea,qux rem de- rnonltrarnon pcrfuam caufam, fed per alie- nam ? cercccanrum abcfc ut hxc lic pdtiflima deiuouitxatio , ur ne demonfrracioquidem di- c ii . I a (ic , niu fophitrica, qualem lxpenume - toreiicu Arifcaceiesinpolccrioribus Analyti- cis , non cfc igitur fencentia Auerrois ca , quam iplipuunt. ft etiam ipfa per fe peniruc ral- omne accidens habec aliquam cauiam, qux U , quianullopacto admiccendum efc funda- C ftc eius caufa per fc__>, igitur uel in infini- mam fui fubiccri accidcns aliquod dcmonftre cur, per propriam caufam dicitur de monftrari, imoicapcr nroprjam, urperaliamdemonftra- rtnequedebeac,nequepotTiti non igirurper alienam Caufam demonftrarur, quialiceceaal- cerimquoquerei caufaiic, tamen noAuc alce- rius rei caufa, fed uc caufa eius accidentis in demonftcarione fumitur,itaque uc propcia , n6 ucahena^. PurTumus autem aduerfus*hunc errorcm ira argumenrari , (i forma fubiedi eft caula arTectionis ex accidenri,ergo afTcCtio abf que illa forma eile pocefc , quod cnim ex acci- dentiefc, porefrnon e(Te, mulca igitiuaccidcn tia,qu(ahcuiusfubiecli, ur hominis, propria_ func , abfque homine ellc pollunc, Sc ira non func propria , quia necomni , nec foli corvpe- cunc ,quod fenfni aduer(atux,cernimusenim ea illius iubiecli propria edcL^ i Prxrerea^ nicncum illud , qdod conftiruunr , caufam u nam pcr fe plurium erTectuum e ile non poile , led unius tantum erTectus ede^ caufam *per fe,nun enimcft parrariocauf^ aderTectum,& crTectus ad caufam , unius quidem efTsccus una tantumeilc poteft proxiina , cV cquata caufa , ui Anftotelesdocetin fecundo libro Poherio- rmn,fcd una caufa potefr (imul pluriu edeccuu TaAem omo>s demonftratiopotiujma habc.it propoiitiones immcdiatas, atqueihde- montcrabilcs ; at hcc deroonftrauo minoreon-. propofiuonCro roediacam, acdemonftrabilem nabet, in ea nanque prxdicacur accidens pro- priun\ de fubitcto , ut in illa dtmonftrarione , quaoftenditur incrementum luminis in luna p hac cmin demonftrarione loquens folet eam fa fuctit , non cognoicitur , quicquid eniro caufam habet, pcr quam demanftraxi pocefc, non fciturnifipcr eam demonftrccur, ut ait Ariftotcl. io (ccundo capue primi libri Pultc- riorurn; quumiguut cx oaturalunx licpnus demooftiMnda ifia imnor, claruru eft eam tic- monftrarioncm , qua luminis incrementunu oftendirux pcr fpbxricam figuram , pendere abijla deroonftrationo, qua lunam fphxri- cam elie peripfam lunx naruram.dcmonftra- tur , fiquidcm hxc iilius minorem demon- ftrat. Sic ctiam illa .1' nobis ficta demonftra- tio, quaprobatur D. incfleinA. pcrmedium C. pendcrabilla, qua oftenditur C. ineile- in A.permediura-B. illa enim minorem pro- pofitioncm habet hanc, A. eft C. qux prius per B. medium debuit efle demonirrata^. I Ilu lgicur dtmonftracio, cuius medium folios maiorfcsextrcmicaufacft, nonpotelt dici po- t riflima, fed.illa iola pouflimacfc , cuius me- dium eftcaufiutnufque extremi.hxcenim u- tranque propofitionemhabetimmediararo, ic ab alia demonftratione non pendet . Caput Decimumfeptimum in quo dlclx obicftio- nes foluuntur , cjr oflenditur non ef- fc neccfiariam potifsinue demonflra- tionis eonditionem ut minorpro- pofttiofit immediata. VT hx difhcultates foluantur qux- ^ e in\ dam roaxime digna cogmtu an-u> po. notanda fiint, 5c primum quidem r :l : -= qu6d hqc appcllatio , potiflima- ^ demonftratio , etfi reprehcndenda non eft , a- ^-"j". pud Ariftotclem tamen non reperitur, dci tur. pcrfpbxricam figuram , minor propofirio eft hcc.lu n.i cft fphxrica,caq, medium habet, quo demoitrari porcft, quoniam omneaccides per caufam mediam ineft in fubieclo , & iaro dixi- mus fphxricam figuram de luna pofledemon- ftrari per ipfam natusam lunx mediam > talis er |;odemonftrauo quum roinorem propofitionc tabeat mediatam.non poteft uocari potifllma. t ebie- IV.vtcrca omms demon(trario,quf medium ha beat aliquodaccidcnsjpendet neceflari6ab il- lademonftratione, qux mediuro habct cau- fam rvtriufque extccmi , nempc ipfam iliius lubiecti.formara , fiue naturam, hxc autcro a nullaaiia penciet, ergo hxc fola eft potii- fima , non ilia; nam ilianoneft diccnda po- tiflima, qua datur alia potior , potior autcm ca eft | qux a nulla pcndet , quam que pendet tfxalia; quod autcra illa ab hac pendeatma- atieftum eft, m ca nanque demonftiationc, tio. appellarc__/ d*lnip ri Inn , *vel etiam fimpUciter loquendo,&abfqueulla additio- nc &-tiSti-tT , tali nanque appellarione id, quod in unoquoque genere fummum , ac prc;- cipuum eft , ugnificare folemus, quemadmo- dum quandonomine Poet; Homerum intel- ligimus;ideoquc Auerrocs hanc folet uoca- re demonftrauonem finTpliciter . Sed quia non daturapud Ariftotelera demonftratiojprf ftanrior,quamea, qu? declarat propterquid eft.ideo nunc omnes confueuerunt eampo- rifllmam demonftrationem appeilare , & Grc- cieamuocant d-r.i n-jv. quafi prin- cipem , feu proprie diccam. demonftrario- nem , ut dubitandum miniroe fit hanc non aliaro efle , quim eam , quc ab AriftotelcL- twttitt dicitur, ipfe na/ique ( uti diximus) nuilam hac potiorera, aur prxftantiorere co- gnouic. Hurus autem rei ea dt rauo f quu de- roonfcratio 5r LibeiTrimm. 5 6t monftrarioinftramenrun>eft, ob id iudican A da accide tis.non fticrftia fubicdti, fiquidem hxcpcrfle'- rnonftrationem non qu.Tritur; acciJenns au- tem pcrfecta cognitio rnnc habctur , quando cognofcitur proptcrquid eft>proptcrqutd aute cognofcere eft per caufam proximam cogncn fcere , a qua res habet "vt fir, qux quidem cau f.i tiniusreiuhaeft,nonplures,ut Aiiftotel. do^ CetinfecundoMDro-Poftcriorum  f ! omnia fierfe manifcfta funt . cuioniamapud Aiiftore- em clareMeguntur, quod enim cognitio pro- ptcrquid cltper caufam tei prbxtmam acqui- ratur, teftuut Ariftqteles in cap. dccimo primi libri Porteribrum ; qu6d autem cognitio pro- prerquid eft fit pcrfcftifllma cognitio , ab ipfo Fusc declararur in ptincipio fecundi libri, & deinceps longoprocelluad contcxtum ufque quadragefimumfeptimum, ibi nanque docet^ qniarnor eflead fummum ea,qux quc/i.ac fciri B pollunt ;quajgirtir in re hxc omniacognofcu- tur , perfefitiflima cuisrci llicntia lubctur , & ttin eacognofcendummanet,porr6dusquc;- ftiones imperfcc*tx in duabus perfcclionbus inclndnntur .'quichim nonit proptcrquid rej fir, nouir eriam qucd fit ; ov qui noiiit quid fit, efle quotuje earrinofcat neccfle eft ; arqui dcM cer ibi Anftorefes quod cognof^ertL/ propter- quideft,6ccoghofcere quid eft ,idCm cogno- fcere cft.quum per eandcm cauYam , ck peride mcdium hxcamboinnotcfcant; ejt his itaque Colligimus qiiod ea demonftratio.qua: declarar propterquid eft, deelarar etii qtiid cft,proinde omnibu. fimul quc/ftiontbusfat>sfacir ; ergoiU le.moi nduitde aliquare jprverquid eft,omnia oTs (i duc proponanmr clauct ferexxquales, ac umilcs tn rcliquts,fedalrrra inaurata efler, altcraniinuTic,illaquidcm;quc ellct aurata.alrcn nobflirate prxftarer^tran en adproprium munus exercendum' apuor did non pofler , alrcra .n. cqueaptacflcr, licct naotem propofi tionrs fint cautxrei, quxdemonflratur,c\ im- mediat^ caufx , ideft q> medius terminus i r_ proximacaula maioris exrremi, hx dmr Con- ditiones necefljrix ut demonftrario fcientiam pre;ftant:fltmam rflicerequear,quomam altera Conditionefublaranon declarar ampli6s pro- pterquid,fed (oHjmquodeft.ut Anftoteles ip- fe in capitedecimo primi libri poftenoru often dit ; quare due, illx priores funt neccfl.n ix con- \ ditiones omnisdemonftrationis , hx autcdux pofteriores funt neceflarix conditiones dem6- ftrationis propterquid eft, quemadmodum fn hbro noftro de fpeciebu^ dcmonftrationis de- clarauimus.Ex his colligimus non efle demon- Non e# ftrationis propcerquidcondinon^neceflariam  ur minor propofitio fit lmmediata, fed lolu uc . pun ' u ? maior,propohtioncsenim non aliaranone di- ^ rnX)nm Cuntur cauf^cohctufionis.nifiquia medius ter f>rar.p> minus eft caufamaiorisextremi , quod in con- ne yp clufionc prxdicatoqncc altararione propofi- *> u oin * tionesdicunrur immediate, nifi quia medius n LJ* Tl n. . ,'. ..  . 1 > irrrr.c- terrrhnuseftimmediara, proxima caufama- i, a a. iorisextremi,ficenim Ariftorelesin capitede- cimoprimi poftcriorum fe ipfe interpretatur, & omnia exempla, quibus eoin loco urirur, hoc manifcftc demonftrant ; nam demonftra- tto, "vt diximus , fotam refpicir maioris cx- trcmi cocjnitionem , ide6 *vult proxunanru illius cauiam adducere , per hanc enim fo- Ijin oftenditurpropterquideft; quoniam igi- tur maior propofitio ex medio , cV maiorcex- tremo conflatur , immediatam cam elle necef- feeft^quia (i hicnt mediata , non eftacccpra^ proxima caufa, mcer hanc enim , & eflvctura Aa j nulla ) ' * i y modo maiorem faltcm propoliuonem habeat iuinic i r, , hoccnim ntflJiabear, efc dcr monftraripa,caufa ren-oca.qux non declarar, pili qu6d ; cJ} r {idro Anftotclcsin hac dcmon? ftrauonc pppcpnfydcrauitcauljm eflc rcmo^ tam a fu pi c c to,l cd lolum ab a fh c t :> c. , quia etum caularo proxmum inteJlcxitfblum rcfpc tn .iffccti6nij,xinus lcientiafluxntur. Polfu- mus au:ern hxc omnia in cpnflicuco a noujj c- xcmplo dcclararc , dcroonftratur C. dc A. per rocdiu.n B.dcindc D.de A pcrmcdium C. po- ftea i . de A.pcr medium D.in prima quide de- tnon, ttationc mcilium cft caufa utriufq\ cxrre- roi, qqaje,urcaquepropolitioclt immcdiata_, quia inccc;jA ; & & qux  ha? camcotp nes arqu. djcuntur dcmoaftraupncs proptci- quid,cv pottfljuna-, n.im n ; otiflunam pcnioftra tiuncm intclligamus habu.t onunum conditjo num cattone, ui.mi illarum ^qu^maiotcquide nobilitatcrn fac4Uoc,fcd adaaccfecciorcrincco- paiaoduqi oinilc^nfcniiac^iok pcjma eftpotif limadcmoriltJ.itio.fciI dmqica puuflim^ appcl Ucionem accipimus, 111 magoas difliculcaccs in cidiuiits.cpaonum mtiltcjadduci polliinr condi tiones,quead Bncm quidem dcmonftrationis nihilcontcrunc,tiobiliyrcu4 cainc rcddcrcpof- efc D.in A.quimpermqdium B. demonftrctur curinA inlitC.&.non minuspcrillam demon fcrationem.quim per hanc,omnibusquc.flioni bus fatisiit,& non minus 1II.1, quam hfc, uerti- turindcflDicionemfolo n.ru a demoDftratioDC diftcrcntcm; fic etiam illa, qux dcmoDftratur E.de A.pcr mcduiip D.dla nanquc ttia accidca tia C.D.E. ?quc dcmonfcrantQr pcr ccufas fuas proximas.ncc poceft mclius demonflrari E qua per mcdium p. necmelius poteftdemoDfciiiri D. quam per mcdium Chc^c cnim cfc ilhus pro xima caula , qua pcfica ponirur,ck quaablaca- aufertur . Harcftnt Auetroisfcntentia , qui inAuerr. commcntariis 1 1.56. lyc.primi hbri polterio- P* 1 ^ rum dcmonfcrationcm (inipliciter dictampar- titurin duas.in eam , cuius mcdium eft caufa- tionrm ucnulqueexcrcmi ,8c cuius propofitio minor m duu immcdiataeft,& per fe primo modo; & ea, cu-  eilc iminediatam. Auerrocs autem ibi dicic *veram , flt* propric diccam demonitrationem cllc il!am,qu.r fir cx principi js primis, & imme diacis,quam ipfe *Vocat dcmonllracioncm lim- iftr^tK)" P' ,Cf m  id 4 m"vcf6, cuius prnpoiitioncs altjs alia cA dcinonfcracionibusfucrintd.emonftracx,quam C fimpl.x yocatdcmonftrationcm compofitaro,non cfle aiia^o- dcroonftrationcm nili a:quiuocc; hanc autem pollu. Henionftracionisdiu^lioncm in firoplicem,& coropoficam lc^erc polTumus .qnul A,uerroera ctiam in commcncario 173. eiufdcm libri , vi* decurigitur fignificarc Auciroes non cllc po- tidimam demonftracionem nili illam,quam vo cat limpliccm, qux ucranquc propotitionem Nota immediatam habct. Solucio huius difhculra- juoin- usjn duobus dtctis conliftic , qux pugnarc in- txli ipc- Kr j- e Ult j enf ,i r nec tamcn nucnanc  alccru eft, dcinun Arilcoceles 10 m loco iigmhcac utranque dc- alraco- monftranonis propolitionem eilc unmediata, cm c6 tani maiorenvuiam minorcm;alccru cft,Qna- ftarcLi j Anftotelcs lbi dedemonftrationc loquacur ^tis. tanquam vcranquc propolitionem immediata habciuc,tamen eam demonftracionem,quc mi norem liabecmediatain^non excludit. Ratio priorisdj&i eftquoniam Ariftoteles dc alusde monftracionum principiis ibi non loqmc ui ,qua 566 de primis,& horum tancum cpnditionesinqui rit,quare demonftrationum propofitiooes.qux per alias demonfcrationes prxdemonftratx fue runc,fubeam confydcracioncm, ckconditionu declarationcm non cadunt, hx nanque in con clufionibus ipfius fctcntic, potius.quam in prrn cipijs numerandxfunt . Dicui^icur Ariftote,- lcs|principia dcmonftrationis cfje immcdiata , tam maiorem, quam minorcm propofitionem refpiciens,quia minorem mcdiatam inrer pnn cipia noncollocaret ;ideorc&cibi dicic Auer rocs Ariftoc.inrelligetcdcmonfcrationem fim- pliccm, quxex primisfcicntijcprincipiis con- rlaraeft, in omnj enim fcicntiancccllanum cft omnes minores propolirjoncs ipcdiatas relolut in unam minorem primam , & imuiediatam.. , quxeft lichnmo luhecti, & primurotiuslcien tix ptincipium ,vt in excmploa nobis pnfito minorilhvA. D.refoluiturin hancpriorein A. C.& l-.ec m hanc A.B. qux pcnitus prima> & im mediata eft , omnia nanquc accidencia de ipfo fcientix fubiccco demonfrrantur ex multis me dijs ordinatcdifpolius , ut ait Auerroesin 179. commentario primi libri Poftcnorum,quanuis enim finc eiufdcin fubiediaffcdtiones, earum ramen diuerlx funt caufx, q 119 tamen omnes rc foluunturin unamprimam omnium caufam> qux eft definitio lubiecti ilhus,uc antea demo- ftxauimus . Alcerius auccm dicli uericas per hcc, qu; mod6 diximus , non labefactacur quiadummodomaior propofitio fit vcu- iro- mediata, quod in dcmonuratione ponllima_ prorfus neccllarium eft,fariscftfi minorfit im- mediata ucl adtu , uel uirtute , hoc eft demon- ftraca.acfcica ex primis , 8c immcdiacis princi p: I >, quum enim non fit neceflaria conditio po tiUimxdemonftrarionis ucminore habeac im- mediarara,fatis eft fi uel actu immediatam ha beat,velfaltem eximraediatis demonftratam 9 & cognicam , quia quum minor cft mcdiata , ponpoteftin demonfttatione fumi nifific co- gnica,cognitaaucero ellcnon poreft nifi de- monftrata ; ideo quando (umitur , poteft dic\ immcdiata, quia virrute quadam continet, Sc in fe inclufam habet uim pnncipiorum imme- dutorum,ex quibus dcmonftrata fu:; , idco- que talis demonftratio iure uocarur compo- iita, quia pluribus quodammododemonftra- cionibus conftat^ . Poilunt igitur principia dcmonftracionis dici imraediara. , quurru femper maior propolitio fit uerc imraediata f minor veroaut (unilitcr immediaca, autpen- dens ex alia minore immediau, &perillam ( cognita , & eam quodam modo in (e conti- nens . Ariftoceles icaque eo in loco princi- piomm , qux prima funt , conditioncs con- lyderac , quas dum fingulis demonftrarioni- bus apcamus , facis cft ii maior fit penitus immcdiaca, minor vcro uel immcdiata, uel pendcns ex alia minorc^ immcdiataw . Hoc 5*7 De medioDemon. 568 ,  v - -   .  _, _. uoflumus arnnmento ualidisfimo comproba- m '" e *. teftimo Hocpronuntiaultaperre Ariftoccles in princi- D tem_^a,quam diximus, mens Ariftorelis fucrir, anL-ir_ mu Arfpio primi libri Topicorum, quandodixic }de- ftot-i. monlrrario eftfyllogifmusconftans cxuens, 6c Topc-.p nm j j autex ta ljbus,qu_ per aliqua uera,cV 'jjrima eius, qur circa ipfa eft.cognitionis pnn cipium fnmpfctuntjquc, |poftcriora uerba de fola minore funt intelligenda , non de maiore, quia (1 maiorper alias priores propofitiones de monftrata eflet , ea non poflec uocari fimplici- tcr demonftratio , fed ctTet demonftratio a caufa remota-. , Ariftoteles igitur ibi optimc interpretatus eft fenrentiam fuam in illo fe- cundo capire primi libri pofteriorum, quan- do dixit principia demonftrationis efte im- K ft,mo mediara-. . Similircr in primo Pofteriorum ^^""capite decimo feparans demonfrrarionem- poft.cl q-6d - demonftratione___ ptopter quidfeam to. demonftrarionem dicit ellc * ex immedia- tis, qnar folam maiorcm habeat tmmediatam, Cc demonftrationem dicit in fingulari numero, immediata uer6 in plurali ,in exemplistamcn demonftrationum,quibus ibi utitur,manifeftu cftfolam maioremcrte immediaram jrefpexic cnim Ariftorclcs id , quod in demonftraciono prorfus neceflarium eft, ncmpe ut medium, & maius exrremum proximainuicem finr, Sc rale demonftrarionem dixitconftare eximmedia- Anetr. ti $ . Eodem loquendi modo ufus eft Aucrroes in commentario 1 6"o. eiufdem Itbri dicensil- lam demonftrarionem efleeximmediaris, ii_> qua nullum medium cadat inrer medium ter- rninum,-. maiorem exrrcmitatem,de minore nihiIdixit,quarefol.im maiorem propolition- putauit cfle cx neceflitate immediatam , Sc ni- hilominusdemonftrationcm appellarf ex im- C&mAi mcdiatis conftantem in plurah numcro. Sed rt-o in difficulratem facere uidenrur uerba Auerrois ilictr. incommcntario 10. eiuslibri,quando inquic Auerr. clemonftrarionem (implicem elfe demonftra- tionem per prius dictam , demonftrationem autem compofitam efle per pofterius , Sc xqui- uocedi-tira dcmonftrationem ; quu tamen in commentanis 1 1> $6.Sc 179. eiufdem iibri co* rrarium pronuntiauerit afterens dcmonftratio- nera illam,cuius medium iit alterum accidens, efte primanam, 6c iimpliciter dictam dcmon- ftrationcm,eaautem eft demonftrario compo- Solutio fita,quia minorem habct mediatam . Ego pro Auerroisdefcnfione dicendum putouelipfum negafle demdfttarionem compofitara efle de- monftrarionem pcr rnodum quendam loqucn di,& folura percomparationem curn dcraon- ftratione fimplici , uel in illo Decimo commen tariodcmonftrarionem compolitam intellexif fc illam,qux etiam prxcipuam propolirionem, nempe raaiorem mcdiatam habeat ; fcd non il lam,inqua folamihorfit mediara,hancenim non uocaret Auerroes xquinoce diccam demo ftrarionem,quum aliisin locisdixeriteam cfle dcmonftrarionem fimplicicer dt6tam.Qu6d au re, nara Anftotcles poftquam docuicomnes g conditiones pnncipioru dctnoftrarionis porifti mL1 _. mx, docere eriam uoluit quot modis per defe'- _tum aticuiuscondicionis fiar fccundi gradus deraonftrario,o.duos tantiim modos tengit, unum quando non a caufa ad erTeccum, fcd ab cftectu ad caufam progredimur; alterum quan do a caufa quidem , non ramen immediata, 6c proxima,fcd remora,m qua demonftrarionc_-. maiorpropofitiocftmediata; de illauer6de- monftratione,in qua minor fola fic mediara,ne aerbum quidem fecir.atqui fi hecnoncftpo- risfima, ac primi gradus demonftrario.mancus fuifler Ariftoteles, qui non omncs dcmonftra- rionura defeftus fecigiflcc ; cenfuic igirur rali defccru dcmonftrationem a primo gradunon extrahi,fed eflc adhuc dcmonftrarionem pro- prer quid , omnis enim dcmonftratio proptcr E quid eftdemonftrarioprimi eradus. Uludue- ,. ro non clt a nobis iilentio prxrereundum , non f , ro g idem diccndumeflc dc demo^ftrationeqiiatc inrcrdc nns demonftracio eft.ac dc tota aliqua fcientia, n-.6frra- quc,eftmulcarum demoftracionumcongcries, ll non recedens eara folam conditionem ut porif Confa- fimx demonftrationi necellariam recepir, q> mediu fic caufa maioris extremi;obid ipeci illam,in qua mediu non cft caufa maioris , fcd raino- 5*0 Liber Pnmus. minoristantum, penitusrefuruuit/nec cenfuit cflc appellandam dempnftrationem ; in certia ncro fpeciedixitper accidens conringere uu rocdium iic caufaminons.proinde hanc non efle ftaruendam diucrfjmderaonftrationisjfpe Auicen. ciem, quandoquidetu duTcrcntia accidcncalis fcatcut fpeciero nonconftituit. Auiccunauerdinter ipcdcsdemofturionispotillimzillara pofuit , in qua mediura non.cft caufa maiom extrcmi, ied eft caufa inhcrcutiz maions cxrremi in mi- noic, euitu demonftrationisexcplum taiecft, omne anunal cftcorpus , omnis homo eftani- roal , ergp oranis homo cft corpus, medium e- nim anunul non modo non eft caufa corparis, fed poriuscftcfTe&usiplius,cftcamen caufaho mims,&eft caufuutcorpusin homtneinflt, in hacigicur demoftraCLancsuaius cxtremum cft cauia mcd 1 1 A' medium eft caufa tum rainoris, tum inhzrentif nuipris in minorc; ideo credc- dumefthanc efle illam dcroonftrationis fpe- ciem.qyam Alphaiabiusdixic habere medium caufam minonsextcemi tautum,non maioris , Confii- Confutat. hanc fcnccntiam Auerroes cum iru. rario commenrario vndecimo primi libri Pofterio- Aucrr. r u,cum/ulius jn Qi^ftione fua duodcciraa,que, demedio demonitr.utonis lnicnbitur, fedea confutario i mulris perpetam '.intelligirur, pu roediu non itt caufa maioris.iic camcn cauia uc maius miit in ramorc; tjuoniara li non eft cau> 570 tcr. A fa maioris feorfum accepci.inhzrentic. quoque caufa efle non poreft;quemadmodum flcft cau, (ainharrentiz.maiorisquoquecaufaro ciie ne-. cefle eft. Aliqui tamen fuerunt.qui Auicenn*. al - 0e fententiam ita inrellexerc,mcdium non cft cau , rc . fa maioris feparatim accepti , hoc eft non cftjiponfi caufa clleni) i.icd eft caufa inhzrentiz maions P ro A ul in minoc c,tdcft caufa inferendi ; quam ego no CCIUU * puto AuicennarmentemfuilTe,quiammisma- Impu- nifeftum,&|nimi3 magnum errorem Auiccnna guao. commiiiller.qui nullo difcrimine demonftra tionem a fyllogifmo feparaflet , & omnem fyl- logifmumdixtfleteflc dcmonftrationem , in_ oronicnim bono fyllogifmo , etiam in eo,qui ex falfis propoficionibus conftet,medius termi nus caufa eft illarionis concluflonis.oranis ita- quc fyllogiimus eflecdemonftratio. Qttare ne tantum aoliirdum Auicenn; attribuamus uide tur omnino dicenduro elle Auicenam caufam eflendi,noncaufaminfereBdi intellexifle ;at-. B caufameirendiin duogeneradiuiflife,ut alia^ fit fimpliciter caufa eflendi^dia uero ineflendi, fiueinnxrendiinalio; narain illa fua demon- ftracionecorporisde homine permedium ant* roal,cocpusdicebarellecaufam animalis mc- dii terminirabqitaro caufaro eflendi firoplici- ter,animal uerouicifliro caufameUe inexiften- ciarcorporisin hominc. Nos igiturdicimus A- ,l . ertt, ** uerroem inconfutando Auicennadogmarc* ^"^ non modo non conccdcrc qaod animal flt cau c 5f U tan fa inhrrenti^ corporis in hominc, fed illud ef- do Aai ficaciter negare,atque impugnare,& in hac im IC:1 - pugnarionc rotameius diiputationem aduer- ius Auicennam efle confticutam,omnino enim negat animal efle caufam cur homo flt corptts. Sedut Auerroisfpeculatio, quz doc^iflima,ac profundiflima eft , intelligacur , fciendnro eft prxdicaca efl*entialia,qine confticuunt primum modura dtcendi per ic, nullam exrra fe caularo Qt pnt habere , proinde per caufam demonftrari non dicaru ^ poffe; quodlibecenim ipforumper fe ipiunu eflcmi incft,non per aliud,ide6 etiam u inter ipecie.-. Ine * 6c genus remotam multa genera media,ac mul j 1[C _ tzmedix dirTerenci.T inccrponancur,uc inter hominero,cc ccrpus,attamcn per nullam exter-. nam caulam ineic inhomine corpus,fcd pcrfc* ipfum,ideft pcriplam corporis naruram,quam homo eflentialitcr cbncinet;ita uiuens ineft ho mini per feipfum , ideft per infam uiuenris na- turam.quz in horaineincftjficanimalincftho mini pcr ipfam animalis rationcm , per anima fcnticntem,quam homo habctjvccprimcdcda rat Aucr.in commenr.95. primi libri pofcerior, hz igicur omnes propoiicioncs funt immedta- t9,& indcmonftrabites.homoeftcnrpus.homohxepn cftniuens , homo cft anim.il, & aiia omnesP 0 "". einfraodi; nam fi hcc propofitio , horoo eft ut- uens,perahquod mcdiuin dcmonlhan pollet, p^. r j c . illnd eflet uel lntermedium genus , ut animat ,tn6ilt> uelipla muentis natura , t>uc in alcrice animan- confl 57 De medioDemon. confiftit ; fed neurrum horum dici poteft; non ipfa naturauiucnris,quia ficuiuensper fcipsu demonftrjrecur; naruraenim uiucncts cft cius quiddicas( uc icaloquamur) & eius dcfimno ilenrialts.quxidem eft ac dcfinitum ; propte- rea nihil poreft demonftrari pcr nacuram fuam propriam, & per fuam definirionem, quam uo- canrquiddiratiuara,quia id facere eft pcrcrc il lud idem , quod eft deraonftrandum ; conrra quam in accidentibus eueniat , caufam eninu cxrra fc habenr, ex qua poflunr demonftrari , que cft quidem ipforum dcfi nitio , non ramen cflentialis, (ed caufalis; hxc anrem apud Ari- ftorelem legcrcpofTumusin parriculis quadra fefimafecunda quadragcflmateniafecundi li- ri Pofteriorum ; nulla igirnr res demonftrari poreft per fuam cllcntiaicm definitionem, ur ii 3uisoftendereranimal in homine inefle pcr efimtioncm aniraaiis, &cclipfim inefle lunx pcr priujnonem lummis , qttxeft eius defini- tioelTentialis.fic enim petirio prindpii commi titnr, ut di&um eft. Adde quod id fieri non pof fcr,milin propofirione maiorc prxdicarerur resdefinirade iua eflenrialidefimcionc, maior cnun ertec hxc, fubftantia animata fenfibilis  . . eftammal, qux eftprxdicatiocontra naturam, non cft abiurcia. 5cd ncque gcnus propinquum po- ufaut teftefle mediurn, pcrquod dcmonftremus gc- uiufsm nusremotumin fpecicineiTe. ut putauit Am- honiftc cenna, tanquam percaufam illiusinhxrcnrie , Jnfit.nt- i i (; 1 liut cu an,nis " emmneque elt cauiauiuenns, nequc iapacci eft caufacur uiucnsinfit in homine;quemad- dcas. modum enimuiucns eftuiucns pcrpropriam naturam, non per animal,quum poflu eilc *vi- uens (Ine ammali; ira perpropriam uiueiiris naruram uiuensineftinhominc, non perani- mal medium ; eadcm enim cft caufa ut uiuens (i t uiucns,& ut infit homini, qux eft ipfa forma uiuenris corporis. Faretur tamcn Auerroes ani xnal efle caufam accidenralem ur homo fit*vi- uens,idquedecepir Auiccnnam. ur crcdereref fc caufam per fe;(pecies enim quxliber accidic gencri fuo, quum fine illa genul efle poflit.qua de re piura diximus in libro nofiro de propofi- tionum nccciTirace , igituranimal uinenti ac- cidit, quum detur uiucns,quod non eft ani- mal ; conrra uero genus non accidit fpeciei , fcdcftei neceiTarium,& eflentiale, quia non poteftefleanimal niil firuiuens, &animal cx aeceiTicate habctin fenaturam uiuentisutpar tem fuam eflenrialcm;propterillamigirurani> mal uuierureflecaufa urhomo firtuuens, ho- mo enim in fua fubftantia habec animaits natu ram,& hcc in fua fubftantia habcc naturam ui- uentis; ide6 anim.il, quum in homineinfit, ui- detur efle caufa ut homo fit uiucns, non efl ta- men caufa per fe , non enim quatenuscftani- mal.fed quatcnus uiucntis naturam in fecon- tiner, hxc enim cfl uera caufa,& caufa per(e ut homo fic mucns, fcd quia uiucuti accidit cf- 57* D fe animali, ideoanimal eft caufa pcraccidens ut homo firuiuens. Sententia tgitur Auerrois eltquod caufapcrfe, qux cftxquata ipfi reV non poteft clic cufa lnhcrenttx itlius fei in a- lia, quin fiteciam caufaciufdem fepararirn-acv ceptXj&econuerfo, hxcenim duo difiungl i fc muruonequeunr ; caufa ucro pcr accidens potcft cfle caufa vtaliquid alictii inhxreat,licec non fit caufa illius fcpannm acoepri; licuti ani mal eft pcraccidens caufa ut-homo fir corpus, fcd corporisfeorfum accepti caufa no eft. Ux6 ailucinanrur illi, qai putanr Auerrocm conce- dere animal elfc caufam perfe cur homofit corpus,quum id ab Auerroe apcrtc negerur, & improbctur,&fireti3raanireftefalfum, ft qms enim quxrar.proprcrquid homo cft copi's?n6 eft conueruens rclponfio, quia cft ynnral ,ani- roal igimrillius inherenne catila nori Cft, nifi accidentalis , ur dixtrr.us ; ideo illa non c(l de-  monftrario.prrcaufam enim accidentaie ir. fc.5 tia non acquirirur; fed dicit Auerrocs eum elfe fyllogtfmum quendam ueridicttm.qui inccr de monftracioncs collocori non mcrcur . CapntXX. de dcfii.iiiont fvhflantU , & quomuda tontingtt attcjiundo medmm fjje di ji- rj tmitmtm Jkbic8i . Aclenus medium demonftrationis utcaufam refpeCtu extrcmorum con- TT X- J^fyderauimus, declarandum remanct qtiomodorefpecJu eorundem fit de- finicio,& priusquidem rcfpeetit fubieri, dein dcrefpeduaftedtionis; utrunque autem factli incelligerur.fi quomodo tum fubftantia ,tora accidens definiatur paucis uerbis expolueri- mus. Subftanrixquidcm dcfinirio cx ecnerr.ac dirTerentia,ucl d flctcntiis conftar.uluma t*m dirTcrenria.qux propriam rei nnruram ficn-fi- F cat,prccipuaparsdcfinicicniseft,ira urab An- ftotelcin parncula feptimi libn Mcrapln fi- cxuocan potucrit tota rei definitio,dicit emra ibi Anftoteles ultimamdiftereriam efle totanu naturam,toramque fubftanciarct, & ipfam ret definicionem,quiauulc genera ,acdirTcrenrias remotiorcs efle potius conditioncs neceflarias, fine quibus quiddiras illa efle non poteft, qua ipfiusciuiddiratispattes; perhocaurcm foluit illam dubicacionem quomodo definirio dica- cur una , qttum ex pluribus pattibus conftetw , dicit enim unam efle quoniam ulrima diffe- renria una cft, h^cenim eft toca rei quiddirjs, & ipfius definirio. Hxc autem ultima dirTeren- tia eftpropria rei forma,& ipfius propria . &^ xquata caufit,qua pofita res ponitur,&qua ablara auferrur , ipfaq ue cft fimul eflepria, feu 3uidditas rei,& caufa rci.conrra quam in acci- cnnbusconringar, quorum eflenria non eft ipforum caufa,fed potius abexternacaufa pen dct j forma ucio fubftancjx cft caiisfotma, quc ab Liber inmus. ab externa cauft non pendcr , & eft fimul ef- A qui'treueraefttotareidefinitio,ve1fikem qina fcntia rei,&caula, proprerquam rescft, fiquis enimquxrat propter quam caufjm homo lic, nullaro aham relpondcre deberaus, qulm mo- f>riara hominis rormam. His omntbus illud uo uimus declarare , ultimam diftcrcnriam uel' cfle totam fubftantix compofitx dcfimrionem, i uel faltem prxcipuameiusdcfinitionis parte, qunfic ur,quuraliceatquandoque parti pnxci. pux,ac nobilioei nome totius imponere , i iceat etiam propriam fubftanrixcorppoficx formam appellaredefinitionem-,ide6 (i quandoqueio. ^ demonftrarione tnedium lir rorma iubiccti,di -^^jCere polTumusmedium eflc definiuonem (ub- iMhBo-iff^i licetalix definitionis partcs in dcmon- Arauo- ftratione non exprimanrur,im6 hx reucra nun nis fii- ealrn cxprimend? eflent.ut fi dcraonftxandum " cre , Z ur hominem efle nfibilera , medium iumendu fcrccuta c " potiusranonalc.quam animat rarionale^ nltima qux efler integra dehnitio , nam abfque dubio &btcti xnimaiin ea acmonftrationefuperrIuir,& x- B ^ 113 i* 1* P 0 *"  acprxrermttti noteft, quandoquide lamJc- i r n .\ r\ -1-7 n j- fi.ntio- demonllrantis coniilnim in lplo demonltrandi acni aclunon cft hnmincm fubieccum definirc,(cd caufain adducerccur horao fit rifibilis ; arqui rrfibiliuris icaufinnon eft animal , fed rationale foium.caufc nanque rerumfunt fimplices , & in fubftantia corporea caufa propriontra acci- dctuiumeft folaipfius lubftanric, fornla, fola i- , girur mediuin demonfttarjpois ctic debet, ul, rationaleaddcnpnftrandura homm m el!~ r(fibilcm,anitnal.aero fiuc lum.uut ,iim- non fu iatux,nthilaflcrc.moracnri. intcgrara igitur fabredi dcfinitioncm in dcmonftrauone (urae re,ticct raagsuscrtor non fit,atcamen non oin- niooreprebcnfionc uacat , fiquidem philofo- pbis uitanda fempcr eft uerborum fuperflui- u , prcferrimquando errahdi occafio alus prx betur.quod hac in rc eucnit , complurcs enira putant toutn dcfinirionem fubicCci cfle acci eft definutonis pnrcipua pars. CMSffeitur ra- tione medium potiuimar demonftrarioms cft quandoque caofa fubiecti,eandem rattonc ruc dicitur dcfinirio fuqiectt , quia nulla furoecti cmu medium dcmonftrarionis c ffc nurcft, m ti propria eius forma.ut nomioe forme fnrefliga- mus rum illara ,  mcdium dcmonftrationis^ioaia iu *- i J?y De medio Demon. 5?6 fic femptt definirio affe&ionis, eftenimnonD facit ,quiafignificare*videtuf mediura eflc__> Dubi* dcfinitio intcgra A' pcrt "c_ta,fcd prxcipua eius definttionis pats uocata abAtiflotele definitio, nempe definttio caufalis , nulla enim alia acci- denus definitio medium in demonflratione ef fe poteft; definicio quidem pcife&a non potefl efle medium demonftrarionis,quum fit demo- ftratio rota,eft enim medium fimul cum coclu- fione; illa uer6accidentis definitio,qux iinc caufa fumitur , & eflentialis fiue quidditatiua dicitur,non potcft ellc medium,quta eft cdclu- errordi fio demonftrationis.utcenfuu Anftoteles;ide6. ccnnu illi,qui dc medio demonftrationis, Ioquenccs, m  dcfinitionem maioris extremi , quomamfcmper efcprxcipua pars, hC com- fib ple- 57f De medioDcmon, jgo demonftrationis exalio priore mcdio pendear, per illud eflc dcmonftrandum, & ita aliam efle eiusdcmonitrarionem;pcrhoc tamen non fta| e ^ !*>*.-# -u "uiiikiun^, nut cnim ugnin- per cauit Ariftotelcs pcr cam dictioncm,ratio,qua- tio pij- ^o dixit nicdium efle rationem primi cxtrcmi, nuex- VAkt V1UJ| nam ratio fignificat caufam fatisfacientenu quarrtioni quid eft, tanquam illam, quam prx- cipuc uir fapicns quarrir , dum quarnt quid res aliquafit. Qu,omodo igiturmediu dicaturfem per cfle definitio maions extrcmi,& quomodo quandoque etiam rainoris.fatis puto fuifle de- claratum,ncutrius enim extremi cft integradc finitio,fed pars precipua defiuirionis.qua? pro- indc poteft appcflan definitio. C*put XXI I J. in quo omnia aliorum argumenta foluumur. C j Ognira rei ueritate facile eft omniaa- liorum argumenta foluere.ad primum * igitur omnis dcfinitio afTe&ionis demoa ftrari poflit per dcfinitioncm fubiedi falfum eft uniuersc prolatum, quia aliquando contin- I gitdcfinitionccaufalem afTcctionis efle fimul definirioncfubicctieflcntiale.In eodcm errore ctiam Thomas fuit, dum dixitaccidensdemo- ftrariquidem perfuamdefinitionc.fed capcr Thomt aliam priorcdcfinitione, quarfubiecri eft, efle demonftrandam; uidct ur.n. eflentialem accide tis definitionc relpexifle.qui communis omniil Utinoru errorfuit.quiaharccft conclufio folii o, i  , : * , ....ii,i I ui 1 iiwi, t ii conciuiio luiu gamus, &anreccdens , cV confcquentumjan-  dcmonftrarionis,nunquam med.u; de caufali tecedensqu.dem.quonumnonoinniaaccide autem defin.tione fal/um dixit .quomam harc tia aorincmiis mrrrnit /nl-,,,.,1, r*.~.\-~ r ri r i e  Ad; tiaaprincipiis internis fubicdi pendent. fcd aliqua ab externis caufis, ut antca diximusjcon fequenriam ucrb,quia dato quodaccidentia a formafubiecTifluanr.non tamen omniaimme diatc ex ea fluunt,fed ordjnc quodam.quemad roodum decUrauimus, igitur non fcquiturom nia per formam fubic#i eire demonrtranda.Se cundum argumentum nihil roboris habet, di- cebit enim,ilja dcmonrtrario, cuius principia ab alns principiis pendcnt.non crt potifllma,at illa,ciuus medium eft dcfinitio afTettionis, ha- bct principia pendcntia ex aliis principiis, ha- bet enim mediu dcfinitionem affectionis, qux pcndet a definitione fubiedti.cV per cam demo ilran poteft,ergo non eft potifllmademonftra- tio.Videtur in hoc argume nto Scotus definitio nem cflentialem accidentisrefpexifle, quando enim accidcns a principiis fui fubie&i fluic , F eiusquoque dcfinitioncm eflentialemabeifdc fluere necefle eft, fiquidem h?c dcfinitio idem eft,ac res dcfinita, de tali igitur definitione ro- turaargumentum concedere poflumus, dici rous enim hanc nunquain demonftrationis mc dium efle poflc.quia fic demonftrarctur idem, perfe ipfum ; uerum fi dc caufali dcfinitiono loquatur, decipitur Scotus tum in maiorc pro- pofitionc.tu in minore.qaia urraq; eft negada; raaiorquidemfalfaeit,quoniamiiladem6ftra- tio.quar folam maiorem haberimmcdiatam, minorem habet pcndentem ex prioribus prin- cipiis,quia nicdal eft alterum acciden pendcs a caufa priore.cft tamen potiflimademonftra- tio.ut fupra oftendimus;& hxcfententia ex A- riftotele Collicirur in poftremis uerbiscontex- tus 4i.fecu*idi libri Pofter. ubi poftqua de po- t.flima demonftratione locutus erat , Sc eius Wcmpla tulcrat,cV oftendcratquoraodo ea dc- nonlemperex dcfinitionc fubiect. demonftra ri pqteft.quu al.quando fit ipfa dcfinitio fubie- cti.aliquando ctia fit caufa extcrna, qux a defl- nitioneilliusfubicctinon pcndet. Adterrium Adj; argumcntum pro eadc opi nionc a fccratonbus Thomcadductumdicimus efle quidcm peti- tionemprincipii/i.mediumfireflentialisdefi- nitioaccidentis, harc.n. idcm eftacdefinitum, qnare dc hac argumentu illud maximam habet efficacitatcrmfed nullam habet de caufali defi nitionc.medium.n. cft dcfinitio caulali , in ip- fo tamcn demoftrandi acru non fumitur ut de- finitio,fed ut caufr.;quariuis.n.tiitimusdemon- N oa ftrantis finis fitdcfinitioaccidenos, adeam ta- q UJ me mc indaganda hac methodo utimur, in primis ">odo dcfinirionem eius cflentialc proponimus , qua? aama * eft condufio ipfa.cuius caufam qua-rimus, po- fteadumcaufamadducimus,tn eacaufe, alla- tione dicimurdemonftrare, nondefinire, ni- fi poteftate;atouicaufa, quatenus caufa eft, cx ncceflitate ab efTectudiuerfa eft, idcm efle non poteft , fiquidem nihil fui ipfius caufau eire dicitur , demum facram dcmonftratio- nem conuertimus in definirionem , in qua^ animusnofterquiefcir, 6^ea tota idem eflc dicitur acresipfadefinita,eclipfis enim noa eft ldcm ac obiectio terr , fed eft idem ac pri- uatio luminis lunarpropter obiecricnem ter- rc . In ipfo igirur demonftrandi actu nulia fit petitio principii,quiamedium eftcaufa aftc- ctionis.cX^^t cius caufa fumitur, nondum ut dcfinitio.quare neq; idem eft, neq; fumitur *>t idem. Ad prrmum argumentum Egidii, Ad pri 1 quod teftimonio Ariftorelis nititur in fecun- do libroPofteriorum, dicimus co argumcn- to id folum probari , auod in omni dcmon- fttariooe porifllroa roedium efi cx ncceflirate dcfi- ;8r Liber Primus. g2 ' Si^!!!': q^.*WPoem nrc. A. indemonftrabilis eft, conclufio utrodcnfon! demonftracioni penicus neceflariarn Ariftote- les rcfpexir, (ed ob id non oftenditur nnnquam medium elle definirioncm fibiecii ,quod e- nim Ariftotcles huius nullafn feecrjj: : mcncio- ncm, id non fuicquia nanqnlm Conifhgac.fcd quiaperaccidensdemonftrarioni contingir.,. d fecu A,K  m ^^argumertturn-fcrta||f adawfus . ium. eosuaIidum.ft v qi 1 iinccgram fubiccri defini- nonem vtmedmm demonftrarionis aluimunr, *vraniirulrationalein denTonftrjtioic riGbi- Jitatisin homine , idcm eft cnim animal ratio- nale, atquc hpqio iplc , idefyn ptopofitiono . matorei uideturpoiitio principii Coifcmitri ; at ' cenrcontranosea rationihil probat, dicimus enim vltimam folam dirTercnriam fobieCti fu- mcndamelfe .quiaea fola pr^prii;accidenri*-  caula ell | hccaucem non uc fubiccci forma.ne qucvteiuscHcntia.imoncqueut cius caufa.. in demonlrrarione fumitur,lcd utquoddam il- li fubiccto incxiftens , quod propoiici accidcn- B tiscaulacftjquodfietiaminiplo demorrftrarr * accu cam clle fubiecli formi cognofcamus , pihilabfurdi fequitur, non entnv-idem eft fbr ma , & id , cuiu; cft forma , ncque ilis ; quare maior propofitio.njcuraliter prior,acnotioreftconclufionc_,. Scdreue- raeriamfi integra fubiecxi dclinitio pro me- dio fumatur , hoc cmm parui niomcnti cflc_, diximus.adhucobeandcm rationemnen fe- quitur committi in propofitione maiore pe- titioncm principii , qqi.i noii fifrnicur ut d- finuio illius^fubrecti, Ted vt quotldam  efTcttotaeorum confydcratio , nulla enim a- lia cft fubftantic. compofitx caufa xquata, & propterquam ipfa fit, quam propria formsL_, fcd quum Ariftotelcs caufamibi fumatrcfpe- ttu affectionis dcmonftrandx, non refpcctu fubiecti , alia ratio eft , caufa cnim propter- qtiam ipfum accidensefTe dicitut, non fem- per eft ipfa fubiecti forma , imo raro , frc- quentiflimcucro eft altcrum accidcns, qnod refpccca accidentis dcraonftrati poceft eue_ eriam caufa nuterialis , uel finalis, uel effe- 4*rix , uc docuir Ariftoceles in fecundoiibro po fteriorum , qua de re nos poftca lcScutari fu* mus , fic igicur medium n on c it definicio , ne- que caufa ucriqfque ekcrCmi . I N I S. Bb i IA- IACOBI ZABARELLAE PATAVINI DE MEDIO DEMONSTRATIONIS Liber Secundus. Caput Piimumde uariis,ac rcpugnantibus tum Uriilotelit ,tum ^iuerrois diftis dc mcdio cuiufuam generis canfit fit 1 . O.s t e a qv A M often- A fumeft mediumdetno ftracionis efle caufam, ac definitioncm maio- ris extremi , declaran- dumfupereft inquona gcnere caufa? medium caufa fit.an utforma, an ut materia , -m ut n - nis,an ut efficiens.an pluribus,an ctiam omni- bus his modiscaufaeflc poflir.Rcshec dirrtcil- lima cxplicatu cft.quia nullus unquam prxrer Ariftotelem rem hanc profundc , ac diligentec contemplatus cft, Ariftotcles autem lta obfcu- re eam tra cftendemus. Torius huius difficultatis caufa f int apparensqucdam inconftantia.atque rcpu gnanriainipfis rum Artftorelis , tum Auerrois B dictis, nam Ariftotelcs in fecudo Pofteriorum librolongofcrmone docuic medium demon- itrationis cfle quod quid efl.fcudefinitionem, quare fignificarc uifus eft fcmperclFe caufam Jormalem,nam quod quid eft , ac dcfinicio eft formaipfarei,acraraen poftca tn codemlibro in capite de caulis enumcrauit omnia quacuor Seneracaufarum , Accorum ununquodque in emonftracionc mcdium efle poflc afleuerauir. Auerroes autem tn commentario 58. primi li- bri apcrtc dicit medium demonftrationis fem- per efle caufam inrernam, fcilicet materiam , cVformam; &incommentariis $4.3 f.eiufdem libri caufas extctnas, fincm, & efficientem ma nifefte excludir,inquitenim eas nunquam in- gredidefinirionem.proindeneq; demonftra- tionem.ouia demonftcatio debet poteftate cf- fedcfjnirio,Contrariam fenrentia proferr Auer roes in fecnndo libro Pofteriorum commenta 1 .0 lexro.&clarius ln 41. ubi matcriam.c*' for- mam a medio dcmonftrarionis penirus exclu- dit,& uulr mediu fcmpcr eflc caufam cftectri- ccm,uelfinalem;auget eriam huiufce rei diffi cultatcm dum dicitmedium in omnibus efle , caufam finalem,effe>frriccm ucro in quibufda, quum cnim non omnes ctTectus habcant cau- 0 f, fam finalem,falfum uidetur id. quod Auerroes cftattus aflerit,inomaibusmedium eflecaufam finalc, ll>nt nam eclipfis non habct caufam finalcm.icalia f. au  ia I * - J * tillJiC. complura acctdentia. Caput Secundum guidalii pofleriores hacde te dixerint. POfteriores uero quid hacin re dicant, ac fentiant haud plancpolTum intellige re;fiquid cnim promtntiarunr , illud ita rude, & crafla Minerua prolarum fuit,ut non mod6 propofitum nodum non ex- plicarinr, fed etiam maiorem in ipfa re difficul ratem relinquerint; im6 non obfcurc fignifica- uerint fe ea,qux dixerunr,non intellextfle. Plu rimos enim in hancfenrenriam conuenifTc ui- dco, qu6d medium in poriflima demonftrario- nefitfolacaufaformalis, alic, uer6 rrcs cauiae iintraedium in demonftrarione propterquid, non in poriflia; nam demonftrationem proptcr quid dtftiuctam cflc ftatuunc a demoftratione potif- 5r potiflimajpropterea folius potiflimf demoltra- tionis proprium efle dicunr *vt terminos cduer tibiles,feu reciprocabiles habear, quia fola cau fa formalis cum effedu rcciprocacur,alic mini- rn, ideo demonftracioprbprcrquid apud eos non habct terminos conuertibiles; ad hunc fen fum trahunt uerba Auerrois in comenr. ; 4. ; j. primi lib.pofteriorum,& ca, qu$ ab Ariftof. di- cunturin lecundo Itbro Pofteriorum in capite de caufis,quum enim in contcxtu 48. eius libri proponat quatuoreflegenera caufarum, qux^ omnia demonftrationis medium e(Te polfunr, tamen poltea dc tribus cantum caufis id decla- rar,fcilicet materia,efhciente,& line, dc forma ver6 nihil dicir,quia ab initio libri ufq; ad eum locum locutus erat de medio.quod eft forma-. , & quiddiras,idc6 folum relinquebatur dcclata dum quomodo alic, trcs caufx medium efle__j poflint;proptcreadicunt Ariftotelem ab initio eius fecundi libri ufque ad context. 47. locutu clfc de demonftrarione pociflima, cuius mediu cft forma,in illo autem 48. aggredi tractatione de demonftrationc propter quid ,in qua locu habent tres rcliqu? caufx, de quibus in eo capi teloquitur. Hxc funt,quc_ ex aliorum dict.s hac dc rc colligcrepotui. Caput Tertinm , dicJj pofieriorum fententij impugnatio . SEd hxc dicentes in multas, & magnas dif fkultates incidunt, primum enim demon ftrationem proptcrquid a potiffima diftin guunr, deciptuntur , necintelligunt, Ati- ftocelem.qui in fecundo pofteriorum libro po- tiflimam iudicat eam dcmonftrationem , qux declatet propter quid eft , oftcndit enim qu5d declarando proprerquid efc declarac etiarru neceflario quid efc,& uertitur in definitionem, qux cft ulcimus demofcrantium finis. Prxterea docec in eodem libro Ariftoteles unam "vnius rei caulam eilc,non plures,qux cradat cognitio nempropterquid efc,eamque uultcum fuo cf- feclu reciprocari,ur pofita ponat, & ablataau- ferar effcdum , iraquc fieti non poteft ut idem effedus per caufam formalem pociflimc dcmo- ftretur, pcr aliam uer6 caufam demonftrctur propcerquid cantum , fic enim fierec ut umus rei plures eflent caufx fatisfacientes quqftioni proptcrquid eft, quod & Ariftoteli aduerfatur , iJicere &rationi,quandoquidem qui plurescaufasaf- pJurcs fcrit feparatim acceptas lacislacerc quxftior.i uks propterquid de eadem re fadx , is pugnantia_> 1 C C ^ad ^' C,C  proprium ipfe dogroa cuertit , quia li cc e_ 1- ;dures ciufdcm effcdus t.iles caufif ponantur, ^ccftdi fequitur nullam eflecaufara ,propterquam res erc nul f Jt t proinde earum nullam cfle talem caufam, " qux dcclararc poflit propterquid res fit finc enimA.&B. caofxciufdcm effedus C.utea- rura utrahbecfcparatimaccepca dcclarct pru- Liber Secundus. 585 A prcrquid efc C. fequecur neutram declarart__j proprerquid eft.nam fi pofico A. poniturex ne ccffitate C&cftcaufa A propccrquam C. eft, erit igiturC.line B.quarc non cflcntialitet pe- dcr a B.quare B.non cft caufa,propter quam fic C.fimiliter autem fi B. ponicur efle caufa , pro- ptcr quam eft C. & polito P.ponicurexneceffi- tate C.erit ctgo C. fine A. proindc ab A. cllcn- tialitcr no pcndetjdu itaque ponimus duas cau fas feparatim accepras fatisfacere qucftioni pro pterquid de eadem re fadc, dicimus neurran_ , 5 87 tribus caufis diftinguirur, no uidco,forma naq; accideris ert cius propria narura,& efsccia, qux ii inipliusacctdentis demoitratione utcafuma tur,idem pcr leiplum demonftrabttur.idcm no tum fimul,& ignotum crir. Conftat eriam apud Anftocin 41. & 4 t. parriculis l.libri Poftenoru medium demonftrationis dcbcrc efle causa ex- tcrnam,non interni, hanc .n. eo in loco roncm afferr cur fubftantiadcmonftrari non poffic,& folius accidcnrisdemonftratio ficquonia (ub- itantia caufam fux eflentix cxtra fe non habet , accidens autcm habet ellentiam pendentem.. ab externa caufa,ex qua demonftrari poteft;fed caufa cxterna non poteft efle forma accidcris , fed erit ex neccffitate vel materia,uel finis, yel efficics,nifi dicamusaliqua ex his caulis p fimi- Iitudincm appcll.iri forma.fcd tuncca formalis ab alijs difringucnda non crit,quod ifli faciut , dum dicunr poriflimam dcmonftrarioncm fie- ri pcrlolam caufam formalcm.no peralias,de- monitrationem aurcm propterquid ficri pcr a- Jia tria gencra caufarum, non per formale cau- iam.Manifeftu eft igitur cos,qui hxc dicunt.qd nomine fbrmc. fignificare uelintnon inrelliqe- re;quare difticultas nobis intcgra mancr.quam fbrtairenosprimidiluemus, &iraplanam rcm hanc reddemus,tit nullus dubitationi locus re- Jinquedus fir;hocautem prxftabimus interpre rando Arift.fed prxferrim capur de caulis in 1. libro pofteriorum a nemine ha&enus bcnc in- rcllcchim declarando . Caput Quartum dc trdirc feruato ab ^ftiflotelc in declarando qwd mciium dcmonflrationis fit tauja, & dc connexione capitis de caufis ctim pnccdentibus . ARiftotelcs igiturin dciaradocp me dium (it caufa hunc crdine fciuauir, primoloco in principio primi libri pofteriarGdixir fcirc cllc caufam rci cognofcerc,proptcrquam rcs efc; in qua defini tioneml aliud nominccaufxinccllcxir,quam f>roxtmam,& cquacam rei caulam,qua in fingu arinumcro protulit, quia hxcunuisrci unac, non plures,~vc iplc poftea olccndic in calce z.li bri;prxcer hanc.n.cxrccx omncs,quas ca rcs ha bet,funtcau(; remotx.quarum nullapor uoca ri Caufa,propcer quam res cft;ideo criam cu arti culo dixit 7r cu7ir ad iignificandam una qua- dam certam caulam dimillisaliis, na articulus apud Grarcos cmphalin habet,ut alias diximus; ncctiamin context.pp.ciufdcm 1 1 b r 1 loqucs de caufa rcmotafatecurquidem cam clle euTttr , lcd negat cflc 70' oT7ir,foIa nanquc caufa proxi ma, & propccr quam rcs eft, r tirurt appellari meretur. Dc hac iguur caula ica pcr excelleiicia uocara loquicur Ariftot.in toto pnmo pofccrio- rum libro,nccnon in fccundo ufque ad 47. c6- textum,in qua tuta parte uoluir nobis ante ocu los poncre totum fructum , quc ex huiufccruo- De medioDemon. 583 D di caufx cognitione , proindc ex poriflima de- monlcrarione perccpturi lumus,in pnmo.n. li- bro declarauir quomodo ex tali caufa ducamur in cognitionem proprerquid eft.deinde in i.li- brooftenditquomodopercandcin, caufam fa- tisfiac etiam quxftioni quid eft,qux c cognitio prxftanti(fima,& ultimus demofttationis finis . Scd quodnam genus caufxillud fir,cui hcxprc rogatiua tnbuatur.ut dicatur r i7r,& caufa propter quam res eft,nihil dixir in 1 .lib. Anfto. peque in fecundo ufque ad illam 47. particula, quiaufquead eum locum fcmper accepit no- men caufx gcncralirer,& nullam unquam mc- tionem faccre uoluit macerix,formx,finis,& e t ficicncis;propterea mechodum Arift.peruertur, & fumma reprefienfione digni funt multi, qui interprerames initium fccundi capitis pnmi li bri Pofterio.quxrere, ac dcclararc uolut quod- nam gcnus caufj Ariftot.in ca dcfinitione figni ficauentjipfe nanquc co in loco non uult id cf- E fe inucftigandum,fcd illud folum nos intcllige re vult,quod qu^cunquc, & in quocunque cau (x i^enere fitcauia illa, propterquam rcscft, ex ea (ola perfcclam eius rei icienciam conicqui pollumus , parcicularcm aurem dc finguhs cau ijtum gcnenbus craCtacioncm ad conccx.48.fe cundi lib & aliosfcqucntesremifir,cognouitw .n.eam quoq; ad doctnnx complcmcntum ne- cellariam fuifl'c,& fine llla artcm hanc dcmon- ftrandi mancam, & imperfe&am fore ; quu.n. quatuor fint gcncra caufaruin , non fatis (uerat cognofcercqi pcrie&arcifcientta acquincur p cognicionem folius {quac; caufx^qu^ unius rci una eft.nifi ctiam docuillcc an iinius tanrum ge ncns caulx,an plurium , an etiarn ommu illud priuilcgium ellct.Quoniam igitur ad eius difci plin^ perfec^ioncm ncccflarium Ariftoteli fuit in Pofterionbus Analycicis, & uniucrialcm , & parricuiarem caufarum traclationcm facere-, conuenicns doclrinx ordo poftuiauit ut ab uni F uerfalibus ad parriculariaprogredcretur,quod ipfius prxcepti^n fuit in pluribus locis , quem- adinodum nosaliasin librisnoftris dc Metho- dis declarauimus; ideo prius in toto primo Iib. & ln fecundo vfque ad 47.context.voluit nomc caufx latcfumere abfque ulla caufarum parri- rione,deinde in 48.cccpit nomen illud commu ne in fpecies, fiuc in lignificata diuidere , pro- N ptereanon eftignorandauera continuario, & connexio illius cradtationis cum prxcedenti- busmon.n.dicendum eft,ut aliqui dicunt,poft- quam Ariftot.de caufa fola formaii ulq; ad 47. c 5 neI ,- a contextumlocuruseft.incipitin 48.agerede^> capius aliiscnbus cauiis, &oftendere quomodo illz dc cav quoque demonftracioncm ingrediancur ; quo- j* 1 ,n /* niamuerba Anftotclis in pnncipio illius 48. F contcx.hancinterpretationcm non rccipiunt,  inquicn. { Quoniam autem fcire putamus qua- do fciamuscaufaro,caufcuer6quatuor fur.r_ | quibusuerbis rcpetit dcfirurioncm ipfius (cire tra- j8o txadita in fccudo capite primi libri , in qua no- ininaucrac caulam,& ftacim nomen illud caufe in quatuor generadiuidir; quare noa caulafor jnali ad alias tres rraniitum ibi facit Arift. fed a cvafa laccaccepta ad fingulas quatuor caufas lingillatim cofyderandas,uc quemadmodu do- cuerat mediu demonftrationts potiflimx causa *fle debere , itaetiam docerec cuiufnam gene- xiscaufa fic; qiurc quumibi primum faciat^ diuifsonem caufarum , non poreft ance illunu locude vllo ciufr genere parciculatim fermo- nefn fecifle,fed folum dc caufa latcaccepta,igi tur nd de caufa formali antea locutus erat, fed de caufa generalirer fumpra. Sed ipfa Ariftor. in eo capite traclatio illoruerrorem declarat, dicunt enim ipfum ante illum contextum qua dragefimumodcauum de folaegifle caufafor- inali,de qua poft eum locu nihil amplius dicit, fed in toto illo capite de aliis cantu tribus cau- lis fermonc facir ; at hoc falfum efle itetba ipfa Arifl. oftendunt;dicantenim (quxfo^de qua nam forma egerat in prxcedenttbus capitinus Anftotcles^non de forma propricaccepra.qux dicicur alccra pars compoliti.hanc entm forma nunqiu demonftrationis mediuefle demoftra uunus.nam lde pcr feipfum dcmonftraretur, & fici cc petitio pnncipit,non igitur de hac forma cgerat Artftoc.feddeformaaccepca prodefini- rione,& pro eo,quoddicicur quid cft, hoc ctc- nim omnes conficencur, docucratenim mediu eflcquod quid cft,acdefinicionem maioris ex- tremt.Si hcceft forma,de quaanre^S.conrex- tum egcrat Anft.ergo non minus in eo contex- tu , &aliisfequentibus agitde forma, na in eo capite de caufis du loquitur de caufa materi ali, & docec eam eife pofle dcmdftrationis mediu , fubiungit illud idcm medium elle quod quid cft, acdefinitionem,ucpacetlegetibus49. con- textum,qui eft de cauia materiali ; & Auerr. eo in loco dicit quod licer Arift. loquatur de mc- dio,quod eft caufamaterialis, iilatamcn uide- tur dici polTc etiam caufa formalis.Similiterin concextu ||. loquens Ariftot.de caufaefteclri- cc,&.oftendens quomodo ea lit demonftratio- nis mediu, idque exemplo declatas, fubiungit illud ide medium cflc dcfinitionem maioris ex tremnlgirurfi definitio (ut omnesconcedunt ) m i :olibrodictrurforma,nam inftarformx eft, non minusin eo capitc agicurde caufa forma- li,quod illi neganr.quam in prxcedenribus, in quibusfolisdeformalicaufa actum efledicut; quo fit uc in illo captte de caufis Ariftot. adhuc loquatur dc mcdio poti fll mc demonftrattonis, non de alia lccundi gradus demonfttatione.ii- quidcm folms potifiimxdem^nftrationis me- dium eft definitto maioris extremi , quam ifti formale caufam cllc dicunt. Nos igitur dicimus Ariftocelem poft uniuerfalem rracStationem dc caufailla, qux facisfacic quxftioni jppcerquid , ibi cranfixe ad uactauoneparacularera.diftin- LiberSecundus. 590 A guiccnimqnatuor generacaufarum , & docex eaomniain demoniciationepociflima locnrru habere poire.non qutdem ka^vrdicarquanctin cfue caufam in demonftracione dorifuma me- dium cire pofle, iam enim oftendimus una efle talem'uniu5 rei caufam , cxteras, uer6 eflecau- fas remotas;fcd quia caufa illa proxima,qux u- nius rei una cft, poreft efle tum forma, tum ma tena,nim cfitcicns,mm finis-,non quidcrefpe- clueiufdem efteclus, fed refpccTudiuerforum, alictiius cnim rei adxquata caufa eft folacaufa 'finalis,non alia,ide6 etuspotitTima dcmonftra- tio nulla alia erir.qiilm per caufam finalem;ali cuius autem cft fola caufa erTcccrix, non alia , i- dco cius demonftracfo cric per caufam cfTcctri- cem,non pcr aliam . Hoc igirur declarare eft  Atiftotelisconlilium ineoloco. Ctput guintum^Jguot ftntadfummum gtvera tau- ftrum t t]ux in demortftratione pottsftma 8 medium cffe contingat . CAetcrum utrc hanc perfecle declare- mus, prius ipla rci uentas explananda nobiseft.poftea ueroeadcm in ucrbis Ariftocclis confydetandaerit. Dictum a nobis eft alias duo accidentium genera ftft . jf* dcmonftrationcm cadcre,alia nanqueab incer a t, Inter na,alia ab extetna caufa ptoducuntur, interna, na cau- &externam intelligo loco,& fubiccTo;ut ac- & pcn- cidentia,qux in ipfo fubicdto.in quoinhcrent, ^ 1  3 '** ptoximamluam caulam mlitam nabentjinter-^ nam caufam habere dicantur;qux ucr6pendet a caufa excra fuum fubieccum poiica,ea dican- tur habere caufam exrernam.urcclipfis.quc, fic a terrc; i ntcrpolicione;aliud cerce accidencis,fi- ue aliud caufx genus prxcer hxc dtto non da- tur,quum enim accidens omne in fubiecTo ht?- reat, necelTe ert ipfius caufam uel in eodc fub- iedto inefle,uel extraillud eflepoficam. Quum rriatatu C igicur caufx cxccrncdux fint,efticiens,&nnis, caufaru fequitur tria eflc ad fummum genera caufaru, ^ c ^" qu^ media dcmonftracionum efle posfint, effi- ^ c me ciens,& finis, & caufa interna, hc.c aurc duplex atu dc- quidem efle poteft, diximus cnim accidentia tnoftra- ab interna caufa pendentia alia demonftrari aoau. per dcfinitionem uibiedti, alia per alia acciden cia eiufdem fubiecli; camen idem eftcaufxmo dus , quo accidens abalio accidence, &quo * forma,feu nacura fubiecTi producicur^utraque enim poteft uocari ctufa cdcctnv per emana- tionem;efriciens enim duplex eft,altud cu ue- ra actione efficit,& eft propricdiclum efficies , fempcrque externum eft,quoniam idem in fe- Effides ipfum agere non poteft ; aliud uer6, quod mi- *V^*L nus proprie' dicicur efTiciens,pcr craanarionem  - pocius efficir,'-quam per ueram actionem , quu ^^1. femper abfque ulla parienris refiftetia efficiat, rum pcx ideo eius adtio eft immanens,non cranfiens ad nana- aliudntt forma eftcaufa efTecirix accidcncium uoacm ' omnium I 59decipiamur di- centcs hancefle caufam forinalcra, illam uero marerialem,hoc eremm ucrum eft relpetfu (u- biecri,ar non refpeccu accidencis; nos aucc non fubiccb,(cd acculcntts caulara confyderamus, & dicimus illara,qux eft forma fubie&i,& 1 115, qux eftmaceriafubiecri, accidencium caufam non elle,nifi uc effectricem; inrecna igirur acci dentis caufa non cft nifi effeltnx per cmanatio , fiue nnalis;quanuis.n. proprtc loquendo nu fic forma,quia non eft pars rci, fed eft excra ipfam accidenris e(lcnciam,& pocius eilcncix caafib , quam eflenn; pars ; arraraen per firailicudinc , uc dixiraus,uocatur forma, quia formxcffido fungitur, & in definirione accidcntis principe locum tenet;unde manifeftum eft forma , quas F potisfimxdemonftrationismedium cft,non_> eilc proprie dictam formam, nec quanum cau fxgenusabaliistribus diftindum, fcd eflc > quoddamcommune omnes, quas memoraui- mus, caufas coraplectcns , quando funrproxi- mx,& xquatx ; ita ucomnis potiflimadcmon- ftracioperquanlibeccaufamfacca dicacur etii facca per caufam formalem.quacenus ea eit dc finitio,boc eft prxcipua pars definicionis acci> dencis,quod demonftratur. - . f. f ) )|. rrttfry rfysffi*^' H \  iujp Caput fcxtum t DetUratio fentauia ^iriflo. de caufa formaU , & mater 'uUi t auomotto utraauc dc- monSirationis medium cffcposfu. HAec fencenciaabfqne ullo dubio A- riftocelis fuit,quiinfecundo Pofte- riorum libro ufque ad contexr. 47. locutus eftde hac caufa forraali lat^ Dc eaa fumpta -yt aius caufas ccmpleCtuur.dcindc in ^ fot " . a nuh .. 40.CCC- LiberSecundus. 503 48. cccpitcaro diuidere in diueiia gcricra cau- A farum,& oftendcre q> hxc caufa,qux cft forma &definitio,potefteflc tuiu materia, tu cfhcics, n;n finis;dicit quidem in cocontextti quatuor cii : ciii! is,fbrmam, hi :.. UOCatquod qilideft, maccriam,cffi.:.cntcin>& finem,& haruquanli hec potiffime, demonftriHionis medium elie pof ic, attamcn poftea fingiilimcxemplis declanis jtit ampiius de torma teparatim dicit , lcrl triu tantum c.iiifiriimcxemplaadducit,materio acci dcntia fiunr a caufa eflcctrice exrcrna , ecliptis quidcm a tcrrx incerpofuu.tonitrusoeroab ex rinclionc ignis ,-& utranquc caulam dixit cfle / quodquid eft.ac dcfinitionc maiori; extrcmi ; in to:a igitur illa parte accepit caufam formalc ur gcnusaliaium caufarum quando lun; pro- f>rix,& ad^quatc,& in definitionc accipiuntur. Neque nobisdiflictiltatem facere dcbet diiti- fio iilaquadrimcmbric , quam facit Ariftor. in ncc for contcxtuillo 48. diccnsqiiatuorelie caufarum na, ncc gcnera,& ea omnia in demunftrationibus me- matcru jj a c fe p 0 (j e . non cn j m cius confllium efto- fimuiu: ft omoescaufx propnc acceptx pof- poUuiit fiot cfle dcmooftrarionis medium,conftat.n. iJc mc neque forraam, nequemaceriam propncacce- u . a m. p tas p Q ff c yjjquim mcdium cllc dcmonftratio- nis; fcd folum oftcaticre uultin quonam fenfu fiueproprio, fiucirapraprio contingat ut boc dogmatueri poflimus, omnia quatuor gcncra caufarum in dcmonftrationibus medium clle pc>fle;idc6 docet tum finalem caufam,tumcfTe ctricero propriefumptarn dcmonftrationin rae dium efle poUc,non q> omnc cfficiens poflit eU fe mediumJedq>poceftaliquando medium ef- fe cfhcicns propiie diclum t formam uero,& ma tcriam docet non poflc nifi impropric fumptas mcdium cffc demonftrationis , formam quidc prout fumitur pro omni caufa adxquata ,  rit Ariftutelcs nemo adhucanimaducrtit, r.c-> dtu m- jp^j q UI( lem Tisemilhus & Auerroes, qui alio- ci!t>u!t quan oculauflini ccrum librorum intcrprctes ciufdemtut iccti demonftrari ;q> fi id euenire poih: admmamus , ea certc mareriatis caufa nd accidcntis erit , fed fubiccli, cnius non eft de- monftrario. Eft igicuripfa perfcresconfydera-p r0 p r j a da,ut ex nattira rei oeritatem eliciamus,& eam icntftia mox cum nerbis Ariftotelisconferamus  Acci- ^ c " u " dens,quod demonftrari dicirur, nullamaliartu |^ff M habet matcriam,quam lubicdtum, in quoinlix rct.ut eclipfis habet matcriam ipfum lunx cor pus, ritibihras materiam habet homine ipfum , inquoineftmonenim mareriailla, qufhomi-^ nis materia,& pars efr, fcd bomo ipfe torus efc jnateria riflbilitatis, & aliorum propriorum ho minis accidentium, non quidem mater ; a_ , ex qua conftent,fed materia, in qua funr , quonia igitur nuilam mareriam aflectiones habent,ni-> ti lubiecrum, in quo funt , confyderandnm cft quomodoner talcm matenam dcmonftran aC- C cidenspofitr,hoccnim durumprimo afpectu, & difhcile inteliecru eft, quoniam fubiecruriL* accidentislocum quidem in demonftratione habet , tamen non medii termini , fcd minaris extremi,deipfo nanque dcmofrratur aftccno , fed non ex ipfo; quomodo igitur materia acCi> dentis medium demonftrationis cfle poceft i Nos igttut dicimus q> etfi fubiectum ipfam ac - cidentisin demonftrarione ut medium nun- quam fumitur,tamen dicitur accidens ex necef utate materix productum,quando in eo fabie- cto,inquoineft,ipfiusquoquecaula, a qua_ peremanationem tiuu.uihra efc,quxquidcm ucl eft ipfa fbrma,feu nanuafubiecti , *velefc aliquodaccidens eam confcquens, omnium enim accidentutm propriottm, cux non ab extcrnacaufa producantur, pritna radix eft for ma K r &naturalui fubici,eu quidem aliqao- rumaccidentiamcaufa materia ipfa fubiecti fed eanon funt eius propria (umnu cnAn,quc pro- De medio Demon. 59* propriafunt,propriamformamconfequuntur) D fed alicui fuperioii generi primo compctunt , 'Vtdimenliones, & poteftaspatiendinon func alicuiuscorporis naturalis propria accidentia, fcd oinnium, hoc cit generis, quod omiua am- plc&atur.quod quum cx materia, & formanon conftet,quia fi eflet compofitum non eilctfum- mum genus,idco eius natura fimplex eft,& cofi ftit in natura matcrix, ut ait Aucrroes in com~ mentario 1 1 .libri j . Metaphy ficx, & in Epito- me Metaphyficx tradtatu uia capite 1 $. ama- teria igitur tanquam a propria lllius eflcnna, & natura proprix illiuscdmunis arfectiones flue- re dicuntur eo modo , quoaccidemia hominis a propria hominis formavfcd dc hac rc copiosc locuti liimusin tractationcquam publicefecit- rous dc prima materia,dum primum phyficoru librum in hocgymnafiointcrprcraremur,oftcn dimuscnim corporahaberedimenfioncs prou pccr'matcriam,lcd fingulaproprios quantitatis E limites habere a fornia,quicqmd enim propriu cft.a fonna tnbuuntur.Hxc autcm ornnia acci- dcntia.qu.x ab ciufmoiii caufa mterna fluunt, in fuo fubieclo lcmpcr inlixrenr , necpollunt, ullo unquara ccmpore non inefle, quum cnim pfopria caulapofica cfleduscx neccllitace po- natur, &cauia illain cofubicctoinlita ppetuo fic,& abeo diuelli nunquim poflic, ellentia.n. rei,& quicquid cflenciamin ca re conlcquicur, a rc feparar i ncquit, ideo hxc accidenria perpe tuo inlunt fuofubiecco,& eo pofico ex nccefli- tate ponuntur, lcmperenim homo eftnfibilis, femperigniscft calidiflimus.&lcuisfimus; quo fit 'Vt ex neccflitate maccrix producta dicatur, quia fi homo eft, neceilario nfibilis cft; ii ignis efr.necciiario calidisfimuseft, atq, leiuslimus ; hxc maccnx ncccflitas cft illa caufa materialis, dcquain eo capite loquitur Ariftotelcs,qui nu uult medium dcmonltrationis efleipfam acci- dencis materiam.nempelubiecrum eius totu , F boc enim eft minus extremum in demonftra- tione , fed uult mcdium elfe aiiquid llli fubie- cto inlitum,& ab eo infcparabile,aquo per ne- cellariainemanationem ille crlcctus produca- tur;hxcenim matenalis caufa dicituf, quia ex ipta natura fubic&t, quod accidentis materiaj cl%deiumitur;qaoniam enim fubie&um ipfum talcm caul.im.quam infitam habet,nobisad de mcmftrandum prxbcr,dem6ftratiodrcitur me- dtum fnmere ex materix fubiectx necesfitate ; quare caufa hxc matcrialis eft illa , qua nos an- tca cffcctriccm peremanarioncm vocauimus. Accidencia uern, quc. abexterniscaufis produ- cunrur, non dicunrurfieri ex neceslitace mate- nx,eclipfis.n.non habera fubieftaluna exifte- dinecesfitatem.quaacioquidem pofitaluna no neceflario ponicur eclipiis, ide6 cius caufa non eft necesficas ipfi iniunc ta a materia, fd eft ef- fedrixexcerna;propcerea non eft rarioni abfo- nam lrdicamus demoriuauionciTi illam , qua, S96 oftenditurhominemeflerifibilem per rationa le medium , cllc pcr caulam materi.ilem in eo fenfu , in quo Ariftoteles ibi cauiam materiaie intclligit, eft enimcaufa interna effeccrix per ncccllarum emanarionem, ipfa nanq; elfenria hominis,qui tifibilitatisflftfubiecca mareria_>, huic accmenri iniungit exiftendi neceslitate, homine enimexiftcnte eftex nccesfitate nfi- bilicas. Ex hispacecfuflicientisfima,quam Ari- ftotcles racir,diuifio caufarum, otic in dcmon- ftrarionibuslocum habcre poflunt, tria enim caufarum gencra dicic ellc dcmonfcrationunu media,neccsfitatem matcri^.cflcctriccm, &: fi- nalemjquippe eam , quam nos fupra fccimus , diuifioncm hgnificans, accidcns cnim "vel in- tcmam caufam haber, qux dicitur cfteccrix per cmanarionerrhah Arrftotcle autem vocarur ma terix necesfiras;vel cxternam >qux vcl eflicicns eft,uel finis; aliudcaufegenusin demonftratio ne lumi pollc non uideo, nec alium modum, quo medium demonftrationis porisfimc posflt cllc iplius aflc&ionts caufa matcria!is,forma ve r6caracionc iriedium demonftrationis eflc_^> dicitur,quatcnus qiixlibet ex dictis caufis , du in definitione rci fumitur, forma appcllari po- tcft, ~\i antea dictum cft. Caput Septimujconfirmatio eorum^ux de caufa m* teritli diti* funt , ex confyderationc uerborum driiiotelisincapUedccaufis. HAncfuifleArifrorelefcntentiam fa- ci\e oftendere poflumus ipiius dicra. conlyderando, & expcndendo. Pri- mumnorare debemus ipfum in co contextu48.&alijs pluribus fcqucntibus, in quibus rlc caufis fermonem facir,nunquim no minarc materiam,fed eam his uerbis circiifcri- bcre,  qnoexiftcnte.ncceflcefthoc eflc| fiue his $ex ncccsfitate | nomen enim marerix nof- quam in ea parte expreflura legimus , fcd ea_> uerbainterprehbus omnibus maximam diffi- cultatem fecerunt,quia materia pofita non po- nitur cx necesfitaccid t cuius cft raatcria , ligno enimpbfito non exneccsficaceponirurarca, & xrepofrco fcacua ndn ex neccsfitate ponicurt quod^dubium folucns Albercus dixic ex mace- ria ut efc potefcace ens non fequi ix nccesfitatc fd,cuius eft materia; artamen ex materia proxi ma.& propria,& cvii ab agente impofica fir cao fandt necesfitas,id,cuiuseft m atei ia,c :oll igi ne ceflario. Sed pcrhocdubicatio non collitur, quia naturarei in formac6nfiTrit,non in mate- ria,idc6 neque remota,neque pfbxima materia pofira ponitur nccellanoid , cuius i-lt materia, quando forma nondum adeft ; q> fi forma quo- qnc adfit,ponicur quidcm rcs illa cx neceshta- te,non ramen ex necesfitate materix , fed pro  pterformam;quodaurem dixic caufandi ne- ccsficacero ipfi roaterix ab agente imponi>- li- gtuficat sufficif cauiara diuilio abArUL- drrooa fttauo- dubmm o ex6 &ad demonfrrationem magis pcrtinenrenu, ^ ll * ri ! & demonftrarionem quandam Geomerricam tc , 4 V nobis proponir ut ex caufa materiali fadK , quc x u.^. eftdemonftratioj i.terrii Iibri Elcmentorura itci. Euclidis, quaoftenditur omnem angulum ia femicirculoreceum elle.uocacur autem a Geo- mctrisangulusinfemicirculo illc.qui fita dua busrectis lincis ducris aduabus diamerri extre miratibus, & m ipfafcmicirculi peripheriafe- in eodem puncto cangencibus.ille enim angu- lus in eo linearum concurfu factus dicirur an- gulus in femicirculo; hunc probat Euclidesre Crum fcmper cfle,nam protracta extra periphe riam alrera duarum linearum probar altcrarn elle illi perpendicularem, quia duos "vtrinque angulos inuicemxquales efhcit, proinde re- cTos , ut patct ex derinitione anguli recti , que. rare conftituirquomodoomnia caufarum ge- B eft, quandorectalineainalteramreiftarn linea nera pocilEmam demonflracionem ingredun tur tanquam cermini medii,hxc aucem a caufa ad crTecxum progredirur,non ab erfectu ad cau (am^cVexemplum demonftracionis facTx a cau fa inateriali, quo ibi "vtitur Ariftoteles, eftde- monftratio a caufa, non ab crTcctu.uc mox de clarabimus ; neccilc eft igirur, fl ex caufa mate- riali fic ponflima demonftracio , uc adlit ncccf- ficas a maccria ad id.cuius eft maceria,quando- quidem conuerfa necesliras ad propofitum mi- nimc pcrtinct ,ipfa autc Ariftocclis uerba hoc aperccdcclaranc,nara in calce illius 48. contc- xcus incipics in fingulo gcnerc caufx id, quod dixcrar,confyderarc,& primum in caufa mace- xiali , hanc caufam in raedio termino collocat, nou in maiore excrerao , & pnmo loco mate- riara ualdc impropric fumir, qux in demon- frratione locuin habet non quatcnus eft demo- ftrano, fedquarcnus cft fyllogifmus , dicit c- cadens duos utrinque angulos inuicem C/qua- les crTccerit,recr.useft urcrquexqualium angu- lorum,& linca tllacadcns alrcn ,in quarn ca- dir , perpendicularis uocarur ; hcc definitio ia eadcmonftrarione eft medius terminus.minus exrrcmum eft angulus in femicirculo, maius autem excremum rectus.quare medium cft de- finitiomaioris exttemi ; Ariftoreles aurem eo in loco uidcrur ad eius rheorematis dcmoftra- rioncm aliud medium lumcrc.dici t enim often di anguloin femicirculo rectum efle proprerca quodeft dimidium duorum rectorum; idcm tamcn medium eft, & idem fcnfus per alia uct- bafignificatus , angulum cnim illum efle alteri anguloxqualem,quu ambofimul fumpri duo- bus rcctisxquales fint,eft efle dimidium duorfi rectorum,quodipfemcc Ariftoccles ibidcm fa- rerur dicens mcdium illud elle idem.quod de- finicio anguli recti,quia idem fignificar, ac illa nim medium,exqj.ioduxpropoficionesfiunr, C definitio.quo fit utcaufailla media fit etiam materiara fyllogifrai efle, qua pofita necefleL- eftconclulioncm fcqui ,accipit igicur necesfl- racem,quxeftaraaceruadid,cuius eft mate- ria , none conuerfo;ibiq; infpicercpoflumus Anftotelem non furaetc matcrum propric,fcd quemadraodura dixiraus, uellc declararc^ in quonam fenfum uexum flr deraonftrationem_ ncri ex caufa maceriah fiue proprie.fiue impro pricfumpra; ecentm impropnus quammaxi- me is moduseft, aquoibi cxordicur, q> enim medium lit inaceria fyllogifmi,& eo polico co  clufioexnecesiicate ponacur,ea non iohus de- monftrauonis,fed cuiafque bencformati fyllo gifmi conditio cft ; & eft caufa materialis non xei, fedpotius fecundf nocionis , & illacionis , ciusquc confyderatio ad pnores poiius Analy ticos , quam ad pofteriorcs pcrtincre uideba- tur; eam taraen Ahftoceles otniccerc noluic, ne aliquern modum, quo poslimus dicere ine quodquid eft, ac definicio maioris cxtremi . Manifertum igitureft Anft.ibi loqui de deraon ftratione proptcr quid, qu^ cx caufa dcmoftrat ertcctum; idcnimin phncipio qaoque illius conccxcus apcrcc profeflus eratdiccns|propter- quid eft rectus qui in fernicirculo ? $ dcindcL-* alus ucrbis eandem quxftionem ptoponcns au l aut quo cxiftente rectas eft ? f ut eundera loqtiendi modumferuatet, quem in contexta prccedentc feruauerac 1 n fignificandacaufa ma teriali,dixcratenim {quo exiftente necelTo eft hoc eflc| fignificat igitur necesfiwtcm etTe - ctus ptopter caufam matcrialem , proinde pro ccllum neceflarium a caufa matehali ad efte- tum, non cconuerfo,qu*nr enimmedium, Jiuodfit caufa raatehalis,propter quam necef- efitanguluraio femicirculo rectum e(Tc__/  Non cft igitur confona uerbis Ariftotelis ioter- prctatio Aucrrois dicencis Ahftocelem intelli-  9 medio Demon, . f00 gere nccesfirarem ab eo, cuius cft mareria , ad D &orum,fed dimidium uniusre&f medium cll* ipfam maccriam,non a marcria ad id, cuius cfk m ca deinonftrarione dixcrunt , ut per duos materta , quum manifeftum iit Anftotelem lo- acutosangulos, qui iint duo dimidia uniusre qui de demonftiatione proprerquid, no de ea , fli demonftretur totum angulum efle rectum, ofi quxeftabcfTcctu. Sed neque latini Ariftote- ficenimper matcriam dcmonftrario cflctjat- mtifoLlam intellcxerunt.quanuis cnim dixerint Ari- tamcn hocnon cft excmplum Arifrotelis, ur noruni. ftorelem fignificafle neceflitarcm a marcria ad legentibuspatctjneque ralis demonfrratio Confu- id.cuius eft mareria,ramen quam mareriam in- pud Euclidem ulquam repcrirur . Nos igitur no p>. "U"t tellexerir ignorarunt , ideo dcclarare hanc n- dicimusdCmonltrationem illam uocari ab Ari piu. ccsliraicm ncquiuerunr, nam certtim eft mate- frorele per caufam marcrialcm in hoc tanrum riam non habere necesfirarcm nifi ratione for- fenlu,qu6d a natura illius anguli, qui in ferai- mx acquircndar , fi enim fit recipienda ralis circulocft, cx nccesfirarc enianatut fit rehis, forma , neceflc cft talem ei parare marerianu, quemadmodum a natura hominis emanat rifi- fed hxc cft potius necefliras a pcfteriori ad bilitasabfqucpendentiaabullaextcrnacaufaj prius, qulm a priori ad pofterius; aft Ariftotcl. (ubicdhim enim rcfpcctu accidentis dicitur inrclligir a priori ad poftcrius,Ii marcria[cft,ne- matcria, & qnotlcunquc naturam fubiedh nc- cefle eft id eflc, cuius cft materia , quid igitur celljrioconlcquitur.id ex fubicclc. materix ne nominematerix fignificauerit Anftotcles ipli ccslitate cmanate dicitur , quod non folum in non cognoucrunr;idc6xemplum quoque ab rcbus naturalibus, fcd ctiam in mathematicis AnftotcleadduCtum a ncmine intcltigi potuit locum habet.hx nanque ctli matcriam pioprii siemoenim potuit declarare quomodo cade-E lumptam non conlydctant, habcnrtamcn a!i- monftratio Geomernca cx caula materiali fit , quo modo matenam pcr iimilitudincm , quc- um quod mathematici in fuis demoftrarioni- admodumcnim ignis fubiedhis dicitur mare- fcus hac caufa non urunrur,fed fuh formali ; ru ria lummi calons, ira eriam angulus recrirudi- ctiam q> mathematicam materiam lumendo, ni lubie&us poteft cius accidentis mareru uo- quaminrelleClilem marcriam uoranr, non ap- cari . Poflumus nurem in eo cxemplo magnfiartificifi paret quomodo medium illius^demonftratio- Anftotclis artificium animaducrterc, nam dc- Ari ^ nis fit caufa matcnalis,fiue cum maiore extre- finitioncm anguli redti , qux in ca Euclidis de- l^pio, rno,fiue cum minorcipfum conferamus, dimi monfttatione medius tcrminus cft , ipfc mota- d 1 um enim duorum rectorum non eft materia^ uit in illa uerba idem fignificantia f dimidiurn anguli infemicirculoexiftenris, fcdcft ipfemet duorum rectorum | ut dicendodimidium fpe- ongulusin femicirculo exiftens; non eft ctiam ciem,6c*apparentiam quandam facerct caufie materiaanguli rccti, quia etfi dimidium fignifi matcnalis,pars cnim habct locum materi9,quu cat partem,c dixcritmedium illudef Jdiuudium | ut uidcntes non uidcrcnr, cV aa- fe caulam formalem eft enim reuera Torma_. . dienres non intelligercnt ; mcdium enim illud quia eftdcfiniciojuripfe Ariftorel. ibi afleruir; noncararioneeft marcria, feuamarcriainiun fedineoeft dccepru*, quod non cognouic &a necesfiras, quiadicarurdimidiu, fed quia quomodonon folom fit caufa formalis , fcd naturam anguliin femicirculo exiftenris confe ctiam materialis , quod omnino confiteri co- quirur cxneccsfitateur fit rec>us. Qu6d aur^ gimur; quum enim Ariftoreles ibi cx profeflb nullam aliam marcriam inrclligar ibi Ariftorc- eam demonflrarionem adduxerir ut factarn ex Jes.nifi eam,quam diximus , magna confirma- caufamatcriali.quomodo Arifto.defendimus, rioex iplius uerbis furaiturin eodem capitejn fi eam efle materialem caulam cum Auerroe^ contexru/j.aquolocorareormehacin rcl^ jnficiemur Harini quidam hanc difliculrarem fiiiflc iIluminatum,poftquam.n.dcclarauerat_ uidentesaufi funt-cxeraplum Ariflotclis uitia- quomodo per fingulum caufie genus fiar de- * f ur (acerenr mcdium eflc caufam marerialc monftrarioproprerquid,docerineoconrexm *Dgulirc(>i,crcnim non dimidiu duorum re- contingcrc mrcrdumur idcmcfhretusfimul cx ' w:j , dua- 6ol duabus caofis peodear,nempe exfine,&exne- ceflitatc marerix, quod cxetnpto lucern; dccla rar,fiquis.n. quxrar propter quid per lucernam lumeo egrediatur, poreft rcl pondcri caufa ma-' terialis t porcfTeriam rcfpoderi caufa finalis, ma tcxialis quidem, fi dicamus uitrum habercpar- uos,& infcnfilcs poros , partes autem Itiminis tenniffimascirc.&illisporisminores.proprcrca ex necefTicare id.quod fubtilius cft.rrannre pef/ foramina ampliora ; finalis uer6,fi djcamus, ne homo offcndat, 6c cadat ; cohfyderemusigfthr 1 caufam illam materialcm.caufaquarrfturjnola-' irtinis.fed tranfitus , feu tranfraisfiohis Iuminfs per uitrum luccfnx , uitrum igirur eft fubiecTti nuius tranfm i s lio n is.fi q u 1 d e m in eo fit rtafmif- fio,quare uirrum eft ipfius tnateria, arramcn in ea demonftrattone mcdius terminusnoeft ip- fumuitrum,h6c.h.elt potiiis minns exrremtr,' fcd mcdium cftaccidens quoddam uitri natura confequcns,fcilicet poroiiras,poro0tatem aOte ex neceflitare confequirur tranifrus rerum fuh- tilioram.actemriQrum; hxc autem caufi ibi fa tis pingui Mincrua ab Ariftbtde profertur.fuit .n.quorundam anriquorum femcnm quodnri trum fitpcrforarum,quarh Arift.non ptobauit, fed uoluitrarionem rranfmisfionis luminisefle' ipfam rranfparentiam nitri, non pofofitatcm^, ea.n.eft diaphani corporis narufa, utlnmen in fc t eripiar,arq; rrafuiittat; fefl eoThloco dc hac re difpiirare nonrmlr,' nam qu.TCtmque illius tranfitus caufahfFerarar, eart6 cft nifimateria- Ks , cft.n.condirio aliqua narutam nitri confc- Liber Secundus. 6o\ D aderTecrum,non ab efFecru ad caufam,ut Grx-' ci,&: Aucrroesexiftimarurin declararione 48.Dcc!ara con icjc.Ex iis quoq^que dicuntut ab Arjftotclc ri  con " iH'context t ufeq rr> i.;s ciu- rarrapirttsdetfaratdicenslapidero ex necelii- , cx . Ufe,ram furfum, tum deorfum fcrri, no ramen^ ftchndiim candcm ncceflirareni , deoffhrh" .n. 1 fcrtitf narut-ali neccfluarc, qu.T cft m.irerix ne- cesfiras, nathralis.h.cohdiriolapifTis^eftgraur- ras,a qua debrfum Ferntr ex necc{Tirare 1 , J qti5' uty cat Anft.marerix rtecesficatcm; idcrn lahis pro' redtusafcendirex neccsfitare, quurh refifterey Bequcatuiolenriarproiicichcis, h.Tcramcnnon eTtrhateri^necesfitasJcd impofifaefr a mbrore exrerno contra illius tbarc rix natutjfrff jfumpra E igitur ncccsfitate naturafi fi deThonftVemuscnr lapisdeorsuferatur, errclapisirijnuscxrrtmu, dcorfufc ferrierit roaiuSextremurfr, & grauuas medius terminus; quam demohfrfafiohem di- cir Arift.efTe ex caufa marcriali, feq Tffaierix hedesfitatcnec ramen lapidcm ft;tuctcpolfb- miis medium'tcrminum,fcdgrimratcm', qttx oelfofma lapidis cft,uel accidens a fidrrha flucs, eV eft illius mdfiiitiufa^fTedirix per enranar i o- riero,non caufa maferfalis propnc dicra;fed ea dcmonftfario cateobs^eTicirur htcra per caufam mo Ncce/Ti- qucns,qiix facit ot ex neccflirareJumcn pcfui- 1 marerialcm/quarcnusmedium eftcaufa inter- trum tranfeavidco cxcmpli grafia acccpit fen- tcnriamillorunf, qui putabant uitrttm,& oc cor pns diaphanum ciTcpcrforarum.ideoqihimcn tranfmirtere.In eaigttur demonfirationefubie ffu cft uirrum, feu quccunq; alia fit matcria tra fparens.cx qua conffcr lucct n a;marus exttema eft ttanfmisfio luminis ; mediGporoTiras illtus tji, Sc illi fubiecToinfira, quum f ubiecTu fnate- maetridenriJCTTc dicarnr; erTcctus uet6abex- terno agentc ptbdneti obflunt quidefn dfci ex hecesfitate producTi, fton raroen cx ncccsfitate Jubiectx matcrix, fcd porius cfagcntis cxferni neceSfitate. ln hocqnoqtte cxcmplo animad- hei ccrc pollitmus Anftotclcm tribuefc necesfi marcrix; fictalcm dcmonftrationcm ttult Arift. F ratem erTecTui proptcr caufam marerialtni- cMepercaufam mareriarerrf.j tamen poroliras non eftmareriarefpecTu rnaiorisexttemi, traf- miffionis luminisyneq; txfpecht nrtti.quum po' tius fir accidens ipfius ; ergo dfccre cogimur ti ideo dici percaufam matcrialcmjqooniam ac-: cidcns ilIud,quod demoftrarar , producirur ex oeccsfirare apropriisilliusmarefif cbndirioni bus per fimphcem emanarionem , quare caufa tranfmiflionts fiue fir prorofiras.fiue tranfparc- rta.eft cffccTrixpcr emanarionem, camq; Ari- frorcles uocar marcric; necefliratcm, quta ex tl- lius fubiecTc; ixiatcric naturadefuinitur, 5: ipft infita,atquc inrcrna eft,ipfa ramen caufa fecun dom fe accidens eft.non mareria, quemadmo- dum diximus . Illud quoq; in eo exemplo ani- maduerrcre debemus Anftotelcm nonipfi ma tcrie. neceflitarcm tribuere ex ipfius cffectus po fitionc, fed contra ipfi crTccrui ex pofirione ma terix , quare necesfitatem fignificautt a caufa hocefrproprercondirionem e* inreroisfubie- ti dcduCTam.fcdnon marcric; propter cfFecTu, dicitcnimdefcenfumlapidis cfle nccelT?rium propter lapidis naturam,non dicir necefliriam ideo eile illam naruram quia lapis de^fcendat, de ea nanque demonftracionc loquitur, que efc .-. priori, non de ea, quc a pofteriori.Qnf igitur fit apud Aril totclcm eo in loco demonfrrario*a cauta raareriaii , cV qux matcrig necesfitas ma- nifeftum efr, fic enim facilc inrelligimus qUo modo a mareria ad id,cOius eft matcria,necef- fariosprogreflus, & neceflariaillattofiar, quan doquidemnoncftpropri^ dicta materia, fed canfa efTccTrix pcr neccflariam cmanarionem ; quod quidem de mareria propric accepta o- itendcrc pofleraus , eacnimpofita non ex ne- ccsfitatc ponituv id,cuius eft materia . Cc Caput De medio Demon- 6o4 Cgpnt OftdUHittfolutio dubitationis, qux ex proxi- Ddumcft ipfi necefliuri materif unqulm caufij effe aa rnt diciis cxoritur . prxcipux , qu6d autem natura illud in aliquc  * ufum conuertat , id fecandarium cft.quoniam ^^J^ Dobre. ^Erumambigcrealiquis pofletdeiiSp euafinehocufu illud ncceflario eucnirec pro- \/ qux modo diximusex illo fj.con- pter matcham, quod fignificauic Ariftoccles in texru fecundi libri Pofteriorum , iHi iis libris de parnbus animaltum, quando dixic enim Ariftoceles dicic pofle eundem nacuram abuci excrcmentis proptcr aliquem fi- erTe&um cfle proptcr finc, & cx neceflicarc rna- nem,& pociflimc pcopccr animalium dcfenfio- terix , atqui non de alia caufa loquitur , quam nem,abuci enim dicerc maluir,quam ati, indi- de illa,qux farisfacir quxftiani propcerquid cansfecundariumefl"eilleufum,quumpriraa- . eft.namde rcraotioribascaufis,quc.non declf riacaufaflc.ncceflitasroateri^Qu&diinecefla ranc nifi q, cft,non opus erat Ariftoteli id anno- tium oronino aliquid fu prcpter certu finc,na- rare,quum manifcftum fit.unam, & eandem re tura id propter fincm prxcipucfccit,& materia habere poflc non mododuo , fed etiam omnia parauit propter finem , eamque ad illum dire- quatuor genera cautarum ; ergo fatehuidecur xicquam eofinenon confticuco non parafler, Ajiftoteles unam,& eandero rcm ex duabus di ideo ibi cauta prxcipua cft finis, nd roacerix ne uerfis caufis pofle dcmonftrari deraonftrarione ccfliusUicct ex roatcrix neceflicatc aliquando propterquid;quoraodo igitur ucru eft ld.quod res produ&a cfle uideatur , quod in oronibus nosanteadiximus, unius rciunam eflecausa inftrumentahbusanimanciumparribusinfpice qux farisfaciacqucfcioni proptexqnid eft , non rc poflumus,crura naquc,& pedes a nacura da- plures? im6 Arilc. ipfehocdoceclongoferrao-  rur animalibus proptcrambulationem, t quem ne in calce fccundi lib. Pofterio. & lllud idem fincm relpiciens coa&a fuit ex cali certa mate- lignificauit etiam in memorato capice de cau- ria,ex talibus,tantifque partibus ca inflrumcn- iisineodem libro, inillonanq, conte. 53. non tafabricarc,&hisquidemrnaterixconditioni- fubiunxiflet concingerc poifc ut eadc res a dua bus pofius neceflarium eft amroali pofle arobu bus fimul caufis pcndeac nifipriusin craccacio lare,talia cnim crura, & talcs pedesquurofinc, ne de generibus caafarum inteUexiflet no om- ambulare aniroal potcft;acumcn diccdum po- nes fimul.ied unam uni rci competcrc , ncrope tius eft talem cflcillam roatcriaro propter eum aliuro errcctum eflc proptcrfinem,alium ex ne finem,quara iplura cllc propter roaterix neccf cesfitate marcrix , & ahum propter caufam cfli fitatem,quia nnis ibi eft cauta pcxcipua , finc^ Solutio cientcm. Ad hoc diciraus firmum, & ill?su raa- qua nulla illius matcrix ftatucdx neccflicas ex- nere dogma illud Arifrot.q>unins rci unafite- ticiflcc;ambulatioautem propteruitx confer- quatacaufa facisfaciens quxftioni ^ppterquid, uationem tanquam propcer nnero aninnlibus 3uia fi eflcnc plures,nulla eflet caula, uc antea-i d ata eft ;fi quisigicur caufain quxrac cur anirna icebamus;quodaurem Arifc. dixic de quibuf- libus dacus fic motus, non debemus refponde- daro effectibus, qui fiunc & ex neccflica.ee mace re illa,qua rapdo memorauimus, materic. necef rix,& propttr ahquera finem, nl in rebus natu fitate-, icd propter uitx conferuatione, iiquide ralibus euenit , & plura eiufraodi cxcmpla e h - materiailla propter ambulatione dau clt, am- bhs Arift.de partibus animahuro defumere pof bulacio ucro propcer confcruationem uitx,fine fumus ; in animalibus nanquc multa fiuntex quo poftreroo fine ambulauo neccflaria non rnaccrix necesfiuce, quxpolteaadahquemfi- F fuiflct, queraadmodura ftirpibus neccflaria no ncm,&ulum prouiila natura coucrtit , ut in lc- hiit; & amora ambulationc non fuifletanimali pia emisfio atramcti fit cx ncccsfitatc matenc , neceflariamateria ilk , neqjillud inftrumentu illi nanq; neceflariura eft cale excremencu ge- totu.In excrcmeus aute concrariu c u c n 1 1 ,h q c e- nerare, & genitum eroitcere,quod fimilixacio- nirn eha abfquc alla utilicace,& abfque ullo ; p- ne de omnibus animantium cxcreraentis dicc- pofitofine func pcr fe ncccflaria ex macehx ne dura clV, eoruiu taraen pluhma ad ahquem vsu ccflicacc,crgo no func propccr fine,ecia fi a natu anatura uertuntur, neprorfus lnutiliafint, eii- ra ad aliquemfincdirigantur, uUuigiturprcci- cit enim fepia atramentum, ut le abicondat , p U a caufaeft raaterix neceflitas^quia tali exiftci * & tueatur a pilce inimico perfequente , boucs te animali non poteft tale cxcrcmentu non ge- quoque, & alia eiuGnodi animalia habent cor- ncrari ,nlcb uidemus cornua ceruoruro nullam nua ex necesfitate matcric, quiaeorum terape- aliam caufam habcrc,quim materi^ neccsfita- ratura cftualdcterrefths, quarc piuumu m c:s tem,qnum adipfiusanimaUstutcla minimcco cign irur cxcrcmcnti tcrrci, quod eucere necef feranr,fed potius oneri , & iropedirocnto fint ; fanum eft,idque ucrtitura uavura indefenfio- quum.n.plurimumineoanimali fit terrei ex- neroanimalis, bouesenimccrnubusfedefcn- cremenu,non potuitnatura comroodius itlud r.nn.& dunt.SedinhisomnibusiPiudaniraaducrtcre cmittcre.quam pcrcornua,&qaiaceruisahud ii'm*~ debemus , q. alteraduarucaufarupra\:ipua clt; reraediuprofuadefenfione largiuerat,ncmpe tcnc >&cmiflto acramcnci fimpliciter fumpca in fcpia cft projrer maccrix necellicatem ; modus autememitU Jiiis &cempjsetiara,quo eraicci- fpicitp.iem, qu tur.relp ,quod cnim uifoaniraali ini maceric, conlyderatioadhibetur, fed ex neceffi tatemarenx etiam nulla adhibita confydera- ctone finis. Cap. 1 X.inquo turij, & pugnaiitu .AncrroU dift* canciliMturjct ad uermm fenfum trabuntur. Vxigiturfir Ariftctelts fentctia ma- nireltum eft,uoluitenim mediu po- tiflimxdemonftrarionis femper elle caufam rormalem, hoc cft defi- nitioncm maioris exrremt , quam dixinuis efle dcfinitioncm non eflentialem,fed caufale ; hac autem caufam dixic efle aliquando caufara ma terialem,fcu materix neceflitacem , quam nos internam caufam efle diximus, & eftedtricem per emanationem appellauimus; aliquandoau tem finalc;& aliquando cffectricem externam, qucpropricefhcienscaufa nuncupatur.Ad hac mico fcpia tunc potius, quam alio temporc a- B fentenciam facileredigere poflumus uerba A- tramcntum emittat,id nonex materix necefli- tace.fcd ptopter finem fit;ur in omnibus tali- b.isinfpivcreliceatipfarnquidem reraefle pro f>; er oiateria? necefliracem.figura ucro,ucl qua- icatein,uelaUqnod,aliud accidens,ue( modu a naruraadieccum cfle propcer u*ilicacem,& pro pter fincm;proinde duas quidem efleeiufdem rei caufas,fed alio,& alio modo acceprx, quod in ipfoquoquq cjtefuplo Ariftocelis oftendere poflumut,nam fi uitrum, uclaliud fimilccor- pus fecundumfe confydcremus, nullaalia cau la cft tranfmiflionis luminis, quam ems corpo- ris natura, uel accidcns aliquod a natura Hues, qux dicuur marer. t neccflitas;quod li non ui- trum fecundum fe,& ut uirrum.fedut ab artifi- ccad talcin figuram redactum, & utluccrnam confyderemus,caufacucpec lucernam egrcdi lumen uclimus,eft ne oftj*ndamus;itaque dum Corpus illud ut naturale fpecta;nus,caul'a cranl uenois in uanis locis, & ea, quanuis pugnirc* inter fe uideantur,conciliarc; quod enim in c6 verbj mcncariis 14. a J.&68. primi libri dicat folas Auerr. cauias internas materiam , & forma efle mcdiu > n com; demonflrationis.id parui momentieft, quonia ftfy in us locis Auerroes Anltotelem interpretatur, mi j llt qui in totailla parce loquicur de demonftracio p a ft. ne facla percaufam interna, cuius frcquentifli mus elt ulus.ut nos eadem przcepta etiam dc- monftrationi l.ia.r pcr externam icaufam , qux ranor eft,accommodcinus quantum accomo- dari poflunt.quod a nobisabundc' alilsdecla- ratum ruitin libronoftro de propoficionibus ''k*-* neccflacus,Auerroes igicur ibi prooccafionC/ opcimeloquicur,prx(enim quum in eifdem lo quenti- cis non omnino externas caufas excludat , fed bus. apertcdicac eas quoque ln demonftrationc po tifliraa locum habere , rari6s camen,nempc tuc folu.quando cu efledlureciprocatur, cVin eius xniflionis luminis una cft marerix ncceflicas; C definicionefumuntur;fed huiufcereidiftinctio dumautem illudidcm urarte elaboratumfum inus.caufaillius cranfmiflionis eft ipfenis. N6 igicur fibi ipfc aduerlacuc Ariftoreles.una .n. cft unius rci xquaca cauCa; qu6d fi aliqua funt, quc & cx neccflicate materix, & pcopcer finem fnuit.ca alio,& alio modo confydcrata ab hac, & ab illa caufapendcre dicuncur, Sc nunquam ctitniab utraque xque pendent,fedaJtcrafem pcr pnmaria cft,altera fecundaria.quo fit ut no uti^ubct pofiracqucerTeccus llle ponatur ,fcd fula principali,ut emiflio atramenti in fepia c- tiam line uilautilitate cft neccflaiia ^pptcrma- terum;lcd fublata rpaccn^ ncceflitate non eft ainplius neceiTariaptopterfine;natura .n.aliud remcdium pro ilhus animalis dcfenfione pote- ratcxcogitare, eoautc animali taliconftituto, protnde conftituta neceflitace macerix eft ne- ccflaria,illa emiflioetiam proptcrfinem, quia ahuddefcnfionis gcnus animal illud non ha- re declaracione ad fecundu librQ taquam ad ^p- priumlocuremittit. Qjpd autem dicit Auerr. diftaA. in c6mentanisfexco,;y^ic ^i.fecundi libn,me uctrois diu femper efle caufam excerua,etTcdrrice,uel fi ln com * nalc,nunqua incernamdcilicet forma, uel mate ^undf riam,id facilcpoflumus interpretan,materiatn iib.pof cnim,& formam propncfumprasrefpexir,quas oltcndi mus uunquam demonftracionis mediu eflie pofle, uidelicec maceham, uel formam 1 p- ftusaffe&ionis , hxnanque conclufionem de- monftracioms conftituunt.&forma demate- ^ u "^ e ria demonftrandicicur,quare ncutra in me- f c ' mpcr diocollocan poteft, quum fint dux demon- c*uiex ftratioms cxtrcmitates;Auerrocs igitur caufas tcma& accipiens,ut debet,rclpcdu atTvcTioms, non re J r ' , *s fpcaufubicdi,iurenegatmarcriam accidcn- c ,CIC ** cis, *>el eius formam unquam in dcmonftra- tione medium efle pofl'^_. , relinquitur igirtix ~vc mcdium firfcmpcrcaufacxcernaut cfTe* Cc a ctnx. o7 Dc medio Demon. m trix,aut fin.ilis.ut ait Auerr.qui nomine caufx D cieiuc exrcrno ) runc mediueft certc caufaipia c ife&rici s coplectitur tum erfeftricc extei nam, que, propric cffectm dicitur.rum etiam effectri cem internam.qux dicitur cffeCtnx per emana cionem.quam Ariftor. uocauit nurcnc nccelli- tarem.liccr in hoc.menrem Anftor.ignoraucrit Auerroes , fed obiicerct aliquis, quomodo po- reft Auerrocs nomine c.uv.v cfhcientis comple tu cfhcientem per emnnationem , quu harc lic intet na,ipfe uero intclligat externa , quum di- c .  t cat medium femper eflie caulam externanu i uc*l m- Ad hoc refponlioexipfisAucrroisuerbisdefu terna, roitur,caufa nanq; interna,uelexternaduobus ucl rx- modis appellaxi poreft,aur.n.itadiciturratione tcrna ap Joci,& fubiecti,auc rationc ipfius eilc r. t ic acci- Suobut t ^ cnt i s J eu * cnt i am quidcm accidentis fpectando modis. omnes dictc, caufxdicnncurexcerna?quia ex- tra eius eflentiam funt,quod ibi refpicit Auerr. ut ipfius ucrba tcflantur,etiam fi fitaltenim fu- oiecti accidcs,uel forma, quar lit caufa cffccrnx per cmanationem,talis.n.caufa cft quide intcr- na ratione loci,& fubic&i, quia in code fubie- c t . i c il , fed extctna ratione t ifc ni i.r ipftus erte- ctus , hoc igitur modo medium eft femper cau ta cxtcrna,uteriam aiicric Ariftot.in concexub. difficul 4*4}-fccundi hbri pofterio.quia interna c.ui- us\ rer fa rcfpectucflcnticcfle non potcfr, nifi ide ex b:. ^ jjip^x.comment. fecnndi libri,quandodicit mcdium eile inquibufdam caufam effectrice, fed finalem in omnibtis;quum.n.non ommscf fectus habcat cauiatn finalem,uteclipiis limc , & riiibilitas hommis, fjJfum uuletur q> mediu in omnibus fitcauiaclnalis,prcterea fibi ipii adt uetlari uidetur Auerroesin iis uerbis, quonia :n una demonitratione medium una caufa eft, npn plures, igicurfiin omnibusdemonftracio- nibusmedium eft caufa finalis, in nullaent ca efticiens; quomodo igitur dicit efhciens ikj foluuo qiiibiifdjrti,) Hanc di/Eculratem non modo nullus foluir, fed ne furomisquidcm labtisali- quis attingere aufus eft . Ego puto fentenciam Auctrois hancelle, quum oronis effedhis ha- bjeatcaufam effectricem, & non omnis habear caufamfinalem,non ramen in oronibusmediu lumitur c.uii.t cffecuix, fcd folum in quibufda; at in omnibus fumitur caufa iinalis, uidebcet t ^n omnibus habcntibus caufatn finalc ;non.n. poccfl inrelligere Auerroes in omnibus , ideft demonftrationibus, fic-n.fola caufa finalis me- dium demonl>rationiscflet,fcd in omnibusef- fc&ibusut corum uerhornm iententia hcc fir, inomnibushabenribus finem finis eft mediu dcmonftrationis;led non in omnibus habenti- buscaufaroeffectricemfumitur medium caufa cffcctrix , quia ubi rcshabetcaufam effecrricc finc caufa finali(quod potiflimum in iis contin git,qii.x ab cfficiente percmanationem produ- cuorur,fcd quandoquc cdarn in iis, quc, ab cfli- cffe#rix; afl vbi res habcc cum effc&ricem,tum finalem caufam.mcdiuro fuinitur caufa finalis non caufa effectrix; quia v c pluiimum c6ringic ncefHciens perfc fumpttim non fitcauta ^ppna rei,&adxquata,fed ampla,c\- communis, &: rc mota,quz ablata quidemauferr erfectu, fed po fitanon ponit, etenim hunc effcclum non pro ducit.nin a proprio fine mbueatur,& reflringa tur, 4:contraharurad huncefficiendu , fi quis eium qucrar.cunnforum uadis^&r ille refpon- dear.quiafnmanimaruStVeltquiahabeo pedesj caufam quidem eftecrricem refponderet , fed tamcn quarflioni non fatisfaccret , quonii ani- ma,' ac pedibuspofitis non ponirur neccflariA illa in fomm profectio;nam pnus quoqi amma, acpedes hahebat.non tamen in fotum profict- fcebatur ;reflringirut igiturcaufa illa erlccrrijt ab hoc propofito finc,ur a defyderip uidcndi a- micum,uelaccipiendi pccunias, uelaha einf- modi caufa,fohusigiruf fims (atisfacitquarflio ni propcerquid,& efc demonftrationis mediu" in i : ,,ou.r caulam finjlem habenr , Alia quoqi efcratiocur non omnehabens caufam effedtrt cem peripfam demonflrelur , quam intellice* mus , fi cognouenmus quomodoex caufa lina- li demonftratio conftruatur,quod fortalle pau- ci cognouerunr. Capnt X. quomodo ex caufa finjh], & nuomodo txefficieMe dcmonilrasio contiritatitr . N ' On eric aucem ab re fi particulas f I. AccUn Scji. fccundi hbri Poftenorum di- ^ 0 "* ligenrcr explanemus , ibi nanquC_/ ln x Arift. optimc declarat quomodo er poft. caufa finali demonflratioformctur,fed ita bre- uiter,6c obfcur^, ut neque locus ille , neque res ipTa ab uilo his temporibus intelligatur. Atift. igicur in eoconre.ci.proponitdeclarandu qiio modo ex caufa finali demonftratio fiar , fed cja snagnam afttnitatem , & magnum connexuiTu intet fe habent caufa finalis, & caufa cftcclrix f neque poteft ex caufa finali demonftrario ficri, nifi eriam caufa effedrix in eadem dcmonftra rione cxprimarur; ideopnusformaMn eodem contextu demonftrationem ex caufi efticicnte urjpoftea ex eifdem terminis factam a caufa ft- nali demonftrationem magis intelhgamus , 8c refpectum efticientisad effectum , & cffecrus ad fincm clarius infpiciamus.Sumit itaque hos tres terminos.deambulare poft ccrnam,cibos ad os "vcntnctili non afcendere,c\: fanitatenv., quorum interferefpedtus.&ordo talis cft.vt primus fitcaufa cflectiixfecundi , &' fecundus caufa effectrix rertii,& tertius caufj finalis fecu di,namdeambulatioaco;nafacit ut cibi ad os ventricuh non afccndanr, hocauiem efficii fa- nitatem, fed fanitaseft caufa finalis cur deam- bulansuclitcibosnon afccndete , Atiftotelet , au- 6o9 Liber Secundus. 610 airemdeambulationSuocat C. facitq; minorc A eftconfyderare, nani generatiocauCe cfficien- cctrcuftiratetn j dcindc cibos non afcenderc^ uocat B.meciiurn tcrmtnum , fanitatera dcniq; uocat A.maius cxtrcmum,& dcraonftrat A. i n- efle in C. per roedium B. qux eft demonftracio pec caufam cfficictc, nam caufa effe&rtx uc de- atnbulas a cama fanus fit , eft quoniaro cibi ad os ucntncuh non aicendunr,tedad funduuen Uiculi delccndunr,ubt rit bona digeftio, quatn confcquitur lanitas;fanitas igitur,qu eft caufa finalis cux cibj afccndere prohtbeanrur, demo- ftr.uu r c\ co q>cibi non afcendunr,tanquam ex caufaeificicixc, quufinis,& cfficicnslunt iibi imucem cauk,u: m i.libr. Phyficotulegimus; rubiungitauccin Arift. q>ea dcmonftrarto, qua finis lanquaroefte&us demonftratur ex caufa cfficientc,cft demonftratio exhibcns definitio- nem t quia mcdtus ccx minus , qtiutn fit proxima caula iuaionsxtojni , utponiturcfle, eft eius tis fecundum nacurara prior-generarione effe- ctus.fzpe uero cciam cempore pnor.ideo r ectc dicic Ariftoceles medium fieh prius.quam ma- ius extremu.curo minore aucem extremo com- paratione non facic , qula dc illo cettam regula aiFcrre non poruic,fi nanque illud cxcmplum , quo ibi ucicur fpectetnus , minus extremum eft gencrarione pnusmcdio cermino ', ficuci me- dius ccrminus maiore exrremo , ni prior naru- raliccr eft deambulacio a coena , quam cibos n6 afcendere,poftrema aucem omniuianitas,quz eft rnaiusextremutn;fednonin omnihus de monftracionibus pcr caufam cffectricem fa- ct i s id poilumus aireuerare,quoniam caufa effc ctus fcpe a fubiecco ipfius effeccus feiuncca, & remota eft,& rcfpectuipiius non modo poceft efle pofterior,uerum eciam prior,non.n.requi> ritur uc fic caufa minoris extremi, ficut requiri- dcfinitio.Unitas.n. pcr eam caufrm defintcrur, tur nr ficcauia maioris proprerea nulla ualuit non quidem uiMUCfStf.accepta fanicas, fed ca , B Artftoceles faccre comparatione medii cu mi qux cum bona ciborutn coccione coniutta eft, ut intcrpretCs cuis loctanimaduertcrunt. Hac facta dcmonftraiione doce.c Anft.poflcde eode Ceti.im , B.dcmooftrart per mediura A. & ita dcroonftrationem fieri ex caufa finali, cauta.n. curdcainbuLaps 4 cosoa faciat ctbosnon afcen dvrc cll nc lanus fic,hancautem dcmonftracio- nis rormationcm dicit apparerc pcr tranfpofi- tioucm tV a j*r, Ktytr , autem paulo ante ap pcllauerat mediiun tcrminum refpcctu maio- ris extrcmi.hoc cil oufam cms , ac dcfinitionS fimol,proptcrea *mt dicit in numern plu rali,quia conucrfa propolitione maiore,& fum pro A. ut iincnon amplius ut effcctu, etiam A. oftcau(a,& ratio ipfius B iicunin prioredcmo ftrauoncpercffcctricciu caufam facta B. erat caufa,&ratioipfiut A. ^ppterca B. & A.rationes dicunrur, quia fibi mniuofunt cauf; , & ratio- nes, dum aho,& aho tnodo accipiuocur,& quz nore extremo . De c*aCx uero finali alia ratio cft.uroptimein eo cotnrntario j t.annorauit* Auerroes,fcntenna nanqac Anftotelis uera eft in finibus tanrii fecundariis,in aiiis locum non haber, qua quidem re non paru difficilenvr& * nemine declarari.fimnlque Ariftot.& Aoerrois uerbautomncsintelligant,fciendueftq> pnus p n " n - natura duobusmodisdicitur.uel.n.pritisnatu- '  ra intelligimus fecundu ordine* naturr geneta a, uo bm tis , quemadmodum dicimus elementam ho- modit. mine prioraeflc humoribus, & humorcs mc- bris,dequogenerationisordine hic loquitur Ariftoreles ; uel prius natura inre-lligimus fecu- du ordtnc fcopi,& intentionis natura*, qoi iwc- dus priori contrarius cft, nam in homine prio- ra naturalunr mebra humoribus, & humores clementis , quia natura primario ftatuic mebra faccrcdeinde humores propterilla, &elemen ta propter humorcs,ut ait Ariftor. in primo ca- inaitcradcmoftraiione eft propofitio mtnor,ca ^ pite fecnndi libride partibus animafium , ubj cftconclufio in altcra.inqutt. n. Arid. percau- lain rtnalein demonftrari propterquid B. ipfi Cincft, hzcautem erac minor demonftratio- msfad.r per caufam cffcdriccm . Poftea uero li.uunniu.il iun deinonftrationu dilcrimifub- iungitdtccnsin ca dcmonftracione, in quame duiin eft caula cificicns , mcdium efle gencra* tione primum,& maius cxtrcmum efle genera tioue poftremum , quia medium eft caula crh- ciens,& maius extremumefl effcautem uideatur eadem fanitas eni de- . manus uetb,& baculus funt efficientia fecunda ambulationis effc caufa finalis.illud euenitquo Ytniipu r j a .Finisautem & pnmarius, & fecundarius di niam deambulatio.liccrab Arifr. fnroatur nt ca tv fi-cu- c * potefttumordinegenerationis, cum ordine crK-ctnx nnmana, haber tamen aliudcfficiens dami*. intcntionis;ordinequidcm intcncionis lllc fi- prius.quod Ariftot.confyderare non opus fuit> Ais, qu>'poftrcmnm acquiritur , primarius eft; ncmpeanimam.lllud igirur perpctuo ueru cft, idem tamen cft fecttndariusordine generario- cfficiensprimarium,quod a nne mouetur ad ef nis, quiapoftremo loco gencratur. Quoniam ficiendum, non poflcdici effecTum refpccTu il- urem Anftotelesin eo tz.contexru fccundi lius finis,fed efficics fccundarium , quod abco libri Pofterio. de gcnerationistanturo ordine finc non mouerurad cfficiendum , eft effecTus loqoirur inter caufam crlc&ncem, &caufam fi refpecru ilhus- finis,cuius uicifllm eft caufa cffi- N  0 . , ^ nale,fcire debemus, c. effuicns primariu duo- ciens proxima;caufa igitoc finalis mouet prima f cnrnca bus modis efficere dicitur,aliquando .n. efficic rium agens,& non eft illius caufa , fecundaria_* inccr 6* aliquid propter alium fine, aliquando autccf- uerbagentia non mouct, &eorum eftcaufafi-ncm.ft ficit aliquid non proptcr aliud , fed ipfum pro- nalismnde parec diftercnria inter finem,& cau- j J a - u pter fe ; quando.n.aliquod eft pcr iebonum,& fam finalero, finis.n.dicitur refpc&u agentis pri per fc cxperibile.id, quod line medioipfumef P roarii,quiamouetillud experibihs,atn6efteius ncicacproducir,di.cirurilludefficere propter caufafinalis;agentiurrfautem fecundatiorum ipfum, non proptet aliud , ueluti anima quado non eft finis,quia non mouet illa, fed eft cauia plena habitibus eos contemplatur,caufa cft cf- finahs cuiusgratia faclauel roora funt ab agen tedbix contemplarionis, non tamen proptera- te primario,tdeoxefpcctu horura eft fimul cau lium finem , quia ipfam per fe contempfarionc fa,& crTcdus; ar rcfpcctu priroarii cft quidcnru quxrir, quc finis eft ; quandoque aute contin- cftccrus t fed non eft caufa.Ex hiscolligimus "ve git utcauia cffecTnx aliquem cffccTum produ- rafimuleffe hzcduo, orone rfficicnsagirpro- catnon proprer ipfuro,fedutaliudindeconfe- pter finem , & nonomnis efTcctushabctcausa quarur,ut quandoanlmamouetmanum ut ca- finalem;nam omne efficiensaliquid efficir pro piat cibum,facit.n. motum manus non propter ptcr finem,uel.n.finis cft iilemct cffcctuStfi pro tpfum,fcd proptcr lumptioncm ctbi,idcb eife- ptcrfeipfum producarur, uel aliud aliquid , fi crusille, qui oniinc gcnerationis prior eft, lo- cfficiaturpropteraliud; ideo recTc dicit Auctr. cu finis non habet t ut motionianus, icd finis di omne efncienshahere finem,& omncmfinc ^ 8 * cirur is, qui poftremu gcneratur , vr suprio cibi; habcre efficicns; fcd quauis orone efficicns ha- ^^"g hxcji.quum iit finis primarius,eft tamcn fccun bcat fincm , non tamcn omniscftectus habcc rum.Ar dariusordine gcnerattonis, quiapriusab ani- caufarn finalem; illc.n.qui altcnus gratia eifici omnis Hiaroouecurmanus,deindefumirurcibus;hic tur.caufam finalem rubct,fcd non ille.qui pro ' ' igiturtriafuntordine generarionis itadifpofi- pterfe.urdeconrctnplatione dixtmus caulam ^ e * * ta^utpflmaiiuagensprimutnomruumiit^fecu .n.effectriccmhabetanimam,caufamfinalcrn-> nul- #IJ .II.cSi L-Jber.Sccuadus. rr * I4 pulla, fi ipfa p.er fe exp etitur.ut pofuimus ; mii A nc ulcimu,talis.n.eft ipfa caufa Mn.ilis h c at In qui- butlocu fcabcat dcmou itratioa caula fi aiali . dicamus ipfara fui caufara finalera euc.quia ad fui cifcclibncanima mouct,fed hxc no cft l.ms propiia locutio, hoc autem in omnibus ctfcch- t>us Iocura habecqui pet fe boni, &Jper fe cxpe tibilcs func, cuiufmodi vidctur clie fanicas , hi .n.quatcnus talesfunt, habcntquidem caufara erTedtricern.fcd finalem non habenc.Manifcftu igitur oronibus clfe potcft dcmonfttacionem a caufa finali non habcre locuro ubieffectus non proptet aliud, fcd proprerfeproducitur, eft.ru fimul effec~tus,& finis,quare ex alio fine dcrao- ftrari non poreft , ut fi contemplatio ptopter lc cffici dicatur ab anima,non poceft ex finali cau faderaonftrari, quia alicuius finis gratia nd fit. Jn illis igitur tantummodo huiufmodi dcmon ftratio datut ,quxalterius gratia fiunt , dicimus aucera{nunt$ad lignificandum caufam finaleoi non eotum elfe,qux faciuncfed eoru,quc fiunt Eroinde eorum,qux caufam erTedricera priorc B abent,a qua propter aliu fine fiunt. Propterea Auer. re&c dicit in illo 51.com. Arift.ibi loqui de finibus fecundariis,iisuidchcer,quiab efn- cience per alium etfectum mcdiura producun- tur, proinde non primum , fed fecundum locu ordinc gcnerationisobtinentaprimo efficien tc;per talem.n.fincm demonftratur effectus ille medius,& in illaderaonftratione primura clti- cicnsjfumitur uc minus cxtrcraumifims autcro , qui gcncxacione tertius cft,raecuum eft demon ftracionis; efTectus demuin,qui gencratione eft medius,eftin demonftracione maius cxrrcmui fignificac aucem Ariftoccx cauta finali tunc de- roonftrationc fieri,quando quxftio proponitnx cur tale efficiens tale effc&ura proaucat , ideb ftrimum efficiens tenctlocuro iubicc"h,& ad ta ero qufftionera nulla caufa prxter finidem re- fponderi poteft,nam de proximo efficientc eft quxftio cut erTectum illum efficiat,nullum au- maius excremum fit generatione mediu , caufa ,n.quxricurcurhoccfficicns hunc cifeclu pro- ducat,caufaautem eftquiaa talifine mouccur, Colligerc exdijclupoftumusrarione-ius.quod & cur quxrebatur.cur multacaufamefte&ncchabcn ' ' ' :j tia cx ea demonttrari ncqueant,ratio,n.eftquo Wll(4m niara ucl caufacffc&rix amplior cft cficctu.vel, eflcitn- fiampliornoniic,qu-itiocamcn talisproponi- ccm no tur,ut caufaeftcctnxtanquain notafuraatur,& pollum fubieCtii quclhonis ftacuacur.quo tic ut eftcctnx P cr cum cauta retpondcxi non potiic , led orancs intelu- itliI , t gantcaulx cancuin finalis eam quxftione clle ; non omniaigitur habentia caufam ffeCtriccm cx;ea dcraonilraripolIunt.At q uando id, cuius Caufa quxritur,caufam finalcmhabet, adqux- ftioncm propccr quid cft omnino caulam nna- lem relpondere oportet,idcd Au.ct.dixit in oni nibtis habcimbus caulam finalera hanc clfe de bcrc demonftracionis incdium. Idcirco ucniTi- mum eft illud Arift.dogma,unius reiunam efle. caufam, quanuis enim rcs una plurescaufas ha beat,camen una eft,qux fatisfaccre posfit qux- ftioni propccrquid, quia duro quxrendi mod confydcramus,una quxftio unaro caufam refpii una qu- cir,no plures, uleo fi aba aliqua caufaaffetatur, ft 10 un - illi quxftioni non fatisfit , quod in ipfo Ariftoc. ^'""'.^ exemplo oftendcre pollumus , fi quis.o. qucjat rc fp, c n proptcr quid deambulans a ccena fanus fit, cau nou plu tamfinalcnonquxrit, quiaiam inqucftioncfi- nti nem ipfum proponit de primo efficiente prcdi catu,non quidein tanquam de cfficiente,(edta quara de uibiecto,neqi ut(finem,fed utefTectu, quare caufam tantum efTectnccm proximaev quxftio rcfpicit,utmcdiamordine genexatio- nis inter fubiectu quxftionis,& pr*dicatum,ca aucem cft quia cibiad os uentriculi non afccn- dunt: q fi quxratur cur deambuians a coenafa- ciat cibos non afccndcte^nisquxritur,n6 cfh tcm eft interpofitum aliud efficiens medium,fi C ciens,quoniam efficicns nocum iam in quxftio R5 cur fin.s di- camrca cauijju quidem illud cile ptoximum efficicns coftitui cur, quarc ipfa per fe quxfiio illa dcclarat noiu quxrialiam caufam,quam finale-,utquado qux riturcurdeambulansacaenafaciat cibos non afcendere,fix:aufam efTectricem fpectemus, ca propofitio immediaca, & indemonitr abilis eft ; icd habitafinaliscaufie ratione eft mcdi.ua., , quia caufa hxc no eft media ordine generatio- nis incer cfficiens,cV efTectum, fed uctifque po- (terior, prior tamc cffectu naturaUter quatcnus c!l cius caufa finalis; proinde a priori ca demo- ftratio efr,non a pofreriori , ideo claracft ratio cur finis uocari loleat caufacaufarum, quando . n.cognofcitur proxima caufa erlcct r ix alicuius cffecfus, non manet alia caufa quxrenda,quam finalis, quc rationera reddit cur illa caulaillu efTedum efficiat; redic igitur dixit Arift. in de- monilratione a caufa finali minus excrcmu eile generatione primum,tale nanq, eft ipfum effi- cicns pnmariuro;medium ucto clfc generatio- neproponitur&utfubieccu, & uc efficicns ; at proptcrquid non afcendenribus cibis fiat (ani- tas quxri non poteft,quia nulla remanet caafa, du ponimus illam cfic huius proxima effectrice caufam, hanc uet 6 ultimuro fincm . Vna igitur quxftione una caufa que > ritur;& scper ipfa qu-- IU per eam omnes dubitationcs, etiam qu{ diffi cillimx funt, & folui non pofte uidcntur, facilc fol- De mcdio Demon. Lib.II. ul Torraa. &matc ru acci dctu tn concln fionefco ductur. is foluuntur,ut in ea animus tandem omni amota D i x l it ationc conquicfcar,nam prcrcr multas dif ficultatcs anobrsin prxcedencitracTatione fa- Cile fublaras^aliaefi magni momenti, qua par- uonegotio diiToluere potTumus; multorum.n: ammos hcec dubiratio torlir, quum fcientiarei perfccTaeafir,quando omnes eius caufirnofcfi cur,quomodopotilTirna demonftrario pcrfecta rei fcientiam tradere polEr, fi eiu s mediura fem per unaouia efr.nunquim plures, quu tamen accidcns f?pe omniagenefacaufarum habear, femper aum phtrajquo.n. rhodo unum caufa* genusatiis priercriris,qtias eas rcs haber,poreft plenam eius Icientiam rradererquinuis.ti.pro-' xima rei caufaremorasomncstn fcinchtfasha' beat eiufdem generis caufas,tamen alias aliorii generu cerre non continet. Nbs igfrttt dicfrnus omne accidens,uel omnia hahcre qrratnor ge- neracaui'arurn,ue4falrem rriamferia, forma, & efricientem, fi caufam finalem prtcrfc norr habeac, finalcrn.n.liue clHcienrc habere nullo' E snodo porefVquod igitur ad matferiam.&fbrma: attinet, hacinoinni potifjjma demonfTrariohcr inueniamur neceile eft.mareria nanq; acciden eiseft fubicchim proprimn,quod iocutn habcr rninoris exrrcmi-yforvna uefrVfcft-propria efFen- ria, qu.r ncr genus coarcTatum fignihcatur, 6c eftut dcmonllr.itione m.tius extrcmi'1 , qoare' forma, Sc materlaacxidentis in xonclufionede' inoa!h.it.o;tts toftMincntur , uf au Aurrroes irt camiQenr.f^i.fecundi lib.Pofierio.caufa-Ye ro cfwdrijt efT mcdui derpOnlTMf ionis.iihi nul- laeft caufifinalis; aft ubi r*sut ocuhs, uel pe- dibus.exprimir in ea quiftionc fubiectam ma- feriamjanimalipfumjin quoharc organainsuT, Ihriuit ramen etiam caufam efFcCtricem,qua no ram eflcconftituic,cfT.n.na;uca ipfa',qux caom hiapropteraliquem finem animatibusdedit., qtiamcaufam nemo quarrir.quom omnibus no tafit; quarrerefgiturcurhomo habcat manus eftqua-rere cut'nitura hominimanfi Wgitai fit; & quirerc curdomus habeat fundamenta inomni e<rquarrcre ; ci?rartiF?i domui fandamenta fup dcmon pbfuerir,qtr.-ireindinni demonftriticine facla fttatI0 ; e.< caufa flnillj rnfnnVcxTremCi continctcaufarn ^J," etrecTricem ac-c-fdcntis ucl exprcfst\ uel implici  lt ur cf t?,eamq; Bcraff(,'ci;ftJjpponram eflcnrCefTe eft, ficicnsl Mila, fiharcignotaeiiet.pri^s quarrcntlu efict miuorc qtirena lit CJttfa cfrectfix.quain qucrcrctur pro- P ' T^crqttcmfinesri hscillum crTccTum producar, Otr.nia rginrrcatrfaruTn gcncra, qua- propofitu JkricTifcns haber.rn demonfcrationis coriririetor, prninde cV in definirior.c accidcntis perfecTa , fiqttidem rdtafrf demonlTr.-ttioncra ratidem in h.incdefinTticmern umimus.Hxrfairt , qui ad propdfirar dfrlicultaffienodationemifit ad fen- fcrfcr? ATiftoc.deCTarationem excogicacc, atque Pnhehice pocUitntii;aliorum officiu crir ca,quar pf^termilfa a nobis fuerinr, addere , &' cjiix er- rita.corrige^fe/attlfoum autcm, cVlabdfcsno- ftros xqui bon:que confulercjfiqnidem pro uc rirate, & pro ftudtoforum urilitatc tiberrtcr la? borauimus , 1 ;;! ciirc- mo. N I Vcnctiis,apud Gcorgtum Angelerium 5 Sumptibus PauliMeicti juL. . ' ^ibliopolxPatauini, M. D. L XXX VI.  HOJ tafl r