GRICE E TORRE

 lACOBI FOROLIVIENSIS MEDICI SINGVLARIS EXPOSITIO ET dVAESTlONES IN PRIMVM CANONEM AV I CE NNAE ADIECTA lACOBI DE P A R T I B VS IN V IL ET» V IIL Cap» Doct, i). Fen. iij. expofldone^ ac l^gonis qucejlione^ de malitia compkxionis diuerfe^ TaSula uero ampli/^ima^icy copioflfSima^a priori longe perfe(^ior^ r Ecrly Europsan Boots, Copyriglil © 2011 ProQues! LLC. I N D IND E X RER VM ET VOCVM iiotatu dignarum quac in toto aolumine contineatur» 7S lOf} 1 lO I 10 97 17».' I7P 82 30 B en & albiii quid car» , Accidens tnplex, 4; 7j Accidcns morbi & fanltads triplcx, 4 Accidens duplex* ^ i ^=^^^3iAccidensquid& eft triplcx, Accellio vel augmentum caloris naturalia duplcx» Accidens xgritudinis triplcx» Accns vel Ognij a qlitatibus fenfibilibus e qdruplcx» Accidens tam naiuralc $ voluntarrum duplex» Accidens fubito euenicns dupliciicr» Acetoforum complcxio. Acetoforum corrcdio& nocumcnta» Acos qutd, Acutus multiplicitcr» ^^"^^"o^quamtcmpcraturam fignificc^ Adhacrentiacadattraftionem rcquifiti modU Adipjs&pinguedinis caufae. Adeps 6C pinguedo conGdcrarttur duplicitcr, Adeps quid» Aduftioquid. Aduftioaccidit cholcrg duplicitcr, ^aolefcetis tendetis ad confiftentia codmo gdruplex* «cgritudooculiduplicitcr* ^egritudodiciturcommums multiplicitcr. ^«gritudinis cSi:fanitati9 dcfcriptio duplex. Acgntudoduplicitcr&quid/ ^ Aegritado fimplex triplicitcr, Acgrftudinisfimplicis gcnus primum. ^cgritudinis genus triplex. ^^gmudinum fitus quadruplcx, ^egritudocompofitaquid. 2^g"tudinis vnitas duplcx, A^riiudinum plurimarum tcmpui quadrqplex» Aegritudinis temporum cognitio vtilis. ^cgritudmis denominatio (extuplex. Acgntudines nominandi modus oduplcx. 3 ^ Acgr«udm.c^ ^.^bricu^ alio modus fcxtu' Z6 87- 87 8$ ■ 88 83 Jir I IZ 'r.uz 18S 19S 10 6i 20* 20i 20Z 3J 33 22f t i 74 74 74 74 77 79 79 84 84 84 8y 8^ 87 plex. Aegerrimum duplc» Acgritudo duplex. Acgritudo fuperfluitatis tripliciter* Acgritudo conuertcnda fn aliam »01-;», ^;.,- j 1 Aegritudo contagiofa triple"! ''^'""'^*"^ ^"Pl«* Ac^ritudo hacrcditaria quintuplex, Aegritudines regionales. Aegri tudinis occultae dignofcendae rcpula fex - ««grf tudo pcr eflfcntiam 6C per confenrnm n AegritudofenfibiIitcrl^denV4c^^^^^^^^^ , Acgritudo duplicitcr* ^"^^Ptibihs cft dupFt -^egritudo quid. &>Pondcri,quJd, Aequahsviaduplcx. A^t.^L'".'''^^'"^ fufFicicntia. AequalitcrtcftaurariSdS Aequalc quid. ^»»^»"» triplicitcr, AcquaIcadpoiidu?dupIicitcr. Aequalitasfuftitialisadaliascnmt^ ^ ... 10 I I I I Ji 12 14 J4 JI7 2r «3f 191 191 E X Acris iuuamentnm multlplcx^ t Aerugo, 201 Aeftimatio multiplex» 33 Aeftimatiuae adus duplex# 70 Aeftimatiua duplex. 70» 71 Aetatis diffinitio multiplcx, tz Aetates quacuor, ^z Actas concufijonis* 2 1. Aeihiopes cur debiles 5£:cito fenefcanfy 207 Aetatum varictas vnde» / 20^ Aetatum complexio quid* zof Actas duplicitcr» 20S Aetas quid. 206 Aetatis diftindlio fccundum aftroIogos# 206 Actas perfcdiw quid 6c defcdns» 206 Actatum numcrus fecundum med<c08« 20S Actas confiftendi quid 3C fcnccftutis» 2 07 Actatum afifimilatio tcmporibu8# jzs Agnus anoiculus» Agnicaro* ,80 Alabachal quid« Albaras nigra«. 3^ Albaras quid. ~ Albcdo corporfs* j , ^ Albulaquid* Alchanna quid# Albedo in rc caufatuf dupliciter* 22 1 Alguadi fupcrfluitas. ^ 9 Allium faciens ac deftrucns uentum in corpofC« 1 2 r Allucs quid* 1 8 1' Almuri quid. 14; Alopecia quid» 8$ Alocs virtus oppofita» 'a 2p Altoidon vel bochium cpidimiafc* 80 Alterans corpus humann duplicitcrf 92: Alumen duplcx» lot' Alices quid* tzf Amicitia triplcjf* t Ampullaein vrina duplicitcr; Anatomtxquidconfcratad digtiotfoneni morbbrnm OC'' culforum iti* Aneuryfina. 78 Anh,clitus quid. ito Artimalia fcnfu alf quo exccllcntia, 1 9 Anima vcl Animus quid* '24 Animae virtus cft infimta tripliciter# 2 ^ Animalis imperfecfli generacio ac vitae Conferuatio quomo do aperfcdodiffcrat» • 4^ Anima ficut triplcx ita fpiritua triplex» 69 Animxoperatioduplex* ^nima tcrrena quid« Anima duplicitcr* Animalis motus dupTcx# 6p Animalia leuillimi pili funt timidiflima,quae vero econcra audaciftima* s i Animiaccidcntfa concodlionem prohibere* 1^7 Animaeapprchenfio duplcx» 117 Apcr tionis apoftematis intcrioi^ fignu quin^uplex* nd Apoftcma dicitur gcnerari dupUciter* 3 8 Apoftcma duplcx» 79 Apoftema fcxtuplcx* 80 Apoftcma quid* 79 Apoftcma duplcx 3C quid vtfunquc* 80 Apoftcmatis calidftcmpua quadruplcx# Apoftcma phlcgmaticum duplcx» z ^ Apoftcmatis phlcgmatic! muUiplicitas» 8« Apoftema aquofum triplex» 8*' Apoftema ucntofum duplex# Apoftema putridum* i/ lacob«9*f«Auic« ^ f I N D B X Apoftcmatis calidi cognofcrcttdi flgnum quacfruplcx* 1 1 y Apoftematis calidi in ncruls fignura quiniuplex» 1 2 ^ ApoftemoCx materix mutatio duplex* 126 Apoftemofae materiae afccndcntis fignum fcxtuplcx» 1 2 a Apoftemofx matcrix ad^infcriora dcclinantis idicia» 12^ Appetitus duplcx. 41 Appeticus corrupti curatio» 17$ Aptitudo ad fenfum 3c motum in membro duplex» ej Aptitudo nutricationis duplex» 6y Aqua quomodo Omplex» g Aquae motus dupliciter» 3 Aquacanis quid» 94 Aquarumdiuerfitaspcnes tria* 9^ Aquxbonae conditioncs» 19* 94 Aqux putealis faiubrior coopertaan difcooperta* 9^ Aqua leuifftma quadruplcx, 9^ Aqua putealis quae» Aquae pondus nofcitur duplicitcf» 9^ Aquae malaecocftionismodus duplcx» 9^ Aquac pluuiae laus triplex* «fy Aqua pluuialis putrefacflioni apta* 9^ Aquaepluuialis pcrfecfliofecuiidum Aucrroim* Aquae condudiuij ex plumbo facflorum funt malar» 97 Aquaeftatioilariae quae# Aqugmalaevitandae canort pracHiicus'» Aquaefcrrataeper chaiybem vtilitas» 9^ AquacmalaecS^groffiorumcoriccfliopcr dccocfliocm» 9^ ^ 99 99 100 too 100 100 100 100 lOl lOl 101 101 101 jor JOE JOt 106 to^ 107 107 108 lOS 173 J80 181 181 ISI 108 4« 106 41 V6 42 J80 78 Aqua frigida duplicitcr» Aquae frigidg vis». Aquae frigidac adminiftratio triplcx» Aquam frigidam curare tetanum» Aquac calidae nocumentum quintuplcx» Acjua calida quintuplex» Aqua calida fecundum Ariftotelcm» Aqupe calidae artc iuuamentum duodccuplum» Aqua falfa dupliciter; Aquafalfamcorrumpcrcfanguine intclligit dupFr» Aquarum turbidarum quae reprimunt malftiam^ Aqua falis armoniaci duplicitcr. Aqu3E aluminofx modus exhibendi» Aqux 5cre^ laus 8c proprietas« Aqua aluminofa recundum Galt Aqua ferrea» Aquae aene^ vis. Aquae nitrofaecX: falfae vis» Aquac nitrofaecS^atramcntalis vis# Aquac fulfurcg eftccftuB» Aquae frigid? irrorandofacicm cfFcc^us» Aqfridairrorado facie valetadoem dcfccflucordis. Aquofitas vnde venfatadrcnes. Aquaccuitandaevclfumendae poftcibum ratio, Aqua ticae aucs &:anfere8. Aquatempcratio optima» Aqu? malae correcfiio» Aquae potus praecipuc noxius quando» Arena: maris mocius refolucndrtriplex» Arcna figitificans duplicitcr» Ariftoicles eft magnus philofophorum» Aromata frigida» Arophia quid, Ars duplicitet, Arteri^ notitia triplcx» Artcriarcfiftenstaaui triplicitcf» Artcrfam effe replctam tttrMruer Arteriae tenfio duplcx» "^'^"^"''^' Afperum quid &ienx^ AlTimilare quid» Afic carnis vfus 6c nocumcnta» Afthmaticus» Afthmatidcuraeftpulmo uulpis &aIlorum(imiIiat Atacarugiquid» Atramcntum quid« J07 Atramenti modi quatuor* to^ Atramentum fcriptorumf lo^ Attracfltonis principium» Attracf^io prouenit dolore multipliciter; cx Attracfliua quid» 7«; Auerrois mcdicorum ftimulus» Augmentum pcr humidum tripliciter: 1 z: Aurum aquae quid» i ^ Autdupliciter* 129 B Balnci mcliofis conditio tripliriter* 104, Balneatorum vel balncandorum canon prscflicuf • 1 04 Balnei etymologia. J04 Balneum artificiale triplcx» 104 Balnei vtilitas quae» 104 Balneoi^ modus ^m antic^s diuctfus a modernoi|e vfutio^ Balnei diuifio fecunduni Gat 104 Balncum fccundum duplicitcr» i of Balneum cxiccans» Balneum impinguans, Balneandorum canon pracflicus» 10 ^ Balnei tempus» Balnei operatio multiplex» Balnci noc:umcnta. Balnei aquae marinx nocumentum duplcx# 107 Baurach qufd» Bibcndimultum innoxic ratio» jgj. Bibcndi multum innoxie rcmcdia» Bochium apoftema quid» Borex verus efjecflus * Boilior quid» Bf iala quidt 10» t87 80» 8 1 ^15 10», t74> iSx, C^achexia quid&elus etymologii* Cadus» Calor natuf alis quid» Calefaccre dupliciter» Galidum cxtingui duplicitet# Calor dupliciter» Galorinoftrocorrefpondct fubiecflum duplejc» Galoris diminutio duplex» Galor agit corpus noftrum duplicitcr» Galculoforum canon pracfiicus» Caluarij complcxio» Calor velcaliditas duplcx» Galorintcnfiuc diftcmpcratus dupltcitcr* Galor diftempcratus dupliciter* Galidum duplicitcr» Calidi naturalis cxtindio multipliciter; Galidum autfrigidum agunt duplicitcf ♦ Calidum agcns abfolute» Gambium vtrum fitanimatum» Canon quid» Cancs proptcf quid corrodunt olBi Caticer quid» Canccr duplicjter» Cancrcna quid» Canccris matcria# Canceris cura duplcx# Canicieicaufa triplcx# GantuspondcratiS^ P"Ifu9 propowlo dup!ex# Capitulum quid» Capillorum crifpitudo fecundmij ArUfi Capillorum flaucdini* Caroquintuplex. Catoquid^ cft duplcxf 18« ^•itf»4e. ts 34. MOW Ilf 141» t9C l9t ioz. ^09 tit 21 1' 49 7S V% 791 sr 9t! st tiir I4ir if 4* Caraxatio 78 I6f Cafraxatio quid„ Carofalitar Caroporci hxdi» Gaftratiofaciteffoeminatum&niabrum morum» 44, :eriaduplex» 4 4 4 7 IN D E X 72 S3 S8 89 69 89 89 89 105 Cafei materia duplex Cafeus tripliciter» •Caufarum genus quadruplcx# Caufa difpolitjua quid» Caufa materiahs duplex, Caufa efficiens triplicker, Caufa tripliciter, Caufa quid, * Caufa impedics Hutrimentu ab hcpate vcl fto duplex» 2 s Caufaduplexfecundummedicos» * Caufa triplex. Caufa corporahs qux* Caufaercdadiffinitio» Caufa primitiua quid» Caufa antecedens duplicitcr. Caufa multrplex» Cauf3Eneceliar;3cgcnus fcxtuplcx» Caufarunonneceaaria^ modusoperationia duplcx, Ccntrumterrxduplcx. ^ ^ Caepe 3c fimilia cur cxterius data mutant corpus , interiua verononcaufafextuplcx, ,0. Cerebri compIexio&: operatio. Cerebrum an principalius hepatc. ^ . Cerufs proprictas ad vulncra, 1 0 , ^crufe nocentis intertus 3c no extcrius ciufa duplcx. 1 04 Cercbri emundoria quibus purgatur. , , ! Chiftisquid, Chorda. Cholcra triplicitcr» Cholera comparatur ad duo» H J:.ho era redditur non naturalis dupliciter. \r ,VJK)lera nonnaturalis duplex» ^ Cholera nota (S: famofa. Ctolerfi„heparca^i„ftomachomal.iplic,«c,„o„p/ar Cholera nota & famofa duplcx, ^ Cholera nigra duplcx, ^ Cholera praffina quid. ^ ' Cholera zinaria. ^ ' Cholerx dominantis figna. ^ * Chymus duplcx. »77 Chymus quid SC * * ^ Chymus nigcrquid. Chylus. t^S Chylus in hepatc diuiditur in trcs partcs ^ 5 Cibus duplex* *^ ^ • Cibus in effedu dupliciter, ^** quantitas duplex. ^?» Cibi acftatis, *<?7 Cibimenfura, 157 Cibus tcmpcratus, Cibi parciendi ratio J:;;biaftri„ge„testriplicit„. * ^P'!^:^''^"''"''^^'''^»^^ «hibiri.. ^biconfuetudinum. Mborumvarforumnoxa, '"^* Ciborum variorum miftio duplcx, , 70 C«bi deledabilis eligendi condiiio duplex. 1 7 j Ciborum dulcium noxa, ,7^, 7^ Cibi fuperflua & cius inundationis rcmcdia, . 7 ^ Cibifenum. Cibi cahdi corredio# ^ 7^ Cibicalidi. Cibifrigidicorredio. Cibi craiTi. ^ Cibi crafifi corrc<f?:io» ^ Cfbi laborantium. Ciborum malorum fumendorum ratio* 175 Ciborum dulcium corredio. Ciborum ficcorum nocumenta» ^ Cibi vncfluofinocumenta. Ciborum frigidorum nocumcnta; Ciborum acctoforum nocumenta# Ciborum falforum nocumcnta* j_ Ciborum vifcoforum nocumenta. ^ ^ Ciborum pracparationis regula?*^»* Ciborum diuerforum nocumcnta* ^ Cibivniuscomplcxiooppofita. ^ Cibus duplex» Cinis duplicitcr. Cifternaquid. Citrinum duplex» Citrinitas quid. ^ Ci trinitatis indidum» Claritatis caufa. Climatis primi latitudo. Climatis fccundi latitudo. Climatum diftindio. Climatum diftantia duplicitcrt Coagulum. 4^ Coagulum vbi rcperiatur# Coenarc folitorum 8C non canamlum noxa oduplcx» 1 7^. Colchodea quid» 5' Colica dupliciter» Colicoijj doloijt vchemcntiilimoq! canon pra<flicu8« loo Coloris capillorum caufx» , j ^ Colorrubeusduplex. j^^, Golorrufus&fubrufus» Colorfufcus. Colorbrunusduplcx. Color melongianus quid» Color gipfeus. Golor ftanneus» Golor cburneuB» ^^^, Golor innatus quo patflo calidum cxtraneum 6C frigidum P^"^^* tis Colchodea quid» Golorcitrinus duplex» Golor palcaris quid» j^ Golor flauus» Golorrufiis. Golorcitrangularis» Golorigneus, , Golor rubeus. ^ Golorclarus» j Golorcroccus# j^ Golorviridis dupliciter. ,^ Goloraeruginisgris quid. \Z Golor ircos quid. , Golor phifticorum. j _ Golorum diucrforum indicatio» Golicafrigida quid. Golor carminius quid dC ciu8 indicium» 1 so Gompofitfoquid. ^ Complcxio vd romplcxionatio» p lacobtS^itAuic» i{i irj I r N D Complexiodupliciicr, ' " ^ 9* CompkxiomUltiplicit^r, , , 'Conipltkionis ponderalis notltia dup ex- lo Complexto hominis propinqua aequalitati duphciter» lo Cbmplexio refultans dupliciter, « ^ '.Complexio fpiritus & principaliu cooiparatur ad duo, 1 2 'Cbmplexio quaclibet eft duplcx. J 9 ',C6mplexiugcneiationumquid. . 2<» .'Complexioquid. Cbmplexio duplex. f C6mplex onis frigidx caufa. 'Complexionisca<1d3Ecaufa» Complexionis lignum. ' ^ C^mplcxionisconsnofccndx per carnem 8C adipcm re^/ Cbmpkxionis cognofccndx pcr capiUos modus quin/ tuplex, ' • -j- • ^ Complexionc cognofcendacper colore corporis idicw» ns Cbmplexioms calida^rignumquintuplex» »7 'Cdmplexionisfiigidacfigna. ^ »7 Cbmplexionis ficcae lignum quintuplex» J »7 Complexionis fignum dupkxpcr appetiiuni» 118 •CSplexiocognofccdaper operationes multiplicitcr» I 18 Gomplexioniscognofcendaepercxeuntiaindicia» 119 Gomplexio calida fiigida cognofcenda per difpofitio/ nesanimac» ^ , „ * ■* ^ Complexion s ^\cc^^ 3C humtdac cognofcendac fignum per animxdifpofitiones* _ ' ' C5plexionis cognofccd3eperfomniufig.luduplcx. i jp .Goplcxioniscognofccndxperaccidctiafignanouc. 1 20 Complexio malajEqualisduplex* ? Complexio temperatior alia dicitur dupliciter, a 1 i Cdmplexio temperatioralia dupliciter* Complexio mala diuerfa 8C acquahs qug. 1 ^ 9 Complexionis malx caufa dupjex. 2 2 9 Complcxioms malae fieuti§ modus dupkx, > 1 9 Gomplexio mala fada dupliciter. 2 2 Complexio corrupta quadruplicitcr» 2 30 Complexio mala aequalisit 2 3 1 Compofiti natutalis pars duplext 2 3 < Compleocio acqualis quid dc diuerfa, ? 3 3, Complexionishigidaeaccidentalis cognoGccndae fignum odliiplex» ^ 120 Coinplexionis humidae accidcntalis cognofcendae fignum feptuplex. . Copronisficcgaccfitalis cognofcedg fignu feptuplex» tio GomplexionistemperataecGgnofcendacfigna. 17 Gompofitioniscxtra aequalitatem fignum 3C exemplun| triplcx» 12/1 Gomplexiocalidaquid. 140 Gomplexio frigida quid. I4t Gomplexiodiuerfa triplicJtcr» 14^ Gomcftio quot vicibus fieri dcbeat. i 7 1, Gomeftiofatians dupliciter. 17, ComedenJi ufus mutati noxae. 1 7, Complexionis diftantia duplex. loz Complexionis varietas vnde* v-»ompiexionis vtiricids viiuc. Is/j Complexio indi permutat ad illa fclani dupliciter* 1 93 Copronis infequecis forma ab ilU infequete maieria 1 94, Complcxionisperfedio vnde. jptf Go.mplexiotempcrantior alia dupliciter, jp^ Gomplexiomembti duplex<5<:quid. lot Gopfonemembrifiniilarf nutrimento dupliciter. 203 Cpmplexro innata dupliciter. 203 Complexio triplcx. 204 Cpmplexionalis menfuraquadruplex» 204 ,CompIexionis mc^bri inucftigatio. qu^diuplex» 204 Complexioneiui. " , ^ jq^ 'fcomplexio naiuralis quid# r. , , Complexionum varictas vndc# jojj Gomplexio aetatum quid. 2oj Contradidio tollitur ab Arift.et Alber* 7 Contradidio tollitur dc phlcgmate* 2 7 Gontradio quid 3C Gong:cgatio . 40 pontradidio inter Ariftotclem (Si Galenum dC Auicenam^ . defpermatenon poteftconcilrarit 4<5 Continuitas certa quid. 4^ Gontinuatio mcmbrorum duphcitcrt 4f> Confonantia quid. i 3 Conucnientia quid. 194 Contradidcio dodtorum de coriandrozin^ibere 8c meIiIo> toacanifo. 214 Contradivftio in motu altcrationis» 231 Corpus dupliciter» 7 Cordiscomplexio cur nobilior cft complexione aliorum mcmbrorum» jo Corpus dicitur maius vel cxtenfius alio dupliciter. 2 f Corpusdicituralio rarius quadruplicuer» 26 Cornix quid (S^ cft duplex. 3^, Cordis ncccifitas triplcx. 4,. Cordispanniculus duplex. Corprincipium radixC^minera virtutis viialis. CiP Corporis liumani difpofitio triplex. 74 Corporum fanitati aegritudini iieutralitati fubiacentium ordo. .. 85 Corporum diftindlorum a Galeno ordo nonuplex. sc Goriandri proprietas. j^^. Corpus gracilius cocteris quid fiu , , ^ Cordis accefifio 8C raceftio quid. , ^ ^ Corpusaptumhorripilationi quid. ,4, Corpusliquidum diucrfarum partium in fc comiftionenj Corpus noftrii calefieri vel infrigidari dupliciter» j 9 1 C^ordis mcnfura caloris duplex. jQ^y Cbrdis confcruatip per aerem. ^q^, Corpus rarius alio quiiituplicitc^ ^ , ^ Corpus humidius alio duplic/ter. ^ * Corpus humidum dicitur duplicitcr. ^ , , Craneiapoftemaaquofum triplex, Crudum tripliciter. ^ Cuftodia fpiritus. Cutis duplex. ii i Cutim appropinquare aequalitafi certx duplicitcr. * ' ^uzezt ^ 103 D Dabaon quid* Dadylorum nutrimentum. Pcfcrefcere. Dedecorationis genus quadruplex. Deipotentia duplex. Dememil quid. Dentium materiat Dentium ftupor. Deiifum quintuplex» Dciudatio quid. Detruncatiovcldemudio quid, Diaromcs quicj, Diana menftruis caruit. Diaphragmaduplcx. Diaftole quid. . Diflfcrrc qurd. Digcftio vcl clixatiof Digeftio quid. ' :>.:r:^'ihi-tjiu : Digeftio 8c maturatfo idcm 8c cft duplcx; Djgeftionis motus localis quadruplcxt Djgeftiuapuerf(S^iuuenis quali»* Digeftiuam 108 ss 125 48 87 47 7^ 127 194 eo ci ■Digcftiuamindigcrccaliditatcplusalijs virtutibus intelliy gitur triplicicer» 6^ Djgeftiua duplex» 6$ Digcftione i pueris ec fortiorc i iuucnibus dupliciter» 6^ Digeftio quadruplex. m Digeftio tripliciter* 21 y Digeftionis ordinatio duplex» 2 1 1 Digeftionum numerus odauus« 2 1 $ Difpofitio dupliciter^ 2» 72 Diftemperantiac dupliccs» 17 Diriolutioquid» 2? Difcretiua virtus an detur» S9 Difcretiua virtus quinta» 59 Otfpontio parans ad aliquam fotmam duplex» 6i Dhlocatioquid» 78 Diftemperantiae cognofccndi modus* ^2 Diftillatio quid* 96 Diftbnantia quid* >32 Difpofitiones prgparates ad cam naturale» rcducunt, iZ9 Difconuenientia quid* 1 94- Diftemperantia duplex. i9(* Diftemperantiafimplex qux &«Componta» iffJ Djftcmperantiafimplex duplicitcr» Jp7 Diftemperantia quadruplexi ^99 DilTolutio duplicitcr. 208 Diuerfitasindicftis. 78 Diucrfitas coplexionis hols caufat diucrfitatc pulfus, 141 Dodrina quid, .1 Donumquid» i9 Dprmicntium fitus» 167 Dubia»U27.2 7*2 8*l!7»32»jj»j7»j9,4<j.49» jj.f4.J7»fP* tfO,<J2.<J6»92.93»i2 8ajja40,l4t»142.l43»I45»t4ptl5b lf4»202»204» Dulccdicitur duplidtcr, 27 Dulcium ciborum noxa» 174 Dulcium nocumcnta» ' ' 173 Ouritieigencratio duplcxv 21 E ^Ebrictatisfrcqucntis nocumehta« Ebrietatis iuuamcnta» ' ' Ebrietas duplex, Ebriaatis velocis caufae» Ebrietatis cito comparandae ratio» Ebrietas fumma quomodoinduccnda# Effedus duplcx» Egeftionis quantx duplcxindicium» Egeftionis fignificatio» Egeftionis humidae figniffcatio multiplcx» Egeftionis vifcofaefndicatio6<: fpumofx, Egeftionis ficcx fignum quintuplex* Egeftionis miftae iudicium. ^ Egeftionis color naturalis. ^geftionis albae figniffcatio duplex, ^geftfonis citrinaefupcrfluxigncac indicatio# ^geftionis nigrae indfcatio. fcgeftto viridis duplcx 6C cius indicatio. |8eftioineata. fcgeftionts mclioriacondittoncs deccm» Elementun, quid. Elementumtriplcx, fclementorumnumcrusduplicitcr. iL7~upr^p^^^^^^ |mment<arumparuarumgcnusquintuplcx. ^mpiriciqui. EpiIcpCa&paralyfisdupIicitc^ 5» 187- 188 188 37 1^2 i6z 161 M6i tCs l^S tC} tOi tds r^4 7 7 7 9 210 100 79 107 1 12 III 82. 78 I7S 2f l8, \97 %t- 20$ J8 '5 8*7 2. 71 12.8f D E ^ Epilepfia dicfturhicranoxa; Epilepfig cura per peoniaai„ Epfefis quid» Eryfipela quid» Efchara quid» Eflfc in potentia modus quadfuplex Enfe incomplctum vel in potentia quid* Euacuatio naturaiis duplicitcr» Euacuationis indebit^ «^aufa dccuplcx. Euacuatio non naturalis duplcx, Eucxia quid» Excoriatio quid- Excrcitium poft frudus dupfcx^ Exhalatio quid» Exfccari duplicitcr, Exis quid«. Exiccatio duplicitcr# Expulfiua virtus duplcx# Expulfiua quid. Expulfio quid» Expiratioquid» ^ Extrcmum in latitudinc complcxlonis humanx dopli^ cftcr. F Famis naturalis motus multiplcx* 72. Famis quid» «^g Fatnes duplcx* jtf^ Famis tolcrantiac in biliofis noxa* 1 7^4 Faftidij ciborum caufa* i^? Fcbris quid. 7% Fcbris duplcx* ^7^. Febris pcftilens. Bt Fcbris cphemera quarc materialif*' 'x ^9 Fcbrientis aegritudo duplcx. iP» Feti quid«. f Ficuum nutrimcntum« '%Ci Figura varfc, « Flatnsquid. Iio Foemina cur pinguior mafcu[o« 1 1 i Foetus mundi ac fcetidi caufa* 4S Forma tripliciter. iS^ Forma 8i figura varix, 8 Formica quid Sc duplicitce» '79 Formica miliaris quid» 8 *J Formica duplcx. Forma fpccifica triplicitcri jpo Forma triplex. 93 Forma fpccifica qufd* '220 Forma fpccifica fecundum>9*Thom5 <K Auetroifm* 2 20 Forma fpecifica quadruplcx» 3 20 Forma fpccifica duplcx» 120 Forma fpccifica quadruplicitcr^ 120 Frigiditas duplidtcr# 1 8 Frigiditas an virtutibus naturalibu9 contrarictur* Fricationis corporis in folc cfiicdlus* lo^^ Frlgidum duplex» »45 Frigiditatis figna» Frigidum agit duplidtcr; 221? Frigidum agit abfolutc* 221' Frumcnti complexio proprictas a<f msituranduni^ j ( Frumcntum optimum» ic/^ Frumenti clixati noxa« ^ Frucfluumvfusrcgulx xy^ Fumus quid.< ^ 1* FurcuIuB quid» Furfurcs invrina* G Garbum:fccundum Thomam# 'ajo Gcaerationis duplids principium duplejr; Iaco«9»i*Auic* Ggneratio prima quld 8c quomjKfo* Generatio quid» Cjigantis gnanipigmci, Cilandula quid. GJanduIa dupIex«Cpura tX:fcrropIiuIa# Glandula diffcrt a fcrophula» G.faiudulae differentia a nodofitatc ncruo^j fextuplcx, Graduare membrum quid, Gf^tia duplex» Grauitas <S:Ienitas dilplicitcr* Gtadus qualitatum quadruplcx» Gradus dupliciter, Gradus medicinarum folutiuarum quadruplcx» Granorum fuccus &granatum triplex* Granulum quid» Guloli Sc hoies habetcs raros dentcs funt brcuis vitc Gulea quid- Gypfcitas quid. H I N 77 Zt 85 I 7 9t 9i 92 34 8t Haemorrhofaicus» Haereditart) morbipraetcf quinquc» z% Halyabbatis crror dc fequcntium ipfum. 1 3 5 Haecfiici 3c pliihifici quarc no faepe fpafmii incurriJt» 1 o j Hfcfiici ucnietis in phthifim balneadi cano pra<flicus i oe Haedid quo balnco balncandi* Jo<^ Hemoptoicus quid, iq j Hepar iuuare ftomachu in digcrcndo muUiplicitcr» 3 f Hepatis panniculus duplcx» ^ | Hepatfs difpofitio cognofcitur duplicitcr* ioj> Hcpaticus quis, i,^ Hcrpes ertiomenus quid# 78 Herniaquid» Hcrba pirctri. 'jj^ Haedi caro. j so Humor triplic/tcr. 21 j Humanac fpccici d^JFercntia ab alijg duplcx* j i Humanae complexionis ccrminus duplex» 11 Humor duplcx . 1^9,^9 Humorum difpofitio attciktur clcmentis* Humiditas duplcx» Humfditas dicit duo. Humordupliciter. Humiditas quid 8c efi: dupliciter* j a Humor quadrupliciter ^6* 1 89 Humor non naturalis triplicitcr.- ^ Humores quatuor dupliciter. . Humorum motus quid. Z Humorquid. Humormelancholicus purus quid 8C eius iudidum. 4? Humrdum didum quadruplicitcr 8c quid. ^ ,0 Humidum didtur melius dupUciter. 2 Humidum didiur melius pro vita duplicitcr, 2 Humidius altero dicitur duplicitcr. 2 H umidftas duplex& quid. 2 Humiditas fecunda quadruplcx. Humiditatum fecundarum pofitio quadruplcx» 2 , ^ Humorum principium gcneratiuum duplcx, 2 ,^ Humor peccans quid. i.j Hydromclis modus trfplcx, 1 7^ Hydromel q^id. I45 Hydropifis carnofa hypofarca didtur* ^6 Hymenquid* 11 j Hypoftafis an debcat cffc in urina fanorum. Hypofi:afisquibusuMs contingat quibuaucnom iV^ Hypofi:afis non naturalis duplex. , ^ ^ Hypoftafis petaloydis indicium» , ^ 5 Hypoftafi^herbinxindicatio. jj^ Hypoftafiscrinoydis caufa Hypoftafis crinoydis nigrae caufa* 1 y j Hypoftafis carnofa dupliciter,. , j g Hypoftafis adipina duplex 3c cufuslibet caufat i y s Hypoftafis faniofg indicatio. Hypoftafis mucilaginofac indicatio» i %g Hypoftafis mudlaginofae in podagra 8C iuntflurarum do-' lore indicatio. Hypocapillaris caufa 8C eft duplex. 1 y 9 Hypoftafis fimilis fruftulis fermcntt ^ndicatio» 1 S9 Hypoftafis arenofae indicatio. 1^9 Hypoftafis fanguifugalis fextuplcx. 1^9 Hypoftafis habens partes diuer fas duplex. 1^9 Hypoftafis coloris rubei indicatio. 160 Hy poftafis a loco triplex indicatio, , 60 Hypoftafis ex loco figniffcationis cxcmpla quadru» 1 60 Hypoftafis defcenfus duplex. ico Hypoftafis diflFcrt a fanic. 2 2 2 Hypoftafis laudabilis fubftantiae qu«# 225 1 Ideritia quid Icflerftia duplcx. Iciunum intcftinum» Ignts locus duplex. Ignf s leuitas duplex. Ignem exiccarc duplicitcr. Ignominiae amodico fiigicndf canon» Igncitatis iudicium* Imaginatio quid. Imberbiras quid* Irapregnationistcmpu»» Impraegnationis iudicandae pcr vrina fignij grauc^ ict Jnclicium apulfuanccrtiusindicatioab vrina* 128 Indiuiduum quid. Indiuidua duoconfimilis complcxionis duplidtcr. 194. Indorum fcnmm in 30 annis» 2 10 Indus quid. , ^ Infri^idari vel exiccari duplicitcr. 18,197 Infians. InBatioquid. Inffrmitatis cognofccndae fignum multiplcx» 149 Ingredfcns corpus noftrum duplicitcr» 142 Ingredialterum duplicitcr. Infpfratfo quid. InftrumcntummoIIe&durum. ,4, Inftrumcntum a medico applicabilc mult/plcx^ 2 1 7 Intellecflusquid. loannes Beduolus ciuis mediocria facfhis tyrannus, lotf Ira quid. ^ Indicium mcdrcinarum. > Indiciumduplicitcr. luncfjurarum canon pracflicus drca approxlmationem lo^ calium. ^ ^ luncfiurarum ^podagra optimum remcdium, los lurisalbinocumcntum. ,80 JuspuIIia^gallinc* aso lultuia duplcx. to -luuamcntum dupl«# x luucntus quid, luuamcntum quid* 4^ Iuuamentumtriplcx# luuamentum eft.fcruitus non e contrario* 4f L Laborduplcx» 147» ^borinflammatiuus qufd» j LaccrtuB 8jtI47 147 II t 9 9 9 l4f 147 i2r fii 47 I-a£?ertus quid. Lcnequid, ivcniigo quid» Lcprg caufa imprcgnatio in mcftmig» Lepra quid Lenitas duplicitcr» rigamentum» Ligamentumquid&cft duplcx^ Ligamentorum neccffitas triplcx*. Liquidum quid» Liuiditatis caufa* Locus duplicitcr# Locus quid» Luhac radrj, Lunaeproprictasincaufandofluxu & refluxa» Lupus morbus quid» Lupiaquid, M Maculaquid, Macie^ fuperflua quid» Macianum quid. Macrcdo duplex. Machinardus illufof mcdici» Magnctis uirtus. Malitia conftridionis dupliciter» Mamillarum complcxio» Materia dupliciter. Materise dcclinatio ad expulfionis viai; Materfanguinis quid, MateriaEapoftemofg mutatio triplex. Materiacommunis fecundum medfcos quid. Medicina tripliciter. ^ Medicina temperata quid, Medicina duplicitcr. Medicina talis duplicitcr. Medicina diftemperata quid* Mcd.cma venenofa dupliciter. ' Medicina nutriens quid. Medicina tempcrata duplejf '^' Medicitiae temperatae confei^jj^ ^ j,,^ |^ J J^icdicinaconferuatiuaduplex Mxdicinae conferuatioduplcx* '^^ ^edulla duplicitcr. i^uSd"^^^^^^^^ ''^'^^" ^ejancholiaconfertnutricationi tripHciter j^elanchohatriplidtcr. •Melongia quid, >»f Melancholia domfMo.,.- r ^ MedicicanonS?"'''^^^^^^^ . . ^ i8.r.4 MelanchoIi:.cauft " Meloncs* * Mcmbrum multiplcx, * ^ ^ Mcmbrumnoftricorporisduplcx, Mcmbrumprincipalcquid ^ ' iyWmbrumquid/ I N D E X 71 7tf 81 48 7 20 41 41 «47 7.8 77 203 20S 78 8z 84 94 tl4 »4f 219 78 20 59 78 tiC 22S 2 t6 16 16 5)2 92 2 7 30 39 39 4« Mcmbrum fimplcxquid* Mcmbrum dicitur reccptaculum triplicitcr# Membrorum fuperfluitas dupiex. Membrum confimile^eius fynonyma. Mcmbrum compofitum $C eius fynonyma, Mcmbiorum hominisdiuerfitas quadruplex, Membrum triplcx. Mcmbrn gencrans fperma ante tcfticuloscft triplcx* Tt Mcmbrum rcftaurabile tripliciter. Membrum habens fenfum dc motum duplicitcr, is Mcmbrum participat fenfu 8C motu dupUcltcr» lo Mcmbrum habens tunicam dupliciicr » Mcmbrorum complexio duplcx» Mcmbrum molle quid. - Mcmbrorum forma quid, Memoria quid. Mcmbritcmperamcntumduplcx, Mcmbrum infrigfdari ue! diftcmpcrari duplidter. iptf Mcmbrum humidius duplicitcr. , Membrum cxiccari duplicitcr. Membrum iiifrigidariduplicitcr» ,03 Membrum humedari 8C exiccari duplicitcr^ 1« 8 Membrum Irigidum duplicitcr. Mcmbrinutrimentum propnum duplcx. ^ Mcnftruus fanguis quid. * Mcnftruatio eft fignum ftcrilitatis ucl fcccunditati»» 47 19 99 35 I 194 9 9S '2T*8f Meritum. Mctalla dctcrioraniia aquam quac Mcferaica quid^j: Mifenteriumv Miniftrare quid. Mifericordia duplex; Mifti complexio duplicitcr quid» Mtxtio quid. Mobilc motus fucccffiui ubi fit# Molamatricisquid» Mors duplcx. Morphea. Morbus confimilis quid 6C Morbus ofFicialis dc Morbus communis. 75. Morbi diuinitus immirfi ^d &utr5 fint in gcncre aIio9»7 f Morbi ofFicialis ucl organici genus quadruplex. 7 s Morbiplafmatcuelformationcgcnus quadruplcx» 75 Morbi primum genus in figura. 7 5- Morbifecundi inuiafpccies triplcx, 7^ Morbi tcrtij.f.in rcceptaculo fpcdes quadruplcx» 7^ Morbi quarti generis in fuperficic fpccics duplcx» 7fi Morbi quantitatis fpecies duplcx dC prima» 7^ Morbus in numcro duplcx* Morbus in focietate quid* Morbi in focietate fpecics duptcx, Morbus fan(fli Antonij quid» 75 Morbus compofitus fortiturunitaiem quadruplicitcr, 79 Morbillus quid. Morbi comagiofi ^^37» Morbi hercditartf praetcr quinquc» 83 Mordicationis vini rcmcdia» 1 g ^ Morsquid. 209 Mortis aducntus duplcx# 209 Mors naturalis 6c praeter naturaiti duplicitcr» 109 Mors nalis a prftcrnaturali diffcrt duplicitcr» J09 Motustriplex. Motus voluntarrj agcntia» Motus tam naturalis voluntarius duplcx* tto wotionum diucrfarum modus fcptuplcxt t to Motusduplcx* motus contrarius dupliciter» 1 2 8 niotus reflcxionis duplcx* 1 2 s tnotum multum inclinare ad Monc gradualc dupfr 1 44 IN 167 rii 19 40 41 Mufculoium folutionisconiinuindody» quadruplcx» 72 Muficaquicf^ tix Miifatriplcx» 13* Mutacheiim quicf* T MiJtatio duplcx» 91 Myrach quid* 3>8 Myrachia melancholi^» ns Motus pofi: clbuni« MulacUach qutd, Mug3c quid» Mufculi complcxioduptcx* Mufculus integraturcx triplicibut* Mufculus qukJ» N 180 it9 xid 24 39 54 7S 118 138 ipo 209 28 Nabit quid* Napellidifferentiafpccifica duplcx oppofita» Nali gericratio, Natura quid* Natura membrorum triplicitcr* Naturalc muliipliciier» Naturalitas qaintuplex* Naturale tripliciter dicitUN Naturalis res duplcx, Natura dupliciter. Naturalc& prxternaturam duplicltcu NcceUarium dupliciter» Neceffitas declarationis 8c conftricTttonis cordls dC artc/ riarum, i 3 f Ncceffitasdicituriuuantior dupliciter» lic Necelfitas vehemcns. I40 Neruus duplex» 40 Neruorum noftri corporis^ paria funt triplicicl« 40 Neruum c/Ie principium duplicitcr» 50 Ncfui optici quid# 73 Ncrui incifio 8c fiilura vel contu(io« 7 8 Ncruus triplicitcr. 73 Ncrui coplcxio* 'j o f Neutraliias duplcx» i 8 8 Nigredo in re caufatur dupllcitcri; a 2 1 Nitf laus quadrupUcitcr. «77 Nili laus fecundum Gatenum* 98 Nitrum falquid. 'jo7 Niuis&glaticiufus triplcx» o9 Nix quid. «}j Nocumentum opcrationis contingit triplicJter» ^2 Nolime tangerc quid. 75 Notitia duplcx. y 2 Nutritiuae virtutis acflus triplcx. 26 Nutrimcntumaduenirc nutncationt mcmbrorum cx fan^ gumc tripliciter, Nutriens quid. Nutrimentum duplcx 4,^ 210 Nutrimcnti mcmbrum quid* ^j. Nurriens verum quid. Nutrimenci competentis conditio duplcx» 5 3 Nutriens duplex. Nutriens contingit calefaccrc duplicitcr» Nutriens calefacerc intcnfiuc duplicitcr» p j Nutrimcntuit, refpcdu fubftantix noftri corporis Conucrtf bile tripllckcr. Nutrimenti quamh^s nimia laedit duplicitcr. 94 Nutrimcntum duplicUcr, Nutriens tcmpcratum» * Nutriens triplex, Nutr fmcntum duplcx» Nutricatfo duplicitcr* O Ocros qufd« 138 ^oi ^t4 D E X Oculi argrltudo duplcx# « Oculorum fignificatio multiplex» Ocultum primumquidt Oedemia. 79 Oedematodes phlegmonodcs* so Gedemaduplex. z% Olcratemperata qux. ^4 Oleifotus vfus. 118 Olerum calidorum vfus» J 7 8 Oleruminfipidorum vfus# J78 Operatio quid. 5 Opcrationum gradus duplcx, s Opcratio tripliciter» 4^ Operatioduplex f 2,69,2 it. aio Opcrari accidentaliter dc cflcntialiter» co Operacio virtutis nutritiux 8C fenfus dC motus dcftruuntur dupliciter» Operatio fingularis 8C communis triplicitcr» 7 x. Operari vcloperatio dupliciter. Operans aqualitate quid «p» po Operans a matcria quid. Operans a forma fpeciffca quid, 89 Opcrans a qualitatedupliciter. Operans in corpus humanum triplcx» pi Operationis nocumentum triplcx. | f | Opcrationisfortisgenus fextuplcx» ng Opcrari in qualitarc quid. 1 p Operatio naturalis duplcx, jjj. Operat/o a qualitatc quid 8C duptcx» 2 1 9 Operatioamatcria prouenicns. 218 Operariaformafpccificajquid* 219 Opcratioproueniensabingrcdictibus noftrumcorpus vcl virtutcm cius cft quadruplcx, ^ 20 Ophiafis quid* Ophthalmia» Oppilationum caufa muttiptex» Oppilationisinditia* Ordo intellctflualium fubftant?# . Prdo ciborumalTumendorum# 1^5. Organum motus voluntarij duplcxi j , Orisfuperdcicsqux» Ortus quidt Ortus duplex. Oilis fpatulx forma* Os a n apoftema paii poflSt* y Oxyrcgmia quid» 9a «0» 41^ 50 8J 40 28 Paludofaeaqua malitia quadruplcx^ Paludes >^gypti proptcr quid bonx. Panniculus duplex Faniculus vcntris duplcx, Pannus quid» Paralyfis caufa.- Parentes fortcs cur gcnercnt nonnuilqp imbedllem fatum oc fortem imbccilles» Parapharagaramus quid, t\ Paroxyfmus quid. Paftiorenumduplcx. j^s Pcdis&nafigcncratio; us Peoniae opcratio cft dcftrucrc epitcpliam, 9t Pconiae proprictas 8c coralli, 10 j Pcriplcumoniae accidcntia. 7 j Pcriodus quid» zs Perfica» 1 77 Pcr acciderts quadruplcx* 2 29 Peftilcntia magna ab anno dni«t 14; qux durauit pcr quirt tjucnnium. 97 Pcftilcntia, Petalaquid. 15 1 70^ 7o' 99 l N D Wiantafia quid, * 7a Pfiaritaliae V(a tf iplex* ra Phanta(ia eft: quid acquiuocum, Phantalia duplicuer» Pha rniaca fortia quar, Pharmaca hts qui fe nimis oppleuerint cibi6» Pheludes, » 8 1 Philofophia duplex, 20» 27 Phffticdrum color, 1 47 Phlegma oaturale dccitur aqucum tr(pliciter; 2 1 PhFegmanaturalequid, 27 Phfegmatis tranfitus per totum dupliciter. 2 s Phfegma acetofum duplcx, 2 i> Phlegmaponticumdupliciter» xj Phlegma vitreum duplex» ^ 29 Phlegmatis frigiditas vel melancholia duplicitcr. 3 7 Phlcgmon quid, 80 Phlegmon triplex, 80' Phlegmon eryfipelatodes* 80 Phlegmon fctrrhodes» 80 Phlegmon ccdematodes* < 80 Phlegmatis dominaniis figna. * 21» 123 Phlebotomia duplex. 1 3 9 Phlegrria du plex. 200, 2 1 Phlegma naturale duplex. 200 Plilegmatis 8c melancholiae cauCa. 2 1 d Phihifis, 88. p4 Phthifici quare non fae^e fpafmum iticurrunt» jo J Pili generatio» 2O! Pilicomplexio* 20« 201 Pilorum ortus tarditas & feftinatib» j iijl Pili crifpi 3c plani quid fignificcnt. j i 4 Piliregionum/ m Piiorum diuerfitas fecundum atates. 1 1 f Piligeneratior 201 Pilprum generatorum caufa quadruplex» 201 l^ilofitatis caufa, 21 1 « Pinguedo diffcrt ab adipe, 20 Pinguedo fuperflua quid. 84 Pinguedo quid. 202 Pifcina quid. pj? Pifcium vfus nocuntenta. 164 Platonisopiniodevirtutc. 52, Pleura panniculus» 50; Pluuis generatio. 97 Plumbi virtus vtplutnbealamina. 98 Plumbum abundat in argento viuo. 57 s Pbnticum dupliciter. > Pondus dupliciter. > 135 Pdrorum latitudo duplcx» 3 3: Pofitio* 77! Potus farcoides vcl orosbot quid, 4^1 Potugviniimmodcrati rcmedia. ,3^, rradicacinftrumentumdupliciter, ^ f/3dica. t88 [^«^axis quid. 3. 18S Princi|iium quid. .y. PrIcipiim,ocCUIt5quidcS:forma fpccificauel uirtus, 63I . Priusdiciturduplicitcr. .^a: Pri^pjfmusvelchcrftmus quid. yi5> Prdphetavel vaicsquid. y Prducntus primus. quid. 7*. Pucr. . Pu^ritia quid. - ' i ''^^ '''•'^■^ - rr^jj; PuftnoniscompIcxio&:ixienibti(;uiufquc opcratid* It Pulfus fcrrinus quid & . . : ^ulfus vnddfus» • ' PuIfus&anheIitusquid(S;:ipforum conucnicntiaac dife " remia» , Pulfus diffmitio completa; 12$ Fulfus confideratio duplex. 1 ^ 3 Pulfus dupliciier» , Pulfus percrpiendidifpofitioduplex. Pulfus recfte iudicandi canon triplex. 1 2 g, Pulfustangendicanonpradicus. Pulfiuum genus quod 6c eft decuplex* 129 Pulfus concomitans duplex» j ^ g Pulfus generis decimi fufficientia» i^*? Pulfus differentiae per magnitudincm noucm. 1 30 Pulfuumomnes differentiac. 13Q Pulfus per tadum percipiendus ^ecundum Aucr. 1 30 Pulfus differentia iimplexcSi: compofita. 1 30 Pulfus fortis duplex. j Pulfus cognofcendi canon pradicus. Pulfus frequentia<5<: taritas. , Pulfus aequalis (5<: inacqualis. ^ulfus acqualis vel inacqualis differcntia quintuplcx. 1 31 Pulfusmacqualitasfecundumomnes quinque differentias , contingit quadrupliciter. ,31 Pulfus aequalitas velinacqualitas duplicitcr. m Pulfus ordinarius dupliciter. Pulfus inordinatus quis, Pulfus proportio duplex. Pujfus mali ponderis. Pulfus diuerfitas cadere poteft duplic/icr. Pulfus diuerfus gradatus acqualiter currens. Pulfum gradatum redite ad priftinam difpofitioncm dupli 132 »3J U5 13J «3J 134 «34 134 J34 J»34 134 »34 »34 J34 J34 J3f Jit I3f I3J «3^ «3? «3f J3f i3tf 3tf '^'^ pulAis differentiarum acquirendarum gradus. 137 pulfus differentia quadripartitur. 137. pulfus amplitudinis maximx caufa triplex» < 3 3 pulfus fpifliitudinis caufa» »38 pulfus raritatis caafa. 135 pulftis debilitatis caufae. 133 pulfus duritiei caufa duplcx» 133 pulfus diuerfi caufa. ^ 133 pulfus ferrinus quid 8C eius caufa tpplcx. pulfus bifpulfans quid 8C eius caufa. ,3^ p»ulfus didus cauda foricinaquid 8C cius caufa, 1 39 pulfus cadens in medio quid 8C cius caufa. 1 39 pulfus vndofus quid cius caufa» 13,, pulfus vndofi canon pradicus. 1 3 ji puifus vermiculofus quid &Formicans 8c cius caufa» i ii^ piflfus mali ponderis duplicitcr 6c cius caufa. 1 3 9 Pulfus diuerfitas contingens m vna partc» PuUus interfecftus. Pulfus reditiuo differentiaab interfedo» Pulfus gazelans vel capricans quid. Pdfus gazelans tripliciter. Pulfus vndofi conditio multiplex» pulfus vermiculofus. pulfusformicans. ^ pulfus ferrinus. pulfus di(ftus cauda foricina* pulfus caudam foricinam eucnirc triplicitcr» pulfus bifpulfans* pulfus fpafmofus. pulfus tremulus. pulfus cliordofus 8C retortis. pulfus naturalitas duplex. pulfum magnificari poflc tripliciter» pulfus naturalis» pulfus augmentum 8c diminutio, pulfus caufa duplex. pulfus contentiuac caiifae. pulfus magnificatlo requirft trfa; pulfus paruus dupliciier. pulfus pai uitatis caufae. I N D E X Pulfus puerof um conndcraiuf duphatcri 1 40 Pulfus vitalis dupliciter» ^ Pulfus diueiTitas caufatur a diuerfltatc complexionis» 141 I4t »4» I4t 14« «42 «4« »45 100 7i Pulfus vcris» Pulfus m verc diciturparuus duplicitcr» Pulfus aeftatis» !*ulfu3 hyemis» Pulfusaurumni, Pulfus idem in dupIicidifFereniia. Pulfus variati pcr fomnum caufa» Pulfum cibo conco^Tio magniffcaricaufa duplici, Puftularumgutturis canonpradicus, Putredo quid. Piiteum frequentari cft bonitas ipfius 5C pcrfecfiio , ccontra veromalitia. 4,5 Puteus in quo diflFerat a fontc, ^ g Q. Quamiiates qualitatum cflfc aequalcs» Qualitas primaduplex. Qualitas duplex, Quaiiora comcdendum» Q^u-x cauenda poft ctbum, Qualitates occultae qux* Q'ialitas ficcftatis produdiua duplcx» Qualitas propria quid. 142( Ragadlarum in ano 5c vuluamatcria. Ramexquid. Raricorporis nutrimcntum» Receptaculum aptum quid» Redudio retrorfum quid, Rcfracftio triplex. RcgioaurumnalisquidS: ycrnalis, Renis complexio. Ren fimilis auaro, Renalium dolorum canon pracJlicus* Repletio dupliciter. Repletionismodus triplex. < Rcpleiionis propriae fignum duplcx» Repletionis fccundum virtutem fignum dccuplc: Replctiofimplexfecundum virtutcm quid, Rcpletorum nimis auxilia. Refoluiio quid. Rcs quid 8c quomodo multiplicitcr» Rcftaurationisdifficili» caufa multiplicif er. Res nutrientis quid. Refpiratio qutd. Retentiuam indigere plus caliditatc ficdtatc. Ketcntiua pueri 8c iuuenis, Retcntiuadupliciter. Retcntionis caufa dccuplcx. R eumatifmus acutus quid & reuma, Ro9 duplicitcr. Ruptura quid» S Saliua quid<X:vndc» Sa iuaEneceftitas triplcx* ^a iuaE hominisoperatio. Sa armoniacus quid. Salforum nocumcnta. Sanitatis 8C xgritudinis der.^?^»! j 1 Sanitasoptima duplidter. ^"P^^** Sanguis coniinuus coidi quid* Sanguis duplicucr» 10 17 220 171 IP4 208 99 170 58 40 4 ^4X 20 20 Bf 73 121 125 122 122 J67 4 10 48 S4 J28 €2 62 €2 lOI 7J «14 78 34 34 34 lOf I2f 12^ ^79 3 12 Sanguis qu/d. Sanguis poteft fferi non naturalis duplicitef» Sanguinis complexio duplex» Sanguis fpilTus quid» Sanitasquid. ^4^ Sanitas an in alios diftundi poflitt Sanguis fubtilis 8C fpilfus quid. Sanguinis dominantis figna deccm» Sanicicoiledionis in apoftematis vifccrum fndicia» Saniei facfiae in apoftematis interio^j fignu quituplex» Sanich quid. Sanitatis fubiecflum duplex» Sanitas perfec^ia triplex. Sanguis cholericus duplicitcr. Sapor falfus. Sapor medius dupliciter* 3 Sapicntia radicalis quae. Sapor acetofus dupliciter* | ^ ^ Saturftas non ftattm famem fequi , neque fames faturita-<» %6 ir X7 48 I8j» 8S 94 t21 12^ \ia 179 I8j9 IPI 20iS 29 tem debet. Saturcgia hcrba quid« Satyriafis quid, Scanficatio. . Scabies quid* Sclirrhofis quid» Scientia multipliciter. Scientia fcientialis dc operatiua. Scientiam acquiri 3c compleri quid, Sc^entiae veridicac quae» Scientiadupliciter. Scientia pracflica duplicitcr. Scicntia theorica duplicitcr» Sclanus quid» Sclirrhofis duplcx. Sclirrhofis dupliciter. Scorpionis oculi 8C cincris proprieta9« Sedimen laudabile quid Scdtmen quid» Sedenegi duplcx» Scmicupium quid# Scnfibilis pars» Scnfu deficiente vtrij deficict mQtus vtracj pars tenct, Senfus duplex. Senfuum numcrus. Scnfus tacflus quomodo plurcs. Scnfuscommunis neccfiitas duplex* Scnfus communis quid» Separatio 8c dislocatlo quid» Scruitium triplcx» Scruitus multiplex, Scruire quid. Sera quid* Siccitas duplicitcr* Siccitas quo pacflo naturae ingrediatur# Siccitatis caufa* Sfcla cjuid. Siccitatequalitatiuam produci in corporibus dupPr, Signucognofccndoratempora morbi quadruplex» Signum triplcx. Signum fignificans rem pracfentem duplext Signum practcritorum* Signum fanorum duplcx* Signum coaequalitatcm fignificans trlplex» Signum (anorum corporum triplcx, S^gnum ftiturorum* Signum aegrotorum triplcx. Signum aegritudinis ex fenfibilibus dupliciter» Signum aqualitatibus fenfibilibus eft quadruplcx# %nificatioareieniis& cuacuaiiB duplex» Significatio 224 8* 78 2» 87 i2r 1 s 4. 188 18S t8a zt 8ff' 22 'o& so 70 <?fll 70 70 70 78 44 44 zx X 8*29 6t lOJ IJQ 208 •4 to8 108 ' 108 109 lOil \09 108 lOj^ 109 1101 fifgniffcatb cuacuationis atnembrls tfiplcx, 1 1 1 Significatio euacuationis non dccifae a fubftantia mem> brorum fextuplex, m Signiffcatio acgritudinis occultx pcr dolore duplcx. 112 Significatioabapoftematibus triplcx» ^ | ^ Significaiio aegritudinis occultae a loco duplcx. n • Signum certius duphcitcr* | j 3 Signumquid. Sila quid. 5, Simplex triplicitcr* y Simile triplicitcr» ,^ Similitudo duplex«. Singultus ex inanitionc fpafmi Ccd indicium. 1 1 o Singultus quid. j Sitis 6C dolor quid 3c carum caufac. 7 • Situs dupliciter. Situs. Situs fpecies. Sitis quid. Sitis fedandx ratio. j g g Sitis mendofae arcendae ratio» j 3 1 Solurio continuitatis dida» Solutio continui duplicitcr. j ^ Solutiotiis continui morbi vel fp^s potiflimc circa tria. 7 3 bo utionis intrinfecx fignum quintuplcx. , 1 7 oolutio continuitatis non apparens, 1 2 7 Somni caufa duplex. j j Somni necefliitas duplcx. Somnum fecundum Arift. * \ Somnium diuinatiuum quid. ! Somnrj caufa multiplcx. , ^ Somni fuperfluitates cxpclli duplic/tcr. \lt bomn,cauendiincorporibus inanitiscanopraaicus. ,44 ^omn, poft fitis tolerantiam vfus 6c nox/. .tt «ordities quid* ^'^'^Ji:;'^::^^'"'' •»» po^' Spafmus duplex. Spcculatio 8c prafis qufd# * 3 9» J 47 Sperm,^yuiufqueco„curr«ea<S.ue & p,ffluefig„u:: Spermatis virtus triplex. Spiritus cfle fubie^fta virtutis triplfcitcr. Spiritus triplciter. Spiritus genus triplcx. '89 Spiritus vitalis* Spiritus vitaliis tcmperaturat Spiritus naturalis neccflitas* Spiritus triplex* Spiritus rcccptaculum quid» Spiritus quidr 5p*iritus complaniatus 6C noti tfomplantatii. Spintus innatusquid &influcns. ^Ptntusanimatus duplcx» ^P|"tusvitaIr8incordc, Splenis complexio» Spumaecaufa» btuporis^ paralyfis caufa, Spleneticus quis. Squirus quid* Stillicidium quid* Stomaticus quis. IN D E X 127 iSp 189 I89 I89 19 1 S6 99 40 98 ter« Stomacho cx vino frigcfacTto temcdia* 1 8 ^ Stupefadfo dupliciter. 22 s Subiedum quid <Sc in mcdicina. ' i Subftantiam reddi fubtilem frigidam dupkcitcr. ip Sublimatio quid. Subftantia dupliciter. jg^ Subiedum duplex. Sudor quid & erus proprictas, 30 Sudor duplicitcr. Superfluitas expcIKtur duplicitcr» 3 $ Supcrfluitas alicuius digeftionis cripliciter. , s Superfluuas triplcx. Superfluum quodlibet duplex. Supcrfluitatum xgrelTio quid. 7, Superfluitas augmcnti 8C diminutionis quid. 1 1 c bupcrfluitas duplcx. ^^l Supcrfluitatis vtriufqp modus quadrupliciter. 20 » Superfluitas in membris duplidter. ao$ Superfluitas duplcx, Syphac panniculus. Syro quid. ^ T * Tadlus duplex. Tagus quid. Talparia quid. Tarconquid. ' Tauni apoftema; Tcmpcramentum duplcx. 50» Temperamentum ti iplcx. , ^ 7 Tepidu inducit naufeam econtra ftyptica & acctofu. 100 Tcrra cur magis ad centrum alio inclinctur. 7 Tcrra cur remanfit difcooperta caufa multiplex. » Tcrminusadquem duplicitcr. Tcrminus a quo non cft diftmdus a tcrmino ad que. 2 3 x, Tcfticuli dupliccs. Tcftudo cuius fpecics cft triplcx. ^ Thertacafeurcprimcntiamalitiaaquarum turbida^. log Thermaequid. .^^, Timorquid. ^ Tincfturae vrinx caufa. ^ * Tolerantiac famis nutrimcntum» i Trcmorum membri caula. g.^ Tumorduplicitcr. Tunicarumpluriumcaufaquadniplc«# Tunica duplex. Tunicarum finis dupltx» ^ ^ Turbulcntiac caufa. Tyberinus quid. Tyria quid. y «5 Vadum quid. Vapor quid. Varictas rcgionum confcquitur caufam ccelcftem. ^ 4. Variolarum 8c morbillorum canon praaicus. 3 a Variolaquid. Vas fcminarium mulicris triplex. ^ ^ Vafa apta ad aquam infrigidandam# Vatcs quid. Vbf. ' Vena emulgens quid 8c vndc oriatur. ^ Vcna magna afccndcns. ^ Vena capillaris. ^ . Vcna tripliciter. ^ Vcna duplicitcr. ^ Vcnae multiplex mortiScatio^ ^ * Vena duplcx» Vcnaintertefticulos&virgam quid» 49 Venaefecundinaefitus. Vcntcr fiuc concauitas triptcx^ 50 Eorly European Books, Copyrighl O 201 I ProQuest LLC Images reproduced by courtesy of The Wellcoitie Trusl, London. IHDBX Vcncnum idem vt mcdidna vchenofa» 5?« Veticnum duplex. 573 Venenum luuar i a calido tttplkitcr, 573 Vcnenum caUdum ckius mterficcrc frigidum* Vcncnatorum canon prac^licus* 57^ Vcnaciuilis vel vena mcdea quid». jotf Ventofitatis cognofcendae modus quadruplcx» 1 24 Ventofitas duplicitcr. 1 2 y Ventofitas quid. . izj Vertebrum quid* 40 Vcrnarum folutionis continuitatis fpectes^ 7 q Vcficsctunicaduplcx. 5^ Vigiliae tempus criplex* 14^ Villus triplex, jo ViUusquid. 50 Vinum multiptexr ^4 Vinumbchryma Dei\ «74 Vini exhibend^ canon«pra(flicui* 145 Vini exhibendi corpori fitibundo ac Estmetico canon pra,^ (flicus* 143 Vinipoftcibum cxhibiti noxa. J 74 Vinum album fubtile quibus vtilc. 1 8* Vini cradi dulc^s facuUas» t s 2 Vini veteris rubei vis* 1 s 2 Vinum potcns an debilc in potu prxmittcndum, i s t Viniiuuamcnta» s* i8j Vinumclarificat ingenium* tz^ Vini calor quo pacflo arcendas.. j s ^ VirtumvctuB. is^ Vinum optimum.. J8y Vinumabluium. jsf Vini nocumcntumiciunobalncato6<: cxercitato» 1&6 Vinum lymphatum cxteris facilius inebriare, tsa Vihumqualcquibus aetatibusdandum. i^c Virtutem venirc poft complexionem duplicitcr. ^ Virtus quid, i?» J4 Vfrtus adlua 8d pafliua quid» 3 7 Virtus naturalis duplex. 42 Virtutis nutritiuae adus triplex» ^ j Virtus vitg,& calor naturalis & fpifitus quid. 42 Virtutum corporis humaoi partitio* Virtus naturalisduplcx. ^3*69 Virtutis naturalis coucnicntfa ac diflfercua cu animali, 43 Virtus prima multjpUcitet» Virtus quintuplex. Vtrtutisgenustriplex. 52 Virtutis miniftratae genus duplcx* 54 Virtutis duplicis diffinitio. 5 ^ Virtut/s opinio Platonis» Virtus operatur duplicitcr*' 5 ^ Virtutis nutritiuac operatio duplex» ^ j- Virtusanfimilatiua duplex. Vfrtusailimilatiua quid» Virtusgcncratiua duplex; Virtus.informatiuaquid» Vtrtus crefcitiua 5C nutritia q pado giiatiuac dcfcruJat. s 7 Virtutis geticratiuae fpermatis & immutatiux primsc dify fcrentia ac conuenicntia. ^7 Virtus naturalis duplex» 5 7- Virtusattradiuaquld. 53 Virtusattraaiuadupliciter» ^jg Virtus digcftiua duplcx, 5 g Virtusdigeftiua quid. jg Virtus expulfiua duplcx. ^ g Virtus difcrctiua audetur»j Virtus difcretiua quinta. Virtutis naturalis op^t/o» ■ Virtus animalis ad vitalis quid» ^ . Virtus animalis triplicitcrt ^ Virtutum plcna diftridtlo* V irtus vitalis duplex. 6f Virtus naturalis confideratur duplicitcfi €7 Virtus animalis quid. C9 Virtus comprehendens duplcx» €9 Virtus comprehenfiua quid» C9 Virtus conferuatiua dc Virtus memoratiua quid» 7i«bit Virtus motiua quid. 7 1 Virtus motiua duplcx. 7r Virtualiter talc duplicitcr» S9 Virtutis acflus cfifentialis duplcx.- 1 1 r Virtus dcbilis dupliciter. jj^ Virtutis intenfio quid. I3ff Virtus vitalis dupHcitcr. ^ . , . , ^**® Virtus rcftauratiua dicitui infinita triplicfter# 208 Virtus nutritiua rcftauratiua acqualitcr triplicitcr» 'aos Virtus nutritiua quid. ^ ^ ^o* Virtutis nutritiuf adus vcl actio quid. a 10 Viricomparatioadmulierem duplex»^ 21C t Vir non orbatus quid. 21«. Virtus eft tcraperamentum» ai« VirtusdupIicKcr» ^ts Vita quid. «o^ Vitam darc&viuerc quid. ^ 4f Viteviuentis opinio Ariftotclis» Tfii^ Vita tripliciter. ^7 Vita SC efie dupliciter» <J 8 Vitalus ladeus. Vlcerationis vari^ fignum» 14S V hduoforum corredio* j 7 s Vnduoforum nocumcnta. ,175 Vnguium g(bbofitates. 1 1(> Vnitasquid. ^ 5> Vocis differcntia duplcx & clus Caufa# 1 1 9 Vox acuta quam tcmpcramcntum fignificet» 1 1 9 Voxnaturalitcrduplcx. 132] Vrina indicans coltum aut pollutionein« los Vrina duplicitcr. 144 Vrina quadruplcx. 144 Vrinac indicium. *44 Vrina matutJna. 144 Vrinam tingentia# 14f Vrinam totam colligcndam elTc caufa quadruplcx» 14^ Vrinac cuftodiendg a radio folis caufa duplex. Vring fignificatio cx gcneribus. 7. i^^j Vrmgpalearis indicatio. r^^ Vrinae diuerforum colorum indicatio* 14^5 Vring diuerfimodgrubcgindicatio. 14^ Vrin? emittcntis fanguincm paulatim indidum inalu. 147, Vrina portatilis & cruginofa/ ^47 Vrinanigricoloristriplcx. Vrinam fieri nigram multiplicitcr* J47 Vringnigrgbonumindicantis conditk) triplcxt 143' Vrrn? diarrhoea vcl diabctcs. 143. Vring nigrg caufa triplcx* 145 Vrina transluccns. 245 Vring albg translucentjs indicatio» , Vrin?albedodupIcx. 14« Vringalbcmucilaginof? indicatio* Vri ng vnduofg indicatio, Vringfaniofg indicat»» 145 Vring ladcg indicatio. t4S Vring fimilis laduc? carms caufa SL i ndicati©; 1451 Vrrnarubcamcliusaquofaduplicitcr, 1451 Vring rubcg in acutis indicium. 1451 Vrin? miftg cx albo & rubco caufa dupkxt » fo Vrina olcaginea quid* " ijo Vfing oleaging regulg fcx: \ f e Vrfng I N D E X Vrinx oleaginx diftindio varia» ' so Vfi"3c colotis rubci indicado, i so Vraig fubftantia quidt « so Vrinaefubftantia tripl<;x, tso Vrinaetenuis indicium» »5» Vrina tenuis dupliciter, » 5 1 Vrinx tenuis in acuus indicium, i f i Vrinac inquirendae 3c cognofcendae canon pradicust i s i Vrinae cralix detcnuis durabiluas qu3c peior, i Vrinac tenuis puerorum indicium» Vrinae clare cmda: 3c diuturnx fignum» i f i Vrinae tenuis in fanis indicium^ i s « Vrinae multum fpiiTx feu grollae indicatio, i s » VrinacgrolTx fignum malum* i* if^ Vrinae fpillae in fano perfeuerantis indicatio» i s 2 Vrina fpilTa duplcx, 1 s 2 Vring fpilTac dC clarac caufa mater jalis, 1 y 2 Vringtenuis perfcuerantisinacutis indicium* isi Vrinae fpilfx in acutis fignum, i f $ Vfing tutbidg indicium, if3 Vrinae turbulentac caufa, i ^ i Vrinae tui bidx modus triplex, i J 3 Vrinae turbidg ua manentis indicatio duplex, i s s Vrinaequactujbidamingituriudicium. 1 J4 Viinac quae aquofa mingitur iudicium» i J4 Vrinae modus extraneus» i ^4 Vrina:fuperHut3eiS;:natuialiscoIoris indicatio» H4 Vrinac vlcimi^tac tuibide indicaiio, M4 Vrinae turbulcntac indicatio i f4 Vrina frigida, M4 Vrina praegnantium» i>4 Vrina colori membrorum fimil/s» 1 j s Vrina: fublideniia vt puluis tSs^fumu»» 1 j f Vrinadiucrfarum parciunit ijf Vrinainquafunc uelutifila, ijf Vrinccinodore priuatac indicatio» iff Vrinae foetidae indicatio, ijj- Vring aeris indicatio, iff Vrinae acredo quid Sc cius caufa, 1 f 5 Vrinac odoris dulcis indicatio, j f ? Vrina foecida dupliciter, i s j Vrinacfoetidx perfeuerantiac indicatio, js^ Vringventofitatis &ampullarum caufa» iftf Vring fpumofe diuerfimode indicatio» 1 f Vrinaquadratadupliciter, i<Jc Vringmali coioris indicatio, i6t Vrin^grolTe vStiurbidgcaufa, i6t Vrine mulierum qualitas ^ ratio cius, 16 1 Vring eoi um qui coitu vfi funt, 16 1 Vrinfprggnantium difpofitio quintiip!ex# 161 Vringanimaiium diueiforum quaiitas, i6i Vrinam difcernere ab alijs liquoribus multipliciter prxci/ puepcrodorem polTumus, 16 z Vrina laudabilis Sc fidclis nuncia falutis qug. 225 Vfnc^-quid, js/ Vue nutrimentum» i6s Z Zaferinus color» n Zebrabegi quid, 8 1 Titulu9 libru Aben ct Abigd. Mundi, •^edicia P'R O H O PRAECLARISSIMI PHILOSQ phi IIIuftnT(^medid lacobiForoIimenfisru per duas pnmas Fen primi Canoms Abin Hali Abin Sceni egregia ExpoCno cum eiufdem quaeliionibus: atcjj nouiffima lacobideparribus mediciexcelletiffimi fuper pluribus fecundac Fea capiculis interpretatio fozliciter Incipit, Verba Abin Hali Abin Scem*. N PRIMIS Deo gratias agamus Ocut fui ordinis celfitudo ct benefictjipOus multi> tudomeret,cuiusmi> fericordigfuperocs^^ phetasexiftunr. OmifTis fuperftuis narra rf;^ 1 • , , . — tionibus.a qaibufda in cxor dio hujus libri ffen fohtis,folum in hoc .principio quatuor p ordineperquueaius^Primoquisrittitulus huiuslibri. «c. cudo gd fit fubm ,n hoc libro.Tertio gs fit ordo huius hbii ad ahos hbros niedjcincab Auic.copolitos, Vldmodeue. «ousjntenno,qu,sfims,quarvtilitasiibri,quar&quot ip> fius cax,fatis exphcataudor in li^a. Propter primil fcif. dumc^tuuluslibnficinfcribitJncipitl.baprimur^^^^^^ n quepr.nccpsAbohalyabinfcenidemedicinacompo. be h.r nl- r'' ^"'^^Cvt ciuida.^icunt3q, penes aL pot^iav^^^^^^ du Vi?Vr. r h^li^abin vcroeft caiu^ ^eni. re^ A^ \ V- "".'t'"s»Tncipirlir>er priinus &c.quc prin. ceps Aben hah.Kprmceps filius hali. Corrupt^^n d? aZ hah,Demde fequic abin fceni.i.filn fccni.Nosl ^r^^ pted,cimusAuic.cuhocnon ftic^Jt nome^^^^^^^^ vero fuerit ,gnorat.Mundinus vero refert fupe^^^^^^^^^ am,qn^,ibrnreHasc6.^^^^ ^infynonymisAmc.mterpretatmanerifQHi/t- ■ <la.tus magLs in quo pPes & vari^St mat ''•n^' «:ma vero ,pptie eft traaatus plura cotSn r/nr "^•'^^^^ "^luracotinet.vnafaltcmateriain^e"^'^^^^^ «»v.ro&cam,idfintfa.ispatet.Exqt,oo°"^^^^^ md"^r i'"°qfiq<diuidi polTein fuCa " Sdoh '''^''^^'"•*™5vc,odluidipo(rr^rc;K"'' rm' mTi:^:,t^-^»'^L--f-^^^^ principale fci ndS pr^"„Tf" ^'rT " ^^^^' '"ecundn fit>n ^pollto tiid ^■^"'^''f ' f'*.'"."]"'';.P^accipi pof Iifco!,detr,e 5.' cuZZtft"^"^ '" ^ ^"'''^^' &adq*qnccn<^i„^'K"^;" -S^Pf 0"'! ■nuefligant, butioneml,rlc&cr.hn;irA° P"'5JP='1'>- attri> fueuit.cjuarrnumerfifum*dfcSr." "^^^^ E M I V M; I corpus humanum fanabllc aegrotabile ^«fopefabilc a medf co»Deipfo naqjcolideracmedicus inquantuhmoi.ppiie'' tates & palliones principafr inuefi:igat,d: quxcunq, in mc dicina cofiderata funt ad iliud attributionem hiii, aut tan^' qua c6ueiiientia,aur tancj c6traria,aut tanq partes,aut tan^ quam accritia &:c*Ciuauis.n.medicus ventos mineras plan tas *&:j.^enena cofidaet qux alia funtab humano corpore, non tii ea c6fiderat;nifi inquantu ad corpus humanil attri/ butione hfit vt patet intuenti.q) etiam non tranfcendat mc tas fcientioE medicinai fatis patet inteiligenti . qrTi.C nulliu» altcrius fcix mctas attingit. Ex quibus patcre por primo quid fit fuBm fciactraditoc in pnti Iibro.efi:.n.corpus huma S"^'."* num ^anabile ^i^c.fecundu paftiones coes tfnmodo cotidc libri. ratum.Patet fecundo dria fubiecfti huius libri a fubiecfto to lalis fd3c medicingE.hic.n.cofideratur illud folum fecildum , palTiones c6es,illic vero fecndu coes ^Sr^pnas.Patct tertio idem polfe eiTe fu!5m alicuius totalis fclae & Iibri partialis e;iufdemalitertniS^aHterc6fiderati7. Ex quibusvlterius ^ patet rnfio ad te^tiu principale.f.quis fit ordo huius libri ad {^^^ alioslibrosmedicinacabAuice.copofitos.Eft.n^ordinedo cftringe prior,eo q> eft comunior.quae vcro funt comunio/' ra,nobisnOtiorafunt,cSc:ordina!docrtingpriora.i,phyfico/ , \ rumtextucomenti.4.&:.f7, Quantfiadvltimr7h cliber ^,?* diutdit in prohocmmm 6c tracftatum.fecunda ibiL Dico q, mcdicina.lPiimodiuinuimpIoratauxiliu.Secundo explf/ catcam copofitionisIibritangendointentionccSt* modum fui .pcelTus.Tertlo tangit vtilitatc et necefiitatc huius libri, fecunda ibiLPofl: dicamus,"liema ibi.LNon eft autem bo num"l Dicit pt imo cp in primis aget.t.refeiet gras Deo fiue patri ficut celfitudo fui ordis 8c multicudo fui beneficrj meretur.cuiusmifericordiacexiftuntfuper ocs ^phetas» Sciendriprimocj»de,fta dic^tione»Deus multsc dant de^ ^jf^ fcriptiones.PrimacollecftaaBoetioinlibrode confolatio/ finitio ^ ne.Deus eft ens bonum quo nihil melius cxcogitari poteft y^aria &h3ccdefcriptioefttheoIogica,penesquaindubitant' tene Boetiua dum eft deum efte bonitatis fiue perfec^tfonis irtffnit:c»hac fenferUntPoeta:vtOuidius..i 2.meramor.vbi ficair. Im^ o M* menfa eft ffncq? potentia cocIi.Non liabet,&fuper! quicqcj " voluere peracftum eft.Secuda defcriptio eft phyfica aut.me taphy fica.Deus primus motor aut prima ca a qua oe aliucl eiTentiarreftdependens,penesquano cogRofcit primam cam e(Te intenfiue infinita: perfe(ftionis»qucci7C}? autc iftaij^ tertcatur bona eft» Sciendu. 2 .penes theologos gram diui Gratia di in gram iticreatam &gram crcata^Prima eft Deus, Sc^ duolex cunda ceftedtusvelcreaturaa deogratisfac^a^Penesalios diuidic gra in gram gratificantc fiue gratii faciente,et gram gracis facfta«Prima eft ficut deus aut quodcuncp aliud libc/ rumaliquidgratisfaciens.Secunda cft quazlibet operatio vel effecfius ab alio gratis facftus Jn propofito ergo fumitur gra feciundo modo vt fit fenfus.agamus.i.petamus gras.i. cffecfcus gratos deo. vt.f.lumc fclac nobis infundat&c.Ahr' agamus.i»referamusgras deo ipfum laudando&immen^ fam cius bonitate cofitendo propter donu fdx nobi,=? gratis coceffum quo hunc librum 8Cc. Ex qulbus foluit Irale du bium hic mouei i folitum de regratiaiione qu2c fieri non de/ Ordo i> betnifipoft fufceptu bencffcium. Sciendu.j* vt colligi telfua/ potexdiclis Auic.i i,metaphyficx,&: Algacelis in fine liu fub^ fuac metaphy ficx cp inter fubftantias intellec^tuales repcrit ftatiali, ordotalis.lnprimo&fupremogradueftdeus, In fecuc^o Alga, angeliJn tertio prophetc.In quarto fapientes Jn. f .uulgus* Angelis.n.primoDcus myfticafeumyfteriacSi^fecreia re> uelat,prophetis vero pcrangelos,fapientibus vero per pro phetas:vulgo vero per fapientes.Mcrctur ergo celfitudo or dinisipfiiis Dei vtabeoperantgrac quia in fupremo <»ra> du tanti ordinis fitus eft. Sciendum quarto a Deo multi/ plex beneficium his qucfunt circa Deum comunicatu eflfe. Primiim quiaomnium quxfuntcircaipfum creatoreft,io primum beneficium nobis comunicaium eftcfiTe, proptcr quod Genefi primo Jn principio Deus creauit cccium SCc» Et in fymbolo.Faaorem coeli 8c terrac , per qucm omnia Iacob«s*i,auic* Aa Arifto» Thom. P R I M I C A facfla fanr.^Et boctius tertio de conrolatfone merro nono Cic ait terrarfi coeliq; fator &c»Ec Mefje Gyijj coeli fecit Deus Secundtmi benehciian qnia. omne cns ab eo creatum effen tialiter in confe! uari dependet.crt.n.deus animal fempiter num,a quo cozlum Sc tota natura dependct* 1 metapliyli cae.textu.comenti. 3 9. vnde. i ,de ccelo tcxtu comenti cente fimua primoquidcemedefiiiatumeR clTe Sc viuere.his quldem clarius,his vero obfcurius.Et tertio de confolatio ne metro»9*0 qui perpetua mundu rone gubernas ♦ 7>r/ tium bcnencium qj ad cuiuslbet crcaturx aclionem effc/ cfiiue concurritca.n.primaria plusinfluitineffccftumciqug cunqf? ferundaria,at habec in prima propone de caufis qua reloannisprimo Sineipfon hil facftum eft. SilV tertio dc confolationc metro nono.Stabilifc^ mancs das cuncfta mo ueri.Et tam igitur multiplici bcnc£:io dei rantH^ir fui ordis ccllinidine agenJxfunr grates deo.vt fupra diJlum eft» Pfophe ^5»cicndum eft quinto q? propherx quali prophitores a ve ta quid ^^^'^^^ ^^^^^ funt,eo diuina reuelatione de lururis vcra p vFvatcs "''^"^^■■^"t-M'ii n-antiQ»^^tt!i> va.es dicebantur,apnd nos dfir prophetx.in facra au:c lcriptura dicunturvidentcs^vtlfy/ dorus,7«erhymoloiiaru. J.ca}3.l3trjsauic i homas cfeaqui no fecunda fecundjo, 1 7 2.^^', 1 7 i,qone.D(ciiur propheta a pro quod eft ionge vSc piianos apparitio,eo cj> de longe futu^ ra Hbi apparent.Ad propofTtum igiiur fuper ots prophetas funt niifericordix dci.funr^n.propheta: nobis- mife, icordes ppterdei mifericordiam^ergodcusmagis eft mifericors, proptcr quod.n. vnOquodqj rale 5c illud magis primo po^ fteriorum.maio .n.incomparabirreftcura leleuationis no ftrp miferia' in deo in prophctis. vel funi fupra ,i, vltra omnes propheta9,quia vfvpad nos fcextcndunt. Notan^ dum vltimo vt norat beatus 'I homas.fecunda fecudg.j u q*q> hoc nomen mifericordia cll nomen acquiuocum, .Su^' mitur,n.quandoq? propric,(S^ fic ab eo defcribiLur.Mifcri/ cordia eft alienac miferix cordis vel in corde compaiTio, 3C fiipplet quidam cum appetiru relcuationls ciufdem , dc Cic fumcdomifcricordia eft pallio appctitus fenfitiui, 6C fic no cft deus mifcricors.Secundo fumitiir mifericordia comuni ter pro quaci7q? cura rcleuationis alieng miferiae, Sc fic deo conuenit elTc mifericorde,ct talitcr fumitur in propofito.Ex quo foluitur dubium moueri folitum q> in deo non fit mifc ricordia cum fitpafifioappetitus fenfitiui» Bc poftea dica,q; qaida de mefionbus amicis quos hahere uideoncm* in ommbus pro quibus mcdcprecatus fucnr, fatisfacere debeo de re qua po{ram,merogau!tuteiJibram de medicma fa c"iam,etus regulas uniuerfales 8C particulares ta Ii tcr comprxhendentem,ut explanatio cum bre uiratemcoconiun^ratun &:fecundum plunmu cfFera quantum cft afferendu de declaratione i'n uerbis paucis,qao J qiidem coacedL Tangitcaufam copofitionis libri,Scc?undoordincm ceflfus.fecuda ibiLEt miiii quidem pIacuit.~lPrima pars pa ter* Sciendum amicitiam eiTe triplicem.proptcr honertii proptcr vtiIccS<:,pptcrdeIecT:abilein:er quas fola amicit^a ppter honeftum eft vera SC permanens amicitia. 3. ethico^ rum. Ex h moi amicia arbitror hunc amicum fuilfe de quo loqiiitur.A.Propterquod dixit.dc melioribus amicis Scc^ E)ixitetiam de re qua palTum,quia rogatio amici debet cP feadpofTibilia.Dixiteria cxplanationcm dcberc cfife bre> uem,quia nimia longitiido fermonis cft caufa confufionis, ut Ar.primorher.EtVullfus primo rhetoricx inquir» Res antiquorum plemq? malcintellecf^as clTe propter longitu/ dinem magis narrationis obfcuritatcm. Ec mihi placuf!: utm primfs loquerer de re^ buscomunibus,a:unmcrfaIibusutnufcppartis mc.dicma«,theoric^?,uidelket&:pra(^i'c». Mifcri^ cordia duplex» Dubiii AmiGi>^ tia tri^ plex* Arifto» Tulhus A V I C E N N 75, Poni t modum 8c ordincm pcedcdi.Et primo qrum ad primumIibrum,Secundo quantum ad fecundum. Tcrtio quanrum adcertium,etficdeinceps.Patetcuoddicitin pri ma parte. Scicndum per res co.^s intelligcrc dcbcmiis res vresparticipationc,vtcaro,ncruus<X:c.per vFes vcro un ucrfalia praedicationc.Melius autcm vidctur q> ly ct tc> nearur expofitiue vt fit fenfus,c5<: pro.i.vfes^Huius autc celTus ca eft,quia prius facilius coprahenditur a nobis res coceptu coi confufo qp diftincftp , vt patct in prohce/ miophyficorum.textu gDmmenti tertrj» Poflea ueroloquardeuniuerfalibus iudicio rum uirtutum mcdicmarum fimphau. Et poft bxcdc parciailaribus corundem. Explicat ordinem quo ad fecundum librum. Dicctis q^poftprimumloqueturdeiudicijs medicinaium fimpli^ cium vniuerfaliter,deindeparticulariter. Sciendum pri/ mo q, iud/cium vt propofito pertinet eft inquifitio qua pcr uenimus in cognitionem qualitatis mcdicinc.Sicut ex fapo reacutoodof-eiS::Ieuitatefubftaria?medicing cognofcimus medicinam cnrccalidam,econtrario vci^o frigidam.Simirr cognito qj medicina fit fubftanrix fubtilis 3c laxg ccgnofci mus per hoc medicinam no fuftinere decodionf multam. 6C ex contrariocontrarium coprchendimus. Scicndu fc/ ciindo horum iudic/orum quoddam efie vPe, quodda vero ludfci^ particuIarc.ExcpIumprimi.ficut iudicium quo medicina mcdic»^ acutaiudicocaram.bxemplumfecundi ficut iu:!icium dc naruH»' vrtica yel de piretro vel fimili cp fn calida: cSpibnis.Et de vtroqjiftorum iudiciorum tradunt.Cancnes in.2. libjo. UCU: Arifto.Jiupf Dei'ndeIoquardeagritudmibus,qu^inuno quoc^contingunt mcmbro, Ponit modum proceflus quantum ad tertium libiu Et primogeneraliter.Sccundofpecialitermagis. fccunda ibi LPrimus tamen.lPrimapars patet» Pruistamcnincipiaabanatomia illius mem bri ct eius luuamcnto. De anatomia.n . fimpli- cium membrorum etfimiliteriuuamentfsin bro pnrno uniucrfali iamtuclocutusero. Cum aufc mcbn' anatomiam confumauero, in ^plu ribus locis demonftrare mcipiam qijo eius cofer ueturfanitasdeindefermone abfoluto oftcnda eius ^gritudmes uniuerfales,&: caufas, & femiV tas cognofcendi eas,&: uias cas medicadi in fer mone ctia uniucrfali.Poftquahas res uniuerfa. les expIeuero,ad ^gntudines redibo particula^ res. E t in $ pluribus earum er lam demonftrabo in primis ludicium uniuerfaleineius diffone dC ipfius caufis &fign&ti'onibus.Dcindead i'u. dicia reucrtar particuIaria.PoftoftcdarFam uni uerralem in medicando.Dcinde defcendam ad medicandum particularitcr cum unaquaqj me'- dicina fimpliciaut compofita. Ponit modum proccfirus fpcciaPr qu5tum ad tcrtium brum.Secundo remouet dubium.fecunda ibiL Ad illucl au tcm.-l Dfcit ergo q» priufqp loquat de cgritudinibus SCc. oetcrminabitdeanatomia mcbri&eius iuuamento.&hoC quantum ad mcmbraorganica,quiade anatomia coCimu lium iaiT, dcterminatum cftinprimoCan.Deinc^edeter^ •Tiinabitmodijconferuationis faniratis mebri. Etpoft kr/ «"one vfi tangct vFcs acgritudines ipfius mchri , «S: modos vFcs cognofccdi,^ vias vrescurandiipfas.Dcinde dcfccn <Jet ad particulares spgritudines.Et dc illis primo ponct nq-^ ticisjs Meb luuar tum ( plex» F E N r, ticias vniucrrales,&: corum diQFones,cas, ct fignificatfone» ipfarum.Deinde defcendet ad particuiaiia iudicia ipfarum .jj agritudinum 3C ponet cura vfem earum» Pofi:ea vero de.' 1 fcendetad particulariter medjcandum cum cjualibet medi 1 cina. Exempli gratia . Pnufi^ a* in tertia fen terrij Ca^ 1 nonisdeterm.netdexgriaidinibusoculorumponet anato niiam oftendendo quot funt iiumores er tunicae oculum co bculi P^"cntes.Deinde docct modfi conferuationis fanitatis ocu tgr^tudo ^^"^ corrumpentia fanitatem oculi 3: a tjui \r'fto#dupfx. abftinereoportetjVt coitu puIueretSrfamno&c.Dein^ * * c^efermone vFidetcrminatdeacgritudinibusoculi.vtq^q/ I da funt c6pIexionales,qu?dam coponales SCcEt ponit mo I dos curandi vFcs,vt q> copFonales curant per conttaria,re-' pletionales per euacuantia.Poftea vero defcendit ad xgri^ cudines particulares oculiiputa opcalmiam.I^rimo tangen^ )do ditfone optalmix cas,3;: figna eiufdem in c5muni. De> indefignaoptaImiaeinparticulari,puta optalmiac calida; ff igidac 3Cc,3C cas ciufdem,.Deinde ponet curam vFem op^ talmiae calids aut frigida:,vt q> calida frig:dis,vS:frigida ca lidiscurencAntimoveroondet medicinam particuhrem approximanda in opialmia calida.>^. g. tiiutiam ablutam Mebrij cum aqua rofata aut ladc 3c fimil a. Seiendum eft pru fnFdpFx q> mebro; um quacdam ab audoribus appellantur or/ ainica o6Fici?ilra velcopofira quacda confifiavel iimplicia. Primafun:quorumnonqu2elibetquantiiataia pars reci^ pit totius denominationem, vt caput:cor,ocuIus. Secunda rdiciO vcro econtra vt os,caro;neruus.A J propofitum Aui.tertia cdici^ can.ponet anatomia cuiufcunqj organici.Et non ponet ana iruin» tomiam coliFium^quia lioc facit in prima fen primi. Docl, Juuame f. j^ccundofc:endiiq,iuuamentuapudaudoresfumiiur tum du. dupPr.Pnmo coiter ^indiffercnr pro quacun:^ naturali et plex. coucnienti adione vel operatione mebri,qux ideo dr iuua _mentum,quia iuuat ad clTe vel bene efte eius.Secudo fumic iuuamentumagisftridc5^prxcife.popone mcbri finaFr orclmata ad mebri oponem principaiV opei antis ad cofer. uat^onem itKhuidui vel fpei,ficui opo pulmonis eft iuuntnc tum rerpedii principalis operation/s cordis . 1 n pronolito vcfofum turiuuamentum primomodo, Adillud autq.jod prius dica de iuuamento tnediciaarij fimpliciu in segritudinibus in Iibro medianarufimplidii in tabulis pi(^is,quas bo- nu e heri ficut in difciplinae mo afpicies cij ad ip ^ rum perueoies no reuertar ad dd^m niCi modica re de medidnaruquoc^copofitaruqu^ mihi ui debunt mantidotatio melius poned^iuuamen tisiiX quo mifceatur^ufc^p ibi loqui dimiaam. Remouet tacitc dubium.Dixerat.n.in hoc tcrtb fe parti ±-T 1V"^''r couenientibus in cu ra cuiufcLict^ sgntudinis.ldeo polfet infurgere dubium oa Jlehisampledeterminabitinfccundoin tabulis nidis de^fd -"^ - ^uuamentis mcdicinaru copofi.arii a^ Pi^as i^l " °f ' ^^^: ^^J^^ Nota pcr tabulas dccoratior^s S fi.TT"' defignant.a arcolas ^prietatu dam bafim if jl^f;^^ ^"nt ad inuenie " medictna copofita, vt infra paicbit» Racetautcmmihiutpoft^hunclibrumcon fomauero:ahumIibrumcom%adereb^sS^ cularibus,taquofic.pprfetasnominandiS tudines,quarcumacdduntnonfunt «ni eidem mebropropne. n quoetiamde puIchritudiiS H^imur.Etinhochbroeo caileproceda quo to,hbropariicukacjuieftanteip(um proceffi. D O C. I; 2 Ponit intentione cius gtum ad quartii libru ♦ Et patct in Ira. Scicndu autc eft 9» multJpFi dr aliqua xgiitudo ceis» /E.gritu> Primoquiaifcpluresclaudiiitgiiiudines,vi.'ipa. Seci"ido do dicit quia no fic vni mebroaccidii quin alteriab illo fccudu fpe cois mF/- ciem poliit accidcie,vi mala copFo caFa vel ti ida. Tci tio tipHcir* quia c lapfus naturac c6:s,ut foFo cotinuitads.Quarto qu.a toro aur totius Ipdit opci ationes. hcoira vei o cf morbus ,p prius vFfingularis.i-icet poliitctdici moibus coisaut par ticularis prcdicafione,qui modus no multum .ppofiio pertl net.Ad.ppofitfi igicoibus liis quatuor modis determinac dc egritudinibus in,4.I;bro. Cotra,quia in quartotinCtac de ruptuia fiphac.ltcdedislocatioedetcim-naraijiiC-crtura rum .Proillodicuntc]uidaq>ruptura vtficeilcois a-gri/ tudo,fed vt ruptura fipiiaceftargrirudo.ppria. Hxcrnfio no valet quia fic ctia I tertio dcterminatur de xgiitudinibus c6;bus. AFr dicunt ali] cp ruptura fipliac eft cgritudo cois, quia naturae coi.f. vnitatis.Hacc pot reprobai i ficuc praccc dcrts. Ideoaliterdiciturinquartolibtoplurima tradatio eft decommunibus <S^no .ppirj? acgritudinibus,tamequa doqjcx confequenti tradat de proprijs, Quod fi mihi deus auxi?iatus ruen't,& hunc confumauero Iibrum,addam poftea in uno li^ bro antidorarium. Haec pars patct» N6 e autc bonu ut hums libri pFm no fit apud unijqueq^ 6l i eius memoria qui huius doctrina: noie uocari 6l' ^ ea lucrari denderat.minus nac^ qd*medico necium eft coprsehendit^qd^uero ia^ peripfumadditum cft incoprathenfibile eft. OfiditnecellitatciiuiusIibri.SecndoalTignat cameius. Tertioordinatfead fequcntia.fcvunda ibiLMinus naq;."] tertia ibiLQv lideus.l D:citprimoq)cft bonfijUrpFm liuiusl briJiofitapudvnilqucq?,^ in mcmoria vniufv-u> iufq?t]ui defidcrat vocari noiehuius do<ftrinac iSrlucrdri j> cam. Dicit fccundo cam clie,quia hic lil^cr coprahendic minus quod eft mcdico neccllariri.Li fubJit q> illud quod eft additf) fuper ipfum eft incopvehenfibile. Primo nota# q^ notani: Auic.dixit pFm quia non elt poflibile q» libcr hic totus mcmoriac comcndetur, Secundo nota.c^ licc parti cula.Minus nanc^ quod mcdrco y&:c.dupFrcxponitur. Pri> mominus.t.vf.jjad minimas propones inmedicina,quac non funt vltcrius rcfolubiles in fcia medicinf.hic libcr cou tinet.Velahtcotineroraiftcl;bcrvf(]^ad iilud minus vel minimiJ,sUO^ niedico neccirariiT. Tci tio nota.q» ifta pariicula,quod vcrOjtripFr exponit. Vnomo quod vcroe fuperadditij huiclibro,quia.f.non coprglienfum vcl coprg henfibilc in co,cft incoprehenfibilc.nihil.n.in hac fcia cogi tari p5t,quod non inhoclibrofitcoprehenfum vcl coprse hcnfibilc, Alitcr cft inc6prghenfibile,quia talc ncn coprcc^ henfum in hoc Ibro non eft nifi habitus quidam,per alluc^ fadionem 3C non per doctrinam acquifibilis. Alrj aliter.in/* comprehenfibile eft.f.per dodrinam demonftraiiuam, vt qualitatis aut quantitatis auttemperaiis,autloci limitatip certa quae folu coicdura 3C no Certa fcia c6prghedi piit, Quod fi deus mcii^plogauerft tcrmi nu et (ec$ da fucceflerit fortuna,mc ad aha pra?parabo. Ordinat fe ad fcqucniia^Etpaict quid dicat in parte ift;| vfqj ad finem 3<:c, Poc^rinaprfmacuiusfunt dao capitula» De diffone medicinae capitulum primum* lco q; mcdicina eft fciecia qua huma ni corporis djfpones nofcuKex partc qua fanaf uc! ab ca remouet , ut hfra famcas rolnaet ?^ amala lecopereu Iacob»s»i»auic» Aa 19 P R I M X C A N. Hic ponit tra(!latuni»Et diuiditur in quatuor fcn.Tn pri> fna tradatur dc rcbus naturalibus Jn fecunda de non natu ralibus Sc praeter naturam Jn tertia dc conferuatione fani> tatis Jn quarta demodo curationis a'gritudinum*partes pa tcttPrimo ponit diffonem med/cinx cnumerando eius fub ictfla.Secundo determinat dcrebus naiuralibus ♦ ibiLElo menta cS^c.lHrimo ponitdiffonem^Secundo obijcit cotra cam.ibiLPolTetautem aliquis dicerc»"! Dicit prfmo c^^ medicina eft fcientia qua nofcunt difppnes humani corpo/ ris/ecundum cp corpus efl: fanum,auta fanitatc rcmotum, ^cdici,? vt habita fanitas confcructur,&: amilTa rccupcretur. Scic> fiatriv cium eft primo q> ifte terminus medicina tripfr fumitur» pfif Quandoq? fumitur pro habitu fcientiffco dire<5iuo ad opc^ rationem circa corpus humanum ad conferuandam fanita tem,aut azgritudinem remouendam, Qnq? vero p inftro quooperatur mcdfcus circa corpus humanum confcruado fanitatem,aut3cgritudincmremouendo,'quod ab audori^ Jsusponiturtriplex.dixta.fpotiosS: chirurgia. Quandoqj autcmfumiturmedicina,vtdiftinguiturcontra cibum 8c venenum,vt fecunda primi.cap,de eo quod comeditur dc Gaf. bibitur,& primo de fimphci medicina. i »cap. In propofi^ to ergo fumitur medicina primo modo, Sciendum fecun E)ifpo do q> hic terminus difpofitio fumitur duplicitcr. Primo vt dupfr. diftinguitur contra habitum,5<: fic non fumitur hrc.Sccun>' do pro quocunq? quo aliquid formaliter recipit aliqua ac> ciden^alem denominationem,quaIiter dicimus albedinem difpofitioncm albi,c5i: nigredinem nigri , 6C taliccr fumitur in diffonc. Scicndum tcrtio q> in diffone praedicTca ponit Auic.gcnus dum dicit fcientia.dcindc circunloquitur 8C rc ftrnigit ipfum dum dicit.qua humani corporis difpofitio/ ncs nofcunt.Pcr hoc aute qd^dFjCx parte qua fanat ctc.drt hxc fcia a nanirali 8C morali,Iicet.n. vtraq; illarfi humanu corpus 8C eius difpones cofidcrct aliquo mo,no tn inquan tum fanum eft vcl a fanitate rcmotn,Deinde cxplicatur nis dum fubiungiiur,vt habita confeructur fanitas 6Cc* Poffet aute aliquis dicerc q? mcdicma diaidit in theorica 5C practicam,(cd tu totam ipfam po^ fuifti theoric^m,cum dixifti q? eft fcienna. Obrjcitcotra diffonc.Primo cotra genus.Sccudocotra (drias.ibiLNeq? pocaliquis.lPrimoponitobiecflionc.Secu do Coluit.ibiLNos vcroO Contra genus obiicit fic. Medi/ cina diuidltur in theoricam 3c prac5iicam,fed tu cam totam pofuifti theoricam cum dixifti fcientiam , eo ois fcia eft habitus intellediuus.igiturdiffinitionon bonar Nosaijterndebimus tunc &:dicemus q? ar/- tium quidda cftqctcft thcorica ct practica,que admodu dC de phiIo(bphia q? e thcorica 8C pra> tica,&: dc mcdicma dicit q? e thcorica 8C practi^ ca Jn unaqua($autc harii diuifionu ahud uolu^- mus diccrcciidicimus theonca,8<:aliud cu dici^ mus practi'ca,no tn nobis necclle c declararc di'-' ucrfitate,qu« inter eas exiftit nifi in mcdicina. Soluit obicdione praemittendo fundamcnti5 ex quo pot haberi fofoiSf^ponendo driam intcr theorica <5<:pra<flicam, SecundodecIaratcaJecundaibit,Ciicrgo de medicina.l Dicit primo artiij aliquid effc eft dieoricn, 8c aliquid q> cft pratticn,5^hoc ta iri pliilofophia in medicina. vcrum eft q> illic aliiid intelligit per pradicij ct aliud pcr theoricu* hic tn non oportct illud nifi in medicina declarare. Scien dum iii philofophia theoricni 3c pradicn rcpcrit.|:)ut phi lofophia fe exrcndir ad naturale.morale.rCnalc.mathcmati ca.&: diuina Diuina.n.cft purc theorica.Naturalis fecundii ^ius maiore partc cft theorica.Moralis vcro prac5|:ica cft fc f undum ahqua eius parte,vt vincens olympiam coronabi turJte ta in naturali $ in morali rcperitur thcoricu&: pra> ftjcum,ExeplijmnaiuraIidepra(flico,cxic«rio & mam A V I C E N N Jfi. praefcruStaputrcdinc.quics autcdrhumcdatio prfparant ad putredinc.4»metheororuJn morali aute repcribilc eft Arlfi' theoricUjputa q> virtus moralis eft mediijgeomctricfi intcr cxtrema vitici,8c q> cxtrcmoru vitiorii intcr fe maior eft rc pugnantia $ ipforum ad mcdium.j^cthicorum. Cum ergo de medicina dixerimus q? eius eft theorica,&: cx ca c pradica, no e cxiftimandum cp uclimus diccre qmna diuifionum medicina: cftfcire,& altcra operanVquemadmodum mul ti hunc locum perfcrutantcs C3tiftimat. Decfat qd per theoricil 8c pracflicu iniclligere dcbemus, Et primo rcmouet ffm inteirni circa hoc»Seci"ido ponit vc/ rn.fcaa ibiLSed dcbcs fciren Dicit. i Iq, cn dicimus i mc dicla ee theoric5 8c pracflica,itelligcrc no dcmus p theoric5 fclam 8C per pradica ogonem,ficut quida intellexerunt. Scd debcs fcirc q? illud quod uolumus ealiud ct q? nulla duaf^ diuifionu mcdicinxe nifi fcia: fed una earu eft ad fciendum principia,&: altcra ad fcicndumoperandiquahtate.poft ucro pri^ rna caru nominc fciltidc aut thiorica? appropria uimus &:aIteraappropriauimusno'ac practicc, Ondit quid vcre pcr pra<^icu,8C quid vcrc per theoricu ThcC intcIligcndufit.Etprimopmittitintetu.Secundofparr dc/ cag^" clarat ibi.Ll^er theoricu.l Dicit primo q, aliud pcr pra/ praCtf i aicu&:aIiudperrheoricilintcIIigiJ,(^uisquodIibet eorum ca, fit fcia.Drntaute quia vna.f fcla theorica eft ad fciendum pnncipia,;S: altcra.f.pracftica eft ad fciendii qualitatc.i.mo diimoperandi.Primaergoappcllamus noracfcJe iheoricc Altcram vcro appropriauimus nominc pracfticac. Pcr thcoricam ucro ipfius uolumus q, quado cam fciuerimus fcientia tmacquircmus:ita Chin dedarationequalitatisoperationis nos noTm- mittemus,ficut dicitut in mcdicina quod gcnera fcbrium funt tria,&: complcxioncs Ibnt noue. DecPat fpaPr gd .pprie per iheorica 8c pradicS fit intelli gendum. Secundo cocludit quodda corrolariij.fecunda ibi LCunq? harum.nPrimo qd per theorica. Secundo quid p praaica.ibiLEt per pracflica.l Dicit primo per theoric3 partemedicinxintenigendnecillaqua habita fohl hcmus notitia cocfonis abfy hoc.f.q, aliquid fciamus de mo opc randj,Iicut fci to q> febrium gencra funt tria,& q, copFones funt noucm.non tamen propter hoc fcimus quid vel oualir* circa humanumcorpus fitopcrandum^ Et B pracSica ipGus uolumus no ogone in cE- rcctu,nccp labore motionu corgea[^,fed diuifio.» nem ogonis mcdicinap,quae cu ca fciucrimus au xiliabit noWs ad zcquiredu fcfam, uel fniam dd ipfa {cimtiz ud fentctia crit in qualitate oeonis. DccPatfecundil^SccundocxepIiffcat adaptando excpla ad^pofitum.fecunda ibi LSicut dr.l Dicit primo pcr pracfiica no eftc intelligcnda opone vcl laborem corporcii «" vifitando,fed dcbemus intelligere diuifionc.i.parte.fczae nicdtciae,qux eft dimCio operationis.i.pars fc?x doces mo/ aum opcrandi,quacumfciuerimus auxiliabitur nobis ad a^quirendum fcicntiam. Alia littera habct fniam et ipa fcia Vel fentcntia eritin qualitatc operationis. Sicutdidtur in mcdicina qu6d apatibuscali dis adhibcnda funt in pr/ncipio quae repellat dC fafrigidcnf dC infpiOknt 8C poftca rcpelf cntia c3 rcColucntibu$i IC l Arifl' r e practt i ca. 1 F E N I. refoluentibus teperabimus.&rpoft ftatum po- itea ia dedinationc fufficienter mollificantia re foIucntia,pr»terc^ in apoftematibus qu* funt dematerijsquas membra expcllunt principia. Haec igitur doctrina in fcientia uel fententia tibi auxiliabitur.a: haec fcientia uel fententia eft de^ claratioqualitatis operationis. ' Hx?pliffcat diccns ficut dr iii medicina q, in pridpio ca/ lidorum apatu copeiijt frigida repercuffiua.in augmeto mi wacHrefolutiuis &c.Etfubdit<],h3ccdo(arina auxiliac in Q„ p '^"'Y"fn'^.*'l'aeftinqualitateoperationi6. Sciendum ijpecFa eft primo ci, penes morales philofophos reperiunc ifti ter^ togd,et mini,fpecuIatio,pra(is,fpeculatiuu,&praaicum.liitelli2c/ ptalrs. tes per fpeculationem ogonc intelfs non ad alia oconc ex/ tragenuscognitionisnaturalVordinaia.ficut cognitio vel mtelleaio dei vel intelligentianim.Dico autc notanc' extra genus cognitionis,quia vna fpeculaiio pot elTe ad alia natu raliterordinata.PrafisautcdercribirfecundtleleaS uaecon^L ''"^'^'"l'"'"- ^"ofiuerpeculati ^Sh f"^" P""™' * fpeculationc vt in' oa sn,?^"-'', "°"""P"""- Pa«tfecundoq>tam bKfn ^ T'-' '"''^'^'f ^''"■ 'i"'^ vttaq/eft ha bitus perdemonftiattoiK-acquifitus. redpars theofica eft rooettMT'''";'''''""'''°''<'«'"''^q'''''velquaIi. Sca ka h.r'™"'-'^"^';^ Conttlifta menrahlt"'''''""T''^P'=''''''^^- Proiftadrargu. Pia ma/is i™"«l'^/° ^ cimus ilfe elTe ad rcienda princf Snfin?' Y^' ''f * '''^rica tradit ndtitia prin c pioru Ime nontia modi operandi/ed non pradica. Scic Sa±?d"r'-""''r P"'^ P^^^^-Sauxihabi':^^ . vtrnrfent:r.fcal!^^'^i^rG^"!:";T fcram pradica fcripta veS 'i^ "^^^^^^^^ autc per ^oloribus/ Al^r. fda vnius ^"1"' ^ ^gntiidme fignat^ ^ '^"^^ tholico ibidcMMa^ j"^^ 3cceptio, vt Ca copetererepercu^^^ur^^^^ rubore&ardoreA effp ;^ brachiufonapatum effe cu refibio!eumonfadnZ&T"7i°*'a!^^^ ^^"^"^ Qi«.IibetiIlarumexpofifo:^^^^^^^^^ Cu(jd«amm dmiConum quahtate fciuem D O C. I; 3 lamfcientia fdentiale,&: (cicntiam opcratmam adeptus enSjetfi nunquam operatus fuens. Concludit q, cum fdueris qualitate duaiji diuifionum.n Scientia pracfticae 3c theoricx quae fuerunt mcbra diui/ionis, iam es fcialis et adeptus fciam fciale & fciam operatiua,guis nung opera> oDatiua tus fueris» Sdendf? primo q> per fciam fcialc intelligiiur pars theorica qua folum fcictes eflFicimur &:non dirigimur inacfrumoperatiuum.Econtra vero per operatiua intelfr iTotitia fcrentifTca docens quaFroperandu fit,&illaeft pra^ clica ficut patet in excplo pofito in Ira, Ex quo patet licet mlci fis operatus,ftat tn te fciam opcratiua adeptu fuif fe. Et ex hoc colligi poteft ^babile argumentij q, vtracj illaij?eftfcia,quiaquaclibetilIaij!notitiarum eft nobis eui> denter acquifibifis oiacf^u operatiuo circunfcripto, igit qug libet iliarum eft fcra,Non,n,apparet fub quoalio habitu q^ fubfcia^priecontincripolTit» Ad argumcntuigr ci1dr mcdicina diuidit in pracfticam 8C theorica, ergo no cft tota fcia.neganda eft confequentia,vt fupra tadum cft* Scie dum fecundo ^ ars proprie dida eft acquifibilis pcr aftuc/ fadionem ex frequentationcf operationum cxterioij2,cum crgo fine his pofiit acquirit mcdicma fecndum vtract? par^ tcm, vt d«dtur in Iittera,patet q, fccundum nullam -fui par/ tem medicma proprieeftars,rdinquiturigitur ^eft fcia. Quarr at ars contra fciam diftinguat,&: quafr j^prie vel Iproprie dicat mdicia ars vel fcia; videbit I qone difflifius. Ncy.^ etaIiquisdiccrcpotq?difpones corgishu maniruttres,a?gri'tudo,fani'tas:etdifp6qu« no efanitasnecpafgrKudo:cutibi duac fuffecermt* Obifcit primo cotra drias.Sccundo foluit . fccunda ibi LPolTfbjle nanq:.~j In prima partc dicit non oportcrc da re mcdin vel tertia difponc quae dr ncutralit3s,quia due fuf ndunt»Vel fic.in prima parte dicit q, fortcaliquis poftetdf cere q, difpones humani corporis funt tres.f.fanitas, xgri-» tudo Sd neutralitas,fed tu non pofuifti nifi duas;fcilicct Ia> nitatem Sc srgritudinem,ergo male dicis. PolTibilenancpeftutcum hmoi dicfJor bene confiderauentnoninueniat una duarum reru affirmantem hanctrinitatem necp negantem» Soluit.Secundo excufat fc ab vltcriori pcrtradationc. fe cunda ibiLPractcrea.lPrima in duas ficut duas innuit folu tioncs.feciinda ibiLAmpIiusO Frima foroeft,q, cum ta> lis argumentatorbencconfidcratnoninueniet vna duarij rerum 8Cc* Notandum q, hxc pars habet multiplfcem cxpone. Prima.Non inueniet vnam duai^ rerum , quia nec pracfiicam nec theoricam aflfirmante vel neoantcd^c Hanc fequitur Io.de montc Caluo. Alia cxpo antiquior Bartholomd de varignana.Non inueniet vnam duai?? reR* quianecfanitatenecaegritudinemaflFirmante vcl negant5 neutialitatem,quia cum aliqua neutralitatis fit parua xgri> tudo &. aliqua parua fanitasmon fequitur^eft argritudo^igit n6cneutralhas,necfequitefanitas,ergono e neutral/tas. fifr no fequit.c acgritudo,crgo e neutralitas.nec^ fcquit, eft fanitasjcrgo c neiitralitas* Hgc cxpo no placct. Tcrtiaeft Dyni. N6 lueniet vna duaru rei^i.i.duai^ fignatjoml ncutri in primo 6C fecundo fignatis affirmantc aut negate hanc tri nitatc,qa ta primum fecundum fignatn neutri fub fano vel ggro c6prachendic. C^arta expo.No luenict vna dua tu rerum»}»r6num oppofitaijfaflfirmatem.i.aflirmatiuc dc monftrarehanc trinitatem ciTe ,aut negantem.i. ncgatiuc demonftrare non eflc hanc trinitatem.Ne(|f»n. rones philo fophorum pbantium intcr fanitate 8C acgritudinem non ca derc mcdium demonftratiua: funt^Ncc etia rones mcdico/ rum ad oppofitum funt demonftratiaae. C^^iinta cxp6 eft Mundini.Non inueniet vna duai?? rcru/uduaijf vltimarum partiumindiflFoncmcdidngpofitaijjaflrirmantcvel negan tcm 5(:c»partes.ntiftx funt vt habita fanitas conferuetur SC IacQb»s,iau/c» Aa 0} Early European Books. Copyright © 201 1 ProQuesl LIC Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trusl, London. 583/D P R I M I C A amiita rccupcrcmr,5^ pcr has non excluditur nec affirnjat neucralitas* Vlcimacxpoeft Gentir.Non fnueniet 6Cc,u duai^partiu i diffonc pofita!jj,quafjjprima cft ex partc qiia fanac 3C al> ea remoucc.fecijda c vc habita fanitas conferuc tur iSiic.attirmatc aut negace,Qa licct dicac ex partc qua fa> nac auc ab ea remouec,no implicat dari vcl no dari neutra difponem,c5^ fimiiitef de alia partc dicendum eft, Ampltusnhacctnmus ncceflarfa fucn't,q<f diximas tibi rcmoueri a (anicate colliget infir^ miutcmdC difpofitionem ternam» Ponitfecunda foronem. Sccundo declarat qualitcr va^* rio mododefcribendo fanitatcm vel xgritudinem in di^fo^ ne fanitatis vel aegntudinis includuur vel non includic neu tralitas.fccunda ibiLQiJa non hre.l Dicit prin>o q» qp> uis haec triniias ellet poncnda^non tii rcpugnat hoc diftoni pofitx,quia fub illa pjrticula a fanitatc reniouetur , coprae^ hcnditur neutralitas.tam.n.pcr neutralitatemjt^ per a-gri/ tudinem eft corpus a fanitate remotum. Quanonhaberefanitatis difFinitionem po^ fucruc quae cft habitus aut difpofitio ex qua ope rationes fubiecti ipfius fanx proueniunt. Necp huius difRnitionis oppofitu ni fi hnitztc diffinie rint,queadmodum defidcraueruntjec pofucrint in ea conditioncm qua non mdiget. Sanitatis p^^g p^^^^ plane, Notandum primo pro intcllcilu fa^ ^^*^!^" nitatem dC gegritudinem dupfr defcribi poffc.Primo fic.Sa diriis cje' ^.^^^^ habttiH vcl difpo ex qua operationcs fubtciti ip/ fcriptio Q^^^ ^^^^ proueniunc.Er confequenter. Aigritiidoefl: difpo duplex» habitus,cx quo operationcs xgrae proiieniunr.Et tuc pa tctq^necindiflFinitionefanitatisnec xgritudinis comprac/' hendirur neutralitas» Secunda defcriptio cft ifta» Sanitas e*^t <9^c.ex qua operationes pzvk^ix proueniunt, /figritudo eft difpo ve! habitus c\ qua operationes imperfedae .puc^ n'unt*Ettaliter defcribendo patet q» fub diftonc fanitatis vel eius oppofiticomprxhenditurneutralitas.exneutralita te.n.opcrationcs fubicvfliipfius impcrfctftae proueniut. Ex/ ponirur crgolittcrafic»quam.f»neutralitatcm non habcre* fcilicct non includcre diiFinitioncm fanitatis nec cius oppo/" fiti poiueruntjfupplc ilH qui primo modofanitatcm (S;^eiu9 oppofimm d ffiniebantjnifi volucrint diffinirefanitatem ct cius oppofitum:quemadmodum dcfideraucriuit.f.ad placi tum loco ly fanx poncndo perfecf?;a:,6<: loco ly acgrae pone/' doimperfeAx. Norandum fecundo Auic.dixilTc habitu proptcr fanitatem fixam 36 perfecftam . propter fanitatem vero lapfam dixilfc difpofitionem» Prsctcrca cum medicis in hoc non litigcmiis. Nccp.n.fumquicumeis in hm5i diiputarc dc^ bcam,ncc^ htigium hoc eis necp illis qui contra cos fancin mcdicinz auxiliabit.huius.n.rciccr" titudo alterius doc^rinac principns pcrtfnet. Excufat fe a detcrminatione huius difficultatis di.no cflfc litigandum medico de hoCjncq^ ipfe cft dc illis qui cum cis litigarc dcbeanr,neii; hoc litigium eisjfcilicet mcdicis , nec iliis qui funt contra eos auxiliabitur ;n mcdicina,fed hec cer titudo pertinet princ'pi]'s altcrius dodrinae. Contra» Ad mcdicum pertinct confiderarc an corpus fit prefcruadum, Conferuandum,curandum,veI rcfumendum.fcd noncom^ pctitpraeferuatio vcl rcfumptio,nifi neurro conualefccntiac vel decidentiaE,crgo 5ic* Pro ifto dicitur q> ad medicum pertfnctconriderareillamdifpofitionem,qi:3m mulii vo/ cant neutralitatem. vtrum autcm dcbcat dcnominari ncu^ tralitas vel ctgritudo non dcbctcurarc mcdicus* Et hocin^ tcndit Auicc.in partc ifta 3c tpto capitulo. A V I C E N N Defiib/cdismedicin». Cap. u Voniammcdicinacorpus humana cxparteundefanaf &: afanitate re^ mouet cofiderat Sc cuiufcp rci fcia no acquirit nec^coplet cum cas habuc^ ritnii} per luicasfciatur,crgo dcbcmusin medi cina fcirc fanitatis & xgritudinis caufas, Poflta diffonc medicina,nunc cofcqucnt' nume rat fub/ ic(fta de i;|bus mcdicus conljderat.uii in rubrica dr Capfrn de fubiectis medicina:.Et primooridit de quibus coiiderac medicina.Secudo illa fummatim coIIigit,Tci tio ofidit mo dum quo medicus illa confiderat.fecunda ibi^Et pollcj tertia ihiLHarum vero rerum.~|Primo itcium ofidit de tj^ bus confideratthcorica.Secundode quibus prawlica.fccun da ibiLHuius aute inquihtionis,"] Prima in tres.Primo po nit neceifitate confiderationis fubiecftorum pariis theoi icx dc pradicx.Secundo decIarat.Ter tio concludit. fecuda ibi LCaufarum.lfcrtiaibiLHarumigic."! ltempriir;o ofidk ad medicum pcrtinere coliderationcm caufarum fanitatis <SC acgritudinis.Secundoaccntium 3c fignificationum con> dcm.Tcrtio ad alia loca nos remittiufccunda ibi LEt qa."l tertia ibiLlam autem."} in parte prima probat hanc co^ clufioncm, Ad medicum pcninet cofiderare caufas fanita^ tis 3C aegritudinis.probatur quiaad medicum pertinct coft derare corpus humanum cx parte qua fanum aut a fanitatc rcmotil fed nullius rei hntis cas acquirjc autcoplec cogni> tio nifi ex cognitionc fuaij? cai^,igitur ad medicum pcrtinet confidei are faniratis 3c argritudinis caufas.. confequentia te netjco cp fanitas sS^: acgritudo funt res hntes,cas. Sciendu primo q? in diffone medicin? ponuntur duae partcs* Pri^ ma fcla qua humani corporis difponcs nofcfic cx partc qua fanac 3Cc,3C illa corrndtt parti theoricx.Notitia.n.hmoi di fpofitionumeftthcoricanondoccns vd praecipiens quid vel qualitcr opcrandum* Sccunda pars cft vt habita fani> tas confeructur,<S(:h3eccorriidet pradicae.Notitia.n.cofer uandi aut rccupcrandi fanitatc cft pracflica,vt vifum cft in qone.Ideo conucnicns crat vt Auicc. diuiiim cnumeraret fubieda ad partem pradicam 3C ad parte theorica pertine tia.Ex quo patet q) capfm efifc velut apitiuum et refolutiutl ^ ^ praccedentiscapPi vtdicit Mundinus. Scicndu fccundo q> licet fubiccJla fint plura,quia tn non funt prima 3c adae/- quata,immo ad vnu primu funt atti ibutione hntia , cx hac pluralitatc fubic<5lorum non tollit vnitas fciae medicinx. ^ . . Scicndum tcrtio q> rcru hntium cas duplex poteft liabeii notitia. Vna a priori 3c cft notitia proptcr quid. Altcra a po ^^P^^^ ftcriori 3c cft notitia quia.quando.f.cognofcimus cam pcr effedum.Prima pcrfedior eft.perfcvftius.n.eft cognofccrc cffcdum pcr cam $ cconucr fo.ut vidcri habct. i .pofterio/' rum, Ad ppofitum rci hntis cas non acquiric notitia d^c.ni fi pcr notitia caiji.f.fcia perfcda et propter quid,Iicctin fcia « ao Scienti^ quia.oppofitum accidat vt eft fcia Arift, i .poftcr.Scire au/ tcmopinamur&c.Etprimophyficoij^.Tucn.arbitramur ' cognofccre&c.ctefttextucomentiprimi» Scicndnqiiar ^j^"r5 toc]^fciadracquiriqnaddifcenseftina(ftuafracquirendo, H quia.Cdifponit vthabitusfcientificusineofitmct.Drautl ^ copleri qn ffgit.Senfus igic eft q» non difponic nec habitua tur 6Cc, Aliter non acquiritur.f.a dodorc, nec coplec ab intrinfecOtCinteliedu difcentis, Afr a quibufda» N6 ac> quiriturJ.demrationcquia.Nec coplecj, demonftrationc propter quid^Hxc tii expo recJpit inftantia apparcntem vt vides, Altj alit.Non acquirit.f.per aliquod genus caufae. Ncc coplct pcr oia.f.gna cai^tEt dixit notant cili cas habuc ritjproptcr rcs non hntcs cas ex quibus tan$ cx notioribus cognofci polfint* Ex quo patet.Non oe cognofcibile no/' titia ga»e/re cognofcibilc notitia ^pter quid«Nec oe cogno-r fcibile notitia pp quid efi^^ecognofcibile notitia quia.No.m '■cpugnat dabilem cfie cffecftum qui quantij ad quia cft , fit tocawfispenitusignotior, Ca auteminorisaffumptae in probationc F E N I. p.-ob3tione condufionis poteft eiTe talis,quia ficut fehabec res ad dle,ita fe habet ad cognofci/ed quglibec res iiabet ef fe per fuas ca3;ergo qlibet res talis habet cognofci per fuas caufas Jtem pceirus ronis 3c artis in cognofcendo res cau fatas debet^portionaripcelTui natureincaufando, fed na> tura .pceUum hunc itichoat a caufis Sc termitiat ad etftctu. igit 8Cc. Contra tunc ad medicn pertineret cofiderare e[ inueft/garecaseFntorum» Proiftodr limitando J^pone cp medicus habet cofiderare caufasfcibilium quorutn per propria principia haber^prietates &:pa(rione8 lueftigare. Ecquiafanitasat: a?gn'tudo dC eamca^pfe> rtic^ runtmamfeftae,pIeruc^occuIt«qux nofcn fu nec^ nifi per figmficationes accidentiu copr^ Iienduncur,debeinus etiam i'n medtcina fcireac ci dentia quae i'n fanicace accidunt et xgntudine* DecIaratfecundu.Etinfnia intejidit hanc conclufionc Ad medicum pcrtinetconfiderare fanitatis 6C segritudrnis SC carum fuarum figna 3c acciitia.probat fic. Caufis fani> tat.s5^ xgritudinis occultis exiftentibus necefifecft perao adamacas,llas&fanitatem&:.grit^ Mebru f.^,^^"^'"2t^cas illas eireoccultas , ergo cS^c. Sciendum n'i cor. '^P;^;^^'^^'"^^^'^^""^ corporis,qu?^^ funt exte> P^ris d , " f a ""^'T ^"^'^Sinteriora^De fecundis er P I dii go veru^ii eft,c^ eorum fanitatem 6C ^cgritudinem 6C cas Accns ^""^^^^^""^"JP^^^^^^accnacognofcere, Sciendu triplex, ^'^^"^^"^VP'''-^""^''"^*^""'^ vtdiftinguit P»-^* contrafubftanttam,5ctalitcr non capit hicSecundo vt di> ftmgu.turconcramorbumcS^cam morb/,vt,3. deaccnri. ^fecundaprimi.i.cap.^^ficiterum nofumitin ppofito. Tertiofumitirrproquacunqj difpone naturali vel prcter naturamconfeqLientefanitatc\xgritudinemvelneutralk t m fic omnis difpo confequens fanitatem dr accn^ Accns "'f3^'s-ficut confequens morbum dicitur accns morbi. Et morbi fl"^""^'^°^^"^accnsmorbidiuiditurin triaXactionem ^^"i^^ Qurr;?r tr''^"'"- ^?'"':^^"''^^"^ mutatum Jta confe> tistri. ?"'"^'.'"P^""'^^^^^"sfanitatis.f;actiobonafiuenatura> Plcx. ^J'|^i'^^^p^^^"°"»«"^^^^^"^^"«-^li,^exicsnaturalefi^^^^^^^^^ . dab.le.Etficutperact.onem I.cfam , qualitatem n, u,'ar^ 5^ex,ensmutatum:tanquamper fio„, p.opria c^ScT> mus morbumJtaconfequenterper actionem naSm qu.Tlitatem non mutatam ^c.cognofcimus fanitatc: S terfumuuracadcnsinppofito. Exquo patct primoid^ rcfpectuciufdemcnfedenominabile accidcns Si C„l Accdcs quidem pro quanto pendet a fanitatc vel morbo dlnrvoVdT^ '?''"'"'T ^-^'^'^ "^^ cognitionem cgS'u: ainis vcl difpofitioms alter us. Vatet rZ-i,*.^^ ^ rr dXpo,„s altenus vt p u„mum elft proceffum quia. Fcon uerfoveropropterqu,d.D,coautemnotantetfecundMu ntnuni propter figna.contingit.n. idem nCoenn^^^r/ tlle caufam & fignu ficut longitudo l:^«cnir^ / ftric,urapectorisfutur?phthi&. EVelh" vl '""^ »dpetfecteacquirendumfdammedic?nenl.n b.seaeduplicLproceffum.f.quiaXroptrqui"'"""' acciaentia a<: concomitantia eflentialia. f.-!!'p;,-i'rr declaratione horum dictorum ad ,1-,» Scrsve ^^'•^''«P'?"»'^. Sciendum primo q, p,7[i'^^^ «Jicjq, vend.ca. ^ntelhg,, Aui.IogicaA m^etaphyficam ad 0^ vemr'^''* •'^'"«^"'"«^felfodifcernere. adVecu^nds veropc^tinetpbarcDrlrinjo^i- r- .^^^cunda c?noiantur. Aliter^^SKj" -''""''r?'" ^"''^' rac ;«»-if^ j rr r . ^^i"ndinus per fcientias veridiv casmtelhgendaBcflfcfcraBpure fpeculatiuas quarum finiL D O C, I; 4. cft veritatis cognhio, vnde vcridic? dnr,Practicg vero no lic.pprie veridicg vocantur eo cp earum finis non eft veri> tatis cogn;tio,fed opLis vel fecundum elcctionem operatio vt fupra drctum eft.Prima expofitioeft melior* Sciendii lcciido pcr p; incipia debere intelligi cas cxtri nfecas vt funt etticjens6^finis.Per caufas verointrinfccas, vtmateiiacX: tormam. Sciendum tcnio q, accidentium vt propofito pertinetqu^dacomuniafu'nt,qucda.ppria.Exemplumpri ^"P^«* mi:licut dolor cap/tis in pleurcfi.ExempIum fecundi,ut do lor lateris pungiriuus in pleurefi.Etilla accncia propria ab auctonbus vocantur concomitantia eaentialia,qiiia,f,vnr clientiaIiterfanirati5::3EgricudiniaiTociari, Scicnduquar> tohachtteramduprrpoireexponi.Primo.Adacquirendil a:pertectehndum notitiamfcibilium medicincduplici Jn> digemus procefib. Vno ^^prcr quid:cX: ille fit ex mritia cau farum»AIteroquia,^illefitexnotitia accmium comuniij c^propriorum.Secundo 3C fortc melius. Ad acquirendum pertectehabendum notitiamfanitatis&a^gritudinis no futt-/cit earum cas cognofcerc,fed vltra hoc requiritur acci> dcntiumcoium6<:^prioijinotitia, Ad perfecta.n. notitia fubiecti non fuflF.cit fubiecti cas coprphedere: fed vltra hoc oportet ^:)prietates Sc pafif/ones fubiecti cognofcere. Exepli gratia.adperfcctam notitiam fcb.putrid? no fufficitcogno fcere caufas eius:fcd fdre oportct cum hocacddcnda& 110 cumenra febrem confequentia. Caufarum ueroquamor funt fpecies , mate. riaIes,efFia€ntes,formaIes,a«:finaIcs. Ponitnumerum gcnerum caufarum fanitatis &:xc»ritu dinis.becundorpeciahter vnuquodqulloium declaia^t ibi lecundaLCaufxveron Primapars nota eft. Sdendil hic primo q, Aiii.enumerat cas,no aurc accnria dc quibu» tecitmentionem.Aurquiaenumeratio eorum nimis eflet particularis,qualis no debet elTe dodrina huius prime fen Aut quia in fecunda fen dodrina tertia,ca. 5. acciitia & fu gniffcationes diftinde cnumerat. Vel forte fedt nos intelhV gere per operationes quas d/xit effe fi nes,ex quibus alia ar/ cidentia ctiam comprchendi pnt. Sciendum fecundo fuf ficiemiam quatuor generum caufarum a diuerfis vario mo doaflf/gnaru Quida ficfumum.Oisc.ufa veleft intrin^ ^""^^^^ "^^"^^ intentionall Caufa^ ter,&ficcftfims vcIreaIiter:^ficcftcffidcn9.fivero cft genus a '''''i:; ^''^^^^^^^ eft dtuplex matcria vel per modum pcrfidentis,6^ fic eft fo,-ma. AFr dicuntalt)dccacxtrin:-eca,qu,a vel prgcedit effedum,<S: fic cft efficiens, ycl fequitur,& fic eft ffnis, Vtrum autem hi modi iint veri,fcrutari pertinei ad phyficum 6C metaDhvy ficum» Alitcr dfxit mundinus non funt nifi quatuor mL difpeciales querendi de cais.igitur 5^c. Affumptum Droba tur difcurrcndo,quia no qu^eritur de cffecftu nifi ex quo vel a quo,veI per quid vel proptcr quid.Primu qugrit dc mll teria. Secundum dccfficiente. Tcrtium defoi^. S tum dc finc Ahrer confueui diftinguerc fic.Non fum nif quatuor mod, dependctfc vnius rei ad al iam.igitur nS fun nifi quatuor genera caufarum, affumptum probatur : qu?a quicquid fe habet ad aliud vt dependcns , vd dependet cx illo; vel ab illo, vel per illud, vcl propter illud. Corra. qa pratcr modos caufarum iam diaos repciiturgenus cauhc inftralis,vttertiodeaccident,.primocap. Proiftodicnt n t> comunitcr caufa inftrumentalis redudtur ad genus cax efficientis Jn eodem.n.gencre videntur concurrere princiV pale agens 6c inftrm quo produdt effedum, poo vcro infcriusdeclaraboaliquam inftrumentalem caufam gis rcdudbilem eire ad genus caufa: materialis ^ effid^^^ ficut diaphaneitas aeris eft caufa inftrumctalis illuminatioy nis acris.Et ,ion ,n generc cae effidentis. ,ion enim diapha^ neitas efficitlumen.Necformalis.non enim diaphaneirafc denominaturaer ormaIiter,lluminatus.Necetfamffna^ ! non enim cft diaphaneitas finis illuminationis , fed potius €comra,Reduciturergoad aliud genus cauf^X ad gcnu. lacob.s,iau/c, Aa iiij Ca di> fpofiti^ ua ^d» Ca ma> terialis duplex» Arifto, Materia diipIV. Ariito» SuBm duplex» P R I M I C A N. caufac matetialis,quam cam difpofitiuam pofTumus appel laie»Qaaliter autem caa: confcruantes 3C pracferuantes ad gcnus caeefficientisrcducanc,in,3.techn! declararum eft» Caafe uero matenales pofitc^ in quibus fanC tas segritudo menfurantur funt» Subfedum quidem^ppinquumjmembrum aut fpintus . Ec fubiedumquidemlonginquum, humores» Ec cislonguiquiora funcelementa» Declarat vnuquod.t,' tllorum generum.Ec primo mate^ riales^Secundoefficictes &c.Partes patebunrjtem primo notificac caufas materiales.Secundo declarat varium mo^ dum fe habendi caufarum illaru.fecnda ibi [ht hcc duo,"l Dicit primo cj> caufac materiales in quibus menfuranc fa^ nitas 8C scgritudo fimc duplices.f^.ppinquac 5c remotg.fub^ iectum quidem .ppinquum fiuc materia eft iiiembium aut fpiritus.remotLi humor.vemotifllma func ctonenta; Scien dum eft primo cum dr pofitc exponit.i.n.inar-r line .fv batione,quialigc .pbationon pertinetad medicum.Vel po ficar.f.a philofophis»Qiiod,n,elementa fiut matcria remo>' ta fanitatis habecur primo de gnone SC corruptione.Q^: ve^ rohumores exlib.de aIalibus.Similiterq> membra. Se/ cundo fciendum cp ly menfurantur cxponirur/', fuftentan lur vel fubiedantur feu caufantur» Qiiidam aute dixenlt' menfuranturJ.quantificantur.accidens.n.quodcuq; mate rialemenfuratronefubie<fti,Ytin prgdicamentis.ca» deq^ titate diciturab Arirto.quaiita fucrit fuperficies tantum a.V bum effc dices. Aliter dicitur & melics <^ f^mitas menfu ratur his eo cp fanitas fit alterius gradus vel menfur^' fecun dum variamdifpofidoncm^mcnfura ele-ncntorum hu> morum S: membro.um.vndealterius menfurf vel gradus eft fanicas cerebri,(5«:alterius cordis,quia in his varix funt humorum elementorum menfurc. Tertio fciendij cp materia poteft fumi dupFr,Primo proprie pro fubiedo pri mo cuiufcunq,- foi te ex quo ffc aliud dC manet,qualit fumit primo phyficorum textu comenti. jJ.cum dicitur. cuiusli^ libettranfmutationisnaturalis materiam primaefte prin/ cipium;5<: caliter non fumitur hic^Secildo fumitur matcria impropriefatis pro quocuncp,quod formaliter per aliquid eft aliqualiter formatum denominabile; vel cx quo fferi po^ teft aliquid taliter denominabiIe,fiue per vnam,fiue p plu res tranfmutationes..Exempli caufa dicimus parietem ma> teriama^bedinis,quiaperalbedinem denominatur paries formaliter albus.Similiter panem 3C cibum dicimus mate riam humorum,qu(a licet panis non fit a forma humorum denominabilis,ex pane tamc per VMiam aut per plures traf mutationes fieri poteftalfquid aforma humorum denomi n3bile,puca fanguis phlegma tS^c.Hanc auccm materia ap^ pellareconfueuerunt antiqui materiam trafeuntem. prima vero permanentem.Et hoc fecundo modo in ppofito fumi tur materia vel fubiccftum.dum dicic Aui.in littera , fubie^ (fiium ,ppinquum elTe membrum.remotum verohumores 8d elementa. Et exhis patere poteft quid per fubie(fi:um propinquum intelligendum eftjvSf^quid per rcmotum* Eft enim fubiedum .ppinquum fanitacis vel xgritudinis fub^ ie(ftum adualitcr proprie fanum aut a:grum denominabi" le vt membrum.Remotum vero eft fubiedum non acftu proprietaliterdenominabile,exquotamcn per vnani vel perpPestranfm'.itatione3poteftficri alimiid.ppne tafrde. nominabile.VerbiiJjratiahumor eftfubrecfium remotum fanitatis^quia nonac^tucfthumorpropriefanus denomina bilis,exiprot^menpcrvnam aut plures tranfmutationes generari poteftaliquid vt mcmbrum quod proprie e adii fanum dcnominabile» Et ex hoc vlterius patet cur cleme ta dicann fubiecfta remotiora. Sciendum quarto illa par/- riculam membrum aut fpiritus exponi a qufbufdam aut p 3C volenribus membrum difpoficum perfpiritum ecfubie (flum 5:c.ideo fpiritus eft ca mcbri difpofitiua, vt recipiat mcmbrum vitam et fanitatem,Caufa vcro difpofitiua ma A V I C E N N /B* teri3ereducituradgenuscaufcmaterialis»;5^.g,talis vel ta^ lis organicatiocotdis eft caufa vc cor fiat viuens ^SLf^num, 8c non eft caufa in genere caufac formalis velfinalis,ncc eflFicientis» igitur caufa eft in genere caufac matcrialis»ltem ficut fe habet difpofitio adiui ad acftiuum,ita pafifiui ad paf fiuum,fed difpo acfliui inquancum hmoi caufat efFicienter» ergo difpoficiopalTiuimaterialiter» Ex quo fequitur per fubiectum propinquum fanitatis non folum intelligcdum effea(ftualiterpropnefanumdenominatum,fed etia illud per quodimmediaceredditfubiecftijdifpofitu, vt acftuta^ iem denoiatione recipiat.Sed de hoc videbitur in qone» Eth^ecduo funtfubieda fecundum copone, Iicet fintcum alteratione.In cuiufcp autem rei co pofiti'one(5(^aIterati'onequ^ ficcompomtur ad aliquam hmoi peruemtur unitatem,Et hxc uni tas ad qua huiufmodi reuertitur muUitudOjaut efl;cotnpIcxio,aut foi ma.CompIexio uero efl: fe cundumalterati'one:,& forma(ecundu copone. Dcclarac qualiterhumores d.'clementafunt fubiccfta fa^* nitatis 5c:c.':^unc.n.fubiecn:a fecundum coponcm , licet eiia finc cum alceracione,eo cj) talis compoficio non (ic fine alcc'' rationc.Et fubdit cj» in cuiufcunq? rei copc^^ne alterationc quac fic ponitur fieri peruenic ad alicjuam vnitatcm, Sc ifta vnitas ad quam perucnit ifta muItitudo,aut eft complexio, auc forma.copro quidem fic fecudum alterationem,forma vero fecundum compofitioncm. Scicndum eft hic primo percompofitionem h:c Aui.intelligeiemixtionem . per re/ iblutionem vero alterationem.Senfus ergo lirter^ cft qy h^c duo.f humores 8C elementa func fubiccfla fecundu compd/ nem.i,mixcionem,&fecundum alcerationem venientem; quia.n.adinuicem alterantur vel mifcentur ex ipfis media/ te velimmediarefitaliquid puta membrum acflu propric fanum aut acgrum denominabile,ideo funt fubiecf^^a remo/* ta.Non polTunt autem mifceri fine alteratione , quia mixto eft mifcibilium alteratorum vnio.primode generatione,. Sciendum fecildo in omni compofitione tali ad aliqua peruenit vnitate per vna forma ex extremis illis contrarrjs refultantem adinuicem refracftis , vbi duplicem imagina^ mur refraclionem.Vnam qualitatu contrariarum. Altera veroformarum elementoi^ autaltorum mifcibiliiim* Ex prima refultat copfo mixti.Ex fecunda forma fubftantfalis eiufdem.Ideo dixic copfonem effe fecundu alterationc.for mam vero fubftatialcJ.mixti fecundu coponem.i. mixtio nc, Et ex hac Ira» A.exprefte colfr ex intctione eius no fuif fe ePnta fecundum formas fuas nuUo mo refracflas rcmanc/ re in mixto,licet Auertj^ccxli oppofitu eide imponat» Efflcietes aute caae funt case permutates&: c5 feruates humanf corporis di'fpones,fi'cut funt ae res 6c qu^e eis continuaf,8<^comefi:iones etaqu^ 8C potus dC quac- efs conti'nuant,6(f euo 6l retctio etregiones etcuntates etloca habitabiliaetquae eis c6tmuat,et morus dC quietes corporei eta fa^ les,&:exeisfuntfomnus dC uigiliae &: altcratio m aetatibus SC diuerfitas i'n ei's,&: in gnihus ei in artibus dC in moribus dC in rebus q ua: i'n huma nofuperueniuntcorpore ipfum tagetibus , fiue fint cotra natura fiue no fint contra naturam. l^eclarat caufas efFicicntes.Et littera plana cft» Sciedum cft primo cp ca efficiens hic cofter fumit ut extendic ad con feruantem,;5^ praeferuante,et vere,pducentem,vt.?.techni plenedeclaratum eft.Sub permutantibus auteni caufis c6 prachendunturhiccurantes.Etquida addunc prafeiuates proprie dicftas,Iicet etiam fub conferuantibus comprochen di pofliintt Sciendum fecundo per ea quac aeri continuac inteUigendas Copo ild8C refofor Refra' cftiotri^ : plcx» Cad ciens pliCU^^* F E R 1- intelligendas eile influentiascoeleftes , qua: quia infenfatae func,carum alteracionem aeri afci ibimus. Polfunt etia in> telligi alia clementa.Per ea vero quae cibis 8c potibus conti nuantur,intelligenda funt illa qux ad modicum ciborum &potuum nobis occurrunCjVt medicinc. Ea vero qux rcgionibus continuantur funt licut venti 8C locoium parti-' culares difpoHtiones,quxad fimilitudinem rej.»ionum lui/ manum corpus alcerant.Ea vero qux corpori liumano fu^ peueniunt v>.c.funt cxtera que Iwmanum corpus habent al terare. fiuc tlnt res naturales,riue contra naturam 8Cc* Et p id vniuerf.ili^gat diclum fuum. Ex quo patet refponfio ad litterale dubium quare non enumerauit Auic.res naturales cum fint cc caas cfiiicientes fanitatis 8C aegritudinis, Dici tur eas Auic.fatis cnumeraife in littera in vltima particula implicite. Vel aliter dtcitiir q) non ,ideo quia non fic indtffe renter funt fanitatis vel acgritudinis caufar,ficut res non na turales.Alij dicuntq» res natuvales fub rebus non naturali-' bus enumeratis <&:eis annexis comprxhendi pofiunt vel faltemdariintelligi.Permotum.n.quietem fomnum 3Cc* dantur intelligi operationes naturales animales et aetates et complexiones.per aerem vero elementa 8Cc* Tertio no/ ta q> res omnes humanum corpus permutantes vel confer uanres fub tribus gcneribus compraehenduntur, quia qu3c^ dam funt naturales^cjuxdam non n3turaIes,cSd quacda prg^ ter naturam.Naturales funtomnes corporihumanointrin fcc3c ad eius conferuationem vel integritatem per fe facien tes.quacin feptem ab audoiibas noftris diftinguunc gene-' ra»f.elementa:complexioncs,humores,membra , fpiritus: virtuces^&operationcs. Kes vero non naturales funt res humano corpori ineuitabilitcr occurrentes ad fenfum infe^ rius declarandum.indiflFerentcr ramon fe habentes ad hoc vt corpus aliCi-ent velconferuenr.debite.n.occurrentes co^ feruanc.indebite \'crba fanityte alterant vel permutar, qu? in fex genera ab aucloribus diilinguunc.xS: funt aer , cibus 8C pot4.is.inan;tio Sc repletio,monj^ SC quics,fomnus 8C gi\\x,8C accidentia animx. Et ex hoc concludi potefl; ea^ dem rem fecundum fpecificam dcnominationem denomi nabilem eflc rcm naturalem,non n^turalcm,^: prjcrcr na> turam.Immo eadem res numero refpedu diuerfoium iiis denominationibusdenominabilis eft. Sed magis videbit • <3ehoc in fecunda fen huius. Per rcs vero prStcr natura 'intetligunc queciKp res func humano corpori difcouenictes 8C ipHus corruptiuae SC illx diuidunc in tr:agna:\'t. 5. de ac cidct!.& infra fecuda fen. i .caj5,f.acgritudine,cam, 6<:acci> denSvEt de his olbus traAac in rilo primo canone» Formales ucroca^ funt copPones,et uirtutesr qu3epofteaseuemunr,8(: compoOciones. Declarat quac fimt catifae formales fanitatis cS^ xgritudi'' nis,quia funt complexioncs 8c virtutes,quir poft ipfas co^ plexioneseueniunt.&compofitiones. Sciendum eftpri> mo complexioncm 8C compoficionem effe caufam forma/' lem fanitatis !5<: irgritudinis fecundum multiplicem modii Dynus* exponcndi hanc littcram, Primus modus eft Dyni volc/' tis compiexio 3C compofitio fi cofiderantur abfolute no t^nt caufa formalis 8CcS\ vero fumantur vt funt proportio nata vddifproportionatanominari poiTuntipfius ca for^' nialis.lftemoduspotcfthaberebonum intelledum. Se Gcnti. cundus eft Gentilis dicentis ideo complexio 8C compofi^ tio dia.ntur caufa formalis fanitatis & ^gritudinis,quia fa nuas;3c:3cgntudoincomplcxionevelcompofitione no eft almu tovmaliter complexio vel compofitio fic proportio nata, ycl improportionata. Puto hunc eife intellec^tum Gentilis,c^ fanitas 5^ ^cgritudo non habent vt fic formam proprfc.hed ihud 'mproprieformam fanitatis vel Ts^rm^ dinis appdlamus ,per quod corpus vel membrum denomi narur formalitcr fanum vel a;grum,cS: illud eft complexio vel compofitio.Per bonam enim complexionem dcnomi> natur corpus vel membrum formaliter fanum in comple^ D O C. L 5 %iOt\t,8C pcr malam aegrum.Similiter de compofitionedi^ cendum eft,vt per caufam formalem fanitatis vel acgritu/ dinis intelligatur caufa formalis elTe fani vel a:gri,vt fuma turabftradumproconcreto, Sciendum eft fecundo q> v^irtus dicitur caufa formalis fecundum alterum duoiri mo dorum . Primus eft quia niliil eft fanum vel xgrum nifiinquantuni virtuteparticipans.Secundus eft quia vir^ tus eft principalcdirigens cumpIex;onem vel compofitio^ nemad operaciones. Aliter dicit Marfilius prjcmiiten/ Marfili. do formam tripliciter fumi. Primo pro quocunque alicui Forma fubiecftoinh3Erence,per quod fubiccftum illud eirencialem tripFr. vel accidentalcm denominationem recipit ,qualiter for/ mas accidentales vcleflentialcsdenominamus formas,v3<: fic neccomplexioncccompofitiocft caufa formalis fani^ tatis &: acgritudinis. Secundo fumitur forma mctaphorice pro eo perlquod alicuius cxplicatur elfenria , qualicer difFi> nitionem dicimus elTe formam difFiniti metaphorice , quia ficutmateriafineiormaeft res informis 8c indctermina^ ta , per formam autem redditur fubftantialiter vel acci> dentaliter determinata , ita difFinitum fine diflFinitioneeft indiftin(flum,ideopropter hocdiffinitio dicitur caufa for^ malis diffiniti. Tertiomodofumiturformaetiamin pro/ prieproco quod aliquidad ffnem proprium dirigit .licut diceremusformamdomusin mente ^cientis exifteniem elTeformamoperationiseius,co quod per illam dirigitur aclio domiffcatoris ad ffncm intentum ab eo, 8C limitatur: ficut etiam compoficum naturale limitatur i fpc per forma» Dico ergo ad .ppofitum q» complexio eft forma fanita^ tis in complexione fecundo modo,eo q> per ipfam eius ex>' plicatur elTentia.Si enim queratur quid eft fanitas comple^' xionalis^Refpondetur q? eft bona complexio, {icut 3Cgritu> do complexionalis eft malacomplexio.Confimiliter dici^ tur de compofitione. V^irtus vero eft fgrma fanitatis , tertio modo fumendo formam,eo q> virtus eft forma dirigcs ip/- fam bonam complexioncm 3C compofitionem ad finem» f ad opcrationem.Talitcr furte fumitur tertio de confolatio j^oetius ne,metro nono. Veriim infita fummi forma boni 8Cc* Hic tamen moJus vtapparec nonfaluat qualiter virtus fitcau^ faformalis a'gritud:nis,cum virtus a^gritudinem non du/* catad finem:fcd potius eius finem quatum poteft impedit, Ideooportet fecundum hunc modum verius dicere virtu tem eflfe caufam jformalem fanitatis 8C ccgritudinis fecudo modo.Sicutenim complexio explicat eftentiam fanitatis, ita virtus,quia non dicitur aliquacomplexioformaliter fa-' nitas nifi fecundum <^ eft difpofitio viuctis,nec alicui incft formaliter viuere nifi per virtutem.Similiter non dicicali^ quadifpofitioformaliter fanitas,nifiprout virtuii propor> tionata,immo per hoc defcribitur vt patcti. Hanc expofi tionem puto hunc habuilTe a Mundino 8c a quibufdam an^ tiquioribus diftinguentibus triplicem formam.f Logicale, ficut diffinitio 8c partes eius funt forma diff^initi.Metaphy^ ficam fiue idealem,vc imago artificrj.Et phyficam fiue na> turalemficutanima&calor.Etconfequenter dicebant q> complexio 3c compofiiioeft forma fanitatis non naturalis, necmetaphyficafedlogicalis.Virtus vero fimilitudinarie appellari poteft forma metaphyfica.Et tu confidcra. Ex hisfolui poffunt multa dubia hic moueri folita , vt quod formacnoneft forma. Sanitas vero eft forma quocdam: igituripfius noneft caufaformalis. Item quia complexio &compofitioindifferenter fehabentadfanitatcm&: acgri tudinem ,' igitur nullius illarum complexio , vel com^ pofitio eft forma. Item virtus eft anima quac non eft for-' ma fanitatis , fed corporis organici. Item tunc quatuor eflfent naturac in quibus eft fanitas : 'fcilicec complexio, compofitio: vnitas , 8C virtus, quod nuUus concedit^ Patet ad hocc folutio cx acceptione xquiuocationis hi/ ius termini forma . Sciendum eft tertio quod hxc lit^ tera. Et virtutes quac poft cas ventunt multipliciter ex/ poni confueuit. Primo iuuenilitcr ordinando fic textum. formales vero caufae fuht virtutes dC complexiones dico^ Virtute venirc poft co P R 1 M I C A N. pofitioncs quae.f.copofitiones poft ipfas coprones cucniilu CopFo.n»d t ca coponrs, vt pi imo de accnti . 2. copfo> num A'ltimo ca, Alij aPr dicunt q, copfo in fienX.partia^ lisanrecedit virtutem^ideo virtuseftpoilcomplexionem ♦f.partialem,nontotalc/;cutFormaignis aduenit materia: polt partiales djfpones ad ipfam prsEparaajjMklicet (imul inducaturinmategaindudis omnibus |«BiSs difponi/ bus 5^totaIibus. Contra,quiacopPo^^oquit Aui. elt illa quf eft ca formalis fanitatis,v5<: f[h nung eft ante vir tuteni.alias»n,pru effetaliquod fanum vel segrum ^ vi^ uens^&virtutem hiis. Argumentum fatis eft efficax cotra cxponem.Niii dicatur q> virtus non eft poft coplexionem quxeftcaufaformalisfanitatiSjfedpoft coplexionem ab> folute.Quod non multum confonatlitterx^AIijaliter dixe^ runt q> per virtutem hic non intclligitur virtus principalit pPonem ^P^r virtutem hicnon intclligitur virtus principalit dupPr. "'^^^ anima,fed quedam naturalis potentia mebro/ rumconfurgensexconcurfucompPonis Sc compofitionis membrorum qualiiaium 3C quantitatiim fpirituum Sc hu> morum.Et noium efthanceuenire poftcoplexionem. Eft cnim habilitas quedam confurgens ex tali cocurfu,qua me bra fic redJuntur operatiua. Aliter autem dick Gentilis, cp virtutem venire poft complexionem poteft intelligi quo adtcmpus,<S^ficnoneft verum faltem dccomplexioncto taluSecundo quo ad operationem,& fic vcruni, quia prius cSiiimmediatius operationem aitingitcomplexioqj virtus: co cp operatur mediante complexionc»Senfus igitur litterae cft.Etvirtutes qux pofteas eueniunt.i* qux ipfis complo xionibus mediaiius operationem attingunt» Spus ce , fubiecta virtutis , tripPr. »1 1 II I Opo quidt Caufac aiUGm finales func operationcs. Oftenditquaefuntcaufaeffnales, Secundo eis quardam annecftit»fecunds ibi LEt in fcientia.n Prima pars patct» Sciendum primo per operationes non folum intelligcdas " eflfemembrorumac^tiones.Diciiur.n.operatio non folum de adione naiurali ,fed etiam de naturali pafifione membri, ficut organum fenfus ab obiec^o bene recipiendo fpes fen> (ibiIesoperaridiceremu6A'iIIa debita receptio eft ipfius membri fana opcratio. Vnde infra diuiditur in dodrina de Virtutibus operatio in acfliuam dC pafTiua. Ex quibus fe^ quitur^Non omnem fanitatem cflfe fucc operationis princi> pium effeaiuum/ed alfquani tantumodo diTpofitiuu ficut diaphancita^s oculi. Et pcncs hoc probabilirer conceden diim cft» No ocm fanitatcm cfifc bonam copPonem vel co^ pofiuonem vel vnitatc. Sciendu cft fecundo o, quia fe/ cundum cxigentiam alterius 6C alterius opcrarionis produ ccndac aha 5C alia copPo 3c copo cft membris a natura tri^ buta,ideo opcrationes ffnales caufas dicimus fanitatis.f?m n -a n^^j?'"" f^cundum exigentiam finis difponuntur ad ffne • ordmata pr.moethfcortK;&:fecundo deata.&fecildophy. Oponi, tid.nis Notatameninteropcrationcseiregradus.q^ia nis ad quas non folum fanitas,fed ctiam a^us & operatio> ncs,mpc,fediorcsfinalitcrordinantur.Sempcr.n.deteritis cftgramchoris ..deala.ncuroperationutriLa gS^^ fitiU3e,c&: virtus fenfitiua exrcrior cft gra irerioris. Ex oui bus pateteandem cam fecundudiuerfas rones cofiderata cflfe pofife cau^am eff cictem & ffnalem fanitatis.Sicutope^ ratio motiua ecTc finis fanitatis membrorum , qucc funt in> ftnimenra motus quorum fanitas ad hancoperationem ff^ naliter ordinatur.Pro quato tamen operatio motiua eft poy tens corpus noftrum aliquo modo conferuare vel alterare ^ff cicns,<5:: ide-o inter efficientes caufas fupra enu^ merabaturmotus dCqu cs* A V I C E N N iB, cfa ibiLHsec igiturO Dicit primo cp fcicntia opcrationil elt fcientia virtutum Sc fcientia fpirituum , qui funt fubie^ aavirtmum,ficutpofteaindoctrina dc virtutibus often/ det. Sdendum eft primo Aui.hic tacite rcmouere quod> dam dubium.Exquoenimvirtus cftcaufaformalis fanita tis,5(:operatiofinalis &fpiritus materialis,vtfupra. mira> bdequafivideturq,vna fit omnium iftorum docftrina. Adquoddubiumbreuiterrefpondeturq,cum virtus 3C fpiritus a pofteriori per opcrationcs cognofcantur,sS: econ tra operationes pcr virtuiem Sc fpiritus a prio; i cognofcan tur,ideoconueniensfuitdchistribus vnam dodrinam fi/ mul vel fcientiam facere,ut infi a dodrina.tf.primo capitu lo. Sciendum fecudo cp fpiritus poflfunr efie fubieda vir ^P"^ turum fecundum triplicem exponem fiue intellecfium.Pri/ ^^t»iecta mus vt dicantur fubieda virtutum.modo quo dicebantur fupenus fubiecfia fanitatis Sc a^rgritudinis.Secudo funi fub/ iccfta,quia pcr illos fuftentamur vi, tutcs in membris, ficuc diuitias vocant mortalcs fabliatias noftias.Tcrtio CiuCub^ iceta virtutum,i.temperatorumpcrqu3E exeunt mcmbra inoperationes.IIlacnimtempc.amentgfunr etiam virtu/ tcs nominanda ficut infra \'idebitur dodrina fexta. H^cergofuntfubiedadodnna mcdicma^ hs,unaliquisinquiritde corporehuniano,quo niodo fanatur aut infirmatur. ConcIuditq>ha:cfunt fubieda,quorum cofideratio pcr tinet ad mcdicum confiderantcm corpus humanum ex par tequafanaturautafanitateremouetur» Ethxc confidcra/ tio theorica eft, vt dictis patcre poteft, Huius autem mquintionts perfedionem.f ut fanitas conferuef ct ^grir udo remoueatur opor tet etiam habere partes fecundum i(larum'dua> rum diTpofitionum & fuoru inftrumentof^ cas. ♦ duplex* Etmfcraqufdeoponum cft fcientia mrtutg procuIdubtoetfc?afpaam,quffuntuirtutufub. ic(f^a,quemadmodumnosdeclarabimus. Anneduqu^dam.Secundocpilo8at^condadit,fec«> Inquirit fubiccfta ad pra^fiica pcrtincntia. Et primo pre^ msttit hanc haber c partes.Secun.io illud declarat ibi. I Et huius quidem.-] Dicit primo perfectionem huius inquifi tioms oporterc habere partes fecundu caufas ha; u duaij^ diV fpolitionum 3C fuorum inftrumentorum. Confideradil primo q, pcr inquifitionem intelligit partem thcorica cuius cltcaufasS^accidentiafanitatis Sc a-gritudinis inquircre- pcr perfectioncm vcrohuius inquifitionis intclligir partcm practicam mcdicinacquaccft ffnis theoricg,ideo merito df finjs cius vel perfcctio. Scicndum fecundo pcr partcs hic intcllfgendas clTc partialcs notitias ex quibus refultat Sc tcgratur totalis practica^Scnfus crgo liite: 3c eft q, pars pra/ ctic^ mcdicinx habct part.ales notitias integrantcs ipfam qupfumuntur cxcaufis difpofitionum 5C caufis inftrorumj p^eruntenim illg partiales notiiiefecundum diucrfitatcm inftrorum quibusoportctmedicum vti.&difpofiiionum circaquasoportetmedicumopcrari.)^.g»adhoc vt aliqs fciat rectc curarc fcbrcs putridas oportct habere plures par tialcs notitias.vnaeftinftrorum approximandorum qux funt potio 5C dicta.Et quia ;lla aPr fano Sc aliter argro Sc aPr corpori neutro funt approximanda.oportct ipfum alia par> tialem habercnocitiam . f. fanitatis afgritudinis Sc neutra^ litatis.Varietas igitiir inftrumentorum &:difpofitionij no^ K ^^-^^a^ ^^"^^ ^ doctnna pracrica partcs ha> Det.Hiceft primus modus exponendi quieft fecundfi Mar liliuni. Alitercxpon tiiraGentili:prgmittendo cam fu^ Caufa !["^ ^'''Pliciter.Primovtfupraproeoaquodcpendet aliqd tripfr, lecundum naturam.6<: fic diuiditur in quatuor genera» Se/ cundo pro ef cicntc, vt fccunda primi.ca. i .Dicemus cp ca in Iibrismediclnarum ^^^cTcrtio prodebito modo admi^ niltradi caufas conferuatiuas et caufas curatiuas SccEt hoc tertio modo fumitur hic.Eft ergo fenfus Irsc cp pars practf ^ahabetpartes.i.diuiditurin partiales notitiasque diuidilt fccunducasinftro^titmodosdebitos approximadi ca di> fpofitionibus. Early European Books, Copyrighl © 201 1 ProQuesl LLC. Images reproduced by courlesy of The Wellcome Trusl, London. 583/D F E h fpofitionibus» Variamrcnim primo modus approjciman^ diexnacuiainftrijquiadiuldit indiastam dC potionc 3cc* Variatur etiam fecundum reiertur ad dtfponem fanam argram vel neutram» Ex quibus faciic folui poHunt du^ b a quxda 3<: plura intelligenti nota» Sequdur etiam ean dem rcm vario modo Lonfiderata fimul pertinere ad par> tem pracflicam 5^ad partcm theoricam,vt coAderatio ab> foluta cibi vt reftauratiuus eft, 3C laducx,prout eft infrigi datiuaeft tlicoricaJpforuni tamenconfiderauovt fic vet taliterapproximAri debentad scgritudinem remouendam cft confidcratio pra<flica*Similiter confidcratio cauf^ acgri/ tudinisvtcaufat 5i:ab ca depcdet morbus sbfolutc eft tlieo rica»eius tamen confideraiio vt talitcr vel taliter digereda Pfa^^li/y vel euanda eft praclica.Scicndum tertio inftra pradicg cf o?iftrna fe duplicia*Qiig^am quibusimmcdiatc perficitur ars, 6c il «iupiV, la funt ro experimentum»vt primo apho.comento » pri/ mo.&dehisnoneftfermo.Q^i3Edaveroquibus opus ar/ tis perficitur,quibu3,f.ars finem attingit.iSi^iftafunt tria^f. diaeta,potio,&: chirurgia,de quibus cft fermo in propofito. E t hmoi' quide ca e rcgtme cu comeftioe et po tii,et eledio aeris,6<: mefura motus dC qui'eti's,et medicatio cu mcdicina. et medicatio manuahs. Declarat Et primo qno hibet partes fecundum inftra» Secundo quo fecundum difpones.fecunda ibiLHoc autem totum»"! Dtcft prtmo q> caufa liuius diuifionis noiitiaru, quia.f pluralitatis notitianim partialium eft regimen cum comeftioneSipotu^&elcdioaeris ,&:mcnfura motus 3C quietis:5i: medicario cum medicina, 8C medicatio manua> lis.ficut enim hxc funt diftinda ita 3c modi approximandi dC per confequcns notiiiaciUorum funtdiftindx» Scien^ dum q> hocc omnia fub tribus gcneribus comprciicdutur» f.Diocta qiix confiftit rn dcbita fcx rcrum no naturalin ad> tn'niftrationc q iaexplicatcudidt, regimen cu comeftto> nc 3C poni.Potione qua explicat cum dicit» niedicatio cum «ne^icina.Et chirurgia quac eftoperatio manualis. Hocatitcmtonim apudmedicosen: fecundij tres fpes fa norum et aep;rorum, ec medioj52,quos • monominabimus.Etdicemus quomodo inter duas dfuifiones mter quas proculdubio non eft mcdii5,media uoccntur. Declarathicexpartedifponum.Hccenim eftdiuifioin tres fpecies difpofitionum,fanorum,3cgrorum,i5c neutroij? ^uas modo non di^irau8,quta in fecunda Fen nominabi/ iTius,et dicemus quo voccntur media inter duas difpones» f.inter fanitatcm 3C a:gritudinem,tnter qua? .pculdubfo n5 eft medium, Scicndumlrc primo non effe mente. A.oi/ bus corporibits indifferenter conuenire iftos tres modos ap prox(mnndicaufarum»Karoenim vel nunq^ corpori fano competit operatio manuali6,nififortalTc Cvt quida dicunr; infanti nouiter ad lucem excunti incifio vmbilici,Raro etia yel nunqi competit vfus pharmacorum» nam fecunda par «"^ulaapiioriftTiorum.aphonfmo»7.Sana habentes corpo/ Phatmscrjs vti difficile eftJntcllecrtus igitur Aui c iftos S?'"'^^' approximandi caufarum iftis ,r\bus fpebus di^ a^ata aTr?""'']'^''''^^^^ quibufdam ocs vt patientibus a| ata.quibufdam plures aut vnus eorum, vt ncutris 3c fa> nis. Ititenigendum fecundointcrlias difpones fecndum ph.lofophosproculdubiononcfife medium. Summ aegrttud.nemcomunirer vtfupra vifum eft. SccundrMii medicos ad bene operandum circa corpus humann eft hnr med«umconueniensponerc,coq, medicus percipit 'v^^ humana corpora c^Tc necelTaria plura $ duo gna actui^ot^e ratiuorum,quia circa perfedum fanum ac^us cGferuatiuus neccfiarius cft,circa fenfibiUtei- Ixfum curariuus^circa me> diummtcrhaccXinfenfibilitcrlgfumeritmedius a^lus nc C€aariu9,puta prseferuatiuus vd refumpiiuust D O C. h 6 Etpoft^ has diuifimus cas tunciacollecf^um eftnobisq? medicinatraclatdeelhtiSjS^: copfo^ nibus,&: humoribus,3t: membris Qmpiicibus et compofitiSjd: (piritibus ^Luirtuiibus eorum aa turalibus&^animalibus oC uicaiibus:3^ o^oni^ bas,dC difponibus corporis.r.faaitate SC aegri tu dinCjd: mcdio.dC caufis earum.r. co neftione dC potu.dC aeribuSjfi^: aquis dC regionibus dC moti buSjO: quienbus corporeis,5(: animalibus et a:ta tibus,5^generibus,&: extrinfecus accidentibus quaecorponeuemunt exrebus extraneis. SummatimcolIigitomniafubieda^Etprimo pertincn> da ad«heoricam:Secundoad pradicam. fecunda ibi» [Ei regiminctlTota haec prima pars patec» Etrcgiminecumcomcftiombus 6C potibus, dC medicinis dC manuum operationibus ad fa^ nitatem conferuandam : dC unaquanqj aegritu^ # dinem medicandam» Haec fecunda pars fimilitcr patet in qua Auice ♦ enumo ratfubieda pertinentia ad pradicam» Harum ucro rerum quacdam funt de quibus medico nihil aliud eft agcndum nifi utqmd finc tantum eflentiali formatione informet , dC utru iint uel non Gnt doctori fapientiae phyficalis credat.Etearumfuntdc quibus in fua artc ra> tiocinari debct. Oftendit qualitcr medicus dc his confiderare debct,pO'' nendo primo quandam diuifionem» Secundo dcclarat. fc> cunda ibi.LQ.uac vcro.l Dicit primo cp harum rcrum quixrdam funt quarumad medicum niiiilpertinetagere ni> Ci vt quid fit tantummodoelTentiali informationcfe infor/» m^tySc credat dodori fapieniiac phyficalis , virum fint vel non fint.cSc: quaeda funt de quibus debet ratiocinari in artc fua, Notandum informarc fe informatione eflfentiah.f, doc^nnadiffinitiua,quae informatio eiTentialts dicitur, quia cxplicat elTentiam diffiniti.Raiiocinari autem.i* inquircre, probarc demonftrare, Quac crgo carum funt ficuc principia, atruin fint uel non fint crcderc dcbcr» Oftendit primo de quibus clTcntiali informationc debct fc medicus informare»5eciido de quibus raiiocinari debet» Tertio remouet dubiumJecunda ibi. LHa autem»! tertia ibi.LGalenus nanc^.lTtem primopraemittic illa in gene-' rali.Secundo probauTertlo enumerat.fecunda ibi.LScien tiarum»ltertiaibi.LEius verotl Dicitprimo fubieda medicinaequacfuntficut principiamedicus debet credere dC non debet illa velle probare. Et dixit notanter ficut principia , quia illa non funt abfoluie principia , fed in genere , fcilicet in hac determinata fcientia , ideo ficut veltanquam principia dicuntur^ Scientfarumnancp particularium principia creditarecipiunt,5(:inalt)sfcientr]s quae fecun^ dum ordinem funt ante cas ratiocinantur.Et ita fitdoneclcientiarumomniumprincipia ad phi lofophiam primam quae metaphyfica nuncu^ patur eleucntun ProbathoctripPr.fecundaibLCi^q? aliquisH tertia ibi LEterrabitO ^rjmoficargiiit.pacipfa giiculariu fciarn dcbet lecipi tan^ crcdita,^ ab altioribus fciettjs declarata, P R 1 M I C A N. » • A metaphyfica perucniar»ergo medidna non dcbct Arift o. fua fubieda pbare^ans colfr primo &%i,pofteriorum^ Cunqj ahqms medicorum loqm' mceperfc &: afRrmare elementa & complexionem dC qua ifta fequunt,ex eis qux fciaitix naturalis fubie^ da cxiliunc egrefTus fuerit errabit,i'deo quod in fcientia medicmae mittit quod eius non eft, Argiiit.2»fic.Medicuspetes veltecas^barefua princi/- pia errai,qa mittit in fcia medicig quod eius no cli igit 3Cc. Eterrabicqmafealiquiddeclarafre exiftima bftjCum nihil declarauerir. Argmturtcrtiofic.Medicus tcntans probationem fuo> rum principiorum credit fe aliquid declaralle cum nihii de darauerit.igitur etc.antecedens patet quia proceditex igno tis,medico.nJnquan:ummedicusd<:c.funt ignota aQum> pta in probationihus fuorum principiorum» Eiusuerode^medicusformare debet quid fit,&:utru fit uel no flt,cuius effe no e mamfeftu credere,hiec eft fuma.EPnta an Gnt dC quot fint, ct quo finc,&: qu^ fint.Et coplexiones qux fint, & quot finc,&: an finr. E t huores an fint dd quot finc,a:quofincEtui'rtutesutrum Cint^dC quoc fint.Et fpintus utrum fint,ar quot fint, & ubi\ Oftendit qux fupponere debet»Secundo qux inueftiga> redcbet.fecundaibiLEaautcmn Dicic primo.Harc eft fummadidorumdequibusmedicus informari debet cjd fint per di^onttn^dC qux narrare debet fine probatione, dC debet crcderc,vtrum fint vel non fint,quo]?2 eiTe no eft ma nifeftuminmedicinapcrdemonftrationem vel rone ma> nijeftam»CcIcmenta an fint,cS: quot fim,3c qux fint illa, 6C quo fint in mixto dCc.Et copfones quae fint,&: an fint quali tatcs fecundac refultantes ex principrjs 3Cc*Et humorcs etc, Etquaecuqp mutatio habet difpone,eteius mo rahabetcam,a(: caa? quot fin t.Mebraaut&eo^' riji'uuameta(efuctanatomia difcernere debet; Hacc particula multiplicem habet expofitionem. Pn^ Dynus. macft Dyniq^omnismutatioliabet difpofitionemJ» ols mutatio vel motus cft ad aliquam difpofitionem acquircn dam.EtquaehbetmoraJ^pcrduratio velpermanentia for^ Gcntf, maeinfubiedohabetcaufam»f.conferuaniem» AlirGc^ tiliStOmnis motus habet mobile in potentiaadvlteriorem formam vel difpofitionem.Et eius mora.i\ceflfatio vel cjes a motu habct caufam. Alia cxpofitio, Omnis motus ha^ bctdifpofitioncm.f.effeaiuecaufantem mutationem illa* quia quicquid mouet,ab alio mouet,ctoJs mora.i.quies ha betcam.i.quietantem.Has autem ^^pofitiones debct cro dcre mcdicus tanq^ vcras,quas probarc pertinet ad phyfi^ Cum.Ef quia frcquentcr vtitur mcdicus ^ponibus de mov tu SC quictc,ideo hic interferuit Auic^ AUter Mundinus. crcderc dcbct mcdicus q> quoECunqj mutatio habct difpofi tioncm.i.cam per quam mutatur res,quia habet difpofitio Arifto ^'^ motum,actus.n.adiuorum non funt nifi in patien> * tc bcne difpofito. 2 .de anima textu comcnti.Et eius mora habct cam.i.quando moratur res 6C non mutatur eft ca.f, contravia motui vel dirpofirioni ad motum,quia.f.indifpo> fita cft.cX: hoc crcderc SC non inueftigare debet mcdicus» Ea at de quibus formado rocmari debet funt ^gn'tudi'nes,ct eat^ ca» pticularesret earufigna dC quaPr fgntudo remoueat,ct fanitas coferuet. Enumcrat ca dc quibus dcbct ratiocinari^Et funt ^gtim A V I C E N N dines 3C earum caufae particularcs,quia vniucrfalcs caufas magis confiderare debec phyficus. Et cumfcunc^ earum efl£ occultu fuerit ad iU !uddecIarandumdem5ftratione aff^erre debet, ipfum di'ui'dendo,numerando,&:complendo. * Hacc lirtera multipliciter cxponitur. Primo fic diuide/ do fpecies aegritudinis-, numerando.f. figna complendo.i» caufas earum explicando.harc expofitio eft Thadari. Se^ Thad?. cundadiuidendo.Cgenus aegritudinum aut difpofitionum per differentias,numerando.f.ilIas,&: complendo.f.fpecies per differentias iuncla generibus,differeiuia enim aduenies generi conftituit fpeciem ex Porphyiio libio vniuerfalium ca.de djfFercntia.EthaEcexpofitioeft Bartholomei de va/- J^orph# rignana. Tertia,diuidendo,i.nojitia,quia procedendo,nu l^artho» merando.i.notitia propter quid,compIendo.i.diff nitfua. Alitcrconfueuiexponere.Dum alicuius acgritudinis vel caufar ipfius clTc occultum fucrit medico ad illud notiffcan^ dum 3c diftincflae cognofcendum procedere debemus diui dendo,numerando,<S::complendo,i.primo diuifioncm ex cauiis illis oegritudinis formando,numerando.i. figillatim per quamlibet illarum difcurrendo, deinde compIendo.C caufam acgritudinis huius ex tali difcurfu concludendo. Exempli gratia.a.eft aegritudo potcs pcruenire a caufis.b, c.vel.d.Iam diuifi caufas.a.xgritudinis. Deindenumero. ideft per iftas caufas figillatim difcurro hoc modo.a.xgritu do non peruenit a caufa.b.ncc.c.cccc numeraui.Deinde co pleo.i.concludo.ergo prouenit a caufa.d. Vt fi for. fcbriac febre continua putrida,& ignoro a qua caufa proueniat h^c tebris,inquirere debeo eius caufam.Primo diuidcndo , qa fi hxc febris cft contiiiua putrida prouenit necefTario a ma teria fanguinea-,phlegmatica,cholerica, vel melancholica* iam diuifi^Dcinde numero;quia quatuor funt illc caufac, 3C per fingulas earum difcurrendo procedo taliter.Non prouc nit a fanguinea,quia fcbris dc tertio in tertium plus affligit vrina eft fubtilis citrina,Iingua arida,habf tudo macra,regi mc cholericum,ncc phlegmarica,nec inelancholica . p ide iam numcraui.Tandcmcompleo.i.concIudo.ergo prouo' nit a materia cholerica.crgo putrefcente intra vcnas vel ex tra venas.Deinde numero fed non extra, quia non aduenit typus iX^continuoaffligitur acgrotans ,& taliter inueftigo materiam huiufmodi intra venas putrcrcerc ,3cCic diuifi numcrauf&compleuiv ' Galenus nanc^ cum dcmonftratiua argume tationem fuper diuifioncm prima facere aggref fus eft,non debet aggredi mquantum cft medi-' cus,fedinquantum, eft philofophus. Remouct dubium.Sccundo declarat per fimile. fecunda ibiLIn fcientia naturali.l Dicit primo. Contra dida ar^ gucrct aliquis,quia Gar. contra primam diuifionem . ideft primum mcmbrum diuifionis pofitx cnumerandofubie^ eta quae non debet medicus probare:fciIicct clementa , fc/ citargumentatiuamdemonftrationem.In libro enim ele mentorum probauit quatuor cfTe elcmcnta quod contra di ctayidetur.RefpondctAuicc.q>hocnon fecit inquantum mcdicus,fed inquantum philofophus. Infcicntia.n.naturah' debet loqui ficut alfa^ chi,quicum afflrmarcaggrcftus fuen't,quod co munitatemlfequi debet,non debet loqui' de hoc inquantum eft alfachi/ed inquantg ipfeieft mu^ tachelin^Medicus. n.inquantG eft medicus, et al rachi inquantuaIfachi,nonpotdehoc rocinari; Qyod (] non,perueni'emus ad circuitioncm. Peclaratc;^mcdicusinfclanaturalidcbctcfirc ficutalfa ^l^f Chi,iaegis^mulgatoradquenonpeninetlegcs &:ftatuta ^ probare, Muta' dielin, tho* piugdt F E N. t pi^ba rc/ed fola diccrc q» oportct fequi" coitatc.i.coem ali> «iuam legc vel cultura Jnquantij igitcalfachi no debet ro cinari de hoc.C^bare vel roties legis inducere , mimo de^ betdicerfJiccredcrcoportet.&:illeeltficut^pheta g hoc a deo habet.Si aute facit oppo(itu,i,fi hoc ^bet facit hic in^ quantricftmuiachelina.philofophus vel doclor ^^bas vel dcclarans ronc legis fiue neceflfitatceius. Mundinus au> temdicft cp alfachi eft ficut vicarius epiad que no periinct pbarcieges ab ipfo.epo datas/ed dicit fic fieri oportet . dC talis cft medicufl inquanrum medicus in his qiix ad fciam naturalcptinet/ed mutachelin e legis coditor qui fcire de> ijet & cognofcere cas propter quas leges tales coditae funt, CC eft ficut pr inceps vel eps.Et io fubdit q, mcdicus inqua tum medicus cft,et al^achi inquatu alfachi no debet rocina ti vel inquirere de hoc quod didum eft. fi no peruenic £d circuitione,quia ea quae j^bare debet ^babitex notiori^ bu8 fibi^Sc illa funt inferioramcdicinalia.quac ctia per natu falia illa 3C no per alia probarc pot.Hoc crgo mo peruenit ad circuitione cStrc.Puto ^ Gcntilis colligit primam cxpofi tionem ex didis Auice.in finefuac mctaphificx.Scd expo' fitio mundini videtur «icliox* Doctnna fecunda cums cftunumca^ pitulumquodcftde elementis. Lementafunt corpora &:funtpartes primecorf)ishumani&: alioE^ qux mcor^adiuerrarum formaE^ diuidi' minimepolTunrjexquorum comix^ rioneipedes dtuerfargeneratorum fiunr. Enumcratis fubiedis pcninaibus ad fciam medic.Ve:.e qu.tur dehis-tracaando.Etinhac fecunda dodrina deter" «i:nat dc rebiKj naturalibus.Primo tradado de eFi.tis. Se" cundo de coplexionibus T^rtio de humoribus. Quarto de <nembr,s.(^unto fimuI defpiritibus virtutibus^ opera> quarta ibiLMembra funt corporalquinta ibi I Virtutum *toperat,onun..P.i„,ainduas.Prir;»ode^^^^^ S cundo diuid.t ,n fuas fpes.fecUnda ibi.-LMedi us '^61 Dfcitpnmo.E emenca fum corDora ' humanicorporis^etiamaK^u^^^^^ •formartn.mime_diuidipnt,e. quorun. cLnituot fiu.Tt ^uerfxTpecies gnatorum. Sciendum penes audore r P^^ra nfto..tres terminos.f principium,ca;&.efntum n al qua„doacapiuntur:tanafynonymi & conuerrfe^^^^^^ pro princ,pu.^ernto,& ecotra.qnq; vcro ^pne,& fic^ tra fe inmcediftinguuntur.vt fumit.Vmetapiwfik E^ d,cKurpnnc.p.umdeoicaintrinfecavele^^^^ qua ve remoraX.a vero folum dF de ^pinqua vel extr n. fcca vel tntnnfeca.EFntum vero fnl.tnTHi^:^ V - <ls caufis.de materia.f <5e foTma S ^Jif '"^"r ptum de fola materia. Vn eleme^^^"* f ^^^"^ ^""^ ilc quod^^ materia Jfydorus in CTtv^o/^'!^'"'r^ patetq,^prieloquendoprincipiu^XlT''^ -''^^ elemento. Secundo nota confeqTentr ewT' 'Ta-^ contra caufam 8C cotm princS^Z " P " «'o^3prie,&fic.,.metaphyficcdefcS E^ '"P^" quo componitur res priL in exiften ^ fnrr /Tr'^ 'C'e .n aliam fpeciem,^ coIlic>itur cadem deTcr r ' «ientatore.^caii.Eha:cde^enterintelleaaf5^^^^ pet«tpr.m^„,ateri^,NamperIyexquo!fu3^ ^x,denotet^circut,ftantiam cauf^e materialis defio mentum effe n^ateHam etuscuius eft cleme ifut^^^"';;; |,nmod.ffertacompofitiscxmateria&forma e^Hls n^ non compon,tur primo rcs.Sed per ly in cxiften.e .f^^^^^^^^^ pnuauone 5c forma eius ,ex quo fit aliquid quod non ^a. ^^ctPerhocaut^^^ Wco«ipofir/,qu«a6cftdufdemr5d8iLt^nS pofiti8,immofpcde diuifibilis in aliam fpccicm^Vidct au> temCommentaiorfentirehanc dcfcriptioncm no folum materiac fed etiam quatuor elementis conuenirc» Secun^ dofumiturelementumprocorporecompofito ex materia 6C iornia in fua naujrali difpofitione qualitates fimplices al teratiuas Sc localiter motiuas fibi limiianie,qualitcr acrem aquam vocamus eIenienta,eo q, qualitates alteratiuas et lo cahtermotiuasfimplicesfibidctcrminant, Dicuntur aiue metaphonceeIementa,quiaficut ex matcria qux propric dicitur elementum gunt oia corpora naturalia,ita cxclcme tis fiunt omnia mixta, Tertio fumitur elcmcnium multo communiue proquolibetcxquotang exmaieria tranfeun te vel permanente vel partc intrinfeca fitvclfieri poteftaU quid mediate velimmediate,qualitcr ligna vcl lapides di> cimus elementa domus,& littcras didionum clTc dicimus clementa.Et fic elemctumdiuiditur in propinquumremo/ tum & medium.5^ membra vocamus elementum p ropin quum 5C materiam corporis,& adhuc fecundas humiidita^' tes^iementa vero quatuor remotum elementum,cib ve/ rodi:humoresdicutiturmediaclementa, In propofito ta^ men futTiitur e lementumfecundomodo. Si tamcn pri. ma dittin.tio elnti copeterc debcat cPnto fumpto vt in ppo .ito per tmet,oportet illam Tic fuppleri 3c perfici. Elementa eft corpus naturale ex quo primo coponitur res in exiftcn te.aformaIiter,quantum.Cad ponem Aui,& Auerrois.ucl virtuahter feaindum oppofitam opfonem indiuifibili fpe. cie 5^c.i.non d.uilib,li,,n corpora naturalia diuerfarum Cpc cierum,& fum;tur h.ccorpus naiurale vt contra forma S materiam d.ftinguit. Sciendum tctio hoc nome corpus n^.^ « qnq? fumi coiter pio quocunq^ hritc trina dimenfione V fic ta matc; ia $ forma qua:Iibet educta dc potentia mate^ riacfuntcorpora.Secundoprocopofito natutali hritctrcs dimenfionesi&:ficfumit in,ppofito,&:ficnecmateria nec forma dicitur corpus.& per hoc differt clementum a mato ria <S!:torma. Sciendil quarto de intcntione Auicc. fijiflfc elementa in mixtoremanereformaFr,6L'ideo partes mixti vocant,Dicunc autc prim? non fimpPr,quia funt in alias rc foIubiles,qu,aX,nmateria&forma.fedprim3e ingnepar t^um copofitarum,qu3c non funt reperibiles partcs ex ma^ teria SC bi ma copofitae illis priores.Dcindefubdit, huma^ n.corpons&aliorum.Cmixtorum.Ethicper partes altc> r.us intelhgi poteft omne concurrcns ad alterius intcgrita^ tem mediatevelimmediate.Dcindcfubditqux incorpo> rad.uerfa^ronum,addr«ammixtoi^ qup funt diuifibilia in ernta.De,nde explicat finis cu dn Ex quorum comixtio ne C^c. fcx qujbus clarc patct de£criptio»Nam per ly cor/ pora. tangit genus,& diff^rt a matcria 8c forma.Pcr ly par tes pnmx dtftert ab humoribus & membris» Pcr ly corpo ris humatii & ajiorum dedarat refpe^^u quorum funt par tes pnmx.l^ er ly quae in partcs. diffcrt erntu a mixto. Pcr Iyquo^commixtione,explicatfini6& dFtefntum a cor. ponbus c^Ieft,bus,ex quorum commixtioncnulla alia gc ncramur.Ei confotiat hxc defcriptio diffinitioni pofitx.l fux metaphyficDe.dum dixit q> demcntum corporcum cft . , illud ex quo 6C alio ab co componitur rcs & eft in ea per ef> ^^^* fentiam,&:nondiuiditurpcrformam.Haly. vcro primo ^ , theoncxdixit.ElementunieftillIudq>fimpliciu8 eft om> nibus compo/iti corporis partibus 6C quantitatiuc minus, hocconfonatGaP.prinioelementorum adprincipium dij Ga£» dixit dementum eft minima pars c/us cuius d/citur cleme> tum.Ifaac vero libro clementorum dixit. Elemcntum «flc Ifaac* rem ex qua generaticne prima generatur aliud, 8c exiftit in gcncratoexeapoteftatc&nonadu^Inter omnes has de> fcriptiones perfedior eft hxc quam pofuit Auice.teftc Co ConciL ciliatore dinerentia. i !♦ Medicus autcm phyfico acdcrc debet qu6d (ui quatuof &: non plura.quorum duo funt le. uia,etduo grauia. Et Icuia funt igms a:aer,gra uiatcrra &aqua. P R 1 M I C A N. Enumcratcfnta.SecudodequoIibet illorum figilladm determinat.fecunda ibiLTerra»! Dick primo medica debere credere pliyfico Cjuod funr quatuor d: non pra,quo^ rumduofuntgrauia&duoIeuia:grauia fimtterra (S^aqua: trmoFjj iet,i3 vero aer et ignis. J>ciendum piimo elcmenta eilc mierus quatuor a phyfico dupliciter inucaigatur.Primo ex parte dupff, qualitatum alteratiuarum.prjccifc^n.funt quauiorcobina> tiones pofcs qualitatum primatum,quacfuntprincipia trSf mutationa naturalfil ideo praccife funt quatuor clementa. Airumptupatetdifcurrendo/ex.n.funt ima^inabilcs co^ binationes qualitatum primarum,quai?j du^TuntimpoFes: caFm.n.5^ frigidam»rurfus autc humidum Sl Ciccu ide clte AriftOf c^^"'PO^*^'-'*^t'gnone,&hxcinuefi:igatio pertinet ad fe/ cundum I/brum de grione..Seciido inueftigac numerus qua ternarrus ei^KOf^ ex parte qualitatum moriuariii , precife.n, funt quatuor llmplices qualirates localirer motiue fecundij fpem diftind^.ergo precife funt quatuor corpora fimplicia illis qualitatibus localicer mobilia.f.iFta» Aiminpti^patet, quia piccifefuiu quatuor loca naturalia fecunJum fpeciem diftincflaadqugpfit qualiiates locaFr motiug hgc corpora fnclinare.f.fjrfum fimpFr,deorfum fimpFr.furfum i refpc du;dcorfum in refpe<.T:u.5c:hgciucftigario pertinetad quar tumde ccxio -Sc mundo, vbi ex parte locorum 3c qualaatij IocaFrmotiuai^,P'-obacn,imefU3 quaternarius elemenroijs qualitercunc^.igiEad medicii non pertinet talis inueftiga^ Grauf^ tiOjfed phyllcocrederedeber, Noratamcn q>pergraui> tas SC Ic latem in refpedj 3c leuitatc in refpecTtu no arbitror intelli^ uitas du gedamgrauitatcauc leuitatcremiirim.puto.n. inquolibet plicit# fimplici efnto qualitate motiuam /implicce;rc fumtrja.qug ideo denolar grauiras aut leuitas in refpcctu,qui3 ad locum in refpCv^Trufurfum vel deorfum naturalitcrindinat.ececo' tra dr grauitas vSc: leuitas fimprr.Si.n.ininfinitiT intcnderet aeris lcuicas no a J locum iltiore inclinarer q nunc inclinet, fcdadcundeprgcife.SiiV fiin inff nitum crefccrcc grauitas a.]u?!ad cundclocum fecun-Ium fpcm inclinai ^-t , licet fov/ ms inclinaret» No ergo ad locum remifte deorf im inclinat gratas aqu? quia rcmififa /ir fed quia talis g.Muita^ fecundii fpem.S.Tf ad locii rcmilTe fj; fum no incliuat leuitas aerisr quiaficgraduaFr remiira,fedqa talis fecundi7 fpfm. Ex quo vlrerius patet aliquod corptis alio intefiue leuius ad lo/ cuinfcriorc moueri vt ae>- fnmus igne remififo vel exhala> «onc f Cime igniiat Ec pFa alia cx his cocludi polTuncT Terra e corpus fimplex,cm'us bcus naturafis in medio conus exifticin q naturaPr manecquie u^dC ad fpfum cil ab eo fcnata fuit naturalV mo^ wet5(:hxcqui'deeiusnacuralis grauitas exiftm SigillatimdiffintcquodlibctcFntum, Sccundo coparat ca.fccunda ibiLGrauia funtnPrimodiff/nit rcrra. Secudo aquam (S^c.Partcs paiebunt.Primo igi^ notificat ipfam ex partc qlitatis locaFr motiue 3c motus ct qu ietis cius natura lis^Secundoex parte qualitatu altcratiuaiji eide naturalic" copetentiurn.Tcrtio cx fine 5^: iuuamento eius ad giionem mixtojjj.fccrida ib LCutus natura.~|terria ib:LEius vero»! Dicit primo rp tcrra eft corpus fimplex cuius locus natu> ralis cfi: in medio totius uniuerfi in quo ipfa naturaFr manct SimpPi? quieta,6<^ mouet ad ipm cil fucrit ab ipfo remota» Scen tripfff ^^'^ ^ ^'"'P^'* dr aliquid fimplex. Primo per cuiufcuncj? co ■ * ponls priuationcm,ficutdeum intelligentiasi&Ipundlafim plicia vocam-is.Secundoquia non diuifibile in partes di> uerfarfi ronil^quaFr marcna5;;forma extenfam adhucin/" extcfam rimplices vocamus.tcrriodr aliquid fimplex , qa non diuifibilein corpora naturalia diucrfaru ronfr diftigue do corpus nacurale cotra natiira.^ fic vocamus dicfla cFtia fimplicia.mixca veroexlrs no,5^prgcipuc iuxta pone tc/ nentec],eFntarcmancancformaFrin mixtis. Poncntes.n. cFnta noformaFr manere in mixto pencs aliud accipint Cim plidtatcni elemetiti.f.pcnes fimplicitatequalitatum altera mtum.dC localic motiuarum,quas in fua difpofidonc A V I C E N N turalitcr dctcrminant» Scicndum fecundo ccntrum tcrrf Ccntru imaginabileelTedupIcx.f.magnitudinisdc grauiiatis. Pri'' taigdu mum eft puncftus ad quem partes tcrrar aequalis magnuu^ plcx, dinis copulanturtotaleterram fncegranres. Secundum eft pudus ad que copulat partes ^qlis grauitatis toialc ctia tcr ramintegrantcs»Etquiaterranoneft vniformis in parti> busfuis;feddiiformis.ideononert neceffaiium idem elTe centrum magnitudis&grauitacis.Situaturigitur inmedio naturaliter.dum centrum grauitatis ciufdc eft ccntrii mun dijlicet cencrum magnicudinis ctus non fit centram mudh Sciendum tertio pliy/ici medium totius.i.mundivocat locum naturalem terrae,quia tunceft folum terra naturalic locata qri medium grauitatis eius eft in medio mundijC^La^ uis proprie medium mundi non fit locu" terr^:co cj> terra non continet*propriumautcIoci eft continere locatum. Dr crgo improprie terrae Iocus,eo cp ro locadi fecundum quof" dam eftjvelquiaformaleeftin locationc naturalitcirc.ter^ ram.n,erfenaturaliterIocatam,eftipfam inmedio mundi cfte fituatam,fic cp centrum grauitatis eius fit medium mu di Vel dicicur locus.i.fitus naturalis eius.Hanc fcntcnriam Locus fcnferuncaliqui dicenteslocumelicduplicem.i.ambiaem dupFx, 3C terminantem»^^: ctlfequenter cp centrum miuidi c locus naturaIisterminansv5(:nonambiens fpheram tcrrae. Et ex hoc laquam ex fundamento folui potcft comunc dnbiil hic proponifolitum, Vtrum medium mundi fit locus natu ralis terrx. V|detur.n.q> non,quia centrum mundi vcl cft pars tcrracuel eft puMi^tum indiuifibil*»»! mediomundnSi primum fequttur q^parseftlorus naturalis forius quod no eft bene intelligibile.Si fecundum fequitur qj indiui/ibile c locus diuifibilis.Itcm quia per idem tcrra eft locus aque 3C aquaaeris5c:aerignis,quod eftcont:a philofophu.4. phy, 6C Auic.hic in liitera. C autem medium mundi fic Iccus Arifto» naturalis eius,patct quia a J illud cerra naturaliter mouciur SC cum ad illud fueric quicfcic nacuraHccr» Soluit ex didis dubium concedendo ccncrum mundi eile locum cermina^ tem 3C non ambiencem. vc dictum eft.Ex quo pacet cocor dia inter Albertum vel Alchindum de loco naturali tcrrae Contra ponentcm ipfum cire in mediomundi.Ec Arift.4. phyfic. d.cftio ponencemipfume/revltimamaquxfjperficiem. Loquit tollitab cnim Albcrtus fcu Alchindus de loco tcrminatite Arift^ve Ai\a,3C xo de loco ambiente. Ad argumcncum igicur dicendum AlLer» cp centrum mundi fiue fit puncftus indiuifibilis fiue pars cer rajlituacoein medio mundi.poceft tamen efifelocus natura/' lis terrae ccrminans* Dubium aucem non pai uum cft cur terra magis iiaturalid inclinecur ad cencrum ad alium Cu tumvniucrfi. Proquocommunircr dicitur cj, mouecur Terra adccntrum.quiaibi eftformale.ideftperfediotcrrse.adi^ cur ma^- lum cnim ficum tendit vt pcr qualitatem fibi proportiona- gi^ ad tiflfimamaco:Iohicinfluxamconfeructur,Etiuxtahocco/ cetru fcc]uentcr tenendum cj> ifta qualitas influxa ex ordine natU" alio Icli> rarnoneftterreconuenienterconferuatiuanifi in diftantia neiur, tanta ab orbe.Etconfequcntcr cp qualitas formalicer perfi cicnsjSdimmediaccconferuans icrram eftinca fubiecftiue ad ipfam delata per medium , necdebite conferuat , ni/i cum illa fitus drcunftantia» Contra , quia intenfior re> cipitur h3£C influcntia 3C potentior ad conferuandum in aerc 3C aqua quam iuxta ccntrum ♦ crgo melius confer/ uaiur terra in aerc , vcl aqua quam xn cencro, Pro ifto concclTit GentiU al quid velocius 3c me^ius opera^ Gcntili; ri in remotum quam in propinquum , 3c quod non rc> pugnat pa/Tum diftantius fortius tranfmutari ab aliquo certo agente quam propinquius. hacc cnim cceleftisiiv fluentia naturalitcr terrae conferuatiua quanto cft ccn^/ tro propinquior pcrfeaior eft ad terram conferuandam ^ ad ipfum perficiendam . 3C ccontra quanto remo tior a centro , 3C coelo influenti piopinquior tanto eft rcmilTjor 3c debilior» Et cx iftoconaturinucftigarccau/ fam yelocitatis motus naturalis grauis infinc.Sicutenim «"agis appropincjjuat loco naturali , ita magis perficitur periam di^flum influxum^ vndc forma eius 3c fua gra^i Atifto. « figura ^iio Cim ' ocus F E N. 1, rcddimrpotentiorad moucndum» Ego vero dixi alias probabirr,q) licet coEleftis influencia terrae dC ekmen/ toriim naturalitetconfeiuatiuaintenfiorfitinaere iuxta centrum,quia tn non fub codc gradu,fcd fub diucrlis gradi bus eltdiitincftorum elementorum naturafr cofeiuaiiua non fequicur in aere mclius pcr hanc influentiam conferua' ri terram qp circa medium mundi,puta circa cctru» btat.n» ibireperirigradumhuius qualitatis influxo: confczuationi tcrrae maximc proporiionaium prxcipue cum hac iitus cir cunftantia.Hacc m inueiligatio magie periinet ad phyficil. Cuius quidenatura fngida eft etficcaJpfa.n. talis exiftitqjridtmiCIafuericnec^ altera res ex^ crmfcca cam conuertent apparebit ex ea ftwu ditas fcnfibilis dC ficcitas. Norificat terra ex qualitatibus alterat!uis,quia cft frigida et ^cca &tahs naturalisexiftit^quiafi naturscfuaedimittatur & nuUo extrMifeco aduaUtcr alrerec .puenit ex ca/i organo tadusoccurratfrfgKiitaedl-ficcitasfenfibilis» ^ Ems uero effe fn generaris muamcntum prx itat ad retentioncm faciendam, & fixionem , dC adconferuandasfiguras &'formas. NotificateamcxRticdicemq,cxn^ i„ ^Ms iu. m Z " ^'^"^'"j^i^^ tcrmino alieno non 43pr:o,uc,4. ecomra contmctitium tein,inabilia,(kcum ve,o ?uxSal^ ''"'"'^1° comixtuni' prchibcndo fequet^^^rclr'''^/ P" n cpc. toimas "ntcllescrunt namrales & per g«ura^ ari:fi. rorum.perfigurisimelWmmfi! , omnia probfbilia Ex 11''^: P^ptie didash^c pUta acfcriprio. Tcrra eft corou n™'''^"" ^^cc ccv ^o"^cataquam€xpaitefiufitusnarm;,hcA' i- • Iocalitermotu.x.Secnndoex Parte S ' '"ni.Tert.ocx partc fTnis.fecuda ^^^0^^ "^'T''^' 'biLCuius crieO DicitprJo q^ac^.S^ ^"^'^.^^^^"ia ^."-slocusnaturaliscftvtficciS^^^^^^^ tTr t""''' ^^'^ fi^ibus fuis natuXf n'"' ^ r '^T aqua:.^ g^auitas compar.t^ua tirnT'"^''''^ pSn''^ fi-plcUmphcitate ":'r. trariononcXm^;';;-]lf^^-'"r^"^^^ tanonmaneref^^^^"^^^^^^ elemcv tcrram (ic formaIi"comrV" ""'T ^^1"^ ^d feftas,intercastamcTeft'T^^^^^""^ tiasafu^v^rioribusrecclV'!^^^''''?''"''""^ ^'^'"fl"^^ litcr conferuaciuas,vt fuprV 7"" ^^^»^^"^*''^"*^^ natu.a. dum q, hic non fum tur W -'^/ ^ccundo fcie„. ^i€,corporisaml,icntis loca 'T?^'"'*^''''' u T^ ^"^^^^ ^ Mawcatutu^ytquartophyfico.defcri^ D O C. II, S buur,fed fumitur pro fitu , vt fit fenfus , cuius locus.ufitus naturalis.tunc.n.ellaqua naturalitcr locara quando eiusfu peifiiciesconcaua ccntinet tenamjcSt continetu» cius conue xum abaere. Ex m;ocontratiiiofdam concludiiuraggrc gatum ex concauo aeris Sc fuperffcie conue:.a ictra: non ef/ felocum proprium &:ad3cquatumaqux,capiendo locum piopnufn vc coiia communcm dift!nguiiur,quiaIocus piius vtfic debet contiuerc locatum,red couoa fuperficies terj 3cnoncontinet,ac,uam totali^er ncc particulaiiter , fcd ab ca continetur,ergo non cft locus toialis ncc partialis eiuf dem,&:per confcqut ns illetotalis non cft locns naturaliicr piopriusaqnae. Jtemdara pofitionc fecuiiur locum ali^ cu ius pioprium & ada'c;iiatum conrinuc minoraii loca^ uim ma;orari,(&: lamcn illud locatum in co continuc lanq^ in ada:quato5^propriolococontincbitur,c,uod non cft bc ncinrcIIigibilc.confcquentiaprobaiur.Poncdoteriam c6> tinuc verfuscentrumcondcnfaric^aquam vcifus ccntril augcri ipfam infcquendo.Et patct conclufio,quia aggrcga^ tum cx ifhs duabus fuperficicbus continucminorabitur,ct tamcnlocatum noncontinucaugcbitur,vtpatct cx cafir.. Itcm data pofitionc fcquitur idcm rcfpcdu ciufdem cfTc locans Iocarum,contincns & contcniim , vtconucxum tcrra: rcfpedu concaui aquae. Ex his fcquitur fccundo n5 cuilfbct elemento correfpondcrc locum proprium Sc ada/ quatum immo vniucrraliter nulli coipori concauo corre^ fponuetlocus proprius&adacquarus. Jntellioendum.j. q> locus aqux cft vt circundct tcrram Sc circundctur ab ac re,vbi fcilicctatjua 6C tcrra&alia clcmenta fecundum cxi gcntiams5<:ordi ncni fuatum qualitatum localitcr motiua'' rum fituata^fuerit.Tunc enim cftet tota rcrra aquis circun/ data,dc hcio ramcn non eft ita cum clcmcnta non lint fe/. cundum dicftam exigentiam fituatamJmmo ma?na pa rs terrae aquis difcoopcrta c,cuius ca a diuerfis diuerfimode af fciitur. FnmoaCampanoponcntcaquam non clTetcr Capa» rae ncc mildococentiica.d: cp fi cctcocctrica tota teria cct Ca cur aquis coopcrta fcd ^:>ptcr ipfam cfic cocctrica magna pa; s terra rc eiusccoopcrta,(&:iclic:uaaq?dircoopcrtaeft. Alijaiuin/ manfit ueftfgationcmhuiuscaufacindiuinamprouidcntiam rcdu difcoog xcrunt,ad w.am animalium,fcilicct tucndam, Concil a ta multi tor vcrodififeientia.u.caufasquinqueafrignat. Primaeft plex. quod Itella: quaedam fixx iuxia polum feptcntrionalcm Concir. exiltcntes virtute fua marecompefcuntocccanum (&:pro/ hibcnt ne totam terram cooperiat.Et confequcntcr' non rc pugnat in his inferioribus cx narura fuperiorum d^fpofitio^ numaIiquamcaufarivioIentiam,& pcrpctuo pcrmancrc adpcrtccftionem vniucrfi.PcipetuocnimfTt fluxus 8C rc> fluxus mai is qui non ineft naturalitcr aquac, quia tuc onv nisaquafluerct&rcflueretfedprouenit cx naturali influ/' xu.Sccundacaufa,qu}a tcrra eft caucrnofa , vt Arifto.i j. Arifto, problematum. f .problcmatc, vbi ponitur:proptcr quid fe renitatcm cxiftcnte iSc tranquillitatc in mari fubmcroantur naues.EtponitcaufamvciamclTecaucrnofitatcm Tn oua aer incIuditur,quo exclufo aperitur rerra ct fubmcrgic aqua quarenauisfiibmergitur. Tertia caufa cft quia in fcptcn/ trioncterra eleuata eft,proptcr quod mare feptcntrionis fluitvcrfusalia niaria fecundo metheororum. Dut alia: ibidem tanguntur caufx a Conciliatorc. Vcrum quia h:rc fubtilitas pcrtinetad fuperiorcm artificcm , pro nunc harc paucafufFic^anr. Scicndum quarto quodaquar ficut ^ alrjs corporibus naruralibus duplicitcr incft motus natura/ lis.f.proprius&communis . vcl fccundum communem *?°^p^ modum loqucdi naturalitate propria 5rcommiini.Primus P eft fic conucnien^ aqux pcr naturam cius propriam q> 'no alijs corporibus naruralibus nciic motus aqucp ad 'ocil di^ dum.Secunduc aiitcm non fblum fibi fe».i indiflPcrcntcr oi'' bus altjs corpcribus naturalitcr ineft ficut motus ad vacuii prohibendum qiii idco naturalirate communi drcitur natu> ralis, quiacommunitcrc5i:indiflercnter acuiufcuncTi cor/ poris naiuralitate c aptus .pucnire. Ad ^^pofitu motus aqup paturalistprimo mo eft ad locuiaditftij.fccijdo R P I M I C A N. c{lac^a!i33 driaspoflt/onis.Pcrgrauitatemautem copara> tam debemus jntcUigeregrauitate no gradualic remiaam, fedadlocum velfitu comparatiue deorfum inclinantem* Qgac frfgida eft 8C humidaX eius natura talis exifij c , cp Ci dcmifla fuent Qcut eft neqp ulla ca ex tnnfecaei contrana fuent ap^ebit exeafngidi^ tasfenfibths 5(:difpofitioqua^ eft humiduas. Notificateamexqualitatibusalteratiuis* Secundo qda dccratvfecunda ibiLEtipfa quide»~lPfinia pars patet* E t ipfa quidem cft eius generatfo rn creatioe fua,qua: reddic eam apta ad fpargendu dC exte^ dendum pro quahbet re,$ufs fit pauca , dC reci^ pit omnem figuram quae eft , fed non retinet» Declarat quid operet aqua pcr humiditatem , quia ipfa^ f.hamiditas ;^eius generatio in crcatione aquac eR,quc red dic ipfam aqua apra vr fpargat 3c extciidat pro qualibet rc quauis fit pauca 6C recipitomnem figura,que efc, fed no rc tinct» Scicdum cj) notanterdixitfenfibilis.ad dcnotandu frigiditatcm aquac elTeaifcualem 6Cn6 virtualctm.Coprg>' henditur autem hoc fenfuetexperimenro,quia calcfadcaab extrinfeco 3C natuia: fujc dimilla redit ad fi ig;ditatcm pri> ftinam,medioeiiamfrioido nocxntc*Sic.n»ii: non alitcrar guimus terram naturafrin ccntro quiefcere.Dixit aute no> Cqlcho tanc in crcationc.Crcdidit,n» Aur.formas naturales pduci dea^d* abcxtrinfecoagentedi<ftocoIchodca. Et nota vt fupra q» • t^ptcr hiimiditatc rrdditur aqua fliixibilis, io no bn .pprio tcrmtnofed alicnoterminabtlis^ideoreddit adfe fpargcn^' dum 3C extendendu 3C facirr recipit ocs figuras,fcd no rcti/' nct caSiDixit autc ,p qualibet re,ijuis ipfa fit modica fccun^ dualtcruduoijifcnfurT.Primus cft.pquahbctrc ,quis ipfa aquafitmodica.SecunduscftjCjuis ipfa rcs.f.fpargcns 3C cxtcndcns fit modica^ Vtcrcj? fcnfus bonus. Cuius eftein gcneratis luuamentum prajftat ad figurandas formas,quas m fuis diuifiombus ahqai figurare uoIunt,& ad figurandum ad lincandum dC temperandum. Humidum enim hceccitoformas figuralesamfttatcito tamc eas recipit , ficutficcum hcet eas duriter fufcipiat, duriter tamen retinet eas.Cijcp humidum ct fic^ cumfeadinuicem temperauerint adipifcetur fic^ cum ab humido.ut cito fufcipiatitenfionem et fa cile figuran' poflic,&r acquiret humidum a ficco, ut retineat firmiter quod in eo accidit ex recfiifi'* cationcuel certificatione afaequacioncet pp hu midu prohibct ficcu a fua fuperatione,&: pg fic^ cum prohibetur humidum a fua fluxibihtate» Notiffcat cam cx ffne diccns q» effe aquacin mixtis pr3C> ftat iuuamentum ad figuradum formas,quas aliqui in fuis diuifionibus voluntfigurarc:5(:ad figurandum ,lineandil: SC tcmperandum ,quia licet humidum formas non retincat ipfas tamen facilitcr fufcipit ficutctiam ccontra ficcum fu^ fcipit duriter,ipfas tamen faciiiter retinct.Ex quo patct cp Ci humidum 3C ficcum adinuicem bcnetempercntur,acqui^ rit ficcum ab h jmido, vt cico cxtenfionem tedp\3Lt,3c vt fa ciliter figurctur.Humidam vcro a ficcovt ffrmitcr retineat quod acciditin eoex rec^'ficarione, Vel fccudum aliam lit/ Aqu?Hi teram cx recftificatione 3C xquarione.Etiterum ficcum p> uamcn> hibciurpropterh jmidumafcpaiatione.i.folut^onc 3C puV tu mult ueri$at*one,hum(dum vero prohibetur .ppter ficcum a fua ptex ad fliixibilit^te» InteUigcndum hic prfmo cp multo plura fu> fnixtio^ iiamenta facit aqua ad mixtjonem per humiditatem per ncm: fr ig/ditatem, videtur.n.pcr frigiditatem folumcaliditatcm I A V I C E N N caKdorumcoi-porum tcmpcrare.Pcr humiditatcvero opc> ratur ola que cxplicantur in littcra^Pi imo iuuat ad figuran^ das formas artificiaIcs,idco dicit quas voIunt&:c.Secundo iuuatadfigurandasformas naturalcs,ideodicitd: ad figu/ randum.Tcrtio iuuat ad id quod cxplicat in littcra cum di> cit,ad lineandum.i.cxtedcndum 3c tcmperandum .f terrg ariditatem 3c duritiem.. Nota.2»qj illa particulaadlinca-' dum poteft exponi.Primo vt didum cft*Sccudo ad linea' dum.f.mcmbra in mixtis animatis,in quibus fit membro^ rum manifeftadiuifio,Natura.n.operatur;vt picftor qui prl molincat.fccundodiftantias mediss intcrlineationes colo ribus impIet.Sic narura primo radicalia lincat.fecundo di> ftantiam mediammcmbris carniformibus impIet.vtHip o. po.inlibrode natura foetus.iSc:.2 i.tcrtrj. cap.i. Sciendu tertio cj> hxc duplex littera reperiiur.Prima habet recftifica tione:&: patet. Alia littera habet certificationc.«&: cxponic.i, fo!meinducftione,ti^c.n.fit certiffcario,quia excofiifo fic rei dccerminatg pdudlio; vel certificationc.it formationc. Aer autemefi:corpus fimplcxcuius natura< h's locus eft ut fit fuper aquam dC fub igne haecn» €fl:ciusleuitas comparatiua^ Defcribit aere.Primo cx partc leuitatis et loci.Sccudo cx parte qlitatu alccratiuaijf.Tertio ex parte finis. Secunda ibl (Ipfius vcro.;tcriiaibi.(*Cuiuscjde.) Prima parspatcft» Ipfius uero natnra calida eft SC humida (ecun dum regulam quam diximus, Nota fecundum comunlorc fnlam aercm cfle remlfifc ca lidum refpeduignis.Et vr,pbabilitcr tcncndum calidita^ tcm cius no effe fimplicem ,fed frigiditati comixtam , 3c g confcquens q, non cuiufcunc^ clcmcnti fimplxis quaclibct qualitas alteratiua eft natui afr fimplex ,3C cpoc cTmum \n fua naturalifrimadifponcfibideterminattres qiitates pri/ mas 3C cofequent' patct cp aer cft fummc humidus,licct p/» ptcr fubtilitatcm fubae 3C raritate videat minus humidus aqua.NonulIi vcro Anglici tcnuerunt ta caliditatem hu> miditatcm eflfe fummam in aere fimplici» Cuius quide efl^ i n gnatis iuuat:ut rarificent ' &alleuient,8(: fubtih'ent,6£:ad fugiora elcucnt. Primo fcicndum eft qp aer iuuat mixtum ad rarefacftio/ ncm.Primo pcr fimplicem alterationcni . calcfacicndo.ii, rarificat.Sccundo fe commifcendo efntis dcfis.ex comix/- tionc.n.rari cum denfo refultat totum aggrega um illocjcn fo rarius,5(: per idemcftca alleuiandf. Scicndum fecun> Aetist^ doc^acrctiamultiprriuuatvtmixtafurfum cleucnt. Pri/ uamefl^. moanimata mobilia motu progreflfiuo,<iuae.n» magis ac^ tumuli^ rcafuntmagisfpiricuofa,&pcrcofequensad fupcriora fa/ plex* cilius clcuabilia.Etfimilitcr in corporibus inanimatis,Ieu^< tas cnim acris in fpheris clemctorum infcriorum trahit fur^ fum,proptcrquodIfgnuminacrcdcfccndit.in aqua vcro miniis ponderat vcl afcendit,qu5uis acr in fphcra .pprie na turalitcr finiatus non trahat furfum nec deorfum. Cotra. aer cft grauis in fphera propria, vt Arift.^.dc calo. 3c,iu Ariftf» problcmatum.problc. 1 7^5^* 2 f.^^blcmatum, problc. lo. 8c.i2.8c aliqualitcr. i4*8C* i i»particu1aproblcmatu. pro^ blemate.4f ,vbi pdnitur voccm a furfum in deorfum faci/ lius audiri. Qiiicquid alrj circa hanc materiam Ccmiam puto tcnendum cflfc q> acr iii fphcra propria conuenicnt Cu tuatus ncc tracmm facit furfum nec dcorfum , fcd cuil.bct trahenti extra hanc fpheram dcducfla necefiGitatc vacu/ na.' turaliter refifttt.Si.n^in fua fphcra coucnicntcr fituatusgra> uiraret,nonapparctcur continuonon dcrcendcrct pars (u/ periorad infcriorcm»Si.n,diuidaturacrfecundum profun> ditatcm in quatuor quartas,patet cp pars fupcrior contincs tresquartasdcbctpoflfccoprimercinfimampartcm 3c in ca dcfccndcre» Argumentum tamcn hoc? probabilecft^ Iteti)i 3pO» ! F E N. L Item timc aef in h^^c fitu non natiiralftcf quiefccm , & pcr j confequens lix non cliet fitus eius naturaIis,quod ell cotra ! ^•inlittera»Arguitconfequentici,quia quicquid ab aliquo fitu naturalirer appetit recedei e in eodem violent quiefcit» Sciendtjeft:fecundo.pl>abiPr,cj,licetaerin ^pria fphera fituatus pereandc qualitate r.aturaliter refiftatta futfum deorfum extra fuam fpheram ipfum trahenti; per ^andem tamen qualitatcfortius refiftit trahenti furfum $ dcorfum» Nec de h^c alia ca dari potert;nifi quia aer a fua forma 6C qiialitatc moiiua nacuralitcr taliseft.Sicuteftetiam veri> fimile q> plus refifteret ignis trahcnti ipfum deorfum g fur^ fum in fphcra propria»Et confequcntcr dicendum qj aucfio rcs diccntcs aercm ciTe magis graucm in fja fphera $ leue non plus volucrc nifi cp minus acr rcfiftit,<5^ facilius eft ip/ fiim dcorfum furfum trahcrc vcl pellcrc. Et proptcr hoc rneliusaudiiurvoxdcorfumq^furfum.Et hxc vidct fnla Comentatoris.4»coeli comcinj f .dum inquit. Grauitas au tem 3c leuitas quas habcnt acr &alia elementa in fjis fphc ris tion eft nifi vclocitas motus ad infcrius aut fuperius ab 50 qiiod facit violentiam, Ego autem cxpono vclocitas • «dcftfaa htas. Ad audoritates omnes illas Ari.dicu al t ^UtAr,f.fuirfeibilocutufecundumopionemantiJ^^^^^^^^^^ VnPetrusd_eabanodid^^^^^ iV^b ' n- duodecmum ^blema dicit cj> Arif. «n hac aflimilatur magis dubiianti ^ doccnti, Igms ueroecorpus noiplexcmus naturafis h cusruperoeseRitarfasexfftftpartesiqLiieftcon' caua cali fapcr 6cies,ipre nacK ad coeluai perirc^ nit,dC harc quidcm efl: ems leuitas abfoluta. namra ci^ n^' n^^ ^^'^"^""^ primolocuignis V -t inTcne^r^^^^^^^ ygnislo "g^nerclocorum conuenientiumcorporibusIocaPrmobi cusdu. 'b^smoturedo. Notandum fecu.,doq, per Icuitat" ab ple, alutam no.. debetintelligi fumma lcuua^vtfupra t acS Ignis le ^^^>q"'a ^^cleuitas comparatiuaefiet lcuitas rcmilS uitas du ^^^Perleu.tatemabfolutam intelligitnus leui tatcmTnrll: ple^, nantem ad locu fupremcfurfum in |enere Wu' rum mobiiiti moru rccfro.Non cnim ad lorl^» uctur(,t,is,uiafitfummcleuis};?^ui^,^^^^^^^^ fccun dum fpcm . Huius autc fignf. eft quia c h S & "a:x-iJ:-SS^ tialitcr,fed tm fccundti mag^^^i'', f ex partc quahtatn motiuartfm locT it XS'/" lo.Itcm lcuiras ign:s multum rcmilTa in foKp.^ ^ • ^i^^^ aum fpcn, mclinat.non quia rntenfa Gt fed aui:, ,,7 " q»ali,as fecundum fpEm.Et confequ' nX^^^-l-"»' ^ r"v"''™''""^"'"''^f"'" eft locu. ad quc ^ qtrodrnegandocoSen''"^??"' P'o pinquioreftlocofuZeX''^^^^^^^ locofimpFrfupren,o.Sci„Z.'i ""V^ Prr ita farfum , eft tn ita ''f - ' '° - 7" D o a IL p loarm Jta furfum Jnclinat leuitas ignis ,quJa fit tant» Intcn> *ionfs,fed quia talis motiua qualitas fecnndum n ccicm, vr clicnim eft. Notandum tcrtio q, non dixit hx Auic , ipnc III concauoorbis Iun...quiefcere,q-na ibicontinuc circulari tcr mouetad motum orbis.Ercfthicmorus na-nralis igni non tn pr,mo & pcr fe fed fecundario Sc cx cofequenii pn" influct,amrcccptamaborbe,ficutcria naturaliscft moVu8 fcrriad magnetepp «mprffrioncrcccptaamagnctc. Cums natura calida eft &'acca. ^ Patcthgcpars. Sciendamcftigncm cfifcper feexicca. Jsnem tmum^peraccidcns.Pcrficcitatcmenim cxiccat per fe. exicc^c fubt.hat&rar,ficatfubiecflum;nquodagit,cuod fubtilia. tumeaclius patituraficco SecundoquialcuificandocSero foluedo partes humidas fdtcm in matcria mixta caufa eft vt ficcx partcs humidis domincntur.Tcrtio quidam d^xe/ runtcal-dnate.T.enfeperfecaufam difpofitiuam cxiccatio> nis.cahd.ta. en m per f. licer non fit cxrccatiua:tamc-ex na tura rc, tajc habetconuenTntiam cum Gcdmc. vt fibi con ,un.ta rcddar,pfam potcnrlorcm adagendum qucmadmo eft cn-m ficctas hma calons. Quidam tamen crcd dc rnnrcalrd,tatem non m^nus e(Te p7? fe produ<f^iaam ficcl tat-s q. ficctas fit erram ficcWarl. producftiua. n4 W d a,ntref^o„,n..,^ .,te.„ incIudere.Non n minor v deturd../Tm,l,n,do:^drfconuenien ialucs ad calorem S ca or-s ad ficcitatcm:f^d non minus per fc cx lux produ^Tt^ uacaIor;sq.caW,:deov5L'c. Et eias en^e in grncratis prxdat luuamentu, ut maturet fubnlict ^ pmiTcea^et ut eius pc> netrationecurrat p ca fubiec^aaerea^&rut duo-' rum elementorum ^raufum fri^idorum puram frigiditatemrran^at,8(: utde elcmentaria pro. prietatcadcomplexionalitatemredeant. Dcclaratfincciusdi^qicfifeeiusinmixtis pftat iuuame^ tum admaturationcm.i.digeftioncm quscfit pcr dcbitam p^rmtxt,onem humidi cum ficco,quod maxime perficitur calido,<S: per idem iuuat ad fubtiliationc.Calidi.n.cft fubti !iare,raretacerc,&:permifccre.5^peridcm iuuat,vt penc^ trationc fua currat per fubftantias mixrorum fiibftantia ac rea.Tgnis.n.fubt,IftatefuamuItum ad profunda pcnetrat. EtfubftatjpgrofiTcpartes aliquas rcfoluendo porofitatcs & meatus gnat per quos pot currcrc fuBa aerca & fpus.Iu/ uat cr fua caPitatc -ntcfa ad frangcndu 3C remitttendi"i fridi/ tateduoT? efnfoi^ frigidorn.f rcrrg&aquc , 6^ad reducedii ea de pprictatc ePnrari ad copFone.Et dr illoi^ pura frigidiV tas,vcl qu,a fumma,vcl quia intcnfa frigiditas Duo at^rauia plus luuat ad mebroE^ gnatio ne&: coru quiete,& duo Icuia plus iuuat ad ee- neratione fpuum &: motione eoru, 8c ad moue da mebrajicet motor no fit nifi aia.h^c fut ePfa. Coparathgcdiccns q, duocPntagrauia&c.patctlittcra* Notandil primo cfnra concurrcrcadmixtionem fecridum fuascorpulcntiasvelmolcs,^ fccundum qualitatcs eoru alteratiuas &locaIitermotiuas.CorpuIentig igitur SCmo^ les grauium plus faciirnt ad efte mixtorum leuium quia plus hnt dc matcria.S fr qualitares eorii locafr motiue plus vnr ad mixtionc facere.Mixta.n.habcf maxime circa mc> dium rcfidcrc,fecundo dcgenerationc.O,,aIitas tfi altcrati/ ua leuium.f.calid.tas efficacius operatur ad mixtionc vt pa tct cx d,ais. Sccndum feaindo Icuia plus faceie ad oc^ nerationcm fp,r,tuum:qii,a calida rara fubtilia vt fnus \ ad motiones,quia calidicft mobiIitare:(5equia fpijs funt in. ftrumcnta motuum aialium^Econtra vero ff igida elemen Iacob.6»^au!c. Bb Mixtio ga,etco pFo vel copFo^ natio. Vnitas ct calor GaP» CopPo mcdia dupPr, P R I M 1 C A ta plu9 faciuntad quietc,quia fr/gidi cft figcrc 8C quictarc vt infra docfirina fexta.j.cap.EtTubditlicet motor non fit nili ani!Tia.f.principaIis:inftraIis vero fpiritu9,6<: alia orga na. Nota tcrtio iuxta fuperius did;a pbabilit tcneri polTe quia calidi per fe eft rarefacere 6^fubtiliare,(5<:q» nungper fecarm aliqua ingrolTat vel infpiflfat^peraccfis autcpot in^ fpilTare,^^: confequenter q» agens in lutum vel laterem om nem partem in quam agit fubtiIiat(S::rarefacit,quia tn tali> teragendoqnqphumida^ii^fubtilia plus refoluit grolTa fubtiIiet,contingit remancntc fuBam cffc grolfiorc. Con tra,quia terrefl:riu partifi remanentiij partes fiut,ppinquio/ res,ergodenfant. Negatconfequentia.nifiaddatilla clau^ fula,deduda partium fubtracfiione,(S!: cum Iioc ponat equa litas in afpedu partium adinuicem. vn claufo pugno no ne ccfifario efl: manus denfior prius,nec lio fedens q? flans, licet partes eius ^ppinquius laccant. Vel forma dr c;^ adrcdenfiorceflefequiturparteseiusimmediatas cij alps partibus ppinquiores effe:no tn vfr adpartes mediatas rei propinquius iacere fequitillare elTe*denfiorem. Dodnna tcrtiajCuius funttria capf rula. Capitulijprimueftad ondenduquid fit coplb» Omplcxio eftqualitaSjqux cxac^io neadinuice & paftione contrariaru qualitatum in elcmentis inucnraru, quorum partcs ad tantam paruitate redad^ funt,ut cuiuicp earum plurimum contin gatplurimnm alterius prouenit. Determinat de copIexione.Ft primo In gcnerali 8C abfo lute. Secundo fpaliter 8C contracfte.fccunda ibi LDico cj> Deus.~|PrimodeterminatdecompIexionediffinitiue. Se/ Cundodiuifiuc.fecundSibiLEtillud efl:."lPrimo iterij po> nitdiffinitfonem.SecundoeamdecIarat.fecunda ibi lCu cnim.l Dich primo cj» coplexio eft: qualitas quae proue/ nitexadlionecSti paffionequalitatum repertai^ in clemen> tis,quorum partes rcdudoefuntadtantam paruitate vt cu iufcunq? earum plurimum attingat plurimu altcrius. Alia tamen littera habet minimum. Sciendum primo q? pro^ prie loquendo complexio non efl: mixtio,nec etiam complc xionatio eft: mixtio,eo q> mixtio proprie efl: corporis , com/ plexio vero & complexionatio cft: qualitatum. Mixtio.n» importarc vidctur fubfl^antialem tranfmutatione connota^ do diuifionc talc ad minima.CompIexionatio vero eft: acci dentalis mutatio,licet mutationes in fado et copleto cfte abinuicemabfoIuinonpolTint. Exquo foluit antiquum dubium.f.vtrumcoplcxiofit mixtio. Sciendum fecun> do cj» idem cx parte rei fecundum audorcs dr complexio, fanitas calor naturalis.CompIexio quidcinquantn rcful tat ex qualitatibus.Sanitas , vt bonarum cft: operationum inftrale principium.Calor vero naturalis dr pro quanto in co formalit vel virtuafr dominat.Ex calido.n. frigido , 8C humido:5dficcoeft: mixtiocaloris naturalis,vtGaP.in lib» de tremore 8i rigore. Notandum tertio q> duplicit ima^ ajnari poffumus ex extremis qualitatibus elementorum co plexionem mcdiam prouenire.Primomediam pcr partici pationem,imaginando.f.coplexionemnoenfe aliqua vna qualitatc a qualitatibus elementoi^ fpecie diftincfla fed cftc aggregatum cxillis fic adinuicem refracflis^qualir tepidita> lem diceremus clle coplexionc mediam inter calida 3C fn> gidum.SecundoimaginaripolTumus ipfam efte mediam inter qualitates elementorum perabnegationc: imaginado (})qualitatibuselemetorum refrac^isad medium reducftis giiatur vna qualitas mediaa qualitatibus elementoi?? fpcci fice dift:inda fimpkx per priuationem coponis eius cx par ribus diuerfarumronum,qu9licet nonfit formalir calidiv tas necfrigiduas,efttnillaij2 qualitatii virtuafr cotentiua, corruptma Apfoduaiua,ita yt fit potens aliquod fuDm ca A V I C E N N i£» Ic&ccr? , 8C aliquod frigidare , ficut lux in mixtfe reperta, quauis non fit formalic calor,cfi: m caloris produtftiua. Si ergo intelligit coplexionem cfie mediam primo m6,in dif'' finitione cxponat prouenit.i.refuItat.Si auiem fecundo mo do,ad complementum diflFonis oportetfupplere imediatc. 8c hoc ad driam aliarum fecundai^ qualitatum, vt coloris : faporis:quaE licet proueniant ex acfiione 8C paflfione qualita tum &c.non m immediatc,fed per prius ex tali commixtio ne refuItatcopro^vSc^confcquenteradcomplexionc^^ducun - turaliaequalitates fecundx» Quaeautc iftarum imagina --'^P tionum fit roni conformior videbit in quxftione» Scien^ dum quartocopFonem effcduplicem primam.f. 8C fecuiv dam. vt. 2 .caii. i .cap.Prima eft; qug immediate refultat ex elementis,5^ noncxcomplexionatis. Secundavero econ^ jj^ tra.Inppofitoautem dixit Mundinus cj> qurdam antiqui diff.nierunttantummocomplexionem primam. Egoaute puto fecundum mentem Aui.hic defcribi vtratp.quia co/ plexioomniSjfiue prima fuerit,fiue fecuda prc ^enit ex qua litatibus elementorum.cum fccundum Aui.inmixtis om/ nibus maneantbrmaliter elementa* Ex his colligi pot intellecflus diffiiiitionis pofitx.Nam per ly qualitas , expri/ mitur genus,per quod diff"ert complexio a forma mixti:qu^ non eft qualitas.Sed per ly ,puenit ex acftione dificrt a qua^ litatibus fimplicibus efntoi^.Per ly Imediate:differta qua^ ^^tatibus fecundisalijs.Siautc exponatur puenit.i. rcfultat diflFert per hoc idc ab eis.Cum vero fubiugit , quoi^^ partes f xprimic modus quo in mixtione generat complexio. Cum entm adinuicem aguntS^ patiunt fuis uirtutibusacdditinearum fumma qualitas in toto earum fimilis quap cft complexio. Declarat diflFinitionem. Et primo oftendit quid proue^ nitex ac^ione 8C paffione qualitatu primarum elementoij?» Secundo quid per quatitatcs elemcntorum intelligit.fecun/ daibiLEtquoniam.l Dicitprimoqjcumclementa agiJt 8C patiuntur adinuicem fuis virtutibus accidit in toj^t. fum> ma quedam qualitas in toto fimilis^quac eft coplexio. Scic dum primo cx littcra colligi poflfe.. Primo non cx qualibet acfiione qualitatum clementorum refultarc complexionem - | fed folum cxacftionctalijVtqualitatesillarad temperamen»^ ^ tum medium rediicant. Sciendum fecundo q» licet vir/ tus muItipliciteraccipiatur,inpropofirotnfumitpro prin/ cipio inftrumcntaIi,quoforma naturalis fuas producit ope rationes,quaIitcr caliditasfrigiditas dicuntur virtutes elc> mentorum.Etdixitfumma.i.aggrcgatione. Tertio no^ tacj^hxcparticulaqualitasintotoearumfifis pot duplicit exponi.Primo accidit qualitas in toto.f.fubiecfto earum.fci licet qualitatum fimilis.i.eiufdem rationis,quia nulla eft: fi> gnabilis pars in mixtoin quafueritformaaut qualitas ele^ I menti quin fit in eademcomplexio mixti.Sccundo exponi> r tur , accidit qualitas in toto,fciIicet fubie^fto fimilis earum > fcilicet qualitatum elementorum . intellgatur autem fimi^ Iis,fcilicct proportionalis fecundum denominationem . fe> cundumenimqualitafcsdcnominantesinfumma qualita tumelemctorumdenominaturcomplexio refultas exillis» Nam fi dominatur caliditas refultat exindc complexio ca(i da & fi frigiditas complcxio frigida. Et qm uirtutcs prittiac quac funt in ePntis prx dicftis funt quatuor,ca!iditas,frigiditas, humidi tas,et ficcitasituc manifeftu efl: q? coplexiones in corporibus gcneratfs & corruptis funt per cas» DecFat fecudu.Dices qa virtutes ppric in cPntis inuctc E^^f 'jj funt quatuor.f.cafitas,frigiditas,humiditas,& ficcitas , ti^c rorn manifeftil cft: copfoncs in mixtis ec per eas. Et ex ifla Ira colligunc duo.Prim" manifeftatio qualitatn:ex qbus rcful/ pf^^ ^ . tat copro.Supra.n.dixcrat coprones cx qualitatibus refulta drupl^ re.Etappellatcas virtutesingtijfuntpricipia acf^ionum et tranfmutationum» CopPo & qmo F E N. h trafmutatiotiLim.qualitates verofccundilq» fubqua!iffc5t# Secundu ell quia exquo compfones mixtorum funt peril^ las qualitates^dc: iftg eiFediug vnr concurrere in .pdudione ipfarum.Conueniens igitur eftvtdominio iftarum quali/ tatum proportionetur refultans complexio^vt fupra fecun dum vnam exponem» aciendum tn q» iftae qualitates di cuntur primg,non fimpliciter,uon.n,funt omnibus qualita tibus caleftium corporum priores/ed funt primg,quia pri ma tranfmutationum naturalium inftra . Aut prime quia non cx alijs refultantes,quauis alig refultent ex his. Etilfudquideeftrccunduqjoportctpcr diui lione ronale cu conaderationc abfoluta abfcR ul la comparatione ad rem aliquam. Dcterminat diuifiuc de complexione» Et prfmo fubintcl lecta diuifione notificat vnum membrum» Secundo aliud ibiLDebesautcmfcire.lPrimooftenditqugcft ilh com< o nH^ "^A^ ^u^^^S' P''"'""^ membrum diuifionis.Sc/ pcrttfad m^r ""^^ "'"^ ^^^^^""^ pertinet ad medicum vel non pertinet.Secunda ibi lEt eft tr^ZTfVr^^^^ ^"^^^"J ^ro inJ-elledu 2Z n^;i'r'^r*^°P^? ^"P^ex,CponderaIis:5eiufti ponderal.s.Sccundo rone qua iuftitialis.Primum cft confi derarcipfamronempondcrisvcl menfure qualitatum cx Dlextr^'' t?'?'^ '^^"^^ ^^^^^"^^ coniidcrando c6. fidcXrJT^ c!,uiditcoplcxfonem abopcrationc.i.co. «tion/r?f '^^^^"^^ ^^^^^^^^ iP^"^»" ^PC fl"^''^''^'''^ complexionem vt iuftitialis, dum ^'''u' ^^^P^^^'"^^^ opcrationcs,puta fecir; rovrn operationibus. Quare vc i4a diuZ^^ ^^^^^^'^ fequentib^. Hac brum 3u^T ^tV^^^?' ^^^^^^^^ Aui.primum mem. Drum dum dic.t.Et illiid.f.complexio quc eft quaiitas 8^c* taabfc^vllac^o^m^r^^^^^^^^ abfolu. prtjculahaberemultipliccintelrm& Pondetalis eftfen.ndum Confideta ^tm fbM compatationeipfiuscomplexiot^srtem.U™ J?'ionemabeaptouenientem/ecunirrH • r^^^ G^conlidetateperdiuifionemVonaler^LTr ''"0"efactam fepataniem.f.copronemab fctter'^-^'""* melius.Etinud.f! qu'o^ diS°ft7' ^ ^'"^"^'nplexionem vtfupta eft duau„ r^*^'' nem ronaU ^ rem.uoperationcm aliquan, dp,. v -r eftopottetipftT'"'-'^*^'"'''-'^""'^'^"''''''' iuftiriate Ptopterquidrfefrr^^Jopetationem.vtinft, .r.ronep;ndeti':'^^^tr'r*'P'l\"""'"?'^^^^^^^^ bus patet prirao fecuX^f =^'1''*''^ ? •"arqualis.B, qui. xionem denominabiremT"""/''^,''"""- ""'"Ple. tiicunci^iuftitiaPt.c^etaTalll^T''"'''"^^ Ponderis vel menfute quaS.''""' P« ^'''^'T '«ione --eUt„dope«tJeSSSj^^^^^^^^^ D O a IIL lo Iisnon cftalia reaPr a pondcr ali , fed folu ronc diftinds* dida ponderalis a menfura qualitatum ex quibus cofurgit* iuftitialis veroab operationevel ffne,cuius gra mixto tribu ta eft, Secundo fciendum q> de copFone ponderali dupli> CopPo^ cem pofiiimus habere notitia.conflifam.C<5<: diftinda. Co "is pon< fufam habcmus cognofccdo ipfam efie cafam abfolute aut ^eralis frigidam.Diftindam vero cognofcendo ipfam clTc cafam t]onm aut higidam in primo vcl fccundo.& vtrac^ illarum eft co duplcx, fideratio eius vt ponderalis eft, Alirer Sc forte melius.Per complexionem pondcralcm dicimus Aui.intcIIexiiTe com plexionem refultantem ex qualitatibus cfntorum , quorum non eft fada refracfcio tanta,vt fit proportionara formx ec operationibus alicuius mixti»non.n.imaginandu cft omne modum refradionis proportionatum efte formae mixti in^ duccjidaE^vt poftea patebit.Appellat ergo copfopondera^ lis copPo illa refultans ex tali ref racflatione efntorum , quse ad nulliusformae mixti indudionem preparat, reliqua vc^ roiuftitialis.Ettunccxponicficlra.Et fecundn q> oportet il a copFone diuidere per diuifione ronalc.i^a rone fadam illud,i»illa copPoeft vno mo cu confiderationcabfoluta Cu ue comparatione ad rcm aliquam.f .formam mixti;cui vel cuius operanoni iUa complexio correfpondeat, Etcft duobus modis.Quorum unus eft at Cit compIcxtoxqua!is,ita utquantiratcs quaritatii contrariarum in complexionato Cint aquafes non Iuperantes:neq^ruperatar,8c fit compfcxio quantasinmedioearum uere. Diuiditillam complexionem ad pondus.Secundo ondit qualiterad hancfe debethaberemedicus.fecuda ibiLQd' autcm.l Dicitprimoq>hanc complexionem ad pondus dupliciter imaginari poftumus . Primo vt fit complexio aequaiis ad pondus in qua quantitatcs contrariarum quali> tatumincompIexionatofintoEqualcsoIno non fuperantcs nec fuperataE,^;: fir copro verein medio earum. Sciendil cft hicprimo q. quatitates qualitatil efTe aequales poflTumus inrell;gere dupliciter, Primo extcnfiuc.f.cn quantitate fubie ai,& fic non negaretur acqualc ad pondus» Cu ccqualitatc cnim cxrenfiua qualitatu ftat virtutu 6C potentiaru earnde inapqualitas.Secundo quantitates qualitatu intelligere pof/ fumus aequalcs in potentia.f. vel virtute , qua potentiam in hmoiquahtatibus ponuntcoitcreflfe penes multitudinem fore attendendam.Quod tn aduerfari puto fnlae audorum med!cma!&phiIofophorumEtia declaraui ponem hanc fic abfolute intelledam non effe fuftentabilem» Secudo fciendum per acqualitatcm ponderis non folum intellioen^ dam efie arqualitatem quoadmenfuras qualitatum Ioc?a^ litcr motiuarum,fed etia alteratiuai5i,praccipue quoad fuas menfuras graduales, Sciendu tcrtio hic duplice reperiri IPam» Vna habet quantitate qualitatu incopPonatarum Et exponitur,i.qualitatu piimaru ePntorum quc da ad mixtior neprimo concurrunt funtincopPonat3c»Ve'l fortc vt dick Gcii.quia forialfc cocipit intelPs q, fi nulla earu cft diians aut fubdfians non funt vcrc copronatae.Sccunda Ira habet in complexionato quod notanter dixit Auic^quia ad xqua> lc ad pondus eflfe vcl produci no fufTiccrct quantitafcs qua litatum in principio concurfus ad mixtioncm efic acquales nifi cum hoc ponatur ipfas efife acquales incopPonato.Et no tant' dixit,no fupcrantes &c*vt ctia denotet aequalitas earij in potentia virtutc. Notandii cft quarto hanc arqualita te ponderalc dici mcdiam vcrc.dici ctia media in vniucrfa fuBa.Patct primil,qufa vcrc acquaPr diftas ab extremis.Pa tetfccundu,qainc6ponead illudmcdiu olamixta in Oiia denoiationibus ia didanl qualitatu graduantur . acquali.n* ad pondus corrndet non gradus latitudmis cuiuslibet illarii dcnoiationum.Pcncs autem diftantia a non gradu menfura cfa e cuilibct denoiationis intcfio.Eft igit medii"! in uniucrfa fubftantia,quiamcdiumvelmenfurarcfpedu cuius fem^ per mixta in fuis dcnominationibus graduantur. lacob^s.uauic» Bb ij Quantf tates qti tatiieiie sequalet dupPr^ iEquali taspode ris ^d* P R I M I C A N* Aher uero modus eft ut non fit compPo quali tatum contranarum media abfolute/ed ad una magis dcclinet extremitatum,aut in contraneta teqnx cftinter caliditatem dC fngfditatem , aut mcontranetate qux eft inter humiduatem dC Gccitatem,autmter utrafc^. Dcclarar fecundum»Et patet littcra» Quod autem in docSrina medicmac confide^ retur aequaleaut extra apqualitatem non efthoc necp illud , fed medicus phyfico crederedebetjq? a^quale fecundum hanc intentionem quam dixi mus impoPeeft ahquo mo inuenfn' quanto ma-^ gis ut fit hois copPo,aut membri humanu Oftendit quaPr fe habet ad hoc medicus.Et dicit q> gqua Icquod confideratinfcia raedicing 6c extra OEquahtatca. inxquale non eft: hoc.i^xquale ad pondus,ncq^ illud»i, ing/ qualeadpondusdeclinans.Cadaliquam extrcmitate ,fed mcdicus de aequali ad pondus debet crcderc q> illud no pc reperiri abfolute»quanto igitur magis impoPe eft ipfum in> ueniri vt fit copPo hols aut alicuius mcbri humani» Nota dum primo cj> medicus inquantum medicus nullam conCu deratcompronem,nifiinquantumeftaIicums oponisprin cipium operatiuum. i^quale ergo ad pondus,quia non eft principium alicuius opationis a medico confiderabilis no cft confiderationis medici.SiPr ingquale pondus confidera iBqua'' lum abfolutc non eft confidcrationis medici. De quo tame lis via cft duplex via.Prima pcr oequale ad ponduB intelligit inac'' duplex» quale tale in quo non cft compFo proportionata formg vel operationibus alicuius mixti 3C hunc modum crcdo ycrio rcm.Secunda via intclligit 9'om ne inaequale Jittdiffereier, quia nulhltalevcabfoluteinxqualeadpodus eft pertinec ad cofiderationc medici* Nota fecundo ex mo loquendi Aui.maiorcm cflfe rcpugnantiam ex natura rci vt arqualc adpondusfitcomplexiohominisauc membri humani fit complcxio alicuius mixti aItcriu9»Et pcncs hunc intcllo cflumconccdipoffcthominemplus diftarc ab xqiiali ad pondus aliquod aliud mixtum vniucrfi» Debes autfcirc q> aequalc de quo media iti fuis mquifitionibus tradat,no eft denoiatu ab f quahtate in qua quahtas cii podere aequaPr exi ftitjfed denominatur a luftitia in diuifione. DeclaratdcaequaIiadiuftitIam»Secundo dc inaeqDalj* fccundaibiLEtpoftq^n^^rimoquo ad humanam fpecic* Secundo quo ad medicinas.fecunda ibiLDebes autem fci> re.lPrimo tradacquid gcncraiitcrimportat per nome.Se> Cundo rcftringit ad holcm diffinicndo.Tcrtio diuidit.fecur' da ibiLEt h?c»ltertia ibiLHuic vero.l Dicit primo gqua !c dc quo medici tra<5lant iii fuis inquifitionibus no effe dc^ nolandum ab aequalitatCjin qua qualitas cu pondere acqua liccr exiftit»i»ab aequalitatc ponderali,fed cffe denoiandum a iuftitia in diuifionc.i»diftributionc.io dr aequale ad iufti/ Arlfto tiam. Sciendum vtcolPr.?»ethiJuftitiarefle duplice,co> luftitia mutatiua,<&: deftributiua.Df nt aute.quia in.diftributiuaat duplex, tendttur acqualitas fiue proportionalitas geometrica ,^vt g, qualis eft pportio dignitatum meritorum ac^ delidortr, talis fit proportio premioiji auc penaij^, 6C verfat hoc genus iuftitiac circa diftributioncs honoru 3C pr^mioru.Comuta/» tiua vero vcrfat pr?cipue c/rca commurationes, puta circa cmptiones & venditiones,ct in hac attenditur aequalitas fi^ ue proporiionalitas arithmctica:vt quantum tibi dode vi/ Cordls permutamus tu mihi tantiim vcl xqualenter des dc copFo io frumento aut alia rc fecundum quam fit permutatio» Quia nobilior crgo complexiones indiuiduorum ciufde fpccici vel fpcru eft com^ diucriarum aui mebroru ctia ciufde corporis fccuodu fifitu A V I C E N N iE. dlncm quanda vnr fecundum hanc proporcionalitatem di^ pFone ftributg.quia quantum forma ahcuius fpeciei perfcdior eft aliorum tantum eidem perfedior complexio eft cributa.Et ififr qua mebro^ tum debet corpus vel membrum perlccliorcm operationc rum» produceie,tantum perfedior fibi data eft complexio» idco dicuntur compFones iftce fecundum hac fimilitudinc gqua> les ad iuftitiam,quia fimili modo diftribut^ funt mcbris 6C indiuiduis diuerfarum fpccierum,vel etiam ciufdcm fpef, ficutea quacfecundumdiftributiuamiuftitiam diftribuun tur»Sicut.n,in re«fia diftributione honorum 3C prgmiorum tanto maior honor 3c prgmium maius diftribuitur valenti docftori qp fcholari quato dignior eft, ita indiulduis ec mem briSjquantoaddignioresoperationesordinata Ojnt perfer (fiiordebet compIcxio.Donauir.n.Deus cuiqjanimali, <Sc cui^j^ membro &cvt in fequenti cap.Et hac iuftiria. A.ap/ pellat iuftitia in diuifione aequali denouta iuftitia in qua fcr uatur proportionalis diftributio ad ft;nfum datum» Ethoceftquodmcomplexionato in prfmfs * j attenditur,fiue fit corpus totum fiue fit membi^s \ unu.utfitmeodeelementiscumfuis quanrita^ I tibus &quali'tatibus mefura quam humana na ' tura habere debet fecundum meliorem propor-' tioms et diuifioms acqualitatem. Diffinithoc acquafe contrahendoad hominem» Deindc fubditquoddam.feCundaibiLAcciditautem.~I Dicit pri^ mo q) hoc eft quod in complexionato in primis attenditur» jf i.in complexionato in primis cofideraiur,fiue fit mcbrum, fiue fit corpus totum.f.vt in eo fit de elementis cfi fuis qua^ litatibus 8c fuis quantitattbus menfura quam debet habei c humana natura fecundum meliorem acquitatem proportio nis (&:diuifioni8» Notandum autem cftprimo q)dixitQ> , titatibus quo ad molem,&: quahtatibus tam alteratiuis pri> ^ mis qpIocalitermotiuis.Dixitmenfura liucgraJualis, fiuc multitudiniSjfecundum mcliorcm modum proportionis.f, illarumqualitatuminterfe,(&:in relationc ad foimam,6^ diuifionis.i,diftributionis,vt q? fecundum dignitatc mem> brorum fint ift^ menfur^ mcmbris diuifc partitg,fiuc diftri butgtVndetertiodeconfoIationemetro nono ait Boetius, BocriK^ Tu numeris elementa ligas 8Cc, Sciendum fecundo il ' laiuftitianoneftpundualiSjfedhabetlatitudine fatis am*' pIam,vtpatetconfidcranti varietatem eiufdem corporis Vel membri fibi fani in iuuentute SC pucritia, Acciditautemuthsec duufio cum homo ea habueri'tuera?iaequalitati quam pnmamdixi-' mus ualde fit propmquus. Subdit quodda.Di.q) accidit.i.fequit hic.f.q> 'ci^ ho ha^ bucrithacxqualitatead iuftitia fit valde ppinquus vcrae aequalitati.f.ponderali. Contra,quiainter hanc parte& illa quato magis vt fit copPo hols vr cotradicfiio. ibi.n. in> nuit copPone humana maxime efife diftate ab gquali ad po dus,e- - ' ' ~ *• " • vero bi^pinqua...uuuL,mii,icui.^ «v.....,y<* ....-rT ficut aequalc ad podus eft verc ad neutra extremitatn decli pinqi*^. nans;ita acqualitas iuftitialis ad neutra declinat menfuram acqliwt^ qualitatum operationibus difproportionaiarum^ dupfr» Huic ucro scqualitati qux fccundum huma^ tia attendif corpora 8C quac e m cogatio ne aho^ rumqux hacnonhnt acqualitate, neqj habent ^>pmquitate xqualitatis prius horauimus qua habetho,o(flo ccnfideratfonum accidut mod/. Ponit difione.Secudo pertradat mcbra cius. t ♦ibiLPri> mus."7PrIo inuit difionc.Sc9o decfat. 2 .ib iL^ cic prlo cp huic aeqlitati,q attedit fecfidu cori^a huana , 8c q cft afglitas in cogonc alioro quf hac no hnt 3cql«atcra;nec ctiam Vc in lit o; Hc fer, ab litatis oaupPx Haanae fpci dif. fcrcntia ab alqs FEN. L «lam Iiabent aequalitatis propinquitatem quam pnus no> mjnauimus quam propinciuitaiem xqualuatis iiabet lio> 'noliuicinquam xqualitati acciduntodo mo.ii conlide.a- tionum. Sciendum primo mixta aiia ab hominc non habeni aequalitatem^ifa pertcdam iicui homo cma cu no habeam to.mam xque per^idam.nee eis ixcue peifecto: opeiationcsdebenturficutl,omin!,,Mec ddiecur e:s a:que perfcda^quaIiias.formx.n.di(cinc'tce opeiationes di. lt«nd? Qiftinda exigunr temperamenta. Er pcr idem patet ^ non habent propinquicatem ad xqualead ^pondus f qua habcthomofecundum rimilitudincmdeclaiatam & ,nVev rius magjs declaranda. Nota :amen q, l.cctfolus ho co. paratusalqsmixtishabeathanc XHualiiatem , quia perfc. cfiiorumeftoperationum,cuiufcunq, tamen fpeciei aTt '« cor^uentt^qualitas fibipropria,vt inf.a d.ft.ndu.s often; T^r r .^'^""^^ "0^3 ^ ^ inxquale dicuntur ad alteruJdeoquot modis dic,turaliquidxq.iaIe,toddem ^ inxquale.S,cutigiturodofuntmodixqualitads,v^^^^ oftendecur,ua m,quaIi:atis. Nora ergo tertio q> pc odo modos aquahtatisnon funtintelligend^odo fDeci>^rn^ p exionum aequali.m abinuicem realiter difthidarum i^ tttii jcramentum ommbus his modis Hpnf^.v.;.,^ • c rqs modi» co.iljderstur vcl denomin„ur squalc. « qua:ab ea diueraficatur&eftalia kbea. ^us^ZZh!':^''""''?'^'^"^-'"""^"^». Primusmo> » H"hTcc?C. "'"P^<'~'-'^"i PrimVrnJ^ ^ dn*rm»iatum indiuictimm. Kt litfceft moXna„:7r.f"H^'"^ Sciendumellpr cidemairr &vrr, " t'*^^"'' ^''^» '""bfta.KwIiter & ao. .^n"ioiai„diuidua,^m;:;/;,-s?,:--^ eltdiuerrumabcaexeo qttodeftmea. Iftc eft fecundus modus,r.ciim r^,.:,. , c!et-pcr /d quod eft in ^Ut^M^^AT 5^ec;emaltericomparar?.Sorb,&?,?'''"''.'''''^ do.S>cundoperdetcrm;natuSuHr ■'"'''''^''"'° ;>homoMbct=equaIiratemref;XiS\''''*''.^^ ^^m.quia homoVtimgc»mp!|eJon^eafaIi r'",'",'''' ^'^orem $ aliquod aliorum mixtorumT ac°'r!'"^"''"" fecundomodo.Etidrodti A "-"^ . ^ ^^«•'fidetatiofccundum fpeciem co,r,p,~".' "''•«• « i Per""!.^ "•i-di'«''-xrpeciciab ea.l^J^^erauo:,''"^ ad SJ'''''''''''''^ in cacotcntum.PatctS- etia tertio q, ZlZ f °'"P^'-^""- »f rpfm. n":' rearrdiftin*gu:»™i"-^"- -^"^-i"^'" adinut:' MetcFcramEntohab«n T'""'''"'':'!;'?''-''^''^ <Ji =»quaIitatis.Ex^op^'^"f^'l'5P^''"i.? '"""f.fecudi m^ mbabfo!uin5poraV"'^'^r*''?'>'-'''=^q"''''atisapri Aut er.-tWndu"1r"''^"" ''°^^'°''- comDaratamefo,,rT!. '^^^*" P^''"^'" 'P«ae£ D o a iii. 1 1 In hoaertlomodoccmparaturpars fpeciei pluraindiui duacontinensadpartem altamplura indiuidua cantinen> tem,vt dic ndohomines quarti climatis- hfit ajqualiratem refpeclu hominum fextj climatis. ^rx quo patet ditferen^ tia huius a primo .^c^fccundo.Patet ^ccixnAo quare appella' turfpec/hcus.ineoenimnoncomparatur indiuiduum dc/ terminatum ad d.-term!natum,vi poftpatebit» Auteritfecundum panem rpeciei compara' tam ei^qiiod diuerfum eftab ea ex eo qaod eft ia cms parce fuae fpeciei. Hiceft quartus modus quando.f.comparatur pars plu^ ra continens indiuidua ad partcm plura indiuidua coniincn te,per determinatum tamen indiuiduum in illa partc accc ptum,vrdicendo homincs^quarti climatis funr meliorit acqualitatis q homines fexti climatis.quia temperatiJiimus homoquai-ticlimatiseft temperatior tcmperatilfimo ho^ mincfexticlimatis. Exquopatethuncmodum Iirgefpc> cificum denominari polTe,quia licet pcr iiidiuidLum fiar co paratioterminaturtamenillacomparaiioad partem plii^ ra indiuidua continenrem quar fpecies poteft large apprl»^ m Patetfeciindo q> ita fchabetquartusad iciiiLim,ricuc fe habrt fecundus ad primum.Et cofequcnter quartus a tcr tio abfolui non poteft,fed bene econtra. Aut eri t fecundum Ongufarc comparatixm ei quod eltdiuerram abeoa^eftextraipfum. Ifte cft quintus modus cum Vnum indfuiduum fpecic? hum^anac altcf f indiuiduo ciufdem fpecici comparatur vt dl cendo.for Jiabet complexionem qus eft fibi xqualiras rc> fpecftu 3cqualitatis complevionis pIaton's Omnc.n.ind-ui/' duumhabetxqualifatemfibifoIu^pria,vt infra patebit^ 1 1 cx hoc patet hunc modum eftc indiuidualcm» Auteritfecundiim fin^ufarecomparatii fms dffpoOtionibus qua? in ipfb funr. Iftc cft fextus modus.f.dum comparatur idcm ad fcip^ fumfecundumdiuerfasdifpofitiones in diuerfis tempo^iv bu«.f.aim dicimus for.in luuentute habeic xqualitatcm rc fpecftu fu. ,n fcnecftute 8c pucriiia» Ex quo patct habitu/ dohumsadpraccedentem» Auteritfecundum membrum comparatum ei quod ab eo dmcrfum exiftit ex eo quod eft ex tra ipfumincorporefuo. Iftceftfeptimus modus^fdlicct dum comparatur vna pars.f. vnius indmidui ad partem aliam eiufdem ficut dici! mus os habcre arqualitatem fibi propriam refpe^ftu arouali tatis nerul;&ccotrario omnc enim membmrTi haber eoua litatem fibi proprmtr, foIummodo^Ex ^t^ ^ faltcm fibifanum haberecqualitatem huius feptimi modi r .^"^^^^^^^^"«^""imembrum comparatum fuis di/politionibus in feipfo. Oftauus modus eft,cum ide mcmbrum adTeirfum c5 diuerliS difponibuj^j-eperiis vel reperibil-bus in eodiuerfis temporibus comparac. Etpatetetiam q, ifti trcs modi vltimiindiuidualesfunt» Notacciam vtfupra cuiliberfoe cicialteriafpchumsnacompetercpoffe modos Tqualitay tis proportionalis his modis humanae fpecie/ attributif, Vt fi zafarinus meus cfiet in principio fucae iuuentutis ♦ ic ef et ^Tafaj temperariftimusintercancs,&e[ret:nclimare canibu^^Jc/ "^'^ c; peratillimoinipfoinucnTrencocsiftimodi»Primo primus "^s, modus,ncomparetur fpcciescan^s fpeciei lacer^T rrcm fe^ cundus modus,q.,ia temperatilTimus canis cft tem^pe ratiof tcmperari/rimalacerta.Itemtcrtius^quia in tcpcratMTimo climateJtcquartus quia teperaiiftimus canis in tpat^liimo dimatc regtus Jtc quirus qa habcr ?qlitatci:bifoIu mo^ lacob.s.uauic. Bb itj P R I M I C A prlam rcfpe(5lu alioi^ canuJte fextus,quia habet acqualita'' tem optima refpedu fui pueri vcl fenis»SiPr Sc feptimuSjCja quodlibetmcbru liabetxqualitatcfibi^pria» lnfugocfta> uus quia cerebriim ^afarini nunciuuenis exiltis optimaha^ bet difponem refpedu qualitatis:qua habuit in pueritia; 3C /Bqualf quam habebit in fenectute» Horum aute modoij? xquali taris mo tatis taPr pot accipi fuflFicicntia»Quihbet modus aequalita^ doi^ fuf tiSjVel ell: fpecificus,vel indiuidualis^Si primum, vel g ip^' ficictia* fum coparamus tota fpcm alteri fpeciei, vel partc plura co tinentem indiuiduaad paitem plura i.diuidua continente, Si primum abfolute,s5c eft primus modus,veI per partc; 6C eftfecundusmodus.Sipartem paiti,vel ergotota abfolu^ te,&:eftmodus tenius.velperindiuiduuminilla contcntu d:eftquartusmodus*Siind!uidualis,veIper ipfum copa> ratur to:um indiu dua ad totum,vcl pars indiuidui ad par/* tem.Si primu,vel ad aliud a Or^Sc fic eft quintus , vel ad fe^ ipfum;5^ fic eft fextus^Si partcm,vel ad alia a fe , fic eft fe> ptimus,vel ad feipfam,<5i:: fic cft octauus.Cum ergo no ap> pareantpluresmodi,quibus aliquid denominetur acqualc refpecftuaIterius,noneruntnifiodomodi. Etfiqui altjap/' pareant crunt ad iftos reducibiles» Primus modus eft acquahtas qusc in homine attcndit coparatione aIiorugeaeratorij,8(^ e res magnahabens laticudine quac diffone minime potcopraehendi,nccetia qualitercuc^ cotingat cxiftit/ed inter multitudmeet paucitatcm duas obtinet extremitates,ab una quarum cu egreffa fuerit non poteritenTehumana complexio. Primonotificatiftos modos.Secudo difcurrit peripfos» fecunda ibiLCum autem.lPrima in ocl^o , ficutocfto funt modi.Partcs patebimt. Dicit primo primus modus cft a:qualitas,attcn dic in hoie coparatione alioij?, 8C eft res Ims magna latitudinc,qux diffone minime coprachcdi pot»nec etia hic modus xqualitatis exiftit qualitercunq^.i^cum om/ nidifp5nz,fedobtinet duas cxtremitates multitudinis 6C paucitatis.ab vnaquaru cum hec qualitas fuerit cgreiTa no iEquali poterir cifehumanacopro. Scicndum primo q» aquali" tatis pri tas huius piimi tnodi notificatur cx quatuor. Primo ex fub^ mi moi ie(5lo,cum dicit i n hoie.Sccundo cx partc fuae Iatitudinis,cu notitia Jf ,^ cft res magna hns latitudinc.Tcrtio ex partc cognitio qdrupfx nis nrc^dil dixit,minimediffone.i.dcterminata notitia co> praehendi potcft.Qiiarto cx partc tcrminationis , cum fub'' dit;duasoi3tinetextremitatcs.Qiiantaautefit latitudis di> ftatia illai^ duai^ extremitatu.f.maximi 6c minimi gradus cum quibus ftare non pot humana forma feu vita, 3C qua^ lis fitilloi^adinuicemproportiOjCognofcino pot a nobis^ ficutnecdetcrminatcfcirepofifumus proportiones cPntoru hoIs,aut alterius mixti coftonem intrantium,vt in libro de viribus cordis,&. ^ .can.cap.de theriaca. Secundo fcicn dum q> hic modus habet magnalatitudinc.Primo cx parte fuppofitorum.fubhoc.n.comprghcnditur quilibec homo, fiuc fanus,fiue xger fucrit.Ex parte etiam latitudinis difpo fitionum cum quibus faluathaccacqualitas. Saluatur.n»cii omni difpone cum qua humana forma pot informare ma^ teriam» Ex quibus infertur primo non quaelibet aequa litas cft natnralis difpofitio eius cuius eft a:qualitas:faltc na turalitate cum qua ftat fanitas ,quauis forte conccdit ea cffe naturalem naturalitatecum qua ftat vita*)^,g. difpo hois febricita is eft xq Jalitas primi modi. Patet fecundo nori folumelTealiq'ia copronem eflcntialit perfecfiiorc autma> gis aequalem denominandam^quia fit pcrfediorum opera tionum producfliua,fed quia cum ipfa forma perfccftior pot in miteria remanere,ficutdifpofitiorepertainhoIeapople> dico appellatur perfeAior afini difpone,co eft arqualitas prim^modiquxeftaequalitashois coparatione alioi^ gc> neratorum,vtfupra,quauisfortcnon fitmcliorum opcra> tionum .pdudiua. Patet tert?o hanc confequcntia no va Icic ijfecftiorcs operationesfufficitpduccrecoprobrunelli 5 copPo fortis.ergo perfcdior cft coplb brunclli copfo fortis. Et cx hoc patet vlterius non folum in rclatione ad opcrationcs denominadiim clfe aliquod tcmpctamcntum iuftitialc.fcd ctiam rcfpccftu formae cij rali tCpcramento po tente informarc matcriam licet ^ibabiliter dici poftit q> tc/ pcramcntum humanum qualitercnq^lapfum fempcrpcric <5tiorcm opcrationem adu ^ducit tcperamcntu alteriu» mixti quantucuncpperfccf^um acftu cu fcmper cofcruct hu manam formam»&quadiu eft ha:cpcrfecfnorcftoperatio» Ex his oibus patct vltcrius abfolutc negandum elTc tanta cfle latitudincm fanitatis quanta f.il latitudo vitx,nifi forte per latitudinem hanc intclligat latitudo duiationis. Ad que fenfum pot conccdi cp alicuius indiuidui vt morientis mor te naturali tanta potcft circ latitudo fanitatis quanta cft Iati> tudodurationis vitse.Non tamcn tanta eftlatitudo difpofi/ . tionum,quiaIatitudo vitaetantacftquantacftlatitudopri^ ^ mi modi aequalitatis,fed illa exccdit latitudincm fanitatis, vt dicftum cft.igitur 8Cc* Scicdum tertio q> diffone.i. dc^ Huan^ tcrminata notitiaminimecoprxhcndipoteft latitudo hu^ copFo' iufmodi ocqualitatis.quantucunq^.n.mihi notum fit c^ hu/ ^is tcr' mana complcxio duos liabet terminos, vnum multitudis, mjnus akerum paucitatis:non tamen miht notum cft,qui 8C quan juplcX* ti fintillitcrmini.Scio.n.aliqucclicremilTum gradum ca^ loris ca quo no ftat vita eius iniefionc,5c: aliquc ec inte> filfimijgradu caloris cij c^ no ftat vita cius rcmififione.. Qiii tn 3C quanti fint illi fcirc non poiTumus,nec corum portiones inter fe,ut colligitur loco allegaro. Qjiidam tame iy multitudinis 3C paucitatis cxponunt.i.multa: tcmperan^ ^ tig aut paucg tcmperantie.qux fi minor temperata lucrit ci5 illa vita ftare non potcft» Alij multitudinis c*^ paucitatis, ideft intcnfionis 8C rcmiffionis qualitatu in quibus ia dicfta Bcqualitas confiftir, Moucthicinutilc dubiu vtrum do ftruiftis alijs fpcbus rcmancrct xqualitas primi modi. Ec pot dici q» illa ocqualitas remancrct,licct fortc non fub hac dcnoIatione,quia non ficrct comparatioadalias fpccics* Sccundus ucro modus eftmed/alis qui inter duasextremitateshuius latae complexionis exi ftens fnuenitur m indiuiduOjquod eftin ultimo a?qualitati'sexfpeci'e,quaceftm fine aqualitatis 6 in ajtate m qua augmentij ad fuu puenit fine/ Primo notificat huiic fccundum modum. Secundo comparatabacqualc ad pondus ♦ fccunda ibiLEthacc"! Dicitprimoquod fccundus modus xqualiratis cft mc/ dialis,quiacxiftcnsinmediointerduasextremiratcs huius latarcopronis&inueniturinindiuiduoquodcft in vltimo f qualitati6,quod indiuiduu cft ex fpccie qug eft in fine equa *" litatis cu ^tate in qua augmcntu ad fuii pcrucnit finc. Scic/ du primo cj> Aui.hilc notiffcatcx muItis.Primo cx fitu cius in latitudinc humang copPonis;quia mcdialis cft inter extre maprimi modi.Secndo explicat cius fubiccfla circunloque do ipfum ; dum dixit quod cft indiuiduum quod cft in vltimo equahtatis . idcft in optima pqualitate ex fpccie,qug cft in finc qualitatis , quia fcilicrct cx fpccic humana,in gtatc inquaaugnicntum 8Cc. 8C perhoc crircunloquitur fubic> 6ium non folum ex fpecic,fcd ctiam cx pratc» Sciendum^ fecundohucmodumcfifcmedialcm intclligere pofiumus; Primoarithmerice f.pcraquidiftantiam abextremis. Se/ cundoper introclufioncm cius interextrcma.<5<:appcllabic hoc in qugftione medium geomctricum.Sed quis horfi mp- dorum fit vcrior patcbit in qugftione. Sciedum tertio ex ^i^i^ Aui.hic pofie colligi gtas iuucntutis cft ctatu tcm> peratifiima.Tnhac n,folarcperiturgqualitas fccDdi modi. vt Auiccn.infra.Licet aliter fcnferitDynus poncns ipfam Dy^^ efife gtatem- pueritt? ; licet tamen infine eius . V nde con^ cludit quod ly pcrucnit , debet legi mcdia fyllaba cor/ repta , 8C non producf^a , vt fit fenfus quod ifta pqua^ litas cftin gtate ; in qua augmentum pcrucnlt ad fuum finenj ; jdcft apprppinquat fuo fini , 8c illa cft vltima pari puericix» Sa E. tat qu Arifto» 4 s ter' linus Sanrtag optima dupfr; tascerta F E N. U pvicritioc^Egovefocredo aliam exponem magis confbr/. mc meiKf ^uuvc iUud verbum peruenit legatur media 43/ ducta.mha.n^in cap»de actatibusauuaus autem perfecftio rem habec copFone.Et.i i.deanimaiibus primo cap.dum ioquitur de sequalirate lecundi modi inquit^Et ilia elc perfe Ctnlimapoft copleraeutilcremcnri, Ex his cocludit n, aqualitas iecuiidi modisS^fanitaslimplV in compfone n5 lut couertibihamecetiacumfanitatefcmper.cufanitate n limpfr fgpot decurrerealiquodindiuiduum per ocs fuas acates^ut patct.2.techni.per a:qualitatem fecundi modi no vt patet in Uttera. Et fi argui^ contra,quia fanitas fimpfr femper eft fanitas optima,a<: illa eft eadem cum ^cqualitav te fccundi modi.ergo 3Cc. Pro iilo dicitur q, dupFr dr ali> qu^ famias optima.Primo in comparationead quamiibet aliam^liue eiufJem.fiue alterius aitatis fuerit,5e fic a:qualie lecudi modi efi optima fanitas,ad quacunq^n.alia que no eltacqualiterfecundimodi coparata ipfam perfecl^^nalie excedit.Secudo dr aliqua fanitas optlma refpecf^cu cuiufcnoj alterius non eiufdc denoiationis ineadem xtSceexntis • V fic fanitas hmpFr femper eft fanitas optima. coparata.;, \n puentia ad (anuates pueriticno fimpPr tales iftas pfediona I.c^excedit.Sifrcoparatainiuuentuteadfanitatesi^^^^^^^^ no fimpfr tales illas per fedionaliter excedir Jt fic de Z Sed de hoc mefius videbitur primo & fecundo techhi!^ Ethafcqufdemaequal/tasetiam hcetnon flc a:qualitascertaquam in huius capituH pnnciV pionominaufmus eo q, hanc inucniri non eft po[libiIe,efttamenei propinqua. L. iiuLcucim. I Fiima pars pater» uelcoaIternat!Or,c.GaForancutcor.EtfnsridoRj l;^[firf''',rrl™'"'''°'''^"^'"'f'^Par.Et(?cco rum Qcuc olIJuCu crgo pohderabuntur ct arqua bunturentuicinusaquahtaticcrt^, • Dcclarat.Ecprinioof}endi.n„^™^ I ■ . tot.usappr„pi4er.c,.::i;tdrnrst?u^^^^ ^,c,o„e parrium eius.fecund, ibiLln confifervt to.l D,at pr,mo q, ho,„o habens xquaj„a,en, 1,^ ' eru ille homo vidnus cort^ IZu^"' c T'^'''"""'' moeftfcienduci.perce,t?J^^"fc'^:P°?^^ /^i' ltm,3i ideo certl difla eft.quTw,?™ r '"^'i n.turalis difpo alicu us cor.,m,vt '^"^ nttamen indifpofitionealicuiuf^tb^t " ^;"*^^ f -Ve «pugnat polle reperiri ^qual,ta«m " f,? I?""'-'''^ "<>" f qualita.es alteratiuas tantnmo™^e "d "i^ I T'" ^•»n» copro fe naturaPr hiis declitiet ab^° * i'" hu. ul^ .^''"'""I''.no tii repugnat mcbrH att ^ c"&d?Sfrr^^^-°"'"^"°r^^^^^^^^^ ^m-^^dr^^^^ cum ergo fenfus no»« ^ . - . marmor: circun(lantrjsapp?ojl^ i,M^r,,,r«,..\Z? ?'''"^3tii necellario oportebit cocedere. nricotporis aequaleadpon; 'T:'" ^^T'^^"^^^"^ uis non repugn t. Sciendu"' r"^ ^'f'.'"="''"'! '''erati. teratione^ideftcoalterna fumptione.quia.f»caIidltas c^Totu'' Sc frigiditas frigidorum,c\: ficco^t liccitas, 3C humidoi^ hu miditas funt fic comenfuratac cp lia calidis remoueat.exccf fuscaliditatis;^a fr/gidis frigiditaris,etiaaddendoff /gidis ■ excellumcaliditatis,d:calidisrrigiditatis,refukabit inioto quacdam vicinitas vcl fimiiitudo aequaliratis ponderalis, quia.f.tanta efi: mcbrorum in fuis qualitatibus comenfura tiointaliasqualitateqjinderefultabitvicinitas ;am dida, quodnoncontingeretinnonhntibus hanc xqualitatem^' i Notandu eft tertio c, in hoc alius alius feiifiis dandus ef fet penes tcnentes ofa membra declinare ab a-qualiad jion dus per cafm SC humidum,et penes tenentes cj> humana c5^ plexio vndiq;circuit aeqlead podus,ut patcre potcr t ex di; cendis» Si autem littera habeat coalterarioncm tunc f> qo^ alterationem intelligenda eftmutua et fimultanea partiuni' nri corporis coalreratio:qua: multiplex eft, fpiium.f.ad me bra membrorum inter fe,nurrimenti ad membra : fpuucrt ' interfefpirituumad nutrimentiT,vaporum volitantium corpus ad membra.Potiffime ifi hic fcnfus eftdcmebrorLi alreratione inter re,6c in rei tio mediantibus fuis fpiritibusj,' licet deoibus polTtt intelligi.Senfus crgo litterx eft conU ■ terationemembroijicontrariai^comprjnum refultatin ro> to quxdam vicinitas arqualisad pondusj^fimlitudo , quia refultat difpo quocdam media in qua Cicm inscquali ad pon dus refra(ft3cfuntomnes cxcellentix extremoijj, ita funtm earefraa^ocsexcellentiae qualitatum operationis difpio> portionatarum.^^^&.fiadwiufculufoltim t.anfmitteretfpi/, ritus cordis 3c fanguis arterialis in eo rcperiretur exceilus ca loris difproporrionati pro opcrationibus occurrentibus er^ go cum cqualitatc fpiritu aiali SC fanguine vcnali tcpeiatur ille excclfus iS^ad medium duciu Ex quibus patctdria CopFo ter copfoneme.v coalteratione refulrantem 5c compfonc refulras e^icoalternationerefultantcmadfenfum datum. Ex codih dupfr» . tcratione.n.membroi^ refultans eft vna copfo.Ex conUer/ hatione \'ero non,fed eft ipfe complexionis membvoru tali ter menfjraroc. Dubium tamcn infurgere polTct,quia da ta rali complexione refultace ex coalreiationc videtiir fequi. q> dum primo Formarus eft foctus non eft in eo complexio cx coalteratione. Itcm tunc membrum /n principio fuse, generationis produceretur cum excellenti^s qualitatum di^ fproportionatarumopcrationibus.LS;: per confequens noii fanum. Item partes calidx dominantur frigid s.ergo oe membrum frigidum faltem vfi|? ad iuuentutem coutinuc reddeietcalidius. lft?diff,cuItatestradabuntinqone, Incofiderationeucro cuiurcucpmcbrinonifi untusqci*eftaitis,queadmodQpoftea dfcemus» Oftcndit nunc quarum partium confidcrat'one fit conj plexio homi.nis de fecundo modo aequalitatis propinqua xquaIiadpondus,5£:quarum partium confiderationeno^ Et primo praemittit hoc.Secundo probat . fecunda ibi Llti comparationeautemfpirituum.n DicitprimoqMncon fiderationecuiufcunc^mcbri non eftcoplexio humana p> pinqua a-quali ad pondus nifi vnius quod eft cutis. Scien Cutis dum primoq, duplex eftcutis. Vnaexterior quseappel/ duplex, latur ab aucftoribus hymen ab iminendo vel emincdo alifs Hymen partibus corporis.quae in corpore nullam habet adtionem q^jj^j^ nifiq>corporiseftcooperimentum.fecundo de accidenti. fexto cap.^St: ideo ponitur membroru vilifiimum.vSc: de h^c Q^p noneftfermohic.AIiaeftcutisinterior,qux apud quofda eft organum tacftus.apud quofdam vero eft medium,vX: de ifta eft fermo in propofito,quam oportet habere qualitates refracTtas^&^admediumdudasinter excellentias tant^ibi/* Iium,vtinquxftione videbitur. Sciendum fecundo q> hanc tntelligere pofiTumus a:quali ad pondus ptoxima inter membra,non ratione menfurx qualitatum, fed fecundum proportionalitatem tacflam in qua:ftione,quia ficut aequale ad pondus in eo refrad^is cxcellentiis remanet menfura om nium mixtorum refpedu cuius in gradu ponunc mixra,fta ipfe cutis refradis in ea cxcellctijs qualitatu membrorn rc> lacobtS»i;auic, aij Bh P R I M I C A N, manet medium tefpedu cuius alia mcbra in fuis copPoni> bus graduantur, vt infra patebit* Con/lmiliter per omnia dcKqualitate fscundimodi diccre poflumus, Hic pof/ fet caderc qugftio»Si cutis eft vnum membrum^Ec fi eft or ganum in tadu^Et incidenter cu percipiatexcellentias tan^ gibiliumjputa cafm frigidu liumidu 6i licca per qualitates medias iiuer h^c extrema,per quas difpones inedias pt cu^ tis percipere graue leuc afperu 3c mollc. He difficultates funt phyficacjde quibus tfi infra»doc»fexia aliquid tanget» Incomparationcautem fpmtuu 8C mcmbro rumprmcip^huimpoffibileeftipfum huic cer^ tae aequalitati cfle,ppinquu,(ed aegreditur ab ea tmdcns ad calidicatem dC humiditatem, Dcclarat coparationc quorum non fit propinqua acqua'' li ad pondus»Primo praemittit hoc.Secudo probat ibiL Vi txcnim.l D;citprimoq>in comparatione membroiu principalium&fpirituum impoffibile ell hominem iuiic ccrtsexqualitatielTe vicinum,fedegreditur ab xqualitate tendcns ad caliditatem 3i humiditatem. Scienduii eft pri moq>quilibetfpiritus infua naturali difpofitione eft val^ de calidus,6<: cum hoc humidus.5(: maxime vitalis.iJeo de ipfo maximc vcrificatur fermo. A.hic. Sciendum fecun^ do cutis ad intelledum datu fimilis eft vel vicina acqua^ li ad pondus,quia in ea refranguntur cxcellentiac qualitatij 8C influxuum principalium memfororum,qu2e comparatio ne cutis habent ronem extremorum 8C non medtj , 8c pcr confequens vt fic non funt propinqua azqualitati pondera^ !i. Nota tamen complexionem fpiritus 3C cuiufcunq? pri cfpaliumadduocompararipoiTe, Piimo ad medium per coalterationem velcoalternationem exhis refukans ,«5^: vt fic habent ronem cxtremorum,nec funt propinqua oequali ad pondus„Secundo comparari poflfunt ad qualitatcs extre mas ex quamm rcfracftionc refultant temperamenta eis dc bita,^:: vt CiC ronem hnt mediorum ,6^ dici poffunt .ppin> qua aequalitati ad pondus.Primo modo confiderauit Auic» Per membra vero principalia hic potiffime intellexit Aui. cor hepar5^ccrebrum,Merito,n.cordis5!:hepatis cft ho^' modeclinans ad caliditatcm,merito vero cerebri 8C hc> patis ad humiditatcm ♦ Contra.quia littera fonat q» com paratione mcmbrorum principalium tendit ad calidiia^ tem«S:iiumiditatem.ergocomparationccercbri tendit ad caliditatem* Proiftodixeruntquidam q> per membra principalia hlc intellfgit Aui.folum illa qux funt principia fpus 3C nutrimenti,(S(: hgec funt folii cor 8C hepar. Vel dr ne gando confcquentia.declinant.n.ad calorem per cor,ct per hcpar,ad humiditatem vero per cerebrum 8C hepar^ Vitac &:.n.princfpiu funtcor a:fpin'tus,quac quidcm ambo uchemcntcr calida cxiftunt ad fu pcrfluitatcm declinantia. Primo probat per confidcrationcm fpirituum» Secundo q> membrorum confidcratione non fit ei propinquum . fc^ cunda ibiLMembra vcro principalia."] Arguitur primo fic.principia vitx funt cor 8C fpiritus,quae funt calida ct hu Vitadu ,„i'jjaadfupcrfluitatemdeclinanna.igturrone iftoru non plicit\ appropinquatacqualiadpondus. Sciendum cft primo hic Arifto. vitamfumi dupliciter. Primo proexiftentia aia: in cor> porc,qualiter fecundo de anima textu comenti. j y.uiuere di citur viiientibus elTcEt fic vita non cft a<fiio,nec operatio formaliter,ncc viucreoperari.proprium.n.eflfc viucntis eft Vftaquaenoneftacft OjVtpatet.Secundofumitur vtta pro acflu fecundo vel nperatione prouenientc a vita primo mq do dt<fta,qualiter fenfatio nutricatiodicitur vfta» Qiialitcr> cunc^aurcmfumatur vitainpropofitoipfa cft per cor 8C fpirltum tanquam pcr principia,vt patctv Sciendum fe> cundo q> Aui.intcndithicprincipalitcrloqui de fpiritu. pcr quandam tamcn conucnicnttam conucniebat dc cordcfa^ CopPo fpus 8C princi/» palifi co paratad lecudo» Mebru pricipa> lcgd. A V I C E N N ifi, cere metltionem,quod eft principium generatiuum fpus, propter quod oportuit ipfum cfl^c valde calidum» Diir aute cor 6c fpiritus in calorc declinantia ad fupcrfluitaic, aut cja parata funt faciliter incendi vel inflamari, vd ga cxcelletia funt in calorc coparatione aliaij! partiu noftri corporis» Ei uita quidem cxiftit per calidicatem,&: aug mentum pcr humiditatem,&: etiam caliditas in humiditacc cxiftic & ab ea nutritun Hxc cft fecunda ratio.Et videtur probarc q» fpiis decli nat ad humidum.iam.n. pbatum clt declinat ad cafm* Et arguitur fic.vita confiftii per carm,d:augmentum pcr humidum i8Cytii(q^ iftorum principium eftfprjs.igPcrc» Item caliditas naturalis fpiritus conferuatur Sc nutritur per humiditatem.ergo vita exiftit per hurnidum,ergo SCc* Aliter poteft introduci littcra.f.q» illud quod dicit deaug/ mentonon tangit Aui.ex principaliin intentione, fed exco fequenti,Erat.n.famofa5(: ant(quapropofitio»calido viui^' mus 8c humido augemur,fdeo de augmento ex confequen^ "^"^ii/l ti fecit mentioncm» Notandumefthicprimo augmentu 5 ? cffe humidum fpiritus effec1:iue,per humidum membri di^ ^uni fpofitiue,ek:humidum nutrimentale materialiter* Secun plici^^* do fciendum augmentum fieri per humidum. Primo quia ad augmentum requiritur membrorum extenfio 8c poioi^ gcneratio,quorumcaufadifpofitiuaefthumiditas.Statetia . ^ augmentum per humidum,quia per multi humidi nutrime talis appofitionem. Alrj dicunt augmcntum.i. vitac per/- duratio eft pcr humidum in quo cafm fnftentatur, 8c cuius refolutione cxtinguitur.nutritur autem calor.i.pabulatur 8C fuftentatur humido.conferuatur.n.in materia inixta j> fuc/- ceftfuam humidi fubriIiationem,&: conuerfionem eius in vaporem.Qi_iadiuergoduratliumidum fic aereum , vtfic taliter fubtiliabile durat calor.Ipfo autcm tcrreftrificato vc non fit amplius vaporabilc cuola t Sc cxtinguitur calor. Ex quibus coMigitur primo quare in materia mixta non faluac acftualis calor fine humido',in fimplici vero fic. Patet Cc/ cundoquarc carbo ignuus fubaliquo vafeobftruduscx^ jQ^fn tinguitur,&refpirationcprohibitafuffocatur» Contra,cja uyp] per calidum viuimus 8C frigido 8C ficco nutrimur,vt loan, ^ da.in aphorifmis fuis»Itcm calidil nutriiur frigido vt Hyp, de liumana natura» Ad primum dicitur cp nutrimur frig^ do 8C Rcco refpe(flu cius.quo viuimus, viuimus.n.pcr fpiri tum ex partc fubtiliori 8C magis acrea fanguinis generatij, nutrimurautcm partecorpulenta^groflafanguinis quae frigida eft (Si: ficca refpedu eius cx qua generatur fpiritus* Profecundodiciturq>caIidum nutritur.f. aliquo nioper refrigerium conferuatur frigido,Iicet pcr accidens» Mebra ucro principalia funt tria ficuc decfa ^ rabtmus.Ec cx cis quide cft unu frigidum,quod cft ccrcbrum,cuius frigtd tas no pcruenit a d cor discaIiditatemcemperanda.Ecexeis unum eft ficcum,auc ficcicact propinquu,5^ ipfum eft cor, fcd eius ficcitas non peruenit ad humiditace ce^ rebri dC hepacis ccmperandam. Oftenditidemcx partc mcrtibrorum prfncrpalfum fic argucndo. Membra principalia funt tria.f cor, cercbru, 8C hepar,quorum ccrcbrum eft frigidum,ali3 calida,fed fri giditas cerebri non pcrucnit ad caliditatem cordis tempc/ randam,&: fupple rcfrigcrandam taliter vt medio generis appropinquetjncc etiam ficcitas cordis peruenitad humi-» ditatem cerebri aut hcpatis tcmperandam eodem niodo, etgoconfiderationchorummcbrorum non approp-nquac sequalitati ponderali.Ptinio» A.adducit ronem dicfiam. Sc cundo probat minorcm ibi^Nec ctiam ccrcbrum tantum cft frigidum»! Scicndum primo pcr membra princi> palia intciligit in propofito folum principalia facictia ad co rctuationem indiufdui,^^ propter hoc de tefticulis non fcci( mcntionem F E N. I. Mcbru mcntionem^Dicuntur autem membra principalia qcuncj pricipa^ per fua temperamenfa funt per fe produdiua inftri vel tem lc quid, pcramenti neceilai io eflediue concurreiuis ad cuftodiam indiuiduivelfpeciei» Exqiiopatetprimotefticulos intcr membra principalia numerandos eire,licet propter cam di <ftam cos non exprefierit* Patet fecundo lice: ftoma^ cliusjfplcn 3C pulmo 6C mu!ra talia necelfario requilita linc ad confe.uationem indiuidui,no tamen funt mcmbra prin ctpalia nominanda,cum nulli illorum conueniat tormalis ratio membri principalis fuperius pofira. Sciendum fe^ cundo cj> cercbrum non peruenic ad caliditatem cordis te> perandam (lc, f. caliditas cordis a trigiditate cerebri ta^ literinfrigidetur,vtcomplexiocordis rcddatur propinqua mediogeneriSjimnioquantacun.j^contraoperetur fibi rc> maiieretadhuc cor coparationc cutis cxccifiuc caIidum,<S: codemmodononpcruenicficcitascordis ad tcmpcradam humiditatem ccrcbri vcl hepatis* Ex quo colligitur conv cordia intcr tcxtum Arift» \u udc partibus an^malium.ca. 7.quod eft de cercbro ponentis cercbrum tcmpcrare calidl tatem 3<:prohibcrcincendiumcordis.Et Auic.hic innuen/ tcm opporitum.vc prima facic apparct.Paiet enim concor dia ex diCt;s»Dixit aurcm notantcr Aui.cor eflfe ficcum aut licatati propinquum.Dubium.n.fuitpropter multitudine ll^ir.tus ^fanguinis in corde,an cor ea"ec merito denomina dum vel humidum*fed hoc infra vidcbitur» Nec^ etiam cercbrum tantum eft frigidum,nec^ cor tatum eft ficcum,fed cor comparatione alio rumduorumeft ficcum, 8^: cerebrum aliorum duorumcomparatione frigidum. Probat minorcm ronls prius didx.f.q) frigidiias cerc/ bn non peruenit ad caliditatem cordis temperadam. Et ar guit Jpfe lic.cerebvum no tantum eft f. igidum,neq; cor ta/ lum eft ficcum,fed cerebrum comparatiouc aliorum duo- rumeftfrigidumv3i:corficcum,ergonec frigidiias cerebri pcruenicadtemperandamcaliditatem cordis nec ficcitas cordis humiditatem cerebri vel hepatis.confequentia vidc tur tenerc,!Si allumpcum videtur notum, Primo nota Cb argumentum Auic.vidctur tcnerc fuppofitis quibufdam. - Prim. q> cor cft cxccnfiuc calidum coparatione mcdii genc ris.b cundo q, ccrebrum comparatione medrj gcner,-s non clt mulrum frigidum,licec fit manifefte frigidum refpedu cordis^Tcrtio c;^ hepar dC cerebrum func excenfiue humida rcfpe(ftucucis,cuiusrcfpec%icornoeft multum frigidum neccxceffiuc ficcum.Exquibus poteft ficargui.Cor racio/ nc cutis eft muttum cxccflf/uecalidum,ccrebrum vero non eft tantumfrigidum.crgofngiditas ccrcbrino pcruenitad cahditatemcordis refrigcrandam. Et fimilitcrar^uitur dc liccitatc cordis, Sccundo nota q, ly rantum confueuit va rio modo cxponi.Primo modo tantum.i.folum. vt velic q, non ficut cor rcfpeau cuiufcunq, altcrius mcmbri cft calT dum ,ta ccrebrum frigidu,,mmo rcpcriuncur in nobis me/ bra fngidiora ccrebro & idco rcmancc cx hoc confidcranti frigiditatemccrcbrieKeminorem caliditarc cordis. Aln exponunt cantuin cxceiru.qaabfolute in co rcfpcdu ccqua tioTytrr ' fngtditas in ccrcbro.Tcr fngidum^,^"r'^^^ ''"^r ^^^^bru cft hicmoucdfX'^^"^"'^^^^ . " ^^"ta.Primum quiavidetur argumenfnm A..; concraincentionem.afrumf-n.cerebrumfffrfS^ quo merito dcbet coccdi,crgo dcbcc conteperar ~ Sccundum quia non viderur cerebrum dc„oS^^^^ drcfrigidum,ncoparationcadcor,quta fic .tr^^C^ fcd rcfpcdu cucis,vt inf ra dc mcmbrorum copCS ' Tertium quia vidctur contradidioin di^flis Auic, Supra D O llh cnim dlxit q> hic homo cft aequali ad pondus ^pinquus co> altcrat jone mcm brorum calidorum vt fupra licuc cor . hic vcro dicit illorum confiderationc eft loginquus ab gqua li ad pondus. C^uartum quia ita videcur vcrum q» fuorii membrorum coalterationc homo fanguincus cft ,ppiquus aequaUadpondus/icuthomodefecundo modo a:qualita> tis,ita»n,refranguntureius cxcellentia: in toto, Cicutin tem/ pcrato. Adprimumpatecexdictis, Adfecundum di-* citurq? Aui.non intendebat hicgraduarecomplexionc cc> rcbrijficut in cap.fcquent'» Vcl dicitur q> no fic cuidcs erac ccrebrum eirc rcfpcctu cutis frigidum ficut refpectu coidis ideo hoc tanquam mcdium aftumpfit, Ad tcrtium potcft dici cj> homo appropinquat acqualitati ponderis in compa> rationc (Xfc.quo ad qualitaccm cx coaltcracione membroijj intotorcfuItantcm,nontamcnipfis tantum incer fc com>' paratis,quia quodlibet eorum rcmanct cfi fuoexcelliu Vel alitcr dicitur licet non comparationc ipforum tamen ip/ forum cum alijs vt ofifibus 3C neruis &'c» Ad quariii pa^ tet nontantam clTc refracftioncm necita dctcrminata . fed dc hoc infra plus, Hic cadit quaeftio. Vtrum aequalitas fc cundimodifit in mcdio latitudis primimodi xqualitatis, CLua qa fum plcne tra^aiurus fup.i.tcchni ,p nfic omitto. Modi uero terttj latitudo angufiior efl: latitu dineprimi modKfaequalitatis rpecialis,lati'tudi nem tamen habet magnam. Detcrminat de tcrtio modo.Et primo coparat ipfum ad prirtium.Secundo notificar^Tertio dcclaratquod dixir. fc/ cunda ibiLEt eft con)plexio.~|tcrtia ibiLlndi nancjj.-] Di cit primo q> latitudo certij modi eft anguftior lacitudinc pr| mi modi.ua:qualiratis fpccialis.verutameniftc modus ha<, beclatitudincm magnam» * E t cfl: copFo qua? alicui getiu cogrua cxifti t k cuducoponealicuiuschmatis &alfcui'us aeris. Notificathic Auic.aequaliratcm tcrtif modi. Dicens qi in hoc tcrtio modo cft complcxio quac cft congrua alicui gc ti fecundum comparationcm alicuius climatis aut alicuiua acris, Sciendum primo fub hoc noie aequalitas non folu comprxhendicomplcxioncm vnius rcgionis vclacris, fed ctiam omnium.Sicut.n.indi hntcopFonem ex climate,'qug cft fibi acqualitas rcfpcdu gequalitatis fclauorum ita econy tra.Nec ctiam folum fub hoc modo xqualitatis continctur complcxio cx climatCjimmo ctiam cx rcgionc inter clima^ tacontcnta.Sicutm.homines diftindorum climatum hiic comproncs illis diucrfas.ita ctiam rcgionum multoticns ^ pinquartijVt habitantes montcs & planitics 3Cc* Ex quo patct probabilitcr fub hoc modo xqualitatis poflfe continc ri qiiodlibct indiuiduum fpeciei humanac.non.n.vidctur rc peribile indiuiduum non hiiis copFoncm cx icgionc contra/ dam» Scd contra.tunc latitudo huiufmodi non cft anou/ ftiorlatitudincprimi. Proiftodicuntquidam q,iftemo dus non comprachendit nifi corpora fana proptcr quod dr inlitteraquifanidegunt.Primusautem comprsehcndft ta fana xgra.ideo latior eft. Alrj dixcrunt aliter cj, ex par> tc fuppofitorum hic modus non eft anguftior , quia tamen hinc non fit comparatio nifi pro parcc fpecici ad pai rem ip/ fius ,in primo vcro fic comparatio totius ad totum, ideo illc cft latior,quiain illacomparationcponuturtermini c6mu> niorcs,cS(:hocdicuncvoluilTe Auic. Mihi autcm proba^ bilius videtur tenendum cp primus modus aequalitatis Ia> tior eft tcrtio,quia in quocunq^ indiuiduo maiorcm latitudi nemdifpofitionumincludit.cum quacunc]^ cnim difponc in indiuiduohumanofaluaretur aequalitas terttj modi falua rctur ctiam xqualitas primi mod\,6c econtra,co q, rcmora «qualitatc indi ab indo propter ipfum fieri fubiro fimilem fclauo non foluatur xqualitas climaiis,(5e tamcn faluatur in co3equalita8primimodi.f.fpecialis,ergo 3Cc. Etperidem patcc ^ primus tcriio ^ quinto modo cft latior . hoc idcra fclauus* P R I M I C A culdenttus decla; acur imaginado tot^m Utitud iiem difpo ficionjin,quam a generatione coiitraiiit coi piis indi,di: coii fcqucnLer imaginando liaic corpors acquiri complexione 5^ proprietatem aliquam inquaium elt in ium,qug hbi no acquintur necdebetu." inquantumell indmiJuuiii liunia^ num»5::il fic nuUam ciaudit repugnantiam naturalem ip^ fum abfolui a copfone Sc proprietate acquiiita inquantum cit: indum:quauis remaneatcum coplexione liumana , fed benercpugnatecontra^ergolatioreftprimus tertio» itccil maio. i lacitudine difponum ftat acqualitas fpccialis gqua litas climatis,ergo3c:c,Etperidc pacetaequalitatem quinci anguftiorem elfe aequalitatc primi^Nam cum maiorilaiitu dine ftat aequalitas fpecialis ^ indiuidualis,1icct ex parte rei abinuicemabfolui non pollincficutmaior eft lacitudo di> fpofitionumquxconueniun:for»inquantum eft aiil lit latitudo difpolltionum eidem conuenientium inquanui eft hDmo vcl for.prius^n.natura for.eft aial homo, SC homo ^Tor,3c in lioc coufidera* Notandum elij fecundoq) pri^ mus modus fecundum quofdam appellatur fpecialis abfo'' Iute,quiainipfofitcomparatioabfoluiafpccieiad fpem, ^ Nora Jum eft tercio q>?idhocq> aliqua copfo ficalicui fa> nitas vel xqualita'; non fuflFicit ipfam elVetalem vcl talcin grad .,fjd vltra hocrequiiituretiam debitacius dependen> tia ex fpiritibus 5^hiimt)ribus,:Sidererminata habitudo ad comp5nalem naturcjm membrorum Sc humidum ipforu; Licetergo in homfnibus.diftincftorum chmatum inueniri polTint '3c de faclo repcriantur complbnes gradualiter fifes qdia tfi non oino fimilem linta fpiricibus 6c humoribus de pendeniiam necad natttram componalcm 5dhumidn mc brorum llm^Iem omnino habitudinem^ideo non fcqmt ip^ fas elfeomninofimilis fanitatis» Contrahitur^n^cx regione vel c^imate aptitudo quxdam ad tolerandum imprplTjonc aeris vnius regioiiis vel climatis ex cofuetudine tn illo qua lis.exalioclimate non contraliitur*Ad quod concurrit q» in diftinw^is cl matibus dillincftaecSi: varix funt proprietates aft ales aliter 3d aliter iuuantes vel impedientes compPones 8C vinyitc^ i,n fuis a^ftionibus.Dixitautem notanter, autali^ cuius aeris ad denotandum non folum ex varietate clima^* tum lianc varietatem concralii acqualitatum , fed etiam ex Vuietate parcium climati3 in difpolltione aeris earundem*. Potell etiam expOni 3C pro id eft acris ,quia varietas aequa> litar»s climatis confequitur varietatem difpofitionis aeris ctufvlem»Prima tcneatur expofitio» Jtidina:|?complex(onem habent mfimul qua fani exiftunt&^fclauialiam habentcomplexio^ nem qua fani' degunt,6^ unaquaerq? earu per co^ p^rationcm ad fuam fpeciem fua? fpeciei compa ratibneefttemperata, quac comparatione alte^ rius non efl: remperata. Declarat exemplarirer.Secundo probat; Tertio conclu^ dit vniuerfali<^ando.fecuda ibi.LCorpus nanq^ltertia ibl LQ^ixainc^ igiturO Dicit primo indi hnt complbne qua fanfdeguntiSc^fir. fclaui,5(:quxUbet iftarum compa^ ratfone fu tc fpeciei.i.holum fui climatis eft temperata quae comparatione hoium altci ius climatis non eft temperata» Corpus na.^ind/ cum fecundum complexio »^em rdaui qualefierautmfirmabiturautmone ti^fcEc Qmilirer cum fclaui coplexione mdi qua^ le redderur,eri tcorpons difpofino contraria» Probat qu-id p oinif rit.Diccs q> fi corpus indi ffat^qua^ le fec idum compie>cionem fclaui aut inffrmabitur aut mo^ netur.i3.t per indos inrelligit omne^ homines habitantes re. gfones calidas Per fclauo.vcro frir^idas.Et vFr omnes quo rumrc-.ones funt infufs qualitatibus multum dilTimiles. Notandum cft pnmo qa dixit, vnaquxq, fu^e fpeciei com paraaone ^cCIima.n.indorum comparationcindorueft A V I C E NT N J^. tcmpcratum 5;^ complexio ex eoconcracrta aequalis eft idis; ahjs vero in^quaiis.Ht eodem modo lclauorum fdauib» pellatauiem mdos vei fclauos fpfcieb,vel quiain his plura indiuidua coniinentur, vcl quia indi 5c fclaui fecundum co^- ceptiones eorum ditierunt fpecie faltcm accidctalitei ♦ Kx quibub pacet cuiut>lii)et chmatis quantijlibet icperatico-f pkxiO eit ma;<jualuas rcfpec^ui altenus cljrnaiis, Ex quo vlterius feqiuiur,non ideo clima denominandum elie tem< peratum,quia omnia corpora apta fint in eo tcperate fe i;fc fed quiaaiijs paribus corpus lemperatum cui lilud eft con*^ ueniens eic in eo magis confci uabije, Noiandum fecun> do cj> cx ilia parte qua fani degunt,quidani voluerunt con/ eludere in latitudine hmoi non continc. i nifi indiuidua fibi fana» vnde banc acquahtatem fanitatis fohim appellauetunc dC non acquahtatem vit3e,quia fub huc modo non omnis di fpoiitio cum qua ftat vita contrada ex regione continetur. Et poLe(cperfuadcri,quia locus confcruat locatum, cojifer/ uatio vero debetur difpofuioni fanje Sc non xgr.r, AUj veioconceiierimtfubliocmodo xqualitaiis contincii fa^ nosv5c:a:gtos.Etc2>fclauu3 xgro:anshabet cx legione vet climate accjualitatem Vitae per quam viuit cum qua 3C qua non viueret indus.Pro ifto videtur aucloritas Aui. 1 2. ani^ malium primocap.indihntcompronemqua faui funt 3C Viuunt Franci aliam. Ad argumcntum veio dicic locus conferuatlocatum conferuationefanitatis vcl vita;» Adargiimentum verofupra taclum iiniiliter dixerunt forJndus fubito Fadus talis ficut eft fclauus , 3C infii matus habet aetjuahtatc chmat:s apta aequalitati vitf ,fed no gqua^ Utatis fanitatis,vcl habet acquahtatc climatis oppo[it5fqua Iitatifanicatis,fednon aec^ualitati vux, Piobabilius ta> men apparetalia pars tenenda,vt fupra vifum eft» Quaec^ igirur fpecies in tertia habirabili como^ ranrium habebir complexionem eis propriam aeri fui climaris conuenienrem,<^habebir iatiru dinem,cuius quidem latitudo habet duas excre^ micates,mulcirudinis &: paucitatis. ConcIudit.Et patet quid dicat* Scicdum q, d/uerfitag complexionis climatis non folum ex tempore contiahitur fedetiamexgeneiaiione.AIterius enim complexionis na> turaliter eft fperma indi c'^ fclaui,menltiuum inda- cKfcla^ uactNoniguurmiradumeftfifubita muiatio difpoiuioiiis vnius ad difpofitionem alterius eft caufa mortis vel a^giity dinisuNccmirum eftctiam fimuhum variantur dilpoiitio nesexchmatibus contracTiac.Ad c]uod etiam facit diueriiy tas afpeduum coeleftium nutrimentoium aeiis ventorum SC iic dc alrjs,qua: omuia ex varietaie c6-a! ationis 3c fiou^ rx lioium diuerfoi um climatum prgcipue coprghendi pfit. Quartus at modus e rnediu quod c inter duas extrcmitates lanrudis coplbnisclimatis, &,piy eit coplb copibnibus fpeciei temperation Notiffca^ quartum modum. Et nota q, hic modus fc habet ad tcrtium ficut fecundus ad primum.Sicut^n^in pri, mo fit comparatio fpeciei abfolute ad aliam,in fecundo ve ro perpartem fpeciei temperatiorem,iiaintertiofitcomDa ratio pariis.f^climatis abfolute.in quarto vero comparatur chma ad clima per partem climatis temperatior» uuo patctqjnoninquocunq^repeiituraequalitas quarti modi In hoc reperitur fecundi modi.Non enim necelTario tempc ratiliimus fdauus eft temperatiiTimus liomo vt patet intuc ti,quamuisnonrepugnctcx parte rei idem tcmperamcnv tum cfie aequalitatem fecildi modi 3c tertrj Sc^dhuc quarti. lecundum lamen mida^ denominationes confideraium. Modus uero quintus eft anguftior primo 8C fertio.EteftcopIexioquadebet habere indmu duum defignatu qua uiuu di fanu reperit* Qux ctiam Early European Books, Copyrighl © 201 \ ProQuesl LLC. Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trusl, London. F E N. h ctiamlatitudmcmhabctquam duac tcrminant multitudinis dC paucitatis extremitatcs» Declarat quintum dcinde fubiungit notandum quoddam declarando quod dixit ibiLDebes aut"l fcire» Dicit pri' mo ^ quicus modus. eft anguftior primo :k tertio,c5s: eil co plexioquamdcbechabereindiuiduum defignatum qua ib lud viuit&:fanumreperitur ,qux etxam habet latitudine quam due extremitates muitirudinis.C5^ paucitatis tcrmi> nint, Sciendum eftprimo hic modus notificatur ex co paratione ad alios»Item ex fubie(fto,quia complexio indiui duidefignatiatem exlaticudine,quia latitudinem continet vitg 8c fanitatiSjpropter quod dixit qua viuum 8c fanu etc. Item notificatur ex cxtremt s 3Cc. Sciendum efl: fecundo <f apud quofdam hic modus eft anguftior primo 5c tertio, In primo enim coparatur fpecies abfolute;d: in tertio pars pluracontinensindiuidua.hic vcro comparatur indiuiduu fignatum ad indiuiduum fignatum,Fit ergo hcc compara^ tioperterminosftricftiores.Etperidem patet^^hunc modij clie anguftiorem quinto et fecundoJicet. n» vtrobiq? fiat co paranoperterminumindiuidualcm.illitamcn modi fupe^^ riorcs in fuis comparationibus terminantur ad fpccieni. 'Jicuntautcm Auiablumexplicaflfc primum 8C tcrtium tanquam notiores dando alios intelligere. Et confequen^ tcr dicuntq.licetquantumadhDchicmodus fit anguftior diai3;quantum tamen ad fuppofita non eft anguftior,quia o.nne indiuiduum comprchenfum in primo 3c tertio com/ prehenditur in quinco.eo omncindiuiduum habct com. plexioncm fibi propriam qux eft fibi arqualitas» Et con fequcnter concedunt vcl dicunt cj, hic modus includic cqua litacemviteetfanitatis.quodlibet.n.indiuiduuquantucilq, aegmmhabetsqualitaiemquacftfibi fic arqualitas vitx ^nonalccn, hixquoinferunc^ quancum ad fuppofita hicmoduscftIaciorfecundo6c:quarto,Nam quantum ad luppohta eft ccque latus,ficut primus vcl tertius» fcd latior citquantum ad fuppofita primus fecundo tcrtius quarto. crgo cS^c. fcx quo ulcerius inferunt aliquis modus cqua litatis alio denominatus anguftior cft eodem quoad fuppo f M «"^«^n ^pparct fencencia prius rc> Zmdefi.'n^:n^^^^^^ duumdelignatu.addriamfpcciei auppriaolJr,;; j- rubl,ocmocop,£hendcretxqua!itatcmfam«S&vi;Ey Debesautcfcircquod oemdiuiduudebetha bere compPoncm fibt folummodo propriam in qua aliud ci aflbciari eftimpoffibilc. Dehocericquxdio. Smus ctiam moduseftmcdium quod ein. tcriftosduos Krminos,quodccomplcxio, qua ciimhabucntmdiuiduumcritmeliorlscomplc xioniSjCuius ipfum cllc oportet. Ifte patet ex didlis.quia fic fe habef arl ^.-.^.r r tumadtcrtium&fccundusad prtim.^T^^^^^ «^odusindiffercncercuenitomniindiuiduo ^ =^^fuppofitalatioreftfecundo&quaro^^^^ ;^«>«iindiuiduoproquolibcttcmporc& ^•^'^ftquinco.Nullam tamen^tatcm fibTliritat nfan^f nose.Adte^-^2^^^ Modus autcm fepttmus eft complcxfo nn5 unaqua.cpmembrorLfpeci'cshaber^^^^^^^ bct.nquaaIiuddfuern6catur.Acquafitarn£ offiscftutficcitastaeopIusabunLEtc^^^^^^^^^ uthumiditasmcaplu4^^,budct. EtcordS D o a iih 14. ut m eo fit plus caliditatis.Et ncruorum ut i'n cis plurimum afaundet frigiditas. Modus autem odauus eft complexio mcm ' bri fingularis,quam cum habuenc erit melions difpoOtionis habere poteft. SeptimusvSd ocflauus fitis patct. Dubiu liticiale eft. vtrum praecifc fintocftomodiaEquaIitatis,Etarguiturpri> ^ mocj) non. Primo quia primo accidunt odo , ergo falie funt noucm modi, Afiumptum colligitur in liticra dum di/ cit cp huic aiqualitati qua: fecundum humana attcndit cor^ pora,odoaCcidunc modi confiderationu, fed ipfa eft orqua litas primi.crgo dCd, Secundo cuilibct membro organi> co prit correfpondcre ocfto modi,puta comparado cerebril hominis ad cercbrum aIiorum,<&: tcmpcratiilimum cerc/ brum hominis tcmperatiiTimo cqui,5!^ fimilit alterius» Eo^ dcmmododeclimatcautalrjs.Idcm etiam patct de cute comparata alrjs mcmbris corporis ab ca fpecie difirercnti^ bus. Itcm non maior contrahitur diucrfitas ex climatc q a fexu artc confuctudine Sc sEtate,fed ex climaie coiifurgOt duomodia:qualitatis.crgo&c. Proillodiciturct illifunt J^qa^M ocftomodigeneralcsfubquibusocsalrj coprxhendunc 5c tatjs danturintellig».Exmodoenim comparandi totam fpcm ocffomo adfpcciemfumiturmoduscomparadi partcm adpartcm di gene aliorum animalium,veleriam eiufdem animalis intcr fc la rales, quam fpccic differentes.Ex modo ctiam comparandi cli" maadclima,quiaibifi't comparatioper partem humana fpecici plura indiuidua contincntem,datur intelligi modus fumptus a fexu,actatc,(S(: confueiudinc &c. Cum ergodicit q> primo accidunt octomodi.diccndum cft primo ut in/ cludit in fe partes indiuiduales accidunt illi odo modi . vt autcm abfolutecomparaturfpccies ad fpcciem non acci/ dunt illi modi fed vnus modus vt patct» Cum aute fpecfes confidcraucrimus inucnic mushofemcertaca?quaIitati propinquiorcm» Oftendit qui illorum modorum arqualitatis funt arquali tati ad pondus propinquiores.Et primooftcndit hoc de prJ mo modo gqualltatis.Secundo de tcrtio. Tcriio de fcptimo feciinda ibiLCunqp regiones.ltertia ibi Lln membris.n Dic:it primof]^ cuconfideraucrimus fpccics inucniemus; hominem certx «qualitati magis propinquum. Scien> dum primo pcr fpccics intelligendas elTc mixtorum.cX: ma xlmc viucntium,intcrqu3Eomnia fecundum fimilitudinc fuperius di<flam,magis appropinquat homo scquali ad po dus,«& iotcr homincs dc fecundo modo aequalitatis.. Se/ cundo fciendum cx omni modo concludit illud clTc pro/ pinquius c;^ magis obtinct rationcm medij. Vnde comprac hcndi poteft hanc propinquitatcm intelligendam efte pra:/ cifc fecundum fimilitudincm fuperius didam. Non facit autcm cxpliciia mentioncm A^^i.^.^.c.Sc.z, Sccundus.n. datur intclligi pcr primum.Nam fcito q, homo cxtcris fpe^ ciebus magis appropinquat &c.facilc fcitur q> homo de fc^ cundo modo maximcappropinquat.Scitoetiam qug rcgio maxime appropinquat,facile cognofcitur quis homo illius rcgionis maximc appropiquat.crgo fcito tcrtio fcitur quar tus.Cognitocriam membroquocl inagis appropinqiiar.f, tempore quo illud membrum eft tcmperatifrimum. 8c fic fciro fcptimo facilc fcitur ocn^auus.Qiiintum autem 8c fex/ tum vtdicuntquidam pcnitus omifit:qu a propter vnum indiuiduum habercacquahtatcm quinti aut fexti refpecfJu altcrius,iionfequitillud arqualitati ad pondus eodcm cfTc ^pinquius.quilibet.n.liomohabcrpqualitatem quxcft fibi optimarcfpecTtuicquaHtatiscuiufcuq^alterius hois,iomcri to huius acqualitatis no dicltur vnu? alio tcqualitatt certe p pinquior. AFr por dici .pbabfr cognito primo 8C tcW tiofacilccopraehendipotc^indiuidurThiis meliorc copFo^ ncindiuidualcin qiiintomoreperibilemfitxqualitati ccr/ tg propinquius,ideo tunc facilc fcitur dc quinto 8c fcxto. P R 1 M I C A Cunq? rcgjones atcendenmus,certi'ficatu no^ btseric,q)(i hrmrlociis quimhabitabitur fub equatione dici neqj aiiqua de rebus terrenis ob^ uiando iJTipedicnf.uidelicetrnontes aut maria, oportcbit ibi habitates xquahtati cert « propin * quiores cxiftere ^ ahcuius regionum. Dcclarat idfni quo ad tertium,Et primo oftendit arquah'o> rem jntcromnrs regiones.Secundo rxplfcat temperatiorc poft iUam ibiLPoft illcs vero.lPrimo ponit propofitum. Secundo probat remouendo opinionem oppofitam iblLla auteni.1 Dicitprimo cum attenderimus regioncs.i.. confiderauerimus ccrtiffcatum erft nobts q, fi fub a-quaro^ rediei iucrit locus qui habifatur,nec;^ h^nciiabitaiionc im/ pedirct aliqu:i2 de rebus terrenis,vt motes maria &c* opor tebir habitantes ibi cfte propinquiores certa; arqualitati ho> Varie^ *y>in!bus aliaium reglonum. Scienv^um eft primoq, va/ tas re^ "^^^s regionum in temperantia 3c diftemperantia qnq,* co gionif fequitur cam coeleftem,puta propinquiratem 6c reditudiv cofecjt afpecft!js,aut longitudinem morx folis fuper eam vcl cam ccc oppofitas cas.Qn .j^ autem confequiiur cam terrenam. vr leftem. fiJncmon:es,mana,valIes,venti&c.Dum crgodixit Au?» habitantes fub l;nea a:quinoc^tiali fore temperatiores, intel lexit hoc meriro coclefti? afpecftus. Cum c;iio tn ftaret cp merito cai fx inferiori'? forent rnagis diftemperaij,£5<: habi tationfmi^ftamelTediftemperariorem.propter qiiod dixit iEqua> in littera.Et neqp aliqua de rebus terrenis 3:c. Scicndum fe tor dici cun^-fo per oequaroreni diei intelli.£^endum efte circuln arqui vrl cir/> noclialem qui efrvnus de maipribu9,diuidens fpheram iii culus duas partes requi1es,tranreun^..->ab orience \'crfus occidc^ :KCjuino tem:c:'^ pcr confequens ^eciuidiftans eft a dtjobu'* polrs. Vo (ftialis* catur nutem arquinoclfalis^quia cum fol ad ipfum ^ucnit ^xrquatur nox diei.Et circulum interffcat ^odiacum in duo^ bus punvflis.f.in principioarictis &libra?,ct per confequcs ma;>nificarurdiftantiaeiusa|fodiacoin duobus tropicis.f» aeftiuali 3c hyemalf .Terria igitur huic circulo fubiecfla dici tur locus arquinoL^ialis \^el fub aequatorc diei , de qua dick Auic.cb habftantes ibi,fi qiii funt,funtinagis tcmpcratijdd: certx asqualitati propinquiorcs» lamaatemnobisafRrmatijeftqjopinio qu2t accipft uel zccidk q> excefTus ab xquahtate eft caufa propinquitatisfohs eftfalfa. Declarat hoc pracmittcndo falfttatem opin'onis oppoft^ tac.Secundo probat illud icfem ibiLRecflitudo cnim.l Di^ cit primo cp declaraium cil c;|> opinio qua: accipit cp exceP fus ab ocqualitate in caliditateeftca^pinquitatisfoIis»i/,p^ pter^^pinquitatcm folis cft falfa.AIia autem Irahabetacci^ dit,quiaopioaccntaIis cS^aducntitia ftt. Sciendum mul^ f o-^ antiquorum auc^orum crcdidiiTc fub linca arquinocfiia/ Iiliabitationemnoneft-epoPem.Ethuiusopinionis fuit wir fus Anfto.fccundo metheororum.Et Virg.in georgicis. Arifto; Q'""^? tencnt coelum $ong quarum vna corufco» VirgiU ^icmper fole rubens 5C torrida femper ab igni, Ouidi» Et primo metamorphofeos Ouidius. Vt qtix duac dextra coelum totidemc^ finiftra. Partc fecant cone,qu nra eft ardentior illis. Ad hocautem perfdadedum plures ratiortcs fiuc pcrfua fiones adduxerunt, Pf ima.Sub aequatore diei eft calor in^ tenfior in afjqua alia regione vcl climate aliquo. crgo .p^' p:er txftum fub aequatorc dici non eft poft'ibiIis habitario.. Antccedens patec,quia ^bi plurcs caufc cocurrunt vcheme tix caior/s.f.foiis propinquitas^eo cp terra eft fpherica &fo Ii recte opponta.propinquioreri>oeftiIIi fol cp fecundum alquam aljam partemfolcm obliqucafpicicntem. Itc ibi eft: rcv^f tudo afpccflus proptcr quam fft radiorum in fe for^ tisreilexio.radms.n.pcrpendicularis cvt d/cunt pcrfpec^i> uOciXomnnim radiorumfortiflimus» Q^, autem ifti radij A V I CBNN fint perpcndicularcs fatis patet.Sol.n.opacooccurrens mP lam facit vmbram.Ad illud etiam conferttertia ca.f. Ioii> gitudo morx folis fuper corLm c?pita,quia bis in annoper uenietad^enitcapitum eoru r.inpriucipioarietis & hbra:, Secunda pei fualio cft,quia fub t : upjco cancri non eft pof fibilishabitaiio,vbiiamencaufa: vehemcntic aftus funt pauciores ^ fub scc^uatorediei.lbi.n.eft minor refle:.io qa minoriecTtituclo afpcctus,& pcr idem minor propinquiias nec nifi femel in annoaccedii fol ad ijunc locum^ lcrtia pcrfuafio.Datur pars terrp inliabiiabilis picpier nimia fo> lis remotionem»ergodabiliseftpais inhabiiabilis pjopter nimiam folis propiquitatem.fed nulla el^: pars ter. g cui fol fitpropinquiorc^fubaquatorediei.crgc6:c, Quarta ra noeft.quia datocppofitovrffeiitranfitus de cxtrcmo ad extiemum fine medio.f.ab habitationcoptima 6t'tcpeiatif iima qugperaduerfariu eft fubarquinocftialiad conatorif^ da inhabiiabile quapFimi pofueriitgquinocfliali 'piopiqua» Reditudo cnim fofis fuper capita minus ibt malum operatur &: minus mutat aerem,$ reclf tudinis propinquitas apud nos, aut apud eos quifuntinjmaiorilaritudine $^nos,Iicet rcA tu diiiem nos habeamus. Primam iftarumfrationum qiig videtur diflFicilior tcntat Auicfoluere, Primoergofoluit i!Iudprimum motiuum. Secundoadducitaliam confirmationem proopinione fua? ib;LAmphusn Cicitprimoq,Kcetfo!habeatma'oiem propinquitaiem et etiam recftinid^ncm ad il!os qui funt fub hnca a:quinocfliaIi ad nos vel alios qui funt in maiot i la. t.tucline,minus tamc malum operatur ibi A' ininus per ca^ lorem aerem immutat apud nos 8c multos alios : vbi cVi m,norire(^Kudine& piopinquiratcmulto maiorcm mo.a contrahit.Plus.n.operatur multa mora cum minori rccflitu dme,c^muIta recfii:udo&:propinquita6cum parua mora. btat ergo folutio in hoc q, plus opcratur ad calidaatc mo> raIongiorfol,sq^ minormoracum propinquitate maiori 5: maiori recftmidine.Hocawtem duobus fignis declaiatur in fecruncJa fcn huius docfirina fccunda.T.ca.Primum Cmm qu^innonisdircctiusfol&propinquiusnosafpicit^ho. LTotj"''' "T' ^ r^P''^'^'^ tamen il!a hora media ' Tn^TV^''^^'''' calor inaerc ^i„ nonis, quod no vi cietur clie nifi proptcr maiorem longitudinem morac m aerc. Sccundum fignum cft , quia de menfe iunij fol no> Itra capita direcflius afpicit qp in menfe iulrj yfcu et=am acf medium augufti;quibus tamen diebus vehemeniior cft ca 'f/* Ad argumentum igitur. ibi cft propinqultas maior a^maior direc^ lonis afpecflus.ergo calor maior. Ncganda eftconfequenHaproptermorafoIisibicficmincirem,^ cnim bis ven^t fol in anno ad ^enir capitis eorum , ibi ta> menmmor^moramcontrahii^apuc! illos qui funt i„ niaionIatmidinc,vtdicf^umcft, Dicuntautem quidam cj, m mairoi latitudinedicuntur illi qui funt in primo climi tc 3C fccundo cp qui funt in tert^o ^ quarto.ouia primr di! ma maiorem habct latitudincm.cft.n.quadr ngentort^m quadragmta miliarum.fecundum eftquadringctorum mT lianum, vt innuit aucflor de fphera. ^ ^ ""^ Amplius aute omnes difponcs morantium mlinea^qLTinoc^iaf! funtdifpoRtiones nobifes iiles,neq? ibi impedit impedimcto fenfibifi fed eora copPonibus femper eft fiPis. Et ad hanc fen. tetia affirmanda iamfecimus df c^rionem. Adducit rationem ad fuam pofitirnem confi.-mancJam. f^f 3« guirur fic.difpofic^o morantium fub linea acquinoaia i^eitnob;I?or,^/aeribiexiftens nonimpeditur impedimc ^ 'jn^ibili/edcft fimilis eorum complexionibus.ergoetc* «'c.t q, ad hoc probandum iam fecit d'ctionem.i»tracra ^"mtBt hanc cande fnlam afiferit fccuda fen huius allegato capitulo Clima/' lispii^ mi lati^ tudo# CIiiTia'' tis feciJ' dilacitu do* F E h capltulo dum irtquit.Credere uero debent fermofiem cx co quod videtur q» terra qug eft fub circulo aequatoris diei eft circa aequalitatem^quoniam caufa coeleftis ibi calefaciens cft vna. Notandumq» difpones coru dicunt nobiles.ir pcrfea^ ,quia perfedaru operationum produrtiug * fimiles intcr fe.quia pauca ibi reperitur difformitas complexionu hominum,vel reperitur fi edentjpropter vniformitate ha^ bitationis ex qua contingeret vniformitas hominum in co plexione ffgura colore 3Cc^ Poftiftos autetnquiiaquartomoraat dimate magis teperati cxntnon.a adurunt moram reditudiais fohs fuper eorii capita nec^ elongat ab eis parum,queadmodum fit in climate fecun do5c tertio.Neqj congelantur ficut cotingit his quunextremitatequmti cUmatis habitaat , dC qui fecundum latitudinem funtrcmotiores,pro pterea fol ab cor u capitibus cft remotus» ' Oftcdit quf poft iftos funt temperatiorcs.Et ifti funt lia> buantesquartum clima,quia non aduruntur propter pro/ pmquitatem reditudinis cum mora fic habitantes fecundOr \^J^a- '7'"^^;"^l«">a-Neccongelanturficuthabitantes extremi tudifto. tatesqutnticlfmatisproptereorum longitudinem nimam a lole.bciendum apud aftrologos feptem diftingui climata qugfuntpartesterrghabitabiles contra fe diftindg penes djuerluatem diei fecudum longitudinem vnfus horg.Exem PU gra.Maxima dies fub acquinodialf circuloeft* i i.hora^ rum.m primo climate» i jJiorarum.in fecildo climate» 1 4. in tertio» i u3ic. Ex quo patet nullum clima habere recti tudinemadfoIem.Vndeinquocunq,cIimaie habitatesha toentJvmbras fuas verfus feptetrionem.tota ctiam terra cli^ matum protrahit vmbram fuam ad feptetrione. Ex quo patct vlterins cp in primo 3c fecundo climate -cocurrrit duc caul? calefecientes^f.longitudomorg^^fatis magna ppin/ quitas cum reditudine afpedus^licer no fit tanta ficut fub dr^L^S"'""'^''^*'^ '^'^^^"'^""^"^^"^^P^" caufas iam «ictas^»Froptcr quod intcr lineam ajquinodialem 3C clima prnni^m ponunt plurimi aftrologi torridam^„ -«ftummhabitabilem. Etexhoc vlterius patet^ habl tantes pnmum et fecundum clima multum Luruntt^rHa bitantes autem extremitates quintum fextum et feptimum chn^atts congelantur propter f rigus. Medp ergo inter hos raodo;fnediofehabent,Chabitates tertiuni iX:quartum cli> ma ei:principium quinti climatis^quartum tn inter hec vr temperatius,quia magis rcmouctur ab cxtrcmisJdeJpoft habitantes fubxquuiodiali pofuit habitantcs quartumcli. t)iaro> "^a.^c q"o%t Auhhcet dchocfitambiguitas. Nos autem «ne« qA f"nius in quinto climate,ga Roma cft in mcdio quinti.Pro ^Ptcr quod clima Diaromes apud vetercs appellabatur. Inmembrisucroiamman{feftumfuitQ,me bra principalia non funt aequalt tati cert^ mul^ ^^mebrumil propinquu $ ^«tcramebra,cutistamencarnepropinquion litl^J^^^r ^^'Scrc tcmpcratius membi^ ex habetiKi.c funt qufetr^'"''"'* P^-cipaK membfS fupra e,cept/cute.Cutis tamc eft ilH carne. Sc.endum hgc inueftigario Mt medifoTeceZ ™„'::'"2'""^"'^">''roruminueniretur vnumquodl Pkx. fi"»««Plex.on,busgraduentur. Sciendum fecundoca neme(fequ,„tupUc«„,f.Gbndo6n,,vtt.fticuIorui&mi appropi D o a uu I ; millarum.Cohfufam vt vifcerum, qug fecundum quofda confufadidacft,quia nullam fibi complexionem Itmitac cuilibet carni vifcerum conuenientem.Altcrius enim com plexionis eft caro hepatis,alterius pulmonis fpleuis SCc* li/ cet lianc notiffcationem non approbct CociHaror»Et laccr/ tofam fiue mufculofam qu^ eft ipfe mufculus vel lacertus, de qua putant quidam hic Aui.intellexifie. Et puram quae eft caro que eft pars lacerti.Et finipliccm vt caro hfis iziu fum tacftus,vtgingiuarum &:extremitatum digitoium , Sc de hac putant communiter Aui.intellexilie hic» .Hgcenim videtur habere acqualitarem inter extrema magis refravfia, cuius fignum eft bonitas tadus etus , vt inha videbitur» ^ Sciedum tcrtio vt fupra tactum cft cutim maxime appro pinquarcaequalitaticcrtaefecundum duplicem fimilfcudi'' ^^^^ nem,Prima,quia ficut aequalitas certa eft mcdia inter extrc ^"^^^ . ma,ita cutis intcir membro^jt noftri corporis excellentias ?^"tati cft quafi media^Secuda ,quia ficut in sequali ad pondus ex*' ^^^^^ cludunturexccllcntiac:itaincutecxcludunt cxcellentisE di> ""P^^' fproportionatae tadiuae operationi. Prima tamen fifitu^ do eft apparentior:quia pencs fecundam dici poflfet cor pinquum efife aequalitati certac,quia in corde temperato rc/ fradcscfuntexcellenti^opcrationibus vitalibus difpropor/ tionate Ctcut inacquali ad pondu6;quauis fupra didii fit jcor confideratum fecundum proprium tcmperamentum rela-' tum ad extrcma cx quibus refulrat dici polTe cert? acqualita ti propinquum» Ex his patet primo caufa quare principa liamembranonponunturab aucfloribus certg acqualitati propinqua. Patet fecundo q> licet aliqua membra noftri corporis fint ratione gradualis menfur^ fuarum qualitatuai ab aequali ad pondus minus diftantiam cutc,non tii dicunc ad fenfum datum xquali ad pondus propinquioi a cute , ea q) non habent ceqalitates medias inter excellentias qualita/ tum membrorum contrariarum complexionum ficut cu/ tis. Ex quibus vltcrius patet,, q> licet cutis melancholici fit ptopinquior acqualitati ad pondus cute tempcrati iatio> ne menfurac qualitatum in ea rcpertarum, no tamen eft Ci^ bi vicinior ad datum intcllcdum,Suppofito.n.q> cahditas calidorum membrorum 3C jfrigiditas frigidorum in tcmpe rata cute fint quafi aequatg 3c ad medium dudg inter cxcel lentiaSjftatim fequitur quaelibct cutis alia a cutcrtcmpc/" ratiplus rcccditamcdioqpcutis tcmpcrati.-j^.g.in'mcfico maior rcpcritur frigiditas in mcmbris frigidis ^in mcbris frigidis tcmpcrati5:in mcmbrts calidis multo minor cali/ ditas.fcd mcrito proportionis calidorum ad frigida in tcm perato ad mcdium intcr cxccllentias membrorum produ^ citurfrigiditascutis,(Si:fimiIitercaliditas cius.crgo in cotr poremelancfaolicominusrcfrangiturfrigiditas in cute 3c plus caliditas qp in tcmperato,Et ccontra in cholcrico. Co tr3,quia cx hoc fcquitur plus gradualiter rcmoueri in gra^* du fuijcaloris cTutim melancholici a cordc mePici c^ cutis tc peratia corde temperati,5(: econtra difponcs cercbri 3C me brorum frigidorum magis appropinquarc , quod non vr rationabile.Et ccontra in cholerico. Ite fcquitur ex hoc no fimilem eflfe habituditicm cutis temperatiad cutim mcfici (5«:cordistcmperatiadcormcPici,&: cercbri temperati a^ cercbrum mePici,& hoc merito copPonis refultantis cx co^ altcratione.quia fi talis 5c tanta cffet contrariarum qualita^ tum refradio in cutc merici ficut teperati proportionalis ef fet vtrobiq? habitudo.fcd non tanta cft retracflio qualitatij membrorum,coq>caIiditascalidorumcft multo dcbilior &:minorinquantoin eo in temperato ♦ 3C frigiditas frigidorum multo potentior » ergo (S^^c. Etecontrain cho lerico* Itcm penes tcnentem hanc complexionem reful> tareexcoalterationeoporteresin 'aliquo indiuiduo rcperiri cutcm omnino acqualitcr diftaiitcm ab extremis cxcellen> ttjs qualitatum membrorum.Dabilis eft.n.magis declinas adaltcrum calidorum c^- frigidora,vt in cholcrico.&ccon^ trainmeIancholico.crgodabiliseftad ineutrum magis ^ ad alterum dcclinans:^ per ;confequens acquidiftant rac> aia, Etfortchocconccdcretur, Sedjcx hoc fequcrctur P R I M I C A vherius q» corde fecudum omnia mcmbra principal/a fua calido in primo exnte refpecftu temperati,cutis eiufdem eft calida plus q^in primo refpecftu cutis temperati, frigido ve ro exnte frigida»quia fi acqualiter ad mcdium ducerctur in^ tcr extrema cutis diftemperati ficut temperati aequaliter di/ ftaret cutis a cute Cicut Sc cor a corde.fed multo minus ver fusmediumduciturcaliditas cordis ad cutim tranfmilTa in cholerico in tcmperato.ergo remanet calida plus q in primo» Et ex hoc infinita quafi alia fequi vnr quac no ap^ parent concedenda:de quibus videbitur in quacftione. QuaG enim non patitur ab aqua aequahter tem peratacuiusmedietasfitmx S^altera medietas fitaquaferuens. Probat4^ponem»Et prim6)quoad acfiiuas* Secudoquo ad palfiuas^fecunda ibiLSiFr quoc^ poterit»~| Primum du/ pliciter,fecunda ibiLEt forfitan»! Primo arguit fic* Cu tis quafi no paritur ab aqua aliqualiter temperata cuius mc dietas fit aqua ferueiis alia medietas fit nix igitur cutis eft p pinqua aequalitati ad pondus^confequentiam infra dcclara bit» Notanterdixitquafitquia difficilc eft reperire pufv <ftualiter aequale» Primo notat ex illa Ira quida ccclu/' dcrc voluerunt cutim temperati aequaliad pondus efte pinquam,non folum fecundum fimilitudinem iam dicfta, fed edam fecundum fitum vel menfuram gradualem» Cu lis.n»quafi illud non fentit quia eft ci,in forma quafi fimile, propter quod ab eoquafi non alteratur^ Sed hoc arguitur cnfe falfum.alitcr.n.cutis meFici efiet propter hoc medium iudicanda aequali ad pondus propinquior, Item ficut cu'' tis potcft reperiri quae quafi non patitur»reperibiHs eft cu/ tis quae ab hoc non altcrat alteratione perceptibili.Et quac/ fitur tunc vtrum erit tcmperatavcIdiftemperata.Si primn crit fibi in forma fimiiis*Si fecundum aliqua diftcmperata ad fcnfum vcl intcllccftum Aui.crit aequaliter ponderali Mundi* pinquior» Hic dixit Mundinus q» hic mixtum cx diuerfis cftdccIinansabccquaIiadpondus:eoc|> caliditas eft ac^i^ uior frigiditas ♦ Et tamen contra hoc habcs inftatias bo^ nas in tcchniXin tertiaquaEftioncfccundi.Rcfpice SC confi dcra cj) plura in tali comixtione funt promouentia ad frigi/ ditatem ad caI/ditatem»Sed ponimus cxempla no vt ita GcntH. GentiF.hic nihiU Marfilius proculdubiodicit argu MaruU mentum Aui. vt teneat egere fupplemento tali.cutis tempc rati quafi non patitur ab aequali ad pondus,percipiens vo rc aequalc ad pondus.crgocutis maximceft aequali ad pon dus propinqua.confcqucntia tcnet,quia fi quafi no patitur, quafi non eft difli^imilis ci.fi crgotunc recftc percipitur.crgo tunc debitam tempcricm habct in comparationcad opera tionem ta(5ltuam,&perconfcquensquantumad e(Tc me> dium xqualitati pondcris fecundum fimilitudinem appro> pinquat. Et ex hoc foluit quacdam obiecfla. Primum,qa ccrebrum minus patitur a tali acquali qp cutis tcmpcrati. er go eft propinquius. Item cutis melancholici minus patc^ rcturtcrgoefifetacqualiadpondus propinquior» Ad pri^ mum dicitur c;^ licct minus patiatur cerebrum non tn rectc iudicat vt cutis. Et eodem modo dicit rndendum elTe ad fccundum. Reucrentia viriplusmouet me ratio alia, vthuicexpofitionimodoafientiam. Tamen mirormultn curnon pcrcipietcutis melancholiciillud mixtum aequalc ficut temperati.Daro.n.c^ tempcratus pcrfec^tius&diftin^ <^iusiudicct,tamenita vcrepercipietobiccflum talc qualc cftAcumhocminuspatietur per matcrialem impreflfio/' nem,quia difficultas eft quomodoillud percipitacqualead pondus cum remi(fecalidum refpecfluorgani continuoiu/ dicctur frigidum vt tertio de fimplici mcdicina.dria fccun/- ^^^* da.J.cap.&cxperimentumidcmorldit. Et fiponatur hoc propter fpirltualem imprcflfioncm fieri , ita vcrc iudicabit mclancholicus ficut tcmpcratus pcr fpiritualcm imprcflfio/' ncm . Itcm non plus tencrct argumentum dc tali mixto qp dc quolibet tangibili alio dcbltc approximaio» Ex omni A V I C E N N i^. cnim tali fic licet argucre.talc obiecfium tangibilc maxfme vcreapprehenditcutistempcratijigiturinea cft tempera'' mentum propinquum aequali ad pondus fecundum fimili/ tudinem.confequentiatenet,quia firec^tc percipitur , ergo debitam habet temperiem in relatione ad operationem la" diuam,&perconfequensquoad efle medium acqualitati pondcris appropinquat. Item hanc exponem nefcio con fona redderc Ir ae* Quidam Bononicnfes alitcr d icut.Cu tis nonpatitur.i.non iudicathoccafm nccfrigidum fcd mc dium , crgo eft fecundum fimilitudinem aequali ad pon dus propinquum.cS:: confequentiam deducunt ut prgccdcs* Ifta etiam fnia me confundit,quia fic fimiliter argueretur de meIanchoIico,nifi vclit voluntarie dicere cj) folus tacfius tcmperati iudicat hoc mixtum efie quale cft. Et iam mul tum adhefi primg cxpofitioni,f.cj> non tota humana copfo «S^coparationecuiufcunc^membrideclinet ab xquali ad pondus pcr calidum,fed ipfum circuit,vt fit in nobis repc^ rire membrum aliquod ab eo declinans per frigidum , ali^ quod per calidum.Iicet nulliusmembri 'naturalis compfo fit acqualitas ponderalis vt (upra.&hoc naturalitcr.Et hac fcquendo expofitionem Ira nullam iiabet difficultatem vt patet. Scd volendo Iram trahere ad exponcm fuperius rc citatam mihi apparet confequentcraliter dicendn eflfc. Pri mo cp illud mixtum fic fignatum non eft acquale ad podus fed eft ab eo per calidum 6c humidum muhum notabilitcr recedens.Secundoq^pcraquamferuentcm 8c niuem non intelligif Aui.aquam frigidam frigiditate fumma.nec cali^ damcaliditatefumma.necetiamintelligitduas aquas per cxccflfus fuarum qualitatum ab acquali ad pondus scquarr recedentes.fic.n.oporteret procedere argumentum primae ponis.Tertio cp pcr niucm 8C aquam feruentiflfimam intcl> lexit Aui.duo mixta,in quorum vno quantus percipitur cx> ccflfus caloris ab organo fac5ius;tantus in alio percipitur fri> giditatis cxceflfus ex quibus mixtum rcfultabit inter has cx^ tremitatespcrceptasmediumquodcritorgano tac^us vcl omninofimilein qualitatibus his uel ab ipfo parum diftas: ideo ab eo quafi non patietur cutis, vt dicitur in Ira, Et tiic confequenter patet cj) fecundum fimilitudinem fuperius di (flam cutis cft propinquum aequalitati ccrtac.quia licutilla cft mcdia ita cutis mediainr excellentias has fic perccptas» Patetconfequcntcr cum hoc non repugnarccutim clTeacf calidum & humidum fatis notabiliter declinantcm^ hoc enim fic commixtum declinat ab aequali ad pondus pcr calidum (S^ liumidum» Et forfitan caliditas uenarum 8C fangumis neruorum frigiditati xn ea apquatun Adducit fecundam roncm 8c arguit fic.In cutc acquatur caliditasfanguinisvenarum frigiditatincrui.ergo ipfa eft propinqua.confcquentiatenct&antccedcs forfitan eft vc rum,ergo 8c confequens^Dixit forfitan,quia ccrtxrei qua^ titas nec calamo fcribi poteft,nec lingua proferri» Similiter quocp non patitur a corpore quod beneteperatij exiRit cx ficcioribus corporibus oC bumidioribus cum m eo acqualia fuerint» Adducittcrtiamrationcm.SecundodccIaratrationcsta crtas.fecunda ibi^Et nos.lPrima pars patet» Et nos quidem fcimus q? non eft ca quarc n5 patiatur,nifiquianon fentk illud necp eft talc quale fllud,nifi quia propter ipfum no patitur. ^"J.n.taIeefletquaIciHud,per illud paterctur. Rcs.n.quac umus funt origmis & in naturis op^ ponuntur unae ab alrfs patiuntur.Sed ab co qd* ci m qualitatc communicat rcs non patitun C)cducit confequentiam primae 8c fecundx rationis tafr argucndOtNon proptcr aliud dicimus cutiin no pati ab ilh mixto. F E N. h m^xto.nifi quia nonfentitilludmixtum^nonfentitautem il lud quia eft (imilis illi,ideo fi non patic eft fimilis iWi.dC per confequens propinqua^tenetconfequentia^quia res quae fiit vnius originis.i.in materiacomunicant,(5iadinuicem fccii dum fuas qualitates opponuntur patiunturinuicem,du vev ro in qualitatibus comunicant.i.funt fimiles non patiuntur adinuicem,ideonificutiselTettaIis quale comixtum illud proculdubio pateretur, Nora primo q, cutis eft contexta ex partibus nerueis.ad ipfam ctiam veniunt 3c terminatur venae minutilTimae portantes fanguinem 3C fpiritum 3C ar teri? quarum quodammodo vr adaequatio cum iUis parti^ bus nerueis. Nota fecundo in dcducflione ifta<um ronum A.non vultaliudnific]^h3ecconfcquentiaeft bona» Cutis non fcntit illu J obiecftum cum debita approximatione ; 3C elt apta fentire illud.ergo iUud c fimile vel quafi fimiic cuy tuht dico notantcr vel quafi fimilc,quia dato q, elTet dilTt". miIeacutcefi.ettiinonfenfibilitcrdiftan3.& fi pateret cu> tis,t,on tn fentiretillud,vt patet. Tcrtio nota pcr origine intelhgj materiam. Res.n.ciufdem originis funt rcs in ma^ tcria comunicantes.Dr aute- materia origo quia in ipfaTrl gmantur 5.aindantar oes formx 3c tranfmutationes natu Cu.is neriT . iT: ■"reftre.ficutols pellis.,.dege D O C. III. 16 ter,apruri.uB egrcdimrincerduaS S de eryfipiU.dum dixu.Phlcbotom " ' - ? 1™™.ca. -nifi qn m,teria eft inter duas cut "«1",^""" ""'''i"" rit,tunceius iuuamenrum mirr fu ""T.Pf""''^ f"- dictur q, cutis eft terreftris maxime hvmen p'?".'?^"'"'" quod eftfuper di^itol B '^^"^ ^"'^\^^ quodeftfupen-adkem.E e2 quodeftin^pulpaextrecn.- '"udeftmeLr/sfennbilitat 1^0.0/1°^^^^ "°l*magisexiftittemperatumeftTui T 8«on,„, extremitatibus inuc^Sr^ ^*" debet.a dXl" ■T"' "^'"7 '^««^alium. unaqua^ex " ''•'''«^/'J"='>'^ ^xiftere "d aqual:ta?eS~^"'" ^grelTun, ab ^ ^amcdietateperapiat. Hicoftcnditqiia.-.f>,. . . iIlL.d concludcndo 000^^'"^'°^ «nter cutes. Sc dcdarat. notaq,licethumanlcut JVr'" T'' ^^'"^0 AHft^ vt.,.degenerationearalium^'''^'°^^"f^^''°^^ «^^^te.eatn.nhoterepertCpr^^^^P^i^^l'^ Pedis.5^cquacioiturfubtU ore>^ ^^cics t^^cudo cutim manus elfc temDl'"'"' ^^nfibil.or, Nota '■"'K^tammagis teperametota ^iux fenfatloni proportionato.Cum»n,manibus maxime habeant occurrerc tangibilia fuic nccelfarmm ipfas tangibi lia magis altjs membris perfectecognofcercNatura.n.non deficitin necefiariis,vt fcribitur.j.deanima.textu comen^ Idemt ti»4 f ♦ Nora tertio partcm interiorem etiam magis tangi^ bilia pcrcipere.Primo quia eius cutis fubtilior eft, Secundo quia magis extrinfecis expofita aIterantibus,vX: hoc interio ri parte non facfta accntaliter callofa, vt in rufticis apparet, Quarto notadigitorum extremitates funt quafi.i, nqua^ dam meraphoram jS::fimilitudinem iudices. Sicut.n.iuftus iudex iuftam debens proferrc fniam debet elTe medium inr ter litigantes ad nullum ipforum declinans,nec contra ali> quem paflfonatus.vt primo rhetoncorum. c5t. ^ .ethicorum AriftJta debetorganum tadus cflfemedium inter tangibi lia.cS^ intellige medium geometricum , vt fupra recitarum c(tj3<L in qua:ftione magis apparebit, Debcs aute fcire ultra hoc quod fciuiRi^ q, ca diamus de medicina eft teperata, nolumus di cere Gt teperata certe,qtTi illud efl: impore. Determinatdeacqualitatc medicinarum fecundum ffi medicinadiciturarqualis veliniqualig in potentia;eo S determuiauit de acqualitate acftuali.f.hois 3c membroruiTT. iTrZ'' ''2'^ niedicinam tempcra. tam fiue a:quaIem.Secundoquid per diftempcratam.fecii da ibi.LEt limihter.lPrimo oftcndit quid fit pcr mcdic" nam temperatam intelIigendum»Secundo quid pcr diftcm peratam medicinam ♦ fecundaibi LEt fimilitcrO Pri/ mainduas. Primooftendit quidper medicinam tempc/ ratam non fitintelligendum.Secundoquid fit intelligendi?. fccunda ibiLSed ^olumus.lPrima in duas,ficut duo ofte/ dit per medicinam temperatam noneflfcintelligenda. fecu da ibiLNeq? volumus.l In prima vult per medicinam temperatam non efie intelligendam tnedicina temperata temperamento ponderali^probatur.-quia tale dabile no eft Med/ci^ Primo nota q. penes audores repcriuotur ifti tcrmini me ^gata dicina,cibus:medicinacibalis,&: cibus medicinalis » per ^^i^< quos qujd intclligendum fit in quacftionc patebit. Sumitur autem qnq? medicina comunrter pro quolibet alteratiuo velconfcruatiuocorporishumani,fitie pcr adualem fiue ^^^^cl^ per virtualemeius qualitatem.g^n(|;fuii,ituri3priem'a2is "^^"Pl* proquolibetaltcratiuo&confckiatiuomeritofuar qualita/ "^^^» tisvirtuahs.&taliterfuriiiturh^. Ex-quibus patetmcdi cinam primo modo fumptam,&adhuc fccundo modo pof fe efiefecundum qualitatcs primasaequalem ad pondus. Patetfecundoq,fiefl-ettale3Equalcad pondus non eflet homini medicina tcmpcrata» Gontra.quia Auice . dicic quoniam illud impofe cft eflfe. Dr impoPe eflfc ad fenfum dicendil in qone:quia nulla medicina pot in fua naturali di fpofitioncfibi acqualitatem ponderalem determinare. Nec^uolumus dicere q, tgan^nto humano in fua coplexioncfit teperata fi.n,ita eflTet tuc ef- fet ex ipfamet humana fubftantia. ' Secunda conclufio.Nec medicins^dr te mperata quiaha^ beatin fetemperamentum fimile tlmperameto humano. probatur,quia tunc medicina temperata eflfet cx ipfamet hominis fubftantia.confequcns a|^afct falfum.confcqucn tiam vero dimittit tanq notam. /Primo nota cp argumc/ tum.A.penes varios variomo teiiet,, . Quidam dritq> tc^ peramencumhumanum refultatixcoalteratione mcbrorii humanorum.crgo hnstale tcmRcramentum habebit mc/' brahuman3,<&:per confequens mcdicina tempcrata fi fic dicitnr erit ex fubftantia humana fiue hominis.Cmembris Alrj,iifis temperamentum humanum habct copronefuf* ficienter ad humanam formam prc? para ntc^ergo 3Cc* Co ciliatorverodria,i30.fentitq,intentioAuic. eft,nonideo r «rlf diciturmedicina temperata quia formaliter fimiliter tem/ pcrametumeius tem|2ametohumano,quiatunc medicina P R I M I C A tempcrata formaliter non efifet nifi homo, Alij ad hoc vt aliquod temperamctum dicatur alteri fimile no fufficit vt fit tale quale illud gradualiter,fed requiritur fimilis depen^ dentia a fpiritibus 5^: humoribus.quo pofito fi medicina tc/* perata haberet temperamentumfimilehumano, ipfa cfifet homo.vbicuncjj.n.eftiemperamentum gradualiter Cimu le cum fimilibus dependentrjs ibi efi: forma humana* Se^ cundo nota non efie intelligendum Aui.negarealiqua me^ dicinam temperatam habere temperametum humanum» Infra.n.ondeturin q6neq[) homo alteri in complcxione Cu milis efl: ei medicina temperata»Sed vult cp nulla dida po tentialitertalishabettemperamentumhumanum» Vel q> non ideo dr teperata,quia tale habeat temperamentum,^a ficomnis talis tempcranientumhumanumhaberet» Sed uolumas q? cum proprcr calorem natu^ ralem qui in Cv: rpore ex/ftit humano parietur, quahtate afRcictur.qu^ hominis quahtatem no fupergreditunn aliqua duarum extrrmitatum sequalitateexcedentiu.no ergoin fpfo operabit cftcc^u a?quah'tate excedente»C6fiderati'one igi tur fuapoj>6ntsi'ncorporchumanocft aequahs. Ponit tcrtiam condufioncm.f.cj) ideo dr aliqua medicf^ na tcmperata potentialiter talis,quia occurrens corpori hu manoabipfoadacflum reducfla afFxictur qualitate aliqua qua niillo modo fuperegredictur acqualitaiem humanam vcrfus aliquam extremitatum excedentcm acqiialitatem,ct per confequcns non operabitur in eo efFe<ftum excedentem acqi ialitatcm.r*temperant!am.Ex quo contingit cp medici^ na dicitur temperata confidcrationc opcrationis eius in cor porehumano. Primo notandum per calotcm naturalc hic non folum naturalem naturalitatc fanitatis fed ctia virg QzXot elTeintelligcndum. Secundonoiaq» principium prindpa iiatura> le pcr quod operauir medicina tempcrata potentialitcr ta^ iis a^* I'^ foima fubfl:antialis,qu3e ti'i non cfi: potens corpus no ftrum conferuarev^eIaIterarc,nifiacaIorenroaliqua difpo fitfonsm receperit qua potcns eft: agercvbi prius ad hoc po tens non erat ficut forma ferri efl: principalc in moucdo fer rum,non tn poteft mouere nifi a magncie principium hu> ius motus recepcrit. Tertio nota medicinam a calore no ftro multas recipcre difpofitioncs»Primo.f. fubtiliationem Sd diuifioncm ad minima,& hoc foltrm difpofitiue concur> f it ad operationem mcdicina:,per hoc.n.melius mcbris oc^ currit.Secundo alia« difpones etiam a calorc fufcipit fccun> dum manifcftas qualitatcs,quia calcfft&c» Et hancdifpofi tionem etiam imaginari poflfumus concurrere. Primo effe> <fiiuc,vt puta cp forma medicinae fua mediante comprone; 8C hoc calore calefaciat vel conferuct,&: hoc eft difficile fal> uareinfrigidis,Secundoq) difpofitiuc, quia hmoi praefen^ tia redditur haec forma cum cius complexione potcns calo facereinfrigidare conferuarevbi finehacfaccre no poftet. Sed quid de hoc infra fecunda fen vidcbitur.Tertio rccipc/ rc potcft qualitates occuhas per quas fic redditur qnq; po^ tens vnum corpus conferuare cp non aliud , & fic vnu mc/ brum cp non aliud. Et ex ifto poffet probabiliter teneri^ Primoq>cuilibetoperationiaqualitatcproueniente a me> dicna potentialitcr taliannecftituroperatioaformafpecifi^ ca.Secundo patet cp per medicmam temperatam fit intelli gc*ndum,quia.rmedicinaqua:adadum reduc^a recipitcfi fpofttionem merito cu'us corpus non calefacit&c fed i fua tempcr;c conferuar. Fx h's poflfent tfoncludi plura quae in quaeftone mclius declarabuntur, Et fimiliter cum dicimus qi eft calida aut fri ^ gi'da,noIumus dicereq? m fui fubflantia fitmul dmo cahditatis autfngidftatis» Oftendicquidnonintelligit pcr mcdicinam diftempcv ratam»Secundo quid intelligu pcr cande» fccunda ibiLScd A V I C E N N i^ » VoIumus.^Prima in duas.fecundum cj> duos falfos remo/ uet intellecrtus.fecunda ibiL Aut in •fua.l Prima concro. Non ideo dicitur aliqua medicina calida aut frigida^quia fit in vltimo.i.in fummo calida aut fi igida ♦ vt ignis vel aqua fimplcxjpatet ex coi vfu hutus nois mcdicina, Pi imo no tainfuafubftantia.i.quiain fe fubiec^tiuc habeat calidita^ tem 3Cc. Sccundo nota vi fupra cp medicinaium quccda eft potentialiter tahs,qu3cdam adualitcr talts,vt aqua fr igi da &c.TaIis ergo acftualiter in vltimo eft hns in fe adLualit ^^jjj fupremumgradum calorisiS::c.fiuefo'maIitei- 5i fubiecli^ » uecPotentialiicr veroquxnon habet licct fit illius produ' cftiua vel tanti cum quanio vita ftare non poteft, Tertio nota nonefTeintentioncm Aui.q) nuUafitmedicina calida autfrigidain vItimo,immotam a<fi:uahter potentialitcr talis poteftefiein vltimotalrs. Ex quibus hxc corrola/- ria fuftentanda funt.Primum aliqua medicinaactu talis cft fumme calida Sc aliqua eft fumme frigida.Sccundiim. Ali'' quapotentialitercaIida,&fimiliterfrigida eft talisinvlti/ bo.Tertium.Nulladicttur talfs,quiain vltimotalis.Quar tum.DuaivcalidaF^iautfridai^Mn vltimo vnaeft altcra ma C gis aut mi nus calefacf^iua aut f rigcfactiua. o Aut in fui fubftatia fit caPior corpore huma^ ^ no aut fr/gidior.Sf.n. ita foret cuuis copro eet fi^ cut hominis c6pIexio,crt eti a m tem peratum. Sectinda concIufio.Nonideodr aliqua mcdicina calida aut frigida i^c.quia fit in fubftatia fua caWdior aut fr gidior hom ne.profcatur,quia tunc mediclna dfccrcfur tcmperata cx eo cp haberet temperamentum humanum. Et hoc intel> ligit dum dicit.Si.nJia eftet cuius.f. medicina! complexfo clTetficuthomini8complexio.f.caIidaautfr?gida,iIIamedi cinacnfet temperamentum humanum. Nota hoc argu^ mentum Aui.quia a vartjs vario modo exponitur. Pri/» mus notat cp tot falfos rcmouctlintellecftus medicinx difte> perat3cquottemperatxfibioppofitos,duoautcm dc tem^ perata remouebat,idcohicet am duos dc diftemperata re> mouet.Primo rcmoucbit aequalitatem ponderis , & hk ex/ trernitatcm xqualitaiis ponderis.Secundorcmouebat for> malitcr tempcramentum humanum.& hic rcmouct difte/* peramentum humanum temperamentum cxcedens, cc tilc /vle^'! patct deduc^ioargumentu Secundus intellecflus cft jj di'" mcdicinam*diftcmperatamnondebemus intcll-gcrc mc> peraf^ dicinam hntem complcxionem a temperantia humana fo^ ^Jiii lum gradualiter rcccdentem.Sf.n.taUsVopPo folil graduaPr ab ca recedcret,ab ipfa folum fecudum magis Sc minus dif ferrct.Et tunc patet q» temperatae medicin^ com plcxio no differt ab hnmana complexionc. Aliter.Non ideo dicitur ' aliqua medicina d ftemperaia:quia cius complexio forma/ * hter egrcdiatur tcmperantiam humanam,ficut eft comple xio leonis afini &:c.probatur,qu'a fi fic tunc diceretur tem/ pcrata cuius complcxio non formaliter eft cxtra temperanv tiam humanam,^: per confeauens habct tcmperiem homi i nis,vtcolligituraConcf.d!fferentia.i57. Sed uolumusdicercq? ^6 *P'"^«" <n corpor hominis prouenit cahditas aut frigiditas maio illaquamexfehabcbat. ^ Tertiaconclufioponiturcxqua cohcludit duo corrola^ ria.fecunda ibiLQnapropter.l Primo probat hanc ccn clufionem.Ideo dictur mcdic iia calida vel frigida,qir-a fi fic occurrcmus humano corpori,ex ipfa prouenit co' calidi^ tas aut frigiditas maior habebat corpus humanum ex fe. Et potcft perfuaderi,quia non d c"tur talis nifi jquiaTorma/* litcrtalis velexcffci^^UtNonprimum pcr conclufionc pri/» mam pr3cccdcntcm,crgo 3Cc, Nota primo cp ratio forma lis medicinxdiftcmpcratae cft oppofita rationi formali te/ « pcratae.Sicut igitur illa temperata dicitur,quia cum patttur 8c reducitur ad acftum a calorc noftro non inducit qualitate exccdcntem &cjta ex oppofito diftempcrata dicit quac ac! adum F E N. L aclum rcducfla inducet qualitatem valdeintcfiorcm &hu/' manam temperantiaoi valde excedentem» ht ex hoc cu adiutorio corti quae de medicina tali in potentia dicentur fe cundafenhuiuspatetcjdetntentione Aui.ftiit medici^ nis talibus in potcntia datur a calorenro form?. quarda que ftatcumcorapronibusiUari) tan^perfecflio ellqua limul cumillis fitvnum totaleprincipium potens humanu cor> puscale(:"aceie,infrigidarc,huniectare>3c:c» Rede licut ex vno piicipioomnibus mcbris nFi corporis acorde dato cii ruiscomplexion-bus.quarumquacdamfunt calidae queda ftigidgrefultatvnumquoddatotalepricipium quo omnia membra in fuas debitas operationes cxeuntv Ex quo pa> tet '.-j^ operationes medicinaru d uerfiffcari pnt non folil fe> cundumearumdiucrfitatem,fcdeLiam corpotum quibus ob,iiant,ex quoa corporibus diuerlls diuerfi adus vel per^ fecftiones eis attribuuntur^Non igitur mirum cft fi mcdici^' oa iiominifrigida potcfteJTe fcorpionicalida , SCvtii mi^ nus calida5(:alceri magis calida. Ex quo patct vlterius quare medicina non confercntc debcmus trasferre ad alia qu.a aham alter perficiet 5c acftuabit calor^De quo dIus m Calcfa^ fequenuparticuladicetur. Secundo nota q, duplidteral ceredu. quid nr_<> corpori occurrens dicitur calcfaceTe.f/p^^f^^^^^^^^^ ,P,^l----^^-^-^itcrvdaccntaIiter, Colfr ho^^/^canT:! 'tccha.,Et pr.ma quarti.ca.de caufis vfibus ephe mera^m.Adpropofitumcdicinam cahdam appellamus €x qua prouen.t effedus ,am didus pcr fe et non per accns. Ex quo tene ,(la corrotaria.Primn no ^pter corpus n^m ab al.qua med.cma fieri caWdius aut frigidius debet aliqua med.c.na deriominarjc^Iida velfrigida.Secundum.Prop^ ipfumficricahdtuF velf;igidiustanC|;abagcnte per fe eft dcnoian la mcaicma calida aut frigida. QLrapfopterirnameJidaapfemc^ eft frhi. dahuaiani corponscopon.,a^ co^one corpo. r srcorp,on(scaWa,&humani' corporis copa. m,onecaIida,etfr,'g.dac^ tia h^bct didu Aui r ? ^"'^^'^ corpus vnum cSt^l^tl ^^-'r^^ '^^"'^'^' '^^'"^ potLa,it>tiTtahb^^^^^^^^ Dc plexioholsfcorpionis^&ft;^^^^^^^ - a medicina eadcm aduationes ^'''S^ tes,pcrquas mcdicinacrit In ^I^^^P^^'^ .^^..^cLsl^rodud^^uXun^ ncm manifeftaanncAitopera ioa forn?. r ^^-ff ■ Potefthocaccidcntaliterpj;»;,^^ Porum quibus obuiat in fortitudine|:K ^ifformitatc medicin.,in facilitat/^.^f^^^^^^^^^ ^ f«^me ^ dcbiluate reforonis,c&: redu^il" T ^l^tlepermutationcicorporibus turchoRT' V'r''' tTpri^^^^^^^'"^^ refoluit&exterminat S'"'^ Exol?'(;''^-^^^'^"p5tiibusmedicinar?^ ^..„^^M^,."^?'c"^ed.cina.&fextaquarti» qfh \nt d D O C. IIU ij Sc coriandro funt partes fubtiles calid? 8c fuperficiales, pro fundae verogiolT^ jrrigidae»His ergo intcrius occurrcnti^ buscalorinteriorfortispartes calidas rcfoluit 3C fubtilcs, <S£:excepechyIum(Si:fanguinegeneratquia cibus medici/ na!iseft,Coriand.i ve.opartes fubtilesC^ fupeificiales ca Iida: cito refoluunc,fed fr igide 5^ grolf^ licct fubtlicnt, non tamen refoluuntur,fed ad avfiil reducunrur infrigidando, vc aliae medicing frigidg.Ecotra vcro hfs exrerius approxinia tis calor in exterioribus deb)lis exiis partes groftas iion poc notabifr murarc 3c frigidas,calidas vero fubtiliat 5c ad actu reducit.quare Sc:coriandrum rcfoluere & cepe exterius vl'' ccra rc poterit,ltcet in hoc fint ali? caufg tadc loco prgallcga to,Et pcr idem cerufa intenus prcfocac quia'g.olIg fubftan tig exns non poteft nifi a forti calore ad ac^tum reduci intc^ rius.ergo rcducitur ad adum 3C vias fpijum penetrat,oppi lando(S:infrigidandoprcfocat,exterius vero approximata non fic a calore dcbili fubtiliari poteft , vt per vias fpuum poftitpenetrarenccnotabiliterinfrigidaret Etperide non rcpugnarct in corporc debilis caloris valdemedicina frigi^ damditforme tamen,vtcoriandrum calefacere,&: in alio infrigidare,quia calor debilis partes fubtilcs calidas potcft adacfliireduccre,frigfdas veronon,ficutScrapioindc fim Scrap, phcibus v.dctur fenlilfe de mandragora intci ius fumpra* Medicina etia calida refpecflu vnius cft minus cafa q refpe cflu alterius fecundu via plufq^ Comcntatoris minus caFa, idelt minus potens calefaccre cum alrjs paribus. Jdeoc^ pra^cipit eis qui medicant utcii coplbne rn utare uoluennt & una adhi buennt medicma quae non contulerit,ab ea difcedant» Ponit fccundu corrolariH^Et patct» Nota medicing pcf/ mutantur,aut quia nS fatis in gradu elcuant,aut quia alfuo tf ,idco natura non patitur.autproptcr occulta proprictate currcntcm inter medicinam & corpus,Et tu confidcra. Poftqua igi t de coplexione tepcrata,qux di cendaerantcompIeui'mus,ad loquendijde cox plexionibus diftemperatis redeamus. Detcrminatde complexionibus diftemperatis, Prlmo premittit intcntu.Secundo profequit ibiLDicemus itac^»! Dicit primo dido dc complcxionc tcmperata rcdeamus ad dicendum de diftemperata.Dixit autcm redcamus , ga fibi apparebat quandam digremonem feciflfctam de tcm/ pcratisq>diftempetatis mcdicinis in hoc cap. tracflando, Conucniens autcm fuit hic ordo,quia cum temperata com*' plexio fit ficutmenfura diftcmperatarum 8C mefura dcbec menfurato effe prgcognfta,oportuit prius de temperata 3C confcqucnter tracftare de diftcmperata» ' Dicemus i'ta($ q? complcxiones diftempera^ cas,aequaleefl:, fiuecomprachenderis fecildum comgationes fpecieiautpartis.aut idiuidui auc mebnquarfuntodo.Et funtoes communican tesinhocq?compromteperatae funt oppofitap* Ponit numeru coplcxionum diftepcratarum, Sccundo declarat ibiLEt hx odo,") Dicit primo q> xquale eft,T«. nonrefertfiuc comprachenderis complexioncs diftempe-' ratas pcr coparationcfpecici,fiuc partis fpcciei,fiue indiui^ duijfiuc mcbri,quia femper qualitcrcuncp vclis ipfas com expolatur lua virtute fnll-^*' '"^«-m .^, v .i«i.pus occurrat prehcndcrc funt ocflo»Et omncs in hoc coniieniunt : qa fimt &ppterlatitudinc;; Ll^J^^^"/'^.^^^^^^^^ ad adn, oppofitxcoplexionitcperat?. Primo nota vt fupra hce in hoc. A.alia ^m.^^^^^^}^!:^:^ P^^"«rat . liceJ nTodi xqualitatis diftincf^i fint octo,oes tn ad quatuo/rcdu ffiquali cuntur.fJpecici,part.sfpeciei;indiuiduf&:partis indiuidui. ratis SC f.mcbri.deindcqu.hbetiIIorudiuiditinduos:vtfupra dc/ inaequa claratumcft. «^^""dc) nota q,cuilibec mo xqualitatis litatis corrfidctmodusinxqiial.tatisfibi oppofitus , quoX aligd modij ab xqualitatc ilU rccedcre dr^Et quia oes modi equalitaiis ^tuot. lacobtStitauic* ^ Cc ,vnpHu,cp .ncbris vi«Ubc,s "tcanhoie veroc.toreducitur ad ad in hoc. A.alia imagrn3 cfll^r * Iic« rius appofitu vlcerat interr^^^^Pr'-'"'^ '"'/'P^ '^'^^ in. p. "3 ' '"^ apPofitu n..f rit: vt fecucJa hu. ius.Et coriadru interiusnr ^^^-cl ""^'■"♦Y^^^^^C^Ja hu. Ptu refoluit ^ calefacit.Bt?.^.' ^^rorutn ^oprgfocat exterius vcro no no' K-f • ""T^ '"^"§'^5 "otabifr infrigidattln ccpc.n. P R I M I C A dicfli confiftunt in ccrta qualitatum copronatarum mcnru ra,idco quot modis conucnit ab aequalitatc illa rcccdcre,tot modicruntinxqualitatis.Odoautcm modis conuenit ab omni qualitaium complcxionataijj mefura recedcre.f.fccn dum calfditatcm tm,fngiditatem tm:liumiditaic tm,ct fic/ citatcm tm,& fimiliter caliditatem &:ficcitatem dCc, crgo cuilibet modo aequalitatis oAo mod( inaequalitatis funt op pofiti.)?-.g»Primusattenditurfccundum coparatione hols adaliasfpecies,odomodis polTumus imaginari aliquam fpccie ab aequalitate humana rcccdcrc.Primo quia illa for> ma ft:at cum tanta caliditatc cum quanta non ftarct forma humana vt forma fcrpcntis.Sccundo cil frigiditatc vt fcor pio^Tcrtiocum ficcitatc vtIapis,Q>jarto cum tanta humi ditatcvtpifcisJtcmpercaliditatem 3d ficcitatcm vt Ico. Itcm per caliditatem 5:humiditatcm vtporcus <5Cc* Eode modo in diftemperantrjs praetcr naturam poteft enim aia humana definereinformarcmateriam propter cxceiTum in calido frigido ficco dC humido,ct cum his compofitis vt pa tct.Et ficut de primo.ita de, 2 . i^3c,4.,3c fic de alqs cft intel ligcndum» Et cx hoc patet intelledus IF? . arquale.n.eft.i, nonrefert,fiue velis copraEhcnderc ocflo diftemperantias rcfpe Au fpcciei SCcquin quolibet erunt odo non comuni/ canteSjOmnef^; fuae opponuntur aequalitati, Patet fecun doq>aftumenJomodos omnes inacqualitatis aliquo modo magis fpecialiter erunt.tf^. Nam odofunt modt sBqualfta tis,quonim cuilibet odo inaequalitatis correfpondent, fed oc5iiesodtofaciunt.tf4»igitur&:c, Ex quo patct vlterius cp iftas diftcmpcrantias diuidendo magis fpccialitcr in na^ lurales Sc precer natura crijt. 1 2 s.^Et vltra pnt multiplicari g materiales 6C imatcnalcs.Iicct dfuifio ^ matcriale<5<:ima tcrialc ipropric fatis attribuaturdiftcperantijs naturalibus» Ethae ocfto prouemuntqueadmodij diccmus. Eteftq? cgreflTasab acqualftate,aut eft fimplex qm>qual(tatemnoncxce(Ii'tm'Q fecadam una contrariecatem,autcftcompoGtus, qui arquali^ tatem fecandum duas contrarietates exccffit. Declarat.Etprimo praemittitdiuifioncm. Secundo po nit diflFerentiam intcr iftas diftemperantias quoadipfarum permanentiam . fccunda ibi tamen quatuor.l Pri'' mo ponit diuifionem.fccundo fubdiuifioncm . fecunda ibi LEt fimplicitcr.l Dicit primo q> cgrcfius ab acqualitatc cft duplex.quia quida cft fimplcx,quidam copofitus. Sim^ plex vero fft,aut fecundum contrarictatcm agcntcm aut pa ticntcm.Compofitus cft fccundii ambas contrarictatcs» Qliali^/ Nota primo cp qualitatum primarum qux funt quatuor, tas pria aucftoribus appcllantur adiua; dux palTiuae. A<5li> duplex, "?vtcaliditasfrigiditas.Paflfiue vt humiditas 3C ficcitas. Haecrgoqualitatcs duabus contrarictatfbus compraehen> dunt.f.acftiuai^iintcr Ce,6Cpzf[m^^i intcr fc.patct.n. cp adi^ uarum ad paffiuas non cft contrarictas. Secundo nota rccclfus a tcmperamcnto potcft fferi fecundum vnam ifta^ rumcontrarietatumfolum,5(: qiic^ fit fecundum ambas» Excmpla apparcnt.Primo mo dr difteperantia fiuc inpqua litas fimplex.Sccundo mo compofita. Ex primo patct primo q» non ideo dr aliqua diftcmperantia fimplcx , quia iit fccundum vna qualitatcm tm corporc.n.calidiorc tepo rato exncc no folu recedit cafi tas a menfura dcbita, fed etia frigidicas.Sifr ctiam corporc frigidiori cxiftentc» Patct fc cundoq> noiodraliqua diftcpcrantia fimpkx,qufa illa fit vna qualitas ,imo pot efifc duplcx qualitas. Ex quo vltc/ rius patet q» no io dr aliqua difteperantia copofita , quia fit fecundlii qualitates pPcs,quia fic niilla cftct fimplcx,fempcr n.fectidu pPes qualitatcs fft fapfus a tcpcramcnto. Ex hoc patct vltcrius cp \d dr fimplex,qa eft folii in qlitatc vel qua litaribus fub vna cotrarictatc cotetis abfq? diftepcrantfa in aliacotrarictatcvtdiftepcrantiaincafo&friJo fiuc difte> pcraria in humido 3c ficco vcl ecotra. Ecotra vero dr di ftepcratia copofita,cja fcciidu qlitatcs in ambabus cocraric ratibus cotctas^vt iwcaraa: humido vcl calido 8C [icco. AVICENN /E. EtRmpIicfsquidequi fccundij una cxcclle' ntcotrarictate.Autcft cxceflTus fecundij contra rietateagcnte, quod eft aliquo daoi^^ modorii, quoma aut eft calidior dcbet,fcd nec c humi^ dior,nccpficcior,autfn'gidi'orquam dcbct, fed no humidior necg ficcior. Aut fecudii cotraneta tepatientejqd^cft unoduorumodoru. qiTi aute ficciorquamdebet,fcd n6ecaPidior,necp frigi^ dior aut huidior,fed no cft frigidior neq^ caPior» Subdit di.q» diftemperantia fimplcx qux folum exccdit temperantiamfecunduni vnamcontrarictatem,autcft fe-' cundum contrarfctatcm agentem aut patientem. Etpatet. , Nota hae diftemperantiae funt duplices.f.naturales 3C prae Difi^' ter naturam.dc oibus intelligitur.Naturales funtcorpori et peraH-^ virtuticoucnientes prooponibus. Ecorra prgter naturam. dupl*'' Diffcrunt autem quia naturales graduantur. 3C dicuntu; ta les aut tantac refpecflu optimi temperament' , prxier natu^' rales vcro rcfpedu tem peramenri proprij corporis vel me^ hru Hic cadit quaeftto vtriimdiuifiocomplcxionum di> ftemperatarum pofita ab. A.fit bcna quam liic omitto pro pter tcmporis anguftiam. Ifta? tamcn qua tuor non diu pcrmancnt. Oftendit qualiter fe habent hx fimpliccs diftempcran/ tiaequantumadperdurationem earum. Etfecundo decla> rat.fecunda ibiLCalfditas nanq?.l Dc primo fciendum cj» ifta propofitio. Iftx quatuor non diu pcrmanent a muU tis variomocxponitur.Primo.Iftx quatuor non diu per^ manent.f.quoad vitaEperdiirationcmrcfpccflu temperati. Secundus intellcdlus.Ifta: non diu permanent fimpliccs di ftempcrantiae quin fiant copofitg refpccftu teperantiae. Tcr/ tius inteIlc(fluseft.Iftediftcmperantienon diu permanent.. f cum eadem habiiudine calidi ad humidum ipfarum intcr fc ficut I tcmpcratOjputa quia tempcratus a gcncrationc in mcdio tcmpcrantias crit in iuucntute in medio tcmpcrantic iuucntutis,cS(: crit in fenccflutc in mcdio tcmperantix fcne> <flutis,fcd calida tm a generatione in inedio tcmperatia: hu midi noncritin iuucnnitc in medio tcmperantie , fed extra yel faltcm in latitudine fatis variata,& fic de afrjs. Primus intcllcctus rccipit apparcntcm inftantiam,quia per ide om nes ctiam diftemperantiecompofitc dcbercnt dici non diu durarc,coq»ocs tales no diu durat refpcctu teperati.Seciin/- dus inteirs recipit inftatias in qone tagendas.Et fifr tertius. Duo tamen vltimi vidcntur magis liticrg confonantcs. Caliditas nacp mafor quam debet rcddit cor - pus ficcius quam oportct. Dccrat Aui,.pponcm prgmiiTam. f.q> quatuor qualitatc» fimplices no diu pcrmanct fic fimpliccs. Et prinio dc caFa tm.Sccndodc frigida tm.Tcrtio de Ctcca. tm.Quarto dc hu mida tm.fccudaibiLEtfriditas.l 'tertiaibi LKtficcitas.l quarta ibiLEt humiditas 3Cc.l In prima crgo parte pbat, A.ifta cocFon^CopFo caFa tin no diu durat.taFr arguedo- caFitas maior q oportct alTociat fibi ficcitate maiorc g opor tet.jgr c6 pFo caFa tiri no diu jjmanct. Notadn hoc qd* dcnieft,eftintclIigediifcCundaaltcijiintc!Fm \%dkto^t ta quo ad aiis $ quo ad cofcqucs.Primus cft.caFitas maior q oportct alTociatficcitatem maiore q^oportet,q ad vitg durationercfpctJtepcratJ.ergocopFocaPatm nodiu durat in vita rcfpcu tj>ati.Scci1dus c.caFitas maior $oportet afib ciat fibi ficcitate maiore q oportet rcfpcij tpati.i.ficcitate af fociat tgamtu cxccdcte.Tcrtius caRtas maior ^ oportct etc* afibciat fibificcitate maior e oportct rcfpcu illius 3 fibf af fociat tgata.crgo ill? non diu pmanet fiPem ad tpata ferua/- les habitudinc. Et penes hoc coit* coccdilt he cocFones.. Pria.PoFe e aliqd' corpus caFm tin rcfpca tpati p totiii fua tu «tatu dccurfum pmauere in huido t^atUjficut patct po' nendo F E N. r. ntndoilludeorpuseflfeiiicaloremrenfibiliter lapfum &ef letemperaa,mhuiMidoinextremotamcnintenlIorilM,mi. cunduconclufio.CaIid,tate temperata &caliditate tempe. ramentu,n excedente agentibus in humidum temperatum plu3 & uelocus ah,s paribus exficcatur humidum in quod ^it catiditas maior tj illud in quod agit temperaius calor «per confequens citius ad Snem vitae peruenirct corpus il lud calidum tantum $ temperatum, Tertia coclufio. L ccthumiditastemperataincalidotantum ma?is & vclo cus varietur ffi humiditas temperata in temperato non ifi oecel&rio aiite ffnem vit» extra latitudinem temperam n ..ex,ccabi,urhumiditasincaIidotantum.patet^Sa,5ne ceffario ,„ tanta proportione velocius exiccVbitur, V, patet intuent,. _ auarta concIufio.Calidi.as in calido tamfl' . namrahs$pr„ernaturamintantum poteft ter^perum hum.dum exiccare ipfum extra latitudinem tempe am^ . permutabit,patet vbi magnus receffus ftierit i^cal temperamcto.Item quia calida ficca merito Sius lio ms caloris naturaliura in humidum poteft ad frioidn cum permmari.qusmultoplus diftatab illa f '''' ■n humido a ficca complexione ig ur &c F T"'" mintelleflus propofitionis.quifc I dha; m^or'^-^"?' redditcorpusficciusgdebet Velqui, ' • nus in vita perdurat. Vel redd;, „f r * refpeautemperati^LVquant ffr^™ ^"^'^" tedditipfumconti^eficrs S?'^'^"'"'"!"'^"^- ^^' fiueintra fiue extralatitudinem P " "Tr' ^ rente temperato 3C calido tSn^ „ " ^^^" tes.prius egreditur calidus , ' , "^T"""^ P" perati pueri ^ tempe a tVETf m ^""^'""" ''"«> '^' nidinemhut^di teDeraTi r" P""' 'Sreditur lati/ dimr pueritiam &TnTredIr i,',!;." it.uentutem & ingredfurtn Zer"'"-*. ''''",' «turgradushumiditatl emn "^°P""' '^'^P"' fin,iliter,emperaS;,Srdc^ms'T"'"''^r"-^ fequimr nullam complexit^nem i ^"^ reliflam eandem aZmmatTm r "'Tf"^ "''"^E «mnesfuasgta.es.rmroSu^'"?''-''''''^ ftemperatampervlIaduolTami™^ "r"™",? ""''^nidi> ' Sccainprimoefti„iuuen,u,e,TrpeA. ff ""''" '"P""">» *"'^'t° Plus variat i„ ficCo^a -^^!"^''^' tm.fed eafa tm non feruat eandc bZrn^ - "''da puerina&i„i„,enmte.er8onecS:&r'' d.cend.i eft de humida tmtmulto n 1 ''"=?-^"^>^'' etia Perara.ergoconri„uecreC X ^^"^.'-^«'^if Prateperame„ti5.Etperidcpa,efcLf • demr humidior refpeflu teperatc Pl' bus,quia fi aeque velocit' cxiccafcfh ■'.-"' «^"""arietati Perata continue remaneret xquaPr I,. ""'i" 'j"' ''"" 'e^ *us continue exiccabit g in tcmDerr, ' ' '""''° «r^ b«,pbabilir^ene„d.i<plluCrpu?;eW^'. ^ui ^';.*hocfi„3,ur,f,^,eIiaumUT ""''^"'' ' ^ PueriSf^jr^l^^^fpe^tofignacol,^^^^ '''C.!r'^'^''"«<'P"'-"^'«*es^^^^^^^^^^^ "iriniuuc,u,'e' "Pr°''' """'"^' P""° fi"' cemrveIoci;::,^^tdnTr'.°''i"''?^-'^^^'''"^^^^^^^^ tur itate pueri,i,T'.' "^!"'""^' * 'epeiati,ci,ius ,fi "l "!: D o c. nr. 18 '.gra excp„.i^lj[Q ■ &.vm.^.>.. K''^'">a.or,an> Pnmo anno.in. i c.tn annn r ^ ficcitace Platonis e»; ;„ 2^'5habebitPIatoin,,,,a„„'^"^ Pl«s diftabit a ficcifatc ^at.Ethuiu8pbabiIisc5eft n?.-^'" P"'"*' ^""^ "'^^^^e^ *^«.quiaquanto vclocius exicca bituffof.Platonctantodtiusaetatcpueritixegr^^^^ Et tu nicconlidera,quiaorienturmagnse intricationes. Et frigiditas maior,quam debet facit corpus immidius quam oportct humiditate extranea. Secunda cocFo^CopPo f. igida tantum no eft diu perma Fridtt^s nens Prohat PrigidirasmRiorq.debetcito reddit corpis ruVrr humidiusq.dcbethumidicateextranea,ergoha^cfngiditas ^ nondiudurat. Pnmo notafrigiditatem maiorc rfddere corpus humidius veruatem hre,tam de frigiditate naturali ci,pra.ternaturam.Dixuautemnotanterlium.ditateextra> nea,quia,f.madefactiua,etiam qualitatiuepoteftipfum red derehuniidms per mdebitam fuperfluitatu confumptionc; quia fubftannffca humiditate non reddit corpus humidius vtpateb.tincapde^tatibus. Secundo nota hoc"; tell,g, pc>nfefecundumaltcrumtrium intelleduum pofito. rum.Primus.frjgiditas maior q^debet reddit corpus humi dms oportet,d: cii corpori p vita expediat refpedu tcpe' rati.Hic etiam niftat vt fupra,quia frigrditas 8c humidi as maior q, debet reddit corpus humidius dC frigidius q5 opor tet;^qpprovitaexpediatrefpecftute>rati.ig1tficutp^^^ non d r diu permanere propter hocjgitur nec il!a fecfida.f. fngida SC humida quod non dicit Aui.Sealdus intelledus frigiditas maiorq^'debetrcddit&c aiu^ r^^^V l midumrefpeau?cpe,ati.Tet.;u*crp'uV^'^^^^^^^^ rat, humidius quia non «quale vel fitiilem feruat hSd nem ad temperatum:fed continue remanet corous eo h,,^ dius,quiafificdebiterefoIueretfuperfluitate"lia«icc™ doageretmeius humi Jum fua calid.-.as ficut tempen,r7co ..nue fimihs feruaretur habitudo,fed multo minus exiccaE vel laltem minus.ideocontinue remanet magis humidum 'ft D i'^-""'''"',' ""' l"™" f"'^'^'" compaiatn.Senfus igit T/^' humidius tcperato,fiue i.itra.fiue extra la titudinc red Jat humid.us. Con.ra.per idem frigida & hu. mida non dicjtur permanere quia continue per eam reddic corpus hum,d,us fr,gidus refpedlu tcperati. Negetur con fequent,a quia illanon pr.mo denominat temperata inhu" m.do fedlapfa,& Kacon(,nue denominabi.ur , fed alia f f rigida tm ii, humido teperata primo erat i„ lumido Jqu j I,s.en,peratxcu,cont,nuepofteritinxquaIis : vt paTe?"' d,a,s.Penes,ftos,„reIleausco„cede„dxfu„tiftJ^c^^^^ 1 ^Tn •""''"■" ' «mperamento rece densctopoteftcorpus reddere humidius «mperato fiue prxternaturalis fr,gid,«s,fiue naturalis fuerr^' p^e't in! ,ue„t.. bccunda condufio. Corpu. frigidiu TfpTra.o & „on flcc.us nec humrdius citius ad mortem merito huius a fpofinonisducit^corpus teperatum.Ethoc credfit quidS Au.,ime lexiffe. Tertia cocFo.Con.ingens eft corpus tt peratofrigidiuspertotudecurfum fuais atatfi peimanere in paffiuis temptratum.patet vbi ponawr nari.m ^ ■ r fibiliteratemperamentoinfrigidi^terecedee" tempcramentum in paflfiuis in extremo tn remiffinn.r^ ditatis, Quartaconcro.Contingenscft di^J tcperato& in pafl.uis tcperatum ftaiim fieri humid us^pe rato vbiadhuctalecorpus eritinfenfibifrlapfunfin f^^^^^^^^ t&l!^::T^ temperanti/humidit t^, XT^r- '"^.^«,^,^""^»^'"8 ^orpore fecundu vtra.r. cotra netate icpcrato in lUo extremo,fed illud eft humidu I extre/ mo,ergohocreddcre5humiducxtraiIIud extremu. Super hoc argumeto pofterius cofiderandu erit. Ex qbus colPr intelfs Irae.Frigiditas cS£:c.redditfuBm humidiusj,exrra la/ titudinc tcpameti,vel falte humidfus teperamcto cui DrinB in humiditate arquabat. Et nota.q, licet ^batu fit cb rn pus frigidu tm in humidoalicui teperato acquale per d r fum artatiuii erit cotinuc illud in humido plus exced ^ ^''^ tn dedu(fln eft euident.q, ipfis coparatis adin.,;^- r^l"^ fua^,ratufibicorr5de?tiLsaIiaValLti:ir^tt tudobefuarj^aetatninaequalitate, Contra n.,;.f j «aiofloportetaft^^^^ airumptiKoirrprnna quam.cap.de he.lica fededfutis.vbi iacob,s,i.auic, Cc q 1 I P R r M I C A ponitur frigus dominans clTe caufam hecfticae fenedutis, ct fnlibrodetebribus,6i:in Ijbrodetabe, Huicdicitur con fequentiam negando.non enim repugnat idem elTe per ac> cidens duorum contrariorum caufam, bed dehocinfra fe^ cundafen magis patebic. Erficdtas maior $ debet cito reddit fpfumfri gidius ^ oportet» TcrriaconcIufio.CompIexioficca tantum non eft diu perdurabilis.probat ficSiccitas maior debec reddit cor pus frfgidius cj^ oportctJgiiur 8Cc* Primo nota hanc pro> Siccitas pofitionem.Siccitas maior dcc»polfe intcUigi tam dc Cicoi^ dupfr» tc naturali de praeter naturam.Et hoc iuxta triplicem reUeddfjperiuspofitum. Primus reddic corpus frigidius q^oporteccitorefpedutcmperati.citius.n. fenedutem in/ greditur 8c cxringuitur cius calor c^ in tcmperato. ScciJdus rcdditcorpus fiigidius rcfpedutcperati,quia pcrducit ad lapfumcompofitum.Tertiusrcddiccorpus frigidius intra vel extra latitudinem ,ficut de alrjs dicebam. Secundo no Infrigi» ta dupliciterdicitur aliquod corpus infrigidari feu exiccari. d:^ri vel Cpontiue,5^ priuatiuc.Priuatiue infrigidatur corpus per pri cxjccari uationem debita: quantitaris fanguis Sc fpiritus , vt hydro/ dupfr, picus,6^acaufacalidafebr<ens cfi: priuatiuc infrigidatus.. Fofinue vcro pcr acquifitioncm vlterioris gradus frigidita tis SC depcrditionem pracexiflentis caloris gradus.Similiter cxiccari dupliciter dicicur.Priuatiue per rcmocioncm debi^ tae quancitatis humidi.Pofitiue per acquifitione gradus fic/ citatis vlterioriSjlicct hx ficcitates fecundum plurimum fe confequantur. Ad .ppofitum ficcitas maior cjp debct rcd diccorpuscitofrigidius priuatiue per priuationem debitac quantitatis fpirituum 8C caloris naturalis.No tamen neccf/ fario pofitiue.Nam fi cholerico potefi: durarevfcp ad finem vitis caliditas cxccdcns temperamentum hoc,a forttori po^ tcfi: in dcco tantum. Aflfociat igitur fibi frigiditatem maio> rem priuatiuam,Iicct ctiam pofiiiua alTociarc polTit : vt pa> ict in fenio» Ht penes hoc ha: conclufiones funt conccdcn dse. Prima corpus ficcum tantum poteft permanere fic^ cum intancum per tantum decurfum fuarum octatum ♦ pa^- let ponendoin ficco paucum cxccderc temperamentum,ct cum hoc caliditatem cius cffe in extrcmo rcmilTiori latitu/ dinis caloris tcmperantiac» Secunda conclufio. Intra latt^ tudinem tcmpcrantiae in acfliuis in tali corporc cuius adue> nicc pofitiua vel priuatiua varietas q^ in tcmpcraro vel fal/ tem velocius. Tertia.Non necelTario citius reddit corpus pofitiue frfgidius. Quarta, Priuatiue femper tcddit ipm frigidius. Qiiinta.Citius rcddit ficcius praeier naturam coi-pus pofitfuc 3C priuatiue frigidius ^ naturalis. Ex qui buspatet.phationemnonefifepenitus de oi frigiditatc <&: ficcitatc vPr vcram» Conrra probationem arguitur* Pri> mo quia ficcitas cft: lima caIoris,vt fcntiunt omnes.Secun^ do plus durat caliditas cum ficcitate ^ cumhumiditate.er go non cito6<:c. Argumentn colfr tertia huius fccunda ooc^ 1 .cap.f.dc regimine corporum,quorum complexioncs no funt bong.Dicitur.n. fic ad littcram.Cum autc caliditas rue rit cum ficcitate poFe cft vt complexio ifta in fua difpofitio ne longo mancat tcmpore.caliditas verocum humiditate fodata non durat» Itcm ficcitas maior debet afibciat frioiditatcm maiorcm $ debet^ac: frigiditas maior gdebet alTociat humiditatc ma^orc cp dcbct. fgr ficcitas maior g de bct affociat fibi humiditatc maiore q dcbet. Ad primii di citur q, ficcitas cft lima caIoris,eo q> cft caufa difpofitiiia ut caliditas fortius agatvt fupra ,cum quo tamcn rtat q> reddic autreddcrepoten-corpusfrigidius. Ad fccundumdicitur €^ Auice.non plus voluitnifiq»complexio calida ad con> trariam pcrmutanda meriioqualitat^s fecunfi aflociatx, vt fcil cetficcitatis velhumiditatfs ampliori tcmpore durat cum ficciratc quam cum humiditate. humiditas cnim pcr viam fuflFocat=on s caliditarcm mfnuit 3C cxtinguit , 8C fic^ citaspcrviam refolutionls qu« cxtin(flio cft tardior pri^» ina,vtpatetintucmi. A V I C E N N iS. Et humfditas maior $ debet fi ualde fuerit fu perflua uelociusreducitipfum ad frigiditate ficcitas maior.Quae fiplurimanonXuent cofer^ uabit ipfum prolixiori tempore. Qiiarta conclufio.CompPo humida tantum no diu pcr" duracprobatur.Humiditas maior $oportet rcddit corpus frigidius fi valde fupcrflua fuerit,crgo 8Cc.8c fubdit. Si autc non fuerit multum fuperflua conferuabitipfum fic prolixio ritcmporc.Ad vltimum vcro rcddit corpus frigidius c^ oportet* Primo nota.duplicitercontingitcalidum cxtin^ Cali'^'' guirvtpropofitopcrtinet.fcilicetper viamfuffbcationis 8C extin?" refoIutioniSjlicctalias dixerim cxtincfiionem , quae fic per ^up^' viam fuflPocacionis terminari vcl reduci ad illam quac fit per viam rcfolutionis,ideo dixit fi plurima fuerit. Seciido nota q> humido non exnte tanto vt calidum fuftbcare fuflfi'' ciat cofcruabitur prolixiori tempo; e.f.c^ diftempcrata fim plex in tali gradu ficcitatis alijs paribus.. Ad ultfmum uero reddit ipfum fngidius quamdebet. Contra,quiafihumiditas nonpotuitin principio quan^ do fuit maior non potcrit in procelfu quando crit minor, cf go non ad vltimum. kcfpondeo. Ad vltimum.i. in pro^ cefi"u.EciftcfenfuspcnesquofdamnonclTet verus pcr ar^ gumentum adducfium,vt videtur fcntentia Auic.tcrtia pri mi.doc.fecunda allcgato cap.vbi ponit complexioncm di^ ftemperatam humidam in procefiu mcliorari. Seciidus \\v tellecftus.Ad vlcimum.i.in fumma reddit ipfum frigidius fi forec humiditas tcmpcrata,hcctnon notabiliicr fi pau/ ca fucritj&eftmodus loquendi Auic.Tcrtius.Ad vltimu* i.procedente temporc 8C accidentibus caufis infrigidationc promouctis.hoceritcaufafaltem difpofitiua,vtcorpus red datur frigidius. Quartus intellcdus, Ad vhimum.f, cxceffi ue valdc proueniens.Humiditas rcddit corpus frigidius vt fic continuctur fermo,quaE fi plurima non fuerit ^c. Ad vl limum vcro.i.plurima facfta.Quintus intclledus. Ad vlti'' mum.f.actatisproucniens redditfubiecfium fiigidius 8Cc». Et cft confonum ei,quod diciiur tcrtia huius alleg.ca. dum inquit.DifpofitioergohabcntiscompIexionem in c]uahu> miditas fupcrat meliorabitur in complemenio iuueiuutis &fictaequaIisinci6.Ciimautem defccderit humiditas cx>' tranca augcri incipict 8c caliditas minui* Tu tamen cx hocintellige ajqualitas &f (a^ nitas magis pertinent caliditati quam frigidua/' ti. E thae quidem funt fimplices quatuor. Ponit quodda notandum.Et patct.Dc illo fiet vna qo# Compofita? autem funt in quibus fit egrefllrs ab aequah'tatefecunduutrafq?contrarietates, ue lutfifit complexio caIi'dior,6^humidi*or fimui quamoportct,autcaIidiorctficciorfimuIquam oportet,autfr!gidior &C humidior fimul quam oportetjautfi-ig/dioretficcior fimul quam opor tet.Non. n. poteft efle fri gidior calidior quam oportetnecp ficcior dc humidior fimul. Determinatde copofitis diftcpcratijs.Secirdo facit qua/ dafubdiuifione.fecuda ibiL Vnaqu?(^."lPrima pars patet. Vnaquaecp autem harum ocfio complexiona aut cft finc matcn'a,quod quidcm cft cum com^ plexio corpus qualitatefolummodo afficit i'ta corpus hac quahtatcnon afi^iciatur pp humorc in ipfum pcnetrantcm^qm' hanc habcat quahta temadquamimmutat corpus, nccp fiatnifi C-^ cutcucaliditareeiusquicalefitadigne ant fiigt ditate Ci qii cft Hi du F E N. 1. d/fateciusquiadniue mfrigidatus cR:. Autcft cu maten'a,quod quidem eft cum corpus no affi citur qualitace huius copFonis nifi uicinitatc humoris in ipfum penetrantis,in quo hacc qual i cas fuperabundas exiftit: queadmodum corpus humanumcaufa uitrei phlegmatis infrigtdatur autcaufa cholerici humorispraftinicalefit. Tu autem in libro tertio dC quarto cuiu(cp.xvi.com- plexioniim exemplum inuenies. n ^"^'^'"'«^'^♦Secundo pontt quafdam diuifiones. fecunda ^opro ibiLEtefttibi.n Dicitprimovnaquat^illarumcomplc qlibet xionum elle dupIicem.Ccum materia:^ line materia» Sinc elt du> raateria eft quado corpus folum aflFicitur qualitate fic cp no plcx, atticunr ilU propter vicinitatem humoris in ipfum penetra tis habentis qualitatem illam vel fimilem iUi,ad quam cor pusmutatur,ficutcftdiftempcrantiaquam corpus acqutV rit ab ignc fole vel niue.Econtra veroeft diftemperatia cij materia/icut quandocorpus infrigidatur caufa vitrei phle/ g"^a"s autcaIefitcacholcricihumori8 praiTini Et dc fifto riumor «rtio&lquartolibdiabebis excmola. Primri nrx^^ r.»^ u„ «m proprie d,<3um,fedet«momnc proportion.rum huv mor, ad ,pfum reduc,bile,vtchylushumiditas fecunda, caro putrtda & fic de altjs. Et ex hoc rolui polfunt dubia plur j hic adduc, folita. Primum. Diftemperantia caufa/ «exputredmecarnis,autdebetdicimatetialis aut imma> m,al,s. Seamdum.Dediftemperantiacaufataa verme f^ nl^^r ^T""^" in«ftin;s aut de lapide conten ■ « ren-l^" ■^'^P'' "'"™<>icit<irT,eftmateriaIis,quiaeft «rcp.oporrionata humorf velad ipfum reducibili. SiPr mor.m ^^"•''r "i"'"" ^^<"= materiam folum hu n, teriaS' ^"'^^"^ ^ ^d hoc vt di«£ raa e r al s d,ftemperanfa re quiritur ipfam elTc pcndentc a dcnomi""' " "'■'^''"r" ^"^^ P^*'" t,a,uram fecundum dcnommjnonern confimikniei quodeftdccorporis efTcn «a.ficut humor.humidita, vel ad ipfam reduc bil « / , Exquopatetctcomplexioaiftempetata^ndfs fr ' • ws nob,s&partibusnoftricc..poris ex rane" & H,^-'''",' non debet dici materialis,vtpendcns a verme fj^^^f, m vefica auta cofimili re.Non.n.eft ifta res corporfmit^u' extraneatjfolautignisautnixnoxalterans. ConS' dicunttf malacomplexiopendensa cibo fub form cb exiftcnte,nquan.umh,,iufmodieft immatcrialis d^nomi nanda. I terum -"alam complcxiottcm pcdcmem ab h more m bubonc circunfcripto in eo loco cr,rr.r,, ! • r copu,aueruntdcnominandameffei°ma,e.S' 'p""'^' concluduntquidamq,fifor. bibere^S^ P^"^"" aut pmprium malx q"ali,atis.&in fto3"'™ ■^'"0"" ftemperamentum caufaret.ilb diftcmMa eri d •«nda Imatcrialis. Secundo nota mS^Rjff'"^?' ^«'ein quoh»cquaIitas &c.prop, rmSa ' 1 f^''" "7 Pcndcntcm ab humore.in quo non e' 1 1 T,'''"''^ Patct totum vf<$ ad finem. Notapcnes«u(flofes rcpe HilidiJ riri tftos terminos ; fcilicet humidum , madidum , 3C infu> qu»d, 3C fum. Humidum eftadhuccommunius, &dicitur de hu> madidu midoquaUtatiue&: fubftantifice 6^ madefacftiue . Madi^ <&:infu^ dumeftcorpus fecundum fuperffciem exteriorem irrora/ i"^"*» tum.lnfufutn verocorpus in cuius profundo penetrauit hu miditas. Ad propofitum vide dCc^ Capitulum fecundum dodrinae terti«,quod eft de complexionibus membro rum. Icoq? Deuscuicpanimal/,etcuiq^me bro donauitex coplbne qd^magis meret,6(:qdeius ac^ionibus&rdifpo nibus fecijdij pontace melius exiftit. hoc at certificare philofophi eft &:non medici. Poftquam Auic. detcrminauitfuperius de complexione in generalijhic confequenter detcrminat de ipfis, Et primo admembra.Secundoad actates^Sicisannexa . fecunda ibi Ly£tates.nPrimo praemittit prarambula ad oftendendum dfuerfitatem complexionum membrorum. Secundo de co plexionibus membrorum dctcrminat.fecunda ibi LQuod autem.lPrima in tres fecundum tria praemittit . fecilda ibiLOonauitautem.ltertiaibi LEt vnicui^.l De pri^ madicit.Dicoci,Deus donauit cui.|; animali , «&:cuiq? me> bro illud cp magis meretur ex complexione , & illud quod meliiis exiftit eius a<ftionibus,& difpofitionibus ftcundum n - polTibilitatem. Primo quia dicit donauit.nota q> donum diffinitiue eft datio rei iion reftituendx pofifefie gratis datc. ^ Et dicitur donum a do das.Et dicitur i ei no i eftituendac ad difterentiammutui vcl locationis. Et dicitur polTeflfsE ad differentiam donaiionis fidac.r^iciturautem gratis dat? ad diflFerentiam venditioiiis permutationis,v5<: fimilium fpe^ comutationis. Ad piopofitum quia que deus nobis fuaim' menfa bonitateIargiriir,omnibushis conditionibus parti/' ciparc videntur.ideo dixit donauit.Dat.n.omni animali re non reftituendam.f complexionem ponfeftam ab co , quia omniaconrineteminenrerAgratistvtpatet. Etideo'inlc> gendaSancftiFrancifcifcibitur cataffe cicadam,& dnm Deum laudafifc propter dona quae fibi donauerat. Secun MebrS donotapermembruminpropofitonon folum intelligenv quid. damellepartcm noftri corporis , fed etianoftriB partibus adiacentia,vtpiIihumorcs.NccfoIumcomplexionesdona uit,fed etiam virtutes qux complexioncs fequuntur, vt fu^ pra,fed dedit eas per complcxtoncs intdligi. Tertio nota meritum eft alteri fecundom exigentiam finis debitu. Quia MeritSf igitur dedit complexiones fecundum q» conuenit operatio^ nibus,ad quas animalia & mixta Sc membra finalitcr ordi nantur,idcodedit ex complexione quod magis merctur» Dicit autcm adionibus proptcr opcrationes acftiuas &di/ fpofitionibus proptcr paflTiuas.Iiem nota q> fecundum pof (ibiIitatem.f.ordinatam,non veroabfolutam . de potentia cnim abfoluta polTct Deus animal multo perfeftius homi/ neproducerc.hoc autem certificarc eft primi philofophi, fcilicct metaphyfici oftendentis a prima caufa totum vniJ ucrfiordinem haberedependentiam eflfentialem . 6CphUo> fophi etiam naturalis ponentis etiam omniaad finem ordi> nata difpofitioni fecundum finis exigentiam. Donauit aute homini copFone teperatiorem in hoc mundo efTc eft poFe,cum fliarum uirtii fum conuenientia,quibus agit^patitur. Prxmittitfecundum dicens Dcum donaflfe hoi meliorc copfoncm qua in hoc mundo eflfc fit pofe cum fuaij? virtux tum coucnientia,quibus agit cSi^patitur. Primo nota hoc dciri fcqui cx primo.SKn.cuilibet aiali donauit Dcus cx co> pPonc qcf magis mcrec,(&: qcf magis copetit p fuis o;.oni/ bu8,cn ogoncs human? dcant cc pfcdiflTimf ^pcrfecftiflfimS lacob.s^Kauic. Cc iq tccia du' feijfa ali t]uo ex^ cellctia, Idem, Auer, Sanguis cotinu^ us cordi quid» P R I M I C A N. coplcxion^donauithominicutn fuarum virtutum cohbc> nientia &:c*Qiiod totum dl intelligendum fecundum pote tiam Dei ordinatam 6C non abfolutam quam agit median tibus caufis fecundis naturalibus. Ex quo comuniter co cluditurcomplexionis perjfedione eifc penes perfccrioncm operationis attendendamad quamipfaffnaliterordinatur* Ordinata enim ad finem menfurantur Sc difponuntur fecil dum ffnis exigentiam.2.phy»dL^ i .cthicoiji.vSt:.^. metaphy/ ficae.Cum igitur operationes fint fims complexionum , vt jn htrera dicit Auic.fequitur ctc.Quod lamen videturintel Ijgendum cum certis circunibntt^s,^: non abfolute. perfe/ ctiorc. enim operationes apta: funt prouenire a complcxio/ ne bruti temperati cj§ homin.s apopledici ad mortem ten^ dentis,quauis ilh non /it perfcdior complexio. Sed tamen illud argumentum valet complexio humana tft perfeJtior complexione bruti.ergo dedua© accidentali impedimento perKclior operatio apta eft prouenirea complexione huma na c^a complexione bruti. Vel dicitur q? coplexionis perfe dioatrenditur pcnes peifcdionemoperarionisad quamia literordinatur» Contra,quia mulraanimalia perfecftiorc habenioIt3Ctum,vr vultur^canis. homo.n. inter csctera animalia pratreodorat.fimiliter cerra animalia perfediore habent vifjm, vt aquila,vt probatur. r . de anima: $:.<;. dc generationeanimaliam.4.cai5.^.j.coni:>et.cap.deaccide tibus fenfus olfaiflus.vnde in metro dic tlir.No^^ aper aud / tu,lynx vif j,fimia gullu. Vulturodoratu, prxcellir aranca tac^u.Huais viJefohitionem.i.techni.vbiamplc tradata cft materia ifta quxftione quarta. Etunicuicp membrodonamtdecompfexio^ ne quod meretur.Pofuit ergo qujvdam ex mem bns calidiora 5C aha fngidiora, 8c alia ficciora, dC aliahumidiora^ Ponittertium,dicens q> vnicufV^ membro corporis ta confimili q organico donauit complexionem, quam magis ineretur.Ex quo fequitur cp quaedam polut calidiora <S:c» N.irandum hcq» hocficfequitur:qu'a ficuilibet donauit coinplexionem.quam profua operationc magis nicretur^ d^waliquaadoperartonem perficiendam requiruntconriple> xionem calidam,5(:ahquaftigidam,fequitur» Quod autem m corpore cft cal/dius eft fpid> ttJS:3L cor a quo procedit. O.ftendit ntmcordinemmemhroruin fuis copronibus^ Et primo ralidorum.Secildofrigidorum 6Cc* Partcs patet» Prima in rot quot ponitgradus velordines* Dicit primo q>t-escalidioreftfpiritus,deindccor a quo fpiritus proce> dit.De quocrir principalis quaeftib. pemde Qin^msjicet in hepate generet,quia cntm cum corde continuus exiftit,ab co plus ac qu/rit caloris hepar habeat. Primo nota.pcrfanguinem non oportet intclligercotn^ ncm,fed potilTimearterialem ,concentum etiam in vcnis cordi valde propinqiiis.In his.n.fanguini magna commu> nicaturcalidirasproprerfpiritustS^ vapores communica/' tos a corde. Secundo nota per fanguinem cordi continuii quidam intellexerunt contentum in concauitate cordis , cjy dam vero in a; tirrrjs. Egoautem puto cj> cum hocefiam poieftintdligi fanguis cxiftens in hepate,continuatur cnim cordi per influxu quc recipit a corde,& licct ctia ipm rccf'' piat hepar,minus tii fubii ineptitudinecalefit g fanguist Pofteahcpar,quiaeficut fanguis cogclatus, Primo nota hepar effe calidum codufum cft, Experimc to,quja ad taflum apparct cHc calidum» Opcratiotie, qui^ Chylum tranfmutat in fanguinem ^S^ hoc non fit oifi aiorti A V I,. C JE- N N iE» calido.Ex colorc quia rubcum,et quia a dominio carncum.» dC hoc cft fignum efficacius alijs. Secundo notandn hanc propofitionemhepax&fanguiscongclatusclle falfam vt vcrba fonant.Scd v'j.eft inteUigenda.hepar eftmembrum ex fanguine coagulato generatum.Exponitur.n. fic.congc latus.i.a calido coagulatus.Quia ramen in tali coagulaiio-' nerefoluunturpartcb cahdiores ign6x.f»&acre^,idcorcma pet hepar niinus calidum fanguinc» Poftquodcftcaro,quajminon'scft calor/scp hepar,propterea q? neruorum uillim ca mixti fu nt,qui funt frtgidu Nota per carnem hic intelligendam cftefimplicc.f. habe temfenfum &:nonmorum.propterenim fenfum nccefta^ riumeftplurimos villosneruorumelTefubftantiae fu3c terfecftos 3C commixtos,ideo minus calida eft hepate.Et li/ cet etiam in hcpate fint huiufmodi villi neruorum , non ta^' meneiuscomplexionem acqualiter refrangunt ficutcai nis propter iuuamentum quod habet a fpjriiu 6C fanguinc, nec etiam funt ita commixti fubftantiae hepatis* Deinde funt mufcuIi,qui'mtnoris funtcalidi tatiscj^carofimplexjpropterilludquodde ner^ uis 5<: Iigamentis eis admifcetur. Nota in mufculo dupliccm imaginamur comp^exionc*! Muf^ Vna eft in eo rcfultans ex partibus ipfam integrantibus fo cortjj^ , lum.Et fecundum hanccomplexioncm cft mufculus frigi/ ^i^P dior carne.coponitur enim vt videbitur infra ex villis car/ nisneruicS^ligamenti.in carneautcm dida fimplici non funt nifi pauci Villi nerui.Et hoc modo graduat Aui.mufcu ium.Secundam complexionem imaginamur rcfultantcni ex partibus iam ditftis Sc muho fpiritu requifiio pro opera/ tione motiua 6c fenfitiua mufculi.Et fecundum hanc cft ca*' lidior carne fimpIici.Et hoc Gen. Alq aliter dicunt q, li/ cct in mufculo plus requiratur de fpiritu pro fenfu 8c motu. ^in carne iam dida pro fobfenfu,quia tamcn valde con^ textus cft ex villis nerui 8C ligamenti quac funt fi igida non redditur cum toto illo fpiritu fubftantia illius mufculi ita ca lida ficut caro illa. Fuit autem neceiTc ipfum ex multis f/igi dis&denfis partibus elTe contextum ne facile ex fortibus motibus inflammaretur 8C diitohierctur. Contra,mufcii luseftinftrumentum motus voluntarij^&carofcnfus , fed plus requiriturdecaloreadmotumquam ad fenfum.igit, Conccdit q> pluii calorc indigetmotus ^fenfus,quia plu ri fpiritumon tamen inftro fiue membrocalidiori, Poffeaeftfpfen,propteriIIud quod eftin co dcfecefangumis^ Dicit q> fplen eft minoris caliditatis q? fit mufculusipro/» pter multitudinem fecis fa n^uinis.i.humoris mclaiicholici multumeius caliditatem refrenantis , Sc tefrangeniis plus q^ villinerui&Iigamcnta refrar^gantcaliditatcm carnis ec ^ jfHi^ mufculi. Primo nora q> licetfplen fit mcmbrum carno> fum&arieriofummeritocuius Videretur clTc complexio/^ nis multum caIidac,confiderando tamen mulritudinem hu/ moris melanoholici euntis ad fplcnem habentis eius calidiV tatem refrangcrc,videturponenduscflefpIcnin gradu fri^ gidiori calidorum mufculus. Secundo nota cp caufa qu3f mouet Auice.adgraduandum fplenc ex parte humo^ ris melancholici fuit,qu'a cx hoc in operc confurgit vtili^ las ♦ hoc enim fcito , Cdnsrcp fplen indiget mcdicinis mul> tum fubtiliantibus <S;:aperitiuis in fuis complexionibus. fci tur etiam indtgcrc cuacuationibus fortibus , 8c propter hoctsfrdceuacuanturfplenerici pendentenim eorum argri^' tudines a matcria grofla fixa. Tcrtio nota quod propter C^^' idcm oportuit fplenem efle rarum 8c arteriofum , it^ vt videaiur Arif Renii cupfc aro. Atifto, F E N. I. vi^^fdewl" in.«hepar «.'pulmonc-, fnimcf habet d.getere&: coquerc humorem valde rrolliT .uuans ad hanc decofoonem. Et colligituv hxccaufa tertio H & folenirF'"'/^T''^ ''P' ^"««'^ hepa? 1 duif M '""^•"'•«is membrorum.ca6. 4.duminqu.t. Mult.tudo venarum pulfatilium in fDle.w^ u,tproptergro,ritiemnutrimenti,vt'p,,rgc.;t& ^bS pfum. CLuartoeftnotandum hic q, licethepar Dauca, ; Pfimo nota renes effe calidos.quod arguitur. Ex fubfta^^ nalis,qu:cper^o/„a2n^ r cholerx.Etex faci rJ^ "''^' P" admix.ionem cundo nota ^ I cet tal; ™ ^■«"'"di"" calidas. Se cipimus p.n«ra"ve^,:T"7'"''"'P''°^ P»""* P"' paret.ideocSd^Tm ;^r^'' a"'';^''''"^'"'''"'"^' C3lid.;.on«mentt" bufdarsreoTpifcet '^r'"' ' '^'•"r , ''""aitBa.te S -^af ^^^^^^^^^ '""'T^ partium.&ideoaffimllo^ frig.ditaie circuftati.i '■i'>i'earumadvti,i,:;;i--r;X«-'"^ ^ feSil%"^o';.t^rrbS^ ^-'»- f^'" dc -jicularis:run^tame'nTr?^^r i';'^^™'?'^" «uiliis caliH^ i...._:'j_ ►""""=;i-at'oncni mulii rpils & fan 3thocfiibiilgitr|a rituscopFoarteriaeredurif",?' ""^"^'^'"^"^"inisetrpi *ui.iscaii5.i.-hZi^;:?r%^^^^^^^ "-c^r^artSSr finem . Dr a, ed " / '?'i^""" ' P'''"^° copRnfiad «teri.,4rstfan™^^^^^^^ «^inteU^as%adfe:SSurf"'-^-^ ^ropj^^^^^^^^^^ .nim"" '■^"guin^arterialem vena f rnLTr^^^"''^^ *''''^Paucus;i„arter.,sveropIurim.;s:oXPr"^'"'' ^ oftea cutis uol» tcmperataf; «in> Plurata"?? ^'"^" fimpIicEelTe «pino„5 »'n'ficut8inJu'^;:''^'.q'«efti.,pulpisdi8itoruS''',f^^^^ »<!l^uas,&pafC^; Alncarofimplexquo qual «.e' quafi tota hmnija hir ""^^'^ appropinquat cut.m.eft „ tunica: venaiis mig\,^''° comparatur in calido tm.in ou " tempcramento tacTtuitr ''''P"'^"^^ 9 caro fimplex. ? carofirapIexCuti,fi!,,an°''"'°"a'o magis appropinouj^ «'forepropinquius. '" "men poteftaliud membru Piex quoad complexionen, •' '"P'' cofiderabatur carofin, nawm fimul influentem.Ten,"""" '«''"".'"'c vero ad in> t . .. ^"equamvis, F«g«hasueroquod€.ncorBceftphIeg«„; D O C. 11. 10 cuod!fti;^"°'''''"'"?^^"5'''''""''^'*"'P"'"° f «g!*""' Tr,iu '°'P°'"^ P^^I^S^a- l^rimo nota ^ d.Tpofi. difpo at t.one, bumorum ahqualiter atteftari videntur difpofitioni. teftatur fic deaTfo '■""'•'' ''^"^' ^q"=«.*choIera igni, & eFntis. mum IhTS "'I' <^'e">«="«"-um frigidiffi. l^hFa Zf^amrtleS: ™''''°''?'V''"'f'^'P'''^S."aeftdu. duflex. plex.l.naturale&nonnaturale.hicautemfermoeft dena/ turah,alns naturalite, fehabentibuscomparato. Notum n eft q, 1, comparetur ad melancholiam non naturalem non oporteb,t hoc concedce vniuerfaliter , cum ex phSmatc quant.,cunq,f,igido,poirit percongela'tionem gen frTmc lanchoha non natura is. Tert o nota ad rnnr .V^ J fa probabilia adducuntur.Primum quia atteftatur e empl rofr.g,dorl.Secundumqu,agenerat'urac"f^^^^ melanchoha veroa temperato,quia medio inter caSe: nerans phlegma&generansfanguinem vtinfra videbl^ I.cetet,amauer.naaudoritaspo(ritexponi,Tertio^^^^^^ corponbus fr,g.d,oribus magis multiplicatur phlegma ^ ^ X . nM '^"^' ^'"i''"' ^"^^""^ egritudines percipimu^ Plures phlegmat,cas A paucas melancholicas.Frigidius er phIegmate,frrdiaimni.er.,:med.omeS^^^^^ Poftca pili. Notapilusgeneraturexmateriafumofaterreftripervia Pili ge> mur.vnde pars part, adhcrere poteftj.acauterti materia a calido fuht,l,ata,veniens ad poros cutis.condenfatur a fripi d.tate cut,s aeris & circunfrantium frigidorum,et in corpus quoddam rotundam oblongi.m feci.ndi ni lorpitudiv nem pori conuertiiur,cui fimilic cxl.jllaiio fi ,r,ofa fl ccedt-a hancexterius propeIIit,fecunda fimiliter coi^elafa Cicdel jncepsdonecgenereturvnumcorpusrotiindum oblonP.l Pi^^coy/ quodd,c.turp,!us. quo pater pilum tam cx materif cj ^^^^o. cxagrnteimmedrare.pfumcomplente e(Tefr.;,oidum. Sed de hoc plus ,n c^uxftione Ex his polTent concludi oluta pulchra in qurcftionc declaranda» Deinde os» Nof3o(racnfefrigida,<*ondudipofireexmatem cS-ao^» te,&e,iam ffne.Ex materia,quia terreS';;^^^^^^^ tetperdenrKatem&'duritie„..^ m:nutumeftu.uodet,amfubtilerefoluendorelinquitgrof> f im.ficut al.a agentta allantia.Ex ffne etia,quia finis olT,,-^ ? fuftctare,ad qcf reQritfixio& duritics,qfaditatiatteftant! Fofteachartilago» Nota chartilago efrmcbri* tcrreftre duR? mm.,c r fe,a natura pdudn,vt inter os &:os.aut inter os ^carn.^^ ^^^'^' mediet ne durum duro,aut molle contadu duri »^^'^1"^. ^^2° mur.Et patet hanc eiTc frigidam,Iicet minus olTer ^ Poftligamentum. tn chartilagmc urivr fchre ad chartiIaginc,ncutchartiIago ad os,&: or,t ab o(Te,qa inffxil eft fuBar onfis in extremiratc ^"^«^* e(t iHud quo iundura iundurse anncdit, fed dc hoc ifra! Dcindc chorda. Nota q> chorda eft mcbrfT quodda ex villis ncrut Si^ V menti cStcxtu.io reddit frigidfi minus ligamcto t>a ' • tioncvilloi?2ncrui,quifuntminusfrigidi lioam?.o?u"'^'^^^ Chofia lis Jndiget ct fpil alali motum & fcnfum cTu?. • inftrm,qui multum fngiditatcm cius rcfrangil" Poftpannicufas; lacob.8.,,auic. cc ii/j P R I M I C A PanlcU' Notapanmculum cfi.*eduplicem«Quidam eftfolum te^* lusdu^ gens velinuoluens,ficut psnniculus tegens immediate os plex» ciuris»5^ huncvidetur GaF.appellare membranam:qui eft a natura repertus,vt infra aliqua membra mediet, qugfuo contadu poftVnt fe lacdere. Alter efl: cuius non folum cli te^ gere,fcd etiam membroprabere fenfum./icut panniculus tegens hcpar»Ad propofitum de vtroq; potefi: uei ificari fer mo Aui.de primo.n»propter connexioncm e-us cum carne apparet ipfum e(Te minus frigidum ciiorda.Dc fecundo.p^' pter hoc i5(i propter fpiritum alalem frangctcfriditate eius, Dcindc neruus,po(lnucha,pcn- cercbrum, dcindeadeps,pofteapmgucdo,poftea cutis. Notacj> neruuSjfenfitiuus pluri indigct Cpmw animali et vitaliq?panniculus,ideo videtur minus frigidus. Neruus ciiam motiuus,quia pluri indiget fpiriru,^?^ calorc fenfiti uus fo!um,vt.4.deaccidenti.idcoeft: minus frigidus. De aliis vcro membrisin latitudinclrigidorum pontis ,in que> ftione apparebit. A V I C E N N iE- adeps rupcrnatat,'quarc etiam ad taclum apparct molHor, quarcpinguedoponiturhumidior, Patetfccundo quaic frigidioris cumplexionis aiferituradep s pinguedo , quia fcilicet ex partc fanguinis denfiori genei atur ♦ inucn itut ♦n. adeps magis denfa pingucdo,ita vtaliquo modo lumpa tur,pinguedo vero non,& proptcr idem remanct pingucdo liufdioradipeanfpif as,n.adipcexcluditeius ptcs ac^ueas. Infpilfans veio pingucdinc n6,cuius fignijcftquia ftridet pinguedo ad ign^,3c non adeps.Sed de his latius in qoiie» Pofleacerebrum» Nota cerebrum humidum elTe comprphenditur.Ex mol Ct^ \mc,3C tacftu.Sccundoexoperarione/rettioexfine. Adia- cop dimi.n.mollepcrcipitur.Ettius opcratioeft ficciratc cor/ o)^ dis temperarc,fomnum prouocare,fentire, qua: omnia pcr humidiiatem perficiuntur.Ex fine etiam^quia cum certbru fubrjciatur fortibus motibus d; alterationibns , dC fenfaiio/ nibus interioribus Sc exreroribus,facilecxiccatum fuifict, nififuiflfetcomplexinnis humidx.Et colligitur hacc ca pr^ ma tertr].cai5. 2, Contr^.tiuK co: dcbuiffet elTe humidu» Hun,idiusucroquodemcorporeephleg™,. ^^^^l^^^^^^^^^^ Humi' ditas du plex. Pinguo do drt ab adi^ pe* Scrap. Ifaac* Oftenditmembrahumida. Secundo fubdit quoddam notandfi.fecundaibiLScirctamcn.lDicitprimo q> humi^ d'iis quod eft in corpore noftro eft phlegma. Nota duplex cfthumiditas.f.accntalis fiue madefadiuaA' fubftantialis fiue fubftatiffca.Prima humidiratchumidius eft phlegma, Sccunda vero fanguis,quia mdgis eft in fubfiantificum hii midum tranfmutabilis. Contra textum,hnmorcs funt fi cut clementa membrorum.ergo taliter fibi attribuunt qim Vitatcs ficut elcmenus,fed nulli arque primo fii^iditas et hu fniditaseftattributa.ergonecphlegmari fiigiditas Schu^ iniditas, Prolfto dicitur q^ phlegmati non jrque primo attrbuumuriftxqiTalitates^fedprimofiigiditas, Alrj q» priushumidiras.pWcgma.n.eftintenfius humidum-q; frj^ gidum,vtinfra patebit.Primiautem dicebant cp fr'gtdij, qutaaliqiiomodo rcperitur humor humidior phlegmate: vt infra de fanguine,fcd nullomodo frigidior. Poftfanguis. Nota q) fanguis cft minus humidus phlegmatcad fenia datu.Coprghendit autc ronc ipfum eftc minus humiou. cja cx phlegmatc pcr vltcriore dccocflione griac fanguisJJ" quo rcfoluuntur partcs aquofae,quae plurimse funt,idco oCc* Poftca pfnguedo:poftca adcps. Notapingue/i.lardum.adcps.i.axungia ,fufit copPon?s humidx-.co q[> cx vncftuofo fanguinc gcncrantur , ^^'^.^"^^ efthumidum.funtctiam frigidae complexionis,fed dittere ter.namfrigiditatcm complcxionis nonhabenta materia: immomcrit»iUius clTent calidae compIcxionis,fed ab ago tccompIentc,quod eft frigidii infpilTans.talc.n.reddit adi^ pcm SC pingucdinem frigidae complexionis. Ex quo lacj fundamento patetquarc mcmbra dicfla inter partcs vmen^ tes enumcrantur intcrmembrajFr'gida,vt tamcn nobi&oc currcntiaadextra,intermedicina8calidas computsnt , vt 2»can.ca.deadipe.Etiam Serapiode fimplicibus. Er Ifaac de disctis particularibus.Non.n^funt iftoc partes in corporc noftro naturalitcr fe habcntes:nifi fint a<fiualiter fixae 6C fo Mx QuodafrigidoacquifiucrantJdeo volentes a confam ptionc praeferuare pingues,rencs inilgimiis cum oleis infri. gidantibus(S^:figentibus.Dumautcm vtmedianx nobis cxteriusoccurrunt.opcraturin nobis per complex'onem in cis derclicftam pcr calorcm digercntcm fanguincm hmoi vndtuofum.Sicur.n.cineribus relincuitur vcftigium calo^ ris ad'jrentis,ita in didis.idco pcr hanc complexionem ca> lcfacicndouemperatc tamcn opcrantur. Et hanc cam colli gcrc poffumus. 2.de partibus animalium.cap. 2«f*- <3« ^irbo a^adipe,Etexprcffiuslib.|.cap»9. Eccxhis patetquarc ditatem,quiainordinefrigidort!mponitfaris prope ciuc, qain.4.ordine.hic veioin ordinclu'mic'orum poniturcle iiatius.Huius caufa in quacftione vidcbiiur. Pofica nuclia. Nora ccrebrum humidiiis cfTc nuchn comprr^h-tidirur. Extac^^iii^qu a mollius.Opetaiione.quia pluies cfus opcra^ liones fant apprehenfiiTg,c]ua' humidi.. prrr pei ficitJnt. l^^f tioad cerebrum multi vapores 'afcenJpin ipfcm humci^ a teb.Quarto patet,quia pcr muhairi ciebet fcruari ccntinui^ , tas fpondilium,ad quod requir tur foliditas maior, vt. j.il^ partibu8animalii.'m.d.'.j. corijgcucaf.de nucha. Poftcacaro mannllarum,cc: tcfticulorum. Notacarncs mamilla.iim elTehumida! coplexicnis co'' prchcnditur.Ta<5iu,qu a moHes «5^ tencrac.Efi-f c^tu, qu;a ge W ncrant icm humidam, p-opciio.n.mamiltaium ad bdis Pi generaiionern ex fangu nc,eft ficut pportio hepaiis ad r.^n-' guinis gcneiationem.duoclecima tcrtij.c?p i. Similiter tP portio tefticulorum ad fpei ma cft ficut mamillai^ad l9C cl hepatis ad fanguinem , vt colHgitiir.20. terti). i.caf . 6^.2; coUiget.cap.deiuuamcntomcmbvorum gucnis. Quia iii lac humiduis 3C magis fluidnr- eft fpcrmate , t:o q> fpci ma indiguit foliditate maiori,cS: fluxib.liiare minoT i . Frimo V meliusimpnmereuiecundovt fpiiitum gi^ r.'::iuim iv.<^^ lius conferuarer,idco conclufutn tefticulos miiuis hi midos nTc mamilli?, ad radum eriam folidiore-? apparent. difpofitioneautem hoium m c.ualitatibus acriuis non ben^ rcperiiur expreiTiim.Quid.iii^.ii.rouu"^ calida. Q.uidarji temperamcnioita uicina,vt non coprchcndat cxcclfus.V ^ ritas tn apparct,q> vtraq,' caio declir.et ad cafm^ fed magJ^ tefticuli.vtiiufq; cnim cpeiatio c digfftio (S: atrtac^tiomn^ tsmaterixalonginquo^qus: indigenc caloie dominante, licet argumentum non fitcfficax. Qi omodoautcm lace" fanguineper digeftionem in mamilhs geniium rcddati"^ frigidam,infra videbiiur^ Poftpulmo. Quod oftcndir moIlities.Et quia a dominlo carneus y ^,^ tempcrctficcitaiecordis,5LneinflammeL. Eftctiam caU da: copronis fecundil naturale copFonc,liccr fecundij acc< dentalc fit frigidus 3c humidus,vt ftatim poft fubiungiti^''' Pofthepar.Dcmdc rcncs.poftca Iingua. Patet ad tacHium.Et cxopcrationcquxcft principalit^ fanguinem gencrare, Quia tamen eft minus mollc pultn^ ne^mtnus ponitur humidum» ^ Poft c a it a 0 t .1 Cff 9^1f ct n la /t )S )e le n 'e is iil ir I F E N. r. Poftmufculi.Poftcuus.Ethicqufdcmcllor'' <io,quo GaKdtfponic ea. Quiadommiocarncus,iS<:mollis*Quiatamen cftmul' tum expartjbas nerueis ligamtntalibus copolitus, ied> diiur minus humidus carne fimpUci , quod ex iupiadicfti» relinquit Auicc.tanquam noium» Scfre tn debes q? pulmo in (isi fabftatia SC na tura no eft IiumMus uehementi humiditatc. Subditduono-indaad remotionem dubibrum : fecun>' dum ibiLEt dirpnritiones,~|PrimopraEmittitimemum.Se cundo declarat.fecunda ibiLOmnis.nO Dicit primo cj> licet polltum fupra liiCLit q> pulmocft liumidior hepate , tu tamcn fciie debes puhxjo non eft humidus vehementi humiditate.Et intelligit per hoc pulmonc naturah' humidi'' late non efife vehenunr hamidii.i,non elle ita humidum cutfupra graduabaturquatidoponebatur humidior hepa> tc,quia naturah humiditate non humidior eo» Omnts.n.copro mebri naturahs fiRs e ei quo nutntur.Etfecudum fuaaccntalem complexiox nem limilatur ei quod ab ipih ruperfluit. Fr ma.PuhTioeftnatura ihumiditateminus humidus he> pate.Secunda, Acadcntali humiditaic.quam acquirit a ca> larrhis defcendentibus adipfum,ct vaporibus humidis ad ^'"I"io> c.nr7r '^''r ^'^humidiorhepatc. Probantur ift^ niscom M*^^^^^ na^ plexioet '^0?^ r r"'/''^^"o ""t'"""'' accidenralis vero '«^hri n ,rH „ ^ ^"P^i fluit.fed fanguis ex quo pulmo ^'''^^^V nplv n.,""" T^^""' '^"'"'^^"^ ' ^"^'"o ^ccior fangui/ vll '^'^Pa^^i"'^ eft multarcholerx admixtus rni^ r"" P"^"^0"e vero plurima: fupe, fluicates hu ni aGeiuntipfumpotentes.accidentaliter humedare plus Y'''''^'T ^"^"'^ f^'cundum naturatem complexio roTul ^'"^^'""'''^"''^^P^^^'^^^""^^^ accidenralcve. d^dar.li '? '^^^ n^aforem.Secundo minorem & declarauoncmeius.TerrioconcIadit. fe.undaibi I Pulmo autem.lcertia ibiLPoftcH^-iPritn. oar! ""1 plexionemmembrodebiram:rpofu^^^^^^^^^^ qu^m.Econtravcroperaccide'nraK^^^^ brumfte,,nIatitudinefanuatis,fiuenon fiait caSaX SalT^'"7'^^^^"P"^^"°" ^^^hens mcmb um ruenio^^^^^^^ p""atis,eftaccidenta!is complcxio,diftr guendo accidcntalem contra naturalem iam didam.no n €it rcquifita ad operat ones cius Pr :« i namur humiditatem naturalem^onf ^ro? -'^^^ '""'^'^ partiumipfumintcgranTum &?o^i^^^^^^^^^^^ '° '"''^^^ fitorum ad fuas opcTationes e^^^^ ''^'^"^ peiRcerctopcraiiones. Sccundonoia i la j,nS • ? bei mcmbri compkxio fimiUtur &c amnif^r ^ T ^ ^''Ponitur&glofttur.Egoauicm ficexnn ^'^b'orum,talcm obtinct nutrimcn™ ,^',7 '"l !^"'"?";' ""'AficdJIi "r^fpondct nutrimer^. K„.l . ■'^'lealp.s. Tertjo nota t^ fuperfl„i,,s „73. Tur tali gradu eft n!'''n'^'''"' complexionem affimula fufaA^ineo^gf"^^^^^ dif. quiahumidit&? f ^^^"2^»",*"^^^ ^^nt^hcns . 6C idcoc5^c.Scdd,ceturT '^"^ hulufmodi '•'^tur hoc clanus in quicltionc» D o a in, zt &multc mixto cholcrx.bt hoc quidem ipfemet GaPnosdocet.inipfo utro multa huniiditatis fuperiiuitas coih|;itur,propter illud qucd ad ip fum afcendit dc uaporecorpons , dC propter ii" lud quod ad ipfumdefcenditexcatarrhis. Ponit minoi em cum eius declararionc, Et patct* No/ ta primo cum fubftantia pulmonis lit vel dicatur £ubtU Iis,oportuit eius nutrimcntum elTe vel dici fubtile.quod no potuiteffenifielTet veldicereturcholericum» Sccudo no ta fecundum coem v am,hicfanguis non dicit multfi cho> lcre admixtus,quia fit cholericus 3c calidus,&: ficcus refpc^ du nutrimenti cutis, fed cft refpecfru illius cahdus hnmi^ (Aus.SC confequenrer q» ifta cholera magis in calido q in fic- coalterat fanguinem hunc,licetaliqui dixcrint pulmonem rcfpccflucutia cfteficCLccomplcxion s quo ad compIexio> ' nem naturalem, Et dicunt illud intcIIe/iHe Aui, dum di^ xir:ipfum nonflTehumidum vchemenri humiditare.i, rc^ fpc<nucutis,quia refpecftu acqualisad pondus non dicithu miditas vehemens.Etadducuni ligna fumptaa nutr:mtto quia f^nguinc calidiflm>o,a fubtiljtate,a leuitate, Sc fpogio fitatefutjx.Itcqa cotinue recipit fumos .SJratarrhos , nc ib lis nimis humeciaret.hacc tn pofitio non placct, Poftcp igit fice(lrcs,hepar multo magishu^ midu e pulmcne humiditate natural»,&: pulmo magis cft madefacf^uSjhcethumiditans mora ip fum in fui etiam fubfiantia molliorem fccerit. Concludit quoddam.Er patet in littera* EtdifpofirionesphVgmatis d{ fangumisita intelli^enda? funt . Phlcgmatis naq: humecSa^ lio eftfccundun-! modum madefacicndi.Etfan/' guinis humcc^arfn fmindum modumaugmcn tumfacendiin fubftanria, Nota hic innuit iftas concIufioncs.Prima phlegma acci''' dcntali humiditate eft humidius fangiiine.Sccunda fubftan tiali fiue narurali eft contra. Tertia concIufo.^Licct ita fit: abfoluteramen phlegmaeft humidius fangtiine,quac ponit ibiL Licet phlcgma.l Secundo nota cp licct aliquo modo fic fe vidcatur haberc phVgma ad fanj>uinem,ficut pulmo ad hcpar,drntcr tamen dicitur pulmo Sc phlegma accidcn/ talifcrhumidius .pulmoq'iidem,quia in fehabct humi> ditatcm fibiaccidenra1cm,pblegmaautemquia membro^ rumaccidcnralitcrhumecrtatiuum,neccflrarium cft tamen humiditatcm fuani elTe phlegmati naruralcm.Ex quo patet quomodoctiafangnisdiciturmagi?humidus naiurali hu/ miditatc quia.f.membrorum magis c^ phlegma naturali^ humccftariuum. Tcriio nota.non cffe intentionem Auic* fanguinem non cftemcmbrorum aliquomodoaccidentali rcr humccftatiuum;fed vult fanguinem magis naturalit 6C tninus accidcntaliter,ccontra vero phlegma. Licetphle|2:ma naturale aqueum pleruc^ Cit maioris humiditatis q; fanguis. Ponittcttiam conclufioncm. Sccundo probat ib'LHx pui^p/ fanguinc.l Prima parspatcr. PrimofTO aphlegma na ^gj^li^ turalc dici aqucum,quia ekmcnroaque proporiicnain. Vcl dicttur aqucum rcfpecftu alicuius fpeciei non naiuralis phlc T . gmati8:vtcft^Tfeum.VeI d citur aqueum rcfpec^tu fanr ^"P fiu^.cutus rcfpcc^u cft fuperflue humidu. Secudo nota* h-ccftdirpTcxlra.rrima dic/tprmAS:: eftmeliortS: clarior, Sccudarlcrnqj,qcf'notantdr,ppph!egma a difpcne fua prima diuer(um no eftc fcmpcr tale,vcl cn rhlegma ct fan guis funtin fuis nalibus difponibus quod plcruci: cft. p I ^ guisiuntmiuwuu jDUbunpon^Dus quodplcruci^eft. u raoautemnutriturcalidiflimo luigjiae Exranguincenimcum quantud.geri debct P R I M I C A di'gcn'tur»multum humiditatis cx eo rcfofuitur, qu^ erat plilegmatis naturalis aquei,quod ad ip fum conuerfum fuit. In fequenti bus autem fcies q> phlegma naturaleeft fangufs, qui ahqua con uerfus e(i conuerOone. Arguit ad conclufionem fic.Ex fanguine.f.ex phlegma> te generato dum complctc digeritur,eius fuperfluitas,c5<: iiu miditas confumitur.ergo phlegma cft multo humidius fan guincconfequentia patet,(^ antecedes declaratur infra, du oftenditurqjphlegma noneft nififanguis diminute dcco^ <5lus» Et nora cp illud argumcntum tener potiflimc ; quia haecdigeftiofftacalidohumidum fuperfluum cofumcnte* Cotra,quia per idem fequereturfanguinem eflfc humidio/ rem lacfte» Negatur confequcntia*Et tu vidc fupcr capitu lo de modo generationis cmbrioni»» Resautficciorquaccm corgc funtpih',fant cnimexuaporcfumofbqui cleuatun Refolutii nanq^ fuit in eo de uapore mi xtum erat,&: pu ra fumofitas congelata remanfit. Ofidit partes ficcas.Et primo ofidit pilum efl*e in gradu primoficcorum.Secundoofircndit os eiTe in.2,ordine.Ter tiooflienditordinemaliorum.fecundaibi L^oft^ea cfl:os.n tertiaibiLPoftosautem.l In prima parte probat hanc Conclufioncm.Piluseftresficciorquacfit in corpore nro> Probatur.pilus gcnerarur ex vapore flimofo a calido cleua^ io,a quo refolutuni eft illud de vapore,quod ei erat admix/ tum,5^pura fumofitas congelara remanet . ergo pilus c res ficctor.confequentia tenet,quia nuUa alia res in corporc no^ ftrofit exmatcria terreftri congelata:immoomnes vidcnc pcr digeftionem fieri,c^antecedens Auic. derelinquit tanq notum. IntcUigendn primo pcncs audorcs repcriri iftos terminos,quibus tanq fynonymis frequcntcr vtuntur,pro> Vapor P*"'^ difFerentes.f.fumus,exhaIatio,d<: vapor» Eft.n, cjd & ex vapor corpus aereum veraqueum.Exhalatio vero proprie halatio ignfa» Vndeprimo methco» Dicoautc vaporc velut aqua» ctfumuf Exhalationem vero velutignem.Fumusautc cft terreftrc Ariftot» -corpus ,a calido fupra violenter cleuatum, Ad propofiium matcria cx qua generatiir pilus non cft vapor,quia talfs no cft tcnax,nec cxhaIatio,quia illa non cft apta nata retiner?, crgo eft fumus vel vapor fumofus terreftris no multpfub^ tilitatis,quia cxhalaret^necgroflfitiei^quia no penctrarct,fed tantac,vt in poro rcrineatur donec congcletur , dc cxpcc^lct propulfionem ab alia fupcruenicntc materia.Secundo nota -hic cxplicari caufas gencrationis pili. primo agens rcmotfi cft calidum,quod eft velur vrcns. vnde in pilo cft modica de digeftione.Dcinde materia,quia vapor fumofus SdcDc indc expUcatur agens immcdiatum coplens* Et forma , cn diciturcongelata.complcns^n» eft frigiducongclas. Et fic aliquo modo patet eius forma. Tertio nota non eflfc intc^ tionem Aui.totum humidum eflfea pilo refolutum, quia fic non ftarct glutinofitas 8c continuitas fuai^ partiij , fcd vult plurima cflfc facfiam ipfius confumptionem . non tamen to talem,fed tantarcmanfiflfc vt conferuetur cotinuitas cius» Poftea cft os.ipfum nanc;^ omnibus membris dunus cxiftit» Probat primo os eflc Ciccms oibus mcmbrcs» Seciido q> cfthumidiuspilis.fecunda ibi LHumidius &c.~I Primo arguit ficOs eftdurius omnibus membris,ergo cftficcius, r>. . . . ^°"^'^^"^"tiatenet,&aflumpti3patEt. Notaduritic qncj? Duritiei fieri a fngido^qncjp a calido.ExcmpIum primi, vt in glacie, gno du^ E^^«lP^""^recundi,vtinlatcrc,luto,ofl-c,&:c,Pnmaarguit plex. fng.ditatem.fccunda ficcitatc.Debct igiti.r intelligi talitcr ag.inicntaAui.O«eftduriusaItismcbris,a:cuhocacalf> dogeneratntalc.,g,tcftvcIdrficc.^Qno;rgodiftinguiet difcernidebctprimaduritic^afccudaalibi efcfutado cft. A V I C E N N ;E, Humidiits tamen pilfs cft» Oflis aanc^^ gcnc^ ratio eft ex fanguine; Probatur os cfic humidius pilo.Primo ratione. Secundo cxperimento.fecunda ibi cum dicit LNos autcm»! Primo hoc.Secundo concludit corrolarium.fecunda ibi LQ.uapro pter.lPrimainduas ficutduplicic probat.fecundaibiLCu lus fitus.l Primoarguit fic.Oflis gcneratio eft ex fangui ne,ergo (&:c.tenet c6fequentia,quia no fic cotingit dc pilor Cuius fitus eft fitus qui humores naturales fi,/ cxiccat locatus m eis» eft Arguitfic.fitusoflfiseftinmcdio,quia humiditates hu/ morum multum exiccat os. Nota cp os dicitu • naturalic* carnecircundatum.ideorcfrangiturcius ficcitas ab humidi tate carnis.quantucunq^igiturnonforet ex matcria oshu^' midius pilo,remanet tamen ex hac contraopcrantia humi> dius. Contra,quia pilus eft flexibilis 5^: os non , crgo pi> lua cft humidior ofte. Refpondetur hoc clTe propter fubti litatem. Contrafubtilieturos.frangcturtamcn. Aliter hoc cx modo permixtionis humidi cum ficco.vnde contin'- git res ficcas eflfc plicabiles ficut piUis,6<: humidas rumpibi les 3C comminuibiles vt glaties.Et tu hoc cofidcra cx quar tomctheororum. Qiiapropter os mufta nutrit animalia. Pili uero nullum eorum nutriunt,aut fortalTe fl nu^ triuntexeis aliquod, ualde eft rarum 3C extra^ neum:ficut exiftimant quidam q? uefpertilioncs eos di'gerant,&: in eis deledentur. Patethoc/ ^Nos aute cu duas quatitates cfiis & piloru i'n podere aequali aflumpferimus, dC eas in cucurbi ta alebicofupcrpoOto diftillauenmus.egredict exoftepIusaqu^.8^pIusoIci,&'remanebit mi^ nus fecis.os ergo pilo humidius eft. Patct hocetiam/ , Poft os autem in ficcitatc cft cliartilago. Ponit ordincm aliorum mcmbrorum,dicens q> poft os in ficcitatccftipfachartilago,qux eftduriorpoftos, ^eft quafi de naturaoiTis. Poftealigamcntum.Poft chorda» Dicit cH5oftcartiIaginem in Cicchate'e[h I/gamentu fW fum.coc;^ficfehabetadchartilaginemficut chartilago ad os.Et pe r fim.Ie poft chartilaginem cft chorda» Poftpanniculus. Contt^a,quia com ponitur cx villis nerui Sc ligamenti fi/ cut chordainfra cap.de membris, Dicendum cp chorda peruenitad maiorem duritic(5efoIiditatcm, quia habct for^ tiores motus fuftinere.&: quia panniculus habet tcgerc mc> bramolIia,nefua mollitie Iscderetur. ideofortepanniculus tcgens dura pofl^et cfle non minus ficcus ct durus a chorda fedhocnonexprefl/t Auice . relinqucns tanquam facilca nobiscompraehcnfibile, Poftartcri^.Poftucnar Qpia funt vcnis magis durae 8C panniculatcs, ctiam dc/ bet dlefortiorcs ga motibus fubrjciilt,& „6 vcng. Ponunt aot paru eleuatx in ficco»qa Aui.imaginat eius ficcitate ab numiditatcfanguis &:fpus tcperariJdepatctdc vcnis 8Cc, Poftnerui motiuL Ptoptcr ipfos indigerc plutima fixionc, Poft diB tipi AU iEtatis diffo mf tiplex. , F E N. I, Poftcor* Hocpaceu Poftneruifenfu , Dicit Aai.q, poft cor ponuntur in ficcitate ipfi tierui fen' lus,eo g i ipii maiori indiget poiribilitate 5c m.nori fixione, MocionisenimnermFrigidiores <^ficdores fimul ex!(i:untceaiperamento. Nerui autem fen rus.frigidiores quidem/ed non multum funt te t)era;ii^to[kciores,an:forta{reruntei propinqui ^ neq^ etiam in frigiditate funt ab eo uaide re^ moti,pofcea eftcucis. Contra.Primo quia motus fit pcr caliditatcni. Item plus de calore re^uiritur ad motum cp ad fenfiim , vt,4,dc accidenti,5(i, i ,inteiiotum»i>itur non frigidio. es funt moti ui l.nhtiuis. Noia hic primo cp Auic.comparat folu motl i|osadkniitiuos,cS^pe. cunfequens motiuos & fenfitiuos limuUdfenlit.uosfolum,eoc}, omnis neruus motiuus eil Icn,iciuus,fednonecontia, vtcolfr loco prgallegato» Sc/ cundo no;a,ncruoseirecomplexionisfrigida:facile coprg. he: d, mr,.ja,a am membra exanguia, Motiuos etiam dfe complex.on.s iicc^ coprgliendirur,q,..a in motu requnitur ,hx<o,v^ aucem nerui fenfus lint ficc, non eft euidenter ab au.tonnusp,obatum,licetforteiioctaau experti fuerint, ueo han lum eorum tefiimonJo. Sciendum tertio cp ner ui fen.ir.tu fdum,puta .jui fu„t inarumen.um tac-rus , funt ^ecundum vtraq,contrarietatem tcmperanKnto faiis pro^ ^u-nda 1 ^ '^r^^'"^' P'"^""^ negatur^confe. TtZt^^n^ feu..dum concederet b'o n^, ; ^^^"7^l^^eadift.moperationem daco a cere. ■^cut de ' ol ^ t^"^ ''^' calidiorem; iicut de aii,. plunbub fapra didum eft.quare 3Cc, CapituIa.licertiumtcrtiedo(fir/n^,quodertde complexionibus actatum dC gencrum. Tatcs omnes fcft quatuor. Aetas ado .•"^;v'^"*",^^^^^^»-^tasadoIerca^^^ ii^ ^^^^'•^"^^lJad.xxx.annos. Pofrea T7 ''^^^^^^ cofiTrendi qu^ uocatur ^ras pu:chntudinis,etertf€reur.]jad.xxxv.aut.x! an nos.tf ^rasminufndicumuircirs non amicti. turmanifefte,a:htce^:.tasfenec^utis,qua.f^^^^^ eju^ad annos.fx^ Ereft.ra. minu^ndi cum ^amferta uirturis debiU'tate,& hic quidemeft . *tas renium,a^ nnis uitse. ^^cclaratdecomplexionibus aeratiifr» r.,,-*. «^. i i ^•^nr.-tuntur,f^fimiliterfexuum,C.l^^^^^ l^-^ dic.V.LSecundum aJuerfitalem v ^Tp; LT^^ r ' 'f;numen,^ :rtarum.Secundonot,Ccorn^^^ ^^^'^^ dM^^^^^^ibiLlnfantium veronPH^^^^^^ ieS;r/-"-s-n^of^ l'*^terap3t,; D.a^ pr,moomnes setates elTe quatuoT^c. rtes. a,ida r '''^ nota a:tatis plures dantur notiffcario ntione^c^t";^^^^^^^^^^ animal s^qtlJe ^Pc?^^^^^ Alq a^ras eft terminus vitx , Aln,xtas eft difpo^^^^^^^^^^ "'^"'^^^ ^iminuitur, Iirerattributa,tempor,l 7"^ ^^'"^'Pa^ riam proportionem ci menfurata, fecundum va> le. Albertus aiitem mao ""'"'"ru ^^,^""^'^""^ ^adica^ cf^rute defcribit xtatemTc^r '""'"'"'^ ^ ^"^"^ uente rel dumjn quo virlf vi fur^moaim veloperatio^^:^':^.^'""^^^ D O C lU. 2t Concniator vcro.dria. KJ.fic actatcm pcrfecTte defcribit» Concu ittas efi: difjjofitioanimalis permanentioi:; mediante com> plexione rebus viuenobus aitnbuta,ex adione calidi in hu niidum,^'cuiufdam nifiuxu caufaca,tali periodomenfura^ ta,quo illud augct,aar,decreilic,&' maniFeae declinat, Sed huius diff nitionis decIaratiOjin quacftione pafebit qua qUC> ritur. vtrum quatuor funt actates. Et ii confideias,quida indefcriptionibusd;«ftispera:tatem intellexerunt tempus menfurans ipfamdifpofitionem prouteft tempore menfu/ rara* Ex illo patct cur non diffmit actatem hic Auic, quia videlicet fumitur pro ipfa difpofitione menfu; ata , Sc fic cft complexio,quje iam diffinita efi.Caufa piobabilis eft. Sed ^babilior ea,quia non placuit. Notafecundo q, ex acflio nc cahdi naturalis in humidil ab intra in nobis quatuor gc^ neraIesreperiunturmutafiones,fecundiim variam propor tionemcalidi adhumfdum,Quandoq^.n*caIidum natura-' le habet ad humidum proportionem talem,q> fpfum potcfi: cxtendereadmagnasdimenfiones, Quandoq?non pofeft ipfum humidum,proptereius tcrreftrcitatem ,amp!ius e\> tenderc,I:cet poflfit ipfum fub ocquali mcnfuia conferuare, <S(:corpu&fub^qualfrubore. Quandoq? au^cm intantum teneftrificatum eft humidum,vi calidum non fe polTii co> feruarc n menfura acquali,quare dtxrefcit calor &. corpoi is roburin •^iuanritare^licetnonmanifeft^declinet. Quadocj veromanifcftedecl nar.Etpropterhoc quatuor funt ata/ /Etates ^ illud eft fims vitac.Dicitur autem adolefcenfiae.t.crt fcen tia-.Adolefcereenimeftcrefcere.Etdixit e,e. quia huiuf^ tTiod< actati^i longirudoS^bteuiras vaiianturfecundum va rietaiem complexionis natui alfs» Adolc(centiar uero a?tas diuiditur.f n ^tarcm mfanriae&rli^cquidemeftcum membra pueri no.idumadmotiones 6^ambulandum funtap ta.Ef in aptatem dentium plantatiuam , qu^ eft poft ambularionem &'anrequam fit fortts,6^ iU lud eft cum nondum gingiuae fiint omnibus dc tibiis repletap. Poftea cft a? tas concuftionis , qua: quidem eft poft uehemctiam 8C natiuitatem de^ tiumAanrequam poIIuantur.Deinde-eft^ras ali?ulema i;ue!alguadi,d:rchaci.cu abeoegrey ditrperma,quaeeftquoufc^barbefcat.Pofteaeft a:tas fortitud i nisrquae cft donec finat crefcere. Notandum primo q, hanc artatcm fubdiuifit : quia plu^ res in eaab mtra percipiuntur mutationes»Primo.n.nogra dirur,nec loquitur.Dcindc fupcrueniunt dentes,et graditur &' loLiuitur.Ueinde concutitur,& fortibus motibus mouc> tur.Dcindc poIIuitur,poft barbefcit,(&: compIetur.Quia cr go in hoc tot mutaiiones pcvcipiuntur.ideo fubdiuidit Se cundonoradiciturinfans,qiiia notans.Puer vcroquafipu rus,noncoinquinatus v;tijs.Etdicituracias plancaiiua den tium: -ju.a lam dentibus replentur gingiuy»Licirur eta^ co ^^^^" cufiio.i;8,aur qu^a fortiffcato tunc calido valde fuprr humi <^"^^^is dum rcfpeaueiusquodprius^videturq? quafiillud coiicu titur,aur quia in hac ^cate fatis vigorata virtute motiua,pue ri iptouidctibus 6l inordinatis cocutiunt motibus aut qa in hac actate incipiilr pucii^^puellxadlibidincincitarf &co cuti,5^ qnv^ faperflaitaiem dic^am alguadi expcllere» Jnfantium uero Colum ab in/antia ufq? ad nix uentutem complcxio incalore fcre remperato in humiditate fei e fuperflua exiftir. * DecIaiarcomplexionesaerarum.PrimoJncalido 8^ fri> gido.Secundo in humidoc^ ficco.feamda ib- LSed puero^ rum.-lPrimooftenditqualiseftcomplexio adolefcentiirm &iuuem.ni.Secundofenum.T crtroconcludit.feamda ibi LPoftcaeft fcieiidum.l teniaibi LQuod igitur,-] Prinjo Intans,' Pucr. yttasco P R I M I C A t>ftendit quatis fit complexio itifantium.Secundo circa co> parationcm pucrorum ad iuuenes tangit varias opiniones* fecunda ib L^^cdici autem*l?rima pars patet. Notanc' dr in humidirate fere fupe: flua,refpe(ftu iuuenij,aut in rela^ tione ad operationes,non tn lefpecftu ipforummet. Mcdid aute antiqui inrer fe diTceptauerunt dcduabus caliditatibus puericfac , & luuentutis. Fuerunt enim eorum quidam , qui dixerunt q? caliditas pueri eft maion Primo ponit opinionem alioi^t. Secundo GaP. fecunda ibiLGar.autem.li^rimo primam.Secundofecundam. fe/ _ cundaibiLExeis."lPrimoponitprimam.Secundomotiua ib;L^tpfopterillam.~lPrimaparspatef. Primo notan/ ^ dum perpucritiamhic intell gi totam aetatem crefcenriac iuuetiis» jjy^ adolefcentix.Per iuucntutem vcro aetatem in qua non amplius crefcendo procedit,fed ftat. Et proptet illam plus crefcit. Primum motiuum .Puer propter fuam caliditatem p!us crefcrt igitureius calidltas cfi: maior.confequentiatenet, eo c;^augmcntum(Tt a calido,ideo maiori exifienteangmcnto concluditur maius elTe calidum ,ficut cx maiori effedu con cluditurmaior caufa S^c, Nota.plus crefcunt.f. c| iuuenes cft coparattoabufiua,velnon vera. Aliter plus.i. vlierius crefcendoprocedunt,6<:fuppIe iuuencs non. Ideoc^ omncs eius operationes naturales de^ nderq dC digcftioriis funt maiores, dC dtutius durantes. Sccundo argutt fic.omnes opcrationcs naturales.f. digo ftionesc5<:appetitusfuntmaiorcscX: diutius morantes,cr/ go&c.confequentia tcnet,co q> omncs iftac operationcs funteffedus caloris. QmcaIorinnatus,qui'{neft ei's cx fpermate, magis eft aggregatus:8c: cft minoris tempons» Tcrtio arguitur fic.Calor innatus qui eft in eis a fperma te:eft magis vnitus,fiuc congregatus,^ cft minoris tcmpo j-iSjfg tur &c.tcnct confequcntia,quia 3C virtus ct calor ma gis aggregatus & vnitus cft fo' tiorcSt: maior diuifus , Sc antecedens patct mimis enim fubfecutum eft tempus poft generationem puerarum $iuuenum:vt patct, Et ex eis ftierunt qui' dixerunt q? calor innax tus in luuenibus eft ualde fortior. Primoponithancop-nionem. Sccundomotiua» Tertio foluit/ecunda ibiLCl,'oniam.l Qiioniam eorum fanguis eft maioris quanti tztis.SC magis fpiffus , idcoc^ accidit ei's fluxus fenguinfs ex naribus plus dc fortius. Ponit motiua quatuor fiue rationes. fecunda ibi L Ht corum.ltertia ibiLHr cp iuuenes.nquarta ibiLEt ipfi.l tcr tiaibil Defiderium."! Prima ratio,ranguis iuiienis cft ma io^is qaantitatis 5C fpilTior^igitur cS^c.confequentra tenet,c,a fauguis multi plicatur a calido 3C infpifTatur, SC antccedens patet,c]uia plusaccidif eis fluxus fanguinis narium ♦ OC hoc a:guit eorum fanguinem cfife magis bullientem. Etqjeorum complexio plus ad choleram dc^ clinat , e>c puerorum complcxio plus dcclinac ad phlegma. Sccunda ratio.Complcxioiuucnum cft magis cholcrica, ergo cft magis caIida»Et econtra,pucrorum cft magis phlc A V I C E N N gmatica,Cfgo frigidior SCc^ Etqj luuenes uehementioru motionij exiftut motus ucro non eft niQ propter calorem. Tertia i atio.Iuucnes funt fortiorum motionum, 8C non fi[ motus nifi a calido,ergo dCc* Et ipfi ctiam uehemcntioris iftimbrae cxiftut & funt mehons di'gcfti'onis,&: hoc ex calorc. Quarta ratio.Iuuenes funt fortioris iftimbrxti» Fortiorii digeftionis,qux non fit nifi a calido. Defiderium nancp non eft cx calorc , (ed ex fngiditate. 1 deoc^ caninus appetitus.cx fngtdita tc fa^pius contingic Soluit motiuum iftorum dc appetitu. Secundo declarat propofitum.fecundaibiLSignum autem.l Dicitprimo iftos exappctitu puerorum male arguere,quia appetitus vi goraturafrigido,cuius fignum, quiafreqaenter fft appcti/- tus caninus a frigore.Et nota quarc dicitur appciitus cani^' nus.Et quarc dicitur adio corrupta. Signu aute q? uehcmcntions iftimbrae iftt exi ftanteft,q? nec^naufea c^ccidit cis, nccp uomftus, necpfaftidi'um,quemadmoium contingit pue^ ris propter digeftiuae eorum mahtiam, Decfat iuuenes erfc vchemctioris iftimbrg.i.digonis, qa eis non accidit frcquenc vomitus vel naufea ficut pucris.. Et fignum q? corum complexio magis cholc ra?pertincteft,qjomnescorum a[»gritudines fijt caIid(^^,ficatfebristcrtiana,&:eorum uomitus ta tuseftcholericus,aFgritudines autem plurimse, qua? pueris eueniunt,funtrrigidap8(:humid^,et corumfebresfunt phlegmaiicap, & plurimum quod uomunt eft phlegma. Declarat illud qd'fumpfcrat.f.cj» coplexioiuuenu /it ma gis declinans ad coleram,quia omnes fug argritudines funt quafi colericg,& puerorum phlcgmatic3e,etiam plurimum quod vomuni pucri cft phIcgma,iS£: iuucncs cholera, Et augmentum quod eft in pueris non eft pg fortitudinecaliditatiscorum, nccp cft nifi pro-^ ptcr multam ipforum humiditatem. Soluitaliudmotiuumillorum fumptum ab augmcnto» dicens augmentum non elTe proptcr calidum , fed propter humidum fiuchumiditatcm.Eadem.n. velminor menfu/' ra caloris in fubiediohumido poteft augmentu faccrc,quae tn in fubiecfio ficco augmcntum facere non valeret, Maximum etia eorij defidcriu fignificat calo ris eorum diminutione. Hat qutde funt duai^ fec^arum fententi»,&:i'pfarumroncs* Hoc ta(5lum eft fupra# Galenus ucro am^abus fcc^iscotradicft.dicit n.qu6d corucaliditatcs inradiVcfuntxquales. Poniiopinionem GaF.Secundo declarat cam.fccadaibt LEthuius.l DicritprimoGaP.ambabus fet^is numcra^ tis cotradicit,diccn8 q> pucri 8c iuuenis caRtatcs funt xqua les in radice,licct caliditas pucri fit maioris quantitatis ydC minoris qualitatis.t.acuitatis.Econtra vero caliditas iuuc/' nis cft minoris quantitatis 8c maioris qualitatis.i.acuitatiSr Primonota»AuiCftefpondcndoadiftam quaftioncm itt^ nuic C di C dr lU! exi ali Pli C; tir rel dc dupFr. Corpus ius vel «xtefius alio du' pliciter. Calori derfDie/ <^um du Plex: F E N. 1. nuit hic tres concluiioiics^Prima.calor pueri 3C iuuenis (m aquales in radice.i.rn gradu.Secunda.calor puer. eft maio risquantitatis (St^minoris qualitaci^.i.acuitatis calore iuue> nis. Tertia conclufio.calor iuuenis e il econtra. Secundo nota cj» .;aP.contradicic his fedis in prima conclufione . in alrjs.n.fortenoncontradicit,ideopoceft poni medium in^ ter hos. Tertio nota calorem qn:^ fami pro qualitate Cu gnificata per lioc abftradum caliditas.frequenter autc pro corpore calido^vt fpiritum calorcm appellamus, hic fumit calor primo mo. Qliarto nota per radicc intelligendil e(Te gradum.namperacqualitateminradice denotatur xquali^ tas in calorc pueri SC iuuenis aliqua.S: no ni(i gradualis vel intenfiua,quia extenfiue funt tam ratione fubicdi propri] q ratione fabiecfti comunis inacquales. Et fuit hic modus Io> / quendi,ut credicur penes arabes,radicem gradum incellige tes forte metaphDrice,qui3 ficut ex radice cofurgitillud cu> ius eft radixjita ex gradibus confurgit forme intenfio \^el ef fentia. Qiiinto nota ad veritate huius prime cocFonis opor lere poni alia paria in rcgimine,copPone nali,vt patet, Sed puerorum caliditas eft maioris quantua tis minoris qaalitatis Jdlicctacuitatis. Et lu^ uenum caliditas eftmtnoris quaatitacis, dC ma^ lons quahtatis.f acuitatis. Secundacodufiotada eft.Procuius intelleau funt tria notanda. Notandum eft primo vnum corpus dici polTe maiusvelextenfiusaliovelmmusdupliciter. Primo mo> dorationedimenfionum propriarum.Secundocomunium vel extranearum.ExempIum primi.Si in vafe vno fit vna libravmipuri:S::inaliomedia.primum vinum eft exten^ lius ratione dimenfionum propriarum c^fecundum,vtpa ter.bxempUi fecundi,vt fi primo addat libra media aqu jc, ita q» lecundum imaginationem totum aggregatum fiat ui num extenfum extenfione vnius librx cum dimidia . vino lecundo quod erat libra mcdia addat libra vna cum dimi^ dia aqnc,.i<:fiat totum vinum SCc.vt duarum librarum. pa tet q, ratione fubieai comunis maius eft vinum fecundum piimum,licet ratione fubtec-ti proprn maius fit primuni fecundo. Adpropofitumcalorinoftro duplex correfpon decfubieaum.Vnum.Cproprium,6L^ilU.defthumidumra dicale a generatione cocrac-cum.talc.n.ciuia maxime aTretl cO:purum,eftipfius optimcfuftcrat!.^um. Aliud eft fub' ieetumextraneum,vtefthumidunKxnutrimentocontra^ ^ium,qaodquian^n eft a:quebeneca!oris fuftentatiuum licuta.Kradumagcneraiione,diciturfubieAum extraneQ rcrpec-tue.us.Aggregatum autemexhis poteft dici fubic. ^um comunc. Ad,ppofitum cum dicitur calorem pue. ri elle maioris quantuat.s,,ntel!iai,ur hoc ratione pprri fub icdl, ca!oii..hum,dum.n.a generatione contradum «n pue toamplmseft qj tn luuene.econtra veroin iuuene amplius «ltlium,dumexnut.imentocontradtum. Exquibus oe r i""^''' ''"'""^^' conclufiones. Prima ra "or,efab,ccftipropr,iinpuerocaIor eft amplior. Secunda rationecxtraneivclcomixtiamplioreft inim.Pn^ q - "&eS^^^^ Pwerlp^^ptr ^^^-^ZtjT'^^^''' " ^^^^-«ocaliditas puc co,fecunduSf hum,do,a1iis par.bus ^coniunda fic> /iccitas pot&^^^.^^^^T "''^^^"^^^^qui^ ditas ficcitati n P'''^*^ """^^ caliditat.sprodudiua,&caU doq^ficcitasfi^f"^"^^";'^^^^^^ lidum redditur caufa,qua fub ecflum ca. telleaustertixcrndufi^^^^^^^ Exh.spatetin. ^ Ethutequfdem dedaratto,ficatip(cd,'dt^ «top nemurunamfolarncaliditatem mmS ra,autcorpusfubtilecaIidumunum in quan S D O C l\U 2i tatc qualitate fn fubftantiam iuimidam mul' tam femeIpenetralTe,Gcutaqua,6(:aIi'a uice pe^ netraile in fubftantiam ficcam dC paucam , Qcut lapis. Etcum fic fuent,^nueniemus caliditatem aqueam maioris quantitatis,&: mollioris quali^ tatis &:calidicate lapidea minoris quatitatis , dC acutioris qualitatis.Etita debesagnoicerc cali^ ditatem,qa^ eftin puer.s dC iuumibus. Declarat illas concIufioncs.Et primo cxcmplo. Secndo probat.fecundaibiL^^ucri.n.n Dicic primo exemplum eius quod eft didumeft hoc,imaginemur vnam folam ca liditatem in menfura,aut corpus vnum calidum fubtile 8c inquantitate5(:inqualitatefemel peneciaire in fubftantia multam aqueam,5c: alia vice rccepcum elTc in fubftantiam laprdeam paucam.Tunc cum fic Iiierit,inueniemus calore aquae efife maioris q.jantitati3 5C mollioris qualitatis. Ecoti tra verocaliditatemlapidisacutiorisqualitacis 3c minoris qtiancitatis.Et ita de calidicate pucri 8c iuucnls eft intellige/' dum. Sciendum eft primo q» dixit caliditatem folam, aut corpus 5;:c.fecundum quofdam ad explicadum modos ambos quibus diuerfi tcncnt aquam calefieri, quiaqiiidam dicunt per generationem corpufcuiorum igneofum 8C coi^ commixtionem a'c.vel dicitur q> ficdicitur propter intelle dusrudesno percipietes modilquocalid taspoiric infub iecfto induci.Dixic eciam notantcr penetraflfc , 6c non pene/» trare,adexpIicandumq>vuU iftas qualitates in producfto dC quietato elTe aequales,quialicet poncremus nuc adu pc> netrarc corpus arqualiter calidum in hoc,<S: in illud: non;tn in fado pcnetrationis euidenter apparet iftas menfuras cflc arquales. Secundo notaexcmplum ad propofitum ada>» ptando.peraquam facit Auic*nos intcUigerchumiditatem puram 8c bonam pro fuftentationc calidi in puero, per fic^" cam veropaucamlapideamhumidumbonum profufteii tatione calfdi in iuucnc rcpcrium,quod quia valde eft pau> ciffcatum 5i:cerreftrific3tum:decentcrdcfignatur per fub> ftantiam lapideam paucam. Ex quo primo patet remo^ tio comunis dubitationis hic moueri folit3e,quia cum iuuc.' nis fit multo maioriim dimcnfionum pucro:debuit in cxe^ plopociusdicerefubftantiamaqucam paucam 8c lapidca miiltam. Dicendum c|,. A.hic folum voUiit fubicaa ca> loris propria 8C non extranca comparare. Et quia fubicdu proprium caloris eft in pucro amplius , in iuucnc vero mi> nus cX: magis tcrrcftrificatum , idcoconuenientcr fubiedui caloris pueri proprium defignatur pcr aquam mulram ; 8C iuuenis per fubftantiam paucam lapidcam. Patet fccun> doq>inhoccxcmpIo Auic.tangitimplicitc trcs conclufio/ nes fupra tadas. Prima.f.aequalitate in radice , dum dixit ' qualitatcfolaautcorpusvnumin qualitatc jS: quantitatel Tetigic fccunda dii dixit:maioris qtitatis 8C mollioris quall tatis,Tctigit tcrtiam dum dixit,niinoris quantitatis» Puen' enim non fiicrunt gcncrati* nifi cx fpcr-- matetquod eft multum calidum. Probat has coclufioncs.Primo q» caliditas pucrorum Cit maioris quantitatis. Sccundo q> fit in gradu acqualis. Tcx^ tio q> mollioris qualitatis.fecunda ibiLEt huic calori.l ter> tia ibiLSed calor.l Arguit primo fic.Pueri non fuerunt gc nerati nificxfpcrmate quodeft mulrumcalidumcS: humi>' dum crgo calor pueri eft multo maioris quantitatis. Priy monota vtquidam,pueri non dicuntur efte penerati nili cx fpcrmate refpcclu iuueniT,quia licet vterq; fucrit ex fper mategeneraruSjtamen quiamodicum tempus eft ex quo pueri fuerut fic generati,amplius autcm ex quo iuuenes fuc/' runt generati,in pueris modicum eft de mitrimentali humi do:in iuuenibus modicum deattrado ex fpermare 8C mul^ tum denutrfmentali,ideo dciii eft non nifi ex fpermarectc, AUtcr tamcn 8C mdiusjvt patebit ftatim» Secundo nota P R I M I C A gperma pcr fperma hic fecandum uiam Gar»intelPr vtwq^S.nt^ (iupl^x* tis & £a:min3E,vtrun<j[ enini tam materialiter effediuc & vtriJ/- concurrit ad generationem,'ut GaFJn Iib,de fpermatc,licet que con mzgis effecrtiue,& ccontfa mulicris. Extcnditur ctiam curritge ^"3"^°^ nomen fpcrmatis ad menfi:ruum*Dicit igitur q> neratiov P"^" fuerunt generatt" nifi ex fpermate,quod cft multu ni dupFr cali<1um SC humidum,(S(: fupple quod paruo tcmpore fuerit Gat; exiccatum in puero,in iuuenc vero mulrum . ergo propriil fubiedlum caloris cft in iuuene multum exiccatum:in pue^ rovero non.&perconfequenB multoampliusefttalc fulv iccftum in puero in iuuene.quarc 3C calor maioris quanti tatis,Ex illo patct qualiter tenet argumctum Auic* Con tra,quia pofTibile cft humidum nutrimentale iuuenis effc aeque vel magis purum c^ humidu quod cft gencrationis materia,vt fanguis qiio membra temperari nutriunt fn iu> uentute,purior eft fanguine menftruali,igit SCc* Pro ifto dicetur.inquaftionedereftaurationehumidi, Ec haic caloH nondum zccidit res qux ip^ fum extinguat.pacr nanc^ augcri non ceflat,fed *crefcendograditur,nec adhucften't,.nedum qcf lamrecrocedar» ^ - Probat cp Ot aeqiialis in gradUj& arguiriic. Calori pueri non accidit aliquid vfqpad iuuentutcm c|uod ipfum dimi^ nuat fup. vel quod ipfum augeat.ergo calor pueri &c.confe quentianota»&:probaturafTumptum,quia puer vfc^ad iu uentutem .lugendo pr.ocedit,& nondum ftetit,nedum cp ia rctrocedatt i i?rimo notarq>lfCctin textuexpIiceturq> no> dum aduenitaliqujd qood calorem diminuat , fuppleri ta> men dcbei riecjj augeat,qen^ hdn apparet c]uid elTct iftud,et hoc ipfo naturalitcr decurrente pcr fuas actates,ct eadem na tui-aliromplexioneconferuatacum rcgimine dcbito. Sc cundo notacj>tirgumentum Aui.ficnude prolatum no cffc euidens.non,nifequitur»vfij?ad actatcm iuuentutrs calorin for.eftpotens ad augmentumfacfendum.ergo gradualitcr non diminuitur.Ponaturtn.for.cholericam puerum reduci ad tcmpcramentum,i.ta cp ih principio iuuentutis erit perfe iftc redudius.Et patetcj^cbuiinut calor fatis gradualifcer di> minuctur,& tamcH c^Jintiiiue.por^riscritadaugmenfum f4 ciendum.Et peridem patet>educi?ndo melahcholicu. vfq^ ad iuucntutem calorcm continuc crefcendo phoce^erc^et ta mencontinueaugmentumfieri. Itcmftaliquiscalor fuf Ecit augmentum facere,minoriftofufficufacetc'cum alrjs paribus,qufa alias darctur minimum augmemufii,(5<: vlti> tnum inftaneaugmcnti&c» Intelligiturigiturar'gumen> tum Auic.flc calor pueri vfq?ad iuuentutcm eft continue potens ad facicndurtt augmcntum.crgo merito proportio^ nis ad humidum,c5<: naiJuralis cius adionis in humidn vfqi tunc non gradualitcr minoratur» confeqnentia tenet : quia nonminoraturgradualitcrcalor mcrito naturalis acflionis 6C proportionis niCi fubiedo talitcr tcrrcftrifTcato , Vt nofi valeatamplius tantam caloris mcnfuram conferuare,fecf hoc ftate non fitaugmentum,igitur:cxoppo(ito confequen tis fcquit oppofitu aritis^Et hoc argumcntu intcHcxrt Aui» luucnibus ucronihilacciditquodeorurrt ca^ forcm augmcntct innatum » ncc^ ctiam afiquid quod f pfum cxtinguar. Adducitfecundumargumcntumadic?em,taliterargue^ do.Iuuenibus non accidrt quod eorum calorem augeat vel cxtinguat,igitur5<fc»confequent!a tenet,(5<:antecedes dimit tit tanquam notum. Notandum eil primo hic cp Auice,. magis dubium apparebat,uel non ita notum.calori iiiuenu non aduen (Te aliquod extinguens,qp augmcntans , co q> ca remiftionis caloris eudcns cft nobis intrinfeca.f.exiccatio* non aute ic euidens cft caloris augmcntatio.c&: hoc dc cau fis naturalibus naturaluer nos immutantibus loquendo, io procedit polt declarando q, non accidit aliquod extingues, ;S;:dimittit tanquam notum non adueniflc aliquod augme^ A V I C E N N iE. tans,omnes«n»concprdabant q» Ci calori in proccfifu zccidit mutatio,ilIa eft;diminutio. bccundo noia cx hoc quod Aui^allumit in hac particula,6<: ex eo quod alTumpfit in p> cedenti\pot fieri vna totalis r 6 euidentcr concludcns ^po^ fitum,talitcrarguendo,caliditaii puerinon accidit aliquid quod ipfam augmentet vel diminuat.&: fimilitcr caliditaii iuuenis,crgo xqualis eft calor vtriufc]^» Sed ille calor in eis coferuatur humiditate mi nonsquantitatis&: qualuatis fimuI,donec ad declinationem perueniat. Probat tertiam conclufionem.caliditas iuuenis cft mino risquantitatis d:maioris qualitatis. Sccundo rcmouet du^ bium ibi.LNccptamen.l Primoarguit.calor iuucnis co feruatur in humiditate minoris quantitatis fimul vfcjjad fc nedutem.ergoeftminorisquatitatis&: maioris acuitatis, Nota primo.Dixit.conferuaiur.ad denotandum q> in prg cedenti gradu remanct.Dixit;minoris quatitatis.f. rationc fubiecftiproprrjquodeftiniuuene.quialongo tempore re^ fplutionem paflfum eft quantitatis minoris dC maioris etia acuitatis,quiaminus intenfiuehumidum.Ex quo fcquiiur calorem iuuenis elfe in fubicdo ficciori,&: minoris quanti^ tatis ad datum fenfum,iS!:per confequcns quod eft maioris acuitatis feuadiuitatis, Necp tii huius humiditatfs diminutio efl: ad.- huc diminutio qu» caFi tate retinere non pofTit, nec^ eft nifi quia augmentu facere non ualct* Remouetdubium.SccundoprobatibiLQuafi.n PrP mo dicit arguendo q, fi humiditas in iuuene eft minoris cv titat.8 &: qualitatis $ fuerit in puero,fgitur non potcft calo/ remfubarquah menfuraconferuarcficut poterat humidi/ taspueri. Refpondct Auic.negandoconfequcntiam. no enim ad qualibet minorem quantitatem & qualiiaic humi di fequitur caloris diminutio,fcd hseccftdiffercntia quiain pueritia poterat calor iftc feipfum in humido conferuare dc cum hoc fupereflrc ad augmentum faciendum,in iuuenc vc ro folum poteft feipfum conferuare. Quafi humiditas tanta crat prius q? duas res fecerepotcrat , cuftddire V3 caIorcm,&:fupcr. cffe etiam ad augmentum faciendum , ad ultiV mum ucro ad hoc deucnict, q? ncutram duarum rcrumcfRccreualebitoportetcrgout in medio talis cxiftat,qjpoffitunam rem efficcrc &no al^ teram.FaIfum autem cft ut dicamus ipfam poP reaugmcntareSCnon poireretincre calorem i'n natum>Qijomodo cnim m reaugmcntum prx- itarepotcft,quodradiccmnon ualct cuftodire^ ^''go ut dicamus qjcalorem cuftodirc po '^^^^ ^^^^''poreaugmcntumpraftarc no po- telt.bt fcitum eff q, hxc eft »tas iuuentutis. Arguitad probandum propofiium fic.caliditas in pue> ro clttanta q, feipfam conferuarc potcft,& vltra hoc fupcr cile ad augmentum facicndum.^ aIiquando:quia in fcne/ ctute neutrum feccrc potcft:igitur aliquado folum altcrum poteitfacere,fed non potcft dici q> poteftaliquando faccre augmentum 8c non feipfam conferuare,quomodo cnim iii re augmentum preftarc poteft quod radicem cuftodire no valet,reIinquiturigiturintcntum*f.q,aIiquando potcrit fc conferuare,fcd nonaugmentum facerc,&hoc no nifiin iu i^entutc fiuc confiftentia,igitur 6Cc, Quod autcm dixitfecunda fec^arqjaugmcn^ tum quod cft in pucris non eft nifi proptcr hu^- miditatem &:nonproptercaIorcm eftdic^iofal Huini/> ditas dU cic duo. Aia ucl natura gd^A: aius « F E N. h ra.humiditas nanc;^ augmcnd eft matcria,6t:ma tmz non paritur pcr fe : necp per fe creatur , imx moapudoperationemuirtutisin eam agentis. uirtusautem hoc agens eft antma;, aut natura pra:ceptoDei,ne(^agitnili cum inftrumento oC illud eft calor innatus» ' Improbat foFoncs:& dicfta fecunda: fed? contra prima. fat pnmounum.Sccundoaliud ibiLC^autemO Arguit fic. materia no patitur pcr fe;fed per operationcm uirtutis ope> rantis in eam,fed humiditas eft augmenti materia,igitur no per fe patitur ucl cxtenditur , fed talc agens cft u.rtus pre/ ceptodei.&lilla nonagitrineinftrumenio,&illud eftcalor. humiditas iguur non extcnditur pcr fc, fcd propter calorem inltraFr in ipfam agerc . Primo nota matcria non patitur per le^shne agcnte alio ab ca ipfam tranfmutante,quia nihil agit in fc tan^ totalc ucl adaequatu agcns 8c palTum» fee-' cundo nota.per humiditatcm intelligcrc pofifumus qualitate qu^ ahquomodo patitur,quia in gcnerc caufe materialis pu tadifpolmueconcurritadaugmtum.PolTumusctiaminte! hfnn« Hr^''"' nutrimentalcm .Et utcrc^ uellcdus bonusdh i»nota.notantcrdixitanimaucl natura.Ani. macnimpropricnondiciturnifiinordine ad onationcscu cognitione,ucprimouirtutumnaturahum ad principium, Animus,n.gr?celat,nefenfu8uelcognitio.Eadcmidcoani. ma mordineadoperationes cognitiuas proprie diciturala, qug in relatioe ad ahas dicit natura.Et fubdit q» cius inftrm cft calor,quiacft quahtas magis opcratiua. Exquibus oi^ bus colhguntur cx lircra omnes iftac conclufiones Prima humidum eft materia argumenti. Secunda coclufio.agcs principale augmentans eft anima ucl natura.Inftrumentalc ucrocalor. 1 ertia.Iicetanima uel naturaficfaciensaug^ mentum,ut lic no fit agens cognofcens.agit tamcn dircda ab agente coguofcente infaUibi.nprecepto dei excelfi, Ex quibuspatetUlfumcirequoddichfcd^^^ itaruTiH''^^"''^^!?""^^^ ita rudcs ut loqucrent ad lcnfum ad que improbat eos, Aui. ^ tiehemcns defiderium Suodcftmpucns uon eltniQ propter frigTdTt^ cemcomplexionis eorum ,eftdidio falfl^ Improbat cos quo ad fccundum didum,quo,C dicebanr vehcmensdefidcriumpucrorumnoncacn^ d.tatc,Secundo rcmouct dubiiuibiL Aliqii in /ipLo ofc mittit.bccado^batibi.LCumaIo.lCIuodhicS^^^ Cum.malonancp deriderioquod cftpropter fogiditatecomplexionis^nonpiouenttiC^^^^^ necpnutnmcntum,puerorumcnimiftimb^^ liorquaeeff^potefteftinpluribus horis. tus du- qua.poir«eff.ri^?u"^ iftimb irc irum rum,&tan^eS-^^^ meferaicis,ut.4.dea' "'""'^^ ore ftomachi mcdiantibus 8iditatisimpreZ^^^';l^""'^:^^P'^ hora famis cmulgedo olfl ''^ ^^'"achi tus,5^dciuuamcntismetb.;""t^'?' '^^^^^ ^PP«i' Siccrgoappctitusnamrafe Nonnaturalisueropotcftc^^^^^^^^ ftomachi.&dc«Iinon loqueK''^"' fng.duatcm folusoris " ^oq^ebantur antiqui,quw ex ifto no D o a nu 14. arguitur ftigiditas compfonis totius,ut patct» Aut frlgiditatc toiius proptcr quam membra debito priuantur nut.imeto, und c continuc a ftomacho coguntur cxquircrc»& dc tali in-* teUigit.Aui»quiacum malo defiderio, puta nimis intenfo a frigiditate proucnicte non prouenitbona digciiio cn digeftio multo calorc indigeat , ut infra doctrina fexta capitulo dc uiriutibus miniftrantibus, Sccundo nota^cum appetitu pucrorum eft mehor digeftio quac cfte poftit , fupple pro uiV tx pcrduratione,non auicm pio opcradonibns alr]'s,ut injFra patcbit.Etdixit»inpluribushoris, proptcr caufam infcrius tangendam,quia ficquentcr impcditur eorum digeftio cx accidentalibus cauOs* Nccp in corum corporibus, nifi forct hoc de ^mutationecius q^comeditur plus prouenic quam fitillud q3 diffbluit^pter quod crefcunr, Probat minorem anfumptam«r.q> puerorum digeftio eft meIior»S!:c.Etarguitfic.Nifi incorporibus puciorum elTec bona digeftioucl iftimbrc,in ipfis non fierct permutatio nu trimcntiJin mcmbra maior $ ffat diftbro ♦ fed patet in ipfis fieri reftaurationem maiorc,quia crcfcunt,crgo»^c. No^ taargumcntum,Aui,hoc modotcnct.Ex augmenio cnim concluditur bonum effe nutrimentum quod membris tranf mittitur ;qnia ctiam multum facilitcr conuertiturin fubfta/ tiamahti.Exhocautem q, bonum eft nutrimentum ; fcqui^ tur ipfum conucnicnter elTc digcftiim ; 8c per confcqucns a caHdo forti 6C uigorofo immutatum: 8c pcr confeqnens ap*' pctitus pucrorum cft bonus:5: non catus a frido; quare 3Cc^ Aliqii uero accidit eis malitia iftimbre eo^ ruguIofitate,ct quiacoi^comeftiones malis diV fponiJt ordinibus,et comcdiat res malas et humiV das ct multas,et defuper malis moucnt motibus* rRcmouet dubium. 2 ♦Concludit. 5 .cpilogat. 1 ♦ibi.LQuapro pterO- i.ibiLHoc eft"] Dicit primo. Licct habcant bona digeftioncm (St: appetitum in pluribus horisut dicflumcfts aliquando ramc proptcr gulofitatc accidit cis malitita irtiin brc c&Jdigeftionis.&quiacibicorum difponuniur malis oc dibus; ur prius q, primus cibus fit digcftus : fupcrueniat fc/ cudus 3Cc.8c et quia comcdunt rcs humidas malas : 8C mo> ucnturmalis motibus:digoncm.f.corrnpcntibus, Contra* ilappcntuscorum eft bonns:noncrgogulofifunt» Dicitur primo 9 PofluntcflfcguIofiaccidcntalitcr^Cpropter humo^ rcs acctofos in ore ftomachi, Vcl dic mclius q, non funt gu^ lofi cx appetitus intcnfionc nimia:fcd cx imaginationc:durn cnimrccordantur5(: pbantafiantur dcledationes quasha^ bucruntin cibo:quxiuntcibos ut Comcdam:hcct nonappc tant.Non dixit rcs malas humidas:quia humida fint fibi ma gis nociua:fcd quiafrudus humidos comedunt frequcntcr. Quapropter dc fupcrfluitatibus plus ineis adunatur: undcpurgatiocindigenti&: prccipue coru pulmones.Ideocp eorum anhelitus eft [piC^ fior&uclocior,magnitudinemtamen non ha^ bct, eo qu6dcorum uirtus nondumad com^^ plemcntum pcruenit. Concludit & patct. Nota purgationc indigcnt corutn pu!moncs»f.cum rcleui,ut mana,Jcaftla,Iiquiritia,capi'f ucneris,paiTuf ffcubus ficcis.Etanheiitus cft Ipiflfior,propter ncccflCitatcm frcqucntis mundiffcationis .Non habet maijni tudincm. proptcr debilitatcm Cax uirtutis. Haeccftdidiodccoplexioncpuerifi^&rruue^ tutis qucmadmodum Galcnus dcclarauit . cu^ ius nos fumus interprctes. Patetpcr GaL2*compl€fionum,fecundocap.<S:primp P R r M I c A N; «phorifmo in comento illius aphorifmi. 1 4* Qyi crcfcut ctc* APs prg Poftea fdendutn cft q>caliditas poft tcmpus terea. conQftendi m^nui incipit» Oftenditqaalis (itco!nplexiofenecljtis»2»3nfignat ca fas.j.coticlLi.iit.SecLinda ibiLProptcrea ♦iTertia ibiLEt haec eft mors.l Dicit primo poft tempjs con fiftendi caliditas incip t minui* Primo noia ex litera colligit ifta conclullo.compfa fenum frigida eft refpectu aliarumaeta^ tum. Secudo nota Jncipit diminui fecundil duphcem in^ tclfm Primjs G'en.diminutionem»f . qua gradum mutar, imiginandov^j» per tocam conliftennam iiataliquadiminu/ tiOjfed iiitragradum eun.lem.in ftrn:»ftute aucem uariat gra dus ♦ Aliter poteft fuftineri probabiliter q> mancat fub eode gra Juoino.necintrancc excra latitudinem gradualiterua'' riata.Imaginando humdo noftro naturalialiqp ccrtam cor/ refpondereIatitudinfm,fab cuius quolibec grad.i cxiishu'' midum praeextis ca''m poreft fjb m^nfura eadem confer/ uarc uel xqaali:extra qp tamentcum exiccatum fiierit , non poteritm!i*itoconucniecisa»fl onis c^hdi n uuralis in ipfum lantam conferuarc menfuram» Dicoautem notanter,me^ rito coniieniencisavflionis Sclc.quia meritoalterius imprime Caloris tispolTettantamuelmaiorcmconfe u^re mcfuram. No-' minutio tandum. j.calidum tunc minuinori folum cxtenfiue, fed duplcx, ^^^^"^ intenfiue,Iicecin propofitofolum intelligat»A,degra^ djalidiminjtione.quarc 3i:ct Propterea q iod aer circ idans matcriam cius qaac eft hamiditas exic cat» AfTignat caufas quinqphuifjs diminutionis calidi.Scciida ibiLGalor quoc^."l Tertia ibiLEclabor ♦ "iQuarta ibiL Et defe(5lus.lQ:i nraibJLEt prgcipue.~| Prima caufa cacr circundans no3,qui e:<icc3thumidum,pcr quod cofcruatur calidum.aer.n.inoleius difponc refoluit nosproptcr illud quod eftineo deuirturcfolis 5C ftcIIarum.SVcnda priini.do (^rina. 2,5.c3p. Primo nota.Iiceraer 3Ca\ix caufx cxic> cationisinol jctatcex'ccent.nontamenin omni aetatefunt caufi m norationis cilidi,quia non adoem humidi cxicca/ tioncm fequitur calidi cxtimflio vel minorat;o,fed dctcrmi^ natjemcfurx.vt dcmeft. Rx quofoluitur djbiumhicfio ri velmouerifolitum.quia fcmpcriftaecaufxadfunt igitur femper debet diminui calor.Ncgac.n.cofequetia.licct cnim fint ift? cauf?infrigidationis,non tamen nifi cum multo te/ porc5:notabilirrprcnrcritqa,no eft nifi qii dcm cft . Vtru auteaer in omni difponc rcfoIuat,uidebitur in quaeftione, Cal or ^ innatus qai e mtus ad liocadiuuat Secnnda caufa cft calor innatus qui cft intus, qui adiuuat adhumidicxiccationcm^&confequetcrtadcmcalidicxtin^ t^alor. (fiionem, Primonota.Dixitadiuuat,utqu!da dicuntquia agit cor calorin nobis duobus modisagit . Primo ut calor ab^ pusnrj folutc,&ficagitcaIefaciendo fubtiliandocX: refolucndo, aupfr^ i^Qj, modo adiiifliat ad cxiccatione humidi «5^ eius extincflio'* Hem per aCcidens.2.operatur vt naturalis,5^ficdigerit nU'' trit (3«:: afiifat.membra reftaurat 3C auget.& fic non iuuat ad cxiccationem,immo illam prohibet »Qiiia igirur fccundum a!i(^cij5 rationem iuuar,cX: fecundum aliq^non.ideo dixit iuuat.ac fi in hoc non efiet de caufis principaliter exiccanti'' bus. * Aliter dicitur a Gen.q» hic eft communis modus \o/ qucndi.f.q, q ianvbaliquis effecftus pcndcta pPibus ^gentu bus partialitcr quo iljbetillorum iuuarc dicitur aliud ad ilUl cfFecftum producendum,utfifor.3i: plato portet pondusq^ ncutcr per fe pi-»rter,iuxt3 communem modum Ioquendi,li'' cetamboportare dirantur.tamen quilibet pcrfc fumptus dicitur iuuarc , Oixii ergoadiuuar ad dcnotandum calorem natu ralcm non c(Te toralcm caufam huius rcfolutionis, Sc cundonota.quieftin iis.i,fib'e£^!ue mmcmbris,quia non folum influcns ca'or rcfoluii,fedctiam innatus in membris fubiediue cxiftenstundc 3c mixta/piritu influente carentia A V I C E N N ab intra»refoluuntur 3c corrumpuntur* Etlaborprouemescx motionibus corporeis &:animalibus,quaenecen[ariac funtin uita. Tertia caufa eft labor proucniens cx motionibus corpo> rcis&animalibus,quae funtncceflari^inuita. Primono ta.non fumitur hic labor pro nocumeto,fed pro fatica» Se/ cundo nota.Iabor corporeus cxic cat corpus , vt patet , quia ex illo calefit fpiritus,5^ ipfocalefacfto confumitur liumidir, «Sifimiliter caloripforum mcmbrorum intenditur , dt: ipfc auc^us refoluit.AmpIius in laboreetiamanimalifitet multa refolutiofpirituum «St^ inflamatio. aut proptcr vehemete<S^ inordinatum motum ipforum,ficutin triftitia,ira , Sc timo^ re.aut propter nimiam eius detencftionem interius, quarc vigoratur eius acHrio circa inceriores partes aut circa al q^ dc terminataparte ficutin timore euei)it ♦ Sicuc ctiam expeii'' mur,quia infixa intuitione unius rei multunf debilitatiir ocu lus ^3c quietando brachium furf im plus lalfatur fi moue^ returnuncfurfumnunc Jeorfum&c. Q^iia.n.figitur fpiri'' tus in determinaca parte oculi vel braclirj,s5<: ibi unitur,pluj inflanatur 3C refoluitur.Et hxc poitet elTe caufa quare greP fus perlocafimpliciterpiau.i pUis fuiganr q^per loca par/ tim plana 3c parcim monticulofa ,cum alrjs paribus,ut col^ igitur quintaproblematum , problemafc. 10.(5^.2 3. Dc iftamateria uide Pluf^commcntatorem . 3.techni .fuper ifta partCr Vtcr ucro, Etdefedusnaturcad rcfiftediiilli toti femp* Ponit quartam caufam. Secundo probat,^Tertiorcmo> ucc dubium.SecundaibiLOmnes»"lTcrtiaib LAmpIiusfi haec uirtus.l Dicir primo quarta caufa cxiccationis 3C defeauscaloris,cftdefccflus naturxad fcmpcr rcfiftendil illifcilicet rcfolutioni, O nnes.n.ufrtutes corporcx Caat fiatta? hoc autcmurocinatum fuitin fcietia naturali.Eius ergoopcratio non femper exiftit in materijs» Probatquod prgmifit, dicens , quia omnes uirtutes cor^ poreae.i.organicae funtfinitae,utin naturali philofophia dc^ claratum cft.huius igituruirtutis uel naturg operatio,no fem per cft in matcria,fed dctcrminato teporc limitat a ♦ Dc qua autem finitatc 3C infiiiitate loquatur fibi oppofita in hac par ticula &fequcnti»uidcatur in quaeftionc, Amplius fi haec uirtus infinrta foret, &: fem^ perpermutattone in corpore facerct cius:quod dinroIaitur,acqua(iiter S^uno modo,di'nrolutio ta^ menunomodortocflret.immo fcmper quotidic augerctur,&: orpus dtnfblutionem tolerarc no po(let,3^ diflrolutiohumidttatcm finiret. Rcmouet dubium ucl difFinitatcm:quid.f.foret fiipfa uir tiis clTet infinita,5!:fempcr reftauraretequaIitcr(S: uno mo^ do,3c intendit hancconcIufionem.Si virtus ctlct in!inita,c5^ fempcr reftaurarctequalitcr & uno modo^corpus tandem ad mortem proucnirct . probatur C\c,Si uirtup hsec efifet infi^ nita^&femperrcftauraret arqualiter ,c&:uno modofrccitas in corpore continuc crcn:crcr . crgo tandcm corpus dilTolu^ tionem tolerarcnopoffet:5^dilToIutiohumiditatcm finiret* confcqucntia tcnct.aifumptum ponir tanq^,motum. Primo ponit rationcm dic^am.Sccundo applicat ad propofitum.fc cunda ibi.LQuanto magis."! Pr imo nota cp ex intcntio^ ipe Aui.<f.naturalium particula quinta.Tn homine nondif'' ^^|erunteffentialitcranima nutritiua &intcllccfliua, quia intel Tec^iua eft perpetua 5C infinita a parte poft . patct hoc 'dem de nutritiua. Spalis igit confurgit difficuItas,qiio deuen at defecJtus reftaurat!onis,ciim ipfa virtusdcfc inffnitaffc,^ apta perpctuo ihformarc maceriam , quod non cft de ali)* formis' IX vir ndnica triplici£ DiQfoPo F E L fotmis.Ex quQ patet fatis pct-tinenter. A,hancdifFinitatcm moiuffe» <SecLindo nota q» hanc virtute tripliciter imagi^ nari poflTumus !nfinita.Cintenrine,extenfiue Sc etia duratio iK,Sc potiifime de tcrtio mo intcirr hic,licet tunc videbitur de qua inffnitatc pollit ciT? fermo,vtin qone ondam. Tcr tio nota.ly femper reftaurarc non eftintelligcndu ut verba fonant.i.omni tcporc reftaurare acqualic &:c.quia tunc con> cluiio.A.clauderetcontradicTionc.ii.n.omni tepore reftau raretgqualiter etc^ipfa inomnitcporeinformaret materia. Sed fic fupplcrioportet,vt Mundinus.&: femper.i.omni te pore quo rcftauraret.reftauraret aeqfr SCcEt eft quafi cois modus loqndi ficut dicimus (j> fg foi-:dormit in lecftione.C quando legit ledio» Quarto nota ifta particula . ccqualit' 8C vno modo.poteft habere muUiplicc itelledum. Primus cft,aequalicer 3C vno m6.i,tm& tale,qcum 6c quale a cor> pore dilToluitur.&hic intclledus non eft verus , quia tunc femperinreftauratoeflfemebroril elTent mcbra difponis confimilis ficut ante di(Tolutione;d<: per cofequens elTet oi^ no confimilis ca durationis vitac.Secundo acqualit & vno mo,i.aEqualitera:vniformiter,quia quantu&^ velociter oino in vno tcnTipore , tm 6c aeque vclociter in alio tempo^ rc.ej^hjCHuellecftuspolTetfuftineri.Tertioaequaliter i fiti> tatiue.& vnomo.i.modo proportionali difponi membri cui .^t reftauratio:quia.f.ficut in prima reftauratione fequtv te refolutionem acquiric mcmbro humidum fibi 0.001 tio/ nalc,itaacquiratin fecunda nutrimentil fibi ^poitionale. ^.g.habeat os for.in primo inftati fui cfife humidt^: vt qua tuor,& fuperuenrat fibi exiccatio rcmouens centcfima paiv tcm vnms gradus.Deinde quia nutrimcntu aftimilat m.v brorcfoluto:apponaturfibihumidu:vtquatuor,dcptacen cfima parce vnuis gradus,& fic fuperucniat fecunda refo. ttm^ r ^^""'T^^' "^^bro cxiccato.Et fub ifto fenfu i.v tcll gith.ca.qualitcrquantitatine,6^vno mo.iJn qualitare tt hoc cft q, dr cp a:qualitcr 3c vno mo rcftaurari pot intel ^gi dupl,c:ter vcl ^quafr 6c vno mo difponi exfi i n t r m m a quo,veI ad quc exiccationis.Er f.cOdo mo int^r^^^^ Quinto nota hic pcr diiToronc intcUioere dehPnT num ad que per dilToFonc acquifituXficdtat^^^^^^^^ '''"^' oft de gnc termini ad quc...pV.lofophi SS^.^^'"-^'"^ cfife vnius modi,eft ficcitatc per rcfolu ion? n J r,'^^ intcnfionis,fedco.uinuemaiorariS"^^^^^^ nanpo(Tumusq,fi vtrtUB reftauratiuaf^^Sp ^r^^^^^^^^^^ Ic&tmquale5^quamilfuitintermino a quo elbS^ in corpore refoluti5,ficcitas tfi crefcerefit.hHrff! tcria.Imaginando q, fimul dum f^^ efofo ffr ^ qualitatiuaexiccatio,&totiusquod n^^^^ '^r^J''^ dacVtc6fequct>liCctiprimTrcftr'^'f^ ftauretnutrimctt?humida:!^^quf^^^^^^^^^^ lutum.quiatnintcporemcdiol.cXel^^^^^^ quod poft hoc rcfoluctur crit ficdu~ 1 qualitatiua refoluebat.igitquodpofthocappon^^^^^^^^ fiPr ficcius,licet fit fiFe rcfoluto i tcrS^^^^ ^>^5Cqu,rta,&fimiIir'dealris.IfteSslnH i'''^'^^ S«^^difFi.fedli:aegerctminori inteTp~i"^^^^^^^^^ ■ . ""'"COrDOri \rc1 ;r»rfm infr^yr^^^^ li"" PO^ D o a IIL titatiuceiusquoddiff^itr^'''^'"''"^^ tnodi velconformis d ^'^''"^ Vf«i"s fimilatirr nutrimcntu fi. "^^^»1^"' ^PPonitur cXjaf fcd fcmpcrcrefcerct.& fir^' "^enfur^ fettolcrare^quiaipfadiiroiudr''^'^^""^^^ finitum rcfecata^c.Lcgcl ttP^""''"^^''^^^:^''*^ "^"^l^ f^nutfitiuaforetinfinita,f.indur^^^ ^'^'^^ U4ti.in Uurationc.& fcmpcr.i^omni tc porc quo rcftaurat faccrct permutationc.i. reftaurationem cius quod refoluit.acqualiter.f.quantitatiue ♦ 6C vno mo.f. qualitatiue,velmofimili difpofitioni membri in terniino ad que exrccationis,quia fempcr.Capponcret 6C vniret nu trimentum mcbro xque pportionale in termino ad quem* dilTolutiotfi.f liccitasacquifitaperrefolutionem non ciTcc vno mo.i.vnius menfurc,fed femper augeret, vt in exem> plo dato,«&: fic corpus tandemdiftolutioncm toleiare noti pofiet,n..p quia dilfolutiofiniret.i* confumeret humiditatc 6C fic pcrueniret ad ficcitatis menfuram,cij qua non poteft: anima vniri corpori, Almm modu exponendi Iram tan git.Gen.vt ly jpquaFr 5^: vno mo non refer at ad ly permu tatione faceret,fcd ad ly dirfoluic.Et erit tuncfenfus W^, Si virtus redauratiua for^^tl^uratione infinita,^5<: femper per^' mutatione faceret.f. reft<turationc.f.mo meliori quo polTet eius quoddifioluitscqualiteroiivnomo.i.vniformiter dif folutio tamen.i.ficCitas non cflfet vno modo: vt iam dcra e.. Prima expofitio apparet mihi mtXiot^6C eft antiqua.. Quato magis ca dusc rcs fe luuet ad minora'- tione fad€da,8i:retrocededuCEtpoftqua ficeft oportetnecio utmcidftruat,a:caIorexti'nguau Ad propofitumapplicatcocludens,!giturmulto magia finieturhumiditas,&confumet:ci7duxresfeiuuent in fa> ciendodiminutionC 5^rctroccdendo, Aliter dug res.f. non reftaurare quod di(ToIuit aequalir^^Sc: vno modo. Aliter duc i.plures res.Poftq^ igitur ita eft,oportet neceftario vt tande deftruat materia.i.humiditas, iS:: calor extinguat. Nota perduas res intelligunt quidacxiccationc humidi.&dimi/- nutioncm calidi. AUj defedus humidi nutrimcntalis debc> tis tranfmutari , 5^calidi tranfmutarcdcbcntis» Aliter 6C melius du3c res fe iuuant . fcilicet finitas virtutis : &dc/ fedus cius ,6C hoc pcr virtutem animam cum fuis inftru/ mcntis intelligcndo,5c:continua cxiccatio 6Cc^ Etprafcipuecum ad eius cxtinc^ioncm adiu uetur prapter ue! propter matenei defedum af la ca,6^ illud efi: humor extraneus,qui'iacci'd!t affi^ dueproptcrcaq>cibuspn'uatdigeft:i'onc,&:ad-' luuatadextingucndum iprum duobus modis. uno fufFocando dC tegendo,aIi(o quahrati obuia do.hic.n.humor cft phlegmaticus frigfdus. Hacceftquinta caufac^ponit. Etpatet. Nota primo cb hic rcperitur duplex Ira. Vna didt.pratcr.6^ eft fenfus , precipuc fequitur caloris extinc?lio,cum prgtcr materiei do- fecflum.i^exiccatione humidi,cocurrat alia caufa»Chumor» alia littera habet ^ptcr,& tunc pcr dcfedum intellioit tnlk litia vt fit fenfus.Et prg cipuc fit cxdndio dCc. 6c cu ad efu3 extinifiionem proptcr defedum.i.malitiam materiei iuuac alia caufa 6Cc.\t\ alitcr alia caufa fcquitur ad materiei defir (5iionem.i,cxiccatione.f.indigeftio,6e hum<yr crudus 6cc Secundo nota cj) humor phlegmaticus cft criidus 5c vifco fu6,a^cumhocetiamfrigidus:5c: proptcr vifcdfitarem 8c groHiticm oppilat.tranfpkatiojiem prohibct,& per confe> qucnscalorcmfjflFocat,per frigidrt^Tcm vcro fiiriplici al>- tcratione caliditatem corrumpit.ideocofert ad exWcatione 6C cxt!n(ftionc,fuffncando& tegcndo,& cum hocobuian^ do qualitati.quarc c5i:c. Et hafc efl: mors naturahs cuiqp mdiuiduo dc ftinata,rccundum fua prima compfexione, ufcj ad termmum que in (lia potentia,habet , ad fua humiditateconferuanda unuquodcp.n. eorum tcrmmu prarfixu habet qui* m indiuiduis diuerfi ficatur coplexionum diucrfitate.Et hi quide runtterminf naturafes.Sutucro afrj tcrmmi abbrcuiatLTotum tn clmino,pucmtprxccpto Iacob.f»i.auic* Dd P R I M I C A N. Super Iioc erit qo vtru g avf^tonc caPi naturalis in humi> diijpollit euenii c moi s nalis» Primo noca cj> iigc«f.itridatio et exiccatio eft mo»s Jiaturali-;lege caufaliier,»!^ no forma^ liicrcuicjjinJiuiJuo Jeflinata.meriio.ncopronrs natuialis, Mors Nota fecundo qi duplcx e(i: mors.f.naturalis.d<: accidenta duplex» lis.Etpatet,Totii,puenftdiuinoprjeccpio.i. fecildum Dei voluntattwel diuino praEcepto^CcoLhodcx velintcUigen^ tiaefuperioris impreiIione:vt periioc denotet no folum prolongatur vel abbieuiatur vitamerito coplexionis na^ turalis in fequends tormam/ed etiam meritoimprcllionis derelidx a fuperioribus; vt ui tjuxftione patebit» Q^rodergoexhocacqaifiiiimus e^qcfpuero ru&:iuuenucorga quatuad xquahtatefuncca^ lida,6^ corpora fenu ec decrepitoru funt frigida. Exdi(flis fummatim colligit qualcs funtolum cetaru co pkxiones,Et primo c5parat eas in qualitatibus eai^ taadi uis q^paffiuis inier fe.Secundo fpafrcoparai iuuciuutepue ritige in perfedione.fecunda ibiLlujctus autc A:c»"lt^timo ponit copPones illoi^ in acft!uis.Si.'cundo in palfuis. Tertio ina<fiiuisct paifiuis /imul colligendo. fccunda ibiL^^^ pi^c vorum.ltCftiaibiLEt pueris.l Dicit primo q> illud quod acquifiuimus quia coclufimus efi: piicroj ii corpora iu uenum quantum ad a?qualitatc funt calida/ed feni~i 8C de> crepitoijz funt frigida, Primo nota cjtu ad ^ qualitatc.i.fecu dil cequalitatc,qa xquafr funt caPa:vt fupra dcm c. Vel aFr gtn ad oequalitaic.i.fecudijacqualead podus,eo.n, q>ab ?q li ad podus plus recedunt corpora iuuenu *5<: pucroi?^ fe^ num,dnr calida,d: ifla refpe<5lu iflof^frigida.Prima tn ex> pofitioell: mclior,5^'confonalr3e Auic. i^^.vcl. i i.aialium» cap.dc actatibus. vbi lic ftat Ira.Corpora luucnum 3C pue^ rorum funt aequalit calida.Huius etia fignij e(l,quia non di cit corpora fenum SC decrepitoij? efife fecundum acqualitare frigiJa,quia fenex primus cXlidecrepitus non funt acqualiter frigidijficut iuuenes 3C pueri fuBt xqualiter calidi 5Cc* Sed puerorum corpora^cquali Cunt humidio ra,propter augmentum. Ec hoc quide nobis in^ finuatexperimentumquod demoIhtiaeolTium cfl:,6(^neruorum uel mebrorum ipforum.Etco^ fiderati'o,qm parum eft ex quo fuerunc fperma, & fanguis,5<: fpincus uaporahs. Primo ponit copfoncm pucroijz.Secundo fenum.fecun> da ibiLEt fenes.~|Dicit primo hoc.Sccundo declarai.fecii daibiLEthocquidem.l Dicitprimocj» corpora puero^ rumfuntoequalihumidiora propter augmenmm. Dicit fecundo cj, hoc nobis infinuat experimentum SC ratio. Ex/ pcrimentum quidc quia ncruos et ofia hfitvalde moUia.Ra tio vero fiue confidei atio,quia parfi eft ex quo fuerunt fper^ ma 3c fpils vaporabiles. Primo nota vt quida, ab aequa li.f.ad pondus,quia ab eo plus recedunt in humido iuue^ nes. Alitcr aequali.f4uflitiali,quia non fic iuftitiaPr tcperata c humiditas pucioijj ficut iuucnfi,ncc itaoponibu^ .pportio nata. Secildo nota augmcntu^qa hoc cognofcir ex aug mento,quod efl; poFe in pueritia,cX: non iuuentute. Etita ha bcs tres cas ad hoc concIudendum.Prima augmentum.Sc cunda molliiies oiTium >S^c.vel etiam a priori.quia ex caufa finali,quia oportetipfos augeri,et non iuuenes^Tertia ratio, quia parum dift:ant a difpofitione fanguis:5^ fpiritus vapo rabilis,exquo fuerunc fperma.i.facfti ex fpermate ctc» Senesautc&^decrepiti^prie prseter uel pg hocq)funtfngidiores,adhuc func (icciores. Et hocquidefcit experimefO,qd*habef de duritie odium eorum,8(' afpentatecutis eoi^ Etconfi- deracione eo q, prohxu e tepus, ex q fuerut fper^ ma A fanguis,8L' fpiruus uaporahs. A V I C E N N ia. Patet hoc* Primonotaqjexduobus^batfenesccfic cos.f.ex duritie ofliu,5^: hoc eft expenmentu ♦ 3c rone quia muItumdiflantjS^c.Omittit verofincquetetigit in pueri> tia,quia fenedus 3c eius defedus inquantum hmoi no cfi: finiSjnec bonum. Secundo nota.hic reperit Ira hfis pter» 3C patet.& hiis pg frigiditat ,3c tunc efi: fenfus, q» fignum qijod fencs debent elie iicd c(i:,quia debent efie infrigidati u:tatiue,(5i: illa frigidiias confequitur ficciiatem. Etinpuensquide dC luuenibus igneitas eft ^qualis.Sed m pucns plus abundat aci eitas aqucitas.Etin lenibus^^decrepitisphisabudat terreltreitas ^i ilhs duobus dC e i decrepitis pfs» Ponitfimulcompkxioncmeaijzetatumin adiuis et paf • fiuis di.q> igneitas eil a^quahs in pueris 3c iuucn bus,v3c ae^ reitas i5::aqueitas plusabundantiupuciis lei reilrei as infenibus,5<iplus in decrcpitis. Nota primoq> igueiias» idefi: caliditas,quia caliditas primoatteliat igni,aqueiias et aereitas plus in pueris,quia.irtis duoI)Uselemen:is plus attc fi:aturpuer,quiahumidior.Velari aereiias.i.liumiditas i a turalis,3i:aqueitas.i,accidctalisdcmadcfacfiiua plus eftin pueris in iuuenibus.in fenibus veio terreltreita8,quia tri gidi licci funt. Secundonora.calor naturalis appellac ignciias,quia in eo vincii ignis Sc proprietas eius , licct eiia n .r inil]:ocalorefintfimulcalorcoelellii.&elementaiis. Vuii autemdifterantabinuicem fpecie,pro nuncomitto» luuentusautehabet copPonc magis^quale coplbne pueri.Cogonetn pueri eft eius copPo [kcsL^QC fenis dC decrepiti copone eft humida. Coparat has coplexiones qiio ad gqualitatc. Secundo co parat decrepitum ad fenem 3c iuuenem ♦ fccunda ibiLDo crepitus."] Dicit primo q» iuuentus habet copfonem ma gis acqualem.i.iuflitialiter temperatiorcm coplexione pue/" •^«as ■ ri;Ula tn iuuenis copFo coparatione copFonis pueri efl fic> pon» ca,etcoparationefcnis 5^decrepitiefthumida. Notapri '' mo q> hic colligitur lemperatiorem 3: pe; fectiorc elTe com plexioncm iuuenis pueri.^S:: idem, 3 jiuius,cap.primo,i^ fupra.dumvoluvt acqualitatciufiitolc reperin foltim in iuuc tute, Secundonotaq» inifta partc, Copaiat onetn.reti'' git .pbabile argumentum ad pbandum lila coplexionc cf-' ; fetemperatiore,quia quod refpectu alterius habeti onc mC dij videturtrperatius.feditaeflhic^quia extrenia funthu^ m:diias pueri.quae efi: muUum fupei fiua, 3c licciias fcnis, interquasmediatdifpoiuuenis trafiens.n, ab cxtrenio f. ' Cotpy perfluo ad extremum defeduofum,tr^nfit per mcdii"( tcpe/- 3? alio ratum,ficut facit iuueni8.(5(; ideo refpecflu vnius tdof^ reci/ "^^us pit iuuenis vna denoiationc,.^ i efpe<ftu alteiius oppofita, ^*^Pf« quia medium vtiiqj extremoijz coparatu recipit dcnoi.uio/ ^^'lAo nem vtr;uft]pextrcmi;vtcolFr.2,^.3.ethi.&.f»phy,c6m5 ^ <».sS<:.i<j.5cincomentoillius.i>9»aphorifmiquarta! panitif ^ la:»Ciuibus vrina grolia>^^c. , A*^ Decrepitusueroeftficcioriauenea' tcne in membris fimphdbus,^^ humidior utrifi^ huml ditateextranea madefaciente. i^atet. Primo nota.mebra fimplicia hic maxime in^ telligunc radicalia,quae fimplicia potilTimedicuntur : cum (^^1 nofintcompofitaexmembrisfpeciffcediftinvftis fubhoc gnemcmbrorum. Secundo notaq> decrepitus maxime in his mcbris radicalibus licetbibus etia, ti\ ficcior iuuenc P^* ti ct fenc,pg caufas tacftas.Q_uia tn per indigone multa in eo "^««ri multiplicatur humiditas phlegmatica accidentalis,madefa ciens mcbra plus c^ «n fupradidis,idcoeft illis acciitali hu> miditate humidior.Haec autc humiditas potiifimc manifcj ftat in mcbris carniformibus,in quibus imbibit pp eorU laxitate.No ixianifeftat at in fpermaticis:pp cam oppofit^ l^maximciooflfibus.Proptcrqubd in techm.ipfas vero partes F E N. I, p»ttM foftdas &e.vel dic vt dicit Gentil.<;f dixitln mcbris ftnpl.c.bus,quiaillispri„cipalit'«primodebrfc6pIexto! Scam uerodiuerfitatecopronu generS fce. minacfr,g,diorisexhtc6proms.locpfuntincrea tura m,nores mafculis.Scfunt Immidiores. Nunc determinat de copronibus fexuu. Sccundo re-io. imoTrl^^"'"-'^'"'^- ''''LQ-"'^"oOtertiaibi LEto T Hnmoiioc.SecundocoparatfuBam carnisraulier^ fusJ carn.s v.rot^.fecunda ibiLEt futSa.lPrimo horSec.mdo fitatecoprontlgene,,/cemin.gtua3^ha-cc6pF^^^^ £.d.oresv,ns,,o.funticreaturamfores,&ethumMior"s. Ergo EB cop PonucarSfrigiditate muItiDricat earufuperfl«itates.etEBpaucaipfaruexS K pIex,ones ge,,e,^ in.elligie cople^ones felu.^m * ? T «.du,s debenc merico ffxus.Eo.n.^a is ^T''"'^- * ceremafculusincjtumhmoi&al ffo^ if <?«seo,Se.Tecopkxiones.De^S™\"'-°^ pareinalioAfaminainfe." depl "^" P" P°"^ J. vel. , ,.de aralibus. , "vnT,^"?"^ "t"- ' •"''.^- in hoc.FoemclIa vero recin^,,? ""fc"l"s dr ponere hoc in Irapbatduas cScfon Nota. ..cp.A. ris,& hac ,pbat ex Eui,a,eearf™'i'"*a"'''^7S''''°^" latationc.phibere.O ''''•''•''^^"'P'''"°"«'di qSne.Secildj cocFol* «,^1 -"^''''■^'''''''''"^'''^''ituria &h5c<,batex fr SecoSS " h.5idi«teaccntali, P r ^'^""'^^^""«'eewrcitij. ranor.-Iicet fo'ur(itrarSSn«r"^^^^^ :"9r«muiII,LdCp;oTu,r''*"'"''^ \"S,SL"^s.r's£s^^ jens rariorcm eflfe fubftatia rlrnh "^'"^ ^^'""'s 26 •H^umpnuKex venis&ncruis vir;^ v»",exeoc^ad Corpus ^'"^'^^'^^^«^dcarneni^uh^H n^^^^^^^^^ "^"^ - p^.^^^^^^^-^nltipIiciteTaS Pr,nio.pprie^uiafub:.on.&^^ «""s q ■ """'^'^'''^^^"«fub^qualiextenfinn .'^'^' 3ercus:perfc(flius mixtus agilior & .t^IT^^o '*-"^"«> in ^i?'^'^^^^°^"""^>vt fpongia coVaS- ''^^ "^oSal5"''''^'^"'^ '"^"'"^ «^agis bxnT'^"'* «ieris cft r ' • tangcndus I qone. Ad j^Dofir. ' .quofc^^^/neviriquartomo.o^r?^^^^^ ^^^^^'•♦Secund' "i"«ere.Cporofitate p ; ^os,6^iftoi,e&^PPeshahctfpiritusfa.^^^^^^^^^ UtumexntiumU^P^^^^^^^^^^ ficuttn viro.Ethocno^. ^^*^ ^^"fa Penetra"^' .r^i tri j;'^''ne.i.obftrudionc ^'"V"r ^'^'^'^*''"-^^^ "^"^1^ fpiffi' pitcr, inipam.ncarnemulie^" '^^'^" P^"^ P^netrare Aui.triplice fpnm^f natural?'^, '^""'""^ nota.lplicite tctioj, "aturalis a venis no ni.lr,.:'.^* vitalc,da dixit a vcnis jaturalis a venis no pulfan iu ^J^a^e^da dixit a vcnis o% tus pfluit.Tctigit atale du df^^^^ vitalis a vcnis pul^i r\. ''"'^aneruornvillis&c. •^«SiorXr reptentrioaalcs, Cotra.tctrsEfeptettionales funt frigidje & ficcs. Di/ ut ! * '^P"«""«"™ «folutio.et EE hoc no fum fapictes, ut 4.<x.t.problematum.problemate.i f, Etquiartcsexercentaqueas:hum,diores exi ftunt.btquiabiftisdiuernficanf , diuernex,u. bigna autecoplexionum narrabimus,ubi uni^ uerlalia ligna 5c particularia refcrcmus. HsEcpars patet. Vide Geniilem, Dodrinaquartacuius funtduo capitufa, Capitulumprimum.quod eftadfciedum quid quotupfex Gt humor. I ymoreftcorpushumidu Uqaidam I 'luod in primis nutriens couertit. ^^«^^""•'"^'"'^''"■"""''us.Secudodemo diui(?onem.Tertio tangit f, at auor^H" r""".'- 1'"'"'^'' vero.ntertiaibiLlnquit oXnrT radrn*'^^ moreftcorpushumi-JumlS ina,.S P ■'■"? * titurnutrien';. Primo nSatST/ar fumptum a natura re^eo.n.cp elementa funt pSoX ntbus etextlhsrefultatcoprones.Priodeterminatdeert^ becndodecopronibus.Etquiatxelemctismedi5^^^^^^^^^^^ plex,on,busrefultanthumores,ideopoft de copfonibu, cofeqnentdeterminatdehumoribus.'^ Secundo no ah ' u fum,humor^nC^quol.betcorporehumidoflu°do fedn ^T' quoI,bet corpore liquido^.currente reft,ido v plfe bit. TertTO nota circa drffonc,Primo Iv corn ^ Perlyhumidr,di&rtacorporibusS,'Sfe:; expon,tur,, curre,,s,Sedperlyinquod,n primls c^^^^^^ nutt,e,rs.chflFertabl,umiditatibusfecundis:qu"„orZht! mores:vth,cfum,turhumor,vtinquxftionepatb," Eiusueroeft humor bonus. Et eft ilfud do cuius propnetate eft,ut fiat pars fubftanti* nu; cum 3''.°'°^ '» .'"inma materia reftaurationis eiusquodexead,nolu/tur, Aliasfo Ponit d'"ifiones duas.fecundaibiLDicemus ,„,5 mo mnuendo d,u,fione declarat vnii mebr,l diuifionis, sl cundo ahud.fecunda ,b,LEt eius fuperfluitates.T Dicit nri moq,humorb(5nuseftdecuiu9^prietate eft vt ffat nars nutnt, folum vel cu aho.&affimilet ei folus vel c," al o S in fumma vtfiatmateria reftauratio,,iseius quod reforuiT Pr,mo notabon,tatehumoris arguiex coreCutionTffnis adqueeftanamrahumorfinarrintentus,f.vtconuer,aEiS foBamnutr,t,,&a(rireta;c,Tuc.n.vnuqctVpinrrfc D^^^ ^lt,d|c™us,du4,pr,iiffncattingit,vt.4.meti,ExqJoDa «^^^^^''"-"'"^^''^^"'''''^''"^^ui.rufFicienteS^^^^^ na,data per cam ffnale. Secundo nota,notant dcm elTe Jn Ira.de cuius j>prietate &c.inter nutr-cns.n.et nutritii currit occiilta proprietas,Cue forma fpeciffca adiua in nutrito, 3£ palTiua.nnutriente: qua,f.fecir,leftipfum nutrimentiicon uertibile ,n fiiBam nutriti.ficut illud eft «pfius naturafr con^ uerliuu,Non.n. in nutrimento folil attendenda eft couueni- tia fecundn qualitates manifeftas.vt infta cap.de er, !. medit & bibit,declarabit. Tertio nota:virtutis ■ ^ tripIexefta(3m.rappofitio,vnio,etalTimiIatio.V,,!j,n?'r!J! '^'«n''' tisit du dixit,fiat oars fuBse.Tfrioir ,<f.^^,.:' •yV^"" .„„,„,. I fluitas duplex. P R I M I C A N. & a(TimiIet*Tetigit conuenientia in quatitatc,<iu dix«t*ma^ teria reftaurationis,. Qiiarto nota notat elte dcm/olus vel cu aliOjgp varietate ponu int medicos Sc philofophos,qni philofophi pofueiijt foln fanguine nutrire mcdiciuerooppo fuu.Ucet at pter reftaurationem eius qcf deperdic fit ipfius tiutrimeti, alius fi'nisXaugmctr7»Qiiiatnprimus ecoiora quo no abibluit nutrimentu,potius hunc explicare curauir^ Et €i'us fu^fluftas e huor malus,&::e qd* iftud agerenocofuemtjautraro in bonij couertit hu morcvfi anteaacorpore expelli&^f ijcC debet. Defcribithumore malu qui eft fuperfluitas. Et patet qa f X oppofito dc 'cribit, Primo nota fuperflaitatc eiTe du^ plicem.f»naturalc pter natura» Eft autc fuperfluitas na> turalis humor vel humiditas in corpore muhiplicata ex co ucnienti 5^: naturali acftione caloris ,humores aut iiumidita'; tes naturaliter digerentis aut cibos:ficut eft fuperfluitas pri nr SC fecund? digonis.Et ia de tali non eft hic feimo. Al^ tera vero eft fupeifluitas in corpore prernaturarr fnultipli^ cata cx incouenieti SCc.qux qiiolibet indicat fuc grlonis im pedimentUjVt phlegma falfum,cholera erupinofa.Etdeta If inteirr hic. Secundo nota notant dciri eire cofueuit , qa raro conucnit humore non naturale nutrire.non.n. nutrit et conucrtit ad benignn nifi valde remilfo gradu malitie pec^ cauerit,vt fecunda aphor.comen.illius. i y.^iphor. Vbicucp cibusi:c.Etdixitagcre»i.operari.cibus.n..pquanco opera tur a matcria non agittfed patit 3C tranfmutatunideo expo nttur agere id eft operari. Vtrum autem humor malus pof' fit nutrirc videbi tur in quaeftione» Diccmus ergo q? humiditatu corporis qufda fijntprimit,quaedafecundae» Primaefunt qua^ tUorhumores,qaos paulopoft nomtnabimus. iponit fecundam diuifionem.Sccundo fubdiuifioncm fc cunda ibiL^'ecundarum veronprima patet» Secundaf^ uero duac funt diuifiones, aut.n> funt fuperfluitates,aut no fuperfluitates.Super^ fluitatcs ucro m fcquentibus nominabimus. Et qusc funt non fupHuitates, funt humores , quf a principali difpone,conuerfi,mebris dclegati fuc runt fed nondu alicuius mebroj^ fimphciu opo ne perfec^ a ps cfFec^i funt. Quoru funt quatuor fpes. Vna eft liamor in foraminibus extrcmita tum ^uarij uenaru cotetus mebris fimphcibus ^pinquaru,imbibentiuea uelea. AKaehumor P oiafimplicia trafiens uel fparfus mebra^licut ros qui in nutrimcntu conucrti cfl:aptus,cu cor^ pus nutrimento carct,8^ ut mebra huedct, cum aliqua caufa fortis motus aut alia ea cxiccaucrit* Tcrtia ehuor quiparuancogelatus afs coagu^ latus fuit & e tiutrimtu qd*in fubfi:atia mebroru cx parte copFonts couerfu e,fed ex pte ecntiae c5 plete et fiRtudinis: nodu couerfum fuit.QLuarta cfthumor quieintusmmcmbris fimphcibus a pnncipionafmitafisABqiJ^E"«^o»'"^^"'^"'^ tas cxiftir, cuius pnncipiu eft cx fpcrmatc.bpcr^ matis uero principium eftcx humoribus» Humidi Primonota cp fecundehumiditatcs quae funtfupcrfluita tas cjdc* tes:pntimcHigi ocs hnmid tates no naturaIc5,exprim|S hu etelldu moribuspreternaturatitgnatx-Etficmelancholia nona^ pliciter* turalem ^nataperaduft^oncdicemus humiditatefccunda» de his infra. Sccundo nota pcr humiditatcs primas in p> pofiio no cfifc intdligedae humidiiatcs fimpfr primas; fcd I A V I C E N N iE» primas itl ordinehumiditatu nri corporis gnatarum cx chy lo» £x quo patet quid per humiditatc fecundam etia in telligerc debemus» Fatet fecundo <^ 1 cet via gcmrratio/ nis priores fint humores humiditatibus fecundis,natura tn 6C perfedione,prforcs funt fecundx humiditates humori^ bus» Patet vlterius humiditates fecundas cllc ficut mc> dium formx 6C trantitus intcr humores 6C mcmbra» Etdicemusctiaq? humorcs humorofi boni & faperflui,uel non fuperflui, quatuor continet generibus.Generefanguinis, qui omrtibus inis melior exiftit.Et genere phlegmatis. Et gcaere cholerse r ubesc. E t genere cholerae nigvx. Dcterminat dc humoribus primis.Et primo ponit diui^* l fionem eorunivSecundo figillatim de ipfis detcrminat» fc-; | cunda ibiLSanguis vero.~|Prima patet* Primo nora. Di \] xit humoi oli,quia multum flaidi vel liquidi rcfpecflu humf ditatumfecundarum.iftac.n.fumfolidiores ,quia fubil:aii' tisE mebroruppinquiores, Secundo nota hic cfi: duplex \if lra.Prima;boni5(:fuperflui,SecundabQnif5i:no fuperflui» qu» Primaficfonat,taboni$'fupeiflui5:c. Sccundahumoies boni5^quinonfuntfuperflui.Vterq?bonus. Dixitautern Ga^- notantcrgeneribus,5{:non fpcbus,quia fub quolibet eoru JOj plures continent fpecies,vt apparebit, Nota tertio,liumo m teseiTequatuor,expIuribus concludit pbabilibus. J^ii' H*' mo quia;humores efntis .pportionant <S^c. vt infra.caj5 ♦ de mebris.ix^Gal.primoeFntoij^.vlti.ca.lfaac de elementis» Hipp.in lib.de humana natura.Haliab. i .thcorica:. 2 f . ca» Secundo quia fife efl: de humoribus Sc vino»fed in fatftio^ ne vini quatuor cofurguntcorpora.f.rcx,fpuma:aquofita8, qeuaporatjsSi vinum hocargumentil colrr.2»virtutum na Qi turalium.6<:» f .de iuuamentis» 1 ,c» Tertio ex finibus,quia quatuor funt fines quos natura per diuerfos humoi es attin^' git.f.nutricatio ouim mcbroi^ prJcipalir per fanguinc»To^ tius corporis humcctatio per phlegma» Appetitus excitatio per meF(am»Et expulfionis intefliinoijjexcitatio p cholam, SCco^t abllerfio» Qyartu experimentu in phlebotomtjsr Sanguis efl: meliorjquia naturar conuenientior^ Saguisueronatura caliduscxiftit&f huidi:^'' l ^y^j Primo nota fanguine fumi duplicic.f p maiTa.^^: ,P J more.htcfumit»2.mo, Secundo nota liunceeduplicc.f.uc ^ m\c,SC arteriale,hic de vtroq; eft: fermo. Tertio nota.co ^ pletSfanguis defcriptionc,coIIe(flafparfim, 1 2, aialium.iT' ^ de humoribus.Sanguis cft humor primus,quia a fua prin^ cipali difpone naturali no remotus eft, in copFone calidu* 6C hu/in colorc rubeus,in odore fuauis, vel no fetidus, in fa' poreduIcis,per teperatadecocftioncinfecunda digone g^^ nitus,Dr humor primus ad dria fecundai^ humiditatil»^^ terapatent» Quartonota.fanguineincopFone ad miiU* poifumus coparare.f.ad acquale ad pondus, ad medium ,P' Sanj , pot 1 BO I ralis pUci ^om priefpei,ad alios humores ad mediii gfiis» hic vltiomofif ^ cogo. Contra,nos nutrimur frigido Sc ficco.vt Dania^' inaphortfmis.6^no nutrimur nifi fanguie, igr fanguise^ f rigidus 3c fic» Secundo^quia fanguis eft: rpatus ,ut Auef" primo c^tk^ . 1 3 .comen *SC quia gnatur a calido tpato: vc apparebit in feq.ca» Secundo qugrit,quis efl: humidior, arter-alisjan venalis.Vr cp venalis,qu!a gnar arter/alis eo'per vlteriorem decocflionem exiccantem humidum perfluum.Similitarterialiseftcalidior ♦ &cal ditas maior aitociat fecum ficcitatem maiorem» Similir quia dig^^ ^l^ groIfando.pcedit,igitefl:gro(Tior5(: terreftrior. Ad mumJlIudquonutrimur eftfrigidum (S:ficcum refp^^^^^ eiusquoviuimusX.fpiJS vitalis,cuiu9 pra?fent'a in me»^^ bris conferuatur vita* Pro fecundo fanguis cft t^P^^^^'L refpecftu aliorum humorum,& tn cutis coparatione eft/^ ^ lidus&liu» Adfecuduvtraq?pars.pbabi!it fuftentartP teft,. Qui v"^^ tenerefanguinc arteiialc eflfe hum^diorfi^J dicit cp licet partcs fanguis humid^c per vlicriorc decoci[ nem dum ex venali fit artcrialis exiccent,quia tii depuia partibue * 3j ia Gal . poc fieri no naiU ' lalisdu' pUcijer» Ibaiiguis' for rV •tU :ii5 pa F E L partibus fec?a!ibus 6c tcrrcftribus quac funt multac in vena li,remanet pollea humidior. Et qui dicit oppolituHi op^ pofitomohaberctillud tenere,f.q,plusfacit alias fitexic/- cano depuratio 3C defecatio» l£t qui teneret q> aliquan do elt hoc 5^aliqn illud,hoc no efTet mconueniens. Ad con hi mationcm ert calidior,^ calidiias maior (&c Jliud c ve/ rum alrjp paribus»Dcdigeftione vero^quomodoingroiran do proceditjVidcbitur poft» Cmasfuntdux fpes, naturalfs, & non natu- ralis.Na turalis autem eft cuius cobr eft rubeus .tnalo carens odore,8(:eft ualde dulcis. - ^'"onotaf^^ngujsnaturalisnaturgcoucniens&pportio tiatus eihvt per Iprim natura debitos fines attin-at: ^Sc. rubedo choleja: clarior eft.Et rubedo fanguls arteriaiis cla rior eft rxibedine vcnalis,cx odore:5^ faporc;quia odor ma lus argu,t putredinem,fapor malus mal5 drgone^bonus ve caFmagensinhum dildcniarar ^pr.m^r. '''."'^^"SQ^ n3rcaecOctionehetamaru9:vt.!.virNim„,.. i - i - cap.&.4.defimplicimedicina Ad " ""f- titfohi.m-.A^^.. • . ^"'^'''''"'lurn.r-etctfiipetflu' tttea Imaiids ^ua ,n cis putrefiunt,& non ftnguis. ci^l^^Z!^^^''''^'^^^'"""^"''^^ -ulripli. te„,ie.Er„Terpa tfrr'^"""''"r P'"^ f"^' cul,x:,,cu ?m';™ ^''^tfa :? "'^"'f''lE.& qualiratis oc a(J rertiam reducunrur/unr n 0 "!? ^ ''""'^ ' ta.quidperbon5&qull";;;,^,H- 'o f- • intelHgere debemus V ia a m df^l^^f '"°"''" ''"^S"!' .ipera,,,cnt,lefta!reratu f^^'^ '^'r;"^""^''''^ cum humore non naturali & hoc no,!ft/ '"f .binrrinfeco^&abextriSSS^^^^^^^^ n/c ^^^'^'^^'^acai^jn eo.bthuius amH?^; r fi.ht.I.s,8f aUafi ^'"^" ficturb.dus.etaliqR fit muta^fi-tna^i^^^^^^^ ' ;*'*'"3fusautfalfus,aut acetofus. PrimonQH.nonfoIum-n- . ,,. , nirceri fini>uinl,fedetia fulr V^'^'"'^".^""'T"' Per- Secundo nota,perhumorf V^P"''^'''"'"' '^"'"o^is. fffte fei fangu^nc frigidiorf auf "rL;^"'"''"^'?"* '"^"i' P«atoph.,««dephIeg:S^^^^^^^ D O a IIIL 27 fcoindu natuf a.qii.|j aute pcr hanc admixcione ad eius gra duale teperamentu reducic, vt Ci fanguini infrigidato Sc hu^ medato permifceat cholera amplior &:c^ Nota tn q, licet in ifto cafu fanguis a fuo tcperamento non labatur gradua^ Iiter,eft tn diftcperatus,,ppter non elTein eo qualitatiuu gra dum cum debira dcpendentia 8Cc, A\q dixcrunt q, hoc fanguine non infedo occulta malitia,5c: per innplice aUcra tionem a cholera ad graduale eius tcperamcru redudo, fan guis hic fumptus pro quarto humore cft tcpcratus.Iicethoc aggregatu.f.mafta fanguinea fit diftepcrata, co q, cx qua^ tuor humoribus fecundum indebitam pportionem ftt co^ mixta.Refiduum Irae v~ notu vf($ ibiLPliIegmatis aute.~| Phlegmatis autcmjaliud eft naturale,et aliud nonnaturale. Detcrminat dc phIegmate«Primo.ponit diuifioncm» Sc> cundodcclarat.ibiLNaturalen Dicit primo phle?matis aliud efic naturalc,& aliud non naturale. Nofandiim eft primo 4 non pofuit phlegmatis diffinitionem ficut fanguis aut quia tang notam rclinquit,aut quia colligi potcft ex his que poft dicec.Et alrj q, ,ppter inultiplicem varictatc phleg marum,diff cile crat valdc phlegma fub aliquo tcrmino co muni vniuocc comprghcndcrc, Secundo nota, phlegma ^^hPa du dici naturalequonatura naturalem fincm poteft attinoe/ plex. re,<S!:ficnatur3eiIliusinquocftconucniens. Econtra ve^ ro non naturale* Ex quo foluitur argumentum puenle ad probandum omne phlegma clfe naturalc,quia oe pplcaa,a a nacura fit,faltc aliqn. Patct non fcqui. " Naturafceft quod eft aptum,utm altquo tgc fiat fangui's,qtn eft fanguis no plene codus Primo de naturali.Sccundo de non naturali.fecunda ibt LNon naturalc.-jPrimonotificatnaturale aliquomodiffi/ n!endo,SecriJoexcopFone.Terriocx loco.Quartocx finc* fecundaibiLEtequidamodus.lccrtiaibiLDuIcis vcro 1 ^^^l'] '!^lLOiclmu^ autc.lPrima patct. Pnmo nota co PhPa na pletadiltonem phlegmatis naturalis.f. phlegma nituralc turale cft humor pnmus:qui in fiia naturali prlcipali difponc cxi quid. ftens.cftincopPonc frigidus &humidus,<5e in colorc al> bU6 .-n fdporc dulcis vel infipidus pcr diminuta decoAionc ^*x fecunda digonc gcnitu8,pcr vltcriore decodione in fan/ guine crafmutadus, vel aptus trafmutari.Dr aute notanc'in fuft naturali difponc principali; primo quia conuerfum ab ifta:vt trafmutct in fanguine,aut ut nutriant mebra,n6 eft necell3riofrigidu,imopote(TecaPm,vtdecIarauiinca. dc copfonlbus mcbroi5».ReIiqu3E partes patct ex didis. Secii do nora hac.pponcm elle de virtutc fermonis falfam phlc^ gma cft fanguis diminutc dccodus.Scd fic eft inrelligcda phlegma per diminuta dccoctionc genf ca eft,per coplccam* decoaioneinfanguinecoucrcibilc.Eftigrin potentia non muIti7remocafangui3:adbonuintelPm. Dubiupnmum Dubia, quarciranodixitipfumelTechoIeradiminutedecoda cu ita pcr vlteriorc decoaionc poltit in choFam ficut in fanoui nc conuertic- Secundu dubin^fi phlegma eft fanguis c^c tunc fempcr pnus ^chylus trafmutaret in fa n^uinc.coucr t€rec in ph!cgma,quia an or-m coplcta ct perfeda deco^io nc,prgccdit diminuta dccocftio. Tertiu dubiij du phfa p vltcriorc deco<5lione trafmutat,coucrtit;ne i folii fanguinc, aut in quatuor humore<!.Et vr q> in qruor,qa no minus pot calor fupraphfegma q fupra chylii, fed poruit gfiarc qtuor huorcs exchylojgr «Scfc.Ad oppofiril.qi tuc p corruptionc vnius indiuidui gnarct vnil aliud eiufdc fpci.d: ita i corruo tione no variarct nome Sc difFo.cofequctia renct Qa fi ohPa in.4-huorcs c6ucrtit,p5 q, phPa trafmurat I phPa o Jartii dubiu,fi fanRu;tex chylo 5^ fanguis cx phPatc gcnitu" func c.ufdcfpc..Qcf " f d>"erfitasmacij,arguicdiucrfitatc for maB.,vt Aucr.4.phy. Ad oppofitu quia coucniunt f colorc, , odorc/apore:5^ copPonc. Ad primn dr q, no tta faciPr tr5 A"''* (mutaiichoPam,&:q,no.tapricipaPradiIlu fine ordinat, Iacob.8»itauic» Dd iij I Early European Books. Copyrighl © 201 1 ProQuesl LLC. Images reproduced by courtesy oF The Wellcoitie Trust, London. 583/D P R I M I C A Ad fecundum negat confequentia^quia prxtct mcnfura decodlioiiis vtinducacforma philegmatis,alia requiruntur fed de hoc in fequenti ca» Ad tertium dr cj) fecundu pfm couertit in fanguinc,^!: cotingens eft cp in tres* No vcro in quatuor.propter argumentum addudum,<Si: negac fimili> tudo de chyIo,quia chylus eft in potentia vt trafmutetur in phlegma^vS:: non ipm phlegma adhuc eft in potctia» Ad quartndrq^nonfgdiuerlitas materiei^ arguit diuerfitatc formaijijVt panis 3C caro in chyhl fifem in fpc conuertunu Ec eft quida modus dulcis phIegmans,quod non ualde exiftic fng(dij,i'mmo corpori s cogo^ ne frigiditacis paucx exiftit,(anguiai's uero co^ parationejet cho!er£crubeae:eft frigidum» Notiffcat ex copPone»Secundo ponic driam i nter hoc 3C quada fpem no naturalis piilegmatis/ctJa ibi L^t c phleg^ ma."| Dicit primo hoc phlegma naturale elfe quenda mo du phlegmatis duIcis,quod non eft valde frigidfi cogone corporis^imo refpetftu eius eft frigiditatis paucp,licet refpe fanguis 3C cholerae licfrigidu, Primfi dubiil.Non vr Toan» hoc piilegma elfe dulce,quia eft infipidiu vt loannitius ; 3c Auer. Au\c*6C Auer» i ♦cantic?» Secundu dubiij* No vr ciTe f ri/ giditatis paucg:quia frigidius eft quod fit tn corpore , vt fu> pracap.decopronibusmcbroru» vbi graduabant partes nri corporis naturaFr fe hntes,vt ibi notabanr» Ad primu dicunt quida phlegma naturale eflfc infipidil, quia valde rc milTe participans fapore.ipfum tn eft dulce.dulcis.n.fapor perfedusrequiritmultijiperfeda5(:bona dccocftionc* Ex Mundi» quo toUitcotradicftio» Afr Mundiiius » dupfi dr aliquid Dulce dulce.Primo ,pprie»Secundo improprie,vt ocm rem horri dr du> do fapore priuata ficut aqua au<ftores dulcc vocant , 3C fic plicir, hoc phlegma dulcc dicitur:licet fit infipidum. Ad fe^ cundfi dixerunt quida,q) phlegma illud quod eft frigidior res quae fit in corpore eft phlegma vitreum. Non confonat fupradidis, Alnq^loquiturdephlegmatedulci pcr^adj mixtionem fanguis,quod ftatim notificabit, Et hoc no co . . - ; fonat litterac^ Tertia meliorX^ent^cocedit iftas concFo> nes* Prima,Phlegma eft frigidior res <S::c,inter partes na^ turaliter fc hntes nri corpori3,qi'*' , qug ^^portionat. Se> cunda.Phlegma refpecflu fangUi fpils eft rcs valdefrigj da,quia funt cxtrema. Tertia.Phlegma fui frjgiditate no multum rcccdit a calore cutis ad hunc fenfum q» rcceffus cius a cutc eft paruus refpedu recefifus gradualis fanguis et fpus abeade in caFitate:quia caliditas eft vitg conformior» Cotradi Ex quibus tollit contradi(flio,quia licet phlegma fit res frj <ftio tolli gidior (S:c.exceirus tn cius in frigiditatc eft paucus refpcu tur de reccrtus fpfis 3C fanguis i caliditatc a medio.Ccuti» Et hoc phFate, voluic Auic. Alit phlcgma naturale licet inter partes natu ralic fehntes fit frigidior pars refpedu tn alicuius pWegma tis non naturalis: vt vitrd:eft pauca: frigiditatis.. Alit tn giditatis paucx rcfpedu corporis/i. refpedu eiusquodelt in corporcvidelicet in cogone fanguis cholerac <5^/P"^* Aliter phlegma alteratum verfus naturam fanguinis , cx- iam fadlum aliquo modo dulce,eft frigiditatis paucerefpc^ cJlu corporiSjimo pot effe calidum,Iicet no alteratu, nec co uerfum a principalidifpone naturali fit pars frigidior» Et eft etia phlegma dulce quod non eft natu^ raf e^quod eft phf egma faporem'n 5 habens , q d* nominabimus,quod fit cum acddit : ut cumeo fanguis miTceaturnaturaIis,&:quod i;nuItoiies mrcumattfm!s,&' in faiiuafentffur. Primo nota,hoc phlep^ma couertit cu natufali,ga vmic^ dulce,licct hoc natu-ali dulcedinedulcius,ft3rcipfofub dj> fpohe naturali.D?n:autc,qa hoc eft naturalcgnatu ex c6> mi xtioneTanguIs cu phlegmate crudo ifipido, pt etiicri cx comixtione fans»ms no naturalis cn phlegmatedulci natu/ rali,immo vtrifq^ naturalibus,fed incident comixtis* Sc> cufidonora.hunriores nri corporis alrj a fanguinc,?n vcnig exnt€S,naturaFr dtbH cflfe fongui cQmix«;ut a fanguinc te> A V I C E N N iE» pcrcnt»Nifi»n»choFa fanguine refrenaret,a leuica furcret» Phlegma fifr icrudaret.Et hoc exp(fit Aui.4» primi.2 2.ca» Ifta tn cotMixtio requirit debita comixtoijz ^portionc adin uice.tatatn.pofletee ^portio fanguis fupra alios humores, q> redderet totu illud aggregatH no naturale,& fifr ita pua. Exqbus ta^ fiindametis foluunt dubia qda mouea foli^ ta» Hrimu.No vr hoc phlegma fieri innaturale p faguls admixtione, ga fanguis naturalis redificat piifa ^t^mcfia» Secundil dubiii»No vr q> ex fanguine 3: ex phlegm^itc fif naturalibus poffet fieri phlegma no naturale,quia expatU'' ralibus no fit no naturale» Tertiu dubiCi.Quo eft diilce,fi eft faporc non hiis^ Quartu dubiu»Quare maxic fentit in reumatifmis^' Ad primu patet cp no fecundu ocm modiJ mixtionis fanguis redificat phlegma,vt dcm eft. Ad ,fc cun^il dr q> ex pfibus naturalibus 5^ couenictibus 3c ind« bite cGn^ixtioniSjfit res idebua: vt patet in cibis potibus 3C medicis* '.A^^tcrtiuquidadntfaporcno iins.f.talc quale primu plilegt;t)a naturale.Alpfaporcnohns.f.multili nota' bilc,quia licct aliqua participet duIcedie,pot tn ifipidil ap-' pellari.Afr fapor.e nohns.f.per partc phlegmatica, quia il'' la e pure illpida,licet per partc fanguinea fecu ccmixta ha> beat. Adquartudr q^noalibi eftfenfusguftus,etprimi catarrhi a capite per colatoriu defccdunt ad guttur et ligua, quibus frequent cotingitfanguincadm!fceri;vr patcr.. Dulcisuero naturalis reccptaculum. Dixit GaP.naturam non feciffe membrum proprium quemadmodu duabus fecit cholen's,hoc nancp phlegma fanguini propinquam habet fimilifu^ dinem, 8C egent eo membra omnia, ideocp fecit natura ut cum fanguineuadat. Notificat ea ex receptacuIo.Sc3o decfat ea ibiLDicimus.T Dicit Ga.2 . virtutu naturaliiJ. vlt.ca.dixilfe natura no fe^ cilTc receptaculuphlegmati dulci,ficut duabus fecit choFis. cij.n.heat natura fanguini .ppinqua oia mebra eget co.ideo oportet ipfum trafirefanguini comixtu. Primo nota q» tri pFr dr aliqd' mebru receptaculii alicuius fuperfluitatis vcl humoris.Primo,quia in tali mcbro max!e c aptus talis hu^ mor mPIiplicari'refpcnaIioijj,ficut ftos phlegmati6,vt, 1 1» tertrj.pFies.Secudo,quia ad illud maxie talis fupfluitas d^> fluit, vt puImo*Tertio ^pric dr receptaculu, vt ^Dpofito p> tinet,mebrua naturafinaFrordinatir ad fuperfluitatc alicj vel humorc'fugcdti,pj5 vtilitate 3c fincs a na intctos ferua> du,ficut chiftis c teccptaculu choFg,& fplc mcF/g. Et fic itcl lexit Aui.phFati nacp receptaculu no fecif,vt,Ga.loco allcf Ex q patet foFo ad qone magri Antoni de Birrcro.f, vtru phlcgma heat rcceptaculu^ Secudo nota.huius cam tagit t ira.phlegma.n.habet vtilitates toti coes,qs non hct choFa* Primo quia humecftat mcbra.Secundo quia tcpore nccetd^ tatiscouertitinfanguine.ExquococIudunt quida alibi$ in hepatepofic fanguine gcnerari , quia alibi pot phlegnia in fanguine couerti,hcct hoc fit per virtutc data ab hepate» Dicfmusauteq) hic indigentia eft gg duas res unaeft nece(laria,&: altera luuatiua. NcceP faria uero eft pp duas res. Vna e ut Gt luxta m2 bra,ad hoc,utcumebra nutrimcntS qd* ad ipi^ confueuitucnireami'ferint,quod e fanguis bo^ nus,p g retcntionem matenei eius que a ftoma^' cho fit et hcpate, aliquas caufas quse accfdc/ mnt,operentur i'n eo uirtutcs naturales eorum, 8C coquat^afdigeratj&nutriantjexeo. Etficat cafor mnatusdigentipfum, &:reaficado fecit ipfum fangtime,fitr calor extrancus ipfum racp putrefacit &: corrumpit J^ac ucro necemt^ tis partem non hntduaj choIerac.Duae naq^ cho lerf phlegmati' m hocnoncoicant,q?calor natrf rahsipfumredificat&faat ex eo fanguinetn, licct I lun ilici , Ca l^dien ii^ trim ptf^abh 4 ■ } ftoc dupl Duh \rifto. ^ecefla lium du bliciter. ^ diens nu " (J^ trimetn pO^ ab hepa ftocho ?^ duple» y I Dubia, el e* a ti F E N. L licet in hoccoicet ci,^ cafor accntafis ipfum mu tat^ec facit €x eo rem putrida dC corruptam. Declarat illud quod dixit.Et fine diuifione,dicit hanc in^ digentiam trafitus phlegmatis per totu efie duplice , neceC- fariam,f.&:iuuatiuam,Neceflfariaveroeftduplex, Vna eft vtphlegmafitiuxtamebra,vt cum fibi aliquando nutri^ mcntum defecerit,quod debet ad ea tranfire a ftomacho et hepatepropteraliquas caufas impedientes,virtutes natura lcs operent in plilegmate Sc ipfum conuertent in fanguinc vt nutriatmebra^Subdittfiq, calor naturalis ficut ipfum' recnhcado couertit in fanguine,ita preternaturalis aliquan domputridumhumorem»Etfubditq» hxc necefifitas nu^ triendinon repcriturin choIericis,ideoin hoccuphlegma> te non coicant,quia non coucrtuntur in fanguincm fed bfi coicant phlegmati in hoc q, pntrcfcunt in calore extranco Nota primo fuper ifta parte necenfarium , vt colligit i metaphyficae fumitur multiplicitcr. Vt autc x>pofito Dcrti^ nct,fumiturdupPr.PrimoproilIofine quo rcs c(Tc cS^ ner. manercnonpotcft,qualitercibum,fanguincm,&fp,rftum hom.m necc[rariumdicimus;SecundoproilIofine nTr^ bcncelTcnonpoteft&pcrmancre,vtvcftesncceft^^^^^^^ mmidicimus,qu5uisfineinisabf;iuteefl^erab^^^^^^^^ nianerehomopofiGt.AdpropofitumpcrcamncS^^^^ inteUcx,th,cnecclTarium primo mo.Sinc trTnE dWc^ ZLrn-^T"'''-^^"^""^^^^ mcd^r t^''";''"'''^^'^^^"^^^^""^""^ via qua tenent &dur^^^^^^^ riunriirrtm»./ r ^^^"^^""'«^^SUia^" vcnis rcpc/ ibieftsnim/, • "^^•^'"g"'^^"^""^ Pat«, quia 8C fic de aliis. Primum rbium N- '"-'''j '^^Pa"s, pore.,ecemtatis.f.nX„,itrH^r'''P^'?™^'"<>15'? tHnrangui„em,,uiatC';^o~^^^^^ .as,c,,,vem9calor„atu,,lisdebi eprphl omari •.nraniui'„tr„tu«,r'^^^^^^^^^^ re.f.q, non folum tepore carenti^ "^' cabium. Con(;rmatur.quirdeb"io 'r"'.' "Tt'."^'.'," gm» in fanguinem 'fafmtuare , po « ntj^^^if J^.qptcporc quomembra non h,dige„, "1,"^^^^ »>oc dici J"'^'^^''',°'^"'''''''P°''= indigc-rie Ad ap,„ • ^''"''^Pf imo q. licet anima & virtus r„ml;-» r ma "Sturalia,tn regulata fant ab "„teSr„ P us 1?'°P'"1""J recundfloperationS indile^ r '' ad mebr* tranfmirtunt defpiritu &cZT cetcalor n,ahw Y''''^=' ^"'"'"'-t^iWergo a.| ' pio(ita,i.f.„t^';;,Vtv°V'^''''"'"-"-^^^^^ fanguinC c3^W,;%t^''f' P"' <„ tunc phleg^^ ;„ m cop oforc fp.T, ad v?^'''^'^ .^''".''•■"'^ "•.''^'"r' "3fmit. n3.Adargumenrr,r»rt " !,'J 'P g"''"^^ phIegmaticalorfuflFici,"'g'* 'l-^P^f ?" '"digen,i5 erit q. femper aliqua pars dM * • ^^' '''f '^""^fe S corpore faltc fano.vel fa|,?"'''' '? ^^"^T' ''°""«<af in «f,vt vrpbare argumemR ^^'"^L^' '" '^'",8'""'. '«Mer. ««is.Primo^prercam iataaa Se '"'"'"^ •wttimenti phlegm» in veais cSmT^",''"" "^" D O C. HI. 28 vtobtuiidaf actio caloris in phlegma multo fanguine tefi/ '^f'e^*'Pf'qcf ipedit&tardateiuscouerfio in fa„guinc,in cogone ad couerfionc,c] fit tepore idigetif. De rore aut dr q> no trafmutac in cabii". nifi trahaE ad porofitates particu-' Iare9,&ga „0 attrahit ftate copia nutrimen,i,etgo 8Cc. A Itera efi: ut fanguini admifceaturjUt ipfum aptumreddatad membra phlegmaticarum c5 plcxionumnutrienda in fanguine.qiioriiqu» ca eft nutriturus oportet phlegma aiflitaPr ee (e^ cundiJ mcfura nota,ricut eftcerebriJ. Et hoc qui dem in duabus eft rcpertum choleris. Dicit<f alianeceffitaseftsvtfanguini mifccatur , iS: ip/ fumaptuni reddatad phlegmarica membra nu,riend3 Cu cut cerebru , & in hoc eria comunicant choler|. Primo nota ex littera,cf ad nutrienda membra phlegmanca necef feefi: cum fanguine permifceri phlegma Ad cholerica ve> ro nutricnda choIcram.Cuius ca varia anfignatur, apud po nentcsfolumfanguincmnutrirc,&: ponentcs quatuor hu> morcs,Sccuudi,n.dicerent,vt cx omnibus his ffant humidi tatcs fecunde:omnibus membris proportionatg,Primi ve ro dicunt,vt per hanc phlegmatis permixrjonc,aItcrct fan/ gujs alteratione qua .pportionalis reddat phlcgmaticis me hx\s,3C ad ipfa nutrienda dearticuletur» Ex quibus patet driainter prima neccftitatcm 3c fecundam» Sccundo no la.menfura nota.i.determinata 3c limitata» Fuuatiua uero e,ut hCiedet luduras etmebra quae multaeexnt moti'onis,ne ficcitas eis accidac ]g|icaIorequiexmotu,fuemt,etfricatioe,ethoc quide c iuuamentu fta i'n terminis neceffitatis. Patft,&dicit,q>iftaeft ftans in terminis neccfifitatis; Primo nota q, lixc humedatio eft humcdatio madefad! uac&laccidentalisjiecefTaria membris multgc exiccationis ne cx nimio moru inflammctur.Proptcr quod circa cor po nitur capfula aquofitate limpida pl cna.qusc cor rcfrigereti Secundonota.hociuuamentumeftftans in termims nc> celTitati8,quia non cft t^effitas abfoluta talis madefacflio> nis,quia tamen hoc iuuamentum eft magnum, ideo poicft dicifecundomodonccefrarium: vt quinto metaphyficsc» Atifto. Propter quod ftare dicitur in terminis neceffitatis,quia ali^ quo modo nccellarium dicitur» No naturalis at phlegmatis,alid*c fupcrflm^ tas diuerfaf eentiae ufcp ad fenfij,et iftud eft muci laginofu.Etalid^eft infubftatia atquale in fenfu dC in ueritate diuerfum, dC cft phlegma crudu. ' Dctcfminat de fpebus phlegmatis no naturalis» Et prr^ mo de his que ex mo fuB? diftinguunt»Secundo de his que cx fapore.fecunda ibiLEt ex phlegmatc.lPrimo ponit di/ uerfitatefuBecxpartevniformitatis et difformttatis Dtiil SeCundogroflfitiei&fubtilitatis.fecudaibiLAliudeftvar ' dc fubtilc»! Dicit primo phlegmatfs no naturalis aliud efte in fiiBa fua diuerfum vfq^ ad fenfum,<5<: dr mucilagino fum.AIiud eft fecundum fenfum vniforme , licet fit in rei veritaiediuerfum,£X:hocdr phlcgmacrudii. Nota primo diucrfum vfq? ad fenfum.qa.f.g fenfum,fine ronis difcur fu percipit partiu eius difformitas, Et dr mucilaginofum; qa fife muco expulfo p nares^Eft ant no naturalc,vt fupra qa naturg incouenics ,8c corporis Ipfiuu, Secodo nota in> hoc phlegmatetataefifepartii^ diflformitatc,aut ^pr' mate/ rip 1 obedietia,aut pp caloris dcbilitatc:n potctis btes iftas aEqre,aut ct qa ex m*a ctherogcnca 8c difformi ocnitn Ter tio nota,q> phPa fecudu ia dcm,Iicet fecudii fei?fi5 dicat ho> geni"'!^" [^?"''" ^ '^^^^.f^^^^I^g^"»" , qa tn eius difformi> tas no fecle fcfu d,fcernit,n,fi cocurrat ronis difcurfus fa> ciedo dc ipo cxgtetias notas ,dr in fulBa fccado fcnfil aeqfe, lacobtSti.auic» Dd iiij P R I M I C A Vhh cm Quarto nota dupliciter dici phlcgma crudum»Pnmo rc^ dum du fpectu humoris pertecte digei^i,Cfaiiguis,d: fic omne phlc pliciter» gnia eit crudum.Secundo in comparatione ad decoctionc phlegmaii naturali debitamj&ficcjudu eflhoc phlegma» C6tra»refpectu phlegmatis naturalis etiam crudu tii mu cilaginofum phlegmawdco igitur ita debetappellari crudu ficut hoCjf5I^ fimilir alia phlegmata no naturalia» Pro iflo negatur c6fequenria,quia in alijs fpecicbus phlegmatis ap> paretaliqua notabilis diuerfitas ipforum a naruiali , no fic veroiiftotldeoaliaphlegmataalias dcnolationes recipiut» hoc vero folum recipit denoiationem phlegmatis crudi. AlmdcduMcCuhtikydCipCum e aquofum. Notificat euis diuerfitatem ex parte fubtilitatis 3C grolTi^ ticKEtprimofubtilc.Secundogroirum valde» fecunda ibi L AliudnPi ttna pater» Nora hoc phlegma dici pot vab defubtiletam in comparationead phlegma naturale,q}ad plura alia phlegmata non naturalia. Dico autem notanier plura,quia non repugnat reperiri phlegma falfum hoc fubti iius.Iicetetiam polfit reperiri groirius»potefi:.n»per cholera phlegmati commixtam infalfophlegmate ffeii fubtiliatio maior refolutio partium,^:: fimilirer econtra. Aimd efl ualde grofl[irm,aIbam uidclfcct , & cftniudqaoduocaturgipfeum dCipCum cfl:cu> iusTubtilefuit refoIutum,i'deo quod in foramiV mbus S{ lunduris diu fuit retentum , quod om^ nibus exifl:{t grofllius» Primo notificat.Secundo affignat cHm eius» fecunda ibi LEt ipfumnDicit primo aliquod efl: phlegma valde gt of'' fum,quod dr gipfeum,cS(: efl: illud cuius fubtile efl: refolutu, 6C remanfitgrolfum,quia diuturno tempore fuit in mncm^ rts,aut alrjs locis retentuni» Primo nota hoc fieri albius, forte,non quia in coIoreintendatur;fed quia partibus aquo fis recedentibus remanet hgc albedo fua,vifum terminas, ficut de albumineoui cocto videmus 8c crudo,d: quia par tes lucidc propinquefe fe magis iUufl:ranr^ Secundo no^ tahuiufmodi phlcgmageneraricxrefolutione vel expref'' fione partiumfubtilium,cum tcrrcftrium 8c groIfariJ ptr> manentia. Ex quo patet huiufmodi phlegma fieri pofie ta a calidoqpafrigido.Acalido quidem fubtile refoluente. A frigido vero aquofum ct fubtile exprimcte,ficut in luto coa gulato videmus. Patet fecundo tam a calido forti>q^a de/» bili diuturno temporc refoluentehoc polTecontingerc»^ Vt in renibus a forti calidofita vt ibi in lapidem in breui tepo> re conuertatur tale phlegma* A calido vcro debili in iunctti ris fatis patet. Ad quod multum confert motus iuncturaru, fitus d?orfum,concauitas;3;: debilitas.i 2. tcrtri.cap.de cau fis paffionum iuncturarum.. Ex quibus omnibus patet ca^* nonobferuandusinactupracticoin approxiniarione loca> l'um in doloribus iuncturarum, vt in podagra phlegmati^ ca,quianon debemusapproximare refolutiua fortia pura, nc fubtilc refoluantjC^: altud in durum lapidem:vt gipfeum tranfmutent, fed debent approximari caufa refolutionis in dcclinatione rcfolutiua mixta cii mollificatiuis,vt funt mu> cilagincs alteg,foenu grecum &c. Patet etia q> in prkipio nodebctapproximari vehemcncinfridatia aut narcotica; nc humido per cogelationcexpreflbrefiduum indurctur» Etexph^egmatcefl: quoddam qaod eft fafx fum ,quod omntbus phlegmatis fpeciebus' acu^ tms efi-, &: ficci us,&: leui us. l^etcrminatde fpecicbus phlegrrtatis no naturali3,fum^ ptis ex partc fsporis. Et primo falfi.Secundoacetofi. Tcr> tio pontici.Partes patcbunt.Primo notificat hoc phlegma» Secundo cxplicat cam falfedin/s ib-LOmnis.l Dicit pri mo rcperiri quoddam phlcgma falfum , quod efi: calidius: acutiu8,ficcius,ct leuius,oibus phlcgmatibuStCaufa cft,S[a rai^can. jpcfticus circa ap proxia^^ tione lo^ caltumt AVICENNifit producit cx commixtione cholerg cum phlegmatc, fed cho lera eft humorum calidifi'ima,acutilfima;&leuiflima 8Cc, Primo nota q) duplex efl: ficcitas,vcl duplicitcrdicitur ali quidalioficcius.Primoformaliter.Secundo effectiuecSi^vir tualiter,in propofito vero dicitur hoc phlegma ficcius cm^ ctiuc,Iicet actualiter vel formaliter fit phlegma gipfeiJ fic^' cius. Ex quo foluitur dubium hic moueri foIiuim,an hoc fit ficcius gipfeo» Diccndum.n.primo vtdcmeft. Afr dr licet no fit ficcius folu,c tii ficcius cSc: caFius et acutius; 8c no ita ficcij cafm 8c acutu e phfa gipfeii ficut hoc cSt^c* Omnfs uerofairugmiscaefl-jUtaquofe humi ditati pauci* fapon's,aut pnuataceo, terreac , par-^ tes aduft^^coplexionum ficcarum,fapon's ama^ n',aequah temperamento mifceantur. Declarat caufas falfedinis fecudum viam propriam. Sc cundo ad coplendam docflrinam fubiungit quoddam dcni GaF.fecundaibiLGar.vcro.~jPrimohoct Secundo decla^ ratquoddamibiLSi.n..lDicitprimo,Etpatet. Nota pri mo,vt.:,cari.cap.3.Sapor falfuseftppinquus ama;o, niu cj» amarus fiindatur in fubftantia tcrreftri grolTiori et ikcio ti^Sc in qua ficcum eft ab humido magis feparatum. Curri igftur fubftantiainfipida aquofaaut pauci faporis pcrmi'' fceturamato,remittituramariiudiniscaufa ,&:acquirit fa^ porilIipropinquior,(5^iftecftfalfus,&deiftocft fcrmo in propofito.. Quod autem fapor falfus fit amaro .ppinquior 8C fundetur in fubftantia minus Cicc^ "amaro , 8C fubtilioi/, 8C calida minus,poteft colligi fignis pluribus. Primum ta-' ^n:umefthicinlittera,quta rcfultat fapor falfus expermix^ t;one5^confracftionereianiarecum reaquea infipida vel pauci faporiSjin quocafu fubtitiatur groftities , ^5: minorat ficcitas amari,Secundumfignum,quia falfum ftatim per vlteriorem decocHiionemfitamarum.Tertium fignum,'cja fpecies falis habentesamaritudinem,funtcalidiores fale co muni comeftibiI/,cS^groiTioris fubftantix , fimiliter aquse amare,vt deft;agno rodomix::5<:colliguntur hxc.2. canon* ; 3.cap,(&;.4tdefimpIicimedicina,diuifione quarta»2,cap. j Ex quibus patet primo quare fal in igne crepitat.. proble^ matum vndecinia.6!^fextoprobIemate.PatetuIterius qua^ refapor fudoris «St; vrinx cft falfus.Secundo quare facilii^'^ natathomoinaqua falfa (^dulci.z 3» problematum .pble^ matc. I i5c:»3*dc nauibus oneratis a mari ad fluuium tran/' feuntibus quac pcriclitatefuerunt»Tertro quare in ftagno fo domx non viuit animaL<5t: ligatis pedibus 8C manibus fu^ pcrnatet.4:defimplici medicina.Qiiartoquare aqua mari nam inflammari conuenit,aquam vero putealem non , vt problematum*2 3.i f.problemate.Etpropteridema mari noneleuaturauraxftus mitigatiua ficut a fluminibus»ii?' problematc^L plura alia vidc ibi» Si.n»multae fuen'nt,amarus prouenit fapor* Declarat quod didum eft xquali temperamento.Secun doexhocafleritcaufas quorundam^Tertiopropofito ada^ ptat.fecunda ibiLEt ex hocnterria ibi LSimilitcr quocp.1 E)iCit primo 8Cc* Nota ifta debent mifccri cequali tem^ pcramento:ficq5rciamar3cfuprainfipidam vel aquofa*'' fubftantiam no fit magnus cxccfius,qu'a tunc ad latus tra^ ncrcturamari.fimilitcrncCccontra,qu]aforte non refulta^ fctfaporfalfus* Et ex hoc quide CmiU ter fiunt fafes &: aqtjac faf f^. Et efi: etia cii faf f? t ex cmere afchah' : dC caf^ ce,8C ex altjs,cum in aqua coquunf colantur &coqui'curiIIaaqua donecm fale coagutetuf» Infcrrqu^da.EtpatcuAIchalifub nomfc taliinfynony jjjfb> mis Simonis e herba fiPis ucrmiculari , cuius fapor c fal^* ct piguiSjCX cuius aduftioc cineribus mixtis aq, fit aq fall^* Similitcr i ' c f,0 ho fr 11 ''• rl- Ci • ' o n h et ic rr |a 5 ■ J tri Gar. Afifto faporfal fus PhPaacc F E I* Similitcr quoc^ phlegmati tctiuf , quod fapo^ rcmnonhabet,autcm'usfapor adeo eftparuus, quod non fuperat.cum cholera ficca natura fe mifcuencaduftaarqualitatis admixtione ipfum feciec falfum,etcalefaciet, hoc igitur phlegma cft cholencum. Adaptat propofito»ditSimiIiter* Galenus uero dixit phlegma hocfalfu ficri,^?'' pter ipfius pucredinem , autaquofitatem qui ci admixta fui't.Et nos qutdem dicimus putredine JpfumfaIfumefficere,ideoq3 in ipfo aduftione racit,6^cinereitatem,quaecum eius humiditate comifcetunSoIaautemaquofitas cumei admi^ rcetur,falfedinem in ipfo efflcere non ualet , cum jbi ulla alia non fuerit cauf a. Ec mihi quidem ui^ decur q3 ifta,aut non permutationis eft , fed coa tmuitatisjtuncenim locutio completaerit. Nota.GaU.de difFerctrjs febriiim»tf,cap » fecundum littc ram quam allegat ^ui.5<: efi: capfm de empyala . Et idem :t.virtutum naturahum vltimocap.Et de ii/c materia fatis loquitur etiam Gal.4»de fimplid medicina diftindionc, 4. cap.2» Nota fecundum mentem Aui.quando Gal . dixit phlegma ffe. 1 falfum proptcr eius putredmem , aut propter e,us aquoTitatem qux ei fuit admixta.ly aut non poteft tene ridiIiund,ue,quianecaquofitas perfc nec putredo falfe> dinemeffiat,,mmocinis putrcfaaorum ^^iaduftoram eft rTcZlf:- ^ ^i'"Plici.alicgato cajS.Sed ly auc debet tene> d ' r'^'^'"^"'^P^^^^2mafitfaIfum per putre. Au?i&t\'n'""^ refuUatfapor falfus l Et hoc uult cffet ex phlegmate falfo. Primum duM ^""'"^' P".''''^'' decoquitur vlterius fit amarum lo^ ^"bium,q«ia dulce ci5 falfum,necfalfum ft e^Zpia^^^^^^^ P""« ^^anfit in denm^ici,ubiaC^^^^^ falfus eft medius inter dulce^^ amarum fed m^dh m / tatexextremis,igiturnonexinfipidoS dubium,ci,nonexinfipido auia nonffrf.ff fi frangaJlfr amaritudo' ?edfp4 non S^^^^^^^^^ igitur&c, VidcGct,5<:ConciCor?dX^" '"^P'^^> aaartum dubium.fi debe pon7 „ &fieftcalidum,autfrigidumr " ^P^^^^ Phlcgmatum Etexphfegmatecftquodeftacctofii.Etque. «eperfuameflremiam. E taliud propter remcx. dosSid „ '"^''^"''"''""'^"o^coting.tmo. •pfometil-^^'f?''':;f'?P'':,^^"'\">,qu^ matiduCSf^'''"^ dac,ficutaSdk a K T '^ A f 1" '''"'^ ^^^' bulliunt.&poK:S! P""* Z9 Subfta>» tia reddf fubtile frigida dupFr, DOC, llh pcr alteratiofiem m fua fubftantia , fine admixtione f ci cx> traneae aceiofac,ficut alrjs fuccis cum accidit ebuIIitio:tunc ipfi acefcunt,ita phlegmati duki cum acciditebuIlttlo,tunc contingit ipfum acefcere» Sciendum q» faporacetofus fun datur in fubftantia fubtill Frigida ♦Dupliciter aucem conue/ nit aliqua fubftantiam reddi fubtilem frigida ♦ Primo pro/ pterimpotentiamcaIididigerentis,permifcere debentis hu midum fubtile aqueum cum ficco terreo,ficut frucftibus hu midis in principio frequcnter accidit,ut in agrefta,s^ hoc pa tet etiam m arancrjs &C lymonibus . Qiiando.i^ au:e accidit per operationem calidi extraneiexhalatefacientis humidir, cum quo etiam educitur calidum , 3c infrigidarur res , ficut vino accidit acefcere dum ebuUit.Et prima dicitur commu niteracetofitaspura,non quiaalterifapori non cotfiunda» poteftenim coniungi Cum ftyptico 3C pontico,fed quia non coniuncfta acuitati.Secunda autem dicitur non pura ♦ iunda eft.n.acuitati,quia in re ebulliente remanent partes fubtiles calidae,ut patet in aceto uini vinofi» Ex quo patet q> prso ter primum modum phlegmatis acetofi , 6c fecundum fa> <ftumexdulci,inueniri poteft phlegma acetofum antecedcs duIce,imaginando q> materioc chilofae in phlegma tranfmu tandg occurrat calor debiIis,impotens partes terreas cu fub tilibus aqueis debite commifcere; vS: fic triplex potcft eflfe phlegma acetofum» Et iiota ex mclanchoiia pontica comixta cum phlegmate aqueo aut pauci faporis rcfultat fa poracetofus,<&:poteftrefukare ftypticus per maioreniaut minorem commixtionem» Contra . Primo tunc fcmper ante generationc phlegmatis dulcis praecede: et acetofitas &fic femper ante generationem phlegmatis naturalis prgce deret generatio phlegmatis nDti naturalis , confcqucntia tc- netficutdeagrefta» Iteni quatuorellt-t fpecies phlegma^ tisacetofi,quiaficutadiminutocalido poteft fieri phlegma acetofum.ita a calore putrefaciente 3c materiam eijullire fa ciente, Ad primum dicitur q? fapor dulcis 6c acetofus no folum diflf^runt fecundum maiorem aut minorem calidita/' tem,fed etiam fecundum maiorem aut mtnorc comixtio> nemhumidicum ficco,quia inacetofo commixtio pauca eft,unde non femper oportet tranfire ab inf ipido ad dulce ^ acetofum, ficut nec a pontico,vt»2»can. j.cap» uerum tame iftud eft contingens vt in agrefta» Ad fecundili concedcda cft conduCio^dc illud Aui.voluitintelligere g prxdidla dCc* Etcft aliud phlegma ponticum,cumsclirpo> Otioeft qucmadmod umhapcdifpoOtio, forcaffc enim erit eius ponti citas propterea q> cholera ni gra pontka ei admixta fuit. Primo declarat primum modum generationis ponticu Secundo fecundum ibiLEt fortafie.T Prima patet, cuius difpofitioeft quemadmodum difpofitio haec, quiafimilis difpofitioni phlegmatis acetofi , quia ficut acetofum eft du plex,quia»ngenitum per commixtionem,a^ per alteratione in fe,ita fimiliter ponticum» EtfortaflTe erit eius pontiatas propter caufam quainfe uehementi infrigidatione mfrigidatu eft,adeo q) eius fapor ad p onticitatem fit conuer fus.ideocp cius aquofitas congelata eft, dfad Oc^ citatem parum dC tereftreitatem alcera uel alte^ rataeft,&:nec^ fuitcalor debilis quiipfumbal^ hre facerct,6^ conuerteret in acredinem, necp ca lorfortis quiipfam coqueret, Sccundus modus cft pcr alterationemin fe, quia in fc ve hcmenti infrigidationeinfr?gidatumfuit,donec fiat pond^ cum.conucnit.n^dum vchementcr infrigidatur ♦ cius aquo> fitatcmcongelari<&: terreftrificaii ♦Unde non fuperuenicn> tc calorcdcbili tacicntc cbullitioncn» , nec forti decoquente, Ponticii fit pomicuin,5c non acetofum,ncc dulcc, Primo noiaper dupPr. phPa po ticum duplcxt P R I M I C A N. ponticumintelligi debct hfcponticum proprie dictum^!: ftypt*cum»huiufmodi.n.funtfapores fecundum naturam fnultumpropinqui,vt.2.can,3tCap»v&:.4.dc fimplicimedi cina. Noca.ittamfaporemponticumq^ (lypiicum fun^ dari in fabftantia mixta ex humido aqueo grolTo frigido y6C terreotVigidogroiro,Iicet fjbftantia deferens faporcm pon> ticum fit groflior{Sc:frigidiorfubftantiadefferente faporem ftypticum*Lindeponrica inquantum huiufmodi frigidiora funt ftypticis 6cc»Propter hoc frucftus a principio pontici.g vlterioremattradionem humidi aquei,(5^ vlieriorem paf> flone a calore tprimo fiunt ftyptici,deinde acetofi,ut in agre fta,nefpili8,c5!^huiufmodi ♦ Hxquibus primo patet modus gnationis phlegmatis pontici,agcnte. n.frigore in phlegma, SC ipfum congelantCjita humidum eius fubtile exprimat, &grolfum remaneatjCum terreftri,remanetfubftatiamix^ ta cu rcrreo frigido groQo^vS^ humido groffo f igido , 3c hoc cft fubiedlum faporis pontici,igitur 8Cc* Pater fccfido no folum ex dulci phlegmate,fed etiaacetofo , Sc pluribus ah^s fpeciebus phlegmatis,poircphlegma po;icijgcncrari Et cxhoc etiam probabtiiterapparetex phlegmatefairopoire phlcgmaponricum generari,ponendofalfophlegmati oc/ curere frigus forte , exprimes fubtile humfdum ♦ cum quo ctiam adducatur calidum cholericum.donec, remaneat liu^ midum aqug ingrolTatum cum Cicco terreftri frigido.Et plii ra alia ex his concludi polTunt. Dubium . Quod phlegma fit f rigidius,an acctofum ,3 n ponticum . Vide folutionem quarto de limplici.5£:. j .can.allegato cap.quia in fe ponticu inquantum liuiufmodi cft frigidius. Acetofum tamcn pro> ptcr fuaefubftantiafubtilitatctneft magis infrigidatiuum. Et cft phlcgmatis (pccies uitrei fpiffi groffi, mtroHqucfacfio QmiUsm ruiuircofiiate&^pon^ derofitate. Ucterminat dc phlegmate uitrco.fccundo fummatim col ligitomncsfpecies phlegmatisnonnaturalis . fecunda ibi Liam igitur decIaratum.lPrimonotificat phlegma hocex fimilitudine : fecundo ex faporc vel cius priuationf , fecun> da ibiLQiiod pleruntp. 1 Dicit primo reperiri fpecies phlegmatis vitrei,quod ideo vitreum didu eft ♦ qiiia lique^ fa<fio vitro fimile in fpilfitudine.f.pororum groffitie, fubfta tiae vifcofitate poderofitatc. Nota hoc phlegma differf ab alijs fpecicbus phlegmatis.Primo quia non repcritur ali^ qua fpccies cui aequg conueniant ifta quatuor, f. grolTities fpiiiitudo dcc.ficut huicfecundo quia aUac fpecies , aut funt infipidx,aut funt alicuius determinatf faporis.hoc autcm phlegma vt ftatim patebit nallum fibi limiiai fapore» Ex quo patec,quarc feparatim ab altjs dehoctra<5iauit» Aui» Quod plerunqueefl:acrc, Etplcrunquefapo^ rcmnon habebir. Notificat ex parte faporis.Et primo f nuit diftonem eius in faporem habens,^ priuatum fapore.Et fpecialiter declarat ^tumabhabensfaporem.Secundoq^tum ad priuaiumfa pore.fecunda ibiLEt videiur."lPrima patet. Et m'dctur q? iHudcxeoquod cfl:gro(rum fa porem non habens .fit crudum , aut conucrtit m crudum.Echarcquidemcftilla phlegmatisfpe^ cies,quf in prmcipiorei erataquofa frigida,qu^ necp pucru it.ncc^ res alia admixta fuit/cd fic per manfit recondtta donec fuit ingrofl!ata : 8C frigi^ di tasfuiteiaddita. Declarat.Et i fnta vult phlegma groflfum vftfeufn non habens faporem eft phleg.na crudum , autphlegma quod conuermunn crudumj.pev congdationem magis incruda^ mr.Ei fubdit hxc eft ifta fpccies pliIegmatis,qu3B in pun A V I C E N N cipiorei.f.anteconucrfione in vitreumerat frigida aquo^ fa,c&:necputruit,quiapotuilfet autincinerari aut fieiifalfa. neqj alia res fuit ei admixta ficutin phlegmate falfo vel ace tofo.fed remanfit recondita dC quieta in aliquo receptaculo vel mcbro donec ingrolfata fuit 3c frigiditas addita ex qua ingrofiata Sc congelaca eft. bciendum primo ex oi phleg^' ^ mate infipido no naturali pofie generari phlegma vitreuni . P"L EtquiataleeftdupIex.f.muciIaginofum,crudum abfolute, tr^" ctaquofum.ideoexomni tali poteftfieri phlegma vitrcum. P*^''* Ex mucilaginofo igitur potelt fieri vitreum frigido ingrof/ fante . Smiiliter ex crudo abfolute cotra mucilaginofum di/ ftirtdo.Simiiiter ex acjuofo.Per crudum igitur non intelligi/» tur crudum tmmodo diftincftum cotra muciliagmofum,fed etia aquofum . Illud igiiur phlegma vitreum elt crudum.i.. ex crudo per congelaiionem genitum.aut conueriitur iii cru dum.i.per congelationem incrudaiur fupple qiiodcunq; dc dictis piilegmatibus fuerit. Gen.autem dicit Aui . m hoc cajS vtitur hoc nomine crudum aequiuoce tripFr. I^rimo profpeciCphlegmacisdiftincta contra mucilaginofum , vt Q^^^jii patet fupra.Secundo pro muc«lagfnofo,ficuthic »n Iiteta,5^ -pff vidctur q> illa fpecies phlcgmatis qua: eft faporc iion habes fii phlegma crudum.i.mucilaginofum.iftud tiiim multum facilciran tin vitrcum faporem non habens .Tertiopro phlegmate fubtili aquofum Cicut hic.aut conuerritu in cru^ dum.i.auteftphlegmafubtile aquofum,quod conuertitur in crudum licethicpoflumusimaginari piilegma illudac|^ fum dum conucrtitur in vitreum prius fieri mucilaginofu» Scd circahicfuntdubia plura. Piimum.Non videtur pul)»' vita ftantcin noftro corpore generari poflfe phlegma vi/ treum,quia non producitur nifi a frigidiiate congelante.fed ftante vita non reperitur in nobis frigiditas congelans.cum in nuUa parte corporis conferuetur vita,nifi per calidum humidum.igitnr (S^c. Secundum.Non videnir tantumex phlegmatecrudo,autexeoquodconucrtiturincrudum,fed ' ctiam ex acri vel acetofo polTe fieri phlcgma vitrcuni , quia ex pontico 3c ftyptico cum fintgroflfioi a 8C frigidiora con^ gclatioi 3C difpofitioi phlegmatis vitrei ppinquiora. Co firmatur .quia ex falfo phlcgmate pot fieri phlegma vitreu* Similiter ex naturali,quod arguitur,quia multo cafior ^5^ tiv difpofitior ad congelationem cft fanguis phlegma naiu> . r raleautfaIfum.c5(:muItoetiam difiantior eftdifpofitio me/ i lancolip per congelationem genitac a difpofitione fangufs q^ phlegmatis naturalis aut falfi a difpofitiocphlegmatis uitrei# Scd pcr congclationem poteft ex fanguine fferi meria, vt fex , ..f ta quarti cap.de morfu canis rabidi.&: videbitur in fequenti capfo igitur.&c^ Tertium dubium ♦ Videtut cp phlegma vitreum cx acri gcnitum no fit acrc,quia tcrrcftrificato fub/' ieaoa^: ingrolTato humido 3c terreftrificato debet fapor V3 riari feu ponticus vocari. Q^uartum dubium . Videt ' omne phlegma vitreum debet eire ponticum, 3C pcr confe^ quens nulIuminfipidum.Subftantia.n.differens ponticuin faporem eft mixta cx humido grofib fr/gido 3C terreftrigro fo frigido fed hoc eft in phlegmate vitrco quocuq^^igii,3Cc* Et per idem patet cp femper acetofum conuerfuni ad uitrea debet fieri ponttcum. Ad primum dicitur q> ftante vita in nobis poteft fiericongelatio ad fenOim quo hanc veheme tem ingrolTationem appcllamus congelationem . Et nega^ confeqijentia.in nulla pa i te noftri corpori fiibiediue potcft cfteffigiditascongelans ftante vita .ergonon poreft inali^ qua materia in nobis fieri congelatio.Iicet.n.ans fit ueruni* hoc tamen contingerc pot ab intra ex difpofitionc humoru, 3C maximecum contcnrus fuerit humor in locis diftantibus multuma fonte,caIoris.Item a caufa primitiua , ut potu fri^ gido valdc in aeftatc.Iicct.n.non congelet ftomachu aur puJ monem,phlegmatamcnauihumorem genitum excucur/ bita aut citrullo cx natura propria praeparatum congelari facile congelarc poterit . Et multas vias ad fakiandum hoc . ■ ' facilcimaginariponumus, Adfecundum concedendum ■ '■ cft dubium.Scd illud omifit Aui.tancf notn.Liccc de phleg matcfalfoex naturali Gen»; dixerit eflfc valdc remotunit Mihi CoPa tri pHciteu ChoPa cojjatur F E N. t, Mihi aufcm fufficicnter facit fidcm argumcntum addu/ <ftum» Tertium dicitur non omnis varietas modi fub^' ftamiac infubiedodeferentefaporem cacdiuerfitatemfpe^ ciflcam faporis»Concedit igitur elfe pofi; ex phlegmate acri fiert vitreum,.S^ fubie^ftum ita terreftriffcari 6d taliterdifpo fitioni c;^ no remanebit acetofitas,fed erit fi:ypticum aut po^ ticum»Etpot elTe qCt non,ficutfinonfiatpartiumhumida> rum exprgiIio,fw'd tancum accentratio» Et pcr idem refpon deturadquartum. Incongelationeenim plilegmatis aquo/ fi autalterius infipidi poteft fieri tanta partium humidarum cxprelTio5d terrefiirificatio perducetur fubiedum ad dif> pofitionc prcparantem ad faporem ponticum vel ftypticl, Et poteft etiam fieri folam partium accentratio 3c ingrofia^ tio abf^ exprelTione , Sc lunc non neceiTario hcbit faporem huncAccidicautem varietas intaU expreffione ,quiafit in vno magis in alio,vel ex parte varietatis modis fubftan^ tiac:aut modioccurfus caufaeinfrigidantis ,aut qnia vna res cft altcra porofior^vX: fic de alrjs, Vltimum dubium,Quod phlegmaeftfrjgidius,angipfeumfailum pcrcongelationc an vitreum . Et nota cj» licet phlegma vurcfi fit frigidius acri,acre tamen fubtilitate fua magis infrigidat 3Cc. lamigitur declaratumcft q, corrupti phleg^ mads modiex parte faporum ipQus funt qua^ tuor/alfum acre,pont{cum,&: inOpidum. Etcx partc fuac cflfentix funt quatuor,aquorum,u!trci5 mticilagmorum, &gipreum. Crudum ucroin collecfiionc mucilaginoQ continetur. Ex didis fummatimcolligit omnes fpecics phlegmatis nonnaturalist&patet^ f t> Cholcra autcmrubea, alia eftnaturah's,ah'a eftqua^cftfuperfluitas nonnaturahs, Determinatprimodenaturali.fecundode nonnaturali. fecunda ibtLNon naturalis.-lPnmo ponit diuifionem * feal do cxequuur ibi LNaturalis-lPrima pars patet. Nota pri. mo choleram fumj tr.pliciter.Primo pro humorc v^fecun. daaphorifmoiu comento. i < \/K; f-,,. ""''^»'^) vi ictuu ''«.^'^/"■'^^Etpotiftimefumituri^^SrSott cetadd« yrubea, Secundo nora choleram ^0°^^ duo co.^parar,.Pr,moadfanguinem,&ficqt,^libet d cituriu" perau,tas.Secundoadal,ascholeras ratione finiu,n .atura. cumentumAfica^eCuTaUs^^Sa^rZ^^^^^^ .s^aturalts qu,dem,vt (upra de aUis. Sed contra hancd u,fionem,qu,anoncomprehendi.omnem caFam qurnec pra(I.na nec 5.nar,a ,de qu*us ,,,ha videbitut eft cholera m bea. Primod,cuntqu,daq>non eftdiuifirt imi..„ • • / infer.Wa,redanalogi,&illudeftchl'r fubea AW d.c,„.chorarubea.i.nonnigraad differctiam m&t Naturahs eftfpuma fanguinfs riT/.Tc ^^r ^ '"Wdarus & eftlcufsafua &„^° ? g«f«eritcalidaerit dus rubedomaS ' cft rube us d»:!>"r''.^ t ^P"™^ "^iji-incuius ^^lor ! u , . eit leuis 3C acuta,c5£: quato ctit^-.i A- tanto habebjt dIik i j- iv- *^"fcaudior, . , - de rubedinc, V^nmonotaA.,; c ' cholera ex quatuor u..:^ r . r^"*»"otiScat ,^ "^'^•^fmoexfDuma.i.cxcolorc.r tate.4. exieuitate n ni/.u r' uu '^•J ♦exacui-^ ^ , ".S^^ibusfeparaturab humorihne -,1^. SecunJonota.choleram non effefpumam proprfefe j.a.ftama8,s^at«ft,„,p,,, J ^^^lljP P'«*aa. D O a IIIL 30 rum huttlomm,cum ipfius fit alios humorcs maxime agita rcagitatione qua fubfequitur fpumificatio.Poflumus etiam imaginari ipfam fccundum plurimum in fubftantiafua fpu mofam elle tcleuatis.n.fumis cx Iauguitie,tS:ciiorx fupcr na tanti occurrcntibus conuenit ipfos frcquciiter inampullas eleuari.licet iltac fint minores 3c minori tempore pcrduran tes piilegmaticoL.Ex quo foluuntur "inftatig faciles Pria quia Ifaac prima vrinarum ponit phlegma elTe fpuma fan> If^^^* guinis. Secunda quia fpuniafit ex permixtione venrofita> tis cum humiditate uifcofa, vt fecunda aphor . tn commcn» ilIius»45.aphorima.StranguIatorum*et.2.pronofticoru.47. commen.5i:.7.aphorifmoru in illotji.aphorifmo . Quibus fpumofact Ad primum dicitur cj> pWcgma eft fpuma fan-' guis,quiapotifr(meperphlegmaeft fanguis fpumofabilis» Ad fecundum dicicur choFa non cft oino tenacitate pri> uata.uerumtn fpuma pcrdurans bencfit ab humiditate 3Cc* Tertio nota.q> Jicet iudicium fumptum a colore de copFo'' ne fit fallax,'vt fecundo can.3«cap.vS(:»4.dc fimplici medici^ na co rcpcritur rcs alba & caFa ficut allium .alba 8c frigida " vt citrullustfimiliter rubca caFa vt ccpc rubca frigida ut ro> fa fandalus 3c corallus.vt pFm tamecomparatis indiuiduis ciufdcmfpecieiintrafealiquomodo rubedinem fibidctcr^ minantibu^ rubcdomaiorarguitcaliditatem maiorcm, vt rofa rubea ficut rubicundior ita calidior , 3C ita de atijs.hoc canone vfus eft Aui.in propofito. Quarto nota » eft Ic/ Arifto* uis propter caliditatem cum ficcitate in fubftan tia fubtili,q Acutus preparantur ad leuitatem igneam. Acuta exponic multipFr* mftipFt primo.i.penetratiua.fecijdo*!. velociter imprcfl'iua.tcrtio»i, faporisacuti.Sapor cnim cholerac non eft amatus pums, fed acuitari commixtus» Quae cum ii\ corporc gencratur m duas dkXu ditur partes rquarum una cum fanp;ume uadit 6(:alteraadchiftim tranfmittitur felKs. Oftendit vtilitates.primo diuidit.fecundo declarat ibil Illud ueroODicit q> cum in corpore generatur pars vnaua dit cum fanguinc,reliquae vcro ad chiftim fellis, Primo ^ nota tcx modo loqucndi Aui. quofdam concludcrc uclfc no Atifto^ femper du exchylo gcncratur .fanguis inhcpatc gcncrari choleram.Et pro ifto allegantaucfloritates Ari Primo de hy ftorijsuItimo cap.Et.4tdepartibus animalium.cap.i» q3 eft dc fellc.vbi ponit equum,mulum , afinum, ccruum, clc/ phantcni,delphinum &c.non hrc fellcs.Et Aui. 1 4* anima^' iium«cap primo ♦ Itc probabilc argumcntu poncndo hepar phlegmaticum 8c cibum totum eftc phlegmaticum , 8c pa/ tet*dcdu(fiio Jtem fignctur pars fccundum fe totum conucr/ tibilisinfanguincm^tSilpatctrcpctiri pofifc c?ibum tale.Po/ natur crgo in cffc 8c fequitur concIufio»Et fecundum hgc ex/ poncnda effet litcra vt ftat, Secunda uia tcnct oppofitu.f* cp fcmpercSi^c.Et proifto adducunt primo aucf^oritatcm* Aui*infcqucntieapFo(S(: GaKi.uirtutum naturalium ultio GaP, cap.Etargumcntum probabil^ , quia natura non deficit in ncccffarijs cS^c.Et negaturilla animalia carerechoFa, licctca rcatrcceptaj:ulocius,VideabAlbcr!.2.dcanimalibus rra> Albcr* cflatu»2.cap»i »Dicunt tamen quidam ccruum habercin cauda,<Si: aliafortchabcntinauribus 5^aliain ftomachouF inteftinis,vt,2.dehyftorrj3 allcgato cap.Dc argumentis uc ro vidcbituc in fequenti cap» Secundo nota ficut iftac cho lere.f.uadens cum fanguine^cluadcs ad chifti funtad uarioa fines deputatacjita funt diuerfo modo difpofit^,vadens cniin cum fanguinc cft minus caFa,fubtiF, acuta , tum quia a fan/ guineinfuisqualitatibus rcfrangitur.tum quia dcbensnuJf triremcmbr^fatisfecundum viam medicorum debetcflfc benignior, Primumdubium.Videturq, cholera uadens ^ - adch'ftimdebetcllegroflior,quia purior, 6<: confequentia colFr fccundo pronofticorum commento. 5 u cap de vomi> tu.ubiuuUcholcram5!:phtegmaqPtofunt puriora tatoefifc grofftora, Sccundum. Videtur choFam cffe grofifiorcm (a gui€,Priino qu.a generatur ex co pcr vlteriore dccoctioctn. P R I M I C A feJdigeftio ingiolfaudo procedit » Iccnti qyia eft amara& amaritudo fudat in fubfecro ficco terreo, 2 ♦can. j. cap,&»4* de limplici medicina,diftincftione.4»2» capde ftagnofodo^ Idem» mx. Dicendum q>fubtiItoreft fanguine»primoquiaIe> uior.fecundo quia inoi talidigoneeftlignare partem grolTa 6^ fubtilem refp edu digcfti.Item quia digeritur per ingrof fationem fecundum plurimum peccans fubiilitatc ♦ pria qr> ti pluries.Item eftaquo/ior,quia multiplicatur excibis cali^ dis 6C fubtilibus, Ad primum igitur dicendum loquic dc pura ignita doncc ad aduftionem perueniat Altj q^ loqui'* tur de viLellina» Ad fecudum infra uidebitur docflrina de uirtutibus,Ad fecundum argumentum dicitur cpoe purum amarum eftgroifum.fcd ciiolera eltamara, 5<:cum hocacu ta. Hc(i qujeraturdefumoamaro, Dicitu r in ifto elTc partc terreftrem ex qua fft fuligo , 3c e(Te partem f umo(a,5(: ifta eft amara.alia eft fiibrilis ignea,c!^ ifta eft acuta^AFr nev gatur oe ficcu tcrreu cifegrolfum, (icuc de fumo didum eft, Illuduero qiioddeea uadftcum (anguine ci5 co penetraccauii neceflfltatis &ri'uuamenti.Ne^ ccflitas uero eft utfangufm' admifteatur ad nu-^ tricda membra in quorum complexionibus ma^ gnamcholeracrubeaepartem effe oportet fecun-' dum modum quem meretur de diuifione ficut pulmo.Sed iuuamenrum eft ut fanguinem fubti liet dC in itineribus ipfum penerrare faciat Primo ponit vtilitatcm cius quac uadit cum fanguinc.Sc/' cundo eius qu'--e vadit ad chiftimJbiLC^uod vero."l Nota hicprimodiGFcrentiamintercaufam ncceffatiam dC mmu uam , vt fupra didum cft» Secundo nota» ad mcmbrum cholericum nutriendumoportct multum tranfirc dechoPa cum fanguine.Primo tenendo choleram 8C humores alios a fangiiinenutiire,quiamcbrum magis cholericum pluriin^ Higet choIera.Secundociiam philofophoril viam ut fanguis fubtilietur 6C prxparetur prxparationc qua rcdditur ap> tus ad fic membra cholcrica nutricnda cj> non alia.Et adhuc datoq» cholera niiHatenas nutriat,quiatamcn fanguis nutri turus tranftrc dcbet pcr anguftos mcatus nifi fuiflfct aliquod fubtileacutum iuuans adpcnctrandum non potuilTetdccc>' ter penetrare.Ec appellantur haec iuuamenta, quia forte fine tali fubriliatione corpus inuita perdurarct,licet no acqucbn, &:quiamotus fanguinisadmcmbra principalitcr vcnitab attradiuamembriattrahentisiS: expulfiua mandante, vt infra uidebitur* Sed dices ♦ Apud tenentcs choIcKam non nutrirequidfit deca explcta nutricatione» Dicendum ^ partim infenfibiliter refoluitur etiam cum aquofitatc urina^ Ji ,partimcxpelIiturimaginandoq>aIiqua pars reingrediac venas SCcSc partim cxpellitur cum aquofitate fudorali» Vn dC propter hoc fudor cft faIfus«choIera amara permixta aquo fitati infipidnc,vt qna problematum. problematc.^*'^'^*^' caii.capde fudorc»Sudor eft aquofitas fanguinis cui prius choIericumeftperm-xtum.Propter quodfudor uim habet rerMuriuam, SC refoluit apoftemata inguinum5^mamillarir &IaccoaguI^tnm in mamilIa,vf.2,can.alIc,cap.Proptcr quodnonadminiftraturexiccatiuum ne cholericum refolu thiiim euo!ec,nifi admifccatur cum oleo rofato vt olcum ui^ fcofitarefua prohibeat cholericicuaporaitoncm SCptt rofas uirtuteftypticaad interiora mcmbrorum propellat. Quod uero de ca colatum adchiflim tranfmit tftur fellis . caufa necciTitatts tranfmittitur 8Cuti fftatis.NcccfRtas autem aut eft recundum totum corpiis quod eft fpfll a fiiperffuitate mijdare,aut fccunddu unij ipfiys mebrumq^ tft fel nutrire. Oftcnd?t utilitatemquando uadirad chiftim ♦Prinlodi> U!dit.-%dcctarat,fecunda ^biL.Vtil tatislPrimapatet. No ta primo 9 notantcr diciturhiccolatum,hxctn,choIcra mul'' Sudor* quid ^ c.us pro pticias» C n( A V I C E N N ifi, tumafanguine &:alijs humoribus dcpurata tranfmittffuf ad chiftfm,Iicct non ficc]^ penitus nihil fanguinis fecum tra/ feat pro nutrimentofaltemchiftis.Facicns autcm iftamfo queftrationem cft uirtus vel anima hepatis naturalitcr inte/ dcns fanguincm fuperflua cholcra mundarc, concurrcnte cc cum hoc uirtutc attracf^iua chiftis» Secundo nota . q> cum cholerafithumorfuafubtilitate 3C acuitatc cbullilitionf pa^* ratusnccelTariumfuitmodicumdcipfacum fanguinc pcr/ mifceri , quia tamen proptcr cius ncccfifitatcm ad alios fines oportuit dc ea multfi generari,oportuit naturam ei rcccpta/ Chiffi* culum praeparareinquorccipcret.&illud cftchiftis inquo qiM* rccipitur cholera fanguini fuperflua,&: in hoc mudatur totu, C\ quia fanguis totusab cius fuperfluitatc, quod fi non fieret rec magnum nocumcntum fcqucrctur.Et hanc tetigit Auic.diJ no dixittotumcorpusafuperfluitatc mundari* Tcrtionota» tui illa psrs,aut fccundum mcmbru quod cft fel 6Cc* dupfr glo/ du fatur» Primo notandoq^ dupFx ad chiftim tranfitchoFa» Vna ad concauum cius per collum fiuc orificium chiftis ad medium hcpatis tcrminatil . Sccunda iranfit per venas mix ta fanguini ramiffcatas per ciiiftim.Per primam mudifica/ turfanguis cholericus.Pcr fccunda nutritur chiftis fecunda viam mcdicorum.Et quo tollitur apparens contradidio in/ ter GaF. 2 ,ucl.<J.dc iuuamentis,cX: Aui .hic. Pofuit. n.GaF.cj» ueficac 3C chifti datac funt uenx quibus nutriantur . Aui.aute hicuidcturdicercq) nutiiturchiftis cholera ciltead cucauir» Voluit cnim Aui.quod die^lum eft,& non difibnat fnfe GaP. Alitcr poteft hxc liteia glofari cp cholera tranfiens ad con/ cauumchiftis defeitfecumaliquam partem fanguinis un> duofam qua partialiter nutritur chiftis , Ifcct ctiam nutriac nutrimcntopcr venas tranfeunte,ut dixit GaF» Vtihtatisuero duo funt tuuameta. Vnum eft mteftina aftercore&rphlegmateuiTcofo abluc^ rc.Etahud mteftina dCsLni mufculos pungere, utquidfitei necefTariumfentiat, & digeftioncs emittatJdeoqjfafpeacciditcohca ca oppilatiois qu^ fit i'n foramine q3 a felle defcedit ad iteftina. ^ Primo nota.in mebris duplcx poteft reperiri in fuperflui M"^^ " tas. Vna propria dC cx proprio membri nntrimento derel/ ^ tum 6k^y3c h jcc fccundum plurimum cft modica 8c facilis cxpul/ fluii^ P' Conis. Alia cft communis cx nutrimcnto.f ♦ comunidereli/ dUp^** da in membro,ut fcces Sc mucofitatcs in intcftinis , 6c h-xc eft diflF cilis expulfionis,quia grofla& plurima» Vndc opor/ tuit ad hanc fugandam vel fiendam membra expulfioni de/ putata recipcre iuuamenta ne tales rctentae faccrent aegritu/ dines,vndenecefl[ariumfuit choleram tranfircad inteftina ad pungendum 6C purgandum «S^abftcrgendum» Secuu/ donota.chiftisfclliseftveficula qu^dam fituatain conca> uohcpaiis fub tertiacius pcnulla,cuius colln fiucorificiu ter> minaturad vcntrisconcauum quotrahitur fupcrfluitas cho^ lerg ad ventrem fiuc concauitatem chiftis.Et tamen illud col i lum ramificatum in duos ramos quorum maior penetrat in \ hepar , alter tendit uerfus intcftinum duodcnum qui iterum J in duos diuiditur^quia unus tendit ad fundum ftomachi , ibi difltinditurperipfumadcalcfaciendum 6c digeftionem ftomachf confortandum,5^ifte eftualdc paruus,quia multa cholera vel cibu corrumperct vel expulfinam incitarct t Al^ tcr iiero ramus maior tendit ad inteftina cflFundcns cholerair' in eis propter caufam di<^am»tamen quadoC]^ cotingit tno^ Q^f, ftruofe iftos duos ultimos ramos ecotrario fe habcrc;quia»rt magnus tendirad fundum ftomachi & paruus adintcftina, ^jp, vt.2»iechni dcphlematfco quotidiecholeram pallidam euo/ mente.<S:.2,compronum.uItimocap.c5^ j^regiminis acuto^ rumcomento»2i;.undc taliter difpofiti faepe cholcram uo^ ^^i^ munt.egoncs habct albas ut rapaciaanimalia . Et colligu"^ tur hacc quarto dc ptibus aialiij cap» 2 ^q^ cft dc fcllc,io e tc* Non naturah'suerochoIera,ah'aeftqu^an» tura P E I. tura cgrediturpropter caufam cxtrancam qtiae ci admi(cetur»ah'a cit quac a natura egrella elt pter caufa in fe^quia eius rubftatia no e naturalis. Determinat de non naturali choleratEt primo diuidit.fe'' cundo membra diuifionis declarat.fecunda ibi LPartis pri^ mac.l»^^' "«""a P^''^ pacer» Frimo nota utranq? Iiaruui fpLv cierum cholerae cfl.e non naiuralem eadem ratione qua de phlegmate 3C fanguine fupra di(ftum eft. Non pofuit auten» diuilionem fpecierum cholerseex partc faporis. quiaomncs itiamaritudinecoicant^Veldic cj)nondeterminat de cho> lera geneiataexcommixtioneranguinis cum cholera , quia ChoPa in tali comixtione fanguis non feruat diu fanguinis forma. reddituf Sccundo nota.ex litera choletam dupliciter reddi non natu non na*' rale.Primoabfcj^commixtionefubftantiacextrancae ciiea turalis ficut fi putrefiat vel aduratur. i.cum commixtione rei extra dupFr; ntxfic i\ phlegma uel aliud fecum admifceatur practer na^ turam.Ettufacirrpotesadderctertium membrum ficut fi iitrumc^ coniingat.Dicunt tamen hic quidam choleram fic^ ri pofiCe non naturalem non folum per admixtionem rei non naturalis cum ca/ed etiam pcr admixiionem rci naturalis indebitc tamen,quia non fecundum debiram proportiocni comixtx ficut fanguinis 5(:c,ut fupra de fanguine diccbat, Alq uerodixerunt cp nunq? per fangumis admixtionem fic^ ret cholera no naturalis,fed femp naturalior.Et tu cofidcra. Partis primx cft alia, qux eft fcita 8C f a mofa, & cft illa cui extraneum illud quod eft admixtu cftphlegma,cuius generatio magis ein hepate. Primo dcclarat primum membrum ♦f .gencratij pcr ad^ mixtioncm.Secundo fecundu ibiLQux ueronltem primo inucndo diuilionem declarat membra .Secundo fubdiuidit rK^T.., ^^^""^*^^^""^a»l^'LNotaautem.-]Primo declarat ptimi5 n5 n.m ^'^^''""^^SecundofccunduibiLEt alia,! Dicit primo ralisZ '^"^^''^''"'J^.^^^^l^^-an^nonnaturalcmfadapcradmixtiov raus du. neni.una cft famofa.altera eft minoris famx.Nota & famo> * fa cft lUa quae generatur per admixtionem phlegmatis cum Cholera wf^Vnr ^"h'' ""v ^*"' ^^^"'^^P^^^- Primonotacho^ & ohW ^^«^^^ P^^^^S'«.f,d"Pl'citer ponTeadinuicem comifceri . Prio ^ Phies Ciccp utrunq, illorum ff rucc propriam tormanT <^Prr^ m, m.. q.neutrumfaluet.fedambornlfum.dita^^^^^^^^^^ lcec du^ naturalemconuertantur.Etqualitercuncn lit fi H^^u^ ^ Pl.c.tcr. mi..opr.prie«spl,leg„,aa?dice.urp;TeiLtfaX^^^^ (1 ccomra dicetu,- cholera non naturalis.Si uerb fuerint equa' ta nomen nodura habent.ficut mults quotidixhumiditates hI,',T"r ^'"^ l=""^"'"."o>nina propria ab auaori. bus impofita non habentes. Sed dices.Signetur illa humi d>tastert.a.&putrercat.&febrem fadat interpol^am " contmuam proportionalc qualc periodum feruabit. Item dab.tur alia fpeces febr.s humoralis cp iam difla. Ad ori m,jm dicit q. eiiis Eiodicatio affirabitur periodo feb. de ma dTrlf l/IV'.""" Adfecundum conX ditur.llud,fednonnominauerunt hanc audiores tan^ Der Cholera «"«'litudinem ^dam reducibilem .uelraroeieniM?* S« nota 8i '"ndonotahanTcholetamnotam&famJr"™^^^^^^^ famofa. ^«^mius aduenit $ alia de qua dicitur S r^l?-'^" P narum dicitcholpi-o^ • - • . P"niovn> -n. r. . r ^"^F^m non polTe mtfceri cu phlegmatc D O a IIIL Ji mirtutlfTimas adinujcem condiuifi, quare facilis efl: eoru adm uicem commixtio, Contra ♦ quja.Ifaac in libro de dietis viVDUs.4,capdicithacmaximeinftomachorcpiri» Huic Meni» dicitur c;^ licet maxime inueniatur in itomaclio , maxime tn ChoF^ t generatur in hepate.virtuteenimhepatis fecudum pluiimii hepate tortioriexnteqjinftomachogeneiatapermefeiaicis expel^ ^in fto li[uradltomachum<5{:inteftina, eocjjiftae via funt laiioies macho SC aptiores expuUioni. Ex ifto habetur caii.in pracl;ica,dQ mrtipU^ ■ cataeca'' no pra> eft ficut fpuma &r ' r^" ^T- ^•"^8matc,quja mifceturrefpeauLo.^^'''?.^" f P?^^ V* difficulter hocpatetquarcfefc^^^^f^^'";^ Et ( tha, quia.Lataacho ' ' ^''T quia forte illa tcrtianreft V nl%^>°;^ * hacmaximegencrariinhet^^^D"' '""""^ra ^^^^^^* r c "^P^fc»Pf'tno^"'^ihicftcalorfory «otcomm,fccn,.Sccund<, quiahnmotcsfumibi pcr vcM^ vides hanc in ftomacho muliiplicare lecftificahepar, Et alia eft quac eft minons famce , eft illa cui dicus. cxtraneumquod eft admixtum eft melacholia. C^uare autem gencrataex admixtione mcFiae cum chole^ ra fit minoris famae patere poteft ex dicflis Et creden Jum etiam eft ipfam maxime in hepatc generari propter caufani fimilem,licct Aui.hoc non exprefferit» Nota autem dC famofa,aut eft cholera citrina, auteftcholera uitellina.Phlegmananque cui ad^ mifceturcholera quandoque eft tenueSi:: gene^ raturindeprima,quando.ycft grolTum ge^ neraturinde fecunda fcilicet cholera quae ouo>' rumuitelh fimilis exiftit, Primo fiibdit primum mcmbrumiprum dcclarando Colcra fecundum.fecundaibiLQiigautcn Dicit primo,cj ifta nota 5: qu3c nota eft 3C famofa ert duplex.quxdain dida citrina,altc famofa ra didavitellina.Primageneiaturper admixtionem phleg duplcx^ matis fubtilis aquofi cum cholera. fecunda per admixtionc ' groili phlegmatis cu ea,vSc: ifta dicit vitellina,qa fimilis vitcl>' lis ouoru. Noca prio.choleta citrina qnq^ mifceri phlegma-' ti grofCo qnqj tenui.Du tenui mifcec,qa illud eft diaphanu,(S«: quafi penitus cholere priuatu no notabilitcr ref i angit color cholerc. vnde refiiltar mixtum illud coloratu ficut aqua mix- ' tacumcrocotinda.Ctinduracroci .Dum vero phlegmati grofto mifcetur , quia illud eft album & quafi perfede ter> minans refultat illud mixtum citrinum citrinitate quafi ad al bcdincm declinante,qualis eftcolor vitelli oui non recenti» Vterq^ tamc illorum colorum poteftappellari citrinusv Sc cundo notaprohuiusintellecflu c;^l:cct omnes uitelliouora incitrinitatccommunicent,ingradutamen fuac citrinitatis abiuiceni multum differunt.Sunt autem.n.quidam citrini ci trinitatc ignea ad rofeum vcl rubeum colorem declinantem {Icutrecentcs.Quidamuerocitrinitateadalbedincm decli/ Citrina tiiintcidC funt propric pallidi,6<: huius cdloris eft hxc uitelli/» duplcxt na de qua loquitur Aui» Ex quo tancp fundamento colli/» gitur concordia tcxtus Aui.hic.6«: Gal. i .uirtutum naturaliu ultimo cap.S^ Aue.}.colIiget.3.c^ap. Voluerunt . n ♦ Gal.6^ Aucr.choleram uitcllinam gencrari per cholerx aflfationem Aui.ueroponithiceamgencrariperphlegmatisadmixtio^ ^ - nem» Diceturenimq>incholcracitrina naturali aftatioc ^^^* proccdentc refoluto fubtiliori 8C grolTiori remanente reddit ^"^''* ipfa cholcra opacior 8C perfequens ad citrinitatcm vel rube^ dinem declinans obfcuriorem,ficut eft citrinitas uel rubedo vitelli recentis,5<: fecundum hanc fimilitudincm dicitur vi> tellina.5^ de ifta non loquitur Aui. hic fed Gal.cS: Aucr.fo/ cis allegatis.hic ai^tloquit de vitcllina citrina citrinitate ad albedinem decliui,ficut eft albedo vitelli oui non recentis* Quae autem minoris eft fama? eft i\h qux cho fera uocatur adufta.qua? aliquo duorum genera^ turmodorum^Vnuseftut cholera infe adiira^ tur ct accidat in ea cinerei tas/ed ecus fubtile no fc paretur ab ipfius cinereitate, immo cinercitas in eacontmeatur.Et hxc quidem eft pefor Nota cp ifta cft illa fpecies cholcrge quam Gal. ? ♦ ul rtutu naturaliumappellat vitellinam generata peraftaiioncm^Ei: hoc potcft pcrfuadcriPnmo^quu huic attribuit omnes co> P R I M r C A N, ditioncs illiufi ch-»!erae vitellinae.nam didt eam generarrex hoc aliqiia ela^ pars aduri.ur in fe . 3c hxc eft airacio cho^ leriE,cuius cinerejm non feparatur a fubtili » unde redditur colo^ efu; opacor^St: per confequcs habens rubedine ignea <juod Kitt at tr. butum iam didg cholerx» 2 ♦quia credendu eft A ii.hanc fpeaem choler? cognouifTe,<5<:aIicubi dcipfR me> tionem t<^cn\e,3c tion apparet alibi ^ hic , igicur &c, Co> tra.quia ibi GaUilIam fpeciem ponit famofam,fed hanc no ponit AuKeile Famofam in liceraJgitur ifta non eft illaJtem quare pofuit Aui.hic hanc fpeciem choler? , cum debeat de/ a-MbereciioIcramgeneratam perrei extrancxadmixtione &non peraIterationemin fua fubftanria, vt patet intuenti feriem Iitere, Ad primum dicit fuit famofa apud Gah no vero apud Aui. Aliter dicimt q, eft famofa refpedu alia/ rum fpecferum choler? non naturalis,licet refpeclu ciiolerae generatepcrphfegmatrsadmixtionem ipfa non /itfamofa quta t.equentius cotingit ipfam generari per phlegmatis ad> mixtionemcpaliterfieri.Veldicq, Gal.d/xit ipfam famofa in tnalitia, quia valde mala licct non Cic famofa , quia multtl frcquenter eueni ens. Pro fecundo dicitur q, cinerulcntum poteft confiderari quodam«iodo ficiit cxtraneum fubftan^ tiae cui comifcecur,ideo vt fic ad iftas reduci poteft» Etaliuseftutchofera mgra extrmfecus adea ueni'at,eti'am cum ea miTceatur,8(: h^c quidem cft fncliorhuiusautem fpecieichofer^e color eflru^ beus,fed non efl: clarus,ne.{^:flon'dus,immo e ma gisfimilisniguintTcd erttmuis, etpleruncp afuo colorepropteraliquas mutatur caufas. Cholera C)>^<^la«*araliud mcmbrum.Etpatct, Primonota.dupli ni<>ra du ^^"^ choleram nigram imaginari polTumus comifccri cho- plcx, lerDcrubex» Primo non naturaIem,(S;tuncgencraturcho/' lcra multum praua.uel faltcm generari contingit, quia vehc mentismalitigconuenitclTecholeram nigram aducnfcnrc, Dc h3C igitur non cft in propo/jto fcrmo cum Aui.dicat hac ineliorem elTe preccdente^contingerct.n.ipfam eflfedcterio/ fcm, SecundoimaginaripolTumus permifceri choleram nigram naturalem,cx qua Ucet fiat cholcra mala proptcr co mixtioncm elTe indebita,non tamen cft ita mala Cicut prgco dcns ,vt patct intuenti. Alitcr alias fum imaginatus quod fcmpcr cgtcrfs paribus detcrior cft prgcedcns q^ ifta ♦ Dico atnorantcgtcris paribus,quia figeneretur cholera no natu/ ralis peraduentummer(?vcnenof?abextradpfa pofifetefTc detcriorq^generataperaduftionem fubftanti? proprie.fed altjsparibusnonquiafemper plus malitiatur fubtilis pars III prima cp m (ecud^,3Cin partc adufta funt parcs.ideo ctc* Sedd-cerestenendoprimarfi/ionem. O nocft iftafecun/ da choleradenominadaadufta,qufa necabintra necabcx^ traaduritur. Diciturprimoq, fimiliseftaduft? incolorc fTiodofubftant.?5^c.fecundoquiaperadmixtionem meRGe adhuc terreftrificatur dC exiccatur. Nota fecudo hancfimi IariranguiniincoIore,quiaexrerubca 8C clara cn rcopaca comtxta rcfultat color rubeus aliquo modo obfcurus , ficut eft color fanguinis.DitFerunt tamen a fanguine , odore ^ fa pore,3C quia magis temiis 3C acuta propter choleram dnan> tem in mixtlonc. Tertio nota hic color Ercquentcr mu/ tatur propter alias caufas.f.propter varias proportiones par tiummclanchoIipvSi:cho!creinterfe,6<: variam opacitatem ««elancholiae iSi^cIaritatcm cliolerg.proptcr ctiam frigus ex/- trinfecum congeIans.<S: ficde alij^ quibusvarij refultant colores, aucfecundum veritatem . aut fecundum apparetia» ^f^^J^^f^^Mui fublTantiaextra naturameft, alia dtcuius(>eneratio fa^pius e m hepatc^aliaeft cuius generatio magis cft in ftomacha ^^TJ^Zcrj '^"^^^^"^^«ranaturaminfuifubftanv t.a intelhgitur cholera prgter naturam, non proptcr rcm ex. A V I C E N N nietem,rcdfoIum proptcra/tcratfonem vel muratione fux fubftantig contingente, vt fpecics ftatim nominandgr Se> cundo nota ex illo verbo C^pius^Sc ex illo verbo magis,nul^ lam illarum elTc folum in ftomacho vel in hepate giiabile, licet aliq faepius 5«: facihus i hepate 3C aliq in ftocho gencret» Etillaquidemcuius giio magis eft abhepa^ ceeuna fpecies. Qu^ecuquodinfaguineeftfub^ tile adun'tur,cuius fpiffitudo cholera eft nigra. Primonotapcr vftfonemhicindifferenter intelligipot vftiopiopriedidaautputrefadio.Fervtranqj.n.cotingii' dup^^' fubtiIeirj^choleramconuerti&:inflamari,<SigroiTumin mc lancholia» Secundonota*quarcmaYimein hepategnetur eft multiplex ratio.Prima quia ibi fanguis eft copiofior.fe ci7daquiaibicaIoreftFortior,quarcibi fanguis faciliterin^ flamaturuertiaquiafanguineibi frcquenter conculcato fa^ ciliter euenit prohibita trafpiratio,& confcqnter inflamatio. ' 6C putrefadio.5;:codem modoin venis magis prope iKpar» in alrjs autem locis non eft iia. Contra quia prope cor. Diciturq» non propter fortitudinem virtuiis plurimu ma^ terias malas a fe repellencis. Et quaem ftomacho magis gnatur duas hct partes:pra(rmam.C&: uindem , ut erugo ens. Determinat dcilla cuius gno cft magis in ftomacho . Etprimoponitdiuifionem cius in fpccies fuas.fecundo . il> las declarat ibiLEt mihi quidcm.-lPnma patec . P; imo nota per praflfinam intelligenda eflre illam,cuius color cft fi^ mihscoIoripralTqfiuc marubij,(Sc eftcolorviridisobfcu^ rus,unde;X:coloris porralis aliquandoappellari confueuit camcande.Perifinariam uerocholcramincolorcfimi^ lem^miar.i.yiridierisquieft color viridis clarus ad albe^ dmem.f.decliuis,propterquod& cholcra erug'nofa ctiam aliquando appellari confueuit. Contia.Ifta cholera Priat inhepate.crgo&c.confequentia tenet.&: alTumptum pro> batur aucfloritatc Auer.terdo colliget.tcrtio cap.cS: argumc to fuo.Idem cft locus generauois humoris naturahs 6c fun/ flui.fed in hepate gnantur naturalcs.igitur 3Cc. Item cna^ tur a caFo forti.fed tale non eft in ftomacho,fed potius in hc/ patc.ergo 3Cc. Item praftinam generatur cx vitcllina. fed Vitellina maxime generatur in hcpate.crgo» 3Cc. Pro iftis dicitur cp maximc in ftomacho generatur,quia licet in hepa tegenercturvitcllina,quecft ficut vtriufcj maieria pluri> mum tame rcfidet 3C retinetur in ftomacho, ideo 3Cc! Du cendumfecundoq,inftomacho potcftelTe calor fuflficiena ad iftas gnandum, vt in ftomacho multum igneo,aut etiam cxprxparatione materierum utcholera vitellina cx cibis maxime inflamabillbusgencrata.nonrepugnat tamen ip^ fam choleram ^inaria gnari in hcpatc , fed raro cuenibile ?, quiapnusheparcxpellitvitellinam cholcra t^ineo longl morarncontrahar Adprimum diciturq, ifta non fuitin^ tentio Auer.fed volu.t q, non eflfent ver? cholerc , quia tunc in hepatc generarentur.quia idc eft locus &:c.Et ficid arou/ & non naturalis.Dicitur enim diftinguendo q, tripliciter di^ citur humor non naturalis.Primoquia fupcrfluitas refidens cxdigeltionenaturahs,qualitcr choleram phle?ma 3cc di'' cimus clle humores non naturales rcrpedu fanguis princi'' palitcr.n. natura intcnd-t generationcm fanguinis , dum in imtcriam feu maflfam chylofam agit digcrendo,^: fanguis gnoncm prgparando,tamcn fic agcndo alios gnat humo^ res.hecundo vero dfcitur no naturalis . quia formam feruas natiiral-shumoris.licetfitanarurali fua difpofitione rcmo/ tus. 1 crtio quia mutatus ram a forma a nanirali difpofitio/ ne humoris.Dc primis duobus prgcedit audoritas Auer. cp iclemeftlocusgencratton:s&c.Etidcoconclud.t ex iftocj» nec praftina ncc ^inaria eft cholera naturalis illis modis.Dc numore aut non naturali tertiomo illud non oportcr. Ad ftcundri patct per dicfla, Ad tertium riinilitcr,<j vitellina li^ ctt Ari pralfi^ qui^J' G4I tfip^^' Halj Auei Arifto. F E I. «tinhcpategencretutnon longaibi fccundum plurimum trahrt moram , fed expellitur ad ilomachum intefti> na» L.ontra. igitur magis in inteftis qua in ftomacho geno rabitur prairina.quia magis ad illa expellic viteilina, Ntv gatur cofequetia.ciaibi eft calor fo. tis ,cS^^uiafecudum Pnniucuahjshrudiiatibus 3c humonbus extcr.us pellitur, Etmihiquidemuidetur ^praffina exuitelli^ nagenercturcumaduruur.cum enim aduntur acluhio in ea eftidt nigredmem,ex qua cum ciirl nitatemfxta generatur uindicas. Ofteiiditmodfignonis&materiaearum.i.ponit quod> dam p. incipium ex quo habetur veritas eius dicfli. fecunda ibiL<-alor nanq^.-JPrimo determinat modum generationig prini^s,ecundofecunda: ibiLOt cinariaO Dicit primoq, P^allma generaiur ex viteUina fuperius diila quando aduri/ tu.,.iuiacaIoragen9ineaefticitnrgredinem cx quacuma> tnnuatem;xta refalcuvtriditas^ ^,,^ primLer ^te' Imam hic mtell.gendam eife fuperiusab Au^.defcriDta pfi.> ta.n^fexgroirt pi,Ieg„,atis admixcionecum cXa^cX dSuTd^e nb^^^^ exDcrimfnn.mX 4- metheoforii in tcrtio.Et rcs ni™as rviH^^ '^- "P"Vitrum citrinum afpicias lcrV: iaotra^" T, '^^^"""^ --J-"ho> calidam vel,c„,en«m l?. f°'r P^^'" ^"^^P"^»"^ matcrix i„ Sumr « V? P^''P',"*''P°"« non liabeat calort™ , °'' 'to^achi.licct.n. Itotnachus iKmenter inla ^r-n generatam exc.bisvc/ di-qu" ecal~''*"^ funtcepcpori 3C al,a huiufrao. obiecii circa vi\t! o ■".^''''^V' '"''"''=^°''"" acetia,„decalo,eho.„':a^^^^^^^^ men operaretur rirra r,..,^r.« • '^"'c'^"'^ 'n lac. Si ta> P-ne^argueS;^^^^^^^^^^ dumpatecquarequ.rndoa2l ■ ^^^""J"'" huncmo ranitatisexLrubrSj^^i:^^ vitellinx.Hoc enim cZ'k^ZT ^'^^^^^^P^^^^i"^ vel tiae membrorum gnata eft &cTL ""'''^^ diftempera^ Poft generationem abf^ hoc ilenfiM ^c" ''""P"' ^^"^^^*^ Tertio nota Ifcet Aui.non ^^li^: "«^.""^«u. «■a^onischolerepraflin^e.exdidista^i 2^"^^ Pf^^collg.; l^imushicabA pTfi"^^ ^•^uvftomacho corruptis ad virid^^^ ^ecundusexci fec^nI^"^^^^P* 'Tcrtius exaduft^o^^-^.^^f -'^^onjPro^ e.' d"?^ Poteftfferi viridi^oSr";^^'"" enim vefe"'^''^'^^^ vitellinx Gal cum riePiS"''' Jancholinll'''"^'^ elietperfo&"^ nora ex dic^is au^^^^^^^em in propria fubftatia. '^S^^^^^^^ cholci ab enu^^^^^ "^"It^s alias polTe collio^f^^^.^^ -ra^cap.depaZ^;-^^^ poteft comprehendi per v^^T'^'^^ J^^P^""";^"^^^ technf.cap.de difcrafrig h obfcura. fct idem Haly , primocantice.cap.dchum "'^^^^"^'^P"^^^ ab Auc' quia omnis multum a ^«^''"^"'•^i^nticlo.p^rcduc.t sd U^s fa.rtcocs fpcsmeP.xpoirum - ^'"^"^P^''^ ^'^^'^Uxttto «aifccri.notuc 5t ou fub i3 ^P^^'^ cholcraeco »a di(a,8 comprchendf poITc dCc D o a lUU 32 Zmaria uero uiderur mi hi gcneref ex praf^ fina.cumjantumaduriturdonec eius humoro^ Ijtas ficcatur,aii: ad albedmem redire incipi t pro^ pterfui ficcitatem. Hic tcxtusclarus cft* Calor nanc^ in humido corporc in primis ni^ gredmem eftdt,deinde denudat ipfum nigredi^ nc,quandoeius omnino finit humiditatem dC quandofuperfluitineoipfum albificat. Ethoc quidem inlignis atteade qu^ priusin carbone uertumur,deinde in cinerem. Calor.n. in humi- do ef^cit nigredinem,&:in eius contrario albedt nem^tfrigiditasinhumido albedinem opera^ tur,&:nigredincm ineiuscontrario.Rirc tamen duoiudiciaquxinpranTina & zinaria iudicaui apltimaiiua fum iudici^ . haeca utem fpecies qux diciturzinaria,oinnibus cholerx rubex fpecie^ bus cahdior exi (tit,8c peior,^: magis perniciofa &:diciturq,eftde fubftaatia uenenorum. Supcrhocpa(runihiInoto,quiaplcncin qusftioncm to. tumdeclarabuui. ^ Choleraf autem nigr^, alia eft naturalis , ali a non naturahs fupcrfluitas. Detcrniinat de melanchoIia.Et primo ponitdiuifione. % nlembra pet ti adat. 2 .ibiLNaturalis.H Primo nota.hic tcr minus melancholia fumitur ab audoribus 2equiuoce»Qua> doq,proaliqua paH:oecerebri.prima tertri.rradatu.^^ap. demalancholiahcdefcripia. Melanciioliaeftmutatioco McPi» gftationum aut eftimationum a curfu naturali ad cormptio> duplcx, nem et t.morem et mahriam propter complcxionem mcPica facientem fpinrum ccrebri iilueftrem interius SCc, Secundo fum.rur prohumore vnoex quatuor naturalitcr frigido^ ficco vei ad ipfuni reducibili .quod dico proptcr mclancho> iam non naturalem.^taliter fumiturhicAdicitur natura- l,s dC non naniral.s ca ratione qua humorcs alrj . D.citur au> tem melancholia amelangraecequodlatinc fonat nigrum^ SetlSf ^^^^^^ 4um Namralis eft boni fanguinis fex &: turbulen. tia dC fuperfluitas in comparatione ad fanguine quia omnes humores dicuntur fuperfluitates ad comparationem fanguinis,cuius faporinter dul cedinem cC ponticitatem exifl:it. Ucterminatprimo de naturali.2 . de non n;»M,.:,I: w LMePiavcro.nPrirnodercribueamcxprcfuZt^^^^ fccundo vtiluatum .fecundaibiLau^cun.i,.nDicitTr 2^ irchoTam P .^^-°"-%\"i;-quatl;or notiSc'at m: lanchol.am. Pnmo ex parte fubftantia: , quia fex.n.in to. ta huorah manfa pars groifior & grauior et defce-dere aptior Ifcctmaneatnaturahterfanguinifecundum dccenrem pro' portionem commixta regulantc virtutem . Et dicitur mcta> phorice fcx ficut cholera fpuma. Secundo ipfam notiffrat exqualitatc vifibili quia turbulenta c.c.n.alris humoribuft opacior&fanguini commixta ipfum magis turhnlp^.^. rcddit. TcrtionotificatexhabiiudinceiusadlW^^^ ne,quia fuperfluitas cius eft. Ethoc fecir AnJ Primoquiaminusdcmclancholia fortcalir. .^f^' dcphlcgmatevelde cholcra.quia infra d ; ^ ^''^ereturq^ ficrLcaIidotemperato.fecundoaddifc^^^^ fcfanguinispuri,quialicctfitfccule3^ umencftmcIanchol,a,quian6cftfan8ui„isboniL7^^^^^^ F EoHy European Books, Copyrighl © 201 1 ProQuesl LLC Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London P R I M L C A ta^. Qj^iartonoti.icacejc faporc,quia haSet Ciporem mc> dium incerdulcedincmd:ponticitafe,N6 noiificat ateamex colore,quia iam ipfam nigram noaiiac»Nec cxqualitate tati gibili.quia pofiro tpfa eft ficut fex ct facilc fcirur jpfam ee fi igida: 6C licce c nnpibnis, 5^: iic non explicat ipfani ex par Sapor te coplexionis, Secundonotarpfamelfefapoi is medtjetc. medius dupliciter intelligi poreft, primo medq iter dulce ^ pontici dupPi. per participationem.fecudo p>ef abnegationem, Primusdu> plicicer,Primo imaginandoiilam dulcedinem in quadapar te fanguis vncfluofa elTe fundatam a qua non potell penitus meria-abfokii.fecundoimaginando nonomnes melancho^ lic partes eite a nacura fanguis gqualiter elotigatas , SCq^ailiCi partes eius naturx fanguinis mulrum prop nqujc aliqua dul cedine participant ,Secundo intelUgi poteft medius per ab> negationcm quiaaccetofjs^cuius caufa non eO; tiigiditas ta^ taiicutpontici,nec tanta cafitas licut dulcis» Sed contra hocfuntdubia» Primum,quiaficutcilmePja mifcetur_(a^ guis vnd'iofu3,itacumchofa,ig:tur ficutmcfia drpp» hoc faporismedrjjitacholera faporis mcd;]' inter dukc^^mi^ n^ySC cftcontra primu uelledfi» Item contra fecundaima ginationem,qui3 fapor dulcis fundaturin fab^eclo c^ToSC huido bn digc(l:o,vt.4«delimpr.mcdicina.vS^.2,can,cap*j# fed.nuUa pars men jc ell hmoi . igitur 3Cc. Item arguitur cj» non fit faporis 3Cetoli,quia acetolitas fundatur in humido aquco fubcili frigido qcJ nv5 competit merix. Ad primum c\? cp amaritudo cholerac occulcat dulce vncfcuoli fanguis fi> bi mixti,q3nocinmeria. Ad fccududrt^dulcedomul tu remilfa fudari potin fubiec5lofrido,utpatet de cucurbita citruUi3v?l'c. Adcertium drc^jfaporacetofus fundatinhu midor!briIiaquco.i.aduaFrfluido,cum quo cfiftat ipfuec giolium o?<:terreftrerefpcrihumidi alioi^i humoi^. Vel dic cb i meria funt partcs fabtiles aqucac in qbus fundari pot acc lofitas, Vel dr cp ifta acctofiias eft rcmilla ponticitas media interperfecn:amponticitatem 5: aceiofitatcm perfccflam. Qa^cum in heparegcncramr fnduas [epara> tur partes.qaaru una m fanguinem penetrat 8^ aliaaJfplcncin tranfmitdtun Notificat ipfa ex pte fuaij! utUitatu.Priodiftinguit fecucJo dcclarat ibiLPars autc."l Sed qugres , eft amplior t^titas» Itc q c g«-oftior. Conciliator dicit maiorc eUe illam quae vadit cum fanguinec^ illam qu; vadit ad fplcnc , q^ P^^^^* Confiderata mole mebroi?? mePicoiv qu^ funt mePia nutrie^ da» velifaltc quoi^» nutrimetu debet g mcfiam pparari.Et pa'' tct q> vadcs cu fangnine eft et minus feculcta, eo cp eius qli^ tas per qualitates fanguinis 6C aliorum multum refrangitur. Pars autqua? cum fangumc pcnctrat uadit cu eo ca nccenTitatis 5C utilitatis » NeccflTitas ucro eft ut (anguini admifccaturco modoquo debctin nutnmeto cuiufl^ mebrorOI i'n quo^t copPonibus magnam meR^ partem enie oportet,ficut fut oda. HicprimocxplicatvtUttatcmtrafcuntis cu fanguine.Sc^ Cundo trafeuntis ad fplcne.fecunda ibi.LEr pars. iPrio itc^ rum pmilta diuifione in neceiraria 3c utile dcclarat ncceiTita^ te.fecundo utilitatc IbiL Vtilitas 3cc,l Nota primo hacmc rito dici nccelTitatcm ta fecudu viam philofofoi?^ fecundii viammedicoru.Ettudeclara ficutfupra de cholera. Bx quibusfequiturprimomaiore cgtitatem mefia: tranlirccii fanguinerpchoIerx,quia multoamplior cft moles mebro^ rum nutriendoi^j melancholia c^ chofcra,5: h^c fecundu mc dicos.aut quorum nutrtmenrum cft pcr melancholia difpo/ ncndum c^Bcholeram,&hoc fecundii philofophos*5(: plus etiam proportinalitcr refpe;flutotatis q^titatis melancholiae 5:cho'erae qn.^ incorpo^. gnatur. Scquitur fecundo pfs abfoIurecSiIproportionalitcrtrafmittidc cholcraad chiftim qpdemelanchoIiaadfplcncm,quiam;nus trafit dcfpfa<P' pbrtionalitercum fanguine^S^ pFc$ finc» attingcre habettf» AVrCENN^» abftergerc coniungcre fcu purgare inteftina 8C fiindum (ko^ machicaIefacere,meIanchoIia verofolum appetitum cxci^ tare. Ex quibus etiam poteft probabiliter concedi multo maiorem q^titate mefi^ in hepate naturalitcr difpofito gna^' ri q^choIerg,Iicethocfit mere infenfibilc. Primu dubiii» Quid fitdefuperfluomePiareuntecum fanguinc poftogo^ I^^" nem fanguinis qua fuperfluit. Secundu. Videc cj? qpto me brum eft magis mcFicum tantomagis ad ipfum nutriendu debet cum fanguie de cholera penetrare,quia tanto habet uc nas Sc poros 3C meatus anguftiores , ergo tanto oportet fanguincmmagi6fubtiIiari.Etecontraq,'io magis choficii tanto minus idiget ea. Tertium dubium tadiu eft qux eft groftior. Ad primum dubium dr q> ipfa expeUit 6C idoU uitur in fupcrfluitatc q^da lutofam fuperficiei corporii extrP fecx adhcrentem, vc patet. Ad fecun Jii dr cp pi ius a cho^ ' pi lera fubtiliac nutrimentum fubtiliatione futficicte ad p.ne/' trandum,deinde cuolat 3C foluitur cholera,;Sc: pc ficitur opo melancholiac. Contra^quiafaltem vfcgad membriM/a^ fibit nutrimentum cum amplioricholerica mixtum. Dt^ cendum negandoconfequctia.Eccumarguit,quia porifunc anguftiores (5^c.Negaturconfequentia. quia ficut membra funt magis mefica^ita in cis tardius,fit refoIutio,ideo tardior /Jj indiget nutrimentiattradioneiSt: perconfeques no oportct ipfum fubciliari fic ficuc n itrimentu cholericu. Pro tertio dicflu eft fupcrius,& cft fnia Gal. fecundo virtutu naturaliil» Vtilitas uero eftut fanguinem reftnngat dC cofortet &mfpi'flret ipfum. Declarat vtilitatem.Et patct» Primo nota. triplicit pot aduenirenocumetumindebita nutricatione mebrorumcx ^qcs fanguine.primo propter fubtilitatcm cius,quia nimis cito rc ^^f^ foIuitur,v5c: hoc tollit mcFia ipfum ingroffando . fccundo pp y tab!litatcmcius,quiafubftanti3cmembrinon decenrcr ad ^fH heret ,3c huic ctiam obfjcitur meFia ipfum figcndo fua terre/'' - ftrcitate.tcrtioquiaexhumiditate fanguls polTct mcmbris ^J^ ^ nutriendis quidam laxitas induci , idco huic obricitur mera - fubftantiam membrorum confortando . Ex quo patct rhC'' ^ ^^^^' torfcumeircfermonecxponetiii.Et confortet membra nc fangui^ dulcedinefua membris abominabfffat.Sic igitur ^^/1 mcfiatripFf confert nutricationi.f.Ifpilfando fanguinc^cSs^.p' hibendo ne cuaporet,figcndo nelabatur laxitatem mcbrorii ^^^S impcdiendo» Secundo nota cj» ifta dr vtilitas 3c non necef fitasficutdealrjs.Contra.igitur nondeberet mifceri chofa, J quia facit fanguine cuaporabilc.Ncgac confcquctia, quia at/ fertalias vtiltates,<5i:illud emendaturper mclancholiam» Et pars cius q ad fplene trafmutit e illud quo fanguis no indiguit quae ad ipfum uadit ca necef fitati's8<futi!i'tatis .Neceftitasueroaut ettkcun^ dumcorpustotumXuta fupcrfluitatc mundct^ aut fecundij unii mebrS q3 e ut fplenem nuthat» Ponit vtilitate eius qux vadit ad fplcnc ♦ Et patct P"'^ ^ j> nota duplicem irc ad fplcnem mclanchoIiani,ficut fupra V(f cholera dicebaturad chiftim , Ethxceft caufa necefiaria, a i quia fine ifta non polTct homo diu viucre,ficut etiam de cho^ Jj j lcrafupradicebatur, Vtilitas uero idco accidit,quia in os ftomach^ quafi mulgcndo profluit.Et haec quidem utilit^f duobus e modis. Vno quia os ftomachi ftringj^ S>C conforiat&mfpiflrat.AIi'outmore ftomac^ comotionem facia t propter acredmcm , dC cxci'' tetadfamem S^faciatdefiderium, Primonotamdancholia vadensad fplcncm ados ft^ machi .pfluitafplcnc quafi emulgeiido, quia ftypt«^'^^^pig pontic-tate fua os ftomachi conftrigendo,ficut manus cai^^ do vber emulget ipfu, Sccundo nota mel^cholig hL»^* plure* I Ir F E L ^urcs vtilftatcs attribuit.Prima eft,quia coftringit & vnit o^confirr &coiifbrtatos ftotn3chi,quare nielius in ftoma> <^ho retinetur cibus.5c: idcm. ? »de vtilitate particulaiji» cap. J;<x:»^j.dciuuamentis.cap.3»Secunda,qnia comotione ki^ citad fequitur appetitus»adhanc»n»cofcqint motus par^ tium oris ftomachi,a: quxda ipfai um confrlcario tediofa ^ virtus fenfitiua percipienspmoueturad appetendum ci bum: vt tediofa talis tollatur confricario, Ex quo paret pri mo quarc pontica 8C acetofa excitant appctitum . Primo ga faciunt fiPem comotionem.Secundoquiacaufant in ore fto machf afperitatem quadam quac maxime cft cibo remoui^ bilis* Ex quo vlterius patet,quare frigidi auj>menru au^ ger appetJtum cibi,econcra caFm potens: vt» 1 5^ tertn tra> Dubia. ^^^^"^""'•^^«^P-cJefignisdifponumftomachi^de quo i techni. Dubium primum circa dida,quia h?c non vr c5 folum vtilis:fed etianeceiraria.necefTe eft.n.ahas r,moue. ri ad appetendu cibum fi debet viuere.cum igit hoc no Dof let heri fine concurfu meRae.cuius fignum eft quia nhibito aduentue.usdeftruitappetitus.vtw4.tertrj,capX^^^ Nfn vfrr^P^'.^"^^^^^^^ SecJLdum dubfum Arifto. mrqahTotr"""r'^^ necefiQtatc. pTi: Sfr^cat rr^^^^ ^'^^' neccirarium,..de hy. ec?nS"^5r"'^'P^"^ Adprimam^prdlcic; ideo i„ p,Tc,bus multirfpTen "on te^' P'"™^^ etc. • .'^"finusquxtabetcapu afinofi^^ F •''';'''»™ ceflarioconcufratadapp ti^i^^™;^^^^^^^ fple" no„ ne> n»l.a cibun, appetunt-quauKI '"^ c'^' ^ aumintalibusaUundela&e !'ri'- ^k'',"^'''"^ eKitandum appetitum.ln animal^ur, ""'"?'"'" nis ficut eft ho non eft ita.qu^™ cum 1 'r ■"'i'" '"'"^^^^ «egeneretur.muItumetiamcreaturdTrrirJ''^"^'''' oportet fanguinem deputari.Et proptet hnf;"l' ' "5"* ^"epetHinanimalibusacddentali e & ficu. vefica &c.non.n.requiritur nifi v. t °" "''""'liter &" "ecefrariumomnianimaU d^oT"'''" "^' ^^"'■«''i-licetfitnecefrariumhominr t''''^ choleram 'd'?!""™'""'"""^"''"'^ °' '^omachi Il!."r'" «am facili eS'""'^* ^^^^' «"C col, confumens &"'^""3™-f-cal'm, humidumTo fdu"^ •^"'ccans.non fic autem defame, """^ Debes autetn f^; . . . ?drpleaetraafmittl;ft£^^ ««^digetAilludquodafS ^^onoaiadieetfDlen Pr ^^^^'^'''^ '"^^ , unaiget »Plen.Et queadmoduilla cho. D O C. IIII. J3 ferarubca poftrcma cuigilat uirtute cxpulGua laferfusjficcholera ifta nigra poftrema uirtutc appctitiua cuigilat fuperius. Vade Qt Deo om^ nibus mcliori tactonbus laus. Patet quid velit hic SCc* Melaacholiaueroaoa oaturalis aon cft ad modumhypoftafis8(: fecisjimmocft ad modii aduftionis dC ciacreitatis. peterminatdemelancholianon naturali.Er primooii/' ditdifferentiaminteripfamcSiimelanchoIiam naturafc. Se/ cundoipfam in fuas fpecies diuidit.fecunda ibi LRes riac» humidx.l Dicit primo q> melancholia non naturalis n5 eftadmodumhypoftafis5^fecis,fedeft ad modum adu^ ftionis SC cinereitatis,quja non eft vtfex, fed taquam cinis derelidus a re humida adufta.Res.n. qugeft ficut fex fequc ftratur a calido digerente perffciente humidil et fuperfluum terreumfequeftrante.Res veroquxeftficut ciuis dcrelinv quitur ex aduftione vcl putrefadione 3Cc, Res aaaq? humida? cii rebus terreftribus ad^ mifccatur/eparat terrcftritas abcisaliquo duo rum modorum,autadmodumhypoftafis ctta lcqualeilluddcfaaguiae mclaachoha aatura^ iis,autadmodumaduftioaisquod cft cum re^ foluitur fubtile & fpiftum remaaet,&: talc qualc illud de humoribus efc melaacholia fupcrflueas &:ifra quidem uocatur cholera oigra, Primo dcclarat^Sccundo remouct dubium ibi lEt tietfi habuit.l Dicit primo q, duphciter a re humida cotinoic feparari terreum,Primo ad modum hypoftafis 8c fecis fi> cut cum calor digerens peificit humidum, fequeftrat enim fiiperfluumtcrreum ficutin vinoaccidit. &:fimiliter dum acalidodigerentecxchylogcncraturfanguis perficitur 8C depuratur humidum chylofum in fanguinem tranfrtiutan. dum,vnde fequeftrac ab eo pars minus terrea qu« eft firuf fcx3Chypoftafis^iIIudeftmeIancholianaturalis"S contingitfepararitcrreumabhumidopropter vftionc aut putrcfa(fhonem,3^ tale tcrrcum cft mcfia non naturalis. Etnec^ habuit hypoftafim nifi fanguis, Ex phlcgmatccnimproptcr fui uifcofitacem mhil dtkct\(Mmc\xux olca Remouctdubium.Poirct.n.aduerfariusdiccre O) mfPa fiaturalis cft ad modum hypoftafis fanguinis. fed mel5rh« ha non naturalis ad modum hypoftafis alterius a fanaui! ne.Hocigitur rcmouet.Primo oftendendo phleema nS h, bere hypoftafim.Secundo idem de cholera ibil Ei c>c X lera.l Primoarguitfic.phlegma non vidctur minus vl fcofum olcum .fed ex oleo propter vifcofiiatem nihil dc. fcendittigitur nec ex phlegmate. Contra.quia ex oleo de. Icendit amurca. Dicendu q, cx oleo putrefacfio. Vcl dicit q> ex eo nihil defcendit nifi per corruptione. dC talir etia cx phlegmatecum putrefft veladuricpotaliquid dcfcendcrc» Vult ergo Aui»vt mihi vr cj, phlcgma cft fupcrfluii vifco> fumquodrcmanetingiionefangui3&ab ifto non fcauc ftratmePia fed a fanguinc.SfFr quia phlcgma naturale vi^ tur vniformiter vifcofum ficut oleum talc.autnon hah • fe fuperfluitatcm hypoftafiuam potentcm dcfcenrl<>^l ftat fub difpofitione illa,quod notantcr addo proDter nM- ma dum conucrtitur in fanguine,quia fortealto... • ^ ^ tranfitin mclancholiam. '^^^«^aliquaeiuspars EtcxchorarubcaEBfuifubtiUtatea^fuctcr rcftritatis paucitatea: fui motusafliduitarem. Iacob,8.i,auic, Ec Cinis dupFr* Aduflto quid* Aduftio accidic choPgru» P R I M I C A N. Pfobat idem de cholera gcneraliter. Secundo fpalitcr dc cholera eunte ad chiftim.ibiLEt proptcrea illudn Arguit primo fiCjCx re multum fubtili 3c homogenea modicum dc terreftri hnte 3C multum mobili nihil debet hypoftafiuum feparari polle/ed hmoi efi; cholerajgit 3Cc* Sed diccrcs, Non videtur alia ailiduitas motus cholerae ^ fanguis cum fit fecum. Dicendum cj» per afTfduitatcm intelligit mobi litatem»quod.n.fecunda fe totum eft multLl mobile nonvr hre hypoftafiuum^quia illud cft terrcum fixum, Pollemus ctiam conccderc choleram in fanguinc habere motum . vc^ lociorem 3C frcquentiorem fanguine,licet nos latcat. Et propterea q? illudquod de eaafangume feparatur ia corpore eft parum no dclcenditr^ dcqua fit curandum,necp etia cu feparat morat nifi parufHjftd putreifit aut a corpore expellit, Etcumputrefciteiusfubtile rcfoluitur5&: fpif- fumremanet&fitclioleranigra adufta &non hypoftafiua. Declaratillud de cholera qug vad^t ad chifttm.Po(fet,n. aliquis crcderc,q> quja cholera qux vadit ad chiftim quie/ fcitin vafefuo,ideoexeaaIiquid defccndit. Hoc igitur rc/ mouensdicitqjillud dccholera quodfeparatur afanguinc in corporci.cunte per corpus.fper venas Scc. Dixitautem notantcr in corpore,quia vadens ad chiftim no omnino (c/ paratur a fanguinc,immo tranfit cum aliquo fanguine vn/ «ftuofo; vt diclu cft fupra Jllud inqua quod fcpaiat de cho^ lera(S(:tranfitadchiftimeftparua res,ideoabeo nihilfcnfi bile,aut a medico confidcrabilc dcfcendir,5£: fi quid modi^ cum defccndit,iUud vel ftatim dc corpore eijciturvcl putrc rcit,&: illud qcf cft fiibtile cuaporat,<S(: cinis eft choFa nigra non naturalis 3C nongnata per modum hypoftafis* Mefancholia autem qucc eft fuperfluens, alta cftqu^eftcinfscholerscj&quod deea aduntur quae eft amara,!nter quam tn et choleram rubea quaaduftauocamus cxiftit difFerentia, quia illa cftcholera rubca,cui cims hicfuitadmixtus.h^c ucro non eft nifi cinis pcr fc cognitus cuias fub'* tilcfuitrefolutum» Nunc dctcf minat dc fpebus mcPiac non naturalis» Sccun dofummatim coIfr»fecundaibiLMaIcigit.lPrima in qua tuor vt patct. Dicit primo q> vna fpcs racfif ae cft qu? cinis choFae 3C illud qimd dc cholcra aduric,& haec cft fapo ris amari. Dicit fecundo cp intcr hanc 8C cholera rubca adufta fuperius noiatam cft dria,quia illa cft cholcra cui ci^ nis cx aduftione remancns eft admixtus.fed haec mcPia cft folus Cinis pcr fe rcmanens cx aduftione. Notandum cft primononcffcpcrcineremintclligcndum cinerem ^pr*^ di<5la,a quo totu humidia cft refoluti^ ficut cinis lignorfi» fed illiud cuius humidum ita refolutum fuiuSc ita tcrrcftrifica'' tum Vt non fitamplius vchiculum illius caloris mcrito ta^ liscaaeimprimentiSjficut frcqucn^ apparct in lignis qux comburuntur» Sciendu fccundo hic pcr aduftione putrc/» fadione cfife tntclligcndu,ut fupra. Sciendum tertio cp cho lerac rubeae dupfr poteft accidcrc aduftio» Primo fic , q> ci^ ncreum feparet 8C exhalet hum\c\u,3c fic gnatur prima fpes mePiae non naturalis.Sccundo C\c,cp tm mo pars incinerct, fcd illud cinerei^ non omnino feparetur fed aliquo mo noi^ fccatur cum parte non adufta , ita q? pars non adufta cuni illo terreo ex coquatur & bulliat,tunc gencratur cholcra no naturalis vitcUina dida apud GaP.qua appellauit Auic.mi/ norisfamae» Diucrfitas autem huius aduftionis cofcquit varictatcm agcntis 8c paiti 3c confcqucnter varia pportio nemagentisadpafifum.lfta inquircnda funt.4» mcihco. Qiiarto fciendum hac effc amaram proptcr ficcum adu^ lluiti multum 3C humidum paucum. A V I C E N N iE» Alia equae eft cinis phlegmatis , 8^ qd*dc co aduftij fui't.& fi phlegma ualde fubtile &C aquO" fum fuent eius cinis erit falfus.Et fi non,trahitur ad acredinemautpontiatatem. Nota q> fi phlegma quod aduritur cft fubtilc aquofum, refultat fapor falfus permixto tcrrco adufto amaro cu fubti li aquofOj vt fupra de phlegmate falfo, Nota fccundo pcr acredinem intclligcre polfumus acuitatcm exaduftioncrc/ Ii(ftam,vcl intelligere polTumus acctofitatem. Et fecadum hoc imaginari oportet,q) fi phlegma quod adurit fit no val de fubrilc 3c aquofum:fit tame fubtile 3C dulcc, 3c calor fuc rit putrefaciens qui conuertat hoc phlegma in mcPiam , rc^ fultabit in illo fapor ac^tofus,ficut in ali^s fuccis bullietibus duacefcunt,qarcmanebitful3afrida fatis fubtilis in qua fundatur acctofitas.Qj. fi ilkid phlegma fiierit multu grof' fum rcfultabit faporpoticus,quiaex putredinc relinquitur fuBa tcrrea gtodsi frigida,in qua fundat ponticitas: vi fup. A Iia eft quac eft cinis fanguinis SC quod de eo aduftum,85r hacc quidem eft falfa ad paucam tra hensdulcedinem. Notadehacfiipraincidenter fecit mentionem cum di-' xit.Cuius fpiditudo eft cholera nigra» Inhacproptcr duV cedinem fanguinis rcmanet aliquid dulcedinis. Propter vc ro aquofitatem a qua non abfoluitur fanguis eft ibi falfedo; Vt fupra in fccunda fpecic, Alia cff quae eft ctnis mcP/ac naturafis , qvix fi fubtilts fuerit eriteius dnis dC qd* de ca aduftum cftuaIdeacre,ficutacetuquod cum fuper terrac fac/emcadi*tebullit,6(reius odor cftacns a quo mufefugiunt&afia.Etfi grofla fucrit mino/ ris eritacrcdinis cumponticitatepauca. Notificat facftam cx naturali melancholia* Alia igit fpci melancholiae non naturalis cft cinis dcrclicflus cx putredi^ ne 3C aduftione mclancholig naturalis^Et hic cft duplex,fj^ quaedam cft gcnita cx mclancholia naturali fubtili : quacda cx gronfatPrima cft faporis acris fiucacetofi 3c cbuUit cuoi caditfupcrterram,&ciusodorcft horridusa quo fugiunt mufc3e»Alia autcm cft minoris acrcdin:8,cn pauca tn pow [ ticitatc» Primum dubium.Cum quilibct bumor cxquo gfiatur melancholia fit diuifibilis in fubtilc 3C groflTum qua' rc hanc driam non fic tctigit in fanguinc 3C cholera ikut in phlcgmate 8C mclancholia» Huic dicitur c^ hoc no ita ma^ nifcfte apparct in fanguinc 3C choIcra.Sitn* cholera fubtilj» fucrit,tota aut fcrc tota euanefcit.Et fi fanguis fucrit fubtiH* totum cius fubtilc in cholcram tranfit» Secundil dubiurfl' C^uiaexintcntionc Auic.vr omncm melancholiam no turalcm aliquo modo participarc acctofitate,quia ois gen'^ tacxmclancholiaquatfilibet grolTa participat accro/itateJ vt patct i littcrajgitur a fortiori quxlibet alia,cum fit fu^* fubtilioris.Itemgenitacxaduftionccholerx dc acetofifa^^ participattHaliabas primotheoricac.igitur afortiori qu^I' bctaIia.confcquenfiatcnet,qu5agcnitacxcholera cft cali^ dior, igitur indifpofitior ad rctincndu acctofitatcm» do q>in omni mcPia non naturali fit acctofitas ^ in qualit'^ cnim repcriuntur aliquse partcs fubtilcs pcr calidi «uap^? tionem in frigiditatc,ficut in vino dum acefcit. S^^".!]:-^ q»in qualibct ctiam tali repcritur acuitas , quia in 'I"?"^^! putrcfadlionc vel aduftionc rclinquit ucftigium caloris a rentis vel putrcfacientis ^ Tcrtio cp in aliqua plus dc ac^^ tofo 8C minus dc pontico.Et in aliqua ccontra. Et tu con^^ dcra.Similfter in aliqua minu»dcacuto5i: plus de ^ccto EtinaliquaccontraJccundumq»calorcft magis ^""'^j^ putrcfacicnSjVcI ccontra.Hoc autcm contingit cx va difpofitionc matcriae 8c agcntis.SiFr ct pcr cofeques cx F E N. I, m hsbitudinc fni ^.portione agcntis ad materia. Tertig duDium. An magis mcFia genitf ex naturali competac bul 1-te fuper terram # altjf. Dicendum <p non.i,oc „. cora P«.tnb,rationeacuitatis&a.bt>liiatisfubftantra in qua fundatacu,tas&acetof>cas,fedl«.:no infunt m*g^lS mrf,ffed magis chorct.1 migis ex fubtili meF.a gen t^"^ lud couemt.tn pri,„o.ga acetofum fundac in fu& fubtUi i de facl, E poros terrx pen.tras acre.auc vapores ibi ic ufos exce, ,us exclud.t cuius exicus cat ampullas Sc bullition5 & h?ccaeftco,«uniscuilibetacetoro.Inacctoroauterac'u* ad hoc coadiuuat acuitas & caUditas partium acucarG m,:^ fumos &exhalaciones exhumidocuioccurrTceleuat Tr^ P^rhocrcindicacectlfortelapidem&cominuit fe Q:.artum dub.um.Cur chofa ^inaria non appellatur me/ la„chol.acum fit mulcum terrclJrificaca. DicendG cbnS •ntantum cxhalauit humidum cum calido <f eius fublTaria remanfcr.t frigidajmmoeftadhuc calidalc. daa:aIia:dtu,aonesqaas pofteam diximus. . Colligitexdiflis numerum fDecier,.m „ l . nigra:.Secundocomparatdid-« ^ P*^"* LMelanchoIiaveropCS^^^ cltoler^e nigrf runc tres fp?des P "iL J''' """"J ^ du adur-t.Alie dux Pe nir^. . "'^ ^^""^ excholera ru. adu™nt.CocrqTSr™*»"51^^ "phlegmate&ft. l" "?'"-'"'''^""- Dfcendiici,gen.tas itos 'teli,^mo S ks h"fl, h'''?"".?^^ '".~E5ne ad benigniores,eft igSnf r ^•'"l-^^eterior.^SttiStSrS^^^^^ dodSicaml^l;^'^^^^^^^ cho icas inter fe.Panes pa *bunT n "'='5' fhoha phlegmaticaeftrardiorU im^^?'P"""' ^-n^l^'» "ah.,.^cholcrica,quiamSemad*T'"^^^ ni3 cholcra.Nota illud idcm =«^ult'onc recipi, ph W "e.,probabiIe,amcneft'dteTiotr;&r'""''^'Cl Smacca.tumquiafanonw . '^'^''8"'"eam phk^ rupcioncphIegta-~~;^"P".°vWeturdeterf^^^ f eft aduftibllis IphUgm <l'"°"'' P'*"' a"olior,*conreqr„t«1Tflam,S-^.;;^^^for,&quiavn. EtmcriachoIencaefta,rp».n.f • . &ueIocioriscorruptio„rLr-?"'°"''"'^'''"'S Pfibiliorcurationis^^^TlaS JuiQonibus qu* magis acris ' ft ^"'''"^ ft't.Sitamenineiusprincipio auv.? 5'J"t,cici,s,„edicatL^^^^ ?"*m,nusfupcrterramebun,r^'lA^'-"^"e'-o ai7» ' "'"'"^"'«"onemreciDief g^P^^etrattardm^ CSparatch^^^^^Perfltientiam. cius imprimit in meKT Xf^^ciori? corruptionis, qi,:- ''"^ Ptibilis cur.^,'^:^^^.Jcorrupiti|la/edeftc^^^^^^^ ex nali mef/a genitx an ^^."'^"^^ fanguinea . 6^ Jior,(Tcut.grLdra~^ d;cit dc meFia no naturali p?.^'^'' ^^«Pr ola n«5exgrofra,vtp5intuetf '^^^^^"btiliincoeoncad^ 1''^^ ^"^i^i^pfto&c.quia ncu^ir'^ al^ v»«ftcttuquarticap,dclcpra. D O a IIIL 34 Inquit Galenus qui di xit q> humor naturalis loIummodoeftkQguis &:alij liumores (umCa^ perfluiratesquibusnonegccnon dixit uerum. 8i .n.folus fanguis elTet humor qui membra nu^ trit omnia in fuis cornplexionibus et cirentijs mihaforent.Osnanq^carnedurius non exiilir, nifi quia fanguis cui fubftacia dura mcPia f uic ad mixta ipfum nutriuic.nec}^ ccrebrum mollius eft carne,ni[iquiafanguiniqui ipfum nutriuic.fub ftantiamollis phlegmaticafaitadmixra. Rccitat quafdam opiniones,fecunda ibi LSunt autc qui> dam. -Itertia ibiLEt funt quida.lPr imam opinionem au/ dtoritate GaF.duobus motiuis improbat.Secundo rembuet dubium,fecunda ibiLAquofitas nan.|:.n Pr imum argu. mentum.fifolus fanguis nutriretomnia membra eifentii^ milia.necpoflfetairignaricaufa diuerfitatis in complexio/ nevSi^fubftantiamembrorum, cum tamen videamusos durfus carne q, non cft nOi quia in fuo nutrimento eft plus dc mclancholia dCin carnc minus, Nota q, fundamen/ tum Gar.eft^quia fuum nutnmcntum debct clTe llmilc nu/ tr,to,faItcm virtualitcr. Cuiuslibet enimnutriti naturalis complexio&cwgituromniamembracrunc fanruini fimi/ lia,6<: pcr confequcns inter fe»Scd de hoc in quarftione. Ipfum quoc^ fanguincm ah js inuenimus ad^ mixtumhumoribus.quiabeofcparatur. Cumi em'mextr»hitur6(: ordinatim ponitur in catiV no uiTu difcernitur quod feparatur in parte qu^ eft ficut fpuma dC eft cholera rubea,6c parte q up eft ficut fex res turbida cft mcPia^ac parteni quaeeft ficutalbumeouorum eft phle^nia dC partcm aquofamquapeftaquofitas,cuius fuper riuitasinurina cuacuatur. Scaarofundatfuperexpcrietia.Etp,dcquactinqonc. Aquofitas nancpnon eftcx humoribus foli. disuelfecundis,neq^eftnifi ex eo quod bibitur a^nonnutncnec^eftneceiTariamftianutnme tiattcnuationee^penetrationchumornanje quodexeoquod bibitur ac comedimr eft nu. triens.Quodautemdico natrims uolo intelli'. gi quod eft in potentia fimile corpori. Quod au tem in potentia corporis.fhumani fimilitudinc habeteftcorpuscommixtum non fimplex Ec aquaquidcm eft fimplex» ^ Rcniouctdubium.Argueretenimaducrfarius/ic Cho. leram Sc mefiam conccdis nutrirc memhrrT f i ' aqua vero elt fm,p ex ex qua no poteft f?eri nutricatio. Dc iftomouebod.ff,cultatesin req„e„ti cap. Nota hic qua. Huores tuor hurnores appellat recundos.r.rerpe^flu chy li.rupra ve. QUatuor Suntautemquidamhominumqui ODinan/ corporis uirtute fanguinis fequi m,.'ftitudine et .pnusdeb.I.tatefequieiuspaucitatem,rednoa cft,ta.Q.uod ueroartenditur cft difDofitS cius quant.tat,s quae de co corpus in?rf ditur Remouctrcaam. Nota ad cornori, - tederc gtitate ranguts abfolute.redH ra,f ^l?'' " corporisvafa&caloredebent^-r&rgrr"'' Iacob.s,i.auic. Ec ij P R I M I C A N. Et funt quida qui' opi nant 9 cij humorcs au^ fuenntautdiminuttjpoftquacorpora Iiuma narecunducogonemfuerint quadntin quanri tate unius ad alteru (anitas erit conferuata. S ed non eft ita,liumores nanc]^ praeter i ftud menfu^ raminquatitateconferuatamhabere debet no mcomparationealteriushumoris, tmmo infe cum cuftodia mefuratioms qua haben£ in com^ parationeuniusadaltet52.Adhucquidsm rema feruntde rebus humorii qones quar no medicis fed tm ntinent philofophfs. locp eas praetermifi. Tota ifta If a patet vf.$ ibiLNutries mafticatione &c.~l Capitulumfecundu docf^rinaf quart2c,quod cft dequalitategenerationishumorum» Nutrics quid< Gulofi &:hoies hntes ra ros dcn^ tcs funt breuis vitx» Oris fu> Vrriens mafticatione aliquam ha^ bet digeftionem» In hoc capitulo determinat de modo gno/ nis humoi^.Determinat.n. de digonibus quasgnanturhumores/umptohichumoic vt fe extendic adchylu,humiditatesfecundas,humoics.ppricdidos , SC fuperliuitates ipfoj^j.ondit.n.quaUt ^ a quibus fiant hg di/ gones&:gnones*Kxquo patec intellcdus rubricx.Prio er^ gofacitlioc.Secundoponit can.quofda.fecCida ibi LDebes autem fcire.~|Primo determinat de gfione chyli Hue digo^ ne prima.Secun Jo humoi^ fiue digone fecunda.Tertio hu> miditatu.Ciuarto fuperfluitatin fecundaibf LDeindeeius fubtile.ltertia ibiLDebes autem fcire.lquarta ibi LSuper fluitas.lPrimo ponit in ore aliqua ficri pracparationc. Secu dodecIarat.Tertioonditmodi*Jgrionis chyli* fecunda ibi LSuperficies.ltertiaibiLDeinde poftq^.l Primo nota decente fuilTeordinc quc Aui.pofuit vcl feruauit,licct enim prius tepore fit digo 8C gno humor pcr dfgonemprodu' <flu8:quia tfi notior nobis eft humor cj digo modus gnonis ciuSjprius ordine dodlrina: fuit de humoribus modis ge^ nerationis ipfoi^! dcterminandu. Secundo nota pcr nutrics in ^pofito intelligendu effe cibum fumptij ,p eo quod in hu manocorporccftamateriaoperatiuu,5£: diiVmtSiu contra potu,quia non fine maflicatione deglutibile cfi:,vt panis et caro&:c»Et maxime de hoc facit Aui.mentionc, SC m ajorc requirittranfmut3tionc.(&: quia fxpius conuenit chyl" ex cibo ex potu gnarf,cum pFimac gentes ,p potu fola a^ua vtant,etia aialia. Tertionota.ly mafticatione duplfciter cxponit.Primo.i.per iiiafticationc,quia pcr ipfarn conuer^ titur feu coterit cibus 8C diuidit,quare a calore ftomachi tz^ cilius tranfmutat.Secundo mafiicatione.i.dir mafticac vd inipfamafticatione^tunc.n.fecummifcetfaliuain qua eft veftigiia digerentis caloris,& aha inferius diccda» No^ ta quarto hac ^prie no effe perfecfta digone,quia p ifta no acquirir nouaformadigonis:fed epparatio qu^eda addi'' gonc,ta ex parte diuifionis rei comixt3c,et qualftatiup p^ parationis. Ex quo patet quaregulofe comedentes 8C ha> bentes raros dentes funtbrcuis vitae.vtcolligitur. lo. pro^ blematum,48.problemate,Iicet ibi tangatur. Superfiaes.n.oris fuperfiaei ftoi cotf gua ext ftitjimmo e ac fi una efifet fupcrficics , cftcp in eo uirtus digeftiua cx i pfo.cucj^ mafticatum tctigcy ntaliquaipfumconuerfionepermutabit. Probat per rationem.Secundo figno ibi. LEt dixerunt.l Prima in duas fecundum duas rationes ponit. fecudaibi LEt in hoc quidem.l Prima arguit fic. fuperficies orfs eft contigua fupcrficiei ftomachi,fed illa digerir. igitur SC ifta» Notaprimopcrfupcrficicmorisintelligendam oris inte/ A V I C E N N iE. riorem pelliculam longam latam vfcjj ad ftomachum pro pcrfi" tenfam .8C ftomachum ipfum cooperientenif Ex quo paret qu* q? propriemagiscontinuac| contigua debetnominari» Vn de '3C fexta tertrj.cap.primo.Dicitur continua 8c non conti> gua.uerum quia teda eft haec fuperficies alijs membris,no percipitur continuitaseius. Exquopatetprtmocaufa di cfti Auic.eocnim rtomachus ori perhanc pelliculam co/ tinuaiur:os (S::ftomachus in virtute&copfonecoicant, cu igiturinftomacliofit virtuscibiimmutatiua, fequiturctia cj) in oreeftcibi virtus immutatiua. Paret etiam fecun^ do quare tremor labrj inferioris eft fignum futuri vomitus, agitac n.ftomachus,v&:perconrequens pellicula oris <S::c. j Etmhocquidem auxihaturfaliua acquifita perdigcftionem qua caditcalor innatus. Adducitfecundamcaufam.Etdiuiditur induo. Primo adducit rationem.Sccundo declarat. fecuda ibi.Lldeocjt.l - Primonotaper faliuamintelligendam d]'c humiditatem quandam in modofubftantiarad phlegmatis naturam 8C 3 complexionem declinatem in partibus gIando(is.f. iu duo^ bus foraminibus prope linguam repertam SC digcllam ad fines a natura intentos plures ordinatam.fexta rertii.cap. »• in fine.Dida eft autem faliua quia ab ore falit. Vel dicla cft fic.quia falfa vel fapida.fibi enim quodam humorc cholcri co comixto verfus quandam falfedinem declinar» Et ex hoc patet non omnem humiditatcm phlegmaticam ab orc ^0 pcr fputum eiecflam debere faliuam nominari , vt funt hu'* miditatescatarrhalesiS^huiufmodi.Fuitaute ordinata cir^ J ca radicem linguae hxc faliua.Primo vt linguam irrorer SC ^ madefaciatnemotu nimioexiccetur.Secundovtcomifcia P tur cibo 3c iuuet ad digeftionem eius.Tertio vt res ficcfor ganoguftusoccurrentesguftummoueant. non cnim po^ teft fapor acflu guftum mouere^nin organum fuerit per hU'' raidumacfluaIiterdifpofitum,vtcoIIigiturin libro de fen^ fu.Et colligitur hxc tertia caufa fecundo colliget.cap. de iu ^ uamentoinftrumentiguftus» Secundonotafaliuam hoc caloris naturalis veftigium acquirereibi in radice linguac virtutibus principalium ad locum iftum pertinctibus. Pri^ moenim notabiliteribiapparet virtus cordis pcr artcrias magnas ad linguam perueniens : 8c propter propinquitatc eius,5;:fimihtercerel3ri,confimiliter6<:hepatis(^ alioruni medianteftomacho<S<: venismagnis fub lingua contcntis 8C ramificatiSjita vtin ipfafitveftigiimi trium principaliu. Nonigiturmirandum fiinca apparet vefttgium caloris digerentis.deciditurenim adigeftionefactacirca partcs gU lx,ad quas fortis peruenitinfluxus trium principalium mc brorum. Exquopatetprimoprobabiliteripfam a natu ra phlegmatis fua virtute multum elongari. Patet fccu^ doquareanimalia venenofafecundum plurimum nocent fuafarma.NocctenimpotilTimeperhumiditatcm illam i«' quafuorum principalium membrorum manifeftatur vir^ tus,(&:iftaeftfaliua,Iicetetiaminhocfinalis caufa concur^' rat. Patct vlterius quare aucftores docctes pra-parare caf nes ferpentum vel ad curam leprx vel ad faciendum troci fcos viperx,maxin-je abijciunt caput 8c coUu per duos dig^ tos. Patet vlterius quare faliua hois maxime ieiuni intcr'' ^,^^ ficit ferpctes ^fcorpiones. z.can.c.de faliua.d'. 3.de lio^P^ medicina.cap.eodcm.(S::.3'naturalium.7.cap. cS^vfr onj'' niaaialiafuouenenocontrariafunthoi;ut Serapio infuo<^^ ^J; fimplicibus, cap.de fputo. Ex quibus patet ulterius iP^^ rcdigeritmaturata &:abftergitimpetiginem &mi1^^'"f^^ maculas faciei,ut colfr locis prxallegatis. Patet ^^^^^fr: quareqnq?faliuauniusmultiialteri nocet fi bibat rcfidu vini fui'. Contra,quiaeft purafuperfluitas,igitur non "^^ uat ad digeftionem. Dicitut primo cp non eft pura fiJP fluitas ut tacflum eft.Vel dicat negado alTumptil.ficut I|5^^ CUS& vrinamultapiitfacere iuuamenta digerendo rc^^^^ uendo &:c. Ex quibus patet ulterius quare panis in aq _^ uel uino infufus non xque bene digeritur ficut fimplf fticaius debitCtEt plura aiia quae omitto 8Cc* Idcoc^ F lu He, ftor «Jig( dor m 0 I II 5 li / 5 a 3 i/ i F E N. L Weocp trftfcS mafticatu in maturatione furff. cuIoruetexiwraruoEatur.qd-nooEaturtriticS cuaquatruu,necpilludqd'cum aqua coquitur. « J^Pri' amento a«^lS^ """''='* "^'^^^ conueniens &tempe. ca otu nr. natutalis in eo de,el,.'i(iqui eft op.imus " d mr. s^ftrgtrs''^"-"-'-'"-- .i.cap.de meljit^:^ tat^^^^lutTtS' ' - 'J"'' "5""' na ma.uratiua dixit an^ir ^"»P-cap. de mediciv P-iinquamat^^l^tr^^^^^^^^^^^ mus eiTet optima ma.uratiua.pet kTmll! ' u«funtcoproni mcbri i„ quoquVri "^, ut!ocisptfaIlega.is:f^.,.c^||i,^"^"'"''''''-'"<>J'P'nq"« ra.iuis,S:.t.caii.cap 4 m « '■'^^P'<le medicims matu- .elliguntquidam orde^lum^qlw™"'^^^™''"/''' ncaparua.quidamuniuerP;!;;? ^ apoftemata fangu.> de genere exi.utarum S i'^ P'™' ftema.ama8nafanie,etminMr™ "^' «-ar;^:l-i- ;:-;'^--aU,,m.cap...„tfup^^ o P^^attera.ionem & mm,l ''■''".P'*^ 1""' <lo per te,al,eriu, oLris u r^:"™ '- '^" "'brramia.Sccu tem q, ilU uarietas cibo mirtUTr?^^^^ rcmebrorsTuS&^^^^^J^-^^C^^^BEc^^^^ fecitnonBBfuiSt&'^^'""^^^? ^^'«^' nasmultaTqu^ineoSg^f '«-'•'^ 8^«e. e?irb5adipinS,qd'dto CufcS '^'"'^^ ^ft5mreducit.&fupSZ'Ll^'''^*=^5^'''P« «l'»Phragmateabeoc/lefX^^'°'''"'''«"f^ mo.<n,e8 " P^^^^^orem ftomachi &7"'V'"'8" tamr„u,ri,^,;sone.quia,,icprimofubftan.ialiter^^^^^ D O C. IIII. etetatomm aS hepa.e ex aflione caloris in humidu fangui' • neuni.Iuuatetiamabeadempartechiftisfellis, tum quia calidita.e fua calefacit ftomacliiim, tum e.iam quia ad fun' dumftomachiifanfmi.titcholetamu. calefeciat & digo/ nem conforiet u. in pracedentibus declara.iim eft. Ex qui buspa.e.eirepolBbilemembrorumnoftri corporis inter recon.raoperantla.Nonfacitautem Auice.mentionem de relle.quia euidentius eft iuuamenium hepatis^aut quiaillud luuamenium efc ficut ab hepa.e ptocedens. Ter.io nota ut fupia.fplen eft membrum fugens melacholicum humo^ rem qui quia frigidus eft et tetteftris eguit multo calore ad lubtiliaiidiim&fecundum na.urs fui exigen.iam difpiv nedum.unde opor.uitfplenemeire membrum arteriofum 6C uenofum,cSi mul.us ui.alis & „a.uralis fpiritus ad ipfum petHuens iiiuaiet ipfum in hoc.Et hic i„„uit Aui. q, „5 bd fuifuBam&c. Nota quano jirbumadipinum eflemem brum compofitum ex fubftan.ia panniculari & fepofa fkcl litet caloremfufcipiente&reuefberan.c.Iicetin fe iion fic calida.undecalcfacitft6m ficutueftis.Adhoce.iamconfe ru„t mufcul. uenttis.Primo calefaciendo & reuerbetando. Secundc>ff,gidit3tem ext,infecam pene.rare prohibendo, unde &haben.es mufculos illos graciles e, macros fui.t de ^n^Tr r".""" '"''"''"• ■ ^•'^"'i- Vliimo no,a.cor non calefacerefolum medianie diaph,agma.e,fed e.iame' dia.earter.a aort, pofterius iuxta dorfum fafeunie &Ms «^am ad ftomachum uenien.ibus.Hx quibus coufgefim^l .udmem Itomachi ad alia membra drcu„ftan.iaa Gaf po ftam.j.uirtuiu »aturalium.7.cap.fuifreconuenie„tem, ra d.xit.S:omachusen:ncutIebes:membta uero citcunftan/ t.aficut.3nis. Sed dubiumeft.Quidopere.ur magisad cibid^geftioiiem.an caliditas ftomachi.an mebrorum cir/ ninltatium.yideturq,circimftantium quia ilta eft maior 6f potentior. I.em quia ftomachus eft de fe membrum fri/ gidum.Item quia (Jomachus fe habe. vt lebes e. circunfta «a f .cut ,g„:s fed plus operatur ignis lebete.I.em quia cau. fa pnmaria plus .nfluit in eHedum caufa feciida ia iZ lu.,oconimun,s q, a J tranfmu.andum abfolu.e cibC pl,» fac. calidiias hepatis 3^ citcunftantium ffi ftomachi vz Z ban.arg.m,en.aAdhanctamen.tanfmutat,onemvtchv l,fica.ioeftplus ftomachus.Stomachus enim conTurr t vt ue.faIe.Adeffea,,au.em,v.ficpIus opetac par.icuLffi vmuer(aIe.quare&c.Adargum™tapatet: P""'"'^"'» mmu!t.sanimaImauxilioeiusquodeiadmifcc turdeeoquodb,bit>Ieruncpcl,ylus,8^e(Ubb! ftaniialiquidaptifanarinfpWitudincnmilis Priino nota,chymus.i.malTa hijoralis chvlu, r l ftan.iah,cderctip.a. Secundo „ota f„ mZ"^~ Iff^ Chy. ta.ur„u,ri,^4°"^quiati,cprimofubftan.ialite;,%'P"' eire in.egta,„";'^"^-Bx quo pa.e. ptfparationem ''„"^*"'; „ machum concu ^»""" - "3"«' 3"'™ ci&ft"*^ iuua^re P'"g'.^g"uita.7ci'b?'""''"P'''''"-r-.»«rac.if2?; fton, i„ ""^are ftomachum i„ ^^^'''«.'^^""''''^'P^rmuI.iplicT,^ |<^^P^qZ^ea^=^^^S'^ S^i,^'''''"''}!'-'"''"'^^^^^^ acS«Frimi^"''"""c*''^P''^^"''*'''''"^=''iqfift^^ f,yf ? L I '?'''i° "°" ^^'^ corrumpit:iuua autem M tusfubtiliando&pairibilioremcibumfaciendo. Deinde eius fubtif e a ftomaclio &: tmedin;. attrahiturS^ per uias uenarum qua: meferl^ uocanturimpelIitur,qu« funtuen* cC , f ^CX'''^™^^ raromnibusintejtinisconrinu*. c.t«^. . / '•e^jmine ems q^^^ ^ tertia Tertio modn gnonis vP nuctu« hiln , ^'"^ ' 'i^P^* p ea.. l:ef tia ibiL SaguitoPrra p? ' -^'^' LCfTcp incoq,exeius digonerelmqu^t runrd„l!° "^^^. digo cibi u per mcferaicas cxf lacob^s.uauic. Ec irj ft^^tr, i„ "'"a^e ftomacliuti, ^«^a r-^ "^^imicir^ Jge^;: ;erationemiprumcrF^^^^^^^^^^^ ^^«nul. »nuItO(^Iidius,ucd 'k : '""P^^^'""''"- 'Pf""n, i cofertaddlgeftrotiemdor^""''^'^^^ P R I M I C A pcfluntur.Fccales vero expelluntur infcrius,(S(: hoc notauit Auic» Secundo nota ad motum chyli ad hepar concurro rc fimul virtutem ftomachi cxpulfiua 3C meferaicaru attra rtiuam 8C impulfiuam:c5^ cum hoc hepatis attradiuam, dC quia determinatum quid attrahitur fit haec attradio a virtu te. Ex quo primo in venis meferaicis eite virtutem chyli aliqualiter immutatiuam:quia non fit haec attradtio fine al> tcratione quadam pr^uia. Patet fecundo non rcpugnare per cadem venam fimul fieri motum chyli a Itomacho ad hepar,&: econtra fanguinis ab hepate ad llom » Scd dehis plus infrajdocftrina fexta videbitur; Nota in iioii elTe intc tionem Aui.ftom totum fubtile chyl^ ad hi!pa» mandare. Sed aliquam partem eius retinet qua fouetur Sc voluptuat qua rugofitatibus applicat,vt.2.colliget.v5c:. j.virtutum na Auicct turalium.&. i j.tcrtrj.cap. i. Tcrtio nota ex didis in Ira colligitur in hoc motu terminus a quo fiomachus 5^ intefi:] Mcfcrai na,tcrminus ad qucm hepar 3C via mefcraicae dicla a mi> ca quid fcmeriomembroquointeft:inadorfo alligantur <S(: in quo ctmifen fuftentantur,5^funtfubtiIc3omnibus inteftiniR^ ftbma^ tcrium» cho continu2c-&: durg vt fubtilis par? chyli ab omnibus uu tcftinis&ftomadioexiccctur^: nejFacile rumpantur^vt chylus in cis magis ad minima diuidatur. Cumcp per cas impellicur ad uenam pcruenit hepatis quac porca uocatur 8C penetrat in hepar m diuiTiombus ramis portat intrantibus,et fe m!norantibus8(:fubt{Ii'anti'bus admodum ca^ pillorum occurrentibus orificns diuifionum ra^ dicum uenae qux a gibbo hepatis afcendit. Dcclarat modum giionis humorum.Et primo in gnali_. Sccundoin fpeciali.ibiLTn omni autem,lI*nmohoc.Sccu do declarat quxdam iuuamenta.ibiLEt non facit."| Pri/ mo nota.in hepate funt dux magnx venx. Vna in ^o"^!^ uo quae dicitur porta. Alia in gibbo qux dr uena chylis, vtracjjipfarum diuiditurinparuas vfcpadcapillares. Pri> ma pcrconcauum.Sccunda pcrgibbum hepatis, vtimagi ncmur portam cnfe truncum magnu in concauo hepatis ,oc vcna chylis in gibbo,5<:<5^ vtcrcp truncus in ramos 3C ctia ramufculos diuidatur,fic q> tande ramufculivnius occurrat ramufculis alterius.Fictigitur delatio chyli a trunco portac adramos minorcs,5(:itcrijminoresvfc]^ad capillarcs ob> uiantibus capillaribus chylis.^ illos ingrcditur dc minori ad maiorcm tranfcundo doncc ad truncum magnum cny^ lis vcnxpcrucniattS: gibbum.pofiiimus ctiam ramosiftarumvcnarUfatismagnos adinuicem ^rc coi" gantiamper ramufculos paruarum,vcnaij2 vt fcnfibiutw patct ctiam in teli^ arborum. Ex quibus colligc prirtjo M^r-.Mi «^hylus in ftomacho gcnitus prius pcrucnit ad concauu pcr porta:deindcadgibbum. Sccundoq^mcferaic? funt vc nx a vcna portae ort3p,cuiu6 rami aliqui tenduntvcrfus 1 machum5<:intcftina,(i:aliqui vcrfus gibbum. Ex quo patetquarcmatcriacoUcdlainconcauohepatis facilc eua>' cuatur ad ftomachum vel inteftina» Nota tamen «J» n^ec omniaperanatomiamdifccrninonpoflfunt fcd argumcn^ tationc conclude fic ciTc, Et no facf t ipfam pcnctrarc in illas coagufta^ tionesniameliorcomixtioaqux bibitx fupra id qd*indiget corpus cu crgo in iftaru uillis diui>' dit fit quaO 9 hepar totafr tangat huius chyli to talitate 8<:p^illudtunceius ogo eft uehemen^ tior &C fortior 3C ueIoci'or,&f tunc coquirur. Primo nota ipfam.f.partem chylofam pcnctrarcinpar/ uos ramos venge portoc ^c. Secundo nota ipfam.f» fub'' ftantiam fanguineam cx chylo gencratam in concauo non facit pcnctrare in ramos paruos venae chylis SCc* nifi aqua vel ab cxtra cibo comixta aliud liquidu» Tertio nota mc A V I C E N N iE* 1 lior comixtio &c.quia comixtio debita Sc cibo propottio^ nata.Etpcraquamomnem potum intelligit.i. vltra illud quo indigct corpus pcr nutricationcm» Quarto nota, fu^ pra illud q indigct.f.,p nutricationc 3C prgparatione cibi ad digeftioncm &dcIationcm fanguinis ad membra, quiacu minori quantitatc aquae h^c poflfent omnia fieri cuius fignit cft,quiaquacitofanguisegreditheparmagna iiuius aquo^ iiiatis quantitas per emulgentcs venas expellitur. Ex qui bus patet,Primo quarc hepar non habuit cocauitatem ma/ gnam ficut ilomachus. Secundo quarc non ordinauit iia tuia perfiei in ftomacho digeftiouem in venis paruis SC ca^ pillaribusficutinliepate. Dicitur.n.adprimum q» natu ' |, ra intendens fanguinem optime depurare a fuperflais ordi^ ' nauitjVtadminimain venisminimisdiuideretur, vttotu hepartotum quafichylumattingeret^ Ad fecundfiveio patetquiaftomachusdebetdigeierercmgroiliuii qux lo^ p ^ ca angufta penetrare non polTet. Primum dubium circa. ^ Vtrum chylus digcratur Sc in fanguinem conucrcatur in co cauOjVel ingibbohepatis.Qiiod vtrobic|ieft Auf. in litte' ra qui ponit q> cum chylus fueric taliter diuifus, vt toralitas i hepatiquafitotalitatemciusattingat tunc coquitur. Ad | oppofitum quia prius ad gibbii chylus pe; ueniar,aT.iqna | pars imo fortc totus mutat in fanguinc , cuius fignum quia fupcrfluitates ab ipfo fequeftrant;.f. vadcns ad ciiifi^im kV lis 6C ad fplcnem. Iftx cocfones funt concedenda-. Pri ma fanguis ex chylo ta in gibbo q) in cocauo gnari poteft, ^'^ quia vtiobiqpccoprohepatisfanguificatiua. Sccundacon 1 clulio.fanguis gfiatus in concaiio perucniens ad gibbn per ficitur,quia ibi cft calor ^S^: tcmpcramentu melius dC perfe^ <flius. Tertia conclufic.contingit totum chylum cx cibo gnandum in concauohepatis 8c non in gibbo in fanguinc tranfmutari,quia contingit chylum valdc paftibilcm Sc fa^ ciliter tranfmutabilem clTc,et viriutcm hepatis digcftiuam fortem 6C chylum paucum. Quarta concFo. contingcns cft chylt^ fecundti toti5 aut maiorc eius parte in fanguinc in folo gibbo couerti:patct vbi ponatur cafus ccontra. Qijin tacocFo.vtrobiq^fecunduprmfitdigodicctprius in con^ cauoqpingibboincipiat. Adargumentapatet. Exqui busfcquituraliqridigoncmfieriingibbo quando non fit incocauo,quiaaliqncftmateriatotadigcrenda recepta if^- ^ gibbo:&: protunc digerit,vel falic fic elfe coutingir. Sc^ ^ quitur fecundoaliqn effe econtrario,quia prius eft in concra f^.j uo 3C inhoc prius digcrit.ergo 3Cci Sccundum dubium, vtrum gno fanguinis fiat in folo hepate. Quod non. Primo ^ quia fit in cordc,vt Arifto. j.de partibus illo cap. Cor qui/ dcm.Etfextocap.inquit.NulIus dignificabithepar eftefan guinis principium. Secundo quia cor cft maxime fangui .^, neum.primo complexionum.vltimo capitulo 3c tertio dc partibus cap.tf. Tertio fplen 8c vense gencrant fangui^ nem,igitur&:c.Afifumptum pro fccunda parte vifum efi"» Pro prima vero cft GaP.in libro de utilitatc anhelitus , po'' nensc^^fplenattrahitfuccofitatemcibi&cxindc facit fan^ guincm,undcdiciturfplenemefl"cheparfiniftrum. Arifto.tcrtio de partibus animalium » capitulo nono . di<:|f p^^C' hcpar cSi: fplen quia carnofa funt , poffunt decoquerc bum.Aut crgo loquittir decommuni codionc , aut .ppti^^ Si primum propofitum habctur.Non fecundil, quia in hoC omnia membra communicanthepati» Auer.tracfiatu de corde tcnct cor cfte principium fanguls. Primo quiad principium nutrimcnti.Sccundo quia eft princlpium uits^ Tcrtio quia cft principium uenarum,Quarto quia in co c maximcfanguinisIacuna.Quintoqura dans formani^^^ niatcriam,fcd cor dat formam quia fpijm 8C uita . ig'>[ Communis rcfponfio icnet iftas cocFones, Prima in "^^ pate 8c non in cordc gnatur fanguis.Probatur. Primo i^^.^ patc 8c non alibi fequcftrantur humoree qui funt ^^P^Ig^^^ tates fanguiniSjfcd hoc no eft nifi digcfto fanguine:igi' Secundoaliquapars nutrit co q, nunquaiuit ad cor,ut chiftis fcllis ftomachus 8Cc, Tcrtio quia totus chyn'^^ .^^ tingitur a totalitatc 8Cc. Sccunda conclufio» F E N. I. fecunJ^^^^^fe^^trAdf;^'"^^^^^^^ ^"tresquarnoneftbeneSfiM""?^^^^^ Di,. fecundapars^cipifi^ 'o °~'!'f''"'^"''''^ »b hepare. vfe«. ™"Jo*cIaraeib':LSpl'^V"^^''"'-^':'™"^ nifiaproSnarScaL"'''^'*^ n,il,„..i._. "^"'^"'«'■do.vt.^.merlieororiim.&airi/ cundo nota pencs aurf^^T^ ^'T ^"P'^ «''«bacur. Se -rgarirupeXuTvttlS^^^^ , partes repugnantes formxacqu ' . *Serenda funt •8eretd,gc(l,o„e. Hoc„o„pS:et ?e„^'a"'""=" "<>"»'''* . "iept,tudmem partium ad digeaio «m ^?" f x''°'""' pugnanna i„ digeftione fed ex d.Wr ^'^.'efiftentia & re «l>eroge„eisge„eratus,Caufa aurern . ifj^ '''l"' ^^W' ^-ainquoIibetmixtoaptoTu tStn''''''''^^ P''''»^ &aque3e &c.vel eis proportioX !»' '"'^ '§"=? «°fu„tparresapt:,f,,perS.,a;Tefe^^ "utam&mediam&percorequem l ,''°'^'°"'"' ^imi "•'currant occultse prfparationcs „ "'"^;' '"'"^ hoc «;;»nutricationis ipfarficad h" ncTotm^ "" omSr'^°^2^""Wumfor,afre.co„!^'„"n°T''"'^^''P' P=.™em"'^ '"flammabili exiftente.&fi h! ' r ""^ ''^' ^''^ "'e&'''^'^'5^onuertendamaduriS^l^"r Ct cho vel h ''""^ ""' nswalem conuerti ficut .^,,?'"'"' "onfrequ''';"^-''^ mcltequia igiturcon.in'""'.^"'"^- traquiaadulS"';^:"".^''™"'''^'^^^^»^, fortX "V hcpatisfani. T'."'"aproprio&n«uraIica!idr,'„ 7°'' brum sgrum veU °P^«''o eftcorrupta l" - ' ' operatio^-CK totoge^^^^^^^ conrequentia tcnet '^,' "l^ bro vcl ndiui J : ;Pr«'er naturam poteft ali^cu me m! tficitur q,caIor rerpe<^?>f habenti inclTe. Pro^'"" f fTe rerpeftu alteriu rd':'"' P^^P""' * "«"«fe pCft 'o^ftomach^cholericSue?''!a*P'"'"''=''''^='"'vtct "biduri. Profecuntep;^"''-^!^ vellafl„c=e ve »'«ionts,neoexiIUntis,auUDfai?''tf."P°'''^'"""<><Jirpo D O G. IIII. ttim operantf &c. Ali,er exponitur ly fortaffe fecundum quofdam,vtperhoci„ielligatur<f poteft talis chylus he/ patrofferri taliterq,priusgencrabitur plilegma aut chole/ Ta,SC iterum fanguis per adullionem i„ choleram conv ,,ertetiir,licuti„exemplodatodemclle. Prinia melior eft rccu„du,Ti quam ly fortalle „on eft teplicandum in fequen iipart,cula,quateA:c. Spumaautem eftcholera rubea, 3C hypofta^ lis eft meP.a que ambo (unt na turalcs. A dufti ue rofubtileemalacholerarubea.ct ems OTolTum eftmeP.a mala nonnarura[is,a<:quod non bene co(fiueftphIegmaeft.Qirod autcdehoctoto rcs colata eft qu ac eft bene cocfta cft fanguis. Oftend,tqualit'cholcrad,cacnalisetnonniilis hocautc fupra fatis eftdeclaratum in proeccdenti capitulo. Qai tamen quadiueft in hepate fubtiliorexu ftit cpdebetpropteraquofam fuperfl^jirate qitx propterrem quam dixfmus cftnccclTana. Iftud uero quod eft fanguis cum ab hepate feparatur abaquofitate ctiam fuperflua ilico mundatur quae necefl-a„anoneftn.fi BE c.Tm quaniaqus lam (ublataelt.bxtrahiturergoaquofitas afan gume in ucna qu» ad rencsdefccndit, dc fcrt "e^ cum fanguinc,quiad rencs nutriendos fuaqul titate&qualitatebonusexiftit. NutritcK renes unduolitashuius aquolltatis 8( fanguinolita' tis,deindealiud quod remanetadueficamten' aitapoftad ufrgam. Notaprimovtfupra vtchylus polTet oer lam n penctrare fuit necelTarium fecum .Sifce" 'm , ham '^0^! tatemacqu,fitamcxpotu&vtquidamdicunt'qu^^ino m,xto funta natura retentc partes aquofx ad velocem exk cationemprohn,endam,cuius fignum quiafere om™a",d elambicumpofitaaquontatcm quandam et^ittur Se^ cundo „ota >lle fa,,gt,is pro tu„c eft rubtilior nebe; f oro todebitaadh.re.,tia^S:-^^^^^^^^ depuran,qu,a caufa quareoportuitcum eo ta,„am mifcerl aquofitatenriiamfublataeft. Exquopatet i^teneAis !,us particula: fuper,us pofits ,n pricedenti Darte l^" ■ nifi mclior comixtioaqux bibit^ f.tper ill " -"f"'^ corpus.f.vtfanguini mifceatur pTo deb ta nm^ '"^'^'J penetratione. TertionotalV,cemul8ente'or i ir''"''^* lis &tendere vcrfus rencs et fuperfluamac^.^r ^"'^ guine fugere,vnde cmulgentes'^!"^ Inl^r"' ' fuemntVirtutem difcretruam pretcr ali , v.rte '''"'r''''' ^^'"^" ab Aui.de quoinfradoclrinafextf p " *'°'^'** ^™""' quomodofupercalefafli enlK^, '5"° P»'« Pri™" tas&fren„?rr«/> o '^"'^"""''•'aatrrahituraquofi^ remateri^c '''Ju/'" '^'"'^"'- Patetfecundo qua re ma,er.a Contenta m g.bbo hepatis facile per rene. educit .nconcauoveroper.nteftina. Etnotahicde nutricatio. ne renum de animalibus vefica carentibus. Sanguis autcm efl"enti* bon:e per uena ma gnam ad gibbofitatem hcpatis afcendentem ua d,t&tenditperuenasqua.abeautram"SarS tur,deinde gedegml uenarum poftea inrll chigedeguiI,poftinfugentibusreaue;f?^^^^ deinuen.squa.ftntGcutumicapSKS' poftea fanguis ab earum oriactis fi.dSiT?- inmembraexpartediuina. ^ Iacob.s.i,,uic. Ee iii,' p R I M I C A Nota primojbonae efifentiae.Ctam a fuperflua aquofitatc dcpuratus,remanet»n.tuncbone5(: mediocris clTentig»Alrj bonse eJTentixj.bone copfonis 8C modi vel mollis fubftan tiaptquia nimis grollus non penetraiet, nimis vcro fubtilis Vena refpuerecamembris.Primaexpomclior. Notafecundo magna per venam magnam afcendente intelligcndam elle vcna afcldcs» chylis qua: diuidic in ramos paruos 3C minores Vi q? ad ca^ pillarcs 5C a cjua oriuntur emulgcntes venac.Huius aute di^ uifionis ad ramos vfcpad capillares necefiitas fuit vt cuili^ betpartiexteriorimembricorrndcret vena qua polletad ipfam nutrimentiJ deferre,^S!: vt quafi per totum corpus fe^ minaret;quod non potuilTet alitcr euenire.Dicuntur autem illsc vcnsc parux fugentcs:qu3cda etia capillares. Sugeiucs quidcm qm itaparuf funt vt non videantur hrc concaui/- tatcm;vn fugendo videntur nutrimentil aitrahcre»CapiUa Vena fu f« vero quac tenuitate fua fimiles funt capillis» Tertio no gcns. ta refudando,quia ad modil fudoris pcr poros infcnfibiles Vca *ca> ingrcdies labitur ex parte diuina,quia a forma fpccifica mo pillaris • u«ur ad membrum,qua: a quibufda diuinum , quia occul/ ^ * tumprincipmmdr,veladatoreformai^2inducfta,vtfcntit Auic.vel quia cfl:a virtutc ccelefti mixtis ct membns attri buta.Aut virturc diuina,quia mirabilis appareteffc^tus vt p tamanguftos meatus tantum pcnctret nutrimcntw. Vcl ex partc diuin3,quia lioc agit natura directa ab infallibili co gnofcemcexprefl[ius(5inalijscffeiflibus non miradis 8Cc, San^ainis ergo caufa cffidcns calor cfl: tepc> ratus.Eccaufamatcnaliseftq) de nutrientibus eft temperatum ^ de potibus bonis. Et forma^ liscaufaipnuscftdecocfliobona. Et eius caufa finalis eft ut nutriat corpus. Determinat dccaufis grionis humoijj . Sccundo fubdit canones quofda.fecilda ibiLDcbes aute fcirc.lPrimofanj guinis.Secundo cholcrx.Teriio phlegmatis.Qi.iarto mcla cholix»Partcs patebunt» Primo dicit cj> caufa cfficicns lan guinis eft calor tcmpcratus matcrialis dbi dC potus tcmpo ratiiormalis decoc^io bona finalis nutrire corpus. Prinrio nota hic pcr cam cflficicntcm inftralis cft intclligenda prin^ cipalis.n.eftaiavel virtushcpatis. Hancautcm caliditatc polTumus imaginari tcmpcratam.Primo pondcralic non intclligit Aui.iii .ppofito»Sccundo iuftitialitcr , 8C iteru fic non vcriScat dcm Aui.pcr idcm.n.calor produccs cho> leram in corpore fano naturalem diccret tcmpcr^tus.cuius oppofitumpatctinfequcnti partc vbi ponitur fuperHuus* Matcria Dicitur aute tcpcratus quia humoris temperati faltemi ct>ni dupfr» paratione alioi^i humorum ^adudiuus^ Nota fecundo liic fumi matcriam non pro principio primo fubiccfiiwo tran mutationis naturalis,fed pro naturali compofito cx quo ja^ quam ex termino contingit aliquod naturale copofitu gna/ ri,qualiter fanguine dicimus materiam membrorum oC ci bos humorum 3C farinam patiis.Non vult aute foln tcmpc ratum nutriens c(Te matcriam fanguinis cum exalijs mcdi^ cinalibus nutrientibus fanguis gnetur,fed vult nutriens tc^* pcratum effe materiam maxime fanguinis gnoni ,pportio> natam,(5<: fi cx nutrietc diftcmpcrato gnctur fanguis ex par tctneiustempcration cftaptus fanguis gnari potiffimc. Tcrtionota vtquidadicunt decoaio tcmpcrata cft for> ma fanguinis no verc 8C propric,fcd metaphoriC3c,hoc mo fumpta metaphora,quia ficut rcs per formam habet cllc di ftindtum 8c determinatumjta fanguis per decoCtione tcm peratam vidctur ab altjs differrc humoribus. Didu lcue c, quia p idem rubedo aut dulccdo eft forma cius. Alij q> dicus non confidcrar humores fecfTdum fuas roncs vcl for^ mas fuas fubftant alcs,idcohas non nominat. Idcomchus cfthic diccreq, vtiturh^c Aui.tcperatadecod'onc tanqua figno quo inexfite materi^ in ca cft fangufnis forma* Co tra prima cam,quia calidior res qu3E fit in corporc poft cor &fpiTicftfanguis,vt fupracap.de coplexionibiis mcbro> rutcrgo no dcbet dici gnari a calido tcperato;fcd vaWc cx/ A V I C E N N iE, ccfTiuo. Itcm tunc in hcpatc tcmpcrato magis multipti> carctur fanguis in calido 8c humido,quia in fe eft c5 cffi/ ciens cfficacior fanguinis. Pro primo dicitur negando co fequentiam.Etqualiterautem fitminus calidus 8C qualiter calidior choFa fup declaratu cft. Dc fccOdo videbic infra. Efficiesucro cholcraerubc^ca eftigncus calor fuperfluus dC propnc m hepate» E t eius ca mate rialis eft 9 dc nutrietibus cft fubtile cal rn dulcc unduofu&:acutu.EtciuscaformaIis eft dcco^ dionead fugfluitate^cederc. Etctus finalis ca cft ncccffitas et utilitas quas nominauimus» Dcclarat cas choF? di.q» ca cfficicns cius eft calor igneus fuperfluus materialis nutriens calidum fubtile.dulce acutil formalis dccodio fuperflua.finalis tadla cft. Nota primo caufacfficienschoIereeftcaIorigneus,quia humoris ignci fuperfluus.i.fupcrfluc decoc^i 5C calidi gnatiuus.Ec dicitur fuperfluecalidarcfpedufanguinisai:aIiorum humoril no rcfpcdu finiu ad quos ipam natura ordinauit. Secildo no ta caPm nutriens faciPr inflamat.A: fiFr fubtile 5^^ acutu . 8C fiFr dulce acreu 8C vnduofum multii reperttl in co ; vt patet in melle quod in ftocho iuuenis 8c hepate facile infla/ matur 8C in cholcra conucrtit. 1 . virtutu naturalium.tf . cap# Effiacns autcm phlegmatis ca eft caliditas at tenuata.Et eius materialis caufa eft quod de nu-^ trientibus cft grofl^im humidum uifcofum ^ fri gidum.Etciuscaformalis cft decodionis atte^ nuatio.Etciusfinalis cacft ncccflTitas cius,ct uttU tas ipOus quas nominauimus» Patet» Mctancholiaautcm hypoftaCue quidcm ca cflScicns cft calor tepcratu». S cd ca cfficiens adu ft» eft caliditas quac ab xqualit atc eft cgrcflra.EC ciuscamatcrialiscftquoddc nutrietibus cftue ^ hementcrgrofl[um paucae humiditatis & eorCI calidumeft fortius illo.Et caufa eius formalis efc fex hypoftafiua fecundu unu duorum modora, undencc^ Iabitur,nec:^ refoluitur.Et ctus cafina h's cft ncccflStas cius dC iuuametum ipOus quod nominauimus* Ponit caufas mclanchoIiae.Secundo cxplicat caufas miil yjc tiplicationisciusibiLMelanchoIia autem.l Primo dicit quod caufa cfficicns melancholioe hypoftafiue. ideft na-^ turalis eftcaliditas tcmpcrata fed innaturaliseftcaliditas quae eft groflfa ab aequalitatc» Materialis eft dc nutrienti'' bus groffum paucam humiditaiem continens,5i: in hoc tcc reftrc calidum eft fortius.Formalis vcro ca cft fcx hy poft^ fiua fecudum vml duorum modorum 8c nct;^ labitur ne(^ foluitur,<X: eius finis eft nccelTitas fupra dtda. Nota pr»^ mo hic diciturtcperata: vt in quxftionc videbitur per ab'' ncgationcm.i.mcdia inter giiantem phlegma 8C cholcraiu* non naturalis uero dr cgreiTa ab aequalitatc.f. a qua pronc^ nit naturalis melancholia. Alrj dixerunt caliditas gcjj^ rans melancholiam naturalcm eft tcmpcrata quia cft eaa q\ calidiiasqusegcneratfanguine.Imaginando q» cum cny .^^ lus rcccpius cft in hepatc diuiditur in trcs partcs. Q."^*^" dii vnacftfubtilisvnauofa,^: illa conuertitur in cholcram. .^^ Altera groffa vifcofa,& illa conucrtit in phlcgma,*: a nu ^ la iftarum fequcftratur hypoftafiuum aliquid vt I"P»"*' g tcra vcropars conucrtiturinfanguinem fccu"dumma partcm 8C cx iHa fcqucftratur mclancholia . 8c «djo hcri^^. a calorc tcmpcrato,quia calor tcmperatus gf "«ans . ocmfcqucftratfcccm.Etidcofupcriuidiccbatur^^^nulia F E N. h *lius humor habet hypoftafi m nifi fangulsn Sccundo no> *acj>no norificat ipfam pcr decodionem,quia perdccoctio> nem uon poteft bene contra alios diftingui ♦ Si.n. dicercrur tcmpcrata non diftingueretura fanguinc»Si fuperflua vcldi «ninma non a cholera vel a piilegmate.Ideo dicit caufa for^ malem elle fccem hypoftafiuamquiapcrhoc bcnc abalris diftin6ecomprehenditur.Etdi:<itq? cftfex hypoftafiua fc^» cundri Luium duorum modorum,quia.f.pcr modum rcfidc-' tix^tum ad naturalcm,vcl cincrcitatis ex aduftionc dcrc^ licfic^quantum ad non naturalcm mclancholiam, Tcrtio nota.in generatione mclancholic nutricns groftum caPm cft fortius.primo quia ipfo calido cxntc facilius cuaporat fjbti- !e 8C remanct groffjm cincrulcntum .fccundo quia ipfocali docxntcfaci!iasdc!pfocX:pIus coucrtiturin chylum ct plus attrahitur in hepar^St^minus cumfccibus pcrinteftina cxpcl litur,quare magis mePia ex tpfo muItiplicat.Ca autc qrc n5 labitur mePia ncq? refoluitur ficut alij humorcs dc fe patct,' Mefia autcmfitmufta,autpropter caliditate hepatisautrplenis debilitatem , aut proptcr friV goris uehemcntiacongcIantis,aut propter con^- ftnV^ionis perreueranti'am,aut propter ^gntudiV nes,qu^ muIt^&:proh'x^fuerunt,quare propter illudhumores fadifimtcincres» Primo nota.caliditatcm hepatis cxccflfiuam caufam cfifc multitudinis melancholixhnmorcsadurcndocSi: incincrati do,5^ confcquenter in meriam non naturalcm conucrtcndo* Sccundonota.q»debiIitasattradiux fplcnis potififimc cft huius ca^quia tunc non fufF(cientcr depuratur fanguis a fug/ fluitatcmcPica,quacfanguini commixta rcmancns ipfum infrigidat 5^: terrcftrificat . Ad quod ctiam fequitur hcpaiis infrigfdaro.Sfmiliterdebilitascaloris fplenis indigcrendo «xcxpcllendo fupcrfluum humorcm meP/cum cft caufa mul tiplicationis ciufdem humoris melancholici in corpore . vt patct. Tcrtio nota frigus congelans cft cius caufa fortitcr coftrmgcndo&partcshumidas fubtilcs calidas cxprimcn documterrcftriumremanentia.Exquo patet huius meriie . talitcr gcncrata: maximc ficri generationcm in partibus a fo tccalorismultumdftamibus, Qiiartonota.conftriaio^ ♦ nis.uoppilatfonis perfcucratiua poft'et efte caufa muUiplica^ tionis mclanchol g muItfpIicircr.Primoimpedicndo tranfi^ tum mclancholiacad fplcnem,fi via illa fucrit oppilata.un^ de remanct mclancholia fanguini niultuni admixta.Sccun>' do quia matcria in aliquo loco pcr oppilationem coartata co rngit cius fubtilc rcfolui 3c rcmanerc mcric^um.Tertio pro/ hibito trafitu fpiritus ad matcriam.qux fi naturali tcr frigi^ clatucritcongelatur&fitme^ancholia^&fi calida fucritpu trcfitfubtiIe5^rcfoIuiturgroflforcmancntc,licet ctiam tam caracgfr;gidapoft tproh:bita tranfpiratione putrefccrc* Cumc^ mefancholia multiplicatur & inter fto «^achu &:hepar ftatfagumis&bonoruhumoru Smcratio cu ea minorat ergo fangms minuetur* mcfcraicis muP fanguinh 1 '^y^' adhepar,quarc impcditur gno dcbilitandr^.'^'" alteratheparinfrigidando&digcftiua u ro ftomachA ^^*" confequeus fanguinem minorando.fi vc A ^ cbchvlus a™;, '"rec.uentifecundam ,ad quod concurtit ch.ad.claamcfera.cisvclmcfctcriouclamirach,vtpatct. cahditas&fngiditascumalijs exiftuntcaufis, Subiungitcan,cxquibuscompIcturdoiflrinahuiuscapPi D O a lUh • 37 fcilicet dc modo gcnerationis humorum . fccunda ibiLl^c^ bcs autcmntcrtia ibi LNcq^oportet» "1 Primo ^^ponitcan» fecundo declarat ibiLScd caliditas,! Primo nota,q» in poiiio fumitur caufa prout eft genus ad matcriam formam efticiens dC tinem,fed caliditas &frigiditas funt folum cag in generecfficientis»Etc^ vtracjfitcaufapatcrcpot ex dicftis. Secundo nota»cj> illa particula.cum altjs caufis , multiplicc potcft habere intellccflum^Primus cft,cum alijs caufis.f.ma tcriali formali dC finali fuperius dicftis.Sccundus cft , cu alijs caufis,i»cum qualitatibus pafriuis,qugctiam funtcaufae ge^ ncrationis dC multiplicationis humorum fimul cum acftiui? concurrenttbus &:c.pfoptcr quod infra fubdit cj> in hoc do bcs atfcndcrc virtutcs paffiuas cum virtutum acfliuarum gquidiftatia fiuc proportionc.Tcrtio,cum alrjs caufis fcilicet principahbus vtfunt virtutes.caliditas.n. 8c frigiditas func inftra,fcd aliae cauQ vt anima cS^ virtutcs funt principalcs, Alij cum alijs caufisXrcbus alijs non naturalibus , vt funt ci bus.potus,acr,CYercitium &c.Prim?ducexpones dicuntur meliores 8c magis vPes» Contra , oium humorum caufa cft caIor,<&: non frigus,quia non intrat opus natur3c,vtinfra docftrina,<J.cap.dc virtutibus miniftrantibus. Dicuntg^ dam fngiditas.i.rcmilTa caliditas. Vcl melius frigiditas faltc fccundario ♦ Vel cp hic fermo eft tam dc naturalibus q^ dc iion naturalibus,quorum caufa poteft cfife frigiditas non mu nusquamcaliditas. Qualiter autcm intrct frigiditas opu9 naturx videbitur poft* Sed caliditas aequalis fangumem gcnerat . Ec fuperfluens choferam gignit rubeam . Multuc^ fuperflua melacholia gcnerat propter fuperflui^ tatcm aduftioni's.Etfrigidi'tasqu(dem phlegma gencrat.Et multumfuperflua generatmelancho liam propter fuperfluitatem congclationis. SpecifTcat canoncm dicens cj> caliditas arqualis gnat fan/ guinem,fuperflucns choleram rubeam ,6<:multum fugflua gnat melancholiam proptcr fuperfluitatcm aduftionis ♦ Si/ militer frigiditas gnat phlegma , 8c multum fupcrflua giiat melancholiam proptcr fupcrfluitatcm congelaiionis. Scie du primo cj> cum dicitur caliditatcm gqualcm gcncrarc fan/ guineminteUigidcbcthoccumalijs caufis concurrcntibuj proportionatis gnoni fanguinis,puta humiditateconucnic/ ti.&ficdcalijs.Similitcrcum dicitur caliditatcm augmen> tatam gcncrarc mcIanchoIiam.Et fimilitcr diccndum cft dc frigiditate* Sccundo fciendum hic non folum intclligcndii eft dc generatione horum humorum natutalium, immomc lancholia dc qua loquirur hic non cft naturalis.Ex quo patct tamafupcrfluocalorcpolTc melancholiam nonnaturalem gcncrariq^a<"npcffl"o (tigove,8C 'mhoc diflf^rtab altjs hu^ moribus.folus.n.hichumoraptus eftgcncrariex corruptio^ neomnium humorum. Debcs autcm attcndercuirtutcspaffiuas cum uirtutum adiuarum aequfdiftantia. Ifteeft canon remotiuus dubrj.Poffct.n . aliquis crcdcrc €p ad generationem humorum iam dicfloru fuflFiccrctcaIfdi> tas autfrigidiias intefa.Hoc rcmouct di.cj» in tali gcncratio'' nercquiritur acftiuarum qualitatum & pafTuarum cquidi/' ftantta.i.debitahabitudo velproportio 8Cc.^ g.LicctcaIi> ditas fittcmpcramentum cxccdens , non tamcn eftgnariua fcmpcf magis cholcrp nifi fucrit ficcitati coniuncfla . Similit qpuis frigiditas fitintcnfa vltra (cmpcratTicntij non tn mul>' tiplicatmclancholiam nifi fucrit ficcitati coniuncfla .Similid licetcaliditas arqualis giict fanguincm , non tamcn cuilibct qualitati alteri coniuncfia cft maximcipfius gencratiua. fi,n# coniungcrctur multi ficcitati,iIIudnon contingcret, rcquiric igituracqutdiftantia.i.pqdiftantiafiuehabitudo qualftatum paflf iiarum 8C acfliuarum fimul. Pro textus dcclaratione notacf (ccundum aliquos pcr virtutcs acfliuas 8c pafliuas P R I M X C A Virms inteUigit Aui»qualitates acfliuas 8c palTiuas^Et tunc! habctur adiuact intellectus literx pofirus^SecundutTi alios vcroper virtutes palfiua actiuas intelligit Aui.potentiam Sc uirtutem digeftiua hepa^ quid» tis,adhuc membrorum humiditates naturales gnantiu , per virtutem autem palHuam intelligit difpofitionem obiecti di gerendi vel tranfmutandi,vt fit fenfus q, ad conuen/entem generationem hiimorum requiritur debitam cHe proportio^ nem Sc habitudinem virtutis imiitatiue vel digeftiuc ad ob> ieiflum digercndum,;^: econuerfo, vbi faltem non fuerit hec debitahabitudo vel proportio non eft debita feu conuenicns talium humornm generatio 3Cc* Necpoportsc ut (it credulitas q? oiTiiiis com^ plexfo fibi generec fimile,^ noa fm' contraifum, per accidens,Iicet non fit per elTentiain.CompIe- xioni cnim multotiens accidit ut contrarium c;e^ neret.Fngidananc^compIcxio S^Tficca plcrilqj generathumiditatem extraneam, non proptcr conucnientia/ed propter digefl:i'ue debilitatcm. EflFectus dupiex» Letils^ Ponit tcrtium can. Secundo per figna dcclarat . fecunda, ibiLEt huiufmodi quidem complexioncm*"} Nota per ef fcc^tum per accidens ab aliqua complexiotie produ(ftum in> tellfgi debet eftectus ab ifi:a complexione pi oucniens no fe/ cundum naturalem intcntionem vcl inclinationem compfo nis huius.Rtecontra cffecfltisper feab aliqua complexionc prouenien^ dicitur elTe ille,ad cuius producflionem comple> xio ipfa cft naturalitcr inclinata.Quia ergo complexio {\zc^ non efl: natjraliter inclinataad producendum iiumidiratem fed potiusadipfam corrijpendum,ideodicimu8 ficcam co^ plcxfonem per accidcns hum'ditatem producerc,&:hoc no tauit» Aui»Htc modus autcm quo pcr accidens iilud contin^ git tacftuseftfupra cap,decompIexionibus,(^ompIcxione,n» frigidaexnrecS^ficca propterimbec/llitatem caloris nonre/' foluunrur fuperfluitates humide phlegmaticc,fed rctinentur <Sc^muhip!icantur,undehume(fIant membra, iuuantes etia ad fibi fimilium multiplicationem » Licetigitur complexio frigidac5<: ficcafitpcr femuhe melancholig gcncratiua per accidcns tamcncontingitoppofitum.Similitcr ccontraima ginari polTumus complcxioncm frigidam dc humidam cnfe caufam ficcitatis vehcmentisJmaginando q» complexio fft ita frigida 8C humida virtutes mcmbrorum fiant impotc> tcs nutrimcnrum in conuenientcm (Jtitatem fibi afifil^arc, qiiare non facta proportronali reftauratione, 3C membris cotinue rcfoIutis,tnembra ipfa ad ficcitatem valdc exccffi> uam pcrducercntur,Adquem intcllec^um Auiccna primo can.fcn.tertia.doarina fecuda.cap.primo verfus finedixir. Exercitium autem relinquens ifi hedicam frequcnter fiKur rit.Etperidem patet,quomodocompIcxfone exifl:ctemul> tum calida pcr accidens multiplicatur frigidus humor»f. melancholicus. Nora tamenno inqualibctcomplexione melaticholica illud contingere quod didum cfl:,fed melan> cholica a temperatomultum diftante. Ethuiufmodi quidemcomplexfoncm habes efi: homo macer,cuius func^ura? funt laxap, ^ efl: lenis &C /pfe e timorofus & frigidus tadu 8^ fua^ uis,5:ucnccanG;ufi:apar fimilatur huic quodge^ neratur fenium deDhlej^matelicetcerta fenrj co^ pIexiofrijir,'darif a^ficca. Nota q»homo haben^; complexionem hanc phlegmatica aecidcntalem,l;cet'nKuraliscflfctmelanchoIlca , eft macer, priuatione carn s Sc pinguedinis deficiente calidocthumido naturali.Iunaurcruntlaxx propter phlegmatis abutidan namre'axantisiundcuras.Len-...i.finep/s , propterIrimV> dfratcm fuperfluam 3c fng d^tatem proh bcntem aduftfonc 5!:fumoram eleuationem.Timorofus proptcr paucitatcfan guinis feu caIoris.Suaui8»i,molIi9 ♦ tadu,propter mollitiein Dubi* A V T C E N N i^, phle^matlSjVelfuauis moribus;ga mitis 8C tiitiidu s/Qu3> reautenieftta(ftufrigidusfatispatct,6<:uen2cfunt anguli^, qufacalidieft venas ampliare 8C dilatare» Licet certa complexio fcnrj 8CCr cxponitur a quibufda fcnecftus cft cer> ta.i.acftualiter frigida 8C Cxcc^ com plexio. Vcl cc rta . i , non du bia^AIiter.Iicet certa complexio fenrj.itfcnec^tutis vltimse quiadecrepicaEactatis fitfrigidadi: ficca, qux ideo cerraeft, quia in ea euidenter apparcnc eflfedus fenij.f.certi Sc manife/ fti defecflus,5(: valdemagnaclxfiones operationum refpectu earum ,quuc erant in sctatibus prgcedentibus» Circa di (fca cadunt dubia» Pi imum quia in dicfcis Auic.uidetur co tradiclio.cum fupra dixerit qt> frigiditas multum fuperflucs gnatmelanciioliam,iiifra vcno dicetur q> frigiditas certefe> neclutis que multum fuperflua cft gnat phlegma. Seciv dum dubium^quia infra caj5.de fignis complexionum in tcr tiogneilgnorum videturinnuereqjmeficus cft pilofus ,6^ idem cap.de fignis dnij humorum, cuius oppofitum hicin litera innuit» Tertium dubium.quis humor lit ficcior,an choIera,an melancholia» Quartum dubium , de quo hu^ morc eft in nobi;? maior q?titas , an cholerse an melancho/' lia:. Quintum dubium quis horum humoriim fit frigi^ dior,an pli!cgma,an melancholia. Ad primum dicitur q> fn'di(3» h igiditas phlegmatis aut melancholiar cxccdjns tempcra^ mentum.vel eft naturalis, vel accidcntalis . Et vtroq? mo, cftdr vel multum rcccdftyVel parum a temperamcnto . Et (ccun^ ciitt> dum hoc dicendum primo q, fi frigiditas fiierit naturalis pa rum recedcs a tpamentocum ficcitate propo' tionabili mul tiplicathumoremmcIancholicum,quiain parte chylifibi proportionataimprimitcomplexioncm proportionatn hii/ mori melancholico fi tamcnhic receflus fueric multus Cicvit inmelancholicofignatoppraccidcns multiplicat phle^>ma l:cut ctiam in dccrcpito.Econtrario autem eft dc acciitali c5 Plf V< duj plex!onem»fi.n,parum recedcns fuerit a temperamentopcr indigonemmultiplicatphlegma.fi veromultum pcr con/ gclationcmmultiplicarmelancholiam. Exquo patet con> cordia,quiainprincipio loquebaturdc accidentali friojdi^ tatctln ffne vero de naturali , 8c ita non funt repugnantia. Adfecundum poteftdici primo q? mePicus parum reccd€9 a tcmperamento eft piIofus»veI mcricus fadus ex cholcrico pcr aduftionem,muItum tamen recedens cft priuatus pilis licetmagisphlegmaticusahjsparibus» Ad tertium dicit q» cholera cflFcdiuceft ficcior melancholia, quia tcrrcftrior, quod faltem vcrum cft de non naturali . Ex qualibct cnim cholera ^tucnqj non naturali poteft generati mclancholia pcr aduftionem.Et notandii eft $ in tali gnone continue cedit materiam exiccando. Ad quartum dicitur cp abfo^ lute in nobis plus eft de humore melancholico quicquid di^ cat .Conciliator^uia pluri indigent membrammelancho^ ci^], Iiaqpcholera. Cotra.quiaGal.f.de vtilirate particularu. dicit paiiciflfimum de melacholia fuperfluere 8c plus de cho lera. Dicendum 9 loquitur de fuperfluitate illius quar va^ ^it cum fangufne quia paucior eft cholcra cunte ad ciiiftim, quamuis heat melancholia rcceptaculum magis, dequo mi ratur ibi.Gal.fcd caufa eft,quia illi reccptaculo fuit nccefla/ ria carnofitas SC raritas &:arteriarummuIt;tudo,quodnan fuit de chift; fellis. Ad vltimu fatis dicflum eft fupra cap* de complexionibus mcmbrorum. pebesautemfciVeqjfanguiSj&rquodcumccJ J labitur tertiam habetinuenis digefl^ione» Etc5 pcr membra di'ufditur,ut unuq^q^ fuum recipiat nutnmentum,habet digeftioncm quartam» t)eterminat de digonc tcrtia 8C quarra di . q» fanguis SC qa cueolabitur rccipit tertiadigonem in vtr\\s,8C caegre ditur a venis 8C diuiditur per membra rccipit in mcmbris . quartam d gonem. Scicdum primoqjperfllud quod cii fanguinelabiturdebentinrelligi humores aUj afanngu "^ caufa necelTitatis & vtilitatis cum fanguine tranfeuntes,vt fupraopinionimcdicorum de nutricatfonc membiornnos conforniando^Ht ex hoc colligedigoncm fa<fram in ore per mafticationcm "Tn^^ digoncm ^qah mnceffcnt y^inc^ aigoncs, 6C Cic dfgeftio in vcnis cfifct quarta & non tri ^Z ' " 5°"" PWarationem ad digo Pfeter. P""*!™- i>cKndum fecundo (j, venarum quxdam dicanturanhepar.quxdaminhepaceT&qucedampofthe. par. Ad propoitum maxime fermoeft de venis poft hepar, vensanheparfeuin hepate ,cum «.am|n>pfi5genereturprimahumiditasdefecudis eiqtia Ven; duprc, heparnjtriri. bciendum tertio q, venarum qu^da dicuntur coes,& quaedam propri^ . Coes fun.continente, rangutncmtons aut pluribus membris conuenientem ad nutriendum.ficutvenachylis.auteiusramimagni.Ecotrj vero propria vena cft qua: coniinct fanguinem vni mcbro tfeani.-ulaium.vtvenadigiti. Adpropofituhic eft fermo «le vems proprtjs & non de comunibus.puta q. venas intet ligendo capiMares in quibus generatur prima humiditas de leciindis.Exquomodopatettranfitum fanguinis inhumi' diiatem primam de fecundis ffcri per digonem tertiam tra/ litu vero primjE in fecundam & tcr.-iam fferi per dieeftion? quartam.dequototovidebiturinquaftione in ^"^«^'■'^"'■faMgiturd.geftionis primar.quajcft »n itomacho pennteftmorutnegredituruiani. ^ Determinat de fuperfluitaiibus digeftionum. Primo pri. mp fec.indo fecundae.terno tertia: . quarto quartf . fecunda ibiLEi fecudg.lter„a ibiLDuarum veto.nPrima patet. '"'^ v.EtfecundaEdigeftionisquarfit inhepaterup. flu.tat,spIurimumcuurmaegrcditur.Quodau. temdecarcmanetadfplonema^fel tendit. • ■■ -'l quSrft mhtLt^T."'" rupeifluitatis digo-nf, qu».i nt in epate expellitur per vrinam . & quod de eo re^ haberern!e,;m.Sre";,^"tr-'"^" P^-' hepaiis expclliiur pe"vrk«m ^ P'''- '^P"fl""=«" parsnipe,fl.iiatis'J,epre7atuo^t:/,",,^""^^^^^^^ , cam iendi,.Secundus intelfs , pat cffe npl - ■ Squon.atisexpelIiturpervri;L &ho "^,4'^ Pirs.r. . non remanetdeaquofi.,te ipfacum fan" nrnirfin^'^ dicun, quod requitituradfanguinem fubi nd„m 'jf ""^' liuspolTiipervenasdfn,!-,-,,^ c """'lanaum, vtme fluiiaiedgSnisnonacJS^.t"""''""^^^ fuperfluiiLhoIe^^XraVrft^rili^fT'"'' «Ifn; ad fplenem cg illa q..a:iranfi cu^ t "''""^'«''■» ^'^' conferar ad tot v.ilita.es ficut m" ou " T '"'' -t,Ucettnvtra<,refpe..ufangu-lrd?b«ttl'5fl^^^^^^^^ fl«.-tatesperrefoIutioncmqu^^^^"rlT/T'''' r"dorem«perford.-t,emeSnfoam " 'i^^' grX^ius/arseftquodper forlmraSS:; •«W'b.ha,ficutpernaresa:.'nftrumenf.,m , nSS'""''''" P-^aut «ra ^'"f iTdt"r ^P«Sur DecIaratdeaiHe j plexionisibif Dek "^^'"^^^^^^""'^^^^^""^'^anoscan geftionumre^a.at;X"^^ Dicitprimo q, dua^i forma forditiei^aut ^^?^^" ■onemnifenfibilem perporos fub noc aut prerernafr ficut a^a"' fo^^mina fennbilia cS: ^ngucs cornua 3^c. p/?°^^^'^a«,aut naturaliter ficut piH •^anenres intellfgi tcrtiam%'* P'*" ^^^^ ^'S^^^ones re^ «'^ltum propinquis,&quirfi?^''i'"''^"'^;"'^" ^"Ht *i "*iuperfluitatcsilIarumnonfuqt D O C, IIII. j8 a nobls bc ne diftinac pcrccptibiles^idco illas /iPnoIauIt.ap/ pcllat autcm rcfofonem qua: non fcntitur per conucrfionem fupcrfluitati8invaporem,ccontra vcro cftfenfibilis vtilla quac flt per fudorem. Sccundo nota q»contingit eandem fuperfluitatem quandoqp fenfibilitcrcxpeIli,&quando(^ in/ Supcr/' fenfibiIiter,^S^hocfecundum variam huudinem calorisad ipfam*Nam fi calor fuerit debilis , tunc fuperfluitas aquofa expellic membrorumquxtranfitcum fanguine ad loca in quibus ^"P^*^* gnarihabetliumiditasprimadefccundisaut etiam rosno poterittantumfubtiliariq, conuertatur in vaporem &:fic infenfibilitercxpcllatur,f€d expellctur fub forma fudoris.Si vcro calor ipfe fuerit fonis , tunc ipfa aquofitas bene coucr/ tctur invaporcm,(&:ficinfenfibiIiter expellcfur. Tertio notahunc modum cnonum noe/fc proprium his fjperflui/ tatibus •vcrum quia fcpe taliter euacuantur,ideo uoluit Aui, iphsattribuere huncmodumeilonis, Quartonota q,per c forditicm intelligeredebemus fuperfluiratem terreftrem lu^ i^ordt tofamadcorporisfuperficicmcxpulfam,qu3muidemusin corporcabundare maximcin manibus 3c pedibus , nifi ffat fepcabfterflofeulotio, Quintonota.q>tripIicitcrdicitur 0»«^.» ahqua fuperfluitas alicuius digonis , Primo quia fequeftra^ fl P"' ' taabcoq,|^ ad/goneperfecfledigcritur.Secundoqu^^ deci. T''' fa alocovbi fit .lladigo.Tertio quia fft per acftioncm vir> ^ tutis^calorisinilladigeftiocdigcrcntis.Exc^hlprimr^^ fexpr,maedigon,s.ExempIumfecundi,utfudor terti^d^ge ^"^^^* ftrois.fortalfe. n.materia fiidoris cct fuperflua feu phlegma Exemplum tertt^.ficutfanies apoftematis . Ex quopatec foroad qu?ft,onem,qu?Confucuit quacri an matcria apofte^ matrs fit tcrti? digonis fupcrfluitas, Scxto nota . q, dupPr Fm. poteftdicialiqua euonaruralis . Primo cu,a prouTnicnsa non naturaliteroperantccirca materiam cxpellcndam na> ^01^ turahtcr ,n corpore multiplicatam,& fic euo fada per narcs aurcs cSic.dicitur cuacuatio naturalis.Secudocoius » quia iv uenicnsa natura naturalitcropcrante circa matcriam cxpcf lcndam.fiucftamateria fir naturalitcr fiue prscternaturali^ in corpore multiplicara,& fic matcria apoftematis fiuc aue> caq^aliamatena peccans criticccxpellatur dicitur exDcm naturalrtcr. Sepifo nota q, dupPr dicit aliquod apoftenia gencrar,.Aut,n.gcneraturpcrviimcongcftioni8,&ficcius ASa dr matcriacftfuperfluitasquartx digcftionis . Aut pcr viam gfia' di n,s/ic.mpoftctqu.hbcthumorprimus6euctoLs&aquo. fjtas cflfc mater,a apoftcmatis. vt patct intucnti,Iicet ut dixl ,fta matcna fit fan,ata,aut tranfmutata virtutc loci , vbi ffc quarta d,g5 poflit appcllari fupcrfluitas qrrg digeftionis ctc. Dcbes autem Tdrc fi aficuius humores Tub^ dles exifluntjcorum euaoiatio cum debilitat cuiinuftumnocetmfiiifortitudmc fuorum po' rorumamplitudo. ^ Add,^caii.duo8 ad complcmcntum huius docftrine.fecil da ibiLEt debcs fc,re IPrimo ponit duas caufas debiHtans fecundodcclarat,fccuda ibiLProptcrcaO Dicitprimoc^ euo plus dcbilitat hom,nem hfitem humores fubtiles Dicit fcciido cp tah hol nocet multum in fua fortiiudinci.mulrum dcb:htatur tahs homo in fortudinc fua, Et dicit augctfua debilitaicm latitudo fiiorum pororum, Primo nota . q> iftc canon cft vtilis ad fcicndum quafiter corpora fint regc^ dafcucuftodicdafumptaindicationca difpofitionc humo> rum in fubtilftafc &:grofl"itie.Scito.n» q> hns humores fub/» tilesmagjsdebilftatur&facilius incurrit refoPoncm &[\n$ humoresgroffosJcitq^ipfcctiamdiflFicilius tolcrat ielunir; &q,drntcrabalr]seftdi?tandus&pharmacadus Ecourr> fo dicatur de habentc humores groflfos. Sccund Ucitudo q, latitudo pororum,fiuc fticrit naturalis , fiuc temDo^raS ^"P^"* acquifitapr^paratcorp,isadhoc,vteius humorcs fpiritus ^mcmbrafacilitcrrcfoluatur.^propter hoc facit corp^s „,:nuspotcsadrefiftendumdaufis refoluentibus. Ter"a no» ad didlam refolutionem requiritur debilltas qux no P R I M C A N. cfl nifi quacdam impotentia feu diminuta potentia virtutis ad operatioiies peragendas.Hec autem impotentia talis no prouenit nifi quia virtus non iiabct inftrumentum fibi pro> portionaleadoperandum,quodinftfumentum dicitur effc complexioueIfpiritus,Etpropterea mutata complexionea naturali&niutatofpiiitu,eo.Cita paucificato propter rcfo> Iutionem,utdiximus q>deeonon remanet debita quatitas incorpore,feuin membrOjtuncdebilitatur uirtus atc^ im^ potes reddit, ut didlum eft adogationes debitas pcragedas, Propterea q? refolutionem fequitur debiluas. Declarat hocPrimo de pororum latitudine ♦ Seaindo de fnbtilitate humorum ♦ fecunda ibiLEt quod.l Primo in^ nuittaleargumentum,adrefolutioneni fequitur debilitas, fed ad latitudinem pororum fequuur refolutio.crgo ad eam fequitur debilitas,^: per confequens SLc* Et cp humores fubtiles ad euacuandum QC re^ foluendumfuatfacileSjqaodautem ad (oluedu &:euacuaadiimeftfacile,fpi'n'fui facile affbciari potinfuarefolutione cumeo, igitur rcfoluitur. Probat fecundum dupIicitcr»Et primo fic. humorcs fub> tiles funt facilcs ad euacuandiml rcfpec^u p/olToi um, igitur caetcris paribiis in caufi euacuante maior co: um fit debili^ latio,^ percofequens plus Sc facilius dcb;lit.itionem incur/ rir corpjs fubtiles habens humores qf h.ihens grolTos.Secu^ do licJiamori ap-o ^d euacuandnm facile alfociatur fpiiitus '^li i incuacuarione fua fed \r:c eft inhorninefubtiltum humoru. ■ ' ' crgoincofacilefir multi fptvitu>^ refolutio,^!: per ooiifeqiies citoaduenietdebilitasper uiam refolutionis. Scienduni cp quandohomo eft fubtilium hamorum eft etiam fubtiliil fpirituum.idcocaufa rcfoluens 3C moues humores , facilect refoluit fptritum.Et liec eft pria caufa , quare humorcs hns fubriles cito refoIuitur\-5i: debiliratur. Secunda uero caufa c, quiahumoribusfubtilibus exiftentibus caufa mouenseos mouetmotu uehementic^ueloci^adqucm fequitur uelox motus cSs: inflamatio fpiritus,(5<: pcr cofequens refolutio ma> gna.Tcrtiacaufa,quiacuacuatio humorum fubtilium fur> ripuit materiam generationis fpirituum,ex ipfis.n, gcnerac fpiritus ♦ Qiiarra caufa , facilius commifcetur fpiritus mul tis humcribus fubtiUbus groflfis. Etdebes fcirequod quemadmodum humo^ res (fti i(\ fuis generattonibas caufas habent , ^ic dC in fuis monbus habentcaufas. motus nanque 8::rescah'da;(an5;uinem mouent fix^cholera ru^ beam, SK^fortaffe mouebuat mclanchoham ^ fortem faciet eam^quies uero phlcgma forte red/ dit,& aliquas melanchohac fpccies» Ponit fccundum can.qucm dupliciter declarat ♦ fccunda jbiLEt ctiam ipfc»! Dictt primo q> ficut humorcs iam di <fli habent in fuis generationibus caufas.f. detcrmfnatas dC appropnatas,itactiamin fuis motibus caufas habent pro^ prias.Nam motus 3C res calidx mouent fangiiinem Sc cho^ lcram 3C forta(fc mouent melancholiam 6C ipfam faciunt fortcm'.Et ecotra rio, quics dC rcs frigidgreddut phlcgma for Huoruj tc<5CaliquasfpeciesmeIanchoI/e* Sciendam primo q> g fnotus humorum intelligi poteft primo morus localis eoru aaid* P^*^ corpus ficut motus fanguinis ad extcriora apud prgfcn'' ^ * tiam rcruui rubearum.Potcft etiam intclligi motus altcra^' tionis quofortificaiur ct debilitatur m fuis qualitatibus.Pot ctiam intelligt motus animalis,qno fccundum uarias humo rum difpofitioncs irafcimur aut manfucfcimus , triftamur, gaiidemus, follicitamur , nrgociamur , pcrfpicacis ingeni| fcddimur ♦ Sccundo fciendum cb motus localis.f.cxcrcitiii gnouetfatigainem ipfumaliquandoCeu aliquandocaIefaciS> A V I C E N N dofubtiliando.Etfimiliterrescalidae nobis otrcurrcntes ut uinum &c.et pcride mouent choleram rubeam ipfam in^ fiammando&fortificandoin fuis qualitatibus Sc fortalle mclancholiam naturalem fortem facicntimprimcndo pcr qualitatcs fuas,& adhucgcnitam pcr congclationem liquo facicndo.Econtra vcroquies infrigidando SC liumedando phlegmafortcrcdditj&limiliter aliquam fpeciem melan'' cliohaEfaltcm per congclationcmgenitam SC ctiam natura/ lcm. Scicndum tertioq^ per fortem faccrc intelligitur in fuis qualitaiibus vigorare» Et etiam ipfemet eftimationes moucnt hu^ mores.uerbigratia fanguinem enim mouetres intueri rubeas,quapropter prohibemus illum, excuius naribus ianguis fluit,res fplendorem ha bentes rubeum afpicere. Primonota.c]^pereftimationeni non folum intelligcrc '^^^^,,^ dcbemuseftimationempropriedidam quacft adcus vir^ ^!'^.^^ tutis interioris fenfitiuae exiftentis in medio veniriculo ccrc/ ^'P bri, fed etiam omnes apprachcnfiones&animccaccidentia. Et caufa eft quia ex varrjs animx accidentibus fiunt varij motusfpirituumab extraad intus (5^ econtra,ad quorum fpirituum motum feqiiitur varius motus humorum Sc altc^ rario, vt videbitur in quacftione. Secundo nota . q> infpi^ cicnte homineres rubcas vel fplendorem habentes multi mouenturfpiritUsadextra, quos etiam fcquitur fanguis , dC per confequens potefteftecaufa fluxus fanguinis narium.Et ^grio'' iicocumintendimusmotummatericrumad cxtcriora,vt jjj.yfn'' i!i variolis 5c morbillis fimilitcrquandoqj in idcritia ^^^^iil panno rubco inuolui facimus xgrotantem. Caufa aute qua^ y(^ci' reres fplendovcmliabentesfunt caufa motus fpirituumad ^^^f cxtraeft fecundum mcdicos naturalis conucnicntia fpiis aj^i ciim fplendore cum.f.ipfcetiam fpiritusfit naturaliter.fplc^ didus.Poteft ctiam aflfignari caufa quia pntato fenfuiobic^ (ftoproportionaIi (S{:dcledabiIi anima adorganum fcnfua tranfmittitfpiritum,vtobiedumdeIe<fiabilc benc rccipiae feu percipiat ♦ cum ergo lucidum fit'obiedum deledabilc vifui vt patet,hinc e q^ eo vifui pntatofpiritus ad cxtra mit-' tftur.Ex quo facilc folui poieftproblemaiftud.f propter gd cft cp alba vt nix Sc lucida vifum difgrcgant,quaB vero funt nigra feu opaca ipfum congrcgant. Et hacc quidem dicimus de humoribus ^8C eo^ rugenerationibus.Loqui uerocontra proteruos a^deuiates debetfapietiai^z opifices ec no medici# Nota vtcolligitur aGal.fecundo virtutum naturaliun» quidam negaucrunt humorumgenerationem,dicentesfor' mas humorum latitarc in materijs ciborum, contra quos et omnes alios huiufmodi dicit Aui.q^ no pcrtinct ad medico» ^>roccdcrc,fcd ad philofophos, Dodriaa quinta.Fen pn*mar,cuius eft uautn capitulum &quinque fummae* Capitulumdodrin» quint.-e^quodeft adfcied^ quidfit membrum 8C fuac partes. Embra funt corpora qu^ cx prfma morum generantur comixtione, qu^" admodum humores funtcorpora,qtJ^ exprimaciborumgencratur comm^^ tionc Gcut cibi funt ex prima commixdone nerati elcmcntorum.. Poftdctcrmitiationcmdc humoribus fcquitur dcterfTi^ natio dc mcmbris.Et primo in gcnerali detcrminat de ci3# Secundomagis fpecialitcrponendoipforum ^"^tomia • »^ cunda ibi LDicemUs^oflium»lPrimoponitgeneraIc dlP' finitionem C, tio eft ^?nitioncm»Secundo diuifionem mcbroru ibiLMcbrorni* iJ/cit primo q, membra funt corpora,qua: generantur ex pnma commixtione humorum licut humores ex prima c6> mixtioneciborum&cibiex prima commixtionc elemen/ torum. Sciendum primoq>eorumqua! Camin coipore no ftio,qu;i:damfuntnipeifluitates,qucdam vero non funt rupeiHmtates/ed res niturafes ad intcgritatem vel coferua^ t,om>m corporis ordinatx.Et illorum quardam funt anima^ taAquscdamfuntinaiata.Etialatorum qu^cdam materia/ Iiter,quxdam eftediuc potiusad corporis coftonem velco feruationemfaciuntficutfpiritus.folx autem partcs alat^E noftri corports appellantur membra.Ex quo patet in diffo^ ne mcmbri fupplendam efife iftam claufulam,que funt ptes animatc noftri corporis» Secundofciendum per commix jaoc: tioncmmpropolitointelligerepofiumus veram commix^ tionem, qux eft mifcibilium alteratorum 3c poftca corru^ ptorum vnio,ad quam fequitur vnius tertrja quolibet mi> fcibiliumdiftincfli fpeciegnofiucilludaccidat exmutua rc fracflione qualitarum humorum fiue a calido membro-um vel a vrtute ipfos commifcente 5c rcfrangente,fiue ab utro que fir. fmagmando q, ficut cxeFntis rcfradis refultattemv penes pro forma m.x.vta rcfradis qualitatibus humomm refultat^emper.es pro forma mcmbri.Bt hoc tam in giione cohiunua fe .unaa.verum eft fecundum fniam med.coij. ponenttum non folum fanguinem elTe materiam gnonis vP nutr.cat.on.s,quam in propofito fequitur Aui.Tenendo aHt folum fangu.ncm clTe matcriam generationis dC nutricatro. n,s.D,ccdumq,cxcommixtionepartium fanguls quatuor humoribus 3c element.s proportionatarum fiunt membra. Tert.o nota hanccommixtionem intcllic.i prima multipIV. primo tempore hoc non.fecundo perfirdione , 6^ hoc cft ZX^e r ^"'^^- P--^ --ediate quia fum.turhichumorvtfeextenditad humorem primum <S: ne^:;f^L^:'::'^^^ tTS-^r ' humoribuscomixtis gna^ ta,&,fta eft humiditas fecuda vt in nutricatione aut fibi^y portionalis vt ,n generatione fetus in mrirr P , , tct inteUcdus diflFonis.Nam ly corPr^. a * 'differt a complcxionc virtu^e c^c Ou^ r * . J^Perfl— .Animat^a/d^^;^^^^^ fp.r!tuum,quxnonfuntmembra oim nJ« r 'Ematis E.pHmJc.addifFerent.^ tr^°i^Sn=™^ mixtione cib JTum J.ex rc quTex prh^,^^^^^^ rum eft produda.f.chylo,qu potSi •"'"^' primarespercommixdoncrpcni^^^^^ extendit etiam ad chylum ^^11^''?!;' '^"'"'^^ prima commixtione ePntoruni n "L^^^^^^^^ ^T'/''' fibileanobis perceptum&hocf cuXm n^^^^^^^ ^ehocindubr^sliteralibusplus ^^"^'"^"'"^Sed biunvvtrumdifFomembrLmfifbo,^ Xr.u^^^ ^^Pnmoquiahumiditatesfecundxnon^^^^^^^^^^^ "^^r«n,com '°'""' «^orpusex prima hu. ^""^ ""tric^r P""^^ ^pmmixtione humo ■^em eft mate ^a ""*''"T'" ^^"^^^"'^ntia > quia Ta^ braorganic^;:,^;^^^^^^^ Te'rt;:;" mixtione humoru^^'^''^? coniponuntur ex prioia com. tnedfatecomponuniur? ''rp u "'^T-P''''' ^ c^enti.ergo 6l:cidemdef!''° o P"'"''' ^^a^ci dctur q,membranon a '"^^^^* Secundum dubiun,,Vi^ niixtionemficuthumore?"'".!'"' humoiibusper com> «^embra cx humoribus fir? f ""s.Primo.quia talitcr f?unt chylo flunt humores tanr^ "'^ ^^Y^fcd «e refrangenribus ,igitur5e?^'' "^^^^r^a non ex elemctis ^^f^^angunt infuisqualitatibus ^;^"!!^''^"^'!'"'"^^ "''"^^ T luus^quodrcquinturadhocutali qua fiant cx aliquibus ut cx erntis,?gitur 6«:c«aflfutnptu patct quia humorcs in nutrfcarione patiuntur a membro, Sc in gc neratione patiuntur a virtute gencratiua,patct etiam quia hu mores ftant fimul in vems non refradi ♦ Tertio mem/ branon refoluuntur in humores, igitur non componuntur exhumoribus.tcnctconfcquentia,quia vnilquodcjj refoluic rn ea ex quibus compouitur» Et funt argumenta Auerrois fecundocolhgcr» Tcrtium dubium , quia videtur q> hu^ morcs non hant ex prima ciborum commixtione» Primo quia fiunt Imediate ex chylo. Sccundo quia pofilint fferi cxfanguinccarnibus 8Cc, Quartum dubium quocibifiut cx prima commtxtione crnrorum cum fa nguis caro6<:c Cmt cibi ,non tamen fiunt cx prima commixtione elcmcntorum vt patct» Ad primum dubium dicitur q> diffo illa bcne in^ telledabona eft,vtin lircra. Ad primum argumentum dixitDynus humiditatcs fecundas polTe contineri fubc>nc mcmbrorum.Non placet. Aliter q> pcr humores non^fo^ lum intelliguntnr humores primi,fed etiam humiditates fe> cunde.cSi tunc ex prima commixtione corum , quia perdunt formamhumorumgcncranturmembra.Vel dixit expna commixtione.i.re primo ex humiditaiibus comixta', quac c humiditas fecunda gnantur membra. Aliter per cenera^ t.oneminteIligitfcrundam diftindacontra nutricatlonem, Ifta ht in matnce immediatc faltc ad apparentiam noftram cxhumoribus,qu,anoncftnotanobis alia forma adouam prius tranfmutecur,licet rationale fit materiam generationis recipcrcin matricemurationes proportionales illis,quas rc^ cipit in nutricatione. Vel dicitur ille humiditatcs non func partes animata\^' ita dc fpermate. Ad fecundum deficit claufula ponenda in diffininone.f.^S: funt pattcs d'c. Ad tcrtium negandaeftilla confequctia. imediatc componunt cx confir,bus.igitur non ex humoribus imediate.componijc enim imediatcex confifibus tanq^expartibus inteotatibus non ita ex humoribus fiuntjficut non fequit aquaimmc' diatecomponiturexaquisjgiturnon imediateur fuis priny cipijs intrinfecip, Ad fccundum dubium Auer . crcdit fokl fanguinem cfte materiam generationis 5c nutricationis mc^ b rorum. Aui. vcro hf c fequi tur viam oppofitam . 1 deo a d ar^ gumenta rndeiur. Ad primii dicitur q, ex partibus chyli tanq^ ex cfntis refradis & comixtis fiunt humorcs , 8c ita ec chylusexc.b.s. Etfirradfecundumconceditur q,humo/ res in venis ctiam fealterant ,Iicet eorum tranfmutationem adfinem neccllaiium natura rcgulct, vtpatet. Adtertiij dic cp non omne copofitnm cx aliquibus ncccflrario refoluic in illaimmediatc. Vcl dic argumentum probare nonoi/ no fiPem cc compofitionem membrorum ex humoribus dc mixtorum clementis quia elementa remanent in mixtis for malitcr,non autcm humorcs in mcmbris. Ad tertium du^ bium.humorcsfiuntcxprima commixtione ciborum i cx chylo.quiipropricdidtur prima ciborum commixtio*pro quantocft primum,in quod cibi pcr digonc tranfmutantur. Alitcr dicitur q> h.c fumitur humor , vt fcad chylum exten<^ dit. Ad fecundum patet, q, fi ffat ex carnibus 3c fanguine illa non funt nificibi. Ad vltimum quidam fc expedie/ tcs dixerunt illam non eflfe literam Aui. Alij . illud eft vcv rum de pluribus 8C fimplicioribus cibis. Alrj. non eft nobis iiow forma media rei,qu3c non eft cibus medians inter prf> macomixiionemclemcntorum&cibum cxilla geniium^ Mcmbrorum autcm afia fiint qux funt Qmpli cia,alia funtquafcompofita. Primo ponit diuifionem . Secundo declarat membra dV uifionis^Tertio parrtcu!ariter alterum membrorum diuifio> nis ptradat.fecuda ibiLEt fimplicia. "Itertia ibi I Primum membrorumn Dicitprimo q, membrorum qu^dami funtfimpl'cia,qua:damcompofita. ^ EtfimpIiaaquidcmrunt,quorum quaoinc^ fcnfibikm allumprcris partcmin nominea<:dii Natura mcbro> lum tt'y pliciter. cofiPe ec cius fy> nony McbriJ copofitu &ciu8 fynony ina* Mebru plex* P R I M I. C A N. finitione cnt toii comuntcans , ncut caro in fuis partibus,8<fos infuis partihus,&: nerui m fuis partibus , QC his rimiUa , ideoque fimiUum uo ^ catur partium.Compofita uero funt iHa quorum quacunqueacceperispartemin nomine dC difB^ nitionetoti communicans non erit , ficutma^ nus dC faoes , pars enim faciei non eft facies , ne^ quepars manus eftmanus ♦&:uocatur membra inftrumentalia,eoq?funtaaimac inftrumenta ad complcndum motus dC operat lones. Dicttfccundo cj>fimplicia funt iMa quorum quacunc^ fenfibilem partem acceperis , erit toti communicans in no-' mine&diffonCjVt neruu^ caro ^Ccompofita vero ecotra, vtmanusfaciesv.SL'c,non.n.quaElibctpars manus aut faciei cft manus aut facies 3Cc, Sciendum primo iriplicem eilc natuia membris atrnbutam.f,complexio,copo, SC vnitas, Primaconfiribusprincipalitcr.Secunda organicis . Tertia Vtriqp.Tntali igiturdiuifionc fcnfuseft (])mcbrorum qux> dam funt quibus principalitcr attributa dl compPo, qua:da quibus copo.Caufa autem diuerfitatis membrorum prin^ cipaliter fumnur cx ffnc.tanta.n.diuerfitas operationum no potuilTetab humano corporcprouenirefinetanta organico^ rum SC fimplicium membrorum diuerfitate.cap.de comple xionibus mcmbrorum. Sccundo fciendum q> idem im/ portantii.rcnomina,mcbrum fimplex , membrum confi> mile.homogeneum, vnigencum ,&:omtomcron.ac (iPridc importantharc nomina.f.mcmbrum compofitum^organi^ cum,inftr^le,officiale.anomiomcrum , cthcrogeneum,5c: fi quaaliafunrhuiufmodi»Primo.ntdnrmcbra fimplicia feu confimilia,vt caro,os , & huiufmodi , quia non funt com- poCm cx partibus quantitatiuis difffibus fcu diffcrenribus (ecodum de^iominationcm fpecificam , SC diffonem.^ia> re autem dicatur membrum officiale fatis patet ♦ Vern quoe dicantur membra homogenea fcu vnigcnca & omiomcra. ac fifr qiJid denotet anomiomcrum atcp etherogeneir , in na^* turalibus rcquiratur.Dicunturautcm organica inftrumeta^ lia prxcipuc, quia funtinftrumenta animg inquantum eft anima,quia cum cognitionc opcratiua,& iftae funt operatio^ nes fcnfus motus,vt potcft fumi primo virtutum natura> lium.capprimo.Proptcrquodplatac nonfunr organicame bra .ppricattributa dC hoc dc vcrc organicis loquedo. (^ua/» rc vcro dicantur membra officialia fatis patct, Circa haec di(fla funt dubia* PrimiJ contra dcfcriptionc confifis.quia tunc mufculus non effet membrum confiPc contra Aui.in/' fra qui dctcrminat de cis tanq^ fiFibus.6^ patct cofequcntia, quia no quelibct pars mufculi eft mufculus , quia nec villus ncrui ncc chorda.Similitcr patct idcm dc chorda quae cft co pofita cx ncruo 3c Ifgamcnto, vt infra vidcbitur , Sifr de ar^ tcria,cuius non qualibct pars fenfibilis,puta tunica vna eft arteria. Sccundum dubium.C^uid intclligi dcbct per par^* tcm fcnfibilcm, Tcrtium dubium , quia non minus pro opcrationibus naturalibus.vidctur ncccffarium mcmbrum cflfe organi({atum pro operationibus cognitiuis & volun^ taric motiuis, vt patct dc cordc 6C hcpatc.quarc igitur dicu^ turmcmbraorgamcamagis in ordinc ad opcrationcs ani/- ma\cs,vt dicftum eft, tpin ordinc ad natuvalcs. hem cumsW^ bct organ.ci operarfo prfncfpa/is Hc per partcs eius conCires^ non iguurmactisinftrumenta opcrationum animg fumor> gan ca condFa.affumptn coll/gitur prio de accnti, Ad primum dicitur,cj, mcmbrorum ram organ?corum qp fiPi" noftri corporis,quxdam funt vcrc 8C manifeftc talia. vt ca^ put,«S£:carogingiuaruni,vcI gIandofa,vcI p/nguedo,Quae^ dam aiJt funt verg organica 3C apparenter confiFia,quia fcn^ fu fuarum partium diff r tudo non multum difccrnitur,ficut ,ixiufcu!us,chorda 5!:c»Q_uaedam autcm licct fint in fubftan tiaconnria&coproncjproquantotamcn importantur no^ minc connotantcorganijationcm detcrminatam dcnolant A V I C E N N organica»vcrbigratia licct tun?cavuea fitinfc mcmbrum confife,qu ia tamen non diciiur tunica vuea,nifi pro quanto cft talis figur^,vt fic nominaturorganicum membium , >SC fic non rccipit quglibctcius pars denominationc cotius.Non cnim quglibct pars tunicg vueg eft tunica vuea,quia non ro tunda intcrius pcrforata . Conceditur igitur q> mufculus eft verum membrum organicum,licct fcnfu confiFc , &deeo ec de chorda detcrminat Aui.Simillter dici poteft de arteria» Vel dicitur q> fi hoc nomen artcria non conotaret organijfa'' tionem fic cllet mebrum confiFc . 3c quglibet cius pars c^^ti'' tatiua cft arieria,fi auiem conotet eft organicum,5c: no quc/ libcc eius pars quitaiiua eft artcria» Ad fecundum , quida pjfsf'^ per parte fcnfibilem intellexcrunt partc foimalem vt diftin'' guitur contramaccrialem,putantcs nonqualibet partcma^ terialcm carnis cfiedenominandacarnem,cjui3 nonpotcft inoperationcs debitas carnis.hochabct difficultatem cotra fe,quia figno.a.parte formalem carnis ,cuius nulla pars cft formalis li dabilis cft talia vt concedunt» Sc fcquitur»a.non cifcmcmbru organicii,necconfimiIe,utpatetintucntir Alrj pcr parcem fenfibilem incclligunt parccm fenfu comprehen fibilem.hoceciam recipic initantianufic.n . in anirnali val' de paruo vel infenfibili no elienc mcmbra organica, nec co fimilia. Alitcr 3c puco melius per parcem feiifibilem intelli^ gcndacircparccm quanticjciuam.utdiftinguitcontra ptem cfiencialem,illa.n. vt patcc no cil quancicaciua nec de fe apta fcnfu coprchendi, Ad tercium ifta organi^acio no cft accri buta illi mcmbroproopcratioibuR naruialibus, nifi.pqua^ to iftx fubfcruianc talibus animalibus ♦ Similiter diciiur de confiFijdc quo magis fcn fecunda. Primum membrorum fimifium efl:,os qtf du^ rumeftcreatum,quon{am ipfumcft corporisfii damentum S^Tfijftentaculum motuum. Exequitur notificando membra confimilia gfiali quada notificatione.primoos.fecundo charcilaginem. Dicitpri mo cj) primum membrum confimiliii cft os .quod crcatum eftdurum, quiaeft corporis fuftentaculum 5C fundamcn/ tu» Primo nota.os cft primu.f.narrationc . & fi placuilTet ^ ab alio potuilTct incipcrc. vel forte primum , quia inter me^ brafifia velfimpliciacfti corporc dfiantius. Cotra.quia mufculi magis in toto qpcicatiuc dnantur. Diccndum vt fupra mufculos non cflc mcmbra vcre fimplicia . Aut fortc dicitur primum,quia iter alia radicalia prius tge a natura for matur, Secundo nota.Aui.nobis notificat os cxduobusr Primum cft vt fit fuftentaculum corpori8,fuftentans.f.cor^ poris molemj&rcfiftensextrinfecis occurrentibus vtper^ cuffionibus <&:c.Secundu eft vt fit fundamentum motuum* oportuit.n.mufculosin fua contracflionc 8C cxtcnfione in-' nitioffibus.quia quilibctlocalis motus rcquirit aliquod fi'' xumcuiinnitaturmobiIe,vtinlibrode progrefiu dCcauCis motuum animalium. Contra. tuncin progrefl^^iuo fwot^ non oporterct fpatium cfle fixum,ex quo jnftrumentum eft fixum cui mobile innititur. Negctur cofcquentia . na ficut mobilcparriculareintcrius vc mufculus habct fuperficial^ fixumcuiinnititur,ica totum mobilc debct habere vnuu» cxtrinfccum cui innitatur. Poft ipfumuero eft chartilago quae ofte exiftj^ mollior.fdeoc^ ficdli poteft/ed eft omnibus ali)^ membrisdurior. ^nmo notificat chartitaginem quo ad fuam fnbfta"!^?: / fccundo quo ad ipfius iuuamcnta. ibiLCuius iuuamentu* » ^ick primo poft os cile chartilagincm quac eft molliofo»' ^^t^y rc,fcdomnibusmcmbrisalijscftdurior.&:quia moHio»^^ ^^cf^' offe flcdi potcft finc f racflura. Nota vt quidam c^^^^^^fa^ dicitur,quia cartae velmembraog fimili3,quia alba «S^aur^^ Vidctur autcm ab offc quafi fecundum magis 3C mintis^ ^ lii differrc i duritie ceplcxionc dCCfVt. 3 ,de hyftor?js . gPj^J OflG, w fibili* Oflls 'otma. F E N. I. Cufusmuammmmfncreatione foft,ut offtS onncorporibusmollibus pcr ipfam mehorfie- retcontmuatio,a:utdurumcuramoIlinonabC quc medio componeretur.duro.n.molle Ixdere- Wr,ai:praccipueinhora percuffionis ac conftri. Inoff-efpamlearhypocundriorumSCin oflibus coitarumAlicuteftepyglotcalischartiIago,8«:il ludquodeftfubthorace.Etutperipfam«iato. ret mehor iundurarum fe adinuiccm fricantium uicmitas,nefuaduritierumperentur.Etetiamut cum ahquis mufculus feextendendo ad aliquod peruenerit mcmbrorum,in quo os no exiftat cui mnitatur&aquo confortetur ficut palpeb/ara muicuh,ut Gt ibi.fuftentaculumcordis eorum SC J,? ^?''*'"'"' '''''f""""«'*J«*nofitdu. ra m ultimo hcutf n epyglotti. e«eriora,& bafis econtra L , ""agulatus cums conus c ad ma.ca i7.quodenV^ ^"''^'P''*"'"^" fummapri/ les.fed med^teXrXTn- a^"' '""l"""' E''' cotaauoiriri.de;enE'&r^^ ^PySfottf. .aconcunioi,velexten&„?sft5',Lf;''7'^''^°"«^'"ho lUuamc-tP eft,neir,flure in earun, .1 c J*''"'""'- contaaus.n.mult.l duri ciZX^^, T-""' ''''^"^ntur. menti & tuptur=e. Tmhtm .f - " ^^™! "ocu. pIerH.T, incliget ffxocu fn atur * ^'^'')"'»'3certus liushaitchar,ilaSutnfl"T «nentum eft.quia E''' nonfitinvltMS ftfrM ''"" ''i™"""'" . fitchartiUgoficutfmurruisl°:;u" ">o cj, illa particula textus.nS 1''' ""'"'i''- P" d"pfrexponi.PrimomeIiorixtH!bro" 't?:''?''''?,'''''^ quete,.vt ne molle l^datur a durXrflS'-'^^^'^""" '"e «poni fecundo melior &c.i. vt meSs m, k"" ' P°nfetaHig„i.mebruenim va d^mo ,So^^^^ "«enibro valde duro propter duritie n^^st ^-"^ '"'S"-* Ucpt^alligaturdebeteire ctJnue^^ra^P^^ «^t^fei'*^"^'''^"'''^^''''''»^^^^^^^^^ '"''et8"'^°.P"'-''"l'amefrequoadhocco,ue„^^^^^ "edendruft^fechartilagine & adhuccho da^^^ '5 mufaJi^^/l-ordafecundum Ete-termi„at5adef '"'"'' ^qfia^i^^^-^-^llior^effe ^^nptealia. Se™n'ir'"' -^•--a''d^^;r-,Tariael^ jpfamrndrl/^SrLt?'^^^"^'-^^^^^^^^^^^ lundturai^i chartilag,- J"*"^>opo«u« ^^-go '"f^' ofifa ipfarum nifeftatione nora tertio ""^^'^re. Pro cuius vlteriori tertio ^'^'■^* viteriorima lundura genuum,<5eanS,^i^^P^^"^ P^^^^ ^natomia in ^mim eft rotunda , & ^P^tu^ae funt duo oflra^quorjm Ijidens eftconcaui5,quod ! '^?'^^'-""''^^'"^ veroilUcor. ^^»^ vertebri eft quWdam oen'"''"'' ^*^'^ * ^ conuexog. ^,?^i'<^et fitdurIoraIn8DarHk ^ ^3"* «"oHior =^^^fifispellicula,5^g^/^^^^^^ ^ Oicuntur chartilagincs . Hinc quo^ D O a V* 4t) cft<|» canes fibentef corrodut oflfa,hoc cnim fadunt vt ab crs cuellent huiufmodi pelliculas guftui corum valdegratas. Poftcafuntneruijqui funt corpora a cerebro orta auca nucha,alba,ab fledendum mollia, 6^ ad feparandum dura,ad hoc crcati ut per eos mc bra (enfum habeant fi^motum. Declarat nunc Aui,tertiu mebrfi confiPe.f.neruos,dit^en$ q> ipfi funt corpora orta a cerebro vel nuch3,aIba,moIlia ad flecfl:edLj,diira ad fepandu,5^ fubdit q> ipfi nerui func crcati ad hoc q> mebra per eos hcant fenfum 3c motum» Scie/- dum primo q> ly poftea non dicit ordinem mem b rorum in gradu fuoe duritiei,quia poft os 6c cartilaginem in duritie no imediate diir cire nerui fed potius ligameta,ciT ipfa neruis du riorajflfe dicantur^dicit ergo folum ordine in numero mem> broru quoi?« fft narratio, Secundo nota q> Aui^ex quatuor declarat neruos,Primo quidem ex partc originis fu3e , quia dicit ipfc eoB oriri a cerebro et nucha, Secudo notificat eo8 cx colore,quia dicit cos clTc albos,ficut funt cerebrum 6c nu cha a quibus ortu hnudc ctiam quia funt giiati a calido age^ te in ficcu,cuiu8 tuc eft dealbarc.Tcrtio notificat cos ex mo fubftantix.dum dicit cos cfte mollcs ad fledendum. Sic.n. oportet elTe flexibile inftrm motus localis , 3c ctiam quia fut fubftanti| vifcofe,(&: durcad fepandu.hoc ailt^ueni7cx Vu fcol itate 8C ficcitate ipforum,^ quia debcnt fortibus fubiici motibus.Qiiarto&vltimodecIaratcos exffnc,dum dicit €09 crea^os efii ad hoc,vt heant mebra mediatibus ipfis ncr uis fenfil 8c motri:quiafit ex tranfitu fpuum , ta quidem fen> fitiuorum motiuoijf per jpfos ncruos tanq^ per quofda ri/ uos defluctium ad mebra,5c: in hoc drnt nerui ipfi a ligame/» tis,hinceft etiam q» cx ipforu oppilatione cant ftupor 8c pa/ ralyfis» Tcrtio nota q> fermo Aui.in litera du dicit oriri a ^^"P*^ ^ cerebro vel nuclia,& dum dKftum cft cos cirealbos ad fifi/ ' 8C jj» tudinc mcbroru a quibus ortii hiit,cft potiflfimc verus fc<?6> lyfi» duopinioncGaU&aliorri medicoru.Veru philofophi alitcr diceret,ex quo volunt arterias vcnas 8c neruos a cordc ortii habcre.Ettuncdicercntncruosnon propficoriri acerebra velnucha,fcdfoIufecundumq^da mctaphorica fimilitudi^ nem,quia.rficut riuus dr oriri a fontc.(S: dicunt q, licct fcn^ fibirrappcat&videatureosaccrcbrooriri^non tn ficcft fed a cordcoriuntur.Caufa autcm apparcnti? eft, quia ibi uf dcnturgroliiorcs^mtotoautcm refiduo fcminantur &diu!y , duntinparuosramufcuIos,vtap^ctinanatomia. Quar^ '^^^"» to nota,q) ab audoribus tripliciter folct fumi neruus.Primo ^"P^"« quidcm valdc coitcr,&: fic fe cxtcndit ctiam ad chordam 8c ligametu, cum dicantur cflfc fubftantiae flexibilcs tenacct motuidcferuientcs.taliterautcmhicnonfumitur ncruus Sc cundo vcro fumitur pro fubftantia flcxibili tenaci quac cum hoceft quodamo inftrm fenfus 8c moius , 8c fic dicitur cx/ cludcrc ligametum.cxtcdit autcm fc ad ncruum 8c chorda ♦ ct adhuc iftomodo no fumitur nunc ab Aui, Tcrtio autc mo accipitur ncruus propric fatis qualiicr flt in propofito ^t f e fubftantia alba moll(8,facilc flcxibilis,diflFicultcr fepabili/a ccrcbro vel a nucha orta,& fic a fe cxcludit tam quide choi/ daq^ligamentum.nam vtait Aui.in ffta prima fcn. docftri> na quinta cap.primo.l/gamcntum non or/rur a ccrebro neq^ nucha,fcd quia offa funt dura cS<: ncrut funt fubti\es,.ppterea m/fer/corditcr cghdeus bndi<fius 3c Cublimis cuiusnomcn fit bndi<5ium»& cx oflfibus rem ncruo fifem cxtraxit,qu9 co ncxiodiligamcntum vocatur.Et vcrfus ffncm capPi dicit Et hoc quidcm mcmbrum cft mufcuIus,(X: ipft eft qui cum colligitur trahit chordam , quae cx lig^mcnto 8c neruo com^ ponitur^Sicergo ex c/s vcrbis patet,q, neqj chorda nccft liea mentum oritur a cerebro vcl nucha,fcd folus neruus tmio> modofumptue. Qumto nota. q, dum Au^.nominat hic ccrcbrum pcr ipfum ,ntelhg,t partcm antcriorcm cercbri,tf nucham autcm intclligit partcm poftcriorcm.Poteft crgo di ciomncs ncruosoririacercbro,proutcx prxdiais duabus partibus ipfum cft conftitutum,pars tame antcrior moHior Eorly European Books, Copyriglil © 201 1 ProQuesl LLC, Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London Ncruo rum nri P R I M I* C A N. feft,pon:crior vcro eft magis rpififajVc dixit Aui.doc ♦ qujnta fuaima tcrtiacap» i J Sne» Sexto nota»tj» vt coUigitur cap* codem*^ in fequenri ad illud ncrui orienres a parte anriori ccrebri fant valde pauciores dicantur efTe orientes a po^ fterioriparte eiufdem.nam aparte ante/iori folum feptem neruorum pariaoriuntur quae in fentiedo ^Sc: mouendofolu> mo iuuant mebra capiti^ faciei Sc vifcerti uerioiji.a parte at pofterioridicunturomnesalijnoftrf corporis nerui ortum haberCjqui funt» io.dC vnum paria, Vltimo noca.q) vc ait Aui» codem primo cap ♦ plurimi corum neruorum ,qui tri^ corporis ijuunt fenfum oriuntur ab ancellionc cerebri , a parte ante> pia funt jiQfj cerebri 3C plurtmi corum neiuorum qui pracbet mo^ uiplicia. oriuntura poftremOti»a parte pofteriori cerebriqux cft nuchijVt didum cft. 'r. Poftncmosfunt chordae , quas quidem func eorporaqu^ab extremitatibus mufculoru oriu^ tur dC ncruis fimilantur, SC ad membra tenden^ tesmobilia pkrunc^ fua recrac^ione retrahunt membra propter mufculi contradionem dC co^ gregationem,etpropter rerrorfum reductioncm uel reditionem,3(: quandoc^ relaxant laxameto fui',proptereac]fjmufcuIus dilatatur cum ad fuu redit fitum,aut fapra menfuram , quam eius ha^ bet rongitudo,&: iiapra difpofitione quam habet cum i'n fuo naturali cxiftitfitu addit,ficut inqui-- bufdam uidemus mufculis, Declarat nunc Auji.chord^m qu« cft quartum mcmbru . confife in ordine.EtTtoc facit dupIiciter.Primo quidem ip/ ■ fumdeclaratcxfu<5QrigmecSj:operationc vel ffne » fecundo ^:' ' , ; Vero cx fua compofitfortc\fecmid3»ibiLQ.U3e quidcm fecu^ *■ ' " aumplurimum&c.l Didf prio q> poft neruos futit chor dx,quaE funtcorpora ab^iJn cxtfcmitatibus mufculorum orta 3C neruis fimilia,^^ ipfae chordg ter;dcntcs ad mcmbra ipobilia plerunq^ retracflione fuaretrahunt ,membra pptc"^ contradionemd^congrcgationcm ^proptcr rctroruu^ rc ducfiionem mufculi»quandoq^ etiam ipfa: chordae relaJfant mcmbra relaxamento mufculi ♦ quiacum mufculus» rcj^ dit ad fuum fitum dilatatur aut addit fupra mcnfuram ... >- habct cius longitudo,& fupra difpofitionem quam habct cu njL-c^,' eftinfuofitunaturaIi,ficutapparetinquibufdam mufcu»St jnurai> p^.^^ ^^^^ ^ ^ ^^p^^ aliqualitcr didum cft , 3C ineHus gx ^'^^u^"» tcxtu apparebrt , mufculus intcgratur ex triphci ^^^\ic'u ^"t)ftantia.f.ex vilis carnis,nerui,ct ligamcnti^vilUs liga*"^ iripuci -j egredicntibus a ligamcnto poftq^ ipfum ab olTe egrcditur 6C tcndit verfus locum vbi gencrari debet mufculus ♦ yil»s vero neruorum egredicntibus a neruis poft$ ipfi nerui a cc> rebro vcl nucha .pcedunt,& cxoppofito tendentibus ad cu> dem loCum vbi generarlhabet mufculus qui villi ncrui 3C \i gamcnti cum villiscarnis vacuitatcs repletibus adinuicem rpargiiitur & feminantur per modum cuiufdam retis,ex qui^ bus tribus neruis conftituitur mufculus ipfe» Secundo no^ ta.q» poftqp mufculus a iundura aliqualiter remotus gcnera tus eft,tuncduotantum villorumgna.C nerui 8C liganicnti a mufculo elongantur,(^ magife vcrfus iunduram veniunt, ibtc^adinuicem contorquentur(Ximifcentur,(icq?mcbrurn illud conftiruunt,quod a medicis chorda vocatur, Tcrtio nota.c]^ in huiufmodi corde gnone plurimum abundant uil/ li neruorum fuper villos ligamentorum , quodarguitur cx multafenfibilitateipfius chord^nam neruf quidem fentiiit, ligamenta vero non.arguitur etiam hoc cx multa fifitudinc inter neruos 3c chorda^q^ autem ncruis abundantibus chor da fit multi fenfu« decIarauitGal^ttcchni. textu fecundum Haly. I M.fcaindum vcrocxpone Trufciani tcxtu. H ♦ ^i^ ccs.nerui vcro 5^ tcnaros punc5lura cSic^cuius didi cxpofitio nem in commentis corriidentibus rcquirc ♦ hoc tamcn fibi VoluitGa!,infumma,f,^cx puncflura tenantos*i. chord» A V I C E N N JE, catur fpafmus fere ficut ex puncflura ncrui,hoc autcm no uenit nifi cx plurima fenfatione dCc* Qiiarto nota^q» clior da non tendit nifi ad membra mobilia , nam ipfa finafr or^ dinataeftad motum,cS(:ipfius iuuamentil eft mcmbramo'' uere motu voluntario. Qirinto nota.q» AuiJniila particu^ hj6C ad mcmbra tendcntes mobilia pierunq^ d!ctnotantcf addiditly pleruncji.namaliquifunt mufculi non habente? chordam in fua extremitate faltem manifefte,cuiufmodi fut mufculilongitudinales ventris ^dC mufculi frontis , vt patet in anatomia» Sexto nota.cj» ex pnti textu poteft trahi mo'' dus c3<^ordo quo membra voluntario motu moueri drir , dC ctiam quo mufculus mediante ciiorda feruit ipli motui VO'' luntaiio.Nam virtuce voluntarie motiua imperante flexio/' nem biaehij.exempli gratia.ad partem domefticam mufcu lus contrahitur6<: ficabbreuiatur*cjuare contrahitur cliorda' qup eft in extremitate mufcali,^^: fic trahitur iundura,cSc: fic fleCtitur bracliiumadpartem domefticam feu interiorem» Cu m vero fit econtra extenditur mufculus,i5(^ cliorda,(Si iii'' cftura,(5^: fic mouctur bracchium ad partcm fylueftrem feu cxtrinficam» Septimo nota.q^inpraedicflis motibu-J.f.ad^ partenidomefticam (S^ad partem fylueftrem multum feiu" uant mufculicirca idem mcmbrum corttrarie lituati . nanv contracftis interioribus mufculis extenduntur exteriores.iS^ ccontra,contracfcis intcrioribus extenduntur interiorcs mu^ fculi» Ocflauonota.cjiintaU uioiupropter retradionem chordg accidit qficp fiei i mufculi contracftionem, congrega^ tioem,c5<:retrorfum reducflionem,vt diciturin texiu.Quod dicflum pFes habct expones. Priraa eft cuiufdam Anronij deParma,qui per contradionem tntelligit lciicm conftri^ dionem.per congregationcm mediam conftricftionem t SC per rctrorfum red(icT:ionem intellrgitconftricflioncnj veiie'^ mentcm 8c valde fortem. Secunda expo cft Mundini fe/ re in omnibus cum prasdicflo Antonio concordantis , nifi q> adtertiumterminum.i.ad retrorfum reducflionem addidic dicens,peripfam intelligendum elTcmotum valdc fortem adfylueftrem p3rtem,ficut cii alic,uis ita fortiter cxtQndat manum ad fylucftrem partcm vt Hedatur rctro,tunciIla fc cundum ipfum appellatur rctroi fum reducftio* 'fertia cx'' po cft GentiF qui per contratflioncm intelligit motum mc/ bri verfusoriginem fuam, vt brachij per diiecflum vcrfus fpatula.J>congregationeinteIIigit motu eius conftricftiuum in fc.f.uerfus eius mediiu^t: p retrorfu redudione intelligit fcditLTcius ad fitii SC magnitudinc naturalc , Cicm cum quis brachium auc manu violeter extederit aut ligua violcter ex-' traxcrit,dcidc ad fitG naturalc ea rcduxcrit,illa vocat retror (a reducfiio. Nono e notada,(5> ficut cotigit mufculu mut tfpFr cotrahi.f«ufcj ad fitili 6c q^titate cius naturalc,& ct ultra ca,itaetCoiingitipm multipFi extcndi&elogari.f.donccp'' ucniat ad fitu dC qptitatc eius naturale,& donec trafccdat ear ficut cu gs lingua valdc uioletcr cxtrahit , aut brachiij ualdc violcnt'cxtedit.Ethociagit AuiJpntilra dum dicic,etqn chord? fupplc chordg relaxant mcbralaxamcto fui»i.chord| qfuarelaxatioepptcrca(|>mufcuIus dilatatfeu elogat poftcontracftionereditad fuii fitu naturalc.aut fupple aju» q^titate 5^: fiiu naturali elogat,pptcrca addit fupra tn^^^^ ra eius quahctlogitudo.f.naturalis,5£:fupra difponcjqp^'''^ cumexiftitin fuofitunaturali,fiGut uidcmusin quibufda''' mufculi8,quia in prxdicflis» Qm quide fecijdij pFm copofitx (5t cx nerii^l qui ad mufculu tediJt,a: ab altera gte egrcdi^^^ & ex corgi buSjde quibus poft chordarii reU^^^' netradabimus^Ethapcqufdem funtquac ^Jg^^i ta uocant ,quae et fecudu ufu 8>C tadu ncruofa^^^ ftut,&:ab ortibus uenientiaad mufculum u^^f' dC fiunt fila «pfa & nerui in eo.Quod erg^ dt ii^^ pra parte mufculf uocatur caro.Et quod ab co paratur dC ad luduram uadit &: membrum Wm colhgiturinfeipfoj&permutarur, ^^^^ K h gati» 0 F E N. I. ..l" ''jl'^.P3"<: AuicnotiScat ipfam cliofdam ex paKcfuc compofifomsiSi vulc <j ipfe chorde fccundum plu.imut^ lum compofite ex neruis.quiaenim plus ingrcditur de ner/ uomcompo>,cmchord|$ de ligamento, ideo fubiunxit rtu..,n Ira ly feciinda pFm.Non ergo voluit dicere q, chor/ da qrKj, compofita fit ex nerHis,& hoc frequenrius Jt qiitp ad mfr ,T ^^■■;i^'-f'='',^'"P«''t"«> eft,qui.f.nerui tcndu.ft r,, ^ f , 'i' egrediuntur , fupple ab ip. bu^nlS" r ^^^""'3d°buiandum lig,tmentis cum qui chL& rlTT"^''^ !;"P" eltconftituSt d^ltrl ^ '^'i ^""f ^"PP^" compofita; funt etiS chor chorl, '''^r '''''r'''"""^"''™''^ P'''^ relationetr, chordarum.f.,ntextufequenti.Eth3ccquidcmcorporaf.,e pi2 l'gamenta, qux et.am co, pora dida li. gamenw.fecundumvifum&tac^QexiftuntnetuQ&.i.ner. ws l>iB,l,a,et ipfa eadera vcnietia ab oftibus a quibus oriflc vtdcmeft.vadumadmufculum.i.verfusmufculum fuiv Ple ad obuiandum nerui9,qui vt diximus coftituto raufcu^ loexcuntab.ftaparteadobuiandumligamentie vt nemi cum l,gament,s,& ligamenta cum neruis fe inuicem cltor qucndoconftituunt chotdam.fdeo fubiungens ^1*,,^ " .us conftitutionis dixit Aui.& ipfa.f.Iigamen?! 'i" fila.i.fcindunturinpartes fubtiL fiSm fil? adinuicem contorqueri pollint in eo.f cor 1 turchordaco„fti,uendo.Et poftX^uitS''"^?'^ bu^conftituaturm;.fcuh^^^^^^^^ T.tT3J^^tlif ^'«xldominaturin mufculouo li8i.ur.i.cont,ahitur&'^erl3l^ ~' "po„i,quod cxpluribus deMt L p"" .™™P°'^"°"^ Ks textus habent fir-n^f a<;clarat.P,imo quidem quia p u fiti&c.Secmifq""in«x,n'^^ Ui in «,quod ex^^unt f c &t7J"n"'^''"' 'P'"^ * "" fup.ficutW ineS.f?rufcub Tir!^''?r^ * "^^^^ quodfequiturin tex.de mufaW^^^^^ «.Undo nota.q. ex prxdia" 0^^ ! '°1"i«"-- Se petfubftantiam mufculftS f„-;^^"- *-'"i- It.nam licet mufculus non poffet co. r«^ l'"'' «menfuntipfsdicendipaZfr^^^ 'i^non grames.quod ex hoc fa.fs orlk!, , '"'""'^'''i inte. rculusdic^urinftrleSSr'^^";'^?"^-''^'"" «xm vtfuprap,tuit,modrvenx&a? ■'^'^'5'''"* «lon ordjnantuf ut clarum eft T "'"^^'^ huiufcemodi «PitutetiamaGar.i.technrtext,. rr"j'* ^ ^""^ ^"'•^ H*Iy.?>.ttaaatu detefticulis.fecild.^""'''"" '''Pofi«one J«.fciani ,ex.,7.& volo ponte"!™^''' /T"^™"^™ quiaclarior cft,vbi Cc dicit GaP Eh "^^""^Jo"'^ fecil .^^■«eftcarocora^fitaexcarneSS,"'"^'^'''' 'I''- qu> ■nuoIuuntur.r.a,<in,.i.,^ fi,!!;''.'"^' P.""ia 'S: ex vil. foc ide 'o^DefV.;^ ^^,'"* €it niu !itap au3c res.f x>;if • T. ^"•«'^•n in mufculo^; Jjntjv^ ipf^ "on, funt coplentes fu^^ »M mufculo,^ eig^^^a^uuant ad hoc ut rcmaneat.f.fu^^. eiiaincolligit^J|^^*^>"cndo nutrinrentijvtdcm eft u . • '^«dcm.Gar.primointeriorutn* Poftcasautcmf qwaecfamfantqu^^'.^^^^^^^ ^qngdam funtquJ;^^^^^ figamcntauocatur, appropdanf.,d ue.n '''' ^'^''^'^^ ^'^^' ^«iJrnonuocafmnifw'^^^^^^"^"''^"'"^^^^ ^"^^S^rncnta.&illudquid^ D O a V. 41 admufcuIiinocxtcndit,fcd tmquod mtcrduo cxtrcma ollSu lunc^urx continuat,aut /ntcr alia mcbra 5C una re alq firmit' anncdit, prxter hoc q? Iigamcntum uocatur.ctiam^nq,^ nommc ala hacab ucl alcahab approprianturJigamcntoru uero nullum fenfum habuit ne propter motum multum et fricationem doIerct,tuuamentu aute hgamcnti cx eo quod pr^milTum cfi: perpcndit. lnparteifi:aAuic.notificatIigament;?,dicens ipfa Iiga> Lioame menta eflfe corpora neruo fimilia*^ ifta dicuntur eire dupli .5 ad cia.Qiiaedam.ii.abolfeegredientia tcndunt ad compofi^ sH.mrv tionemufculi,&hxcvocanturabfoIutc hgamenta d^no vocanturalio nomine.Quedam vero dicuntur eflfe ligame ta non tendentia ad compofitionem mufculi,fed tantu mo do coniungentia os crioflfe,ipfa<$ ffrmitcr adinuicem cone dcntia^iS;: hacc prartcr hoc quod appellanc ligamcnra , ap^ pcllantur etia arabicc alahacab vel alcahab,quod latinc fo^ nat membrou? connexio,Et fubdit Aui»q> nullum ligamen torumhabuitfenfum,negpmuItumotum 8c fiicationcm accidentcm fibi in motu iundurarum dolcret. Poteft addi <S:aliaratioprobabilis.namcum ligamentum oriatur ab olie vtpr3Edidumeft,oiraautemtcrrcftria funt & prxter dentcs non fenticntia,idco confonum eft ligamenta no fen tne.ruuamentum autem ligamenu dicit Aui.ex prardicftis paterc. Scicndum quofdam crcdi^iffe non omne lioamc tum carerc fenfu,fed folum ligamentum coiundionale.Li gamentum vero ingi ediens compofittonem mufculi putac fenfum habeie.Propterea ^'•^•can.fcn quarta.frac.4» cap, primoinfinedicit Aui.^S;: in vulneribCis 3C in difrupiiomV bus quaeadueniunt ligamctis nJfccntibus ex oire ad os no cft maIum,«S^ fjfferunt vchementiprct^otfuram.Ex quo du do capiunt illi qj in vulneribus & difruptionibus quf acci duntligamentis rcndentibus ad compofitionem mufculi eft malum,& eiiam ipfi minus curam recipiunt. Quod di^ cunt ipfi non accidere nifi proptei fenfum horum fecundor rum 8C propter carentiam fcnfus illorum,de quibus loquit Auic.Ioco pracallcgato.f.neruorum coniundionaliumJde etiam vidctur innuerc Gar,7,dcingenio fanitatis. Adqs potcft rcfpondcri q, fiue Aui.fiuc GaP.dicat ligamcnta co^ poncntia mufculum haberc fcnfum,non intclligunt liga-^ mcnta dc fe habeant fenfum , fed q> vt funt coniuncfta ner^ uisinmufculicompofitioncperquandam communicatio^ ncm,&impropriedicunchaberefenfum. Exquibuscol Li>am- ligi potcft triplex ca neceflfitatia ingrcffus ligamenti in com to^ n ^ pofitioncmufcuU.Primaeftvtchordam iundurx iunge> ce^- ret.Sccundacftvtfcnfumchordgancruo datum aliqualit* rrinr^^ obtudcrct^Tcrtiaveroeftvtilliscarneisnimis valdemol ^ * libus foliditatem &:fuftentationcm daret» Et poft Iigamcnta funt artcnx^qu^ funrcor^ pora quac a cordc na(cuntur,concaua , tn longt . tudtncm cxtenfa,neruofa 8C in fut fubftantia li. gamcntaha, habentia motioncs dilatando fe 8C conftringcndo quxcxquictibus drfccrnunrun Notificatarterias.Prirao cxortu,forma coponc,etopo/ nc.Secundo ex fine.fecunda ibiLQuar quidcO Dicit.Pri moq>poftligamctafuntarteriar,qfuntcorpora<5(:c»' Scie n dum primoq» Auf.notiffcatarterias mulriplicir. Priiiifoex ^^.^''^^ originc quia oriunc a cordc.Sccndo ex forma Qa cocaue in logitudlne ^tcnfac.Tertio ex coponc,qa cx vfllis lipamera libus 5C neruis vt cai?j fuBa fit folidior 8C fpiflfior ad fpHs de P^^^"*^*"' bitecotincdil&refiftedijmotibus.Quartoexooonc dila^ tac.n.^coftriguc,&:iftimotU6cxgetibusdifcernuc eo n q,arteriaaliqii jcutitidigitil&aliqfi defiftita percuVionc deldc itcrato redit ad pcunedu cophedit q, moucc dilatado ct c6ftrigcdo.Prio motu dil«^ Cnic diaftoli». Sc^o mo tu coftri(flioisfiuc fyftoli8,i6 ex ^etibus.i,ceflati6ibus,a ii> Iacob,s.i»axiio Ff Eorly European Books, Copyrigh) © 201 1 ProQuest LLC. Images reproduced by courfesy oIThe Wellcome Trust, London P R 1 M L C A N. cuPfionc comprarheditur quod mouct dilatando 3C coftrin genJo* Sciendum fecundo q>tam in ucnis pulfatilibus qusc dicuntur ai tcriae;q^ etiam in uenis no pulfaalibus qug abfolute uenac dicuntur'funt porofitaies quxdam. Vcrun^ tamen porofitatcs artcriarum funr angulliorcs qpporo/ita'' tcs venarum.hoc autem clt propter plurimos fpiritus, qui in ip(is arterijs continenturJdeoq? dicuntur ipfa arterie fe/ cundum quofdam qualiardtg vix»Hocautem intelligiha^ betquoad prxdidas tunicarumpotofitates. namineisut patet in anatomia eft noiabilis concauiras. Sciendu tertio q» ex prpfenci textucum Aui.dicac in coarterias eilecorpo^ raneruofa.aliqaccipercuoluerijtipfaseirefenfitiuas. Pro cuius dicfii intelligentia aduertc q> fi uenemus potiere in eis clTe fenfum,oportcret poncre ipfum ec ualde obtufum , qcf arguituT ex plurima ligamentalis fubflanii^ permixtione, ut patct in tcxtu. Verilcamen li quis uellct tenere ipfas ar tcrias nullum haberc fenfum,facilc poficc foluerc rationem tcneniium oppoficunuNam polfet dicerc illumtextum in quo Aui.dicic arterias cllc corpora neruofa clfe cxponcdu. i.corpora neruis fimilia ex quo tex ♦ poftea non fequeretur jpfas clte fenfitiuas.Nam ut fupra uifum efi: etiam ligamen ta dicta funr elfe corpora neruis fimilia,qug tamcn ut patuit .fenfucarenc.PolTececiamhocidemexco quodfequitur in tcxcu.f.ipfas arterias elfe corpora in fui fubftantia ligamen taIia,quodfatiscuidenterarguitca8carere fcnfu cum liga^ menta ut didum eitjfcnfu careant. Quae quidc ad hoc fuerant crcatap ut cor euen^ tctur,&: fumofus uapor ab co cxpeHatur, dC Cpi^ ritus membris corporis diftribuaiur . Notiffcat ipfas artcrias cx ffne» Scicndum aute q» cor, ut infra uidebitur cft membrum principalillimum , a quo uita&calorin totodependct. Ideoq: quemadmodum di^ Cordis xit, Aucr, 2 .coniget.ipfum cor ftat in corporc ad fimilitudi necelTi^ nem unius cl bani ignis in domo, in quo corde cx fanguinc tas tri/ gene ratur fpiritus uitalis,ct cx fanguinc ucnali fft fanguis ar plcx» terialis. Exquoinfurgit cordi triplcx neccfiitas. Ptima cft necclTitas cueniationis , nc fupcrincendatur & refoluat .fpiritum.Secundacftnccclfitas mundificationis fumoruni capinoforum,qui pcr actioncm caloris in humidum fangui neum6^adhucmcmbralecontinuc cleuantur:rcfcnti aute calorem extinguercnt^Tcrtia cft nccciTitas tranfmiiTionis fanguinis artcrialis 8C fpiritusuitalis fupcr toto,ut eis nicm bra conferuentur.Primf nccdfitati fatisfaciunt artcri? per diaftplcm 3C fyftolem,rccipicndo pcr diaftolem acrcm fri^ gidum a pulmonc 3C ab cxtra.5!: pcr conftricftioncm dum dilatatur cor ipfum in cor pellendo. Et fccundae fimilitcr. Diim enim conftringitur cor dilatanturartcri? 3C recipiunt acrem calidum 3 cordc , 3c fumum qucm pcllunt ad puP monem.Similiccr tertiac. Dumcnim dilatantur rccipiunt a cordc fanguinem,(5<: fpiritum qucm poftca per c5ftricfiio nem ad mcmbra diftribuunt» Poftfunt ucn^qu^artcrtfs fiPcscxnt/cd funt ab hcpate dC (unt quietc, quae qufdcm fucrunt crcatixadhocutfanguis mcinbris quacfiintui corporc partiatur. • 1 ^''-^" Venx Sciendum qiiod hic uenas notiffcat., Primo cx forma qa mPiipfx ftmilesfuntarterns.Secundoexortuquiaab hepatc oriuc, notifica Tcnio ex operarione quia quictx funt SC propter hoc diflfe> tio. ^""^ ai^terijsiquia arterip mouentur. Quarto cxBnc vt fangjinemparriantur.i.diftribuantmembris. Ideouena defCripfit Conciliator dria.47.q» uena eft corpus pannicu^ larc l cet magis ^pric IigamentaIe,Iongum concauum,uni ca tunrca conftitutum/angul*! 5c fpiritus naturalis pro n.u> tricatione contenrtuum. Ex quibus comprfhenditur mul tiplex diflfercntia int^rucna (X: arteria. Prirap quia «cnitf^'' A V I C E N N ifi. cundum plurimum unica continec tunica:artcria ucro dun bus.Dico fecundum plurimum propter artcriam ucnalem «S^uenamartcrialem.Sccundoquiaucna quieta & artcria mobilis cxiftit.Tcrtio quia uena plu» continct dc fanguinc 8C minus dc fpu,artcria ecotra.Quarto quia fecundu mcdi cos ai tcrif or iuntur a cordc,(& ucng ab hcpatc» Pot addi SC quinta dria qux fupra dida cft.f.quia artcrig hiit porofita'' tes tunicarum fuarum anguftiotcs uenx:autcm latioreSr Dcindefuntpaniculiqui funt corgadc filis neruofis non fenfu gccptis tcxta,quoi32 fpiflTitu^ do tcnuis cxidiCjdilataca aliorum corporu fugfi cies coopenentia 8C cotinetia ca ]gg iuuamenta. Notificat pannicuIos.Primo cx partc fot mx 8C toru co^ pofitionis. Sccudo ex fine ibiLEx quibu- .IPrima pars pa/ tet. Dicuntautcmquidapanniculum eftcdupliccm.qui I damtantumanaturaordinatusad tcgcndum mcmbruoi 8C ipfum dctenfandum^quidam ucroliabet non folum hoc facerCjfed etiam fenfum dare.i^rimus cft ligamentahs» Sc> cundus uero nerucus,6c: de hoc cft fci mo hic, Ex quibus cft ut fumnia co^t in fua figura 3C facflura cuftodiant. Ec ex crs eft utea ab alqs cor ponbus fifpendac &:cis annedatmcdiantibus ncruo dC ligamento qua fila facSa fuerutexqui^ bus rexti fucruntficucrenes dorfo . Etcx eiscft utmembra (ecundumfuifubftantia (enfumno habentia p ip(bs habeatruperfiaem fuicftt-ntia fent ientem,qu2e illud q3 ei occurrit fentit,6(f ac/ cidetaPr fencitqS incorporcaccidit quod in cis inuolutum.eft.Et haecquidcm mebra funt ficuC pulmo,hepar,fplen,5c renes. haec.n.fua fubftan tta nullo mo fentiunt,fcd necp fentir illud quod in eis pcrcuffioncm faat,nifi quod dc pannicu^ lis fupcr ea cxiftit.CuLp in cis accidii uentus auC apoftcma fcntitur.Sed ucntum icntit pannicu/ lus accidcntaliter proptcr cxtcnfioncm quae c5/ tingit in ipfo. Apoftcma uero fentit principiuni panniculicxcius appenfionc accidentaPr, idco qu6d membrij apoftcmatis grauicatc laxatur . Notificat nuncconfcqucntcr Aui.ipfos panniculo» exttl plici finc uel iuuamcnto.Primum cft vt fummam.i. mol^ iiibftantix membrorum pi gcipue mollium , ficUt cft car^ hepatis et fplcnis confcruetinfua figura,nifi cnim taliam^ brapanniculo inuolucrcnrurfluxibilitatcfua in debita fe^ ranonpermanetcnt.Sccundumeftut mcdianiibus ncru^ &Iigamentoquaefiierint fa<fla fila ,cx quibus poftca ^^^' fubtihlfimc contexta fubftantia panniculi,fufpcndat<5^3rt necflant membrum linum alteri membro ut eo fuftcntctuf ficut ren anned tur dorfo per huncpanniculum fufpe"^^ll tcm.Tcrtium eft ut mcmbra qua: fecundum fuam fuh^^ tiam fenfum nohabentcoopcriantur fupcrficie fenfum"^ bcntc,ut pofifit nociiiiia-uuatiua percipcre,& pcr hunc pf n tiiciilumfentiunrmebraaliquaperfecX: aliquapcr accns, ut ftatim dcclarabiu Sciendn primo q, mcbru fennf" per fubftantia fua cft mcbnl hns in fc cSpfone qui c^ ucniens inftrm fenfus.Ecorrauerofecundu fuBamfeO^^ nofcntics cftq> no habet copFone talc.ExcpUl pri»"^*^ paniculus tangcnsaui fufpcndcs hcpar aut fplcne dCc* plijfccndi,utcarohepatisfpIcnis(5ec» ScSonota.q»'" ^ qcf imediate occurrit paniculo, gra excpli, tcgenti ^^P^^^f fucrit fuBiuc 8C maFr iprefifiuri ^entit ab co per fe, ^J^^^r impreifione facfla in organo fenfus.rilud ucro qcF eft J" nornate hepatis fentiiur ab illo panniculo per accidcs^y vcntofitflfi P0 At App Virt Plex, Virt f,Scs Slex, F E N. I. ventoGtas aut apa. Ventofitas.n.in carnofltate hepatis txP itens extendendototam carnofitatem extendit paniculum. ad extenGonem vero fequitur dolor excenliuus, cuius dolo/ tis caufa per sccns obieaiua eft ventoliias. Primo ga me^ cliata.becundo quia non per^priam impreHionera q per fe cffict >„ panntculn. Similiterapa exiis in carnolitatehepa. ns fenntur per accns a paniculo.non.n.fentitur per imptef. nus tral. t & extendit panniculum fufpendentem hepar V.-5 membra dolorem extennuu per paniculnm inuoliente , ^ dolorem aggrauatiuum per panniculum n.fpendentem, Poftea eft caro qua: eft locoru uacuorij imp(e no,qu5 in horu membrorum (itu in corpore exi ItuntAipforum fortitudo quafuftentantur. Noti(icatcarnemfimuIexlitu<S:iuuamento,Eft.n caro loco.,t vacuo.^ repletio.quia replet fpaci.-j cadcns intec fper matica membra.Propter quod bii dixit Arift., . de siione an.mal,,.m.4^ap.<i,naturaoperatficutbon..s pidor pr". mo I,„ea,.do &c.Et per carnem intelligere poffumus hc" tofam&g andofam,&forteetiam pi^ueC-dedTtinte^^ fcgerecpdnt^nquidaintermebraetverasparesalatasc^^ putada n6effe.NofoKauteiuuamenti5 fecit carrreDlJdo ■nteUex.t du d,x.t,& .pC? fortitndo qua fuftentantur. Inunoquocpueromcbro cft uirtus natura. lftnu^r?r„'^?''"'""'"^°P'«'^- Ethocquide larea: unire 5( fupcrflukatcm expcllere. P^n^iH::^^:^"^-'^ virtutueo.. cundoponitin quTbusX r^B^ hxcquidem.V Srirl ''"'-^^^^^ LEtpoft q.in unoquoc«ipforSm r Z '"""''^"*" '""^ cSpleturLn^ r'^^™'^Xr'""'''"' 1"^ ^bi affimilareunire.&Cup .St.m';" ^r*'"' ''"""^^ - P°*hEcui,-,uscuflibe.Sronrri""'i Sciendtlpri conuenien,,peruirt„temiill "'^"'^- quia ^ '"*?5qufefta;a,fiue™i^" S;^^™;^ P"nc.>ali cum tc-ptrameto quoona? arri^.^lir'^ ' qualitateafe <3iderunt,ponentesuirmrr,T P^"^*'""2"°™"icre. animafundata^ l perTn^^^^^^^^ ^'Prieratesin <3ainoperationes^x™nVs>,^„ j""^* "'^"'^«5«,? finecog„itio„e:utpatedffre°r''^^^ «0.'. Ex quo „otato folui pfit Z °- "f,'^"' , V,r,utesabinuicemdift,n8u™^^\°""'/1'"^^.""5 ^PPeti. •".'«diftinguanturabara Po^eft „-""'^".'*''""^vir «Ua du. f oiKr pofita de appetitu.f.t^ quidal ,ft '^"^'"^'» We,. l'%^quidaaraIis.NaturaIi?d^rfi„ep:^^^^^^^^ "^™"' Vus ^^''^•Animalisveroecontra.vS S ^^^""''"^- enfein membro virtutem expiilliuam» Altj pcr afifimilare intelliguntdigerere.virtus.n.digeftiua aflQmilatiua vocari potefl:„p quanto ducic nutrimentum vcrfus fimilitudinem membri»Ettu!icexpIicata(ftum virtuiis nutritiuse cuiqua tuoroperationes virtutu miniftrantiu fubferuiunt,attra<fti> ua retentiu3;ailimilatiua.i.digeftiua operario,ec expulfiua. Altf dicunt q> per rem nutrimenti inielligi debet adus nu^ tricationis qui integratur ex tribus adibus^appone^quaeat tradione iSc retentione perficitur vt diduni eft, aHimilatio nc 8<: vnionecui fubfeiuiiexpulfio fuperfluitatum rema^ nentium, Contra quia tunc eademvirtus eftet miniftias AffTa cc miniftrata contra Auic.infra arguirur confequentia,quia ifti tres ae%s miniftrant nutncationi,veI faltem aliquis eo> ^ rum qui eft digcftio 8c quilibet talis eft miniftratus pqua^ toeft aclus nutritiuae.igitur^c. Proiftopoteftdici primo c;^nonomnisdigeftiuaeftminiftrans,fed folum commu^ niSrAlitcr c)> non rcpugnat eandcm opcrationem totalem (S^ virtutcm fccundum diuerfos adus miniftrantcm &:mt,^ niftratam efife.cadem.n.nutritiua virtus fccundum acftilap pofitipnis fibi miniftrat quantum ad adum vnionis dc afli miiationiStScd dc iioc plus infra» Etpoft h2^c quide mebra diuerfificant. Sunt n.eoruqua:daquacpr^ter,hac uirtutc infuDalia mrtute hnt qu? ab eis ad aliud^pcedit. Et queda funt eoru quar hoc no hiit. APr quxda eora funt qu3c pr^f er hanc uirtutc infuper ui rtute hnt qu^ cisabaliomfluirSt^funt coruquxdaqua: non. Diuiditmembrafecudumdiuifionemfumptamexpar> • tevirtutumcommunium.Etprimopracmittit diuifionem quandam confufam.Ex qua fccundo infert diftindionem euidenciorem.Tcrtiodjfcurritper mcmbra iftius diuifiov nis.fecundaibiLCumigiccompofitio.ltcrtiaibiLDcmc^ brtaufcm.-l Dicit primoq, mcmbrorum noftri corporis ^^bfo> quatuordiuerfitaresreperiuntur.quxdamfunt quse prptcr ^"'lo^ hac virtutem in praxedenti particula tadam habcnt virtu tcmqirpabeisproceditadaliud^quta.f. influunt virtutcm S"a^ alrjs.quxdam vcrononhabenctalem virtutem.Etiterum ^^Mcx quocdam funt qu:c recipiunt uirtutcm ucl influxum ab alns membris»quacdam vcro non. Cu crgo copo fiet fequctur q, cft mebrii fufci piensSCtribuens^at: mebrum tribuens &: no fu fcipicnsA mebrum furcipiens 8^ non tribucns &:mcmbrum nec^ fufcipicns neq? tribuens. Dicitquodcxhis membris adinuiccm combinaiis fc/ quiturhsccmembrorumdiuifio,fciIicctquoddam eft mc brum fufcipiens 8c tribucnB,quoddam fufcipicns Sc no tZ bucns A quoddam tribucns 8c mn fufcipiens , quoddain nonfufcipicnsnectrfbucns, uxtr^ — "'«ruraicmeiicauplice» 011^^-- — »«.cii^ CJ^f''^'^''^'<^^ohmcoc,vt digcl^ua .L?'^';''^'^ Dc mcmbri autcm tribucntis 8C fufdpientis [^^^'^fionenonclubitamus.lnccrcbronanc^et hcpateomncs conucnerunt medici, q? uniiqcPcp corum uirtutcm uitxfufcepit&calorenaturale &fpmacorde, &: unuquodcp eot^ principium habet uirtutis quaaltfs tnbuit. Sed cerebruqutV dem prapbet fenfum fecundum quofda abfofu^ t€,dC fecundu quofda non abfblute. Ethepar eft principium nutnmenti fecun di5 quofda abfolu tc,6^fecundumquofdam non abfolute. Declarat membra diuifionis^Et primo Drim Jri.r^ - • bus non cft ambiguitas.Sccndo rclL^n ^S^^ maiordifcordia^fccudaibiLDcalnXo^^p^^^^^ Sccandofccundum^ecundaibiLSeSt^^^^ primo non eft dubium mucniri mcbru tribucns 8c faki^ Iacob.8,uauic» Ff g tes cocs quibu;"°" vnoquoc}; mebro quaml uitAui.qfiS VirtuHs ,'^^n-fpletu:\*grs'-?^c.qu^ '*fitiup ''"^ aiftijv;* °"endn,ertiovtdntquid5,A ,5 fimul peroperatiorrl?"'"""=>^-''-='PP°"'"' q"=epe fidf Plex. '^='.a:o.„.nutrime„ attraaiux & rete„,ru™' P"»^ mcbri,& rete„,io^""' ' porofitatibus coibus ad L 8«tionemperficitur.a(ri~T'''PP""''" vniovero Der3i ""tritiuaagente^hum dst''?^'™ '^'P°'*"P"virtur€ '"»ccntibus &c.Bt quiain ^ ^?™il5do P«'Huutn quodneceirjrium ^ft 'S°""™3"« aliquodfu •"«««xpellij ideonecei&riu eft P R I M L C A pien3»oe5.n»medici conueniunt q^derebrum «Sihcpar a cot de recipiunt uirtute uitae Sc fpm 3C calorem naturalem , 3C tamenunnquodqjilloij:eilprincipiriuirtutis$ alteri me/» bro tribuft»f.cerebrum animalis , (&:liepar naturalis , licet quofdam.f.Gar.<5<:Pla»cerebrumfit principium pracbena fenfum abfolute,et fecundum quofda no abfolute, quia no principaleful5m.c&:liepareftprincipium nutrimenti fecun dum Gar*abfolute,fecundum Arifto. non abfolute» Pri' Virtus nota cp ifti tres tcrmini in Ira pofiti ab Aui. f.uirtus uit? vitg qd; calor naturalis,^: fpus idcm fcre important , licet fecudum €t calor uarigg denoiationes Hc noienturtDicit.n.uirtus uitae p qto naturalif jpfo jgn^ fnftro ogones uitae perffciuntur. Dr calor natura ^ lis pro quanto ipfo uel eius pntia in membris , mcmbram fuo elTe naturali conferuant.Dr autcm fpus pro quanto eft^ corpus quoddam uaporofum» Sccundo nota duplicic imaginari pofifumus cerebrum «S^^heparuirtutem uitx ca> lorem naturalem 3c Cpm fufciperca corde. Primo quidem * quia cor prius generatur q hepar aut ccrebrum,dicente, A, tertiohuiusfen.i^i.trad.i.captt.fic^t: ueritas quidemeft <p primum mcmbrum qd* creatur eft cor.exponitur autc creatur.i.gnatur.cum ergo ipfum cor primo generec influit dcinde fpm uitalem ccrebroiS:: hcpati quo fpiritu uitam fu^ fcipiunttSccundo uero pofifumus imaginari q» ipfe fpiritus gignitiuus feuuirtus gignitiua mcdiatcfpiritu gignitiuo cx matcria proportionali gcncrationis ccrcbri gcncrat fpiritii uitalcm in cerebro,& fimilitcr cx materia proportionali gc fierationis hepatis generat fpiritum uitalem in hepate,Qua litcrcucjtamcnfitimaginandumcftq^fipcr pofe corinuc mancret talis fpiritus ita intcrfecaretur q> non foret nccella tius cordis influxus,ut coUigitur primo interiorum.Ex quo patetci> quocurtc^ pracdicflorum modoi^j adueniat primo fpiritus uitalis in cercbro fiue in hepate influxus continuus fpirituum a cordc ad praedicfla mcmbra cft maximc necef farius propter reftaurationcm cius quod continuc depcrdi> tur»Ex quo ctiam notato tanquam optimo fiindameto foj/ ui DolTuntdiflFicuItates qpplurimac circa hanc materiam c^o^ Ccrcb^ tingcntes, Tertio propter illa uerba Auic. pofita in pnti anprlci^ textu.f.fecundum quofdam abfoIute,(S: fecundu quofdam Daiius "O" abfolutc &c.Nota intcr philofophos 3C mcdicos eft di^ hcDatCt fcrepantia de principatu ccrebri 3c hepatis» Volunt.n.philo * fophi licet cerebrum dicatur effe principiu fenfus dC mo/* tus.non tamcn dr eftcprimuprincipiu talifi ogonum ♦ po^ nunt»n»ccrebru opcrariuclut quidam cordis uicarius, ct m uirtute cordis^SiFrq^ dicunt dc hcpatc tcnendum ciTc refpc^» (fluoperationum quas cxcrcet.Mediciautcmponunt ccon tra»Volunt.n.cerebrum cfifcprimum principium fcnfus^ motus,non autem opcrare in uirtutc cordis , ncqp ut cordis uicarius^Similiterc^ dc hcpatc fuo modo dicut»de his tn in^' Nutrim fra etiam dicctur» Qi.iarto,quia Aui.dicitinlrahcparel'^ tum du'' fe principium nutrimeti. Nota cj> duplicitcr poltutnus noc plext imaginari fccundum cj» dupliciter fumitur in nutrimentu» Primo.n.per nutrimctumpolTumus intelligerc matenam mcdiatam nutricationi8,cuiufmodi eft folus fanguis fccun>' dum tencntcs folum fanguine nutrirc,autalij humores pcr^* mixti fanguinijfecundum tenentes nutricnda membra fc> cudum uarias corum coplcxiones uaria rcquircrc nutrime/ ta» Verum qualitcrcunq^ fumatur fatis cft pro nuc cj» illius fanguinis fiue illo humorum hcpar cft principium cffcdi^ uum.Secundoucropcr nutrimentum polTumus intciligerc nutricationemuclacflumnutriendimembro^oiumtranf/ tnutandoJ.fanguincm in humiditates fecundas, 3C conucr tcndo tn in fuBam mcmbri qu3E opo etia fft uirtutc hcpatig tranfmittcntis fpin nale adfingula mebra . Siccrgopatct q> quot?uqj d\<^0Y^ modoi^ fumat nutrimcntu,dicfla Auicv cft uerij.Magis tfi .pprie cft itelligedu fiimcdo fecndo mo, Dc mebri autcm fufcipietis SC non tribucntis inucntionenon dubitamus , ficut caro cft quae fentiendi uirtutem dc uitse fufcipi t,dC non cft aU cuius uirtutis pnncipiu qua altj mo tribuatt A V I C E N N -ffi. Dcclaratf<ccundumdicen8 non eflc dubiu inucniri m€> brum recipiens 8C non tribuens,ficut eft caro qux a cordc 6C ccrcbro fufcipit uirtute vitc fcnfus,& tn ipfa non eft prin cipium uirtutis alicuius influat alteri, Nota q> licet ca> ro altcrando os 8c neruum fit ca c^ os 5^ ncruus habcant tc peramentum talc quaie non hrent non contra opcrantc car ncquia tn caro non tranfmittftoffi ucl neruofpm aliqucm cuius ipfa fit principium,non dicimus carnem tribucreo(& vel ncruo virtutcm aliquam. Dealtjsucroduabusdiuifionfs partibus iti unacarummediaamagno philofophorum di ucrfificatiTunt.Philofophorum nan^ magnus dixit q> membrum tribuens ct non rccipicns cft cor.ipfum cnim cft omnium uirtutum prima ra dix,QC ommbusalijsmembnsfuas tribuit uir^ tutcs quibus nutriuniur & uiuuntjSCquibus co prxhcndunt quibus moucntun Pertracfiat duo vltima membra diuifionis pofitx.Et pri mo primum» Secundo fecundum.fccunda ibi LPoftca m alia.lPrimodccIaratponcm philofophi in hoc. Secundo medicorum^Tcrtio comparat iftas pones adinuicem.feciJ^ da ibiL Medici autem»ltertia ibiLEt philofophi.n Dicit primo q^ in vna dc vltimis diuifionibus.i» vltimis mebri» diuifionis medici funt diuerfiflcati a magno philofophoru. ^|^( f.ab Arift.Dixit.n.magnus pliilofophorum q^ in nobis re> ^ peruur mcbrum tribucns 3c non fufcipicns 3C illud eft cor: ^ ' quoniam cor omnium uirtutum eft prima radix, 8C otnnu r^^^ busalijsmembrisinfluitfiuctribuit virtutes fuas quibus P nutriuntur.it naturales^&viuunt.ftvitales quibus apprg^ ^^^^J hcndunc.i.animalescognofcitiuas&motiuas. Scicndum 0^ cp fecundum fentcntiam Arift.i.degcncrationcanimalin: P y 8C alibi vbicunc^ dc corde loquitur^Cor cft principale om niumuirtutuprincipiu.Etadhocadduxitpluraprobabilia motiua» P rim um ,quia i n oi multitudi nc bn ordinata opor-' tct rcpcriri vnu principium,& lale non eft nifi cor» Secudo {jgnis,quia primo cp viuit 3: vhimo morit eft cor* Tcrtio: quia oes opcrationcs nrx pcrficiuntur pcr fpm 3C calore cu ius cor cft principium 3c fons.igitur 8Cc* Et fi contra ar> guic,quia cor ab hcpatc recipit fanguine , 3c a ccrcbro fpm alalem, Diccrent <^ nec heparmec ccrcbru mandat Cor> di nifi illud quod facit virtute cord<s,nec rcmandat virtute ijpriar Scicndum fecundo c^ide philofophus voluit tni ^ vnam in nobis cflfe alam cuius principaliffimu organucft cor,aquodcpendcntoiaaliamcbra infuis opcrationibuf» Et cj> fpiritus vitalis qucm cor in omnibus membris diftj^ buit eft gencralc inftrm oium opcrationum,Iicct cu eo co^ currat altj fpiritus mcmbrorum complcxioncs* Cor igiw*^ cft ti ibucns 3C nullius altcrius virtutem fufcipicns» Medici aute 8C quida pnmora philofopho^^ has uirtutes in mebris partiti funt & non dbc^^ runt q) Gt mebrum tribuens dC non fufcipicns. DccFat pone medicoi^ diccns q> mcdfci,vt Ga. 8C^o(^ qucntcSj&quidaprimoij^philofopho^.f, Pla» partitiTu^^ iftas virtutes ; raebris dicetcs nullueemcbi^z tribues 5:^^^ fufcipiens» Sciendu cp P\^*8C GaP.fequcns cij cx intetio ne pofucrunt i n nobis tres alias nalc»CvitaIe,fiue cocuP"^^ bile&intellcdiua.Prima dixcruteei hcpCtScSam in/^j. dctTcrtiaiccrcbro^QcJ^autadhoceos moucrc potuit v ee,ga difticfla gna oponn rcqrnt dfti^flas virtutcs ^^c"*^ * fpem vel gcnus,fcd nos diftidaso^oncs gfic J no^'*'^^ pimustcrgo opj vt virtutcs 8c tj^ameta fint diftitta»^ feqntcr qcF in nobis alia gnc vcl fpe crit aia cordisalia patis ,8C alia ccrebri,5^ fic in nobis crunt tria ^^^YHactct cipalia qug funt iftarum trium aiaru organa» Et c^^^ dicebat ch licct cor fit primu principiu in virtutc e« o^ vitali,non tii in oibus alrjs^fcd in aiali ccrcbru & lihcpar.Et<jficutqadopcrationc» vitaks pMct cci Vi COI hu tiii F E N. I. perimel? • n'n''';'- Etproiftoadduceb.tGaF.e. Vitiu !. = r"r;'"° "^"P"'"-""! kfocerebrolsdi V. te[Ci!eeTr"'*'^''°^*r''^'=''^'Ef°'^^P^'^"''"^'' t?'''e vere ^^u^ .'""''■"'?''''''''''" '"^^^^^ elTe "'• 7.T Sualiter fuafiones fua: &ah^pofi«aG,r.concIudanr,videbiturinqu=eftione. ttphilofophiqmdefermocum fubtilit' cerd hcatelt ueracior/edmedicorum fermom pnV mis cum attendicureftmagis manifeftus. ^^^^^^^'■'''^'"''''^'■"'""^'"'"'"''^'''^"'''"btiliccer. oncac elt veracior,quia fupcr vera ratione meiaplwfica ec PliylMa fundatus,quia.f.in oi multitudine &c,& q, animal quodhbet perfeaii eft vere vn5 copofitu naturalT&c.Tu ' oppofitum fequit ad ponem Platonis et GaF.Sed fermo TrfT S^""" ™anifeft,or,quia rei manifeffio ri.f.fenfui5iexperimentoinnittitur,vttadumeft. Poftca in alia diuinonis parte diuernficati funtmediciinterfea^philofophi intS Vna rumfim.da nonperdurant nifiper uirtutespro pr.asqua.funt.neisqaa^nonabaInspr.ncifns as,nfluxerunt.fedperilhsuirtutes cum nutri. mentume.stranfmittiturfibifu}ficiunta:nea, heoateer rnT - Propri», ^d ab nutnmentumquandoeis apX tur?A S n°r^^ ''^'^ «U3C virtutes ab heDate et ^0.^^ • • ^ "^'^*' Pofuerunt influxerunt,6^inerqle^^^^^^^^^ ifalecundaVofit::;^^.^^:;^^^^^^^^^ Sciendumq, fineahquoinfluxucX:dependendrriV "^^ «n operationem,fua ita i ad hoc a, T Pi'"^'^^^^ P^t ^^'niemum nonVequirimr ahq°'istfl^"^'^^ ^rr^Plexio innata contrada^a p ?ncln^'^^^^^^! ^"ff-cit «^;dataa generante^fciHcetfpermate^^^^^^^^^^^ ^ ^;^ctp.t influxum 6C pendet ab hepa S ''"^^ «Ji Wn «"^"'bro quieta,vt videbil "n " ftracfua p7oS^f ^ttmet uc m requen J8'demo duabusdiuerQt ^S^'^^"^^^»^"'^'^'^^^ hfs ^eni at,neqj paiet IJ'^ uentatem exitus pro. «^edicus:nec^hocf'nf hocfnquantu cft ^ationum & fuarum ? ^^'^"^ '""^^^""^ P^^fi^m ,,OnditquaIite.med^us??"^ «>o quid in iftis duabus H T ^^'^ difcordia.Ht Mcit primo quod <)d mcdp c^um non pertinet vt procedat demonftratiua argumenra> tioneinfequcndo»idell inquirendo vnumproueniat exitus ad veritatem de ilUs duabus diuerfiraribus.quod patct pri^ moquja ei inquantum eft medicus no patet femira ad hoc fecundo»quia hoc non impedit medicum in aliqua fuarum perfcrutationum d'c. Sciendilprimoq, inprima d»fcor dia medrcus non habetfemitam ad veritatem inuelligan^ dam» I n illa.n.oportet tencndo opinionem Arift. aftumere .ppo/itiones metaphylkas &etiam phylicas, vt fupra ofte fum eft.Tenendoetiam poflrionem Pronis Garjpfefil dat fe fuper ppofitionibus non medicinaHbus, vt q, diftin cia generaoperationum arguantdiftinctagencra teperamc torum virtutum s&^c.quc^pones .pculdubio ad fjperioie pertinet artificem.Si igit Aui. 2 1 .tertij.aut Ga,in fuis hbris inueftigauerunt ucritatc huius,hoc no fecerunr inqctim me- dici.rnfecundaetiamdiuerfitatcpatetnon elTe confidera-' tionem medicinalem,in qua inquirit utrum caro ct.oHa no fentientia funt ^duda a giiante cum Complexione, qux fe in elle conferuare pnt,aut ifta complexionem habuerim ab hcpatcHacc.n.inueftigatiopcrtinctad philofophum natu/ ralem. Contrapnmum»Primoeftfnia Auer.2,colIiPer. Auer ponentis hanc perfcrutationem efifc multum necclTaria mc dico.^ecundo quia non comprphenfa veritate in prima di/ fcordiaignoraturlocusubifitxgritudo, &fic nefcituran tfordi uel ccrebro fint appUcanda remedia,^^ tangitur hoc 2.intcriorum.ultimocap. Pro ifto dicitur q, quarcuno^ Gal. iftarum oppmionum teneatur eidem Sc eodcm modo funt applicanda rcmedia^Si.n.ponatur opinio Arift.Iicet cor po natur primnm 8c radicale principium fenfus dc motus , no tamceftcius nifi principiumuniucrfale,necper ipfum eius mcmbrum polTet in operationes fenfus 3c motus , nifi dc/ terminaretur ad has pcr cerebrum dc fpiritum cerebri, Ideo cerebrum cum fpirituciusc&: temperamcntoconcur/ ritad illas propofitioncs^utparticulareagenslimitansuni/ ucrfaIcIimitataergo<X:diftinaa!acfio operarionum alaliij oftendit lacfionem in eo quod eft non ficut uniuerfalis fed ficut particularis 3c diftinda caufa,& pcr confequens eidc eftfuccurendum&:noncordi»;5^itain acgritudinibus pro> prijslxdentibus fenfum5^motum.propriccerebro 8Cno cordi funt applicanda rcmedia. Contra, quia fecundum opi. Arifto:confert immo debitum eft etiam remedia appli carecorduquia confortatoprincipali uigoraturctiam fecii/ darum,fed fecundum opi.GaP.non exquo ccrebrum eft pri mum principa^m in opcrationcfcnfus 3C motus . ergo non eodem modo ^c. Diccndum q> quanciicunq? ponerctur ccrcbrnfeCunduGaP.infenfua^motu primum principiOr 6C hepar in opone naturali,qcf' libet tfi iftoij^ a cordc alfquo mo habct dependcntia.cuius fignum quia nuUij ab illo ab/ folui pot.prscfupponit igit uirius &:aia cerebri aiam &uir tutem uitalem Sc naturale,& ita illis 6c earum organis mc> Ilus difpofitfs,mclius difponitcerebrfi^&cofcquentYcnfus Sc motus ScCiCic cofert in xgritudinc fcnfus c5^ motus kCu uacorbndifponcrc. Adargiimetijp^ fofo» Proauc^o/ ritatc Aucr.dic in hoc fuit aduerfarius Aui, Sc no bn di> xit. Vcl dic q» ifta inquifitio eft necelTaria^facit.n.tc cogno/ fcerean hepar fitfoln pricipin fanguis,eo mo quo ftos chy Ihan etia ultra hoc habeat principiil in uirtutc nali» Nota tn. A.fuiftc in hoc fere ab oibus alrjs philofophis diucrfum, eo q> ijoliiit ipfc cholcodca cflfc cam imcd/ata in .pdudionc uirtutu mcbroiji ut in naturalibus magis habet uidcri, Dcbet^aatc (cire 5::crcdcrc in diucrfitate ptf> mag?non cftci curandum, utrumcor fitprmci pium fcnticdi' dC motionis ccrebro 5C uirtus nu trientis hepati aut non fit.Ccrcbrum nancR Gue perfcfiuc poftcor habeat principium anima' Iium aclionum exiftit comparatione aliorum mcbrorum. Et hcpar filr acflionu naturalm nu^ tricntiu pnncipiu exiftit alioru mcbro coodne; Iacob.8*i.auic» Ff iij P R I M !♦ C A N# Oftedit quid circa utruqj fit tenendil^Et prJmo clrca pri mam.Secundo circa fecundam.. fecunda ibi L^t de alia.l Prima pater. Pro cuius tn ampliori declaratione primo iioia c;^ non fuit intentio Auitmedicu nullo mo debcre £cu recor elTeprimuprincipium.nahocdebet fcire medicus; qin ignorancia huius impedire poiTet in cerio cafu re(fta cu" ram^Debet ergo medicus hoc fcire^prgfupponendotf, non aute uia demonftratiua .pbando neqp hoc inueftigando , eo quia iiuiufmodi inueftigatio pertinet ad fuperiorem artifice quia ad philofophum. Secundo nota q) idco dixit Aui.in lra,c^ non debet curare medicus multu diligenc inueftiga^ re,an cerebrum habeat a corde:an feipfo ^ lit principium aialium a<^ionu»fimilitercp naturalium nuirimentUt Nam quocunc^ fit non debet diuerfificari oplo medici in cogno^ fccda et curadd egritudie.fiue.n.cerebru a fe,fiuea corde ha bcat pricipatu in fcnfu 6C motu,fati6 cft medico cj> nocume tum in ccrebro eft ca laefionis hmoi oponum, Sed poP fet aliquis obiicere,quoniam nocumentum in corde eft etia calacfionis liuiufcemodi oponum.f.fenfus 3C motus,ut pa> tet in fyncopi. Ad quod pot dici quod iftud ueru eft h?c tn eft dr ia.Na ex nocumento cordis ixduntur ocs operatio ncs ta naturales tjatales 5^c. Verum ex nocumcntocerebri non necclTario accidit lioc,fed folum ut di6um eft. Et ideo coprghendi poteft cerebrum forc taq particularc principiil cor autem tanqua vFe. Tcrtio nota c;^ ubi Auicc. dicit in Ira ccrebrum eircprincipium aialium adionum compara" tione alioi^ mebrof5!,lyaUoij« mcbroi^ pot cxponi duplicic» Primo quidem aliorum membroi^^.f.a corde et ccrebro.Et hxcexpoficiouideturfatisconfonalrc.na immediate ante locutus eft Auic.de cordc ctde cerebro.Idem nunc uidetur excludere membra alia ab cis de quibus fecit mentioncni. Et hac cxpofitionem edam magis acccptarent philofophi^ Sccundo uero potcft exponi ccrebru cfte principium adio/ num aialium comparatione.f.olum membrorum aliorum a cercbro.Et hxc cxpo magis placerct medicis ♦ na ipfi no haberent.pinconuenienti cor dependentiam quandam ha^ bcre a cerebro in operationibus aialibus. Et pcr oia appH^- ces mo debito hanc duplicem cxponem ad ly aliorum me> brorum coparatione dum parum infra Auic.dicit<l>Jicpar cftprincipiumacftionum naturalium nutricntium copara^ tionealiorummembrorum» Quartonotaq^ notant'dixic Aui.in Ira;hepar eflfcprincipium acflionum naturalium nu trientium.Nam ut infra uidcbitur docuina fexta huius pri^ VirtU3 fen, cap. i ♦ Virtus naturalis ponitur elfcdupIcx.Vnaeft naiuraP miniftrans in rc nutrimenti.& huius fedes 8C oponum ip> duplex. fius proceflfus eft hepar,(Sc: hxc eft illa quac uocatur natum-» lis nutrientis,de quaetiam in pracfentilccrtioncIoquitur.A» Altera uero uirtus naturalis eft miniftras in rc gnonis »x hu ius habitatio5(: ipfius operationum prouentus funt tefticu> \16C de hac naturali non loquitur htc Auice. Etdealia qu(dcm diucrfitatc dcbct fcirc 8C crcdcrc nonelTctcicuranduni utrum uirtus naturalis in tali quale eft os in principio gencra ttonfs ab hepate uenerit,aut eam pro fuamct co pIexi'oncmercaf,aut"niIiiIfic eorum.Sed debct crcdcrcq? haecuirtus ad ipfum non^)fluitnifi ab hcpatcNa fi intcr ca iiia clauderctur 8C os nutri mentum aptu haberct,eius adio deftrucrct que admodum fic in fenfu 8C motu,cum ncruus qui proucnit a cercbro ftringitur. Ondit quid in fecunda diuerlitatc debet tencrc mcdicusv Secundo remouet dubiil.ibi fecundaL Virtus uero.l Dicit prinioq,dealiadiuerfitatemcdicusdebct fcirc & crcderc q> no debet medicus curare utru uirtus naturalis in tali qua le eft os uenerit ab hepatc a principio gnonis,autos mercat illam uirtute per fuam copPonc,ficut dixitalia fecfla qu? po nit ^ a gnante oia mebra fuit data hxc uirtus olli aut nihil A V I C E N N iS. iithoijfj9a»f.nccabhepatenecagnanteoia mebta habuc> ritj.particulari.fed fupple fucrit aliquod agensvfedasifta uirtute,puta choIcodea.Sed tande credere debet c^ hxc uir^ tus no^fluit ad os nifi ab hepate^Na fi inter hepar 3C os uia claudcrct:<S^oshretnutrimentumaptum,ciusacflio in nu> trimentum deftruerec,ficut in mebris fenfibilibus et mobi libus deftruic fenfus 6c motU8,cij neruus qui a cercbro pro'' uenit ad ifta mebra deftruic, Nota primo q> per mcbrum tale quale cft os intelligit Aui.oe mtbrum quod dr hre uirj tute innata tm. Secundo nota q) fecundu medicos nuHu cft mebru qcf imediate toti diftribuat fpm nalem et fangui nemnifihepar;ideohm6iprincipiuattribuit medicus lic^ pati. Tcriio nota c}> ii per pol^e fpns nalis ab hepatc ad me bra tranfmiftus corinue conferuarec in membris, 6C non rc foluercturnoneffetnecefiariauiahepatis ad mcmbra pro nutricatione.Etio dixitGaf.q) huiufmodf mebra non ind< guiltentporo uel uena,fi eorum fubftatia fuiflfct indeficies. Dc hoc ctiam partim tacflum cft fupra» Virtusuero illa ofii naturahs fada cft dum eius pcrmanfcrit co mplcxio. Remouct dubium.Dicebat.n.cxprgccdenti particufa fc qui cp oino fimilitcr pendet uirtus naturalis in olfe ab hepa-' te,5<:animalismembrisfenfibilibus<&: mobilibus acere^' bro:cuius oppofitum dictatcxperimentum,fic.n.illa uirtu9 clTctinnataiicutnaturalis.Hancobiecflionem remouet di# licct aliquo modo fit fimile non tamen oino , quia uirtus naturaliscftfaJlamanfiua^^fixainoflfc dum eius copfo manferit,fednoneftitadeanimaIi.accedit.n» 6C recedit a membro uiuo 6c fano manentc. Sciendum primo ut ui'' debiturin quaEftfone.IicettaopcratioolTis q^operatio me^ bri fenfibilis 6C motiui perficiatur aliquo modo per influxU a principali 6c per complexionem innaram,differunt tamc quontam operatio animalis uidetur magis per influxum al tcrius per innatam complexionem perfici, ccontra ucro naturalifi.uclfaltem plus operaturinfluxus principalis ad animalem qpinfluxus naturalis ad naturalem operationem cuius caufa in quaeftionc tangctur.Ex quo patct multo plu9 uariari opcrationcs naturales cx uariatione proprix com' plcxionismcmbriq^animales mutenturcxfimili mutati<' ne, Sccundo 6c clarius fciendum c;^ dependentia uirtu-' tis natura oflfis ab hcpatc in aliquo conuenit cum dcpendeH tia uirtutis animalis membri fenfibilis 6C motiuia cerebro 8C inaliquibus diflfert ab eadem.Conuenit enim quia ficu^ rctracftohepatis influxu deftrueretur opcratio naturalis nU^ tricns,ita cerebriinfluxu retracfio deftruerctur operatioafl' malis,fenfibilis»f.(&:motiua.DiiFerunt autem primo , qu^'^ fpiritus naturalis quiabhepate trafmittitur admemljru»!' ita fibiintrinfecatur c;^ a mebro non reuocatur ♦ fpiritus au^ tcm animalis non fic,fed magis ftat deriuans 6c fub pp^*^ forma influetis. Differunt fecundo quia magis neccffarj|^^ cft ad cfifc membri influxus fpiritus naturalis animaujj cum eius operatio fit magis neccflTaria.in fomno.n.qua'^^" cuncj; retrahatur fpiritus aialis.vigct tfi 41 tuncopcratio/'^ turalis &mcbrum bene perduratin cflfe,quod non cont^^ geret fi cofiPr retraheret fpiritus naturalis. Tertio ^^'^^}^^ non fcnfibili tcmporcpollctproduciaLTioalalis finc acrt»^ li influxttJCtrcbri.Proptcr quod GaP.primo intcriorum 3 milauit iofluxum ccrcbrifplendori accrebro proueni^''^^ Econtra uero eflTct de acflione naturali. tanto enim t/*!'^ pcrmanerctquantomcmbri pcrfpfritum fibi jnf^*'" conferuarctur complcxio.Et hoc intellexit Aui.in fcnti,dumdixituirtusucroilIacftfacfla naturalis cius complcxio permanfcric 8Cc, Tcrtio fcicndum J^^^ plicitcr imaginari poflfumus claufauia intcros 6C hepa ^^. trimcnto prxfenti dcftrui ogoncm oflfis in mo quia tunc deficit oflfi proptcr hxc qualitas i^^^^^r^^io cipali pcr os agit quae ftat fuae compFoni ficut pcr aduans ipfam.(S(: hoc fortc dixiflfet fecunda feaa* atucun^ c€t uirrus in oflfe fena 6C integra de le lum^ ttipi pfici 0 jt li 2 ri 9 F E h non hrc debita difponem a principio quod eft hepar^SeaV oani qj imag.nationem faluari polTet,^ etfi iiepar nullum inHueret membris fpm.faluac tn principatus refpedu alio Jpolino deb.ta nutrimentalis materie fiait dcm eft, Vtrum auttm prxrer fpiritum 8C prxparationem materi;^ iam di. QuTft velqualitatem inHuat , tangetur in dicoalTte '"'^^^^^ ^ CanummentumdeffceretpenesprimaAali^ DatTnr?^'^"'' 'P"^ ^''""^^ ^^^'^ "^"^^ ^«^ndere he pati non autem apud prima iuxta.n.fecunda patit os hepa> tepatiente,fed non luxta prima. Poteft dici quo quafi ca uillando q, fiue ab hepate fiue non ab hepate proueniat ma la complexio in oflfe eodem mo curat^f per contraria, vt.f. vllflc^J^'" ^fconuerfo. Aliter et melius fecndum Vtrac^ fe^a patic os patfcntc hepate.fecundLl prima ex dc. fedu ve indifpone materixXecundn vero fecunda ex dc> fec^u vel mdifconuenicntia inftri, Aln dixerunt 1 1; ^ ille du^ fed^ in hoc diucrfificarenturTv, a nn^lf,* • tutcoirisdara>ireagnante.Cafperma?er^^^L^^^^^^ de^ab hepat.crelendum tn l^^^^^^^ conferuarf per calorem cordis 8c heDatis nlu^A l uicAuicc^dumdixit,a:debescrc&i,^ fum non profluit nifi ab hepaie 8Cc. ^ e^membraprmapalibusdereruk^ bra non prmapalia abfc^ferui t,'o. n> intellffl, ^ 'r i "-Membra vero.l Dicit primo l..T„tium vero negat v.„rn$Tatefau eTr "7"^» «.ILi,quiacxipfa fequitur exhnr „^ ? • """^ bra tribuentia fcio aliaua e.T?^ - "onabfolutedSnS,trer'''r""^''''°'"'^ cipalibus feruientia qufa „;„ n°ff '"''"' *ntibu,principZ"rm,fcP;'^-^ fc|<>a!iquaelTe non princip^iaabS^f • * «i» «ffequifolumrecip/unte™^^^^^^ S«n<Jono.a,r.pIicirerinteIligi^Sa,ff'"''?''^^^ Sc C"^ferui,io,ficuttripliciteTfum •"embrum ef. fi"ealiquaop;,atione'coivelp,!^^;'^'g'?7-^"'",?9» W,quia fruftra effent ifta membS^^ecfdo frr'"''' '«'^ &t''''^:'^'''J'''.*«"""p^'«hocff:yfuI"";"°-'' va' y"'"«'m fuftentando , caro & pLu[r''"^t''- ""ve&°P"«ioneprincipatoordina'^7^^^^^^ pnmarum nZ'' P''*''^^»'P^'^ '""^ membra qu^ qaxad hoc h^tTT^ ^""^^nt ciesperdurentDrrn • utfingulareaut fpg ^'^^'^cipiahabenr. ^ Primodeclaratprimn^., ^"S^ per fe noto declara ^'^'■"^Secundo omiflfo. Tertio veroferuicntiumnPr''""^""'-^^^""''^^^' LMcbro. «*»cii,bri Principaljs,Sccund!?5 ^?"'^ 8"^^^"^ defcriptionc ••«"«lo decUrat qda pofua in illavft^ D O a III L 44 cunda ibi LSc3m vero finguIarfsO Dicit prf mo q> me> bra principalia funt ifta quae hnt principia primaijj virtutu qux funt in corpore^qux virtutes funt ad hoc necelTarie,vt Virtus indiuiduu aut fpcs confcruet. Nota primo cj, multiplicit prima dr ahqua virtus prima. Tcpore velgnone, vt vegetatiua. muItiDli i»deaia.5c:.2.degnoneaiaIium.<T,cap»Perfed^one vtvir. citer tus aiahs vel cognitiua.Coitate etia.& fic funt tria gna pri. Anfto ma. Secundo nota q, licet Aui»contra fe inuiccm diuidat mcbraordmataadconferuationcindiuidui dc ordinataad c6fcruationcfpci,ilIa tn q faciiltad conferuaiiouc indiuidui taciunt etia ad conferuatione fpci .p quato no coferuat fpcs fineipfoindiuiduoq autehoiji fint nobilioia no pertinet ad pns. Tcrtio nota q, mcbra pricipaliaab Aui. in Ira nume rata Uc dnr coferuarc indiiiiduu feu fpcm.per fua.n. tcpera naeta .pducut inftra aliqua c] trafmifta fuper totil coferuat cuilibct mebri tcpcramentum,auttranfmiira ad locugno/ nis faciunt ad indfuidui noua .pducflionem, 3C confequcter ad fpccici conferuationc. Vt cor mediantibus artcrqs influc do toti vitalem fpm,conferuat vita in toto. Et cerebnl me/ diantibus neruis influendo toti fpm aialem conferuat in to/ to fenfum 8c motum.fenfus.n.(5i: motus fiue in loco fiuc fe/ cundum locum eft neceirarius ad vitam aialis, vt colFr pri modc fenfu &fenfato,&.2.dcanima.Hepar vero mediaii tibus venis non pulfatilibus influendo toti fpm naturalc co feruatin toto nutricationem.Similitercj tefticuli per fuum tcmperamentum gnatiui fpus gignitiui,qui tranfmilTus ad locum gnonis generat, vt didum eft. Ex quibus patet pter qu d alrquod membrum dr principale» Dicitur.n.talc ex hoc quod per eius temperamentum,vt didu eft, eftpro dud:iuum alicuius virtutis vel inftrumenti, puta fpiritus o fe cffediue concurrentis tanquam principale inftrumentij ad indjuidui velfpeciei conferuationcm. Patet fecundoo» quantucunqj ftomachus fitgiiatiuus alicuiusnecelTariore/' quifiti ad gnonem vel conferuationcindiuidui , puta chyli; non trldebetdici principalemcbrum,licet.n. chylus necef fario concurrat ad giionem vel conferuationem indiufdui hoc tamcn non eft cftc(ftiue,fcd folum matcrialiter. * Scdtn iierofingularis durabilitatefut tria prm^ ctpia.Cor quidceprmdpmuirnitisaitx.Etce^ rebru quide e pnncipiu uirtutis fentiedf & mo- uedi.Et hepar qmde eft prmcipium nutnendi. Primodeclaratprimum, Secundo fccundum . fecunda ibfLSed ffCJndum fpcciei.l Dicit primo quod ad fin> gularis durabiliratem faciunt tria prima principalia dida* fcilicct cor,cerebtum,&: hepar* Sedfecandum fpemfpecieidurabilitate funt prmcipalia h^c tria.Et etia aliud quartum quod rpcciei exito proprium,&: funt tefticuli nui um' rei funt nect},a^ ad rem afia iuuatiui. Neceffitas crgo eft ad fperma gnandum quod genealogia conferuat.Iuuamentum ueroeftad hoc ut c5x plementumformxdetur, S>C copro mafculma ^fosminina coferuet,qux fpebus aiahs accntia fut infeparabiha.Et nec funtex rebus in anima- htatis eftentiam ingredientibus» Dicit fecundo q> ad cofcruationem fpeciei feciunt ia dca tria principalia mebra,& quartum quod cft fpeciei J3prin ^f.tefticuli qui ad vna rcm funt ncceftarij et ad aliam iuuat nccclTarrj.n^funtad gcnerandum fpcrma quod confcruat gcneaIogia:vtiIes vcrofunt vt dctur coplemcntum Form» SC conferuetur copFo mafculina 8c foeminina qux funt acci dcntia infeparabilia aialis ,quia non funt ex rebus in?rcdie> tibus cftcntiam animalitatis 8Cc. Sciendum primo iicct tcfticuli fecundum fcntentiam medicoruni pcr co^ Iacob»Sti»auic, Ff iiij Tefticu li dupli/' ccs. Caftra- tiofacic luetma loi^ mo' tuin» Scruitus inulti^ plext P R I M I» C A N, nirtitcmpcfaniencum immediatctribuant formam fper/ mati prajftipponit tamen in hoc influxum cordis hepatis,et cerebriinflaentium vitale nalem,ctaalem rpiritum,exqui bu3 iniegratur fpiritusgignitiuus^Oportetenim vtlit eiex omni membro principali hnSySCcx alijs membris refuda tioetiam vfq?ad primas radiccs»Secunda,2 3»trac. primo capitulo.3.quod cft de caufis fpermatis.Ex quopatet hxc tria membra prxter terticulos non folum ad conferuatione fpcciei elTe necefifaria p quanto coferuant indiuiduum, fed etiam pro quanto vtelfentialiter ordinata concurrunt ad fpermatis prolifici gencrat onem»bene igiiur dixit Auicc» fecundum fpeciei durabilitatcm funt principalia hacc tria» Secundo notafecundum fententiam medicorum,non fo^ lum hic eile fermonem de tefticulis virorum,fed ctiam mu Iierum*Et hoc infra declarat Aui,quod etiam patet ex iuua> mentis qux vtrif($ tefticulis attribuit.PrimiJ vt detur co.' plementum forme.itfigurac 8c compofitioni , quia per eos haberurdiftinc5liomaris5;:fc3emina2»Sccundo per eos dac complementumform3e,quia vnfiquodc^eftin fua fpecie pcrfe(ftum5<:complctumcum poteft inoperationem fibi debitam,ideo tunc virSsimulierhabet complenKtum fux formx quando poteftinoponem 6<:c.f.fibi fimile genera^ re,quod cft per tefticulos.Recipit tamen hxc expofitio in>' ftantiam,quia magis videtur hxcneceffitas g iuuamentfr» Secundum iuuamentum eft quia per cos reuerberatur ca> lor fjper toto per quem integratur 8C habilitatur indiuiduij ad fuas a(ft!ones,cuius fignum eft,quia per caftrationem ef fic tur vt efloeminatus dC malorum morum.Dicuntur autc mafculina SC foeminini complexio accidctia infeparabilia fpcciebiis aialis:non tn omnibus , quia non orbatis 8C pFi/ bus ex putrefacfttone genitis fcd pertcdis , 8C idco non funt citcntiam animalis ingredientia,vir,n.&: mulicr funt elTen Cialitcreiufdcm fpeijicctdiff^rant fcxu. Mcmbrorum ucro dcferuietitium alia funt qux ferui tute deferufunt praeparatona,aIia qug feruiunt ferui tute latoria» Dcclarat fecudum mcmbrum diuifionis* Et primo fub diuidit.Secundo dcclarat mcmbra.fccunda ibiLEt prapa^ ratoria»"lPrj*«3 patct» Nota hoc nome feruitus eft aeguo cum,Sumitur.n.qnq? pro quacunqp vtilitatc vcl confcren> tia membri ad membrum,^ ficmultiplcx cft.f. fuftcnta> toria vtoffium.dcfenforiavtcutis,cxpurgatoria vt nariij; inteftinorum 8Cc.3C fic non fumitur hic. Secundo fumitur pro conferentia mebri ad principalc profua principali opc rationc.Etficrepcriturduplcx»Eo.n.q> omnc membrum principalehabctalrjsinfluerc,nccenrarium eft mcmbrum hunc influxum dcfcrens alijs membris , 8c Cic neccftarium cft mcmbrum feruicns fcruitute latoria. Et quia fpum pcr influxum alqs tranfmntcndum non poteft principale gna> re,ni(i cx praeparata ma,ideo vltra hoc neccirarium cft me brum fibi feruicns feruitutc praeparatoria, Et prf paratoria quidem fcruitus uocatur utt litasjatoria uero (cruitusabfoluteuocatun Ser Uifus autem pra?paraton*aefl:antequam princi pale operctur.Et latoriaferuitus cft poftquam prmc/pafeoperatur. ^ ^ . ... . DecIaratmebradiuifionfS.Sccundocxcplmcatdc quoli bctfcruiiioprincipalium.fecundaibiLCordis vcro.n Di cit primo ferutns praeparatoria vocat vtilitas,fcd ictuu tus latoria .ppria dr fcruitus abfolute* Dicit fecundo feruitus prgparatoria cftanqua principalc opcrcr, fcdlato^ riaeftpoft^principalcopcratijfuerit. Nora primofcrui tu^jpparatoria^prievrimportareconferentiam ad prin^ cipalcoponeprincipali8,idcopcr anthonomafiam yocat vtilitas.vr.n.ex fcruitutc pparatoria principalealiquid lu> crari.pcr latoriam vero tribuit in quo vtit drntibus VC fcr mA hoc fcruitus abfolute dr, Contra ii^ mcbrum AVICENNTE. fimul feiiilt feruitute pparatoria 3c delatoria,vt artcria vc^ nalis cordiaerem prgparat Sc rccipit ab eodem fpm 8C fan guinem arrcrialem.ergo diuifio non bona* Ncganda efl confequentia,necponiturha:c diuifio tanqp membroruni neceiTario eft natura rei diftmcflorum, vt^batargumetij* Secundo nota q> fecundum Aui.in littera feruitus praepa^ ratoriadrquafianparatori3,quia.f. an oponem mcmbri principalis parataliquid conferens ipfiprincipaliin opera do.Sicut pulmo pracparat aerem cordi:imaginado pulmo^ nem remittere 8C refrangere aeris qualitates,& aliqua fortc fibi dare occuliam proprietatem qua poftea in corde fecU'' dumfe velaliquameiu5 parteminfpm conuertatur» fi.n» aer nimis f rigidus fubiro occurreret cordi impediretur fpus gt"io,ideo5^c.Etfimiliter ftomachus prgparat chylum he^ pati.Sed feruitus latoria eft feriiitus qua membrum (eruics defertalrjs membris illud quod produdum cft a principa' limenibrocuitaliterferuit. Sicut arteric dcferunt ad aUa membra fpintum et fanguinem artcrialem a corde gnatu» Et vengnonpulfatilesdefcruntad alia membra fpiritum naturalem ec fanguinem uenalem in hepate gnatum.Ciuia ergo non pnt deferre nifi quod gnatu cft,ideo qn dr in Ira hancferuitutcmlatoriaeffepoftqpprincipale operaru fit» Cordis uero (eruiens prapparator eft ficut pul mo dC eius ferui'ens,Iator eft ficut arteriae» Exempliffcat nunc Aui.oftendens vt didum eft,que nl dicatureffemembrarefpecftu principalium membrorum feruientia.Et primo cordis.Secundo cerebri. Tertio hepa*' tis.Quarto tefticuIorum.Partes patent. Dicit primo,fer uiens cordi prgparatoric eft puImo,delatoric ucro artcriac» Scicdum pulmonem feruirc cordi fcruitutc pracparatoria. . PrimofecundumGar.opinionem.7.dcutilitatc particula^ ^^»'* rum.cap.de pulmonc.et. 8.de iuuamentis membrorum. t* cap.5^inlibrodeutiIitatcanhelitusjubi ponit pulmonem pr^digerere 5^: prgdifponerc aerem attradum peranhcliti^ quiadcor prouenicns conuertiturin fpiritum» C^uia igitur fic materiam fpiruusprgparat pulmocordi feruirc dicitur fcruitute prgparatoria.Secundo fecundum fniam ueriorcm feruit pulmo prxparatorie cordi,quia pr^parat acre dcbcn-' tem tcmpcrarc calorem cordis,& fpiritus tempcrati tiamgencratfpiritumuitalem,finequa non generaret, ut ctiam in tcxtu immcdiatc prgcedcnti didum cft. Et poltc^ ' rnus diccrc uaporifanguinis in cordc in fpiritum ♦ tranf'' mutando corporaliter fc comifcct ipfum fubtiliado 8C pr^ parando,ut tranfmutationc a cordc dcbite recipiar» Nota tfi (]^Iicet dc pulmone folum cxplicct Auic.tang de manife ftiori,non tn negaftetalia mcbra cordi feruire feruitutc prg^ paratoria)Uthepar:ucn?;5;: multum mediatc ftomachii^» Nam pulmo finalitcr deputatus eft ad feruitium cordis SC ad illud Iimitatus:no fic autem alia membra dicfta,ideo ipfo potius q( dealrjs membris cxemplificauit Auic. quofequituridemeftemembrum principale 8c feruien' principalijfccundum diftindas tn ror\a,8C pcr confequc^ diuifio fupcrius pofita non.fuitdiuifiomembrorum cxp^^ tc rci neceflfario diftincflorum. Secundo fciendum no fcimcntionem Aui.folum arterias feruirc cordiferuite jaf^ ria,immo c5^ uen? ct arteria uenali8,fcd de his ut notioribus cxcmplificat* Seddicercsuidctetiaq^corferuitutc pr^e , paratoriaferuiatpulmoni,cumfibipr?paret fanguinc q^^ u** nutritur.ut.7.deiuuamcntis.2.cap. Dicendum q>ifta!^^ cft fcruitus,quia nocft confercntia pro principali opc»^"^ nCjfed eft uclut retributio quxdam profcruitio. Cercbrf uero feruiens prf parator eft ficnf par &:alia nutrrmcnti membra S^cuftodiae ip ritus,&: lator eft ficut ncrui; ^ Exepliffcat de ccrcbro diccs ccrebri feruics PP?*'''^^^/ ficui hcpar 8c alia nutrimeti mebra 8c cuftodics ^P"*» . lorfcruicseficucncnii, Sciedrrpriohcparfcfuircce' fcruitutc F E L f^«^'t«tep^?patatorIa.PrImofecudumGe«,qu;apf«paM materiam natrimentalem,ex qua tandem fpus animalis in cereb 0 generamr,licet primo vitalis i corde.Et modus iftc citvaldefmmediamsqucnonnulli rudiores reprobareco^ nantur.Sedilludquodadditur inlitera,a'aliquanutrimenti membra v^emr confirmare fniam Gen, Alij aliter dnc he> par feruu e d^c.pro q,to in cerebro ex fpa vitali in rete mira. bih ht animahs per veram digeaionem qu^^ eft odo natu> tahs & per confequens perffcimr mediante fp.; naturali da- to ab hepate . Hepar ergo feruit cerebrodando^ preparan^ dofibi fpm namralcm quo producit fpum animalem rcqfi. tumadconferuationem&c. Contra quia mnc idc fimul cliet prgparatio hue luuamenmm 6c opo,c:uia h^c gno fpus namralis cft operatio vt patct.6^ illamet eft prpcparatio fiuc iuuamenmm»igimr5i:c. Proiftoconceditcondufio nec illud repugnac refpecm diuerforum. Contra.per prius toc concurret hepar ad generationem fpiritus animahs $ cerc> N... . ur /'^ "^'5' ^ ^^P^' concurrit quo ad tranfmuta> mttw Honem abfolute prms,quod autem limitate producit tftam? meti me animdis fpiritus efi: cerebmm. Vel drc cp hepar dat In! C a^^ ft^^?:^"ta*f't^P"«n naturalem ,quo poftea vt fnftro vtit Cufto. ms&tgamentumcerebri. Notafecundoq^pcralianu i fpiri menti membra intelligcre pofifums ftomachl vena Et n .^^"^^"^l^mtelliguntcor.PerCuftodiasautemTS «gunt quidan. cor Alg arterias 3c prgcipue fubeti s in qul busfpnsvitahstcdensaretemirabileah^ anlm J^r° F V^^i»';^Higunt rete mirabflc n^q^^fyZ ammahsexvital(gno.ha.comnia.pbabiliaaintquare^c. nnSfi^iT'' Pr^P^^^forferuietis eflQcuc fto machus,6(: lator efl: ficut ucn^e» & phc^erflTnfo^^^^^^^ Notaprimouenedu. ^ rua ftom.;^^^^^ lu a itomacho ad hepar m quibus etiam chvlus o-dam ore ^ parat)onem recipit& rubefir ^ iri.^ jii • lumftomachumVtifem efoL;^^ ritumptEparatexquodebe fieSXTr?^'" ^''''■P' fimjhWfu„eaen.,qa.fp^rr^ Pwonisimpellunt . Et mu tercs infiinpi. u.u -»trice„,per qa^mfpern^a.s 'd^S^^X^l «orum?^^''^'^^' tefticulis diccns , q, fem:.„, t« tefticJ ^^^*"^ » eft uirga,&uenc que fu n . ' fequens qup rp,, fperma ad locum coceptionis 1 vltraha^^c fc"^femimtclatoriatcfticuIis mu&^e^ tA^ fpermati^. ScielTdr'''""' "^"^*" completur ^i^Q f^n, ^^'•*^a3nt;tcfticu,^^^Pf;.»«oq,per membra gcncran^a P.rm, "^embraaria,aquib';'";;H'8ereponfumus tria princip" teftj, fpermatis&parsetiaL r '^«"rproparte corpulcnta pa^ culus,^ ^'itctcfticulos ,quiap^/P""iofa.Dnrautc gencrarc fp^^ {;e"l^l^matis.titt 2^^^^^ tefticulisjn gen^eT,^ *'iicocurrentiu,&pcipuP r uirmtetrin prindpa^ * I tcfticulis conucf tatuf fp^r^ D O a IIIL 45 Vena in ter tefti/ culo6 & uirgagd Vas fe> miariu mulieris duplex. ma ♦ Secundo pcr membra q gnant fperma antc$tefticuU polTumusintelligereuafa inuolutaan tefticulos materiain fjgma tranfmutanda multum pparatia, ita ut in eis heat Ci^u tudine fgmatis,licet folum in tefticulis feciidij fniam ♦ GaP, acquiratiftamateriauera formam6<: tcperamentum fpcr/- matis,no triperhoc excluditfcruitium pparatorium cordis, hepatiSj&cerebri.ficutdcmeft , naturacor iSparatoriefer^ utt dado fpm uitalc, 8c hcpar dado faguine 8c fpilm natura le,cerebi^atfpmanimalccxhibendo. Secundo notaq^g uenas q funt inter tefticulos Sc uirga demus ituelligcre uafa qda feminaria mediatia inter tefticulos 5c uirga per qug a te^ fticulis ad uirga deferatur fgma in actu coitus 3C abbreuiat tuc ut fperma citius trafeat^hacc at no funt veng ^pprie dicte, fed firantur venis aut diir uen3c,quia ortae ab cmulgentibus venis. Sciendum tertio in mulicribus reperiri duplicia ua fafeminaria.Quxda.n»tcriantur ados mricis {S:cffeindunt hora coitus faliuale fperma hora delectationis. Alia uero fut magis irra teriata ad concauum mricis cadem hora impelle tia fperma ad locum conceptionis. Vtraq^igic fcruiunc tefti cuPmuIierum feruitute latoria.Matrix uero uidec feruirc prg paratorieuirtutiiformatiuae,quiaconftringitur fupcr fgma ^ ipm coferuatjCt io dixit g i j5a j utilitas fg^matis coplct, Galautem dixitq? membroriim alia funtqu^ operati'onetmefficerehabcnt.AIia qux luuamc tum tantuui. E t alia funt qua? operationem SC iix uametumhabet. PrimumcftQcut cor.Secund3 eftficutpuImo.Tcrtium (icuthcpan Ponitdiuifionemfumptamafinead que ffnaPr a natur^ deputata funt mebra.Et patet diftinctio q fumpta cft a GaU primo interioru. Nota hacc diuifio no fuff cienc cophc dit omnia membra,prima. n.no principalia fine feruiiio ncc operationem faciunt nec iuuamenmm.Intelligenda eft igic diuifio fic.mcmbrorum de quibus in prxcedenti particula dictum eft.f principalium &feruietium principali,alia effi> citlt ogatione ini cS;:c.Et fi uis ut diuifio fufficienr cophedat addat illud mcmbrum,qda nec hnt iuuamctu nec ogoncm, Dico autem q? pcr opcrattonem oportct mtel ligi iHud quod cu re folumo ogonum in uita fin> gularis ingredientium complcturautmfpeciei pcrmanentia Gcutcorin generatione fpiritus, Declarat membra diuifionis.Et primo primum ♦ Secuiiy do fecundum.Tertio tertium.fccuda ibiLEt per iuuametUtl tertiaibiLlp^^^^ uerohcpar.lDicitprimo per operationc intclligcndu cflfe illud quod folumo completur cum re ogo> num ingrcdientium uitam fingularis aut permanentiam fpc ciei, ficut cor I gnonc fpus uitalis dicitur facerc opcratiotie. Nota q» opcratio fumitur triplicitcr.primo p qualibet baf> Ofio tri {ioneueUctioncmembriquxcun($fuerit,&talitcr nonfu> ph^uer. mitur hicSccundo pro principali opcrationcad § mcrabrii finafrordinaturqualitcr uifionc oculi dicimus opcratione. Alias uero opcratiocs in oculo uifioni fubferuicntcs no o^o> nes fed potius iuuamenra appellamus , & nf lo iftorum mo^ dorum fumitur hic.Tertio pro opcratione folummo pcr fc ordinata ad conferuationcm fpecici uel indiuidui,& fic fum? tur hic. Et ex hac diftinctionc fcquitur rfifio ad quoeftione quaqugriturutrum quodlibct mcmbrum habeat opcratio> nem. Drccdueft. n. q> fic accipiendo operationem primo 3C fecundomo,fcdaccipicndooperationem tertiomodo fo- lum principalcmembrumhabctoperationem, Scicdutn fecundo q^iftalitcrapotefthre pfcs intellectus, Primu9 cft intelligedo pcr rem effectum,cS£: per complcri fitiem atti> gcre.Eftigiturfenfusc]^pcropcrationem intellligi debctil> !ud quod foU^imodocompletur.f.fincm attingitcum re.i.cii effecmopcrationum uitam fingularis aut fpccici pcrmancn tiam ingrcdicntium.)?-.g.cof in factione fpiritus uitalis dicif laccreopcrationem,quia illa gno fpiritus uitalis non attingic 1 Vita da tc8C VI P R I M 1. C A N, Rnem qui cft vitam darc nifi cum fpiritu vltali qui cfl: effc'' cftus operationum ingredientium vitam fingularis.Spiritus cnim vitalis manes limoi folus g cius pntia fccundil fnlam Gal.dat vita quia brma 3C tgamcta mebroru coferuantiu» Sed fic no elt de hepate.non.n.folij attingit finem cu re ctc, fed vltra hocoportet fanguinetrafmutari in huiditatesfeciJ das.io non folu cum fanguine 5!: fpufuo attingit finem 3Cc, Etfecudiimhocogonem pollumus appellarein iltocafuip fpiritus gnonc in corde quae hunc ffncm qui eft darc vita attingir folutno cum re 3Cc*ve\ etiam ipfam vitac dationem qugefthnis qui folumo tali re attingit, Alitcr dico j)gone illud q^l folumocopleccum re.i..pducendo re opotiu etc. Aliter dico ogonem.i.mcbij? habens operationc tm ,cuius finiscompletur.i.attingiturcum reoperationum folumodo vitam fingularis aut fpeciei pmanentiam ingredictium , fic q> no alteri principali fini perfe fubordinenc,fic'Jt cor i gno^ ne fpus facit oponem dando toti vitam 3Cc, Aliter ah] di>- cunt cp acflionum dicfcoru membrorum qda efl: opo tni , vt uitam dare perfpm cordis vitalem.qdam ell lauamenrum trri,vto{>o pulmonis,quxd3m veroefi: fimul iuuamentum 6C operatio,ut opo hepatis c operatio Sc iuiiamcntil refpedu ilutricationis totiiis . Ec tunc fic exponitur If a, q? pcr opera^' tionem intelligi oporret illud.i.illa operatio qux foU^imo cov pletur 5^c.abfq^ hoc.f.q> ad illam operationcm ordinec per fe,vel ab(c^hocc-[,ill3 operatioalterioperationi pcr feconfe rentiam faciat.Et hoc fecundum fniam Gal.ei it veij2,q uult q)finisfpiritus vital/s per feeftfoliim dare vitam. Etpe> iics hoc polTet cocedi q> licctcorfaciatoperationc tantum.i» alic^ acftionem quc fic eftoperatio^qtiod non efl: iuuamctum potefl: tfi concedi q> etiam faciat iuuamctum. Aliter ima ginari poffumus q> vitam darc 3C viuerc efl: prius natura dare nutrimentum aut fenfum 5C motir^copletur igitur uiuc re per fpm vitalem folu,fed nec nutriri per naturale foUl,ncc uercgd» fentirc per atalcfolum fedoportctctiam fprn vitalc&alios fpiritus modific5t'onem facere fiuc rccipcrc , 8C fic fpiritus vitalis habetfjfficiereailum in dindo vitam,aItjucrononf Prima tamen expofitiotenenda cft. Et periULiamcntij oportct mtclligi illad prseparac altcrius membri opcratioaem rufcipie dam tunc erit opcratio complcta ad dandam fingulari uicamaut fpccicf pcrmancatiam que^ admodum pulmoaercmpracparac Declaratfecundum di(rcnsq> periuuamciitum itltelligic illud quod prscparatad fufcipicndum operationem altcrius membri fic q> cum illam opcrationem fufceperic crit conv pleta opcratio ad dandum vitam fingulari aut pcrmancnua fpecici ficut piilmo prcparat aercm dCc* Scicndum primo iftia literam duplicitcrintclligi pofife Primo ut ucrba fonant, Et fic facit membrum iuuamentum quando pparat mate/ riautf ifcipiatoperationemalterius mebri quapermaneat indiuiduum 5;:c. Et tunc fccudu cxemplum datum opor^ tcrcf poncrc acrcm pparatum in pulmone:in corde in fputn tranfmutari,ut fupra.Sccundopoteftintelligi illud pparari, no ut illam operationem in fe recipiat fcd ut ipfo talitcr ppa ratoeuntead principaleilludffatpotcs perffcerc operaiione fuam principalem ficut in exemplo" pofito . Et tunc cxponit litera.illud quod pr^paratur ad alterius membri opcratione luuame fufcipiendam.i.perffciendam.Secundofciendum iuuamen^ tum tri^ iutrlpliciter fumi.pnmo pro qualibct vtilitate velcontc plex. rctia ut fapra .feciindo pro fecundaria ucl no principali opc^ ratione membri ad principalem tamen eiufdem ffnaliter or dina-a uc receptb fpecierum uifibilium uifioni .Tcrtio ycrc capitur proferuitioprcparatorio pro principali opcrationc cui illa prgparatio cft per fe 3C principaliter fubordinata , fi> cut in exe<iiplo dato. Ex qiio patet oe iuuamenruni pofifc feruitutem appcllari,red non cconuerfo. Ex quo patct ul> terius eadem rationem fiPe(Tepo(reiuuamentn(&: opcratio^ nctn,ut fupra» Comra ♦ tunc cor non habcret operatione 1 A V I c E N N tin.contraAui.inlra.quia procparat fpm vitalcm ccrcbro iiiuafljj 8C hepati. Proifto potelt diciprimo <^ hepar non ha^ tuoi betiuuamentum,quiaad hoc vt membrum dicatur iuuame (crvi^^, tum facere requiritur illam acfcionem q dr iuuametu elTe ad illam q dr ogo taqp ad finem principaFr ordinata, qualit n5 ^jg, eft de corde.fua.n.ogo eft ad dandij vitaVn folu principalir ordiata,6^ non ad fpum aialem.Et eft fife ficut fi rex oibus abundanterclargiaturopes ♦&iftisopibusaIiqui vtantad mercatias,aliqui ad fciam acquiredam, non tn dr in hoc rc^ ge facere nifi gram,n 5 vero feruitium aut iuuamctu ♦ Et pe> nes hoc ct fufttneri polTet cor refpedu nullius alterius mem^ brifacereferuitium.Eti fumma vrq>iftaad:io^prie refpc (ftu alterius dr ogo q hct ronc ffnis . Dr vero iuuamenturn quod habet ronem vtilis 5^ordinati ad ffnem . Et quia ogo qu3c eft vitamdare habet refpecfla aliai^ ronem finis , foUV mododicitur iuuamentum. Aliterdici poteft concedcdo cor efficereiuuamentum,quiatfjffnis ad quc piincipalit or dinatur corcS^aliamembrafacientia ad conferuationefpei. eft ct ipfius indiuidui conferuatio/S^ refpec^u illius habct cor ogoiicm folum , quia vita .paitu j5iimo imediate pendeta calorecordis,reliqua vero refpecHiLi huius faciunt iuuanictir, ideo cor dicit haberc folum operationem ,' quia eius inquatu virtutis vitalis organum eft finis.ffnis vcro cft operatio 3C non iuuamentum ad opcrationem ordinatum, Ipfum ucro hepar fuam fecundam pcrfici t pri mo digcftionem dC digcllioni tcrtix dCqii^rtx apparatum prarftat^ergo inquantum digeftione fecundam adeo pcrfe<4am etficit quo ad fanguis ad ipfammet nutriendum fit bonus actione ope ratum eft. Ec iaquaatij opcratioae elRcit qax iti aliaexpedataogatioeauxiUat luuametu efRcic. Ueclarat tcrtium.Et ficonfideres ondlt eadem operatio e fimul operatio5(:iuuamctum,dicens cp ipfum hepar fecuda digonem fuam efFicit 5^: digeftioni tcrtiac&quartoc prxftat apparatum.Ideo inquantum digeftionem feciidam perffcic intantum fanguis inde generatus fit bonus ad ipfummec nutriendum eflFicitoperationem.Inquantum vero perhanc digeftionem auxiliatur in alia digcftionc.f.tertiam cr quarta- diciturfacerciuuameiuuni. Notacircahocq» cper iquan . tum facii fanguinem bonum ad ipfummet nutriendum faciC operationem,non nifi quia fanguine exfitc bono pro hepatc bonus cft pro toto , fed inquantum ille fanguis non poteft tO" tum nutrire nifi digonem tertiam 3C quartam recipiat ad pcr digonem fecundam praeparatur , dicitur facere iuuamc'' tum» Et penes hoc patet,c|> fifr cerebrum inquantu kclt fpum animalem pro toto facit operationem,fed pro quantt> ifta operatio prxparat iftum fpm vt vario modo dcarticulf turin totofacitiuuamenrum.Similiterteftiailusinq^tufecrfC prg paramentum ad integrandum fpin gignitiuum facit op^ rationem.inquantum vero difponit partcm materiale fpcf'' matis ad tales vel tales tranfmutationes a virtute inforin^^ tiua recipiendas facit iuuamentum 3C tu confidera ♦ Nota ctiam <^ forte pencs hoc ctiam conccdi poflet cor etiam citiuuamentum.f.ad operationem alterius gencris , quiap^ parat fpum vitalcm 3C materia generationis in fpmatc,q»'* . tn ffnem in gcncrcoperationum vitaliu pcr fprn folum irt generatumattingit,diciturfecercopcrationcm tantunir \ Et etf am dcauo diccmus q> membrorutn aK^ fuat qux geaerantur ex fpermate qux funt Cil^ partium membra pra? ter carnem & adipcm . alia funt quce ex fangmnc geaerantur , Ctcat^^^ «ps &: caro . Quod enim efi: praetcr hxc dvio t% duobus generacur fpermatibus,mufcul oru fp^*^ mate&:fpermatemu!ierum. Ponit diuifione fumptam a matcria 8C ^^^*^'^"^J^*^|3%t F E h dcclarat materiam nutricattonis eorum addendo aliam ♦ fc cuMda ibiL Poaea fanguisni^rimo ponic diuilionem.SeciV clo declarat 3c fecundum quofdam tacitc remouec dubium, lecundaibuLSedfeauidum fermonemH Dicicprimoc^ mcbroi^ qda gnanc ex fpermace,dc: ilta func omnia mebra conlimiliaptercarnem^pinguedinem.cida uero giiantur exfangume,utcaroetadcpsoia.n.aliaab iftis gnantur ex duobus fpermatibus.f.uiri& mulieris, Sciendum primo Spcrma ^""^"«"^en^permaapudauctoreseftequiuocum nhcu dupfr, enim fumitur proprie,& fic defcribitur ab Arift.cb eftfu^ Huitas utilis &:c-Quando($ autem extenditur ad ocm fuper> Huuatem q g coitu expelhtur naturaliter,c5<: fic dicitur de fu/ perfluitatc tenui dicta alguadi in uiris quando^ expulfa folo mulieris afpectu,q cc expellit in pueris ante^ polluantur.di^ citur ct de fuperfluitate faliuah" ad os matricis expPfa in mPic re hora coiius,q non eft per fe utilis ad gnonem , fed folum gra delectationis a natura in muliere inuenta. Cum.n^fper/- mamulierisgrofifumutilcgfioni oporteat pelli in concauu matricisnonperccpilTet multam deledacione in coitu nili aliafuperfluitasfuiffetpercollum mricis expulfa quodcft membrummultaefenfibilitatis.Q. at prgter faliualefnma prodelectationeexpulfum uerfus exteriora a muliere repiac fperma cxpulfumadconcauumfatis innuit Aui.fupra dum dixit mulieres habereuenas per quas fperma ad locum con/ ccptionis expeIIitur.notum.n.eftc;^non loquiturdefaliuali, quiataIcexpelIituradexteriora,c.^nonad locum coccptio/ ms.Hicigiturdum Aui.bquiturdefpermate uiri iS: mulie^ risloquitur de duobus fpermatibus quorum unii eft appro^ priatumagens fcilicct uiri ,(S^reliquumappropriata mate> nagnonts, Sciendum fecundohoc nomen mcftruum fu> mi qnc^ profanguineperiodicc,&: fecundum plurimumde menfeinmenfeperucnasmricisexpulfoqui fecundil quof datn mcnftruis dicitur a menfe , quia de menfc in menfem giodiceexpellitur.Sccundumuero Ifidorum dicitur men> ftruusamentequodeftluna,quiaacc.dit fecundum muta> feex?nH"T'^"^^^^^ cfTm^ficlT/nH^^^ ciUm,&: hc extenditur nomc raenftrui ad fanaainem attra^ «flum ad locum gnonis 6c ad fperma mnululf T ■ deturnirxfanguisulterioridigln TgXre^l^ ^g^turdemenftruoauctorcsToquuntur c^^^^^ qnq..paIio.Etexhoctan pmmuU^ appare '^^^^^^ tcs. Sciendum tertio adipem gnari ex fan^ML ^'"'^^ gu.unctuofo.frigidoconW^^^ «rocxfanguregcncreturfatisfupradeciaratumeft f^a ' iior <X magis proportionata memht- k i,«^,*:o r . gbusuer,ficauit,de fpermate mafculi geneW •«ut generatur cafeus , decoaculo ZnT Efq^emafi^'^^^^ ^^^^ 'P^''"^^^*^ «lulfcris. quifitexcis,ita?n '"'^Pr j^^^^^^»^ cafei lumeftpars fub&'^''°?'^ '''^^'''^ ^^''"^^^ f '"Pitantiacetnbrionis. Declaratquoddixerat^ «orum ex duobus fperm.^lt gcnerationc membrorum di^ '^"fto.Secundo GaUeTu "^lt P°"'' ^ "i^m «'tprimocjfecundu S atucrbum.l Di> icrmoncm cius qui ucrificauit dc fa. D O a III L 4^ picntibusti.per quem fapientes ueritatem oftenderunt , ahV Embrio generatur embrio ucl membrum ex fpermate uiri,(S^ alit*cx giiat ex fpermatemulieris,quia defpermateuirigeneratur ficutca/- fgmatc feus de coaguIo,de fpermatc iiero mulieris ficut cafeus de la dupFr, cfieJdeoficut principium.f.actiuum coagulationis cfti coa^ gulo,ita pricipium actiuum generationis fetus aut mebrorn eft i fpermate uiri,cX: ficiit priiicipium coagulatiortis eft in la dc .f.pairiuum,itaprincipium paiTiuum coagulat onis.i.gc nerationis formg membri aut fetus eft in fpermate mulieris, (S!:quemadmodum utrfiqjiftorum.f coaguli <3c lactis cftps f afei;ita utruqjduorum fpermatum.f.maris s5^ femina: e gs embrionis, Sciendumprmioqjadcafeifadioem duoco currunt.f.coagulum 3C fjbftantia lactis,lac quidem ut mate Cafei ria,coaguIum uero ut agens. cuius coaguli uirtus ut colfr fc'' "^at^ria cundo cari.cap.de coagulo,eft calefactiua 3c cxiccatiua Sc u duplex, cifiua ideoa lacte partes fubtiles refolucdo ipfum coagulat» Sciendum fecundo Arifto.cx intctione pofuille fperma ma^ fculi ad generationem factus folum concurrere actiue,c5^ nub Sperma lomodomaterialiter.fpermaueromulieris folum materia^ ^^"^ liter fiue palTiue. Ideo conuenienter pofita cft fimilitudo coa duplex. guHadlaccxunaparte,&fpefmatismafcuIiadfpermamu '^^ 5^"'' lierisexaliaparte.Sicut.n. coagulum folum actiue & nullo ^"^"^ modomaterialiterconcurrftadfactionem cafeicxlacte,& adgene-» lac folummodo materialiter ^nullo modo effectiue, ita fpma ^^tione uiriadgenerationemfoEtusex fpermate mulieris cocurrit *^"P^' folum ut agens,et fperma mulieris utmateria.Qiiod aurem coagulum nonconcurrat«iateriaIiterad generationc cafei, patet quia nec fccundum partem fubtilem necfecundu grof fam,non.n.fecundum fubtilem,quia illa eftaerca non fgrof fabilis per digeftionem,necfecundum groffam ,quiailla no penetrat ad lac,nec in reclo modo factionis cafei ladli com^ mifcetur,includitur.n. i quadam petia linca coagulum <5^ci3 petia ponitur in ladle . Etiam florcs qui dam hcrbai^ integri pofitiinladenonfenfibilitcr diminuti coagulant lac vir> tutc partis fubtilis diffufae fubftantiam lactis, Et nota ficut in coagub eft pars fubtilis penetratiua et vclut fpitituo fa,5!: pars giolTa q eft illic ficut vehiculum , ita in fpermate viri rcpcritur pars fubtilis fpirituofa,in qua fundatur virtus gcncratiua,(S^ pars grofTa q eft ficut uchiculum partis fpiri> tuofx iam dicTtp^Et ficut coagulum pcr partcm illam fubtilc coagulat lac 8c facit cafeiim,ita fperma per partem hac fpiri tuofam coagulatfperma mulieris «S:facitembrionem.Et fi> cut nec pars fubtilis nec grolTa coaguli ingreditur cafei coin pofitioncm,ita necfubtilis necgrofta pars fpermatis viriin greditur fubftantiam cmbrionis,Iicct Conciliator aPr fcnfc^ rit vt uidcbitur i qonc» Quod at pars fpermatis groflfa no ingrediaturfubftantiamcmbrionisjdeclarat philofophus fil gnis pluribus.Primum tactum primodcgenerationeaialiu* penul.cap.Nam fi gallina concepcrit ouum non pliffcu di. fitouumiam compIetumsSiiteftadura circundatum &fuo coeatgalIus,cfficitur ouum protiHcum fi afpergatur rorc gal h^dC tuc tri no penetrat feme corpuletu in tcfta oui,ut vr.Ec coIIigicidemcxpimentu.2Utcrtrj.trac.4.cap.i dum iquit, vidit.n.philofophus c;^ cu ouum gallinoe crudum rore afper^ fumeft,&:.pceditexcoodorfpcrmatisgalU couertit adco^» ceptione.EtcoUigituride fccijdodcgfione aialiu.io.cap.Sc cundum exgimentum dc pifciculis quibufdam,quorum fsc mella noncoitcummafculis,fcdconc(pitoua no proliffca, dC cu pcpcrit oua mafculusfu^afpgitfpermateoua, Sc qcu^ attfnguntur fpcrmatc mafculi , cfFiciuiitur .pliffca ufi pri^ modcgnoneaiaIiumaIIe»cap.Tdcmautcm acciditiS: inge-» neratione pifcium ouiffcantium.cum.n.parturit oua f?mella mafcnlus fupcr afpcrgit coitu.cSi: qux utic^ attingit proliffca hxcfiuntoua.quaeautcmutiq^nonagonatanq^ noad qua/ tum confcrcntc animalibus mafculo,fed ad quale. Hoc autem uerbum non parum immo muftg ucrbisGaLecontrarm.Sibinancpuidet q> cuicp duorumfpermatummeftuirtus coagulattua, &C uirtus coagulationem fufcipicns. Et proptcr hoc Sapta ra dicalis qux» Sperma ti5 12S du plex, Sperma vcriufqp cocurre reacHue dC paffiy uc lignu trjplex ♦ GaP, Dubia. Auer* GaU P R I M L C A non feprohibec quiii dicat q? uirtus coagulatiaa mfnarcuhs eftfortior uirtuscoagiilationem fu fcipiens cft fortior in fafmims.Qualiter autem fer moin hoccertificeturinueniturmnoftns Iibris qui funtde fapienttjs radicahbus» Ponit in hoc fnlam Galque fuit in vtroq^ duorum fg^ matu c virtus coagulatiua»i. virtus actiua,& virtus coagula^ tionem recipiens.i, virtus paiiiua , 3C dicit vlterius virtus acftiuacftfortiorin viris,;5i:pairiuain f^'minis,d«:qualit lioc fit verum declaratum eft i libris de fapictr^s radicalibus,de gnone.f.animalium,aquibusfumuntur radices multarum fcictiarum particularum prgcipue medicinalium. Scie dueq>hecopiooinooppoluaeftfnie Ai^j.Putaui: enl Gal. tainfgmatemulieris q? viri elfcdupliccptc ♦ Vnafpirituo^ fam per quam fpma eft adiuum Sc tranfmutatiuum mare> riaegenerationis.Reliquam corpulentam grollamp quam fpernia eft receptiuum huius imprelIioni3,licet in fpermate virifitpars fpirituofa vigO!o(ior.x:amplio. ,cjiiiamagis fpi rituofum eft v^c^cecontra vero in fpermate muiieris,<&: fper^ ma viri a^ftiue palfiue concurrit ad giMicrationc embrio>' nis fed magis actiuec&Iminus materialiter.econtra verofj>^ ma muheris.Hanc fuam ponc inueftigauit Gal . in iib ♦ de fpermate fignis 3C experimentis quibufdam ♦ Primum quia. videmus filium quandoc|? mafculum qnq? foemellam gene rarf^&hocnoneiretnifiinparte generationis virtus acftiua fpermatis mulieris aliqfi vincerct fperma viri in producen dofexum quem inrendit.Secundum quiaaliqn foetum ico/' pFone6<: colore (imilarc totalitermatri videmus ct vfcpad ilygmata,fed hoc non efiet nifi fperma mulieris effecfliue co curreret ♦ fperma autem patris non eftaptum producerefi-' militud neni mriscumin eononfftderelicfticmidolumma ternum,fed paternum a quo dccifum fuit . Et poffumusad^ dere tert.um fignum,quia femina plantarum no folum hiit i fe principium effecftiuum planta:,fed etiam patfiuum, cuius fignum eft,quia nullofaltem corpulentoab eJcrra euenientc IFrecjuenter germinant.Et alia plura addi pfit,dc quibus in q> ftione videbitur. Circa hgc qugd a ifurgunt dubia». Pri^ mum,quiaha:cnon videiur pofitio Arifto.quam Aui.inli''i izra explicat. Patet enim ex primo de generatione animaliii, &:exemplisinductis exinteniione Arifto.nonfuilTc fj^t^a viri partem fubftanrigembtioniB,maximecum dixit,tanq^ nonad quantum confercnteanimalibus mafculo, fed ad le.Cuius tamenoppofitum expffit Aui.dum dixit , cjjficut. lac dC coagulum funt partes fubftanriae cafci, ita fperma w ri& meftruamulicru fLitpartesfubftantigembrionis» cundum dubium,qujafecundum intentionem Arifto»ac^gc tierationem fufficit fperma viri «Si^menftruum mulieris,nec oportetad hocconcurrerefperma mulieris,multeenim*"u Iieresimpregnanturquauisfpermanon emittant nec dele/ ctentur incoitu,vt Auer.fecundocoIliget,&:primodegene rationeplurie?» Tertium dubium,quia hgc non videt po^ litio GaUimmofecundovivtutum naturalium.tertiocap.ui detur fentireponem Ariftoteli afcriptam dum coparat me/ ftruum mulieris cer?,cX: fperma viri figillo. Quartum dii bium.fecundum fniam Arifto.fequi videtur qj, poRfibilc eft idemanimaleftefilium dfuerforum mafculorum . Item q» posfibileeft impregnari vlrgine.Primum patet,quiaposfi^ bileeft diuerfis gallisouoconcepro fuper coeuntibus idem ouum pfurium j^^allcj^um fpermatibus irroyari , quo pofitoi cffenon erit pullusexouogenitus magis vnius galli altc> r<usfiiius.EtfimiIiterimaginaripoffiimus in alrjs animali''. bus.Et pcr idem patet ^(^ci\n(^[jn\ . nam qua ratione ouum f iperafperfuni fpermite conuertitur ad concf ptionemodo> re leu parte fubtili fpcrmatis per noros teftam oui pen^ran> tibus eadem rationein virgine effufo fpermare ab extra po> ter.tpenetrareodorfpermatis vlriad concauum matricis, dC fic v%ad.locum conceptionis,& per confequens dCcMt tiinccxillofacileconcludetur effc poflfibilc aliqucm cfTefi^ A V I C E N N lium duorum patrum,quoda multis iurifconfuItJs cft audi*'' tum* Quintum dubium.an cerebrum debeat vocari fper maticum. Videtur(^ficex tex.Aui^quipracter pinguedinc. carnem,^adipem,omnia alia ci4citeirefpermatica.Similit quia ab co oriutur nerui* Videtur autem gcnitum ex fangui^ nc.Primo propter mollitiem.Secundo quia, 2 1 ♦tertij» i .cap» innuitur c][)anformationem cerebri impletur vclica cou rndens cerebrofanguineadalbedinemdecliui. 8c fic videc generariexfanguine, Sextum dubium eft propterexem^ plum pofitumde coaguIo.Q_uid per coagulum intelligerc debeamus ^c^in quibus animahbus proprie reperitur coagu lum,& quae eft virtus coaguli. Ad pnmum dicitur g: partem fubftantiacembrionis non intellexit Aui.in Utcra pai tem quo: eft proprie fumpta.f.integralem aut elfentialc, ied per partem intellexit omne efientialiter concurrens ad al tcrius producflionem,veIomnemcaufamordinatam elleu'' lialitcr ad producflionem alterius,ficut c fperma viri et mu^ lieris ad producflionem embrionis. Ad fecundum iam pa tetexdicflis Arifto.cj>fub nomine menftrui compifhendit verum fperma mulieris.tale.n.non eft nifi fanguis in vafis fpermaticis vlteriori quada digone digeftus. Licet eiiam te neri poliet cj? effetfuperfiuitas quartac digunis ficutinuiro^ Etconceditur cj) fperma faliuale illud tenue dC aquofum no neccllario concurrit ad generationem,nec tale ncceifario cx pellitur dum mulier imprargnatur. Ad tertium dicitur cj> licet Gal.inli.de fpermatefcnferit contra Arift.in lib^tfi virtutum naturalium alle.ca.fuit alterius fniae nec puto illas aucftoritatcj inter fe poffebeneconciliari* Poteft tamc di^ ci probabiliter c^ ibi comparauit partem fpirituofam ad cor pulentam,qux habet fe vt forma 5C figillum.pars vero cor pulenta vt cera^ Ad c]uartum conceduntur iftac coclufio^ ne? tacp posfibiIes,quicquid dicerent iurifcofulti» Ad quP tum vtra.fj pars polfetprobabiliter teneri. Mihi tamen vi-' detur probabilius c^ fit genitum ex fpcrmate^ Quod autem diciiut. 2 1 .tertn.allc.ca.impletur &c.per fanguinem intclle xit fpcrma muliebre,quod quandocj? nomine fanguis men^ ftrui vocatur. Vel dicitur c;^ ad illam tranfmittitur fanguis q poft formationcm nutrit cerebrum* Ad vltimum dicitur q> per coagulum propric intelligere debemuslacaut fubfta^ tiam ex lac^e in ventre lacflantis animalis generatam pcrde/ coJlionem diuturnam,infpifiatam,proptcr quam i fuis par/ tibusigneitatem&acuitatem confecuta eftcx quibus hct virtutem fubtiliandi diffoluendi -Sc incidendi . remanferunt tamenineo partes tcrrexperquas virtutem habet conftri^ CtiUam,<X: quidam dicunt eam effe ftypticam. Cotra , qa tuncinquolibetlacflante poffetinueniri coaguIum»c6fequc* e falfum,non.n.!nuenitur nifi in bidetatis dC lepu(culu,ut.3r de pariibus vlti.ca»& Aui. j.animalium. vltimo cap.^ AI^ bertus in» j.animalium. Diccndum q> in animalibus cor^ nutis grolfis SC bidentaris maxime reperitur coagulum,quia taliumnutrimentum eftgroffum,&lac tcrreftnus eftfaci^ lius coagulabilc. Dicendum fecuncio c;^ repcritur in alijf animalibus multis marinisleporecS*: vrfo,vt Aui. i j.aialio cap.vltimo.Trem in equo. lo.dc fimp.medicina.cap.de coa gulo^ltem in murc,vt fexta quarti cap.c^e morfu' canis rabJ^ ^V., ^'^^"^^um tertio cp non repugnat rcpeririin mulii^ ajfrs animalibup.fecundum tamen coem curfum magis rc^ periturinanimalibus iam dicftis6«:proecipue in bidentatiSf Caufa aurem quare in paiicis altjs animalibus exceptis bi^^ tat^s ^cornutis rcperitur,tadg?tur. j.cjc partibus animaliiJ' cap» vltimo.quia non cornuferum lac eft fubtile 8C no" gulabile.cornutorum autcm groffum facilc coagulabile^vi^ talia an!maliavtpFmhabentcoagulum,rcIiqua vcrofecu" dum plurimum non. Scd diccs.Si haeccft virtus £5<:copl^ ^oaguli.quarc igiturcoagulum lac coagulatum diffbluit , ^ "fr fanguincm coaguIatum,diffoIutum tamcn coagulatc'v^*'' <3etur,n.c^folffdebetdiffoluerectno coaguIarciSec- Au^' »■018 quifocolligctconceditcoagulumhocfaccre per^.^P»''^^ tatem cuius occultae funt caufac. Ali|dicunt c^ illud opcratuf per diuerfitatcm fuarum partium igncum»ntuirtutcm hab^ mo Fracif, de pede «non, I F E N. I. difl[oIucncJi,terfcumuerocoaguIandi,§uisctiam gaccides igneum per uia rerolutionis! coagulare idurarc poifit ♦ Alrj aicunt q, igneum coaguli fecundum uarietatem partium pa tientium poteft unum coagulare Sc aliud eliquar e ,dC fic oc currens coagulato afrigidoliquefacitcS: fubtiliat,ipfum oc^ curres autem coagulato a calido ipfum fortius induratJfta materiam de coaguIo,uide a Francifco de pedemontiu cap, dc exiccatione lactis 8c cafeatione Jfta quia non funt de pr cipali propoiwo futf <ciant de coaguU Poftea ucro fanguis qm' in temporc meftruox rumamulkre feparabatur fitnutnmencum, Notificat«iateriam exquageneratur pcipue fpermatica ^ nutriuntur notiffcando etiam materiam ex qua generatur o^nutriturcaro(S: adeps,Secundo comparat membra fg^» maticasSi^carniformiainter fcfecundaibi.L Membraaute quac ex fpermatc»"! Primo notificat hanc materia nutricatio'» nis generaliter.fecundo fpecialiter magis» tertio notificat apv propriatum agcns 3c propriam materiam carnis dC pin^uo dinis.fecuda ibiLScdaHa.lTcrtia ibiLEt caro quidemt-1 Hnmodicitpoftea»iiormatofoetu &membri9 formatis m ex fpermate generantur,fanguis qui feparatur a muliere tpe meftruoiji fit nutrimctu foetus 8C membrorum. Scien dum primo per fanguinem meftrun intclligit ut fupra {a> ^T^/I? ^.P^"*" ^ mulicre periodice de menfein menfem ex/ Pelti,lnultiplicatur autem ifte fanguis i corporc, mulieris ad nnem gnationis dC nutricationis embrionis , quod no tn 01 §tate oibus mulicribusacciditmcnftruatio,fed folumin sfitatequafuntfecundabiless.Similitcr ncc cft idemtermi^ nus mceptionis 8C defedus menftruationis in oibus.in qufV Duidam.n»citius,(X:in quibufdam tardius incfpit, Sc fimilic' aciintt fecundum uarias complcxiones naturalcs cS^ regimi na ex quibus accidit muliercm una altera elTe fecudabiliorc, Srnfe f'"'- Scicndum fccudo q, qptucuq, fanguis rartesT-"^^'^^^ Kh SIIT"'"'^'^"'''^^^^^^ pur:. &laudabi> les ab hepate 8c natura pucri rectificabiles ,ex quibus aliaue iranfeunt in materiam nutricationis alfn.,^ tge tranfmutantur inlac^parte^^^^^^^^ nanrccflificabilesrcferuant^urrdir^^^^^ fatucxpellunturut Ifra uidcbitur. Tm o L- R i^''" uideturcoIIigiq,anteimprcgnationemp tio De quo in dubrjs litcralibus. nora rlhT bikcrconccdipoteftaliquammuli^^ rumgtatumnaturalitcrfchabcntcmnu^ ncndo muliercm forc cholericam ,utcntcm rc^m n ualdc ticco 5^cxiccatiuo multum fupcrfluitat« rr»«n\v. n.fatisprobabiIcenullamabStS^^^^ ns.fat fim, iterprobabilc cft ah^ aliam muliercm continuo S»^ant,&:crit nutrimeta augmetasipfem. «1 ?uatSp?;|^^^^^^^ fanguincm fpcrmaticorum ^^'•^"^«i^arum ^^^^^? ^""^ ""trimetum ncrationiscarnissj*^?.^."""^ nutrimcntum 8c materia gc '••avis tx mcmbrorum fDe.«: . *i*8'^entansipfum.Cfc«t5?J^^°'"'"'^^^ o - ^conucrfiohuiusfanguinis J^^J^^^^-^P"*"^"^^^^ ^^^'"^3 ' «wembrorum 5c 9 uirwtc fgma^ D O a V* 47 ti8 marcuIi.Si ucro poft corum fbrmationem Sc animatio' ncm fit a uirtutc digeftiua illorum mcmbrorum praeparan^ tefibi materiam pro nutricatione* Aliapars ems cft quaenon nutnmcntum fit adhuc,(cdeftcouem'cns ut coagulet adimpleda loca mebroru primoru uacua dC fit caro c t adeps* Declarat quoad fecundam partcm,in quam diuidit fan> guis.Et dicit q> illa alia pars fanguinis quae adhuc non fft nu trimcntum ahcuius membri eft conueniens adhoc vt ffat materia gcncrationis carnis adipis,6<: pinguedinis, quac de> bent replere loca vacua primorum membrorm .i. vacuita tes cadentcs intcr prima membra.i» fpermatica. Sciendu primo q> in hoc fimul notiffcat materiam generationis car> nis (S!:pinguedinis &ctiam nutricationis.ifta enim pars pri> mo fubrjcitur pro gcnerationc horum mcmbrorum ,deindc pro nutricatione. Sciendum fccundo q» vt colligitur fecu do dc partibus animalium.naturain formationc cmbrionig opcratur vt pidor bonus qui primolincat» Sccundo vacui/ tates cadcntes intcr lineationcm coloribus rcplct.lta natura in principio lineat formando fpermatica.Et quia intcr fpcr> matica formata cadunt vacuitatcs , illas poftea pingucdine <&:carnereplet,taliter vt cx hac rcplctione refultct dccesme brorum ffgura 5^compofitio. Etahaparsciuseft rupcrfluitas,quxnulh' ha rumduarumrerumcftbona,&:remanct ufc^ ad hora partus qua utpote natura fujgflua cxpcllir. Declarafq^cum ad tcriiagtcm fanguls dicens , c]^ alia eft parsfanguis,quaenulli harumduarum rcrume bona.f.ncc gcncrationi carnis ncc nutricationi , vel augmcnto fpcrma^ ticorum,ct ifta eft fuperfluiras impura q remanct vfq? ad ho ram ptus & hanc natura taq^ fupcrflua cxpellit. Scicdum licct hg c pars fit fupcrflua,in cius tamen cxpulfionc cofc^ quitur natura aliquam vtilitate , ^ quanto lubricat fatu dC vias g quas dcbet ffcri exitus foetus ,3C fic facilitat gtii.Et io mrtu diff^icultat gtus fi illgfupfluitatcs,q ad hora gtus rcfcc uari debet aii horam partus per notabilc tcmpus expciUnt* Cumqucinfans parturfturfangufs quemip^ fius hepar gencratjhuius fangumis uiccs fupplct a:generat exeoq^ab illofanguinc gcnerabat. Declarat quantum ad quartam partcm fanguinis iamcff 8C in fumma vult ,q» poftq^ infans parturitur, mcbra in> fantis nutriuntur cx fanguJc ,quc gnat hepar pucri,& fic fan^ guis qucmgcncrathcparpuerifupplet locu huius faguis»i, (anguinis menftrui:quo ad partes illas , cx quibus membra pueriinvtcronutricbantur.Sediftc fanguis qucm gencrat hepar pucri,generatur cx eo.f.nutrimcnto quod gcnerabatur abillo.f.ex illo fanguie,quafi dicat ille faguis quem generat heparpuerigcneraturexladcmatriSj&lac matris gcncrat cxillofanguincXmenftruo.EtinhoccxpIicat quarta gtcm fanguis menftrui,qux tcndit ad mamillas 8C conucrtitur in lac,cx quo poftca gcncratur fanguis in puero* Etcaroquideexfangumc gcncratur (pffl^j qucm caliditas ct ficcitas coaguIat,adeps uero cx eius aquofitate&runduofitategeneraturqua fri gi'ditascoaguIar,i'deocpip(am cahditas refoluit* Notiffcat nobis appropriatum agcns 8C materiam tacar/ nts $ pingucdinis,dicen8 c]^ caro gencratur ex fanguinc fpif/ fo,que coagulauit caliditas 8C ficcitas 8c pingucdo fiue ado ps gcncratur cx vncfluofitate dC aquofitate fanguinis quc coa gulat frigiditas,cuius figml e quia adipcm calidf tas rcfoluit, Quicquidautcmacalidorcfoluitura frigido coagulatum e quattomctheo^Gircahanc lcdioncm plur» cadunc dubia gnatiois Arirto, Mar, P R I M L C A N. Dabia ♦ Iltcratia* Pri«ium»vtrumanimpregnationcm fitncceflta^ rium mcftruationem prgcedere^ Videtur enim q» fic ex mo loquendi Aui.in illa parte,Pofl:ea fanguis , qui tempore mc^ ftruorum a muliere feparaiur ^^^c.Item non fit coticeptio fi concurrentefpcrmatemulicriSjUtfupra, fed gno fperma> tis praefupponit menftruum tanq^ materiam cius , igit 6Cc^ Oppofitum videtur docere cxperimentum Jmpregnantur enim mulieres aliquando in vndeclo aut in. 1 1 .anno ♦ Inci> piunttamenmenftruari circa fecundumfeptcniumj» circa i4.annunKquinto dehyftorrjs.primocap» Item dixitmihi quidamfidedignus.f.Marfilius defanctafopliia fe vidifte Papi? puellam pregnantem,que erat precife annorum octo, Ec Marfilius fcu gentilis fatct fe vidiife mulierem quoe niiq^ cmifit inenftrua ,pluries tamen impregnata tuit et prus fuos ad luccm cduxit* Secundum dubium» Videtur q> embrio non tantum nutriti poifitfanguine mtiftruo , nec etia adeps &:caroexillofanguinefolum nutriri S^^generari.Nam poifi bilecftimpregnari mulierem temporc , quoipfa eft a men^ ftruis perfecfle mundificata , fedhocpofito non nutrireiur embrio per totum illud tps cx fanguine menftrualijmonu^ tri rctur cx fanguine optimo mulieris. igitur SCc* Tci-rium dubium.Perquem modum nutriatur foetns in vtero exfan^ guine iam dicflo , ct quare non ordinauit naiura ad ftomachu pucritranfirccibummafticatum amatrc, exquo ficret ibi chylus&fanguisinhepateciufdt\Itcm quare ordinauitna^ turafanguincmmulieruminhcpatc carum genituminve^ nis vlterius tranfirc ad hepar pueri , 5!:poftea jn venas cius, cum fufficiant fanguini tres digeftioncs» Quartum dubifu Videtur mclius fuiffet naturac illam tertiam partem fan guIs,queeftfuperfluitasomnino inutilis paulatim expelleic c^ipfamvfqjad horam partus referuare,nc qualitatc praua Ixderctembrioncm.Item haecfupcrfluitas in venis retetano prohibetur a natiira quin faciat magna nocumcnta 3C Ificiat inembra . igitur multo magis ipfa aggregata invno locoin quo non ita poteft a virtutc rcgulari» Quintum dubium» No videtur q» materia appropriata carni dC agens apropria^ tumfintconuenienterafliignata.Primoquia fanguis fpilfus cft fanguis mcIancholicus,qui non cft proportionatus gcnc^ rationinec nutrimentocarnis fcdmcmbri mclancliolici Jtc hocagcns appropriatum cftiriconucniens.Ccaliditas cu fic^ citatecaro.n. coagulaturafrigido. Sccundo dcgcncrationc animalium. 1 1 .cap. cuius fignum quia ab ignc difibluit vt in fcbribus iiqucfadiuisJtcm dnium carnis,vt habctur fc/* cundo complcx!onum.2»cap.fignat diiium caliditatis ct hu fniditatTS,i5^ per confequcns non fft a calido dC ficco. J>ex> tumdubium cftdc agentcappropriato adipis ,quia gnans carne&adipemcftfpcrma, qao igitur potcft fpcrma vna partem digererc /anguf5,qupconucrtitur in carncm 3C calc^ facere,(S^ partem ac;uofam 8C vncfluofam infrigidarc,no.n» videtur hoccffe posfifailctltem circa cor rcncs dC mcmbra calidamultumgcncratiiradcps , vbinon apparct aliquod dnium frigidi congelanti»' tlrcm non videtur cp difiblui a ca lido fit fufficiens fignum rcs fit coagulata a frigido ♦ Ncc videtur omnia a frigido generata a calido difibluijquia caro diltoluitur a calidOjcS^ tamennon coagulatura frigidofeda calido.ctiam pili aut nerui coagulati funt a frigido, 8c tamcn non difibluuntur a calido. Ad primum refpondctur 3c di^ citur licet naturalis exitus menftruorum cum alrjs fignis pluribus apparentibusin mulicrcin aetatcpubertatis , puta cleuatione mamillarum^pilofitatc peainis,ut habct ab A^, 9.dchyftorns.prioiocap.cS:ab Aui.p.animalium prlocap. fint figna q,mulierfitfecundabilis, nonramen nccefiario hxc figna nec aliquod ipforum prgeccdit conceptioncm , Ii> cetinpFibusaficedant.Conccdendumetame q> funthmoi figna pro quanto funt ondcntia iam fupcrefic matcriam,no folumpronutrimctomembrorum mulieris neccfiaria , fed ctiam pro nutrimento foetus,propter quod natura iam mato riasfuperfluasexpellitvcrfusmam llas 8C partes matricis, &mam:lla3augmcntatvtfint la^is contenctiux «Si: geno rtciuae»Et cx hoc compraehcnditur naturam pcllcr c matcria Arifto. GaL Arifto» A V I C E N N advafafpermatica&tefticulos fuperfluam conuenthikm in fperma.Non.n.magis follicita videtur derc cfie natura de materia nutricationis de materia generationis. Qiiam^ uis tamen naturalis exitus menftruorum non prcccdat acci^ dit conceptionem fieri. Primo quia polTibile eft muliercm per duos vel tres dies antc primam menftruat/onem conci pere,et fanguine qui in prima menftruatione fuilTct cxpulfus paulatim ad locum conceptionis attrahi.quo pofito patetan conceptionem non praeceirilfe menftruationem, Seciido quiafecundum pfm miilieres qux nunq^ menftruanturftc'' tiles fant.non tamen fempcr nec necelfario , vt.p.dehyfto'' rrjs primo cap.in tranflationegracca . Et poteft hoc fuaderi ratione. Primo quia conuenit mulierem poft completam pu rificatfonem menftruorumconcipere Scin ca •futficientem fuperelTe copiam fangufs,vt inde foetus integre formarr pof fit &adhucnutriri, maximefiponaturq>fitmuPier quaefo lum in duobus menfibus meftruaturfemcl,ponoigicaliqu3 mulieremomninocareremenftruis (&:habere tefticulos cS^ vafafpermaticafortia,<Sc:(5,in ea fit fanguinis etiam tanta eopia cipta eft in mulierem fipnata nouiter puriffcata a men' ftruis,iS:fequiturc|i ifta mijlieretism concipere poterit,acf funt.n.omnescaufoerequifirnc ad conceptionem vel adefie pofTunt, <SC lamen fuam concepiioncm non antecedit men^ ftruatio, vt parer intuenti. Accidit autem muli^rcm aliqua priuari menfttuis perpetuo ♦ Aut.pptcr regimen refoIutiu« i&exiccatiuum excibo5::potu6<: exercitio 3Cc. ficut credic Dianam menftruis caruifie. Aur propter complexionem na turalem ficcam.Autquia licetfueiit in caquo ad membra generationis complexiof(xminina,cft tamcnin carefpecflu pricipalium & habitiidinis totius complexro mafcuIina.Ex quibus patet fine menftruatione mulierem ponfe fanam vi^ ucre per totuui decurfum fuarum etatum propter ratioes fu^ pradidas 8C magis infra dicendas. Secundo fuadetur ide, quiamulierepcruenictcadfenecfiutem prius deficit icafn? ftruatio potentia concipiendi , vt docet cxperimentu.ma^ ior.n.requiritur ci^titas fanguis ad mcnftruationcm manifc-' ftam (J ad coticcpnonem,cufus fignum cft , quia in foemeP lis omnium animalium deffcit menftruatio cxcepta mulicf« 8Ccquz,3C tamen concipiunt,igitur prius deficit quantitas f« quifita ad menftruationem ad conceptionem,^' per con-' fecjuens mulicre pubefcentc 8c ad augmentum tendcnte pti usinca fuperfluet'q^titas fanguinis fufficicns ad conceptio'' nem ad menftruationem 8c fic prius erir potens concip^ re q( menftruari.Hg due fuafiones virtualiter colligi polTu'^' cxdidis.Aijt.p.dchyftorrjs.alle .cap.dum inquiuNatura quidemigiturconceptioncsfiunt poft horum remotioneifl mulieribus»i.menftruorummundificationem,6<:quibufci5'' ci? non ffunt hacc.f.menftrna vt in pluribus fteriles pmancf' Etfubdit,quinimonofactis hisquxdam cocipiunt quibii? cogregatur humor tantus q^tus parietibus rclinquitur pf^ purificationem,$uis nonforas cxiret,&inhoc tcrigit fuafi^^' nem primam^Deindepoteft intelligi fuafiofccunda daf^^^^ iungit.Et factis adhuc quaedam concipiunt pofterius.i.^J^^ cientibus mcnftruis adhuc quxdam concipiunt , quia ta»^^ yt in pliirjbus non concipit mulicr nifi prxccdente mcfi''"^ tjonem,fo dicit Aui.cf» fanguis qui lempore mcftriiori^^^f' • Ex quibus patet cp gno fpermatis non praeccdit nccc^^ari'^ menftruationem inmuIierc.Non.n.mirabilcmagnum f^^l in muliere aliqua in principio pubcrtatis reperiri^quantita^ fpcrmatis fufFicicntcm ad gencrationem, ^tiicunq; 00^""^ multiplicatafitineaq^titas fanguinis fuperflua expclf^"'^^ per mcnftrua,quia fortc pcr cxcrcitium confumpta cft 1 ^ phlcbotomia aut fluxu fanguinis narium euata , aut ^^^^^ j| bct tcfticulos 8c vafa fpcrmatica fortia ad trahendum ^ ^erendum materiam vtilem pro rpermate,& habetfan^^^^ ncm bonum no fupcrfluum in quali immo fortc ncc 1 <^^ * Ponatur igitur cp coeat 8c cocipiat.Et patet q> virtutc fp tnatis forti cxfitcatrrahetur ad locum gcnerationis ^^"5^^/ ptionis fpcrmabonum &fanguis bonus in quocafu bigcndum quin producetur foetus bonis fanguinis pauc fupcrfluitaium, cff ftcfii ii i». 'iecil] de ftfttf ^ cfi? ic« ftcfil' J9 tisVi ti9« io 0> :ri }U tn of fo s: ta icf [l^ ja til lic 'P ii/ ?, i2 a^* c/ :1> te ti (i^ ri oc fif ra 11 iJ'' 'f/ il et t^ in ]a ut 3^ di c^ 1/ F E N. K |upcrfluitatuin,quia fortein tota fua xtatc non varblarctun tt poteft poPitas huius caf ts colligi, 2 oaerttj.cap.de vtilita> tefeudeniulcitudmedefiderit. Etcxhoc tanc^ cx funda> mctito patere poreft rnfio ad fecundum dubium , Concedic wim cp non tantum ex fanguine menftruo iam dido nutri. tur tatus,nec etiam ex eo folum gnatur adcps 3C caro, 5C vi detur probare argumentum tadum in dubio, 3c aliqua etia lacta in forone preccdentis dubij,(ed etiam cx fatigutne pui o bono mulieris .Concedendum eft tamen a> fecundil plu rimum nutrnur foetus (Sc^generatitur membra iam dicfta ex languine illo menftruo,qui periodicc fi non ca*ct impre^^na^ tio expelleretur^Caufa autc cft,quia vir tus mcmbrori^ma^ tri< c^mm poteft pro fe retinet fanguinem bonum 3c rela^ xat fangjincm pcriodice expellendum» Nota tamen cp li> cet fangu.s qui periodice aptuseftpermenftruationemex pelh.S^ fanguis qui attrahitur ad embrionem nutriendum ec tormadum fint idcm ,diffcrcnter tame & fub diucrfis difpo/ nibus mouciur fanguis ad cmbrionem,&ad extra dum pc> nodicc expellitur»Primo quia mouecur ad embrioncm attra hitur cominuc ^ paulatine,continuc quidem ficut continua cft neceititas reftauratiotns auc gcneration s.paulatine uero quia fi fubito magna cius quancitas attraherctur pofiec calo' rem naturalemembrionis fuffocarc^ cxtiguerc,fan'uis ve roqaimenftrualuerexpelliturpcriodicedemcnf^^ aut m duobus menfibus fcmel fimul effu.iditur 3c in magna quantitatc fubito Sccundo quia fan^uis qui mouecurad cmbrionem actrahitur pd.geftus 5C rcc-lificatus^qui vero cx> f.no ^j^."^^g'^^^^^"P^"^*No igicur imaginandum cft q, ftngu,squiactrah,nirademb.ionem alcerccur fic tant^ ftruorum,tumqu,apauUtimattrahitur5^ rcdificatur tum r ""^"^'"^^«^'^^^^ fimulin venis S^^^^^ Sun.tta corruptus attraheretut inficcrct fcctum. Vnde ^ ciui tia quarti^cap dc Uo« ^ P ^ l'^ to^map^a^^ poft completam mundificationem i^*?^ ^'^ ^'"'^* ' dum plurimum mundr^ Sffo^^r ^""^ ^'''^' .<lificationemfc«punficacion m J^^^^^^^ abundarnilTimr^Vnde^Sl^cu/^^ varioIantur.fecundiauteStum^ ^i"""'""' P^^^^ lancur.Et^tocritmuIiermTn^^^^^^^^ vario. erit magis infectu, fcttu fmrf''"^" tritur ex fanguine bono & nu n ? formauir nu. i"fedo5^maIigno Sl^^^^^^^^^ ^''^'^ ^"^"2"^"^ to,vtvirnonco%atc^XuQ^^ Poftmenftruationcm,inquotcm^^^^^^^^ t^^nguinis infccfcionem rcmota3 p''^";'^' '^^^"^ 3Ccidicquandoq^cxuiro&:muIicrcrobrff?^r"M°-""^' ^mis boni 3C bon^c complcxionT/I?.,"^''r^^^'"^''^"! ^^gi D o a V» 48 J«inis boni Sc bon^c complcxionis Z^^^^^^^^ ''^^ ^f^^um&inimundum.Econtravcro^^^^^^^^^^^^ ^^^complcxiontsgcncrarifcctumfarr^un^^^^^ »^^cillcs. l^^^^SZ'^"'"^''^^^^^^^ fuifTc faAr "1""^ v^^o contingit proptcr focn,«; - " tmgit»n.virtute^ «iris CnZ rupcrarevirtute^^"^3^i"am membrorum matt^r^S^^ cibimulieris&^ bonum fanguincm a"tr..?"'P^^'''°"l' ' mcmbra ta,T,en fut telaxantquarcnutrhu^^^^^^^ c,t 5=:c.SimiIiter comino-^"" fanguine infccto , 3c fic infi> 3ttrah;tfcctuscX:malum rlr''"''' '^'""'^ ^^^^^' ^^"guine «^aledifponiturmaterfcui inffcitur autali^n^g ;"8it mulicrcm hntcm fan^..*"'"^'"'" * P'''^^^' '"^^ Con. 'nfedum^Quiauirtus tT^'^ infe(5lum non parcrefc^ -nouinem putun, a;. bonum attrahic fiius. I nfciftum vcro rcIinquit»Exhoc«n,c]^ vidcmus prxgnatcm impinguari 3c fieri carnofam»non benc poteft concludi bo/ na difpofitio foetusjfed potius ccontra» Non mirentur igr iuuencs medfci nec pro omnibus occultis fugiant ad celeftes afpectusjfialiquandomulieremrobuftam viderint produ> cerc foetus debiles etiam ex viro robufto. Frcquentcr ctiam econcra refiftentia membrorum macrisfurripic nutrimentil fcx:tui,;5c: rcddit ipfum imbecillem. Econtramulier fatisdc- bilis ex viroiobufto velmediocri producetfcetum robuftil proptcr caufam oppofitam» Contra,quia tunc fempcr mc lius clfetaliisparibusmulierem debilem efie robuftam, Neganda eft confequeniia,quia contingit in muliere robu^ ftafupcreirebonilfanguinempro fe 3c pro fcetu.Etmul^ tae alix concingencix mueniri polTunc hic. Ad tertium dii> bium dicitur cj, venae fecundinx func concinuacar cocylidoiV cundin^ bus matricis ex vna parte,& tcrminantur ad vcnam umbi^ licalem exaliaqugtedicad hepar pucri,deinde diuidit g vc^ nas cotius 3C diftribuicur membris pueri^Caufa autcm qua^ rc l:uit necelTarium fanguinem hunc tranfire ad hepar pueri cftquiafangijisillc vtplurimum cft crudus 3C indigeftus' Itcm ^uis eikt bcne digcftus in hcpatc et venis matris,quia tamcnaliud eft tcperamentum mcmbrorum pueri 3c aliud matr,s,alKer pparatusdebeteffe fanguis nuiriturus mem/ bra c,us,3: ahcer nucricurus membra matris, vnde oportuit ipfum ,n hepate 3c venis matris dearticulari 3c perfici 3c fifr in ven,s eius. Caufa autem quareordinauit natura nutri^ mentumpueritranfireadhepar&nonad ftomachum p6c efte niulf.plex,primoquia calorifoctusconiungituriiumidu multum caiorem eius obtundens, vnde non fuilfct calor i co aptustranfinutarc,nifiobiectum faciletranfmutabilc ficut cft fanguis.Secudo quia ex cibo in ftomacho digefto plurc* tSc:magis grolfx rcfecantur fuperfluitates c|;ex fanguine.Nc igiturtemporeimprxgnaiionisin vicro aggregarentur tot &:tamf?dgfuperflcjitaccsordinauitnacuraad fcetum folum fanguincm actrahi 3c non cibum. Tertio necil pcrturbarcc autdeftrueretappetitusftomachimatris deffcerct fcctui nu/ trimentum» Ad quanum ia patet refponfio ,Quarcrcfcr> uatur ifta pars ad horam partus,quja.f. partum facilitat Sc quia forte cum ilh aliquid vtilc quod attrahitur a uirtutc mc brorum fatus commixtum eft . Etdicitur vltcrius q, calor nanirahs foetus coicatus fecundinae regulat putrcfadionenj prohibet ,n hoc fanguine,nifi fuerit ex fe ualde corruptus 3C incptus rccnhcatiotiT . Tunc.n.quandoq^ fcccum inffcit nift eius virius Kierit valde fortis,^ rccipit mirabilcs modos pu trefacnonis.cx quibus etiam cx co generantur diucrfa aialia utfcrpcnics,bufones,(&:fifiaanimaIia. Adquintum dic8 o dil cp pcr fanguinem fpiflfum intcllrgit Aui.partem fanguis grolTamrefpcctupartisurtctuofacaquofaccx qua gcneratur ^P*^^"* adeps<Sipingucdo.Non tamcn voluir q> eflfet fanguisfpif fus rcfpccru fanguinis mcdt©cris,aut q, clTct fan^uis melan> dioIicu8.Etcumarguiiurq,agen3appropriatum carnis n5 clTcf conuenienter all,gnatum,quia caro coagulatur a fi Ido vcfecundodcgenerationeanimalium.cap.,uDrciturc^n6 Arm. diftinguit Aui.carnemfib icontra pinguedinem ,autr>car/ ncm intellexit illud unctuofum 3c pinguc quod carni cSmix tum eft.tale.n.cft a frigido coaguIatum,&: idco difi-oluitur a calido ignco,ficut habet videri in alTatione carnium.S'i autc febres seliquatiue difioluunt carncm propricdfCtam,ifta no cft difiolutio oppofita coaguIationi.de qua in propofito !tcl> ligitur. Ad aliam conffrmationem , dnium carnis fignat do> minium humiditatis.igitur no coagulatur a caliditate 3c fic> citate.Negandacftconfcqucntia.licct.n. ddminium Carnig figniffcet dnium humiditatis:ftat tamcn carnem ficri a cali/ do 3C Ckco rcfpcctu cius a quo fit pinguedo. Ad fcxtfi dicl t ur cp fperma fua caliditatc poteft coagulare carncm 8c fuD> fluum humidumeiuscxiccarc.partictiam unctuofie darc dc modum mixtionis quo mereatur formam pingiredis a t>o/ ftca a frigiditate radicalium infpiffatur,^ ad forma pinguc. dls rcducKur. Agcntc ig.tur fpcrmatc in fanguincm , cx quo gciKrati dcbcc caro pancm fpHliorcm itifpifl&c digcrendo, P R I M L C A N. humidum et fupnacans viiLluofuma frigiditatc fpcrmati/' coium infpiiTacur.Et lic videtur c;^ nori fic pinguedo de prin Arifto. cip.ili intentionenaturaEficutcarOjVt Ari.quinta problema^ tum. i f .problemate. Ad aliam conSrmationem dicitur , q» circa cor multiplicatur pinguedo a frigiditate capfulae dC ae/ ris frequenterad locum huncattracfli,licet videatur Aui,ali ter diccre.fecunda primi.cap.de Hgnis Compronum. Ad vltimum de pilis 3^ neruis dicitur, nerui otTa 3C pili 3C ta^ lia calidoformatafunt.Genita.n.funthecmembraa calido alfante,quod per viam refoPjnis ea infrigidauit . 6C t^liter a frigido infpillata non oportet diilolui acalido. Mcmbraautcmqaseex fpcrmatefunt creata cum folatjoiiem coiuiniiitans patiuntur certa continuitate, nonreftaurantur nifipauca exeis in paucts habitudtnibus, 5C in gate pueritiac ficutoflra&:rami'uenarumparui.non enim ma gni neqj arteriarum .Cijqjenim aliqua eorum pars feiungiturnihillocoeius nafcitur . dC hoc quidetn Cuiu ofTaSi^nerui.llIauero qu^cexfan guinefuntcreata renafcutur poft perditionem fuam , SC continuantur tali fubftantia qualis fant ipfa ficut caro. Ponitquadam comparationem intcrmcmbra genita ex fpermate 3C ex fanguine.Secundo tacite remouet dubium.fe cundaibiLEtiftud quidem.l Dicit primoq>membraQ funt creata feu fada ex fpcrmate cum patiuiuur folbnem co tinuitatis non reftaurantur certa cotinuitaie^nifi pauca cx cis paucfs habitudinibus dC in actate pueritig ficut ofla 3Cpm rami vcnarum.rami.n.magni vcnarum cS^artcriarum,fiuc parui fiuc maj^ni no regnantur.Cum.n.aliqua pars iftorum feparaiur nihil loco eius nafcitur, 8C hxc membra funt ficut oflfa '3C nerui. Dicit fecundo de mcmbris gencratis cx fan guiue ficut caro,q> non deperditur aliqua pars corum , renaj fcitur 6C continuatur tali continuitatc quali pars prior crat co tinua. Scicndum primoq^percertamcotinuitatcm inteP ligit cotinuitatcm naturalem qualis erat primo in membi is antefoPonem,quam appellatcontinuitatem primeitcniiois, quia.f.primo intenditur a natura,aut qu;a fibi primo debec intentio;S:ratioconttnuitatis,continuatur tamenfiue aliqn coUigatur membrum quodam humido vifcofo fuperuenictc circunligante vnam partcm folutam cij alia,ut non ampluis fcparentur,^^ hec fubftantia circunligans vocatur porus far coidcs,arabice vcroorosbot.Hpc autem rcflauratio fiuc re^' continuatio dicitur rcdauratio fccundp intcntionis.Pri*""^? enim quod intcnditur a natura poft fofonc continuitatis me>' bri eft prima continuatio,quam fi confequi non potcftintcn dit fecundam, vnde membra fic continuata dicuntur conti^ nuata per viam fccundx in/entionis. Scicndum fecudo c;^ i nter mcmbra noftri corporis inucniuntur extrea 3C mcdia i facilitatc 'SC difficultatc reftaurationis poft eorum diitofonc. Qj^igedam.n.cx naturafuafunt diflFicillimeconfolidabiliaos^ reftaurabilia vtofla.Qugdam faciUime vtcaro. Q.u3cdam medio modo,vt nerui,veng5^ cartilagines,& huiurmodi.Ec iftorum quedam declinant ad latus difffcilius,vt chartiiago. qusedam ad latus facilius,vt pamiiculi 3c nerui^&c.CoUigic hgc diuifio quarta quarti.primo cap.^qmnto dc ingeniola> nitatis.6eprimodefpermatccap.i5* Scicndum tertio difFicuUas rcftaurationis vcre poft fofonem continuitatis in> uenitur i menibro propter multas caufas.Pf imo merito di^ fponis naturatis membri,vtduritiei,ficcitatis,<&:calorts na> turalis , 3c virtutis rcftauratiuze debilitatc ficut in ofte.^ Sc> cundo ratione difponis annexcaccntarr naturali, ficut e moy tus in pulmone 6c in artcria.aut rcs cadcns intcr partcs folu^ tas ficut humor ,aut fanguis ficut in vcna aut aftcria , aut cidens confequcns foroncinfoncmundeprouenit mors,vt inrolutioiiecarnis fcupartiscordis.aut contra<flio partium Cotinui tas cerv ta quid. Porus farCoi^ des vel orosbot quid. MebriJ reftaura bile tri^ pliciter. Gar. Reftau^ rationis difficilis ca mul> tipfr» A -V I C E N N folutarum 3c clongatio ipfarum abinuiccm , ficut in inciiioc mufculi autchordae.In propofitoautem.Aui.tetigitfacilita^ tem 3C difficultatem continuitatis mcrito difpofitionis natu ralis membri das alias intelligerc.Contfngit.iualiquod me^ brummcritofuf naturalisdifponis eefacUius reftaurabilc, merito aiit fupaccidentalis difponis ffcri difficilius rcftaura' bile. Sciendum quarto caufac ex quibus fpccialitcr rcd/ ditur os vel aliquod membru fpermaticu difticilc rcftaura^ bile funt ficut durities 3c qug mcbri duriticm 3C tcrreftrcita tem neceiraiio confequuntur.Ex hoc enim q> mcmbrum du rum eft fequitur partes folutas adinuicem difficultcr appH' cari.raro.n.fit in re dura foro fine partis depcrditionc .Simi/ If ter ad duriticm fequitur ficdta3,(5<: ad ficcitatem difticuhas reftaurationis feuinuifcationis partium continuandaru,quia talisinuifcatiofitperhumidum.Itcmad talem duritiem»^ tcrreftreitatem fequiturfrigiditas compIexionis^Si^debilitas virtutis naturalis in rcftaurationc.Etiam quia oe membrii nucritur ex nutrimento fibi proportionabiIi,oportet talis me bri nutrimentum effe tcrrcftre& durum 3C dilficulter attra hibUe,cS:diflFicilctranfmutabiIe.quibusomnibus conmdii refultat diflficultas maxima reftaurationis . Et quia in xtate pueritig mlor c durities 3C minor Cicch^s,3C minor defectus, faltem quantitatiuus caloris naturaUs ,ideoin pueritia fatis principio generationis propinqua poflfibUis cft hmoi confo^ lidatio,pr3ecipuc in complexione temperata aut fanguinea a temperamento modicum rccedentc.unde tertio techni*MoI le enim puerile ^j^c.Scd de hoc plus in dubijs. E t illud quidem quod eftcreatum cx fangu^ ne, in quo adhuc ufrtus exiftit fpermatis, dum nondum inter ipfum &fperma tiempus inter^ ce{ritninparuum,illud membrumquando tol^ Iitur iteru nafci poteftjOcut dentes i'n actatc pue^ ritix.Cum autcm languis ad aliam conucrfus fucritcomplexionemnon iterum rcnafcetur. Tacitc videturquoddamdubium rcmoucrc.Eocnim dentes videntur membra fpermatica , 8C pcrditi rcgnantur non videbaturdicflum Aui.fuiiTe vcrum. Hoc igicur remo/ uens dicit cp dentes n5 funt gcniti ex fpermate fed ex fangui nein quoerat uirtus fpcrmatis,&:idcoquandointerfperiTia ipfum 3C fanguinem irtterucnit puum tempus,quia in iUoia guine adhuc referuatur uirtus fpcrmatis,fi gdantur regnanc ficut in pucritia.Cum autcm fanguis conuerfus c ad alia c6j pIexionem,nec amplius virtutemfpermatis retinet fipda^ tur noii regnanturr Sciendum q> Aui.in fuperficic mcbro^ I rum videtur vellcq^materiagenerationisdctiurafit medis i quafi per participationcm inter materiam gencrationis fp^^ maticorum &carniformium ♦ Et idco vi^r dentes membf^ quafi niedia inter carniformia 3c fpermatica.ConueniiJt cum fpcrmaticis induritic <SiaIbedine.Conueniunt auic'^ cum carniformibus in poflfibilitatc regnationis poft eorufl' deperditionem 3c ct participant fcnfu aliq, in q faltc a na^^ raoftls feparant.Et de hocfatisvidebit indubijs literaliby^* Et dicemus etiam qjmembrot^ Centicnttii^ mobilium pleriicp motus & fenfus fimul p^^^[ cipiumeft unusneruus, &: pleruq^ feparanW^? S^^erit princtpium cuiufcpuirtutis neruus» Quiafupraporueratquafdamdiuifioes gnalcs f^^^^^^ nunc ponit quafdam diuifiones fpecialcs. Et diditur m ^ tuor ficut illg diuifioncs funt quatuor.Partes paten^* r^^c dicit q> membrorum habctium fenfum ct motfi qupda ^^^^ qux rccipiunt fcnfum 3C motum per idcm principiu"i; • uum.quedam vero funt qug pcr diuerfos neruos rccipiu ftim 3c motum.ExcmpIum primi.ficut mufculi ^ p cipiuntfenfumtactus& motum voluntarinm pr««^>P J^j^ Ulos neruosjcx quibus poftca eum ligamcnti viHis ^ ' tuuntur nti< fenl rno ^liin, ^be, munwrciK)fds,nec apparetade aliu3 nemus; acutefenfutaAus5::fimiIitervidet 3c peralmm voIunta> h.k A"'*'^''"'/"^?^^'^''"' '"^^^^^ P^'- alium ncruum labet tadum perfecfiiirimum 3c per alium motum volun. tanum,vt infra videbitur. Sciendum hic primo q, per Mebru ^]''^ '"^^^l'g't exteriorem A pcr motu intelligit mo. nticipat voluntarfum,cuius principium funt nerui. Sdcndu fenfu i-C"ndoq,membroiji quibus competit fenfus 3c motus motu ^"3c^am participant fenfu 3c non motu voluntario (jcut ca dupff, gmgiuarum & auris.& fimiliter intrinfecum auditus or. ganum.CLuaEdam vero participat fimul fenfu 3c motu vo Iuntario,vtlabia lingua & vniuerfaliter mufculi» NuIIum autcm repcriturmembrum folum motu voluntario parti^ cipans/cilicetfinefenfu^quiacum motus voluntarius fic perfecflio ponrertor 3C fenfus fit prior non poteft motus vo^ luntariusabfoluiafenfu,quia non potefi: pofterius natura abfolui a priori licet bene ccontra^Ex quo patct cb cum di^ xit Auicen.pet allum ncruum efie in aliquo membro prin> cipium fcnfus ^peranum principium motus,non intelle. xit ahqucm ncruum clTeprincipium motus folum . hoc „ cft impo(r.b,Ie quiaomnis ncruus motiuus eft fe^S* ' ^^^^^^ h r r^'" ^'"^••^^'^' Primum. Vide tmuta^^ pofl-bicsfuntcauf^^ lutomf T PT^'"^^ff^?"^Produci,fedabfciiro vel fc ru&Ade^ft -^^^"^ g^nerationi; dcm cft m.^.! ^^'^"^^"^'^'^"^ nutricationis , fed ea^ nis p i^^rdeZ"^^^^^^^^^^^ membrorum 3C generatio. ciensa.cns flc vi^r^^ Similiter adeft fuffi. vel ncruiffc^tlursrqJia^^ «^'^--^ mcmbra,cuiu8 virtus non dcffr ^enuitalia igitur clebetpoS;^,^^^^^ 2^^"^ diflFiciliusvideturos aui neruum r>^V ^^em ^ ^"atisaddupIumveltriES/^^^^ ^"^. . tem olTis regcnerari p J r^T ^ * ^'Snalcm quantita "ci membri pofeft fLrc Lf^ '''"''^°"»«'norem deberha> ^ahbiis pcrfedis qu^m ^mperfecflortimpoftel^ berenalurafol it dn md a^^^^^^^ f in,perfecflis,fedadfai::;cm m^^^^^^ generationcm ex feminc relinq^e^™^^^ bris virtutemgeneratiuam eo^um p?fteo" m "1^"^^ n«»n vcinc3„^^j . .j^ abfciffrs n!^ T ^^^^'■^«io^ "^;5.;n lacertis ferpentibus atoTs'ca^^^^^ u ; P""'« hyrundinum Vxcccat '^^'T'''' S«» capS^V colligitur in lib. de proprTctal '"'^^^ ne. Et rf^-r^"^ ^"tio animalium , capP^de ^V^^' , S^:f^^^^==isi^^^^^ l-P-fealTa^i^X^^^^^ lutam vera contin' P^^^^ virtus naturalis PartcnTr ^are.igituretcJt?hu''^'7^^"^3^e^^epe^ditam^^^^ Qaf, eft membruti, fpel!' ^^^^"§'"^"8 deperditus reftaJra^ Oppofitum fonat littT,!^'^""^'4>deacci.fecundo capPo' conditionahbus in litterr ^^'^^^* ^ fententia nificu* ^ Qim ex quo dcme?^''?^ ^^^""^"«^ ^^"erari , cum fit perfeah,, r""'^^'''^' ^^P^''^"! pofifunt re. Sf^o Producere quCdTm?^" ^'^'^'^'"^ rem totam de ^ - ^'^«"«ri , quod eftcontra cxperimcntum ♦ Item cum dentes fint terrcftriores func etiam duriores ligamento ^chartilagine , quomodo fen^ tiunt dentes 3c non ligamcntum nec chartilago ♦ Item quarripoteft cuius virtutis operatiofit dentes regcnerare quia fi generariux virtutis non minus olfi chartilagines 3C cerebrum debentpolfe regenerari. Similiter vidctur qu6d ligamentumtuncfractumporeritreinteg ari,di: in omni actatcrcgenerari» Tertiumdubium» Q,,ia non vido tur ci,idcm neruus polTit elTe principium fenfus 3C mo^ tus. Primo quia tunc non debuiaet natura fenfitiuos ncr uos fepararca motiuis» Nam exquo vnus neruus fuflFicit ad vtrumcufruftranatura plures pofuilTer, quorum ali-/ qins dcferuilTet fenfui 5::a!iquis motui. lcem nerui fenfi/ tiiufunthumidiorescS: molliores motiuis , infra capitulo deanatomfancruorum. cS:fupra capitulode compiexio- nibus membrorum ♦ 3C fecunda tcrtij , capitulo primo. Et patet caufam quia maiorem foliditatem 3c fixioncm requiric motus quam fenfus . Item quorum virrus 3C compIex!o&:fubftantia;S:finis funt diftincfta, illaetiam funt diftinda . fed nerui fenfitiui 3C motiui funt huiuf. modi . quia alia eft virtus fenfitiua , 3C alia eft virtus motiua , Simihter complexiomotiui eft ficcior fubftan^ t.a,fohdior&tcrreftr,or,&:,„ouere^fentirefuntdiftin/ potcftabfoluiafenfu Sedoppofitum patet experimenra" Primo dc dormicte 5^: exerccntc operationes vigilantiil.Sc cundodemembroftupido:inquofrequenter nullo modo inipcditus eft motus . Ad primum iftorum » Dicit Con ciliatorq>membrafpcrmaticafoIuta folutionemagna aut mediocri,fciIicet notabili corporibus prouecfds setatiue: & prxcipueprauocdifpofitionis non rcuniuntur vnione vcra praccipue ofifa, dcinde chartilagines 3c ligamenta , qux poft charthagines funt duriora 3c tcrreftriora dcinde chor da, poft tunicxarreriaruminteriorcs.deindeneruus poft panniculu9,deindevenx &:artcriac tunica exterior.Etin n.mma ConciIiaror interhGccmcmbra videcponere gra> Comi. duminfaciIitate5(:difricuItatercunionis fccundum maio. nuatio rem 3C minorem terrcftreitatc eoijj.Pnt tii hcc membra fo mcbro/ luta continuari contitiuatione non vcra.f.pcr coniundione rum duf vel fuperligationcm fac^ta pcr poi?. farcoidc , cuius cam di> plcx. citelTcmuItipIicc Pf,-niacftabfccntiauirtutisinforma/ tiua:quxcuancfcitformatofoctu,vtdiciionfum clTcdria. ConciU 45. Sccundaeftdefec^us materiarfpermaticxpcrquafta batmcbri vnitas» Tcrtiacaeftdebihtas mebri folutico» fequcnsfolutionem,vnimpotens fit matcriam attrahcre, Vt cx ca ahquid loco partis deperditar gfiarc valeat. QuaJ ta ca eft innata durities mebri^Et ifte quatuor cag fimul co iundac conftituunt una cam ititcgra impoffibilitatis vnio/ nis cil coditionibus prxdia«s» Et pp oppofitas cas me> bra cx fanguinc giiata foluta vel fcilTa pnt reftaurari» Prio quia non deffcit materia.Secndo ncc uirtus, quia illaeft ui r tus nutritiua carnis etcarnofo^ »iicbro^.Tcrtio nccmultii dcbiIitatcaroppfoPonecontinuitatis,quiacft pluris calo^ ris 3C multi humidi.Quarto non cft duritics inuifcatione cc continuatione^Miibcns. Dicit fecundo q, fi foPo cotinui^ tatis ht parua in corpore infantili bonx difponis 3c habitu' dinis.poPiscft verad:.ppriacotinuatioa<: paruaijj partiir, ut ramoi^ uenai^ minutift"imarum rcgno ♦ Et fcruabitur in hocordocotrariuspofitofupcriusin mebrfs fpcrmaticis. Primo.n.facilius fiet hoc in tunicis ucnaij^ cofequent in pa niculis,deindc in neruis,deindcin tunicis artcrfae intrifecis, poftincordis5::Iigamentis <5«:chartilagibus,(5<:dcmufn of fibus.In hac.n.xtarc s5i:h3bFtudine remafit quida uigor uir tutis informatiug in cordx,&:in foramibus fiue porofitati-» bus mcbroijjfpcrmaticoijjremafitaliqd maa: fpcrmati^-a: cofcruate fcu dilTemfnatx mcmbra ctia talia adhuc mollia funtnecinfofoneraliumcbroi^fadacft dcbilitas dc aua fitcurandnmulalEtperhgcarb^^^^^ f,^5l,^^I, uereinftatiasfaaas . AFr dixitThadcus q,canh quans mcbri gnatj cx fanguinc pot rcgnari , no aut mSTri fema^ Iacob,5,i«auic» Gg P R I M I C A tkiefr,qinauli'tu3 rcflrauratiua inuenit in corporc matciia proportioiiacarn carni ex qua potell regenerari caro» Ncn autem inuenit in cotpore materiam ^portionatam olTi aut altcri fpermatico.sS^ caufa eft quia in carnc no remanfit dc antiqua materia ex qua primo fiiitgenita caro , fed tota flu> xitantiqua6<:ruftentaturtantumodo fupcr noua matcria, undefan^iuis nouuergenitus efc illicarni proportionatus.. Expediebat.n»corporiaialis ad faluadas acT:iones fuas aliqs cius partes eifemollcs facilcctiam tranfmutabiles , fed pro fundanicto harum partium mollium oportuit eircin eo par tcs fpcrmaticasdurasjinquibusfempcr quadiu viuit aial retnanetaliquij de antiqua matcriaex qua primo genita funtjCui noneft.pportionalisaliquamatcriain corporc rc^' perta;5<i idco cum illa antiqua maieria foluitur non rcftau^ rarur:6<: Iimilitcr cum depcrditur a mulio fortiori. Vn con^ cluditq) cum mcmbrum fpcrmaticum fufl:entetur duplici materia.f.antiqua&noua*funt.n.fundamentacordis,idco indigentfemper fiindamcntali matcria habente duriticm fupc^rquaflucntessS^refluentespartcs fuflentcntur. fic q> depcrdita velabfcilTaeius partcnotabilinon potcft flcri re ftauratio. Contra.Primo quia cercbrum eft mollc, immo mollius carnc.igitur fl aliqua eius notabilis pars dcpcrdctur reftaurabitur. Item quia cadcm eft materia gcncrationis Arifto, ^ nutricationis. 1 .de anima cap.dc tadu. et. t .de gcncratio ne animaliu. i ^ ,cap,5^.4 de geijcraiionc. 2 .cap. fcd in cor pore animalis repcritur natura nutricationisfpcrmaticis^p portionata.igitur 3C gcncrationis. Pro primo dicitur q> li cet cerebrum fit multum mollcjhabettamen antiqua ma^ teriam multum induratam,cui non poteft rcpcriri pars portiona!isfanguinis,ct fic non pot pars dcpcrdita perfede regcnerari. Frofecundodiciturq» eadcm cft vcl potcft cfle ma gnonis 3C nutricationis.f.giionis vnius 3C nutrica^ tionisaUcriusmoautceiufJc.ExcpIigra.Cambium cft c5 ncnics ma nutiicatonts pris.Sc pars ab illoinquanto fupcr flucs eft couenien> materia gnonis altcrius, puta filrj.Qua/ tum autem veritatishaecopinio contineat videbitur in.j. * rrci(ftdru tcdini,ad qucm prxfens difficulias fpccialitcr pcr f :ciet. Alij aliter dicut vt circa littcram tadum cft c;^ cau fx prrecipuxdifFicultatis confolidaiioni8& regcncrationis jn mcbroaliquopendentcBcx naturali difpofitionc mcbrj fiint durltics 3C ficcitas mcbri,cx quibus difiFiclis fit partiii foUnai^ imiifcatio dcbilitas innatx virtutis Sc caloris tiatu> ra! is ineptitudo nutrimemi ad hoc , vt facilc conucrtatur in fubftanriam mcmbri^&magnacius diftantia5(^ clonga tioa natiira membri.Cum igituromnia fimulconiungunc impofl bili? rcdditurrcftauratio,(5<: praccipue cum mem^ brum fpcrir»aticum pcr folutionem multum fuerit debilita tum.cn.n.ofli 5«: cuilibct fpcrmatico fit difficilc aliquid mo dicum,quodperael:ionecaIoris(5<icarum refolucntium dif folutum eft reft3urare,ncc]p illud faccre polTit nifi in tcmpo refatisbngorefpcducarniformiumjVbi oportet pcr po-' rosnutrimentumadminimaeflcdiuifum,ita Vt quxlibct quafi pars memhri nutriendi quamlibet partcm natrime>' ti tranfmutandi attingat,non vidctur q> multo fimul nutri/ meniooccurrcntc nondiuifoad minima 8C mcmbro per folutionem multum,debiUtato5c: nutrimento tcrreftri diffi cilc tranfmutabili a natura membn* mulrum diftate 8C ma ona traijfmutatione indigcnte polTit pcrfectc matcria illa iii parte3 membri fpermatici antccedcntibus fimilcs trafmi^^ tari.Ecotracfticarnifarmibuspropter caufam oppofita, vt patet. Er propter hoc patet in complexione humida et maximenim hoc calida vel tempcrata in xtatc infantix, licet fit difficilcjillud ramen non eft impofllbile» P"to quilibctiftorummodonim bcne fntcllecflus poflit fuftine^ ri. Adargumenta igituraddiK^taantcoppofitum» Ad primum.pcnes primum modum tefpondendi nega> da eft minor.deficit.n.matcria SC agens vt declaratum cft. Sed penes fecun Jum dcficit matcr-a.Pcnes vcro tcrtiu defi ctt agens vt declaratum cft. Ad fecundum negarur ma> ior,immodifFtciliuscft digitale quaniitatc oflfis dcperdita A V I C E N N ;E, regencrare qg os peda/e ad triplum augcrf.Primo quia dr perditoofledcbilira<aeft mulfum virtus,qua os deperditu rcgcncrari debet.Non iic autcm eft deaugmento ficdo»Sc> cundo,quia dum pCi a^ftionem virtutis nutritiua:ctaugme tatiux- nutrimentum alfimilatur mcmbri5,nutrimentum i| ludad m'iiimadiuiditur,ita vtquafiqualibet parrcmnutri mcnti tranftnutandi virtus mcmbri attingat. Sccus autcm cft in jenerationc partis depcrditx.Idco non cft mirum il virtus illa potcft membrum ad duplum augmentarc , non tamen potcft notabilem partem dcpcrdiiam rcgencrare. Q;ialitcr autcm fecundum primum modum oC fccuduni rcfpondendum foret fatis patct intelligenti, Ad tertiu «^j^ cifur negaiidoillam confequentiam.Per idem cnim vel fi' mile concludi pofl^e q? parics hominis dccifac longo tcm^ porc dcbercnt viucrc,quia non minorcm debuit natura hs bercfollicitudincmdeanimaliperfcdiflimo.f. dc homine cpde fcrpente vcl de p!anti8,fed naturaliter in plantis *5<: fcf pentibus vitam&:calorcmnaiuraIcm imprclTit vt decifae uiuant.igitur ita debuit hominis partcs in vita difponere.St militerpcridemarguipoflcthomincm ^d vitae confciuaj tionem non indigere anhelitu vd pulfu,qnia non minus foj licita fuit natura 3CcM in impcrfccftis prouidir vitam pop fcconferuari fine anhelitu velpulfu 3Cc* igitur in hooii'' ne debuit fimiliter prouidcrc. Patet enim quod animalia quanto pcrfediora funt tanta ad partes corum 3C corum g<^ nerationcm5j: vitamplurarcquiruntur.vndcanimaliat»]™ perfedanonrequiruntad gencrationcm concurfus ageti* fibifimilisinfpecie,fedgeneranturpluraa cafuper feVS'' nodicet qiixdam eorum mcdia iincr pcrfcdiora 3C impcf^ fctTtiora vtrocp modo gencrari poffint,vt. 10, problematij' I ri.problcmatc.homo autcm 8c pcrfeda animalia a fibi mili in fpccie 3C generatione vniuoca gencrantur.Scd aiali^ imperfcda abfcilTo capite non ftatim pcreunt , immocofW quacdam poft capitis abfcifCionem longo temporeviuunt» Homoautem5<i animalia perfeda ftarim abfcilTo capi^^ moriuntur,vt.io.problcmatum.uliimoproblcmatc.Etn^ cut ad uitam SC generationcm totius plura requirunttur irt perfedisanimalibusqpinimpcrfecftis^itaaduitam 3c gc^ nerationem partis deperditgaut unitatis folutxplura rcquj runrur in animalibus perfecfiis imperfedis.Igitur no iii* rum fi membra fpermatica aut organica depcrdita,aut iio^ tabiliter foluta in homine no rcftaurantur aut rcgencratuf' In cacro aut laccrta fcrpentibus 3c plantis rcftaurantur ai»' regeneiantur» Dixittamen Haly.J.tcchni. q> caufa pf^ pter quam inplantis renafcitur ramus abfciflus cft inuf'^'' tio materisc cx qua nutriuntur 8C gcnerantur plantae, qu?^* dixit cft ipfaclcmcnta 3C maximc tcrra» Caufa aute pr^^ ptcrquaminanimalibusimperfeclisiam didis rcnaf^^^^^ caude'^^c.eft quia talia mcmbra gencrantur ex fupcrflui^* tc iiutrimcnti aliorum mcmbrorum prfncipalium,ct n5| ncrantur cx materia gcncrationis membrorum radica"|j Et eft fimile dc iftis caudis,qua! rcnafcuntur ficut illucl ^ nafdturanimalibu? de pilis pcnnis unguibus 3C cornibi' quia illa abfcifla regcnerantur.Dcoculis autcm hyruoaif^j^ dixcrunt quidam fabulofum cflc. Ego auic puto q> fo oculo intcgrc a pullo hyrundinis ita ut humorcs 3C tu cx totaliter cuellantur non cft pofTibilis regeneratio ♦ SJ y humoralbugineus qui in quantitatc exceditalios ^^^^f^^/ fecundum magnam partcm autadhuc totalitcr, ^^^^f^^^e returoculus cxcecatus perfcdc,poiTibile eft ut ifi^^'^^* tur. Et etiam in puero conccfiiit GaP. elTc poitibil^^ q^^^^ todeaccidenti» fecundo capitulo ♦ In artatctamenpr da.Immo ut in pluiibus in infantia illud cft '«"P^ .\l,ali$ Conciliatorucrodicitq»natura in produdione a']":^^ perfeaitotumfuum poflfc facitut pcrficiat a Pf^"^^^^^](ii nonitaoperaturin produdionc imperfecfti. ^^^"'^^gnerC confiderans qjperfe^apofl^incmulto temporc P^^^^(o{ fi partes habercnt perfecftas a principio 8C comP^^^^ .^^§^^1 tes 6cbene continiiatas ipfas a principio tales P)'°"" 'fion. impcrfc(fla quantucuncj a principio produ(fta mrfg ^ Nc cip lUt pl< 5' licic Vtrt ^cia Vtrs Pars Hetu P5n P E N. I, JoiruntpcrmaiiCfediu,i<Ieo decreuit in aralibOS imperfev «t'!. m principio non exp.ndere totum tuum poire , fed alia matenamapudfetetinet.exqua infurgentibu$ defeflibus X occaiionibue poffit fuccurrere.Et hf c foliitio licet videac metor.ca,po(Tet tame reduci ad fanum intelleaum. Sed de Neruu PkmuV^^^^aWt^-s-teclini. Ad fecundum dubium prin «'Pondebitur mferius. Ad tertium dubium refpodetur. cipium ►^famittendo primo <j, neruus qui ert princrpium fenfus et duprr, «"otus aut principiil fenfus & motus intelligif neruus per qucdeferturfptisfcnfitiuus&non motiuus ad mebrii '"mT """^'nori""-Secundoi5mittendi5q, toi> ^^du. mentumprofenfueftnaiuraliterpriustemperamenfo pro • «nomvoluntario.dequoeftinpropofitofermo.poteniia.n. voluntariemotiuanaturaliterprsfupponitfenfitiua & no econtra.fed licut fe habet potentia ad potentiam , ita fe ha' bet teraperamentum.ad tcmperamentum:ideo etc.Ex quo patet cf temperamentum pro motu voluntario tam in Ipiri tu in membro prafupponit temperamentum n fenfu & non econtra.Ex quo patet non elte reperibilealiquod mobi le volur.tar.e n.fi .llud idem fit fenfitiuum , guis dabiUs fi pamcula fenfit.ua non mobilis voluntarie. Ex quibus fe e'Sfurf°r'"''°""- neruurmo^us fert,!r^„f 7h krmrmotus:fednonecontra. auarta.adidcmembrum ' ^nfi "^" '"' •^"'^'^ ^'"■"•ais neruis tranfmitti uirtute fenfitiuam & motiuam flc.f.q, per alium tranfmittitur vir^ tu8fcnfit.ua 8C non motma,&: per alium mo.iua flmul cum Pnmuscafus ertvb.aI.quodmemb.umnon indiget folo ^n u taaus,fedet.am vifus vel auditus.tunc.n.debet dilK ^"ft:Sb;:;°''"i^'"^""j'""'^''""^'i^"ditu.s^^ mmu necenvl^ "'^'2"P"^'='S° '^'"^^' ^ fo"i Ua\o fcnfus taXs7d,„li ' -f''"' "°" taip^ mollisquif t pS^^^^^^^^ eft neruus n"s,&Jlcdea'l.js.Efficpa^^^^^^^^ folumaliquamembrarecip uSl''* """" perd.uerfosrecipiunt.PatetfecuSTo f '""'"'^' -> ditabequoveImuIoeundoRZ"m?^'rr'"'° perditus eft fenfus.quia remanTfihi f r '^l""""* " dam dicunt folummodo o" - • " dixitMundinusSSarte',?'?""'''- inierioribus ellet 1«^". Et ex I s oo eli°'''' Vr"^ Q,p, argumeniaadduaa. OO^auiem'!/ Slfu de yigil^ntium exercentk,s Sm ff?''''-'?''""''"' °P^' ^'tttde, 51." ■^''Ponfioad qonem.qua qusrin., . ^''''«ieecientefenfufitnecellariumE"' T™''^'^'''^''™ ««. Paiet.n.a,fenfu&m.,„.!„!""''''''"A ^''''«ieecientefenfufitnecellariumE"' T™''^'^''''''™ «lotus P^et.n.ctfenfu&motupereindem -^^^^^^^S Vira^ :;'i'''^'=''ofenfuauf£returmotusquTafubhtr;''"'" ^fcrius.vbiauiem per diftinflis neruosl^^^^^^^ '"f"' netur. •">"°Po«et.Seddehocvbifupra. "°"''^"a'«"f iUud Pliac J Pn„i. aut uentrecooDerientiii n,f,;"'™'° « " Poniufc^^^ •^eulus, recundaibi, s,^""l^onem mcmbrorum.SecDdo dM ' b--mint^:f-'"™.T Dicitprimocom^it'';^ lopeduscoope^^^^^^^^^ nafcuntura 03.','''' panniculoco^pe:^;^^^^^^^^ '^^«ntrctnquiappcllaturfyphg^ oedcomqu^in^. ^ «^«•igoncutdiaphrapl . ^^^^ ftrnt in ncntre panmculi' onuntur cx fyphac, qui intcrius uentns coopcrit mu(cuIos. Dicitfecundo declarans membra diui/ionis origopa niculorum pedoris puta diaphragmatis 3c pulmonis vena rum Sc arteriaril,quac funt in pedore eft ex panniculo intc^ riori,qui tegit coftas planas.fed origo panniculorum mem brorum quc funt in vcntre inferiori,puta liepatis fplenis vc narumarteri3rum,quaefuntin vcntreinferiorieft ex pan> culo dtdo fypliac:qui tcgit mufculos ventris, Scienduin primoperortumhicnoneflfe intelligendum ortum talcm quahs eft deferentium a principalibus,fed hic poteft appcl/ lari vtarbitroraffiniias&colligantia membrorum adin/ ccm.quorum vnil videtur egredi ex altero ficut minus ex maior?,ficut dicimus panniculi minores habentes colli/ Ifgantiam cum maioribus ex illis oriuntur» Sciendum fe cundoin corporenoftroinueniritrcs vcntrcs fiue concaui/ tatcs.Vnacftfupcriorcontinens mcmbra animata , quse funtorgana vcl inftrumenta uirtutis animalis ficut cerebru cum panniculis ipfuminuoIuentibus^Secunda continet fpi ritualia:ficut cor pulmonem dC diaphragma SCc, Tertia co tinetmembranaturalia vtftomachum hepar inteftina 6C fplcnem 3Cc. Sciendum eft tertio littera duplicem po/ teft habcre intellec^um,Primus cft vt per omnia membra indiff-ercter omnia intellfgat mcmbra intcriora , fiue fint m fuperion uentre contenta,fiuc in alijs^Et fecundil hoc opor/ tet diccre cp piamater 3C duramatcr oriunt a pleura. Se-un/ dus fcnfus eft ut folum fe refcrat ad membra in duabus*^ in/ ferioribus concauitatibus contenta . Sciendum quarto vt paeet in anatomia ♦ Panniculus ventris eft duplcxt Qiiidam annexus mufculis uentris.Alterautcm immcdia te tegcns inteftina.Et fecundum quofdam vtruc^ nomina'' turfyphac.Secundumquofdam veionon» Sed primusfe" cundum quofdani proptio nomineuocatur beliteron.fecij/ dus fyphac.Sccundum vcro quofdam econtra, vt in fuper> ficic vr polTc colligi cx littera^Dicit crgo q, a paniculo mu^ fcuhs annexo 3C cooperiente mufcuIos:qucm Aui. appellac fyphac:oriuntur omiics alij panniculi inferiores, Ab ipfo.n. orit primo panniculus magnus dicflus coitcr fyphac 8c co/ opcriens inimediate intcftina.Et ab illo poftca ali j pannicu li oriuntur,ficut hepatis fplenis venarum 8C artcriarum.Scd quahter hacc uera fint videbitur in dubijs litteralibus, Omma quocp membra carnofe funt» Aut uil lofa ficut caro qux cftm mufcuhs. Aut uillis ca- rentia ficut hepan Ponitaliam diuifionera.Secundooftendit vtilitate me/ bri cuiufdam pofiti in diuifione.fccunda ibi LEt nullus qui demmotus»! Dicitprimoq^omniamcmbra carnofa autfunt villofa aut villis carentia,ExempIum primi. ficut caro mufcuIorum.Exemplum fccundi^ficut caro hcpatis Sciendumprimocj,IicethacdiuifioncmfoIum ponat dc carnofis membris,non tameintcllexitfola carnofa cffe vif Iofa,immo plura alia funt villofa, vt neruofa ligameta 6Cc. Dixitautcm illud vtoftenderct cp ctiam illudcompctitcar nohs. hcicndum fccundo q, per villos intelligerc debc/ mus partcs membrorum ad modum filorum protefas per mcmbra:quae fila quandoq^ incedunt fecundum diametru longitudinis , 3c dicuntur villi longitudinales ♦ quando^ latitudinis 8c dicuntur latitudinales ♦ Sc quandot^^ tranf/ ucrfc capicndo de diamctrolongitudinis 6C latitudinis Sc dicuntur tranfuerfalcs» ^ iiac"*^^ EtnuIIusquidcmmotusfitniGpcruiIIos, Ondit fincm gratia cuius fada funt mcmbra vJIf^r, c.. cundopbatppofitum.fccunda,biLVoIunt^^^^^^^^^^ citprimoq»nuIIusmotusfftt,ifiperviUos:idcofup,^^^ ra^duaafuntmebracun.viIlisvtmcdiantibusTls?uo" mom pcrfownttfrnaturalcs voluntarios autmixtos, bcob,s,i,auic. Gg q Ortu» quid< Vctcrfi ue coca/ uitas tri/ plex» Panicu^ lus vcn/ tris du/ plcx. Villus tfiplcx.' Villus quid. P R I M I C A N, Volantarius uero motus fitcauilloru qui (ut m mufcuIis.EtnaUs ficut motus macrias dC ue" naru.Etcopofitus ficut motus trafgluticndi fit uillis^prqs ^ forma cx fitu longitudims QC htu tudinis tranfuerfionis. AttracSorij uero funt uiU \i qui inI5gftudmeprotendijt.Etexpuiforij uil- liquiinlatitudine tendunt confl:ringences. Et recentorrj uilli qui ex tranfuerfo uadunt* Motus Dicit fecundo pbando ^pofitij moius voluntarius fit triplex. ca viWof^Mpcr villos qui funt in mufculiStSifr 8C naturalis Vt matricis 8C venai^t fit pervillos.Eode m5 motus mixcus cxvoluntario!Si:naturali:ricutmotu3tranfglutionis fit per villos fuos qui funt extenfi fecundu longitudinc 3C latitudi/ iic(Si:tranfucrfummeri.quiainmotu tranfgluiionis necia eftattra(ftio,q villis longitudinalibus pcrffcit , 6C expulfio qu3c latitudinalibus pcrficit fiPr neceflaria eft rccentio, qux tranfuerfalibus villis perficit,vt infra dodrina fequentf de> clarabitur. Sciendum q» Aui.hic innuit diuilionc motuii , in corporc nro contiiigentium. Quida.n, eft voluntarius cj fit mediante mufculo vellacerto vt .pgrelliuus. Qiiida na^ turalis vt motus mrrcis qux elongat ad fperma attralicdir» QjLiida vcro mixtus cx naturali 3C uoUliario ficut motus tra fglutionis cibi,vt in fcqucnti docftrina dcclarabitur.Patet at q> oes ifti motu9 fiunf mcdiatibus villis,vt ipfe declarat in littera,^: in fequenti dodrina magis dcclarabtiur.^ Mebrorum autem quac una hnt taaicTi, ficut ucnarum SC ueficae tres uillorum fpecics adinui cem funt tcxtse. E t mebroru quac funt duas ha- bentia tunicasuiUi,qm in latitudine teduntfem per in extrinfeca cxnt coru tunica, alfj duo in tunica eorum intrinfeca» 1 Hi tii qui in longitudi nef)tendi5c ad fupcrficie magis declinant intrin feca. Qui taliter non creati fuerunt, ni fi ne tra he^ -di 8C expellcndi uilli fimul exifl:ant, immo me^ lius eft ut uilli attrahendi &C rctinendi fint fimul nifi in intefl:inis,non enim multa indigent retcn tione/ed attradione dC expulfione* Mcbru Hxceftaliadiuifioquainnuitimplicite Auic.Etinfum hns tuni ma vult cp mebroijj in quibus rcperit in fuBa tunicalis, qu| ca dii^ dahnt vnatunica,c5(:qdaduas tunicas.lnhntibus afit vna plicir, tunica ficut vefica 6C vcnac oes fpes villoi^ fupcrius nojat? adinuice funt contcxtae.Cil.n.hgc mebra indigcat attractio nc rctcntionc dC expulfione coibus,quae fiunt per tres fpes villoi^ dida8,&: non pnt illas fpes habcrc in diftincftis tuni cis neceffc e eas teperirc in vna tunica.Sccus autc eft inm^ ctis tunicis fucnlt fituati iftiuillijFuit vt uilliattrahedi etvil» cxpeUendinoncffentfimul,quiafcaliquo mo ipcdircntin fuis motibuSjfed neccHariu cft 3C vtilc, vt villi attrahedi 3C retinenditiJongitudinalcs&trafuerfalesfint limul. Dcin^ de excipit dicens,qcf dcra eft circ ve^t praetcrq^ i n inteftis: ga inteftina no multa indiget retentione,fed multa indiget attracflione&: expulfione» Seiendu prio no ce mtcntione Aut.oem ven a vnica tunica hre»FaIIit aute hic de uena arte riali.Sed vulr q» fecundu pPm vena habet folu vna tunicar Scicndu fecudoq) in hntibus duas tunicas villi latitudina les fituant in exteriori tunica,6i: !ogitudinaIes,&: trafuerfa^ les in interiori.Priocia trahes melius attrahit du imediateat tv^itattrahibile. Item ga attrahit fub rone eouenictis illud qcF attrahit. fvAelms eft igit villos longitudinales in interio^ ri tunica ee fituatos.Et pcr ide p j q^ melius cft tranfuerfales in cadetunica fituari,Et per oppofitas cas mclius cft latitu> dinales fiiuari in tunica cxtctiorijpcipue ga hgc funt mcbra Turi mpf caqi drup A V I C E N N indigentia his motibus fortibus,& hmoi fortitudo ipcditur ex mixtione villorulongitudinaliuca latitudinalibus» Etp ptcr hoc ctia villis logiiudinalibus latitudinalibus in tunica eadefiPcotexiiSjlatitudinales tnmagisdcclinatad cxtcrio/ raidC ecotra logitudinales 8C trafucrfalcs ad interiora.^ Scic dia tcrtio q> ifta cxceptio.nifi in intcftinis.dupliccm pot hre intelfm.Primus eft c;^ in mebris hiitibus duas tunicas uilli longitudinales 8C trafuerfales^f.attrahetcs 8C retinentes fint limul cotexti in interiori tunicasquia ficut melius cft attra-' hens fimulelfe cl1 attrado,ita rctinens curetcnto, pra:terqp in inteftis i quibus pauca vr ncccititas trafucrfaliO,ppca pauca aut quafi nulla indigcnt retetionc.Et vt quida dicunt ad illa modica fufficiunt cxtcriores latitudinales, Hxc fnia multu confonat Irx.Et hoc maximc vidct vcijz dc inteftis intcrioribus in quibus quafi non continec nifi fcx pauca.SJc cundus cft,q> in mebris duas tunicas hntibus latitudinales funt in tunica cxtrifeca,trafuerfales ucro intrinfeca,pr^tert} in inteftinis in quibus eft vehemens necelTitas cxpellendi 8C attrahendi ct pauca retincndi,i6 in intriiifcca tunica cum longitudinalibus maxime funt latitudinales 8C non trafuer^ (Jal' fales,ut videturfentcntia GaP.^.virtutum naturalium, Bt dicemus etia (j mebrorum neruoforu cor poraafuifubftanria alicna continentium,alia funt qux una hiit tunica,&: alia qu^ duas. Qux auteduabusconfiftunttunicisnon taliter crea^ la fuerunt ni fi proprer iuuamenta multa, Quo^ rum unum eft multa neceflJitas multar cuftodiac fortitudinisfuafcorporeitatis ne (cindantur ca fortitudinismotuseiusquod continet in cis fi' cutarterise.ScdhieftmuIta neccflltasmultae cix ftodiac in re corporis quod tn cis cft rccoditum ne refoluatur dC cgrediat .RefoFonis ucro timor proucnitcafu^raritatisfiuna habcrent tunica* £texitus timorcftideogghocctiaad fcindcn^ dum eflent aptg.Et hoc quidem corpus quodin cis cft recoditum cft ficut fpiritus dC fanguis qui in arterijs funtrecoditi,in quorum cuftodia ua! de eft ftudedum,&: de quibus timctur ne pro ni hilo rcccdat.SpQsquidcm propterreforonc Et fanguis quide pgfiflura.cx hocnanc^ maxifli»^ timet malum.Tcrtium eft,qm cum alicui mctn bro fucritnccium utfitipliusattradioetcxpii' fio motu uehcmcnti fadum cft unicuic^ earui^* fingularitcr iitftrm finc pcrmiflSone , & hoc cft ficut ftos 8C inteftina^Quartfi cft , qm cii uolut^^ fueritutunaquaec^mebntunicao^oni qu^ ^»'' cipropriafitpraeparata,a: unaquacqp duariin^ OjKonumaccfdcritproptcr copPone ab altcrii^^ opctaiionis copPone diucrfam/uit mclius int^^ eas diuidcrc ficut ftomachus in quo fuit uolutf ^ fcntiendiuirtuteeflc,quodquidenon fit nifi ([J mebro ncruofo»a: digcredi,quod fiPr no fit B mcmbru carnofum. Vnicuicp igitur haru^^^ rumrcrumtunicapofucruntperfe, tunica n^^ uofam uirtuti fenticndi dC tunicam carnofain geftioni.Et natura quidcm intrinfccam tuniC^ fecitncruofam,&:cxtrinfccam carnofam.Fote nancp digcrcntis operatio ad id quod dige»^,^^ Ha eft in potentiam finc occurfu pcrucnirc.Scnt» uero id quod fcntitur non poicft fcntirc niU ^ «iandoeifenfUjUidcIiccttacaus* ^ dupi Dufc Ccn lU8d 4 druplcx Ccrcbri P^nnicu ^ Hacc cft alia diuifio membrorum ncmoforam contincn tium corpora aliena a fua fubftantia ficut cft vena 3c arcc^ ria quf continet fanguinem 6c fpiritum ftomachus chylu» Horiim igit qugdam hnt vnam tunicam folum ,alia duas» Deinde oftendit cas quarc quxdam habent duas,diccs q> habentia duas funt talia proptcr multa iuuamcnta» Primu eft ncccftitas multa cuftodiendi corpus membri in fua for^ titudinCjVt non corrumpatur dC fcindac propter fortcs mo tus quibus fubricitur illud membrum,6^ ppter hochabue^ runtartcriac duas tunicas«Sccundum iuuamentum eft cu> ftodia corporis contenti in concauitatemembri,nc refolua^ lurproptcr raritaicm illius corpori8,autnccgrcdiaturpp corpis cotincntis fcifturam.& ^pter illud ctiam habent ar leriar duas lunicas ne vnica cxiftcntc rcfoluatur 8c cgrediat fpiritus pcrporos,autncfcindaturc5^cgrcdiatur cxca fan^ guis artcrialis in quo^ amiffionc cft magnu periculu» Tcr/ lium cft,quia qnqp vni membro fuit neccflaria attracfiio dC expulfio vehemenSjidco ncceffarium fuit unicuic^operatio ni illarum deputarc vnum inftrm.f»unam tunicam ficut in ftomacho 8c intcftinis.Qtiartum iuuamcntum cft, quia ali quando vnum membrum a natura deputatum eft ad duas operationes:quarum vnapcrficiturpcr vnam complcxio/ ncm SC alia per contrariam illi ,idco ncceiTarium eft aliud cf fe inftrm vnius dC aliud alterius operationis . ficut ftoma> chus dcputatus ad oponcm fenfitiua 8C appctitiua que pcr/ Rcit pcr copPonc mcbri ncrmruSC ad opcrationc digcftiua quae pcrficit per compFone mc^mbri carnofi , v nde natura tunicam ncruofam dcdit ftomachoad finc prima: opcratio nis,carnofam vcro ad ffnem fccunda: operationis, 8C quia quts ambigcrc polTct quarc fccit cxtcriorc carnofam, iterio re vcro ncruca.hoc dcclaras dicit cpo^6 digcretis pot peruc n>rc ad digcftibilc finc rmcdiato eius occurfu vcl contadu eius q, d/gerit,fcd fcntics.f fenfu tacftu taAus n5 pot pcrfc cteA^diftldcfeniirctagibile nifieide Imediatc obuiando. hanc lccfiionc funt dubia plura» PrimfnNon vr WphacA per confcquen^ non or« a^a t?ifti"'" firr arguit dc paniculo hepatis.Itc t:,\f,7,T^'-^'"'^"* niculicerebri.f.piama«retduramat e r«eS rurabahquoiftorumpannicuWquodlnr ut T Secundu dubiun,.Non vr q, venae vel arteri J natll^ or.anturafyphacnecetiaarJri. & ven. fpnSiumTr .uf^SXeurT'"''"^"^^^ om;erSa..:'^;::rrt^rt"^'f* P«,quiaruncomnjsvenad"ar^:^^^^^^^ limilitcr omncs artcriae habcrcnt tres tunir^.; A,,J c ' mles&vnampannicuUre^Afi^irei^^^ntvt^ a nulhs audoribus conccfifum cft. Ouartum Z\"- ^5 ">iliter puu "^'^ Pa^«,(S: tamen ccrcbrum caret villis Si" fcftum eftZ^^^^ «"«^" ^i^ft'^^'^ tamen m^n tcri.ficrct'r:;fe/«"one^^ latarctur 8c corx^^^T ^'^^'^ ^""^ "? nota arteria fi^ul di> ri 8C aliorum ^8eretur,fed paulatim ficutin motu mc dubium. Videtur cb v.r"'"' *"ediantibu8 villis. Scxtum Aui.i9.tcrtrf.cap.pn ' ^""'«^ aucfioritatc iJ-cap.&idemAucr ^^*'* virtutum naturalium. ptimum dubium cft. qT^ colliget,^ Haly. 3 .theo» Sc> Prmcipalitcrordinata(Unl^;f*'^Il^'P^^'^ ^P",^^''' ^"^*^ «»8 vidctur in intcriori tunir. '"'/^ cxpulfio.igitur ma. •«ca qug cft vchcmentioris opcrav D O C. V» ttonis dcbcrccontincri villos latitudinales cj longitudinalei vcl tranfucrfalcs» Ocftauum dubium.Quia fi caufa pro/ pter quam arteria habet duas tunicas eft cotinerc fpiritum muhum 3C fanguinem: videtur q> arteria venalis debct ha^ berc duas tuiiicas«contra Auic. Nonum dubium cft quia diftans non agit in diftans nifi per mediura agendo, quan/ tiicunq^ igitur gradum caloris imprimit tunica carnofa fto machiincibo digcrendo imprimit in runicam neruofam qua:mediaintcream >.^ cibum,6<: per confequens tunica neruca fiet inepta ad debitam fcrifationem, Dccimu du^ bium^Non apparct verum qjfcnticns non poftit fentirctan gibilc nifi obuiando immediate , hoc enim videtur contra Arifto.fecundodcanima.fcnfibile pofitum fupra fenfum non caufat fenfationcm» Ad primum iftoi^ riifio circa lit teram tacfta eft.lUc non eft ortus ^iprie dicftus quoortu co^ cedcndum eft panniculos iam dicflos ncc a plcura nec a fy/ phac hre ortum.ortu tame impropric dicflo poffunt dici ori ri;vtdicftumcft» Alrjd xcrunt corhrc duplice pannicu^ lum. Vnum feparatum ab eius fubftantia,& ifta eft capfu Iacordis*5(:hicpannicuIusoriturapleura vtalrj. Alter cft paniiiculusfubftantiam cordis tegens & cius immediatus, 8C illc non oritur a panniculo iam dicflo,fcd potuis alij ab il lo.fiFrheparhabetpanniculil^^priuminuoIucnte a princi^ pio giionis,& iftc non oritur ab aliquo illonl.habet ctia alli gante aut fufpcdentc,5^ ifte orit ab aliquo dicf^orii. Dc pa^ niculis autc cerebri drit quida cj> oriuntur a diaphragmatc» alijautcdicuntficutdcm cftdcpanniculo4.^prio cordis 8c hepatis.Prima rnfiomelioreft» Etper hocpatetrnfioad fccundii dubin.Concedic.n.fecudu fniam medicoij? vena» oriri ab hcpate,arterias vero a corde 3c hoc fecundum fub> ftaniiaprimaeai^quantiiadfuBam paniculare velantcm eas oriunturortu didoa panniculis ia dicflis» 8ed dices^ vnde oriuntur illi panniculi ortu .pprie dicflo» Dicedum c^quantum ad partem nerueain eis repertaoriuntur accrc bro vcl nucha.quantum vero ad partem ligamentalem rc pertam in aliquo ipforum oriuntur ficut alia ligameia.f. ab olfe. Adtertium dicitur c^omnesvcnai&artcria: inuo^' lutDc funt panniculis cuius fignum cft durities,pulfu9 3c tcn fio 8C fcrenitas pulfus in apoftcmatibus pleurae 8c fyphac, autetiam velaminumcercbri,nifi enim cum his habcrct colligantiam dicflam,non vidctur quarc illis cxtenfis cxte^ derctur.Etcum concluditur cj> omnis vena haberct duat tunicas dC arteria trcs. Dicunt communitcr cj» vcnae quan/ tum adfubftantiam propriam vcnalem habet folum vna tunicam,& artcria duas quantum ad propriam fubftantia arterialem.Confidcrata tamcn cum fubftantia panniculari quf cft ficut defcnfiuir cius vena habet duas 8C artcna trcs. Altj dixerunt c^ in rci vcritatc vcna habctduas tunicas.ta mcn quia panniculus non difccrnitur fcnfu non ponitur ha bere nifi vnam fcnfu pcrccptam^Et codem modo dc artc/ ria» Scd tu diccs.quid igitur cogit cos fi ncn fenfu difccr^ ncre potuenint ad poncndum vcnam Sc artcriam inuo^ ui panniculis. Ita cnim dici polfct omne mcmbrum ali> ud panniculis inuolutum cftc ♦ Dicendum quod ad iftud motifuntfignofupcrius pofito. Primo dc cxtcnfionc ar> tcriarumdumcxtendunturalij panniculi. Secundo etiam quia experimcntum oftcndit quod vena quantum aJex> tcriorem fupcificiei-p habetfenfum.fi cnimpungitur vc> na difcopcrta cxtcrius fentit. quantum tamen ad fupcrfi"^ ciem intrinfccam nohabctfcnfum,cuius fignum eft quocf matcriac malae pungitiuae putrcfcentes ftantes in venas no infcrunt fcnfationcm aliquam nec lacfionem fenfatam. Ad quartum dicunt quidam qf» a panniculo vcntris infc/« rioris immediatc tegente mufailum qui ab Auiccn.in litic/ ra vocaturfyphacoriuntur omncs alij panniculi mcdiatc velimmcdiatc.Alij crcdidcrunt a plcura.Hic patua pof> fetcftcfpcculatio. Ad quintum dicunt quidam conce/ dendo non omnes motus fieri per villos , vt probant illa argumcnta. Ef cp aucfloritas Auiccn. vcritatem haber, vtinpIuribus.Seddchocvidebitur in docftrina fcquenti. lacob.s.i^auic^ Gg iq Ortus duplex. Cordis panicFs duplex. Hcpatis pannicu lus du^ plcx. P R I M L C A Ad fextum dixit Gen,3C alrj cp ueHca habet duas tunlcas,' fedoccixltaeS^infeparabilesfanCjiStiideo dr habere tunica Veficx una» Alqqtinonhabetnilitunicaunaintcgra totacocaui tunica tatem eius ambiente fecundu partem tn habec duas»f, feca duplcx* dum lUam parte ad qua pertingunt pori uritides. Si.n.eiret unafolarepletauefica urinatunc polTet urina regurgitare ucrfus rcnes aut ctia coprimedo partes pecftinis deberet uri na reflucrctcuius oppofitfi docet cxperimentum. Concludi tur igitur tunicas ibi duas effc pcrforatas foraminibus per quae pori uritides emittunt urina in uelica» foramina vero runtdirec^aoppofita,fedingrcdicurinaprimoper uni} fo/ rame 3C tranfit per fpacium inter nna lunica 8C alia,dcindc penetrat per aliud foi amc 3C cadit in concauitatem ueficac, SC propter hoc quanto fuerit uefica magis replcta urina tan to fortius una tunica applicatur altcri et fic obftruit foramc &exitum prohibet;ut, i o.terttj primo cap. Ad feptimii fecunda cxponem una Irg conccditur totum ad quod dedu cit argumentum.Secundum alia uero cxponem patet intel/ ligenti qualiter fit rndendum. Ad ocfcauum patct. q> artc ria uenalis nonhabetcontinerefpm multumtS^fanguincm artcrialcjfedaerem SC uaporem fumofum , ideo nooportct in ea tantam elTe cufi:odia.vn una fuflFicit tunica. Ad no> num dr q» argumentum concluderct fi totalis calor digcrcs cffet calor tunicac carnofx fl:omachi,fed no cfi: ita,imo agit calor ctia partis neruee qua fortius calefacit cibfi fortificata pcr tunica carnea fi non concurrcret ad illa a<flionc tuni/ ca carnea. Ad decimum uidebitur dodrina fequenti. EtdiccniLrsctiaq?funcquacda mebra quoru copFo fan^uint non cfl: ^pinqua.noncrgo indi gct fanguis i'n eorij nutrimcnto multotiens con uertificut carnis,quaproptcr i n ca nccp forami^ na facfla fucrunt,ncc^ uetriculi m quibus aliqua toteporenutrimentuquod eidigcritur immo^ rctur,6cf deindecaro ex eo nutn'atur,i'mmo ilico ei nutnmentum occurrit i'n ipfam conuertit.Ec funtexmebns quscdaquoj^copPo a fangumis coplbnc ualde efl: remota.Idcoc^ cu necefle fuo nt fanguine ca nutrfrc oportcbit ut m QPicudine fubftantiae corii multis conucrfionibus ordina^ tim conucrtaturficutos.Quaproptcr in crcatio ne aut unum pofitum fuit forame quod eorum nutrimentijtanto cotincattepore quanto illud in coru fiPitudineconuertat , ficut in ofllc cruris 6(f adiutorrj autforamina multa in ipfis diuifa ficut in ofl^e mandibular infcrioris. Meb to Ponit aliam diuifionem membrorum qua infef t duo cor ri^ co/ rolaria.Diuifio eft haec.Mcmbrorum quaedam funt quoru pfo du/ complexio cft fanguini propinqua ficut caro.proptcr quod plcx. fanguis non indiget tranfmutarl pluribus tranfmutationi^ bus vtillanutriat.Exquocorrolariacpatet non oportet naturam in illis membrisfccirteforamina aut ventricU'' los in quibus nutrimcntum dequo digeritur ad illa mem/ bra nutrienda moretur tcmporc longo vt caro nutr iatur ex co:immoftatim cum fanguis occurrit coucrtiturinipfam.. Quaedam vero funt membra quorum com plcxio cft mul^ tum remota a complcxioncfanguinis ficutolfa,propterqa fi fanguis ea nutrire debet neccfte cft ipfum conuerti muV t\s conuerfionibus fi debet conuerti in ipforum fimilftudi/' nem.Exquo patct cor olarixc]^ ncceflfarium fuitintalibus aut cnfe vnam concauitatcm magnam in qua tanto tcmpo re contineatur fuum nutrimcntum quod poflfit in corum fi/ militudinemconuertificut cft in oflfc cruris aut adiutorij, Aut cflc in co foramina multa ficut in fpongia in quibus co tinctur nutnmentum quQ^ ^^^^^ fubftantia COiv uerti ad fincm didum ficut in oflCe mandibul»» A V I C E N N Mi Et mebris quide qua? fic funt ncceflfe cft ut M trimeto ampliori cis tunc fic nccefli repellant ut paulacim S^paulatim procedant illud in fui fiPi tudine coucrtedo. Mebra aute fortia fugflui^ taccs fuas ad mebra debilia fibi uicina expellut ^po ficuc cor ad afccllas dC ccrebru ad loca quac funt ^*^*» pofl:auriculas &:hcpar ad inguina» Patet fcntcntia 8Cc* Sciendum quofdam ex ifta littera condudcrc voluiflfc q> ad hoc vt cx fanguine nutriaturcaro Notitj non oportet ipfum primo mutari in humiditatcs fecunda» duplc inter fanguine 8C forma mebri mcdiantes,quod vidcnt rc^ <fle vcrba Aui. dum dixit. immo ilico cum nutrimcntn « occurritinipmconucrtit.Alijdicunt Auic.pcr haec cxepla non aliud voluilTc nifi q> non fic manifeftae funt proptcr pinquitatem fanguinis ad carncm,Iicet totidcm rccipiat fi^ cut fanguis in oflfis fubftantiam tranfmutandus» Et fic cxplicit hoc capitulum huius quintx docflrinae pri^ Capp, mae Fcn primi canonis Auicennae.Nunc fequuntur quincp qui^, fummae huius quintae docftring,quas fummas lacobus ift^ Foroliuicnfis no curauit cxponcrc.Ponemus autem nos tc^ xtum Auicenna: in capitulo per ordincm diftincfla ad plc*^ niorem voluminis pcrfedionem» Doc^rina fcxta,cuius e fuma una,ct unii cap* Sumaefl:deui'rtuti'bus,cuius fex funt capPa. CapPm primij S ummac quae cft docflrinac fextac quac e didionis prim?,q d^cft de gcneribus uircutum (ccundum fcrmonem yPem. Irtutu ct oponu adinuice alise ex altfs cognofcunt.Omnis.n.uirtus ogonW exiftit initium,necp aliqua opcratia ^uenitnifiexuirtute» Ideocp utrafcp ' '1 in uno pofuimus capitulo» Poft docfirinam mcmbrorum fcquuur docflrina dc vif'' tutibus 8c operationibus. In qua primo ponit gnalem diui/ Iionem virtutuinfuagencra.Secundodctcrminatdc uno> i.. quocj generc.fccunda ibiL Virtutum autem naturalium.T J'''*^^ Primooftendit fimul tracfiandum cflfe dc virtutibus d:op6 ^^^^ rationibus.Sccundo cxcquitur ponendo gcncralcm diuifio ^'^^I«x nem virtutis(&:opcrationisibiLVirtutumautc gna &c.l Primo arguitur fic. Virtutes et opcratiocs mutuo fe mani feftant5(:notificant,&:ad inuiccm cognofcuntur virtutc* | pcr opcrationes tXlccontra.igitur fimul dc eis in vnocapitn lo detcrminandum cft.aflfumptum probatur , quia virtus cftprincipiumoperationiSj&operatioeft cfJecfiusvirtutis^ quia non proucnit nifi a virtute. ergo vJrtus per opcratfO'' nem cognofcitur, 8c cconucrfo . Scicndum primo apu^^ ^[^^ aucflores virtutem multiplicritcr fumi. Primo fumitur pr^' ^f^, quocuncj principio principali vcl inftrumentali acfliuo vel paflfiuoalicuius^opcrationis.Etficqualitatcs primas 8c(^'' cundas6<: formas fubftantialcstamfimplicium gcomp<' iitorum virtutcs vocamus,vndefupra capitulodc comp^* xionibus.Cum enim agunt 8C patiuntur fuis fvirtutibus Spij^ mcnta &c.Sccudo fumitur virtus pro forma fpccifica, q"^ literattracftionealiquam dicimus ffcri a calido , aliquani 9 vacuo,&aliquamavmutc.idcftforma fpccifica. Tern<> fumitur virtus pro habitu rei pcrfccftiuo quo rcddh^^ rcs bona , 8C vt fibi conuenit opcratiua , ficut ocu!u»« vifiuum bonum dicimus , cum bcne poteftin opcratio^ nem debitam ,8cCiczb Ariftotc. gencraliter defcribit"' uirtus. Virtus eft qua: habcntem pcrficit 8C opusciusbo nutn reddit ♦ Q.uario fumitur virtws proquocunquc ha bitu bitu ai^ laudabili^cS!: fic diuidftur vlrtus tn vlr tutcs Intelfc^ etiuas & morales,5^ nullo iftorum modo^ fumit hic. Vlti mofumit virtusppotentiaaiaEperquaredditur ala potcs ad fuas a^ftiones pducendas,5i: fic fumit in ^^pofito^Cuius cois defcriptio eft, Virtus eft potentia aic aiatis rcbus eften ^godu ^'^''^«^^•^eunaturaUtcrattributaad ^prias aiatorum aiftio/ Plex, nesperag^ndas. Sciendumfecundoq>peroj)onem non debemus hic intelligcre operationepprie didam diftinda contraiuuamaum,fedindiffcrenter omnem opcrationem animatocorporijinquantumaiatumcftattributum , ficut Not' • '""fa^jfoales naturalcs^ vitalesopcrationes.nulla»n,taIis duD^* ^P^^^^^^ prouenit nifi a vir tutc* Sciendum tcrtio noti^ Picx» tia m docftrina dcmonftratiua repcritur duplex»f.quia 3C pterquid.Prima eftquaexcfFccftucam copraehcdimus» Sc cunda vcro econtra^Et quia caufa eft prior cffedu:idco no> titia effedus pcr caufam dicitur notitia a priori»Econtra ue/" ro a pofteriori»uirtutcs igitur cognofcuntur \q ogoncs noti^ tia,quia co q» operationcs funt effectus virtutum. Et econ/ uerfooperationescognofci pofifuntpcr virtutes notitia pb' ^apPm iftarum notitiarum fit perMor 6C qux quid. ^^'^'^'■confiderarepertinctadfupcrioremartificc/ Scic/ dum vltimo q» per capitulum quida hic intelligunt fniam* Alrj per capFm t ntclligunt praefcns capitulum in quo fimul gcneralitcrdiftinguitopcrationcm fccundum diftindionc virtutis ctecontra. Alrj tamc dixerunt,q, quia virtus in fua ratione brmali mcludit opcrationem,&operatio in fua ra/ tioneformali includit virtutcm,non poflfumus diftincftc co praehenderc quid fit virtus,nifi intclligamus opcrationem inordincadquam virtus fuam recipit dcnominationcm, «:econtra,fdconeceffcfuitvtrif(;pponi invna determina/ tione.Pcrfdcmpatctalia caufa quare virtus per operatio. ««oncm &opcratio per virtutcm cognofcitur. Virtutum autem genera & operatjonum ex ^isproucmetiumapudmedicos funttna. Qua! ^tint,gcnus uirtutum uitalium , &: gcnus uirtu. ^umnatttralfum,^ genus uirtutum anfmalTu. Ponit griaiem diftonem uirtutu fecunrir, (•-- ph.lofophoram &medicorumcxvm nl V 5"^ quentiumfaon.mexaliapar".S:undrrbn*F '■^' U'd«ur.nhscttiageiKra:qu'anullaefto^. • ''l""'^'' quin fubaliqi«,ift;™mtriu.«gentu3 Nullaenimeftopetat,oveIuTrI.squ™n3^hend^ 'uralis vel vitalis. SciendiJ fecn^oXc Jiur?"' d^«uraliaadiuifionepofitaabArift.?de/„-'"'':°''«'''i 'luum^fenfitiuum&appetitiuumdX^fecundu'^''""'?'^'^ '^;'":"^imelleaiuum,adillamtan.en^^uom^^^^ ^ ^odus cius S„u • r t>r-""u,iccl eft fpeci„ cundum locut ^"'"l^^' ''^'^ contmctur fenfitiua l l^c^ina prrqJ?"^°""a&appetitiua,cS:aliquo modofnf ^ «orcs cffcntialit!.? /'"^ opcrationcs adus fcnfitiur^o •!: ' 8pU ad medicum non " ''^"^^' iius §e 6auirtus» Scicndur!I"'^'^°"^'^"^'^^T "^" fitorPani ^^^^ proportionatur&co^^^^^^^^^^ i'"'^^ !>P^ration'u'^^ dcm proportionatur di&^V^'^^«"^'°"^^ "^""^"n^,ita ^ mentauirtutum.Sicut n r ^P'"^"""^ ^"^e funt inftry^ ^ria gcnera fpirituum uita II"' ' ^'"^^^ ujnutum,ita funt noia cj> notanter dixit apud .I?*!'.^'^^'""''^ naturalium.Et Anftb.Auer.&pIurcsaln nnni^?'^ "iftutcm.n, uiralen, «aturalcm^utinfradcclarabkur '"''"'""^ "^"^"^'^ "'""'^ ^ Etmultis quidem phifofophorum & mediV cis omnibus & praccipue Galeno uidetur quod unaquafcpuirtutummembrum pnncipale ha^ betquod eius exiftit minera,^: a quo eius pro^ cedunt operatrones» Oftcndit varias fnlas circa mcmbra dfuifionis pofitx# Primo ponit fententiam quorundam medicorum 3c philo^ fophorum»Secundo fententiam Arid.Sc feqticntium cum* Tertio comparat iftas fententias inter fe.fecunda ibi LOm nibus autem philofophisntertiaibiLPrseterea cum. 1 Pri/ moponitgeneraliterprimamfententiam. Sccundo ipfam rnagis fpecialiter declarat.fecuda ibiLEt videtur cis.~l Di ctt primo cp multis philofophorum 3c mcdicis quibufdam antiquis iSt: praccipuc Gaf. videtur q> vnaquseq^ virtutum iam dicflarum habet mcmbrum vnum pricipale, quod exi ftiteius mincra.&a quoproccdunt eius virtutis operatio/' nes,& fic aliquo modo erit diftincflio membrorum princi/ palium fecundum diftindioncm virtutum. Sciendil pri/ PPonis moq»iftiphiIofophifucruntPIato&platonici.Mcdici au/ opiodc tem fucrunt Hippocrates 3c G^k.dC alrj muIti.Plato. n. di/ uirtute. cebatt}, virtus intclligibilis cft inccrebro , concupifcibilis in corde.dC naturalisin hepatc,vt dicit Auer.3,deaia com/ mento.7. Sciendum fccundo cp mcmbrum principalc di citur principium virtutis.cft.n.principium inqnantum ab co velutafontc vel radiccdepcndetilla virtus.Diciturau/ tem minera meraphoricc.Nam ficut locum alfquedicimus alicuius metalli mineram,quia in ipfo ficut in fontc reperic virtus illius metalli generatiua ctc6fcruatiua;itamineravir tutistaIisdiciturcor,quiain ipfo reperitur virtus illa ficut in radice fpiritus vitalis generatiua.Et quia in cordc virtu9 illa fuftentatur dc fundatur,ideo cor dicitur illius virtutis fe des:Et quia pcr ipfum cxit hxc virtus in adum 8c opcratip nem,ideo quantum ad hoc dicitur cius organum.Cofircdi citur de animali 3c naturali rcfpcdu ccrcbri 3C hcpatis. Et uidetur eis uirtutis animalis fedes Otcc rebrUj&TipQusabeoproueniant operationes» Dcclarat fpecialitcr hancantiquam fentcntiam. Et pri/ mo quantum ad virtutcm animalem.Sccundo naturalcmv Tertiovitalcm^ecunda ibiLEt cp naturalisntcrtia ibiL Vi talis vero.l Dicit primo cp iftis vidctur cp ccrcbrum fic fedes 3C prmcfpiu virtutis animalis,<&: q, ab co tanquam a principio primo huius uirtutis in gcncrc membrorum pro> ueniuntoperationcsanimalcs» Voluitcnim Plato q, ficuc corcft primum principium virtutis vitalis,ita ccrcbrnani/ malis: j5<: hepar naturalis» Et q? uirtus naturalis duas habet fpectes. Et unafpecieseftcuius finisecuftodirc indiuiduu arconferuareipfumquaemmiftrat i'n rc nutn'> menti,quoufcpad flnem crefcentiar' eius nutriat corpus.Ethui'us quidem fpeciei fedes dC opera^ tionum ipOus proceflTus eft hepan Declarat idc quantu ad virtute naturalc. Et primo ponic quandadiuifionedeclarando vnu mebru illius diuifionis, «orcs cifcm^af ^'"^ opcrationcs adus fcnfiiruoV"^^' ^^^^^^ fccunda.fccnda ibiL Altcra vcro.l Dicit pru ad medicum non ^'^^^"PPonifjqtJis dc ronali ut ronalfe^"/!^ ""^ ^ ^'^ ^ ^'""^ naturalis habet duas fpcs. vna cft cu 63 uirtus. Scii.r.5^*"""^^^ confiderarc cum non fit oro ^ '"^ ^"*^ confcruarc indiuiduir quae miniftrat in rc nutri/ proportionatur&r '''■'^^ 9> (^^cnt diuifio opcration'"' ^n^n"; ""^'''^ corpus vf(i,adfinecrefccntiarcius.Etfuf> dcmproZiontu^^^^^^^^ ditq,fedcshuiusvirtutisct.pcerfusoponumeiuscfth m.. f;?!!!?. .1 "^o"/ ^'ftindtio fninr.n,m au^ fnn^T^l^" Scicndu primo q, harc virtus miniftrat in re nutrimeti du plicitcr.Primo quta haec virtus gencrat materia cx qua ncr ficiturrcs nutrimeti.f.nutricatio.gcncrat cnim fan^uincm &humorcs.Sccundoquia cumhoc miniftrat inftFm aZ pcrfici^ a Ais nutricationis.f.fpm naturalc, 8c fic miniflrar mam,&^efFicicns nutrtmcnti. Scicnduf^cundoq^h c J^ vf^adfinemcrefcentix cxponitur multiplicitcrf Prima lacob»s»uauic. Gg iii} P R I M I» C A quta nutrimctiium nutrit corpus nutricationc ducentc aci pcrfeJiionem.Ali]'dicuntq>qiiia vfl]^ad finem crefcentiac maxime manifeftatur a(flus uirtutis nutritiux reftaurando •f.plus q^dcpcrdatur,Tdeohoc tanquam manifcftius &no> tius exprclTit dans per illud alia inteUigerc» Alrj: vfc^ ad fi^ ncm crefccnti3E»f.inclufiuc»Finis,n,crefccntiaecft xtas dc-* clinatiua,quia nutrit vfc^pad aetatem declinatiuam inclufi^ uc:quiaquadiu viuitanimaItandiunutritur:ideo SCc* Nu> trit corpus ufc^j ad ffnem crcfcentie»i,ufc]^ ad actatcm feque tem crcfccntiam*Ex quibus patcre poteft conucnicntia 8C diflPercntia intcr principatum ccrebri dC hepatis.Coueniut» n.primo,q-iia vtrunc^ gencrat rpiritum,5£: ipfum gcnitn influittSecundo quia vtrijqj conieruat indiuiduum, DiflFc^ runt autem primo quia magis communis cft influxus hepatisquam ccrebri , cuicunquc enim influitur animalis virtus , influirur naturalis , fed non econuerfo , cum vir^ tus animalis fit perfedio pofterior naturali. Secundo dif> ferunt,quia cerebrum datur membris folum principiunj cffecfliuum operationum animalium,hepar vero principiu cfFecfliuum naturalium cSi; cum hoc dat matcriam* Tertio differunt,quia influxus hcpatis faltcm corporc naturalitcr fchabenteeftcontinuusjcercbri veronon,faltcm quo ad omnia mcmbra influxus ccrebri rcccptiua» Alterauerorpecieseftcuius finiscn: fpeciem conferuare,qucC eft mini ftrans in re gnonis , dC feparatex humoribus corpons fpermatis fub^ ftantia,demde ipfum informat fui creatoris prac cepto.Et huius quidem fpeciei habuatio dC ope rationum ipfius proueiitus func tefticuli. Dcclarat fecundum mcmbrum dicens q[)aTtera fpccics virtutis naturalis cft cuius ffniscft cnftodirc fpecic , dC ifta cft miniftrans in rc generationis,iSi: feparat fubftantia fper matis exhumoribus corporis,deindc jpfum informatprx^' ceptofuicrcatoris»Etfubditq>huius virtuiis habitatfo SC fuarum opcrationum ^ucntus 6c pcrfecfcio cft in tcfticulo» Scicndum primo cj^finis gcncratiux virtutis cft cuftodirc fpeciem.eius.n*.ppria opcratiocft fpcrma ct fpm gign/tiuu generare,qu3E vt fupra gcncalogiam confcruant , quamuis etiam non fit negandum quin ctiam aliae virtutcs concur^ rant ad fpccici confcruationcm» Secundofciendir hacc virtus rcpcrta in tcfticulis miniftrat in rc generationisJ. in fine vel termino qui tcrminat gnonem qui cft foetus .^^du^ <H:io.Miniftrat.n»in hac rc,quia gcnerat fpcrma quodjccun dum fniam GaP.eft materialc 8C cffecftiuum principia gn» nis. Aliter per rem giionis incelligi potcft principium gno/ nis quodeftfperma.miniftrat.n.hxc virtusfpcrmatis ma tcriam attrahendo ct feparando cx humoribus corporis.Ex quo patet virtutem hanc fimul fccunda diucrfos acflus cius miniftrantem ef(c 8c miniftrata^C^uaPr autc haec vera fint videbitur in dubrjs littcralibus.Dixit autcm» Informat ip^ futn fui creatoris pra:cepto,quia adio illavidebitur mirabi lis 8C diuina,aut ppter colchodeam fiuc datoreformaijj que pofuK Aui» Sciendum tcrtio q^ virtus gencratiua cft du-^ plex,ficutduplcx cft pricipalis adusvirtutts gnatiug. Vnus cft pdiidio fpcrmatis plifici» Alter adus eft pducflio fiih^ ftatix fcetus» Vna igitur virtus gnatiua eft qug pducit fpcr ma 8Chxc fubiecfliue fundatur in tcfticulis. Altcra uero cft uirtus fcetus formatiua^cX: ha:c fubic<ftiue fundatur in fpcr> matc.Prima vr tctiginic Aui.dum dixit.Separat cx humori bus fubftantiam fpermatis.Secunda dum dixit.Dcinde in' Fotmat ipfum fui crcatoris praccepto:dum ex partc cius cor pulenta gnantur mebra fcetus.Hoec tn cxpo vr pati inftan tiam tangenda in dubtjs. Alitcr pot exponi Ira ut h'C folum notihcetuirtutcm fpermatis gcneratiuam qux primoper uirtutem attracfHuam fibi miniftrantcm feparat materiam fpermatis&;c.deindeinformatipfum5j:c, quia imprimic in ipfouittutemformatiuam fcetus. AVICENN-ffi. Vitalis uero uirtus eft illa quac fpmtus eflTeco feruat qui fenfus &motus uehiculum cxiftit, dC ipfum reddit aptum ad eorum imprefliones rc^ cipiendas cum ad cerebrum peruenit, dC facit ip^ fum potcntemdandimtam ubkuncp expandit dC huius quidem uirtutis fedes dC operationis ip ilus proceffus eft con Notificat tcrtium gcnus fccundum fcntcntiam medico' rumtamquoadopcrationcsq^ quoad organum. Etdicit primo c^ virtus vitalis cft illa quac confcruat e(Tc fpiritu» qux cft vehiculumfenfus 8C motus,& facit ipfum potentc ad rccipicndum corum imprelTioncs.f.fenfus et motus qua dopcruenitadccrcbrum&lfacttipfum potcntcm ad dan^ dum vitam vbicunc^ expanditur.Dicit fccudo cp fcdcs hii ius 8C principfum fux operationis 8c pcefCus eft cor» Scie/ dum primo intciitio Platonis,& Ga.fuit tria princip» lia pcr fuas virtutcs influunt trcs fpiritus.Pcr quorum vnU 8C virtutcm in co imprcftam confcruatur vita fumpta prj acfiu primo in mcmbris ad qug pcrucnit quia pcr ipfum co fcruatur praefentia animaein membris.Peraliam vero co^ feruatur potcntia tranfmutandi alimcntum in fubftantiani aliti fecundum aliam 8C aliam naturae cxigentiam. Per alia vcro coferuatur habilitas mcmbrorum ad operationes Ced fus dC motus.Prima virtus appellatur vitalis.Sccunda naj turalis.Tcrtia animalis.Dicitur igitur virtus vitalis quia co fcruat aclum primum vitae quac cft anima.Ex quo patet ^ ficut prius cft mcmbra viucrc nutriri,6^ nutriri cj^ fcnti^ rc,ita virtus vitalis eft natura prior naturali,et naturalis ani mali. Scicndum fecundo c^ vitalis virtus non folum con feruatcficfpiritus vitali8,fed ctiam cuiuslibctaltcrius.cutn cnim generct 3c conferuet vitalcm 8c cx vitali pcndeant na turalis 8C alalis ,feruat ctiam fpus naturalcs 8C aialcs, Et nota fpiritus naturalis 8c alUis non dcpendet folum cxvi tali tanq; ex materia cx qua fiunt-.fcd ctia lang ex efficicntt cum.n. vita proacftu primo prior fit naturalitcr virtutc na-' turali 8C alali:fi a vitali fpiritudcpcndet effccfliuevita in m? .bris:ab eodcm etiam dcpendct naturalis 8c aialis vittu8,<5^ confequenterfpirituB»Aui.quo(j;enim pendet prius,ab co^ dem pcndet poftcrius» Scicndn tcrtio cp fpus vitalis pif^ dici vchiculum fcnfus 8C motus tripfr.Primo quia cft iicuf materia fpiritus aialis.matcria aut pot dicivchiculu form^ 8c hoc tangitur in Ira dum dicit.Rcddit cum potetem ad cipiedum imprclTioncs corum cnm ad cercbrum pcruenC'' rit.quauis.n.fpiritus naturalis ad ccrebrum perueniat noH tamcn recipit imprefifiones fenfus 8C motus, quia hcpar no gfiat fpum praeparatum ad lioc,fcd cor pcr virtutem vitalf gcncratfpiritum taIiterprgparatum,quodcumad ccrcbf« perueneritrecipitimprclTioncm per quam fft conucnicn^ inftrumcntum fenfns 8C motus.Secundo poteft dici vehici* lum «S^c.quia peripfum membrum redditur praeparatufrt vt fit receptiuum virtutis fenfitiuae 8c motiuae:^^ fiat fenfi^^ uum ^Siimobile.Tcrtioquia vtinfra declarabitur fpiriti" vitalis non concurrit ad opcrationcs vitae folum, fed cocuf rittanquamprincipalius<5<:gencralius inftrumcntum cti^ ad omnesaliasoperationcs.Ctam naturales c^ animalcf* Virtus igitur vitalis fpiritui vitali tripliccm tribuit propri^ tatcm.Prima eft dandi 8c confcruandi uitam ubicunqp panditur.Sccundacftaptitudo ad tecipiendum imprefl<^ nes fcnfus 8C motus*Tertia eft praepararc mebrum in rccipituradfenfum5(:moium,Etpoflumus adderc qua^'' tam fi volumus.f.ptasconcurrcndiadomncs opcration^* tanquam gcncrale inftrumentum» ^ Omnibus autem philofophis maiorf. idcil Ariftoteliuidetur Q) omnium iftarum uirtutij tie! operationum principium exiftit cor, fcd Py marumoperationum earu manifeftatio m h»^ pracdidis exiftitprmcipns* Dcclaraf F E N. 1. diuSfailfl'''"''T?^--"'« diuifiontm di<aamqua »ec„doexeT,pl,ffcatibi LQueadmodum.nDicit primo^ maM„ o.um ph.lofophorum.i.Arift. vide.ur cp cotCn ifta| Sed^r"c"a"' '"""P'''™P"™""''" S^^n^e membtorri, .^^^"^ ^^"""^'^'^"^""mptimawm iftarum virtutu "Utit , iftts tnbus principijs enumeratis a platonicis & me/ °B6nes j^nitis uitalis. J „ hepate Mturalis.Incerebroaialis.licetoriginarr a cordedepe-deat. Q!|ieadmodumapudmedicoscerebram efen Hend. principmm, poft hoc quiCp fenfus per lenabet mebrum in quo eiusapparet operatio. r,„^''"''' ^"'^ "^Pbfitcr declarat dicens.quia fecundum ? T medicorum ce rebrum eft principium operatio^ num fenfus & motus.S: ficeft principium primum ope a. lonis viUus&auditiug.&ift=.opera.iones non manifeft „ tur .ncertbro ,mmo quilibet fenfu, habetorganum inauo vi(iua <S:ina.ireauditiua. Sciendumq,ex iftaliter", fecundum fententiam Ai^.patet refpofiJad Si^ne nua queritur.VtrumtantumunumCtprincipalemembriiauo^ d uelu^in ™l?''""n-''r"''°"'"" "'""''^ funda-tur??or reb ZT-''-^'''''?'''^"''''^'"'"^»'''?".*:''''™'!'»^ non '■'habeat oriines iftas uirtutes, &no^fufe'''l''^T'^^'^""^''''''P"''''^''''"^'''=' thZ f^l^Tf'"'''^'"' inftrumentum .Sicueartifex op™mlnf'/''r"''';^^^ ^daftum ducere& 'ohlZ7^^^^^ "«"f^I" ve tffiSSeSet^^^^^^ •^n.unttrlcflatusfoosSo?''^"'''' ' i?"""^' fufficientibusa^ZSS?^''°Pf«°'''"^ afrequSturniQquodexS^^^^^^^^^ fecundaibiLMedicoautcm.1 Airln -^^^^^^^ ^iciS^pIatoniciconfiderantficutdfit&c^?^^^ ficat.f.requiritcxquifitaveritatistoui^^^^^^^^ yidetur Au»,& no ficut videt eiri ^^ut ideftcondufionesextradasSKur »?cientibus,Cmedi(^o,&nonnecefrarns n 2^^^^ quuntur„ifiilludquodapparetadfen'^:,%r^^^^^^^ didat ratio natura is aut mctanh.,^?.- T,"^ > quod didat ratio naturalis aut mctaphvficr m ' " fi^nesUlxquastenentmedicifuntffl '^^^^^ ini u,r^^^"rf"fficiens.Cmedicoquifen?u^^ ^-^"^^^^^^^^ *J'"^bene'"i-^"P^rprop5nibusneceflrar ^^^aemembris declarata funr, ^"«^«^ membra harcpr^nn''^^''^^"^^^''"' ^onccditur ««^edicatioms coaC"'"' «n eo quod deefle *^eratanexali)s habcanf pnn^ ciptfs quacfunt ipfis pnora ueInon,nccp iHud cx eis exiftit quae philofophus non ei leuia facic. Onditquidconfidcrarcdehocadmedicum pertinet , di^ cens q> ad medicum inquantum medicus efl: no pertinet c 5 fiderare quae fic ueritas liarum duarum fententiarum/ed il> lud pertinet confidc^re ad philofophum.Cprimum aut phy licum.NamcumfuflFiciatmedicohxc pracnominata mem-' braefle principiaifl:arum uirtutum,fecundum quorum.fjg fionem&impedimentumacciditimpedimentum dC l^efio diftida in operationibus illarum uirtutum , non debet tame curarc quantum ad illud quod pertinet ad adum medicatio nis^n illae uirtutes profluant ab alijs prfcipijs qua: funt prio ra iftis ucl non^nec^ illud.i.illa cofideratio eft ex his q philo/ fophus no facit ei leuia.q.d.ifta cofidcratio eft leuis medico. quianoneftutilisinoperenecrcquifitaJnalia litera deffcit tina negatfo»Eteft fenfus,c]^ ifta confideratio non eftex iftis quae philofophus facit medicoIeuia,immoifta confideratio cft grauis ct philofopho,ideo a medico dimittenda» Circa prafens capfm cadunt aliqua dubia. Primum de gditate uirtutis.Edi hxc tria gna uirtutum funt abinuicem cQentia^ J^ubia. Iiter diftida» Videtur cnf primo q, uirtus non fit anima een> tiahter,quia una exiftentcanima uirtutes plurificatac funt vt patetindiftinctionegenerum virtutum pofitaab Aui.inli^ tera.Et per idem patet q, ifta tria genera funt abinuicem d^- ftfncTta.Sedoppofitum vidcuirr6nabiliter,qu!a adproducc dum operationes viuentis fufFicit principale agens quod cft anima cum fuis naturalibus inftrumentis.f.compfone, com pofitioncj&vnitate^&c» Nonigituroportet poni virtute elTentialiter diftindam ab anima. Secundum dubiu.No, n. videtur cp omnis operatio proueniat a virtuteJn corporc cnim noftro multi funt motus 8C operationes , vt iectigatio, contracftio in fpafmo repletionali quorum caufa non eft uir> tus.fimiliter infrigidatio,ftupefacflio,(&:huiufmodi non pro/ UPniunta virtute.nonergoofs operatio prouenit a virtutc, Terrium dubium eft de virtutc gencratiua. No.n, videtur q, virtus gcneratiua feparet fubftantiam fpermatis ex hiio^ ribus,quiafeparatioiftafftinmembrisin quibus complet quartadigeftio,vtvigcfimatertr]'.capde caufis fpermatis. ab illfs vero multum diftant tcfticuli,qrjo!gitur pnt a tam rc motis locis fepararcJtem talis fcparatio eft operatio virtu> tis attracfliuae qua: alia eft a generatiua Jtem non vidctur q, virtus gcneratuia fit in tcfticulis , quia principaliter & nattJ^ ralimmusac^tiis virtutisgeneratiuaenon proucnita virtutc teftiCulorum,virtus.n.tefticuIorum non concurritad fcetus producflioncm.fedfolum virtusfemis.Et notum cftcj, illa no e fundata in tcfticulis fcd i fpiritu gignitiuo Quar tum dubium circa defcriptioncm virtutis vitalis Jta uidetur fpiritus vitaliseffevehiculum opcrationum naturalium fi> cut operationum fenfus & motus, vt patet difcurrendo d oea tres modos quibus declarabatur q> fpijs vitalis cft vehicu> lum dcc.etgo Iicut defcribitur fpus vitalis per conferuarc ec fpus qui fenfus 8C motus vchiculum exiftit:etiam dici potcft q, opcrationum naturalium vehlculum exiftit, Q uintum dubium. Vidctur c^ virius animalis fit vitalis,5^ cbita benc cft potcns dare uitam fpiritus animalis ficut uitalis . Primo quiafenfus &motuscpcrfecfliopoftcrior«uitauero priorna turalitcr ut fupra , fed quicquidhabctperfccfiionempoftc^ riorem habetpriorcm naturalitcr. igitur <S^c. Item ficut fc habetuirtusprincipr]'aduirtutcmprincipij,ita uirtus inftri aduirtutcminftrumenti,fedinmembro<]uodeft principiij primum uirtutis naturalis necefilario cft uirtus uitalis ♦ quia alias poftcrius abfolueretur a fuo priori,igitur in inftrumcto propriouirtutisanimalis rcperiturctiamuirtus uital's Itcm quianon pcraliud argumentum probaturfuperius k ois fpiritus motiuus eft fenfitiuus,& non ccontra.Item uirms 5: fpiritus animalis conferuat uitam,quia conferuat cor p m o/ tum anhekus quod eft prjcipium uitx.fccunda aphorifmo/ rum,commcnto.4i,&primatcrtij.cap,dcapopIcxia,Itcn» ita ncccflaria vidctur opcratio cercbri ad cuftodiam indiuP- P R I M L C A N. dui ficut cordi3,fed cuftodire indiuiduum eft conferuarc vi> tam indiuidui»Et cadcm vel fifia argumcnia addud poflfent de uirtute naturali cx qua fuperius ponebatur piofterior natu raliter vitali. Sextum dubium»Videtur c;^ vmus natura^ lisfit naturaliterpriorvitali.Primo quia eft coior. ineft» n^ plantis 3C viuciibus vita vegetatiua^vitalis vcro viuentibus vita renficiua.Secundo,quia ab ipfa abfolui poteft in aliqua parte noftri corporis virtusnaturalis,c5^non econuerfoquia aliqua pars noftri corporis folum viuit vt planta, & fic i ea non videtur virtus vitalis,quia illa non reperitur nifi in vi^ uentibus vita fenfitiua» Septimum dubium . Quia fi dat illa virtus vitalisdiftincflaa naturali 8C animali v:dctur<j» ultragraduB viuentiuab Ai^.numeratorum dabilis fitalius grad us.arguitur confequentia ,quia quecCiqj uirtus alteri co parata non necefTariofequiruripfam,nececontra conftituit gradum uice diftinctum a gradu uifc alterius,fcd uirtus uita^ lis&naturalis funthuiufmodi.feparaturcnim uirtus uitalis anaturali,veIfepararipoteft.velfaltem fic clTe non repu/ gnat,ex quo in nobis cft naturaliter prior.fimilitcr animalis a vitali in plantis,ideo &:c.Item qusecriq? virtus comparata adduas uirtutcs quarum una eftnaturalitcr altera prior,non necelTario feqiiitur cx priori nec cx ea necerfario fequiiur po> fterior,conftituit gradum uite diftinctum a quolibet illoru, fcd uirtus uitalis comparata uegeiatiug 3C fenfitiu^ eft hmoi, nonenim nccelTariofequiturexuegetatiua ut patct in platis, nec cx ea nccefiario fequitur fenfitiua , fed eft ca naturaliter prior igitur iS^^c. Ad primum communis rcfponfio eft,q) uir rus proutpropofitopertinet duplex cft.f.principalis «Si:iftru mcnialis.Primacftanimadictauirtusuitalis inquautum et operationum uitalium productiua &C* Altcra ucro inftralis 6C illa eft inftruraenium uel temperamentum qiio exit aia in iam dicftas opcrationes.Sicut uitalis uirtus eft lemperamcn^ cum animg in cordc ucl fpiritu quo cxit in opcrationes uita^ les.Animalisucroefrtcmperamentum quocxitin opones animales,c^fic dc aIrjs.Virtusuero uiralisanima!i8& natii ralis primo modo dicta no differ t cfientialitcr ab ala.Sed cundo modo dicta differt eifentialitcf ab anima, Sc plurifica/ tur SC diucrfificatur fecundi! genus anima una cxiftcntc . Vna cnim exiftens anima difiincta requirft tcmperamenta ad produccndum opcrationcs animales naturalcs 8C uitales.Ft talitcr fumedouirtutemdiftinguuntauctorcsin uirtutes in^ fluentcstS<:innatas»Principali8cnim uirtus omniscftinna> ta ut patct,fed inftrumcntalisaliqua eftinflucns,aliqua ina'' ta,putatemperamentum talcuel talc.Sub hoc etiam fcnfu dicunt cor influercuirtutemuita!em,hcparnaturaIe,(S::cere brum animalem.Notum cft.n.nullum iftorum mcmbris i> fluercanimam,fcdtempcramentumad cxcundum in tales uel talcs operationcs animac* Et fccundum hanc rnfione patet q, practcr animam complcxioncm Sc compofitioncm eumquibusoperaturanimanonfuntin nobis requlfitgpo/' tentie fupcradditae. Patct etiam fecundum hac riifioncin qualitcr gna tria uirtutum abinuiccm diftinguantur vcl no, Qiiidam camcn huic inhercntcs viae dicuntuirtutcm qncp fumi pro coquod principalitcr fignat hocnomen uirtus i rc cto^dC fic uirtutes animae non funt nifi anima. quandoqp ue^" ro pro anima cum difponibus requifitis ad actiones anima: producendas,& fic uirtus non eft anima,fed aggregatn qi3> dam ex anima 3C huiufmodi difponibiis,rcquifitis,(X: fccun dum hanc diftinctionem rcfpondctur ad quaefitum ut patct.. Refponfioautemmagisaniiquatenct q> prxtct animam &difponesiamdictasin anima diftinguuntur uirtutcs feu potentiae fundate in ipfa quae funt proprictates qugdam natu ralesanimeper quasmcdiantc tempcramcntofibi propor^ tionato anima cordis producit operationcs uitales , ccrcbrii uero animales . Et confcquentcr cp ad produccndum dperationem quacunq^animaticoncurrfttriplcx principifr» unum prjncipale,5<:iliudeftanima.An5ma.n. eft fllud quo primouiuimus 8c fetitimus 5ec» Aliud ucro cft inftrumentil purum ^StToperationi proximu, dcut complcxio &compofi> tiot Aliud uero cftintei hgc mcdiunitfrprindpalea: inftrale A 'V1 C E N N JB. fccundum quld,quia refpcctuanimxeftinftrumentale ,' rc> fpcctu ucro complcxionis cft principalc 8C dircctiun, Sc hxc cfc uirtus ucl potentia animae.Forma.n ♦opcratur pcr fuam uirtutcm. Virtus ucro pcr compIcxioncm.Sicut anima artifi cis in produccndo opus artis cft principalc agcns dC inftrm artificiale,vt fccuris vel malleus eft iftrumetalc puru, hitu» vero artificis cft inftrumcntale rcfpcctu animx , principalc verorcfpcctuiftrumenti.Anima.n.pcrartcm mouet iftrm adopusartis producendum» Etfccundum hoc conccdiif potentias animx fiucorganicas fiuc noorganicas cftc ab ala clTcntialitcr diftind:as,(5^ funt proprictates animae inaia fundatoe aut in compofito» Ad hoc autcm faluandum ad^' ducunt plures fuafioncs» Prima cft ♦ Non minus prouida debuit elTc natura circa perfc(ftionem animatorum qpina^ nimatorum ,fcd rcs innanimatas infigniuit virtutibus for/' mas confequentibus,diftincflisaformis& complcxionibus carum,vt magneti virtutcm dedit attrahendi fcrrum , reU'' barbaro vero cholcram,igitur etiam rcs animatas debuit fi-' milibus 8C adhuc nobilioribus virt utibus infignirc , quibu* aia cxeat in actiones animx proportionatas. f tcm no mi^ noris potentiae vidctur natura qj confuctudo, fed cofuetudd dare poteft animae virtutem per quam habilitatur ad aiflio'' nes fuaSjVtpatct de virtutibus moralibus et itellecftualibus, igitur natura darepoteftaliquas virtutcs naturalitcr infitaJ animae. Itcm attradioquefft vrrtute attrahentc grofium &re]iquentefubtilcprouenitabanfma mcdiante tempcra'' mento 8C calore naturali membri 8C virtutc,quam formam fpecificam vocant,igituradattradioncm fiadtam avirtutc concurrittriplex principium ♦ Vnum principium.f.anima» Alterum inftiumentalc.f.calornaturalis. Et tcrtium medifi fcilicet formafpeciffca vel virtus,!giturhaec virtusattracfli»' ua cft proprietas fuperaddita animac 8c calon" naturali .Et q ratione virtus attradiua eft fic diftinda ab ca ,cadem ronc digeftiua retentiua,& fic de alijs, Itcm ab codem mcbro proueniunt mediante complcxionc vna& tcmperamcnto vno operationcs contrari3c,vtattractio& cxpulfio.igr opor tet has opcrationcs contrarias in aliqua contraria pricipia rc duci fcd non eftentias animae contrarias nec tcmpcramcnta contraria.igitur in virtutes contrarias.Et fic cftentia animac vna 8c fimplcx pcr complexionem vnam pdiicct a(fius op'' pofitos,per virtutes tamcn contrarias fcu contrariorum pro^' du(ftiuas.Sicutanimaartiffciscodeminftrumcnto per con^ trarias volutiones SC affedioes contraria opcra producit. E$ hindatur argumentum fuper haec cp idem principium natu^ ralc vtnaturalcdiftinguiturcontra voluntarium fccundun» idem non poteft contrarios cJFcdus produccrc. et ift* tria gna virtutum fint abinuiccm diftintfia fuadcri pot.Pri'' mo,quia vna iftarum opcrantcalia quiefcit, vt patct dc ani'' maliinfomno&naturali.Itcmdcftruda animali remanct vitalis vt in membro paraly tico.Item una fortiffcata altcr^ debilitatur,vtpatet.Itcmobie(ftadiuerfa habcnt princip»^ diuerfa,a(ftus diuerfos,ffnes diuerfos, vtpatct difcurrcndo#i Si quis haec motiua folucrc volucrit facilc potcrit cx his quae pluries tacta funt in prsccedcnti cap. Ad fccundum dubiS conceditur in nobis ficri opcrationcs aliquas , qua? coitcr fa^ mendooperationemdicunturopcrationcsqpuis non proue^ niatauirtute.Scdhocnocftcontra Aui.qui fumpfit opcra^. tioncm propric,vt fupra notatum cft» Vcldic q, nullarop^^ nes funt debite animato inquantum animatum eft,quin ill^P a virttutc proucniant, vt patct intucnti,& fic intcllcxit Aui^ Ad tertium puto non cfic vcrifimilc cp tcfticuli pcr totii co^ pus diflFundant uirtutcm per quam feparentab omnibus bris vcl humoribus corum fubftantiam fpermatis.Scd crc^ dcndum cft cp nutrimcntum quod fupcrfluita digonc quaf'' ta mcmbrorum rcigrcditur vcnas 8c pcllitur a uirtutc dcp^ rofitatibuBmcmbrorumaducnascapillarcsex illis ctia ao maiorcsdonectandcmaducnam concauam magnampfj^ ueniat,(&: tandcm in uafa fcminaria ad tcfticulos tranfit ilw^ commixtumcummatcrianutrimentali debcntc nutrirctc fticulos vbiuirtutctcfticulorufcparatur matcria fpmatiJ» materia P E N. I. currataetualiter,concumt tamen virtualiter. Ad auartiT QeiemuiSimotu.Prrmoquia funtoperationes digniores& nob.l,ores.Secundoquiamanifeftiores funtS olra,on« h,bec%LSS&^^^^^^^^ far,o quicquid virtualiter vel inftSah.. IT' fteriorem eodem modo continrpriore,„ P ^ SSc i^^^^^^^^^^ nutricationisautaugn e" ; r"'""^/?"!'''''''^^'' aaumficutvirtusadSem^;;'"-''''^''^''"'^'"''^ abfoluiapriori.eroone^,S ' n Poft",»'- no pot rpusprodZn;:a:rp:trcm"^f""^'"^-°°"i']'' ganda eft mainr ll^». PO"f "orem producit pnore. Ne-- ftrioprXZ' ta^"'"" vifiuanecef. "ipoff.t.hoc'.'^?oo?e*:cZ^^ 'i.actus tamen videndVlr? f """i' P''"'""'- "'^«•Te c mo «efttamen prob^iJ.lfti^^^^^.^P^^^^^^baautagendi. Po KsfflanimaHsvUam^n^^^^^^^^^^ '"P'''«'" "atura. «lis.velinquan,um inroZ„ Sh/"-"*" "'ft"'™entn vi^ qup fu.i'8eni.usderell«um Tsedhr''"'" 'P'"' ^"''«ex fpas v.tal.s vt patet. ~,„c "°" concludit o, fir e!tenmilit«dine'mHUv1^Surr"7r;"''^^^^^™ c.turq,arguimrfuperiuscb«^nisr- cumdi. ""SdiciturhocelTevrr^mnil /r'1'".''''''''^ '"^•''1' > Adalias conffrmatTon™ '1'''°''?.''° "°" 'ficax. conferuatvitam,&fpi?itusartm,? "' ''/P'"'"' *ff"<>^^ fe&.mmediate fpiritusue o r™:i^>'''''P'"'"'"i«'*s^ «'ens.ut pluries alias declaratum '''^™™"''* Pef ^caufalitateprioreftuitalisu t^^^^^^^^^^^ Su^busutracpuirtus eftreperibiIis!Er"f ^'«^» ^-^^'^"^rocoffrma^io^^^^^^^^^ "tl^'^^ t« noftr, corporis reperibilis eft naturalis """^ P^^^ nec ecom! ^^"'P^rata quar non neceftario L?- ^"*^""cp ilHusX";;^^-"ftituitgradumuita.diftiX^^^^^^^^ "^ceffariofi";^ comparaturolfaaiu^^^^^^^^^ taediftinau2,4"'?f'P^^"^^^contra.Nontamero:^^^^^ ia.fenfitiuorun^''"^i^"'^q"iautrac^'Contineturfub^^^^^^^ fra capPo dcuirtur. ."^^^'^*^ conffrmationem uid.»K- fHciliterfoluiturtft?'!'^^^ P^^"^"^»" fedlite^ ^^'-'": comparata uegctatii.!!^!? ^^"^^^ minorem de uirtute Ja- quitur ex nega'tiS;N:c^oIfadtWJIIa.n.non ncce& tJ»mcn non conftituiterlll^^ "eceflfariofcquitur olfacfii ° !5 S^^^^um uitx*diftinaum , ut patet. CapPr D O C. VI* j4 Irtutum uero naturalium a!i» func quac funt miniftrantes ,ah'x funt qu« funtminiftrar^. i^oftgeneralemdiuifionemuirtutumexequiturfpecialitcr dcterminando de membris diuifionis . Et prio de uirtutibus ^*""' naturalibus.Secundodevitalibus.TertiodeanimaI,bu6,fc> cunda I biL V irtutes autem anmiales.-ltertia ibi Lln uirtutc autem animalinPnmo ponit du.ifionem quandam.Secun/ dofubdiuifionem.fecundaibiLEtminiftratarum quidc T Prmio dicit q> uirtutum naturalium alia: funt miniftralcs ' 8C ali? funt miniftrat^ Scicndum primo q, licet muItipIV fu matur naturale.Cut diftinguitur,contra uiolentum cotra ore tcrnaturalem,contra caufale,contra artifidale^conrVa uolun^ tarium,&:cotra cognofdtiui^ Jn propofito per naturalc vir/ tutem ut mehus 6c clarius infra declaiabitur intelli-erc dX musuirtutemin nobis drcaalimentum finecognitioneoDC Natura. ratjuam,non pra:parantem fpimi vel inftrumentum uirtuti le muhi aiah fcu cum cognitione operatiu?,ficut eft nutritiua,& aua. plidr' mentatiua.Et per hoc quod dicitur drca nutrimentum oot ' ratmam fine cognitione differt ab animalu Et ex hoc noti prpparatinftrumentum 5^c,differta uitali, Scicdum fcci> do|necefir,tasponend,quafdauirtutes naturales miniftrl tes cS^ahquas mmiftratas fumitur ex hoc q, virtutum &opc rationum naturalium qugdam habent rationem fin=r Od^m veroordinatorumadhnem.Etquu ffnis melior eft'i:S diorordinatis ad finem,ideo virtutes habentes rationem fi! nis funcperfediores 5^meIiores,Etquiaiterea cjfunteiufdc ordinis, imperfectias fubferuit miniftrat perfcctiori ideo virnites 5;:operationes imperfectiores fubferuiunt i& mimV ftrant perfectionbus, Ex quo patet caufa verita 1 9 litera: Omms,n.uirtusnaturalis,authabetfat,onem ffms vdor*^ d.nati ad ffnc.S/ primum,cft miniftrata. Si fecundum min^> ftrans, Et ex hoc patet quid per virtutem miniftratam na turalem,5;:quidperm,niftratemdebemus intelliaere plr miniftraatcm dcbemus intclhgerc virtutem altcrilubferuf? tcmprooperationenecenfariaadcuftodiam ve/ intcgrftatl ,'ndi^uiduiautfpedcuEcontra vero per virtutcs miniftratas intc hgercdebemus vmutcshuiufmodi,feruitium feu min? ftcriumrecipientes.ytruautem hx virtutes miniftran tcs & mlftratgfint neccflfanb diftidg vidcbit i du^slFS Etmmiftratarumquidemduo fant genera Vnumgenusminiftratinrenutrientis ad hoc utmdi'uiduumremaneat,quod mduas partitur fpcdes,nutntiuam&: crefcinuam . Et alteru ee>. nus miniftratmnutrieteadhocut remaneat fDc des,quodeti'ammduas diuiditur fpecies inlc. neratiuama rormatmam» ' Ponfff"bdrmfioncm fupra pofit^Et pnmo determinat dc virtutibus L^Tft rat" Scciindodcminiftrantibus.fccundaibi.LVirmtT vc^^^^^^^^^^ cius mcmbra.fccundaibuL Virtus vero nutritiua; 1 Di/ cit primo.c^^ duo funt genera virtutum min/ftrararum , qufa ynu elt gcnus quod miniftrat in rc nutrientis ad hoc ut con> fcruetur mdiuiduum,& illud diditur in duas fpedcs.f. i nutri tiuam & crcfdtfuam. Aliud vero miniftrat in rc nutrienti« vt confcruetur fpedes,& diuidirur m gcneratiuam 6c in fnf! matiuam, Sc.cndum primo q, Iicct Aui.defcribat xr ° gcnus uirrutis miniftratx per miniftrare,non tamen ^ r"^ bit pcr miniftrarc uirtuti predpuc naturali-dufHr^ fcddcfcrihitpcrminiftrareffni^quicftinditJS^^^ permanentia,autetiamperminiftrareac?tuin.,. ,1 c^. iingitur, Scicndum fecundo per rem n^^^^^^^^ ^u' debcmus matcriam nutrimetalem d?ca n L "' '"''"'^'^' nucriciua$augmentatiua,fimiW^^^^^^^^^^^ Virtutis mlftratg genus duplex* Res m / tricntis^ quid^ fnatiua,Ex quo patet ^ ficut iftg dua: uirtutes fub uno gene> recompr3ehendumur,itacX:eorumobieda.omnium.nafta> tum uirtutum obiectum eft nutriens fiuemateria nutrimen ialis,licctnonfecundumeandem rationem ut patet» Virtusireronucrmuaeftillaquaf nutnens in Viftu9 nutriti conuercit limil itudmem,ideo ut iplum reftauratione eius recupcrct , qd diirolucum fuit» Nunc pertractat membra fubdiuifionis pofitac ♦ Et prinio notificatvirtutemminiftrantemadindiuidui peimanentia» SecLido fpeciei fecunda ibiLGeneratiu? veio,"|t^"mo notr ficat nutritiuam,Secundo crefciiiuam /l en io coparatlias virtutes inter fe.fecunda ibiL Virtus auieni crefciiiua, 1 ter> tia ibiLNutritiua veroH Dicit primo virtus nutritiua e ilL qug conuertit nutriens in fimilitudinem nutritiui ad hunc finem,ut per nutrimenium recuperet reltauraiione eius quod difiolutum fuit. Sciendum piimoc^ Aui » notificat_ nobis Virtutem nutritiuam cx multis^Primo ex obiecfto , du dixit, nui.riens a quo nutritiua dida eft.Secundo ex aciu 3C og6> ne,dumdixit,Conuertit.talis.n.conuerfioeft operatio v/r> tutis nutrituix.Tertio notificat ipfam ex termino fui motus, Vltimo ex fine dum dixit.Ideo vt .ppter ipfam SCc* Ad hoc n*fit ifta operatio a virtute nutritiua ut rcftauretur dCc* Nutrics cundo nota.c^ nutriens verum eft illud quod eft ^^prie obic Vt^t gdt <ftmn virtutis nutritiux,<5^ non futurum nutrien9,vt infra. Sifitudo Sciendum teriio per fimilitudinem non elVc intelligendam duplex, fimilitudinem accidentalem folum ,immo virtus nutritiua deductoimpedimcnto non afifimilat nutriens nutrito folum accidcntaliter,fed etiam fubftantialiter , vt infra videbitur. Virtus autemcrefcitiuaeftilla quacin tocius corporisdiatnetris additfecundum proportiO'' nalitatem naturalem quateaus ipfum ad nnem augmenti perducacperilludquod ipfumexnu triente ingreditur. Notificat crefcitiuam.Et infentcntia viilt cj, crefcitiua uir tus eft illa quac addit fecundum proportionalitatem naturale in diamctris totius corporis vt ipfum etiam indiuiduum .p^ ducatadfinemaugmentipcrillud quodipfum ingreditex nntrientCt Scicdum primo Aui.notificat virtutcm aug-^ mentatiuam exmuliis.Primo ex partccui attribuitur crcfcc |ia feu augmentum,dum dicitur.Totius corporis ♦ Secundo cx partc eius operationis dum dicitur* Addit.talis.n* additio quantitatis eft operatio virtutis crefcitiuae.Tcrtio ex pt^/^^ di dum dicitur,Secundum,pportionalitaicm ♦Quartoobic^ <fti dum dicitur. Pcr illud quod ex nutricntc » Q^uinto cx gte finis dum dicitur.Qustcnus ipfum ad fincm augmcnti pcr> ducat. Sciendum fccundo vt dcclaratum eft fccundo ca^ li.In corporc noftro fignabiles funt fex diffcrenrix pofitiois fub tribus contrarietatibus contcntx.f.contrarietatequa: elt inter furfum 3c dcorfum ,contrarictatc qux cft irttcr dextru 5^finiftrum,&tertiaquaeefiinteran6<: retro.lft? crgofunt fex differcnti? pofitionis tcrminatae pcr trcs lineas mcnfuran tes magnitudinem corporis noftri quia linca qux eft a furf U in dcorfum menfurat corporis longitudincm,qug vero intcr dextrum 3C finiftrum latitudinc qua eft inter an 3C rctro profunditatem.EtidcofoIumtres ponimus corporis dime/ fiones,quia nonfuutplurcsline^driarum pofitionisjamdi/ cflarum terminatiu?,^*: fe ad angulos rcdos intcrfecatcs.Ad naturalem igitur crefcentia requiritur ipfam ficri fccundum tres diamctros fignatas,ita vt intcr iftas diamctros feruetur proportionalitas naturalis. Scicndum tcrtio pcr propor Propor/' tionalitatemintclligercdebemus,vtfumitur quinto Eucli^ tionali^^ dis,fimilitudincm propottionum.Eft.n.proportionaUta* ii> tas C[d* militudoproportionum.ncccft arithmctica proporuonali/ Eudi'' tas,quianonfemperfcruatur?qualisexcclTusmembricxcc> dcs. dentis ad exceflfum.Ncc eciam feruatur proportionalitas gco i^etrica,quia non fcmper fcruatur fimilis ptoportio gcome*' Arifto^ A V I C E N N -fla. trica,fcdfematur proportionalitas naturalis,quia qualis na»< turalis crat proportio iftarum diamctrorum aut augmctum. taFfublato impediraento acciitali rcpcritur poftcrius. Qua^, litcr autem intelligenda fit illa proportionalitas naturalis dc'' clarabitur infra in dubijs quae circalittcram mo ucbuntur», Nutritiua uero uirtus crefcitiuac feruit, eoqp nutritiuaquandoc^ affert nutriens ei quod dii" foluitur a^quale,quandoc^ minus, quandoquc plus.Sedcrefcitiua non erit nifi cum quod greditur plus fucrit eo quod diiToiuitur . Comparathasvirtutcsintcrfe.fccundo rcmouct dubiu. tertio declarat operationes Sc adus nutritiuae virtutis . becil da ibiLNon tame.ltcrtia ibiLNutritiucn Dicit primo q> nutritiua fcruit crcfcitiux aftercndo.f.de nutrimento tanium quantumdilfoluitur^quandotj^ minus , dC quandoq? plus <p fit illud quod ditioluitur. Dicit fecundo q» crefcitiua no» erit nifi quando illud quod ingreditur fucrit plus co quod dif foluitur.. Scicdum cj) nutritiua feruit crefcftiuoc.primo afle rendoplus <5<:c.fecundo fubftantificam cxiccationem menK brorum prohibendo,quarefaluatur membroium extenfibi litas,pcr quam fitaugmcntum» Non tamen totum quod taliter cxiftit eft crc- fcitiua. Impinguari n.poft macredinem in aetate confiftentiae eft huius fectae,non tamen eft crefci tiua,noneftenimaugmentumnifi!llud quodfe cundumnaturalemproportionalitatcm in om-' nibusexiftitdiametris,quatenus ipfum ad cre^ fcentiae perducatcompIcmentum.Dcinceps ue^ ro poft hoc nullo modo eft ibi crefcentia . fi fit ibiimpinguatio,queadmodum ante confiftctia no exiftit etiam ariditas,6<rfi fitibi macredo,Iicet illud longius exiftat bC a neceflario exies magis» Remouct dubium.AIiquis enim crcdcret q> fcmpcr fi rc>, ftauratur plus refoluitur fit crefcentia,fed hoc no eft, quia^. homo dcfiftens poft macrcdincm impfnguaii poteft 8C nort augcri,quia non cft crcfccntia,nifi feruetur proportionalitas naturaiis fccundumtres diametros,vt viuens debitam qua^, titatem attingat,cS<: ideo licet fit impinguatio poft confiften^ tiam:nontamen eftibiaugmcntum , ficutinpucritia potcft efi^emacredo qpuisibi non fitariditas.i.diminutio,licctillud fcilicet corpus augcri in confiftentia fit longius a vero fiuefir magis exiens a ncceflfario quia plus ledit ad ipofiibilc , quia poflibile cft diminui in pueritia 6«:c.fed non eft pofe confift<^ tem vere augcri. Circa hanc materiam cadunt dubia non pauca. Primum Videturq>tam nutritiua q^augmctaiiu^ ^ctiam geneiatiua fint virtutcs miniftrantcs. Nutritiua eoi fcruit crcfcitiua:, vt vifum eft in lircra. Augmentatiua ctia''' feruir generatiuc vt infra in ff ne capfi . Gcneratiua etiam <> nutritiua feruit informatiuac vt infra.igitur illa diuifioin niftrantes 8C miniftratas eft inconueniens» Item omm^i^ fftarum virtutum eft obicctum vnum . igitur iftx non A^*^' diftinda:,quia potentia: diftinguniur pcr actus 8c actus p^'' obicda. Item fignetur in ftomacho aut in hepate virt^^ digcftiua SC nutritiua,& arguitur fic,huius digcftiue fiue co^ munis fiue proprie,&: huius nutritiux eft idcm obiccfluni idcm inftrumcntum,quia totus calor ftomachi dC fimili^^^ hepatisinfluensc5<:innatu8agitadcius digoncm commun &:ppriamcX:illcidcmcaIortotusagit ad cius nutrication^* idem crgo cft inftrumentum digeftiuaE 8c nutritiuae . Et arguitur dealtjs uirtutibns membrorum fimulcxiftcntibu > quarum vna dicitur miniftrans (S:;aliaminiftrata,5t: (jf ^^j^ ctum & inftrumentum crunt idem 8c pcr cofcqucns m tutcs non funt diftincflac. Sccundum dubium eft . haecdiuifio virtutun» miniftrantium & miniftratarum F E U fitaeftabAuKmagisdeuirtutibus natufalibus $ animali> bus aut yitalibusJta»n,inter vitales aliqug fe habent g mo^ aurn hniSj&aliquaEpermoduui ordmatorumad ffnem.Ec iimilKerinanimaIibus,ficutm naturalibus^Tertium dubiu. Uyia virtus augmentatiua non videtur requilita ad idiuidui permanctiam.Cenfanfe enim actu 3c operatioe virtutis aug mentatmg remauet indiuiduu^^i: conferuatur ,non ergo lUa e necelIaria»Quarium dubium eft contra defcriptionem uir/ tutis nutn'tiu?Jlla.n»defcriptio videturcompetere virtuti di geftrux.virtus.n.digeftiua hepatis ftomachi mamillarum, <X telticulorum couertuut fuum digeftibile i fimilitudinem fuam, 3C tamen non omnes funt virtutes nutritiux. Item quia virtus generatiua conuertit ^enerabilein fimilitudine generatis. Item quia non eft pofTibile fferi reftaurationcm cius quod di(Toluitur,quia tunc vita pofifet perpetuari* Ite non fcmpcr naturaliter poFe cft vtfiat recopenfatio p rcftau rationem eius quod a corpore diiToluitur,fed nulla eft virtus agens vt attingat naturaliter finem impofiibilem.igitur etc patet maior,quia in fenedute illud cft impolTibile. Jte cx iftaditfmitionefequiturq^fcmperan rcftaurationcm qua/ libetpraecedrt refoIutio,ideo.n.c?onucrtit virtus nutritiua nu •^*'"' 4 i^l^,'''^!^ .^^S'"' recuperct pcr reftaurationcm id quoddiirolutnfuit,&percofequcnsantc acflionem illam virtutts nutritiux fuit fada rcfolutio . Sed arguitur cb non. Fnmo quia ita potens cft calor naturalis . dC potentior ad nutrimcntumpximum naturae mcmbri conuertendum in lub tantiam membri ad refoluendnm humidum mem>' brale.alias.n.per totam pueritiam non plus rcftauraret^ rc loluerct.ergononcitiusfacictinmembro refolutioncm hu> midifubftantifici$faciat reftaurationem,(S:per confeques ante reftaurationem non praecedit rcfolutio, Item pofitis cais natural^us ad effecfcum producedum fufficientibus duciturcffeAus,fed qu5uisnuIla rcfolutio prsecelTerit poft te. rpT""^"°"^' P^*" ^^"'P^s ftabunt caufe fuffkicn maeL^^^^^^^ rnu^r ri 1^^^^^^^^^ lten,quadiuviuitanimaltan. fowTv^^^^^^^^^ fitinanimalire ^!iaplu?aroX^d"duTpX virtus crcfcitiiiac&mSa fim^^^ clubium. An n..ta^n,natural.m.Videtur.„,C::rfe »^'innafoa:mult.saItjs mcmbris. Septimum dubiaS ^deturq.,n^ateconfiftendi poffit fieri uemm augmen. S-: f^nmoquiaficrehabctdiminutioad cetatem cTefrf Ti 'f"»"8«™tum ad =Etateconfiftendi vel dectefcen ««^•"isveS^'*^-. It"n6ngu.neuspotea<n atateconfi «"s ,e(hu4,iu ^'"''^""'■'^'^•''^"■"Pi"'" ^'«''^"'■■.quiZr 'nuItofortio;ffi'!'P''™°'"fta""'^°""'^«^"''«=feng,Sereft plus fuflFicit fetuL °'"''^°'" P''° ''^'"" '""f ^"'■ftfntipioit nutritiuachoIericrS:" ""nnem diametrum affetre^u^„^ nor^incliolericoe;»'''?'''''^^'^''''''';.^^''''" "^'°''"io mi Mtiua fecundii omnVi^i' "' «^holerico fufficit vetfus reftau^ tefoluitur.fufficitin feJ;''™"''""^ ""'"'" '■^'^il.'^»'-'^quatu fecundumomncmdbn?"'"'^°Pl"' reftaurate refoluijuf confeqntiam.quiaadaT™"'- P°"= "'8ando non poteft ficri i fano,i„ '"""n requiritur cxtenfio , qu_ ^i«aIiquaccrtapartcfu»J^?^^^ H ^<=^"*Partcfua5adolcfcentiae,^calordebcn8cx. D O a VL ss tcnfioncm faccr c cft fortior,cum igitur pcr totam adolefccn> tiam in mcFico poftit calor cxtenfioncm feccre,fcquitur in faiiguineo in aliqua parteconfiftcntiae potcrit.probatur ma^ ior,quiainprincipio confiftentiaEcfthumidum extenfibilius in fanguineo^ in m elancholicojgitur in aliqua proportioe, fic tghurcp in dupIo,&: fequitur cj» in principio cotififtetig eft in fanguinco humidum extenfibiliu^ fuerit per tempus an in melancholico,fed concinue an in melancholico erat humi> dum fufficiens ad extenfionem.igitur &C. Item magis ex^ tefibileefthumiduminfanguineo veltemperato in prioin^ ftanti confiftentiac in melancholico,^^ calidum porcntius adextcnfionemfaciendam,igiturtardius definet in fangui^ neo calidum po(fe tacere extenfionem i meIanchoIico,fed tuc primo definet in melanciiolico.ergo per tepus poft pote^ rit in fanguineo faccre cxtenfionem,5^ per confequens f xca. te confiftentig 3Cc, Iftud argumentum vltimum apparen lius eft fanguinco 3c melancholico aequalitcr diftantibus a primo inftantf confiftentig.Et fimiliter de fanguinco aut te/ perato comparato cholcrico» Vltimum dubiti. Quare virtutem aliquando polfeaddcrcfecundum proportionalua tem naturalem in diamctris toiius ponitur virtus augmcnta tiua,&propterdiminutfonem ficri fecundum proportione cadem non ponitur virtus diminutiua» Ad hxc dubia per ordinem refpondetur. Ad primum dixerut quidam q> uir tutes miniftratac funt folum rcfpccflu miniftrantium cis ml^ niftrat?,tntcr fe tamcn funt mrniftrantcs <SC minirtrate,& fic nuttitiua5;^miniftrans crcfcitiuae nutritiua 3c crefcitiua gencratiux,cS^generatiua(S:immutatiua prima informatiV ug.Sed hoc non vidctur repugnarcdiuifioni pofitx,quia iftac virtutcs non func miniftrantes 3C miniftrat? rcfpcdu ciufde uirtutis. Contra,quiatuncper idem conccdendum forct tam digeftiuam ft©machi etiam hepatis cfife uirtutcs mini rtrataSjquiadigeftiuasftomachi miniftrantattractiua&rc^ Seruire tentiua,et digeftiuehepatis miniftrat digeftiua ftomachi,q3 9<i^)Ct mi non uidetur confonarc litcrc. Idco dixerunt alij q> aliud cft t^^ftrarc, fcruircalteri 5c:aliud eft miniftrarc , Seruirc.n. dicitur quic/* quidalterialiquam affert vtilitatem.Miniftrareucro dicitur quod affert vtilitatem maiorcm qp fibi.Et ficconcedendum eft digeftiuam miniftrarc nutritiug,quoniam digerendo ma iorcm facit vtilitatem nutritiue fibi. Contra tame hanc refponfionem vidctur inftantia dcimmutatiua prima&: gc> neratiua refpectu formaiiu^ Alrj dixcrunt f nter uirtutes eft ordo ficut intcr artc8,quaru aliquac prgparant matcria,{S: ille dnr miniftrantcs* Aliqug vcro inducunt formam, Sc illx funt miniftratg.Quia igitur digcftiua praeparat materiam et nutritiuainducitforma,ideodfgcftiua nutritiuae prgpararc dicitur. Sed non fic de nutritiua rcfpcctu crefcitiug. Adhuc hec f efponfio vidctur rccipcre inftantiam de gcncratiua 8C immutatiua prima rcfpectu informatiug. Iftx^n.praeparanc materiam ,8C in formatiua inducit formam. Aliter poteft PreDara dici.Pf ^paratio eft duplcx,quxdam comunis,6^ qugda pro/ tio du. pria.cxempIumprimi,ficutdigcftiua:communi attracfiiua. plex. excmplum fecundijficut aitractiua .ppria rctcntioni . Ad .p/ pofitum vocat Auice. virtutcs miniftrantcs quse miniftrant Virtutis fiuc praeparant prgparationc comuni,ficut digeftiua ftoma/ duplicis chihepatis&vcnarir.miniftratas vcroquxnon prxparant diffo, coiprgparatione hac,fed fi miniftrant,illud fuum minifteriii fiuc preparatio eft particulatc Sc lfmitatum,cX: ^pter hoc di^ geftiua particularis mcmbrificutofifis non propriedicitmi niftranSjIicet feruiatnutritiug,immoipfa coprehendit fub nutritiua, vt colligitur in litera. Contra,quia,tunc ctia gc/' neratiua fpermatis diceretur minfftrans 5i:'cflet inter virtu> tcsminiftrantesnumerada,quiauidetdigo comunis. Di cedum q> ifta uirtus communis concernit matcriam non c5 muncm profuo obiecto,fed determinatam ad limitatam for mam.f.foetus,ficautcmnon eftdigcftiua hcpatis ftomachi dC vcnarfi . Sed quid de hoc fitdicendum habcbitur in qux/ ftione. Ad confirmationera dicitur idcm eft gencralc obiccturti iftarum virtutum.Cnutrics,fed non appropriatij, virtutis^n.digcftiug ftomachi eft obicau cibui hcpatis ,chy> 9 R I M I C A N, lus autliumor,fed virtutis nutritiuac 8C crefcitrux obiccfta appropriata funt dux humiditates membrorum,generatiu^ verofubftantiafpermatica.. Adaliam confiimatione di cit q> dirtindae virtutes mediante eodem inftrumento circa diuerfa6<: vario mododifpofitaobicda polfunt variasope^ rationes producere,vt virtus digcftiua ftomachi mcdiantc toto fuo calore ex cibo chylum gnat,vS<^ nutriciua exfis in fto machomedianteeodem caloreex fanguine humiditatcs fe> cundas gnat,6<:exhumiditatibus fecundis rcgriat fubftatia membri refolutamfEt iia dicerent ponentes iftas virtutes ec potentias velproprietatesfundatasin potentia animac^Sed tenendoq> vlrtus nondifferatabanima vel temperameto, quae inordine ad alias SCalhs operationes eital a dcalia vir tus ad fenfum datum,patet c;^ anima mediante complexioc vel tcmperamento cx varijs obiecflis poteft uarias operatio^ ncs produccrCjVt cx cibo chylum ,ex fanguine humiditates fecundas,^ ex illis partem membri.Et lic, virtus clfcntialic vna.Canima edet virtus digcftiua communis in tota fubfta tiaftomachi,^ nutritiua fimilitcr,fed eft attiadiua invillo ] ongitudinali,(&: rctentiua in tranfucrfali, Sc expulfiua in lati ludinali eft virtus nutritiua digeftiua propria 3C cixtera in or dine ad aliud obiecftum, vt patet cx dictis»Et cx hoc vltcrius patet,(^ fi per virtutem intelligimus temperamentum non fcmper eadem cfl[et virtus miniftrans «5^: miniftrata.Et mul ta alia fequuntur qux intuenti nota funt. Ad fecundum di xeruntquxdam,ideomagxsdenaturaIibus hanc diuifioem pofitamefte,quiamanifeftiorapparetferuitus 3C praepara/' tioqpinalrjs.Vel poceftdiciqjtacui dealijs tanqj de facile intelligibili per hoc q> de naturalibus dixit* Ad tcrtium» Poteft dici primo q> ad hoc indiuiduum poiTet pe r fuas SEtates decurrcrc conuenientcr requiritur virtus augmeijtaii^ ua faltem a pricipio vfq^ ad confiftentiam. No.n.indiuiduu per fuas xtatcs conuenietcr decurrcret,nifi per augmentum dcbitam quatitatem attingeret licct pro aliquo tcmpore no neceftarius fit actiis cius. Sicut etia gcncratiuam diccrcmus neceffariam ad fpccici confcruationem,quauis non fit indiui duum in omni octate potcns ad opcrationcs gcncratiuae ♦ Afr diciturq>facitadindiuiduipermanentiamin eftc pcrfe(fto, iicet non incfie abfolutc» Veldicitur vt alij q> omnis vir tus miniftrata naturalis miniftratad indiuidui pcrmancntia vel pcrfedionem fiue integrationcm» Ad quartum dicit q> virtus digcftiuaalitcr conucrtit digeftibilc in fimilitudine i&:alitcr nutritiua,quiadigeftiuadatdigcftibili fuam fimili> tudinem accritalem 8C non fubftantialcm , fcd nutritiua dat vtrunq?.ftomachus cnim cx cibo per virtutcm cius digefti^ uam no gfiat ftomachum aut partem eius , fed nutriiiua me bri cxmateria nutricationis griat partem membro fimilcm in fubftantia 6^accidentibus ,nifi fucritprohibens» Ad confirmationem dicitur q» verij eft q> non fcmpcr poteft ne ri per rcftaurationem intcgra reparatio cius, quod rcfolutum fuit ficut in fene(flutc,quandfu tamen durat vita fit aliqua 8C aliquanta recuperatio pcr reftaurationem hoc fufficit [ pofito. Ad aham confirmationem diit quidam q> fecijdo plurimum anteq^ fiat rcftauratio praeceiTit rcfolutio non tn femper necneccfiario,& tdeo fccundum plurimum fit nutri^ catio ad recompcnfationcm eius quod fiiit refolutum.Et hoc voluit Auithic 3C tcrtio cafi.fcn. ii . i .cap.Sed dc hoc fatis di diiim eft in qiigftionc gcncrali» Ad quintum. Qualitcr re> fpondendum eft patct ex didis fecundum varias pofitioes, licct autem idem fit obicctum nutritiuae 8C augmentatiue.no tamen fccundum eandem rationem,quia vttranfmutabilec obie(ftiim virtutis nutritiuae,vt vero eft quantum augmcn> Virtus tatiu?.AUteretiam operatur virtus vtnutritiua,& vtaugme ogo du tatiua,vt.n.nutritiua3cquaIitcromnibus membris fccundu pticiter^ P^opo"'onenvfuaEquantitatis afFcrtalrjs paribus SCmebto proporportionali cS^ fortioris virtutis dc fe plus opponet.Sed augmentatiuafccundumnaturalcm cxfgentiam 8C propor^ tionem, vt ab uno mcmbro trahat 8c altcri mandct ficut pa^ ^ct de capite quod in principio multum augetur r efpciflu in> fcf ipyum mcmbrorum in proceflu vcro aon,Yt Aui.fwudii A V I G E N N jS. fext! naturallum primo cap* Qualiier autcm fit refpon Ju1 n apud ponentes virtutcs 8c potcntias anim^ non cfte diftic^ia» ab anima vcl fuis teperamentis , patet cx didi s. Ad fex> tumdicituraquibufdam naturalem proportionahtatein intelligi debct proportionalitas tcrminata, quia omnium na tura conftantium &c.Non placet, Aliter dicitur q> ad de> bitam indiuidui integritatem requiritur dcbita longitudola titudo&profiinditas^aliquantum tamcn longitudo cticer/ ta latitudinc 8C profunditate ellct proportionalitas naturac,<3 cum alia natura non conueniret, 8C econtra ♦ Proportionali^ tas vcro naturalis feruatur in augmento quandoitcr has dia-' mctrosferuaturincrefcentiaproportio diametrorum fecu« dum q> maxime naturae proportionantur, Ifta tamen habct magnam latitudincm.Et ideomftantia de nafo non concIu>^ dit, vel fi illud aliquando accidit cft propter caufam acciden talem feuaccidentaliterimpcdicntcm aut promouentc aug mentum plus in una parte in alia vltra natura: conueuieO'' tiam, ficut patet de catulis paruis habcntibus quando^ cru^ ra longa multum caput valde groftiim, 8c vctrem minimti proptcranguftiara locorumin quibus feruantur, Adfc-^ ptimum dubium dicitur non efte poFe augmentum ueij^ ficr* irt confiftentia,Iicct alias dederl modum probabiliter fufti'' nendo oppofitum*Et negatur fimiliter fe habet diminuii<> ad actatem crcfccndi&c.facilcn.in aetate crcfccntiae potcft prohiberi augmcntum,fed non potcft in actatc confiftcnti* piomoucriaugmentum,c]uia non poteft membris tcrrcftri^ ficatis de nouo dari cxtenfibilitas. Ad confirmationem nc gatur aillimptum.^X: ad probationcm cum arguitur q» feciJ'' dum omnem diamctrum poteft virtus in principio conCiil^, tix in fanguineo aflFerrc plus in cholcrico,(&: cum hoc nii<' nusrefoluitur. negaturillaminor.Puiocnim multo maiore 8C velociorem [ioA rcfolutionem in fanguineo in choleri^ co» Et fi ai guitur contra»quia in cholerico maior cft ^poc tio calidi ad liurnidum» Ite quia difFicilius tolerat ieiunifi» prima quarti, cap.de cibationc febricitatium.(& prima apho rifmorum.aphorifmoillo.Quicrcfcunt(S^c» Profolutionc Uiff diciturcj>ibimaioreftproportio numeralis gradus calori* ad gradum humidi,non tamen cft ihi maior proportio po/ tentig caloris refoluentis ad refiftcntiam humidi rcfoluendi ficu t in iuuene 8c puero tempcrato» Pro fecundo ncgaiur confequentia»DifFfciIius tolcrat iciunium , igitur velocius rfe^ foluitur.fic.n^pofifet concludt decrcpitos vclocius refolui pH mis fenfibus.. Ad alias confiVmationes.omncs illg <pponcs apudmefuntncgandg.humidura fanguineiin principioc^ fiftenti? eft magis acrcumSi magis cxtcfibilc cholerici u? melanchoIici.Et fimiliter fi fignetuf mclancholicus 8C (att^ guincus gqualiter diftans a principio fuae confiftentix puif magis terreftrc cfTc humidij fanguinei $ melacholici ♦ Cai^ ^ autcm huius pro nunc caufa breuitatis omkto. Ad vltim? I^, patct, quia decrefcere non dicit aliquam perieaioiiem , f^^ imperfccfti oncm 8c impotentiam virtutis rcftauratiuf , «S:^'^ non oportet poni virtutcm decrcfciiiuam,cum yirtus iofu^ rationcformaliperfeclionem includat» Etnutntiuacquidemopcfacio tribus particU^ laribus completur operationibus» Notificatnuncfpalius virtutcm nutritiuam fpaliter P^^ actusfuos.Etprimoprgmittitdiuifionem iftorum acfluurij veloperationum^fecundodeclaratmembra diuifionis.fr'^^ j da ibiLVnacftnPrima patct. Sciendum primo q> uirtU^ W tis nutritiu?dupIcxcftopcratio.VnaprincipaIisiX:finaIis*i* n^,, indiuiduf pcrmancntia per huiufmodi rcftauratiocm ,8ChS^ pp poteft dici vris,quia aliac omncs funt proptcr iftam. Alia^f^ ' ciusoperatio minus principalis,fedad hanc opcrationcn^ tialiter ordinata ficut appo vnio 8Cc. Dum igitur dixit tiurr^ tiugoperationcm tribus complcri opcrationibus, rtellexit principali dicta.Notum eft.n»cj> nccoppo ncc unio tribus plctur opcrationibus*Sciendum fccudo <p iftg tres operatjo ncs funt fccundum naturam fcconfequcntcs , quia app'^ cutidum natutam prgcedit unionem <5^unio aftimilationf*^* F E h Etpencshocconcedeiidum cfteadem Virtutem fcmlrc/Ibi ipli fecundum diuerfas cius operationes, vr nutritiua imien^ do feruitfibi proaifimilatione,d<:apponedopro vnione^Ne ceaitas autem ponendi has tres operatiunes fumitur ex iioc quiacum fubtlaniia membrorum per adionem cabris con iinuc dilfoluatur indiget ad eius cultodiam ^ permanetiam reltauratione ex nut« imcnto,quod cum non fit coniundum lempcrmembroneccirceftillud moueriad membrum 8C libimxtaponi.Etcumiuxta poiitum fueritvt pars mebri cummcmbrocontinueturneceireeftipfum cum membro Vniri.Et quia in modo fubftantix dC accidentibus erat dilfi/ mile membro neceiie eft ipfum membro airjmilari,io necef lario cft vnio appo 3c alTimilatio^quibus pofitis completus citaduspnnc/palis ^finalis nutritiuae,vt patet» 8ciendu tcrtio q» iftae operationes difterunt ex parte obiecTtorum oa obiedum apponiseftprima velfecunda humiditas defccu a>s,Obicdum vnioniscft tcrtia humiditas dida cabium* Obiedum vero a(Timilationis cft quarta dida glute » Diffc* runt ctiam cx alio,quia in appone nccefiTarius cft motus loca hsnutnmenticumoccultaalteratione ^lnfecunda vero 8c tcrtia non,vcI faltcm non intcrucnit notabilis motus localis. Etecundumquofdamditfcrtafccunda&tertia,gainp^^^^^ cfubftantiahs trafmutatio,iaIris non,fed foiaaccLlis! VnaeftpenTiatationtsrubftantix comprehe lio quae eft (angais,aut humor qui eft in potentia propinqua m etfectu Qmilis membro,quod qnc^ talht queadmodij tn acgntudine contingit , qux atrophiauocatur,quae eftnutrimeci de^edus. Declarat primo prima.fecuiido fecundam.Partes patent. Uicitprimoq^ vnaoperatio virtutis nutritiux eftcomprc hcnlio fubftantioc permutationis.i.fubftantiae qug fubncitur pe mutacioni,auod.n,apponitur membro fubijcitur tranf q^nfoc^ m^^^^^^^^ Propinqua.Dicit tamen q, ifta operatio maopeLioappellaru^^^^^^^^^^ tionis,quia ifta fubftantia quedcbct Dcrm.^r^ P""""'^' quandoapponiturcomprdKndt irpo~^^ Vt.7.piiyficorum.commcn,io.Inharn r i^ trahibile mouctur quod non conae«rt?n ne, Scicndumfc^undoc^^pcTS^ '"-'^;.^ gerc vcrum fanguincm apud ponemcs orT^^^^^ dcfecundis non'differrca'fang'uiSXTam^^^^^^^ Qita. defecundis.Et quia non folum prima humidira. r ^"ndis potcft cflfc obicdum appoms/cd ctiam f ? «^ccrtitatis^idco fubtunxit,aut hLor quia^^^^ ^^nifefteapparet diffcrcn; a fanguini/ASrur.^^;'^^^ P^opterhu'^|i^;"7»^7 ^'^-^"^^^^-"^"tem humo" radicaliumi^'';f^"^f""^°b^^^^ «PP^nis nutritiuac cundchabcntinte'r"''?.''"''"^'^^^^^^^^ humiditates fe generationeX,n, n,['°''^'"^"^ efifcniialcm quantumadfua 6C cx rorc cabiuni hi'""'"!"' ^'^"''^'^'^ P"n^a nifi ros Sdcndum vltimo^,V''^"^ r ^m''' '"^"^"^i* potcntia remotaficu"eft ^^^^^^^^^^^^'^' ^"Vl^^^f n^bro in propinqua,vtobiedum, '"^""^'''"^^^'"'^'"POf^^ quafinutnens^Aliud ^^^^PP^nis & vn^onis quod appeiu^ obicduairimilationisdX'"^''" ^^T ^'"^^^^ H^^n nutricnsJmpeditur crgohxc opct^ D o c» vr» ^6 tio in egtltudine dida atrophia ab a qiiod eft fine,5: trophos conaerlio,velutalr)dicunttropliosideftappolitio,cja deftcit appolitionutrimentiad membra,cuius caufa poieii: ec mul tfplex, vt patet intuenti» Et alta eft adhcren tia quaf eft ut hoc receptu ni nutrimentumcompleco effecflu efKciat.r utme^ bri pars fiatjjiquod plerunL|j failit, quemadmodu i'n hydropill contingtt carnofa» Notiffcataliam operationem.Et dicitur adherentia quxc operatioqua huiusmodi nutrimenium appolitum rece> ptum in poris in effeda efticitur pars menibri, impeditur tn aIi.]uando illa operatio , quia licct fiat appo non tamcn vnic necefficitur pars membrijficutaccidit in hydropifi carnofa dictahypofarca, Sciendum primoc]^ hgcoperatiodicitur adhercntia,qiiia in tali operatione nutrimentum adheret mc bro,itavtinter ipfum 3c membrum nonintc. cidat medium potens veram continuationem impedire.Dicitur vnio,quia exnutrimentogcneraturpais mcmbro fubftantialiter fimi hs,qu3e fibi vnitur vera continuatione.Uictur cambiu quia tunc vidctur cambium 6c permutationem quandam fieri lo co partis diiiolutx fuccidente parte nouiter gnata» Scicdil fecundo ex ifta litcra colhgi pollc apparenter fatis cx intentio ne Aui.t^ cambium cft vere animatum 3c membro fubfta tialitcr fimile,^ confequentcr cp in alTimilatione fequcntc fic folum mutatioaccntalis.hoccnim fatis expraflfe fonat lito ra cum dixit.Completo effeduefficiat.C ut mebri pars ffat,- videtur.n.ex hoc cambium vcra continuiiatc cotmuari. Ali) tamen dicunt qp ibi non eft continuitas vera, quia rcquirit continuitaiem formp,fed eft ibi folum continuitas materiap, vt inuiTcatio Sc commixtio tanta, vt fit ficut vcra pars mcm brijficut vulgariter dicimus virgam,cuius vna pars cft ridis 6c alia arida vel CicccL efifc vnum continuum. Sciedu tcrtioq>in hydropccarnofa tranfmitiitur ad mcmbrafan/ guisaquofus non potensmembris adhercrc ♦ Etquia feciidu complcxionem etiam multum diftat a natura membri non poteft in fubftantiam membri tranfmutari , quarc remancc mcmbro iuxta pofituj 8c non vnitus.vndcomnia mcmbra multiplicato in cis hoc fanguinc crudo, dC aliqualitcr vcrfus formam carnis coagulato tument^St: ingroffantur, Etcft tertia fjmtfitudo qux cft ut hoc recepta quod iam facf^um eft pars mebri ponat ci ab om nibus gtibus fiPe ufcp in eftcntia dC coIore.Quod quandocp fallit qucmadmodum contingit in a U baras 5C morphea»Cabtum.n.8^ adherentia latn ibi funtreperta, fed fimilitudo no ibi inuenitun Notificattertiamciusopcrationc.fccundo virtutem pro/ priani a qua prouenit ifta opcratio.fccunda ibiLEt hancqui dcm opcrationem.l Dicit primo q> tcrtia opcrario virtu/ tis nutritiua: cft opo facicns hoc nutrimetu receptum 3c vni tum omnino fimile mcmbro vfq? ad cflcntiam 8c colorem, Fallit tamen hec opcratio plcrunqp ficut accidit in morphca ^albaras,quia ibi iam funtcambium 3<:adherentia,fcd no inucnitur ibi fimilitudo» Scie Jum primo q> obiedu iftius virtutis cft illud quod cft tcrminus ad quem vnionis.Si igic poncrcmus q> in unionefft vera continuatio tunc obicdum iftius opcrationis cft humidiras fubftantialltercSi: non accide talitcrmcmbroaflOimilata,&ftcafifimiIatiocrit folum acci/ dentalis tranfmutatio.Si autcm obiedum tencretur hic aflfi-' milatio noii folum dicitaflfimilationem in fubftantia fedctia in accidentibus vt patct, Scicndum fccundo q, ficut vir^ tusinformatiuamaterigfoetusquandocl? perfcde dominat matcrip generationis,^^ tunc pcrfcdc aflfimilatur foetus genc ranti in fexu,complexionc,componc5(:c» Quandoquc vcro dominaturfecundum quodfolum,5:tunc gencratur fcetu* parcnti fimilis folum fccundum quid, vt fccundo dc gencia^ Hydro'' pifis C3r nofa hy pofarca dicitur» Cabii7 vtiu fic alatum^ P K I M I C A tione anlmaliumJta virtus nutritiua qaaniocj; perfc^fie do Arlfto» minatur, 8C tunc integre apponit vnic 6c alTifac,quandoque vero dominatur iperfecce,<Si lunc non poteftiftos tres actus perficere/edaliqueni non perffcit.Quia tamen alTimilatio cft perfe^io pofterior vnione 5^: appone , ideo alij acftus pnt abfolui ab allimiIatione,(5c: non econuerfo.unde contingitq> Mor-' nutrimcntumapponitur5;i vniturfed nonallimilacur.Hxc phca tamenimpotentiaalTimiUtionis quandoq^ accidit ex parte Albaiaf agentif>,quando($ex parte materia:,quandoc^ vero exparte utriuf^^jficutderaateriagenerationisalibi declaraium eft, Morphea pendetex materia fubtiliori ^ fupra quam magis dnatur virtus expulfiua,5^ ideo eft infedio magis fuperffcia lis.Econtra veroalbaraSjcSiidco eftmagis profunda , vtfc ptima quarti tracfcatu fecudo caplb de morphea Sc albaras, Ec hac quidem operationem effidt uirtus im> mutatiua quac eft una de uircutibus nutritiu^. Eteftinhommeunaingencrear prindpiopn'^ mo,fedinmembn's fimihum parcium diucrQfi^ catur.In unoquo.],\n.mcaibro cxi ftit uirtus fecii dum eius complexioncm quse nutri mentum in cius couertit fimihtudinem diuerfa a uirtute qug nutrimentum in Gmifitudinem altcrius permu^ tat.Immutatiua uero quae eft in hepate operatio^ nem effkit toti corpon communem, Notificat virtutem cuiusanfimilatioeftpropriaoperatio^. Et dicicqjhancoperationem.CafCimUacionem facic quxda virtus immutatiua qux eft vna de virtutibus nutritiu^, 8C e in homine haec virtus immutatiua in gcnere v^na dC in princi pioprimo.Diuerfificaturtamcnpcr fpecies inmembris fi> milibus.Nam in vnoquoq^membro reperitur virtus fecun duiu propriam eius complexionem afrimilatiua nutrimenti diuerfa a virtute in a/ftmilatiua altcrius membri, ficut enim Complexio olfis alia eft a complexionecarnis 5C nerui,fic im imuratinaoIfisaliaeftabimmutatiuanerui5^c,fcd immuta tiua.f.generalis 6C communis qux eft in hcpatc taqi in prinj ^ipio primo efticit opcrationem communem toti» Scieda primoq>iftaeft vna devirtutibus nutritiuae diftinguendo has virtutes fecundum diuifionem operationum ♦ quia ficut aliaeftappoalia vnio5^c.itaalia eftvirtus appofitiua alia vnitiua SC alia afllimtlatiua.Salte eni patctq> aliud eft tem^ peramentum requifitum proappone in membro, almd pro vnionc,5<:aliud proafifimilatione.quia aliquanHo in mcbro rcperitur tcmperamcntunifufFiciens pro appofitione 'SCnc* pro vnione,5<:aliquando pro vnione dC non pro aiTimil^ti^'' ne,vt in litera declaratum eft, Vocatur aurem hxc virtus p^ cipueimmutatiuajmaximc enimeft aliqua virtus porcns obiecftum immutarecum poteftipfum in fimihtudinem fua conuertcre.Etqucadmodum virtutes proprie aftimilatiux membrorum diftincflorum funtdiuerfa: ,itacredendum eft de virtutibus quibus apponunt 8c vniunc, Sciendum fc^ Cundoqjhacc virtus poniturab Aui.vna in genere &:prin> cipio primo fecundum multipliccm exponcm.Prima euna ingcnerc»i»cftunagcneralis virtus nutritiiiaprlcipalis.f.ala, quxeftprinKim principium nutritiux operationis ♦difFcrt autemfpccic.rvirtus inftrumentalis in diuerfis mcmbris fecundum diuerfa inftrumcnta quibus anima niitritiua coti iunvfla cft,in olTe cni c ofiificatiua,in carne carnincatiua etc» Secunda cxpo eft vna in gcncrc,quia «num cft gcnus com^ prehendcns fub fe omncm virtutem nutritiuam, fed per fpe cics diuerfiScatur fecundum fpccificam diftincftioncm mev VirtiTS brornm,qma alia eft fecundum fpeciem in ofte alia in carne» afsimila Tcrtia expofitio eft mclior q> ad cuiurcijn"}^ membri opera^ tiua tionem^quanutrimentuminfui fimil;tud nem conuertitur tylcx» concurrit duplcx virtus » Vna general^s in qua.f. membra coicint,3C cft virtus ab hepate pcr fpiritum natura'cm ifln^ ia,Alia veropiopria mcmbro infcqucrts £uam compPone A V I C E N N iS. dC fuum modum mixtionis,^ illa diucrfiffcarur i fpedcs fc/ cundum diftindioncm membrorum,cjuia Cic\it alia cftco^ . plexio iSi: modus mixtionis oftis c3«:alia carnis,ita etiam vir^ y.> tusalia.Etfecundumhocpatetintellecfcus literx.virtus cni ^.^ aliimilatiua omnibus membris ab hepate per fptlm natura^ ^ leminflueiiJ cftunaingenerc inprincipio primoquod dt hepar,fcd propria cuiufcuncp fpeciei membri eftalia 5:alia» Et ideo fubdit dcclarationem hanc cj virtus naturalis qux eft in hepate facit opcrarionem toti cc^munem , quia fpiritus naturahs ab hepate ad alia membra influxus ta;^' comune agens agitad aJlimilacionem nutrimentiadmcmbra, dei.ic proprix virtutesmembrorumhanc afifimilationcm detcr^ minant fpccificant V t patet» Generatiu» uero uirtutis duse ftmt fpes» Vna cft quae m mafcuhs dC farmmis fperma generar. Altera e que diuidit uirtutesqucefuntin fpcriiu te, SfC permifcet eas temperando fecundum q? uiu cuiqj conuenit membro,dans neruo complexio/ nem propnam, & ofti complexionem propn'1 Hoc tamen totum prouenit de fpermate fimili3 partium & fimihs permixticnis.Et hanc quidem uirtute uocat medici uirtuteimmutatiuS prima. Determinat de virtutibus opcrantibusin re nutrimenti ad fpeciei conferuationem»Et primo dc fpecie prima.f.^cne - - - ^ Alia eft qu3c diuidit virtutcs qux funt in fpcrmate 8c j}tni' fcet eas temperandj fccundum conuenit cuilibet mcbro dando neruocomplcxionem propriara 8C limiliter offf 8C aIijs,quod totum fecit hp c virtus de fpermatc fimilium par^ tium 8C fimilis permixtionis,(S^ illam uirtutem uocant mcdt v ciimmutatiuaprimam. Scicndum primocj> apudaucflo^ rc8 jcquoce fumitur virtus generatiua» Primo pro qualibec virtutc principali ordinata ad conferuationcm fpcciei,& fic , tam informatiua cj fcminis producftiua qj ctiam immutati^ . uaprimadcbctdici virtusgeneratiua.Sccundomodo capK- ' tur virtus generatiuapro uirrute feminis producfliua aut vir tutum SC partium in fpermate exiftentium fecundum cxigc tiam formandorum membrorum prcparatiua^&ficfumic hic ab Aui.dum dmiditur in generatiuam fpermatis 8c tatiuam primam. Etexhac diftincftione foluitur qo tjua quxri confucuitan virtus informatiuafitgeneratiua.Simil/c an uirtus productiua fpcrmatis fitgeneratiiia, Patet.n.refpo fioexdiftonc» Sciendum fecudocj>quia in embrioiie for ; mado ex fpcrmate necclTc eft reperiri tria gcnera prima uir^ tutum actu^necclle eft in fpermatc producentc cmbrionem uirtutem efie producfliuam tcmperamenti omnium iftarum , uirtutum,5;:per confcquens nccelTeeftincoefte uirtutcs di^ j, ijerfas,quarumaliquafit pportionara uirtuti uitali 8C cius Q,f[^ tcmperamento,c&:aIiqua natura!i,c^aliquaan:mali prodU'^ {is"'^j, cendis» Ex quo patet ultcrius neceflfarium eflfc repcriri in triP^' fpermatc uirtutem diuidentem SC pcrmifcentenx^lrtcmpcia temhas uirturesinfpermatcrepertas fecundum cxiftctiam. mernbrorum formandorum.exempli gratia» ad cordis for^ mationem aliam oportet habere proportioncm 8c himdine uirtutcmuitalcm naturalcm <S;:animaIem intcr feq^ adhe^ patis formationem.Oportetigitur in fpermatcelTeuirtutem «Jiuidentcm permifcentcm 5^tempcrantem iftas uirtutcs cundum cxigentiam formationis iftorum membrorum qiJ? fic tcmpcrando pcrmtfccndo tS^cimprimant matcrisegc»^ »"9tionis complexioncmmembroilligenerando propriam, ^ h^c eft immutatiua prima.HaiJc pro partc cxprxlTit Au/- ^o.tertij.cap.dc caufis fpcrmatis dum dixit.Oportct ut ci.f» fpermati fit cxomni membro principali Ibns, fpiritus.ngi^ gnitiuus generatur cx tribus fpiritibus, naturali.f. animali c^, uitaltEt cxprsefifius, 1 1 .lertij. 2,cap»vbi afifignas caufa fpi»'' niofitatis yirtus F E U molitatisaduenientisfpermatipoftcoiiceptionem 8C cor> rugationcnimatricisfuperipfumdixit» Etvarictas quidc iitius tumofitatis eft ex hoc q. virtus informatiua mouet il> |ud quod eft in fpermate ex fpiritu animali naairali vita II ad mmeram vniufcuiufqp ipforum.Et colligitur idem ab «odem nono animalium»fccundo capiculo. Virtusuero fnformatiua impnmcnseftilla cxquapreceptofmcreatons procedft membro rum Imeatio QC ipforum figuratio , Qc cocauitas toramma,a:/enitas Sc afperitas,6(:eorum fitus ipforum coti'nu(tas,8c ad ultima opcrationes quae ex finibus dimenfionum eorum pendent Notiffcac virtuteminformatiua.Secundo inter fecopav ' 5^^V!""^^|'^in«ftrantesocs.f.operantesad conferuatfonc , »ndiuidui5<: fpedei.ibiLEthuicquidemn Dicit primo virtus informatiua imprimcns aut Cigilhns ad ind/uidui pcrmanent,am vthabetlitteraextcriori, imprimit enim complcxiona les naturas m materiamgcneration:s mo qi^ impr,m,t fig,llam in ceram formam figilli; cS^eft H^aqu^ hgurationcm,concauitatcm;foramina.i, porofitates afpe^ r.atem,lenitatem,^quxdatcisoperatioLsS tan^uo: operationes pcndentexffnibus diuifionum.i. d^menfionumAtunccxponirurvtinfrl Sciendumpri ^Z?J ^"'T' ^.P^^^^^^i^-ca materiagnonis ^ucniunt Sftl/. f Ir^ ficut mebro,^. complexionatio, duritL, tS^^^^^^^ parteattribuunt virm inh Jman& L '^'^'"^ reducibiles .;io,coing::::5&s^is^ ipfiguras&coponcsetdiSm opcrationes non fequunmr tamnm J ^^'"'^'^'"Si qualitatum maniferLurfe a iquo?o''° "P^^T-n^m xronum.ultimocapitu'o AriftJ, '"''""'•"'•"•comple> 1-usuirtutisdubrit"^^^^^^^ pnnctpium aIt;or;s& maioris &: nl. ^ ^J^"^ "'^^ nonfit propter calidum fnW ^'^^'"^""^rdiuinae , 8c coIIigitSriSemSm^^^^^ b:le eft ut fit principium eius St^om rr"^^^^ ^lKiina defupcr. Ex quo pa tet q, fi i^^T^"-^";^ ^ «^'"^ -ftfoIumoccuItumprindpiun^inuri,Tfo^^^^^^^^^ '^^literauirtureimmutatiuaprimanec^^^^^^ ^ationc diftinguuntur. Sciendum., c^Arno^^^^^^^ ^P^rattoneshuius uirtutis informattuc?I.C"ori^^^"^^ S'^^^^enaturasomnescompIexion r^^^^^ <Jeexpli:"J,^c'^«^esuoIentesfigurareprimonS alias natura^ pi 'r^''^ fo^-^^iima . Et per hcccxplica, T'' PlicatfuprrficiC/J^^^^^^^^^ autem rangit fie^^^^^/^-x.t. Afperitas Sc lenitas . Confufc tus & cotitinuitas cum fubdit . Eteorum Cu <3eb ta colligantia finc'dT"'^^^ poflfet dcbita pofitio dc autem uidetur tanoe ° "umero partrum* Poftf^, 'ndeoperationesqup e^o^.^I^antitatcm dum dixit, Dc^ "3»s quantltatibusdiuifior, '^*^" f^''*"'"'^ ^^^niu 'i^^luni^Caufa autem proo/p.'^ Pendent. alia litcra dimcn ^^ioaemdcclafabituf in d .k"^"? "P'^^^^ i« dubrjs littcralibus cum ilU uj. D O VL f y deatuf pf/nc/palififima opcratiouifmns informatiue» No ta tamenq)operationes pendentex ffnibus dimenfiorium .i.Umitatis quantitatibus membrorum ingenerecaufgeffi/' cientis,Limitatatamenquantiras 5::fi^ura membrorum pendct aliquo modo ab operationibus in genere ffnis , quia gratia iftarumoperationum,cS^ fecundum eauim exigentia proucniunc iftg dimenfionum figurationes SCc, Et hufc quidem mVtuti miniftrantes funt qu^ rcm nutnmcnti miniftrant ad fpecie cuftodien^ dam,6c: funt uirtus nutritiua 8C crefcitiua. Comparat dicens,Et huic quidcm uirturi generatlii^ mi niftrant uirtutcs quf in re nutrimenti miniftrant ad fpeciei cuftodiam ficut funt uirtutes nutritiua dC crefcitiua» Scien dum q> crefcitiua uirtus miniftrat in re nutrimenti ad fpc/ ciei cuftodiam uel conferuationem pro quanto cx nutrimcn toampliori refoluto membra augmentat &ad pcrfecftione pcrducit,qupfuntinftrumenta gencrationis ♦ Augcrm.illa fccundumomncm diametrum 8C fecundum proportiona^ litatcm naturalem rcquifitamad gcnerationem fiendam, Virtus ucro nutritiua miniftrat gcncrariu^ pro quanto pri^ moetiamminiftrat crefcitiug.2» pro quanto affert mem> bris nutrimcntum in quantofuperans illud quodeft neccf- farium prorcftaurationc,utcxifta fupeifluitatequantitatis poflfit uirtus generatiua gencrare fpcrma » Et fic patct q> et augmentatiua SC nutritiua opcrantur ad confcruationem fpeciei ut explicat Auicen^in litera» Circa hanc materiam caduntdubia qujrdam» Primum eft, quia ex didis fupra uidetur genciatiua fpermatis 8C immuiatiua prima fint diftindg uirtutes.Sed arguitur q» non, quia tunc immutati^ ua prima cftet pofterior uirtute fpermatis generatiua , 52 cum habens uirtutcm pofteriorcm habcat ctiam in fc prjo^ rem.in quocunc^ eflfet uirtus immutatiua prima , in eo etia elTctuirtusfpermatis generatiua,(&: fic in fpermate efTct uir tus gcneratiua fpermatis, quod non cft concedcndum . Ite pfedior 8C nobilior eftadus &operatio ^jpria uirtutis im> mutatiug primp generatiup fpermatis.crgo pcrfccftior cft uirtus immutatiua prima q^fpermatis gcncratiua. cum igi tur immutatiua prima fit fundata in re inanimata.f, in fpcc mate 8C fpiritu g'gnitiuo, uirtus ucro produdiua fpermati» in re formalitcr animata crit aliqua uirtus inanimaii pcrfc/ «fcior uirtutc animati quod non apparct rationabile» Sc^ cundumdubiumeft,quiafiuirtus immutatiua prima dat neruo complexionem propriam,cum idcm fit agens difpo nens materiam 8C forma induccns ♦7. mctaphyficg ♦ hscc uirtus dabit neruo offi 8c fic de alrjs formam propriam , dC Cic erituirtus in^ormatiua ucre, Tcrtium dubium,quia no uidcturqjuirtusimmutatiua primafit diftinda uirtusab Iformatiua.Primo quia omnia faluari pnt p uirtute una que pcr manifcftas qualitates trafmutado materia dat unicuic» mcbro propria coplexione , j> occultas ucro qualitatcs dac naturalcs copones,ficur uirtus rcubarbari p caliditate calo facit 8C p occulta qua habet qualitatc corrolaria attrahit,no igitur oportct poni iftas diftidas uirtutes in fpermate.Itcm uirtus informatiua 3c immutatiua prima hnc inrcr fc ordi> ne cdentialc. Aut igitur uirtus iformariua cft naturalitcr po ftcriorautpriorimutatiua prima.Siprimiligr icluditpfe^ ^ione imutatiuc,& p cofequcs pt cjcqd pc imutatiua.Si, 2« igr fublata opatione imutatiue primg poterit uirtus iformci tiua formarc embrione,<S!: p cofequcs unicuiq^ mebro dare coprone.ppria,(5cr no crit ncccflraria Fmutatfua pria, Quar.^ tti dubiu e,Exc| pria 8c principaliflfima opatio uirtutis ifor> matiu? c gnatio fore foetus ,quarc enumcrado opationes in> formatiueuirtutis Tter eas no pofuit formg foctus gnationc Quintum dubiu cft conforme fuperioribus motiuis ga ui> dctur q> in giiatiua fpermatis 8c nutritiua non fint diftincfie uirtutcs,qa cai^ ide e fuBm idem oBm 8c ide inftrm.fgr n5 futdift?<^^?uirtutes. Ad primu iftorn dr uirtus griatiua fgtnatis 6C uirtus tmutatiua prima ffit uirtutes diftin(fi^^> lacob,8,itauic. Hh Crcfcitf ua vir^ tus ct nu tritiua 4 pacflo gnatiuat deferui> ant. Dubia* Virtutis gnatiuae Igmatis ctimuta tiuae pri dria nientia* P R I M 1 C A batur primo,quia obiecfla earum funt diftJcla. OBm cnim primx eft materia humoralis in fperma trafmutabilis* ob>' iectum vero ,pprium fccundx efc fpcrma, licet etiam ope/» rentur circa menftruum*Item drnt fubiedo,quia prima fil daturinfuBaanimata»Secunda veroinre folum potentia> liter animata .fubieda igiiur illarum funt diftinda» Tertio differunc per operationes,quia opcrationes primaefunt fper ma generare &C materiam eius ex humoribus feparare fecu dx verooperationes funt virtutes quae funt in fpermate di> uidcre,mifcerc,temperare fecundi^ exigentiam membroij! formandorum,quod non folum verum eft quantu ad par> tes fpermatis fpumofus , fed etiam vifcofas grofifas quas hacc virtus feparat mifcet 6c temperat,(&) fecundum exige^ tia vt fiat conuenics materia generationi nerui veloftis ctc» fecundum fententiam GaftConueniuntautem iftoc virtu/» tes in fine,Iicet vna fit propinquior fini 3C altera remotior, vt patettEt cum arguitur c}> non funt diftincfle primx,quia immutatiua prima eflfec pofterior virtute fpermatis genera tiua.Dicendum cj) ipfa eft prior tempore 8C pofterior natu ra.rperfedione.agit enim tanquainftrm virtutis generati uae fpermatis,fed non eft pofterior coitatc , immo illsc funt duaefpeciesdiftindaeinquas diuiditur virtus generatiua, vtinpropofitoeamaccipitibi Auic.vtpatuit in textu. Ec (icvirtus generatiua fpermatis <5<: immutatiua prima non habent adinuicem ordincm prioris 6C pofterioris feciidum comunitatem*vnde no repugnat vnam in fubiedo aliquo ab altcra abfolui. Aliter dicut alij cj> non neceflario inftru'' mentaliter habcns perfecflionem pofteriorem habetprio^ rem ficut ctiam in pracccdcnti capitulo dicflum cft. Ad confirmationem dici poteft. Primoquod adus proprius SC operatio propria virtutis inimutatiuac primac non eft perfedior acflu proprio fpcrmatis generatiuac , quia im^ mutatiua prima non gencrat formam foetus : fed tanv tummodo dat partialem complexionem , 8C pcrfecflio/''' nem praeparantcm ad formam,membri virtus uero gene^ ratiua fpermatis producic de nouofuKam multum perfecfla cum uirtute femfnali,(X: cum hac ratione polTct quis tranfi> rc.Quia tamen fimilitcr adducfti poteft argumetum de uir lute informatiua fundaia in fpcrmatc,qua comuniter con^ ceduntformam embrionis inducerc,idcorcfpodetur nega> doconfequcntiam: quiaquacuncg acflionem facit immu/' tatiua prima facit virtutc fpermatis gcneratiuae, ideo princi palius 6C per prius depcndct illa opcratio a gencratiua fper > matis^abimmutatiuaprima. Adfecundum facilit pa^ tet rcfponfio ex dicflis , quia virtus immutatiua prima non inducit complcxioncm tcrminatam 5(:perfecflani fuffi cicntcrpracparantem adanimationem. Cumcrgo dicitur cp idem eft agens &:c»debct intelligi de fufficienter difpone te, Alq dixerunt q> fufficicns difpofitio ad animationeni non eft compIexio,fed cum hoc rcquiritur debita compoli tio. Anima enim eft actus corporis phyfici organic!,icieo di co cp difponit imutatiua prima matcria giionis pcr copfo^ ncs ad aiationcm requifitas.Haectn rnfioincludit difficulta tcsarduasquaijzdifcuflfiopcrtinetad naturale philofophn* Ad tcrtiu dr pbabilc effe ut crcdo ucigj q» una uirtus prin^ cipalis in fpermatc permanifeftas qualitatcs tranfmutat inateriagnonis ad copFone mcbro ppria , 8c pcr occultam qualitateucl^prietatem imprimit naturalcs coponcs, fiue illa umus principalis fit forma fpiritus gignitiui, fiue ut qui da dicunt fit patcrnu idolij,fiuc gcquid fit aliud. fcd non ert «xhocneganduquinfalteinftFalia illa principia diftincfla fint,5<:ficuirtutcsfalteinftrales.f,imutatiua prima inftra> lis 5<: informatiua inftrahs crunt diftincftaE.ct hoc fufficit im ^pofito. Pofifet tn dici candcm uirtute fpcrmatis in ordi nea^dogones rcducibilcs in qualitatcs manifeftas circa ma teria giionis dtci immutatiua prima qu? tn in ordine ad ope rationes alias non fic in manifcfta principia rcducibiles dr infcjrmatiua.Etitaiuxtamodilloqucndiantiquu drnt for> inaliter,fed funt materiaPr una uirtus» Ad quarttl dubiu dixerunt quida c;^ fatis dedit intelligcrc du dixit, Et ad ulti> Vit m. uac A V I C E N N iB, mu elus o'g6ncs,quia quauis operationes alae a copone ^ copfone ^uenianr:tn notu eft cp non nifi inftraliter . und^ oportetaliud in indiuiduo ^pduci quod fit principale princi^ pium iftaiji oponum,(Sc: illud non pot eflfe nifi aia. Alij di xerunt ideo tacuilfe,quia non ita nobis cft nota formae fiu^ animaEpdu(flioficutlineatio&: figuratio. Alrj dixerunt ideo Auic.tacuifieformac pductionem , quia non creditab hac uirtute aiam pduci,fed a datore formai?^ dicto cholco^ dea.Negabatigitur idem eflfe agens materiam difponcs introducens formam. Ad quintum refpondendu cftcon formiter fuperius dictis.f.c^ fi uirtutes animae ponantur prictatesanimae naturales.intefticulis eft duplex uirtus.C nutritiua Sc generatiua 8C iftae per idem temperamentu pro ducunt fperma 8c acftum nurriendi,cx alio tamc 8C alioap^ propriatoobiecfto.Aliud enim eftobiecftum 8C materia portionatagenerationifpermatis,&aliaproportionata nU'' trimento tefticuli.Si autem non pofucrimus hanc (M(ii<^^°^ ncm virtutum;virtutem principalem generatiua dicemu^ eflfeanimam tefticulorum qug eft generatiua 8C nutritiua in ordine ad alia «Si^aliam operationem:& ad aliud 8C aliU" obiccflum proprium. fed inftrumentalis eft corum tempc^ ramentum quod etiam in ordincad adum 8C obiecflu nu^ tricationis eft virtus nutritiua,5c: in ordinc ad ac^il 8C obi^'' cflum generationis eft generatiua» Ifta fuperius vifafunf» ^^j^ Difficultates autem magisarduaspertinentcsad hacma' ua^j teriam pertracfiabo in quacftionc* pli^, CapuuIum.itj.Quod eft de uirtutibus na^ turalibus mmifirantibus. Irtutesueronaturalesquac mmiftrat tmuirtutinutritiuac funt miniftrates quf funt quatuor uirtutes, attraditia, retenci'ua,digeftiua,8^ expulfiua. Poft determinationem de virtutibus naturalibus mini'' ftratis detcrminat deminiftrantibus» Etprimo vnaquacp iftarum virtiitum fpecialitcr notiffcat.Secundo oftcciit qu<» litcr quatuor qualitates primac fcruiant operationibus ifta' rum virtutum.fecundaibiLHisautem quatuor.l Prini*^ ponir numerum 8c ordinem iftai?2 virtutum.Secudo deda'' ratmcmbra.ibiLAttracfliua vcro»! Primapater.l P^^ inteUecftuprimaepartis* Scicndi)primoc]^Iy tin potco' poni cu hoc verbo miniftrant,cS^ cft fenfus cp virtutes nati* rales qu3etin.f,foluminiftrant,quia.f.funt miniftrates vi^ tuti nutritiug.Pot etiam coponi cu hoc coplexo.f.uirtuti nj* tritiuac,(S^cftfcnfus q> virtutes naturales qugfoluminift'"^^ virtuti nutritiuae funtiftae quae dicunt miniftrantes.f.dift*^ cfiac contra miniftratas.Et vterq^ ifto^ intellecfiuu cu plementis quibufda pot efte verus» Primo.n.concedi P^^ <j) iftae virtutes funt tm miniftrantes.f.copone ad virtuj^' miniftratas,de quibus in pracccdenti cap.dciii cft.fic eni*^ funt miniftrantes cp ipfae nullo mo funt minift:ratac. Et P^' hoc drta virtutibus miniftratis,qug cu hoc etia alrjs ali<3^^ mo miniftrat,ficut decrefcitiua 8C nutritiua dicfium eft» hancexponemfequunc plurimi.Sifr vr fecundus inf^l*^ cflusverus.Naiftacvirtutcs naturales miniftrantcs fol"'^^ vnr miniftrare virturi nutritiuae.f.immediatc , qu^w^^^y diatc etiam feruiant gnatiuae.Dicunt tn aliqui c;^ illac op^' j tcs in materia nutrimenti pro reftauratione eius quod diii^^ uiturimmediateferuiunt nutritiuae,operantes tamen P^^ neratione fpermatis^S^: pro fpeciei confcruationc feru^""5<g ue miniftrant giiatiuac. Scicndu feciindo has virtutes e V j.. duplices.Quaedaenimfuntcomunes&quaeda^p"*' "^.^ ppofito vero fermo eft dc Comunibus^que quaPr difti"^ P tur contra particulares vidcbit,Iicet pro parte faris ^^^^'^L tum fit fupra# Scicndum tcrtio has quatuor cfife, vt f"P^| in capitulo dc membris declaratum,licet ibi generaliter deproprtjsqpdecommunibuscfifctfermo» Vtrumaut lUac quaiuor fufficiant videbitur poft, Attracflwa Vi. '■ctc 1 y % n y ii/' js la id e/ \7' f, ic» ra 5/ tu jr lU l( ii» 3' )t li H :r n n / *.^^tiu5 A ttradliua uero fui t crcata ad attrahendu tiu f nmentu luuatmu qu« quide o^af hoc m Ihs me D",inquoeft fecundu longitudinetn protenGs. Notiffcat quodlibet mcmbrum diuifionis pofitp. Primo attradtiuam.Sccundoretenttuam&cPartes patct. Primo notificatatiradiuam ex parteffnis^Secudo inltri.ibiLQii? quidem»-] Dtcit primo cj» virtus attradiua fuit creata ad atirahendum nutrimentu» Dicit fecundo ^ inftrm quo operatur virtus attradiua funt vilU mcmbri,in qua ipfa p icnfaeftfecundumlongitudincma. villi longitudinales» bciedum primo q» ex ifta littera colligitur talis defcriptio, Virtutisattra(ftiuac»Virtusattra<flina cft virtusana creata adatrralicndum nutrimentumiuuatiuum,quaceft mcdian t»bus villis longitudinalihus membriin quo eft operatio> nisfugcprodudiua.Inquadefcriptionc primo ponitur gc^ nu8 cum dicitur virtus. Secudo ffnis dum dicitur creata ad attrahendum.Tcrtio explicatur oBm dum dr , iuuatiunnu^ trimcntum.Quartoorganum fiucinftrm dum diciiur,vit^ li8 fccun dum longitudinem protenfis. Et poftumus dicere q»quintoexpIicaturfubicdumproprium in quo fundatur attracfttua virtus cois ,dc qua in propofito cft fermo;et illud cft mcmbrum villofum habcns villos longitudinales imo adaequatum fubicdum illius cft villus longitudinalis me^ ori, Sccundo fcicndum hanc diffDnem propric conueni/ r€ virtutiattradiuac coi dc non proprix.DiflPertautem vir/ tus attradiuacoii apropria multiplicitcr. Primo rationc ebic«!,quia virtutis attra^fliuac propria: oBm non eft com «junc fcd mcmbro appropriatum ♦ comunis vcro obiecflu «t communc, vt attradius ftomachi hcparis et vcnarum, «Jittcrunt fccundo:quia in attracflione propna non fcquitur «notus attrahentis fcd obiedi foIum,ficut in attradionc fcr fiaci magnctcm.vndedumos attrahit nutrimcntum non aion?,?'"'''"' ^'^ ""t"nicnium,fed ccontra.inattra tam at^y^r neceffario vtriufc^,f. ^^qI^^^I^^^^^^ ficutinattradionc c^fccit ^^^r^^ll^^^^^ Etexhoc oSncccflkrioficperviUosExS wtis attracftiuae pofita comDer.wL^ ^ diffmitio vir Scicndumvltimoc^ircXl"^^^^^^^ «1«« inclwatur V, iuuariuum nutrimentum X,« Etrctcntwafait crcata ut luuatiuii retmear inrl!* r"^^ ipfu tmmutantes m co oganf que ah NotJi^ " auxilium prarbVf! W8 rcTcntX'i?'*"^ " P'"' ^ q> vir> immutantcso^^***^^ ^«'"^^^^ luuatiuum du virtutcj eo.inftrm aut??'?*''"' ^®>^"^ fufcipiunt alimentum ab bus ipfa opcratur ^""^ »'1 tranfuerfales qui, tionc auxilin pr*b„ ' ^*"" latitudinales in rctc ligitur difFo virtutis V.V % ^oV aiux pofitx Jn qua propor tionalis diffoni attra> «Jatur intelligi fubm E?.. finis,obic(^um organil , cft dc rctcntiua coiau^!?^'^"^ cxdicf^is. Hic ctiafer. * coi attrac^iua dcin cft c . ^ ^ propna,ficut dc ^jpri, ^^anfucrfalcsfuntmcdriDr.^''^"^" ^^5"' ^»Wi ^malcs quifuntattracfi '"^^' ^°"2«"> H *"'"attractiuf,^Utjjyjjj^^j^^ quifunt cxpulfi. D O C. VL 58 uf ,quia fimul panicipant de diamctro longitudis dC latltudi nis,itafuaopo mediaeftinter attrahere^ expellcre* Dtgeftiua uero eO: illa qu^ quod attracfliua at traxit^i^retinuitretentiua in eflentia conuernc aptam uirtutum inea permucattonem facientiu operationi,5^complexionem qu^e conuerfioni nutriencis in effecf^u eft copetens. Hxc eft enim eius operatio in iuuatiuo quseuocatur digeftio* Notificat virtutem digeftiuam.Primo quantum ad opc rationem quam cfficitcirca nutrimcntum iuuatiuum.Secu do qua ntum ad opcrationem quam facit circa nocitiuumr ibiLE<us vcro opcratio.T Dicit primo q) virtus digcfti^ ua eft illa qux conuertit quod attraxit attracfliua 8C retinuic rctentiua in eftentiam &compIcxionem aptam &copcten tem opcrationi 8c conuerfioni virtutum facientiu in ca pcr^' mutationemSiiconucrfioni nutricntis in cffecflu* Scicn> dum primo duplicem eflfc digcftiuam.f.comuncm 8c pro^ priam.Et licet hacc dcfcriptio indiffcrcntcr competcrc pof-' fet communi 8C propriae,arbitror tame c^^ hic praecipuc de^' fcribaturcomunis,quiadefcribiturillaquae cft miniftras 8C non miniftrata.Digcftiua vcro propria cft etia miniftra^' ta vt tacflum cft.Similitcr crcdcndum cft c;^ vniformit fu^ mitur hic ficut attracfliua 8c rctcntiua,fcd ibi loquitur dc co muniattracftiua&c.idcohicetiamloquitur dc coi digcfti^ ua.Digeftiua autem propric digcrens quod attraxit attracfH ua comunis ctiam cft digeftiua comunis» Differunt aute digeftiua communis 8C ppria.Primo rationc obiccfti vt fu^ pra.Sccundo rationc virtutum fubminiftrantiu, quia digc/ ftiugcoiimmcdiatefcruitattracfliua iSc: rctcntiua cois non autem proprix^ltcm ronc locoij^ in quibus fiunt.Digeftiua enim .ppria operatur indiffcrenter in quolibct membro,fed cois habct deierminata membraadhanc digoncm dcpu> tata ut ftomachum 8C hepar. Secundo nota vc nucrimcn tum fit copctcns fini quem inttndit virtus facicns in copcr mutationc,rcquirunt in co duae conditioncs prxcipuae» Pri ma cft dcbita cffcntia fiuc debitus modus fubftantiae.f.dc/ bita groflfities vclfubtilitas vifcofitas vel cius oppofitu. Sc cundorcquiritdcbitacoproquafita virtute mebri dcbitc paflfibilc 8C rcddat fibi oBm pportionatum.hgc aute ambo facit dtgeftiua virtus in humido nutrimentali,dat.n. fibi dc bitamcopPonem&dcbitumodufuBac,quibu8 rcddit hu^ midamitrimentalcdcbitcconucrtibilc fecundu exigetiam virtutiscuiminiftratdigeftiua virtus,&ralif opo digcfti/' U3E vocat digcftioin iuuatiuo quae propriaedigeftio vocat, Eft cnim pcrfc<flio humidi a proprio 6C naturali calido» Eius ucro bperatio cft m fuperfluftatibus , ut fi poflSbilc fuerit eas in hanc mutet d ifpofitione, qu^ctiamuocat digo. Aututcarum cgredio* nem a mcmbro in quo funt retcntx fecilem effi^ datcucxpulfionccarumattcnuando cflentia fi quod prohibet fiicrit groflitics,aut ingroffando Oquod uctatfuerit tenui'tas,autincidendo fiqcf prohibetfuerit uifcofitas^ Notificat ipfam per o|^oncm eius in ma nocitiua. Sccfa ofidit driam inter hanc 8C prima o^one quanto ad coi^ At/ nominatione.ibiLHxc quidc opS.l Dicit primo ogo virtutisdigeftiuac in fuperfluitatibuscft.-vt fi virtuti digcfti poPc fucrit mutct eai in hanc difpone.f.cficntia ct copPo^ neaptacjuaevocatdigo.Siautcfupcrfluitas fucrit ita mali/ gna vt non fit rcccptiua huius mutationis : intentio cius eft vt faciat caijt cgrcftionefacflc a mcbro in quo funt cil cxpu! fione virtucis cxpulfiu?,et cius intctioc rcddcrc illas fupflui tatcs aptas expPfioni.Et hoc tacitvirtus digcftiua fubtiliado fuBam illa^ fupcrfluitatu fi illud qcf phibct cas cxpclli cft groff!tic8,aut igroftando fi illud qd^vctat cxpclli e fubtilitaf aut icidt^o fi illud qtf phibct cxpclli cft vifcofitas. Iacob,i,i,4uic, Hh ^ Virtus digeftia duplex* Virtus digefti> ua quid» Nutriin ti cope// tetis con ditio du^ plex. Digo quid« P R I M I C A N. Et haec quidc ogo uocatur mataratio. Efl: tn cudigeftio QC maturatio fynonyma dicuntur. Digo 3C Diclt fecundo q> talis operatio in fuperfluitatibus .pprie appellatur maturatio,licet quandoq^ digeftio 5c maturatio iio idem f^^gnfur tanquam fynonyma«. Sciendum primo q> Cicut dc e digeftio iuuatiui eft duplex.fcomunis 5c propr<a,ita nociti pl^x» ui»Diffcrunt obiedo vt fupra.hic pot cflfe fermo de vtracj;, licet principalitcrdc prima» Sciendum fecundo vt feciV daaphorifmorumcomcntoillius, Vbicunc^cibus prxter naturam;5(^c*humor(S!; fuperfluitas peccans qiiqjpeccat rcmilTo gradu maliiix» C corrigibili, 6C tali copetit prima operatiouirtutis digeftiucquahumor ad bcnignum redii^ Citur.Qiiandoq^ peccat gradu malitiae intenfo non corrigi/* bili,& tali competit pr^paratioad expulfionem quam opor tct eflfe variam fecundum varietatem difpofitionis fupeiv fluitati8«Q_uandoq^.n.rcfiftitexpulfioni ptopter grolTitic: quandoq? propter fubttlitatcm per ^ imbibitur membro, quandocp proptcr vifcofitatem nimiam* Vnde quandoq; f ibi dctur fubtiliatio,quandoq? ingroflfatiOjet quandoqr in^ cifio.Aliquando vero humoreft indifpofitus adexpuUionc proptcrqualitatem prauam impreiTionivirtutum repugna tc^SC tunc fibi dctur copPonis rccftificatio vel arquatio. Ex quibus infcrt non oem digonc ingroffando procedcre* ExpuKiuaauteeft illaquae (uperfluitate ex^ pell/texnutrimentorefiduaquae ad nutriendu none(lconueniens,autquac excedit menfuram quac fufficitad nutrfcndum,5(^quac mo eft neaa. Nottficat virtute cxpulfiua.Et primo ronc obiedi» Secu do rone loci expulfionis»ibiL Aut euacuat»"! Dicit pnmo q, virtus expulfiua eft illa qug expellit fuperfluitatem ex nu trimento rcfiduam,qu3e non cft coniicnicns ad nutricdum, aut expellit fupcrfluitatem qux excedit menfura qux fuffi> cit ad nutricndum:& etiam qux non cft ncceflfaria. Scie dum primo q» ficut rcliquac virtutcs duplices funt.C com> munes 8C proprix,itacxpuIfiua cftduplex.f.romunis SCp pria»Et drnt primo ronc obic^orum ,quia ot3m 43prig eit fupcrfluitasnutrimenti^prrj^cois veroot5m eft fuperflui> tas nutrimenti cois»Secundo rone organi 5C modi opcradi qm obm communis cft villus latitudin3lis.,ppriaveroope raturfine villisoccultc alteranJo fupcrfluitatcm altcratio/' neinclinanteadcxpulfione, vt patetin offe fuperfluitates fuas a fc pellcndo quantircunq^ carcat villis. Vidctur enim virtus mcmbri fc habeat ad nutrimentum Sc eius fuper/ fluitatem Cicut magnes ad ferrum,fed magnes potcft virtu te fua occultaaltcrando quandoq^fcrrum attrahcrc: 8^ doq?expelIercJgitur<S(;c»hrcvidcturpr3ecifc fermo de co> muni» Sciendum fccundo fuperfluitatcm effe triplicem» Qitaedam cft pcccans in quali ,quaedam in quanto , SC qug dam vtroq^ modo. Alij fubalrjs verbis* Triplicitcr dicitur aliqua humiditas fupcrfluain corporc vel ratione qualitatis aut quantitatis ,aut vtriufqucExemplum primi,vt fan^ guis calidus aut f rigidus aut grolTus 3Cc, mediocrem tame quantitatem fanguinis noncxcedens.ExempIum fecundiy Vt fanguis in complcxione tcmpcratus , fcd quantitate me> diocfcm cxccdcns.Excmplum tcrtrj patet.Et notii cft qcf ^ libct iftorum fuperfluorum cffcobiccftum virtutis expulfi/ aar. Nota tamen cp tam fupcrfluum qualis $ quanti rc^ perltur i'n corporc dupIex.C^ioddam mulriplicatum in cor poi-c fccundum conucnicntem naturac curfum , ficut eft fu> perfluum primae fccundar digcftionis,quod cft fupcrflui tas rationc qualitatis ineptae ad nutricationem ,qu3e tamen fccundum naturac curfum multiplicatur in corporc ♦ fimiPr fuperfluitasfpermaticaeft fupcrfluitas quanti fuperfluens ab eo,quod fuff citpro nutricationemcmbrorum,in corpo rc tamen fano fecundu natur? curfum multiplicata. Q.uod> dam vcrocft fuperfluum quantiautqualis cxtra naturecur fum aut prseternatutaliicr multiplicatum in corporc , f\ciit A V I C E N N if,. Expulfi uauirtus duplex; Super/ fluitas tripiex» Supcr> fluil qcF libct du plcx. humor putridus aut faHguis malsc qualitatis aut quantitati uc multum cxccdens coucnicntem menfuram. Et quia omnia fuperfluafuntobiccflacxpulfiuac virtutis;ideo Aui« omnia illa in notiffcationc virtutis cxpulfiuae impIicat.Tc^ tigit enim fuperfluitates qualis tam naturalitcr qp prgterna turaliter multiplicatas dum dixit,fupcrfluitatc ex nutrimcn to rcfiduam,&: quae ad nutricationcm non cft conucnicns» hxc enim tam fuperfluo conucnit quali naturalitcr prs' tcrnaiuraliter multiplicato in corporc» Tctigit fupcrfluuiw quanti naturaliter multiplicati aut ad fincm a natura iriten^ tum,dum dixit^Aut quaECxccdit menfuram quf fufficita^ nuiriendum.fperma enim eft huiufmodi^ Tctigit tertium. ^ fcilicet fuperfluum quanti non naturaliter multiplicatuni dij dixit.Et quac non eft necelTaria ficut fanguis fuperfluus» Non enim ordinatur ad aliquem finem» Auteuacuat in rcceptaculo Qbi apto ficut uri nam m ucCicsl. Notificathanc virtutcm ex partc locorum cxpulfionis» Et primo localis tcrmini ad quem fft expulfio. Secundo lo^ c\ vel viac per quam fit cxpulfio.Tertio affignat caufam di.fecundaibi. LEthaecquidcm.l tertia ibi LCump.T^ Primalittera videtur.truncata 5(:defediua,fedoportctea ^^f^ Cic fupplcre.expulfiua cft qux cxpcllit cf^c. rcfumendo tora diffinitioncmexpulfiuaccxpellendo.f.cxtra corpus. Aut Ci non cxpellit eiiacuat in rcceptaculo fibi apto» Qi^afi dicat cj) virtus expulfiua quandoqt cxpellit materiam exti a cor^ • Ai pus,quandoq? vero non,fed euacuat ipfam ad rccepiaculu ^it aptiim ad hanc fupcrfluitatc contincnda,ficut cxpulfiua re^ ^^r numexpellitfuperfluitatcsad vcficam qux eft receptacu/ ^ lumaptum.EtpcrreceptacuIum aptum intclligere dcbej mus membrum finaliterordinatum a natura ad fufcipicdil ^Ji fuperfluitates aliquas;5i: continendum priufqp expcllaturr Etfuerunthapcreceptacula ad multa iuuamcnta inucnta, jntcrquxpraccipuumeft,ne fitnobis neceflfaria continua fuperfluitatum illarum cmiflfio nifi cnim ftiiflfet vcfica con> tinens vrinamlongotcporc,cxitus vrinac biflfctcontinuu» vt patcr in diflfuriam paticntibus, Et h^c qu/de uirtus has cxpel/r t fuper flui tate? aut pcr partes 8C foramina quse funt eis prxpa" rata,uel fi non fucrmt ibi foramma prarparata a nobili cxpelHt ad ignobilc dC a duro ad laxum» Notiffcat ipfam cx parte locorum pcr qux fit cxpul(j<^» * dicens hacc virtus cxpcllit fuperfluitates iftas, aut per psf tes 8C foramina quae funt parata ad hanc expulfionem , vel fi non fint partes SC fofamina prgparata cxpellit a nobili acJ ignobiIe,aut a duroJJorti ad laxum.i.debilc» Cucpmpartccxpulfiois fueritdecrmatio in^ teriei fuperfluitatis no couertit ea uirtus expalR ua ab illa (emita mquantum poffibilc fucrit Dfcif vlrimo q? fimatcr/aexpcllcda declinaucrit ad p^l tcexpulfionis.f.conucniente^^deputata ad illud , na inq^^^ pot non conucrtft matcria ab illa femifa.q.d.q, Ci aliqn co^ uertit ab illa femita illud eft coadc» SciendCi primo hicr^ piriduplicelram. Vnahabetpartes.Altera poros. Perpar tes debcmus inteUigerc vias occultas. Et pcr foramina nifeftas.Exepla hou^ fatis notafunt» Et cxhoc colligi p^t cobinatio talis cxpulfionis matcrici5?,quia vel cxpcllijc vlas fenfibilcs 8C manifeftas fcnfibifrtvt fupcrfluitates pt» m^Sc fecundp dfgonis nariii auriij SCc* Aut cxpellunt p^J eafdeinfenfibiliter,ficut fi fupcrfluitatcs narin infenfib»^ ^efoIucrcnt.Autcxpellunturpcr vias occultas fenfibjljff^ ficut fuperfluitatcs fudoris pcr poros infenfibiles aliqn i^^ Forma fijdoriscxpelIuntur,5<: fccundum quofdam ^UP^*^*^ tatcs didx alguadi etiam licct fcnfibiUtcr cxpcllantur , ao^ tamcn Alguadi fuperflui Matcrig tioadex Piilfiois ;j'rtusdi ^'^fetiua» ter» F E N. h tamenlnbentmanifercLjib meatum pwQucm cgfediaiur, autperporos inlendbilcs iiirenribiliterexpelluturdicutina tenaquxperporosiiilenfibiliterrefoluitur dC expellicur, Scicnduni fecundo nacura femper de poiiibilibus quod ineliuseitoperatur» .Si<g.tur fupeifluirates declinantes ad locuin apLuni expuliloni poteO: perillum locum expellere nondiuertit.fcd per illum locum euacuar, Si autem no po/ tcft,quia forte in viaelloppilatioaut aliud impedimetum eligit viam aliam,qu<a expellit a nobili ad ignobile, ficut a cordead fubafcdlas autab Iiepateadinguina,autacerebro ad loca que funt poll: aures,aut a mebris interioribus ad cx teriora,5L vf, a fortiori ad debilius fi poteftjaut a perfe(flio> riadimperfev.Tuis*Cotingitautem matcriam declinaread IocumaptumexpuIfioni»Aut ratione qualitatislocalicmo/ tiu3c vt fuperfluitates graues 3c melancholtrg ad ventrem* Autpropterpropinquitatem >5::coiligatiam lociin quo co tinetur maieria cumloco expulfionis , ficut materia in gib> bohepatismagisdeclinantad vc(ic3m 3c inconcauo ad ventrem. Aut rarione reditudinis afpedus , ficuc contenta matcria in dcxtro declinat magis ad dextrum/Jc in finidro magis ad aniftrum* Supcr haec dida plura infurgunt du bia. Primum,Non videtur q, proprie partis capituli Ira fn vera:qualitercunc^ly tantum conftruarur^Si.n.coniun' g:rurcumlyminirtrat,litteraeftfalf3:quia dic^eftiua non tantum miniftrat ,fed eftminiftrata ab mt^aiuaddrc^ tentfua, vt patet ex eius diflfinitione.Nec poteft coftrui cum ly nutritiux:quia non folum nutritiua: feruiunr:fed crefciti/ uac 5^adhuc generatluac.Qliomodocuncji igitur exponatur littera non videtur vera. Secundum dubium eft:qa prg^ tcr virtutes naturales miniftrates tam dic^as nccefifario ad faluandum ea quae in nobis apparcnc ponenda eft virtus di fcretiuaJgiturdiuifioillatnfufl^iciens. Afifumptum proba- tur quta praeter adus operationes iftarum virtutum ne/ cellccft poniadum difc!etiuum& feparatiuum retinendi ab cxpcllcndo!5:expellendi a retinendo . fed illc acflus non clt attradiua^ ncc expulnua^.igitur &:c.Exempli gratia . dfr fanguismoucturagibbo hepatts per viam afcenden tem comm,.tusaquofitatifapcrfla..q^,.^„eccfl/ef^^f^^^^^^^^^ afanguine.igituroportetefl"e ibi virtnr^n. r ^'^tepararl ^tiua. uirtutis fortificato adlu a^ra^i^!^'"^'^ "^"^ ^^^^'^ de aliiMgitur &c.Aflumptum patetin diaW"W caturadusattraaiua.,6^debilitaturdfctl^^^^^^^^ patet cnam fortificata retctiua hepatis impe^Sla d': bita difcretio 3c feparatio» Pro iftn xrM.? • • l getcapitulodecaufisaccidenmlium r~„i nl- a' macho.Et Auic.ptima quarti cap.dc cur. ™- """"1'*°' caii.primocap.Vnde&MerucrndeconW^^^^ «tumit,cen.ionerecunda.primocarEfcS r'*''' *ft quf regulat&diffinguit inter v,r.ute^ re"& u?rm;""' «8ulareautem&diftinguere.nterui,tuZ f J '^^^^^^^ aiiaopeiatioabattraaione&rtteniione & it,f„ c- '* -u^^na.uramandatadlocadiuerfa:„eUta,i?^:e"&;; ^^qu ahxcfuntadmmiculaintcrquaenatura f^,.- . ft2,".t&fep3rat,uideibi. Itemnonap^arct on f ^"^^ Pr-tc'r "'^^""^ P°"^^^^"^ ^^^-crctiia It^ ni difcrctiuam fe?''"'"" ""P^"'' ^P^r«>ate po tiua prima. A^^^^^^ntcm uirtutes quae uocata eft i„,^ uafuLcr^ataTa^r ^"^'^? '^^^' "J^^^^^ iuuatiiium.AttrSn"'^^°''^o"''r'"'^""' «^"trinienttl hu nutrimentut^tc ^«^^' attrahendumf.pe;fl4^,f^^:V ^^7^^^^^^^^^ etiaad ctfamteaicuiorL'n, ^""^^ d^g^ft^^n^^-attrac^iua chiftis fellis choleram S ^"Pf f^^J^aj^"^ ^ nutnmcnto et bium eft,cum m eocfem memb'"'4''"'* . S^^"' D O C« VL S9 rationem attradiuae communis requiritur uillus longitudi'' nahs* Ad faciendum tamen attra<ftionem propriam no re> quiritur ille uillus.Et limiUter dubium liaberi poteft de re> tentfua SC expulfiua communi SC propria*. Quintum du" bium.Videtur q^ uirtus retentiua non folum eft ad iuua/ riuum retinendum,immo retinet Sc nocitiuum , ut patecdc fecibus«Si:«rina praecipue fortificata retentiua, Item n5 uidetur q> uilli latitudinales procftent iuuaciuam retcntionc, Primoquiapropnaeorumopcratioeft per coftridionem expellere,fed expulfioponiturretentioni.igitur 8Cc* Itc qa cuin contrahuntur eoi um concauitas minoratur,fcd mino'' ratio concauitatis prohibec retcntioncm cius quod in coca> iiitate retinetur. Sextumdubium,Videturq> digeftiuano fit una ufrtus,quia obiecfla ipfius funt diftin<fta,operationes difti(ftac:fines diftindli.igitur uirtutes diftincftx. AlTumpiu patet obiecta enim fi/nc quandocp luuatiuum quandoqj no citiuum.Similiter operationes diftinctx^alia enim eft prsc^ paratio matenx ut rccipiat conuerfionem nutrientis in effe du.&aliaeftpraeparatioutexpellatur.Similitcr eiiam pa^ tct q> alius eft ffnis,quia unus eft reftauratio , 5^ alius nocu*' menti prohibitio. Septimum 3C ultimum dubium Arift# 4.metheo.uideturfcnfilTe omnem digeftionem ingroiTan^ do proccdere.Et tamen oppofitum uidetur fenfiire. A.quia dixit Aui.cj>quandoc^fubtiliat quandoq? ingroffat uirtus digeftiua fecundum exigentiam fuperfluiraris digerendoe» Nec folum illud in nocitiuo uidet ucrfi , fed etia in iuuatiuo, fanguis.n.perdigonem tranfmutatur infpmd^in rorcm; 6C fpiritus uitalis in animalem,in quibus uidetur femper di gefiionem non ingrollando fed fubtiliando procedcre. Refpondetur od omnia ifta per ordinem. Ad primum iftorum dixerunt quidam q? illae quatuor uirtutes polfunc comparari ad quatuor.Primo ad operatione, «S;^ ficomncs funtminiftrantcs.ordinantur.n.in opcrationes taquamin finem,ordinatum auteminffncmminiftrat fini. Secundo polTunt compatari ad organa fiue membra.& quiaorgana 3C membra funt creata propter uirtutcs , ideo ut fic habent rationem miniftratarum.Tcrtiopoflfuntcomparari aduir tutes tres prius nomfnatas.f nutritiuam crcfcitiuam SCgc^ neratiuam,6<;ficfuntfoIum miniftranccB.cSi:: nonminiftra^ ta:.Q!Jartointerfe,5(:ncaliquxfunt miniftrantes, Sc^Mf^ qus miniftratai,quia attractiua 3C retentiua miniftrat digc ftiux.PolTuntctiamcomparariad qualitates quibus ope/« ranturjiSi: fic funt omnes miniftratae. Saluatur igitur littcra q>illaEuirtutesfuntfolumminiftrantc8.f. uirtutibus tribus prius numeratis,quiarefpcctunullius iftarnfunt miniftra** tae.Si tamen ly tantum cadat fuper ly uirtuti nucritiuae po^ tcft intelligi cp immediatc folum feruitrt nutritiug,Iicec me^ diateminiftrcntalrjs.. Aliter potcftdiciex praccedentica pituloq>illaEuittutesproprie miniftrantes 3c nullo modo miniftrataedicuntur,quiaproprieminiftrantcs funt com> munes SC non proprie.Pro ifto uide dicta in praecedenti ca pituIo.Et haec refponfio eft clarior. Ad fecundum. Con^ Difcrcti ceffcrunt quidam ficut Auer^cj, oportet praeter quatuor uir^" uauirtua cutes dictas poni quintam quam ipfe uocat difcretiuam quinta. moti rationibus dictis.Et in hoc poflfumus haberc duplicc imaginationem.Primaeftq»uirius hxc fit natural/s pro^ prietas fundata in anima.Sccunda quodanimx correfponr deat itl organo aliqualis modus tcmperiei pto operatio/ ne difcretiua necelTarius qui pro fimpl/ci attractione 3C retentionc &c. rron efTet neccftarius ,&:hicmodus tem/- peramenti poteft uirtus difcrctiua dici . Et runc parct quid ad quaefitum fit rcfpondcndum fecundum hoc.uir^ tu9 enim pr/ncipalfs eft attractiua 3C retcntiua in or dine ' tamenad al ud 3C aliudtemperamentumutpatct^feduir tus inftrumcntalis difcretiua eft diftincta ab alrjs . fcilicet talis ue! talis tempcries . & fi hoc intellexilTet Aucrro, non fuilTet magnus error. Communis tamen modus tenct quod praeter uirtutcs enutneratas non oportcat po^- oi hanc uirtutem ab illis diftinctam , quia nec cx par> tc otgm ncc pbiecti nec operatfonis nec ffnis ab adjX Iacob,8w,auic. Hh iij P R I M I C A A V I C E N N ifl. diftingui poteft.Non enim ex parte organi,quia no funt ibi nili tres villorum fpecies quac tribus virtutibus feruiunt,f, attracfciuoc retentiux 3c expulfiux.Nec eciam ex partc ope/ rationiSjquia quaccun($operationes in nobis apparenies re periuntur:procedentes a vinutibus naturalibus reduci pof funt ad attracliuam aut rctentiuamt^^-.g.cmulgentcs elige^ re aquofitatem vrmalem a fanguinc , 3C venas fanguinem abaqiiofitatehocfufficienterreduci poiefl: in attradiuam emulgentium&retentiuam venarum,quiaemulgentes na turalitcr inclinantur ad fic illam aquofitatem attrahendam q> non fanguinem,o<: illa aquofitas eft fic earum coueniens obiecftum q> non fanguis,^ econtra.fanguis efi: conuenics cbie<ftum retentiuae venaij^cS^ noaquofitas iIIa,ideo emul gente» aquofitatemattrahunt&dimiituntfanguinem per folam fuani viriutem attrad:iuam,& ven? rctinent fangui nem 3C dimittunt aquofitatem per acflionem folius fuc vir/ tutis retentiuQcficutreubarbarumperfoIam fuam virtute attra<ftiuamaitrahitcho!eram5<: rcliiiquit alios humores, quauis in eo non fit virtus difcrctiua fupcraddita vtriuti ac tracftiuae.Si igitur alic]uiaucftores nixi funt hanc virtutc po^ nere non plus voluerunt nificj> vnaeft virtus materialiter qux eft difcretiua 6^ attradiua , difcretiua SC retcntiua , d!" fcretiua5iexpulfiua.fedattracftiuadiciturinquantumabfo lutcattrahic,difcretiuainc]uatum quiddetcrminaium attra hit sSl aliud rclinquit,6<: fic dc retentiua 6c cxpulfiua. Ad argumenta dicit cp ibi nullus apparet acf^us qui reduct non polfit in virtutem attracliuam retcntiuam aut expulfiuam, vt patet exdicftis» Ad fccundum dicitur cj» ficut in diabe te lacditur acflus difcretiux,ita rctentiux,eodem.n, acflu na tura difcernit et fepat plus oportet,et retinet plus qpopor tet 8C codc acflu retinet na plus cj oportet et difcernit niinus ct fic de expulfione» Et per ide p 5 ad a\ias cofirmationcs, Proaucfloritabus uero dicit cj) fi fnla Auer.fiiit qualcofte^ duntvcrba non eftacceptanda.AIigautem aucfloiitates 110 ponunthanc virtutcm ab alijs naturahbus diftinc^tam nili rationCtDehac tamen materia latius dicetur in quaftione^ • Ad tertium dubium dic/iur cp non fuii intentio Aui, q» ac tracfiiua fit folum creata vt attrahcret folum nutrimentuni iuuatiuum.fuit enim creata etiam ad artrahcdum fuperflui> tates.Scdtamcnprincipaliterfuitcrcata vt matcriam nu^ trimentalcm iuuatiuam attrahcrct.Non enim repugnatali quid ^^duiflii elfcgratia diucrforum finium,proptci vnum tiimagis principalitercjpp alium, Ad quartum patet q) attractiuscommunis ordinata eft ad rem attrahendam tu Sc natura a membro multum diftantem,multg ctia qua tttatis6iidifffcilismotionis,comparatione obiecfti virtutis attracH^iua; proprig.Ideoadattracftionem communem per ficicndamoportuitmoueriorganum&: obiecfto applicar'» Non ficautem in propria,quia propierdiftantiam paruam quanritatem eriam modicam (Liffich fola alteratio occulta ct non fuit neccffartus motus organi ibi.Et fimilitcr dicitur de rcrentma 8c cxpulfiua cxccpta caufa fumpta ex parte dij ftatixlocalis. Adquintumdiciturficutadtertllim» Ap illud vero quod obrjcitur de villis latitudinalibus . dixeriJt quidam cj> villi latitudinales iuuanr retcntioncm quado rc/ miffe debilitcr contrahuntur,cum auiem fortiter contrahiJ tur faciunt ad expulfionem, Altj q> pofiunt iuuare per aC cidens:quia tranfeunt fupra tranfuerfalcs quos rctinendx rei applicat*aut iuuarc poflfunt cxpellendo aliquam rem ad locum vbi retincri debct. Ahter poteft dici aliquo mo doiuuantadretinendum conftringendo viam per quam exirc poftet res retinenda.Imaginari tamen polTumus cp li cetvillus latitudinalisfitper eius conftricftionem expulfi> uus,iunaa tameneius conftrtcftione cum coftricflione traf> uerfaliti confcrre poteft ad retentionem,pr3Ecipue co mul to maior fuerit conftricfiio tranfuerfalfum § latitudinalium vt poftet exemplo declarari» Ad fcxtum qualiter virtu« dfgeftiua fit dfcenda vna fecTundum genus diuerfa feoin dum fpccicm.refpice ad ea qux circa litteram dicfla funt in prsEcedcnticapituIo dc immutatiua virtute qu» ponitur vna ex fpccicbus nutritiuac.Et dicproportionabilitcr ricut ibi» Ad vltimum latius diciturin quxftione cj> in dfgc'' ftibiliquacunc^fpeciedigcftionisduo confidcranda funt. Vnum eft principium palliuum cui proprie vt obiecfto do betur digcftio.&illud eft humidum* Aliud eft principium quomediantefacitcalidum digeftionem , fcilicct ficcum cjuodmagistcnetlocumacfliui&terminantis ficut humi^ dum terminabilis tenctlocum.Etfcciindum hoc dicendu cp omnis digeftio ingroftando pracccdit fuum proprium obiecftum quod eft principium paiTiuum digeftionis , qua> uis fubtiliandopraecedatprincipiumillud quod rationem tcrminantis. Et quia abfolute aliquando plus fubtiliatur fiiccum humidum ingrofietur 3c aliquando econtra:idco aliquando d/gcfta in tota fua mole redduntur grolTiora ali^ quando fubtiliora.Sed de hac refponfione 8C alrjs magis vi dcbiturin quacftionc» Hi's autem quatuor uircutibus naturalibus quatuor primae feruiunt quah'tates,fcilicet cali^ ditaSjfri.fic&fhumiditas, Notificat virtutes has cxpartcqualitatum eis fcrincntin» Et primo premittit propofitum.Secundo dcclarat ibi L^^^ caliditatis feruientium.~lPrima pars patet. Sciendum pr* mo hanc docflrinam eftcmcritoperutilem.fcito enim cjux qlitas virtuti attracftiu^ aut retcntiux feruiat, facile cognO'' fciturcj>proptcrciusqualitatis diftcmperaiitiam aducniat debilitas 5^impedimcntum in opcratione attracftiuoc vir^ tutis;5(: per confequcns quali medicaminc fit huic impedi^ mcnto fuccurrendum,<S(: quibus remedrjs attravfliua fit co^ fortanda:d:ficdcaIrjs. Nota tamen c|;hacqualitatcs non folum miniilrantibus feruiunt;fcd etiam miniftratis. NcC folum miniftraribuscommunibus fed etiam proprrjs. Dc his tamcn tanquam dc manifeftioribus , vt pcr illas alia» compraEhendamusfpccialiicr dcclarauit* Scicndum fe^ cundo has qualitates fcruire duplicitcr iniclligi» Primo Vt conftitutioncm complcxionrs ingrcdiuntur» Sccundo pro quantoalicuiopcradonific proportionata eft caliditas c^ non frigiditas,(S;: econtra»Quod autem alicui virtuti fit portionnta fic caliditas authumiditas intellecflum eft a po> fteriori.Experimur enim q> crefcentc ficcitate vfq? ad ttic furam certam fortificatur retentio, 6c debilitatur expul^ fiodCc* Nota tamcn has qualitates omncs fcruire virtu< tibus fub debitis 8C proportionatis mcnfuris : quia no fut^ omni menfura ficcitas fortificaret retentiuam ncc hum»' ditasexpuIfiuam»Omnisenim immodcrata qualitas dei' cir acflum propriae virtutis» Sed caliditatis ftruitmm omnibus quatuor pro certo eft commune» Dcclarat primo abfolute qualitcr quatuor qualitates uiant^Sccundo eas inter fe coparat in hoc fcruitio.ibiL^oH: hoc.lPrimodeacftiuist Secundo depafi":uis. ibiLSicciiaf vcro.nPrimodecaliditate.Secundodcfrigiditatc.ibiLF'^* giditas vero.lPrima pater. Sciendum cp feruientium ^3 liditas eft commune omnibus virtutibus,qu!a omncs pr^^ ducunt 6C operantur calido.Primo quia calidum cft inftri^^ mentumanimacmaxime proportionatum. formae.iu f^^' ximc operatiux corrcfpondcrc dcbet in fubiecflo inftf^^ mentum maximeoperatiuum quod eftcalor. Secudo omnes operationcs cius perficitanima per fpiritum qui^"^ calidiorcs quae eftin corpore noftro.Tertio quia ocs opcf^ tioncs iftarum virtutum perficiumurpcrmotum^^S^calo'^ eft aequalitas maximc motiua» Frigiditas ucro eft cum alfcui caij! fcrmt ac^ cidentaliter dC non efTcntialitcn DecUrat dc frigiditatCt Et primo ponit cocroncintaan»^ Sccunda "Innftro v,rtusmaliqu5ru5opcrario,K «itepoffit. utSHni"''"' fr'?'d'tatnneft eirenrialfter.eft utomnibus uirturibus Gt contrana. tta L^;^ f^/'™oatgu,tficfr,giditas eftellemiali e "a ponuan..^ecundoj.batabiLQrf>"iu™OPrin,aprtet? amommumuirtutuopones permot5 ex,V ftunt.Ethocqi«-d.Mnattrad^fcne&rexDuE; manifeftum exift.t. Sed In diaoneVf.j^" i° - complcturperparteseiu^^^^^^^^ mfp,iratu.T, partiendo & admngenS ci auod roontr r P h"'"' ^'^P^"'^«'' R««nt.uaue rooperaturu.lIosmoucndo tranfuerfos fecun. damfiguram comprarhenGonisbenc &(3am. '•eq..csfc„fu'ni &mo,."?,hlr''^''''''^/'"^ aboibusopcrantibu, i c ^ ^"'ibE» '•'-petati^ni^uStlr.is"^^»^"""'''"?^ ^batione.SecundofubimXA - ^'^°"'''"=''°''<^'"'^"''> ■l^iLEt ftigiditas quide,"'nS?4^°*"^ P°"" ■«•'"orem. «Perationes exiftunt per motum A""? * °''"" ^^""tum «^t?^-P- <>rRan ! 7 virtutcs opcranEm?."^. "^^ «" rctentiuaM??i!r»^^"squarudamouet organ^^^''^?.""^ ftlone concurriS:?. ^"^^""^0 q, ad motum qui&% pcrare.econtra 1^'^^^ ^"'"s eft diuidcrc mifcere \<l "^'«^ ingrolTando ^ rnioh?""''"^ frigiditas materia dip; ditas digon,- ^^1»'" '^^'^" ^^^" ^ontrarg 7h5^ S««a contrafiat moVi^^-^"'»^ contrariac ^^^O" ^cd e3 hoc vcrum eft ta de difonp '^^"«"^^"^3^^ impeditiua S "0 q, d/go no eft motus ?^'cndn tertro cx hac Ira cq •^'^^^icct hicmotus nSf - '°^^quirataddigone,gapcp ipfumffthmoidcbitapermixtio. Concurrit autcad digo> ne alteratio,^: qncp vera gnojicct digo non fit nifi aggrc/ gatu ex iftis motibus 3c non alijs ipfoij;» Alri voluerCt cb dig6crtaIteratio,quiaeftperfcdio humfdi&c. ita o, hoC nomen digo fupponat .p alterationc appellando debita co mixtionem,fed liaec pcrfcrutario alibi pcrtinct» Nota vb Digonif tmio ad drgone concurrere multiplicc motu localc.Primus motus eftfubtiIiatioterrcigroflri&eiuspartitio.Secundu3 cftmo localisS tus mgroilatiot.is humldi.Tcrtius ho^adinuicc comixtio. druplex Quartus cft fuperflui indigeftibilis cxpulfio» Primos trcf modos cxplicat in littcra.Poftrcmum vcro dedit intclligc> rc dum dicit.Et h? quidcm motiones funt tempcrantcs ga Iwmidum aequantcs cum ficco & fepar antcs.f.fupcrfluu; Ad retentione tn fadeda accntaPr cofert , qfii uillosfecundum bon^ comprahenfionis figu^ ramtenet» Nonergo m operationibus uirtutii cflentialiter ingreditur,fed tah' pr»parat inftrm difponc,qua ipfumfuacuftodit opcrationcm. fOndit frigid^tas fcruit aliquibus virtutibus per accns^ Et primo dc rctctiua.Scdb dcexpulfiua. Tcrtio rcfumit co clufione intcnta cu dcclarationc, fccunda ibiLExpulfiua.l Tn^v'^ 1^""''? Oftenditprimoq,frigiditas acci' dcntaliter confcrt ad retcntioncm fecicndam.quia tenctuil los tranfuerfalcs fecundumffguram bonx comprschcnfio. nis.igrtur no feruit ad rctctioncm nifi accidcntalitcr.f. pro quanto pracparat inftrumcntum tali pracpaiatione. Et expulfiua quidem a frigiditate iuuat pro^ ptereaqj uetofitatisprohibctfieri diflblutione, qux ad cxpellendum iuuat,^ quia in cius auxl liatur groflStic &: p^ea q? uillum qui fecundij la ritudinem protcnditur cxprimcnte contrahit et infpifiatipfum.Ethoccftctia inftrumcntu prsc^ pararearnoeftm ipiameto^oncauxi/ig ferre» ^ Dicitfcciidoqjctiacxpulfiiiaiuuatafrigiditatc. Primo quiaprohibct rcfolutioncm uentofitatis,& vcntofitas iuuat expulfioncm^prohibctautcm rcfolutioncm vcntofitatis,ga ingroflfatipfam.Sccundoquia uillumlatitudinalem cotra- hit cS: infpiftat & hoc cft pracpararc inftrumcntuiu,fcd noit eft auxilium taccrc in ipfa opcrationc cxpulfiua. Etfrigusnointrat in feruitiuhai^uirtuta nl fi per acciis.fi.n. in ipfifmctingrcdcrctur opcra^ tionibus,noccret dC motiones debilitarct* Exquibus vltimo concludit q> frigiditas nonintratfcrul tium ha^t opcrationu nifi pcr accns .Si.n.frigiditas concur/ rcrct 6i ingreflTum hrctin iftis opcrationibus oes iftasooo rationcsimpcdirct&noccrcccis dC motioncg dcbilitaret. Siccitasucro intriumuirtutum opcrationiV bus ncceiraria cxiftit,quac funt dux mutatiue lo calitcr dC retcntiua.Duabus ucro localitcr mu^ tatiuis,qua: funt attracftiua &: cxpulfiua,prxbcc ficcitas auxiIium,eo q> multam eis efficit fuftcn^ tationcm qua: in motucft nccia,motu uidchccC fpus qui has uirtutes ad /uas defert opcrationcs impulfionc uchemcnti,qua tzle quafe cft ip^ fa humorafis^hibet fl[uxus,cS id fubftatia fiicrit fpils aut inftrumeti,fcd rctetiu? coftricSione Tcxtus hic 6C imcdiatc fcqucns n6 rcperiut a lacob * pofiti,tn fequcdo fupcriorc diuifione tcxtus ab co pofitS^jof fumus fic i^m ad pccdcntia cotinuare.Na poft^ A onX quaFrqualitatesadiu^dicant^ re,ntcdiMdcdcquaI,tat,buspaflfiuis.Etprimo^ Sccudo dc humiditatc ibiLDigcftiua autcm «Src.l Quoad Iacob,M,aui^, Hh iiq PRIMI CAN. prlmam ptnem drcit Aui.ficcitatcm adtres vircutes efifc neccitariamfeuiuuaaientuaiprxlUre.C ad attradiua ex> pulfiuam 3C retentiuam.duas primas vocat localiter muta tiuasquasauxiliu recipereaficcitatedicit.ppter mebri fu/" ftentationem qug in motu cft ualde necelTaria.na cn humo ralis fluxus fucrit in fuba fpns feu ipfius inftri .phibebit tale fuftentatione qualis a ficcitate acquii ttur,retent{u2 aute uir tuti cpnfcitex coftridione que ab ipfa ficcitate acquirttur. Digcftiaa zuttm plus mdfgct humiditatc; Oftcndit humid/tatem fcruirc digeftiuac.Et patet.. Cir ' Dubia. ca hoc funt dubia muha, Primumuidetur cj> caliditas no feruiatomnibusoperationibuselTcntialitcr» Primo quia caliditas eft naturaUter impeditiua operationls naturahs.er go non elTentiahter feruitoperationibud oium virtutu. afsii ptum patet primo deopcrationibus virtutis retentiua: qux plus perfictuntur quiete $ motu , cum igitur caliditatis fit naturaliter moiicrc fequf tur &cJtem quia cafm naturalic mouetfolumadvnadriamponiSjfcd virtus atcra^fiiua Sd expulfiuainditferentadoes drias ponis mouent ♦ igr 5^c. Etpcrfirearguitci>carmeftimpeditiun operationis dige^ ftiu3E,quia calor naturalis eft dirfblutiuus 8c conuerfiuus rei in naturam fimpUcc,digeftiua vero no.No igitur feruit turaliter caliditas {5c:elTentiaIiter,fed potius cftentiaPr impc^ dit digeftiua.Cofirr argui pot dc virtutibus miniftratts» Ite nonapparer<j» dLiabus virtutibuscontrarijs ficut eft attra> diua5^expulfiuapoffitidcinftrm elTentialiter conuenirc. quicqu]d.n»naturaliter conucuit vni contrarioi^ contrariac alteri,fifr quia contraricoperationes vnr indigeiecotrarrjs inftris. Secundum dubiil.Non vr c^ frigiditas fit oibus virtutibuscontrariacfrentiaUc, Primo quia quod vm co trarioru eft eltentiaUc cotiariu,non eft alteri cftentiaFr con> trarii1,fed potws conuenicns alteritQiiiccid»n»eft per fc coc ruptiuum vnius contrarfoi5?,eft per fe alterius conferuatiufr» Ite quod clTentiaht' concurrit ad eflfe alicuius non eft illi con trariu,fed frigus efifentiarr concurrft ad eflfe cuiufcunc^ vir/| tutisnaturalis.quiafrigorcdebite commcnfurato integrac CopPo 8C tepcramentu qua confcquit virtus,idco &c. Ter tium dubiu.No vr q^ocs oponcs virtutu naturalio exiftat pcr motu» Primo quia motu8 fptis in o^onc attradliu? ec cxpulfiuaceftojjo virtutis nacuralis , 8C m non apparct q> (jt pcr motu*cj) fi conccdit eiTe pcr motu qram de ifto , ^ dabit.pceflfusininfinituin motibus talibus, Sccudo ga opo virtutis retentiuac ppdx falte pot ffcri finc motu oBtj aut organi,ideo dCc* Qiiartu dubiii»N5 vr cp ad rctinedu frigiditas faciat iuuamcntij accntaPr,cD c;^ villos fecundu n gurabonf copr^henfionis difponat, Primo quiatalis figuj ra villoijzcft eficntiaPr requifita ad retentionc , io gccjd e ca effcntialit' iftius bonx figurationis eft per fe ca rctentionis, fcd friditas cft hmoi.igit 8Cc, Ite ppararc inftrm fcntiali^ f riditati /ed hxc pparatio eft aliqua opo ♦ igit ^Cc^ Ice fi hoc accritalitcr cofert ad rctentione qa pracparac inftrm tali pparationc cfi ta caliditas ficcitas inftrm tali pparationc pparet qua fua opone cuftodit fcquit ta caljdi^ tate ficcitate ad retcntione coferrc accntaliter ct no cflren tialiterJtepIus concurric friditas ad rctentione caliditas confcrt cflfentiafr ergo 5c: friditas.afiumptLi patet , quia tps qetis in retentionc eft maius tpe motus quo operat friditas Quictado, Qiiintu dubiu.Qno f riditas iuuat expulfiua p Wbetido diflforone vcntofi^atistcu ventofitas Ipcdiat cxpul fione: vt patet in colica vetofa,ut colligf 1. 1 tf.tertrj.ca.de co lica- Itetuncin colica copctcrentcfbaria vcntofa, quiam^ uarcntvirtutecxpulfiua. Itcaadifficiliuseft viriutf cxprt lereduo futSta alijs partibus $ vnu trfi . crgo difficilius cft: virtuti cxpulfiue cxpellerc vcntofitate 8C alias matcrias cx> pcllcndas ilUs finc vent6ifitatc,«Si per confequcns vcnto fitas no iuuat expulfiua.Itc qtum Frigiditais infpiflfando ve/- lofitaterefoPonc ^hibet.tmalias matcrias ingroffat 5(:ng?t inobcdicntcs refoPoni facit,& per confcquens cxpulfioncm ImpeditrSiPrficutyiUumlatitudinakm conftdngcndo ro' Fridltas an virtu tibus na turali^ bus con trariet, A V I C E N N tentiortem imtatjita tranfucrfalemetiaconftringendo tcte^ tionem iuuat fimul,igituriuuabitretcniiuam Sc expulfiua. Scxtum dubium cft,quia de caliditatc innuit Aui.cj» eileii tialiter concurrit ad oes operationes virtutum naturalium, de f rigiditate vero dixit folum accidcntaliter,de ficcitate yero non dixit cj> efifentialiter nec accidentaliter, quauis di^ xeritqjeftnecclfariadupIiciter^An ficcitas eirentialic vc! accidcntalitcr conferat» Septimum 8C vltimum dubium^ Videtur digeftiua non magis indigeat humiditate qp fic^' citate» Primoquiadigcftiofecundum plurimum infpiP fando procedere deber,fed magls ad infpififationem cofert (iccitas humiditas.ergo plus indigct digeftiua ficcitate qp humiditate. Et proifto videtur fentcntia Aui. i j.tertij.c». dedebilitateftomacliiivbi voluitdigeftiua confortari fic^ citate.Et GaP.^J.de accidenti.Patet ctia experimento in opc tatione,quia fecundum plurimum digcftiuam 8C digcHio^ nem cont-ortantia>S:^adiuuatiafunt cxiccatiua,vt pipercin namomum ahfinthium mcntlia.&fimilia» Soluendoigi tur hacc dubia oportct per prdinem refpondere. Ad pri^ raum ciicitur (]> caliditas cfientialiter feruit omnibue opera tionibu5,ideo didum eft in littera cp eft rnftrumentum ma xime proportionatum anim;i:,c]ui3 maximc operatiuu , fi^ cutanimainterformasmaximeoperatiuaeft,tn etia fpu* cft inftrm cum quoaia operat. Et cum arguit cj) no. Pri mo quta caliditas naturalit impcdit opeiatioucm virtuti» rctentiuxamoctjacuiuslibct yirtutis.Dicenduq^ licetcali ditas fubaliqua menfura (?K:agcns vt caliditas abfolute fic hmoiopcrationum impeditiua,fub mcnfura tamcn ^ppor^ tionata naturae ^^agens vt naturalis.quia.f.diretfla a natu^ ra no eft iftarum operationii impeditiua,imo .pduc^liua. dicit ulterius muho plus operatur uirtus rctentiua media te calorctempore quietis q^ mediante frigore.non.n.fit co^ feruatio villorum iranfuerfalium mcmbriin debito C\tu8C figura ad ietinedum,nifi propterdebitum modum iStrappW cationem fpiritus ad inftrumentum,fecundum exigcntiam illiusf figurationis 8C conferuationis eius.ExempIum deaiic volante 8c tenentc alas expanfas,& de hominc tenentc bra chium elcuatum;quia notabilitcr debilitatur fi pcr tempu» notabilc teneat,quod non accidit,nifi propter multum cort fluxum fpirituum ad mufculos 8c laccrtos in tali fitu figcn'' dos.Nificnim virtusad hanc opcrationem fpiritus tranP' mitteret,qui refolucrcntur non accideret fatigatio» Et pef idcm patet ad confirmationem,quia quamuis calor abfoltf tc fit inclinatus ad unam differentiam pofitionis tantum,uC tamen naturahs fuxanimoeinftrumcntum eft motiuus 8C inclinatiuus adomnem differentiam pofitionis : ficut patcj in motu voluntario animalis,qui fit mediantc fpiritu. Ali? tamcn dixcrunt calor clcmcntaris inclinat folum feu tiuus cft ad vnam diffcrcntiam pofitionis.fcd calor natura^ lis non eft huiufmodi , eft cnim compofitus ex elementar^ & ccElcfti.Et hsec rcfponfio poteft haberc intclledum bo^ num.Etdiciturcj>eftdeintcntione Arifto.inlocis plerif<5^* Etpatctpcridcm refpondendumeflfe ad argumentum digcftiua virtute.Q^iomodo autcm virtutes iftgc.f. cxpu»* ua 8C attracftiua fint contrarix.quomodo etiam eodem pcramcnto 3c inftrumento poflfint perficerc opcrationc» fuas:dcclaratum cft fupra capitulo de mcmbris» Ad |f^^^ cundum qualitcr cflict refpondcndum fccundum viam^o ciliatoris differentia.^i i . vidcbitur infra in finc capitul^y^ ceflfiftetcnimfrigiditatem noncflfentialiteromnibus virfj tibuseflfccontrariam. immo cflfcntialitcr ingredi ali^"^. opcrarationes naturae»Sequendotamenfcntcntiam ^^^' vt ucrba fonant , ncgatur quod quicquid eft unius con^ trariorum corruptiuum eft alteri conueniena 8c eius cof» rcruatiuum.Pateteniminmoraiibusq^ uirtus 8C op^^" fccundumuirtutcmeftutriufqj cxtrcmi corruptiua» Pa^^^ ctiam <j)omnis qualitas multum immoderata dcftruit a uirtutiscuiufcnqp*Weononoportctq> fialiquid uni uirtuti ut expulfiug illud fit conferuatiuum ^^" tiuncontraria,Cattra(fliux, Contra.gcQd ineft eftcnti k.KfaU^ercompecitatt«<fcius.er3o remouetur ab expulfi. 9 clTeni.aUcet concurr.t ad elTe 5:c.Dicunt quidam negacio fo u.n,cc.dencal.ter concurrere,quiafolu concurrit adhoc vtcaloremtemE.c,&admenfuram vi.tuti proportionaca perdacat,aute.,amin'trumencuaIiquomododifponat,quo pofteav.rtus ficd.rpofita mediante calore vt inftrumento ad.ones producat Sc non mediance frigore. Alij dixeru« «i aZ,f, ^"8'*"' ^^"'"^ difpofitiuafuble ou,ir, ?,rp r '"P"' Y'«"'">nimf,ficutcaliditas &alia: curt.tadeirecu,ufcun.i,virtutis,itaetfamdifpoficiuec6curv ntadoperari.Omnis.n.operatio virtucis eiremialiter prae/ «.ppon.i fab.e,flum difpofitum perfrigidicate ficut per alias qual.iatcs pr,mas,cum quo tamen ftat <j non concurrat ef. fea.uceirent,aI<teradoperaci.EtdehoJpoceft poni exem. plum,qu,aman.fefturaeftq,fp5s natutalis eflentialiterTo curr,c ad e.re v.r.ut.s animal,e,non tamen e.rentialite & X fcaueconcumtadeffcveloperarivirtucis aniS S^n,t .amcneirc fpi.s ani.naiis eirentfaliter prcefupSpirimm a...malem,ua&operationesanimalese(renX r^ ™fr ponunt operationes naturales. ContM n,.;, fi ^ P"^.* I^P ctrot^^iTi'''''^'''^ wsTor!,lT''r'""' ""'"^''■«tcm, tunc omnis ui Zf^^c^Z. ^^^^^^^^^ liueen?. T T'^" 'fficiecis.ergo omnis operatio effe tTjt^f""T'T''^"^^^^^^^ ^'o iftodicvtaft «ftmXntum Scd"'^?! "f '''"""^'^'^ "°" tan$dnans «i"W.Dici ur oi ,„n ^ P'"' ter. «iumcS^mmt """''/P"^"""" virtutum natura. caufxemSn rquffe",'^'^^" '^^"°'« circunftati5 «"Snitum,vtpX;^Zt^^'£°*-P«'cedereturin jcs ffunt per motum forma .t^T qu ^inr""" '""^ "P"»"» Krars^^^^^^ ^"^«^mficperZmm^Xer''"^""»"^^ ^n.mad '*->e5. 'ffeaiue.Sm'ili,™:ria~^^^^^^^^^^ fpSs «n$ca..fameae<ftiuamaSS^'^"^^B'^''^''"«c. «umlocalemqusemifcecur&ptlT^^^^^ "PcratioiftarumfitpermoturformJn " fpofitiue.Alnfacilius dicunTttSL" motum .i.concurrentc moc?quiVno?, Tv"°"^' ff"nt ^■n eoncurrat motus fpus inftruSoWe.^i'''"' "P"»"» rre^«"^f T'*-"cpatet argu":^tum"^r^^^^^^^ brum a?'^["PPon«t motum obiecfli^ attrahifl DicuntquTdam^^^^^^^^^^autconfecutiuc: «"t «-^ic^tult^^^^^^^^^^ «yientum quo virtust virtutr,quar non eft tnTr^ tioquaorganumcftonl"^"''^"?'^^"'."' "^^"^ Pf^Para" qmafngiditasnoneft^ formalitcr produdiuri tationemretentiuam " "t"»" quoattigit vinusoo. ^utcorpore frigido produHr^'?"'* '"^^'^"f^fngidita^j^ *antc calorc 8c fpri^Ncr ^^' ^"''"^ actum.retmendi,fed Paratioorgani formalitcr ad ^"giditas formaliter pra», »'8*nu«i fpiflfitudo & conftJ*^^!"^"'^""^>^^ pat«,quia illa e ^°"ftantw,ideo frigiditas accidcnu! D O C. VL Ixtcf fcmlt attracrrioni\Contra quia per idem ficdtas fetuirct retentioni accidentaliter,quia neceft inftrumentum quo vir tus actingit operanonem retentiuam ncc ell formaliB ppara^ tio organf, Pro ifto dicunt conccdendo q, ficcitas qualita'* tiua non eaentialiter feruit retentioni,fed folum accidentalic ficut frigiditas,licet benc ficcitas fumpta pro fubicdi cofta/ tia, Hxctamenrefponfio non videturomninoconfona di (fcis Aui.dum enim loquitur de ficcitatis feruitio nonaccipit ficcitatemprofabiediconftantia,fed pro ficcitate quahta ti U3,nam cum fupra pracmiferit his virtutibus quatuor quali-' tares feruire profecutus eftpoftea declarando figillatim p quxlibet iftarum qualitatum difcurrendo» Ideo dicut alq probabiliter negando confequentiam, Sc conccdendo et fic^- citas eft inftrumentum quo virtus attingit operationem re> temiuamJmaginandoq^ficcitasfub aliqua menfuratami fpil C0 in organo cfFediuc agat cum calore ad rctencionc,ita q> fpijs ille fimiliter 3c membrum fimul cum ficcitate fua et calorefacitoperationemretentiuam,fednon frigidus vtdi/ cflum eft,licet aliquo modo inftrumentum prgparet 8i calo/ rcm ad dcbitam aequalitatem reducat. Alij dixerunt cp io frigiJita3peraccidensiuuatrctentionem&: non eflfentialic, quianoncftammgnaturaleinftrumentum adogoneprodii cendam fediuuatproqptoreddit inftrumentum^pififumd^ ilIudmdiuBretinet.Sicutaptansmanubrium mallei velfc> curis feruitmanuiperacciclens pro q^to aptato manubrio nielLus poteft manus per fecuiim incidere.Sicut in fangule Huente ex vcnis fortc frigus congelando fanguinem ad extra venientem feruit retentiuae accidentaliter,n6 quia eo media> te efficiat virtus adum retentionis ,fcd quia fanguine fic in.» grollatovirtuscumfuisnaturalibus inftrumentis ipfumfa cilius rctinet, Ad argumentum igitur primum cum dicir^ Talis bona ffgura cft ciTentialitcr caufa iftius retcntionis,fecI frigus eft eftentialitcr caufa iftius bongfigurx.Ncgatur^e cn! caufa iftius fpiflitudinis pcr fe,fed acccidit ad illam fpiflTatio^ nem fequi illam figurationem»Et pcr idcm ncgatur prgpa rarc inftrumcntum infitfrigiditaticflrcntfalitcr,licctcnfm in fpiiTare inCn frigiditati eflTentialitcr^non tamcn ineft cffemh/ liter fibi prgparare ad rctcntioncm,vt patct. Ad conffrma tioncm dicitur,q,idcofrigiditasaccidcntaIitercS;non cflfen>» tialiter feruit,quia prarparatinftrumcntum fiuc organum,(5^ cum hoc non eft inftrumentum vel cura eo non conuenien^! natura attingit acflum retincndi»Sed fic non eft d e alrjs qua' litatibus.Vofl[et tamenconccdiq,omnis qualitas prseparaa inftrumentum inq^tum eftinftrumcntum praparans acci-* dentalitcrferuitjlicet fccundum aliam rationem feruiatceti tialiter.Ad aliam Conffrmationem ncgaturargumentum,d^ vlterius dicitur,c;^ licet tcmpus quicfcendi in rctentionc fit maius,non tamen tempus quocaloroperatur cminus,quia tempore quietis virtus retentiuaacflum iftum rctinendi mc/ diante calore operatur, Ad quintum dicitur q, licet ven> tofitas fub aliqua $titatc 6C di fponc iuuet cxpulfiuam quia ventofitas non plurimaexiftcns ncq^ nimig groflTiticifacilc recipitimpulfioncmj&ffta rcccpta impcllit matcriamcui obuiat.Multum tamcn & groflfa non iuuat, fcd cxpulfiuam impcdftprohibcndodebitam conftricftioncm villorumlatl tudinalium quxin cxpulfione eft ncceflfana fua etiam multi tudinc SC groflfftic virtutf rcfiftendo ficut apparct in colica» Etpcr idempatctad conffrmationem <j, cibaria ventofa poflfunt intantum multiplicarc ventofitatem vt non iuuct, fedimpcdiatcxtcnfionem^Conccdiiur tamenq,in aliquo corporcaliquando expulfioncm iuuat ficut cxpcrimentutn oftendit. Ad aliam conffrmationem dicitur cj, virtuti ali/ cui facllius cft cxpellcrc duoobiecfla vnum illorum tantii cacteris paribus,<&: hoc non eft quandoVnum illorum iuuat ad cxpulfioncm altcrius,ficut in propofito iuuat uetofitas ad cxpulfioncm iftarum matcrierum.Etdc hoc excmp'ahebis plura. Adaliam conffrmationem poteft primo ncgaricb cjptum vcntofitatcmingroflfando5^ cius rcfoPoncm prohT bcndofrigus tuuatexpulfiuam,ctiam tantuiualias materia» ingrodando ffgit,quia matcrw vcntola cft paflfibiIior,«iam P I M I C A N. qulaingroffanJomatemm nonfemper frigus fac/t cam re filtentem expullioni,immo pcr /ngrotlatioiiem quandoquc ipfum facit lefolutioni paratiorem» Ad aliam confirma^ lionem negatur cp ficut villum iatitudinalem conftrmgedo iuuat expulfionemjita conftringendo tranfuerfalcm iuuat rc tcntiuam.Et hoc fi intelligitur vniuerfaliter^Coniingit cnim frigiditatcm concurrerc villo latitudinali dC non tranfuerfalf velfaltem non acqualiter vel ccontra.Similiter q^tucuncpoc curratflat tamen virtutcm intendere expulfionem 3c no rc> tentioncmj&tunciuuabftfrigiditas virtutcm expcllendoet no 1 rctinendo.Conceditur tamen ficut fiigiditas cft: apta iuuarccxpulfiuam itaetia retentiuam.Ethocnon rcpugnat ccitas jji^c^js^ Adfextumdubium.Dixcruntquidam cj» ficcitas P^^^° noneflentialiteringrcdituropcrationem ipfarum virtutum )us na ficutnecfngiduas ad intellectum Aui.quia ficutfrigiditas ''^.'"^ non ingreditur operationes naturx tanq? dominans inftrm, ediat. folum tanq? fubdominans,iia ficcitas. Bt queadmodum ncccffaria eft frigiditas,vt tcmperct calorcm 6C ad menfuia natursc proportionatam perducat,ftmiliterficcita8» Et ficut frigiditas operationes non attingit naturaks tanquam debi^ tum infti umentum, fed folum inftrumcnium aliquo modo prxparat vtipfa natura per caloiem acflocs fuas peiffciat, ita fimiliter ct ficcitas. Et cx hoc patct quare no dixit. Aui» ficcitatcmingredieftenrialiteropcrarioncs naturse qjuisdi'' xeritipfam e(Tc neceftariam.Caufa autcm proptcr qua non dixit Aui.ficcitatem folum accidcntalitcr feruirc ficut de fri/ giditate vt dicunt cft.Primo quia ficcitas non cft qualitas ita nociua dC repugnans naturaficut frigiditas, tum quia non c qualitas ita a(ftiua,tum quja non cft per fc &immediate ex/- tinc^riuacaloris quicft qualitas naturac conuementi(Tima fi/ cutcft frigiditaSjpropter quod cum nialori mcnfura ficcita/ tis potcft ftarc fanitas frigiditatis,maior ctiam mf fiiia fic citatis concurrcrc potcft ada(flionc8 frigfditatis . Vnde fri giditasficcitaticomparata dicipoteftaccidentalitcr feiuire, 6C ccontra ficcitas cflfcntialitcr.Si crgo audorcs aliquando ui fi funt dicercficcitatcm accidcntalitcr fcriiirc intclligunt no ficcitarem qualiratiuam/cdfubicdi conftantiam.Qiiatum autcm ^itatis contincai haec refponfio vidcbitur in qu? ftio^ ne* Alitcr&probabilius vtcrcdodicipoteftq>ad hocut aliqua qualitas cffentialitcr fit diccda feruirc virtuti no opor ter ipfam tanq^ dominansinftrumcntum in organo illi fcrui re,fed fufffcit animam mediante organoiftam opcrationcm pcrficere per illam qualitatcm informato dC rationc qua tali qiralifate infbrmatum. Verbi gratia, q^tilcunq? in mufculo (dominaretur humidiias fupra ficcitatcm, mufculus tamcn c rctentiuuspropterficcitatcm 6c nonproptcrhumiditatcm, cuius fignum cft,quia crefcente ficcttatc fortificatur rctcntio 6c debilitatur ♦dum intcnditur humiditas,licei fignum no fit efficax.Quiaigitur villus tranfucrfalisretinet,quia tanta fic citatc, &non quia tanta humiditatcinfomiatus, idco ui^ dcturq>ficcttas cflicntialitcrtngrcdiaturopcrationcm rctcn^ tiuam.Non fic autcm dici potcft dc frigiditatc. Nullum.n.or ganum attrahit rctinet digcrit vcl cxpcUit^quia fit frigidum, fcdquiatantocalorchumiditatc vcl ficcitatc informatum» Dum igitur dixit Aui.ficcitatcm cifc ncccflariam, voluit ea tffcntialitcr feruirc &c.nam pcr organum cius mcdiantc fic-^ citatc ali$ oppSncm naturalcm attingit. Ad vltimum.Di citur cb digeftiua Idiget magis humiditatc.Primo quia obio aum qiiod propric digoni fubiicitur cft humidum. fccundo quia operatur per calidum multum quod humido confortar, tcrttoquia humiditas rcddit digeftibilc pafifibile altcrabilc aequabilc 8c permifcibilc , quod rcquiritur ad digcftionem, ficcitasvcroecontra^qiiartoquia humiditas iuuat adfacilc penctrationcm per viasanguftas , quod frcqucntcr rcquiric |n digonc vc i chylo digercndo i hcpa tc Sc ad facilem figura> tionemS^tcrminationcm adquam digo ordinatur .Etfic humiditas multum cft ncce(Tar"a ex partc obiec^i SC inftru^ ^etiti. Ad argumcntum ^giiur dicitur ad infpifistio"^ quae fif :n digonc plu<i opcratur fccum cp hum^dum efFccfti/ Uf fcd difpofitiuc & materialitct magis humidum,Et cft « A V I C E N N pofitio antiqua» Vel dic abfolutcplus depcndet infpilTat'o quac fit in digonc ab humido q^ a ficco quia totale pnnciprtJ palTiuum in digone eft humidum,fed non totalc efficiens >n digone eft ficcum,immo in hoc plus 3c principalius opctac calidum . Vcl abfolute negando ifta cofequentia.digerti<> infpilTando ,pcedit dC plus ad ifpilfatione facit ficcitas hui ditas .ergo plus indigetdigeftiua ficcitatc $ humiditate.Fcr fimile.n.probarcturqjattracftiuaplus indiget ficcitate^hu miditate,quia attractio communis conftringcndo obicduin procedit ,(S^ fecundum illam conftrictioncm plus operat fic^ citas .igitur «&:c,Licet.n.magis confcrat ficcitas ad infpi^Ta'' tioncm humidi Sc q^tum ad hoc magis fit necclTaria , qfuutn tamen ad alia neceftaria in digone magis feruit humiditas. Ad auctoritatcm dicunt quidam cj» iftalitcia corrupta ert, fed debet dicere humiditatc, Altj dicunt q> iuuatur ficci^ tatc.i.remiffa humiditatc,quia oportct in digonc humiditaic ciTe remifiiam aut diminutam rcfpcctu caloris t ui dcbcc liu^ midum regfarc, Alitcr iuuatur ficcitate.f.extrinfeca pac^* dens,quia congrcgat^St: vnitpartes ftomachi,vnde conforia tur calor,fed iauatur humiditatcintrinfcca pct fe ♦ Et pcr \<^^ patetcj) confortantia digonem funt fecundum plurimufic^ ca5^calida,tum quiaficcitatc ftypticant , tum quia fupcr' fluas materias humidas quxfrcquentiiTimc funt caufa deb^ litaiis digeftiux confumunt» Pofthxcautcmcum mtcr qualftatcs acf^iuas &:pafliuascomparauensinquantiim iftar uirtii reseisi'ndigent,reperies uirtutem retcntiua plu^ indigercficcitatequam cah'di'tate,coq? tepusirt quo quiefcere debet uillus reten tiuae maius eft tc porein quomoucri dcbct uillus qui fccundum amplitudincm tendit ad conftringendum.Nam tempus quod cft ad mcuendum cft illudquod ca liditatei'ndigct,8Ccft brcuc8<:totum reliquij tc^ pus cius o^6ni'scftadtenedum,ctadquicfcedii* Oridit comparatluc qualitcr illg quatuor qualitatcs iftii virtutibus feruiunt.Primo quac plua rctcntiug . fecundo qu^ plus attractiug.tertio qu^ plus fcruiant cxpulfiu^.quarto qu* digeftiux.Partes patet.Primo facithoc» fecundo cxcplari^ decIaratj^S^ fecundum quofdam corrolarium infert. ibiL quia pueiorum.l Dicit primo <j> poftca qua dicta funt dc fcruitio iftarum qualitatum abfolute fi intcr fe comparaucrf iftas qualiiates cptumadmcnfuram qua illf virtutcs ciiiin^ digent inuenies virtutcm rctentiuam plus indigcre ficcitaf': q^caliditate,quiaretentiuaindiget ficcitatc proquiete vil^* tranCucrfaliSjCaliditate vcropro motu eius indiget , fcd lot^^ giori tcmporc oportct quiefccrc uillum tranfuerfalem 9 «"^ ueri.ergo magisindigct ficcitatcq^ caliditaic. Etquia puerorum coplcxio plus dcclinata^ humtditate,! deo ufrtus haec m cis plus cft debi I<^' Dicit fecundo cx illo apparct caufa quare in pueris hfc^ virtus eft dcbilior ^ in iuuenibus , quia complcxio eori^^ eft humidior complexione iuuenum , idcofortiorcft rctcnii^ i^a in iuuenibus,c5^ dcbilior in pucris, Attracfliua ucro pfus indigct cafiditatc quan^ ficcitate quoniam calidi tas adiuuat in attrac^K^^ «n co quod maior pars fu^ operationis cft tnoiJ^ «■e,&:plus necefl^eeftcimoucre partcsfui inftri^^ menti quietas feccre,et cum ficdtatc ftr/ngef^ H^cn.uirtus non tatum indiget multo motu plerunquc etiam motu indigct uchcmcnti\ Dcclarat idcm dcattractiua.Et primo oftendftc|» pJ"^ 'Jl^ digct caliditate $ ficCitatc, fecundo fubiungit quandaffl o fl:iactionc F E N. I. ationi^al % retentiuam.tjuia maior gfope tcr ia ratk> n m ■ '^""S"«-S"bdit etiam , & piteft poni io o„goil\::;rim"™ "°" t""' '"'2« -o-mui vald? forti^f^eaur-T ^«1"^™" 'ndiget mo. digetcai re^te '^'"^P-"* P'-*- queadmodummagnesattrahitfermm,autimpll calorefioit mlampade attrahtturoleumiicethoc parstertu reducatur neceiTano ad .mpSum A'.«io rnr' ««'ScaateMmmoeftXer ^<n, ibiLCumergoT. DtfSn'""''?"'*'^'"^'-'"''^^» efttriplex.V^u.neavkm SeXmrf?'".5" 'r""'^'°'''' ■asocculta.ficutvirtusquama^n/ ^'"^'^ fiue.pprie. eft vacuua; vel ne detur vS'?"''" f^^-.f^cundS mfttumento quod pueri vocant^; i™' -"'f 'l"» "umprinciprumartradS 'ft '^" f^'^'«'°l°-'er' •nlampadeadlycinium ni ' > atttahitur oleiJ quxflt ad rep!e„"u e5 «Jum attrahendoorm ad (t. ' '"'^'' ''^ 'Pl^^net.quia cali> ';moleifacitafcJS:^;r:f,!?°^^^ rit ^P^usindigetfrigiditate^a^^^ tJV^ tempus quiefcendi in Ve .ti.neVl^ ' ^e> ^ftquietareigitur &c. Item ^ „.1 f ^ ^"^'^'^ ^ ?;>tumtuncpropterquietemdefe^ propte' ^^fng,d,tasperfe ingrcdietur opus ^Hgiditate,cfc tranfuerfj ;^q""-'torganum in quofundatur o ^^"s ^^dus cX: hun!^ r "1 ^^"^«"natur iiccitas.d: fpug Tj^''^^^, ^^f* Ite.^ in at i^"^*^ /iccum,fimiliier orJ^^t^''^ ficcttas qux eft tan^" ^"^"^ ^eruit calidiras qux cft a P3 fit temperamcntum ""^^ '^^«'""i dubiun, eft. Bt tionem & motum 1?'^ ^'''^us operatur in membro ^.^"'^ ;ate pro quiete ca 0?^.'''^'* dicimus magis ind.oe,^'": ^^^.q>retentiuainputf3?r?p"'-^"^ (luartum dubife' 2^'itancumfuffxitpr?cif'^°"'°^$in iuuenibus, pV^e ^//^mmimmutatiuaf^^^^^^ virtus retentiuain uue> ♦^^So;5t:retentmapIu8fuffi";" ^f""^ immutatiua iuuei "^citretmcrc. Iteminpucrof, D O C. VI. 6^ 110 fimplidter efl virtus retentiua proportionata debite Cux cJ/geltiuaElicutiniuuene» ergo /icutfe liabec retentiua pueri ad retentiuam iuuenis,fic digeftiua ad digeftiuam , fed non eituebiliordigeftiuapueriq^iuuenis^ergonon eft debilior retennua» liem m corpore fano limpliciter a principioge nerationis vfc]^adiuuenrutem permanetdebite proportio^ nata retentiu? digeftiua%ergo vna illarum foriificata oportet tortihcarial,am,quia aliier non feruaretur proportio, fed ac> cedente luuentuce brtificacurretentiua.ergo 5c digelliua q^d non videtur concedendum. Quintum dubium . Non vi. dctur verum ^ atcradiua: fit magis necelTariu moucre Dtes fui inftrumen£/,q^ ipfas quietas facere.Tunc enim virtus ac tracinua haberet quietareorganum fuum,quod non eft veri> limile cum attracftiua: virtutis fit tantum attrahere Sc mouc re.fct per ,dem videtur q, non habeat cum ficcitate ftrinffo rc quia conftridio non fit nifi per uillos latitudinales aut traf uerlaies qui non funt inftnimenta a ttradiux virtutis, Se>c tum dubium.Non videtur q, Aui^fufficienter enumeraueric caulas j^priticip,'aattradionis,quia prsetcr caufasenume^ ratas aliae videntur caufx. Primo.n,apparet q, ficcitas at tradiua^uia videmus fpongiam ficcam & ianam attraherc aquam&lium,daora.^'ta.Tienhuiufmodi attractio non 13. hlH^ "'^ 'u^'?" fpecif;ca.Mirum.n,cfrct fi om^a ad prohibendum vacuum.nulla.n.inierueniente caufa cxirl fecaiiioue,iteexperimur cj, fi vna extremitas fpongS tan' git aqt,am ubic^ tota fpongia repleatur aqua Jtem fi^^^^^^^^^ liccum tacile humiditacibus repletur^prima tertij»cap»de fi/ gnisfumptis exvelocitate^-tarditate alterationis cerebri, led iioc non videtur,nifi quia a ficcofit matericru attractio nec in a ,am caufam reduci poteftjgitur 5Cc. Itcm prxtc^ caulas dictas attractionis reperiturdoIor,vt'tertio techni 3c non poteft reduci adaliquod iftorum principiorum» Simi Iiter attractio fit a fimili, vt docet experimentum de virga 6^ cipuearborisauellanaefciiTaper medium fecundum longi/ tud,nem,qu,a partes illae adinuicem mouentur ita vt vna vl deatur aham trahere,& hoc non videtur reduci nifi in forma lem fim,I,tud,nem» Item vnum contrariorum naturaliter fugitaliudvelcxpellit^ergofimileattrahft fimile, Similid quot modis conuenit fiert vnum oppofitorum tot modis rcli quum,fed pluribus $ iribiis modis contingit fieri cxpulfio^ riem.ergo Sc retentionem.Et pcr illud medium concludi pof fet c^ trtbus modis Uis non fit attractio,quia tunc fimilicS bus fferetexpulfio.fqualitate, vacuo,&forma fpeciffca,q^ non videtur efie conceiTum. Septimum dubium eft. Vidc lur q, a vacuo non ffat attractio. Primo quia illud nec cft nec naturaliter efle poteft» Secndo quia cuiuslibct cffectUB pofitiui debet efife caufa pofiiiua.igitur attractionis que ff t a vacuo aliqua caufa eft pofitiua,^: non vacuum vt patet erit igitur principium eius aliqua qualitas manifcfta» vcl occultii aIiquodprincipium,Non primum,vtpatet difcurrcndo Sl diciturfccundum^tuncattractioquaefftavacuorcducitacf illam quae fft a forma occuIta;5^ fic attractio q fft a vacuo rc ducitur ad formam fpecificam vel virtirtem,^: ci^ attractia omnis qu^ fft a calido reducatur ad illam quk fft a vacuo fc quitur attractio quae ff t a calido reducitur ad illam quc fft a virtute vela forma fpecifica» Odauum dubium.Non ul detur q, attracdo qux fit a calido reduccnda Citid illam qux nt a vacuo, Primo quia nulla videt efie caufa ^ptcr qu5 lu necefifarium aliquid moucriad prohibendum vacuudu oleum in lampade attrahitur a caIido,tunc cnim illud olcum fubtiliatur &in uaporem conucrtitur,cSi: per confequens ma iorem occupat locum.nulla.n» videtur caufa neccflfitans tno/ tum olei adprohibendum uacuum» Itcm, quia qua ratioe mouetur ad lycinium inflamatum olcum tt\ lamDad retur etiam nutrimcntum ad mcmbra au» a n-.u^ turadproh,bendumv~&fic^i!rn;^^^^^^^^ tJebtte m agrotanteuel eonualefcente nun$ ^embro deff' ceretnutrm,entuincomwfententiam.Aui.fect1daqrticaf. deregimineconualefcentium, Vkimum dubium.Qi«Te P R 1 M I G A N. nonitadixit Aui. ctvacuumfunctumcum calore fottlusat trahitficut dixit dc viitute.Et fimiliter etiam quare virtute iun^flam cum vacuo ad l^onum renfum non dixit maiorem faccie attracdonem ficut dixit de calore. Item fi virtus iu (ftacum calore facitatirac^cioncm maiorem vtlfo: iiorc,hoc non eft nifi quia plures attracflionis caufac fimul iunguntur* laitur iundis fimul vacuo calore 3C virtute fortillima er^t at t?aaio,&:ficin febricitantibus febrehecftica deberent mc^ brafortiilimeartrahere,cumomnesillg caufxfint coniun> dc,quod efl: contra experimentum, Ad h?c dubia per or diiiem refpondctur, Primum iftorum refpondendo dici> turc^argumentum Aui.beneintelledum eftefticax»Nana cumretcntiuaindigeatquieteoportuit hanc multam quietc per(ici,vel frigiditate, vel ficcitate multa quoc vtrunq? iltoi?t habetfigere&quietare^Nonoportuitautem per frigiditate multam.quia multa frigiditas debilitat calorem 3C non fuff^ fetitaibicalorfufticiensadmotum requiluum in retentioe igitur vt motum 3c quietem mediantc organo eodem pollet natura peificere pofuit in eo caliditatcm fupra medfum , cui non effet compolVibilis frigiditas tanta quanta requiritur ad fijcionem multam.EtideoIocofrigiditatis efi:inorgano licci tas qucfixionemf.^cit^^lilcalidtmi non excinguit. Argumen^ ■tum igttur Aui.poccfl: ficfortificarf,rctentiua mdiget quietc cum notabili motu villorum ttanfuerfalium /ed non poteft muha quies cum notabili motu perfici,a frigore . igitur mul^ taquicsindigetficcftate.Etperidem patetq» nonfequitur, fi indfoct catore propter motum.ergo frigiditate proptcr qe^ Retetiua tem» Ad fecundum poteftdiciq, rctcntiua plus mdigerc ind.gcre iiccitatc cp caliditate poteft intclligi duphciter , Pnmo abfo. plus cali !ate quia ad operationem retentiuam rcqmritur maior mcn^ State fu ra ficcitatis^p caliditati3.5<: fic non intelllexit Aui.nec e ue fi ci a?c rum^^^^^^ correfponden. xicatate J"*"^.^^^;^^^^ naturc in ope> ratiotiibus maior cft menfura ficcitatis feruiens retent«ug Tn menfura caliditatis fibi ferurens inter menfura ca fditai is, 6C fic conceditur tetentiua plus indiget ficcitate,quia hcci tas feruiens retentiug eft maxime inter ficcitatcs feruictcs na turse fcd cahditas fibi feruien? non eft maxima intcr calidita tes virtutibus feruientcs,vt patet,licetabfolute maior Iit caii 'clua^^fcruiensretemiuxq^ficcitas» Alitcr probab.lrima ginaHpoffumu3q>licctinorganoquod eft fnftrurncnumi rctcnthreoperationis fitabfolutemaior caliditas ficciras, ^anta tamen menfura caloris non cft in organo illo pofita p operati.neretentiua,fedp.odigeftiua&attrac^^ irnotir,a:ficdea1ris.SngituriUudorganumdebuilfctelk^^^^ ftrumentum folius refcmionTs mu to minor menfura calo ris fibi fuftecilTct fed non ficc/tatis jdeo pro operatiotie ret^^^^ tlua minor menfura caloris fuflFccififet huic o';gano q? i c citatis.Et fic rctentiua vittus minus indigct calore ncc tcCuius fignum cft,quia multum remiflocalore Itat rei lio non tamen multum minorata ficcitate^Et tunc patc confequcntiamnonvalerc^Adomnem operationem ca tanqidominans inftrumentum concurrit.igitur naturap indiget ca\ore,licet ctiam polTit negari ans.Et per idem pa tet rcfponfioad primam confirmationem» Similitcr aa aliam confirmationem negatur confequentia, & conceditur o,adaliquamoperationem plusoperatur qualitas paftma* . ".^^r intuenti. Ad tertium dubium dixerunt quida cg r eS™^^ membriquo producitmotti virrus„,otionem^cpetationcm ^equrfitam in ope^^^^^^^^ retenriua.^mmo multo maior conCurrit ci^titas fpimuum te •pore moi-.oms ^ tempore quietis,^: pcr confcquens mator mcnruia caloris. Aliter dici poteft,qi licet eodcm ^ ni^ totcmperamento5^c.iniftotamen temperamentotantare f^etctiua quiritOvmenruracalorlspromotiouc qVanon requirituj'^ pucri^ quictrd cetvn-camcnfuracalorisconcurratad motione iuuenis . qu etationem. Ad quartum d cendum virtus retcntiua Ift abfolatt debilior in pucto ^ \n iuucnt-sSi: maxime rctenti A V I C E N 1<4 iia communis vt ftomachi inteftinorum &c.Cuius fiuTMiri eft,quia frcqucntius 6<: facilius incidunt lieterias SC fluxusa debilitate retentiue cotingentes licet etiam illud videatur uc rumdepropriaretentiuamembrorum.Et cum arguiturq> no.quia taiuum praecife fufficit rcdnere SCc, Negatur afium ptum.Immoin vtroqj,&:maximein iuueneplus retinetfSi. fuf^icitretinereretentiuacfummutatiua fufficiat immutare. Manifeftum eft etiam q, aliqua ($titas cibi grauaret virtutc retentiuam in puero quanta non grauaret virtutem retentiua iniuuene vndeafacilioricaufaincurrunt pueri vomitus^ fluxus cholericos 8C fimilia accidentia, Ad confii mationc conceditur cj) in puero fano fimpliciter virtus retentiua c.p^ portionataopdm^ fue digeftiuc proportione.f.illa qua .ppo"* tionata efic dcbct in tali ctatc,ei: mcrito complexionis illjus ptatis,ficut etiamin fano fimpliciter iuuene.<X: negatur con^r fequentia cuminfcrtur.igiturqiialiseft proportio iS^c.pat^^ cnim q> licet ui pueritia fit proportionata optima proporiio'' ne iiuic actati debita multo tamcn abfolutc dcbilior cft dige^ Xliua q; erit in tempore luuentutis.Et per idcm patct lefpon fioad illam rationem fcu confirmationem» Ad quintutrt dubium dicendum q» Operatio ad quam orduiatur prinrio attrad:iuaeftattradio,cumhoctamenftatcj> aliquam aiia faciatoperationem non primo^fcd inq^tum adopcrationen^ principalemordinatur,ficuteftftringere tctinere attrahet*^ 6<:circundareipfum cum villis fuis longitudmalibus donec ahciius partis viUi perueniat ad fpfum capiendum , ficurfa'' tis exphcat Auicc.inlitera*Etfic conccditur qi duarii diftiij darum virtutum poiTunt operationes effe fimiles, fed tam^ nonprimg<5<: principalcs vt patet» Ad conffrmationeCi' arguitur cp virtus attradiua non habet ftringere. Dicunt r^/ ^^j^ ttn tentionem efi;e dupIfcem.Qijc.iam ffnalitcr ord/nata atf di'' ^ geftiuam,(5<:hcceftoperatiopropriaretcntiup communiset ujtu folum perficitur tranfuerfalibus villis, Alia eft ordinata 3" ^^^^ attracftionem,5::hgceft operatioattrac5liuc& perficitur ff^l* Conftiidione villorum longitudinalium» Ali-j vcroini^ ginati funt cp reteniiua cum villis tranfucrfalibus feruiat at^ 'ftu tractioni&opereturliora attradionis.Sed dehoc forte infra videtur, Ad fextum dubium ♦ Conceditur Aui.non fuf^ ficienternumeradeomnia principiaiftrumentalia attractio nis iKut videtur primum argumcntum probare, A ficco.o* videtur fieri attracftio dc non folum a calido vrrtutc vcl va^ CUOtSed nominauit principia maxime communia attracti<> num relinqucns rarius contingcntia, Vel poteft dtci^^ attractionemacalidointellexitomnem attracflionem a rn*' nifefta qualitate prouenientem ficut eft attracfiio proucnie'^' a ficco» Alrj dixerunt q> haec attractio reducitur ad ea qu^ fit a virtute vel forma;fpecifica,quia corpora huiufmodi n^ ca taliter porofa a forma fpecifica vel quahtate occulta at^ trahuntcorpora omniacurrentia liquida , necmirari deh^^ mu3 hgc omnia corpora in tali forma fpccifica conucnire,^* interfe in natura fatis prop/nqua Sc conuenientia funt^StCt' necdebemusmirariomnes ferpentcs «S^: reptiha omm'a ^ venenofitate communicare5i:c, Alij imaginati funt q' apP^ catafpongiaaliquaparsacjusc penetrans inporos ^P^^'^L pellit acrem in poris contctum,quia multum facilitcr p^»^. bilis c^dC fic remouec faciliter a loco in quo prius erat.Ne turinteraquampcllentcm&ipfumintercidat vacuuni i^^ fequituraquaipfum continue pellendo donec fandcm t^> rpongia acjua vel alio liquorc repleatur» Qiiidam tam^ ^ cnteftificatifuntq>fpongiafuperaqiiam fufpenfa ita^^^^^ fuperficiei aqusc multum propinqua 8C per longum teniP^.j ita dimiflTa reperitur poftea aqua plena.Q. fi ueium elie ficile foret hunc modum faUiare vt patet . Ahj autem j-^ q>unumcontrariumnaturahterfugitabalio,cum eom . w debilius&impotentiusfuerft.Aquaigitur occurrente . contento in poro fpongiacmultum debiliorifugit aeraa a nedeturuaCuuminfequituraqua.Quisautem «"^orun p dorum fit uerior uidebitur in qupftione. Et p idem r np deri poteft ad fecundum de cerebro ficco. Ad tionem aliam de dqlore dicendum a doloreproucni • F E N. I. aliis." em o,W,^„T deb,l,«curpars dole* ,vr,de recipitab attraaio,eTnifta„ffSm^^^ raikconiungete ficat n/t"^ " j'''^ '""S^autfib. fl> tian,.Iofiv,Ls ivlSr/fT^ """"'' cutinexeZ oS velattrahiturab altero.Si turvapores^urvi^rtut^t^r^^^^^^^^^^^ Pter ma8netem,adam5"rS aUoffn?""""" P'"""""" quibus multum uigeruTr "«tfaXa 1?^'''" attradioiftareducituradmamcuTfft; fpeciffca, vt patet. Ad alias rnnff ' ^"■"«' ^el forma i"telli8.,;ti.^drepti™™5oS^^^^^ ttactio nifi ad fenfum fub quo = t "°" .uIeruntquia.f.aIiquaa,traXS^^^^?;/^/f Etcumarguiturchnon quia illT,' P"^"'' '""'''"" yacuiT. ctus pofitiuus deb« effeaS' ^"^ «' PtinciDi "^'1"'"'»' '^'"«arrmSft?''''»' pofitiua.redilla non cukun, ^•«'■'•D''cendumq,,,on om,,e „ • •'''"^^^ & P'°Pti«asoccultadebet °- r*^ "^'""r™"'^'^'''"'"' ^el fcFa fpe ^'Pf-^Pofitopertinet aulr mlZl ^''"^'^""'^"'^^ernUaS&^r '°'"'""''" fP"''^" Virtus. [""'.«^a^temnontftde ™''"''''T'^°''"^"'' P"^' vacuum.indrn,ereni,^c;, be co' '^"'^''"^ ptohibendu currat principium occulcum a vim f ' f°^P""- "'^«'^o'^ «•tahcer impretrum quo n«ura „ r ^*''^' cuilibetenti na tmuitatem partium vniuerfi in 'l'r.'"" ndij co^ corporumconffituentiumS^^^^^-^^^niuerralisoTdo C|pium proprnlTimedebet*™ for"T'r ""^''""Wudprin cwrcfcumdixit Aul.attrac^„erfi "'"^'^' ^'««di" Vittu«in,ellexitperviZS™ '^'''''"^«'•o,^^^^ PtmcipiumactudeterrnrobtST^^^^T^-^^^^Potee- 8"«.s,&ifta eft vittus «"fmSL''''""'^^^ Virtute ma cuo non f O .u / tunc patet o, . -o''oneftadiiym;;d:sr'T7r*'""'^^'^^^^^^^^^ T Iicec flarama licinij oleum rarl '"T ''"''''"» di' occuparefaciat,hoctame„\onTft;'fc'-'"''''^^'<'^3 X?„P°fo tamen lycinij oleum a," ahe„^J''.""'"'"'"« Par «leuificandoeijatporum veleiW „i^r |"««ur,vndepa,e,haflc,t,a fe^^^^^^^ o^„^?''^oPrimus.n.motu5 oleirnvif '''' ')'•': ''»h( di "s^^P'»;" » calorc folis leuificati fcdl;^^ P'"">na5*'""'- Adconffrmation ra2"'°».'>^cuo vacuo. ^' ""^«^quamlacrtcalidum fferi at^°""''""''P' d^bilis non deB^ '"f"""- <P ^Ptncunct, virtu, a«r "^"" ' quiaplusrequi„''« "utrimentum.Negatur 00^^^/ diti Cue diff,;iuci^'^^^ nutrimento ad reftaurationem !'■'''■ vt patet. Ad vk/m/^Pl^^^dum vel ptohibendum v?" '"""'"'quidficdicendumpacete^^rC Coi D O C. VL 6} ficcitaMs.Secundo comparat digeftiuara aliji omiiibus . Ce^ cunda .b,LQuac autem plus. IProponit primointentu . Se/ cudo .pba,.recunda ibiLNon.n.l Dicit primo (}, uirtus ex pulhua m,nus idiget ficcitate $ uirtus atttactiua vf retetiua. Nonenimmdigetconftridionc retentiue.ne quemfeparabihtateattradiua: conftnrtione ems &:circSdatioe attracfli tenedo gtes inftrume ti,donccad tllasalterius gtis attracfiioperueniat. ,e ''™^'' P'-°P°'5""" -Ptimo per ratioem rumptam expat teconftr,a,on,squaefi,taminattractione ffiin retentione ' ^^^«^^^^^''"'^'''''"''•''"'"''^''''LEtadTltimtrD at r^^aual ' 1."="^ "'""^ indigetexpulfiua ficcitate$ attra(;t,ua&re,ent,ua,eftqu,aexpulfluanonindigetc6ftri .tSXol^^ft"-'""''''^"^""*^" '"'■'P"'' ' .raenua: iS: conftrictione eius & circundatione rei qua attra h,tur,qu».f.c,rcundat,o fita vinmeattractiua partesS ftrumenti tenendofirmas donecad illas partes^^qu» te,^ n fZril?Z""^i""'"?'°''''"'''' pani8inftrumenti,ci fup Zdi^um^H ""'°''"'"''P"fi'^«'''.''l*'''""P-"P"lfi"» EtlnZr/ ''''''"'''^«««"''''^du^rvirtu.esdic,»! fct.nrummaargumentum Auice.vidTturhoc * exoulfiua dusquofitc0mmun,sattuaio,quiaad «llam rcquimnmr enma«rahit,nfeparabiliteradheret,tionficautemquodex tVeadat pe hctur conduionibus.Pnmoquiaadhereniiafit cumco nereg/I. ftr,cnone.Secundoqm obiedi,quia tas mo obM:ctumcad.tabquomodoinconcauitatetrahentis.Ta^^^^^ q^firibrrerentiopartisarcundantisretinentis obiectumT ^umc.rcundatumdonccaIiaparsIftrumenti ad obieXm proueniatcircundatumcS^attrahendum.Etmanifeftumc^ q»adquodl,bet,ft3rumrequiritur fixio& conftrictio tanra qptanonrequirereturinexpulfione.Si enim volueris rc ali> quammanu trahercmanifcftumcftq, oportctmanum tui reiattrahend,ortiusadhercrccircund;,nd^S^^^ «ueama tcpellerc voIucris,EthocIococxcmpli! Etad ultimum nulfo modo mdiget expulCmz quiete,ledmotuaK: infpiflationc pauca qux ad exprimendum &r ad cxpelfendum tahadiuuet menfura quatenus per ipfam remaneat fnftrumc cum figuram cxprefl/onis dC conftricSionfs con^ reruans,quemadmodumi'n rctentiua tempuslo gum,a: inattradiua tcmpus brcuc cft ncccflanu donecpartiumattradiounam apphcctaln loa? Gcdtatc parumindigct* " ^ Probat hbc cx parte quietis argucndo fic.Expulfiua nullo modo indiget qmctc , qucadmodum retcntiua quietc tcpore longo ^ attractiua tcmpore brcui,doncc vna pals poft alia perueniatadobicctum,fcdquics maximc ficco perffcitur. jgitur 3Cc*mdiget tamcn expulfiua motu & infpifiatioe pau^ ca quxinftrumcntum iuuctad cxpellcndum «Sii cxprimcn/ dum ,ita ut inftrumcntij pcr ficcitatcm iuuetur ad hoc qj fej^ uet figuram rcquifitam ad expuIfioncm,indiget tgitur cxpul fiua pauca ficcitatc» Sciendum q> in cxpulfionc no rcqui/ ritur quies multa vcl pauca,ficut in attractione 8c retcntioe ' quiaexpulfiopcrffciturpcrvillos latitudinalcs mcmbridij rnnftrin2untur.auos nonoDortprftK;«./-»i.««c_. «. . . — r v.»w. .amuuinaics mcmbridu ^ Comparat plures ift... conftringun ur quos non oportetob,ectum ffgcrc& circun f,7^i^'^6^fcmitumift"*^^^ d.aredonecaltcnuspart,8expulfioadobiectumpcrucniatfi. cxDuin»,^ ! "'"J^arum qu:,i; _^ ^^'^'^ cutin attract,one,,mmo,IIaexpuIfio potcft efTc continua fi/ cutconftrictio villorum critcontinua.Ethoc oportct conCi^ dcranti conitrictioncm (Jalcixdyftcris qua cncmacontcni» ^^^^-PulfiuamattraaS^^^ ^^fetcniuxqptumgdind/gcntis P R I M I C A N* inea expelUturJndigettamcncxpulfiua ficco , vt figuratio cnembri ad exprimendam quam facit virtua , confeructur, 5d non ftati delcatur,(icut in corporc liquido carcntc confta> tia,(5^etiamquiaintaIimoturcquiritur fixio vt fupra» Quscauccnipluseis omnibus itidigct calidix tatecftdigeftfua» Comparat digeftiuam alrjs virtutibuSvPrimo quantum ad indigentiamcaliditatis.Secundooftenditcam idigerehu iTiiditate 3C fic non indigerc ficcitatc»Tcrtio remouet dubiu, fecundaibi^LQuaeficcitate. Itcrtia ibiLNcquc poteft»! Dicitprimocj>illavirtusqu3cplus omnibus alijs indiget caliditatecft digeftiua» Qucefkcitatcnonindigct fcd hufniditatc,ut nutnenscffici'atliqui'dum&: ad pcnctrandum in foramina&:adfiguras rccipicndas aptu reddat. Dfgcfti> Dicit fecundo ^ ipfa indigct iiumiditate 8C non ficcitatc, ugopus» qut3opusdigcftiu?eftnutricns liquidumcfficerc cS^^aptum jFaccjc ad pcnetrationem in foraminanutriti&adrecipien^ dum figuram fecundum exigentiam nutriendorum mem/ brorum,quxomnia humiditatc gficiuntur &: non ficcitatc» Ncc^ potcft aliquis dicercqj fi humiditas in di gcrcndo eftet luuatiua pueri poflent rcs duras di gercrc. No cnim proucnit pucrisno pofleiftud, dC iuucnibus pofte proptcr hoc , fed propter ho^ mogeneam 5C homogenex clogationcm.Qaod enimexrebusdurum cxiftit complexiom pue- roi^ non eft homogencum. Viriutcs igiturdigc ftiuxcoram eo non opcrantur ncc]p ipfum reci^ piuntrecent(ax,fed citoipfum cxpellunt cxpul^ fiax. luuenumuerocomplexionibus cftid con^ uenicns,a:ad eos nutnendos conucnicns. Remouctdubium.fccodocpilogat ibiLEtcx hoc c^dhl Dubium cft hcc.Dictum eft cp d^gcftiua indigct humidita^ ic, C5ira,quiatunccorporahumidaaltjsparibu8 mciius polTent dig-^ erc res Ciccas q^corpora Ctcc^ , 8cCic pueri me^ lius digereret rcs ficcas qp'iuuencs ♦ in calorc»n. funt parcs vt fupra cap.dc complexionibus ftatum, 5<: i humido pucri cx-* cedunt iuuenes» Hanc dubitationcm foluit Aui ♦ diccns,c;^ Pueti pucros non poffc digcrcrc rcs ficcas,iuucncs vcro fic,non ac cur rc3 cidit proptcr digeftiuam virtutcm non iuuari humtditarc, ficcas .f) proucnit,quia rcs Cicc^ funt homogcncf naturae iuucnu, bc non f^nj elongatg ab homogeneitatc naturae pucrorum,qu<a conco / nutrimcntum durorum non cft homogcncum SC proportio^ quantt natum naturgiS: complexioni pueri fed bcnciuuenis^sSi ideo virtutes digeftiuac puerorum non opcrantur in illud tanqua difpportionaru obiccta.neqp rctetiug virtutcs fllud rccrpjo^ fcd tanqp difcoucnics cito ipfum cxpcllut virtutcs cxpulfiu?» Etcxhoc qutdem collccflum cft rctcntiua indiget conftricf^ionc 3^ figurarum conftrictiois fixione longo tcmporc 8C pauco motionis adiu^ torio.Ef attractiua conftricfli'oncmdigct,&: fixio nc& conftridioistcmporc breuifljmo&: inmo «u mulro indiget auxilio. Et expulfiuae eft ncceP farium ftr ingere tantum finc fixione dc qua non cft curandum. Et mdigct ad/utorio ad motum fa cicndum.Etdigeftiusc cft ncccffarium cliquarc & tcmpcrarc.Idcoquc uirtutcs iftar qualitates il^ hs quatuor in^qualitcr opcrari feciunt &:cis in-' ^Qualiterindigcnt. Epilogat,<5^pat«cxdicti8.Ex quo condudit virtutes A V I C E N N jS. ift? Faciunt iftas qualitatcs inaequalitcr opci ari. Digeftiua.tt' multum fecit operari calidiratc 3c humiditatcm ,retctiua lic^ ^^^jbia. citatcm,&:ficdcaliis,ergocis inaequalitcr indigent» bia multa infurgunt circa predida» Primum . Videtur c;^ expulfiuaplus indigetficciratcq; attractiua vel rctcntiua, quia quaclibet illarum indiget conftridltonc quae ficco pertl^ citur^fed maior requiritur conftri<flio in expulfionc qpjn at^ tractione vel rctentionCjCO q> plus oportct inftrumentu con ftringi vt expellar vt attrahat vcl retineat ♦ multo.n.plu' oportetminoraricoiicauitatcm inftrumenti vt obicdtum^ fe cxpellat qj vt attrahat vel retineat,ideo 8Cc* Secunduni dubium eft.Quia in parte muitur q> ^xpulfiua indigct ficci'' tate»Oppofitum huius videtur.Primo quia iuuatur lubricf tatc quac h'jmfdttatc&: non ficcitatcfit. Videmus ctiairi cx^' perimento q> corpora quanto humidiora funt,vt inteftina el ftomachus rantopIuscxpellunt.Etpro ifto vidctur fenrert'' tia»I(aacinlibrocIemcntorum ponentis hanc iuuari huidii^ te. Tcrtium dubiu.Non videtur digeftiua vrirus cgeaj plurl calorc aliqua alia. Primo quia eadem membri co plexlonequa mcmbrum nutrimenium attrahit attracftum digcrit&retinetjidfononcftmaiorcalorquo indigct digcj ftiua aut qui feruit digeftiux alrjs. Sccundo quia digo poteft fieri a f rigido.ergo virtus digeftiua pro fua opcratjoc non plus indiget calorc.afiumptum patet.Primo dc digonc matericrum calidarum fubtihum acutarum quae digertiiuf potu aqux frigidg & fyrupis infrigidantibus,vt funt fyrupi vioIatioxi<jacara (S(:fimiles,matcriac ctiam apatum calido^' ruin frigidis maturantur»Secundo quia a frigido dominatitc poteftfierianimalis gencratio.in niuc cnim gcncratur aial» quinrodehyftorrjs,&:inmedioIapidis,vtGaKin libro dc caufis pcreationiSjfed non fithuiufmodigeneratio nifiperdi geftionem.igiturd'c.TtcmquialacinmamiIIis ^fpHs aiali^ in cerebro,pfnguedo 3C adeps gcncrantur a frfgido,laC.n.eil frigidiui fanguinc ex quo gcneratur,5(: fptritus animalis uit* Vu3c pinguedo Sc adcps vnduofo fanguf ne cx quo gcncranr p digoncm.crgo neccfifecft matcriam per digcftioncmiM gidari ♦ Tcrtio quia attractiua ct cxpulfiua pluri indigcnt calorc digeftiua.Primo quia maiori indigcnt motu qui cipue.calorc perficiturtSccundo quia virtutis digcftiuxcft obicdnm alterarc fuo calorc.attractiuae vcro cft altcrarc localitcrmouerCjfedplusrcquirituradaltcrandum dC hd^ IJter moucndum q^ ad altcrandum folum ♦ crgo 8Cc* Itetf^ in operatioe digcftiua non oportct localitcr moucri nifi ob«^ <5i:um fecundum partcs quae adinuiccm commifccntur ji*^ operatione vcro attractiua rcquiritur motus obicdi 8c otg^* nijfed plusdecalorcrcquirituradmotum organi&: oh\t^\ obiec^ti folum.ergo 8Cc* Qkiartum dubium. Non vi<Jf^ c;^ digcftiua magis opcratur humido $ ficco. Primo quj' fecundum plurimum infpilTandoproccdit,fcd huiufmodii^ fpillatiomagis perficiturficcoq^ humido , vt patct fupra» Itemquiaperdigeftioncmprgpaiaturnutriens ita vtafi^^ milctur n utrito,fed contingit nutritum cfie ficcac compPoi^/ igitur nutrimentum per ficcuni oportet praeparari & digcf'^^ Item quiaomnium membrorum digcftio cxiccando pf^ ccdit cum oc inembrum digcrens nutrimcntum.f. ^:'P>''^^ fit ficcum comparatione nutrimentiproprrj.Item cx hoc dcturdiffcrredigcftio quae appellatur afiatio ab elixationf^ quiaafifatiofitacalidoigneo^elixatio vcrofita caIido<5^"'! mtdo.Proifto videtur aucfioritas Aui.dccimatcrtia terti]'j! c?latu fecundo.cap fccundo. Digcftiua inquit confcruatur citatc,i5<: Gal.fexto dc accidcnti. vidctur ctiam expcrim^"^"' fere enim omnes mcdicinae digcftiuae calidae funt 8C Ctcc^* Quintum dubium.Qux virtus plus indiget calorc , ^^^! geftiua,an nutritiua.Videtur.n.q,digcftiua.Prioquia oC^^ <?lum tranfmutatur mult? rcfiftcntiae <&:difficilioris trani«" lationis.fccundoquiaeiusobicctum eft diftantius an^tj^g mcmbri tranfmurantis» Sed oppofitum apparct, quia , ior fit tr^nrmutatio virtute nutritiua vt fic qp digcftiua , «f^j, fortiori,indiget inftrumenro^affumptum probatur, qu'a to maior cft diftantia innanimati ab animaio qp anima" Dig, ua p neti nis^ F E N. I. mlrnTfi^'"""'" t^anfmufaf <iutrim«.Wm irt rem an.v n^alZ^;^)? nutncationis oiiginaliterpr=efuppo rihn! ^"'"™ dubium.In quibus corpo gerend.5exccduntmuenespueros.fe«ode3ccidcti.Proifto urfc„jentiaGaUtertiaaphorir.«orucommen ben eft g"!,'" ^""'^ b^"^ digeri.Natura.n.eoru; no eeneeftg,„a digerendis. vnde& ^arrhaa neceiTe eft fequi. Oppofitum tamen vid«ur cM Itemt5,„S|Sfe7Jf^^^^^^^^^^ nutr.tiu^ cui feruit.fed fortiorefl: tir uf „ ' ^iuuenibus.ergo&dtgeftiua Itemad H V ^T'' m.tr,tiuE&augme„tatiL requirtemai^t ^""^'"^T «"endum nutriciu^ folum.fed in 0^6 !^^! ^'^ "UE&augmentatiug,in iuueX^' l'^'''''^'^'?',""''"'' 80&c.Pro.fto videtur aufto ft" I ° bus puerorum.lftimbreeft m!l '^"'■^"P'^ • *t»"^ horis.EtGal.;.derTgimineft '"'.''''^" plicibus.n.cxifte:K,",^^-«"-'-^P-d"-Hui^^ Pus quidem pueri phvfiro S ''""'''"" »"'™al"a'c cor/ bium.No„ videtur 7«^., , Scptimum du *geranturiniuueni?urc«M"^'" «liSerentur f.cca £dZ ^ '^""'M"'^ '""c etiam melius Puerorum,&ficeruntfe„«''^'''^-i"'.""™''"' * '""eniiaut *o"traGa.,.rteSerr"'-'^^ 50"requen,ia.quur;oTafo;rf^^^^'^chni.&arguitu; ^^'''^^^''""'""'^^'^'uZt"' ^'r°'^ corporibus habcn,ho,^ogenei.a,emcum;t'"^„'r"''r "«^ "'^'or^ Etper.demarguitur q, dbaria f;?^ ""^"""i * iuuenu. ^ liumida.ln haben,i?u enim ^vmSn.'" ?'«"?*8erun fiws^Itemquantamhabent dTftS^^^^ n ent.amcibariaficcacum naS rr, ^ *''™"«' difconuenfentiam cibariaTiumTHT.f "'""^ «"'^hahent fenum&puerotum corpo /r "1'"* '"""•"'.cum Ptopterdi(rimil,tudinerpue,o um ■"''■''" ''PP'''^'^.^ gerunt ea virtutes digeftijL CrZ """''' '^"" "°" di' "=».redcitoexpellu„tli,tutes^xpu re"'' '"'''^"' """'■■' fembusnondigeruntdigeftiueX "h^.^^T"^'''"'''""' 'eten,,u3e,fedci,oexpelIunteorum ex™ ir ■''" """'"' peror?''^'"«'^*"°"''"™'-^i""utt^df^ ^"''feqtrp^"''""'^ '^''^"■"'"-'■ftomm^Ne;'"' conft?i"'-Etulter,„s dicitura maiorem T^ '.'^'^gatur vtruafr'"' '"»P"lfione$i^attSe veT'"^" ^o-'iun&'^S""'«tumSednontamenqSe?''"5."''5e. «^"•^'^^"'^''«'"'«'^"iorequiraTfe *g'tur&cX7.fttictioqu^eftquieti & m^ ™ •'''"i"' «entiux Crt''^'''-"-'" «^"'''"''"«"''•"g^r mol''^'^''' maioremre^f fi,*y«'>"o"'"o'""' 'no,ui,fedq"eT";r t. Uf qp conftHcti ' ^'"«etn conftridio attraaiuaT',' "'"' motu & pmpter r4P„" Ptopter fixipnem neceflari elt, vt patet. Ad r„ "" neceflariam in quiete qua, * . " 8etficcita,e.rnd1g„er''"."'-P^'«*"P"'''"«'>iq"aS '""^nre expulfione"^ ft '^.'^^^^"etitia Cum lubricitate enl "'^^«^pulGu^n, non tamcnfub qua Iibet,quIaomnisimmodcrataqualua8 deqcit acflum ppric virtutis,tant3»n,poiret elTe lubric/tas licet multum debi^ litarec retentiu3ni,non camen fortificaretexpulfiuam.Et per idem pacet nan elie conced endum fecundum.f. q, &to ime ftina&ftomachuscX: vniuerfalitermembra omnia humi/ diorafunttantomagis expellunt, Aliud,n.eft expellere 6C aliud non retinere. Pro audoritate Ifaac d/cendum cb luuat humiditatenonq^tacunc^ fed determinata »Iuuatur etiam ficcitatc/ed minus» Ad tertium dickur q, digeftiuam in^ digerccaliditateplusomnibus alrjs virtutibus poteft intelli/ gi tripliciter, Primo q> virtus digeftiua agens digercdo opc ratur maiori menfura caloris virtus retentiua retinendo vel attradiua attrahendo,& hic fcnfus non neceirario eft ve/ rus,vt fupra declaratum eft»S'ecundo quia non tanta in me^ bro eft neceltaria menfura caloris prooperatione attracftiua vel retentiua qpta pro digeftiua,quia.f»cum minori menfura caloris perfici poteft opcratio attractiua digeftiua, cij alris partibus.tertiopoteftintelligici^obieaum digerendum vc digcratur a uirtute oportet magis a calore trafmutari obie <n:um attraiiibile ad hoc vt a virtutc attractiua attrahatur»Ec fub his duobus vltimis fenfibus conceditur q, digcftiua plus alrjs md/get calidftate.Jicet tertius fenfus reduci poftit ad fe^ cundum, Ad primum igiturargumantum per hoc adda^ ^tum patet q, non valet confequentia, Ad fecundum dicc dum primo q, digeftio in nocitiuo poteft ffcri a frigido quia frigidopoteft acquiri materiaepreparatioquardam ad hoc vt a virtute facilius expellatur,fcd de tali non eft fcrmo in ly pofito» Dicendum fecundo q, a frig/do pcr accidens p6c fieri 66 iuuari digeftio.Primo quia a frigidocxtrinfeco pot ca lidum naturale concludi interius 8C vniri, vndc melius pcrfi citur digeftio vt in hyeme.fecundoq,licet calidum fit inftru mentum proprium virtutis,non tamcn nifi terminatum 8C commenfuratum,ad hanccommcnfurationem 8C tcrmina'' tioncm ducitur per frigidum ipfum temperans,vt fupra dc> claratum cft. Vtrum autcm frigidum poffit perfe tan^ in/ ftrumentum ingredioperationem vfrtutis digeftiuae vifum eft in queftioncgcnerali.Dcanimahautcmgencratoinnfue dicitur q, non generatur a frigido dominantc , fmmo a cafo in materia generationis a virtutc aftrorum imprclTo» Co/ tra,quiaforiioreftfrigus niuisq^ calor ab aftris imprcffuj autvirtuscalorisimprefiiua.crgonon potcft virtug caloris in materiam illam imprimcrc calorcm rcquifitum ad vita. alTumptum patet,quia datooppofito nixliqu^fferet. Nega daeftconfcquentiajquanti^Tcunq^ enim fit abfolutc [ortiu^ frigusniuisadinfrigidandum q^virtus calefadiua aftrora ad caIefSciendum,multotamen prseparatfo,poteftefi!c mate ria ad recipiendum imprcflfionem caloris a virtute aftrorum qP frigoriS a ntue.Et de hoc tr aaaium e fecijdo tcchni» Vtru aer in omni difpofitione deficccr. Dc lade autcm dine adipc fpfi animalf patct q, generantur pcr digeftioncm a caIido,Iiceta frigido compleri poflfunt^ficut multa alia mix torumgencra»vidc.4»mcthcororum.dc hoc tamen plusin quffttonc gcnerali» Ad tertiu negatur afifumptuni» Ad jp/ bationemprimamncgaturconfequcntia quia licetattraAi-' ua indigeat maiori motu Iocali,minori tamen indiget tranf/ mutatione fui obiecftijquod non folum accidentaliter , fed ec fubftatitialiter tranfmutatur a virtutc digcRius. Et pcr /de patet refponfio ad prbbationem fecundam.Noenim vniucr faliter plus requiritur de calore ad alterandum Sc moucndii localiter q^adalterandum foIum,nifi cumalffs paiibu8,liccc vt patet digeftiua virtus ctiam non folum habeat eius obic'' <5ium aIterare,immo alterat Sc /ocalirer mouet partiendo 3c tnikcndojdc fubftant/aliter tranfmutat , ad quse proculdu/* bio requiritur calor httior ^ ad atrrahendum.Bt per ide oay tet refponfio ad tertiam probatiocm. Ad quartum dubia dicitur,q? digcftiuamagfs fcmpcr operatur humido cu fio co,Iicct non fit negandum ipfam fndigerc ficcitate falte en! indigct ficctatc tcmperante humidum,nc fit fuperfluum SC caIorisfuffocatmum.Et hoc patctprimoex pte ob/eaiqa oportct "quarudhcfibile,& cti^iuinuifcahilcffcriJtcmcic D/geftf ua idige re caf/ta te plus alijs vir tutibus itelFr trl pliciter» Afaf ?rt niue ge ncrata^ quQfit, ua du'' plex. P R I M 1 C A parte inrfcrumenu.quia digeftio fit mediante calore com> plexionali membri qui eft coniundus iiumido 3C in ipfo fal> uatur.Fitetiam mcdiantefpuquieilcorpus aereum calidfi ,i,Sc humidum.Ex parte etiam finis,quiad/go ordinaturad nutricationem quacfitperdiuifionemiiiuifcationem SCmiK tioncm,qua2 o mnia humido mehus q> ficco fieri pnt» Ad primum igiiur aigumentum dicitur <^ infpiiiatio requifua pro nutricationc calido 5c humido dominantibus mchus ticuur cahdo 8C ficco,quia tunc arefferet et euaporaret eius humidum. Et per idem refpondetur ad fecundum.No.n, apparet per ficcum dominans hanc exiccationem fteri .ppter caufLim dictam,quia cum calor fit cxiccatiuus iuntftus cum {icco dominante fieret vftius.oportuit igitur vt humidoiun gererurcuitamendebite caudum domineretur, Et g ide patet refponfio ad tertium» De alTatione autem 3c ehsatio ne dixerunt quidam q» omnis digeltfo qux fit in corpore ani mah's magis aifimilaiur ehxationi abfolurc alTationi. Vna tamen digeftio aheri comparata potefi: dici ahquo modo af fatiodicet enim omnis digo perfeda in corporibus animahii fiat a cahdo SC humido, vna tamen refpecflu alrcrius dici p6 1 fieria calido ^cficco.quaredigeftionemquaefit in chokiico dicere polTumus eiTealfationem quandam refpe<ftu eiu? qug fic in fanguineo vel phlegmatico^vSc: quae fit in iuuene refpe'' cftueius quxfitin puexo, 5:: qua: fitin corde refpcdn eius quxfitincerebiOtEthxcmateriapertinet ad quartum me/' theororum» Pro auctoritatibus verodtcitur cj» non plus Voluerunt nificj» drgeftiuaconfortatur ficcitate temperante 3C commenfurantehumidum vt fit calori proportibnaium, Vtnonfiteiusfuffocatiuum» Caufa autcm quare pFimae medicin3edigefi:iu3e cahdoefunt^ ficcaccfl: ^quialn nobis maximemuUiphcanturhumiditates exiccatione indigctcF» Qnxautemmcdicinadicaturdigefiiiua vide fccundo can» cap*4» Adquintum,Dixeruntquidam q»digcfl:iua ertdu plex.f.communis dC propria.Et fecundum hoc dicunt cp dy geftiua communis maiori eger calore q^ nutritiua.eius enim operatio eft: circa obiedum diflFicilius tranfmutabile , vnde oportetcalorem tranfmutantem ellcfortem ♦ opcratio vero nutritiux virtutis cflcirca obiedum proximum,(Si: quafi af fimilatum naturac membri,ideo indiget forti calore, Et pro^ pter hoc ad tactum mcmbra in quibus fit digefl:io comunis funtapparentia multum calida.ln memhris autem in qbus iit digo caninmodo propria non pcrcipitur nifi calor rcmiP fus.Proptcrhoc eiiam frequcnter in membris facientibus d!gefi:ionem communem notabiliter impeditiiroperatioco munis d'«^efl:iua,q^LJis nutritiuaoperatioipforum &aliorum non fit notabiliter impcdita. Et fi arguitur contra , quja co dem calorc ftomachus hepar & cor nutricationem faciut ad propriam 8c digefl:ionem communcm* Diciit cp i iUis me briscalorcaequali indigct digeftiua communis SC nutriti^ iia.in ahis autem non, Aliter 8C melius dicitur cp licet ?qua licaloreinhepate&cordefiatd/go Communis 8C nutntio^ ad digeftionem tamen communem necefifaria eft maior mc fura caloris,vt fupra de alijs di<5lum eft» Dicunt {ecudocp (icomparaturdigeftiuapropriamembri nutritiux propriae ciufdcm cum gquali calore operatur 3c gquali indigct. Co tra.perdebilitatcmaduenientcmcalorimembri prius den^ cit 'SC impcditur nutricatio digeftio pr^parans ad nutrica tionem ficutpriusimpediturailimilatioq^ vnio & vnioq^ aoDofitUergo maior requiritur menfara caloris ad nutrica> tionem. Ethoccrgoarbitrorconcedendum.Iicctig.turca eademmenfaracalorisproficiantur,minor tamen menfura 6<:debiliorcalorfiiflF<citprodigonc propria ^nutricatione. Ettam ex partc materix multo meliot rcquiruur prgparatio materixjutfitconuenicns-obiec^um nutricarionis digo^ nis propri?. Ad primum igifur argumentum dicitur, q> Ii cct maior fit diftantia perfe ctionis inalati ab aiato qp inai3ti abinanimatocxieri8paiibus,nortiameneft maior diftatia g,aduali5 difponum acquirendarum ad illas formas f paran tium.Iicet /gitur maior fit diftantia perfec^ionalis hols a tor^ ma cadaucris $ a brnaa ariniuelUonis,inmor m eft gradu» A V I C E N N lis diftantia difponum hols ad mortem tendetis.Patct eti3«< cj) non femper magnitudo ti anfmutationis a rguit fortitudi^ , nem agentis &c» Ad fecundum parct c^ non fempcr ftan^ te in mcbrocalorcfufif/cientead nutricationeni ptopriamC bri ftat in eo calor futficicns ad digeftionem coem ut de fto^ Digor macho 8c hepate declaratum cft ♦ Ad fextum dubium di^ ip^i citur cp digonem in pueris fortiorem effe in iuucnibus,uel g|ie to; ccontra,poteftdupliciterintelligi»Primofortior, quia uelo^ ^^°^^}\T\fi cior.Secundo fortior quia perfecnor mchor,quia.f.pro*.iu^ " (flum per d igonem in iuuene eft perfecftius et melius pro'' du(ftum per digeftionem in puero,ueI econtra, cum aliis pa^ ribus, Et fecundum hoc dicitur primo q> fortior eft digo in pucro q? in iuuene primo modo, quia in minori tepore cu alijs paribus digcritur in puero nutrimentum fibi proportio natum cjp in iuuene.Ethoc fuaderi poteft,quia digeftio pae^ rorum debet elfe quoad tempus menfurans eam proport/o nata fue nutricationi ,nutricatio vero refolutioni , fed multo velocior eft refolutio in puero.ergo nutricatio , 8c per confe^ quens digeftio.Item quia iuuatur humido vt viderur innue re Aui.in litera, Dicendum fecundo cp digcftiua aliis pa'' bus eft fortior in iuuene in puercf.perfectior abfolute.pa'' tet,quia perdigeftionem iuuenis perfediorcm finem attingic puer,puta fenfitiuas motiuas ^S^ gencratiuas operationes» pucri.n.aurnongenerantautfoeniinasiS;: debiles generanf) vt conclufio de hyftortjs animalium, Diccndum tcrtio cf pro vitoe perduratione perfcclior eft digeftio in puero, fed ,P operationibus animalibus in luuene 8C proafiquibus naruf^ hbus prxcipue ordinaiis ad fpci conferuationem» /sd pt''' mum igitur argumentum patet q> abfolute perfecfiior e yi''^ tus digeftiua in iuuene ficutabfoluteiuucnis eft iuftiiialic^* peratior.PfO argumcntis vero alrjs patet quid fit dicenduni' Et videbitur melius tn qugftionc gcnerah,vbi ctiamtang^ tur refponfio ad feptimum dubium,ideoad ipfum nihil pf^^ fentialiter rcfpondeturt Cap.nt]'.Qiiod eftdcuirtutibusanimalibus. Irtutcsautemammalcs intcUigi uo> Iluntpcrillas uirtutcm illam, quaecS inmembns reccpta fuerft pra^para^' btteaadrecipfcndum uirtutcm ftr» fus&fmotusa: operationis ui'ta?,quibus etiafl* admifccntur timoris 8C irae moiiones , proptcrci^ in cis repcriunt dilatationcm dC coftridroncn^ qu^accidit fptritui qui huiccoparatus cft uirtuti» Poftdeterminationem de virtutibus naturahbus, nilc^^ terminat de virtute vitali qua vocant animalem ♦ Et pri^J'^ generaliternotiffcatvirtutem.fecundodeclaiatmagis fp^'' \i hanc fuam notificationem.ibiLNos autemH Dicitprit^lf/Ji^ii q> medici per virtutes iftas animales.I. vitales,quas tri fo^^^ animales volunt intelligere illam virtutcm, quac cum (^^^K ^ recepta in mcmbriB preparabit eaad recipiendum virj^!^ fenfus 8C motus,8C virtutem etiam operationis vitx* ^!^ CK fecundo q? iftis virtutibus SC operationibus etiam ad<^^^ fcct motiones timoris SC ira^.i.ad vitalem virttutem ip^^^.^^ ducunt ,piopterea cp medici rcpcriunt in ira dC timore di»^^ tationem Sc conftridionem fpus qui comparatus eftJ^a^^^J^ butushuicvirtuti.fvitah.Mouere.n.fpiritum intus vej/.. tra inaccidetibus animae^eft operat ro virtutis uitalis. , dum hic primo q» ifta tria genera virtutum.f. naturalis ""^ lis «X^animalis propricfumpta fecundum ordwem i^"? bijtu fefe confequuntur,quia comuntor 8C maioris a*"^'' jj^ naturalis,& confequenier uitalis & confequenter a""^^^ proprie didla,ideoconuenientemordincm fcruat Aui.^P^^j uirtutcm naturalcmdeterminat deuitalf,(S<:poftremod^.^^^ ^rjiiif mali.maior rtiam eft conuenientior inter naturalem oc ^^.^ ^0f- lemq^inter ipfamSdanimalem.eft.n.uirtusuitaUs opcf^^.^ J ua fine cognitione Cicm naturalis. Scicndum fecundo ^ ^ pliciier potcft dicji aliqua uir tus animalis»Piimo abrow ; F E N. I. €iz omnls vl tus vel potentia ale cft aialis,5^ fi<? vlrtutes co munes de cjuJbus AuiJn hac dodrina determinat funt aia^ les.becundo dr aliqua virtus animalis, qu a cum cognitio^ ncoperatiun,autquiacognofcitiua.Animos.n.grarceiatine fcnfus vel cognitio.& fic virtusfenatiua etlocaliter motiua proprie vocantur aiales,^ nullo iftorum niodoi^ fwmit liic virtus auIis.Tertiodraliqua virtusaiilis^qiiia in foloaiali reperta ,6c tic hoc adiec^iuum aiale format ab hoc fubftan> tmoanimaUcS;:ficvirtus vitaliscaditfub gne virtutis aia> ns.in foloenim animali reperitur virtus vitalisi.Et fecundu hoc difto gcnerum virtutum hoc modo fumit cx parte fub ie<fti,quia uirtus omnis alg,aut foli animaliattributa eft,aut animali Sc viuentibus aIrjs,quia.f.omnibus eftcois, Si fe.> ojndum,ficeft virtus naturaliSjVtaugmentatiua nucritiua &miniftrantes eis.Siprimum,vdoperatiua cum cognitio nc fiue cognitiua,et fic eft animalis ^pne fumpta uel eft no cognofcitiua,&: fic eft virtus vitalis. Ec ex hac diftone pa tetprfmoquare Auic.virtutem hanchic vocataialem, vir tutcm tamcn naturalem non vocauitaialem.licet»n. virtus naturaIisinanimaIibusinueniatur,nontamen infolis aia> libusficut vitalis.Propterquodex partc rei virtus vitalis faltcm in habitu non fcparatur ab animali ^prie dida : nec econrra,Iicet fit ea naturaPr prior vtinferius ondeu Patcc fecundo quarc has virtutes primo noiauit in plurali 8c tan^ dcm defcendit in fingulare.ficut.n. virtus naturalis eft vna «n gnc principio primo,<&: multiplex fecundu fpcm , ita iirailiter Sc uitalis. Patet.j.foPoqonis moueri folit^. An X virtus uitalis fit diftinda a uirtutc animali coiter fumpta utmdiftinaione declaratn cft. Sciendo.j.q, h^cuirtus uitahs eft duplcx.CCois:cuius operatio circa oEm uerfatur coc&:adfinctotiusordinata,&,IIafu„datin corde,cuius * eftexj3arte Iangu1sfubtiIiorf fpnitoticoem gnare cS<: ipnr genitu toti dircribuere,cS<: per ipm tadem in toto 6ita cofer/ uarc. Altera_ eft ^^pria 3c ipfa reperit in fingulis mcbris t>r. imprcdionc qua recipiunt non folu a fpu co. cordis,fcd ctii Wropr,a«>cu,libctma3ro.ln^pofitocrgoloquit Aui.de utrac^. Saendu.4.c^u,rtusuitali9 muItipIVpraDaratad uirtutc aialem.Primo pbcndo mam Pn^nJc r C "^P,.^ ' ^^. ex uitali gnat.Sccundo^^uUa i„ Ss^^^^^^^^^^ lem calorc,rine quof?^ piitia non eft ali?,?. ^ - . ^"^"^ tium uirtutis aialis.Te^ic^ qruftu '^^^^^^^^ fibil^us^motiuisreceptLum'f^ ue ad operationes ocs aialcs tangad illas effenrial «0.^ > nata, Exquo patetfpmvitalem m ordine d ot J^^^^^^^^^^^ aiales cam en^..f.efFeaiuam &difpofitiuam.inXofi^^^^^^^^ mvrfermoAuic.imelligcndusfoludepr^paraS do mo di'da,vt infra videbitur. Ex quiburcSm. n ra^a^lra^"^^'^^^^^ mS" parat ea ad recipiendum virtutc fcnfus 8c motus,quia in ei^ prrmo v,ta conferuac quod eflfcntialitcr prcfupponit virtus f^nfitiua&motiua:^quiaincisconfcruatcalorc&e^^^^^^^ J^pcfamcntumpcrcufus pritiam funt membra reccDri,,» inRuxus ccrcbri 3C imprefifionis eius.Et pcr oponesvite in. q^^^SsK'-""'' "?^"^!'^^°'^f!! "^^"^bris comunes. Poaet o "^^"^t)rum ^.duccre ocs alia^Kt'"?-^»'^*" peroponcs vit^c incelliguntoDoncs fasc5emom.S. P'''P^'^^'^^^'''^P'^"^"?' ^"^"tes fen. parsmcIiusde;S°P'''^.'T'' ''"^^ Hard Sed contrrhan. ^""«^ '" ^"^"^' moucnd.s. mnt inftantic. p^'^^">"°"^ ^''"-'l!' ^'^^^^^ P^^s occur membra nri corpoHr "^"'^ ''^ "^f "^ ius oppofituinnuh AurSP'""^l'%^' -^^^^^^^^^ cunc^mcbroreper-^vin;'''?";'^°^^^^^^ "ones vitales:quia fruf^^^l ; ^atione.Omnis.n.virtu ot""^.^"^ ^^P^;.*' '^*^^"' ^"'^ ^P^ Pra,fed non in omnibusaD '"'"""^ • ut in ofife cS^: chartilao;„p ^ operationes virtutis uita> u,rtut,s v,tal,s qu^ funt cor 8c arteria motu dia D O VI, ftolls 5;: fyftolis mouere, fpm vitalem 6C fanguinis vapo'' rem generare dC genitummembris cranfmiccerc , quarum nulla in ofie auc alrjs mcmbris a cordc manifcftatur.io etc» Secunda inftantia,quia fi defcriptio haccelTet vera fequc^ rctur qj oia membra ellenc pracparaca ad rccipicndum vir tuccm fcnfuS dc mocus 3 virture vitali ♦ confequcns eft lal^ fum utpatct.5;:arguitconfequentia,quia virtus uitalis eft illa qu3e cum in mcmbris rccepta fucric prxparabic ca ecc* fed in omnibus membris eft vircus vitalis.omnia igic prg> parata funt ad rccipiendum uirtutc fenfus Sc motus. Ter tia inftantia eft,quia ficut fupra dicflum cft uitalis uirtus eft fine cognitione opcratiua . crgo non fibi dcbcnt attribui operaciones cognitiue.cumigicurira timor cSc^huiufmodiac cidentiaanimxfintoperationcs cognitiuoe, fcquirurq>non func vicali virtuti actribuende:cuius oppofitum innuic Aui. Quarca inftancia eft.Non videcur hacc virrus prxpararc mcmbra ad rccipicndum operationes vicaE.Non.n.praepa^ rac ad illas:fed dici pocius dcbet cj» agic vcl producic illas^ Forcedices q> per opcraciones vicac intclligunc operacio^' nes nacurales* Concra.igfcur pariformiccr dcbuic dicerc pracparat ad rccipiendum vircucemoperationem vicx» Ad primam iftarum negacurconfcqucntia. Ad probacio/ ncm concedicur c;^ in quocunq^ membro eft virtus uicalis, iii codcrp apparec operacio aliqua vicalis.Non tamen opor teccj^ in eodem appareac omnis operatio vircutis vicalis.Si/» cuc liccc in aurc fic virtus alalis ut auditiua,non tamcn in au re manifeftat omnisoperatio vircucis animalis , quia in ea nonmanifeftacuroperatio virtutisuoluntarizc motiuac aut memoraciux.Similiter licet tn ofife ec charcilagine fit ufrtus uicalis,non tamen in eo manifeftatur omnis operacio uirtU'' tis uitalis,quia non generatio,fpiritus nec motus pulfus , ga tales fantoperationes membri folum a quo proflutt uirtus uitalts alrjs membris.manifeftatur autem inofie5^ charti/' lagine(S:alrjs membris uirtutem hanc a corde rccipientf/' bus opcratio maximc comunis 8C principalicer intenta pcr uirtucem uitalcm.f uicac conferuacio in mcmbro per pr^fen tiam fpiritus daci a corde caloris ab co rccepti . 8c hoc fuffi/» ciu Adfccundam quidam glofifanc cp pracparabic ca.C quae apca func hanc prxparactonem accipere.notum cft.nv q,adhocnaturaIitcrineptanonpr3Eparabit. Aliter alrjdi^ xeruntq>illaconiundioct.ponitur pro uel. Ec erit fenfus pr^parabit ca ad rccipiendum uirtutcm fenfus 8c motus uel opcrationcsuitae.&ficlittera non rccipic inftantiam ,fiuc per operationes uitae intclligantur operationes naturales, fi ueuitalcs proprigdicflg. Vcl pracparabic.i. pracparatiua crit mcmbri.uircus cnim uitalis in unoquoc^ recepta eft prxpa raciuatSiaucem non pracparac non dcffcic nifi cx partc fub^' iccfti impreparabilis. Ad ccrciam dicitur q> in ira ct timo re cXliuiufmodi accidenribus animac duo cofidcrada funr# Vnumcftappraehcnfioobiec^ci (Ss: inclinatio fecundumil> lamapprxhenfionem appecicus ad profecutionem uel jfu/- gam.Sccundum eft motus fpii-icus ad intus uel cius difFufio ad cxrra.Ec quantum ad primum attribuitur hxc operatio uirtucianimali,uc Auer . fecundo colliget. Qiianrum uero ad fecundum attribuitur uittuti uitali*& hoc fatis exprelTic Aui(?en*propterea q> in eis rcperiunt dilatationem 8c con/ ftricflionem quac accidit fpiritui^Q^uac uero fit caufa immc diate mouens fpiritum ad incus , uel extra in huiufmodi ammae accidencibus uidcb'tur clarius infra. Ad quar/ tam poteftdicicj» per operationcs uitae inccllfgunthic in^ difFerenteroperaciones naturales &uicales proprie dicf^ar» Ec quia non praeparatad uircucem uitalem, ideo dicitur folum dc operarionibus. Ncc fequfcur fi haec uircus pro/* ducic& faciradoperationcs uitac q> non preparat ad illas» Tam enim dicflum eft q> omncs producir, 8c tamcn ad illas praeparat ut patct. Aln dixerunt cp pcr operat'ones uitac in^ tellexit operationes nafurales circa alimentum per quas co tinuatur uita* Non facit autcm mentionem de uirtutc, fcdfolum dc operatione , rclinquens hoc notum ex co quod d^xcrat dc uirtutc fcnfus 8C motus» Velfortequia IacobtS*i*auiCt li Gnonis duplicis pncipiil duplex. Spus vi Dama» Gnopri ma qd, P R I M I C A N. manifeftius efl: pcr virtutc vitale preparari mcbru ad vir> tutcfenfaSfS^motus qcf copreliendic ex eius deftrudlione 6c abfentia frequenti,^ de virtute naturali vc patet# Nos autem expTanabfmus fiimtnam hanc. Et diccmusq?qaemadmodLimex humorum fpiC ficudfnefecQdum ahquam complexionem (ab^ ftantiagencratur fpilla qua: efl: membrum aut parsmebri,i'taex humoi^ uaporibus et eorum fubtihtatefecunduahquam coplexione fubftati tia gnatur fubtilis qug eft fpus. Et ficut apud me^ dicos hepar prima? generationis eft pnncipium, ita cor generationis fecundae principium exiftic» Declarat qotificationem virtutis vitalis fupra prJEmiC^ fam.Et fupponit quxda fuo.ppofito necenaria»Sccudo exe quitur declarando»ibiLEt hicl Dlch primo fe liac funi> mam»itrjam difFoncm fummatim collecftam declaraturu» Alia tn Ira habet fniam.Prcmittendo primo q? ficut ex fpif fitudine.j.partegrolliorihumoi^! fecundu aliqua copfbne gnat fubafpilla queda.f.membrum aut pars mcbri , ita ex vaporabili 5^: fubtili parte eoi^ fecundfi aliqua etia coplbne gnatur fuba qda fubtihs aerea q eft fpus. Secundo q» ficut hepar fecundil fniam medicoi^zefl: principiu gnonis primg ita cor eflprincipium giionis fecundf.f. fpijs. Scicndum primoqjexpcdiensfuit Auic.hoc fundamentum priemit-' terc.ppriumtn.organum virtutis vitalis efiifpus vitaliSj^ pria etiam opcratioeius cfl: huius fpiriiua gno» Intendcs igr notificare efledus .pucnientes a virtute viiaU merito habuit prgmittcre notitia huius fpus quiefl eius organil 6c operatii cius pprium.Scitis.n.eflFedibuscS^operationibus huiusfpi ritus/atis facileeritcognofcereeflPedus cSt^oj^ones virtutis vitalis. Sciendu fecudo q> Aui.noiificans nobis hiic fpiii» Primonotiffcatnobis eius materia quaeefi: pars humoris fubtilis vaporabilis.Secundo notificat eius cam formalem d/fpofitiuam dum dixir.Secundu aliqua copfonem. No.n» ex omni parte fanguinis fubtili SC vaporabili pot grlari fpi ritus,fcdoportetdeterminatij modum mixtionis (St^ copFo^ nis pccdere in ea.Tertio notificat huius fpus cam efficienie principalem.f.cor»EteodcmocircuIoquiturcam materia lem gnonis membroi^ 3c partiiji eoij?,f.partcm fpilfam hu> morum difpofitiuam du dixit.Secijdum aliqua coprone 8C efficientem dum dixit,hepar,Dixitautc notanterapud me^ dicos pp ponem phiIofophorum:ut fupra»Ex quibus patet intellcctus aucftoritatis.Damafceni coiter allegatac.f. viui^ mus per cafm dC humidum^nutrimur frigido 3c ficco. Viui mus.n.fpiritu qui calidus eftet humidus.Et ex parte fangui nts gnaturhumidioriS^calidiori. Debct.n.materia mato» riato.pportionari.Scd nutrimur parte humoij^ groflfiori 8C terreft:rioriquaecomparationealterius efl: frigida 3C ficca» Sciendum tertio c;^ Auic.fimul explicat raateriam ex qua nutriuntur Sc gnantur membra.nam ex parte humora fpif fiori gnantur.cum igitur eadcm fit materia gnonis 8C nutri cationiSjCx parte grolTiori nutriunt» Tetigit aijt griationcm dum dixit.Membrum.Ettetigitnutricationemdum dixit* Pars mcbri»recudij.n.nutricationepartes mcbroijj gnanr. Scicnduquartoqj gnomcbroi^ihic dr prima narratione 8C etia dignitate;quia perfecflio cft fuBa mcbroru fpiii ; falre apud tenentes q? fpus non eflformafranimatus» Non autc cft prima tempore. Crededi7»n.efl: q> quocunqj inftanti efl: corformati\peodemefl:formatus&genitusfpus quf dc^ bet efCe organum virtutis cordis Jmaginando ficut vir> tus formatiua agit pro grione difponendo partes groflfiores materix gnonis vt recipiant formam cordi8,ita agit partes materiae fubiiles complcxionando SC prarparando ad fufcc ptionc tof m^e fpiritus ,ita q, formato 8C animato corde for^ maius eltfpiruusavirtuteformatiua quidebet eiTe orga> num virtutis vitaliscordisformati.AUtcr viderctur natu^ radencicnsinncccffarrjs. AVICENNJE. Ec Iiuic qmdem fpintus cam fecundiim com> pIextoncmprouem't,quamdebethabere ad hac uirtutemrecfpiendam prxparatur, deindeotn'' nia illa pra^parant membra ad recipkndum om nes alias uirtutes animales dC etiam reliquas ♦ Exequitur decIarando.Et primo gnaliter cS^ confufe* Se^ cundo magis diflinde ^Tpafr.fecunda ibiL Virtutes ^qui^' dc."] Dicit primo cj)hic fpus cu.puenit fecundu copfone qua hre debet,quia. f..pducic a cordc cil dcbito tcperamen^ topra-paracadrccipicndilhanc virtute,deinde prxpatat oiaaliamcbraadrecipiendiiocs alias uirtutes.f.animale' <&:reliquas. Sciendi^primonotanterdcinefre cu^u«"J' , fecundu copPone qua hre debet;quia non fecundu ocni co^ j pl*onem praeparat fpiis ad recipiendu iiacvirtutc,quia tunC | aialis 3c naturalis elTcnt hmoi.Ideo dixit,forte:quia fi ^"p''^*)' tus ifi:e non fucrit cu debita copfoneet teperamento noerit . pracparatus &c.Ec per copronem dat etiam intelligcrecort W uenicnte modu fuby ^calia quae ad copfonem fcquunt.Ex qsl^ ifta Ira vr quibufdam cocedi poffe deuirtute fermonis u''' tutcs vitales in fpiritu non effe fuum tcmpci ametum. complcxio temperamentij fpus tcpcrat 5^ prccparat fy^^ ritum ad recipiendum hanc uirtutcm cii idc non fit prspj' rans ad feipfum rccipiendtl hmoi virtus non eft ad hoc^^' peramcntum. Sc^endil fecundo afr hancvirtuic recipi in fpu,8c aliterin mcbris praccipue apud tencntes fyihtioen^ animatum;qm in fpiritu recipitur tm virtualiter ficut cator in radio folis,in membris autem formalitcr,. Virtutcs afquidem animaf es m fpirim quidctti &: in membris non pcrucmunt niQ poftquam haec uitalis prouenit ufrtus . Declarat fpaliter quod dixit.Et primo ondlt virtutcV^ talem prapararead virtutem animaIem.Secundoondit<? virtus naturahs non prseparat vitali 8c animali , fed ccotr^ virtus vitalis naturali.fecunda ibiLEt pra:parans."lPriiii* jn duas fecundum q» dupPr ^pbat. fecunda ibiL Ideoq^.1 Primo arguit fic. Virtutes animales non proueniunt infp^ ritu SC membris nifi poftq^ prouenerit in eis hrcc virtus*f vitalis.igit vitalis efl: praeparans aiali.Affumptum reliqu'* tanquam notum.C^uia ficutfentirc 8c moueri efifcntialif«' prefupponit viuere^cS^: ita virtus fentiendi 8C moucndi vi^^ tur efl!"entialiter prafupponcre virtutem vitalem, Ideoc^Iicet uirtutes animales alicuius mc((^^ bri deftruantur,uiuum autcm membrum adhi^^ exiftitnifihxcuirtusmeo fucrit deftruc^a* Adducit fecundam rationem» Et arguit fic. Sublata Vf^ defi^ruda virtute fenfus 3C motus in membro remane.t V^'^ tus vitae in toi3c non econuerfo.igit virtus vitalis efi: pf^f animalijCt per confcquens praeparans erit ad virtute alf patct confequentia,quia femper perfedio prior natura^i^^' praeparat ad perfecfiionem pofteriorem^ Nonne uides q?membrum ftupidum aatp^^ ralyticum unuquodc^ fccundum habitud/n^'^ eft non habens fenfum nec^ motum aut propt^"^ complexioncmquac prohibetipfum cosrccip^^ re,autpropter oppilationem qux zccidit it^^^^ ccrebrum&ipfuminneruisqui adipfum P^^^ ueniunt,&: tamen ipfum eftuiuu. Et membr^^ cui accidit mors cft non habens fenfum necp ttiO tum,5(racciditciutputrefiat 8C cofnrmpatti/* Nijc. A.decfat ans pdide c6feq[ntte.dcide cocludi t^c^c neintcta.ibiLl" «"^hroigrpalyticonDicit P"0, norie<^^^ re vides c^ mebi^f fl:upida 8c etia mebru paraly ticu ^j^ ^ rci fcnfu,no fola fccundu adu vt dormics, fed ct fecoduP' aptitudincm «^>li8: M •P»s vi «tiit,. F E N. I. proli,bet^fluacad.pfumuirtus fenfus ct motus «pmmnacjjpraeparatuerat ad fufcipiedum eam' propteru.rtut.suital,sfan.tatemmeo.ProhibS en.mnon proh.buit nifi ut non eam in effedu rec.peret,fed membrum non ilc eft mortuum ".t prfparatum ad recipiend.,n S l "i fan,.a.em & pr„i,„ virtu.is vi.p , "o m."^^ f^" «lon prohibe. niii ut recioiat '""" P™'"^" betpreparationem .llamq ^tatln^eo P™'"' lem/ed membrum mor.uum no ' ft? '' B,> """"" brum priuatum virtute „ ''^ liic.Eft en.m memx nem.H^ecam^n^h eraab P°" '''''^"' '""^ P^fP^''""' „ Circahfcdifla mo el' 'i;r"'p""'""!,''l''^'^''' i«U8compIexioni,fiH," r':l"'"^-. P"'""'" dub'' D O C. VI. 66 -•■ts.uiv.id mouentur v^uiuscomplexioni^ Ctf I,;^r • • — «.dum&humiducn.cS^^j^^^^^^^^^^^ viuimusn tetautem q»fit tempe atus oZ ^'T''' «^""c. AprS cemperarus^urfextodeS^^^^^^^^^^ vapor fan.^ur: A quor^cipithicfpiritus vlrturem b,t ^"^'""^^ apparet nifi c|, a corde fprf .1 ^«alem,qufa noii cuJnnci,ituftr,rtutem^^^^^^^ ^^^'ante ^am de illo alio fpiritu & fic elt ^°»^^*«iiiter quc ;^"n,dubium.No„videt rcl^^^^^^^ 'nffnitu, Te, vitalis ren,aneat,quia tunc v^rtu,^" ^^^"te animali uir Jb animali ficutetiam\aturaL Lius ''^r^^^^^ ^^^«^"i ^raJtemexperimentumoftendi^^^^^^^^ ^^;^animalfaufert»r vitaficut nl^ tfc^ ^^^^''^ ^i^v Q-Uartum dubium.No videtur cL v irrnfP 'r^'^"' •^"m d%?^^"'^"f deficit virtus preparata P^^' ^^"^i^i^a fc"^^^ enim viget multum animarv '^''^ ientialibus? ^f^' ^ebilis perf^pe vt in febribusTa- 'efpe.% medHler^™"'" horum dicitur q. fpiritus vi^!r ' neverofpirituV,;^^'«^anduseft&iium,du8,com^^^^^^^^^ jefpecfliiautem va,??'^^natural(8eft calidus 5^^! fieleuati afan?uine d"' ^^^^-^^fis fine fumoficS^aa * PeratUR.Et fic^dixitQ!,'?!^"^"^ calorisin ipfum efttem> ^^•'^peratum.Cumautem ''^^""^ ^'P^^'"' "ecuni,q..iacoreftiiuiun^ ^^^'^""^ ^«"e &: c.r^''?^ '"'■'^ "lembrum!. ^ ^^^^que> ^^^•^a^humidarem '^"^ ^ ^^^""^ " "^^'^^ia .^^^f^cundumdicitur Jw"^^^^^ ^^'idam & humidam. ffcipit hanc virtu^em o ^"■''"'^ ^^f^""*" ^d mcm ' ^ ^orde mediantc fpiritu fuo appropriato,^: etiam communi,fiue per virtutem voluer nius intelligeretemperamentum illud, fiueproprietatc illf temperamentofuperadditam.Et cum arguitur q, non a fpii ritu d^cDicendum q,a Virtuteinformatiua producaecor producitur etiam fpiritus vitalis cordis ^ifto mediate cor produc,talios fp,ritusvitaIes,c&:ficnonoportec in infiniru procedi,qu;adeuen,turadprimum producens fpiritum SC dans hanc virtutem,qufa illud eft produccns cor , quod lu mihter cum corde producit fpiritum qui debet elle inftiu^ mentumcordisvtpatet. Adtertium dicitur q, in nullo animatototahnaturaliterfehabente poteft abfolui virtus vitalis a virtute animali.in viuente tamen innaturalitcr du fpofito poteft elTedeftruaa virtus animalis manente vita i ficut ,n apopledico forti apopIexia.Dicitur autem totali qa manitcftum eft l multis partibus animati corporis abfolui uirtutem v,talem ab afali,vt in ofte ligamcnto chartilaei' ne&cEtad primufenfumdicftufuitfupra hanc virtutem ab aiali abfolui non po^Te . Alij dixcrunt hanc virtutc ad huncfenfumabfolunionpoflfeabanimali, quia cuicunq, fpecei velgenerationi animalium ineft vitalis,ineftaialir ^ecoritra, Alti.dixeruntc]^ vitahs non poteftabfolniab vitalem quin illud fecundum aptitudinem habeat animalc fecundum tamen acfium abfolui poteft. Ad quartum di citur^,nquacunq,partemultumdeffcitvitalis^in^^ parte deficit animahs.Et econtra Jn quacunq, parte mulS uigetanimalisincadem multum uigetuitalis.Stat tninali quo membro multum deficere uitalem ab operaitonc fibi debita in membro,licet in alio multi*i uiget animalis* Exc> phgra,;3.oteftuirtu5uitaIi3inarteriamuitum deficete pul^ lum faciendo,quaui3 p tunc in neruo uel cerebro multij ui^- geatanimalis:multum etiam uigct uitalisrqux quacito dc^ hciet etiam ibi deRcietalalis.Ca autem diuerfitatis proueni re potcft cx bona .pportione vel habitudine aut collieantia membrivmus adcor5c:maIaalterius:aut bona pr^para^ tione unius membriad recipiendum et rerinendum imprcf fioncm uirtutis uiralis a corde&mala alterius^^^pter quQ-cf deficit uita m uno membro citius in alio ficut docct expe rientia. Contra.tunc femper exnte forti uirtutc uitali fana rn cerebro uel neruo brti 8c fana foret in eo uirtus ani> niaIis.confequens faIfL,m,ut parct in melacholico ct phleg^ matico, ^ Neganda eft cofequent,a,quia licet ex parte prt parationis qua facit uirtus uiralis fic membrum debite ptl paratuinac ienfum&motum,nontnhoc fuflFicit adinte^ gritattm5^1amtatcalal/s, fedftarc por forrirudo virtutis uitalis cum debilitatc animali8,ut pacet intuenti, Et pv^parans non cft uirtus nutricndi tantu itautdicamusqjquadiuuirtus nutncndi afFue^' rituiuumen't,a:cum deftruciur ent mortuum* Secundil unam introductionem iftius litterx oftendit o» uirtus nutritiua non eft illa quaeprxparat omnibus alns uir tutibus.Et primo oftendithoc deuitali . fecundo oftendic Jdem deanimah.fecundaibiLFtfiuirtus nutritiua. -iPno ponit coclone itcta ipfa aliqlit declarado. j ..pbat ibiLQp^ hoc ipfij^lDicit prio cp uirtus nutritiua no c pparas tm,iti ut dicamus \p q^diu i mebro fuerir nutritiua tandiu mebrOi cft uiuum,5i:cum deftruetur uirtus nutritiua i membo me brum erit mortuum, Sciendum q> ly tantum poteft muf tipliciterfumi.Primoutfitdictioexclufiua,6<: eft fcnfuscb uirtus nutriendinontantum,qu,anon fola eft pracparans qa fcilicct ipfa no eft illa qug pparat oibus altis uirtutibus* SecutidoutCn aduerbiumquantitatis,& eft fenfus auocJ uirtusnutritiua noneft prarparans tantum quanium^uir^ tus uitalis.Etuterquc fenfus eft apud hanc introduc^tionem ucrus.Primo emm ueritasprimifenfu8 apparet , fecundus ctiam a qbufda tahtcr pfuadetur. Virtus uitalis pPibus mo dis pparat ali]s,ut fupra declaratum c^Primo qa pbct fpni Iacob»St!,auic. li if Cor pil cipiu la^ dix dc mincra viftuds Vttalis» Spiis na turalis necelll P R I M I C A N. vltalemexquoaliifpintusgenei^anmr^SeCundoquia peir nmiam fpijs vitalis coferuatur membris adualis calor per quem con eruatur in membris aia,vade redduntur pra:pa rataad recipiendumalias virtutes,Tertioquia fpiritus vi/ talis tanquam vFe agens effediue concurrit ad operationes omnium aliarum virtutum.Et notum eft q» virtus natura> lis non his modis poteft pracparare alijs virtutfbus.Non.n. necelTario concurrit effediue fpiritus naturalis c&:c/Necpcr cius pntiam redduntur membra prxpaiata 3Cc. ideo bene dicflumeftq)virtusnutritiuanonprxparat tantum quan> tumuitalis,Videtur tn concedendum aliquo modo polic ipfam prxparare^ quanto tanquam communior ab alijs praefupponitur in quocuncp viuentc. Et ex hoc cocUidut quidamneceffitatemponendiin viuentibus uita fenlitiua virtutcmvitalem prater virtutem animalem. Neceiieelt cnim in viuentibus vita fenatiua 3c localiter motiua reperi ri quadam generalem difpofitionem per quam vita feu ani ma m membris conferuatur.Et illa eft acftualis quidam ca lor fine quo nec conferuari nec induci nec etiam operan pq teft.cuius fignum eft,quia perfolam huiufmodi calons ex^ tincflionem moritur membrum.et quia hunc caloi cni opor tuit clTe Fundatum in fubftantia fubcili aerea , ideohic calor facilercfoluitur.vndcoportuitinomnibus viucntibus repc riri membrum in quo erit virtus generandi hunc calorc in membri3diftribucdum;neillorefoIutocito dcficerec vita» q^ale autem eft cor in habentibus cor.in non habctibus au'' tem aliquid quod eft cordi>portionatum, Vnde cor dici> tur principium 8C radix 3C minera viriuris uualis.fcft enini principium inftrumentiin totpconferuantis vita,et pcr mo rum pulfus ipfius conferuattuum 8C d.ftnbutmum per tom &^er eius tcmperamemum ipfius .pdudliuum. Et ex hoc inferturq,fi per poffibile mcbrorum noftri corporis fub> ftantia nonrefolucretur non effct in mcmbris neceflfitas uir tutisnutritiuar,necconfequenterfpiritus naturalis aut etia fai^guinis nutritiui membra ad eorum vitam^S: permanen tiam quauistuncefi-etneceftiiasfpiritus vitaliscunis prx^ femia in membris vita conferuaretur. Et ex hoc vlterius patct cp magis per fe 3C immediatc ad f "^""^"^"^/^j^;^ eft neceftariusfpimus vitalis q^naturalis. Et fimilic virti^^s viralis ^ naturalis.Non.n.neceffatiuscftfpiritus naturaus nifi 'p quanto fubftantia membrorum cft refolubilis» quovltcrius fequit q> fi in mcbro aliquo eftet quantitas lut>' ficiensfpiritus naturalis5i:fanguinis requifiti ad operaiio/ nem nutritiux virtutis,tamen in membro noeflet futticics quantitas fpiritus vitalis prooperationibus vitx , pro illudmebrunecviuerctnec nutrireu Si tnecontra eiiet i mcbro quantitas requifita fpus vitalis ^ opf/l"^"^^^".' viueret membrij,quauis non cflfet in mcbro fpus naturdu quantitas requifita ad operationcm nutritiuae virtutis* Ex quibus fecundu hanc [?x introdudionc funt. ilte co clufiones tenendx» Prima.Prius natura eft uita memDa &:uirtU8uitaIis6<:operatiouitaIisqpuirtus ueloperatio n turalis,&fiPrtempote.Q2,»n.fit natura prius patet,quiauir tus uitalis eft ca uirtutis naturalis,(S(: fiPr operatio uitalis ope rationis naturalis»C^ etia fit prior tepore ^batur fic. Quj? nrius eft membru uiuere ^ nutriri utin primo inftanti elle niembri Et pro ifto poteft adduci ^babile argumentil , qa difficilius eft in membro uita pcr fpm conferua^c 8c memx brum nutrirefimulc5aItei?.illoi5.facerc.ergocu ahquadi> fporrnefufficitadunriiftoi^cuquano^ fed non poteft dfci fufficit ad nutr^e 8C non uiuere . ergo poterit aliquando ad uitam 8C non ad nutricationem. Itcm ridiminuaturcalorin membro donec necad uitam necad nutricationcm fufficiat,uidetur priiis deficiat operatio nu tritiua operatio uitsc.Item uita ftat m membro per prac> fcntiam fpiritus uiialis.Nutricatio per prgfentiam naturalis ct uitali8,fed poffibile eft repcriri in mcmbro debitam qua titatem fpiritus uitalis quantncunc^ non fit in co fpiritus na turalis quantitas requifita ad nutricationc,crgo uita a nutri catione abfolui poteft, Sccunda condufio fequens ex pri A V I C E N N -ffl. maan aliquo uiuetc poteft abfolui uirius uitalis a uhtute nu tritiua:&: confequcntcr uirtus uitalis pracparat nutrniug, 8C non ccontra, Ex quibus poteft coUigi argumentum le quentis .pbationis dum in littera fujpiungiiur» Quoniam hoc ipfum ucr bum uirtuti afferre^ mus nutnduae: fortaflTe.n. pleruq^ i'n aliquo eiiis operatio deftruetur dC membrum uiuum rema^ nebit,8<:forta(re plcruc^ remanebit eius opcra^ tio 5C membrum tendet ad mortem* . . Prpbat .ppofitum,6<: dicit cp hoc uerbum quod attribui> mu9 animali in comparatione ad uitalem affcrre poliumiis virtuti nutritiu2e,quia ficut fuperius dicebatur q> deftruCta virtute animali remanet membrum viuum,(S^ non ccotra, itadenacurah*dicerepo(Tumus,qiTifortafte plerucij in aU; quomembrodeftrueturoperatio virtutis nutritiuac , membrum remanebit viuum.fifr etiam maneftte opcratw n j nutritiua: ftat membrum ad mortem tendere,virtus ig^ nutritiua non eft illa qu3 ftante ftac vita,& qua fublata deti cic vita.confequentia nota eft intuenti.ec aftumptum patet; ^^f[j., &:poteft perfuaderi vtfupra, Contrahanc fniam videc ^^^ji^ primoauc^oritas Ari»2.deaiadfcentisc]j viuentia vfqpsji ^^j^ finem poifunt viuere quoufcp polTunt recipere nutrimentU' vita enimnon videturaliudc]^confertiatioper alimeniuiT|J ut ibidemt Secundo cxquo virtus viialis prxparat aci tritiuam videturcj) ftantc vitali no polTic deftrui nuiritiu^' Tertio.fi virtus vitalis pracpaiat(S^c»cS^ efi^entialitcr pn^'^ cft virtutenutritiua,quomodoeft poffibilc mancrc ope^a tionem nutritiuam,c5^ tamcn membrum ad mortcm tcdc^ tcSublata cnim virtute priori aufertur pofterior,<S:: pct c^ fequens opcratio pofterioris, Quarto» inter vcgciatiuuf|' 8C fenfitiuum darctur viucns medium puta illud in quo erit virtus vitalis 8c deftrucfla nutritiua,non enim eft in tali tritiua,v5<:confequentcr nec vegctatiua nec fenfiyua vtpo^ no,quiaponoetiam illam deftrucflarn matte^vitali,ficiJ^ de naturali ponitur efie pofiibile, Quinro ^Ai? nutritj^ ua ponitur elTe communior virtutc vitali,fed non cft pofl'^ bile pofterius via comraunitatis abfolui a priori , crgo nf<J vitalem a nutritiua. Ttem non videtur c^ argumenta pef^ fuadcntia hac virtutem abfolui poiTea virtute natuiali,"" cfficacia.Namperidem.pbatur q>virius vitalis repefiti! inplantisdiftincflaa naturali.Primo quia prius conting' plantam viucrcq^nutriri»SecundoquiadifficiIius eft tuti plantac vitam fiue animam in fuis partibus confefU^^ illam conferuarc & alimentum in 'fubftantiam P^^''^, conuertere ♦ ergoaliquando poteft facerc vnum iftorU quando non alterum,fed non fccundum fine primo^efg poterit facere primum finc fecundo.crgo potcrit planta v ucre61^non nutriri* , p Ad primum iftorum dixerunt quidam quamdn^ uuntanimaliatandiu nutriuntur dum naturaliter fe hai' rint,per caufam tamen aliquam practer nsturale po'^"^^} pediriinanimali nutricatio,quamuifi ineoadhucvitaf^ . neat» Aliteralrjcj>tandiu viuuntanimaliadonecpo'^^jjj accipere nutrimentum:quia non poteft in animali "^[^^jgy tcmpore vita permanere abfcp acftu nutriendi, licet ali^,^^ li tempore vita permanere pofifit fine nutricaticnc, vt tur fuadcre quxdam adducfi^a» Alijdixerunt A^^^^^^eH» fe q, nuUam repugnantiam claudit animal viuere vcl ^ brum6^non nutriri,fcdmcmbrum vel animal ""^""^^ciV non viuerc manifeftam claudit repugnantiam, Ao dum patet,q)Iicet vitalis pracparetad nutritiuam pf? vitalem virtutemadcfife uirtutis nutritiuxin '"^^S^j fWi^ quiritur aliud- ergo non oportctquod ftantc vital» j^a^ tritiua,ficutquamu/sdiaphancitas prarparet ad '""^.gpb^ tionem medri,non tn ad medium illuminari fufticit ncitas» Ad tertium dixcruntquida, vt^bat argu ^^^c non elTc poFe membrum tcderc ad morte mancntc virtutis nutri£iu3c,Nechoc credunt dixififc Auiccn» poiitu"" F E N. I. p(?iTeum Vii per rcmanere non Iiitelkxit Auic.permatiete: fed mtcUexrtceaare.Sicuc vulgariterdicimus pluuiam aut pel tem remanfiiie qn ceirat.Senfas igitur litterc elt. Et for nt^ trW ^'"■^'''''''''''"•V"''*''""^"^™ ^'"^'"^ nuiritiuf.&pquiamembnira tenditad mortem. Siciic.n. Vdeturargu>„ctum Auic.efficaxficarguendo. Dettruc-ia virtuie naturali mcmbrum remanet viuum:&:dum mem b um tendit ad mortem celfat operatio virtutis nutritiu». ,r Al',",? "'f " ^F^'^' ""tricationem , & non econ. «nHde. '""'^■7/'^Pf'^"fi'i"arepoaumus. Primo modo ouantu Plicir-. ""°"'='^.~'"'g"fi"flitertributaeftmembro& viuen. Uf &membrum tendatad mortem.Necad l.unc fenfum vaditaudoritas Aui.Secundo hanc virtutem confiderare poirumus vt eft defluens a principali membro, vt.f.ab he! pate defluit ficut vitalis a corde.Et fic qucadmodum nulla .ncluditrepugnaniiamoperationemvirtutis naturalis d ' ftrudfetr. elle remanente virtute vitali.ita etia.n ecouerfo quia ftat ad membrum & mufculum defluere fuEem quanntatem fpiritus naturaUs.& tii ilhid membmm t d» »dniortem,quiaiiondefluetadipfum fuflicien. n,?^ fpiritus vi.alis,&j,pterhoctend^tme,irur dC em remanebit m eo operatio virtutis n^rM..i . r mudme.brnabhe'patcrecip::,"^^^^^^^^^ fiaens quan.tas fpiritus naturalis & fanguin s lu iTgitur membtum non moritur j^nrer H^P.^. i lua jgitur 8C fanguinis dc inHuxus l^at s dtf ^ natu.ahs v.rtutis fed proptcr defecflum vi ta ,s fli ""''T""' naturalem eft qui dat vitam & non n c^^^^^^^^^^^ Tf' '^'""^ ^^^^'"'^ ilU conclufio indudaTn taTnt : ^ TT a nutritiu^ 8C tn retn^n. ^^"'"*v*"?nte dcflrucfta ellvii tus virtu vta^,"^ i "; ,l^^^^ q>licecvirtusnuS Adcuinn.m dicitur '^entiumgeneraTa S P^"'-^ vi> UmenviC"eX~a^^^^^^^^^ «•alirer prior eft vitalis HuTrir!.^' <^ natu^ vitahsqnnoreperiturvirtus i^eT&^^^^ operatio tem fecundum acftutn 6<: non econL,tr?'^ ""^''"'^» fal plamisrcperiaturvirru6^pneS'[;^* ^^»":^ autem in turan vel nutririua vel vi^us aV uaV/rr ' '^-^'"^^^ ^ "^^ Videbiturinqone Ifta fi.nr ^ ^ r ^ prior^ «ntrodu flione i*i ilh partc Et 01-1' ; ^lia tnendirrn,ita vtdicam^^^^^^^^ "^'-^ virtusnu ['t viun erit,&ci-l c^eftruecl^t mt,t r n- ^^^'^^ virtuti afferemus nutrmua:ToS^"\'^^S '^^^^^ ver> «ms ogo deftrueret & m5brum v n i;"'^ ''^?^ ^^'^"^ !f pleruc^rcmanebiteiusopeS^^ '»,^"jortemJntendkAuic.oftende eo '""^^^^ ficoi&r''^°"fift^"tia(]uefitperaIia^^^^^^^^^ etiamt '^'^'^'^ viue?^^?'^'^^^^ fiftentia,^ fi^ f^''^"^<^ ^"'"i^ vita .4. cuiufcunq, at ? r vi-"tium dife^^ift-^deaia.du gradut vU^^f; »io fumitur vita ^C!^.*" vegeiatiuum &fenfitiun T fumitur dupPr,f:p,^"^f^nfitiua (X:motiuatS:h^ itera ^> fus 8C morus vel ap, habitu complero ad aa.l fTn" .^^IoremaFalem.A&^ l'ter fupra didum eft n, m"""?'^ Per calorcmvitalem,qua aprum eftad fenfum i^nVf"'^''"'^ paralyticum viuit,ga ;-n^utem .ppria Sc '^n^ZT.^^l p'?"^'? '^' ^ "^^^'^^'> •^"f Vira ^ viuum in ppoCitn . vlt/mo modo fu,», ^""^o^ vt viuum fignificet idc quod D O C* VI. (^7 aptum ad fenfum 8C motum hac coi aptitudinc^Etillaapti tudocois ftat per debitam pntiam fpiritus vel caloris cor^ dis»Propria uero pracfupponit hanc dC requirit debitam fiftentiam caloris animalis fiue cerebri. Hoc fuppofito arv gumentum Aui.uidetiioc.Si nutritiua tniuelin.juancfi nu rritiua eftet illa uirtus quae pr^eparat ad fenfum Sc motum tuncquadjueiletnutritiuainmembro erit membrum ui' uum^i.prxparatum ad fenfum 3c motun?, dc confe.juentia tcnet,qufaliuirius nutritiua tm prcparat dec.hocipfum uer bum quod primo afte>ebamus uirtuti uitali afFerremus uel debemusafferrcuirtutinutritiuac/cdillud ueibum eratq» ftantcuirtutcuitaliinmembro membrum eft prxparatij adfenfum vSi:motum,ergoilIudidem debemus de nutriti> ua concedere.f.q, ipfa ftante membrum eft aptum ad fen fum 8C motum,& jpfa deftruda eft meptum.confequcs uc roeftfaIfum,quiafortafteinaIiquomebro deftruerec opc^ ratiohuius virtutis 3c membrum remaneret viuum.et etia qnqjremanerhuius uirtup operatio,cS^ tn membrum ten> ditadmortcm.i.fft incptuad fenfum^ motil . ergo virtus naturalis non eft illa quac tm prceparat ^c.Primo in hac lit tcra Aut.confufefumitconfequentiam. Secundotangit rt/ bonem.Tcrtio.pbat falfiiatem confequentcr.fecunda ibi, LQuomam hoc uerbumOtenia ibiLFortafi^c etia»-) Sed contrahancexponemfuntinfiantixnon faciles» Primil no ur pallibile q, in membro faltietur operatio nutritiue uir tutis,6c:tn membrum fitineptum ad fenfum &motum' qa uirtus uitalis pracparat nutritiuac ut fupra. igitur ftante nu^ tritiua ftat vitalis,quia ftante pr.vparara ftat pra?pa ras, fed ftariteuitali ftat mcmbrum prxparatum ad fenfum ^'mo lumutfupra.igiturftantenaturalicrit necefifario mcmbnl praparatum ad fenfum S: motum ^juodaduerfatur expoff lioni ut patet. Item non tendit tncmbrum ad mortC nili propter dcfecftum uirtutis uitalis,fed in quocunq^ deficit uir lus iiitalis illud putrefit 3c corrumpitur,crgo rcmanentc nu tririua membrum piitrefftiS^corrumpitur,quodeftnonbc ne intelligibile» Item uideturq» uitalis non fit etiam lUa qux pracparat,qu5a qnq.'homo betie fentit imaginatur 8C Ioquitur,d:tamen uirtus uitalis tenditad mortc. SiPrcccn-' tra,quandoq^uigeteiusopcratio& deftruda cft operatio fenfus SC motus. [tem fecundum hanc acceptionem uitg ct uirtuusofifachartilagines 8c ligamenta faltem aptitudinc iftacommunicfientaptat&lpracparataad fenfum 8c mo^ tum. Pro refponfioneeft pracmittcndiu Piimoq,prp teranimam&uirtutemeiusrepertas inanimali reperiunt ctiamineotresmodifiuemenfuraecaloris a tribus fpiriti^ bus depcndentcs.Cuitali naturali cSrc^pcr quos exeunt uirtu tes in acftus uitales animales 8c naturales, Vnus.n.modus caIorist5(:fpiritus non poflfet elTe adxquatum inftrumentu omnium iftarum uirtutum operatiuum,quia tunc quacuctj illarumlsfauelimpedita e^rentfqueprimdomnes alipim peditaf,cuius oppofitum ratio 8c exper imentum didat ut fuprauifumeft.Noniguurfuntifti calorcs indifferenter (S;: aequaliter oibus iftis operationibus ^poiiionati, fed calor alalis 4)portionatus eft Sc limitatus ad ogones alaies 8c na^ turalis ad natui ales» Vitalis vero vitalibus cappropriatus 8C natijralibus &aialibus c6i6,vt fupra decIaratiieft.Vtrii aute virtutes repertac in mebris diftinguant ab iftis modi3 vcl non Confiderare non pertinetad ^.^pofitu» Premitten du fecundo q? quauis fpiis 8C calor vitalis fit inftrm cuiuf> cunq? virtutis &o^onis principaFr,tiieft a natura aialibus attributus ,p fenfiriua 3c motiua , non aute p nutritiua ni/1 inquantij in aialibus ecoiuncfia fenfitiug etmotiup.Cuius (i gnu eft,qa in alalibus folis repcrit ifte calor 8C fpus 8c niQ/ hru qd' eft fons 8c prlcipiil cius ^dudiuu.f.cor .Qyia ^^^^^ 'mplatis pot virtus nutritiuaopariacflus fuds cupaucocalo rc aduali no eft cis a na tributus hic fpns nec calor nec mc^ bru cius pduc5liuu,(S;:p cofequens nec uirius uitalis. Virti-s igrnutritiuainqtunutritiuanonecefifario coiucftae vitali' fcd alalis inqtualalis eft vitali neceflfario coiijc^a. Prcmic tendum etia cj» licet nutritiua ut fit no neccffario coniunda lacobtS.iauic, n nf p R I M I C A N, huk ea^ott aauali uel uiriutc uitah*,tamcn itiquatum in anl/ mali rcperta eft SC coniunda aiali uirtuti ea indigct dC eidc ncccflfario coniunda eft A-am llcut partes aiales alic funt a naturadifpoiit?c5^cummaiori calore produdg acftiiali ut fintaialiumuirtutumr^eceptiug aut ip/is aliquo modo fer>| uicntes ^ fint partes platarum ita cas oportuit a naiura alic difponi ad nutrimentum fufcipiendum cj fint difpohtc par/' tcsplantarum.Multocnimamplior rcquiritur acflualisca^ loraddebiiamnutricationemmembri alalisq plantg,cui fecundum fencentiam multorum fufficit fuus complexio^ nalis calor datus agenerantc . Etquia liic calor adualis in omnibus mcmbns principaliter pcndet a uirtute vitali cor dis,ideoinanimalipcdetuirtusnaturalis quantii ad fuum circ ;S:operari m membro a virtute Si calore vitali. kx quibus patct piimo pro fenfu Sc moiu requirunt duo ca^ lores 5C fpiritus. Vnus vitalis qui cfl:magis coie ad omnes operationcs. Alter animalis datus a cerebro fenfui ct xiiotui Aptitu^ appropriatu?» Patet fccfido aptitudo ad feufum SC mo doadse tuir repertalnmembroex duplex.VnamediatacSj^nonm fum -dC habitu completo,(5^ eft illa quac rcperitur in membro per inotu iii prsefentiam fpiritus 8C virtutis viialis ficut i.i mcnibro pa mcbro lalytico.Alteraeftaptitudoimmediatainhabitu.f. cople/ duplex» to per quam poteft aial exire i opcrationes fcnfus 8C motua qtlcunq^ volucrit.Er coplet harc per piltiam fohus caloris, Aptitu^ 6^: fpiritus vitalis cS::animaIis. Patet tertio q> poperatio/ do nutri ne nutritiua in alali requirunt etia duo fpus ^calorc6.C tia^ cationis turalis 8C vitaUs^et confequcntcr ctiam q, aptitudo oponis duplcx» nutricationis cft in alali duplex.f.Propinqua habitualis cooleta Dcr qua poteft membrum exire in a<flum nutrica> amp?xrcnt-^mduoi,fpirituum&caloru^ «iralLAUeraveroeftaptitudomcd.atacSd non in habitu complctoquam imaginamur rcpcririin membro pcr lola a(tiftcnti*amfpiritus<S: caloris cordis fiue uitahs, Patet quarto q» ad hoC ut membrum aptitudine habituah cople^ ta fit aptum ad fenfum & moium rcquiritur maior mcnfu> ^ ra fpirituum 8c caloris vitalis qua ad hoc ut fimili aptitudi^ nc fit aptum ad opcrationes nutricationis.Si.n.in membro fenfitiuo i»^pter priuationem caloris vitalis debeant paula^ lim Ipcdiri opcrationcs fenfus 8C motus 8C operationcs^nu/ tritiu3c,priusipedicnco£5onesfcnfus 8c motus qj opones nutritiu?,quod non cftct nifi ad fenfum 8C motu muUo ma Ogatio rcquireretur menfura caloris 8Cc* Exquibus patet qn virtutis - opcratiouirtutis nutritiusc $ opcratio fenfue «x nutritix ^ofus deftrui poteftinmembris dupliciter. Primo^ppjer 8C sefus ^gfc^fium virrutis 8C fpiritus vitalis.Secundo proptcr dc> etmotus fe<ftumuirtutis6<:fpirirus naturalis &animali8. Patetle ^^^'^'^ xto non omnis praefcntia fpiritus vitalis rcddit membr" *^"P"* aptum ad fcnfum 8C motum aptitudinc illa comum clictav exquocnimminorquantitasfpiritus uitalis requiritur aa hoc ut mcmbrum fit apcum produccrc opcrationes nutriti uaruirtutisqlopcrationcsfcnfus&motus.patct dCc* quibus omnibus cxintentionc Auic.pcncs hanc expolitic) nem coUigi portunc iftae conclufiones. Prima contingit in mcmbro deftrui opcrationem virtutis nutritiuae , 8C ta^ fTienmembrumremancbituiuum.i.aptumad fenfum 8C motum;quianorcpugnatdeftruiopcrationcm uirtutis nu rfitiuae in membro propter defeaum fpiritus naturalis fta tc Draefentia fpiritus uitaUs 8C animalis, quo ftante crit me. hrum uiuum.haptum ad fenfum 8C motum,vt patct. Sc> cunda3fiocVtaetiamexUttera.Nofepug in mcr^bro fenfitiuo &motiuo faluar. opcrat.oncm uirtu. tisnutritiuac^&tamcnmembrumilludtcndcrc ad morte. ideftineptitudinem fcnfus5(: motus.Sitenimquantitas ipi rituumuitaliumrcquifitainmufcuload hoc ut fit mulcu> !u9 aptus ad fenfum 8c motum fignata pcr fcx.quatitas uc^ ro fpiritus uitaUs m eodem rcqliifita ad opcrationes^ nutriti U3C fignata pcr duo.Et patet cj> fi fpiritus 8C uirtus uitalis in mufculo proccdat diminuedoa fcx vfc^ ad duo remanebit operatiouirtutisnutritiux ftante etiam dcbita quantitatc AVICENNJB* fplritus naturalis, tamen mufculus ifte tcndct ad mortc ,i.ad ineptitutidem ad fcnfum 8C motum» igitur 8Cc. t x quibus fequitur tcrtia conclufio^q^ uirtus nutritiua non cft ij la quae pracparat 8C reddit membrum aptum ad fenfum oC motu,ex quo enim illa deftrucfla remanct aptiiudo ad fen^ fum 8C momni,8c illa ftante incptitudo patct 8Cc* Ad pri> raam igitur inftantiam,Iicet fcqucntcs hanc expofitioneiii inuoluantfein multis modis refpondcndi,uidctur cofcque^ ter refpondcndum dicendo c^ neganda cft minor,fi vmucr falitcrintcllecftafuerit.f.ftanteuitali ftatmembrum pitpa" ratum ad fenfum 8C motum vcl aptu* Ad hoc enim ut mc^ brum fit aptum uel prarparatum ad fenfum 8C moium re> quiritur maior menfura fpiritus 8c caloris vitalis ^ ad noc ut fit prscparatum ad operationcs nutriciug uirtutis. licet ig« tur ftantc nutritiua ftet uitalis fecundum menfuram requi^ fitam ad nutricationem,non tamen neceftariofecundu furam rcquifitam ad aptitudincm fcnfus 8c motus. Et ft cundum hoc imaginandum cft c;^ quantiicunc^ amcmbro paralytico remoueatur oppilatio, ita ut copiofe tianfeat aa ipfum fpiritus animaIis,polTettamencftetanta paucitasui taIisq[>adhucnoneftetmembrumiIIudaptum ad fenfui» 8c motum aptitudine comuni iam dicfta. Sed conti a» illud uidetur contra rationcm brmalcm uirtutis "'^a^*^*^.^ enimillaquaecuminmcmbris recepra fucrit prxparab»^ ea ad lecipiendum uirtutem fenfus 8C motus.igitur in quo^ cunq; eft ha:c uirtus illud cft prxparatum ad fenfum SC nim.fed ftante uirtutc naturaU in membro in codem eft tus ha:cWgic 8cc. Pro ifto dici poteft cf ifta notificatio tutis uitalis intelligeiida eft fi cum debitts circunftantijs i»* uirtus uitalis in membro recepta fucrit, puta cj) membrui^' fit fufceptiuum prarparationis ad fcnfum 8c motum , 8C^^ hxc uirtus rccipiatur in membro cum debita quatitate fp<' ritus uel inftrumenti ad hanc operationem efticicndam membro.ubi uero iftx conditiones defcccrint non opori^' fempcrauirtuteuitalimcbrum reddi praeparatum ad fen^ fum ^motum. Etad iiocadducipoteft probabile arg^ mentum,quiafialiquxu:rtutcs naturaUtcr compofifibil^ abinuicem pofl^unt naturalitcr abfoIui,ciiam pofifuntabiH'' uicem. prgternaturalitcrabfolui^ilper uiolentiam» ExctU^ plum.uirtus gcncratfua (S:^ nutritiua funtin eodem naturaw tcrcompoftibilcsj&abinuiccm totalitcrabfolui poftuntJJ* indccrcpito,ideopoftuntabinuiccm prftcrnaturaliter ab folui fiuc violenter vt in cunucho , vcl qualitercun^]^ alilf patictc corruptionem in mcmbris gcncrationfs* Idcm ei(^ patet de augmcntattua 8C nutritiua,& multis alrjs. Cai^^j uirtus uitalis et aptitudo ad fenfum et motum poftint abp^ uiabinuicem tiaturahterutinoftcchartilaginc &cmbr'° nc primo formatout quidam dicunt.igitur 8c preternati"^^ litcr fiuc violentcr potcrunt abinuiccm abfolui , «S^per ^^,^ fcqucns pcr difpofitionem acgritudinalem adueniente ^ bro poteft membru priuariaptitudine ad fenfum (S^nj^^^ quantficunq? in eo fucrit uirtus uitalis. Item ut fupra uiiam&animam conferuare in membris cft adus na'^^^ Utcr prior ^ membra rcdderc prgparata ad fenfum J^. ^ tum,fcd non repugnat acftum naturalitcr priorcm abfo;!^^ poftcriori.igitur &c.Item aptitudo ad fenfum 8C moH' ^ ftat fine prxfentia debitsc quantitatis vtriufq? fpirittiS'»* | talis 8C animalis.vitalis vcro virtus faluatur cu dcbita titatcfpiritus vitaUs,fed ftat in mcmbro cftc praefent^ bitam quantitatcm fpiriius vitaUs rcquifitam.f.ad pr*^^^ randum ad fcnfum 8C motum.fimiliter econtra.ergo |^ ^.^ turponfibileinmembroaUquo prgtcrnaturalic ablo^^ p tutemuitalemabanimali. AIrjucrodicuntcj)Ucet fc hoc poni non poftii.f.c^ pcr aliquam difpofitioncm k^^j, ternaturalem aducnientcm mcmbro fit in ^'^^^^^^^^^^x^ vitalis 8C aufcratur ab co aptiiudo ad fcnfum oc ^^^^^-^^^ la tamcn imaginationi& natur? rei non «•«^P"/"^^^*!^ refponfio videtur magis conuenicns. Ad f«^"" uir^ dicic ad mortc non tedit mcmbrum nifi ..^^o wiis uitaliStDicedu ^ fi pcr mortc intcUigat incptn^ Para F E N» I. fenfum 5:: motum ut per hanc uiam fumitur in propo/ito," negandaeftmaior.hxcenimniors uel ineptitudo ad fen' fum non fequiturdefecftum uirtutis uitalis limpliciter, fed bene in comparatione ad hunc effcdum qui ell prepatatio membri ad fenfum 5c motum.fed non oportet q> cum dcfi cit uirtus uitalis m membrohocdefedu membrum corrn^ patur &:putrcfiatut patetintuentr. Ad tertium tada cfc fohmo fuperius,penes alium modum uidendi uide. Ad quartum conceflit Aui.confequens hoc 3c confequentiam» Oira.n.apud ipfum fenfum hiitjicet obtufum. 3c per cofe^ qucnsperuirtutcm uitalem praEparanturhacprGcparatione c6i.Si autein dicimus olfa non fentire non hoc dicerc debe mus nifi ficut platas pedum 3C manus rufticorum dicimus n^fjntirc,quia iemiffum&obtufumhntfenfum(&: paruij hnrccollumualdedicimusnonhrecollum.uide ibi. AiV dicitur q> uirrus uitalis pracparat mcbra ad fenfum 3c mo> tum,qijiaad hocutmcbrum fitprxparatil 8c difpofiruad fenfum et motum requiritur in eo elfe uirtutem uitalem.ita ^ cj^ uirtus fenhtiua dC motiua ncceflfario pracfupponat uitalc» Non tam;n oportetc^ ubicunqp fituitalis reddatur illud pracparatum S^c. quia contingitmembrum illud a natu/ ra fua non elie receptiuu talis prajpararionis. Acms.n acfti uorum nonfuntnili in patientcbn difpofito» Cotra qua'' cun-^difponcm ponitfpusuitalisincarne autlacertoean/ <3em aut fiFem ponicin oae.fcd in lacerto ponit pra:paratio nem ad rccipiendum uirtutem fenfus & motus . igitur itcquianonminorisduriticivS^terrcIbeiratisur dens hu uents q; os puerile:fed dcns iuucnis pcr fpm 5C uirtutem ui^ talcm prseparat ad fenfum 6c motn,ergo Sc os puerilc. Ite quia per ide ur concedendu clTe q> uirtus uitalis poffit ineP feplanns hcetnonprxparecplantas ad fenfum 6c motu, quia no funt ex naturafua partcs piat^ huius oponis fufco ptiuae. Itc qafruftra reciperct hacc uirtus uitalis in ofifc , fi. cutenamfruftraponcrctinplantis. Ttcinoffe eftau fci lit.ua,ergooseftaptumfentire,hocargumentoutitur Ari. ^.dc ata.fi.n.inaliqaoeftet aia fenfitiua 6^illud no cfTet fen ^ifpo prrrparat.s ad aliquam forma^^d Ld ^^"'^^''^^^i^' ^ cfiumeft duplex.QuccdamtotaIis Sptot?;^^^ ma caliditas refpec-tuformar ionis . Adh!l ' ' I^*^" ' confequiturformaadquam pC atltalmdT-'^'" nontmprimitfpusuit^lisinLn^bri;f^^^^^^^ rec.p,endum uirtutem fenfus & motus.Alterauero cft db fpofitio noo totalis uel incompleta.Hxc itprnm ^ i <Iu.damenimeftquapofita':&Cn celTariotamen prarfentialiaauofufticicnte ad rlH ' produccdam neceflariofequiturforma fi^.r u iUuminationisaeris,hac.n'pofitainaeep^^^^^^^^^^ cienteacfliuoneceiTarioilluminaturdeduKdtall^^ Pedimento,& talis etiam non eft difpo quam imST ^Husautuirtusuttalisin membris refpeduTirS fen^ f motus,ftante.n,uirtute uitali in offe quantSrl l/''' ^ranfirctfpirnus anfmalis non fierctos aptum ad f?r °' ^otu«,.AUeraueroeftdifpofitioadhucLp 'S^^ indur' ''"^^^^ ^'^'biedo ^ prxfente ft.fficien e ^'''1 inducereturfr»,.», • r j i i ^cltiuo no foaliaultcr&^^ plexioncSe^Jjf '[Pf exempliffcarecoiter dccom in mixtocomSnT;"*T^ ^^'''^^'''''^^^P^^^n^ porofum nonfaS ^^^'^'^^^^^"^ ^^^t la> faporofum,utmini ^'P^'''^^^"'^"''"^"'"^ "^ixtS eft -LemreqS^^^^^^^^^^^^ mido.Excmplum et^arfi r ^T^' l«» Pmpricdidi.Nonenimea"',*'^"'^^"'^ ''^f tamen neceftario pofita cL^^ ' '"^^"^«"^P^^^/onato, no m complcxionata fumTu^ ' ' ' ^^?ra complexionem eti^m reJt^'" ""f ^ ''^^1 ^ ^^«tuscitpraeparatio fpiritusuitay D O C. VI. 6S lis refpcc^u uirtutis fen fitiuae 8c motmsc,prxcer cnim ii5am in membro requirituralia difpofitioputa detcrminara mol lities 8C non vltimara terreftreitas qualis reperitur inofTc et chartilagine5c:c. Exhis patctfolutioadargumentij» Ad primum negandomaiorem proptcrdifparitatem complc" xionis palTiuac difpofirionis,fophiftaautem negaret confo qucntiam propter varietatcm medtj vt patet» Ad fecuti dum dtcitur cp dens no fcntit per partes dentis duras 6C ter reftres fed per partem mollem , vt alibi tadum eft. Ad tertium patet ex fuperius drdis qualiter fit refpondendum, Ad quartum neganda eft confequentia.Non enim recipi tur virtus vitalis in quMibetmcmbro,urpcr ipfam prgpa/' returadrecipiendum ferifum iS^motum,vt fupra declara'' tum eft. Ad ultimum ncganda eft confequentia.Et dicic a quibufdam ad auiftoritatem Arift.q> eius argumentii te/ netde virtutetotifpccicialalis toticomparata» Nam fi om neanimal haben=; uirtutcm fcnfitiua haberet motiua , om/ nehabensinftra fenfus haberct inftra motus progrelTiuiet mobileelTct motu progrelTiuo^quia aliter frufira data efiet ifta virtus totigeneriaiaIium,fed illudargumentum note^ netde virtutecomparatapartibusaut membris indiuidui vnius.Non enim oportct q> fi omne auimal habcns vifum habeat guftum 5c non econtra.quxlibct pars animalis ha> bens uifum Sc oculos habeat guftum. Jn qualibet.n. parte animalis eft anima vna qug eft vifiua guftatiua dL^c.fcd gii ftat per Iinguam videt per oculum 5<;c.Nec fcquitur q> fi in oculo nonguftetibi fitfruftraetc.Confifr peromnia dr de ala fenfitiua refpc<5J:u cflfis.Et per ide patet refponfio ad alia confi^rmationc.Cuicunq^igiturgeneriautfpecief viuentiil perfea naturadataeftuirtus vitalis.cidca natura data eft . virtus fenfibilis Sc motiua 5c aptitudo ad fcnfum ^^motfi* Nontamenoportetq>cuicunq;mcmbro aut parti viuctis a natura tributa eft virtus vitalis fit tributa animalis ficut de guftu 6C vifu fuperius dcelaratum cft.. EtfiuirtusnutrftiLiainqaantiim cft nutriti^ uacffet jpfa mrtus qua? praeparat ad fenticndij, dC moucndum,uegetabiIia pr^parata forcnt ad fenfumSi^motum rcdpicndum.Reftat ergout fitprrcparans aiia rcs:quaepropriam fequat co plexfoncm quae uocatur uirtus uitalis. Sccundum vtraq, Iracexponc AuiJnhacparte oiidit virtiis nutritiua non eft illa quac praeparat aiali virtuti inq>' tum tiutritiuaeft,quia tuncoia vegctabiliaeftentpracpara/ ta ad fenfum dC mom quod eft falfum,vn fequerec q> plat^ moucrent 5^fentiient,quod eftoinoabfurdil.Reftai igit cp fialiauirtusquoepracparatvirtutiaiali^&talis eft vitalis virtus,fed non ^pter hoc fequitur q> virtus vitalis fit abfo luta SC abfolui polTit a virtute nutritiua.Et forte q> hanc fen tentiam intellexit Aui.dum dixit.Fortafle enim SCc. No.n* voluit vt aliqui dicut poffe virtutem vitalem abfolui a vir tutenutritiuanececontra;fedvoluitq>fiperpoFe fic ficret f.fubtraheret virtus vitalis remancte naturali cum fuis opc rationibus membru elTet mortuiii:firrdeftrucftaoperatio^ nc naturali iSc^c.adhuc ftaret vita fi pcr poffibilc fic fieret. NotatamcnGen.hancexponerc littcram aliter notando Vita 3c q^ vitafumiturduplic;t.fgfialiterproefTc,(5<:,peffepcrfor efte du> mam quae cft ala.Et adhuc fic eflfe fumitur dupFr» Primo pli<^ter, enim pro elTc per alimcntum.Serundo pro efle cum prppa ratione ad fenfum Sc motu.Et tunc patet hec expo. Ex his olbus foluuncdubia quacdacoitcrhic .pponi folita» Pt\/ mum.Quarc plantis non infit virtus vitalis , cum eis infit naturalis,& naturalis pracfupponic vitalcm, ut fupra* Sc cundum,quiafecundodcanimadiciturq, vita confiftit o alimentiT.a;.i.degnone.c^quadiuviuitaIal tadiu nutrif ideo rton videtur q> ftante vita pofTct deftrui operatio vjr> tutis nutritiuac. Ad prinium iftorum dicitur quv^^^d licet vitalis pra:parct naturali&prgefupponaturabea in fubio dis in quibus opcriuntur , non tamcn vbiq? ; quia in alatis Iacob.s»i,auic» li iiij P R I M 1 C A imperfevftis valde vt plantis non eft hoc riec;eilLariam,cum non fic in eis neceilitas mulii caloris aclualis vt patet. Ad fccundum dicitiir(]>licet vita per nutricationem conferue/- tur,quia line ipfa conferuari non potell: , temperamentum tamen naturale non eft illud per quod prnicipaliterin me> bris vita conferuatur,ideo fi per poilibde fubiiancia mem> brorum non refolueretur noeffet neceilarium temperamc/ tumquoficnutricatiotEtpolfet etiamdici ^^babiliter per lempus ftare vita in membro poftq^ in eo ablacse func ope rationes nacurales, Et cj) pliilofoplius iion plus voluit nifi <j> non diu viuit animal fine tendentia ad corruptioncm qn nucriacur«Et per vitam ftare per alimentum,ijicellexit vita conferuari per acftfi vegetatiua: pocentiac fub qua ct vitalis cophcdiuDe hoc tfi fcripfi plene fup pr^mu de gilone etc» Etipfa quidem efi: prima uirtus qax in fpiriy tuprouenitcumrpintusex fubtilitate humoru proceditjdcindc fpfntus fecundij philofopiium Arifto.per ea recipitprincipium primu dCzniy mam primam,cx qua aliac profluunt uirtutes. Primo nota cj» hxc virtus eft prima temporc 8C natura» Temporequidem,quiaprms temporefitfpiritus potcsco feruare vitam in membris tranfmutctur in naturalc vel animalem^Naturaeftenimcaufaaliarum virtutum, vtfu pra.dic^lum eft» Secundocj) aliqui cx intentione Aui. vo/ lunt didum fpiritum forc formalicer animatum, via vo lendo tencre cxponenda eft littera ficut iacet»Si au tern vc)/ lumus fequi inam oppofitam dicendum per anima pvu mam non intelligit formam fubftanttalcm quac cft anima, fed temperamentum animac^portionatum.Veldicamus c^recipitanimamvirtualitcrJ. tempcramcntum potcns cxcrcere animx operationeS(&:c, Harumuerouirtutuopcrationcs ab hoc pro ucni'untrpiritui'nprincipi'orci,{icut ctiam fen>' fusapudmedicosnoprouemt perfpiritum ani malemquicftincercbro niQ ad cryftalloidem penctrct aut ad Iingua aut ad alia. Cu ergo pars fpiritus i'n uetriculum pcruenerit cerebri coplb nemrcci'piet,8(:cri'tconucm'ensutcx eo proue^ m'antui'rtutuogoncsquxm eo pnmo repertac funt,&: fimiliter in hepate,&: QPr i'n tefticuUs. Nota,Tota caufa cft flitidata fupcr ppoficione conce.ta coiter ab aucfloribus pofita»f»q(> agens vFe fiue indiffetcte^ pFm eflpecfliuri pducfliuij non dcterminat fic ad iftii eifecftu producendumc^^nonadillumnifiadhocab agente parti^ culari detcrminetur,fpiritus autem vitalis producflus in cor decfthuiufmodi 8Cc* Et apud medicos quidem nifi poftquam fpi^ ritus i'n cerebro ad al lam couertitur compIcxi'o> nem non praeparatur ad recipiendum animam quac cft pnncipium motus dC fenfus,&: fimiliter inhcpatc,U'cetpn'macompfcxi'oi'am iuucntad rccipiendum uirtutem pnmam uitalcm, &: fimi Iiter m unoquocp membro.apud eos cnim unu^ quodcpoperationumgenus aU'a habet anima, ^ncq^eftanimaunaexqua uirtutes iftae pro^ fluunt,quoniam huius fummsc aggrcgatio cft anima.Etfiquidem prima complexio i'am adiu ui't ad uirtutem primam recipicndam, tunc lam dcdituftalcmubi^ueaitfpiritus dCuims qu^ func eius perfeaio. A V I C E N N Nota p; imo h^cpofitio mcdicorum fuit Gru. Sc recjuf tiLim ipfum,5i:ipartim conuenit cum opinione philofopho^ rum di(fta ftatim:^ partim difiFert ab eadcm»Conuenit.n» quia ficuc ponunt medici cj» fpiricus vicaUs ad lioc vc fit co ueniens immcdiatum inftrumentum operationibus anitn^ libusoportetipfumincomplexionemutari". Itaetiam po-' nunc philofophi vt patet in praccedenti parcicula. Diffe'^ ^ aiitem quia fccundum philofopliorum opinionem fpiritu^ vitalis vtfiuanimalis folum oportet vcaccidencaliter alte retjur,quia.f.m3ncateadem forma fubftanciahs quxpriu?» Non aiJtem fecildum opinionem medicorum, immo cum ■ exnitali fft naturalisuelanimalis neceliario uitalis fubf^a"^ i tialicer tranfmutatur,quod fatis explicat Aui.dum dixit.n^ pparaturad recipicndumanimam. peranimam intelltgf^ fpiritus fubftantialem formam qua fpiricus nacuraliter i"' clinaturad cxercendum operacioncs fecundum exigiciao^ animx. Ex quo pacet primo iuxia mcdicorum opinioiH» ^•,)tir'^ q? ficucin nobis func cres animaciS^elTencialiter ecorganic^ ^idP diftincftCjica eifdem correfpondenc tres fpirirus abinuicei^ fpiiii^" elTentialicer fpecicdiftincli. Pacecfecundo ex his nil^^'^ pl^"' animis conftitui unam an!mam,uc uidetur in Ira uelle Au'» Patet ctiam fecundum medicos q> fpiritus ad parricH'' I 0 laria membra cranfmilTus non cantum tranfmutatur fi<^"^ tranfmiifus ad principalia. Seciindo nota qjidiciturinp^'' te iUa.Ec fic]uidem.Tntelleifius parcis eft q? prima compl*^' xio data mcmbro iuuat ad hoc ut membrum poffit inopcj rationcs viic.Sed cum peruencrit fpiritusuitalis a cordeaa membrum inHuxus,tunc ctiam habetur perfecftio meinbrf 8C virtutis vitalis membri,quiaiam potens eft in opon^* fibi debitas.Tunceriim vniiquodcpperfccfium cft cu p^^ in fibi debitasoperationes;vt colligi poteftfecundo phyfi' corum,(S^.4,metheororum,(&:ff!cundodeanima. Hxcauteuirtusapudcos nonfola fufRciti^^ fpiritus per ipfam omncs alias fufcipiat uirtut^* niQ propria proucncrit complexio, Nota totum hoc fundatur fuper illa ^^pofitione famoft; Conccdendum tamen fpiritum vitalcm efic inftrumctit'^ omnium operationum adhuc fub forma vitalis exiftcteiU; fed non totale.Oportet cnim fecum alios fpiritus concur^ rere,vtalias dictum eft, Pr^terca dixcrunt q? uirtus ha? c pra?tcr hoC pro ipia eft praeparans uitam,eft etia motus fti^ ftantiae fpiritualis fubtilis principium ad tn^b(^ &:principiuconftridionis&: dilatationis acris attradi & pulfus. Affert.n.adiutoriij in cogon^ uitx quod eft pa(Iio,&: in copone ogonum ani^ mac 8C pulfus praebet auxilium quod eft zSio» Primo nota duplicit dicere pofTumus hanc virtute^ cffe principium morus fpiritusad membra. Primo ^ quanto ipfa eft principium conftricftionis cordis pcf ius conftricftionem tranfmitcitur fpiritus fnper toto.Se^J^' do imaginando praEtcr qualitates manifcftas ou-x <^^^^ fpiritui a temperamento cordis datur etiam eidem ^c^i . qualitas inclinas ipfum ad motum ad membra recffe, n^' pr^ter manifeftam difpofitionem datam humoribus al^ Patedatur eifdcm occulra difpofitioquainclinantur 4 rcs vt ab hepatead membra localiter moueantur:qu^"P teftrationeperfuaderi.Notumeftenimcumfpiritus i'^^^ pusnaturaliterleucperqualitatemeius localicer mociu^^ ((^j^ & manifeftam puta leuitatem non moueretur nifi i^^^ ^ difFerentiam pofitionis puta furfum.Experimento tet ipfum non folum furfum,fed etiam ad omnem ^'J*^. ;(< tiam aliam pofitionis moijeri,ideo &'c.Et ex hoc P^^^^^^j^a ter fequitur motum furfum efife aliquando ei practcr naf 8C plura alia» Secundo nota c;^ dicitur principii^n' dii tionisacris.quiaeftprincipiumdilatauoniscordis ^ fcquitur At; F E N. 1, imiuiter eft prmcipium conl criftionis pro quanto cft princi p.a,nconftriaionlsfubfti„ri»corJisa%uan,feqZ^^^^^^^^^ laUtera,aaFerteta,n auxil.um &c..nultiplice.n poteft lubei= ibi'ant:°"" rT r"P°""° eft vrSatpunftu'ibi v^x S m^l ft"f"s &motus,ab anima enim vr fic dicituj animal mcompofi.>one quarum auxilium quod confe tuc pe rp.r..um eftpaiTio.quia datfibi materiam qut pat femf Th r'-"' '^^'"'""! ^»i'"^'e"i,licet hocamplia pof femus adfp.r,.umnaturalem,fedauxilium refpedu pulfua tftaa,o,fp,r,.us emm vital,seffe.^iuec6curritad mo^pul fus.becunda expofiiio vtibifla. punflus in h.era,quod 5 oaf fio.vt fir fenfus.cj, refpedu vitx virtus vitalis prXtaX. .or.uquod eft pairio, quia.f.pra:parat membrum & difoo n.t vtpa..a.ur.fcitisen,m cj, prfpararemateriamalreS?^ erFftt"'7'''^""''^"''*""'""'*^v.fupraolSm eft. Eft ergo hu.us particulx fenfus ct, illud adiutorh m J ,,?f |ne.ftentiaa,,im,perfe„fus'affe::;::ri;rq^^^^^^^^^^^^ Sltro^arss^^^^ '" '^^^T uationkan:,,, e/ a '^°"'P^'3t.one vitoe...confer qrdeSw"'^'''''^»"'™^'^"' '0'0 affert auxilium "^^nttlmVcnL^Sr.;"^^ fio,fpiritumvrn,ri„ ^ ^ affertadiuto.ium quodJ^paf .ur^Iem tr™.fe,n« ^ ^ P'fP^'-'"rfo & in animalem & na liumfirfto'^:f^^^^^ .ritiua.&pero;- ain^^^^ '"'"«'^"^ °P"'"° perop.,at.onemopera.,oa„im:<: fe.ifitiua:. propteroperatioaum camm H P^'''™^''''"^ busmotibuscontrar?.^^'-'"''"^'"g«duo n«urinoperandocog„ofS"'"°'" P ''"°i ^''^"bofdi' Virtutes exteriores.ExempCn fTcunH '^'"'P'""' P"™' Vt no„cog„orcitiua.Adpro^ofimmo"^ T^otiM.Econtra gnofci.iuam.Exqt.ofli^^u SiSm au '"''■" "°"™ •aodofecundum variaspaffiones "^,? rP'?""' ^^'•''o cundonotaea-dem virtut^em noTcog^^Siuam ^^' •»otuumcontrariorum.Ethoc alias Sm eS " "P'" Philofophiautemcumanimam dir.,n» • ?atJ"r ''■'^^^'^ Perfefl^onem r^'"""^ "««taUsi„ftrumentalis.EcuoIuntr'°''P°''''' £Ct°;?'''='«'™"^^^q«=«™^npfi.ttu^ P""^ Primo '^°^^'i'"'^ ^'^"nales. tenj ■■; ■"■T*"""^'«ade»fp„W T""^""'"">tellie;t gd corruptibilem et de do,^ • °"^" "'^'"'^ generabilem ^ ^ntiamphiIofofoph';,:;^';-n^ateri^eduaam « adhuc hominis.Er hoc vegetatiua& fenfitiua brutoR, «epotenMmateria:i„tellfe"fl''"'9™ vel formam eduag P<>Qt,on.buBexiftentibus«,fm,°'"'?"" \ *dif/ "1 matetia dependsmem q ad eiu» Primono,aper,„. L '^nVn; '"'"'^'",^«enfama&'"''"''"'""P'''P°"toi„,el|ig;, mk gd corruptibilem e. de oo.^L •""'■" '"^'"'^ generabilem^ elTefierl&opcratf.Econtra vcroperformam non educflatn de potentiamacericcincdligendo forma a materia sX: ciiis d/fpoat(onibu9 non totaliter depcndentcm» Exemplum pri^ mi w forma ignis eduda eft dc potentia matericc , quia quo ad efle.pJuci vS:operari dcpedcc a difpo/itionibus fuis fubie> cii.puta caliditatc [icchr,:^ leu-itatc 5:c»ExempIum fccadi vc anima noftia liumana fecundu fidem 3C veritatem , licetcni quoad cius operari m corporcdependcntiam habeata fubic d:o,non tamcnquoad eius elTe vcfidcert tcnendum.Depri ma crgo cft fcrmo hic, Secundo nota q, talis etiam dicimr perfectio,quia ipfa eft actus vcl forma corporis . Actus aute &:formaeftperfcctiociuscuius eftforma^Et diciturctiim inftrumcntalis d.organici, quiacorporis cftpocentis eire ani mg in fuis operacionibus inftrumencum,fed dc hoc plus fccu dodeanima. Tcrtionotaq, ficanimam capiendo omnis virtus noltri corporis fiue naturalis fiue vitalis eft animalis virtus.bfteniminftrumcntumanim^profuis operadoibus conucniens»Cum igtturhoc adicctiuum animalc figniffcct idcmq»ensvelaliquidanimae,vtfic patct omncm virtute forc animalcm.Et hoc eft quod dicit Aui/m iitera» Quod fi noluermt diccre animam fecundum hancmtentionem,fed uoluntdicere uirtute qin^ efi: prinap lum comprjthendendi mouedi q tf exaliqua proucnft compr^henQone uoluntarfe. b t naturalem uolunt dicere pro om ni ainmc ex quaoperatioprouenit mftiocorporc fecundum huiusformediuerlitate nonentuirtus animalis fed erit naturah's,a: altioris ordinis quam fit ui'r tus quam medici uocant ilaturalem.Et fi n atura^ lemuocauenntillam quaerem nutnmenti mimV flrat &: conuerti't,fiuead hoc ut remaneat indiui^ duum,fiue ut remaneat fpccies^non erit hxc natix ralis fed erit tertium genus. Prfmo nota.Ex ifta litera colligitur hpc diftfctio q, hic fer minusaiafumitdupfr^Primo ^qcun^formaquaeeft vir ^"'"^* tuscorporisorganiciphyficicX:c.fiuefit operatfua cum co^ gnitioe fiuc finc cognitione.Et fic animam capicndo om nis yirtus eft virtus anime,3^ per confcqucns animalis.Sccado fumitur anima prarcife pro forma opcratiua cum copnitioc, 8C talitcr opcra tiua e.Et fic non quglibct virtus eft uirtus ^li vel animalis,quia non quaclibct virms eft tcmpcramcntuni animaedcbitum vt cognofcitiucvcl volumariecft opcrati^ ua, vt pacct dc vi rtutc naturali 8c vitali^Et fic patct q, talitci- accipicndo animam non quxlibct virtus cft animalis Haec diflinctio colligi poteft a GaLprfmo virmtum naturaU cao primo* Sectido nota q, etiam virtus naturalis fumitur qfi^ r-.P quecommuniterproqualibet virtutcvd temperamentoni ?t Jentisnatura.debito5^proportionatoprofu^S Ettalitcrcapicndovirtutcmnamraliumqu^ib^^v^^^^^^^^ ucfenfitiua fiuc nutritiua ^c.eft virtus natuTalis k^^^^^^^^^^^^ ^"^^' lis eft naturahs.Secundo capitur virtus naturalis pro uirtutc opcratiuacircanutrimentum fiuehocfitad confcruatioem idiuidui fiuc fpeciei.Et fic virtus animalis cS^ vitalis no funt virtutesiiaturalcs.Hoctotum Jnucniturhicinlittcra. Tep tio nora q> hec virtus vitalis dicta naturalis,primomodoeft: altioris gradus virtus quam med/cf appellantnaturalcm^ hccm*virtus eft irtftrumentum vcl temperamcntum quo oc ncraturfpiritus vitalis 8c conferuatur in toto vita &c.NatU/' ralis vero virtus vt fic eft tempcramcntum quo producit naturalis fpos fanguis &c.Notum cftautcm primum t' Fectior.vitalis^animalis&c. E.hfsCnig^urte' duf qu»ft.ones. Pr.ma Vttum virtus vitalis &anS9 ,dirtuicem dift,nguantur.piciture„im non cSSrf momodo.tecundomodobenefic inuicem diftinguuntur. Secpda quaeftio. Vtmm vitalis vittus 3i natutali» fint ab/ p R I M I C A N. fnaicem diftind^e.Dicitur enim cj> non caplendo tiaturalem vumtemp'.iniomoio,quianona!iccroperatur virtus vita lis circafuum obieclum cp naturalis.gcnerat.n.fpiritum di> oerendo^Sim iliter vt naturalis operatur fine cognitione dC a cocmitioneindcpendenter,^ nulla cfteius operatio per qua dlUinguatur co ntra naturalem.Sed capiendo viriutemna> turalem pio virtuie omnibus miniftrante materiam nutri^ mentalem ad ftnem nutricacionis indiuiJui autconfcruatio^ nibfpcciei ad hocprincipalitcr deputata virtus naturalisdi> a/nfta ell contra vitalem» Patet etiam qualiter vitalis 6C animalis fint virtutcs dillindta:» Ecquia iratimor&:GmiIi'acorumhui'us uirtu tisfuntpafllonesjtunchccteorum prmcipia fint renfusa^exiftimauo d:ui'rtut€S apprchendetes, huic tame comparatacfuntuirtuti.Huiusautem uirtutis declarationum raiionemcertificarcetaa fituaa anplures quamunamrapientiacotinctur nacuraU qusephilofophiae parsexiftic Ira qJ, Nota q> licct ira fit formaliter actus vel palTio appetitus (Siltimor fcnfitiuiad itam tamen candam cftediue concurrit apprx^ hzttiio.dC ipfam concomitatur motus 5«:ag(tatio fpus ad ex teriora Econtra vero in timore.Quantum vcroad ipfius irg clTentiamautetiamcognitionem vel apprschenfionemaiv cedentem tribuenda efi: ira 3C fimilitcr timor virtuti anima^ li.Qijia tamenad hocconfequiturniorusfpiritus vitalisad intus vel ad extra ^'c.cuius prnicipium cft cor 3c yirtus vi- talis tdco SC timorcm attribuunt medici virtuti vitalu tx hoc.n/oluiturquxaiohicfolita proponi. Vtrum.f ira ti> mor 3C fimili:^ fim accidentia vel operationes virtutis vjta/ lis vel alaUs.Patet cnim quaUter fit refpondcndii cx di^tis. Capitu!um»v.Quod eftde vfrtutibus amV ntalibus compraehendentibus» N ui' rtute autem animali du? copuIan> turuirtutes,quarumi'pfa eft ficut^e^ nus.Vnacftficut uirtus compraehen^ fiua.Et akerauirtus motiua» Primo nota cp merito docflrina vitalium virtutum pcedit doclrinam animalium,quia licec in quocunq^ animato tota^ li reperitur vna rcpcriatur etiam alia.pluribus tamen mem briscommunis efi: viialis 3C pluri tempore operac , 8C prius lempore habet efife eius operatio,5<: cum hoc prxpatans cfl: animali virtuti, vt fupra dedaratum cfi:, 3C non ccontra, ideo 3Cc. Secundo nota per virtutem animalem in pro^ pofitointelligcredebcmus virtutem omnem cognofcitiua fiue qu3e operatur pcr cognitionem,vel operatur dependeter ab ea^ExcmpIum primi,ficut efi: virtus vifiua fenfus comu nis&c.Exemplumfecundificutcftvirtus motiua non operctur per cognitionem,quia fua operatio non clt Co^ gnofcitiua,eiu3 tamen operatio eft dependens a cognitione,- Tcrtio nota q» per virtutem comprsEhenfiuam in propoii'' to non folum intclligere debemus virtutcm cognofciiluam, {ea ctiam ad cognitionem finaliterordinatam, ficut cuirtus rcferuatiua,licet,ndfta non cognofcat,feruit tamen cognofci u fpccics referuando quibus itcrato mouetur virtus cogno fd iS a^^rto nota fecundum quofda ;ipf::ftficutgenus,quiapropnenoneftgen^^^^^^^^^ non eft tcrminus incompIetus,tum quia prius ^icitur de fe fitiua ^ de motiua» Nota tamen motum animalis elle ou^ plicem.f..pgrefiiuumfubeo etiam comprehendendo nata-' tiuum SCc.Et dihtaiiuum 8C conftridiuum 5^cdicet ain non crompetatomnibus primus,competittamcprimus uel;^^"'' dus, Qiitnto nota q, animali proptcrea neceffarius fiiit fen fus,quta cum animal fit cns valde perfcdum dC complcxio^ nis nobiI srefpe(flunonanimali6,oportuit nutrimentum lij b'i prpporf ionatum cfle itcr nutrimetafatis pctf^flutn , 3C io Virtus aur gd# Virtus cophcfi> uaqd. Aialis motus duplex. A V I C E N N ifif oportuit ct dare fenfum,quo difcerneret dc nutrimentis cofi ueniens a difconucnienti,Quia etiam cft valdc pafiibile,tuit nccerfarium in eo clTc fcnfum corQm qua: pnt fmmoderatc mouerc SC modcratc, vt iinum acceptadoaliud refutando fc confcruaret.Quia tamcn nutrimcnia^Sc: alia qua: funt cofcr uationianimalis necefiaria non funt cuilibctanimali coniim cfla/ed diftantia 8C non vbicunc^ reperibiiia,ideo prgter fen fum difcrctiuum <5eoneccfi'arius fuit animali motus locaUs fiue virtus localiter motiua» Ht ex ifto tanq^^ fundamcto pa tetprimo,qtiare plantoc non habent fenfumproptcr eni iuv perfedionem carum quafi qua:Iibet humiditas exiftcns i ter ra lufficit eas nutrire.Similiterproptcrfuam tericfireitateni paucam immutationem funt apta: rccipere,vnde non fuit » bi necefiarium SCc. proptcr ctiam fuam ipcrfecftioue. tet fecundoquarcquibufdamanimalibus coucniunt plures fcnfus extcriores 6<:quibufdam pauciorcs ,vtdebuit viderir ::,deala&inlib,defenfu» Patet,3.q> quibufda aialibus pertinet moueri motu progrclTiuo,(5<: quibufdam noUr Et comprxhenfiua quidem eft ficut duaru uir tatum genus. Vna uirtus compraehenfiua cma^ nifefte. etalterauirtus compraehenfiua occulte» Primo nota q> licct alius cfirct modus diuidcndi virtutem Compra:henfiuam.f.in virtutem organicam 8C non organi^ cam ficuteft inteUevflus quia tamenin propofito<Sj:ad medi cum non pertinet dc virtute non organica , puta intellctftitia declararc,/deo hanc diuifionem in propofito tacuit AiiuD^^ bct igitur hxc diuifio pofita fic intcllfgi *^.cf^ comprachcliua virtus.f.organicaeft genus duarum virtutum dCc.Et ex hoc foluitur quxftio qua;dam* Secundo nota q> medici dC pni^ lofophi vtuntur his terminis»f.fenfus itcrior , fcnfus cxterior, virtusoccuItccompr^hendens,virtu3 comprghcndcns ma-' nift;fte» rntelligcntcs pcrfcnfum cxtcriorcm illum fenfum qui aptus eft obiecflum fentire vcl pcrcipcrc abfcj: hoc q> a^ teccdat vclaficcfl[erit ciufdem obiecfti apprsehcnfio peralia yirtutem cognofcitiuam.Velfic»Senfuscxtcrior c cuius no^ ticiamnon neceflfarioancedit velantcccffiit altcrius virtutis cognofcitiuae notitia refpeJlu illius obiedi , quod ab eo com prchenditur»Econtra vcro fcnfus interlor.ExempIum primi vc^adus vifus &:c.Exemplum fccundi,ficut eft fenfus cois cogitatiua &:c.Per virtutem autem manifefte comprghen^' dcntem intelligere dcbemus virtutcm comprxhendentcm, cuius obieduai organum <&:immutatio ab obictflo funt ma nifefta.Econtra vero virtus occultccomprschenfiua.Excm^ plum primi,utuifus»Obiecflum.n»emanifeftum,puiacoIof luxlucidumcoloratum organunifimilitcr»ExempIum fect^ ^ dijUt fenfus communis.obiedum cnim totaleeius fatis coC cultum.fimiliterorganum.dubiumeft.n.an in corde uen'| cerebro,fimiliteretiamimmutatio,ideo&:c. Exquo fc^^ tur q> ifti termini funt couertibiles.f.fenfus exterior,ct uifjy manifefte comprachenfiua.Similiter ifti fibrjnuicem , fei»^^ interior,d:uirtusoccultecompr3Ehenfiua,licet dc codcmi cundum diuerfas rationes pr^dicetur» Et nota q> in prop toperuirtutem comprchenfiuam no folum cognofcitiua,»<^ referuatiuaetiamcftintelligenda» ^ ^ Etuirtusqutdemmamfeftecompra^hcnfiu^.^ \ fenfibil{s,qu^ cft genus fecundum quofdam q^Jj! queui'rtutum.&:.vi'tj Jecundum alios.Quod U^i xerimus gjfint.v.eruntuirtus uidendi , 6(: uirt^ audiendi,&:ui'rtus ^uftandi,&:ui'rtus tang^nci » &:ui'rtusodoradi'.Etfidi'xcrimus q> fint.vii]'^*' huius caufaq) plunbuscertificatorum uidetur^ taftus fitplurcs ui'rtutes.(;quatuor,&: ponunt^^ prie unumquodc^ quatuor generum ^^^^i^^y tutem per fejicet in membro fcnfibih' fint ^ nia ficut guftus dC tadus i'n Iingua infus ct tac moc«lo,hocautcm certificare cftphilo^P^»* cois Plcx. F E N. Nota q> fenfus onines pofTumus contta fe inuicem /magiv nar,diltingui,veiexparceanimx,vel exparte organorum in quibus prodiicit fenfus operanones fuas , vel ex parte d,^ lpoliuonumf|ual,tatiuarum difponemiumorganaad fufci> piendum diuerfa obieca^Primo autcm modo non debet fa mi diibna,o re,iiuum fpecifica,quia fic fumCdo,tunc in nul. lo vmtnte brct plures fenfus fpec.ffce diftindi. Nunc etiam ccundo modo vt patet in littera,quia fic tadus 5: gullus,^ a6tu8 ^ vjfus eiient vnus fenfus,cum i eodem or|ano fub^ fumatur h^cd,ft.ncl.o ex diftina,one temperamentorum nl\^ r '""'T ^'^P°fi^'^"""^ ^"=«8 difponitur orga 10^.^1 r'^"'^""''^"*'^''"*" percipiensco lorem «S:cal,d,tatem,quiatamcn per aliud tcmperamctum pcrcipit co orem puta per diaphaneitatem fuam,(SC pcr aliud percpit cal,d,tatem»puta ^ tempcramcntum fuaiji qualitatu pruiiarum,,deo dicemus hos fore diftidos fenfus. Ex ifto patct caufa propter quam ponit philofophus. i .dc a nima fen ««"j Pi"«-cs fenfu9,cum.n.fcnfus tadus habcat iudi carcded.,abusconirarictatibu8.f.calido frigido humidod;^ iicco5^perc,p.atcalidumfimiliter&frigidLper?em^^^^ ramentum medium inter calidum 3c frigidum & humZm lim.hter ficcum percrpiat per temperamcntum 3^^^^^ ^^::^:^^^^^^ rnnAn ^r^.;...- r * citjo patct lencndum elTe fe> ".fte„ce,n;'"Sbiit'^trm ^trr^ *''"^''r cet vifus percipiat colorem & luc,m' „ ? '""^ P^'" ^ Primo nota q, fenfus fumitur dunPr D • V.rtuteorganic/cog„ofcitS"S;^^^^ cogn,t,onc,&ficvirtutcsinteriuscomr u p''^'"^ »"^"3 fu5^fentiente8,^ficnonfSur,noron^r^^^^ mitur fenfus folum pro fenfu^xtcr bri fiu?°^'^ •-^'^""'^^ PrfhefiuamanifcfteAficfumTtSS ^^rtutemcomprdKfiuamnoneffl^^^^ SecundonotadiflFerentiamintcrocci,lte conri "^^^^ -anifeftecompr,henfiuamvtfupe-:sp^«^ *"^«ntcr,oresabmuicemorganicediftinSc^""'^"' Notaq,nccp(r t^^^^taua. ruscxteriSrcs vt n?' P?"«"^^ ^^"^""^ communcm pter maxime.Priro7;r:S;r"h''""" virtutem non folum ob /^^'^^P''''^^"'"^ "^bis ciTc fibilia,fcdetiamcomp^;^^^^^^^^ extcriorum,puta vifioj™^^ ^^nfuu fict, non potcft per fcnfugT ' ^!'"""'"!-'^ ' - ' '^^'-hoc §t cem vel colorem &c.,ion '^^'^'jy'^"'*";"^ "ifi lu, fonum non autcm auditionem^S' r "J '"^'^"s virtutcm mtcriorcm fcnfitiuam^quj DO VI. 70 diclmus fcnfum coramuncm.Se^fundo cocluditur fenfus co munis ex hoc <j> nuUus fenfus exterior aptus cft per fe fentirc ob.edumalteriusfenfus.vifusenim non iudicat dc faporc, nec guftusdecolore,vS{:ficdeaI,js.cumigitur tam in brutis animahbus in nobis fic virtus v,ia comprgiiendcns indif ferenter omnium fenfuum exteriorum omnia obieda .ppria, fequitur dCc^Et fic patet cp tam in brutis in nobis e virtu» ponens conucnicntia 3c poncns differentiam intcr obiccfta p priadiuerforumfenfuum extcriorum,vtcanis delongc vi> dens pancs iudicat illos e(Te fapidos 3c lapidcm non,(S?uide» carnes fimiliter ^ uidens igncm iudicat ipfum calidum ct fic dc alrjs.Omne.n.intcr aliq^ ditfcrentiam ponens vel conue^ nieniiam cognofcit vtrunc;^ cxtrcmorum comparabilium ' ideo 3Cc* Ex quibus patet primo. quare iiarc virtus dicitur fcnfus communis.Dicitur enim fcnfus^quia organice comp henditobieda.Diciturcommunis,quia communitcr 8c\n^ diffcrcntcr comprachendere potcft obieda omnium fenfuu cxteriorum Sc adus 8c operationcs corum» Hatct fectldo, quare hxc virtus dicitur ficut ccntrum 3Cc* quia Cicut lineae rectc a circunfcrcntia tradx in centro concurrunt , ita fenfa> tioncs diuerfg fectxin diucrfis fenfibus cxtcrioribus in fenfu communi conueniunt vt tadum cft.Et imaginandum cft et ab omnibusorganis fcnfuum cxtcriorum ad fcnfum cocm eire vias per quas deferuntur fpccies ad organum fenfus co/ munis 3C quae ad ipfum terminatur* Sequitur tcrtio aliud clfe adxquatum obictflum fcnfus communis, & fcnfus cx^ tcnoris.Senfus.n.exterior non comprschendit nifi obiedu. Communis autem obiectum 3C fenfationcm obiecti. Scg tur quarto q> fpecics qu? multiplicantur ad fenfum coem ab organis fcnfuum cxtcriorum non funt ciufdcm raiionis cum fpecicbusabobicctis proucnicntibusadorgana fcnfuumcx tcriorum , quia non funt fimilium obicctorum adaequatc tc> prxfentatiux necfimilem inorganodifpofitionem requiriir^ vt patet intelligcnti. Hiccadit dubium quod foluitur cx dictis,quia vnus fenfus cft vnius contrarictatis» Etiam dl ci polfet cp cx quanior concluditur virtus interior prartcr fcn fus cxtcriores.primoexcomprfhefionc obiectorum fcnfuti^ fecundo cx comprachcnfione actuu fenfuum.tcrtio cx notitia priuatiui.quartocxnotitiafenfibilis incius abfentia* Etapud tnedicos quidcm fufitimaurttus (cd apudcertificantes quifunt cx philofophis duat funt uirtutes.Senfus emm communis cft illa qug omnia fenfu percepta recipft , & proptcr corum formas patitur quac in ipfz copulantur . Phanta> fiaucro eft tllaquaecas cuftodit poftquam con^ i'ung5tur,&:retinctcas poft fenfus abundantiX Etqua? harum duarum eft recipiens alia eft a cu ftodietcHoc aute certificarc eft philofophi . Sed qualitercucpfucnt cius (edes & opcrationis eius prinapium eft antenor ccrcbri uentriculus • Primo nota phatafia iuxta communcm modum loqn*' di fumitur primo pro actu phantafiandi qui cft actus comp> hedendi obicctum in cius abfentia,ficut dicimus, cgo habeo phantafiam de carfarc vcl antixpo 3c talitcr fumitur a philo^ fopho fccundo de anima iuxta fincm diccnte, cp phantafiac motus factus a fenfu.i.adualis apprachcfio cata a fenfu com muni cxiftentc in zctUySC fic non fumitur hic» Sccundo no ta dc hac virtutc phataftica trcs pofifumus imaginari uias quarum duas tctigit Aui.in httera» Prima cft ifta uirtug eft purc conff ruatiua a fenfu coiorganiccdiftincta, quia in partc antcriori primi ucntriculi ccrcbri cft fcnfus communis &inpoftcrioriphantafia.Ad hocautcm poncndum tangit' ratioquxrnuiiurinlittcra,quia nullacadcm virtuscomprae hcnfiua cft 3C rcferuatiua,quia femper illa foret iit actu fccun do.Cum igitur phantafia fit rcferuaiiua fcquitur 8Cc, Seca davwcftstcftomninocadcmvirtusfcnfuj cois 8cc*^9 Scnfu9 cois g Phanta*' fiaquid. Phanta> Qx via triplcx» Phanta^ Ci3 du'' pUcitcr» JEftima IIU3C ac tus du^ plex» P R I M I C A N. referuatiua 5Z cognofciiiua,Iicet pauco tempore fit refef> uatiu3jfed diciair fL-cundum aliam rationem fenfus coi$ 3C fecundum aliam pijantafia.Phantafia.n.dicitur pro quanto, referuatjfcnfusautcmcomunis^pter dictam» . Tertia uia eil,quia ifte terminus phantafia eft xquiuocus , quia vel ide efl: cjj uirtus refcruatiua apprxhenforum per fenfum coem, &: Cic efl idem quod mcmoria,vel idem eft quod virtus co^ gnofcitiua pcrfpecics refcruatas,5^ficellidem quodfenfus communi8 ,Iicetabcorationedifterat*Tertiam 3C fecun/ dam viam puco veriorem» Et fccunda qufdcm cft uirtus quam media uo^ cant cogitatiuam.Sed certificatores uocat quan^ docp imaginatiuam, quandoc^ cogitatiuam. Si emmimperaueritei mrtus cxiftimatiua amma^ Iis,qua poftea nominabimus et ipfamet ad fuam peruenitoperatioem,uocanteam imaginatiua . Et (i uirtus rationalis ei imperauerit 8C redu^ xenteamadillud quod prodeft uocatur uirtus cogitatiua, Quocunc^tamcnmodo fucrit intcr hanc uirtutem 5^: prima exiftit di'fferentia,qj pn'^ ma eft recipiens 8lf cuftodiens i'd quod ad eaper^ ucnit de formis fenfu percepti's,Q(: ifta eft illa, qu§ reexercetineis quae in imaginatione recondita funtexercitiocomponendi' dCdiuidcndi dC fin^ gulasefficituel percipit formasquemadmodum ad eam perueniunt a fenfu,8^ alias formas ab eis diuerfas ficut liomincm qui m monte uolat fma^ ragdino.Sedphantafianon ponitcoram te nifi quantumrecipitafenfu,&:liuius quidem uirtu^ fisfedes eftuentriculuscerebri medius. Notac> iuxta fententiam philofophorum prius natura Sc temporefftcompofuio &:diuifioinnobis qpad copofitionc illamfequaturiudicium fcualTcnfus vcIdilTcnfus.Etita ima ginatifuntin nohis brutis foreduas difi^indas virtutes. Vna efi: cuius efl: formare complexa. Altera cfl: cuius eft co/ plexio alTentire vel dilTentire.Et quia hxc virtus formas co plexa fccundum eius operationem quandocg fubordinatur rationi vcl intellccftui,& quandoq; folum gftimatiux , vt in brutiSjideo hpc virtus fortita c noia diucrfa,qa l prio cafu dr cogitaiiua Jn fecudo cafu dr imaginatiua» Ita uoluit hic Aui» Ethxcquidcmuirtus eft mftrumentum uir^ tutis quse proculdubio in animali eft occulta co> praehenfiua & eft exiftimatiua» Primo nota <^ hxc virtus.f.imaginatiua dicUur inftriime tum acftimatiuac propterea cp pracparat a^ principalcs actus vel operationes eias ♦ Principalc8»n. actus aeftimatiux funt duo.PrimusafTeniire vel diltentire complexo formato per fmaginariuam.Secundus cfteligercfpecies 8c conceptus re< non fcnfata: ex fpcciebus Sc conceptibus fenfatorum» No'' tandum cft autem in quolibct iftorum imaginatiua feruit ffftimatiir.In primo.n.feruit,quia formando complexa fer> uit aiTenfui vcl diflfenfui Jn fccundo quia formando complo xa ex conccptibus fenfatorum redditur gftimatiua potens ,n feclicerccoceptum rei infenfat? vtfatis patet,ideo^c. Sc cundo nota cp hcc virtus reperitur tam in brutis m homi> nibus.vndc vt infra patcbit multoticns homincs per hac ?fti matiuamfercgunttoialiter rationcm omittentes» Tertio iiotahancvirtutcm proculdubiodici dcbcrc octrulte comv pr3rhenfiuam,cutneius actus velcius operatio fcilicet eli^ cere 5^c.fit valdcocculta. Etipfaquidemcftuirtus qua animal ludicat lupiis eft i'nimicas,&: filius eft dikcfius, 8C qui* A V I C E N N annonam prxbere confueuit eft amicus a quo non eft fiigiendum . Ethoc ludicium fecundum modum exiftit non rationalem» Primonota q>in haclittcracxplicaiurduplex actushuius virtutis,f,eliccre fpeciem non fenfati , Sc afl!ienfus vel diiTen'' fus.Datur intelligi primus dum dicitur Judicat q? lupus ctc» 8'ecundus datur mtelligicum dfcitur.Aquonon eft fugie"'' 0& dum» Secundo nota q? pcr ludicium duo intelligere poflu^ ^^jpff, mus.PrimoalTenfum vel diffenfum complexo vero vel fal^ fo.Secundo intelligerc poffumus actum interiorem qiio elici tur fpecies vel conceptus non fenfati ex conceptu rei fenfa-' tnc,qualitercunqjpotefthicfumii!^c.Tcrtionota lianca^l^i^ j^^ matiuam fiue actum cius elfe duplicem . quxdam eft merc ^^iii naturalis^vtoeftimatioouis dcinimicitialupi. quacdam aiit pleif' artificialis velexper{mentahs,vtuifoq) ferpens mordendo fortem interficitipfum &nontcftudinem concludo&clicio conceptumcontrarictatiS vclinimicitiacferpentis ad hoUfn <S:nonadteftudinem,5^quihbctiftorumaduum huic vir^ tuti attribuitur: Qiiarto nota q» cum dicitur hanc compf? henfionem elTc fecundum modum non rationaIcm,hxc litt^ ra duplicem poteft habere intelledum.Primus eft ifta co prachenfio qua .Couis comprglicndirur lupum rnimiciii^^^'' cft non rationalis.i.non fit in oue per difcurfum 3C rationcm, fed folum naturalitcr hocmodo.f.q) ficut recepta fpccie co^ loris in oculo benc difpofito 3c cum omnibus circunfrantiis debitis fine difcurfuanimaoculiagitinfe actum vidcdi,if3 ingftimatiuaouis benedifpofita cu circfiftantijs debitis rccc pta fpecie 3C conceptu coloris figurac 3c motus lupi potes ell naturaliteranimahuiusorganiiiismcdiantibus tanqp inftfi* mento elicere conceptum f nimicitia! in Cc,3c non per difcaf fum 3dc , Secundus intellec^tus potcft cfle cp hxc compra? hendo.i.conceptusreiinfenfatc&c.noncftper modum ro^ nalem 5i.'c.i.non fit taliter qualiter intellec5lus vcl ratio cx co ccptibus fenfatis 8c fingularibus gcncrat vel producit vPcrti conccptum.talis.n.conceptus caufatur per abftractionc eiu' a fingularibus circunftantii3,quaIitcrnon conucnitin prop^' fito.Vtraq^expofitiopoteft.pbabiliter teneri,ut patet» TE* his omnibus patct hanc confcquentiam eflfc bonam.hpc vir^ tus cognofcitiua eft naturaIis&organica.ergoquicquidh^<^ virtus potcft cognofccre cadit fub fcnfu.Et multa alia ex hi* polTunt probabiliter concludi» Amicitia.n. &: inimicitia non fenfu funt pcrc^ ptae neque fenfus eas comprachendit , neq^ deeis ludicat^nifiuirtusalia.Etlicet non Qt compra^^ henfiorationaIis,efttamen proculdubio aliqi^^ appra^henfio non rationalis» Totalittcra patet* Homoeciamplerunqueutitur hac uirtute ij} multis fuorum iudiciorum dC ^ccditin hocqi^^^ admodum animal non rationale. Nota homo plerunq? vtitur (Sc^c.PIcrunq^.n. vt patct i «^.^ ralibus homo fequitur iudicium fenfus,puta acftimatiu3f '^^i tutis,^ dimittit rationem vt animal brutum,ficut patet tinentia&bcftialitate.ExempIigratia Sor.viditbcrtam R[!' cherrimam vxorem.PFonis^licetratiodidet ipfam c^T^.^'^ mittendam,fenfustamenpropterdeIedationem diC^^^ '^J fam profcquendam ficut eft in bruto.Si ergo fcquicdic^^^. gftimatiuae rcgit p hac 3C gubcr nat.Et hoc uoluit dicef Ai^" Et haec quidem uirtus diuiditur a phantaftj^^* quoniam phantafiafenfupercepta retinef,8'^'^? in perceptisfenfuintentionesdifcernitnon kf}^^ perceptas,a:feparaturab eaquam imaginatiii^ uocamus SC cogitatiuam.quoniam illius opera' tiones F E N. L tioncsnullumfeqmtur ludidum^fediftius opc> rationesnonfolum iudidum,fed etiam ludicia fcquuntur,et ilHus operationes funt in fenfuper^ ceptis compofitionem facere,^illius operatio in rafu f^ceptis iudicareintentiones extra fenfum . Etquemadmoduminanimali fenfuseft iudicas de brmis fenfu perceptis^Omiliter exiftimatiua dtiudicans deintentionibus illarum formarum quac ad exiftimationem perueniunt dC non ad ienfum.Quidam autem hominum funt qui pr^^ fumunt,et hanc uirtutem imaginatiuam uocant, fedno tantumcuramusdenominibusquia non difputamus,fed intentiones dsl difFerentias in^- tdhgere debemus» TotuqClpomthicfatisvr exfunius dicftis ponfepatere, E t medico quidem non eft curandum,&: hanc mrtutem fdac . fmpedimenta nacp operationum cius,d<: impedimenta operationu aliarum uirtu- tum qu^ funt antequam ipfa fequcntia funt, ficut phantaha dC imaginatiua dC mcmorialis quam polteanominabimus. Etmedicus quidem non curat nih de uirtutibus ex quibus cum in fuis im pechmentis acdditlefio^puenit ^srritudo. Quod lilaefioacadentoperationialicuiusuirtutiscau. la impediment! quoi acddit prius operationi al criusuirtutisquamd,fucritc5i "iua iccutum mahtiam complexionis alicuius membriauccorruptionem compoficionis fufR^ noncuratfareSSr'^ nonacaditn.fi^fe^^ fponcauscuucddicilludqHacddSfinem^^^^^ actucX^ntc^^^ i«^^ginatiuiprimomotaa^^^^^^^ ^^"^^^ i« fe.pens5^componituripflSn^^^^^^^^^^ poUtionem fcquitur iudicium quoS "'?r r ^"^,^^"' f«g^appetttus\Reflexusuero^uid pen^ ^ ^'."^^^ -oran.,,eferuatis iterato illa^s utt^utefcog^^^^^^^^^ «cnt,bus,ut dato cp nullum ferpentem uidear^ ta" " "ndopcrIocaubiuerir:PrdebenteaeferpemTs\i^^^^^^ Hexa eft ''"'P''^^ operationc memoratiux tTm ^ ration P°^^^^'^^*Et fic intellexit Aui.dil dixit nt^. rjrE?o"'^,'"oratiu^dTeanq.fitoperatio^^?^^^^^^ natiua HoTn ul?°"'^^^g^"'"^'^'"^^^^ "i^^ute nonaffigna iorl?'*P°^^^'^^"°^"^^°"'^^"^^^ tiu^corrcfpoidf^^r^^^'"^^""''"^^'^"'^^^^^^^^^ uentriculus%^,e&"^'" ^'^^r aTus concludicxdktiselS^S'"^"'^^^^^^^ 3liarum,a,iu8oppo/itu^"''^'^ l^^ditur n,fi i^^ion^ "um proprium.Et cet.e pL,^,'" ^«"""2^^" ^ ^aberet orga ^»^tutes diftindas denotW ''"'^' uerum.Sed capiutiftg ^eacontraarguitur.Videtur,n.(3^ eft poflfibiic DO Vh 71 I^di operationem cxiftimatiuc non Igfa operatione Imaginati ug aut phantafiac.Pon tur,n»3»deaccidentiaGaK adfinem, cj> uifi fuiit aliquid talitcr in operationibus interiorum uirtucu lx(i,cj>unusimaginabaturtibicines in domo ipfum impe> dienteSjideo iubebac eos expelli Jn cafu illo phantalia erat \§ [i^3C ludicium non Ixfum. Vidit iterumalmm talitcr lcefum qy omnia fupelledilia nonunabat proprio nominei^accipie bac in manu,deinde proijciebat Jn cafu ifi:o iilc bcne appi x hendebat&male iudicabat,ideod<:c» Adhoc rcfpondetur primo probabiliter conccdendo ftat ipfam Igdi 3^c,Ncqf hoc eflcotra mentem Aui.quia non plus uulc nifi no poc lxdi,nifi flrantelxfione in organo phantafix uel imaginatiuc uel memoratiu:,^ hoc filficir» Alitcr dicitur cj> non e ma lus afifcnfus nifi fic mala conipofitio ut patet, licet fecundum aliquidefTct aliquacompofitiobona utille coponebac hoc efie phialamjiX: hacc operatio crac bona, 5C hanc non fe qbac appctitus prorjciendi,fed priusfaciebat,unam aliam copofi tioncm.f.lianc bonum efl: frangerc ucl dannofum efi: elfe m ^ tegram,ad quamcompofitioncfcquebaturalTenfus &:.pi]'cie bcitSCc* Exfccundonotabiliapparetrefpofio ad quodda aliud dubium moucri folitum.Q^uia foda accidente per co> munitatcm nonfolum medicus confiderarc debet uirtutcnx membrilxfipereltentiam,fedetiam per communitatem, crgononuniucrfaliter dictum Aui.eftucrumXc^fufficic mc (^koSCc^ Dicitur.n.argumentumuerum concludercSed intcU» Aui,eft duabus uirtutibus in eodem organo opcra^' tibusunalxfapcrelfentiam^aliapercoitatem non habec medicus curarc de locfa pcr communitatc,ut fanguifica hepa tis diminuta propter debilitaiam elTe atcractiuam eius,. Tertia uero illarum quas nommant media & quintaaut quartacum ceriificauenmus quacefl: uirtusconferuatiua dC memonahs. Primo nota cp hxc virtus dicitur conferuatiua , quia in ea conferuantur fpecies rerum qux per cogitatiuam vel gftima Virtus tiuam funt comprxhenfc»Dicitur ctiam memoralis pro qp> cofcrua to pcr fpecics illas itcrato moueri pot cxiftimatiua ad ac^ua> tiua 8C litcr comprghendendum ea qux in prxtcrito fueruntcoprx virtus henfa fub ratione qua in prxterito cognita» Secundo nota memo/' hxc virtus non debct dici propric comprghenfiiia , cja no riaPgd, eftcognofcitiuaad hunc fenfum,quia inorgano eius non for mawr actualis cognitio.Et hoc poteft perfuadcri ratioc,quia alias fcmpcr eftet fub actuali memoratione , quod eft contra • cxpcrimentum* Tcrtio nota cp hxc virtus fecundum di^ uerfas vias contra fc diftingucndo iftas virtutes,eft tertia in ordinc,cftquarta (Sc^eft quinta.Tcnendocnim cj) fenfusco^ muniscSi^ phantafiafunt vnauirtus,(&: imaginatiua dC^sdi/ matiua non funt diftmctg faltcm apud medicos, hgc e tertia, Tenendo etiam q> phantafia 6C fenfus communis funt idem diftingucndoimaginatiuamcontra xftimatiuam eft quar> ta.Scddiftinguendophantafia contra fenfum communem dC imaginatiuam contra 3Eftimatiuam eft quinta virtus vt patet.Et hoc vult Auice» Eteftthcfauruseiusquodperuenit ad cxifti'^ matiuam demtentionibusmperceptis fenfuex^ traformaseorumfenfu perceptas,(jcut phanta^ fttcaeftlhefauruseiusquod peruemtad CenCam ex formtsfenfu percepti's,8(:ciusqin'dem locuse poftenor cerebri uentncufus* Hic uero eft lo^ cus confiderationis phyficac utrum uirtus confer uati'ua&:memoraIis&:ui'rtus quae reducit illud quod cft abfens ad memoria ex ci's qu^ ab cxiftfx matiua funt repofitafit uirtus una aut uirtutes dux. Modico tamen non eft indccurandum, quoniamnocumentaquacefs quahtercuncp finc accidant func homogcnca:funt.n.nocumeta qug P R I M I C A N. miieatricalocerebripodenon' accidutit, uel de genere complexionfs uel de genere coinpoQtio^ nis. Virtus uero compra; hcnliua qua? eft una de uirtutibus animac copraclienQuis cil huana ratio nalis. Et quia medici uirtutem seftimatiuam non coQderauerunt propter caufam quam diximus, ideo hanc uirtutem non conQderauerunt . Non enim fuit eorum conQderatio niQ in operatio^ nibus trium uirtutum tantum , dC non in altjs. F^fimo nota notater dicitur hxc virtus tliefauiusjquia res cara dc pracciofa.Dicitur.nahefaurus quafi tenens aurum, Secundonota non clTeinrentionem Aui.in memorariua fo>' !um referuari fpecies mfcnfatotum.fed etiam fenfatorum»re feruantur.njn memoraLiuaomnesfpecies cuiuylibet comp hcfi g cogitatiua 3C cltimatiua.Sed g gfrimatiua no folu ifen fata/ed eiiam fenfata func comprchenfa* quicquid.njferior virtus comprochenditjCompra-hendit etiam fiipcrior, 6C'cidy huc plus ideo 5<:c. Vnde tenendum eandem forc hiiudinem inter refcruatiuas qux rcpcritur inter comprcchenfiuas vir^ tutes.Pacit tamen mentioncm deinfenfatis Aui.aut quiaeft nobilioroperatio,autquia perhocdiftinguiturcontraphan^ Vlrtus talianijVt ftatim patebit. Dubium.Videturq> virtus mc memo> moratiua fit virtus cognofcitiuajquia memorari fiue mtmo jatiua» ratioeftactuseius,memoratio autemeft cogmtio, Dicic q) memoratiOjUel idem eft q> referuatio,& fic in propofito c fermOjVel idem eft quod cognitio alicuius cogniti ratioe qua in p rcterito cognitum 6c per fpecies referuatas, 3C fic non eft a(ftus nifi virtutis cognofcitiuae dCc* Capfm. vi.Dc uirtutibus animalibus motiuis» Otiuauerouirtuseftilla quae cordas contrahit dC laxat , propter quod mo^ uentur mcmbra 8C lundurg dilatatio neSffua flexionc. V?rtu9» Primo nota cp pcr virtutcm moiiuam in propofito dcbe/' motiua mus intelligere virtutem motiuam localiter voluntariam, fi quid» ue talis motus fit totiu8,fiue partis,fiuc ^grefl[iuu3,fiue dilata tiuus, fiue coftrictiuus, ficut eft motus pectoris Sc pulmowis Virtus iSC diaphragmatis, Sccundo nota virtus motiua eft du> motiua plex.f.impcrans motum,<&:exequcns , Imperans motum e duplex. virtus appetitiua.Exequens vcro eft uirtus exiftes in mufcu lis & fpiritibus que polfunt dici inftrumenta virtutis motiuf ^ appeiitiuo: fiue acftimatiuae* Ad .ppofitum hic de vtraq? vir tute cft fermo.vterc]^.n.mouct,licct vna principaliter alia inftrumentaliter* Tcrtio notacjhaec virtus contrahit SC laxat c hordas modo fuperius dicto in cap.de membris .Sci-^ tis.n.mufculum efte compofitum ex viliis carnis nerui cS^Ii gamenti qui in cxtremitate mufculi adinuicem contexuntur SC componunt chorda per quam alligantur iuncturac mufcu lo.Scitis etiam voluntario motu prius mufculus dilatatur vel conftringitur,ad cuius dilatationem vel conftridioncm fequitur motus chordae per qucm appropinquat centro mu> fculi aut ab eodem remouetur 3C ex confequenti accidit exte fio iuncturx SC membrorum aut conftridio . Motiua igitur virtus chordas contrahit SC laxat ad conftridionem 3c exte fionem mufculi propter quod mouentur membra &c. Ta^ cuit autem de mufculis ta nq; notum.Et ex notato poteft col ligi vt plurimum membrum moueri a mufculo exiftentc cx tra ipriim in ah'o membro. Quarto nota illa particula, &:fixione,efi:ficinteIligenda,quiainomni motucft necefic aliquid enrefixum,ideomoriua virtus aliquam parte figit «f?!: aliquam partcm mouet modo ia dicto , dum.f.fuerit motus terminatx partis. Primumdubium.Nonquilibetmotus membrorum voluntarius perficitur motu chorda , vt patet dc motu draphragtfiatis 8c pectoris , ideo 3Cc. Secundum (3ubium*Motiua virms no folum cft prinppium mp|U9/ed trij A V I C E N N ctiam qufctls.Iaeditur.n.operatio viriutis motiux, diim non poteft mcmbrum in fitu tn quouolumus debite quictarijVt patecin tremore,vbi proptergrauitatem membri 5C uirtu^ tis debiliratem membrum tremit,cuius fignum eftqjfi'^5 brum adhereat rei fixe non tremit. Ad primum dicic pri^ mo non fuiire intentionem Auic.q^omnis lalis monisper^' citur chorda,fed fuff-icit vtplurimum ficelTe,v&: quia hoccft notum ideo de hoc facit mentioiiem. Vel dicitur fecudo oin nem talem perfici chorda licet aliquando ipfa fit nobis inco^ gnita. Ad fecundum dicitur conccdendo q> virtus motf^ ua eft caufa quietis membri,quod fatis inteiligi poieft per J^'' lam particulam,dilatione fua 3c fixiotie, vt d/dum eft» Et eius quidem penetratio e in ncruis qui funt cumlacertis continuf. Primo nota vt fupra dicftum eft per virtutem in propoii' tointelligendum elTe inftrumentum vel temperamcntuniif ftrumentaleconcurrensadmotum membri,(5<: fic fpiri"'^ eft virtus motiua.Dum igitur didc q> cius pcnctratio eft p'^'" neruos exponitur.i.fpiritus motiui penetratio eft 3Cc. Sc'' q^jj! cundonotaq)exiftaIitterapaietintelIcclusantk]U2c difl^'"^ p,oiit' (ftionis.f.qj cft duplex organum motus voluntarq, quod'' ^^p' dam operans,d: quoddam dcfercns . Deferens eft neruus uj patet.Operans vero eft mufculus fe dilatando 8C conftringc \^ do,5(:ficdifferenterneruusd<:mufculusfunt inftrumenta^^ yi' organa motus voluntarrj. Tertio nota q» per laccrtumin ^^^j propofitointelligeredebemus mufculum fiuelacertum pto^ prie didum,cui continui funt nerui , quia.f.compofitionem mufculorum ingrediunt,^' poftea p fubftantia eorum fetri''' nantur, vt fupra in prarcedenti dc(5ii ina.capFo de membris* Et cft genus quod fecundum fpecificationem principij motum fpecificatur. Nota q» ficut fpiritus naturalis 3c fenfitiuus ab hepatc SC ccrebro ad particularia membra tranfmilTus limitatur ad u« riasmenfuras complexionum & qualitatum itavt non fit omninoeadem velfimiliscomplexio fpiritus fenfitiui mi^ nus 3c pedis oculi 3c digiti 3C fic de alfjs , ita proportionalitcf imaginandum eft non efie eandem difpofitioneni vel fifeiT» omnino fpiritus motui per neruos ad mufc>-Ios 3c hceitoi noftricorporistranfmifti,fed'variatui' fecundum varietat^ complexionis mufculorum 3c lacertorum , ad quos inkitut huius fpiritus motiui.Et hoc intellexit Aui.in Iittera,dum dl^ xic,q) haec virtus motiua eft genus quod fecundumVpeciff<^^ tioncm drc.Quod dicftum e metaphoricum , 3c fumitur ho^ modometaphora.Sicut.n.genus eft indifferens ad varia' b fpecies 3c per varias difFerentias contrahibilejta fpiritus J «uus a cerebro proueniens eft gcnus indifierenter contralH^ i^^^ bile ad varias difpofitiones 3C modos complexionum kcn^ li J dum membrorum ad qux tranfmittitur diuerfitaiem. Tnunoquocj igiturmufculoealia naturaq^^C cft fequens iudicium exiftimaiiuae , a qua proue^ mtcommunis confenfus. k\o^ Primo nota qjad motum voluntarium caufaodum ^-J currunt pluraagentia fibi adinuicem fubordinata elTcntiaJ^; f'! " Primoconcurritobiecium mouens potentiam cognofdtif^ in genere finis.Secundo concurrit fpiritus mouens in ge"^''^ cfftcientis,qua.f.compr3Ehcnditurobiectum fub ratione ni vel mali.Teriio concurrit iudicium fiue afi^enfus.QP^rto concurrit appetitus fiuc inclinatio ad profe quendum fitic giendum.Quinto motus fpirttus ad inftrumenta motus»v» timo motus organorum ad profequendum fiue fugic"^^^* ludicium crgo exiftimatiuaeeftiHud ad quod fequitur apP^ ^^^" titus 3C motus cuiusIibet.E t hoc intellexit Aui.dum dixit ^ fequcns ludicium SCc. Secundo nota quia dixit a qua ^ nitcommunis confenfus.Ifta littcra poteft dupliciter exP^ m.Primocommunis Confcnfu8.i*a qua prouenit iudiciu communi* Wpfr, F E N. I. «mmunlsoans motum.Secundovtpef eomMurtem cort/ confenr"'' confer,fum.Eftautera muius lenfum product ccft.matiua.quia paiticuUris motiua ab ea oirigttur,vc libi fubordinata 8Cc, Capitulum.y.dodrinx fextxquod 333 eft dc operationibus . Icemus q,operationum fingularium alia: funt qux ab una complentur uir^ tute,uerbi gratia digeftio, Primo nota q, operatio poteft dic< fingularis rauliinlicit' K,moprgd,catione,vth=cdigeftioftomachi.SecSDar^^^ pa.one,vtv,fiofpum,fica.io.Ter,ioquiaadfin;;X^^^^^ larern 5. non communcm ordinata.Cofimiliter dicitur p.;^ ra.al,qua operatio communis tr.pliciter.f.pra;dica,ionp n t.c.pat,one 5;q .iaadfinem fubofdinatacommunem P^-' Pli^m pr.m, vt digcftio . EKempIum fecundV vc nu^; ExempIumtertT vtdigeftioftomachi A^Z ""'"«t.o. operationem fingularem in littera pofium iS '5 mus operationcm fingularem accipiendr^n ^"^^''''^' digeftio huius ftomadii &c.per I !" ° '"°, > ..ueiri fingulamm.Et fecundum h„c eft I^."^". •"""" fus.PrimofinguIarium.i.ter,n(n3r/, ^'T- alueroperationumquocCvnar''"-^^/*.'"^ nium. Secundo.,otaq,d Jftfn? '''^* ''"'.^•'•'>m' naturali.licet quandoJd iliml T •™'"'''"'' ■ T""''^' litasempPi ceroti.prSl?/"'^'''''''"'"'!'"'''^'^' «3"' ftioniseftnaturaIis'virtuf,li';r„:rLr''''"''"'''*2^ Afequa:aduabuscompIenturufrtutib«s. "on ^:^^!^'^^^^:^'^^^ virtutibus; &abaUaperpoft'ffl'^,7™X"/'^^^ «oneful>ordi.,a,ur.hocau, m „o.?eft'""""'' *" «li opera^ bet u,der, ,n phylofophia. ^ 'nconueniens , vt de/ DOC. VI. 7i Sicutcibi defiderium ouod , tutenaturaIiattra<3iuaa:lu(„^S.te eft in ore ftomachi, q«£c ^ainis colligttur quinto de accidcnti ad f^r^ - Secundo nota vt ^^Pmo. ^"^reremLsfibnnuicemSrn:"?/^'!^' P'"-^ca' ^^rnuu ">W,attradionemeoruma venT&;f^^ ^na. If^^ftomachomedtantibusmeS^^^^ «^«ifimulcumalterationequamfe^r^^^^^ vt itatim patebit» mcU ^ Notac.perattra;!"'.'^^^°"^«"^"'"^"^- ^ Notac,perattra..i:;;^^^^^^ '^uid, ^«reattradiuammeferai7,!?P'°P°'^f°videtur Aui.intdf: PoteftpatereperhocSuM ♦♦««ucrwnii. Et fccundumhoc poffumus aliter cxponerelitteram fuperius pofltam dum di> C(t,q>cibidefideriumcompleiur,nonexponatur. i.finc etc. fed completur.i.producitur fimul a uii tute attradiua 6C fen/ fitiua virtute. Ad cibi.n. defiderium caufandum conairrit uiitus aitractiua naturalis meferaicarri,^viitus (c/itiua oris aomaclii fentiendo dCc. Et ex ifta littcra de mente Auic. concIuderepoflumusprimo,Nec confumpab humidi fub^ ftaniificmecconfumptiohumidichyloriert caufa imcdia^a famis,fedadconfumptionem illam fequitur fen/ibilitas vc patet ad quam fequiiur de/iderium» Scquitur fecundo q» praeterfudionemfadaminoreaomnchiad trilVm fenfa- tioncm hora famis caufatam concurrir aliqua qualirP'; vel ac tradio fada a melandiolia naturali tranfiViiff.i ad os ftoma" chi,vt patet in litiera. Sequitur tertio q, capiendo fame p appetituons ftomachi ad cibum canfa immediita iliius fu^ m»s eftilla triftis fenlatioori ftomachi» Sc^ultur ouarto q, immediatum obiecflumillius triftis fenfauonis eft illj ma la qu3!itas,quac ilU tiifti fenfatione percipitur. Ex quo vl^ teriusfequiturq,impropriecapicndofanicpro:i!a tiifti fen faiioneimmediatecaufans famem cftilli ma!a complcxio vel quahtas,nffi ponere vellemus os llomachi immutaii fpi riiualiter per fpecies.Cum igicur dicunt doitores antiqui co fumptionem fiue fudionem liumidi fubftantifici vel chylo/ fiforecaufam^ami.immeJiatam nonplus uo]unr,tiifi tcrcofuptionesminusmediatacafamis efttalis confnptio. Echanc quidcmoperationem dicemus dua> bus complcri uirtuc{bus,nia ideo cp cum fenfibill accideritnocumencuni deftruecur intentio qua: uocatur fames &: defiderium , ncque defiderabiV tur cibus,h'ceceo corpas indfgeac.Et fimilitcr traf glutiedi operatio daabus completur uf rtutibus. Vnaefl:attractiuanacurah's,Et alcera efliattra-' c^iuauoIuntarie.Etprima quidem fua complcc operanonem per uillum,qui fecundum longitu^ dinem protenditur qui elt in ore ftomachietccfo phago.EtfecundatcompIecur operatio per uillg lacercj tranfglutiendiXuncp una duarum uirtu^ tum defi:ruetur tranfglutiendi operatio duriter prouenit,fed quado non fuerint, deflruetur . Sed cum illa non operata fueric,eri c trafglucicdi ope. racioditticihs.Nonneuidesqj cum defideriSno recSeproccdit,duricer prouenit operacio tranr» glutiendiilludquodnon defiderat,immo cunt abhorrcmusaliquamremnaufea nobis prouo^ cabi'tur,&:cumeam poftea tranfglutire uolueri^ mus etterrita fueritab ca uirtus noftra attraAua defideratiua dura erit operatio uoluntarie tranf^ gluticndLTranfitus quocp nutrimeti perftcitur uirtutemembriimpellentis,aquo procedit &at traAuamembri adquodaccedi't.Et fimili'terfa pcrtluitatum cgrcflio quse fitpcr duas uias Primo nota can. vel regulam inueftigandi hanc uirtutem fore alicuius operationis principium,quia Izcfa uel impedita uirtute lacditur illa operatio, Et ex ifto foluitur dubiu quo quaeri confueuit.Quaredicimus operationem digeftiua plcriuna uirtute,f,digeftiua,cumtamenadeam concurrac attradio retentio&c.non auiem Cic dicimus de defideriofi^ ueappctitu,quia dicicq,compIeturattra(flione&c Hiriv^ tcftdiciprimoq^fiperpoffibileceflraret operatio retPmi.^^ aut attradiu? pofito cibo digeftibili in ftomacho ^l^^T. ret digeftio. Sed fi non fierct attradlio au Wrl^o f ^ ' fferetlefide«um^c,AIiterdi^^^^^^ jibus uirtutibus qu;. tamen funt eiufdem generis,qu^^^ libcc € naiurahs/cd dcfidcrwm cocurrunr plur« fccildu Expulfi P R I M 1 C A Sunflui> it^rtns.CatimuIis.S: namralis» Secudo nota cj, per cgreiriV Zum nem fapeifliiicatum quoe fic per duas uias intellexic zmiiiio^ eSio nemFecum^vrinx. Ad has.n.expulfiones ficuc manife^ ISd ftLi eft concurrunt virtus aialis feruiua,&: uirtus naturalis ex^ * puUlua,vcpatec. Totil refiduu litterae fatis patec vfqp ibi. Ec forlitan pleruc^ exiftunt operationis prin/- dpiumduxuirtatesXammahs dC naturalis » Et fortaflTe pleriicp exiftunt eius caufa uirtus qua/ iitas,Gcuti'nfrigi'dacioquac prohibei materias dC tuuat expulQuainparilitate fuperfluitatum quae defcendunt a mebro^a^: uetat dC in faciem rcuerx berat.Etfrigiditatisquidem eft xqualitas qux propter duas prohibet rcsXcum eftentia fubftan tiam eius quod effunditur ingroflando, dC coan^ guftandoporos.Etrestertiaquae eftper accides quxeft qua cahditas cxtinguitur attradiua,»: qualitas caliditatis attrahit p illud quod iftis op- poniturmodisquos praediximus. Etcaliditatis quide qualitas dC neceflitas uacui no attrahut in primisnifiilludqd^efubtilejetpoftea q3 eftfpif>' fum. Virtusueroattradiuanaturalisnon attra^ hit nifi qd eft ei magis conueniens,&: qd* naturae eiuseft.f prium attrahere, Etpleriicp qSeftma^ gis fpiffum e magis^prium et magis couenlens. xpuUl Notaperexpuiriurminpropofi«>intelligerepofrumusex rS^d, pulfiuam inteftinorum,vt in cxpellendofeces qux a fngidi^ taSatur.Cum.n.impediaturexpulfiofecum,autpropter cal ditatem hepatis muUum exiccantis,aut P;;opter formud SmretentmW^autproptercarentiamvcntofitatisfr.gidita8 hanc expulfiuam iuuat remittendo hepatis caliditatem debi^ litando 8i propellendo fcces iuuat cxpulfiuam . Et fecadum hoc cxponitur littera ficutinfrigidatio prohibet.i.facit lucai^ bere materias earum impcdiendorcfifl:cntiam,vcl prohibet fciUcecmuUipUcationem,quiacuacuat 8C iuuat cxpulfiuam iamdiaaminparitatci.dumeftparitas virtutis ad mate^ rlas 5^ ccontra quia neutrum aUcrum fuff icientcr exccdit,^ ExpFfio uetat.fXupcrfluitates refiftere dC rcucrberat.i.propenit in ta> quid, ciem.i.ad fupcrficicm mouet» Alitcr 8c melius cxponit liaec litterapercxpulfiuaminteUigendo impcllendi virtutem,^ nerexpulfionem repercuflfionem fecundum q,Uticraimeiii senda eft f rigiditas prohibct matcrias defcendere ad me^ brum ^iuuatexpulGonem in rcpcrcuticndoin pariUtatc^u dum eft pariUtas modo iam dido in aUa exponcEt vetat.u iUas fuperfluitatcs ad mcmbrum eflFundi,& rcucrberat,ure percutitin faciem mcmbri propcUentis/icutfiquis lapidem ad murum,(&: muro impedientc motum lapiclis re uerbereturlapis verfusproqcicntcm (S(: torte in facie ciu ♦ Totum refiduum Uttcrx patet vfrp in finem docfcrinae»^ ExpUcit cxpofitio lacobi d€ ForoUuio fuper prima tc pri mi CanonisabynhaU abynfcenir Incipit cxpofiiio eiufdem lacobi fuper fecunda Fen- Fen. rjJibri primf can.cuius funt tres docflrinf • Do(ftrina primaeftdeaegritudinibus. Dodrinafecunda cftde caufis. Dodrinatertiaeftdeaccidentibus. ^ Dodrina: prima:,quar cft de argntudmibus funtodocapitula» ^ ^ Capitulum.Left dc docflnna cauf^ SC xgnta^ dinis,8«^accidentis* alcemus^ caufa in fibris medicoru elt I id quod primo eft,&: ex quo prouenic Binuentioalicuius difpofitionis in cor^ ^ pore humano aut cius fixionis. Primo nota.q^difpohicquadoq^fumiturprout eft «^^j^ ' quod quaUtas dc facili mobiUs,& fic non fumitur hic , lapis in vefica non eft quaUta?»Secundo fumitur pro o • eo quo denominatur fubiccflum aUqua denominatione,^|,^ q^titatem fitum 8C figuram dicimus effe difpofitiones, fumiturin propofitodifpo.fic.n.dicimus lapidem in j^^/ c(Te diTpofitionem,qufa per iUum formaUter denomina^ .^^ mo,6^ficdc aUis» Notafecundoq^per non naturalc»" y teUigopraeter naturam,vcIcontranaturam.Etdixit i^^^^, porehumano,quia dciUofolumconfidcrat mcdicus. ^^^^j tio nota c;^ nocumentum in operatione potcft continge prr^Primo pcr Ixfioncm cxntcm in aUqua natura rn^^^^^, Secundo per communitatcm.Tcrtio rationcobieeH ^ .^u tcrix circa qua operatur virtus mcmbri-Excmpluin P^pje/ nocumcntumindigSneftomachieucnicns amala cv xione ftomachi»ExempIum fecundi , ficut nocumciu ^ formationc vocisproptcr impotentiam motus .gjil^ pcdoris.Exemplum tertri ficut imperfcaio ^'S^^^^^^^A^ macho proptcr r cm itidigeftibilem ficut ofla ceraior ^^^^j^g proppofitum nocumentueuenicns primomodicitu ^,,? cflentiaUtcr^Aliisautcmduobusmodis acddcntaii ^^^^o primomo eucnit ^pter laefioncm I circntia «"^^^ jtyr Ac, irip A V I C E N N ifi. Prtmo ttota.q^ res prcter naturam apud meJicos Pf"""^ tres.f.caufa,cgritudo,.^^cciis.Et quid per vtruncp Utorum debeatinteUigi declaratur in Uttera.Q^uia igitur in propou to non determinatur de caufa nifi fecundum cp de ea con ^^^^ derat medicus fecundum q> diftinguitur contra «^orbum accidens,ideo notanter dixit in Uttera,in Ubris medicoruni. Pro cuius inteUedu nota feciido cp caufa coiter fumpta ai 9 citurdemateria&:formacflFicientc5c:fine,utpatet fecunao phy.et fic de caufa pertinet tradarc ad pliilofophum natura ^ lem.Secundo fumitur caufa pro re practcr naturam, a quan ^^di^ corpore humano fequitur ggritudo ucl difpofitio laedens operationes,5C fic fumit in propofito. Ex quo lequ' q, caufa taUcer fumpta folum dicit de efTicientc. CLu'^ j^J" cflFiciens caufa poteft cffc conferuans uel produces, ut deDc uideri.i.phy.ideocaufadc qua in propofito eft fermo dic dcomnicaufaproducentc uel conferuante argritudinem , humano corporcNota tamc c;^ caufa q diffinitur liic dic Fri caufa fanitatis 8C neutraUtatis ♦ Tertio nota dupfr aUqui dif cflfc prius refpcdu altcriuStPrimo temporc, 8C fic non clt i ^ mo in propofito.Notum cft.n.q^ caufa conferuans non pr^ cedit tempore eflfe^flum conferuatum ad bonum inteUea ' Secundo natura 3C fic fumitur in propofito.fic.n.caufa xg^" tudinis eft quid prius natura pro quanto.f.a caufa depetia ^ acgritudo.Dicitur crgo 1 propofito caufa prior natura,qui3» ' uia dcpendentia:,quia ab ea dependet cffe(ftus. Ex fol"^ tur dubium hic moueri foUtum decaufa conferuante iunda,ut patet» CJijarto nota.c^ ly ex in propofiro denot^^ circuftantia caufae efFicientis,ut fit fenfus cx qua.i.a qua ^u nitinuentio.i.cxiftentiaalicuiusdifpofitionis^t: fixionis»^ ^ porc humano.Tfta littera dupUcem potcft habcre expoU»o nem.Primovtficfumaturdifpofitio prout diftinguitur tra iiabitum,quia eft quaUtas de facUi mobilis,ct pcr fixiot^ inteUigathabitum,3<i tunceritfenfusc^caufa c iUud cx<l^ proucnic inuentio alicuius difpofitionis vel habitus.Altcr tellecflus litterse poteft e(Te,vt per hoc vcUt ondere diueffu^ modum caufarum cflFicientium, qiigedam.n. producunt ,^ iftse dicuntur difponcrc,qu?dam autcm rem produdam feruant,&: iftae dicuntur difpofitiones figurae,^ fic patct U^tJ fus litLcr^.Ex quibus omnibus fcquitur diffo talitcr intellig^ do. Caufa eft id quod primocft.f.natura,a quo in corpore mano dcpedet aUqua difpo»f.fanitatis 8C ggritudinis , 8Ci^ fanitatc 8C aegritudinc comprsehenditur ncutraUtaSt Et f gritudo efi: difpofitio non naturalis in cof ^ S porehumano,cxqua in operationc efl!entialit^^ prouenit nocumentum prouentu primo . Et ^ autcoplexiononaturalis autcopono naturau ' Accns lex, requitur hic diffinin apgritudincm per elTentiam vel proprie tacem A non conimunitate» Nota per ly efTentialiter ali/ Pwuen ,^"'?"!f.'g""f'^q"o^P^rfe&:exeiusnaturaii inclinarione ^ Pri> expofitio eft melior. Quarto riota q> per pro «>us gd "'"^""iP-^^Li^^debemus intelligere dependentiam ime/ atatam quia.C operationis laclio immediate dependet ab «gritudine^Ex quibus colligitur completa difFinitio 3egritu> c1inis:qaia per lioc quod dr difpo tangitur gcnus.Sed per Iv no naturalis differt a fanitate.Sed per ly in corporc humano di^ertadifpolitionepraeter naturam nonexiftenteincorpo tehumano,dequanontra<ftaturinIibris medicorum. Per l)oc aucem quod dicitur prouetu primo differt a caufa licet cn/m a caufa proueniat nocumentum,non tamen poft.i.im meciiatc^caufa cnim caufat nifi mediante xgritudine» Et accidens eft res qux hanc fequitur difpone quac eftnon naturalis, fiue fitnaturah* contraria IicutdoIorincohca,fiuenonfitcotrari'a ficut ru bedo multa maxillac in periphleumonia» lPrimonotaq>Ifcct hic terminus accidens multipliciter ponfit famiXprout diftinguitur contra fubftantiam «s alns modis:hictamcn fumitur accidensprrc pr™ turam confequentemorbum &acciden8 n. ,n-K r plex.r.a<a,o fra.qualitas mutata.cxiens mutatum. Qi.id de uonota^horumaccidentZilH^r''^?^"'"^ ^ " netepra:«rnaturam,quoramr'''''"' '''5""^"«»° 8^ mi,vt dolorin colica^Excr^oSm r "J- ^«7^1"™ P"; larum, Et oer ar^wt lccundi,vt rubedo max densq^odnull Irurr"^""^*^-^ naturam ineffc vr d" ° ''"™'"^ P"'^^ '"^^"^3 &<deoindiffi„icio„e?olor ^'"1' con.rariumvt~,ftt ftisf^V"!"^^"''!'"'' rci naturali indiffinUioncrttbcdini^^axS^^^^^^^ patcrcpotcft.quarcdolor&rfJwV vltcrius ;o.ogc„erc pr^etcr nacuram&urftiL''''™^ '"»'* mutata a naturalibus in ptoDria fo nL l *^^"'*''"'" P»' neformaliipforu„,ponS'M7"f''''"P''^^ turali&conucnientidSni"''''^^^^^^^^ ahquandofumiturprodolScolon in 'a"°''' ""^ Pro difpofitione prwcr n^l" ,.4 '' '"".'^'"'*. ^"3'^<K^ dolot^ficutcftmalaconXbi.fcoir"'"^ intcni!r° ""'^** pcrputredinem m propofito inHiff ucqT^P'^'^''-»''' humotcm vcl vapoVer™,, ^'■'"•" Sr„;:'^ ^'""•^-.quodlibet eni^rn ilTorSm cSur' «^™e;;:f'^"«^'^bri,,fitamenc(Tctputrrd: '^^^^^^^ "«'0 vt patc, ' ?°n 'ffet ca =cgritudinis , rcd poUu^T?' ta.rebtiseftL^H^^Iominis xgritudinfs Sccin^''^"' fentiaIitcrtrrcS^'f8"'''<'-'t-"-^'rP'>'5^^^^^^ fiueprouentuptim" '^"•"enwm <" operattone immcdi,,, &doIor runt accTd >n^"o'^ "0" eft de putrcdinc. Siu^l^l J^lica Vr. ^trcdo *^i3r,3 f^'nt accidendr "«"/^* P"^ ''^^'"^» Su^s tanii ^ v;.^'^brorumabg^'ff accjdentales difpofi.io, fcbrili exiccantc caufam/r . dependentes. Caliditate.n niatcnas vaporalcs acuta ""/'^^""^^"*'^"'* ^'^' ^^^"^nte »njprimit in mcbro calidit - ^^^^^ caufatur dolor:aut ctia Caufe quocR eyp^lf'^^^^ "^^"'^ cerebro. D O C» VL 73 a?gritudinis oppilatio muuea quae cft aegritu^ do inftrumetahs uel compofitionahs. Exemplu accidentisefi:defl^ruc^i'o uiTus» Primo nota q> iuxta communcm modum loquendi qua/ RepPo doq^fumitur repletiopro materia replente,5<: ficrepletio re/ dupPr, ceptaculorum didorum in littera no eft nifi humoialis ma teriaineis contcnta.QnqHautemrepIetiofumitur pro mo^ do fe habendi membri repleti,quod realiter non eft nifi ipm membrum fic fe h.ibere, vel fic fe habens, 8c Cic repletio no eftmateriareplcs.Adpiopofitiligiturfumitur primo mo/ do.fpro materia.fic,n,eft caufa Sc non xgrirudoi» mcbrum autem fic fe haberc eft ?gritudo,cuius caufa eft materia. ma teria enim replens eft caufa eius quod eft membrum 'cffe rc pletum» Et pcnes hxc conccdenda eflfent multa qux iam muItisvifafuntabfurda.Primumq»eadem res cft fanitas 8C aegritudo: vt pofito,q, ncruus aliquis totius fit debite ffgu ratus dc fit repletus,tuncfic,ncruus eft fanitas in figura,ct ta men hic ncruus cft aEgritudo,qufa hid neruus cft oppilatio. Similiter res naturalis eft res prgter naturam ct infinita alia. Nota fccundo q, per inftrumenta defcendentia ad oculum Ncrui fntelligcrcdebemusneruosopticos concauosper quos de^ optici ferturfpiritusvifiuusadoculQs. Tcrtio nota q, illa oppi. quid< atio fumpta pro materia opptlantc cft caufa , fcd pro mem. bro&c.eft^gritudo.Vueaeft tunica perforata per quam multiphcaniur ipecies &c.deftrucftio vero vifus eft accides confequens replctioncm iam didam. Exemplum etiam caufae eft rcumatiTmus acu tus.ExempIum aegntudimseftapoftemain pul^ moncExempIum accidentis eft rubcdo ambai^ maxillarum & gibbofitas unguium. Primo nota per reuniatifmum acutum intelligcrc dcbo I^cuma mus omnem materiam fluctcm a cerebro ad pcAus 3c pul "^^"^"8 monem.Dicitur.n.reumaquafiruens. Hic.n.rcumatifmus acutus eft caufa apoftematis dupliciter.Primo pro quanto flues ad ^^^^, 8C pulmoncm & imbibitus ei poteft caufare malam coplexio^ rcuma,^ nem.Secundo ^ quanio acuitate fua poieft vlccrare pulmo iicm &carc phthifim. Dubitatur.Qno pot reumatifmus ede acutus cum fit catus a frigido 8c humido ccrcbro. Dl cit q> hoc proucnit ex difponc praetcrnaturali ccrcbri, aut et cxdifponctumorumeleuatorumadcerebnl. Secundo no^ ta exdic^tis AuUiic,q, non foltl matcria frida pot carc pcri> phleumonia fcd ctia calida,vt hfc coIfr.Scd vtprm catur pc riphleumoniaa mafrida,vtcolFr. io.tcrti),incap. dccaufis periphleumoni^ Tcrtio nota: in pcriphlcumonia ca rube do maxillai5?pp mam multam vaporabilem a pulmone ad facicmclcuatam,&maxfmc rcccptam in ptyrfs maxtllaru ^pmultitudincm yenai^ &artcriai?j ibi exiitium cantem ebullitionem in fpa 8C fanguine ib? exntibus,&: calore ad i1/ lum locum attrahente fanguinem 8c fpfh. Sed in per iphleu^ fnomaadquamfequiturhedicaaut phthifis caufatiir vn^ guium gibbofitas.confumitur.n.matcria digiti carnofa cui annexa cft vnguis cS^ glutinata.vnde quia minoratur matc/ ria illa necefte eft vngucm fledi fecundil minoratione mate riae fibi fubiacentis fic fubfequendo maieria cius fubiacete. Accns aute uocatur accns refpcu Cax eficnti^, aut cogonc cius cui accidit.Et uocat fignificatio refpcu confidcrat lonis medici ad ipfum ^cefiioy nisciusabcoadfciendum apgritudinis cfltntia.. Primo not3,qa haeclra habetduplicc cxpone. Prima eft: cp accidcns confidcratu fecundir eius eflfcntia vcl fuum clTc ab aegritudinc depcndet.accns crgo refpedu fux «gritudis cui accidit ficut effccflus caae velcam confequens dr accns. Secundacxpocft c;^accnsfumitdupFr, Prfmo J^pric prc Accns praeternaturacofequcntemorbij,&dfacciisquafi abal/o dupfr, ♦Ca morbo cadens.cS^ fic confidcratum fecodum cflfentiam Iacob»8»iauic, Kk monix accntia. Colica dupfr» ralyfis dupff* P R I M I C A Nft clus qu? eft ab alio cadere dPaccns.Secuiido capitur acciis coiter pro ol re corpori humano adueiiientc practer natura, &{icdrdecamorbo5^accntepropriedid:or Haec diftin^ <5lio colligitur a GaPt4»de accnti»5^ fic refpedu eius cui ad> uenit ca morbus d<:accris:illud quod acciditappellat acci' den5.Dicitur.n.accidens,quia accidit 8C no naturaliter cor-' poriinhaerens.Ad.ppolitum vtraq^iftarum fignificationu tetigit Auic.inlittera.Primoprimam.Secundo fecundam, Vel poteft dici capi fecundum eilentiam qfi fumitur .pprie 6C diftindc contra xgritudinem ;5<:c.aliter autem dicitur fu mi refpedu alterius. Secundo nota ex littera idem fecun^ dum diuerfas rationes e(fe fignum 6C acciden^.Sed dicic fi/ gnum in .ppofito,quia per ipfum fignificamus aut fignifica re ponfumus fupra morbum 3C cam . Dr autc accfis .ppter cam iam ditftam. Tettio nota q> ifti termini non conuer/' tuntur accidens 5^: fignum.non enim quodlibet fignum eft accidens;fedbeneecontra.Namprimo vt dicit loanitius: in fano funt figna 3C non accidencia.Secundo,quia ta mor^ bus ^ca pnteftefigura.per cam.n.polTumus fignificarefu pramorbum,vtper reumatifmum acutu fupra phchifim, &permorbumnipraaccidens, vtper periphleumoniam fupra vnguium curuationem futuram. Eteftcumsegrftudo fit alterias acgritudmis calicut coii'cafyncopi's,aut paralyfis,aut epiTi^. Primo nota q» colica eft ca fyncopis.Fortis enim dolor fnultum virtutem 5:fubito profternit.Similiter paralyfis, quiaeftcaufaattradionismatcriaequx per neruos fparfa eft caufa moIIiffcatioms.Similiter epilepfiae propter copaP fionem propter etiam vapores materise illius ad ventricu/ los cerebri peruenientcs. Sccundo nota q» cum colica fu> matur duplicitcr vt fuprajiic fumitur pro aegritudinc ct no pro accidente.Harum ergo pgritudinum iam dicftarum dr clTe ca mediata colica,non immcdiata pro quanto cft ca do loris,(&:dolorcftcaiamdi(f?:orum» Tertionotaq» cpilo pfiaparalyfis cS^cquadoq^fumunturproacflionibus I^fis; 8C fic funi accidetia,qnq^ pro caufis immcdiatis to^i^SC fic funt acgritudincs.hic autcm fumuntur fecundo mojicct prie fint magis accntia, vt colPr. ? .de accidcnti:5^. i ♦ dc in> terioribus a GaP^ Et ex hoc foluit vni!i dubin hic moueri fo litum.licet afr poffet dici <^ no repugnat ide e(Te accns ggri tudinem rcfpcdlu diucrforum,vt ftatim patebit, Acciis qaocp pFoi cft ca acgritudims , ficut in colica dolor fort(s,qui fitca utaccidat fyncopis, &:ficutdoIoruehemensqui fitca apoftematis, ggea 9 materiae ad locu defcendunt doloris. Nota ^ dolor eft ca apatis infiamando et debilitado me bra 5^: diger endo virtutc ad IoclI 3C Cpm 3C fanguinc ad rc< mouendu doloris cam,io cft caufa aiSatis.quarc 3Cc* Etpleruc^ ctiam ipfum accidens fit aegrftudo queadmodum dolor capitis qui cx febre accidit cum quandocp figi'tur,5(: tandiu fit mafiuus do^* nec fit aegntudo.Et eft: ctiam cum una rcs copa^ ratione fu!,&r rci quae eft ante ipfam , dC rci quac cft poft ipfam eft aegritudo accidens ^ caufa, queadmodumuerbigratia febris hec^ica quae eftaccnsapoftematis puImonis,&:efc xgrftudo fcciSdum fe,areftcadebi'Ii'tati'sftoi* Etficutdo^; lor capuis qui accidit ex febre qii dolor ille figit qma efc accidens febris,S: xgritudo in fe, &C plc runq? proueait exeo fe.&:fi'tipfius caufa. Nota non efie intcntione Aui.dolorcm manfiuu efife egri tud;ne,quia tnexpljcite hoc plus apparet de dolorc mafiuo, ideo de ipfo magis vuU explicarc. Et cft icgritudo. Primo trahit ad recuraiii»Sccundocft «gritudo fumpta zmtu A V I G E N N iB» cSlTeft aegrItudo,quia difpo per fe 3C immediate laedens opc ratione,qui3 virtute .pfternens. Ex his concludi pfit mul ta corrolaria alibi conclufa pp breuitatem hic dimutenda* Ec infert corrolarig ex oibus pdivftis ide fiPrefpcu diuerjo rum dici polTe cam xgritudine et accrisificut patet i exeplo in Ira pofito. Ex quo vlterius fequit diuifio rei prxter natura,cam3egritudine5;:accns noneft diuifio neceifario realiter diftincftoijj fed folum rone,vt patet intelligentir ^ lacobus de Foroliuio non expofuit vt crcditur alia fepte capitula primac docftrinac fecundg fen primi canonis.^ lacobus de partibus illa expofuit cuius cxpo fequit» Cap,rj.Dediuinonibusdifponum corporis hil mani, 5C degeneribusaegritudmum Orpons humani di(poncs (eciid^ GaKfunt tres.Sanitas qu^ e difpj per qua corpus hominis i'n fui plexione dC copone tale exi'fti't,wt ex eo o^atioes ei'us oes proueni^^ incoIumes.Etapgritudoqu^eftd} Ipo iricorporehominishuic contrana.Et difp^ quae eapud eij necp fanitas ne(^a?gritudo,auti'p q? non cfc fanitas in ultimo aut aegritudo i'n mo,quemadmodumcorpora fenum dC conua^ lefcentium &: puerorum.aut ideo q? amb^ res uno tcmpore i'n duobus funt copulat^ membr/5 aut i n uno memhro,fcd m duobus gencribus xt motis,Gcut qui eft in complcxtonc fanus et in co pontionc acger.ExempH caufa.aut in uno meii| bro duorum generum ^pinquorum , ficut c\\i cft fanus in figura dC non fanus in quantitate ^ fitu,aut qui efanus induabus qualitatibus pal^ uis,&: non fanus in duabus qualitatib us adiai^ ' aut uiciftitudine duarum ret^ in duobus tpiba^ ficut qui fanatur in hyeme et infirmatur in ucr^v In hoc cap.Primo agit priccps dc tribus difponibus CP^ poris humani.Sccundo de diuifionc morbi^infimplicetn^^ copofitnJbiL^gritudina.lTcrtfodedifionc morbiH'^ pIicis.ibiLlncipicmus.~l Quarto de diuifione morbi cop'^ xionalis.ibiL i^gritudines.l In prima parte dicit prio ^ m tres funt difpones corporis humani fecundn GaP.f. faoit^' aegritudo&ncutralitas.Ariftoteles vcro ponit duas tni,^'* 0 afierit fanitate in xqualitate confiftcre 3C morbu in iri3:f^ f litatCjficut ergo no cft mcdiil inter aequalitatc 3C incqu^-'^ tc,fic nec intcr fanitatc 3c 3Egritudine,fed funt cotraria '^^^ djaia.Gaf.aute no oem inaequalitate uocat oegritudinc ? eaqpai^IxditcSiiquafifenfibihVvocat neutralitatc, multn Igdit 3C fcnfibifr scgritudine. Sccundo dicit f ? hzv^ difponu cft fanitas.Et cft difpo pcr qua corpus hoi^ ^^5^oprone5;;coponetalecxiftit:vtcxcoopones ocs P^i^ niat icolumes. Inftabit.aligs prio q> nulli ifanti fanits^ ' f,ga nullus infans habet opones grcflfus 3C apprghe^P? . manuuincoIumes.Tte nulli iuueni funtopones augi^^J^! columes.Iteoium feniJ maximc in fcniooponcs ^^^^^ les 8C itirm?,et fic nulli horij inerit.Ttc dormictes no ^^'''^ . ni,qa no pueniut ab eis ogoncs fenfus 3c motus J^^^!^*!? ^,1 Item multi vinculati compedibus aut manicis ferrei? '^^^ fani corporc,<S: tamen ab eis no prouenii!it ocs operat''^ incolumes.ltem ficut ad fanitatem rcquiruntur conu^ tes complexio 3C compofitio,ita vniopartium.dcbuit^.^Pg addi vnio in dcfcriptionc fanitatis.Item dcfcribitur lan per fncolumitatcm 8C incolumitas cft fanitas.crgo bitur idem per idem. 8c fic eft pctitio principi]'- q^c{ mum dic c^infansdicitur fanusd^proueniuntab eo V^- rationes omne? dcbitcinfanti«incoIume3.Idem dfc uenibus GaP. S<tQ. * quin F E N. IL tien-bus SC fuiibus- Ad quartum de dormicntibus dic firr, q> tunc funt fani duni perfedc faciunt opera conuenientia cJorniientibus. Ad quintum de vinculatis dic q? dicunrur fa n« quadiu habent complexionem coponem Sc vnionc con uenientes^Etcumdiciturqjabeis non proueniunt omnes operationes incolumes.Dic q> fic adu vel aptitiidine perfo «aprompta finemora cxire in adtum remoto quocunq? extfinfeco prohibente,^: hoc fuflficit effe fanum,ita nullu cxtrinfecum prohibenshominemaboperatione priuat eil lanitatc nec reddit inermum^nifi prius violct complcxione compofiiioncm vel vnioncm fui vel fuarum partium» Ad lextumdicqjvniopartiumfuaFicicntcrintelligitur fub co^ poiitione» Ad feptimum dicq> fanitas conuenienter dcfcri" Ditur per incolumitatem .i.perfedioncm operationum , qa oper^tione funt nobis notiores dlfpofitionibus a quibus ^> ccdiu.VnGaP.pnmodeingenio.cap^f^Sednos videmus nomincs fe fanos eflc dicentes dum acftio eorum ab oibus membris fineimpedimentofit,nc<$ vllam de medicis ha> bent ncceffitatem.Et primo morbi.cajS. i .Dico ergo quod Vnufquifq, dicit fe fanum tiic dum folitas prcter ullum im pcdimentum faciat adiones.Et Aucr. 2 .colligct.cap» i »Sa> nuas eft bona difpo in mcmbro cu qua ijSm opera5 opone quam habetagere per fui naturam,&:patit palfionem qua plexione copofitionecS^ vnionc conuenientibus in adio^ n^uiafanuascftnam ^.a.s.Iuxta illud GaP. i .morbi cap. 1 . Sanitas igr 3c mor' bus aut crunt in acftione naturali aut in membro compofito f/rZ''? i"aliquo dormiente Sal^n^^r "^l"? """""^ mcmbrum mouetur,fa rurcurr^"!^^ fit exn^rT^'' ruasaa,oncs facere pnt , poiTeautefftud fi natur.^ copone.Sanita. igitur non cft ni. eftdifpofitioquxneceftf?nfrfr ^^^*^'^^°^Poris humani tas.Eth^cdiUreftS^^^^^^^ difpofitiototiuscorporislns^rrl^ P"mt,seft vtfit --ec.gn-tudoeiuSt.%"^^^^^^^^^ ^nimahs,vel fi vnquam fuitn ^3 ' V^^^^ tcmpore permanfit in idu ocuTi in "^^ ^^^^m^A non eodem modo fe I al^cns ""'"^ uu3.Uicq,prfn.nontnteIIigit hic pcr fanftar*.^, ^ 'mi cu^^ fn«lli?itfanit3tccopIet3 vel quXsnt?/ '"""''S" =^?:"'"di„cut ZcZ.^^ ^'''=''"4\'iam"^^^^^^ conualefcenJes ^^"'^^^*^^''"'""^^ ^""^ ^'«■es corn &i «■'Lisdumtamc^'"'?*'*'" xgritudincm pcrdidcrint & ca<5 ^ vircs quos in iS.^"""' ^'^^''"'"^ '^'^^^ tutes eorum prjtferl- ^'"^ perdiderunt»&: pueri, quia vlr. membra fua.Et i.^."? nondum copletae funt ncc^ D O C» h 74- membrafua.Etido^^^^^^ ^ncc^ fanuatiscommunisdVK'^"'^*"''^^^*'^^" ^^'"'^ ^ '"«giniine tatis eft dum ambe p ^"'•.^'«♦Sccundus modus ncutrali comr»i.;fi.^,,«^, — T. *'''anitas 3C xgritudo fimul infunt corporifecundumdiuerr "'^^^ ^ xgritudo fimul \nrunt Sc' hcpar «grotcf vel "''^^^'•a^vt fi ftomachus fit «^^«n.Tcrtius cft cumVamv'*'' S '"^•''"""^ ^ cercbrum fa> ^i^ndumidenimembrumiJf'?"''^"'^^^'""^ '"^""^ ^ ^«olias in complcxione mll'',^"' rcmotis gcncribus pi, *^ ^^^^^^morbusincQpofiiione.Quary tus eft cum fanltas SC aegritudo fimul infiitlt fecunda idem mcbrum in duobus gnibus ^ximis^vt fi quis hjcrit in figu-' ra fanus Sc xger in liiu vel quantitate,vel fi quis fuerft fa^ nus in acliuis qualitanbus Sc inffrmus in paffiuis aut ccon-' tra.Quintus eft cum fanitas 6C aegritudo victlTitudlnaliter feu fuccelTiue diucrfis tcmporibus infunt,ut fi quis fuerit in hyeme fanus in uere acger.Hos modos neutralitatis tan^ git hic princeps.Gaf. vcro primo techni diuidit neutrum in neutrum,qi!od ncutro contrariorum participat.f nccfanita te nec cgritudine,vX: iftud cft neutrum primi modi.6^ in neu trum,quod vtroq^contrariorum fimul participat hoc neutrum fub fe coprehendit fccundum tertium 6c quartum modos pracdicftoSj&in neutrum quod vno tcpore eft fanij 6C alio aEgrum,&: iftud cft neutrum quinti modi.Et fubdiui dit ncutrum fccundi modi in ncurrum quod acqualiter par/ ticipat vtroq^contrariop;:,5(:id q(f participatampliusvno* AEgntudmum ucro aliac funt quac funt fim plices,aliac funt quac funtcopofitae. Simphces au tem (unt qu^funt una cx fpcciebus afgritudinis coplbniSjaut una cx fpccicbus ^gritudinis copo fitionisquv^poftea nominabimus» Compofitae ucro func in quibus duac fpcs aut plurcs coniun^- guntur,cxquibus una componftur afgntudo» In hac parte fccunda prlmo diuidit acgritudinem in fim'' -'^S"^"^ plicem 5LCompofiram.Seci1dodcfcnbit fimpliccm diccs do^^^P^* cj> cft vna ex fpeciebus malac complex!onis,vcl vna ex fpc citcr ♦ 3C ciebus malac coponis ,dc qua poft agctur* Tcrtio defcribit 9}^^^* compofitadicens c^cftillain qua coniunguntur duoc fpcs scgritiidinis aut plurcs ex quibus fit vna atgritndo. Con^ tra primum arguitur.ois a-gritudo cft compofiiio. Tuxta lud Ga. 3 .de morbo.cap. i . Dico ergo qfri cn morbus quid eftct inueftigarem pcrccpi qujrdam cfTet compo cxtra naturam acfiioni noccns naturali,ergo nulla eft fimplexJte otsxgritudovelcftmalacopro vc! mala compofitio vel folutio continui.Scd ois compIex'o conftat cx pluribus ctia fpecic differcnribus,;^ fifr compofitio 3c folutio conr'nuita tis» Contra fecundum.mal« complcxiones compofitac nonfiintmorbifimprfccs:S::ramenquacIibetharn cft vna cx fpcciebus acgritudinis complexioni^. Ticfolutiocontinut eft raorbus fimplex,& non cft vna cx fpcciebus acgritudis copron'sautcoponis» Contratcrtium.cx duabus formis fpi! dift'n(5tis non pot ficri vn^, forma,nifi altcra caru fe ha'» beat ad alteram vt matcr?a ad forma;ergo ex duobus mor bisfpcdifi:incflisnon poteftfieri morbus vnus cir vterrp fit forma SC neutcr ad altci?? fe habeat vt marcria ad forma» ficut in apatc mala complcxio ma!a copo SC folurio cotinul funttres formefpecie d^ftinc^? non fe inuiccmhabcntcs vt aJlus etpotentia.Itc fi pPes morbi fpc diftinc^i conftituerct vnummorbumcompofitnoportcrctvrhrcnt eundc acflfi nocendi,cocj>elTemorbiconfiftitin nocere operationi , (5<: fjc c(Tc vnius morbi confiftit in vno noccrc,quia eadc funt principia entis 8C vnius.fed certum eft cp diio morbi fpc di ftincfli hfit duo nocerc.f.quifq^ fuum,ergo nc' fir ex h''s vna aegritudo» Ad primii dic cp Vcct acgritudo eft copo.i .qua lita$ copofita extenfiue Sc intenfiiie,ita ch nullius acgrirud?» cffe confiftit in indiu'fibili,eft tii aliqua fimplex qualitas fi> cutcaliditas vel frigiditas cxcedcns. Ad conffrmat one dic q> aliqua eft mala compFo fimp!cx,qu'a licct conftct cx pluribus qualiratibus rone vii*us folius fupercxcedentis no cct SC eft morbus.SiPr dic dc copone 3C fofutione continui» Ad fecundij dic fi vis cp mala copFo cooofita non eft vna fpcbusacgritudiscopronis/eddup.vel fi cftuna acgritudo non eft fimplex fed compofita. Ad confirmationc dic c^, fo> lutiocontinni fubintclligiturin xgritudin^bus coponis . na continuitas cft copo quaeda, Ad tertiu d c cj, morbus c5 pofitus nocftppric vnus ficur copofitn ex matcria &fora vcl ex adu 6C potentia,fcd ficut copro refultas ex qtuor pri^ lacob,Sti,au!Ci Kk ij P R I M I C A N, misqualitatibus contrarrjs,vcI copofitiorefultarts ex plaf matione numero quantitate di fitu vel vt vocum dilfonan tia contraria melodix*Ad conffrmatione dic q) plures mor bi concurrentes in vnum iiabcnt acfius diuei fos nocendi ex parte agentium,fcd ex partepalTi quandocp vnicum , vt in apoftemate hepatis mala complexio oppilatio 3C folutio co tinui nocent vni membrod: vni virtuti.ffanguificae» Indpicmus igitur pnus loquf desegntudmiV busGmphdbus,6(rdicemusq) afgruudmii fim^ plicium generafunttria. Inhac partetertia«primo numcratgfia fimpliciu icgritu dinum.Secundo declarat ea figillatim ♦ ibiLl^fimum eil.l Tertiofumatea.ibiLEtad vlrimum»! In prima particu la dicit primo incipiendum effe ab acgritudinibus fimplici^ JEgritu bus:c]a copofitac colrat ex ets 3c per eas ncfciintur» Secudo do fim> dicit q> gna fimplicifi argritud/nu funt tria,qa tria funt qui" plex tTU bus moderatia feruantibus faniias cofifiiit.f.copFo copo et pliciter» ymo^Sc ipfis immoderatis vel altero eorum fit aegritudo» Primumeftgenusxgr/tudmum qux mem^ bn'scomparantur,quorumpartes funt fimdes, 6t^funtma!ecomp!cxionisfpecies. Et ipfequiV dem non funt comparatae membns quoru par^ res funt fimi'Ies,m'fi ideo 9 in primis en^entiax literpartibusacciduntfimilibuSjS^per eas mc> bns accidunt compofi't{s,i'ta ut ponTibile fit ima^ gtnari eas comprafhenfas et rcpertas ede i'n quo cunc^ mcmbrorum uoIucris,quorum partcs fuC fimilcs &:nonm compofitis» Et (ecundum gc^ nuscfc aegritudinum membrorum officialium qua? funta?gn'tudmes compofi'tiom's,quaj mem bnscompofifisacciduntquafex membris com ponunturquorum partesfimilantur. membra autcmofficialia funt operationum infcrumeta. Et tertium cftgcnus ^gntudmum communium quae membris accidunt quorum partes fimilan tur,ct accidunt mftrumentahbus inquantiJ func inftrumentah'a,ita q? non fequatur eas inftrume tahbusacci'dere,propterea fimplicibus acci.' derunt.Et ha? quidem funt quae continuitatis fo^ lutio uocantur bC imparis diffblutio. Solutio.n, continuicatis plerucp accidit iundurae,ica q? fim plicibus mcmbrisexquibus iundura fuic com^ pofita nullo modo accidic. EC plerucp accidit ner uo aut olfi' aut uenis folummodo» ^ln fc33 dicit primo q» primu genus fimpliciu 3egttt"cl'^ JEgritu dinis.f» genu9 priniu«- Secudu* Tcrtiu* nneftmalacopro;qu3e coparatur.t.appropriat mebrfs co firibu3.(S(: io dr cis coparari,qa prlo 8c efientiahr.i. g fe ac^ cidit eis tanq fuo pprio 8c prlo fuI5o,& per \\om med^a ac> ciditcopofitis,ita vtimaginabilefitmalacopPone6<: com prxhcnfam dC inuenta in quocunc^ mebro cofiH cffe cam inuentionis cius in mebro copofito.& no efl: poFe mcopofi tismcbrn maIacopronee(Tecaminuentionf9 eius in fim> plicibus. Non.n.ioinfebre fupercalefiunt fpiritus 5::villi & carocordis.quia corfupercalefitjimmo cor fupercale fit ex fiipcrcaIefa(fl(one iftorumf Secundo dicit cji gcnus fecund'l[ ^egritudinu /Impliciii cfl: genus acgritudinu mebro ^'^'^j^fficralirr^Etiftrcxgritud^nesfunt &dfir argritudines coponis (S^oflicales 8c or^anic«,quia per fe 8C .ppfic acci> dunt mcbris copofitis cx cofiP.bus , quae funt inftra oponu appropmta^ organis. Tert-o dicit q, genus tertiij ?gri> tud nn limpliciij eft genus trgritudinu coium mcbris fim^ plicibus 8C organici8,q qfic^ accidunt Gmplicibus inebris A V I C E N N Vt fimplicia funt,qn<^ organicis vt funt organica no ^ «^^ diumfimpliciilmebroiji.Et iftac a-gritudines vocanrfofo continuicaifs.i.feparatio ill,'us quud debetcont;nuari,& c^i! foluiio imparis.i.diuifio illius qilod debet eiTe impar.i.vnU 8C indiuifum,.TaIi8 naUvj! continuitatis foPo facpe acciditio dur? ofl["itl fine hoc cj) accidat alicui olfiu iundura coponen tium fradura vel diuifio, vt in dislocatione adiutorij cii put eius exit a ptxide fpatularis oflfis,veI in dislocationever tebri ci1 exit a fcla, vel in apertione comifluraiji cranei qua' lis interdilfftincapitibusinfantiriex veliementi dolore.Et quandoq?etiam acciditfolutiocontinuitaiis membris fi»'' plicibus tmmediate, vt neruo foli vcl venx vel olfi» Et ad ultimum qui dem xgri tndtnij tria funj genera. AegritudinesquaecompPones fequunt nialmam.Et^gritudinesquaefequuntur mah'»^ coponis.Et afgntudines quae continuitacis foli^' tione (equuntur. Etomnis aegncudo qu^ unaha rumfequicur & peream exifcitei comparatuf» In tertia dicitad vltimuquidemj»fummarie loquei^'' j^, tria funt acgritudinugna.f.genus fequentium malftiam co' ^ pronis,genus fequentiil malitia comp5nis,6<: genus fequj" tium folutionem continuitatis.Etoi^ morbus qui fequita»^ m quam haijt malitiarum 8C eft per eam comparatur.i.apP*^ priaturei fumens idem nomen dC ronem. Qiiacric VtrO fint tm tria giia fimplicium ccgritudinu. Arguitur q^ no nH^ nifi duo per Gar.2»dc ingenio fanicatis dicentem. Vnfft"! ceflevtocgenus morbiquifitincorporeduplex fit. vnlj cxns in fimilibus membris,.5^ aliud in compofitis.Ide f^' titAuer.3.coIIiget.cap.i.diccs.Dicamusq,^pterea cpo^V fpofitiones fanitatis mcmbri hnt duas fpcs.vna eft bon«a' copPonis mcmbri qux in mcbris inuenitcofifibus, eftbonitas coponis qugcftin membrisoff/cialibus.fuin'^ ceflarium fiPr diuidere azgritudincs fecundum has duasfp' cies.Item foPo continuitatis comprghendit fub morboo^^'' ciali Juxta illud Auer» s.coliiget cap. 1 7»Et hoc gcnus 0. tionis pofuimus ingenus argritudinum oflFicialium^Etad''' eft ratio,qufa omnis folutiocontinuitatis eft morbus inii'" vclcolligantiafitantafucrit q,Ixdat fenfibiliter opon<«», quia folui non poteft membrorum continuitas quin par^^ - eoi?? ^prium deferent fitum* Dcinde arguit cp funt plij^ primo per GaP. 2 .de ingenio.cap. i>.dicentem»Ola ergog^ morbi neccflario fcx funt Jte tria funt gna morbi feque" 'J? malitias complcxionis compofitionis 8c folutionis coti^^f vtaithicprinceps,(S(:cum his ipfe mala complexio tH^^^^ compofitio &mala folutio continuitatis funt tria giia bi:quia funt difpofitiones in corpore humano,ex quibu^^^ fentialiter proueniunt nocumenta in operatioibus prouf^^y primo. Itcficut foPocontinuitatis eft ^^prium genus ^^'^ ficcontinuitas foluendoi?2 cft genus alterum,vt fi iungantur quae debent feparari prohibentur a motu f^^',^ fimiliterpalpcbrae&labiavulux&ani qux v\d\^^^^\i terdum fic inuicem coglutinata in natis nouitcr q> op^f''J^ caperincifionemfeparariJtcm color innaturalis o<^^'^ j/ eftmorbus vrglaucofis qui cft fubalbedo oculorum , j dens vueg tunice ficut apparet in oculis fenioi^? , ^^^^/ci merat Hyppo.tcrtia aphor»apho.vItimo inter argrin^^!'^^ leniorum^Et fimil !tcr citrinitas aut rubedo circa P^P^rri6 quae facit omnia vifa apparerc citrina aut rubea,et t^^^ ^), cft morbus in copronc nec in compofitioe necrfoFo co^^^ Item tinnitusaurium eft morbus:quia Isedit fenfibiHf^''^)^, ditum etphibetaudiri paruas voces:& non compPonc necin compone necin vnioneJtem ^^^%^cf^f lingugc eft morbus,quia corrumpit iudicium guftus»<> ^5 tor narium eft morbus:quia corrilpit iudicinolfa^^"^'^ ^5 funt morbi in copPone nec in copone nec in vnione, c\ ^^^^ lacdunt caliditatcuel frigiditatc ucl humiditatc vel fi^^j,^^^ velplafmatiofievelniierovelqtitatcvcl pone ^^. ^(^ cotinuiJtefunt alicimorbi fortileeio» ^S: incantatioi Incanta" ^pilc Pfiac Mor. ^^^lisc fflt :dii' /nu tiiJ Et 101 Tncantaticnim&fortilegiatihabet operationes manifcfte .1^5«, ua vtahqui reddantur immobiles^ali) languences ner ^?.."''' qualiter.di: vnde SC iii morbi neciuntincoplexionenecincomponenec in vnione, Ite amorhereofLiseftmorbus.^ n^dam morbus immo etia «^orbus fonticu8,quia cutcp rei agendae nocet.capti.n. vc^ ri.?^^r ^'T-^^''^'"^'^'^^"'"^^"^ in^"i«ati medita verum.C^ hcet Ct annexa ebullitioni fanguinis dc calori: no tamen nocet calori,quia magis calefadi irati non pcrdunt f a calore .udicium rationis ficut phthili 6c hcdici. Item funt aiiqui morbi diufnitus imminfi non fequentcs copfoneco^ ^pilcv P^^"'7^nj aut folutionem continui,fed diuinum verbu Cu P^iadr ,K ' r '^'"'''^'^'^"'^'"'"'■^"^''^^ noxa,&mor. ^^'^no u"! ^'"^! I?3""J^> vel fandi CorneIn:3i: mania dictt mor busfanaiHermctis,& eftiomenus morbus fcti Antonii. &hydrop,fis fana:i Q.imtini,& carbunculus localse nr^ dn^e,^ peft.Iecb: flagellum Dci. Oppofitum dctermina^ h.cprmccps&Gar...ted.nidice8:GfiaautcmlapS dem funt ,n h,s qus virtutem eorum complent; mo cptm funt duo gna morboi, fimpIicium.CmorbLs br, cofiPis et morbus mebri organici Jntellis^PnT!.. bumembricofinsoemmorbifqu p Per morbum organicum oem morbum qui propricacc dit ^efofo^^^^^^^^^ tum ffrnplicium.f.r^orbu9 co^fi^^ "'r'^^ morbus cois Inrelll^^n^ ^on»miIis,morbu8 ofFicalis.ct lamcompWem^^^^^ ^^^^^^^^^ PermorbtoS^^^ pritno organicis fin^Vl^^^^^ canontbusoffiufi^neTa^^^^^^ «P.^.qui poftc^ declarauit^uo oH^^^^^ Membra tfi fir.a Sc copofita quldl^ "'^^'^' ^'"bdit, feponcm Hi1t,quam »^^«0^^- ' '"^"^ uerunt.rtco?soDovirr,ir5.o- J*^P^ voca terl^dim. ^^^P^^' ^flFix^ qu:. fenfibn* D O I, 7>' ir. 11" '"«offi lia ¥ ¥ % i \9 terr.diturJcedhuVmaIa^^^^^^^^^^ conrinai,vtpatcS cndo rnT" '^l^^^ bloalcuiprimoCfS^^^ tm,veIprimo^eperfecompZt'IZ \ '""^^^ <3?q^ connP, qilc^organico.^ SSr"'^-^ gnamorborumfimpliciumfubd uifam.f? -T^""^ ^^'^ !''orgi^a.f.pIafmati(^is,quantitais™ [;:^Gar.cap,nuncaIIegato.OlacrgogS'^^^^^^^ funt. vnum eft in fiPibus membris S c^^^^^^^ ^^^juorincopofitisficutdiximu^ 5" «^atcri?c.i ^''^?"' apparcntcr contradicit GaF. 8c A?. verax mll- continuitatis.Dicit.n.q, foro • '* fed fecundT;\'S"»1i^ *"embroofFiciali,non vt off^^^^^^ tinuitatisno?4^P^^^^^^ Pric5^perfen>cbHr'^^ busofftciahs fub "'p^ciahbus,puta iun(flar,s,5^eff mor «^non morbus comL^ """^ ""^^ colligantia cSpraehcnfu» vtlabiorumautpalpeu " coniuncflio feparandoru- VcIfocictatc.Ait.n \ Vr^? a^Jhaercntia cfi: morbus infit ' Jl'squodeflcontrarium rf '.^^P*'^*^'^ ^^••«udi. J'nuitatis foFo eft duobus m"^'?"'^^" "^^"'^^' ^"'^ co S;'« veracis vt continiriraTis n^'^""' '''"''""i^ rl^cgenus magis debetrtrHK ''^""'P^"''" cofiFibus. .^'Fcrcaqmahxcfolutioacciditmebrooffi^ ciali cx parte qua copofitum cft ex membris cofiribus , & non cft ex partc qua eft offidale , 8c fic folutio continuitatis inolTe velcarnevelneruopcr fe debct attribui membris corififibus potius q^officialibus^Alter cft feparatiocotigui/ tatis termini a termino,(&: haec folutio continuitatis non vc raciter appellatur,quia hoec contiguiias fit per modum con tigui,&permodumfocietat,smembri cum membro aut ligamento.Et hoc genus magis debct attribui membris of/ ficialibus confifibus. Et hoc genus folutionis pofuimus ingne aegritudinum officialium.Et hocgenus coicatcoiun cflioni5^feparaiioni»i.coccftad coniundionem innatura> lem membroi^ctfeparatiojicm innaturaIem:Et proptcrea non eft folutio continuitatis vt dixerunr mcdici diccntes crat acgritudo qu? coicat mebris confiPibus 8C officialibus, haec Auer.Et hxc reprehcfio Auerroica eft in terminis. No enim negant Gif.dC princeps dislocationes iunduraij! effc morbiis incoponepcnes fitum indcccntem vel colUgantia cum hoc tii dici pnt folutio continui noie continuitatis cxte/ foadcontiguitatcm, Adobicdaanoppofitum .pbantia q> non funt nifi duo gfia fimplicium xgritudinfi patet ex d^ cftis quid fit dicendum» Ad argumenta cp Cmt plura tri^ bus» Ad pnmum dic q, eft p tcrtio dicflo, Ad fccundil dic Ci vis q, tr,a gna fequentia malam copPonem mala co^ pofitionem sSf^foIutionemcontinui funt realitcr cadc cum malacomplexjonemalacompofitionc 8c folutionc conri/ nu,tatis,ficut rifibile 3c homo differunt tii fecundum effc ct ratione,ficut fanitas cft bona complcxio bona copo 3c bo> na vnio membrorum^Dicitur.n.mala copPo fecundum refultat cx qualitatibus primis malc mixtis,fcu non bene ,p portionatis inuicem,& ipfa cadem dicitur morbus fecundij q» laedit fenfibiliter opcrationem mcmbri. Vcl dic fi mauis ncq^ copFo mala cft morbus neq^ bona fanitas , fed fani^ tas&morbus funthabitusuel difpofitiones fequentes co/ pfonem componem (Strc. ficutcomplexio fecundumhanc opionem non eft qualitatis primae/ed qualitas qusedam rc fulrans ex eis.Et tunc ad rationem dicctur cj, mala complc/' xio mala compofitio dC folutio continui noii funt morbi fed cauf^morboi^,quianonl3eduntoperationcs ^ucntu prlo* Ad tertiiim dic cj, continuitas foluendoi^ fub morbo com pofitionali malae colligantix copraEhenditur.. Ad quar> Oq -1 tum quintum ct fextu dic q, color innaturalis oculorum,tin - nitusaurium,amaritudoIingu3e,f(xtornarium reducuntur rTn^!" adgenusmorb,complexionalis,quiaconfequuntur immc diatecomplcxionem. Ad feptimum dic cp fortilegia 3C ^""f 5°'' incantationcs naturahtcr non habent effecftum neq? poffc " ?/ mutandihumincsafanitatcinaegritudinem,^^ credentcs fc incantatos aut fortilegio affedos femet incantant,aut for tilcgi^ant fua corrupta imaginatione, Nolo tamen negarc quin Dci permiffione cacodacmoncs aut mali fpiritus im^ mutarc polTint fanitatem mentis , 8c corporis hominum fubiecfiorum cis. Et fi hanc familiaritatem hodic cum ma leffcfs viris aut mulicribus habeant vt cis vtantur ad forti/ legmSC incantationes velut inftrumentis ad corrumpen^ dum fanitatcs hominum rcfero mc dominis thcologis, Duo tamen dicam fub eorum corrccflione, quae non crcdo rcpugnarc legi Dei» Primum quod non venit aliquis ad mcvfquchodicfufpicansdcfortilcgio fibi illato , quae^ rcnsrcmcdium,quem non dimoucrim vcl dimouerc ni-' fus fum ab imaginationefortilcgrj.Primo quia noui quod in multis falfa imaginatio fecit cafum languorfs aut mortis. Sccundo quia mihi videbatur eorum cafus ad principia naturalia fatis poffe rcduci ♦ Sccundum dico fub confiden> tia diuini auxilp 3C clementiae Dci quod ncquc timeo for> tilegium ncquc fortilegam ncqueincantatorcm nequein> cantatricem , ncquc aAores imaginum , quod non tan//» gcndo me facerc fciant aut polTint fuis carminibus aut ma> lcffcns vt inuitus mouca minimij digitum» Ad oaaml 8c tionu dic cj amor hcrcofus ct ira funt paffiocs animi dircctp 8c imcdiatc , quaru cura ptinct philofophiae morali» Scd ad iftas paflfiocs f? pc cofcquut morbi Corgci: vt ad hcrcofuni IacobtStitauic« Kk iij hoies P R I M I C A N. amorem mtria.ad iram ephemera.a: ifti morbl cadut Cub Mo bi genere mala: compFonis, Addecimumde morbis diui> dinicus nicus immiltis dic comuniter funt alicuius praedidorum immilTi generum SC hnt aliquas f peciales cas poft prima cam» No> quid 3C lo tamen negare quin diuina prouidentia Iblacaftigarc pof vtrum iit quos uuU tame pefte gladio 8C morbis alias non wifis,3C fim i ge/ mederi dum uult uel fola fua potentia immenfa uel potet/a nere alio comunicata fcis eius,Bt ideo iugiter in omni morbo 3C ad^ rum» uer fitate Deus omnipotens eft exorandus» Et nihilommus quifq^ debet feipfum iuuare cum auxilqs medicing, nec crc dere q> ob hoc Deus 3C fci indurentur uel fuum diffcrant aut negentauxilium,ficutcredunthodiemulti fimplices dum peregrinantur^^offeruntdonafcis contennentes 3C ^no xio hiites regimen 3C ope medici vifi in hoc conceptu quo^ dammodo tentare Deum,nec ifto contcnti fuos morbos fg pe aggrauat potu aquac in kimiio.dC alijs cerimonrjs fupcr^ fluis fub corredioncdominorum theologorum. Aegrftudines autetn coplexionum {citx funt quse funt.xvf.quas nominauimus^ m ^ • In hac partc quarta qug eft de diuifione primi gnis mor> f bi.f.morbi complexionalis,dicit primo cp acgritudines co/ F Tii plcxionum tiotae funt primo quidcm per ea qu? dida funt, ^ ' Secundo quia fequuntur qualitates primas,uel funt ipfgmct iiueius, qygiifgjejprjmae quxfubmcctfcnfui.Secundodicitq» iftg acgritudines funt fcxdcci.f. qtuor fimpliccs finc ma.vj ca/ lida,frigida,ficca,humida,5(:quatuorfimpliccs cummatc/ ria.f.nuncnominat3c,6^quatuorcompofitac fine materia, Ccalida 3C ficca,calida 3C humida,frigida cSc^ficca^tngida ct humida,<Siquatuor compofitaccum matcria.f.nunc nomi/ nats.Tcrtio dicit lam nominauit iftas.f.primi prima do arina tertia.cap. i .partc illa vltima.Poftquam igitur dc co plcxionc <5^c.Et qu/a fuit i bidcm difcuffa matcria dc numc ro malarum complcxionum hic fuperfcdco» Cap.itj.Deaegritudinibus compoGtioms; Ompofltionis xgritudmcs quatuor compr^henduntur generibus. Aegrj tudincs crcaturse. Aegritudines qua titatis,Etaegritudines nueri»Etacgn'' tudines iitus. In hoccap.primonumcratprfndeps aegritudines organi cas.Seciado cxequitur dc quaUbct carum figillatim.ibi LEc crcaturac quide,! In prima partc dicit q) morbus otticia lis fcuorganicus diuidit in quatuorgna.f.in morbiJ crcatu^ raefeuplafmationis uel formationis , & morbu quantitatis 5^ morbil numcri 8C morbii ponis.Eande diuifionc memo ratGaP.j.dcingcniofani.cap.tf^diccns» In copofitis qua> tuormodisexiftit:aut fecundum corruptioncm plaimatis, aut fecundu numeru (u^m partium,aut fecundu fui quanti.> tatem,aut fecundn coponcm.i.fitum eius. Attende prinjo cp fub 3Cgrftudin<bus fitus copraehcndit aegritudines colli^ gantiac feu focietatis partis ad partem» Attcnde fecundo cp Auer.medicoi^cmulus diuidens in quatuor fanitateme bro^t organicoi^,& fiPr eoijiacgritudinc coprghendit numc fum et quantitatc continuam fub code gne quia func eiufde nrsedfcamenti.fed deponc 3C colligantia mcbroijifacitduo -na quia pofitio eft de prxdicamento fitus et colligantia ut dicit de prxdicamcto habitus.Ait.n.5.colligec.cap. 1 7.Sed dicimus quod ia dcm eft in principio fccundi,c^ fanit^ me brorum officialium eft in quatitate qualitate 3C pone i$c col ligantia,quia hirc fpecies hoc eft colHgantia eft infcparalji/ li8,fupplea coDonc,c5<: no reuertit.i.reducitad alias £PJ<^'^.* quas dixerunt alrj mcdici.S^: fic intrat praedicamenm habi> tus ficut panniculi 3C cutis intrant praedicamentu hrc , ergo triagnaaegntudinuintrantquinc^ praedfcamenta "P^ f 1 n qualitatc 8c quantitatc continua 3c difcreta ct vbi 3C h?e» ^pofteainucnicthaecrcsinqnhoceftprioritate dC poltc^ Morbi officialis vel orga nici ge/ nus qua druplex Gaf. Aucrfo. medico^ mm fti> mulus. A V I G E N N jB. rioritate*Sedordinatiomcmbrorum ofFicialium 5C prion^ ta3 6<:pofteiioritas plus ponendacftin fequcntibus /^^^PJ^ dicamentis.hscc Auer.Sed conceftb fibi cp colligantia fit dc gne habitus quia noiat habitudine partis ad parte , morbus tn in colligantiav5<: morbus in fitu coicant in hoc q> aliq"^ partium in vtro($ dercliquit fuu naturale fitu 3C indc adio membri.Nec diftinguunt medici gna morboriim fecundum pra:dicamentum;fed pencs nocendi modos. Etcreatura? quidem afgritudines quatuor co praehenduntur generibus» Inhacpartefccunda.Primoagitprinceps dc morbis'"^ Cfcatura.Secundode morbis in quantitate. ibi L-^g*"""^' nii aute quantitatis."] Tertio de morbis in numero.ibiL'^'^ meri quoq^.lQ,uarto de morbis in fitu.ibiLAigritudinunJ vcrolitus.lQiJintodcmorbis incolligantia.ibi L-^S''^^ dines vet o focietatis.l Prima pars eft pns tcxtus in primodiuiditmorbum creaturx.Sccundocxcquitde bis in figura.ibiLPrimu genus,"lTcrtio de morbis in Vi^' ibiLEtfecundum eft acgritudincs.l Qiiartodc morbis»|| # rcccptaculis.ibi LEttcrtium cft acgritudincs.l Quintod^ m morbis in fupcrficic.ibiLEt quartu cft ggritudines."! P ^ tfj^ ma partc dicit princeps cp morbus in plafmatc vel forifl^ tione feu creatura compraehendit fub fc quatuor gna borum.f.morbum in ffgura &morbum in via 3C tno^'^ ^ in receptaculo 3c morbum in fuperficic Primu genus funt acgritudines figuraf , fi^f" ut figura a fuo curfunaturali mutetur &C excii^^ motu^ueniat m oponc nocumentu,ficutcftt^^ tura rccti*j&rcditudotorn',&:quadraturarot«J^ di,8(:rotundi'tasquadrati',cui'ufmodi cft czf^^ rotunditas cu Iatitudine,cum^ucni't indc i^^^ dimtntum^dC multa ftomachi rotunditas , Si^ i'n cryftalloide non fit parua latitudo. p In hac fecunda dicit cp primiJ genus morborum iti tura eft morbus in figura.Et eft dum ffgura mcmbri vH^^ / ralis perdit feu tranfmutat acurfu ipfiusnaturali,ita Vi^J^ir' dc proueniatinopcrationc nocumcntum , vc fi menibf^ quod debct efte redum tortum ffat aut econtra:aut dcb^ ciTcquadratumrotundcturaut econtra. Excmplum i**'. morbi eft rotunditas capitis cum latitudinc nimia , cw^ ^ dc prouenitimpedimcntum.f cum latitudocapitis ^^y^ lis ipfius longitudini,tunccnim non habcnt ventricuH^^j^ Mor fecut K bri fuos fitus naiuralcs 3C diftantias dcbitas vt in capijSr^ tcrt/ ' - longo.vnde fequitur ftoliditas vcl indifcrctio. ExcinP'[Jjg/ ^^Y> » eft multa ftomachi rotunditas qui dcbct et^^ff,^ ^^^^' rificium ipfius quod frigido iuuatur ad app^^.^ <\ cundum guSjVtoriticium ipiius quoa rrigido luuatur ad app«^';' fatis diftet a fundo eius qui multocalorc indiget ad dum,5(: vtfumicibiquidigeritur infiindo cius nofl veniant ad os vel ad membra pcdoralia facicntes tcrc.Exemplum tertium eft vt in cryftalloide non Ht P latitudo: vel vt alrj libri habent prfuatio latitudinis ^^^j^ prciTionein pupilla.Et licet pupilla propric dicatur wr^^jy vueae tunic3e,hic tamcn capitur pro parteanteriori ^^fV .^5 lini humoris dirctfle corrcfpondentc dido foraminj^^ ^,,3 ucnit latitudo quaedam 8C velut planities ex natuia" ^^^^ quafi fit ibi copreflfus chryftallinus humor vcl pa^s ^ y^/ ibi ab eo recifa vndc minuitur fua rotunditas.Et ^'^^^^\o<fi' tudinisantetiorisvtilitas eftvtradifvifualcs tam «"^.J^ rumqpparuorum vifibilium vcnicntes ad cryft^ Jjtudi^ fub forma pyramidis integrc rccipiantur in ipfi"^ r |^,pr^ ne feu planiticJuxta illud principis tertijtcrtia ^^P^^tjtef" mo^Glatialis vcrocft rotundus,cuius minuit ^°^^^\{^c((^ compraeflioipfiusabantcriori partccius. Et'P^*^^^ wuaH^ comprimitur vt in eo informatio conucnicntiorte n J^^^ titatis6<:habeantparua qux vidcntur fecflionem P 6c magna magnam in qua formetur, . ,^ Etfccundun» I fOvij F E N. II. 'at.oforan„n,suae*a,,ena^hepatisetal?o?^. diminutio vifus vel rnmr^l.r, • ^ ^'^^ ^5"^'^ fequitur •cm vifus.TcrtifiexcXft va,k«^^^ ^'"'^' Vtai,pti„cepster,ij'».tta<S^f:, : f f «norbi i„ vw cft cum vianimis ftrin»;^ Secu„da fpc* miaoculi.i.pupill:eeiu6j,"iben9 trL?r ft"<?l"«„i. ^''''"^".velLcfturan^^mX^^^^^^ "'^^* """-'- ■l hic princeps pc„etratio„cm attr^h. ! "'^•1"^'" m nimia meri fcu Oefophagi Etht ^ T"'"''''^ m 8un,i„malisf<jui„a,,tijsf Tt^ifr""'^".'*'"*P' fc. "entriSai^^^g^^receptacuf^^^^ ^ S-«''^a«emLtmaS"H-;^ ft-culommdaata «SSLt'^f»»tur ficutte. ---•■"-«Awwrfollio.!.,. — "'^ "cutte^ "omacht dc conftrit^/n . c6(iri<f},„ c«ftepi,epfiJ«'J^5'^^^^^^^^^^ 0PPWaturuentr,cuIf?E. '^•"'Pknf,fic« A«teuacuanturS?deSmnr T Wexia. "entricuficordisfanS '''"'^"«^"atitur EnuiofumadeiaSEl"'"''"^ c-' ci^r .Cc e!:';!^"'"^;. tiN^ tun^ r - '"°*"s mreceptacuIo P, i - 'P"n'orbi fpc maoS??-'^"'"''»™™ 'ccep^^^^^^^^^^^ S duar''^'^"'"''"'^^'''»*-^!"^^ ^«•««^^''""''^'^'^"''^'"'''^"op^nduM P'^vii,v,:"f°^°rP°"S,&minusin P"^"'""! nTmf '52 '"'''""'"'•• Sccundaeft cu° ^'''^^^^"^^.^"'^"•^^"'''^'•'''""ftoiftrifl'^^^^^^ ^'J^"'^ n-S"" ' '■"*«^''" ^Spt^chenfione c Ki P'? '"fieumfpSu^^fnfriculorum ccebri impedicns «1 f'''morboc,"d^,';*"n,acerebroadmembra „ep& «pp.latur&i,„p'°- Tertiaeftcum rcceptaculu.^'^^^^^^^^ J ^>rum cerebriin^^^^cu^eftoppilatio & implctio v^^, *'bc,ur tranfitus (J^y"'"^ talis & tanta q, fcre cx toto ^lpcseftcum rec&'^'«m adaliamcmbra. '^:* ^•^^'Pnti, eftfibi necer"''''^^"atur&dcrcri.ur abiUo ."itiofo '^!""''"' '■"Pcrfluop"?'"cuIorum cordis ex fa„ D O C. 1, &G7/±^bi^cafi°''^''"'^ wa ijar. t .morb ,cap. i j ,fcx magno autera gaudio cSpres mortuifunt pufilla„imes,fimiliter cxtimorefquouTam ais ^*^' virtusmgaud,ononitaadex,eriora exit neiadco Suirr ficut i„ ,ra,fcd potiu, virtu» antegaudium .^nenTin > pored,ffoluituracmoII,ffcaturAinde a7e«eril"a co^ nsprogrcditur,Dolorvcroqui;co8itatJmaL,ZuX faccrecontranummotuiquieftgaudn necc/T^ ,T>TT rctaccidcnt;atimorisact?dent,busfi:!;;]a?Ho,^^^^^^^^^^^ hoc,qu,a , I, qu, timorcm patiuntur calorem natu^^^amit* tunt.coq, frigitudincm Sc tremorem fcntiunt^, i fusfubtiliatur.<lei„dcmoriunturficutinrqu"ilSSa7a b. ont„,a„tur.Iniftisquo.T,caloradfua,^rediens ori^^^^^ dilfoluitur & extiuguitur.hac GaF. Scd arsuet alS hocprindpchicdcfecifte,ubia(lcritucntric?IorcoXcua cuarifangutnepropter nimium timorcm cum potius eore pIca„turadcorrcdeu„te.Dic q, in uehcmenti nmo e fc" fubitoterrorequandoq^coradeoconftringitur&exprim^ a fera„gu,ne&fpus,&ilicofuffocatinnattfcatore. Et m^d u,d,mus i„ luuene macm pufillanirai, g uidcs duosfe atrod tcruuIncratcs.deEterri,usfy„copisauit&raortuuscr Drorum. tt Junt. Aut quiafitfene quod debet efltafperumficutftomachus &,nteft,na <ST. n.unturAutexafperaturquoddebeteIrefe^ift cut trachea arteria quando cxafperatur. In hac quinca dicic <p quartum genus igrltudinis crea^' ralcniffcac vtftomachus&inteftinamaxime gracilia dc/ gcnerrs bet donecd,geracur.fi^t,n.ciborum prima di<»eftioin flaZ ficiefDe perficituringracilibusinceftinis.exquoru^lSntia d^^^ fluxus vcntris narciturlubricatiuus digcftionc ciborS ta' plcx. pcd,cs,S,m,,,ermatr,xdcbete.Teafpera,neIubrickS fperma c, i„,e<fra foris effluat,& defecSus afperitatis S & lubricias nim,a fu„t vna depotioribus & frequenTiori. bus caufis ,mped,.pe„torum conceptionis. Sccuuda T «scftcum fuperScies merabri dcbcte.Te le„ndditur afpcrancucrupcrfic,estrache»arcerixnaturalh^reftle2 &quandoexa^eraturfftvoxraucaafpera&c^i(rona td arguctahqu.sq.morb„nfuperficien6fu„t degnec eatu. r=e_feddegc„ercfin,s,auA,ritate Arift, in pr=.dicamcnt s. Ar!r»«- cap.dcqual,ta.ed,cc„„s.Rarum vero &rpiirum afperum ' & lene putabuntur quidem qualitatcm f?giiare. Sed alien^ huiufmodi putantur cnfe a diuifione qux circa qualitatr la quadam.n.poCtioncm vide„tur quodamodo partiii vrr, monftrarcSpillumquideraeo q, partes fibijDf^ r,pl„ * quae funt.Rarum vero eo cj, diftet a fe iuuicem Et len, "•' dem eft<}> in recSum fibi partes iaceant. Afn,.». J hxc quidem pars fuperior cft , illa vcUteorh * Ariftotc. Dicliviscflicec p^r^dida q d r^rnifor fitum parcium prmdpalitcr tamcn noiiinanrqufndTra qualica.emfiuefiguram circa pofit/onem. luxtaTd a" ^ori6fexpr.nc,p.orum.capitulodcfitu. Soletautem qu^. Afperu ftio induci de curuo & recTco.arpero & leni.quadrangulo & qu'd,(S: tr,anguIo,bicubico&rricubito,magno& parucbreui & kne. ... v^.u,^^ ,ccio,aipero oc lenuquadi trianguIo,bicubito&:tricubito,magno& paruo.-breui 8c !ongo:&his fimilibus, quandam cnim po/itfonem par^ tium figniffcare videntur. Afperum enim dicitur cuius partium vnafupercminctalteriXeneautemcuius partinr mxn s> — >v^.uaQ,..- — K -Mni. tac3^qualiterporrecflaefunt,fimiIitcr autem& derelio,,;. ^Z^^S'''"^^^^^ Nonfuntautempofitiones ca quaedic^a funtomniaT.; ^'^t^^^^^^^^^ veiiemes fit^fumfiaexeotalra fcnfibus ludicantur. Non autenl ^ «^s^f^^^^^^^^exdiaolutb eodcmo ^oq>taIiaa,afpera vellenia veltr.cubita vel bicubitaTum iDint. '"tione vii-r...:„ c ^ . " pofitiones.SimiHtcr autcm dC dealiis huiufmr^H' ' tibushabentdifp6nem.Eritigiturvnnqu^^^^^ nonpofitio/cdqualequodcircaponcsna?^^^^^^^^ Iacob.8,i»auic, Kk iiij k fn;; " OHloIutione viV "^" "^5 *^ vcro econtrario cx fuf> P R I M I C A Veldicc^concefifoc^praediaaprincipaluer fitum paitiu noniinent,non)inat tamen cum eo qualitatem aliquam auc fiauram,6^ hoc lafficit medico» Aitende hic ad mor/ bum in fupeificie non efl: neccflarium vt partes xgri rncm briperdancnaturalemfitum, immo fufficit vt interftitia partium eleuatarum in fuperficie qax debec elie afpera re^ pleatitur vniformiter aliquo lenitmo A partes plang fuper/ ficiei quae debct effe lenis oncrec inaequaliter aliquo ^ adhg rentiar cis.Et tn interdu cu in hoc morbo partes mcbii mu tant etia fecundu fe a fuo nali litu, vt cu ftos vel matrix cx/ coriat^^lococutisafperaEdeperditg cutis plana regnatur, AcgHtudinum aut quantitatis dua! funt fpes. Quia autfuntexgenereaugmentificut dl ele. phantia dC magninido uitg2C,dC eft ^egritudo qux uocatur cherGmus.aut ficut accidit cuidam homini qui uocabatunNicomachus^cuiomnta membra adeo creuerunt qu6d fe mouere non potuit,aut funt ex genere diminunonis hcut hc^ citas linguae &C pupilli:e,aut ut phthifis. Mofbl |„ hac particula fecunda fecundc partis primo diuidit gtitatis princeps morbum qiianiitatis in duas fpecies» Et intelligit fP^s^^^ hic morbum quantitatis continuae folius,f. magnitudinis Pl^^^ uelparuitatisimmoderatac. Secundoacit primalp^^^ P"'"^^ eius eft morbus m quantitate adauda» Cuius hic ponutur eTmplatria.PrimLeftelephamia.&nonc^^^ fSepr^genitaexmeIancIioliaadufta,fed promagn.fi plex. pedum 5dtibiai^foeda,quam defcribit prmceps tet Srac, . .cap. i ^.dicens q, eft additio in pedibus fecun dum modu qui accidit in vcnis varicu;quare mgroflat pe/ demcumqualitatefua,&qnq;fft pphumorem meFicum 6C eft illud quod eft pPm^et qiiq^ fit pp humorcm phlcgma ticum grofifum. Secundum excmpiri eft magnitudo virg^ .Cvel nimia grolTities vcrctri vel cius nimia longitudo quj phibet gnonem pptcr refolutionem ^^P^"^"r/"J?iS wte viar,vel inflatio virgae ex groifa vcnto.itatc dieta pria pifmus feucherfimus Juxtaillud Ga.primo morbi;Ca» o. Maonitudo autem cft ficut caro fuperflua nafcens <n^uwie ribul et priapifmis»Et illud eiufde.tf »morbi»cap* i s^Fallio veroquaepnapifmosdr vel chirochifmos virga: plenitu> doatc,inuolun«na(nflacbeftaccide„sd^ Priapif/ pifmus uel cher^ fimus <juid* A V I C E N N iB* mlnuic liqueflt deperditur cp pellcs videnrur oflibus lere, Arguetaliquis c^ quantitas nuUius eft aCtiuuau , qura eft accidens fequens materiam,neq^ Igdit operation ^ feruatis ptoportionibus membrorum, quia 8'g?"^^f^^ gnJ"' iiipigmei fani uiuunt fub fuis magnitudinibus ficut honi ^ nes mediocris magnitudinis, Item magnitudo OC P^f"! eque competnt fimplicibus membris ficut compolms,tm mo prius 3C magi6,quia magnitudo 8C paruitas compo torumfequunturmagnitudinem 6C paruitatem n^P^^^ et nafcuniur ab eis Juxtaillud Auer.tertiocolligettcap» _^ Et xgritudinum quoc funt in quatitate quxdam funt m fura,<5c: hoc eft in fuperfluitate 8C diminutionc,et hoc eft in confimilibus vt didum eft.fed medici funt aflu^" ncreinoff^icialibus quarenon videnturnumerandx ioi inter ccgritudines organicas. Ad pnmum dic cp qua tatitanta poteft attribui adiuitas cj>operationi noccat c id conueniat priuationi,^: iftud fufficit vt dicatur morDu Ad fecundum dic q? quantitas nimia vel diminuta po lacdere fenfibiliter operationes feruatis proportionibus brorum adinuicem fi fuerit difproportionatavirtutjbus rr)^,3c dato cj,non Ixderet feruata proportionc f"^'t^j5 lacdat vtcunc^ fuerit* Ad tertium dic cp fimplicia no terminant fibi certam magnitudincm prxterquam in ximo 8C minimo , nifi prout veniunt in conftitutiO" membrorum organicorum» Numerf quoc^ egritudines aut funt cx ^^^^^^ augmcnttEthocquideaugmentuaut eftna raleficut dcns addftus aut digitus additus,^ cftnonnaturale ficut gladula aut lapis^autW a cxgncdimmutionfs. Et diminutio haec aut . naturalisficutcualicuinoncreatur digitus,^ ^ non naturahs Gcut cu ahcui abfcinditur digi^^ ' In hac particula tertia fecund^ partis princeps prinij ^ tcndithancdiuilioncmmorbiinnumcro» MorbrorUiP^jy numcroquidam eftin numcro augmcntato,ahus in tA^/ rodiminuto» Sccundointendit hacfubdiuifionciri;^^ doatCBinuoiuniarieiuiurtnucitrtCLiucua wviu"— - ^ (ttate^crcatum.Tertium cxcmplum eftde magnitudinc [!:riSanichomachi.Dequ^dici cap. io.Nichomachus famariae cxiftens adco in t^^^^°J^P^ rc extitit augmentatus cp moueri no potcrat , cum.^ . g .i.medicuscurauitfanitati^ reftituit» Tertiodicit^^ ^ecu da fpecies morbi in quantitate cft morbus i" f'^„ 1. minuta.Et ponit tria cxcmpla. Primum eft fi^citas h"gu« .i.nimia breuitas vel tenuitas eius procedens a nccitate,i 4 <j> hic ponitur caufa efFeau.nam ficcitas eft "^/r^ . plex(onalis,fed contracflio eius 8C abbreuiatio a ficcitate iO<; lita eucnire eft morbus componalis in quantitate, aliqn tn a natura ineft finc ficcitate ficut 8C ipfius magnitudo. luxta Sllud Gaf^primo morbi.cap. i o.Lingua qncjj initio plafma t s adeo magnificatur non poteft ab ore capi,&: a hquan^ rfi7adroparuaq,nonvaIetadoscxtendi&tuncimpc^^^ mr oDcratio qua iuuat ad molcndum cibos fcu mafticanda ficcitas „^^p|,^ eft ficcitas pupi lae.ixorrugatio 5^ ^ reddi 8C parui cx ficcitate^quae fi a natura fuent cft laudabilis ; quia rccidit tas du> vifum magis vnitum 8C dcfcndit chryftalloidcm a nocu^ plicitcr» mentislumtnis flimti 8C luminoforum 8C refolutionem pro ^ hibet fptntuum vifibilium . fi vcro contra naturam peili> ma eft 3c figrium mortisJuxta iUud Gaf.quarto morbuDi co ergo cj) paruitas pupiUx cxtra naturam cxiftcns lit pciit> nia,qu2e autem naturalis eft laudabilis. Tcrtium excplum cft phihifistitdiminutio catnis l phthifi ♦ Ipfa cni in ca adco borum in numeroaugmentato quidam fit per additi rei naturalis v't eft dens fupercxcrefcens uel in manu ^ digitus.alius fitpcradditionem rei non «aturalis fe^ .pjt^ |) naturam ficut glandula vel lapis renum aut uefic2e| t^. (f lige hic per glandulam apoftema paruum fimile ^^^'^j^^u^' iiuci in magnitudine quod fxpe nafcitur in dorfo "^^^^jp' 8C\n fronte.Iuxta illud prin^quarti tertia trac. (ccn^^^^fni 3.Quando($ generatur in quibufdam membris ^P^^fl' glandulofum ficut auellana 8C nux 5^minusci5, .^j^' toticns fupcr volam manus &:fuper frontem» ^ .^^{((^ tcndit hanc fubdiuifionem.Morborumin numcro toquidam eft cuius diminutio eft naturalisa.inelt^ Ijn^ vt fi quis a generatione careat vno digitorum m^" oco" cft cuius diminutio eft aduentitia non naturalis j-^^ofUt^' tra naturam,ut fi cui amputetur aliquis digitoruni 0 uaeritur vtrum dens 8C digitus additi fint ^^^^(fl^ turq, non quiafuntmembra.fed quodhbct mer^^^ ^c^^ rcsnaturali3,6<:omnismorbus cft contra ^^''''.l^M. dens additus nonlxditfenfibiliter,immoiuuat i' tionevelincffionecrborum» Neque Textus d«g ^^^^ ^W; fcnfibihtcr : immo iuuat adappraehendenduiTi 1^5«' 8C cum omnes digiti manus vnius fint fimihs c nis compofitionis virtutis 8c operationis in ^^rP tc fex digitos , qua ratione vnus <^ig't"S ^^.^f ftanii^'M^ eadcmratione alri. Item nulla fanitaseft ^tO^j 0O nullus morbus eft fubftantia . confequen ^^^^ e tur quia fanitas 3C morbus cum fint contrarw ^^pjt dem'gcncrisJuxtainud GaP^primo feptimo.Non enim oportct fanitatcm ^ ^""'^^g ^flO v dum diuerfagcneradiffiniri/ed v"acj i^^^^^^j^iitu^ i 18 g' ia ne 10 nt m JS» :ft / F E N. L diffiniantiir.Omnia enim oppofita SCno multum finta fua fignificarioe remota vno tamen gne clauduntur ficut albu S^nigrum,quorum vnum genus«i,color exiftit«ergofifani tas Sc morbus fut oppofita vtriq?,vni gni necelfario l uppo nuntur.Et paulo infra eodem cap. dicit.Nunq) tn aliquem adeo ftultum inuenift:i , vt fanitatem vni fupponeret gni 3C morbum fuoponeret alii, Alfumptum .pbatur , quia omnis fanitas eft qualitas» Oppofitum arguitiir primo , quia du gitus 3C densadditiper fe 8c immediaic corrumpunt nu^ merumdebitum membrorum 5<:lacdunt operationes.Se^ cundoquia dicitur ipfis veracura per fe 3c proprie.f.ab^ fcilTio.Pro folutione attcdc qj dens 3c digitus dupFr poffunc fupcraddi. Vnomodofub eifdem fereordine fitu figura col/» ligantia vigore virtute complexionc 3c ofFicio cum alijs* Aliomodo fub diuerfitarehorum,Tunc dicprimoq» dens & digitus fuperadditi primomodo non funt morbus,quia nonlzcduntfenfibirr &:immediatcoperationcs nec eisdc/' betur aliqua curatio,immo remotio eorum redderet rema- nens fcedum 5ivlcerofum,fed numerus dentium (5^ numc/' rus digitorum in quibus comprachenduntur funt contra na turam 3c lapfus ab optimo citra argritudinem* Dic kcun^ do qj dens 5<: digitus fuperadditi fecundomodo funt mor> bi quia lcEdunt fenfibiritcr 8c immediate operationes, 8c ho rum fanatio eft rcmotio vt dens fupexcrefcens alij s ab itra laEditlinguam.&fupcrexcrefcensabextra Iscdit labia aut maxiUas^Etdigitus fupcradditus intra manum prohibet autimpeditbonam comprachenfioem ab extra pcrfectam extenfionem 3C agilitatem motus» Ad primum obiedri diccj) dcns c&:digitus fupadditi dici poffunt rcs naturalisqai a naturain funt,5(:etiam ex parte matcri3e,fed ex parte nu'' merimdeccntcradditacfuntcontra naturam. Adfecudil dic c;^ probatprimum didum* Ad teriium dic .pbabifr C]^fanua5in numeroeft numerus conuenfensf>tium,&nu^ merus conueniens partium eft res numeratac,& res numcv ratg funt fabftatia,ergo fanitas aliqua eft fubftatia»Et cti di citur omnis fanitas eft qualitas,dic aliqua fubftatia di^ ci poteft qualitas <S^numerus conueni^s partium fecudum per ipfum membrum difponitur a^ benc aocndu, Sc cundo quaentur vtrum lapis & olandub fint ^ i • • meroaddito.Arguiturprimoc^nrnr ^""'^' funt qualitates fed fubftrntTc S^curiS^^lr ""m dunt^perationes^vt lapKS'^^!;!^ corum tranfglutixiintegri f^petranfeunt pcr ftomacts^^ .nteftinapoftea egerunturfincquacunc^Pone SeYnde^ guitur q, non funtmorbi ? numero,quia numcrus partium corpons babent.s ca culum aut glandulam eft a:qualis n^. niero partium fan,fif«nicorporis,cum nec lapis nTrglan dula fit de numero parnu corporis neq, confimilium neque organicarum.ItemIap,9nonl^ditcxpartenumerL?ed"a oppilat^ft crgomorbus in via.ham fi ngaretur fupra vefiy cam dcforis nott n^ceretei nec cflfet morbus,glandula le.r. cum fit fpecics apatjs vt lam allcgatum cft,eft mor burrfiv pohtus nocens vt apa.Item miilti lapides parui minus ccnt yno magno,immo quandoq? non nocent fenfihil;!l°/ ^onigitureftexpartenumerieis incftq, noceanr IT r *«orbUtemferrumknce?vclfagitta.&eu?Dis n^^^^^ reha^ in corpore poft impulfionem no7dlul^ ^ nu„,ero,Ced caufSe morborum.f folutio^^^^^^^ <i;.^^^"^odum lapides Jtem alta apaia a oUt,A„v ^'^' Ixdant-^ fe^^^ cummrnus bi.c...dicensTffr''"7.i''"'"'"''.?^^P""^° ^or^ numero ficut^;^^^^^ "^liJ^am exrls i ca puftultc UiTrZZu ' i ^''^' ^'^'^ ""'^"^ ^ ^^^^' Horum.n.omnumToH^^'^'^'^^^ Auer. nocebu 6C morbuTu,; u?' ^ P^-napalUer actio dicetur Jiem dicit Aue n"^^*^' '"^T ^r^^^^^^ ^'Huaeinipfaggneranturfumkpidesquse DOC* VI. 77 inipfa generantur^Deglandula vcroeft maior apparentia <^ fit morbus cum fit propinquior naturg membrorum qua fint lapides» Attende primo q) licet lapides gcnerati in re nibus aut uefica vel in iuncfluris ex phlcgmatc gipfco no fint propriemcmbra necjpartes mcmbrorum folcnt tameco numcrari plus alrjs morbis gtibus corporis.Primo qafiunt ex matcria humoraliexpulfa a natura ad locum fuac gnonts ficut partes corporis»Secudo quia ffunt a calore naturali co quente 3c indurante fuam materiam/rcrtio quia paulatim ex materia fuac generatiois augmentantur a naturah calore dccoquentc ipfam* Attendc fecundo q? glandulg plus alrjs apatibus connumeranturpartibus corporis fuperfluis,quia plusacceduntad naturam carnis& funtfeparat^afubfta tia membrorum non ibibitae membris ♦ luxta illud princi/ pis»c*f.do(ftrinae praEfentis.Intergcnus yeroglandularum Gadula tS<:interaIiaduognaeftdiflferentia,eo(^ gna glandularum duplex funt feparata ab eo in quo ftant ficut glandulac piirx aut fu^ ,f, pura perficiei eius funt retentx tatum ficut fcrophule.fcd illa alia ct (cro^ funtmixtaiS^infufainfubftantiamembriin quo ftantJte phula. videntur connutriri corpori (S^ faepe comprachenduntur in proprio panniculo. His pracmiffis dic prio q> lapis 8C gla dula funt morbi fi fintadeo magni «5^: in tali loco fituati lacdant fenfibiliteropcrationem membrialiter,non vtallc gatum eft ex Gaf.primo morbi» Dic fecundo q> funt mor biin numero adaucto,quia membris connumerantur ucluc quacdam fuperfluica 5^: fimilitudinana mcmbra* Ad pri mum obiectum fatis ante rnfum eft. Ad fecundum con^ ceditur nuUi lapides funt morbi in numero nifi illi qui lac dunt fenfibilitcr» Ad tef tium dic q> in calculofis 8c glan^- dulofisnume rus partium corporis eft adaudus,conumera documeisfimihtudinariaSi: fupcifluica membra. Adqr tum dic 9 lapis Ixdit 8C ut indecenter aliis conumeratis 3C vt occupans concauitatem veficae 8C vt oppilans. Ad gn tum conceditur q> lapilli mulii non tantum nocent fua mul titudine qptum magnus vnicus fua magnitudinc , cum hoc tamen ftat q> magiius laedit addens in numerum* Ad fex/ lum dic q> fcrrum lanccae vcl fagittg 3c cufpis enfis 8c fping necp fiunt ex humorali materia neq? a natura ♦ Sed lapis 8c glandula&alijmotbiinnumeroadauctoffuntanatura for ^ « ti<5<:fanaJuxtailIudGaP.2.morbi.c.9.Superfluitas exiftes inmembris numerofupponitur , quae fi naturalis fuerit ca eius crat multitudo bonae naturg aut malac fi fuerit extra na turam.In vtroc^ tamen virtus eft fortis 8C fana.Na nifi hoc eifct non fecundum naturalitatem hoc faccrc polTet , nec^ et valleretcxpelliquodextra naturam erat,ni/i eadem virtus fortis cxiftcret.Vidimiis enim fextum digitum in infatibus cflfe fi bona materia fucrat,5(: in perfedis hominibus carne fieri fuperfluam, 8c in oculis vngulam . glandines quoq^ in fuperficie generari vxdcmus cx fupcrfluis a uirtutc expulfis, nmiliter puftulas 8C bochium plcnas quafi melle 8C piguo dine» Adfcptimum rcfpondct fccundum notabilc fi^e^imdincsuctoCitus.etCmsqmdlkcuda Gal.dicttur^jlococtdf^fodetate/untquatuor. In hac particula quarta fecundae partis primo tangit nu> merum fgritudinum fitus,&: quot modis dicitur fitus.fecun do fpecificat quatuor fpecies didarum acgritudinij ibiLEx^ tus mcmbri.n In prima parte dicit primo quatuor funt Situs fpeciesacgritudinumfitus.fecundodicit^^ fitus fecundum ggritudiv Gar.diciturdupfr.Vnomodo delocomembri,aliomode nu fpes focictatefeucolligantiavniusmembriad alterum* Atte quadru^ de q> locus vbi 3c fitus a nonullis pro codem habentur,fcd plex. proprieacceptiplurimum diflPerunc vel funt diuerfi.Nalo/'' Situs du cus eft terminus feu fuperficies ultima continentis corporis. pliciter» Vbiueroeftcircunfcriptiocorporisa circunfcriptioncloci Locus procedcns.Non autem in eodem funt locus 8c vbi ♦ Locus quid» quidem in eo eft quod capit.f.in continente. vbi in eo quod Vbi» capitur&circijfcribitur.f.incomento vtait actor fexprin'? cipiorum.c.devbi.Scdfituseftquidamordopartii5 fubft3 Situst tig,cuius propria proprietas eft proximc aftiftcre fubftanti?. P R I M 1 C A N. luxta illudaucloris fex principiorum.c.dc pofitione.MagiS autcnci proprium videtur poiiis cllefubiUntix proxime af> Pofitio, fiftereoibusalqsformis fjpra pofitis, Pofitio.n.iiilnl aliud cft qp naturalis ipfius fubftantiae ordinat(o,quaIis a pricipio quidem innata eft ut ca qug afperis 3C lenibus aequalibus 3C inaequalibus ineftjvelanaturxquidcm motu confueto vt idixodC accubitus 3C fimilia quicquid crt ig(tut proxie fub> ftantiae alTiftens id nccelTario pofitio eft.Oamis cnim pofi> tioliuius rationis fufcipit prxdicationcmJiacc ille, Exitus mebn a mndura fua. Aut ut a ftio mox ueatur Gtu ita q? no xgrcdiatur ficut filTura qux comparatunnteftims, Aut ut moueaturmotu in eo non fecundum curfum natu ralem ne^ uo luntarium fkut tremor.Aututin fuo figatur lo^ co et non moueatur ab ipfo qucmadmodum ac- cidi t cul iucf^ure in a? gntudine po dagrac indurat , In hac fecunda partc dicit primo q> prima fpecies segritu dinum fiius eft cxitus membri a iundura fua ideftremotio ► alicuius pariis corpoi is a fuo proprio loco vt dislocatio ca> pitis fuperiori« adiutorij ^exitus eius a concauitatc fpatulg vel cxitus vertebri a fcia. Sccundo dicit fecunda fpcs acgritudinumfituseftremotiomebriafuo fitu finc hoc q» agrcdiatur peniius a locofuoficut fflfura quae comparatur inteftinis id eft filf jra paniculi fyphac ita niodica q^ pcr ca defcenderenequeuntinteftina,fedfft quaedam relaxatio. Tcrtiodicit q) tertia fpecics acgriiudinum fitus e cum me> brum non firmiter ffgitur in fuo proprio loco apud motum, fcd mouetur in co motu trcmulento , ut cum in iuduns furvt aliquae mucilagines facientes quadam lubricationem hora motus. Quarto dicit q» quarta fpccics acgritudinum fitus eft cum mcmbrum aliquod quod moueri dcbct imobiliter Bgitur in fuo loco vt in podagris dC chiragris nodofis ifidu> rae alfqug manuum aut pedum vel digitorum fuorum rcd> dumur immobiles proptcr phlegma gipfeum quod Upidifi catum eft inter eas. Attet>deq» Gaf. primo morbi.c* 1 1. ponit folum duos modos aegritudinum ponis d/ccns Jn c5 pofitionc vero ficut fi concatcnatio torqufatur.vel ficut hcr niain quaintcftinaiS^^^frbus defccndunt ,(S^alio8 modos fub colligarKia compraehcnditi Et Auer.ctiam. j.coHiget.a 1 T.ponit duos modos dicens.Et pcccatum pofitionis eft fi'' cutdislocatiomcmbrivniujabaltero, vcl alicuius parr» membri abaltera* Situs fpccies Aegritudines uero foactatis omncm colfigut diTpofitioncm quam habet :mcmbrum compa^ rationefuaad altud mcmbrum quod fibi uiciV num exiftit fiue cf appropinquet fiue ab eo clon geturnon fecundumcurfum naturalem. ^brbus In hac particuta quinta fccundx partis primo defcribie i focieta P"»^cpsxgritudinescolIiganti^.Secundonumcrat fpectes te quid. earum ib.LHt funt durum.l In hac prima partc innuit hac defcriptiotiem.Morbus in focictatc eft difpofitio ^ ha> bet membrumaliquod comparationc ad aliud membrum fibi vicinummappropinquatronefui ad ipfum vcIcIonga> tioneciusabeacontra naturalem curfum» Et (unt duarum (pecierum. Vna e ut accidat ei prohibitfo motus fui ad ipCim , aut ut duriter fitpoftquam poflibfleeratficutdigituscum fibi uianum tangereprohibctur Aut cum accidit ef ut ab eo moueri prohibeatur aut ut feparctur ab co poftquam eratpombile, aut fit diffidle ficuc palpebrar Iaxatio,&: lundurarum laxatio in lyfi^autduriticsa^icdimanum&ragiai ocrm- Jn hac fccunda partc dicii^du«fum fpwcs morbiin fo> A V I C E N N clcutc feu colligantia.prima eft cum mcmbrum alfq3 mo ueri non poteft ad fuum vicinum ficut conucnit ei fccundu naturam,vcIfipoiTitad ipfum moueri mouetur tameiidu^ ritcr,i,difficultcr& impedite ficut cum digitus aliquis pro/ hibeturtangcrefibivicinum.fecundacft cum membrum aliquod recedere non poteft a fuo vicino ficut debct natura^ iteryelfirccedercpoirithoceft difficulter 6C ipedite ficut laxatio palpebr^Jn qua palpebra fuperior prohibetur ettgi <%elongariafuperiori,(&:Iaxatioiunaurarum in paralyfi? qua ob defedum motus olTa contigua manent in fua iudu> ra unum ab altero non cIongatur,aut duritics.i.diffi.apc/ nendimanuminqua digitiduriter& dtfficulter elongatur a medio palm^,5(: duritics aperiendi oculum in qua difficul ter fuperior palbebra elongatur ab infcriori» Attcnde pri mo q> GaF, i ♦morbi»c, 1 1 »a:rignat taliter duas fpecics niof bi colligantix. Prima attenditur penes ligamentum con catenas membra fimul fi nimis laxum vel nimis tenfum incifum fuerit, Secunda eft confoltdatio membrorum 1« labiorum qux naturaliter debent cfifc difiunda. Ait^nJbi» In coniundione id cft colligantia ficut fi ligamcntum in ali quolocomolliatur aut extendatur vel incidatur 8c motus concatenationis pcr hoc prohibeatur.Huic ctiam giii fuppo nitur Iigamentu fi cxtra tcperamentum fuent in virga vidc iictt^C hngua. Vnde lingua non benc loquitur 8c non bcnc malticarepoterit.Virgaautcm nondirede(S: inlongufpa tium fperma erjcere vaIebit,quoniam foramceius tortuofn cxiitif» Item huicgnifupponiturfolidatiofinon fccundii "r',^ r"'^r extiterit,ficut contingit in labijs propter vul du.. fn? '"""^u"^ Aucr. ,.coIIiget.c. « 7»diftinguit aliter Qua '"^'borum colIigantigdicens.Et ^ritudine. nicantiTcamfr'' r""""^ v"'"^ ^^«^"^ memTis vmJ^^^^^ cuomnibus SqS.ft^^^^^ artcrris &aliud cum ucnis- tt anquandoeftcolligantiaab unomembroad aliudoro^ prium,ficutcolligatumeftosftomachicumccrcbonf,e^^ uum euntem ab vno ad aliud.h^c Aucr.qui malc di C c^^^e^oLr^^^ ftomachiSm rcbrum n.- P'!"'^"'^!^ "^3"»*^^«^ comprrhcditur cum cc coiiigantiam habeat cum omnibus membris ncoiofis. Capaig.DcajgritudinibusfoIutio^ nis continuitatis» [ Olutionisucrocontinuitatis xgr/tu aoplerun^ accidit cutf,»: uocataf excoria tio aut fcarificatio . Et plcru» I que accidit carni quac cft ei propin^ quainqua nondumlfac^umicftpus & uocatur piaga. Sed cum pus fitibi uocatur ulcus .Fit au/ tem pus m ea propterea 9 ifupcrfluitates m eam euacuantur eoq,cftdebilis , &:proptcr ca cp fut nutrimentum digererenon ualet^&fuperfluitas etiam in ipfum conuertitunPlcrunque tamcn di citur plagaft: ulcus (oluiio continuitatis qu^ acciditofli&noncarnK In hoc.c.primo agit prf n.dc folutione continuitatis i cut^ carne.fccundo de ca in olTe 8c cartilaginc ibi.LQu^^''^ «'am accidit»ltertio dc ea in ntmodc mufculo ibiL^ut vf ^wl^r^ "cruisHquarto dc ea in artcrtjs dc ucnis et paniculi' infoci; latffp'' , • • •■'"'«umcn.jrtd luiuiiw"'^— . "nu, ibiLEt quandocp ctiam fit»l In hac prima partc d\c\t Primo q, ^gritudo folutionis continuitatis aliquando fupcr" "enit zm.dC dicitur cxcoriatio,& hoc fi cutis tollatur ab ill*» membro Sol tini lis iix tioi ri(i( vr( xati tiiH, icifi, F E N. ir. Siu^ <'efinat?pfum!egere.D;c!t '■■^ d 5 Z2 '^f""^"' '^^^"Scatio dum cucis mciditur incifione """Pfca &nu '''"i?'^""™ ^^dem dicitur caraxatio.Iuxta il^ 'ificaiio rJ^,?'''"i-.g"'"'^Sra:cefcariffcarecaraxare iJc. Qui. «rio. ."^«""^'^"^f^dinffmafcariScamus, Secundo dicit q, «mm car„,remot=eabea.Etcumfanies inea nondumf^ «Saeft d.cuurplaga.fed dtimramesibffft voca.ur ulcus. D.er^.'^'^ "^u"''' *"'.'" ^°'""°"^ continuitatis carnis P ter re, caufas.Prtma eft quia fupe, fluitates aliorum mem bro.um mittuntur ad eam propter eius debilitatem. Solenc .n.lenriperfortioraexmefflbris fuas delegare fupetfluicates ad .mbec.lI.oia.Secunda eft quia carofoltcionem pati€s no bene d.ger.t proprium alimcn,um,quace corrumpitur pars ?^iqua.pl.us&fftfa„ies.Tertiaefttj fuperfluitas al.memi loIutaecar.us .n ftiiiem vertitur.Ouarto dicii q, fofo conc<> nu,tat.saccnsotri &carmfxpe dicitur ab aliqSibus plaga ^ vlcus .mproprie tamen 3i abutendo ditftis nominibus. Qyandocp «iatn acddit ofli qax ipfum m duas fragk partes.aut in partes magnas aurDar chartilag.- nibus fecundum tres dimenfiones. lo^ fok tionis co tinui mo dus qua S^tt. quIec&eniSfr» fwa fif pn35ai,rr.,.,,,/ii j- ■ ^^'■'^"■•"'"''"asparcesautma ve f irdfne & Z,' ff'^"''''' fraflura.vel flndic ipfum os 1 15. «ocaturfi(rura.Etneiu;'?f ^ T''"^ •""''«s uocaturcontuao Smn ^,"™''''^'' f^^^^^^ busmufcuIi.Q^^fiS^™/^^ ^'f^ P»«'' -rert^oc^S^^^^^ longftudmemKSj^^^^^^ fiieriteiusconcau.t3rm, ^^*^-* P^™"s 8C Etnfuer SSuTS^^^^^^^ caueturuocaturattrit.o&di(IoTutto £7.?/"^ ^dWtdilToIutio&attritio&Sfal?^ •'^'nediomufcuIiacdditquocaSS^^^^^^^^ ""''^'finrer^j;*numnofueritmultusvt^^^^^ citur ita ch^ "^"""^ mlongum fueritmultus r^l. n '5"<!^^^terd'rj;,°f-''''"'^^ tinuitieruiscoh ^olutionem ? Etocuulnusntd^r^'^^^^^^^^ Mura quidem c "^«^is aut eft pudura^autfciaio tecfiionc.&illuciqJlj^^^^^etedione nerui,aut fineeiusde ^ine.hicpnncep8ibi.E?f!.'''^''"^°"Situdineaut i,, U.^^J^ qura hic theorice ibi prait7''5^'^"^^ diuerfitatis fui^ fecundum q, diuerfiffr. ^ ^^^ig^h fpecies folutionis ncr fanatur puncftura neruorum^T^^T f^Iutioni dctea^,alia non&'* ^lt '^^^ folutionimlongum* Secundodicitc;^foIutio cominuif^e ^ pefitinpartibusmufculi vel incauda vel in capite velin r""^ medio eius,Et ipfius quatuor funt modi » Primus efi: cij fo^ lutio cadit in extremitate mufculi 3^. attritio dicitur fiue ce^ ciderit i nei uo mufcuii liue in chorda eius quae ex neruo con ftat 3^ ligamento. Secundus eft dum fofo protendit in lati- , , tudine mufculi 3c dicitur feparatio.Tertius eft dum proten/ ^"^"P^^^* ditur in longitudine ipfius 8c non eft multiplex, imo nume/- ru3 folutionum eius eft paruus/ed concauitas ipfius eft ma^ gna,ee dicitur Iiquefadio mufculi,uel ut alij libri Inbet am plificatio.Quartuseft cumfoludo protenfa in longitudine cft multiplex feu multarum partium lata 6c concaua dC Uxc dicitur attritio 3C difiolutio.uerutamen dilToIutio 8c\ty tritio&Iiquefatftioquandoqj dicuntur de omni folutionc continui quse accidit 1 medio mufculi quocucj? mo eueniar, Quod fi in artertf s,aut m uenis acciderit uoca tur apertio.Et Q contigent fecundum eius latitu dmem uocatur inciCio dC feparatfo^Et fi procefTc n't fecundum eius longttudinem uocatur fiflTura Etefi:etiamcum hoc contingtt fccundum mo^ dumapertionis ortfiaorum carum 8C uocatur perforatio.Quodfiin arterijs acctdent & non claufa tuentacexeafanguisad reccptaculum quodipfam circundat extentdonec receptacu^ lum illudimpleatur 6(:cum premttur ad arterta reuertatur uocabttur mater fanguints. Alrjta^ mcnhominesomnem fanguinis egrefiioemab arterrjs matrem fangufnis uocant.Debes autem fcire q? non omne membrum imparts feparati*o> ncm toIerat.Cor.n.non toIerat,qut'a prius aduc-^ nitmors.Quodfiin panntcults cadk 8Cin dta^ phragmatibus uocatur ruptura* In hac parte quarta dicit prio cp folutio continuitatis euc> niens arterrjs aut uenis dicit gnaliter apertiot Secundo dicrt fi fuei it in latitudine dicit incifio 3c feparatio.Et fi in lon> gitudinefuerit uocatur filfura ♦ Etqncjj contingitc5<:orificia earum aperiuntur 8c effiindut fanguinem, 6c dr perforatio, Ethaecperforationonproprie dr folutio continui nifi ma/ gna fuerit,fed potius dilatatio uel apertio ♦ luxta illud Gar, quarto de ingcnio fanitatis.Ct i. Verumaliqii orc paruarum rj-P uenarum aperto fanguis ab eis quafi quodam fudore emit^ * titur» Vnde uidetur <^ morbus iftc no diflfolutio imparitatis fit» Attende cp ultra fofones continuitatis uenarum «5^ arto tiarumquae fiuntin phlebotomrjs «Sc^ab extrorfum occur^ \t rentibus perforantibus fcindentibus <S::coqualTantibus tres r p^"^^" funt fpes folutionis continuitatis uenarum» Prima dicic dia^ - • • brofi5*&eftuenaccorrofiouel comeftioa quacunq? caufa uenerir,5i:dicituradiaquodcftdc&:brofisueIurofisquod ^^"^ eft edacitas feii comeftio.Secunda fpecies dicitur rixis et eft ^*^^* fciHio uenx»Tertiafpcsdranaftomafis,eteftc(i ora iiena^ tumvirtuteamilTaapertioraeflFeda fanguinem efiFundunc intrinfecus Juxta illud metricum.Diabrofis uenas corrodic nxis eafdem.Scindit,anaftomafis has aperire facit* Seca do dicit q? fi folutio continuitatis accidat arterijs Sc no clau datur 8C etfundatfanguincm in circuitu,arterif cum eleuatio ne aliqua 8C quando prxmitur fanguis regreditur in arteria folutio talis dicitur mater fanguis»Et ifta paflfio communi^ accidit cti phlebotomator erat pcrcuticns arteria pro vena ^^^^ 8C confolidatur cufis fuppofita arterix fed arteria non.Et uo caturauetifmaJuxtailludCaF.Iib^denotitia tumoriJ prx^ ternaturam.c.i3.Arteriavero adaperta aneuryfma hsec ^^^' paffio vocatur^Fit autem diuifa ea cum lam in cicatricc ac^ ceditprsiacenscicutisfoliusveroarterixvlcus manetico ^?^"' glutinata ncc^ cicatri^ata ncq: carneobftrucfta^Cognofcun '^^""^* tur autcm huiufmodi pafliones impulfu operatium carum. Ruptu- ra quid* Dia> phrag ma du> plex. Segatio 8c dislo catio qd Ncruus tripfr. P R I M I C A N, Scd cxpr/mentibus abfcedit totU9 tumor retro^urretc ad tcrias fubftantra qux tumoreopcracur,cpondimusin alqs cjie fanguinem fubtilem ^5i:flauum fpui multocS^ fubtili co mixtum.Haec GaF.Qiiidam tamen vocant generaliter ma trem fangninis omnem exttum fanguinis ab arterrjs non na turatem qaocuncp fuerit, Tertio dicit incidcntercj» non omne membrum fuftinet folutionem continui tempore no tabili durante vita, vt cor non toleret,immo fi vulnerec q^' tfjcuncp modicum ftatim accidit mors . Et ex hoc arguunj Ari,d«: Auer,regaIedomin!um & monarcliicum pricipatu cordisfupycrcaeteramcmbra» (^iarcodicitq» folutioco^ tinuitatis eueniens panniculis 5^ diatVagmaiibus vocac ru> ptura.Ec per diaphragmaca incelligicduos paimiculos.f.illil quidiuid tmembrafprialiaa nutritiuis , 5«: illumqui diui/ ditpecflusinduas partes aequales dextram &i finiftram a fuperiori adinferius» EtQmtcr duas partcs membri compofitica^ di't,8<:unamabaliareparat itauc membro fim-' plki no accidat nocumetu eius feparas cotinuita te uocat fe^atioetdisIocatio.Etfiiacciditneruo qui fc de uno ulTuo loco remouit uocat ruptura» In hac patfte quima,qu? cft de folutione contiguitatis de^ bitac membris organicis,vt organica funt dicit primo prin ceps c;^ fi folutio contiguitatiseueniatitcr partes membrior ganici fcparans vnam ab alia fine hoc cj» accidat ahcui fim plicium eius folutio fux proprix continuitatis dicitur fcpara tio 3C disIocatio.Et hxc eft folutio dicit Auer . non fubeP fe morbo in fitu^fed cfCc proprium genus morbi de prgdica mento habicus.fecundo dicit fi folutio continuitatis eue>; niat ncruo qui rcceffit afuo loco dicitur ruptura.Et g neruii hic intelligc ligamentum.ad hoc.n.nomen nerui quandoc^ cxtenditur Juxta illud Haly»}.tcchni comen.illius can.Ncr uivero<X:tcnanto9 puncflura.Nomcn nerui in fermone mc dicorumcaditfupertrcs res.Vnacarum eft neruus natus cx cerebro dC nucha,& cft ille quo fit fenfus 8C motus . Et fc cuuda eft ligamenta quae ligant iuncfluras 8C mcmbra liga^ ta cum olTibustEt tcrtia eft chordx» Et quandoque etiam fit fn foramfnibus conti nmratisfolutio dC dilatantur.EtpIerunquc fic mlocisubinonfunt foramma &C facitibi fora^ minaquacnonfuerunt.EtfoIutio quidem con^' tinuitatts QC ulceratio & his fimilia cum in mem brofiuntbonsccomplexiomscito fanantur. Et cumfiuntinmembromalac complexionis lon^ goreftant tempore.Qaanco plus cum in corpo^ ribuscontingunt eorum quipatiuntur hydro^ pifimautconftridionis malitiam lepram.Ec debes fcire cum uulnera ifl:a fiunt fl:ri(Sa pro^ uenit ex eis herpcs. [liomcnus . Et tu inuenies in libris particularibus pcrfcrutationcm rei folutio nis continuitatis.dimittamus crgo ufc^ ibu Solutio In hac parte fexta notat primo princeps per modum d/V continui uifioniscbfolutionumcontinuiquaedamfuperflue exaphat dupfr» foramina prius cxiftetia, ficutfcpccontingitin menftruis &ha:morrhoydibusfupcrflutsc]^orificia vcnarum mncis &:anidilatanturvehementer.Alixfaciunt foramina inlo/ cisvbinonerant.Etprimxiftarum dilatationes appcllant aut aperdones.Secundx vcro pcrforationes fi cum rc acuta cufpidali fiant,& incifiones fi cum rcfcindentc facfip fuerir, ^^^contufiones fi cum duro hebetc Attcndc tamcn n5 omnisdilatatiofupcrfluafoluitcontinuum ,quia membra mollia ficut venae dc panniculi mulcum dilatari pofiut aii^ rumpatur horum continuitas. Secundo notat cb (blutio co tiniiitatis reccns dc vlccra dc fimilia iftis vt fracflurgc 6C co/ A V I C E N N .B. tufioncs m hommibus vel mcmbris benc complexionatu faciliter fanantur,quia virtus naturalis qux curare folec Iw iufmodi morbos ti\ fortis in ci8»Sed in male complexioatis funtdifficilis curae propter debilitatem dicflsE virtutis qpfc^ per inducic mala complexio.Et maxime funt difficilis curc inhydrop/ciscS^Ieprofis&patientibus conftric1ionem»fcc ^^^^ per patientes confi:n'cftioncm intellige fi vis afmaticos , qui patiuntur confliricflioncm anhelitus 8C f^pe habent tibias iiv flata^ veluc hydropici in quibus vlcera dum fuperueniunt vix fanari polTunt propcer fuperfluicaces incelTanter affluen 0^ tesilluc.Velintelligepermalititiam confi:ridionis uulnus ^0 aut ulcus ftricftum cuius materia conculcata cft non habens refpironem liberam quod difficulcer fanatur ♦ primo .ppt" pjjci:' mulciplicacionem pucredinis in eoex cranfpiracione prohy bica.fecundoquia vixinipfumpenetrat vis medicaminOr Vel intelligeper malitiam conftriclionis ligacuras nimis forces a chirurgico velalio facflas quibus prohibecur tranli^ tusfpirituum&fanguinisadmembrum vnde corrump»'^; ^tif Tertio notat iuxta hi5c intellecflu c^^ quando ifta vulnera ni ^(tioii! rais conftringuntur nafcitur in eis vel ex cis herpes j:ftiofflC ^,^5 nus.i«mortificatio6!::dilTipatiomembricum putrefacflione j^orlji &:molIiffcat(one.Ethocaccfisoccurrere folet in fratftuf'^ ffii'^ immoderate ligatis (5<:afceIIatis,& vulgaritcr vocatur mor ^Q^f:^ bus fancti Anconii vel fandi Martialis apud aluernigenas» j.^ct'' Ec dicitur acftiomenus quafi hoftis hominis uel comedes ho lupii'' minem.Ec difFerca cancro 8c lupo 8C nolimecangcre , qi"^ nol^jj diffipatmembrumputrcfecfltone cadauerali cum mollici^) (jiif fed cancer lupus 8c nohmetangerc diffipat membrum cor^ rofionecum duritie.Et eft herpes gftiomenus breuior&acu tior morbus pra:dicftis»Quarto dicit cj> inucnicmus materia folutionis continui pcrtracflatam in libris particularibus»f' infen.4.<S^?»quartican»diffcraturergoiftamateria vfcpa^ illum locum» Attende primo circa hoc capFm de fpcbu? ^^^i folutionis continuicacis 3c fuis nominibus <^ multa repcritnt ^ intermedicos diuerfitas & nedum inter diucrfos.immoitef dicfla eiufdem in diuerfis palTibus^vt princcps primo canti cx fub trfpUci cantico aliter qj hic diftinguit eas ♦ Primuiil canticum cft.Solutlo continui exiftit in difiuncftione mciri'' brorum aut fcparatione Jn difiun(fiione quidem Cicut in cJj^ locationcbrachrjJnfcparationcvcro vtin incifione pedf vcl nianus.Sccundum canticum ♦ Solutio in olTibus cftfrf^ cfluraJn tunicis autem & vcnisdiciiur ruptura.Sed foIuti<^ facfla fccundum latum vel longum in neruis dicitur filfu''» velpuncfiura.tcrtiumcanticum»SoIutioi^da in ligamet^J vel chordis dicitur caffatio,(S^: arabice dicitur rabath,fed daincarnedicitur vulnu3,fitamen producatur tepusei''' dicitur vlcus,fed facfla in mufcufaut lacertis dicitur aitriti<'> fed facta in fola cute dicitur excoriatio.Scd Galprimo bi cap. I i.fic defcribitfpes foluiionis continui*. Si feparaji^ iuncflurx fuerit in ofifc fracflura vocatur,fi autem in carno"* membris vulnus dicetur.Contufio velcontritio huic et'^''! gnifupponitur.Contufio tamenfitincarnofa parte lac^"^' 8C in neruo cum pili eius incidantur vel concudantur P?^^ corum extenfionem Jdem fere dicit fecundo eiufdc.c. ' gpfif 4»deinge.c.primo. Attende fcci^do q> fpes vrmodi foPo"'^ ^^^4 continuitatis potifi^imecirca tria attenduntur. Primo ciff^ J partes in quibus ffunt 8C ita diftinguuntur hic .Secundo cit ^^^^^ caeffefolutionis.Nam quacdam fimplexeftaliacompoi|^^ fcu coplicata cualrjs morbis,vr cuapace vF depditioc fu^^ ftati? mebri.Tcrtio penes^^prias drias foFonis i «i^gm^^^j ctguitate,^qlitate 8C igqlitatc,^fndjtate& fupficietotarr 'eterectc vrobliq.Et ab iftis differentijs extrahuntutit'^ tiones curatiuse didarum folutionum. Cap. v.Dcf gritudinibus compofit/s. N2cgntudim*bus autcm ^^"^R.^/^^^. dic^ioncm profercmus uniucrfai^^^* Dicocrgo c|?cuxgritudincs ^^^^J^ ^ compofitasno qualibct afgritudm coniunctas «iac ■Stlax copo F E N. ir. co/Masmte%',robmus,fed argrftud,'nes cx quibus omnibus cum coiungenf .pueniet ex eis resquaceft unaaegritudo.Ethoc quidem eftfi. cut dpoftema.bt eminentiaincuteeftexgene. reapoftematis.£minent<aten{mfuntapoftema ta parua (.cut apoftemata funt eminent/a ma. gna.bt <napoftematequidcmomnium afgrftu dmum generareperiuntur.lneo rianque repe" mur agntudo maIitia:comp/exionis .NuIImn SisTaLf "^" ^^"^'"^l complexi^. n<s mahtiacum materia.Etinipfoctiaminuent turform*compontionismaIitia.Nunumenim gura a:mdmienfione.btplerunque etiamad. eftcumeo argritudo fitus. Etinuenitur So WutrnT""''r^^^^ d'u°LS";;raS^^^^^^^^ Itemofomateria: euacur;?r7;rC't?s°^^ inter partes penetrantipnus&: rpn.?.^^^ terunasfa^t^alias^lli;^?;-^^^^^ b.. Secudo agic de fubiedo & d ,S ' ' abintrinfecoibii A6a„, " ^"P'"^'™''^*'' eucmaapatis apofte^atum penSf, ''^^^ertio de fex diffcrenttjs pl.usbothor,l Prima ' P"ft"Iaw ibiLAm/ dicitctloqugmrhic-acne^^r^liH^^^^^^^r"' 1"° P"""' apoftematibui & puftuli^l^ h i^T''"'?'" '"'^''''^" terius quarti tertia hZIa 'P''' 'P««'' "aaabit Pofitas.intclligi, illas cx gurbuV^" * =>=S"'"*ne9 com coniungcnmr vt apa & cmfnf ""^ sgtitudo qa ""eeft apa.is.Nam em nfn"^ -'"'^ 8= D O I, 7P npn coiunguntur vcXenefir^ n ""^!"? ^^"^Po/'t=e , ? Plnhifis^hectica^eadern^^^^^^^^ ncerebroadapaphrenefimtdtS/^^^^ "T^^*^ ^ fic videtur q, febris 6^ Dhl!r^ ^^^^^"^"^ ^ hedi. »^nguiur,quia phrenefis c5^ leth, oLI^, ''^'"''^ "^" ^on. ^^^!^ quae fequuntur eas funt n c^de fubre^'^^^^ ^ffl^^^ur quart,- prima,c,primo!^Xa W P^^Tv^^^^^^^ """^KuntfimuMmmoq^an^^ gua^ g""^ur& quartanis &hemitriteis,&tai " ^"^^^^^^ uenit vna ^^^^ ^^""fudo compofita Sr? abinuicemlS^^^^gritudinibus qu^funt fn °o PlexioipfiuseftdT^S^neregeneraliiTimo^Nam mal. ;;"^degenere fitus^^^J ^"^^"^"^ ^^^' ^^Pofitio^par' Paftionis, Profoiu,^^^^^^ ^mum quandocft atte mJt ^^^^"^^ ^ compofitiones ; ««aterierumvelcaut^;!^ ^•n^us apata compofita^ coniundarum.Et hoc modo d?. ^'uerfis,^peroppofi^'^^"^"dogenerantur cx humor?bt ''^"«qualitatumpriinarS^"^"^^^ P^"« ^«"^Pofi veicotrariarmn,vtin enipy;^ la 5C Iippyria, vcl non contrariarum vt in quatuor malis co plexionibus compofitis in quibus altera qualitatum eft adi ua fe liabent per modum forme , 3C altera palTiua per mo^ diira materiac,c&: in complicationibus hedicgcuni putrida velephemera.Etinterdumpencscoherentiam argritudina communicantium in vnonomined^: vna ratione cSc eodem fubiecrto,cS^ fic omneai5a efl: acgritudo compofita , Htqn,:^ penes compofitionemmorbi Sc accidentis diuerfificantis curam iphus,vt colica cum dolore vehemctis dicitur mor^ buscompofitus& vulnuscum deperditione fubfiantij- ec phrenefis vellethargiacumfebre.Et interdum penesfJc^ cellionem aegritudinum adinuicem fecundum aIiquenior> dinem,fic duac quartanac vel duae tertianse vcl febres emfV triteacdicunturncgritudincscompofitac.EtpolTibilee eade Mor/ scgruudinem dicicompofiram vnomodo& noncompofi bus co- tam fed fimplicem aIiomodo,vt phlegmon depuro fani^ui nofiriK» tieeftmorbuscompofitustertiomodo5c: non primo mo^ L " r do,{mnio morbus fimplex. Attcnde fecundo morbus vn Ir? compofitus multipliciter poteft fortiri vnitatem , qua dicit aulTrL yna a:gritudo.Primoabidentitatemater^3eveI Caufsccoti Dlicir^r iuncflg,ficmaIacomplexiomaIacompofitio&:folutiocon> tinui concurrentes in apate dicuntur vnus morbus»Seci'Jo ab vnitatc locfionis alterutrius trium naturarum.f.comple xioniB compolitionis vel vnionis i eodem membro , ut oes mal^ccomplexionescompofitaeeiufdem mcbri funt vnus morbus^Tertio ab vnitate coniuncfrionis s5<: infeparabilita^ tis alterius ad alterum, vel quia fimul incipiunt ^5? definunt velfanato vnofanaturalter» Qiiartoab vnitareordis fc> cundum fucccl{ionem,fic febres compofitae dicuntur uiius morbus vel una febris, Attende tertio q, duac zcgritudies pofifunt elTe fimul in eodem membro fine hoc q> faciiit eorl tudinem compofitam,vt ungula inueterata in oculo 3c ma Ia complexiocalidarecensineo>iem,quarum prima nocet uifui&fecundanutritionioculijiSt^cIaudicatio naturalis tU h\x,6d uulnus recens in ea, Ad primum obirctum dic q> non eft petitio principij in dicfta defcriptione vcl potius d^ claratione cjuadam non conuertibili cum declarato ga pri> us declarauft quid fit morbus,q cognito fcitur qd fit unut morbu8,qui3 cadem funt principia entis 6c vnhs,6c idcm eft morbus unus morbus,homo & unus homo. Ad fc cundum dic q, phrenefis & febris fequcns eam coiungutur in fua canfa.S^ fimiliter leihargia & febris & phthifis ct hc^ (fl,ca. fc"»um dic xgritudmes compofite quarum . componentes nunqpfunt fimul funt una xg.^itudo unitatc ^^^^^^ ordrsuelfuccellionisordinataejficutfluuiuseftunus» Ad quartum dic q, I/cet acgritudincs apatis non fintunius 3c ^""^» eiufdemgeiierispraedicamcntalisfunt tamen eiufdem ma ^"P^^** tcrix uel caufac coniilcflac^ Tertio dic(t cp genera omn u ggritudinuminueniunturinapate.Primomorbus in com^ plcxioneXmala compPocum materia effufaadlociiapatis Secundo morbus in compofitione duplex.r morbus in fioj ra propter tumorcm indecentem,«5<: morbus in firu ga p^r> testumidaereliqu^runtfuum naturalem fitum^Tertio folu tio continui ex eflFufione matcrix cum uiolentia penetrantis de parte in partem 8c quxrentis locum. rnftabir aliquis q, ex fanguinc peccante fola ($titate poreft fieri apa 3c non eritin eo mala complexio.Itcm mala figura 8c mah^ fitus parrium in apatibus extrinfecis f?pe non Icdunr Cenfibilkcc aliquam opcrationem,ficut ncc tumor membiorum a frica tione uel balneo proceden3,ergo non eft illic morbus in co pofitioneJtem apata fepe generanrur per uiam congcftio/' nis.r. cx rcfiduo nnrrimenti paulatim congefto 8c aucto fa> cientctandem membrum intumefcere,&: frequentius ita geiierantnrin membro caroiformf,fed tale membrum do teft di'atari multum paulatim 8C fuccefttue finc corruDti5c continuitaris ipfius. Ad primum d/c cpfi^^ membrum tcmperatum eifundaturfanguistcmperatusilico poft effu> Honem efficit malam complexionem in illo membro,qufa fua multitudine fuffocat naturalem calorcm illius membri, Gcut okum nimium cftufum in lampadem exringuit ipfiufl p R I M I C A N. igncm» Ad fecundum dic licet non femper mala figii raetmalusfiiusapoftematis exciinfeci noceant fenfibiht toti corpori,nocent tamcn alicui partivel prohibendo decu bitum fupia partem lacfam^vcl compitmendo immodcra tc 3C fufcitando dolorem* Vel concede fi vis cp fi tumor no fucrit magnuSjita vt ledat fenfibiliter non eft morbus , fed accidens Juxta iilud Gar,primo morbi.cap. i j.Item fi apa adeo crit tumefadum noccat actioni morbus vocatur li autcm non erit tumidum accidcns fecutiuum vocabitur cut dolorem accidens appellamus. Ad tertium dic cj, no fola corruptio vel laceratio membri dicitur folutio cotinuf, immoimmoderatapororumdilatatioquac comuniteriion fit fine aliqua latenti laccronc alicuius por!,ficut notabatur incap.prxcedentiibi.Etquandocftetiam fitin forammf- bus continuitati^ folutio 3c dilataniur» Vel dic q> non irtoi . apate foluitur cotinuitas/ed in pluribus.Iuxta illud Gal.c. nuncalIegato.Formicavcro&:cancer fiunt aliquando cii " uulncrealiquandonon.lixctamcnomnia,5dfiiint fineuul ^^^^^' ncrcfunt compofitimorbi,quiafiuncdemateriacalida vel P^^fV' frigida,Videmus,n.eryfipelamexchoFafieri rubea.cancer fipela ^^^^ chokra nigra fir.oedema vero cx phlegmate , Frx> oedemia ^^^^^ ^^^^ jpfg aliomodo dico efie compofita . Nam huores ifti & fi vifui figillatim vnius fpecie incfifc videantur,recLiti dum tamen virtutem compofiti funt,quia cholera nigra tri gida eft 8C ficca,cholera rubea calida 8c ficca,phlegma fri^ gidum6<:humidumfanguis calidus cS^ humidus Jtcm tcr^ tiomodo funt compofiti,qm hi liumorcs adinuicem fum co mixti,necetiam fimpFr repcriumurmifi rarillimc.hgc t^aU Apoftcmaprxtcrca mcmbris accidit moUiV bus.Etcft ctiamcumoflfibusacddit rcsqu^apo ftcmati nmilatur pcr quam dus mp;ro(ratur con cauitas dC eius augmctitatur humiditas . Ncque cft mirum utfit illud quod nutrimenri rcapic aujrmentum fuperfluitatcm rcdpicns cum in ip fo penetrauerit aut in ipfo acaderit.Et omne qui dcm apoftcma qUod caufam non habct manitc^ ftam dC duscaufacorporahs monftrat matcria de unO mebro ad aliud quod efc fub eo fuifte mu tatamuocaturcatarrus.Et cftcum caufa mate^ rialisexqua apofcemata &:emmentiae generan tureft m alrjsfubmerla humoribus non fecun^ dum fuas impedientibus qualitates.Cunque hu moresiIHbonialiquo euacuatfoms modo po^ fteafecuacuauen'nt,aut naturali ficut muhe"^ busaccidftcum pariunt aut non naturali licac eisacciditquiuulnerantur cum egreditur lan/' guis bonus rcmanent humores illi mali piKi nn gularis&impcditurproptcr cosnatura ^^^"J pellit cos.Eteft cum expuUionis modus eft ad cutemS^faciuntapofcema autbothor» Mebru In hac parte fcctida dicit primo apa communiter eiie>' inoUe nit membris mollibus . Et intclligit per fnembra mollia S rembSomniaprxtcroffa^^chartilagines Secundo d,. ^ St:^rcsapatifimilisquandoq.fupcruenitofi,bus& igrof fatur concauitas eius.i Jilatantur porofitates ipfius per hu^ miditatem adaucfiam in ets cxtcndenrcm eas.Et non e m,^ tum fi pars recipies plus nutrimenti qp fit fibi necellarium quandoqjetiam recipiat fuperfluitatem extenfionis &dila tationis apofa: cum nimisabundc pcnetrauerft in ipfutn 05 an «"'^^^^s^^^^^ua^^cunutrimentalisfeufuperfluica. Hicqu?^^ ^ oati ^'^^" ^ ^"^^''^ apari. Vfdctur cp non quia ncquit dilatavi ^ ff • r ^"^"^ violentimme trahatur,vt fit in torturis,prius emm P rumpitur qp dilatctur.Itcm nequit copiofe fbibi , quia fup^ ficUsciuscftpUnaduridimaparuorumj^oijt vix vifibiliu A V I C E N N VE» SC vix fufFicIentium penetratinni nutrimenti . Cuhis rei Ci^ gnumeftq)OS diu immerfum aquae velalteriliquoii ncw-^ ibibitur necj molefcit.ltem fi os aparetur,vel aj3aretur a fu perfluitatibus aliorum membrorum fibi miflfis , vel afuo propriofupercxcrefcctea!imento,vela fuperfluitate fuiali menti^Non primomo quia fnperflua folent expelli a denfis membris ad rara non econucrfo/ed ofia funt defi(Tima,cr>' go minime capacia fuperfluitatum aliorum membrorum* Nec fecundomodo,quia nutrimentum ofliis cft grofilim ter reftremeIancholicumj<&impofllbiIeefttalcpenetrare per poros ftridilTimos ita exubeianter vt apoftemct ♦ Nec ter^ tiomodo,quia fuperfluiias oifis eft medulla humida lenis h« bes ineptaomninopcnctrationi.Itcm decura apoftematu olTis non tracTtant medici in fuis pradicis inuentes cx hoc aj5a non poiTcfieri, aliter dodiingeorum elTentimperfe(f^e. Cppofitum videtur hic fenfiffe princcps Jtem dcntes fnc ofla cum numerari foleat a mcdicis inter ofla capitis et pnc apoftemari.Iuxtailludprincipis ca. 1 8.fum.2. do<flrin?-2; fen prxfentis Jn dente quoq? plerunq? fit apoftema,quonia nutrimenti recipitaugmentum 5:: infufionem 5C putrefa'' (flionem jCrgoVecipitapoftemaJtem fuperoffa venicntia communiter in tibrjs eqiiorum funt eminentix infixac fub'' ftantiae olTiSjCrgo funt apata.Apa nanc^ eft morbus mutas membrum a fua naturali <^titate in eam qux eft cxtra natu ram.i j.deinge.cap.primo. Dicprimoq> ofla infantio faciliter poffunt apari.Huius ratio efl,quia funt tenera hu>^ da,dilatabilia c5^plicabilia,capacia fuperfluitatum nutrim^ ti.luxta illud Gal.J.complexionum cap.4«Natus hora na« uitatis SC parum poftq^ nafcitur inultimocxiftithumidita^ tis &limofitatisetncq? venacipfius pulfatiles 8C nonpul^ fatilcs aut uifccra cius aut caro ipfius funt illa hora fccnduoj hancdifpofitionem tantum,vcrum ctiamofifaipfius qtictn fecundum cj> funtoflafnntficciora omnibus membris,tts vtmulicres quae nutriuntinfantcs gqucnt 8c rcdificentfi'' gurasoffium corum&omnia membra qu3c funt in cisfi'' cut xquantur SC aptatur vafa fada cx cera.Et fi tu cxpcria' ris ad animal cum nafciiur 8C comederis ex ipfo aut anato^ mi^aueris ipfum autafpexeris ipfum inuenies cius carneiiJ mucillaginofam SC mollem.&inuenies omnc genus oiTii^ cius fimile cafeo cum coagulatur.hacc Gal. Dic fccundo q? ab aetatc infantiac vfq^ ad xtatem confiftcntix ofla p^^^ apari,Iicet diff-lcilius qpin infantia quia funt duriora.NaJ^^ to illo tempore habcnt humiditatem fufFicientcm ad fu5 tenfioncm(S(: fuumcremcntum,ficutergoex alimcntoi'^'^ deratc fubducfto nutriuntur 8C augcntur,fic cx fupcrflue '^^^ ducflo poiTuntintumcfccrc contra naturam 8c apari . Ii"'!* illud Gal.lib.de notitia tumorum practcr naturam.Oino nil phranti.i.phlegmoncm patienti partfculoc fecundufli/'? turam habens manet certilTimcdiuturnatP ph!cgmone,f'^ potitur cum carneomnino rcumatc.Quocirca &olTa tangit ficut& ab eis proccdit cum prfmum patiunturJ^^^ virtus cxpulfiua cft valde fortis in pueris.poteft ergo (^P^. fluitatespauIatimcongeftasinporofitatibusolTium a" perficiem oflfium cum^umore contra natuiam expellef^' cut per oiTa quadoq? faniem expetlit.Iuxta tlludGal.aP"^] 7.commen>iIlius can.Quibufcuni^ inter phrenes 8C ^^^^^'^ Oportet cettificari (^Hip.dixftnaturocforte nihil P^.a^ pugnare in cxpellendis,licct materia fit groflfa 5C vie ^»'' j fint.Vtdimus.n.quiamatcriaapatis cum natura ^^"^ pj^ bufdamcxpellatIocis,oflra etiam tranfit . hacc GaK^ . tertio c^ in artatc confiftentix 8C vltra vix 8C raro apa ofla.Non cft tamen impoflfibilc cp tunc apcntur ♦ I^^^f,!;,-,/ mi cft vehemcns corum duritics,qua rcdduntur vix biHa 8C tanta corum ficcitas q> vixfinit in cis nutricatJ fieri,&incptitudopcnetrationishumiditatumincis P , Iiditatc&:defitate.Cuiu8rcifignumcftq.in cancrcn o ,, cftiomenispcflfimisputredie&cormptioc cadaucra ^^^^^ o , tificamibusfolidamcmbranoncorrumpuntur olia» (li^ illud Gal.Iib.dc notitia tumorum ptcr natura cap» » ^ ctcna mor tificatio quidem eft 8C ipfa folidorum corp F E N. n, ZV^.?"'°'^''^T fnafc;t&max.-nios fequimr pHegmc» CoLtT' 'P'^'kelotum exiftens . Voco autem •pnauium corruptionem folidorum corporum vniuerftm vt jc neriHs innafcatur nedura earnibus vel uafis.hec Gal. m.tr^ '•^'^oll,n,& fic fuperfluitatibus imbibi & inm> mefceredcutapparetinffftulis fenuminueteratis&inoira. rrtu™3Tr"^P°i?°PP°'^'"'» diais excepto a gumento de fuperoile xqui quod non eft apa.fed additio a lui?'"'"'"*"?^''"""^' '""bfentia arboris. Ad t.fnT'"-*"""'''"'""'"- Adprimumdicq. ol&dila Mr poirunt<n=etatecreraentiS:ina:tat<bus alijTaf^^^^ b b^oofr^r^ '"'''^;?"'- Adfecundumdicq. osim Z P? caufis.Et cum fubdimrq, os dm imer imbibitur nequemoUefcit. iJ<c cp ofla 1-unt magis penetrabilia quando funt pars uiuc^ tis ex pa„,c,patione natural.-s «: vitulis calorura ^ quado quarmmdicq.apoftematallliu.i.Ya^I^"'^''',.''";-,.^'' rummembr^umnifiq, e4un?&"' ''f "''? '^'"'°' dicaminapropterfuamfolidftrm ' T"'"'- apoftemacarenscaufamanST; , '"•"'''' ''•'•"*»' Sl'rmtod& rus Jta vocat l;k ^ • '"'^^rius ftans vocatur catar SednomTcSttrr"'"?"'"'''^"''"""'- eftcommuneadomnemm?K''"'''"'"P°'*™^">'"''' fuhumorumafupelriTHTf''-'".^"'^ ^•'««illudra^r c^uTsmtl^^doe? •''.°P"^ tarrus.Adfauce3br5chuVlH ^'famrreuma ca^ '"-^■^S^^^^^i^^m^^^^^ corry,ara. Q,,x r>am fluere de parte in partem Zf' ""«"ftrat mate d.rpoQt,o repfonalis praexriTin u"" • "'^ * «1 mala aptara: inter ipa„„ & meXLT'"''-'°'"=''''l'''»& uie fenfibiIiterfluensdeprretrem''''T'^''i'^''''"'^ quando materia apoftem Ji,^ '"'^" ^ ali' fcpultainhumorLusS" if/ '"'"'""^ ^ «"bus&p.om,;c .onexpel turne ««wra eftauida in retent^o^n bono ul r''''"'^'"'''^» honuascelat&exprimiteiusmaS^T'''"'.',^''""'' humoresenabun.urautnaa,ra7i "vtt. '^ 1"'''°"' «^ontra namram vt bonus fan?ui, ,^ " ^'"".'•'«ibus aut ";.'bma,er.apura finefrenollden ^Z""" ^??""'"' ^^;i<'tad viasexpulfiomsordinaS euacu'!^": ''*''P'>"ft «nrum vomimm vrinam fputur^ ve h ^ZV'""^ fit-onpotefttranfm.ttitadLemvbtirbot^^^^^^^^^ cm'.:>a^,^'P'°Pt"hi"cauhm medici prohLn, «'onemm::'^'"'^'''"™'"'^''*?'"™^^^^^^^^ «f'^"^,^"!"^ bonum effluat& malum remane-,'?'' liacfi fuer^?4f ■^-crudeturnfrigidum ^''CZl^C ferentiarquac^flf^untconfiderandatfo qmdem funt mafeKj^''"'"^ ''^''"'^'"'"^^«q"? ftemata. Materi»"*^'''!"'^'"^^^"*^''^'"'- apo ««ntfexhumores.^!> ""defiunt apaftemata ^Et apoS^rm'''''"'^^?/"^^' «oncaIidum.Neque evm.-''" '^'r''"'" «--aUd«mfiid^'S;:^^^^^^^^^ So gumegcncratur tantum, fedcxquacunc:^ ma^ rena Que fit calida propter fuam eirentfam , fiue accidateicaliditas propter putrefadionemXiV cet etiam hxc geaera fecundum ipeciei diuifio/- nem cuiufque mater/ae d i'ui'dant,di'gni'us tn e in apoftematibus ut in eis fpeciahs^feratur didio, Inhacpartetertia primodiuiditapoftemata penes ma^ terias» SecHdo excquitur de calidis ibiLEt faguineum qu'u demntertiode fngidis ibiLNon calida vero"l Inhac pria particula qufeft praefens tcxtus dicit primo Prin. apata multashabent di^fcrentiaSjfed principaliores 6<:maois at-' tendcndac funt qux fumuntur a matcrijs ex quibus fiut , qa materia cuiufcjjapoftematisiamcolledaad apoftema'eft • caufaeiusconiuncfca qua pofita ponitur,5!: remota tollitur, „,-^f Etideototafercintentio .med(ciincuris apoftematum cir/* ca materias eotum verfatur vel vt rcfoluantur vel uc matu "P^^** rcntur 6C ffant fanics dC expellantur^ Secundo dicit cp ma teri?ex quibus ffuntapoftemata funt fex.Cfanguis,choIera, phlegma,meIanchoIia,aquofitas 3C vcntofitas^ita q>omne apoftemafimpIex,veIeftfanguirteum vel choIericum,veI phlegma ticum,vel meIanchoIicum,veIaquofum,veI ven tofum. Inftabit aliquis q, plurcs pracdicftis fint matcrix apoftematum,Nam quacdam funt mellinse melli fires,alix pultinae fimiles pultijalixcarneacfimiles carniglanduiofse autfpongiofa:,aIi?adipin3cfimiIe8adipi,ficut docctcxpcri Apa du mcntum^Dicq^omnesiftaemateriacfumunt originem ab plex dC aliquibuscxfexnominatisfimplicibus velcopofitis» Ter quid tiodiuiditapoftemadicensq^apoftematum aliudeftcalj^ utrijcft dum»aliud non calidum»Et exponit quid intelligrc pcr cali^ dum apoftema dicens q> non folum dicitur apoftcma cali> dum quod ex fanguinc fic vel cx choIera,fed omne q> fft ex materia calida fiue calida fit pcr fui naturam,ficut di<fti hu^ mores,fiuc pcr aduftionem vel putrefadionem, Quarto dicitq) licet haccgenera apoftematis.f, apoftema calidum &apoftcma frigidumdmidanturfecundum diuifionefpel cuiufcp materiacjdignius tamen eftJ.expcdicntius in apati> bu3 vcdictiofpecialis proferaturinco.V3«utinhoc can.fit vna fen propria de apoftematibus,et ita e.f.quarti tcrtia. VP cxpone fic cp Iicet haecgenera.f.calidum 3C non calidij vcl calidumper naturam&calidum per accidens diuidantuc fecunduni diuifionem fpeciei cuiufq^ matcrix, fiue apoftc/' mofgfiuefebriUs fiuealtcrius xgritudinis funt tamen fparr attendeda in apoftematibus quia pcnes ca regulatur horum cura* Attende q» differentiac apoftematum quandoq? fu/ muntur a fimplicitate 8c compofitione materiae fccundum quas apoftcma diuiditur in fimplcx «Siicompofitum qfiquc a qualitatematcri^fccundumquamdiuiditurincalidum ct frigidum.quandoq^ a fpecic matcrig penesquam diuiditur in fanguineum cholericnm 5(:c.quandoqp a fubftantia apo ftematis feu quantitatc tumoris fecundum quam diuiditur in paruum &:magnum,qn(^ a proprietaiibus apatis fecun dum quas dicitur bn vel malemoriginatum feuum vel mi te.fanabilcvcl infanabilc,breuevel chronicum.quandoa a membro in quo eft fecudiJ quod unum dicitur opihalmia aliud fcjnatia aliud phleurcfis aliud periphleumonia SCc* Et fanguineum quod eft purum phfcgmone appellare confueuerunt.Et quod ex chofera ru^ bea &pura eryfipelam ♦ Etcx cis compofitum nominnccompofito fuperantis praeponedo no tnen,quandoque enim phlegmoncm eryfipelay todem dicunt,drquandoque eryfipela phleg^ monodcm 8C cum congrcgatur uocatur exitu^ ra.Cunquc cxitura m carnibus fit laxis 8c fu ba^- fcelIi's,a:poftauncuIas&: m mgumibus &:ecx gcncre corrupto quod i'n fuo partfculari loco no minabimus uocatur tauni* Phleg fn5 qd« Phleg mcMicrf Hryfipe la^d 8C herpes» Phleg mone Eryfipc las phle^ grnone Scyt/ rhos Phleg^ mone oedema Eryfipe latodes Phleg^ mono des fcyr rhodes Phrono P R I M 1 C A In hac p:»rticula fecunda terti? partis primo agit de apa> tlbus calrdis» Secundode temporibus eorum ibiLEc ajSa quldem.llnhacprimapartedicic primo qjapoftemafan guineum purum folet uocari phlegmo, Scd Iftabit aliquis quia non eft dabile purum cum fanguis in corpore fcmper mixtus inueniatur alijs humoribus»Dic reputatur purum extenfo nomine in quoparum 3c quafi nihileft de humori> bus aUjs, Attende q> phlegmo tripliciter dicitur ♦ primo generalitcr de omni apate maxime calido , phlcgmon^n.ar dens interpraetatur, Secundo de omni apatc fanguinco,fi'' ue fanguis vnde fic bonus fiuc non fic fe extendit ad carbu^ culosd^ anthraccs» Tertio proprrj(fimedeapatc facto cx faudabili fanguine.Et illud cft duplex,vnum ex grolTo , ab terum ex fubtili Juxta illud Prin^quarti te- a trac.primo«c, primOtEt fanguis laudabilis aut cft gtollus aut fubtilis ♦ Et fa(5lum quidcm a f aguine laudabili grolfo cft phlegmo q3 accipitcarncm;5<:cutem fimul^^eftcum pulfitione» Eta fubtili phlegmo quod accipit cutem folam et eft fpina et no eftcum pulfationc.Poteft iterumdici adhucmagis proprie de phlcgmone fco cx fanguinc mcdio intcr fubtilem 6C gro( fumJuxtaillud GaUz.deapoftematibus adglaucone.San^ guine quidem benigno 5C commenfurato grolTitic fluete ad aliq^ particulam repentc fimul 3C proptcr multitudincm in>' cuneato dolor validus occupathomincm,fi non oifariadif-' fenfibilisfucritparticulaj&pulfatiodolorofa in profundo, dC tcndi vndicj? 5C corrumpi particulam 8C caliditatem fen tit ampliorcm vt comburi putet 8c refrigerari cupiat,& ru bor fupcrflorefcit talis qualis balneatis vcl fecus ignem uel aliter qualitcrcilq? calefadis harc paftiogcneris totius appcl lationem aitulit 5C vocatur phlcgmo, Sccundo dicit apa conftans ex cholera rubca pura vocatur cryfipclar At tende prinio cp Gal. 2 .dc apoftcmatibus ad Glaucone ♦c* nonvocateryfipelamfed hcrpctem apoftema quod fftcx puracholcra.Ait.n.ibiXholcravero xanta.i, rubca cum quidem fuirpfius naturam fcfuans vbiquc feratur corporis icterica pafTio nominata fft.SoIa autcm excrcta dC fecridum ali$ particulam ftante herpcs nominatur,Siquidcm dcnicp grofta confiftentia fucrit totam vlcerat vfqp ad fuppofitam Carnem cutuEt vocat Hipdios cfthiomcnos herpctcs^Si uc rofubtiliorfueritjcaufa vcroquacfupcrficiem folam quafi fupcrurtcritjhoEC fpcsadduxit gcneris nuncupatiot2e»ii^'J iie additione herpcs nominaturt Attcndcfecundo ^^5" dum CaLibi»c«4.Eryfipclafitexfangn:nc& cholcra mix^ tis vP cx fanguincfubtili cbuIlicntc»Ait,n.ibi,Si verocxfat) guincxantacholcracafidioribusquidem decente mixtum fuerir reuma vel cx fanguine quidcm cbulliete vero 3C fub/» tilifecundum confiftentiam,eryfipelas hxc paftio vocatur caljdior multum phlegmonc 3C flauior in vidcri,^ fi tctigc^ ris facile fHbdecurrit fanguiscX: rurfus fuperfluit fubtjlis ccr te dC rubeus apparcns,non tamcn cft dolorofus ♦ fimilit hic phlegmonifecundum vllam phlcgmonis fpeciem neq^.n, pulfatfoncm necpcomprarlTibncm necj? tenfionem fif ircrr, fcd eft quandoetiam valdc moderatc mokdat.dC maxime quando per folam cutem effunditur nihil laedens fuppofita carnem,& quidem dcniq^ fit hoc tale vt plurimum,& hic c ccrtiflfimas cryfipelas,certus quidem igit eryfipelas ipfius cutis folius paffio cft hxc GaU Tcrtio dicit cj> apoftcma compofitumexphIegmone6<^eryfipeIa nominatur nomic compofito ex nominibus amborum,ita tamen cp in nomie compofitopra:feratur nomen apoftematis fuperantis in co pofitione,vtfiph!egmo fuperet eryfipclam dicitur phleg> »iioeryfipeIatodes,(S: fi eryfipela fuperet dfcftur eryfipela phlegtnonidcs. Attcde q» ficut apoftemata fanguinea qnq^ mifccturcum cholericis^ficcalidacumfrigidis dC fortiunc fimiUtcr nomina Juxta illud Prin.Iib ♦ de notitia tumorum proEtcr naturaoi.Similis autem 8C in altjs mixtionibus eft in tcrpratatio phlegmon fcirrhofus cS:fcirrhus phlegminofus 8C phlegmo oedemonofus et phlegmaticus,ct cedcma phlcg minofum* Quarto dicit c^ cum congrcgatur 8c qn mate riaalicuiusdfdotumapoftematum digeftionc imfpifllatur AVrCENN^. 8C fit cx hac fanles vocatur exitura quafi petcns cxltum , ^^^^ fifueritincxterioribus corporis tunc debet incidi vt fanies effluat,i5ii nifiincidaturfanies rodendoquxrit exitum.S^pe ^^^^ tamen conuertibiliter exitura 8c apoftema pro eodem liabc tur, QjJinto dicit cum exitura vel apoftema fit in car^ nibus laxis glandulofis vt in fubafcellis 8C retro aures 8C in inguinibus «S^ cft ex generatione corrupto.i.ex niaccria ve^ nenofaficutlnpcftilcntqs vacaturtaunijcSiquarri tcrtiatra ,^ (n:atuprimocap.i4»vocaturalto;on,<S<: vulgariter dicitur ^^^^ bochium aepidimiale* t: Etapofcecnataqiiidcmcahda habentprmci^ ^ pia(n in qao humor ad extenora egredftur ^ apparet q? concamtas augetur . Deinde capaci^ tas cum eo augctur & cxtcnditur . Poftea ftat groffitudo ad maiorem peruenitftatum in q^^ eflredebet.Pofti'nci'pi'tmi'nui&: maturatLir eius pus,& dechnat eius effc, aut ad refoluiionen* aut ad puns , collec^ionem , aut ad conuerten^ dum in dunticm. .1 In hac fecunda partc dicit infnla q^apoftcmata cafa hn^ ^^fi : quatuortpa.f.principium,augmentatum,ftatum,&: decu^ nationem.Principium cft tempus in quohumorcontentus u, inporofitatibusegrcditura partibus interioribus memb^^ apoftemandi verfus cxtcriores impellendo eas , 8C appaf^^^ concauitas J.porofitas membri augeripcr tumorc.f. mentum eft totum tcmpus apricipio apparitionis tumori* manifcfti,quocapacitas mcmbri apoftcmatis cx huoiotf augctur 8C cxtcditur doncc pcrucncrit ad maximum ipfi^^^* Status cft totum tempus quo pcrmanct in fua maximitat^* Declinatio cft tcmpus quo apoftcma incipit minui 8C ma''' ratur corpus vcl pus eius id cft digerit matcria ipfius 5L^^! clinat vcl ad refoIutioncm,ita cj> difpergitur vel ad colle^''^ ncm fanici uelad duritiem mafiuam.f.cum rcfoluuntur p^' tes fuae fubtiles 8C tcrrcftrcs rcmancnt 8C indurantur» tendc q> aliter diftingui polTunt tpa apoftematis pcncs di^ ftionem matcrix^Et cft principfum hoc modo totum if-^^ pus inquocalormembri apoftemati manet prxfocatu!'^ matcria fine hoc cj) appareat aliqua digeftio in ca neq? cofj ptio contraria digcftioni .Et augmentum cft totum teniP^ quo materia incipit digcri vcl mala corruptionc corrupi ^ nccfuerit complctc digcfta vPcompIctc corrupta.Et ft^JJ' cft tcmpusquomatcriaapoftematis cft complctc dig^L aut corrupta fine fenfibili diminutione,& tuc dr matiJ^'*j^ declinatio e tepus quo materiailla minuitur donec dcJi"^ ' Non cafida uero apoftemata funt aut de tcrfa mePica aut phFatica aut aquofa aut uent^* * In hac particula tertie partis primo diuidit princep^ calida apoftemata.fecundo exequitur de mclancholici^ Et eorum quidcm»"] Tertio de phlegmaticis ibi L . vero.l (^artodcaquofis ibiLAquofaautcm.l ^'j^a de vcntofis ibi^Et ventofa quidem.~lDu3c primae pa^^^^^fj Ix funt prafens textus» In hac prima parte dicit ^ jjj, non calidorum quaedam ffunt cx materia melancholi^^^'^ ^ cxphlcgmatica,aliaex aquofa alia ex ventofa. Attef ^^^^ cxmateriaaliquamcFica fiuntapoftemata calida , fi^" jj, criquorumatcriaecorrofiua&corrofioe opatio {^.^ ^^^o^ Veru cacri pnt intcr no calida apata numerari,ga *'^5|^^ni* tuatcria fit caPa virtute, non tn actu ficut materi? P" 3 & eryfipclg,qafubtile e refolutum 8c groifu remafit «c ^^^^ in ficut calx ct cinis funt actu fridi ad tactu 8C potentia Eteorum qm dem quaccxmateria funt ^^^^ cholfca tria funt genera durities &: ^"^^^^^'^ plurimafuntacutaS^: glandularum S^^^^o quibusfuntfcroph«I»&:aodiJntergen«J^ F E N. ir, 8'anduramm &inferaIiaduogenefa sCtdiffete «aeo q, genera glandularum (unt fuperata ab eoin quo ftantficutglandul* pur*, autfuperfi, aei ems funt retentae tantum ficut fcrophula:,fed llaal,afuntmixta&infufamfubftantia mem. T ?"°i'*"'-Et inter cancrum etiam 8c daru tiemeftdifferentia.quoniamduritieseftapofte. maqu.etumfedatumdeftruens fenfum £ per. manens.„„embro ineodemftatucumquono habet radices mnexasmembro neqj oportet ut t^^r.pfumdeftruaturfenfusnifi elongatum foe! me,ustempus 8C mortificetur eius membrum £r n '^"'^^- '^^'3«*= di. wat quin differentia inter cancrum , dc duru tiem ex,ftat peraccidentia infeparabilia &: ftema^rP'''' Tubftantiale Apo^ ftemata uero dura melancholica plerumaue a ^:&TdZs^ =g,?L«i2^^^^ ftemata huius seneris '"{'""«-Secundu tft canccr, Et apo brihabencautumX f^"'"'''"'"''""^"»'-^'' v^lijli' Teriiumeftgenuselanrinl """'""o ^^P'^"^ coniingentia. fcrophulac&nodi ^rjn "'"'''*^'^"°'"'" ""m"» funt te.Iuxta iUud Princioiis n,?/ S^""3ntur ex plilegma/ «ulofecundo.NodiSubr/'l? ''''^^^ <Jentcs humores phWma,t^^^^^ PWegmatics comprshen^ qmfun.fa.aificu^JcaSfi/u^nulf ''",''°^ » "'"''«'"^'^ & proprie qui euenim in ci uaeLrU "''""' ■"''>^"' 'l'"^ Ph"l» videntur ex phleijma.e fi?- '""-"""arum. Iiem fcro tmgunt hominibus habmibl '"''"'^ ^' Plurimurcon" humidas,&f^piusnafc;;,^l'^""='~lU&compTxio^^^^ funthumidsphlcgmatt^.&f"^^'''''^"^8l»"dulofis qu" ammalia phlegmatica &Tn?/jP' """'""' qui fun. g^^^cequodeftpoTalteluxlailTH^^^ «!atraaa.ufecundocapMorexTn ',^"i'^™"P'' ^ ;;"»d'fpofi.iadhabendSphula!- ^"""T ^*^"^^"' funt curta habcntes colU com ' J-^ ^°lli & ca '3"''^"' g^-^^antur pCc "r,"'"^'''''"''''™'''- ^bafcelb.Etplurimum quidcm ac^^^^^^ & v,deturqu^,d„on„ominan " ,^,^^ ;"^^^ carne molli. J"'» multoticnsaccidunt porcis propte J, , r '"°P'"« Cu7"'/P0ftema melanchoK um ,f ''!^"'" ^« quod P°"^ndum cft tcriium gcnus. • '^''°' 8*"» tan,' "'Pi-imaorigomodorumfitexphUo '""""™ X'''""*tio„eT'' P^™'«io"e •"elanchfe'«^P''l'= '*""'"«<'nsm^'"''''=''I"°'J^i"'P''^^'i°nepar.i^^^^ <^°alk8ato,vbrn'".^"'='"«^'«>''=«^f<'"uertitur. Etid^"' 'f " '■nincntia'pM P°'^'!"3m '''■'it quod nodi funt adLk 'Z" '° ?"""' qu,n»r%'""'>''''-A' '« ^"'^ "" n eft" ui":'- «■cam.vcrum n<>8 " ''"^ obuiationcm ,«eU «dixiUius duri .^'«•nuscamphlcgmat ^r^fiT^^ Adfecandui H^?^^ ^"i accidit vt deficcare^^ ^^^earummateriaeftlt^J^^<>PhuIisdicfimiIiterqu& ^,^;"nnduratur&i^^^^^^^^ "ot,t,a tumorum pra^^er^''"^*'"^^^ illud Galen. lib' ' t""«£moncs cxiftcntia adcna> D O I» 81 rum id eft carnium glandulofarum ,hi'sautcm fcirrhatis» ideftinduratis nominatur fcrophula» Ad tertium dic cb fcrophulx SC nodi polTunt fub fclirrhofi comprschendi, lu^ xta illud Principis quarti tertia tradatu fecundo capitulo fc^ xto»Etfcrophula:ad vhimum funt glandulx fclirrhoticx, ditf ert tamen fclirrhofis proprie dida ab illis ficut ftatim di cetur. J^ecundo drcit quod glandular differunt a duritic 6C cancroperhocquod velfeparats funt a membro inquo r^ntnonmnex^einequeinfiItrat3.,ficutgIandul3e purg fi. ne adiabus.vel folum ret.naur in fuperffcieeius ficut fcro phular , fed cancer 5C dunties funt immerfi & profundati in fubftantia membri m quo ftant , ita qu6d matcr.a glandu. larum eft coUeda in vnum,non diuifa per poros;fed mato' riaccancri (5(:fcIirrhofisfunt perporosmembri difiemina/ tae, Sed inftabitaliquis de fcrophulis per principem dicey teni quarti tertia tradatu fecundocapitulofexto. «crophu^ lacIimilanturnodis.Scddifferuntab cis inhoc quod non funt feparata: ficut nodi,immo funt fufpcnfac in carne & eft cisiterum velamen ncruofum. Dicq,licet fcrophulac non lint feparatac a carne ficut nodi,fed fufpcnfac in ca cum pan^ nicuIo,materia tamenharumnoncft carni fmmerfa 3c pcr C.US porofitatcs diftributa. Attcndc quod inter glandu. ^'.^^"'^^/^^^ophulas eft differcntia, qul glan. dula proprie dida cft fini,ilis glandi fatis mollis mobilis uni ca&feparata m emundorns principalium membrorum gcnerar. fol.ta,fed fcrophul^ f;.pius plurificantur^ duX res funt^ magjs adhacrent,&plus incollorcperiri conZ^^ uerunt fim.Ies ill.s qua. fiunt in porcis. Tcrdo dicit qu6d fclirrholBfeuduritiesdiffertacancro in quinque» Primo quia eft quicta.ideft dc materia quicfcentc,canccr vero mo bilis.Secundoquiacftfedata.ideftpacificade manfueta Cu nemalitiaaccidentium,canccrucroIaEdens feuus malorum accidentium. Tertio quia fclirrhofis dcftruit fenfum parti^ culx m qua eftcompingendo&indurando nerun fenfitiuu 5(:offufcandovel cxtinguendo fpiritum animalem fubtile <&:clarum,cancer vero non deftruit fenfum nifi diuturnita^ tc temporis membrum mortiffcet;, et ita fcnfum corrupat, Q.iartto quia fclirrhofis permanet fub eodem ftatu in mem bro «n quo cft , cancer vero eft addens 3c paulatim ferpit a:fe diffundit per fuas radices ad inftar pedum cancrorum quibus membro heret . Quinto quia fclirrhofis cft fine dolore canccr verocum dolorcmagno. Attcndc primo quodduplcxcftfchrrhofis. Qu^dam vcracSecertafdr infenfibihs ex pura melancholia gcncrata, & ha.ccft in. fanabilis maximc fi fuper ipfam nafcantur pili . Alia non certa nec pcnitus infenfibilis , fcdpauci fenfus ex melan^ cholia phlcgmati mixta facfla , vcl cx phle^matc profl*^ vifcofoindurato&iftafanabiliseft , fed dtfficultcr iZ xta illud Galen» fccundo dc febribus.d^ aDofti.m=.!:u. ad Glauconcm . capitulo. i , . Ccrtus quidem fcirrhus t.,! mor cft praetcr naturam f nfcnfibilis fimul 8c durus O i vcro non certus , non infcnfibilis quidcm omnifarb^ diffcnfibilis tamcn . idcft dcbilitcr f^nfibiSl cft ot ^ Jgitur infenfibilis quidem fcirrhus infanabilis cft . diiten.* {Mi8 vcro non infanabilis quidem non autcm facile fa. nabihs , fft cmm cx vifcofo , 3c groffo humore difficilc foIubilitcMmpbftratofcirrhofatis . idcft induratis par. ticulis ♦ Hxc Galcn » Attcndc fccundo , qu6d cancer ht cx melancholia adufta ♦ luxta illud Principis quarti tertia tradatu fecundocapitulodccimo * Canccr cft apo/' ftema mclancholicum dc mclancholia adufta a matcria cholerica , aut in qua cft materia cholerfca cum qua eft combufta : non a pura feculenta» Attendc tertio qu6cf licct canccr in omnipartcpraetercor gencrari poflfit ff tamcn faepius in mamillis mulierumnonmcnftruara' tcmporcdcbito , 8c quando inc/pit cft capax cur* H pcrfecflus non fanatur nifi radicitus incifionp ^.^. ' LtailludGalcn fccundodcapoftet^X nemcap.tuIo,i7.Dc,nccps vtiquc critdc cancrofis tumc ribuf diccrc ficntibus quidcm in omnibus particulis* UcobtS.i^auiCf u Sclirrho fis du<' plcx. Glandu la differc a fcro-* phula. Scl/rrho fis dupU citcr» Caccria materin P R I M I C A N, Caccris maximsaiitffniin mamillis mulierum quxcunc^ ncqua$ cura du pargantureaq'J3EfecundumnaturapurgationeJn mamib plex, lis autem vidibus multotiens certilTime omoydem.i. fifem GaP» formamtumoriscaticriaali, quemadmodumenim in illo pedesalterutriq^ funtcorporis,ita& in hac paliione venac diftenfaeeiusquipraeternaturamtunioris vniuerfam ffgu-^ ram fimilem cancrooperatur.Hancquidem palfionem in^ cjpientem fanauimus multoties ♦ In magnitudine verodi^ gna ratione eleuatam fine chirurgia nullus fanauit.hacc Ga, Qiiarto dicit Princeps cj> non multum dillar»i.non eft lon ginqufi a veritatc cjn fcUrrhofis a cacro differat per infepara bilia accidentia 3C non per drias fubales, Attende cp fclir rhofis interdum quadocummedicinis calidis indifcrete tra cflatur couertitur in cancrum 8C figniffcatur elTe propinqua , caticro pcr infiammationem pulfationem 3C appariiionem ' yenarumincircuitueiusJuxtailludPrincipisquartitertia» trac. 2, cap.de apate duro.Et quandoqpcancerarur fephiros. Et propinquitas fephiros ad cancrum 3C elongatio eius ab co cfl: fecundum muUifudinem inflammationis cius, & pau cttatem 3C apparitionem pulfationis in eo ^occultaiionem eius 3C apparitionem venai^ in circuitu eius, 3c non appari^ tionem eaf^i.De illa ergo fclirrhofi quae propinqua efl: cacro vcrificaturct>nondiffcrtacancrodifFerencij fuB.flibus. 8cd multumdifliansacancro vidcturdifferre abco dria fuBali fecudum materiam.Nam cholera nigra adufca que materia cancridiffertfpca mePia naturali ,cumadufl:ioin ol rc fjc corruptio rei violenta.Et hci^ drta cancro dria fuBali, qufa cft mala coplb frigida cum matcria collcda ad apa:fcd ca/ rercftmalacopFocalida.frigidumveroc5(:caFm funt fpcs diucrfa:morbicopronaIi3,Scdali3cdri3efclir.hoas a cacro nnxfunt multoplurcs fant accidentalcs,idcodicith!c Pnn ceps.Ncq?muItum diftatquin driav&:c.Cancer ciiam dum incipit cft velut parua fclirrhofis magnitudinis vnius fabae ct tunc cfifc cius 8C dria ipfius a fclirrhofi funt occultae.luxta illud Princfpis quarti tertia trac. 2. cap.de cancro» Et quan/ doapparctcanccrambigiturcdecius iiiprimiscum appa-^ ret fecundum pPm ct in primis cum apparet in principio eft Hcut bba parua durus rotundus fufci coloris in quo eft caU> ditas quoedam. Quintodicitc^fclirrhofisqnc^incipit ex feipfa.f.cum aliqua matcria mcPica non adufta imbibit ali^ quod mcmbrum 5«:facitipfum intumcfcere , 3C aliqn ncex alioapatcconucrfoadduritiemtSc: fepius cx fanguincis , «S: qnq^exphlcgmaticis» Attcndecj)licetaliqn fclirrhofis^ fe incipiatjfxpius tii Rt ab alrjs apatibus immoderate ihtri^ gidatis 3C ftypticatis feu nimis comprcflis. vn humidum cx primitur 3C groflum tcrreum fcculcntum manct ct indurat, Tuxta illud GaP. 2 .dc apatibus ad Glauconc.cap. i f - ^'jq" igitur mox a principio paulatim conftituitur 3c augctiir. Flif rima vcro a medicinis conftituuntur ftypticantibus 3C intri gidantibus fortitcr cryfipelata 3C phlegmones» Attcnde fccundoq>ficutcalida apata fiunt fclirrhofes appcllationc ind^fcrcta infrig;daiium &ftypticanti«m , ficajSata frigJda qnq^ lapidificantur indifcreta applicatione rcfoluentium.la xtaillud Gar.ibi.Siquidcm igitur quis fortitcr diaforantiarn fcirrhofim paticntibus corpovibus affcrat pharmaca, mani^ fefta diminutionem oj^ans fcirrho^tcporc brcui fpcrabit de totali curationc no vcre ignoras:qm huius mo curationis rc If-iapaflfionisinfanabiljsfit.diaforata.n.huiusfubtiliori par te humiditate reliqua exiccata lapidea perficitur. PWegmatfcoram ucro apoftematum genus mduas diuiditur fpcdes.apoftemalaxum &CgU dulae moIIes.Et hx quidem differunt , quoniam glandulaefumfeparatSBarinuoluta: in cooper^ tono,5(: apoftemalaxumeftmixtum &: nonfe^ paratum.Apoftematuprxterea hyemfs pleracp funt phlegmatica ita ut illorum quae funt calida fantcaloresalbi\Etglandul^quideni dC fila dC A V I C E N N iE» his (imi*fi'a aneruorumdifFerijtnodofitate, eotf nodofitas magis fit in fuo loco manfiua. Et du$ tadusfentiturneruofus6£:cum figendo tagttu^ fpargitur,6(:reditadIocum fuum,&:cum forti medicamine fpargiturabfcp compreftione non redit.Et plurimum eius accidit propter laboretn &:deftruitur propterponderofitatem ficut plij:' bum dC eius fimilia.Et tibi quidem fciendum elc q> apoftemataphlegmatica diuerfificatur fecuft dum diuerfitatem groffitieiphlegmatis dC moHi tiemipfius8(:cius(LibtiIitatem laxitatem ip"^^ &:duritiem,itaut quaridocp melancholicis fimilia,6^ quandocpuideatur uentofa. Phlegm^ praeterea fubtile multotieas defcendit in reuma^ tifmis in uacuitatem quae eft in uillis neruorutHj ita ut gueniat ad mufculos qui funt fub epyg^^*" ti QC ad ea quae funt fub iftis, In hac particula quae cft de apoftematibus phIegmatfC|* dicit primo princeps t^apa phlegmaticum diuidit inap^' xum 5c:glandulasmolies.Iftudapa drarabicc ^itn\2L0Cpi ceoedema.Iuxtaillud Ga.i.deapatibus ad glauconc.No»^^ mus igic osdcma indolorofum 3C laxa tumorc, autemcft ifteexphlegmaticafubftantiaftcrivcirpri vap''^ rofo,quaIis quidcm fecundurn mortua gnatur corpora<>(^ cundum pedcs 5c:cruramuItotiens in hydcricis.i. hydrop''' calibusdifponibus, Attcndeq»hocaj5a diuidi pot inV^ rum et non vcrum qucmadmodum alia. Vcrum gcneratif ex phlegmatc naturali puro.Non vei^ cx phlcgmatc noH ^ turali vclalrjs humoribus imixto.Et itcrum diuidi potcft"' oedema quod cft accidcs morbi ficut hydropifis vcl aft'^' tis vcl longarum febrium,^ oedcma quodeft morbus P^' fe non fcquens alium.Et hanc diuifioncm cum curis tang'^ GaPfZ^dcapatibus.cap.i^^dicens.Etin illis quidem i^^' ptoma eft hoc tale cedema difponis laxx nulla prxcipu^^ ratione indiges.ctenim fr icatione fola pcr oxyrodini^i'°''5 rofai52cnaccto,5(:qiiq;peroIci7&faIin miflfo oxyrodi^'5'. fterc fecerunt illud,5(: alia multa talia.pp aute phkg(T^^^^< humorefupcrinfluentcm partiCLilae ia ficnte pafifionc al4 cidcm&fpongiaaquamadefac^a modiciraceti habent' ftcre facit paffionc* Sc3o dicit q> glandulaz mollcs ^^^^^ apatc Iaxo,quia funt feparatae a mebro in quo funt,ita <^f^ rum ma non eft imcrfa ncq? imbibita porofitatibus i^^K fcd ficuc glans in vnil recollecfla Jteglandulx funt if^^,^^ in coopertorio vcluti in burfa vcl facco , fcd apatis la''' jj^j cft imerfa mebro,ncc in facco claudit, Et glandulatr ^^^-^ vtpPm fiunt in cmuntorrjs mcbroi^ principalifi vcl p^^ mundificationis hora fanitati3,vcl per via crifis Hor^ natiois aegritudis, vcl a matcrrjs dcriuatis ad ulccra v^» tacxtrcmuatu:quarupars in trafituipfius p cmili^^o'*'?^^/ netur in illis:vt apparct in his qui ftjabiclonga 3C ^^''^'^jifi xant in pedibus aut in manibus^tales.n.in inguinib^^^ ^ ^,^/ fubafccllis folent hi^e glandulas, Tcrtio dicit q? ^l^^i^fgc» nicntiainhycmepFimafunt phlcgmatica,fta q^ eft^P^^^^^ lida tunc contingcntia funt albi coloris vndc vnr ^^^^^^leg^ tatcn 'ocl, S. ad phlegmatica.Ca iftius eft tripIex.Prima cft , ^^i^Jfuf^^' ma multiplicat in hyemc.Iuxta illud Principis.^^^p- • pft prime.doc. 2 .huius fcn. iEgritudinum vcro hyem^" f(H mx funr phlcgmaticae,^ in ipfa phlcgma fit multiT' quod cft in eo qd* vomitu expellir c phlcgma ,coIores H apatum in ca fccundum p^m ad albcdine trahunt:^^^^ ^ abundat catarrhus.Sccunda ca eft,quia minor ffc 'Pj ^jffU* rcfoPohumoij^inea maximegrofroi?2.Tertiaeft,q"^^ f^jf^ naturalistcmporchyemiseftin interioribus ^^''^1,1111'^ t\s, 3C in cxtcrioribus debilis,quare expcllit g'"^"^" ((j{[i<f* tesab interioribus ad cxteriora, Attcnde ^ " apoi .ftciiiaf^ 82 ta finr.^r^^^^ ^^.d^-Q^iarto quia nodofitas fparfa 3c refof ft ^^"'^"'«Poft^^^ultuniauge, f&P"^''^'" P"""-" ||u,J)ltjj.' «udovocaturcuiusWi,«r ' ■ ''''^'^^' ^"'tittf'^^"' ■^"Ihi, '''conoJierRiainteftcKrrP'.'''*''"''''^'''"^'''^ "n, ^^' tas circa iuncSuras & 1 "='''^' '"°" "-- ^ "»do(?tatesneruorum d ff^ '""f- Attende fecundo q. ?"o.;feparamurv„^ttmrK''°'' '''^*' S'''"^"'-"^ ^''"li.«.f.dextrorC& fo^V° T,° '''^'""' ^lifunt vndic^ fcpj^.f;''!'" °;'^^tn-^ «P;» .Et quandocB acc dh v?.^"h^ P"n.quarti tertia.tra. 1 , doA non fi< de no^d."&'c^i^r°'^„=;"^ "eruus ^ (^milef no^ foluiagc prinJbi. Ou nrn Hi ' '^^^"^ remouetur ?^"ryh,ntdlipfti„.....,.:."^,';;^"?" ^~t,ipfa^ ,3, 11 i' ll l' i « 3 f J il i' ri •.-....«ciugrtincontrarioeius fl, . ^'""•«.'PUm * ''.as «xtltas drfferentias.quirqujdrT-M^f^ent ^^^''^'■^'"'■'««'"•^"^Sw^ IrLt ''1 '''™'^"'"''^ "0''.qS mi'' ''''. ''°"-')''fd5 '^'•«PeS"'"™™'^- Sextodici.'^^phe'i''f5«''' ner"^ '5"™tifmis ad vacuhates qu™ r ?"'o^e.i"C::'r/P«^''o''n"i"fc"Iis,ita^pSe^^^ '^''''^•EtiCd!l?''^*Py8'o«i,&='dIocaaIUfubift-''''"'' 5'^*cibino;f^'^8™»colle<fiumadapoftemafi^^^ '"•feclfidifla^P?*"d.c,turbochium & vull^e •t>«ica.q,(3pe,','^P;efferitviasdid.urfquinaS^"I,8''' f^eritcaufatrattce^El^PuImonis hoc phlegma W '^' *''"itineocolleaurc^fivrq,pu,„o„Pmlefc:nl'^g ''J'tcraneodeaquo£Xu'P°'"''')^ al^i^^declarar,. a "'^«horum fimilia. ^'^■'v^inSSSt'*-^^^^^^^^^ •"«cuntJumeftranjex.i.her^ n;afeumptufaaquofa.Tertiumeftapacfaiieoeuet.ien3ex Apa ad . a" cTr^a t,^ '''"''*"'^'''''?^'='P"*'''^''j'S^^^^ t.a. Circapr.mu.nattendeq,ficuttumorventrisinarcv plcx. teex.ftensd.c.poteftaFoftem^aquofum,fictumrvc,m m.ympan..erepettusapoftemaven.ofum,& umo S net^Rh^'"'^''''"'^"'^""^ Phlegma'.icum commu ne ot..Ethostumores,„terapoftematanominatGaf lib de tumoribus pra:ter naturam.ca. , s.dicens SecunA. deros vero.i hydropifesaceruaturmul .udoaZr^^^^ matertx ,„ afcy te,fpumofa vero i„ tympanite oh e,m"^? cx vero,na„afarcha&!eucophIegm^an.^sno;r Or"' fecundnattendeq. quida nomen ram.cis approorianV hernif aquoff.fed Princeps vocat ramicem oCm Tm.? - ' quaperf;.Turamfyphac5efcenditaIiquidv^™adeffic"m A.t.n..ertn....trac...cap...Rupturafftper,foruS^^ cuh a fingularitate fua,et cafum fiffur^e in eo quam pe„«^^^^^ corpus quod fu.. comprahenfum in eoante fcilTuram aur propter d. latationem ftridlurae .-n meatu aut folutionem' Et Sfeftt'''"''"'""*'''''"'^»'"""''''?^""'^""^"™^ n,t ad teftrcubs nom.natur ramex &hernla.Et m fine cari' :u!i:'l::is^i;.^5;::qSt^^^^^^^^^^^ tudo facilis etfi fit magna C&'^"'"" ''^''^'^lg" ^ neoacciditapa ex aquofitate S^rr vrj- '""''' * aliomodointra.rux,ailludpSsY^^ c^"?' .o.Quoniam qfiq,aggiegan,;rKa''"tf 1"" craneum & ex.ra craneum,,unc fi fueri e«raZfi t'""'* ^ ' quodpropinquedicemus.E,fifuntin,r;r:e r& 1;;:: earum fupra panniculum durum jcger fentit sra^r^,^ |ep.Etfftineadifticilisclaufiooctli,iml'r„TX' b.le.,.claud, non poteft,& humeaanf oculi valde & 1^^ mantur4lI,dueAftantaperti intuentes in vnum hcZ & m hu.ufmod. noeftingenium curatiuum.f. Etqn Jar^'Jv & proprie infan.ibus =tgri,udo qu* eft congreoatiof,^" capite:&qua„doq,acciditmaioribus.&hxcQuidem '^*? tudoefthumiditatesrete„t=.iux.acra„eu.S^»' ter duos pann.culos extrinfecos^&accidunt inferiorT,';? lolococapitis &fleru6& vig,lik '"'""'"""^"'"'■«'o.n.l Etuetofaquidem apoftemata fecundff duas ''r'fr-T/'P'":"-^''='"^'i«^hex,a,altera eftmflat.o.[ntercachexfamuerofi^,nflatfoneS efid,fferent,aduobusmod,s. Vnus eftefrS etaItcreftcomm.xtura.Etdccrarat,o,ft/useftq,* uentush,c,ncachex,a,n membr,- fubftant/a eft adm,'xtus,led,nmtlationcert aggregatus SCCe^ paratus 8('non admfxtusmembro. Etcachexfa qu,'dem ,'nuen,tfenfus mollem , fed .nflatio fen. fui reuft,'treliftent,'a multa aut pauca. Inhacparteprimotangitduasfpeciesapoftematiswnv n- - tpfi.quarum vnacachexiad.citur,al,erai„fla,io.SecS /^^^^ Cgna,duas d.fferen.ias inter has fpecies.Prima eft in • 'f'"!" xtura.Namincachexiaven,ofitas'^ftcomr4trnSir ta.nfubftant,amembriinf;itrati,redininflatione v^ofim, eft .n e,vnde ,.a feparata a membro non imix.a ei.fed !i^„ la ,n al.qua ipfius concauitate,ficut in.tympanite ventofitas clautalati.atinterpanniculos ventris, &in cachexia cibo mixia defluit ad poros membrorum. Seciida differentia eft in elTentia.i.modo fubftantix durac vel moIlis.Na iii cache/ xia tumor rentitur mollisad ,aaD,in infla,ione vero tumop refiftit ta^Jui cum duritie quadam ad inftar tympani tenfl Attcdeprimoq,eachexiaeftcorruptiocomplexionis C h xime hepatis prxcedens hydropifim,in qua hepar debilha' xia'quiJ tum partem ch.l. couert.t in ventum,qu cum fo^.. • . S ■ Gensadmembrafacireaintumefcer^Iuxtadlud^ •"' u""* tn. .4.traaa.4.ca.ter,io.QuadocorrumS dff.^fi?- T patis&comunicatruperipfumdebiluas^^^cdd^^^^^^ *fpofitioamecede„shydropifimetnomir«:^«r™: lacob.s.itauic, u ij acos quid et Euexia Satyria^' (18 quid* P R I M I C A N, appioptlatui' nominecorruptionisconiplexionis Jn prlmfS ttaq^ permutatur color corporis 3C faciei ad albedinem & ci trinitatem,(&: apparet inflatio in palpebris SC facie , 3c extre/ mitatibusmanuum&pedum^Sj^qnc^fpargitur in Corpus totum ita vt fiat ficut maffaJiaec Princeps» Ec dicitur a ca^ ros quod cfl: malum 3C exis quod eft habitus.,|Cuius contra/ rium cucxia dr,3C ait GaPJibello de euexia. Attende fecil do GaP. i4,de ingenio fanitatis»ca,y.ventofa apata nomi nat tumores quae Princcps vocat hic inflationes,&: ollendic quodifFeruntaboedematisdicensJntumoribus 8C molli^ bus apatibus non erit facienda eadem medicina, Nam mol lia funt cx phIcgmate:ideoqj fi digitus apponatur fofla ibi ef ficietur*Caufa vcro tumorisventofitas eft inflatiua in mem broquolibetadunata,quxaliquandofubcuce colligitur 8C aliquando fub pelliculis olfa 3c lacertos 8c alia membra co^ opcrientibusJtem multotiens coadunatur in ftomacho 3C intcftinis,acq;inter inteftina 5^: pelliculas ventris.Sed tame dria tumorum 3C mollium apatum hxc eft.Nam fi apa tan gatur cedet digito,veniofitas vero non cedit ei,qu3c percuf-' fa fonum reddit quafi tympani» hxc GalV Attende teriio q, GaP.eode li,ca.tf*reponit fatyriafim fub apoftemate uen tofo dicens.Prxterea quaedam paffiofit in vcretro: qua anti qui priafpifmuoi vocauerunt exgiic tumoris cxiftens. Cau fa ventofitas cft in eius ncruo, ficut poteris cognofcere per anatomiam, Attende quarto ventofiias apans cn fit grolTaturbiilcntafarpiusfitcxhumoribusgroflis 3c dthjU calore Juxta illud GaP.ibi. vcntofitatem tamcn dicimus he> ri cx humoribus groflls 3C parum calidis.calor enim natura lis foriis exiftens humores illos digcret ct diirolaet.fi auKMit dcfcaus SC humor grottus cc vifcofus,fumus gfoflus no dil foluendus gencrabicur» Atcende quinco hcec cachcxia 3C ocdcmia conucniant in mollicie tacftuSjOcdemia tn diulec uat foucam digiti imprimcntis;cachexia vero non. Amplius bothor funt fecundum numcr il zpo ftematum.Earum enim aliae funt fanguinae ficiit uarioI^,ah'x funtexcholerarubea pura ficutfe^ rxdiolen'cx&:defudationes,&:aIi'ae funt exeis mixt^ ficut morbillus dC formica dC claui dC fca ^ bies dC uerrucae dC horum fimiHa.Et plerucp funt aquofae ficut ampullf ,et qilcp uetofae ficu t inflati u^. Tu auteminlibro quarto inuenies diftm^ cflionem quae tibi' i'n dilpofitionibus fuflficiet apo ftcmatum &:bothor,dequaconuemens cfc utip fa fit fi Deus uolucnt. In hac partc quarta qux cft dc paruls cmlnentrjs d<cit pri mo q» totfunt numerogenera bothor.i.paruarum cminetia rum quot funt genera apatum diftincftionc fumpta fccundu materias.Scd volcns id dcclarare princcps inducendo per matcrias^&gnabothoromittitduo.f.genusboihor ex me> lancholia pura,& gcnus bochor exphlegmate puro . 3C noc forte fuit,quia puftulae cales rarofiunc,c5<: fi fianc parum I^c-' dunt 3C immutant particulam in qua funt,propcerea cj) mc^ lanchotia 8C phlegma naturales funt pauci mocus 3c haben> tium qualitatum. vcl fubaudias cx didis prius de apoftema Bminen tibus. Secundodicitcj,funtquinc^gnaemineciarumpar tia^par Primumgenuscfteminenti^fanguineefi^tv^ uarCi gc. riol3e.Nam gcneratio uariolarum cft pptcr muk.tud/nc fan nus qui> guint3corrupti,vtaitPrin.quarti primatrac.4-cap.7» tt e tuplex» P''U8 concingunt pucris cx reliquis fanguls menftrui quoale bantur in vtero matcrno.Et intcrdum contingunt in proue^ (flis cx aliquo corrumpcntc fanguine vt in epidimiis,ct cbul Sera {1^^ ^^ngnis ficutmuftum in vcgctibus. Sccundum genus cft emincntig excholcra rubca pura,ficut fcrx cholcricx 8C defudationcs.Et defcribitur ferac a principe quarti tcrtia tra» 1 ,cap. 1 1 ♦c^ cft puftula parua lata ficut vcficac ad aliquantu Um lendcns rubcdinem,pruritum hclcs, 8c anguftiameue A V 1 C E N N ifi» nlcns fubito fecundil pFm.Sed v? fibimec hic 8c ibi dfflonJ re,cum hic ipm numerct irttcr eminentias ex cholera rubw pura,(X: ibi dicat.Et caufa cius eft vapor calidus cleuatus in corporc fubito,aut a fanguie cholerico.aut a phlegmate ba tachio*i.faIfo.<5<: fanguinca quidcm eft vehementioris ruD dinis 3C caliditatis 8c velocioris apparitionis,<S: phlegoiat ca eft minor in omnibus illis.Dtc q> ibi intctidit per vapor eleuatum a far>guinc cholerico fpumam fanguinis 5"^^?^, lera diciturJuxtaillud prin prima prfmi.do.^.cap.»»^" lera naturalis eft fpuma fanguis,cuius color cft rubeus cia or rus.Iicet ergo prima fpccies fere praedicfia fanguinea yoc^ ca < tur quo ad cam antccedctcm,ipfa tamcn cholcrica cft f^cu p(.(; »^ dumcamconiuncftam.Defudationcsvcrofunc paruae P jjjc- ftulse fac"tg quali de matcria fudoris.Iuxta illud Gaf.ap"° ^ tertia comcnto illius can. i&ftate vero quxdam horum « fudationes in cxtcriori habitudinccorporis nafcuntur.i.P ux puftulse quafi dc fudoris matcria fac%,quae ficut vuin racutemcxafperantcxtcriorcm,quarum caufa cft fudor cholcricus.Princcps vero quarti feptima.trac.3«ca. ♦ dicit q> funt quafi fint fudoris fcccs inobcdicntcs ^'^^^.^"'L dum:5<: qfic^ non fiuntbothorapparentes,imoaccidita P ritas» Tertium gcnuseft eminentiaemixtg cx eis.f» cxc lcricis5^fanguineis,velexeis.f.ex aliquibus q^^^^^. ^ plicium eminentiarum iiumoralium , quafi intellexcrit calidis expreftisfrigiditas rericitas, ctad omnes «^efcratn relatiuum eis ficut morbillus:formica,cIaui,fcabie5, vej^^^ C3e : 3C his fimilia.f. porri , ct cornua folita cuenn e Py^^ 6C digitis eorum ex ftridura fotularium 8C mora '^^^^^^^^ ani. Inftabitquiscontracxcmpla.primocj>morbin^^ < eftcminctiacompofica,fcdcholcrica fimplex pcr P''!"'^^^ fli'' quartiprima.tra.4.cap.7.diccntem» Scias q» morbi"^^ jijj cft variola choIcrica.S;: no cft dria intcr ea ambo.f. niorP lum 8C variolam in plurimoreliquarum difpofitionum > ftquia morbillus cftcholericus^&c^^ipfecft minoris ^"^, titatis:S: quafi ipfe non pcrtranfit cutem,& non eft ei a% ^ do de qua curetur.Item formica fpecialiter miliaris n0|J. f eminentia compofita exeminentrjs caIidis,immoeft P"^ matica.Iuxtaillud GaP.lib.dctumoribugprxtcr t^^^^^j QL»oniam autem 8C ipfius acris.i»acuii humoris aJi^J^^^-jjJ dem magis aliquis vcro minuscxiftit talTs,fciendunj/Lp^ acriori cfthiomenum hcrpctcm confiftcrc.ita crtim eu^ |^ nominauita rcliquoaliumtumorcmfieri cum chccria formicam miliarcm quidam aliorum qui poft HipP^: J nomen pofucrunt,quia chccri.i.milio fimilcs cminci^^ ^j^ ficit fecundum cutl.phlegmaticum ?g/tur mihi vidct^ hoc reuma,alterum vcro certiffime cholcricum.hpc^^ '^^/ ideo princeps quarti tertia:trac. i .cap.if.mifcere '"^^^^jca» bith in catarticis formic? miliaris.Itcm eodem ^^^^^.\io\( i.dicit.ChoIericum autem apoftcma fupplc, aut ij^tp? rafubtili vsldequ^noncontincturineo cp fit ^^^^^^ftfl^' ^ illud quod apparct de cute,8C cft acuta,5i: fit ex ea _ y ca.aut ambulatiua fola 8C eft fubtilior.aut ambulat/ tofiua 8c eftmala.aut ex cholcra grolTiorcilla Iiditati9,& continet magis tntus q^ prima in cutc,ci ^.^^ fi fit in ea phlegma:(5^ fit ex ea formica miliaris ct ci ^^/ ris inflammationis 8C tardioris refoIutionis.(5(: n ^ .^pfiH teria groffior 8C detcrior accidct formica corrofiua* ^^^^ ceps.Exquibus patetq^formica non cft eminentia ^^^.h^' fita ex cholerica 8C fanguinca,immo vel fimplex v lera<&: plilegmatc.Item claui fepius fiutcxmalitia nis 8C motibus inordinat[s fuper repletioncm-Jt^^^^j principis quartitcrtia.cap.28.Ademcmilitcru«i>^^}geR"; nere cxiturarum ,8C plurimum corum fit cx maht' ^,^^^o ms,8C cx moribus fuper rcpletioncm . fcd mal«ti ^^o^ -c^^ nis 8C motus fupcf replctioncm facicntcs <J^^^'/^.2^ati5ji ''^^ aftomachoante tcmpus funt potlu^ caufa phl^g 9 > humorum calidorum.Itemfcabies cft '"^'•^"'^^S^ni'^; J ''P\^ cus.Iuxtaillud GaP.Iibrodetumoribus P^^^f^^ZfyW' ' 1 4.Sruautcm fcabics Icpra mclacholic? PaT":^inat»t^ tis , qucd fi in vcni» dC carnc fiunt caticrf n ^^^^ in au ae ire 10 la ar IIJ no Itetn vef mc? cx melacholia generatur Juxta Jllud prlncJpis quam fepmija,tfac.3.cap.de verrurts.Ca efficiens eas pri. maeft expulfio narura. 3C materialis eft humor groftus me> Lrh ^^^"«""'"dicq^Iicetmorbillus fitemine nacholcncacomparationead variolam,notamen ftmpFr, cST i '^''a Adfecundumd.ccj, materia formi. cxjaltcmmil,ar.seft compofita ex cholera piilegmatt 3d Nfjy^''^"u^''^^ tertia.trac.primo ca6»tf.dicc9. du b ? /^*^''"''^^S'P"^ ambu ^ud pnncipis cap,4.d.d, tradatus.Et fentitur in omni for m cafic,cpunduraformicx,&adfummum omne apain cute ambulatiuumquodlatitudmemnon haber eft formi. ca,verum aha eft miharis 3c alia eft corrofiua. Ad tertifi OK q, motus inordinati cum malitia digeftionis mouent hu mores cahdos ad cutem vndefiuntdaui.Et dicuntur claui vtau lanucfis m fynonymis apata non magna de materia • fanguinca, vel pro parte cholerica quoe et furunculi danr, vocantur,et arabice dicuntur AdememiK Ad^n . " ui dic cp Ga.ibi logt de fcabie foeda auafi mn 1 cituraIbarasnierai>df.aK^:^.^^^^ Albi i %a f nigra.Sed fcabies comunis <{t ev ^ i: xtailludprincipisquar,irep.ima"rL,ca.M 8enera.u, fcabies aut eft maceria ht^ftt' vcrrurari,mnrr«<,K„ 1 I ^ ^ Iicetca coniunda «uratu^^^^^^^^^^^^^ uisfineputrefadioneadS quarti feptima trac. ^ caB^^. P? ^ '^* ^"^ta illud prmcipis gmatcficcovaidcqfimSlrJnl^ '^"'^^^^ <Jitipfifanguir,ipp^ereTi^'^^^^^^ ^^.^pnuftionSm^pT^^^^^^^^^ ^ multiplicatur, ficcitatem 8c frigus sSi J3Drf. . • conucrtaturad "-efte„,inentL:teS^ ^"^""^^^ Pe fiunt i„ pedibus Peditum 1SL ^^'"f aqu^,quales fp ahcurus leuis caufticr 6^ cata idum o ''^ ^PP^^^^tione emmentix vetofacficutparusinfl^M. ^"'"^""^ genus eft J^'0d,citcj,.4.can,huius i^u nTe u^^^ -re h"«us fen continens fuffidenterd^Tn2 '^*'^^'^'^" ^^«i^ thor,puta eorum fpecie^^" fi^^^^^^^^^ ^ bo. ^.dpcrfeaionema^^r^dthfrvt^^^^^^^^^^^ ''^nnequofadumeftnfhiT. S veribonic^^eontnisfcientii^^aTt^/^"*^^^^^^ Prima tudinibusnumerantun Vacda res funtqu^extra a-gnW/.,^ cxnt&cSeis numerant Et r^c Mntqu^fndecorationS^^^ *!lefcr.ibite;^''^°.f^n^^^ materia capitul; ia- S[u«tur dc primn o '''"^^" quatuor gcnera. Sec.,» i ^^"^ f^oibiL^W^J^S^^^^^^^ ^^imcnta ffgur^n ' ^l^^ratioOquarto de quarto ibl dicitprimo q, funt .1/" '^ac prima partc qux eft pfitr. K ;L"^i"">quiaInlLd^„^!^^^^^ Hco ^"««^ranf trlinter^"^^^^^^^^ «licuiu, v ,tj?:« l>is ''"J,hntibus$:,g,^f^^^^^ ^'^a* Sccundodicitq^iftj^^^^^^os^a^abcis qu^ri^^ ^"taercg intram indecoratione O O h 83 J,auferunt aliquld decoris 6c pulchritudis humanae»& io fen fcptima quarti docens haro curas intitulatur Fen de decora tionc. Tertiodicitq,iftaijrrefjiquatuorfunt gna, Primij confiftit in pilis.Secundum in colore <&difpone cutis» Ter> tium in odore»Quartum in figura poft colorc* Et dicit poft coIorcm,quiacoloreftpriorffgura,eo q,fequitur imediate copfonem 3C figurg coponem.CopIexio vero natura prior eft copone, vcl quia color eft primo ^pric membrorij fim^ plicium,figura vcro membrorum organicorum qux funt .<impIicibuspoftcriora:veIquiafiguranon Igdens fenfibifr oponemnonitadtfplicethabentibuseam ficut fcedus co^ Ior,quia non adeo minuit dccorem vel quia color fcedus eft lcuioris curae» Sed cur practermitlit genus faporu, vt ama ritudincm linguae vel falfedinem vel difplicibilem dulcedi^ ticm tolletem defiderium 3c voluptuationem in cibis 3c po tibus qualis facpe occurrit in difpofitis ad hypofarcham, hi praetermittit gcnus fonoru.quxdam»ftertunt, aliae peditanc inuoluntarie dormicndo 3c qnc^ vigilando , altjs venter ru** gic,alijs gutturfortat vt inoregmone»Item praetermittit ge^ nus excuntium quod pro turpi muliercs hfic, vt facpe fpuere frequentcrmungcrcJtem praetermiitit gcnus abundantiae pediculorum 3c lendinum quod deturpat hntes» Dic fi via q. hic prmcipalia cnumerat frequentius contingcntia de qui bus fepjns confuluntur medici volens per hxc alia intcIIigrV vclfigillatimrcfpondeadfingula. Adprimum dicq,geJ nus faporum non mgreditur materiam indecorationis/ Ad iecundum dic q, dc fonis indccentibus raro recurrit adme> dicos:«&: vtpPm funt ^ccmi^ morborum vel neutralitatum nonegentiacurapropria,fedcuratur curaillorum quorum funtaccidentia. Ad tertium &quartum dic fimiliter» Aegritudmu quide pilorii genusconfiftit in alopcda & detruncatione & paucitate,a: ut finr curti & ut findatur,&: ut fint fubtites 8C groki.SC muItacnTpitudine,a: multalenitatc & canitfc &:coloris alteration e quocuncp modo fuent. ' In hac partefecunda enumerat Princeps vndecim difpo fitioncs,quas vocat aegritudines pilorum:quia communiter f ntcr acgritudines numcrantur. Prima eft: alopecia. Et eft foeda dcpilatio per partes capitis notabilcs cum vlceribus fimilisdcpilationiquaefftin vulpibus.cX: dicitur ab alopix quodcft; vuIpes.Scd tyria feu ophyafiseft fceda depilatio per partcs line ylceribus cil fquamofitate cutis fifi fquamis ferpcntum.Et dicitur ab ophys quod eft ferpens Et har paf/ fiones gcncratur ex phlegmate vel ex cholera rubca vel mc lancholia adufta corrodenteradiccs capillorum. luxta illud Alexan» graeci famofilTimi primo pradicae fuae cap. i . Co tingit haec duplex pafifio cadentibus capillis vt aliquado de/ fccflu quodam cadant,& nudando partcm capitis dcturpet 3C vocatur ophyafis quae velut fcrpentinis fquamis fuperff* ciem cutismetiatur.i.apparerefaciat.Alia vcro vulneribua horribilibus plerunq, vifibus occurrit,cu<us fceditas vulnc/ ribus vuIpiniscxhibctfimihtudincm,quamaIopcciam vo cant.Fitautemhaccduplex paflfiocx phlegmatc calcfkcflo 8C multum immutatoin falfedinis qualitatc.fft veroex cho/ Icribus rubciSjfft etiam ex cholcribus nigris.hscc illc, Ac^ tendeqjquidam vocaruntalopeciam fpeciem leprx gcni> tam cx fanguinc adufto,^^^: tyriam Icpram genitam cx phlc/' gmatc aduftofortc,ideo q, in iftis lepris dicflae depilationcs foeda: contingerefolenc. Secunda eft dctruncatio , vel vt alrjlibri habentdcftrucfiio. Et dctruncant pilos vermiculi quidam fimiles lcndibus di<fti fyrones a mulierfbus, vcl Ia> tinc parapharagarami.Rodunt enim piIo8,quando(i in me dio,quandoq^inffnc,&quandoquepropc principium ext> tu3 corum, vndeffunt inaequales, 3c ob fd turpes atina rcnt, Et fi dcftrucfiio loco dctruncationis inucniatur imcT !ige cafum capiltorum vniformem finc fceditatccutis aua. lis contingit attrebati n«P"duobusfratribusquiperdide. runt vniuerUlitcromacs pno8capctis6<:barbi. Tertia fecobi»&,uauic, U iq Afopc^ cia gd, 3C tyria vFophy afis» Alexa, Detrun catio vP dcftru'' (fiio gdl fyro gd vcl para pharag* ramus.. Imbcr> bitas. Atifto» Aialia leuilTi- mipili fut timi dinifna, q[ vcro econtra audaciP fima* P R I M r C A N, efi: paucttas pilorum velut imbcrbitas que vifos dcturpat 5^credifacitq>finceunuchi.Cuiuscaufaefl:,vel raritas nu mia cutis non fatis retinens fumos qui funt materia pilorum donec conuertantur in fuBam pili,vel nimia fpilTitudo cutfs non finensfatis tranfircpilorum materiam , vcldiminutio calorfs (umoB generantis qui funt materia pilorum,veI cau^ fa deftruens partim matcriam pilorum,vt plithifis, maraf/* musjlepra. Quseret hicaliquis quare non cnumerat fuper/ abundantiam pilorum cum fceda fit in mulieribus in qbus ex retentionefupcrfluamenftruiet fpermatis quandoq;bar ba contingit vckit viris.Et iftud vidimur.in quibufdam vi duis continentibus.Et princeps teftatur tertij.i i. trac,3.ca* 1 (;,diccns.Et qnq; accidit in complexione fua cum rctinen' turmenftruaqneft fortis creationis,cuius virtus eft potes ad exercendam fuperfluitatem retentam , ut alTimilctur vi> ris,& multiplicctur pili eius aut nafcatur ci quafi barba. Itc fuperabundantia pilotum fignificatin pueiis melaclioliam futuram 8C in fenibus pmcm Juxta illudprincipis primi fe cundadoc.3.ca.3.PitI'pr?tereainpueromu!tifignant cpip fius compPocum crefcet ad mePiam conuerterur, &in fenc ficrnificant q>in prcsfenti eft- mericus.Dic q> fupcrabundan> tiapilorumfubintelligfturincotrarioeius. Qiiartaeftcur tiiaspilorum.cuHis contrarium^decoreiir maxime iniu'' uenculis laborare foIitis,ut fui capilli ^^tendantur vfcp ad rc ncs.Ethuius caufa cft,vel pcnuria marerisE pilorum, uel fic citas nimia non finens cos extendi, Q-tinta eft filTura pi^ lorum.f.diuifio eorum fecundum Iongitudincm,ita q» idem pilusbifurcatur auttrifurcatur.Etcaufaipfius eft fuperflua ficcitas.Iuxta illud principisquartifeptima tra.i. ca.de fciP fione capillorum.Caufa cius cft ficcitas 5^cibus ficcus,ct^ hibent ipfam olea lenia acqualia Sc mucilagines, Sexta cft fubtilitas.i.mm(a gracilitas pilorum quaj turpis eft m vuis fignificans paudtatcm naturalis calorfs &fumorum ,qui funt matcria pilorunt , 8C pufillanimitatcm foemineam . Scpiimacftgroftities nimiafaminis indccens 8C viragi> nes indicans.Cuius ca eft multa fumofitas» Iiixta illud prin cipls primi fecunda.doc. 3. ca. 5. Multitudopilorum calidi^ latem fignat 3c grolTities multam fiimofitatcm,<deoqj in iu ucnibus eft amplius q^ in pueris qm pueroi^ materiae vapo tofgfuntcS: non funt fumof?» Ocflaua eftcrifpitudo nimia. Cuius caufa cft exccdcns caliditas cum ficcitate,vel tujtuo^ fitas pororum vnde pili exeuntjuxta illud prin.cap.nncal^ legato.Crifpitudo (igiiat caliditatem 8c ficcitatcm, 8C tn cu foraminum 8C poroiji innuit tortuofitatcm,- Nona eft multa lenitas.i.mollities feuplaniticsoppofita crifpitudini SCdu^ fitiei»Et hxc eft indccens viris fignans timiditatem 8C pu^ fillantmitatem,ficutduritiespiIoi?!fignatfortitudine 3C au/ datiam.Iuxtaillud Ari.libello fuode phyfonomia.PHiautc moUcs quidem timidum,duri autem fortcm fignant, Hoc autem fignum fumptum eft ex oibus aialibus aimidiflim" igitur eft ccruus lepus ouis 8C pilum moIIilTimum hiit.fortir fimum autem Ico aper,<&: pilum duriftlmum naturalitcrha bent^Eft autem 8c in auibus hocidcm viderc Dccima clt canitics an tp? turpis habita 6<:odiofa fcreoibus viris ci mu licribus,quia figfiat aducntaite fcnec5lutem quae minuit vi'' res delecftationcs hebctat,affertfgritudines,morti ^pinqua cft» Vndecima cft altcratio coloris capilloi^ quocuq? mo fucrit ad turpitud{ne,ficut ca flaui capilli ^n pueritia SC infan tia rufFefcunt in iuuentute.RufFus.n.color a multis diffema/ turvelutfignumpcrfidix5(: fellei animi, Etnocumcntumcoloris qaatuor contmetur Rcneribus. Vnum cft ^cnus mutationis cius malitiam complcxtonis cum matcna (lcut ic^crt t{a,aut(inematcn'ancutg(pfcitasquac fit mco^ lorcproptcr cotnplcxioiicm ualde frigidam , cC citrinitas quac acddit proptcr complcxione ual^ decahdam.Etgenus mutationis cius^pter cau^ fas mamfcftas,quemadmodum fol dC frigus & A V I C E N N iE, ucntusmutantcolorem» Et genus expahfion/s corporum colores habentium extraneos faper cutcm,quae colorcm defert ficut morphca nigra, aut quae ibi nafcuntur ficut lentigines dC macaj; laf.Et genus ueftigiorum qua? proueniunt exco fohdationefolbniscotmuitatisquafacciditficuc uariolarum ueftigia dC ulcerum foramina» In hac parte tertia dicit primo cp nocumentum coloris.i» res qU3c communitcr numeratur inter xgritudines ex^partc coloris Sc non eft acgritudo eft quatuor generum. Seccido ul cit cp primum genus eft color foedus introducfius ex malftj* complexionis cum materia vel fine materia. Cum materia vt icfteritia qux cft foedus color citrinus aut niger ex chole^ laaut mcFia^ueniens.Iuxta illud Prin^ terti^.r f.traO^ca' j jJcf^eritia eft alteratio coloris corporis foeda , ad citrinitat^ tendensautnigredinem proptercurfum humoris citrini nigri ad cutem,5cqux fequunturipfam fine putrefacflionc, qua: fi eiaiTociaretur faceretaccidere tertianam incitrina^^ quartanam ih nigra.Et caufa citrina: fecundum pfm cnC^ partehepatisd:expartefcllis. Etcaufa nigraeeftex fpl<^jl^ 6<:quandoqtjaccidit vt fitexpartcc&quandoq^acciditutu caufa citring 3C nigra: fimul ipfa copPo communis corpori' Sine materfavt gipfeitas.i.color fimilis gipfo proucniens vehementi ifrigiditatc,t5^ talis color apparere folet in natiir^ liter pallidis exanguibus deftitutis colorc naturali in^^^j^^ tibus ad mortem,5(^ citrinitas qux accidit propter conip^^ xtonem calidiflfimam vt in cholcricls , ctiam dum fani »^'1 color naturalis tendit ad citrinftatcm, Tertiodicit c^'^'^ dum genus innaturalis coloris cft color focdus prouenicn^ caufis manifeftis.i.primitiuisextrifecis fenfui dctccflis,fi^f funtcalor folis vehemcns dcclinare faciens colorem ad nigredinem^&frigus aeris intcnfum, quod tollit fplci^? rcm cutis 8c viuacitatem co!oris,5c: quafi mortificandb ^ pellendo fanguinem interius cutem liuefcerc facit Sc plf bei coloris,(5^ vcntus quandocpfuofrigorcfntenfo fimi^'^^' operatyr.LicctdicatHippo.aphonfmoi^tertia conftif"^ tioncs borcalcs corpora conftituunt benccolorata. id.n^f^ telligendum eftde non multum impctuofis ♦nam inip^ tuof^ ex eis infpiffando cutcm 3C ingroftando cholcram , vapores eius qnc^ ic^eritiam inducuntJuxta illud P'"*'^'/!,, ttj.i j.trac. i.cap.3.Cinc5|?iIIudquodgeneraturex chol^ 7 f.non refoIuitur,aut ^ptcr fpififitudine cutis,aut proptcr g fitiem materiac.Et (ppter has duas cas fit icfleritia cum ^ mouetur vcnti feptctrionales 3C in arftatc frigida,^ cut^ 1^^ f tinetur fudor confuetus. C^iarto dicit cj> tcrtium gcnf^ 'jj^ p naturaliscoloriseftcolor ftxdus proucniens a corpor^^^j ( quo extranei corporis fparfo fub cute deferentc colore^^^^ (j nato fuper cutem.Sparf j quidem vt morphea qua: danigredo cuiis exmelancholia nafcens fub cute '^''P.^pti/ Nato verb ficut lentigines &macul3E»Et intelligc p^^ gines quaWam tabeculas cutis fimileslentibus dccUiJ^' j|/ rubedinem:genitas ex fanguine prgfocato fub cute.Iti'' ludV^rin.quarti feptima.trac.i.cap.^J.LentiginescSi^^^ll^^fj/ mortuus fiunt propter fanguinem a quo apertum ^j^j ficium vene vt euomeret repletionem , autfcififum oriffcium propter percuflfionem aut aliud, 8c pra:^^^! SC fub fuperiori parte cutis in loco in quo apparet ^°^^tLti$(f figuraeius,&illequicftadrubedrnem decliuis cfi: » ^jr j 8C qui de eo dccliuitur,ideft fpa rgitur in planum noo" ^ pannus.Et per maculas intclligc ruffedines rufhr\J^' .^^^ ^ ftabit aliquis primo,quia hoc genus tcrtium vic^f Of lipl'^ 5oar cum primo.fitenim propter malam complexioncn» teria vt primum.Item vbi fcribitur in littera hac ^'^^^gqii^ tcm,fcribidebctfubcutc,quia corpus tingcns<n v^^ morphea fub cutc cft fparfum. Ad primum ^'^^jg^ dii^ quo communicant primum 8C tcrtium g^^^^^^^ f^flC^^^ ferut in aliquo 8C maximc in hoc primum ^^^^^^^^^ (tii^ tcria ficri poteft,fcd tcrtiu no Jtc tcrtium fien folidationem f f'*f^vlcerumdereII<flapoft eorutuco cotorc:.^t^f-^J^^^^^^ - — « •"vvtiuiia*. macesfuperfluaautgroaities fuperflua e„omembr:tSrco~a"^^^^^^^^^^^^ rationcs nutridoms ^ dioomo ; ^ «enhbiliter ope> fi&n,.r,fmoj°::„i^rcjr=«--ph^i i t , r-guc «w cxunccionem caloris naf...-.,!- o ' uupuiicns "'Wd. Atteude fccundo Jhic prL"';!*™""'"'/"'''""^^'"- tia „umerabatur i„ princiDio ptorum veltranslatoris ve n^Pn '"cri. ^>t. tau.tnotam,quam;mmi '-'^""'^^P^'""'^»"' fepu' fumus quoq,per ifta fatorem ^f' !°'"'^ P™^""" GaF.Fof. ''umquoq,&ri,i„i,i^^''',~i"mcompr^he„dere,na. bosmmatorum. Itemmfcir'" '"''"''^"'""*""^ velacetorusveUbominaStettTr''''''"^"'^'f'™°rus quatti fepfma . ,ra<3a. tert io AX. A Pf^s- Et Prin .mscorp„ti,arceUarum&Txrj;;[„'^=>'curasfce.orum;o: ^ap«uIua,.va.DehoWs.g,-t„d.n«, .^«ramdecIInaSnfs ^'^'^^'"^'«''o •'lasfunt.dehor.sfuntfan.tatfe^* ""^ ^^S?^q?p"sss-. "i=.pa„e;u^^"'''^'"quandoc^atre„du„,ur.ff'r'™'^' "Mt, Pn,tempusa""hab5ntquatuortempora.f.,emDu? P.'""' "i^-Etdicitn';,^,"»^ "'',;cn.pus «^'tus, & tempu^^^^ ^''"5'' "'un,tercare„,v"e''g''"m»,quian,ortalesf8Ht^r'"'^ *cuq, tcpora q * *prie di<f(a declinatione. T fanitatis vel neutrali," '"ftaqua,uorfu„tde ,cn * •''".fit,ranfitus';:i^fuppleq^iaafa„i.atetr Attendc<j,empota "««tfalitatis conuaIefo„.- ^-aranum.Iu..^.;,:,t:?^in^^^ - - .^Hora quj. f n-r-^'. vin.id ucciinatio„e. Scn.» j fanitatis vel ^eutfa^"'.'»"-» '"ftaqua,uorfu„,de ,ft,!^ j^''° "'"'fi'«tanfitus';'erSfuppIeq^iaafa„i.atet^^^^^^^^^^^ .'^•«"'lctj.tem^ta '^^^*" "cutralitatis conua&*' ^-aranum.Iu..^.;,:,t:?^inum »ta iK '.'T ""Sttmdh tfpofibus totius mo,b ^^'^''■"•"^^""mSrr'^^^ •*«XlI''"°''^'""''"^-Te«if''"'"""^^^ ""n<Jebentquistgrotgntf»I usr..Ant.cipaiit,bus.n.mori eis velfecirdilarccnrum vclfe cundum .ta.u.n palam,qm non pertran/i, vniuerfrtemi» ahums=cgr,tudo. Qu=cri,ur hic vtrum ois ^grhudo f^ lubr.squa.uorhabeattempora.Vidctcf„o„,p,7modeft„ gume,skbr.bus Nam quadam carunT con, „uc decre dc drda cpacmaft.ca,& ficfolam habctdcdinar„cm afe perma«t.„codcmftatudi<3aomo,e.,a,&fic?o|^^^^^^^^^ lbtum.al.aalhducc,cfcitdiaaacmaftica.rux.a°I™Pri.r quar.. pr,ma trac...cap.4:.E, ci..s.f.febris?a "gleifo"; ces funt trcs,quarum faluior eft epacmafticu^ in.i^ - difficultatc&non cclTat diminui.quS^efo utin T ior$putrcfadiio.Dci„deeftomol„S«n^^'^'^'"' fcp,emdicbus.Et„cquiorearumeftacmaf?Ss Ju™^'^^ rcfoIut.o ,„ ea eft mi„or $ putrefa<flio.rtcm apoftema S fumexccrm rad.c.tus a principio fui cum raforio ^^^0^,^ cuIa.ficu,,cmporeepidimialiquidammagna„imifecerunt «trah. bohca fua cum incifionc a principio dum uirtus c« fort.s&bcncfuccc(ri,eis.E,incifio„e,aLuraridcS I cr, raa„,feft. ,n pr.ncipio fi fucrinf inloco tali q, poffin, d.c.tus cucll,.r„ ph lebotomia vfq.fyncopimfe<3a infebX ru„tur.Cum.„.phIcbo,om;musvZi^^^^^ racutis fcbribus rcftigcrat~t „ ^r^tu ''''''^ P? plutimis ve„t.cs foluu„tur,fij<^ ™ patiumur iJ' 'T^' fcac fana.,tur.r„ dolorc igr ur mSETa ' ^u"' defecuo,,c ell pcrfc<rtior.r,cm « chota quxr^^^^^ pu,rcfftpoteftfebnster,ia„a8e„crari, &Tnp;rm^ac :ff^ cum vom,tu p<,tcft h,c tota cholcra cqci ita v. fcbris „6 " dcat.5: fic no„ habebit quan,or tcmpora. Oppofitum hu .us dcierratnat Gaf.lib.de tcmporibus totius mo,bi.cl67 d<ce„s.Et om„i„o nullam eft inuenire earum qua foluStur* pall,onum:qus „o„ pcrtranfeatquatuortempofa. Uir nr! nio<i,ors argritudo falubrismaterialisqucc opcratione tura termman.ur.f.ma.urationc materigipfius &cxpulfil ncpoft Hiaturat,oncmhabetquatuor,em^^ra. Hancco^ clufioncm .mcdcbat Gaf.in vcrbis ipfius allega.is poft Z p.jfitum.Poft<j,en.m dixitci,„ullam cftinucnirc ear.-,qu^ foluu„turpaff,onumqu=cnonpcr,ranfca,qua,uortcml« ,I,cofubd,t.Acc,.atancc;texaliocftcogni,iocorumXx d,gcft,on,s &.nd,8eftionrs fignis qui fupc.flui,a,« ^gno fcuntur Dcmdcdeclaratilludin cgcftio^^^bus vrinis fpuS" l,pp..ud.n.bus reuma.,bus & mucis.qui quado excunt fub* ..lcs aquofi figna, princ,pium ..S: .Jfgcftione paulat"m1n. rp.fl-at.fignat aug.ncn.um, & perfetfirdigcfti & infpXrf fta,um,&.amd,m,nut,&patum8rauan,csdccIi„a,ionc Dic fecundo q, multjc sgrirudines bcneffcio mcdicne fa.- nantur in p,i„c.p,ofui vcl inaugmcnto, attcndcndo tcinno i-a morbi pcncs d.gcftionem materis.Iftud pbant ratinn^ ante oppofitum ptima cxctpta. Dic tcrtioo, fere - . tudofalubris habct quatuor tcmpora attcndendo ea pcnes acc,dcnt,afcufort,,ud,nemIxfionis:qu,-a omnis ^Htudo necc(&r,ohabetpr,nc,p,um&nofubi,oRt,fcdcum al au» fuccefi,o„ccum proccdatacaufaf;„ita.&,u hac faccZ' nefurc,p.tal.qu.d dc „a.ura augmentihabet ctiam .cmpu^ forntud.ms max,me quam habi,uracft,c,eftfta.us,&fifit ia,ua nece,iar,o habet tcmpus declinationis . Ad mam rationem anteoppofitum dic quod principium no^ luft negarc febribus fanguineis tempora quaruor; fed no^ tare voluit quod altcra carum.fcilicct omotena habettem^» pus ftatus longius Sc acmaftica tempus augmenti, 3c epac^ maftica tcmpus dcclinationis, Cunqp dicimus horam pnncipfj 8c horam au gmcnti nonuolumusmtdligi duo extrema in quibusacgritudmisno manifeftetur difpofitio fcd q,unuquodc]j corum habet tempus pccpt0 fcnfu,quodpropriumhabetiudi'cium; Iacob.8»i,auic. lj jj^- 84. iEgiitu dis prin cipium triplex» GaP. Prfcipm gd etau gmcntu ct ftatus &:decli> natio* P R I M I C A Tn hac partc fccunda dicit pcr horas principrj 3d aug/ menti aegritudinis non inteUiguntur tempora in quibus non rhanifeftatur difpofuio aegritudinis : ficut quidam arbitrati funt dicences principium acgritudinis tempus in quo occub teincipicUnitiiimprimumrecelTusafanitate non manife^ ftumfenfui,d<:augmentumtempusinquo latenter augetur donecmanireftefenfuiappareat:&:ftatum totum tempus qao acgritudo manifeftefenfui apparet,c5c: declinationem to tum tempus quo aegritudo difparere incipit donec fanitas af fit.Sed vnijquodc^ipforum»Ciam principium ^ augmcn^ tum habet tempus fuum perceptum fenfu,quod habct iudi> cium fibi proprium.i.figna ^pria quibus cognotcitur fum> pta ab cxcuntibuSjVt vrinis fecibus fputis mucis 3C^ fimih^ bu8, Attcnde primo q> principiurt acgritudinis tripFr di> citur,Primo quidcm de primo inftati quafi indiuifibih, quo aecrriludoincipit^Secundodetoto tcmporc trium prfmorii di^rum agritudinis vel primx periodi.Tcrtio dc toto tf pov requomatcria ggritud|ii8 cft indigefta» luxta lUud Gaf, primodccrifi.ca. itf.ETnos quidem iam diximus q, princ! pium dicitur fecundum tres modos^Qiiorum vnus eft pun aumprimuminquoincipitacgritudocuinon cft latitudo, Et modus fecundus cft iiora quae peruenit in diem tertui 5«: cft intcntio qug vifa eft thefilo quafi viderit eam in fomnis,. 8C modus tertius eft hora quae cft pars aegritudfnis totius cu ius cofumationem terminat fignum digcftionis manifeftg» Attendcfccundoq>tertiusmodu3 fumcdi principiuni cft ma^is famofus dC vfitattis in libris medicinx Sc apud GaF. Iux?a illud GaF, i .de crifi.cap, 7. Ec retine a mc cp cgo dimit to in omnibus quae locuturus fum in fcqucntibus diccre pri cipiumaegritudinis^quodeftpunaumcxquo incpit xgri> tudocuinoncftlatitudo,3^diccrcprincipmm quod cftho> ra periodi primi fcbris.^ q, fermo mcus totus non cft nift in intentionc tcrtia qiia fignificat nomen principn, 8c eft ho ra tota in qua nondum cft digeftio,quoniam cognitio huius prmcipri eft iUa quf necefifaria eft in artc mcdicinx, ^ ligni ficat res maximas de clTe acgritudinis haec GaP. Et horaquidcm prmdptj eft tcmpus i'n quo agntudoapparct&eius Qmaantur difpolitiox ncs,et nec^ apparet in ca augmcntum cius.bt ho raaugmentierttempusinquo aegrttudmfs ma-^ nifcftatur conftndio omni Iiora poft horamjfct hora ftatus cft hora in qua scgntudo i'n omnibus fuis partibus fecundum unam manct difpolino ncm.Ethoradecli'nati'om'sefttepus m qno "J^.^ apparetdiminuti'o,&:quantum plus proccdit cius minoratio eft magis manifefta» In hac panc tcrtia dicit primo q» tempus P^'^^^'^^.^^l^ll dinis cft tempus in quo primo apparct acgritudo, oc lun a fpofitiones eius fimilcs quo ad accidentia fine aug"^^"^ ^ dccremento,5<:ctiamquoadindigeftionemateri3C li tucrit 2Egritudomatcrialis,5(:nonapparetin eo aegritudinis aug mentum. Secundo dicit cp tempus augmenti ggritudinis cft in quo conftriaio.i.aggrauatio acgritudinis manifefte ap narctomnihorapofthoram.f.vel afiidue fine intcrmifiioy n.fixeritudofueritcontinua non habcns cxacerbationcs, vc n horis afflia«onis fi paroxifmos aut cxacerbationcs ha bc Tertiodicitq,tcmpusftatu8eft tcmpus poft aug men tationem inquomanetacgritudofecunduni vnamS^ "rrdTontionem.fcilicetfine notabili augmento ve decrcmento inomnibus fuis partibus.i. toto tempore ita^ tus. CLuarto dicit cp tcmpus declinationis «f"^"^;^"''^;* tempus in quomanifeftcminuitur 3cgritudo,<xquanto pi3 vlterius proccdit tanto fit manifcftior ipfius dcclinatio, At tcnde primoq^ Prin.generalitcr hic dcfcribit tempora mor bitammaterialis^inimatcrialis^GaF.vcroprimo dc cri> fuSC lib.dctemporibus totius morbi,defcribittempora lov lorum«norl?orum matcrialium,5CcapPo tmio aiCtlUbri A V I C B N N /B. detcmporibustotms morbiprimodefcribit tcmpora ftematum dicens,Ponamus igitur primo principium pm g monis inquiri^quis non vtiqp dicet cam quac eft velut ge ratiociusinilloexifteretemporefecundum quod j"'?^" particula fanguinofa fubftantia. Quando quod f"P""" quidem ceftauerit,quod vero in phlegmonc contmctur c perit putrefieri,c&: caliditas quxdam innafcitur propter p trcdinem:&fufio natat proptcr cahditatem in q"a W tus gcncratur,5(: propter vtrafq^ vtra<$ haec diftenditur gisq^priusparticula.^finihil influat fecundum "anc tcmpus augmentationisphlegmoni.Quando vcro ad P iamtranfmutabiturmaximiquidcm vtic^ dolores aiic tunc comprachendent circa generationcm enim faniei rcs&:febrcsacciduntmagisqpfaaa. Vocatur ai"^"' ' tus paflionis hoc tale tempus, Qiiando fuppuratur vcr &: diaforatur rcuma 5^ tumorem minorem SC t^n^J^" r^fi dit declinationis principium,hoc cft tale. Secundo a I-: t^Wfhirr^ Atrpna.Jn fpbribus VCIO CIS qU'" bit tcmpora fcbrium dicens Jn febribus vcio cis quac in phlegmone cadcm illi oportet ponerc tcmpora» . V cro quae in humoribus abfqj phlegmonc id quidem 4 , in digeftionis triftantium eft tempus principium op j poncrc.Quando vero inccpcrit digeri ceflarc quidem F f cipiumrfecundum vero acccdcrc tcmpus afccnllionis» «^,^ VJtCiliiai»»-'»""' «■• I"'*'* " . ^pfCti'' tP'^' matum eorum qui digeri egent humorum» Tertio . bit vlccrum* tempora dfcens^SufFicit autcm in """^ !jl pfj/ ti dicere,qu6niam 5^ vlcerum eadem tempora funt.LN^j^^jj mumquidemicores aq ipfis,dciccps pauciorcs tilc.Demumiam paucius quidcm muitituainc noc . fius autcm 3C albius» Aticnde fecundo cp cognitio le ^ ^ rum morbi eft maximc vtilis 8c necclTaria mcdico ad r curandum^Nam pCr eam fcit diaeta congruit acgro^" jjj, doconueniunt digcftiua,quando purgationes,quando^^ fortationes,quandocefTandumcftab omni adminiftf^/ ne medicinac.Nam in principio plus cibf conuenit , ii^ ^ ^5 mcntominus:in ftatu nihiUEtin principio&augmento , ueniunt digcftiua,in ftatu nulla.Et in principio non co^^ ; nit pharmatia cradicatiua materiac morbi nifi fucrit tu | fcd in principio<S(: augmento potcft dari pharmacum j/ ratiuu maxime clyftcre Icnitiuum vcl potio lcnitiua, ^^^, | tura fortior fiat in refiduo matcriae 3c tranfado ftatu n u \ ra non pcrfcdc cuacuauerit compctit pharmatia era ua matcriae morbi,nc quando remanfit recidiuatio'' ^^^^ ciat.Confortatiua vcro fcmpcr conucniunt cum ti(^^r^ S 1 cafu virtutis 3C maxime temporibus illius quibus JP^^ j debilior.Dcbent tamen miniftrari cumtali difcr«t|^^ pijf j non impediant naturam ab cxpulfionc critica ^"^'^•i^ilfa'^^ ^/j fibilc cft» In ftatu vcro filcntium hrc mclius cft ^ ^^^^c^ti li rc fi virtus fuffcccrit ad crifim perficicndam» .^^ tf^' [1 tio quatuor funt gcnera fignorum a quibus «"^^p^jfliU'^^ if^' hiturcognitiotemporum vniucrfalium morbi» prf cft natura aegritudinis.Nam quarudam tempora ximafibi&quafifimul confufa , ficutin c^P^^^ fflid^^f tcrminariturinquartodic,autin pcracutis 'J^^ficut^^'! , tur in feptimo . 3C aliarum tcmpora funt longiora ^^^3^^^^ tarumabfolutcquacterminanturin.14.die, .^^a»;' ; musiplius paroxuuiu. ca.. uuu " " j „on P^''^»^ ipfa cfttcrtfanapura ,tunc lam fcis quod non f jjti cius principium vfqucad dicm feptinium » ^ j-M^ l3anc'fimil!tudinem polTibile cft tibi ^^-^lXnl^s< , S^gritudinibus horas earum^Febris^cnirncaui p,iep tefis 3C pcfiphl€umoni« principwm c« ^ct^ f 1»\ eg ne ur uit ri' na lUS ibi )I» ta^ cri ' Lir, i iJ :ti' i|*y )ti' ■t ' W 1 ffi F E N, IL vero 6C dolons fclatlci & doloris articulotum & doldri* renumprincipiumeftlongum. Secndumeft tempus ani, luxta illud Gal.ibi»Hippo. vero dixit cj) quartana aefciua vt multum e breuis dC autunalis loga 3c praecipue cum hyemi continuatur»Etegodicocj»omnium reliquarum egritudinu jecundum lianc rimilitudinem confumptio in aeftate eft ve locior&inhyemetardior^cunq^hocitafit tunc manifeftu eftc^^earumprincipiumeftinaeftatc breuius dCin hyeme Iongius,etfecundum comparationem principn funt reliqug horae aegritudinis» Tertium e habitudo piodorum vfexa cerbationum adinuicem. Namcumincipiuntcitius ctma gis durant,tunc proculd ubio morbus eft in augmento , 6C cumantehoceademhoraincipiunt&eodem temporc du> rant,morbuseftinprincipio,(S(:cumpoft augmentum ifta contmgunt morbus eft in ftatu,&:cum incipiunt tardius 3C minus durant eft indeclinatione Juxta illud Galibi » Perio^ dorum autem augmenta acgritudinum horas figntficant fcv cundumexemplumquoddixit Hippo»Si quid antecedant illos aut n6,&: fi fint maiorcs aut no. Quartum eft fiona dfgeftionisvelindigeftionisinexcuntibus a corporcaux-- taillud Gar.lib.de t€poribustotius morbi.cap.s , Quis n / non nouit indigeftionem paHfum fuififc ventrem egSnes Vi dens chylofas Qtns vero no nouit vrinam aquofam uidcs infortunatam fuilfe cam quj in vafis digone.Quis afn fub> ilccxtuflfuumfputumfecudumplcurcfimueljiphlemonia videns qum cft pimcipium^gritudinis Jta aift & Jopthal^ mns m prinapio quidem effluit multum 6^ fubtile idigeftu fuff,cicnter.De,nceps autcm minus&groflfius, 3C fubfigu. rationem quandarn digonis afl-umc6,deinde in tpc ^cedcn te mulmudme quide maioratione paticntc. confiftetia vero IZ^^rV^^a ^^^^bradefluut pcr palatum ct na ^7t co^f ii . ""^r ^^"•^"^^g^"^ o"^" horu^digeftiois T ndfr ocl"di! T^"' P^"^S macuatur. ^^^^^^^^ adfinemeiusmfuisparoSS fn^^^ lu hac patte qiiara dicit Pfin.n, f^m.,». quidam attcnduntur penes to a^I^TH *" T""*"'' «principioeit,svf<5adfine.^TdlS,rftrn'^ ftlra,aliaattendunturinu>,oquo*rarrr^.T°""™''"' D O C. I. 8j fi.cap.p;i;:VbSp;s^z^^^^^^ ''aa,t.Has autem quatuor fgritudin^mes ^hh ^°-;»gritudinis7otiusA%idamSnamt?"* nter"^^">«ufam horas segritudinis ^"lTl^'°P'" Gal liK ^ ^^"^ paroxifmorum febris. Atten^ ^ ^^^^^^^^^^^ <1>copu[aruT»P-^^ nis fenfum preK ^/''"'^''^"'^'tTP^" "^"''''^ i"4idat?o vero quod deponeK^^^^^ pnncipium nofamu,,Secun?um ^voccturbrcu^^^^^^^^^^ indcfuprailludterSr^;'"'^?^^^^^^^^^ «nquoquartum quid"^,^,"°^ «nenti.& Sextum quifc Qr"l"^""^ ^^^^.^"0^^ quidcm fcxfunt pr^di/t^'^'^5'^"^"^"!'^^^'^ tertianx pcriodos fenfus nrf ^"'5"^^^^' difFerentiae fecundu ^cmratlonisIoglcxJdeXf f remcmorationis Sc^^ ti, Attetidc fccundo diflFcrentia eft intcf ^lodum & pa> roxifmiim febrium,quia pcriodus nominat totum tempus GaPr Vnius afflidionis Sc quictis poft eam,fed paroxifmus noiac Perio/ tempusafflicflionis folius.NamparoxidesgraecekitatuscS^ dus cjd, fflammatus dicitur Jndcparoxifmus comotio,exaccrbatio, 3C paro> incitamentum,inflamatio,prouocamentum,acumc interp xifmus, taturlib.dcdoc^graecaJnfebricitatio ergoeft vltima pars periodi qua corpus cft ncutrnm decidentiae li tebris reuc rfu ra fit,fed non eft pars paroxifmi» Attendc tertio tempus vocatum a GaKtempus ingqualitatis,qu!a eft in eo diucrfi> tas in frigorccalorc Sc pundione 8c impulfu,5«: tempus vo catum omalici augmenti,quia calor in eo uniformitcr augc/ tur donec vcniat ad ftatum«poflfunt ambo fub augmcto co praehendi,quia principium proprie eft hora qua calor natu^ ralis pracfocatur a matcria fubmerfa in membrotandiudo ncc appareat maturaiioniaut diuerfitati eius contrarise ma^ turatioi veftigium,vtaitPrin,quarti prima»trac, uc, j,Cu igitur calor fe crigere incipit 3C pugcre 6c pulfum aii demer fum crigcre ttic adeft augmentum,& fic crijt tm quatuor te pora paroxifmorum ficut funt tantu quatuor totius morbi, CapituIum»vit]\Ad compledum fermone de diTpofitionionibus aegntudina, I Gntudines multis modis fortmntur 1 nomina,aut a membns i'n quibus fut g ficutillaquaecftlatens dC illaqux eft HpuImoms,autafuis accidetibus ficut epilepfiaautafLiiscaulis Gcutdiamus, xgritadi nem melanchoUca,aut a fui Qmilitudine ficut di cimusa:gritudinem leoninam a^gntadincm clcphantiam,autcomparataeei cuiprimo accp diflcdicuntur ficut dicimus ulccra balchiae,aut comparatae eicuiusfamafuit q) medicandoeas curabatficutdicimus ulcera charonia,aut aftii fubftantiajeteflJentiaficutfebris &:apoftema. In hoc cap^primo agit Prin»dc originibus nominu aegr | tudinumXecundo dcdiuifioneaegritudinis in manifefta 8c occultam»ibiLlnquit GaLltcrtio dc diuifione cius in ppria 6^excolIigantiam»fbi L^gritudines.lquartodcdiuifione corporu pencs difpofitioncs fanitatis 8C xgritudJs^ibiLCor porum vcro»lquinto dc diuifioneggritudinis in fanatiuam SC nofanatiuam cu noiabili dupIici,ibiLOmncs ucronfcx to deconucrfionc quarundam aegrftudinum adalias minus inalas,5^ quarundaad det^riores»ibiLDebcs autcm.~|Septi mo dc aegritudinibus contagiofis^ibiL Eft praetcreanOcfia uo de aegritudinibus heditarijs^ibiLEt funt ggrituuinum q> dam quae in femine.niNono de aegritudinibus regionalibus cumvnonotabili.ibiLEtfuntacgritudinum quacdafn quae funtn In hac prima parte dicit q. aegritudines dcnomina> turfcunomina fumuntafcptemrcbus» Primoquidema - »j dinis dc noiatio :cr iwebris quibus inheret,vt plcurcfis quae eft apa fub coftis, dicitur a plcura graecc quod eft latus vel coftalatine»^ peri pleumonia qu? eft apoftcma pulmoni8,dicitnr a peri quod [^^^^^ cft circum 3C pulmo quafi circa vcl itra pulmoncm nafces» Q*^^ Secundo a fuis accidentibus,ficut cpilepfia dicitur , yt aft ^ * Alc.quia tcnet omncm fenfibilitatcm captiuam . dicit ctia haeccadem morbus caducu8,quia caderc facit aegum , 3c dicitur pedicon eo q> pueris fepius accidit.nam pcditia grae> cc latinc puer e.Dicebatur etiam olim apud Romanos mor bus comitialis.quia cadentcaliquoin comitijs foluebantur ftatim,&:exaugurio transfercbanturad alium dicm,&crat comitiaconuentus.Romanippfiincampo martioad ma- gratus crcandos ,dicitut etiam cpilepfia facer morbus,quia partcmcorporispoflfidetinqua vctercs dixcrunt habitarc animam rationalcm.Dicitur itcrum hycranoxa ratione firi, dc morbus lunatic?us,quia fcquitur motum hn^,6c morbu» JModus inolandi (:gritudf iics odiu P R I M I C A herculeus fiueheraclius,vcl quia fortis efl: , Vel qula captus co fuit Hcrcules» Tcrtio denomi natiir ^gritudines a fuis caufiSjVt melancholia quae ci\ palTio medij vctriculi,i qua mutanturaEftimatiocS^cogitatioacurru naturali ad corru/ piionem &tumorcm,denominatur ab humore meIancholi> co turbante fpiritus qui c caufa cius»Ieucophlegmantia ctia quaceft fpccies hydropifis ex phlegmate genita recipit no^ inen a caufa ipfius, 3c dicitur a leucos quod e albu et phleg^ ma quafi conftans cx albo phlcgmate» Quarto a fimilitu dinc quam habent cum quibufdam rebus vt fpccies lcprg q fit cx cholera adufta dicitur lconina proprcr fimilitudincm ■pfius cum Iconcficutcnimlcocftanimalfeuum rapax,fua prxdam cito lacerans 3c diffipansjfic haec Icprg fpecies ciro dilTipat 8C roditparticulas molles corporis.Et lepra quae fi^c cx mclacholia naturali cui fuperuenit aduftio dicitur elepha tia proptcr fimilitudinem quam habet cum elephante i gra uitate<S^tarditate motus,vf quia redditcutem fcabiofa ple^ nam nodis qualis eft in elephantc«5(: magnificatio farda pe/ dum 3c tibiarum.diciturctiam elephantia,quia faepe eucnit clephantibus» Quinto dcnominantur ab illo cui primo di cuntureueniirCjVt ulccra bakhiac qugcorrofiua funtficde nominant a Balchiainffrmoquifecundumfamam primo vcxatus cft cis, Scxto denominatur aegritudincs ab illo g famatus olim fuit in curis carum,vt vlcera charonia q funt putrida concaua fic denominaniur a Charonia chirugico cj famatus ohm fuit q> afi alios in cura talium prgcellcbat.Fuit cnim olim mos q> medici finguli contcntabantur cxpcrien^ cia ccrta paucorum morborum Sc famabatur vnus medi^ cus cerebri,alitcr aurium,altcr ocuIorum,aItcr narium,altcr fcbriutu,alter apoftematum,a!tcr vlccrum^tX: fic dc alrjs. Septimo denominatitur acgritudincs a fubftantia 3<C elTen^ tia fua,ncut fcbris &apoftema,nam fcbns iccndium intcr prgtatur a feruendo dca,<S^ apoftafio feu apoftcma collectio aut diftenfio, Attendc q) Gal.fccundo dc ingenio fanita'» lis cap.fecundo.tangit ocfiomodos a quibus trahuutur nola aegritudinum cum declarationeampliori» Primum fub his vcrbis Multi.ntmorbi ab ifirmo membro nominatur, ficutpleurcfis a laterc,periphIeumonia a pulmonc , fcia ab ancha,podagra a caIcaneo,nefrefisa lumbis,anhrcticaa co catenatione,cephalca a capite,opthalmiaab oculis,dyfi[ente ria ab intcftinis. Sccundumfubhis vcrbis.Scdmfiis mor bis ab accntibus confcqntibus nomcn tribucrunt,ficut fccc tunt in paflfione quae cgcftione infcrius egredi non praemit/ titcam a fuperfori mcatucohibenteingrcd «illam.n.a torfio ncinrcftinorudcnominauerunt,& tenafmo a thctiofitatc.h pruritum ftimulantc anum fumpferunt»Et fpafmum ab in*' ftrumctis voluntarrj motiis adfuiinitiuminuolutaricreucr fis .Similitcr vnuquodq^ nomen quod impofucrunt trcmo'' fidc niollitici 3C crapuIofitati,duritici,anheIitus, vigilijs ♦ 3C alinatfoni 8c ftupori ab accidcntibus quae a morbis horum procedunt nomcn accepcrunt. Tcrtium fub his.Itcm plu^' rimos morbos denominauerunt ab vtrocp dicentcs.DoIo/' rcm capitis auriumtrcmorcm,cordis dolorcm , oculorum SC uulu? 3C fimilia. Quarium fub his Jtem pluribus mor bis fccundum caufam morbf nomina impofucrunt.na ma^' niammelancholia&cliolericamfolutionem choleram ru> bcam VOcaucrunt,eoq> choleram rubeam caufam eius di^ cebant cfte,&ctiam caufa huias rationis hypofarcham qug fpccies eft hydropifis album phlegma vocaucrunt. Qul/ lum fub his.Similiter pfes morbos fecundum fimilitudiem ^uam cum exterioribus habent nominauerunt lepram clcv phantiam leoninam vocantcs,i&:cancrum q^dam pafifionc, ^ palTionem qux in naribus accidit polfpum.ltem apoftc/ nja quod frufto gulae contfngit vnam appcllaucrut,& mor pheam ab arbore nucis fumpferunt eo q> frondibus ciuB Cu milatur^&quafdam fpeies vcrrucac formicas vocaucruntr fct multas fpecies tumoris,qui vulgo bochium dicitur diucr Umodc vocauerunt,quafdam pultcs nominantes,co cb ma^' tcria in cis cx.ftens fimilaturf^ri^&alias fcpum.Et nonul Jas fauum meUis,* vuca«, oculi fora9 cxcuntcm proptcr in A V I C E N N -ffi. Cifionemcorncae vueamdixerunt. SimliterallopItia ^5^ ty * riam 5«: fuperfluitates quafdam corpori contingentes alii^i forma quorundam animalium vocauerunt.Et ioflationcm verctri nominc cuiufdamdemois fpoiifarum depidiappel lauerunt.f.fatyriafim» Sextum fub hisA^eMltameii nullil morborum nomen elTentiam morbi folam fignificans iclc norum Ungua inuenitur,eo ^ membrum infirmiim vFcau/ fam moibi c6figniffcat,paucis tamen exccptis vt phlegmo nes.i.cahda apoftemata,5i: cancrcMac.i.initium corruptiois membri (S(:deftrudionis,et fclirriiofis.i.duritia fimiliterna fcentia,^:: apoftcmata 3C vulnera feparatio concatenationis! dC fracftura. Septimum 3c odauum fub his.ParticuIariu tn alia nou acceperut ab eo p quc pmiius curata funt ficui ciiironia,aIia ab eo in q prius fucrilt ur thelepluum h^c Gal* InquBt Gal . aegritudines aut funt mamfefiar quacfenfucognorcunturjautfunt occuitap quas facilcecognofcere ficut dolores ffomaclii dC pul monis,aut quas difficileeft cognofcere Cicut ^g^^ tudmis hepatis dC cannahum pulmonis , aut no compraf henfa? nifi cum exifnmatione ficut afgt^ tudinesquacuijsaccidunt unnar. inhacpartcfecundaPrinJnnuit dupliccm morboruni ^^fii^ diuifionem.Primaeftq>moi borum quidam fum manitc^ u. fti.f.in exterioribus corporis fenfu percepti ficut vulncra SC ^ apoftemata extrinfeca.Alii funtocculti.f.in interioribuscor poris abfconditi.Sccunda diuifio eft q> morborum occulfos rum quidam funt facilcs ad cognofccndum,vt dolorcs fto' machi&pulmonis.quidam difficilesad cognofcendum,ut acgritudfnes hepatis 3C cannahum pulmonis.quidam noco gnofcibiles certitudinalitcr,fcd fola gftimatione ficut mor^ bi viarum vrinac, Attende primo argritudines hepatiJ oC cannalium pulmoni8,ideo difficultcr cognofcuntur qu/a funt in mebris carcntibas fenfu» Attcnde fecundo q> ^gri tudines viarum vrin? no cognofcuntur ccrtitudinaliier,feii «ftimatiu? folum proptcr magnam fimilitudinem qua hnt cum acgritudinibus intcftinorum,ita vt difficile fit inter eif difcernerc 3c fpccialitcr intcr lapidem 3C colicam . Et quid mirum cum patronus medicorum Galenus in feipfo fupcf ■ hocdecepiusfuerit,vttcftatur fecundo interiorum.cap.4^ dicens.Scd cgo fcfo (jquodam tcmpore palTus fum ta ma^ ^ gnumdoloremq^arbitrabarintcriora vcntris terebro pef^ forari,praEcipue in loco qui eft via vrinac inter rcnes 8C V^'' ficam vnde cum oFo cUfteri jatus cum magno dolore huo^ tes vclutliquidumvitrumemififimiles& in liquore SCi(^ colorcScd cum dolorem habcrem arbitratus fum lapicfc»" cfte in aditu vrinac ,quia dolor fuit quafi morfio 3c compu'' ctio,matcria tamcn eiecfla <5<:a dolorcquictusintendi me nabuiffelapidem&dolorcmnecinuia rcnum necin reni^ bus hiiflfe,nec]^ in quolibct intcftinorum fubtilium fed I un^ grolTorum.Eus cnim aditus no fuit velut cxftrido locOjf^'^ quafidemagnaconcauitatcHaecGaUEtpaucis intcrpolJ^ tisfubdit.Sednonpofifumus difccrnere dolorem hunca^o JJ-^yj lore lapidis nifi qux vcntura funt cxpedauerimus.Ergo i''^^ / . eftpropterhoc non proliibemur complcie volimtatcm f^i^ ftram inmirigando dolorem.vtrifqp enim iuuameii unu»^ ^^, *'»caIefadiones cxtcrius favftc clyftcria interius fed tn ij^ initfo,deinde non mitigato dolore danda eft aliqua de in^j^! cfnis dolorcm mitigantibus ficut mcdicina philon qua^ P"* loniumdicitnr^Haccille. Hegritudincs quoquccftcu funt propriaf, 5^ rftcumfuntfccundum focictatcm . Et mcbruni quidem alfjmembro^gntudinc fuaaflrociafU''' Aut quia natura funt continua intcr qux^Uq^^ contmuantinftrumetaficutcerebrum &^ f^^*^^ chusproptercontinuitatem ncruorumint^r plt* Hfbti Pfc) F E N. rr. autmatnx 5i mam-llae propter contiiiuitatcm «enarummtcrea.Autquiaunum euia alterius iicutinguina 5C apoftematis cruris . Aut quia lunt uicina Gcut pulmo 8C cerebru.Omne enim membrumquodalteriaflbciatur & propriecu unumeorum alteri uicinum debife fiierit.focn «uireapit fupcrfluitates Qcut afcellecordis . Aut quia unum eft principium 5C radix operationis aiterius.ficutdiaphragma pulmonis in attrahen ao aerem. Aut quia unum feruit alteri ficut ner^ ui cerebro. Aut quia altj tertio membro alTocian tur Ucut cerebrum adociatur reni.proptereaq, unumquodcpeorum aflociatur hepati .Et elt cum focictas perueni t ad c afum queadmodum cerebrum cum aEgrotat8«: affbciaturei ftoma' chus.Debilitaturenimtunceiusdigeftio&ma. dat ipfi ftomachus uapores malos nutrimen. tcs ad durabihtatem dc circuitionem. rti hac patte tettiaprimo diuidit prin . xstmtlmes in prtas quE vn, metnbroappropriantur non hK"a" fd " '°'"™">iicat,6i: oegritudine. focie ta t s feu colhgamise.qus proueniunt ex focietate vnius mc' Ihmk^tZ a" "^''^' P^P'<^ "ummen!i.Exc Svnt m^^K'^"''''^^'^ Secundodiuidit coUtgan vniusmembricumaktroliH continuatione uodercendentead ipfum Danl » i?"""^''™ ™«'^i'n« ner. partimatertioramofextiDark n'^''""" Paris, tium a cerebro.Et matrSrur' '"'" """'=<''=''-°rie tibusvenisvenictibusadratr;"::^-r'''^ venimaior s defcendenrK ^.«^^T ^P"™' fpondilium.a quammTa teri^^T ^ tricemafcenduntraSild " .f'''" Pf™^""intad ma. .«re.s.Ethancmort;XnSa\":'nr""'"^°'i'^^ heparcumomnibusorganis" sf ' „^ & •i«cofiftitin|,oc<tvnum memWm T"'''''"^^^^^^ -Ifcendere folentLmores ad aliuTv.t,'''" S^' '1"="» yl.cera cruri, penngufa defcendunthumoiT'^""' 'nmguibns quandocp tetentafach Wa^fte^n^r™""?'" morbusi„fncieta,e.&raroeftfcabie oCveVvr''^'* mul D O h 2& pe cueni n^u"";^^ cerebro,& proptcrea I periph huncmodum^:^;'^'"^^"^^^"^'"^^^ » vicinum fcu Drr. • ^ ^"""^ "^embruu, alr.! tates fui vicinJ Vl ."'^ aaociatum faciliter recipit fimP • -dusconia^^^^^^^^^ mcmbri ab operationeauJ' ' ^^H^""^^P^^f "onis unius trafcioncacris dcpend. ^P''^"^^" '^^"'^ inat. Pec^oris velut a radicc elrr!"? phragmatis 6^ a«aphragmatis 8c mufc, i '^^^^^^*"'P^^°'"^ P^fmotum ConrpnM*.^.: ''''CUlorum t^PrH^r^nic rlitaranii- " - c mufcuu: "^^^^^*"'P^ . P^fniotu.n J^nrequenti ne vacuum P'^^?"^ P^^«io cx ^aUbclIodemotuthorar o ^'^'^^''^ acrcm.Iuxta illud '^^«fcc condiUtatur omninol' ^'^"'^^^^^^^^^^^^^^^ ^"ide id quod euacuatur attracTtuSjfic.n.eft thorax pulmoni prin> ceps motus, Quimus modus eft coUigantia membri fer-' uientis ad illud cui feruit vt arteriarum ad cor, venarum ad hepar,neruorum ad cerebrum» Sextus modus eft colliga tiaduorummembrorumadinmcem per medium terti],vt per hoc q> ambo comunicant Sc airociacur vni tertio (X:'ca> liseftcolligantiaintercerebrumderenes per med/um he> patis cum quo communicant mediantibus venis non pulfa tilibus» Tertio dicit colligantia vnius membri cum al tcro in agritudine quandoq^ peruenit ad cafum,Kcircratio> nem ,ita cp morbus vnius nutrit auget 3c manutenet moi bi5 alterius 8C econuerfo,vt faepe a cerebro repleto Sc ^grorace fluit ad ftomachum humor in digeftus debilirans digeftiua ipfius (& ftomachus inde grauatus mittit cerebro vapores malos indigeftos 3C nutrimentum indigeftum mediante hc patc non corrigente defedum ftomachi,quibus tbuetur au gctur &: pcrfeuerat argritudo ccrebri,Et iic cx hac Eegritudi" ne hincinde nutrita Sc audla perucniunt pgri ad durabilitate perfeuerantiam aegritudinis, Sc circuitionem *'u circulare manutenentiam alterius agritudfnis cx altera» Attende q>hic percafum princeps inteIFitcircuIationem,quia cafus feu fortuna folet pingi infbrma rota!,quaE circularis cft vel proptcr viciffitudinem afcenfus 3c defccnfus in hac colliga tionc ficut 1 fortuitis.Ex didis apparct q, fex funt gna mor> borum in focictate fecundum fex genera colligantise mem^ brorum adinuicem modo recitata. Qyxrit hic vtrum me brum cuius adio eft Ixfa propter morbum membri fibi vi cini abftj hoc cp a|iqua ipfius pars in fe Ixfa fuer/t fit xgrii vel fanum»Hoc dubium tangitura GaU j.interiorum ca. r, Ait.nabi.Scd tamen cum diceretarchigenes adionc aliqfi elTeinfirmam membro,iquoe minimc inffrmato dixihijc fermonem neceftarioeflfcdetcrminandum 8C enucleadum vt oportetf Pro cuius folutione fecundum ipfius mentem illic expraelTam fit hxc prima conclufio Jnfirmftas mebro^ rum lacforum ex colligantia cum alrfs poteft vere dici eorii inffrmitas, ficer nonfitmanfiuac5::perfcda,fedfequac moc bum alterius membri,ficut vmbra corpus.Iuxta illud Ga, ibi.Qj.Jarebcne veritatem poffumusdicereq> membrisp pteraliorum colligantiam IxfiSj^S: ficorum infirmitas n o fit permanfiua dc pfec^a,quia quafi umbra illius morbi fi a/ bentvtarchigenesdixit.Pofifumustamcn diccrcq, ipfa Cit coriiminffrmitas.Verbi.g.Sihomoigni appropinquct ni> mis 8C fi nodum comburitur dolorcm habet,nec pofifumus dicere membra qux funt calefeda cflfe illaefa .Similiter ae> rc frigidiftimo nos circundantc aut aqua frigidilTima fiue ni uetadidolorem patimur»Scdtamen ficaufa dolorw aufc> ratur vel eIongetur,ftatim dolor mitigatur» Et attende hic q, GaUvtitur hoc argumentoa maiori^Nam fi Iifioadfoia alicuius mebri pedens a caufa primitiua cxtrinfeca ficut um bra a corpore eft morbus,^tomagis Ixfio adionis pendes acaufaintrinfecacorpori.f.morbomcmbri primo lefi cu> ius colligantia alteru patitur. Secunda conclufio . Omnc membrum cuius operatio Ixdiiur proptcrcolligantia cuni altero debet dici Ixfum vel infirmum proptcr alterum vcl cum altero.Iuxta illud CaP.ibi.QiJodcunc^ membru pro^ ptcrcolligantiam patitur I?fum oportct did\vcl propter aT tcrum uFcum altcro.Vndefialiquis inoculis patiatur acci> dentia,ueluteaquacpatiunturilliqui funt cataracflandi ab initio morbi&fitpropter pafi^ioncm ftomachi,oportetno9 dicereoculos elTelgfos fecundum colligantiam propterfu^ mum capinofum caput afccndentem ex materia in ftoma> cho claufa. Tertia concIufio.Si membrum aliquod mor> bum ex colligantiaacquificritquac remota caufa ipfius n5 remoueatur,fed indigeat propria Cura,non folum Jcgrotat colHgantiam,fedperpafifionemin fua eflfcntia ud natura luxtailludGalibi.Scd fipaflfionem habeantut ncccfTario ftudeamus in eorum cura caufa tiocitiua iam ab^ara no pof fumus dicere eos proptcr colliganriam pari,fed in ccntia ec> rum paflfioncm cflfc* Quarta concUifio.Si mcmbru cuiu» opcratio Igdi wr cx colligantia cum altcm di(j6Kur in fe fen3 GaP» ta fani^ tati ^gri tudini neutrali lati fub> iacentiQ ordo« p ki^i c A a /idUt pfacuit arcliigcni ,rat!Onabitius ilfud dfcltur faniJ cuiuS opcratio laeditur ex hoc q> noti uenit ad ipfum illud quod ab alio uenire debet illud cuius opcratio Igditur cx hoc q> ab alio uenit ad fpfum id quod uenire non dcbet ♦ Exemphgra tia.Quidamgrauitcr cadens pcrdfdit uocem non propter Igfioncm cpyglottidia quod eftorganumuocis, fed propter pfaralyfim mufcuIoTum qui funt inter coftas debentium in fufflare acrem , qui materia uocis eft/AIiusde mula ca^ dens fe loEfitrn collo perdens indefenfum digitorum.AIiu^ cxacgritudincftomacliifumoscapinofos in oculis recepic induccntcs catara<flam.Ho9 comparans inuicem GaP.cap. minc didoait. Vndc dicolaudabilius elte membrum uocis & digitos crcdi illaEfosq^oculos.Fairio.n.ocuIorum e p\c^ tritudoeorum deflmo capinofo.Membrum autem uocis ec digiti larfionem fuacadionispatiuntur,non propter rem ex tra naturam ad eos uenientem,fcd quod folirum eft fectidil naturam uenire, non uenit ad eos.Et caufa uiriutis fcnfibilis ad digitos non uenientis eft infirmitas furcati nerui a nucha ad cos ucnientis Acr uero undc infufflatio fft necefife e ut" no ucniat ad guttur cum lacertus qui cft intcr coftas mollifica^ tus eft.hxc Gai. Quacret aliquis qua fpccie morbi fgro'' tat membrum cuius adio Ipditur dutaxat cx hoc cj» ad ipm noucnit quoducnircdebct.Dicq>morbo organico in fitu tiel habicu fccundum colligantiam* Corporum ucro ordmcs intcr fanttate 5C ^gri f udincm funt fcx.Corpus quod eft in ultimo fa^ nitatis.Etcorpusquodeftfanumno m ulcimo* Et corpus quod cft ncc fanum nec ^ grum qucad modum dicunt.Et corpus acgrotatiui qui acgn^ tudinemcitorccipit.Etcorpus argri qui parua habct xgritudmcm. Etcorpusargri qui habct jcgritudincm in ultfmo, in hac part€ quafta diclt prin.cj»fcx funtordincs corpoi^ interfanitatem&argritudinem.i.fubiacentium fanitati SC xgritudinij5^ncutraIitatifupplc.Primus ordo cft corporu fanoruminultimo.f.fanorumfempcrquf habcnt optimas complexionem compofitioncm(S(: unioncm» Secundusor do eft corporum fanorum non in ultimo.Et fub hocordinc cadunt corpora fana vt multum,qux & fi deficianc a fanif fimis ,funttamcn apta mancre fanapromaioripartc vitae fux,6^corporafana vtnuuc,quorumfanitas cft inftabilis 6C cho labilis fecunduni tempora. Tcrtius ordo cft cor> porum ncutrorum vclueutrocotrariorum participantiu.C ncq? fanitatc integra,ne^]^ xgritudinc intcgra , vcl vtroquc participant!um,vcl vno temporc vno,&alio icmporcaltc To,vt dicunt mcdici poncntcs mcdium intcr fanu SC^gro^^ C^iiartus ordo eft corporum 3egrotatiuorum,qu3e cito ^gri tudincmrecipiunt.Ecfubhocordinccadunc corpora xgra fcmper qux toto tcmporc vitx funt apta ggrotarc,(S^ corpo ra xgra vtmultum,qu3e funtapta xgrotarc pro maiori par tc fuac durationis. Quintus eftcorporum acgrorum hntiu paruam aegritudincm vt nunc.f. Scxtus cft corporu ha^' bcntium xgritudinem in vltimo malf nei.f.peffima 8C mor tifcram» Attende primo q> prin.hic diftinguit ordiatc cor pora fccundum gradus a fanilTimo ad argerrimum inter qug primum cft fanum fc mper.Sccundum fanum vt multum» Tcrtfum fanum vt nunc*Qiiartum ncutrum.Qyintnaegijt vtmuItum.Scxtum acgrum fcmpcr.Scptimum xgrum vt nunc cx parua xgritudinc.Ocflauum acgru vt tiunccx pcP fima ggritudinc.Scd iftabitaliquK fgrum femper SC^g^ vt multum peiora funt aegro vt nunc,cu morbi fui fintfor^ tiu« radicati durabiliorcs 8C munus capaces curae ♦ luxta il^ lud metricum.Et tibi propofitis qux funt fugienda duobus, cligc mobiliu8,fugae quod conftantius cxtat . Pro folutionc attcndcq)xgrumfimplicitcrdiuifumin?grum fcmper 8C ttgrum vtmultum noneftggrumcomparationcadfctpm, quia vnmc^ dicit fc cfifc fanum dum folitas pratcr vllum A V I C E N N Ittipedlmetltum facitactiones,vt ait Gar*primo moibi.^f^ acgrum fimplicitcr eft taleageneratioe.Iuxta illud Gal.pi' mo technitAigrum verocorpu8fimpIicitcrcft,quod ex g^^ nCratione aut eft diftempcratum in his quac fimiles habem partes,aut non aequalc in organis aut in vtrifqp fimul. q^^Ji" crgo manct in fuo lapfu naturali finc hoc labatur in ocgri^ tudinem vt nuncdicit fcelTefanum ,c5<:comprachendicIub latitudine fanitatis refpecfiu furjpfius 5C fimilitcr neutru fin» pliciter.Iuxta illud Gal. i.techni.^^ diuiditur totius fanitans latitudo in tres partes latitudinem habentes 8C ipfas muUa» Quarum prima quidcm crit fanorum corporum , fecunda vero acgrorum.tertia neutrorum.Et in fignum huius in tral lationearabicaduorum canonumnunc allcgatorum exU'' bro techiii loCo acgrum fcribitur acgrotatiuum.Et princf^ hic fub nominc aegrotatiui comprachendit xgrum femp,'^ fgrum vtmultum,vel diminutus eft non loquens deip'"'* Corpus ergo fimplicitcr acgrum non dicitur pgrum comP? ratrone ad fcipfum,quia facitoperationes fibi foliias Cccv\(^^^ propriam eius naturam,fed comparatione ad coi p«» ^ucra to,quod eft in meliori formarum dicitur acgrum,quia refp^ <flu huius habet operationcs fenfibiliter «S: mani feftc IffaS' Exhis trahi poteft folutio prgdicftgobiecftionis.f,qjlic«?g^ femper,& acgrum vt multum habsant acgrirudines fortiu? radicatas durabiIiorcs,(5^ minus fanabiles,& q ad lioc "J'^^ peiora f gro vt nunc,quia non tamen habent operatioties r fascomparationeadfeipfa 8c fccundum propriam nati!^^ dicunrur mtnus mala cgro vt nunc,quod habct operationf* laefas fenfibiliter 3C comparatione ad fcipfum, 8C compar» tione ad corpuseucrato.EtideoGal.in latitudinecorporui" poruit duo extrema non fanum femper,& fgrum femp,»^'^ fanum femper<&: aegrum vt nunc.pcnes quorum app^*'?!'^ quationem maiorcm vcl minorem velgquidiftantiam aj* corpora dicuntur fana vel acgra vel neutra.Aut.n.fecuna^ techni.Ponentibu8 nobis cxtrcmos terminos contrariosa»'' terutnl optimam compofitioncm (5<: nuncfadam 2£g^'^^^^ dincm,confiderantibus uero cui horum fint viciniora probaturcorporapropinquiusoptimf compofitioni eft(*^ num.Quod vcroab hac longius iam uero fgrotanti prop^'^ quius aegrum.utrorumqpueromediumpqualitcr ab uiro^ ^ abcftc apparens ncutrum cAt hoc. Attcnde fccudo 0»}' alitcr diftinxit corpora prin.hic, luxta cuius defcripjj^ ^ nemriouefuniordinescorporum.f.fanum fempcr^fanj'? utmultum,fanum utnijc,pgrum fcmper,ggrum ut mu^"j ^rum ut nunc,neutrum fcmper,ncutrum ut multum,'^^'^^ pl^ trum ut nunc» Poffet hic qugri utrum fft dabilc corpu»^. cft: in ultimo fanitatis,fed quia hec materia fuit difcul^a cap.primo dc cofnplexionibus primi prima doc.tcrtia rcliquatur. Item poflfctqugrififitdabile corpus fgfi'^" ' ultimo.uidctur q, fic pcr prin Jiic» In contrarium arg^^^ljj^' quianullumeftcorpusadcoacgrumcui non pollit nou^^ uulnus inferri quo fiat ^grius.Item nullum corpus rgr^' ritut finc fucceflfiotie aliqua cum corriipens ipfum ^^^^^^/ nnitum,(Sc: non fit dareulttmum inftans rci naturae P^^j^fi/ ncntis.fignato ergo corpore fgro in ultimo in aliquo io* ti de illo uerum eft diccre q> afiqp defierit e(Te uirtu» 'P crit debilior 8c propinquior morti.ergo ipfum erit ^g"*'^ j r, pgrum in ultimo» Attende pro folutionc ^^^^ turcerum in ultimo fiuc egerriraum.f^u^ ^,i< fic noneratp pliciter diciturggrum in uiiimo iiuc ggerriraum.i»"''* **jyjt p'' rimum,quod acflu eft uel fgcrrimnm quod efifc p0^^** * j^/ f t-sU^^jtz -n. j — ' nac^ /. ta hoc dic primo cj> cft dare fgerrimum primo (tio ^ ^^gg « Corpus q nullu rtucinucniturggrius.Dic fecundo ^ ^^^, dare corpus ggcrrima fccundo modo ^ptcr rationes ta Omncsucro a?gntudmes aut funt ^'^'^^^^^ autnonfanatto.Etfanatiua quidcm ^^.^t^ ludo quae non habct quod prohibcat qi^*'* dicetur ut dcbct.Non fanatiua uero eft cum H ^ eftaIi'quodprohibens,&:ncque concediai»; (j dko utmcdicct ficut(dcbct,ficut dolor cap|| ples Plex. focritcirmcoreumatiTmtis.Eteft tibi fdendirm q^aegntudoproportionalis complexioni xtati oc ternpori eft minons timons ea qax eis no pro portionatur.non.n.accidithxcnili propter cau 1« ipQus magnitudinem^ TnHacparteqirnitaprimodicitprin.q,3cgritudinu qag> ciam eft fanatiua,alia non fanatiua.Sanatiua e cum qua non eft aliquid quod redam ipfius impediat curam, vt mala c5 pIexro hmplexfinemateria»Nonfanatiua eft cum qua eft aliquid quod redlam ipfius impcdit curam,ita cp non expe/ dit vt medicus intendat fanationi eius fecun Jum propriam iplius curam traditam in prailicis,ut dolor caprtis cum reu matifmo.Nam fi dolor talis a calore ^Dcedat dc applices tri^ gida reuma augmcntabis frigtdis cxprimentibus materias ad interiora ad qug dcfluere funt paratiores fua grauitate»Et lidolor capitisafrigidofiatapplicatiscalidis liqusefiet ha. mores 8c ad infcrioradiftilIabunt,& liccrefcet reuma. Ar tendc primo argntudo non fanatiua eft cafus nplexus red dens fepe medicosfcientiffcos ^expertos dubios c&: vVci/ lantesinelec^ionemelioris,vtfimuIierpr^gnar^^ velfenexafemopatiaturpleurefimaut fn.n^^M?:, ^ - Datcrentur r,.m^l«f - '"ccederet detrimentum famx !.dioraremedi,der&na^^;'A?"""T°''"''"'=^';' ruc"edZ?r "''P-''°"''^''ant,&ut in pluribusbn •noseft fcre apurrCetf'^"'^^""^'™"™''^-'''^^ hodie meri defedus quos medici fin- ca^ft ? "»»'<i,os funt ,„nu fecuudo prohibens reditudlner^ „ rT'""'- '^"^"de fin«,ua,qu5doc» eftadeo vehe,Zs% '"^^."'r'''^'"^ SU rehnquere a:gri,udinem &at«nde^fih r ';'°'^"'> ^ ~ «exoppironephlegmatisquanrcJdoUeft^^^^^^ iciofusci>co?irm,-i:„. .^^awr elttantus & ta mor perniciofusq,co<>it med ;ur,. °'°'' '^^'^""■'^ i bumaugean!&cSi7usfc""?"^^^ copali mrftramus vinum uS"at w"'' "'''^' ^V"' morbum.AIiquando verononeftita vlh '^'''''^" Imquerecuram morbi.fed proh bet ab '^^'S"' % =8'' fort.omm 3c validiorum remedior^m ? ^PP"'?"'"-^ »"m,vtinfynochafebrecumSv"rd'?"'r'"°"^^'> ^'^"afedremimora|rpuraV.!o1:fe^^^^^^^^^^ iiniftramusraPao^:.:..- r r^^^Qnetoi «i''W;;;mS3^^^^^ ^"f-^b-abefl-et.Secundo dicitq, «gSo n '"'"^'°« &'°"'=^'^''*'''"P''"'*'"i"-^ PeHcu oT''°''^''' ^''&mr"»«'''ie&=et=.^^ citur,ni(i ; ^>''.'1"'3 '"O''''"» difproportionatus nm^ i-idifSr * •"'Sna caufa cum fit fortis >"rX";'^^ fecunda d»'^'^"f'"«eni fn!x meminit " quibufcuncf, ^^"'^'''''isminus periclitantur ^s,;^^^' dinis & regfoS °^:*"''"'?*f«tis ^ '""PotSr propr;afe.induS'''''°'"^'*'n'='8i'^"''*qurbu^^^^ '''--'•QuicX'^^^^^^ gurac temporis vici •? ^^'^" 3"'"" "aturp *ta.:rc J>italiquis'pnmo» f^;ere5.augmemli&^^ i«ito didi aphorifnii autfloritate D O C, t DbnyfqMtem braficlii 8C coricx in valde fetiibus noti ma'» turantur vtaitHippo.apho,fec'uda,& fanaturi iuuenibus, 6C fimilir paralyfes 6C apoplexig 6C aftmata SC hydropifes, 6c tamen hi morbi,frigidi vt plurimum exiftentcs non pro portionanturiuuenibus fedfenibus.Item quartangfuntbrc uiores 8c faluiores in aeftate qp in autilno vel hyeme ♦ luxta illud Hippo.apho.fecunda. /iiftiua: quartan^ vr multum fi/ utu breues^autunales vero longg 8C maxime qug ad hyeme coniunguntur,vS(: tamen quartane funt.pportionateautum^ no.Iuxtaillud hip.apho.tertia.Autilno vero&: arftiuoium multa SC febres qrtane 3c fplenes 8C hydropes^phthifis etc» Item caufon eft periculofior in indo vel ethiope in angli/ co vel fcoto,quia anglici 8C fcoti funt homines fortium viv/ tutum naturalium 8C magne refiftientiaeJndi vero 8C ethio pes funt homines debilcs 5c: refoluti cito proftrati,6^ tameti caufon proportionalior eft indo vel cthiopi q^ fcoto aut an/ glico.. Pro folutione prgmiffarum obiedionum 8c decla^» ratione mentium Hip.GaU& Aui# Attende primo q» ad veriffcationem huius propofitfonis»i&gritudo proportiona lis complexioni aetati 8C tempori eft minoris timoris ea qug cis non proportionatur»caztera debent fupponi paria prcter illud in quo fit comgo.Et pcr hoc foluuntur fecuda 3c quar ta rationes fadg. Attende fecijdo q» licet regio tempus 8C etas proportionatgggritudinifintlaudabilcsin prin.ggritu/ dinis uia figni.f.quia figniffcant caufam ggritudinis no eftc fortem Sc aegrum non multum forc elogatum a natura fua non tamen laudabiles funt via caufp curatiuaB,immo tcpus contrarium pgritudini Sc regio Sc g tas fuperucnientes ggritu dini introducftc funt laudabiles hac uia coferentes curg mor bi.Iuxta illud Gal.i.apho.commentoillius can.In morbis minus ^icIitantur.Siautem febrisacuta fit «S:calidiorcom plcxio aeris SC fubito ad frigiditatem fe mutaucr^t fiunt haec magna pars curationis,quia ambg tcmporis naturg adiuto/* tium febri acutg ffunt»Prima laudabilis eft temporis natu/' ra cum febris incipiat fignificans materia fit parua»SeciT> da in ffnc veniens bona eft caufa.Frigiditas.n.acris fecudu conttarium curatib eft febris»Et per hoc foluuntur prima ec tertia rationes prxaddu<ftae» Tertio dicit q> in ggritudine cuiufq? fupfluitatis fpes eft conucrfionis eius in contrarium fupcrfluitatisipfius. Attendehicpiimoqjcgritudines tri pliciter dicuntar fuperfluitatis*Pritno i qualitatibus primis vehementer intenfis.Secijdoi humoribus pcccatibus mul> tumin quali velqpto.Tertioinaccidentibus uehemctibus vtindoloribus&:angufttjs*Attendcfecundo q,.in iftopar fu quidam textum habent feparatur.altj fperatur . Et iuxta hcc pofTurit eflfe plures fenfus litterg prgfentis . Primus c in ggritudinibus fupcrfluentibus in vna qualitate fpcrac fa'' cilis couerfioin contrariam qualitatem,vt dchedica febri li fit hec^ica fenedutis lcuitcr ex balneo I aqua frigidifiQma 8C hoc confulunt aliqui in fuis pradicis afferentes ggril diu^^ tius viuere fub he^ica fenedutis^Secundus eft c^'in egritu dinibus fupcrfluemibus inaliquohumorc fpcratur conuer fio'in contrarium humorcm vt de fy nocha inflatiua faciliter fit febris phlegmatica pcr indifcretam ifrigidatione 3c quar tanafitcaufonpcrexhibitioem thcriacgin piincipio,ut ait Auer.7«colIigct» Tertius eft in ggritudinibus fuperflueti bus iaccidcntibuSjVtin dolorefperat facilis couerfioadco trarium.vt colica qugcft dolorofiflima fgpe conuertitur ad paralyfim.Et ifti tres fenfus funt pro textibus habetibus fpe ratur» Qiiartuseftlibroruin in quibus habetur feparat, 6<:eftq»inegritudinibuscuiuslibet fuperfluitatis humora- lisfcparaturaIiquid,quodconuertitur in contrarium illius fupcrfluitatis. Vcrbi gratia fi fuperfluitates fint fubtiles co>' lericgfeparanturab eis partcsgroficterrcftrcs,(5<: fi funfluiy tatcs fint grofifg feparantur ab eis partes fubtilcs fumoVe 8C uaporofc tam operc naturg adiutorio mcdicinarum. Debcsautfdrcq^quafdam acgnmdmuf faric quacadaliasmutaruurargnmdmes & deftrua- cur ipfae 5i in hoc coQftic bom'tas,8(: c una «gnV «7 Hippo» GaP. ^grltu do fugj/ fluitatia tripfr. iEgrltu docon> uerteda inatiam ggritudi nc du^ plex. Hippo» P R 1 M I C A N, tudo altcrius xgnmdinis mcdicarticfttaiti ficat quartana,cx qua multoticns fanatur epileplia ' a:podagra ^(^uanccs SC articulorum dolorcs* Et quidam ctiam fanantur a (pafmo propter (ca bie dC pruntum dC bothor» Vcntcr quoquc flmi litcr fanatur proptcr oculorum ^gritudincm. Et h'cntcn'afanatapoftcmaIatcn's»fit Qmilitcr ani uenarum apcrtio omnibus confcrt mclancholi^ cis cegntudinibus ScTdoIori fciac 6^doIoribus re num ^(^matncis.Eteftcum afgritudines in alias mutantur afgn*tudincs,5if proptcr hoc fit difpo^ fitiomaionsmalitieificut cummutatur apoftc^ ma latcris i'n apoftcma pulmonis dC ficut cu mu tatur frencfis in Icthargiam, In hac partefexta diuidit prin»a:gritudincm qux conuer tituradaliam aegntudineminillam quxconuertitur ad mi nus malam ,(S^ illam q couer ti tn r ad deterioi e m . Et d i ci t p r i mo cj> gcgritudinum quxdam conuertuntur ad alias agritu dines ,quibus fanantur bona 8i vtili conuerfione 3c ert ggri tudofequens aliam medicinam prforis.Et hoc decfat exem plis quinque* Primum efl: febris quartana , quac fuperue^ niens epilepfix faepc fanat eam,6<: (imilir fanat podagram 8C varices 3C dolores articulorumj,iundurarum,qui folenc guttofi&arthetici nominari.Cuius ratioeftjquia inqlibec paroxifmo quartanae multa confumitur materia melanclia lica,quae forte caret aut augmentaret epilepfiam 6c varices 5(:arthetico4dolores» Sedinftabitquisc^contrarium fre quentercontingit.Namquartanarijs in declinatione totius morbifaepetibiaecS^pedesinflantur&frequenter fplen in> flatur 8C induratur,vnde non bene mundificat fanguinem a melancholia,6^ficcumfanguinetranfics ad membra iam debilitata diuturna febre forte inducit epilepfiam aut vari'' ces aut artheticos doIores.Dicq» ifi:a communiter non eue^ niunt in quartana,nifi ex defedu regiminis vel debitae pur> gationis. Secundum excmplum cft de fpafmo qui qfique curatperrcabiempruritum&:eminentias paruas nafcen/ tcs fub cutcf. cum naturafortificatafpargitmateriam in^ cuncatam i neruis contrahente cos 8c mittitad cutem. Ter tifum eft de ventrci.fluxu ventris qui fanatur per xgritudi nes ocForum.f.cum fluxus ventris fit cx catarro fluete a ce/" rebro ad intcftina conuerfo catarro ad ocfos 8c diuerfo ab inteftinis cefiat fluxus vcntris.Et ficut fluxus vcntris curat ^grttudineocuIorum,ficiterdtJcurateamJuxta illudHipr apho.fexta.Inoculis patienti a diarrhoea accipi bonum* Ql»aftum eft de pleurefi qux lientcria curatur.Et intelligit hic pcr Uenteriam non fluxum cibi crudi exeuntis in eifdem qualitatibus 8C qptitatc quibus afllimptus eft , fed fluxil hu^ moralem qui proprie diarrhoea dicitur.Sed videtur diar rhoea no conferat pleurefi ex illo aphorifmo fexte particulg* A pleuretide fuperato aut periphleumonia diarrhcea fuper> ueniens malum.Dicq^diarrhoea non confertin pleurefi vf periphleumonia mortali quae iam fuperauit virtutem, quia plus debilitat 3c mortem accelerat,fed confert in pleurefi et periphleumonia paruis 8c faluis alleuiando pecfloralia.Iuxta illud Gal.commen.dicfli aphorifmi. fiperiphleumonia 8C pleurefis paruae fint polTunt quidcm diarrhoea fuperuenie tcfolui. Quinrum excmplum eftde a?gritudinibu3 me^ lancholicis 8c dolore fciatico 8C dolore renum 8C matricis,c| facpcfananturexhxmorrhoydarum fluxu purgantc matc^ rias,cxquibus nafcuntur di(f^acggritudines.Seciido dicitq» aliquxxgritudines quandoc^ mutanturad alias acgritudies deteriores fe,ita cp difpofitio corporis fit maioris malitiei crat ante.Et declarat hoc duplid cxemplo.Primum eft con ucrfiopleurcfisinperiphleumoniam^quae plcurefi dctcrior cft,quiamag»seftfufpeaadefufIocationephthifi 8C\n pte nobiliori.Secundum excmplum cft mutatio phrencfis in le^ diargiam j^uae phrcncfi cft pciorttum quia caufatur cx fpiP A V I C E N N iS* fiorimateria minusrefolubiii 8C cuacuabili ^ fit matcri* phrenefis,tum quia materia eius cftin parte pofteriori ccrc/ bri,cuifupponiturpars cranei durior,&:ei non fubfunt viar per quas humores purgetur, vtanteriori parti nares 8C os c»> latorij 8C fic materia lethargiar^nec benc poterit euaporari, nec inferius deduci ficut in phrenefi,tum quia fenfus 3C mo Phth tus funt magis fopiti in leihargia inphrenefi, quibus vif'' tus expulfiuaplurimum luuari folet* Etpraetcrca exapgntudinibus quacdam qua? dcunoadaliumtranfit,ficutIcpra 8C fcabics SC u^riohSc: febrispeftilcntialisS^^apoftemata p« trida&: prapcipuecumdomusftridap fuerint,&^ fimilitcr cum uicinus fucrit fub uento ficut ophtaImia3(:praccipucei'quiinocuIis cum m'' tuctu r dC ficut congelatio ci5 imaginatur aliquis ^loa q> acetofu illud opcret ,et ficut phthifis dC albaras. j^, In hac partefepcima numerat princeps noue morbos co ^^^^^^ tagiofosquidicunturcontagiofi,quiainficiuntaftates ?gro> ^j;, 6C dicuntur tranfire de vno ad alium,non cp ijdcm numero tranfcant de vno fubiecflo ad aliud,quia hoc eft impofi^ibil^ accidcre,fed quia fibi fimiles generantin his quidiu scg'^^ a(Tiftunt,(Si:difpofiiifuntadfimiles morbos. Primus eft lepra cuius contagium eft tantum q» nedum affiftcntcs U^^ dem domo,fed etiam vicios inficit,ideo leges fanxeruntVt feparenturacommunione fanorum , &incampis folitarif ^ hitcnt. Secudus eft fcabiesquaEtripIicitcraflfiftctcsinficif» primocxcontac^u.fecundocxdecubitufub cifdem panis* tertio ex balneari vel ftufari cum fcabiofo vel poft huncin eodem balneo vel ftufa, Tcrtius eft varioIa.Et fub ca in^ teIIigemorbilIum,quxcummuItipIicatinpueris 8C prouc ais eft prgfagium futur^ peftilctiae.Et non folum inficit hi* modisquibus fcabies,immorefpirationibus inficitaere , 3 fanos inficitabhisinfpiratus.Cuius ratiocft quia fcabics^ , morbiis exteriorum partium,fed in variolis ggrotant ta ex^ , ! tcrioresq^interiorespartesmaxime peaorales 8c viscae^pl^f. ris. Quartus eft fcbris pcftilentialis . Et fub hac intellig^ p/ fluxum ventris peftilentialcm,qui comuniter non caret di^ Oa fcbre.Et iftlus febris contasiium eft tantu cx uaporibu^ «xHimis exeuntibusabggro tam per arlhelitum qlper po^ ros corporis q^ mficit domum 8c vicios 8c vicos 8c viW^^* Et fcpe vifum eft peftem rnuafiife vilias ex vcftibus 8C(ii' pelledilibus ad eas delatis ex locis irtfccftis .Et ideo expe^^'^ ret reipublicc plus de leprofis q, infedi hac febre feparef* tur a fanis 8c ilicoducerentur cxtra ciuitates & yillas SCCH^ ftodircnturperuetulasineptasad fufcipiedum contagiu'^^ maximeaprincfpiopcftilentixpriufq?ficfncadefcat5:^a"j , ^ 8eaturq,prac multitudineinfedorumidcommodefieri"^ m pofifit, Qutntus eftapoftemaputridum.maximecuni''^ iff"^' bensipfumfueritin domoftrida& viciniaftates ?grp^^ «^tfub vcnto,fic.n.faciletotusaer camerp vaporibus iti'^^ Ctus apoftematis &'a vento delatus inffcit aftantes.Et li«^^^ omne apoftema 8c ulcus male putredinis 8c vehcmentis cte dici polTint conragiofa,fpcciaIitef tame bochia epif^'^'^ lia antraces&: carbuculicoeteraprcccduntin malitia c^f] J ^3gn. Sextus eft opthalmia 3c eft apoftcma in conivt^^^ ^^ oculi^miximc tuncinficiens aftanrcm dum deprop^. ^ fpicit xgrum in ocfo.Ethoc intcndit dum dictt.Et prcOP^ ei»f.aftanti prebet contagium,qui eum.f, egrum intuctu»*' ocruIis.Raroetenim aliterinficitqpinfpcc^ione cx pro^*^., xj,. cum fitapoftema paruum pauc? faniei non multum gn?.Scd qiiia oculus eft vehemcnter mobilis rarus 8C pot fusfacilitcrexeuntabcoocuIo3(?grovaporcs& I^"'^^5^o^ p«f"*^ recipiuntur dC ci ibibuntur. Septimus morbus cft/^^^ ^^^f gelatio.i.ftupor quidam dentium cum quis videns ^I^^' * Qj^p' «ledcntem aliquid acetofum imaginatur q> acetofum • operctur.f.congelet dentes.Ex hac. n. imaginatiofic c & Jaiionem deniium incurrit.Tuxta illud Arift.fepti»"^ P^j^jg cula problcmatum problcmatc ocflauo . Congela mur a dentcs ,^§ri, ^;ofa , Ift^ tri F E N. n. SoT "'■P'^"- Vemm quia hi morb,- non ex fc ttanfeuc eiofi '""ginationem non proprie diountur conta '■tu mhatcorrumpensaeremcum expiratione exeunte ab fuoH n q"ibus obuiat , 3C ipfi cor rXuru '';°'''^^ " Phthifots que vifitabat t^o lKfupercarbonesardentes,vtolfaciensfentiret fi erauiter fcfi ""''""''^'''•^'^''''"'"'""•^•Qi''' P''"'ifi ™X Itantur fi fpn„,m qualecunq, expuilt graue fcetet fuper car. bones effu.uo, & capilli a capitedefluunt mortale eft.Et ex Mue,„,b,,s olfatibus f.niei phthifici quem vifitaba ipfe. n,e ph,h,ficus tandem effcdus eft. Ninus elUIbaras q^^^^ eft foeda t.ndlura cutis penetrans vfq,aci ofTa,& eft duolel Z n '^T'^'^'" ^'^•^'■^ ''b' ^alia nigra Ite ouafc^ lepre.IuKta illud pr?n qu rt^rfc r:;6 ?Am"' P'^'^^» eamudquodnoS.ina^Lri.^Ipa^^oS^^ b,ol,tas accidens cuti afpera vehemens . r' cutn.ntpifciucupruritu.&eftproSumo - ^^^^ cum imbibei.tem ciitem de eo n , ii"' melancholi^ fortiore & vr i, ,7„l ^°>luoJeft iuxta eam ibibitioe lep ram At e„H '"'''"'"=" '^'(tdc an.ibus «run?;(Te col5 ?""""? '"°d»m totidem di. abftTrul^nfr^::r^:!'^ metricura Anrr3v'in T ^ nominauerunt . I.ixta illud PebrraX h fi X^^^^^^^ P^""'"; 'g"''- ge per lippam I , mH- , '''""^'Sia priltSt. Et intelll. ■«aximeTdTo um nsl™''t »""''>'" Wnta: vifcofiutl v, fLl '"•,''^''""^"' <1"=^ q^^n^Jocp eft &talisaoo,;;;:r "''P^-P^b^asadhe^e^efib^ micem, maturatiSm^ um rf"r '''°P'''-'''"if P" exitura &in ■Simellige epileS F ""?"" "^"'o^-Et per pedi> pejficum p^n,^ carbunculum 'l""" '""^"'g^ '§"5 ^gmud.nes contagiof^ ma.im "T^a terotriu n modorum.f. vel '""^"^ contaoiaab difpofitifM,,. „,:„•.._.' ^^" mobilitate m^,.,k.= . D O C, I, 88 difpofitione;«;;;;'™;'^^';j';^^^^^^^ ^msvtphthifis&febriUeftt ^""^''Seanht: •mntesinRciu.u;;eM^^^^^^^ ^ - ^•^«-raliorum,autmoueatur'l^o'"^'^'^r''^^"^e^ albamenftruanonln^^^^^^^^^^homineadhomT^^^^^^^ funt cxcis putrida corm '° ^^"^*"' «^«"f^giofa , fed cnbentibus aut balnean?u ^^''^^^^ contagium fimul al'qua: fanitates contap?'^'^ Q^xntm hic vtrum fin^ ^ut aliquis tales morbi v ^ fanfeuntcs de vno I al.oc ^«nsredboniratioeft.^^l^^^^fq^fic.fanitas eft de oenV/ gofigaudent6em\tS^^ «^cceptionc anhelitus eomI"i^'' conucrfatfone cum fanis ^'"«^tltcmdicitGaly^dciimplici medKcvS.Etegoquidcmnonfciorcm magis vltimamrn adiuuando ftomachum fuper digeftionem cibi corpus ho minis quod occurrit ei 3c tangit ipfum deforis.Quidam er-' go liominesapplicant ad fepueros i nodeamplexaces eos, Inueniunt ergo propter illud iuuamentum manrfeftum val de,quoniam ifta caliditas quac occurrit ftomacho ex corpo/ ribus illorum puerorum eft magis propria caiiditati natura Ii 3C plus conueniens ei caliditas quxe ft ex vaporatione, hgcGaPJtem dicit Damafcenus i fuis aphorifmis,Mu!tum iuuat paralyticos ad eorum latera naturaiem calorenrappo nere,non tamcn igneum fed adolefcentis puelle.Sanitas er^ govideturfuidifFufiuatrafiensadaliosficutpgritudo, Op ^"^^># pofitum fupponit Ar^feptima particula problematum* pfo> blemate.4»quere3.Proptcrquidab fgritudinibus quidam quibufdamacgrotantapproximantcsafanitate aute nemo fanatur 3d refpondet ibi dicens. Aut quia xgritudo quidem motus eftjfanitas autem quies.Hxc quidem mouetJixc ue ro non,aut quidem volenti fit,h3EC vcro noIenti.Et itaq? no voluntaria voluntarrjs dC his qu? funtcx prudcntia diflFercit, dic primo q> nihil peribet fanitatem complexionalem, ma^ ximefecundumqualitatesadiuasfc difFundere 8c tranfire de vno ad ahum, vt dcclarat rationcs ante oppofitum. Dic fecundoq, necK3fjcpenecita notoric necita velociter nec itafortiterfanitas complexionalisfe diffundit ficut icgritu> do.Cuius ratio eft,quia fanitas confiftit in quodam lempo ramento,morbus vero in diftemperamento,fed diftempe rata fortiiis Sc velocius Sd manifeftius imprimunt & tempc rataficutclareapparetincxtrinfecis, Dictertioq, fanitas incompofitione vel vnione non fediffundit, ncque tran> fitde vnoadalium,quiacompofitio(5<:vnionon funt acfti> ux de fc extra proprium fubiedum» Et funt apgntudmum quxdam quae m femi^ ne hereditantur,ficut albaras alba 8C tyna natu> ralis dC podagra 5^ phthifis dC lepra. Inhacparteocfcauadicitprin.cj,aIique funt ggritudines hereditariac qua? in feminc hereditantuni^.trahuntorigincm cx fpermatibus parctum vcl fanguinemenftruo ex quibus fimus. EtdiciiniuriicrcditariaEquiadercendunta parctibus in filios aut fflias ficut hereditaria temporalium bonorum <S(:enumeratquinquctalesegritudines» Primaeft albaras aIba,&eft faedaaIbedocutispcnetransin carnem vf» ad oiraprocedenscxpiilegmateillicrctento 3C debilitatc vir> tutis aftim ilatiug.Sed quid de nigra nunquid eft iif ditaria (i cut albatDic cj» non adeo ficut alba,quia cft fupffcialior mi nLispenetransincarnem^&nonminus maculans materia fpermatis» Secunda eft tyria naturalis.i.a natiuitate inexi ftens,vS:eftinfirmitas cutiscapitis depilatione fcedans cute quafi fquamis ferpentis,iS(: ideo dicfla c tyria a lyro 3c opliia fisabophiquodcftferpens.Etnoneftniirum fi aegritudo ifta eft hereditaria cum cerebrum in ea multum fit alteratij a quodcfcinditur pars materigfpermatis no modica, Ter tia cft podagra.i.gutta pedum a pos quod eft pes 3c ^gritu^ do quafi pedum cgritudo.Et fub hac intellige alias gut^i? fpe cics.f,arteticamcS(:chiragram.Qiisideocenfeturhercdita> ria,c]uia iundurx in coitu laborant,<&: a debilibus excutitur debilefemcinuirtuteac^iuai&:materia* Quartacft phthi> fis qua pulmo primo lacditur & cor ex confcquenti ♦ Cuius cft dare fpermati plurimum caloris 3c fpiricuum.Non ergo mirum eft fi phthifis hercditetur. Qyinta eft lepra cuius caufa eff icicns antiquior eft malitia complexiois hepatis dc cliuis ualde ad caliditatcm 3c ficcitatc,quare adurit fanoui/- nem in me[ancholiam,utaftprin . quarti tertia tracflatu.3» cap.primo.Cum ergoin lepra hepar fituehementeraltera/ tum,(S^exconfec/ucntifanguis&med!0 fanguis fnma qif cft fuperfluitas utilis alimenti uItimi,non cft mirum fi lepra flthercditariusmorbus. Attcdc primo q, a-gritudines hc/ redirariarnon fc communiter manifeftantab initionatiuita tis/edfuntquidamhabitus congenidcx malitia copfoni? do here- ditaria quintu^ plex. R I M 1 C A vel compofitionis contracfia a feminibiis parcnttr ad quos fe^irur naturalis potentia dcfecunda fpe qualitatis ad leui ter avflu recipiendum dicftas aegritudines.Raro nanqpfit neratioexfpermatetampnfedioniS(S: malitiei cj> adufa^ ciat nafd homincm phthificum aut Icprofum.Sed nafcit gs cum pedforc ftrido 8C fpatulis alatis 3C longo collo dc capi/ te reumatico,c5^ talis eft aptitudine phthificus 8C fit acftu ta^ lis a leui caufa» Attende fecundo q? ocgritudines acutg no communiterhercditantur,quia duraniibus ipfis raro fit coi^ tus5<: rarofaciunt,impr3Elfiones habituales diu duraturas» Sed durantibus chronicis fic coitus,(5^generatio ex femibus infe(ftis ideo tranfeunt a parentibus in prole,maxime in ge^ nitam exparentibus iam diu grauatis talibus morbis» At Hrdita'' ^^^^^ fgrtio cp non folum quinque hic nominati morbifunt rij mor^ hereditartj,fed etiam plures alrj ficut calculus e pilepfia ver/ bi pter jjgQ monoculuas mancitas^SoIet.n.mancus gcnerare man quinc^» cum<&:monocuIusmonocuIum.Etfereomnes morbi mc^ Auice. br^jruni principalium diuturni habituati materiam fperma tisinficientcsdecifamabeis funtaliquo modo hereditaiij» Attetldequartoq>caufapoti(Tima,quarcmorbi hercditan tur a parentibus in fiIios,eft infedio fpermatis quod a fano mcmbro defcinditur fanum & ab xgro ggrum . Ipfum »n, fecundum mcdicos eftmatciia3i:agens ingcnerationc.Iux ^ p ta illud Gal.6.apho*comn>ep.ilIiu8 canonis Eunuchi no po dagrii^ant.Ex heredirate «iam podagra concomitatur. fper ma.n.quia maculatum fVtratnccelfariopcdes debilitantur filiorum palfionedupIicara5c:cxparcntiim culpa &ex fui caufa. Attendequintoq>eflfe(flus motborum hereditano rumpoteftimpedirivelretardaribono reglc parcntumc&: filiorum vel filiarum.Parcntum quidcm , quia tam fobria munda 8C tempcrata diacta fc rcgerc poflum habebut fan guinem bonum,ai:fpcrma quod eft fupcrfluitas ahmcti yl timi non commaculatum infe^ionc morbi hereditarij , cu nondum in poros membrorum fluxcrit,fed manferit m uc-^ nis.Piliorum veroquiaficutmalorum morum inclinatio^ nes a natura difciplinis 3C bonis conuerfationibus prohibcn turamalisac^ibus,fic inclinationesad morbos conuenien ti diactaprohibentura morbis» Et (\mt xgntudmum quardam qux funt ge^ neralcsqux luntalicuigcnti propnx autin ali^ quaregioncmoramibusautin eis multu abun^- dant. Debcs praeterea fcire quod mcmbrorum debtlitascomplexionisfcquitur malitiam SCh^ lutioncm fabricationis, In hac? partc nona qup cft dc ggritud/nibus reglonalibus -^gfitu dicit primo prin.^ qu^dam funt cgritudines gencrales qu? dines rc func proprie alicui gcnti vel comorantibus in aliqua rcgio^ gionalcs nc,vcl fi non fint proprig illi gcnti aut habitantibus in illarf quae» gionc quia non conucniunt omnibus habitantibus l ca abu danttamen &multiplicanturapud illasgcntcm jS: regione. Et hae acgritudines dicuntur gcncrales quia conucniunt plti'' rimis fuppofitis illius gcntis aut rcgionis.Et dicuntur <ppr<? illi gcntiaut regioni quia non fic multiplicantur apud alias oentes aut rcgioncs.Dc numero iftatum aegritudinum e elc phantia , quae in alcxandria multiplicatur.Iuxta illud Gale ^^^* ni fecundo de apoftematibus ad GIauconcm.cap. 2 y.Secun dum alexandriam deniqp elcphantia patiuntur pluMmi pro^ pter dietam d^calidiratem regionis,fecundum Germanias autcm 6^ Myfiam rarillimehxc paflfio fieri vifa eft . Sed in ^ alcxadria plurimum gencratioeft eius propter diJcta.Ocros cnim comedunt id eft quoddam legume fimile iphs,& len^ q"»^^ tcm & conchilia 8c falita 3C multas quidem alininas carnes SC alia talia groftum 3c melancholicum humorem gencran tta.haEcGalcnusJtem de numcro morborum regionalium cft vcna mede fumens nomcn a ciuitatc medena iuxta bal> dac in qua abundat^cS: dc hac ait princcps quarti tcrtia tra- Siatu fccundo cap.vltimo diccns. Vcna mcdc cft ut accidat jiipcr partcm corporis puftuU qugdam inflans deindc vcfi' A V I C E N N iE. catjpoftca 3egrcdi tur cx ca quiddam rubeum ad nigreditrtf dccliue,deindc no ceflat prolongari 8c prolongatur 8C fortai fis eft ei motus voluntarius fub cutc ac fi eltct motus aialis, 8c quafi in vcritate fit vcrmis doncc ^ftimcnt quidam ^ »J animal quod gcncrctur^Et gftimant quidam fit ramus ui» li nerui pcr vehcmentiam groflfitudinis»Et plurimum quioe accidit 1 cruribus h?c princeps.Sunt ctiam cx ggritudiriibu^ regionalibus quaedam bochia gutturalia,qu3c multiplicant in quibufdam regionibus Sabaudia: qug licet fint vehefflfrt tcr grofta,c&: quadoq? duo vcl tria fimul non inde feplagu^ nec remediinn qugrunt habcntes,ca nccj turpia putant vcl indccora. Sccundo dicit q> dcbilitas membrorum fcq'^'^ malitiam complexionis aut folutionem fabricaiionis idca^ fe(5i:um organi^ationis debitg vcl vnionis.nama maliti«»c^ plexionis procedit debilitas membrotum confimilium,*^ a defcvftu debitgorganijationis dcbilitas organicoriim,'^^ defedu vnionis debilitas vtrorucp.Vehntelligefi visp'^'' lutionem fabricationis raritatem nimia contcxturocmcbrO'' rum.Et ifta claufula poteft adaptari claufulac de morbishc' reditarps velutcommemorans ipforum caufas. Pinis cxponis lacobi de partibus fupcr feptem capit""' antecedctibus DoMnx prime Fen fpci*]dc primi Canoni^, qua: lacobus de Foroliuio non expofucrat ♦ IncipitexpontioTacobi ForoJiuienfis fupcr hoc capfo^'' mac primg Dodrinac fccunda Fen fecundae» Dodrin^.n.Fcnfccundapfunt duae fumn^^* Summaf primac quac cft dc rcbus quac accid»^^ ab unaquac^caufai^coiumfuntuiginti capl^* jCapPm primum eft ucrbum vl'e de caufis» ^ Auf^difpofitionum corporis q^jf^^, lampraemifimusuariationcm.f iatis&: ^gritudinis dC difpofition^^ qua^ intcr cas mcdia cxiftit , funt i^^^ antcccdcntcs dC primitiuae QC coniundar. (i Primo nota per caufas inpropofitointclligit no^'''' ^ iufcunqggcneris caufas,quia non materiales,ncc forma(^'' Dehis.n/uprafen prima cap.de fubiedis mcdicinae (^^f! dctcrminatum ,fed hic dctcrminat folum dc cfficictibus '"^ cffictenteintelligendo vt fupratacftum eft,caufam pf^^^y tcm,^;: caufam conferuantcm» Sccundo nota non cu<^ ^ tentionem Auf.omncm difpofitioncm cxiftentcm in co^^^ rc noftro actualitcr pcndcrc a caufa primitiua coniurK^*" ^ anteccdcntc,hoc cnim non cft neceftarium,vt patct dc ca.ScdintcIlcdiiscftqj omnis caufa caufans.puta p^^^^^ vcl conferuans al/quam difpofitioncm i corporc noH'^^^ cft ans,aut coniundia aut primiiiua, Tertio nota hic ^ - ^5$ ilitaf^ minis Aui.tam fanitatem aegritudinem vcl ncutr^J' haberc vel haberc poflic caufas iam dicftas.Dc xgritiJ'^'^' 1 aut neutralitatc noncftdubium.Seddcfanitatepatetp^^^ do for.febrirc febrc fanguinca ab humorc rcducibili^" ^^jj tiignum,& q> detur forti lacfluca aut papaucr altcras (^^^ ^ ncm &c.Et patet lacflucam cffe caufam primitiuam,f^ nem autem nondum rcdudum antcccdentcm,dum ^^'^ pcratus eft 8C reductus eft caufa coniunda 8Cc* Antcccdens uero 8C coniunc^a communt^^||| m hoc q? ambar fimt rcs corporc^.f;humoraIes » comp lexionalcs aut compofitionales. ^^^e . Primo nota per caufas corporalcsin propofito ij^er^ J mus intclligere caufas quae funt corpora.fic.n.fola^''^^^ ^ CK turinpropofitocaufaecorporales.Similiterin P''^?^. funt / caufas corporales non debcmus intcllfgerccaufas q" ^^^j^s in nobis.fic.n.accidentia anima: debercnt dici ^^^^^^„61' ^ cuius tamcn oppofitum innuit communis modus loq Pcr caufas crgo corporales dcbemus intclligcrc cau ^^^^ ^ pore exiftentcs principalitcr cx partc corporis fc tc^^ ^^^ft noalteriattributai nccalicui corporiuclrcicxi»^^^'^^ FEN. I I. ^Tmcn^f""'^ ew.dicimus teca? cofpo^ales . humofe» «I bu" a 1 ' ^"P''''.'^^ ''^dealns cais corpo^ pa V d ni- P"""P^^' »tt. ibuunf ,& fca,„ quas ptici. IZT "? "'•P°"'« vel extra corpus. Ex q p, Sct (^ot :.;/^^^^ copFone pternali. cao icgt ea Je cam refpca d.uerfois firpolTe dici cornale fecerr, - '^'^"''i '" '•^fP';" PPonis fi for.p ipfam cale W eiufdfl'," '''"^'''J' "° ^-P-^>- Scr» ! ror^aleraceretilom fuu^ga.f.cn ea calore reuerbe tarT Se Aatesuerocl^ar?^'-^? "^''«'"t 'n^di.X ». ^";Pn'co,,5>tS;-i--^„'^^^^^ ■ f'''«r,vdra,,imor,qdnrc5fn **"'P'^'''^ipa*'rattri f^tracorpus&acorpo^edffti^™ b «trinfeco vel faltf fifis „,'^ alicui S,-'"'''''''^»'«<»«»cibiTrl^'H''""^'=^-^''""e' ^:^^ " l'ttera.Ex quibu» colli^vitut d^":"<>' ^"'^ modos ta. ftocneaum^f^^^^ris uero primitfufs non eft ^opPonafesraut col''''^^'''^^*^ h^n^orafe J^-texquCaZ^^^^^ ^^ntu/edaduenitell^fP^"'"'^'^^^ na ^^^^"quomcdiante. ""*uniuurc5«nj in<ppofito. Scaofamltui^pprie^cacorpo & caFccTtu ca^ dit media,&ficfumicin^po/iio,fic.n»dicimu8 humore pa ratu putrcfcere fore cam aiitem febris. Scao nota q, inter cam antem & effedil caderc pot daplex mediil ntcoale mc diatione tgis cale mediatioe ca^.Et cx hoc fegt difto coij cp dupFr dr aliq ca corfjalis ans.Prio qa no adu cat, fed eft caturaautparatacare.Scao quia licetcansadu non tnnia p cam media. Ad .ppofitu qrrcoq; fumat aiis ,ca tn ipfa co> ueVi.t cu pnrnitiua Primo in tpis niediatione,ut fol prius tpc calefacit fpns q^tebrcfaciatephemera.Scaoqa mediationc caxqaprimitiU3c mouet qiiq^afires cas,vt prla qrti cap.dc ephemera. J.caj5. Tcrtionota noce intctione Aui.q,fn itcr caufam primitiuam & eflFcdum,qui eft fanitas , vel acgritu^» do,ueI neutraIitascadatcamedia,ctifitponfibiIche(5iicama caufa primitfua ficriincipfcndo,fcd vultilludelfc polTibilc licet non fit nccefifarium , & idco communicant qncu licct non fempcr necellario in hoc communicant. ' Et caae comc^af funtcase corporaIes,cx quibus difponesrf^uenmtprimoaduentuXabrcRmcdia fct ca^ pnmitme funt caar^non corporales, cx qui bus prouenmntdiTpones aduentu primo aut no primo fcxeplaalriiantecedetiueft repPo febns. EtrepIet,oreceptacuIoruocuIi,utaquamipfum ddccndat.ExempIucaruconiuncf^arueflputre. do tebns et humor qui ad forame defcendit oppl lationi 6^oppiIatiocxcitati. Exeplucaruprimf^ tiuarumecahditasfolisautfortifudo motus aut cnltitiaautui^iha^aut comederere calefacictem ficut allea &:hoctmfebri,autpercu(Iio dilatatio ni' 5C dcfcf nfui aqua? adoculu. Oes aute ca«auc funt caae fccfm efrentia,ficut piper cu calefacit 8C opiucum infrigidat.aut funtcaccfecundum a'ccl derw,ficut aqua frigida cum calefacit.^gea q? fpiHatcutim 8C tenetcaP.tatcm^ctaquacaracatn infrigidate^eaqjrefoluit, & Ocut fcamonea c3 mfn'gidat:!o qu6d humorecxpelht calefadente* Nonomnis ueroca quae corpori aducnit mip. fum opar,i mmo pr^ter hoc tria funt neaa,fort!> tudo.ffu^ uirtutis agcntis , &: fortitudo uirtutis corpis pr^paratiuaf;5^poPitas pmittendi unum tangercahudtatotcmporc utmtah' qualc tllud poflfit ex uno prouenirc operatio m ahud.Eft au temcum caufarum difpofitiones diuerfificatur in eoquodpfouenitexcis. Eft.n.cum cx caufa umin corporibus dmcrfis diucrfx proucnmnc apgn'tudmes.Eteft cum cius operatio diuernfiy catuf mdebih8^forti,&:fortisfenfas& dc dcbi Iisfenfus.Caufarumprictcrcaali^fantquxfunt . uicariaralixquxnon. Etuicariarquidem funt, gcT. quarumcum fcparantur rcmanctaffec^io. Noa uicariae ucro funt cx quarum fcparationc proue nit fanitas. Dicemus etiam q> caufac quK mutanc difpofj tiones corporis illx qux cofcruant auc funtneceftan'x,a quibus impoftibilc cft homi^ nemegredi m toto temporc fuae uitx,aut non neceiranar, Et neceffanarum quidcm fcx func genei-a. Genusaerisdrcundaatis, ^genus eius quod comeditur 8C bibftur , 5: genus mo fcZZ tus &: quietis corporcac , 8c genus motuum g-"f^^ ^nm^lim.oCgenusfomniSCiiiaiii^ arecnus ''^"p^"' p R I M I C A N, euacaatioms dC rctcntionfs.De generc crgo ac^- n's efl: nobis pnus loquendum» lacobus Foroliuienfis non cxpofuit alia trefdecim capPa huiu3primacfummacdodrinaefc33cfenfci3ae primi cano^ nis quae bn expofuit lacobus de partibus veru cja funt fatis claraeoijzexpoomiflfaeftjfS^foIustextusefi: pofitus. Expofitio lacobi Foroliuienfis fuper hoc» i f ♦capitulo, CapPm.xv»Summae pi :mse docf^rfnac fccunda: fen recundae.Efcde his quac proueniunc ex his quae comeduntur 8C bibuntur. Vod comeditur 8C bibitur in corpo^ rehumano tnbusoperat modis. Aut enim i'n ipfo fola fui qualitate opone efRcit. Aut fui materia. Aut operatio>' nem facit tota fubftantia.Et fortafleJres quac ex his f ribus intelliguntur uerbis propinqu^e erunc fecundum linguae confiderationcm.Sed cum de his loquimur intentiones cxprimere uolumus quas modo nominabimus. Nota primoqj per illud quod comcditur 8C bibttur in p pofito intelligit Aui.omne illud quod eft deglutibile a nobis . cu mafticatione veUine mafticationc , fiue talefuerit cibus velmedicina,fiuepurus potus,dequolibettaIi verus eftfer mo Auic. Secundo nota hos tres modos opcrandi no fo> lum fore competcntes his quxcomcduntur et bibuntur,fed ctiani his qux corpori noftro extrinfecus approximant.Ifti modioperandi velfaltemipforumaliquid competcre pof> funt.Contingit.n.aliquid exterius approximatum operari a qualitate,vt euphorbium calefacerc , mucillaginem pfylltj 8C opium infrigidare.SiPr a forma fpeciffca operari, vt hya^ cintum 3C corallum ad collum fufpenfum cor confortare, cr peoniam epilcpfiam fanarc dCcMos ergoin ppofito folum his attribuit quia de his eft fermo. Tcrtio nota no efic m^ tcntionem Auicilludquodcomeditur 8C bibitur precipuc polTe aliquo modorum iam didorum in corpore noftro ope raricontingirenim cibumafiumptum fui grauitate in cor> pus imprcSionem facerc,aut quantitate ftom grauando aut nimiumcxtcndendolaedere,5(:tn hxc operatio non poteft d!ciamatcria,velqualitate,veIforma fpeciffca vt patebit infra.SiPr gladius comeftus a ftrutio poffet cum cufpi^e opc rari.Sedintelledus Aui.eftq) modi princfpales quibus faev pe contingit ingredicns corpus noftrum in ipfo op^rari frcs ^ . tam dicfti, Quarto principaliter nota cp per operari m p> ^P^'^ - pofito veloperationcm non folum intelhgerc debemus agc ^^"^ re veUaioncm nec ctiam folum pati vel pamonem/ed !n> aupt^f ♦ differenter vtrtic^.Dicitur.n.aliquid operari non foUi ageti> do,fed etiam patiendo,vt matcriaoperatur ad gcn^ratione. Et quod operatur a materia Sc nutrit corpus folum P^f^f^ 8C tranfmutatur.Ci.uod tamen a qualitate operatur agit 8C Operas tranfmutat ^c. Ciumtonotaq>pcroperans , aqualitate a quali^ in propofito, vt infra videbit intelligcrc debemus illiid qct tatc dd in^redicns &c.agit in corpus noftrum per aliquam vel ali> * quas de qualitatibus manifeftis primisi,vt piper calefacien Opcras do &:Dapauerfnfrigidando.Peropcrans vcroa materiain> a mate. tclligcrc debemus illud quod ingredics corpus noftrum ap> ria gd. tum natum eft vt per paucas tranfmutationes ^ormairi p> priam amittat,& formam mcmbri noftrtcorporis vel par> t''8recipiat.Dicoaurem notanterper paucas tranfmutatio> nes,ad differetiam ellebori vel vencni. Et dico notanter me bri vel partis^propter illud quod aptum eft vt FacihV in Cpy ritum conuertarur,quia quamuis non fit mcmbrum poni> Oi^eras tur tamen a medicis pars corporis humani.Pcr oj?erans au> a fbrnia tem a forma fpeciRca intelligcrc dcbcmus omne illud quod fpccifica - operatur agendo vcl patiendo fccundum formae fuae fubfta quid. tj^is inclinationem pet difpofitioncnnioccultain in jqualita> Qf' A V I C E N N tes-manlfeftas non reducibilem, ficut vencna plunma agoj corrumpendo.Etdicitur haccopcratioa forma fpecifica,un quiaattribuituromnf indiuiduo ciufdcm fpeciei,vel qui^ noh cft nobis nota fingularis difpoa qua proucnit vel mani fefta.Dicitur ctiam a tota fubftantia,quia no apparet nobi? determinata pars fubftantix illius cffedus produc^iiua , vc forte propter caufam dicftam. Dicitur ctiam a propriet^i^ vel forma occulta per idem. Suiueroqualitateagens eftilfud quod cal^^ fierifoletcumeftincorporc hommis autinfr^S' dari SK^calefacit caliditatc fua aut frigefacit fo* frigiditatc ita g> non ei afflmilatur. f^rimo nota operantium a qualitatc,quia.r. calefacicii| tium^^infrigidantiumcorpus humanum,quacdam ui^"^ ^jf^ formaliter talia,<Sc^ quacdam virtualiter tantum.Exempli' primi,vtaquadicitura(fluaIitcrfrigida,(S^ igni» adualif lidus.Exemplum fecundi,vt piper drcuphorbium virtualiter talia.f.calida,quia (5<:fi non habeant in fe act"^,^ caliditatem per quam apta fint calefacere in fe tamen hsP principium,puta complexionem caliditatis in humano^ pore produdiuum. Ad propofitum igitur hic non facit n mentionem nifi de virtualiter talibus qux in corporc r^ pta indigent eorum rcduifiionc ad acftum a calore poris,proptcr quod dixir,folet cakffcri &infrigidari5^<^* . tum eft.n.cj» formatiter talia nonoportet cum calefiartt infrigidentur, vt a qualitate in corporc humano opercn' ^ \^ ficutintelligenti patere poteft. Secundo nota q> adbi"^^^ ({f ' rum qu3E dicuntur virtualiter taIia,qu3Edam funt iuxta ^ W dum loquendi medicorum adualiter talia,c5<: quxdam f^,^ potentialiter taIia.»Prima funt quf in fe habcpt adu fu"'^' principium producfliuum qualitatis refpccflu cuius di^"^'-. virtualitcrtalia,vclfuntilludmetprincipium. verbig''^!'^ foIdiciturviftualitcrcaIidus,&:cum hoc adualitcr ^^^y bet principium fufficiens ad produdidncm caloris pUt^Aj cem.fimiliter radius lucis c?um firilludmet principiuffl/''^ ciens.PcrvirtualitcrautcmtaliacS^ potcntialiter intc^j^^ debemus ifta^quac nec funt formalitcr talia nec in fe h^j' principiumfufficiensadproducendum qualitatcm '^^^jfi' ipecfiu cuius dicuntur talia virtualiter,fed indigentcxtr^j^jf comotorciuuantcadhoc,vt huiufmodi quaUtatem ^^j^/ ' produccrc.Exempli gratia ut piperaut pirethrum ^^^^.A tualiter tantum talia & non acflualiter,quia non habc['^^ principium&c.fedpotcntialitcr,quiaoportet illa P'"'^^)^ acflum a calore noftri corporis rcducf, vt fatis infra P^^Sj/ , Ad propofiium crgo dc virtualitcr talibus primo ffl*"' ^^^i \ (ftis non eft in propofito fcrmo fed folum dc talibus \ tialiter fiue fecundo modo di'cftis,talia enim funt q^^^jtuf ri folent&c» Tettio principalitcr nota ch hic def^J^i,/ i proprieopcransaqualitatc pofitum in gradu r^^PS j v^^ manicorporis,taleenimin corporc caliditatem ^""'^jle^ frigiditatem,quod de medicina temperata dicerc "'"^^pc' mus:licct a quibusdam dicatur,quod 8c fi refpe^^^^ ^^pro' fati non cfficiat,in altjs tamen corpqribus calidit^t^ ^^^jj ducit aut frigiditatem . Vcl dici poteft c^ per «trc^i ^ intelligi mcdium.Dum cnim dixitc}» caliditatem J LpC^ frigiditatcm intclligere po(Tumus aut neutrum : l^^cj? riem conferuat,quae eft cffecflus mcdius ctiam a qu^ ^^^^c ucnicns.. Quarto nota cx dicftis Auiccn.intcllig^ R?jgfiif* dumrcducTtionisad acflum mcdic/narum t^^^.^^LeH''^ $ frigidarum,qua dicuntur in potentia tales ♦ ^ cft ifte , quia mcdicinx corpori applicatac a corpo' ^pcr calefiunt , fubtiliantur 5;: invaporemconucrtiJ";^^ j^ci^ formasearum fubftantialcs tanquam pcr Pf^^f^P^cnt^^J^ palia 8C carum complcxiones tanquam P^'' ^ " . ducuntfuasqualitatcs,vtfuntcaliditas 8C ^'''^l^l^g q^^^f quopatctfecundum intcntioncm Auicc.tam caliaa ^^ju frigidas mcdicinasacalorenoftricorporis ad citDiffcrunt tn mcdicina calida 5i:frigida» '^^"'^nja pt ucl uia ani irii tf^^ ca^ tur al? kui' ce^ coT :iif) \fi(f' tiif ti^' bJ^ Iii^ erf riit ff^ e^f 'ir' iff lif' di^ ;llf 5 |e' if )£' ,f »1' ii" m ;n' «tf d' )^ 5*. F B N. ir. fibi da Opi"™.n-«liditate •em ,nfr g,d,,e,pra „onpa(raa corpore.i. no., recipieme a W-poreinftrmtotalevelpartiale quoiDfa aMr rV ' no.a<fdumdixit,foletca£fieruutlrfr^darfe;,,e^'rc: Mua.efu,au. intrigidatfrigidita.e fui&l dupllcem ^ teft nftexpofitionem.Primaquia reducifad a<fium caloris i« «.■ntrigiJet.h-iic tndati portet refponfiocogrua. SenmH^ princpiun, calefaccre vel inf, igidare.hocautem diciVur « bris nfi co.pori,,oppofitumrpateLfinSd vuT''' pro quantooperatura quali,a.e:vt ficSSl -"^,;" ^eundum enim quod a(rimila.ur dici.u?oMra?i J Velpo:eftdiciforein,en.ionem Auic.defcriK, ""'""• 3ual„a.e„ntum.fic<,, nona mate " ! ^""P"''" » fac. hterS: per pauca? .ranfmu.a,ione3 in n!^ ' "°" PO..S aptum eft conue.ti. Ex ZZtZft T Primum,qulam,.Itaaquan,a» " ^ ^^"''' 1 _i , "^"aiitatein humsno corpore D O C. II. $0 bia. P-noftrt&lreoaq^fc^"'^^ f"8idari. Te^tium duScon?,^'^"'''' 'P'^f'>'«i"' qualitatefintoper^taau" ''''''^'"P''T?-3»m"l' •"^igida„,/edfol,iSa,1mn ""r"'''^"''"''''^ F'"a temperata. O artum Tf""' conferuanr , vt medi. "'<>«-«^a,TimilX""udbur'^^^^^^^ ''""^^.urcorpori &a",;w, "''<l'C'nalisutla<5lucaaf fVS'<'»ri.i.Scrip<,«„,"rti„S '^'^ f^cundum in. ''"fas ^ P"P»""' '""<;niu.a,io„e,|^ ''''i"* diuifi* •• ^'«^"'l^lo nora ^ dici..ReciDi, f„, P'"" ''™""n'Mar"''"'^''°'*-B''P°''^E-'-.^edK '"'"■"«mbrorumdiu.fH.nes.vtpa^e, "^*"^' }?«>Jc{s,q>ioh,aniin iLr '^*"' qur ijeneratur ex g«^fitbonas,adho f -''«^ '^^ '■=''2 ji s<5<:fang,„snui exjVuT'^'^^"'' 'iwmispars contrarius. geoeramr huic abaudonbuscomunucrpofitam.rnbonim, quidam cft duplcx, purcabus qui abalis dic/tur,quidam vero cft cibus medi^ cinalis. rntelhguntautcm pcrcibum cibalem cibum qui cft aptus m fubftantiam noftri corporis conuertf faciliter oi: pcr paucas tranfmutationes 3c cum hoc coi pu. nrm no no tab.l.ter alterat vt pan.s bene pracparatus SCc. Econtra per abum medranalem inteiligit cibus qul cum hoc cp i„ fub. Lantiam noftn corporis conueriitur etiam corpus noftrum notabiliter alterat.pro quanto conuertitur d citur cibus oro quanto autem alterat dicitur medicinalis. Ad .ppoficum mc dianalcm hic tetigit Auicdum dfxit.Eft tamen aFm acci^ dit vt aliqua fuarum qualitatum SCc. Secundo nota ex di> Ctis AuKhic patcrc quid pcr frigidum cibum intelligerc de> bemus,quia»f»cibumiftumcxquoaptus eft generari chv^ lus frigidus rcfpccflu tcmperatichyli,fimiliter fanguis frigi dus refpc^ufanguinis tempcrati,exquohumiditatcs frigi/ dac fccundac gcncrantur rcfpcdu tcmperatarum 3c tandcm pars mcmbri vcl membrorum partcs rcperiutur frigidc rc> fpedtu temperatorum menibrorum. Confimiliter dicatdc cbo caI.do.H3.c voluit Aui.dum dixii hanc qual tate ma> nerc vfq, ad afif m.Iationis et coigulationi. complcmctum. Ex quo patet ly vf.^ in .ppofito fore tcnedum i nclufiue "e^ quopatetvltcriusd.fferenria inter cibum temp ra tum^ c.bosd,ftempcratos ineffedu.Etpa.et vlcerius rZccr abum tempcratu nullus cibusalius porcft d'ci cibalis frd omnesaIqfuntmedidnalesappell,nd/. Primum diibig rvw. ontur circa drda quia quantilcunq, fuerit cibu« tempcratus \ quatamcnfubftantiaIiteracal,dotranrmutarur(5fc apit ^ffT^ in calidum mcmbronl.Omne.n.agens comunicanc in ma^ du^, tcna cum palTo in agcndo repatitur» Similrrer^qufa abu8 in principio cft cont! arius corpori,vt rccundo de aia. pru inodegenerdtionecoIlig?tur,fedc6trariaiuxia fc pofita iti' Ufccm alterant vel mutuo.-igitur SCc. Itcm quia in libro dc mortc 8C vira.de mente Arift.habcnir cp rcrrfgcrario viuen tis fft pcr aIimentum,ideo videtur q> alimcntum quatclcMcS fuent tempcratum pofirum altcrat mcmbra noftri corpo.S a:pcrconfequcn. d ffercntia pofita intcrcibum cibalec&c:, non apparct fuff/cicns» Secundum dubium. Vidctur in di '^."'♦r^^f ^'^;J^^^'^"-quartatcmcibi quandoH ^'^'7Ta^mr"Tr^P"^''^^^^"^^'^ hanc man^c fiquahtaseftfort,or5^c.,g,tipfaobtinctnrpcrcorpl.quaIi. tate,& pcr confequcns qualita. corpis non airimilabrr'nutrl mcmiT,& perconfequcns nSmanebrt qualitas nurrimenti quouf<$complc3tur coagulatio . SiPr ccontra arguitur hxc qualitasmanebrtquoufci^complcaturafrimilatio.ipiruroua litas corporis aflimilabit nutrimcntum , & per confeauens vincetqualitates nutrimcnti.non crgoccontra quod rciM.y gnat primac parti. Tcrtium dubium,Non videtur cb fLy guisfaltcm naturalisinhcpare gcnitus cx laduca fir frioJv duscompararionecorporis,a:pcrcofequcns ncc ipfumL fr,g,dare pofirit quo modo enim infrigidabit olTa & chartib ginem.Sed ad hoc dr q, cft calcdior oiTe adualiter frfPidi^r tamen virtualiter, Ad primum vero iftorum dicimr corn' mun,tcr concedcndo cibum quaniilcunc|; tempcratum cor pus noltrum altcrare,qufa tamcn ipfum non norsbilfrcral^ tcrat inhocdifFertacibomcd'cin3li,vtra{flumeft. IVc cr^ go cibus poteft dici purc crbalis qui faciliter Sc per pauca9 tranfmutariones aptu^» cft conucrti in fubftantiam noftfj corporiSj^S: cum hoc non cft aptus noftrum corpus notabifi tcralrerare.-econrra verodiciturmcdicinalis, Contra tunc cibus calidus vcl frldus in primo erit cibalis , aptus (l cn'm conucrti in fuBam noftri corporis,& cum hoc no tabilcm facit ahcrat'onem,eo q, primus gradus inrenrlT^ a'terat vt infra patcbit. Huic poteft d ci primo K frigidus fii primo & tcmperatus ^ ff^renjcr infenfib^I rcr al tcrant:quiac..busfrrgfdusfnprimo,Iicet inrenfib.^^^ r qc^ ad communem fenrationem,ramen quo ad iudx^um per.v tnnc4iCi fcnlib:hicrakcrat:quod non cft dc cibnlu Vcl Iacob»s.i»auic, Mm g P R I M 1 . C A N. aliter dicUur in iioe differunc,quia licet infcnfibilit vtCfc^ aUeret,frigidus tn in primo aptus eft per fui continuam ap^ proximaiionem corpus extra latitudincm fuae fanitatis du> cere,non autem cibalis. Vel aliter differunt,quia cibus tc peratus taliter alterat corpus q, poft cius compleiam couer^ fionem nulla in membro remanet eius impreiTio, co con ueriiturinpartes fimilesrefolutis.Cibus tamc medicinalis talueralterat q>pofi: conucrfionem cius in fubftantiam re> manet imprelTio qua conuertitur in partcs memb rorum ca> Udiores velfrigidiorcs^^CtVtfupradcclaratur» Velaliter . dicituradprimumdubium vtalias dixi» Notando c^tcm> perantiahumanahabetlatitudincm ,c&:q,aliaeft menfura qualitatum debita rcfeclo ex cibo,alia famelico , alia cople^ ta nutricatione:>X: alia antcquam fiat nut» icatio . fem pcr,n, antedigcftionemcibiallumptidebet corpus tcmperatum pcruenircpraecifead illam mcnCuram qualitatum quarcor poritcperatocibatocftnaturalisfedfrigidusin primo pcr" ducit vel aptus eft citra illam pcrduccrc &c;Et propter hoc dicitur cibus temperatus conferuarc cSt^frigidus non. Ad fccundum dicitur non e(Tc intentioncm Aui.qualitatcm cibi medicinalis elTc abfolutcforiiorem &c.fcd vult ipfarn forj liorcm cxiftcrc imprimcndo frigiditatcm fit mcmbroru caliditas potcsadcius imprcffionem totalitcr impedicnda. Hoc autcm non arguit ipfam elTc fimplicitcr ct abfoluicfor tiorcm.Qiialiicr autcm mancat hxc qualitas imprclfa a cu bomcdicinaIiquoufq?compIcaiur aflfimilatio 5c: coagula^ tio videbiturinquaeftionc. Sui ucro fubftantia operans eft forma fui Ipe dficaagens.Etcftillaquaipfumcftid quodefr, dC non qualft atc fuf,prxtcr q? corpori Omile Kat autfiateifimilecorpus. P 3 Primo nota vt fupra forma fpcciffea fumitur tnpliciter, fbccifica Etfecundumhanctriplicemacceptioncmpoteftlra tripli> t ioPr citer cxponi.Primo pcr formam fpccificam intelhgcndo for ^ ^ mam fubftaiitialcm,ut fit fcnfus q, fpccifica forma.i.forma (ubftantialis eft ifta forma qua illud taliter opcrans cft illud quod eft,quia forma eft illa quac dat cffc &c.Sed dices tunc opcransa qualitatc vt ficoperatur aforma» Dicendurn^q^ non,iuxta cocm modum loqucndi medicorum, qui quadiu comprachendunt qualitatcm a qua .pucnit acflio illam attti/ buunt qualitati tanquam notiori.Dumautcm compr«hcn/ dunt quod opcratur tranfmutari,quia clTc tranfmuiabiU eft paftio matcriae,illam opcrationc dicunt cftc a maieria* Vbi autem neutrum horum apparetattribuunt formx fubftan*^ tiali.Et ficpatct cp licet illa acflio^ucniens a forma fiat ab illo occulto principio quod eft formae inftrumcntum ny hilominus attribuunt hoc formae fubftantiali tanquam prm cipaliori^Vcl dicenduvtfupra illud cfie vcrum,fed non4ici tur agere a forma fpecifica ratione qua a qualitateagensjoc^ cundo cxponi potcft q> h?c forma cft illa qua agens tit lUud quod cft.i.talitcr operatiuum vel denominatum a ta» opt/ ratione,vt virtusmagnccis attratfliuacft ifta qua dcftomi^ natur magnes attra<5liuu9. Vcl potcft cxponi dicedo forma fpccificam capilarge proquolibct principiooCculto,quiata men fcmper vel vtplurimum cu alps occultis principns co currit ctiam fubftantialis forma, ideo hanc acflionem ctiam forma: attribuunt fubftantiali, Sccundo nota q, dicit , 6c non qualftate:ad denotandum cp illud quod dicitur a forma fpecifica proprie opcrarijicct deduccrct ab co qualitas ma-' nifcfta dcduccretur ctiam coucrfio cius dCc. adhuc agcretadioncm vtmagncs ferrum attraheret. Vcl torte vultc^nonagitqualitatemanifcftaaut conucrtitur rationc quaagensatorma fpccifica. ' ; ' Cuncpdicoqualitatcthunam quatuor quali catum mtclhgo.Quahtate igfturfua opcrantfs materiainopcrcmgrenumnonhabet. Nota primo ex dicflis Aulc ,non omncm opcrat!9ncm a qualuatc manifcfta debcrc dici a qualitatc.fcd folum qu« a A V I C E N N priniaqualitateefthmoidebet dici. Vriogoab odorc ft| porc 8C hmoi non debet dici a qualitate ^ut in ^jpofito fuo)^ ^ tur qualitas. Nota fecundo q» non hiis qualiiatem mani^ ^^^^ feftam fecundum tn illam tranfmutas operari dr a qualita^ . te,vt eft lumen. Nota tertio non eftc intctionem Aui.m^- teriam veloponem a matcria non hre ingrefTum i"opc^ rante a qualitate aliquo modo,fed vult q» operans a qualrta tc vt fic non eft a matcria opcrans,vt fupra ctiam dcm e ♦ Hoc ponunt quidam,Iicet mihi videatur ^babiUus ejle nendumqjperhasqualitatesprimas dat nobis intellig^ fccundas qualitates iftasconfequcntes vt faporc odorcfli virtutes fecundas 5C tertias vt maturatiuum rcfolutiuuap ritiuiim ,piiocatiuum,omnc8.n.ift3e qualitates funt. Sua ucro opcrans matcria efl: illud cuitis tt\^^ teria cu dc fubftantia qua habebat alterat altera tione qua in ea fccit uirtus quac efl: in corporcfC' ftaurat illud^qd^ex eo fuil dilToIutil primo cendii calorcm innatu,ppea q? i'n fan^uine ra^ augmcntum fccundo. Eteft et cum opcraW fuis oualitatibusquaercmafcruntin ipfb tcrii^^ Primo nota q) licet primo 6C fccundo non denotant nem fecimdum prius 5C pofterius in tcmporc.prius.n» t ^ porcconuertiturilludquodoperatur a materia in ^^^^^^f^ ct augmentat calorem naturalem $ rcftaurat.Sed ly P"^' *S::fecundodenotantordincmintentionis,quia P^^^^^^jjpj trienic operantca materiaintendit natura reftauratiooc ^ quod dilToIuitur.Sccundoaugmcntum caloris. Tcrt'0 rationem ifta qujc fcquitur fi cibus fuerit medicinaliS' pofTet ct ^^babiliter dici <^ ly primo ct fecundo 'J^"^]^'^ K tius numcrum opcrationum a matcria. Nota fc^^u^^^^^jia C cenfio fiue augmetum calor<s naturalis cft duplex.f M Ic& quantitatiuum vcl cxtefiuum.Ad ^pofitum h'^ .^^n de augmentp quatitatiiio quod eft augmentum corp^'^.|j^ S !idi,licet in gradu non fiat augmentu,fed forte qfic^p ^^^,^^ ir! tio.Notum eft.n.q) per nutrimentum pure cibakaut^jf^ frigidum non fieret augmcntum in gradu caloris , (ed fieret augmentum quantitatiuum corporis calidi P^^m 8C fanguis. Exhis ut fiin Jamentis folui pfit dubia di^jjj, moueri folita. Primu contra ly primo iS<: fccundo,|3 r |i fit fpns 8C fanguis gno qp reftauratio , igitur 8Cc^ ^et :^ dubiu,quia non vr cp operans folCi a materia acccna^ jjj^/ \. rem.quia tunc deberet dici cibus calidiis operans a fl^^^ij» tc» Ad primum patet quid d3m. Ad fecundu fi''' ^ non oc pcr fe augmetans calore SCcAx opcrari a ^Jj^^^jn fcd folum graduaPr calore augmentans, qualitcr "^^jyf(? pofito. Ex hoc ct patet ridicuUl fiiiflc quodda dcnj Bononicnfis qui dicit q> oc operans opcratur a q"^"^^^ jii'' omnc talc vt fic acccndit calorem innatu vt habft^^^^^jafi^ ra.Patct cnim iftum non clare intellexific quid Ut qualitatc,vtfequitur exdidis &c» ^ fjtJ^ Etfuaquideoperansfubftatia eft »"^5 ^gpf^ fbfrtia fujefpeiopatur qua acquifiuitpo» ^ ^ nem,q9cu ems fimplida fe comifcucrun .jjS eis gnata fuit res una praeparauit fe ^^^5 1^^^ fpem & formaadditafup illud quod hnf ^^2$ cia.Hxcergo forma no e qualitatcs V^}^^'^^^^^^ habet materia,nccp cft copFo qu? gnat ^^^^^f cft perfec^io qua acqufRuit materia ^^^^" j^u^ tudme,quxfui'tci acquifita excoplon^ magnetc uirtus attracSfuaVt ficut natiir^^^^^^ rpefauegctabiliu&a^aliUfillaquat^^^^^^ pFone pp copFonis pra? parationo, n j^pia, fimplicibus copPonibus necp «P^^"^5:^^tfas,^^ quia no e cantas,nec^ frig»^^t*^'"^^5^i3cfaf' quehumi'duas,necpfimplto,nccp c ^^,^^ ^^*"^'" fpecificani acquin pofl: cSpfone ^ intelleaum.Primus quia tcpore poft^cX: jm elt difpo fufifpenter praeparans ad fpecificam forma inv ^^"If^^^'^ P^»^^"»^ fpecifica jforma.Secridus intelledus fn^ li'^^ "'^ P^^'^*"^'''''^'^"'^-^'- aduentus fornix »peatic2cdependctexaduenmcopFonis ficutaducntus for/ in materia dcpcndct ex aduentu difponum prarDaran. pc/ Ita^ ic^ ere let pc/ la/ rra iClt tvfl a z n fp^ ,F ,> D O C» jit^^ ifltl 0«' ancaaependetexaduentucopronis ficutaducntus for/ « in materia depcnd^t cx aducniu difponum praparan^ m matcnamad rc<;ipie„dumformam,&ifte rntelledius .r^-I"'"'; ^^"^""^o nota.ifta Ifa vcritatem liFc pot.fiue j, tormam fpcciffcam inielligamus formam fuBalcm &c.fiu1 "ntciiigamus cp.ancricgoccultam difponem , qua mediante «perau,rfotmaf.l>ftantlalis:aduenientemportcompleitio! «em&inmateriaabipfadependcntem. Sedeftuerbi ?;rat'a«o'orautodor,aut anima autaliaformadenoperceptis fenfu.Et iftiusfor rasquateeneraturexmateriaquandoq; eft per fert.opa(TioaIicuiuscuhaccformaeft uirtus paf fiuaAquandocp eftearum perfcdio facere ^ nonal.ud&:eftcumh*cformaeft uiriusTsen: feS ^^'"'u"?"" '»'"l"='ndoaccid.{ut fitper 2? '"'^"f h»c forma uirtus fnr,H^'?"p'*°'^^'«''^''''t fitpcrfecSib eius doZ^f '^ r ^^'■«'"'lem inaliud, a:quan. alioaliouanl, ^ ^ *^'"" ^"^'■'t operatrix in piStCardL^^^^^^^^ tionetnconuenienterScol^^^^^^^^^i^itopera. tionem non conuStem T '''"'"''°^ °P«a pIexio„er^vSl^^^^ -dioperatSS^^^^^^^^^ «ficaetnonquahtate.rnonan, ri 'P*= I««if,necpeoq,eftearuco3fo^r'"°'''''i^ ««oertQcutpconiaroperauw' H^^^ ^fi am.NonconueniJnsaSScm^lr';'' P-"'qua=hominiscorrumpitS^^^^^^ eiuf i??"]!"'' t"pliciter,Prtma eft vclut odo. Plexbne qaalitatibus eIementorumtLd"U'^°' P"nci'p'^^"j;l7^entis non efte formam fpedffcs^f admoduopeTa?.'J^^^^operatiuum:^ inhocq^noniS^^j!»^^^^^^^ <^tionaliud»Tertia ^ " coloritalmutatorpann v r ^ occu!teoperanteefl-^?^^^^'oeft,quc vultoem dlfDoGr: nifeftaAacinnfc^ Wuntdirpones^e^^^^^^^^^ f cfuBale vta!am,aliq^>'f ^^^ntes.Hxq ^liquaforn;- tisa magnete diffufa ti;J.^^cntale occulta ut uirtus maj>.^, "quam mo«;P*n-5 ..r r-r.v fic in potcntia &: non in efitdii, &: uolumus diV cere eft in potentia plus calida corpora no^ ftra,autplus frigida corpora noftra. EtcQ hac pocentiam dicimusuolumus dicere uirtucem co fideratam pcr operationem caloris quam no^ ftra corpora in ea efficiut,qm cum eius portitor a calore innato qui eft in nobis patietur , accidec in ea tunc illud in effedu.Efc etiam cum hac po.- tentiamdicimus&TuoIumus realiam dicere.Ec cft ut fit potcntia cum intentione bonitatfs aptiV tudinis,licut cu dicimus q? fulfur eftcaPm in po^ tentia. Et cft cum dicimus q? res efc calida aut fnV gida&:attendimusillud quod in eius copPonc exquatuoreFntis primiseftmagis fuperans,^: no confideramus ogoncm qua in noftris efficic corponbus.Eftetiacii demedicina dicimusq) cft in potentia (Ic cum fuerit eius potentia in in^ tzntioviz habitus ficut potentia fcribx , qui ia diV mifitfcribendioperationem&: tamen habct in fcribcndo potentiam,queadmodum dicimus q> napellusinpotentiaeftcorrumpens. Inter hoc uero ctprimam exiftitdifferentia,quia prima ni fipoftcjcorpusconuerfionc manifefta ea coucr titnonexcuntadeffedum.Iftud autcm aut opc ratur ipfamet obuiationc ficut uenenum uiper^ ru aut p qualibet couerfione in fui qualitate ficu t napellus. Et inter potetias quideprimas &: inter potetia prima qua noia mus c aliqua potetia mc diaquaec ficutpotetia medicinaru uencnofai^. Nota primo htc Auic.facit mcntioncm de vngucntjs» AltcrSa cadcm enim eft ratro,5;: vnum per aliud poteft intelIigi»No corpua . ta etiam q> pcr non elfe talc in effedu intclligitur non eftc ta hfiana le in adu,per cffcdum adum intclligcdo in propofito* Sc> duprr. rundo nota corurn qug corpori noftro approximata illud al tcrant quxda I ic funt humani corporis altcratiua q» no aIio> rum:quacdam vero omnium indifferentcr aIteratiua,Excni plum primi: vt pipcr»Exemplum fecundi,vt ignis 8C aqua» Prima crgo funt in potcntia talia, Et fcSa funt talia in acflir» Dc primis ergo intcllrgfrur & continuatur fermo pracccdes» Tcrtio nota c;^ aliquid dicitur calidum vcl frigidn in adu aliquid in potcntia»Et declaratur utrncp vt fupra» Quar to nota vt hic colligitur non dicitur rcs calida aut frigfda ab folutc vt medicina,fcd rcfpedu noftri corports, vt mediciv nacaIida:qaxeftaptacalefaccrccorpus noftrum c&: frigi-^ da infrigidare:(S: fic dc alijs^fiuc dicaf mcdicina calida qug cftaptacalefaccpchomincm tempcratum,fiucrcfpcdii ho> minisabfolute, Quintonotaexlittcra quatuor principa-' E/rcin les modos quibus aliquid in potetia dicitur»Primus eft quo Pot«ia aliquid diciturin potentiaadiua.f.adimprimcndum gratia modus cxempliincorpusnoftrum.non tamen fufFicir imprimere; quadru-* nifi fuerit a corporc noftro prius notabilitcr pafTum dc alte>' plcx. ratum,vt pipcr camomilla (St^c.Sccundus eft quoaliquid di citur in potetia pa(Tiua,quia,f,eft in corporc noftro faciliter inflarnmabileautctiamaquocuncpaliOjficut fulfur dicitur caUdumquiafecilcinflammabile.ftupa ctiam lignum bcne ficcum dicuntur in potcntia calida Tcrtio dicitur «8a magnctc diftufa ^^"^^^^ occulta ut uirtus ^5^1 ^1^^"'^ P^'*'?'^ ' ^"^ ^^'"^"^ a^fa eius ^^i'quam manifcftautcoIorctod<^? mutationc a calorc noftro in nos imprimerc ficut v *vCaiemiTc <H.rr^ ^ ^*"*' r,.Tm ferDcntum» Quarto dfcituraliouifl p ^ t . ^"''^ manieclta ut color ctodo^. *<-ccIiemusergonun Jj^usq,resquarcomed?^ '"'^ ^^^^eftcalidaautfi-iciSa ^ ''f*^' ''^"'^^ ^ ''^^i^olumus diccrc q, cft per^ num fcrpcntum» C^iarto dfcituraliquid inpotcntia mo^ do medio inter primum c^tertin quia aliqua indigct pcrmu tationc,fednondruturna&notabili ficut mcdicinx vcnc^ nofc.Ettangiturctiamhicmodus quodicitur aliqufdcaftn aut frigidum.Cpracdominans 8c non folum rcfpecfh/ noftri Iacob,8,i,auic. i P R I M r C A corporls ficut omnc illud iii quo dominantur clcmcnta cali> dadicimus c3lidum,(St:in quofrigida frfgidu,vSc: licde alqs, Of?ans Sexto nota q> ex didis GaF.tertio complexionum collige^ icorpus repollumushancdiftincflioncm quod opcrantium in no'' hiianum llra corpora quxda tranfmutant fiue agunt 3C non patiuni: triplex» vtaliquaa fola torma fpeciffca operancia vt vencn j pura ui perarum:quxdam econtra,vt a fola materia operantia,qug dam medio modo vt medicinx cibi medicinales medici nxcibales.Ftiftaaut vincuntur a corpore aut vincunr. Si vincurtt funt mcdicinx vcnenofg»Si vincuntur, aut reciDint formammembrorum vcl parttum nolhicorporis : 3c Cic funtcibimcdicinalcs.Aut non conueriuntur in partcs nri corporis,^' fic funt mcdicina: pura: non vcncnofx, Prsctcrca dicernas t]? mcilicmamin gradus (a quatuor pofiti funt: Gradus Primo nota q> grad is fumic duprr. Primo pro qualil-»ec< dupfr. p:irtclatirudinis qualiratis qu.c alia intcnfior vcl rcmilTior cx\(iit,3^ ficcuiushbet latitudinis quxlibet par'? intcfiiia efi: gradus,^ fic infinitifuntgraduseiufdem latitudinis no co^ municantes,5(: fic non fumitur gradus in propofitofed tali.^ ter fumitur a pliilofopho naturali.Sccundo modo fumit gia dus,pccrta^'dctcrmrira menfura qualitatis vclcxceflu vl tra vel cicra tcmpcramenrum.^t: fic fumitur a medici'^ qui ficdcfcribitur.Gi-aduscfi:cxccfiusqualitatis fupra tempe> ramentum limitatus ex opcrationc cius in corpus , vcl qno corpuscxtra tcmperamenii fuilatitudincm pofitum occuU te diftat infcnfibilter Ixditur aut fenfibilitcr difi^at Jv' in/ fcnfibilitcr lxditur,aut fcnfibilitcr Ixditur fenfibilircr re> rnoucnir aiit corrumpuur.Pcrhocquod dicitur cxcclTus t^^ gitur j>enus,per hocautcm quod dicitur qualitas darur intcl ligi folis qualitatibus:iuxta mentcm medicorum ^-^pric gra^ dus attribuuPerhocautem quoddicit limitatus SCc, datur \ inrclligi non quamlibetintcnfiuam partcm latitudinis forc gradum, fed oportet ipfam elTc limitatx menfurx.Pcr !y au tem ex o^oiie -^c.datur intclligi illud refpCc^u cuius Iimita> tur grad.is.Scd pcr ly infennbilitcr 5^c.tangirur primus gra ,, du5.Pcrifi:um.n;corpusinrcnfibilitcrdifi:at5(:infcnfibiliter . . ; . Ixditur.Poftca tangitur fccundus 8^ tcrtius 3C quartus vt p3 tcc. Sccundonotacxdidis ind flFonecoUigicaufafn vcri ficantcm Iram.f.forc quatuor gradus. Pcromncm.n» excef CLima trjedicis cofidcratum aut confiderabilem, aut corpus infennbiliterremouetura temperato,autfenfibiIiter. Sipri^ rnum,fic c(k gradus primus.Si fccundum,aitt per iflum fcii fibiliicr Ixdifur,aut infenfibilitcr.Stat.n.aliquod forc a teni perato fenfibiliter rcmotum quod tamen no cfi: refpec^u tC'' peratx fenfibiliter Ixfum in fuis opcrationibus , vt patet m qxercitato.Si primum:fic cfl: fecundus gradus.Si feCundum aut mortiHcat,aut no.Si no efl: tertius gradus.Si fic cfl:^quac tus gradus. Sic crgo prxcife fiint quatuor qualitatu gra^ dus.Primus quoinfennbilircrlxditur corpus SC infenfibill^ tcr diftat.Secundus quorcmoucturfcnfibilitercS^ infenfibi^ liter Ixditur.Tertius quo fenfibiliicr difl:at Sc fcnfibilitcr I?> ditur,Q_i.iartus quo cxtrcmaltter difl:it mortificatur» Et 6radus fic poflumus in medicfnis folutiuis imaginari quatuor gra> medicia dus.Primus gradus valde dcbilic foluencium, vt calTia m3 ru foluti „a cX^c.Secundus efl: fortius folucntium SC non Ixdcntium, uai^i qua vt rcubarbarum.Tertius eft adliuc fortiu'; foluentfum^ Ic druplex dentium vtturbith.O, rartuscfl:vItimatcfolucnrumi Sc\g. dentiiimlvt rcamone» .^mr^creon. Exhis famitur neccf fitas -n mcdicinis qiiatuor gradus difl:'nguendi. Tot.n.funt quot modis conuenit corpus a tcmpcramcnto remoucri SC il li funt quatuor. H^' qno fequ-tur in dyfcrafi)-? P?r fc,in mc d cim> vcro gradu^ pcr attr butloncm c(Te repe-ro='. Ter tionota cum dlcimus quatiiorforcf»radus ucl'i<>i debpt no communicates.Cum.n.quilibcthabeattresmanfioncs cov municantes pofTunt c(Tcplurcs. Dixitctiam 'am pofiti ♦ ad ondendum hancdifl:oncm graduum non fu'fifetotalitcr nc ceiTariam,fed potius conicauratiuam. Non.n* rcpugnailec Gradus qualtta^ tilqua'^ druplex A V I G E N N ifir ipfos alitcr difl:ingucrc,vt patct ^ntucnti» ^ Et gradus quidatn primus eft illud qaod cum com€di'tur6c:bi'bitur5<: quofit iniandio cSicit incorporefuaqualttateogonem n5 perccptafi^ ficut cum calefacit,aut inFrigi'dat,6^ non pcrapj tur nccp fentitur calor aut frigiditas nifi poftiji^^ reiteratumfLientSK^multum facfium fuenf. Primo nota notanter huncgradum diciprimum, quj^»!"^ "jj in produdtionc alios antecedit.Produccdo.n.a tcmpera"^*^ § toadgradum moriificantem priusacquiritur difpofitio '''^ fenfibiIitcrdifl:ans.SecunJofenfibiIitcrd;^infenlibiIiier * ^ dens,'(5c: fic dcinceps.Notantcr etiam didum cfl: fua Q"^ . tc,per qualitatem fuam qualitatem iibi naturalcm inteHig^ do,Iicctenfm aliqua mcdicinaqualirate accidcntali ca^ ^ ceret corpus vrcndo, vt camomilla vfl:a vcl inflamata; ^ tildicerc debemus ipfam non foretalc ingradu prinio, ^ fatis patct» Sccundonotanonclleintcntioncm liditatem primi gradus nullomodoforc rac^u pe'*^^?^':/' J 0 cum.n.rcmpcrantia fir tadu pcrccptibilis S: hxc fit inf^ ^ ^:: ilIa,fcquiturc5(:c.ScdertinteIlcc%s Auic.q^noii cognO' efiediflemperantia pcr raJlumjfcdrcquiritur ronis longij difcurfas.y^.g.Hxhil^co for.rcmpcraro camomillam acb' ^^. dofi.hcc calefacit for.& ita iffarn caliditatem facflu pc*^'?' fcd non per tac^tum iudicatur ftatim ipfam forC difi:^^'^? | tam,fed rcquirit longus ronis difcurfus, vt cp paulatini o ^ nia confidcrem ligna vrinp SC pulfus 3Cc* Tcrtio tiota | littera Auic.comprxhendiqjcum dicimus mcdicinaoi a ^ quam in gradu talcm oportet intclligi in debita dofi •^^'l j proximarione vnica.Vbi.n.dofis multum in numeroilt''.^ nontcnerct.Medicinx.n.calidxinprimo fxpius app^^fj^ matxpoffuntcaIefaccrcintcrrio(S(:inquartogradu» | autemduplicitcrimaginaripofifumus. Primoponc^J'^-^ I mcdicinacatidainprimononeftprxcifcad vnam r"v* ! ram catoris rcducibilis, fed ad varias mcnfuras fecundf^^ | calidiras ad ac^lum reducens ipfam cfl: maioris vcl m'"^} j intenfionis,(S;: hoc efl: ponerc ipfam iti gradu rcfpcclu'^^ uisabfoIute.Pofitoergoq>caIiditas tcpcrati fit vtquat^^; medicina calida in primo fibi cxhibita Iducerer gradu''' j ^ loris vt vnum,5:: ita fieret hxccaliditas vtquincf . ^^'^jjjt^ , hxc medicina fuilTct exhiblta calido in primo , calc[^^^ jj | eum' in pri mo gradu fiuc per vnum gradum ,3C fic ^^^^.^i ' ditas fada fuiiTct vt fexto.Si autcm fecuda vicc a.pp^^*^A^/ rcturtemperaroinucnicnsipfumtaliterdifpofitum V^^^ fiat qualiter efl: cholcricus in primo itcrum calcfaciet ip^^ ■ in primo refpecflu difponis tunc in ipfo cxifl-entis.HoS^j^, I efl: calcfacere in fecundo refpccfiu prgexiitis rpamcnti,|^^^/ Et fic confequenter diccndum foret dc caIefa(fcionc^^jjj/ tiogradu. Secundusautemmodusimaginandi ^^ci^ do medicinam in primb calidam vnius ccrrx loris prxcipuc elTe producfliuam.f.caliditatis prim' ^{f refpcc^u temperamcnci,licct pcr accidens conting^ ^^,(^ fitqj replicataapproximationeintenfiusagat. eftimaginandoincorporehumanoforcclcmcnta - -'^ vel faltc vircualiter contraria,*S(: cp pcr approximat" ixin pr' dicinxcalidxinprimohominicalidofn primo ^'^'^fof non producatur pofiiiua caliditas,pcr illam tameti "Sjdis» tius excedftur rcuma,qua clementa frigida rcfift:""^ jfafij 3c per confequcns clcmenta calida vel eof^ virtutcs Pj^qu^ reducerc fuBm ad gradum calorisintenfiorem,^^" . .iarii „. , -I .j;.,«nr»..^«. ZirlaUO"'^,..rtl potus 3C humorcs frigicli,vndc facilc calcfft cor ^^^^to 3C rotum corpus confequenter.Hoc autcm ^'^P^ orpusjl^ patct,videmus.n.q>perfolam fpil8 rcfolutionem ^^^^ gjli manum intcnfc pofitiue infrigidatur, cufus non p ^^irji gnari debita ca iiifi ca iam dicfta.Ex quibus iril «Oct n m 1(3 djarnus q, medidna calicfa in primo calefcicItcofpUB infen iibilird^inrenlibilislgeditdebetintelligi ipfa approximata corpori namraliter difpolito^corpori.n. non natiiraliter di^ ipolito/ed iaai per aliquani medicinam calefado approxj^ matapolietiiicorporelenfibilem care li-lionem vS^c, ^AIrj njc miaginantur aliter dicentes ^ medidoa calida in primo non inducit in corppre caliditate quarti gradus,quantucuq, j^iterata,fed bene effedum confequentem ^uar tu gradum» ^oteft enim fpiritum & viriutem multotiens approximata moluere vt illa quac eft quarti gradus» Primum dubiil. •Novideturelleintelligendummedicinamtalem in primo quae in debita dou dC vnica approximatione inducitcalidi^ tatem primigradus;ponatur.n,medicinam calidam prima ttianlioneprimigradusapproximatamelTe in debita dofi tortitemperatoinextrcmoiemperantigremiirius calido.Et arguitur lie^Medicina laliter approximata for.fi for. eftet in medio temperantiac permutaret ipfum ad primam manfio/ nem primi,fed iam for.remiirius calefit ab illa medicina tunc calefieret ab cadem,ergo for.ab ea citra primam man Honem p.imi gradus calcfiet,ct per confcquens in vnica ap proximatione ^c.non inducet caliditatcm primi. Secun. dum dubium.Vidcturq,primusnon altcret infenfibiliter- quiaiamnuIlavideturdiaFerentiaintcraltcration^^^^^^^^^^^ mofiuecemperataextratempcrantiam pcrmutabitur. Ci1 ^ter&.ami^^^ Ad primum poa«d^c,primoq,mcdianafor.appr^^^ calefacerct ^^'l^!''^''^'^'^^^^^ inmedio tcmpo habet Utitudin.nA' ^0^^^! '^'^ ccmperame. corpus remperatum gleSdet ^ ^ ^"^ Ptibus primigradus ^ pr ml '"(?'^ tamc babiFr dici q, non cak^facieTinn^ in ^^'^"^ tondum dicitur q, medidn J n . SPnreruare,&,,onpofitS^^^^ ^i^ens pofiitoppoLm^^^^^^]:^ ^'^'-^ P- ac permutetaiudfednonaliSp^^^^^^^^^ 3:ctiamcS,f '^»"^calida:in ^""'^^^^^id^infccSI J!!*.'°""in'entiam.Conucniuntnan^j.il'^"^^ "^c. D O IL 9^ -ci ocetiamcom.<.«- ^ ^ t'" . "^'^'*»a?iniccudo Sdo *ra ipf,ru^'\"jJ"'.«^'tiam.Conucniunt nanq, in hoc qul n ;>ie runtautem,q^^" ^ ^^"fibiluer uffiff Ndif .ftatia*pcr&;^^Malita g^^^^ff raIc,fcdadh?"&"^fore extra tempcram.ntSmttu. eft.per mcdidnam 4*1;!' ^^ioidM^ rationi^ vt fgpra proximatam imprim- " lecundocouenienter ar> iudicaretforecorpuTr?''^''*^'^^' '^"^ P"'"^ ^^^"•■^ti quis «fe> primo fcquitur han ""^ ^ tempcrantia naturali, Hx ^tempcramcntofenfihip ^"^^^"^""^"^ ^^^^*^^- Sor,efi- ^^edici. T'^ ^^^^ ^ ^empc, ,m tll' ^'^^"^ ?8^r^ftat.n,al dift .^•^?^""' renfibiliter remotlT qua. ^uuur. fccundo. medidn^;^''^''"''" ^^^^^ "^*^par^in.acutraUtatis dcHi'"'?' '^'"■p"' j :.:r.:;i5 ' "^"^^n»x permutare, talcm vc Mcdici> na i fccii do fcn fi/ bilitcr lc dens tri" plexr ro in fecundo pcrmutarc ad extrcmu neutralitatls & vtrac^ pcrat^ lacit corpus neutrum licct vna intenfius &altera remifrius. fio tri> Sequirur vlterius omnem medicinam diftempcratam ex^ plcx* rra latirudinem corpus permuiare. Sccundo principaliter nota operationem a medicinadiftcmperata multipliciter le di poire.f.corrupte ablate et diminute.Quis lit quilibei ifto lum modorum laefionis fatis patet.Ad propolitfi iftos tres teiigit Auic.inlitteradicensmcdidnam talem in fccundo non fenfibilitcr impedirc fiue manifefte hoc eft diminute Ig^ dere.fedcum opcratiocorrumpitur aut lotalit aufertur tfic dicitur permutari cxtra curfum naturalcm, vel curfum na^ turalemeiuseftemutatum.Cumcrgomcdicina talis infc/' cildo nec fenfibiPr diminuat ncc auferat neccorrupat oponc fequitur ^c. Tcrtio nota cx dicftis Auic.contingit medici nam talcm infecundocorpus fcnfibilitcrlgedcrccaut inducc re effcdum gradus tcrtij vel quarti propter tria. Primo per accidens fiue pcr qualitatcm accidcntaliter ei acquifitam fi cutoleum ferucns.Sccundo proptcr multiplicem approxi'' mationc.Tertio pp quatitatc cius.DiJ igic dicimus aliquam medicina talc in feci'ido debet inteUigi in ccrta dofi Sc appro ximationc vnica,ficut fupra dc tali primodidum cft» Ettemusqindemgradus cftut cx Opcratio^ nceius effentiahter pi oucniatimpcdimcntij ma nifeftum,fcd nondum tamcn proucnit ad morti ficandum &corrumpendum» Primo nota hoc quod didum cft.f.a medicina tali Fn ter/- tio prouenirc manifeftum nocumentum &c,dcbct intelligi ipfa approximata corpori naturalitcr fc habenti . ipfa cnim agrotantiapproximatapotcfteircfanatiua^i: larfionis opc rationum rcmotiua,vt patct intcUigenti» Sccundo nota no tanter dicflum eirc cirentialiter ad driam nocumenti a mc^ dtcina accidentalitcr proucnicntis: vt fupra didum cft. Etquartuscftgradusutillud ad mortifican^ dum perueniat&: corrumpcndum. Et hacc qui^ dem eft propnetas medicmarum ucncnofarum hoc eft iliud quod cxiftit pcr qualitatcm. Cu tota ucro fui fubftantia mortificans cft uencnum. primo nota pcr mcdidnam vencnofam duo intelligcrc poffumus. Pnmo mcdicinam opcrantcm a qualitatc , 8c cum hocaforma fpcciffca corpus humanum aptam cornv pcre,quae pro quanto cft agcns a qualitatc dicitur mcdfcina pro quanto tamen a forma fpccifica corrumpit dicitur vc-* nenofa vt napcllus. Sccundo pcr medidnam venenofam intclligercpoirumus qualibetmedicinaaptam in conuenie^' ti dofi ^^c.corpus corrumpcrc,fiuc fola qualitatc vt opiu 8c cuforbium,feuquoIibetaIitcr.Dr.n.vcncnofa,quia ficutuc neni cft corrumpcrc,ita & mcdidnxiUius. Secundo nota hic pcr vencnum abfolute.platil intdligi dcbct illud quod a tota fubftantiaopcrans cft interficrens ficut napcllus. Diccmus autcm dcnuo q? totii illud quod cor pori aduemt quod cft cx cis intcr quaf curri t agc rc&T pati ,aut mutatur acorporc etnon mutat i'pfum,aut mutat acorporc& mutaripfum , aut non mutatur a corporc bC mutat ipfum. Primo nota pcr omneillud quod adaenitcorpori in pro/ pofitointelligeredcbemus comeftum bibitum dC cxtcrius applicatum , vt fupra dicflum eft , licct magis proprie vt/ rificetur dc bibids Sc comeftis. Secundo nota notanter elfedicflum.Etexcisintcrquaecurrit dCc. ad differentiam aaualitcr in forma 8c in gradu corpori fimilium cidcm occurrcntium. Talia cnim ncc immutant ncc immuta/v tur , vt patct , quia inter ifta non currit agcrc 6c paii 8cc. Tcrtio nota fccundum quofdam non cflrc intcntio» ncm Auiccn# aliquid cflcmutaiumacorporc quod nulto lacobtStitauic, Mcdid> na vcnc nofa du'» pliciter» Mm iiiT P R I M I C A N. tnodo mutct c6rpus;cum omne agcns in agcndo rcpatiatur fed vult non mutet mutationc de qua fit curadum, vi pa> tebit infra* Ex hoc tollitur apparcns contradfcfiio hrc intcr dicfla Auic^Dicit.n.eorf] intcr quac currit agcrc ct pati quod^ dam ett quod mutatur 3c non niutat» Si.n. non mutat non agitjCrgo non currit intcr ifta agcrc & pati» Soluftur pri*' mo q> mutat & agit non mutationc de qua Cn curandum^ quia ab illa ftatim fada conuerfionc corpus releuatur, 8e/ cundo int cr quae currit &c,if»quorum vnum agit 3C aherum patitur*& hxc itcrum eft bona cxpofitio* Quod uero mutat acorporeS^f no mutat cor pus mutationc de qu a fit curandu,aut conuertit in fiPi'tudi'necorpon's,aut non conucrtitur.IIIud autem quod i'n eius conuertitur fiPitudine nutri^ mentum eft abfoIute.Bt illud quod no in eius co uertitur fiPitudineeftmedicina temperata* Primo nota notanter didum efle mutationem de qua fit curandum ad denotandum tam a cibo a inedrcina ali^ quam in corpore fierf pcrmutationcm» Secundo nota dif^ ferentiam ex didis Auic.intcr medicinam temperatam SC cibura temperatum 5^conuenientiam. Conueniunt.n.quia neutrum corpus notabih pcrmutatione permutat, Difterirt autcm quia cibus cftaptus faciliter ^S^ pcr paucas tranfmu^ tationes corpori aflimilari 3C conucrti in fubftantiam fuamj Nuirics mcdicinaautem temperatanon» Etnotaq» cibuni tcm/ duplex» peratum hic appellat nutricns abfolutc , quia.f. fic nutriens Medicia cft q» no medicina vel medicinaly.QiJid autc per medicina tpata du Ic nutriens fit intelligendum fuprft declaratum eft, Tcr/ plcx, tio nota mcdicinam tcmperata pofife elTe dupliccm.f, adua iitcr talem,(5^potentiaIucr talem.Exempla patcnt. Hicau/ tcm eft fcrmo dc potcntialitcr tali^ Notum eft.n.q» adualit talis omninofiPis exiftens corpori noftro no nccefTariomuy tataut mutatur.Etpcr talem tcmpcratam medicinam intel ligcrc dcbemus rc qux ingrcdicns corpus noftrum ad adil rcdudajapta eft non iranfmutari in fubftaniiam noftri cor poris/ed totius noftri corporis complexionem <3C tempera^ mentum conferuarc. Sed diceres tu,membra noftri cor/ poris funtcoplcxionum valdediuerfarum , quomodoergo ab cademmedicinapolTuntomnium mcmbrorum cople^ xiones dC tcmpcramenta conferuari,quicquid cnim cft con/ feruatiuum vnius contrariorum cft corruptiuum alterius. Ad hoc fufficientcr didum cft prima primi capFo dc com plcxionibuSj^ad illum locum recurrc 3c vidc, Quod uero a corporemutatur & iprum ma^ tat non eft poflUbile quin aut fi cu mutatur a cor poremutetcorpuSj&poft corpus mutct ipfum ad ultimum & deftruatur eius mutatio, aut non fit itajfed ipfum mutetcorpus ad ultimum de ftruatipfum.Et primaquidcmdiuifio autcon^ uertetur in fimilitudinem corporis, aat non con uertetur in fimilitudincm corporis. Si in corpo^ ris couertetur Gmilitudinem erit medicinalc nu trimentum.Et G in corporis non conuertetur fi^ militudinem erit medicina abfoIute.Secunda au tem diuifio crit medidna uenenofa. Primonota per mcdicinam abfoluteintelligerc debc/ mus illud quod ingrcdicns corpus nrm aptum cft fui quali> tatcalterarevclconferuare&cumhocnon facilitcrin cor^ poris fulsani conucrti.Et fccadum hoc diflpert mcdicina ab^ folute acibo medicinali 3c etiam a mcdicina cibali,vtrunc^ ^T'" 'S*^ corpus alterct 3C permutet,aptum tn eft fa^ cihtcr & pcr paucas tranfmutationes in corporis fuBam co ucrtilicutdclaauca&deatliorupra dcmcft. Sccudo no ta iuxta coem modum loquendi raedicorum driam eile in> Medici§ abfolutc dria aci bomedi cinali 3C fnedicia cibali. Mcdicia duplex quid» A V I N N iE» tcr mediclnam abfolutc 3c mcdicinam vcnenofam . Dfcf' tur cnim mcdicinaabfolute quac dca eft.Dicitur autenive' ncnofacui compctit non agcrein corpus nifi poft rcductio' nem cius ad adum cS^: hacc non cft apta faciliter 3Cc* in fu^^ ftantiam noftri corporis conucrti,fcd ad noftri corporis cot ruptionem naturaliter inclinatur ficut opium 3C hyofcya' mus» Tcrtio nota pcnes medicos jiftos repcriri terniinos, cibus abfolutc,mcdicinaabfolutc,cibus medicinaIis,tTiedi' cina cibalis.Omnia declarata funt praetcr iftum tcrminiio' medicina cibalis,qux eft illud,quod ingrcdiens 5.'c.aptu|? cft faciliter corpus nutrire , magis tfi cft corporis altcratiuij) nutritiuum&notabilis.Vndc tamin mcdicina qp i"^'' bo medicinali eft virtus operandi a matcria ct qualitatcye in cibo medicinali potentia opandi a maicr/a cxcrcendiP''" tencia opandi a qualitarc,pp quod dr cibus mcdicf nalis, 'j^^^ q>a praedominante fit denoiatio. Econtra vcroeftdcm^"' cina cibali,quiaof>6a^qualitatecxccditop6nem a niaieria) quod appellatur medicina cibalts, vt didum cft» I Ilud uero quod a corpore nullo modo tur dCip(um mutat eft: ucncnum abfolute. Primo nota differentiam inter vcntnum abfolute SC l*^' dicinam vcnenofani.Dicitur enimmcdicina vcnenofa c poi is corruptiua 3C non opcratiua a qualitate,nifi poft "'J , bilcm eius in corporc permutationem dcut cuforbiu<Si^ iufmodi.Vcnenumautemdicitur illudquod ante nota''' eius in formafua permutationemcft opctatiuum in cot9 rc noftfo a fua fuba:licet cum hoc contingat ipfum a qi^^j'^^ te operari. Ex ifto fequitui non rcpugnat candcm ^ mul dici venenum 3c medicinam vcncnofam , vt "^P L i^v dicitur vcncnum pro quanto fui fuBa operatiuum cft ^ ^ ruptiuum dicitur autem medicina vencnofa fccundu cj^ ratiuumaqualitatcpoftnotabilcmdusin corporc pd'^. lationem, Dubium primum circa di<fla. Vr cp diuifiojv pcrius pofita in cibum abfolute &c.iibn fit futficicnSj^J^"^. 1 aliquid quod ingrcdiens corpus n?m opcratur a qualii^J * materia:5(:tamcnilludnec eftmedicina cibalts ncc 4 litcr forca qualitatcficutamateriaopcratiuumfedtal^ crit cibus mcdictnalismcc mcdicina cibalis,igitur SCC' cundum dubtum contra dcfcripdonem cibi mcdicin^»^ ^ f.cibum medicinalem cflfeiftum qui tranfmutabilis ^^'fc cum hoc notabilitcr permutat» Contra.cuicuncj? coi^^^^j eft vtruqi cxtrcmoru cidcm.cft medium c6poFe,fccl ^jl^t^, tioni a materia copofis cft calcfecflio 3C c^poRs eft (flio,crgoeidem copoPis eft confcruatio ficut medicin? .^^j pcratg,&: pcr confequens crit poPc rcpcriri cibum lema quahtateopcrantem ficut tcmperata mcdicin^t cftautcm tcmpcratam medicinam fua qualitatc noPf^^^ lare notabilitcr corpus nrm.crgo&c. Ad primuni i dicitur q> quc^ ifti termini cibus mcdicinalis c.t balis fummuntur tanq^ fynonymi p eo quod fimul J.^^ tatc operatur 3C a materia,fiuc «qualitcr fiuc in?qi'^' ja/ iftomoaccipiendopatetforo. Qpc^ autcm diift''^'^^^!!^ quunt aucftores.Et tunc conccdit no cftc repugnans ^^^^ quidquod non cft dcnominandum mcdicina cibali^ j^jjt bus mcdictnalis. Quia tn id raro 3C difficultcr cft rfP ^^^e( idco de talibus aucfiorcs non feccrunt fpalem mcntio'' ^^j^/ fortc dcdcrunt illud intelligcrc per extrema. Cog"»"^. ttd' trcmis facilc c?omprghcditur mcdium.Et fi querat ^ M mincillud denominabitur.D? illi non forc "o*"^*? !Ijfcr«i»^ fcd nomina funtadplacitum. Ad fccundil^babii ^^^/ diciturconccdendoaliquccibilmcdicinale pofte ^ . gtaf^ ratum 3C qualitatc fua purc confcruantc rc<H:c "f"^^ it^i^f gumctu.Quia tnhmoi cibus rarocftinucnibilis^ 9 ^^^dj^^ opo tn corporc no diftinguit ncc cxpcrimento tic^^ ftingui pot opone ^)ueniete a cibo purc cibali , ^ ^^i^ fcimpcditmcdicus» Et vocat praecife ift"»" ■^c(», F E N. lU ily COf os, di' ini 1111 IH) ci' ed eo P N anal€m,qui cum ho. q. tranfmutatur a corpore corpus ali/ quaiiterafuotempcramentonotabJliterpermutat» Exifta reiponlione teneri poitunt probabiliter iltsc conclufiones Frima,Non quilibct cibus mcdicinalis eft aptus conue> nienter approximatus corpus notabiliter permutarc» Se> cunda.Nonquilibetcibus mcdicinalis eft refpedu noftri corporis ponendus talis in gradu,patet,quia aliquis talis efi: mere tempcratus. Tertia conclufio,Non quglibet onatio cibi medicinalis eftcalefacere vel infrigidarcd^c. vt mcdi. cinalis cft,fed aliqua cft pura conferuatfo.Et infinita alia oe nes huncintelledum foret concedcnda iuac gra brcuitari. omirtuntur, Quarta conclufio.Non quilibet cibus temDc ratus cft mcre cibalis &c.Omnia ifta patem imucnt^ Cum autcm nos didmusq,a corpore noftro nonmutamr,no!iimusdi'cercqjnon calefiai i'a corpore per operationem innati caloris, in ipfo immo plurjma uenenorum non operatur in cor portniricalefiatperoperationem calons mna> tguieftmipfoSeduoIumusdicereq^nonm^^ tat in fui forma naturali, immonec ceffatabeo aonec corpus corrumpat. Primo nota hanc Imeram dupliccm polfe habere intelle corooie nnfi-r« ^'^' V ^^"^"ofa fempcr uel vtpPm m ^iS ;vS^^^^^^^^ quandod. inwfiJ^Z '""'"""''em & naturam,Iicet et am Cm&TV^-^^-^^-^^^w^dicinaveneno v^ne„™™Sitnl?rrKK"™ ™«ta<io„emquam 'eoffr. t''"'''^"''"'' perditis g traf .-onem.quia pra venenoru™ C'^"'^"! ^^"P"- tra„rmu,.. cdefe„t,fed voluit c,, „o„ Z^^^^.^llZLT"'' ^' P""' etam.Tota autem caufa huiu^ Hi,.. / .™'"'"<'n«m iadi^ venenumabfolutefore^a^ ««««(oni ab eo ffi medicinam P in °"' « "-Sr Mtfspluriespoftmortem?.T,:v °^ corporibu, uene ««^•tertranfm^catZ "ekSs^^TT "°" '""'^'t^" «namraIia„o„foIume&tra"t^^^^^^^^ «xpartea,«li,,. .^^X n"»""atem vel repugnatia D O C. I. 9S „r::ti^_!i*'»^^'^i"--Si„corpoH nenumnoi " ncludi pot< '-Pa^equalita^^rfeSmSn^^^^^ * "g>di&c.immoe.iam,,r„™ '"*"''" vt calid( qu-bus Iwiufmodi fibi inuicem fu ° ,^ ^™"" P'-°P'-.i"att-,, "«ediantibus forma vnmsZoZlZT''"'^'^^"^ «^venenum ferpentis talltercoSw*^^''^'^^ ^P"«"s^ct licet per qualitates fuas prfma^^^^^^^ ST"" ''terando,tamemaIa%™|' aTocr qualitatl! "'"'"'""«"« nonfblumiuuare Vlte&^^if^ftas fed etiam occultas" Bx 0^^;"''^^* ties qual^a,^!*" IMcunq, materia funt fimileT^ '^'"'""' nece(rarbL?',P'''»""'n*bif"''tf°f'"^^ <'''^expSr'''»«hisinferripolTenu^^^^^^^ . interredu^b* '^''"''^vtAui.velitpot.ere dT&°' ^^.^''-enTn;?,^,'-"^^ P<>fl«vtplurimum„ifi'S;';5''-"-'r'"'''' 'P"""""» age e Pofe rccipiunt pattiT '^r«Sat,medicins tamen cafe , 'wemnonrecipitpri^Pr'.''=ipiun.fuxaaionis.vene'n^°' '»'n'a fpeciflca & quo efetSiue alteret , fe^^ fcjj quo fequitur primo talh?r?'^ '^it corrumpendo. J«a .t«medicin»fr,gidL' =«<?l"™ «duci venenu;, ^S^"''»» Plurim* 4dWn"» °Pi"!°n™ ^al. SequTf '*'''« operanturqualiterve^n^^-^^^-^^^^^vtvenenof^Pu:' '''»«ni,inquantum tamcn njc/ Vcrtcno iuuari si calido uipff» dicing cortccdi pofifunta caloreprincipium atfHonfs recipo rc, Sccundo principaliter nota q> notanter didum e plu> Vcnenij rimavenenorumnonautcm omnia.qu^dam^n.funtadua" duplcxt litcr talia,vt ferpcntum &. aliorum venenoforum plurimx faljuac.quaeautem venenafuntfolumpotentialiter talia fi/ cut plantarum minerarum 6c liuiufmodi.Notum eft prima venena rion indigere prgcalefadione vt fuos imprimant ef. tedus,rcIiquavcrofic,propterquodnotanter drxit pfima vcnenorum. Tertio nota non elTe intentionem Aui, vcnc num ingrcdiens corpus noftrum nunc^ corrumpi.contingic cmm venenum in modica q^titatefumptum nonfolumcor iumpi,fcd etiam corpus quandoq^ nutrire,vtcolIigi poteft ex fcxta quarti.nunqi tamen venenum in dcbita do^r fum/ ptum,<&:remotoimpedimentoquodc6tingerc potcft vta mcdicina theriacali aut aliundc corrfipererur a corporcnfor Et eft quidcm cum eius natura eft calida et ad^ luuat tuncfuam proprietatem natura cius ad re^ foluendumfpintumficut uenenum uiperarutn &:napeIIi.Eteftcumnatura ciusefr/gida afad^ luuat fuam proprictatem natura cius ad congc- landum fpintum Qc debilitandum Gcut uenenu lcorpionis a: hyofcyamL Primonotac^venenocxiftcntccaIidoj3ptcr partes rci cal,da:cuius5.hciliusadcormoucri iuua^urZ^^^^^ opcrat.onc fiia.Primoproptcr caufam dicflam , quia maei" potcritad principalc membrum puta cor moucri.Secundo quia proptercaliditatem eius iuuatur fpiriiuum rcfolutioct augetur,quare fpiritus pauciffcatur & tacilius vinciturauc/ neno.Tcrtio quia rai efft fpf ritus,quare fit palTibilior a uenc no Sc aperit vias vnde citius currit ad cor,& plurcs ali? caae pofiunradduci, ^ Secundonotaq> vcnenocxiftentefrigido a frigiditateiuuat mortificando,Spiiitum,n.cogclado mor tiffcat,un Jc facilius a vcncno uinciturut tadum eft ficut co uenitdeuenenofcorpionis.Hxhoctanq^ fundamento folui potcftqiieftiotacta.4.caii.Aui.Fen./J.cap.2.ngd citius ircrff cit,An ucnenum calidum an frigidum» Dicitur q, calidu proptcrmulta^Primoquiafacilius penetrat ad principalia membra.fecundo quia fpiritus cft palTibilior acalido mor> tificante cj, a fngido,cS: minus refiftit fuae actioni ca:tcris pa ribus,c^uistr,giditasfitnatur3cdifconucnicntior ffi calidi> tas,Etdixinotanterca.tcrisparibus,quiavbicx partc for> macfpecificxaaiuius foret vcncnum frigidum nooportct uerum efie quod didum cft, Patct fecundo caufa quarc venenumanimaliumcitiusutprmopcratur q^ plantarum operatur.n»abfqp hoc cj) ad actum oporteat reduci cum fint actu talia,econtra ucro uencna potcntialia plantarum Dixi aurcm utpFm propter uencnum rabidi canis ut paiet cxDcri mento, Patet ulterius q, c? tcris paribus facihus a ucncno interficiuntur corpora calida § frigida,licct magis in cis vc nenum ^ in frigidis rcfoluatur. Patct ultcrius quarc ue^ ncnumfrigidumplusnocctcorporibus calidis & frigidis quia citius pcnctrat dC magis attrahitur a ucnis , ut patct dc turdo. Patct ctiam quare famclico fortius obeft uencnum cp repIeto,quia in co funt mcaius grofriorc8,ad quod cocur rit ctiam q, ucncnum cibo permixtum obtunditur in acfiio^ ne fua» Patet ulterius q, dormientf fortius obeft uencnum q^ uigilanti. Ex quo patct canon obfcruandus,f.uniucrfa> Ven cnz liter corpora uenenata a fomno cftc prohibenda , dC inffnita torii C3i^ quafi alia patcrc polTunt intelligenti» „5 Sed circa hacc dicta qugdam uidcntur dubia» PrimUm cfl cus dubium. Videtur q, non a fola forma fpecifica fit aptum ali Diubia* quod ucnenum interffcerc,qa no fft corr uptio ncc 2no f b/ ftantialisnifimcdiantealterationeproucnicnte a aualirar'y busprimisficutcaliditatcfrigidiiatc &c.ut colligiturflih dcgencratione,&.4.mcthcororum,idco6^c.cuiustiioppo^ fitum alTerebatur. Secundum dubium. Vidctur q, ucnc. num fcrpcntum non fit calidumJerpcntcs.n.non funt cafi. igitur i5<:c*patec confequcntia,&: affumprum , cum ihyemt Vcncnij caliduci tius itcr/ ficcrc frigido. Gal Auer» P R .l M I C A mancant^S^ rautrmofepulti.Sfmiliterquia apparct cotpiii cx morfu priiK-n venenoforum fcrpentuni fubito ftupeheri, vt coHig» potefl: fe>tta fcn quarti de morfuafpidi9,ct dc mor fu falamandrac, Tertium dubium.Si vcncnum fcorpio> nis eft fiigidum quo olcum fcorpionis cofert pun(fturac fcor ptonis Jtem li fcorpio eft animal frrgidum , quomodo cinis fcorpionis frangit Iapidem,& apcrit vrinx vias. Quar/ tumdubium,Si venenumfrigidumfdeo tardius nocet,cja tardfus reducitur ad adum,fequitur c/uo hyofcyamus et opium datur in maiori q^titaie tanto tardius efticit nocumc^ tum,fccundumq>iardiusrcduciiuradac^tnm, Qil'"^^"" dubium,Oatur venenum abfolutc , quod eft calctacrciuu dC confimitftcrinfrigidatiuum,ideocSCmcdium.f.corporis co feruatiuum,tenct cofcquentia,quia cuicunq; non repugnat Vtrumq? extremorum ckkm no vidctur oKdium repugna re, Sextumdubium.Si lias occultas propriaates foima fequituf in matcria,crgoipfis corriiptis conumpitur forma, confequcns cft falfum,vt patet dc arborc perfarum in de ac cidenti cap.primo.& dc puella tertio dc rimplici medicina. diftin(5l«oncquarta.cap.primo.(S(: fcxta quarti cap.2.&.?. colli^^ct cap. Scptimum dubium ♦ Vidctur q> caliditas veneni fn fecundo fir lalis i.4.qufa talc caleracit calelacf^ioe ad quam fequitur corruptio.idco SCc. Ad primum iftoi^ poteft dici cp non pcr folam formam fpecificam vel aciio^ ncm occultam poicft fieri alicuius formae fubftanrialis gno velcoirupiio,necilluddiccbaturfupra.Dicebatur lanK-c^ non folum vigorc acftionis a qualitatibus manitcftis pioue^ nientit; poteftfierialicuiusgno velcorruptio .Potdt etiam dici negaiido afrumptum,^: dici di^um philofoh lore yt m pluribus verum.VelpolTetdiciq, forma fpeciiica vcneni fmpedit generatione fpiriius vitalis & eius operat.onem ad quam fequitur mors non tamen n,fi prius var.aia ^portio> ncqualitaiumprimarum, Adfecundum dicitur ferpctes clTe animalia intcnfiuc calida,licct paucum qpiitatmc de [pu ritu habcant vt vcfpac.Et CoUigitur haccfolut:o fexta quar> ti.De ftuporc autcm alias dixi qualucr a calido proueniaf» Adrertiumdidiurc;^olcum fcorpionisopcratur a forma fpecih'£a attrahendo vcnenum ad cxtra . Modificaiur tamc cumhabentibus proprieratcm contra vcncnum vt patet a cmeri5 |v\e,^j,rtinc^tJone. i i.deolcis.Ei dccinercdicitur Imiilitcrii ^pprictas ly^aformaprouenireocculia, Ad quartum alias foluc/ tur» Adquitwu-fndiciturprimoqjcuicunqpvtrunqjcxtre morum eft compofc^cidcm cft comporc medium,ubi illua infuarationeforaia!inonincludat mcdij abnegatione vei repugnantiam ,ncur fi datur cibus calidu9,cS^ fimilitcr fngi^ dus poteft dari mediL^s.Scd non fequitur.dacur diftcmpcra tus caFs 6C frigidus dift.-tnpcratus crgo datur diftcmpcratus cohftruatiuus,quia in ratvonc formali diftempcraniix «n?^" ditur abncgatio mtdq,8C it.i in rationc formali ucpcn'» ualetifta foUitio. Aliter dicitu'r concedcndo cp fi£"^^^[ |^ ucncnum abfolutc mcrito fu? quiaKtatis calefaaiuii OC mn gidatiut1,itadacmcritofuae qualitaiis confcruatiuu, quiam opcratio a pprietate occulta cft fortioi . idco 8Cc* Hic cllent multa diceda, Ad fextn dr negando confcqucntia,licut dc. pmutatioccopPonis naiuralis et ccatiue patet* Ad.T.negat cofeqntia,qanocalefacitcalefacftionc meritocuius fequat corruptio,fcdmcritomalx proprietatis fecuai coniunCcae» m mV *iATotum uero illud quod nutric in fin^ ret na^ u turali mutationc corpus mutat,a: eft calefacere, quomam cum in fan^uinem couertitur procuU dubio mcalefaciendo augmentum prafbet ,i'fa ut lac^ucx &: cucurbitx taliter calefaoant quah'^ ter iftud calcfacere cxiCtiL Primo nota hanc litteram dupliccm haberc pofifc expofi^ tioncm.Primo vt ly in finc rci conftruatur cum ly nutrir,^:: ftatibipuniftus.Etcft fcnfusq, Aui.voluit omne quod in fine rcinutrit mutat corpus 8Cc.8c iftc intclledus fatis pa tct per ftqucntta.Sccwndus iniellecflu? poicft eflfe yt ly in fi^ A V I C E N N tic conftruat Cum ly mutai corpus.Et fit fcnfus q> illucl nutrit mutat corpus in fine rei naturali mutationc.Et iftc f'*' ^yjjjj^ fus potcrit colorari fccundum dupliccm viam.Pnma vtp ^^^^^^ mutationem non folum intelligamus conucrfioncm nutri^ menti in fubftantiam mcmbri,fed omncm conuerfionc na> iuialcmnoftricorporis,(5<:ficomnctaIc dum conuertitun ^^^^j^ fanguincm nutrit,&:tuncpatcclittera,Secunda vtper mu'' ^^^^^ tationem intelligamus veram & propriam nutricationem, ^^.^jp^ 6C erit tunc fenfus q) mutat.i.nutrit corpus,nutritio autc ett ^ naturalis mutatio, Noia tamen fatis improprium modu loquendiclledicc-cq^illudquodnutrit mutat.potius cnitrj V mutaturin co quod nutrit.fcd quia iiutrire imporitum c a d figniffcandum fub voceactiuitalis modus excufari P^^^ l£x quo patct corrolarie q? nutrire pati c 3c nutriri ager oCCt Secundonoiaduplicitcr contingitnutricns calefacerc»n' j^g,rip mo modo intenfiuc fiuc gradualiter . fecundomodo exte'''^,^ ^p„ii* corpus calefaccre proquamoaiigmcn:at fubftantiam cal^^ ^jitfsjj damiioftricorporisfanguincm.f.iSt: fpfjm.Si fccundii Iio^ ^^jw nutriens medicinale frigidum cafefacit corpus noftri"i.f«cx'*^ fiuc pro quanto augmentat fanguinem 8Cc. Primurn ciu^ bium.Nutriens medicinale fiigidum infrigidatcorpus cxt<^ fiucjgitur non calcfacit extcnfiuc.patet coiifcquctia.afiun]'' ptum probatur,quia pracbctaugmcntum in fubftamia f''' gida puta phlegmatc s5^ humorc melancholico.l3t per idcin arguituromnenutricns corpus fimul calcfacere 8C infrigj'' dare,humcdare5(: cxiccare extenfiue. Secundum dubjj^' Scorpio nison e'c cmeris V^idctur miliiomnc nutriens intefiuccalcfacerc corpus ,0c enim nutricns frigidum dum conueriitur in fanguincm P''^ ducitin corporegradum caliditatisintcfiorcm pri"^/'^ dum erat fub formachyIi.crgo&c»patct confcqucnti^ ^ antecedens probatur,quia ipfoconucrfoinfangumem rcmoucreimprcflfioncm quac prius erat facta.Itcm quia^^ pleta conucrflone cibi in fanguincm corpus eft intenfiu^ j iidius 3C membra prius.igitur &c. Pro refponfionc ^ ta.Nutriens calefacerc corpus intenfiuc potcft duplicitc«'|'! tclligi. Vel abfolutc ita q> aliqucm producat gradum caH'''^ ^\ tatis intcnfiorcm c^^cr.at antc,c5^ fic omnc nutriens cft intf fiue caIefactiuum»Vcl quia producitgradum caliditaiis'''^ tenfiorem q? fit naturalis caliditas corporis 8C fic foluin triens mediciiiale calidum cft cakfactiuum. Ex quo Pj' tct q) eft differenjcia inicr nutticns mcdicinalc calidu cx partCj&frigidum vcl tempcratum exalia,licct.n.vtruii'^ fit aptum aliquando intcndcrc caUditatem corporis,caI' tamen nutrietii eftaptum intcndercextra naturalc lefliP^ ^ mentum 8c nonaliquodaliorum.Htcft fimilcficut ^^^^-^ citioforti&:tempcrato. Exquo vltcrius patet tanutl'|^^ frigidum qp mcdicinalc cffc in corpore noftro duatvi^ ^° , trariarum mutationum fucccffiux produciiMum,qui3''jj^^ mocal.efaaiuum jfecundoinfrigidatiuum» Ad pfi^jj^t argumctum dicitur negando confequcntiam illam • P^^^j^ j augmentum in fubftantia frigida,ergo infrigidat^bco^ ' let fi nonpl^ispracberetinfubftantiacalida. Ad ^^^.r.flA ■ conceduur ipfum beuc calefaccre intenfiue , fed non ^ j ftim datum.f.vltra corporis naturale tempcfamciu|i'* ^ ifto patetquare iftamutatiodicitur naturalis.naiutal^* i; "obis ilkidfanguinis augmentum. | Cum uero ca|efaceredici'mus nolumu^ ^^^^ i facereiftud,fedi'IludquodexquaIttaterci'P^ | nitemsremanentefpecie. ''^3^^' Primo noia fnfam littcrx efre iuxta modum Jo^"^^ "^. ; ctorum dum dicimus aliquidcalcfaccrcingcedicns ^ .^^^y i intelligimus taliteccalefacercqualitcr dictumcft,*^ ^^fi ligimus calefactioncai a qualitatc pfQUcnicntcm," ^^c, tofanguinis gencrati <&:c.fed mcritoiprelViois ^^*" /-(j^eii'' Secundo nota haticlitteram duplice habere cxpo ^^^jj' Prima eius fpecie manentc.i.forma ^P^^^^^^^f^^^c^ co^^ cina calida 8C cibus calidus ante cius forniar ^P^J^^^^cctC^'' tuptloem eft apivis cakfacere corpus '^o^'"^ juni H E N', ir. pnu co.,uerfo.;.ecundus fenfus eft.Eceius fpc.i.qual,,, e .fecu„du.„rpcmmanente.r.poft eius conuerfioi^! Tertio ,^3„en,e fpecie.i. virtute.licet.n.in cl,ylo farto ex" eo nor, fit tormaa^ln,rema„er tamen i„ eo vi«u, calefa* ua&l,„,.|,,er .„fangui„c.& tandem conuertitur i„ p, . tem membricalidam vt patet. ^ Et medicijiaqu/dcmnutriens a corpore oer ruimutatur fubftantiam mutatur ab ipfo Der fui qualitatem,fed prima mutaturin fui qualita. K,a(ra haqmdem mutatur primo in caliditate « calefacit ficut allia. t'. imo nota cj) per mcdici„am nuttie.item i^differenrp,- mte 1.8, poteft cibus medicinalis & medicioa ergopermed.c.„am.tutrie„tei„ propofico i„tellil ,:^ effe quodlibet n"ctie„s.operatiuu„,a L ra e7d pcrius datum. Sccuudo „ota q, meJicina!, " acorpotenouamr,,brta„tiale,Xm n n"" "'"r';'''P" f«bfta„tialimembrorum.v„dequaruma^, tari per corpori, f„bftantia,„.m.uatur „ * , iaeoco„je„ienterd.ctumeft nfim.,., ■ • ri ftinrijm f ,„.,,1. . . '^'^'•"nutar.per corpor,s fub' Mta^^r^; , '^'''^Pl''<ionem elTe dup icem.f. 'Cllm^jraSKcl'™""'^'^™''""^ D o c, n. 9* fio in fanm,i„ ' '^'^^"«•Cunq. le cius conuer^ Notaprimol,icd.urLel '"P'"'*"'^^'-^- «edici„'ai.scib!;sim Sfe,br:7^^^°p"-''^ a materia calida vel frig da deo pHuTv tenaoperaturaqualitate. sv;. ,„^'^ operctura mj o^n, Aui.cibum'.ned c ^alemTc or" """ «Ueum primooccutfui„f gWat ciC^'"'''''^"'^''*'^-^''!^ »et..rproqu,|i„ceeiu,aclualem^^^^ 'nteIIeauseft.T,aIia eft qu:« m^ f .^"^'.^'«V''^ ^ 2",»^ft'tim poft reduai^nem ad a«um 'm ° '" ^*"?"^''"'' «k^cie„di,Iiqua inftigida^didaara „ "^«'■n bil^r.'"^''^'^^"- Ter.io„oS „ ho'c 'r "^"'^» fe^^'-^T^i-''--balS.'S^^^ tennurri' conuerfione fn fansuine calefacL,^ ^ "'"='" ci""fer;,?".-fecu„doaliqualiteri„teZ"v 2^ nd^rf"^'*»'''^"'"'^"'''''"^^^^ ft3;"tia,quon',';'«^P°ftconueraonem in fub. laClucis aliqua "^^"J-"^ «^^'^'^^«ur ia pinequigenera5r '«^'^'^'.^"■^' ^ fan- feJefthocuf^ ad ' alleis al.qua calefaa.o f^r.m-^notahicexin,, • <!o nota notanter dic^um efife vfq? ad tcmpus , quia nifi fiac iterata eiufdem velfimilis cibi medicinalisapproximatjo imprxliio fada a primo non diu permanerct,fed in modi- co lempore remouetur a membr/s fe ad fuam naturalem di fpontioncm reducentibus vc patcr» Medicmarum praecerca nutrientium alta eft quxmedicationimagis cxiftit propinqua,aIia efl: quar nutrimento eft uicinior . Quemadmodu ipforumnutrimentumalia funt quorum natu^ ra uicinforertfubftantiit rangumis,(]cutuinum ^ouorum uicelli S^aqua carnis. Aliafuntqux parumper funt longinquiora ficutpanis et cara Etalia funtquae funtualdelonginqua ficuc nu^ tricntia medicinalia. Primo nota pcr medicinas nutrientcs intelligi poteft r py pofitoc«busmedicinalis(^mediana cibalis indiflferenter. .Siprimummtelligendumeftdicflum abfolutc.f.cp altquaj funt abfolute propinquiorcs cS^c.i^magis a materia ql a qua Iitateoperanux.Etecontraqupdam.ExcmpIapatc-t. Se cundo autem modo exponendo fenfus eft q> ipfarum mcdi^ cmarum nutnenuum,Iicet quglibet fit magis alteratiua cu a materiaoperatiua,vnatamenearumaIiapIus attmet niitri m^nto.i.plus operatur a materia,.^: econtra.alia plus a qua I/tate,\:vter.uinteIlc(rtusl-oretbonus» Nota tamc prima operauonemellcimpropriamnifiperartributionemadfen fum et perceptioncm noftram. Nota fecundo cp nutrime ta quoedam funt valde vicina,qua:dam medro modo,qux/ dam valde longinquacon.ierfioni in fubftatiam nofi:ri cor^ p6ris»Et per valde vicina inrclligo jlla qui ratione fui com plexionis «S^occultx formcc&:modi fubfirantiaiapta funtut a calore noliri corporis Faciliter tranfniutcntur , 3c in brcui tempore vt vinum vitella ouorum &aqua carnium pqua intelligamiis brodfum inquodifiolutacfuntcarncs puiline» Notum efi-.n.omnia ifia rat}onecomplcxronis,quiacalida* modifubfiantix\qi!ialiquidafubtilia<&:adhucoccultac pl prfetatis forc faciltcer mutabilia , & econtrario alia. Tcr^ tio nota panis caro,quia non ita paiTibilia non func cCi facilitcr niutabilia vS:c.fimiIiter nutrrcntia mcdicinalfa.qu^i qualitate fua quandam habent repugnatiam ad calorcm 3C corpusratione qualftatisaquaopcrantur,idco non debcnc adhucitapropmquadici vc pacct cXTc, Ampliusdicemusqjnurricnsmutatcorporis difpofitionem qualftatcfui &:quantitate. Quav f iter uero quali tate fui mutet lam fctuiftf. Qitan^ titatcautemquoniamautaugmentabit &: per^ uemet exeo ad raftidium 5C opprlationes po. ffca ad putrefa(5ii'oncm,aut minuet,&: perueniet ex eo ad phthifim.Scd augmcntum tn quantita^ tc ex nutrtcnte fempcr cft infrigtdans, ni fi proiic niat ex eo putrcdo S)C calefaao qux calefacir.Si cutenimputrcdononaccidit nifi propter calox rem extraneum,{ta proptcr ip(am ctiam calor acciditextraneus. Primo nota.nimia q^tttas nutrimcnti duplicitcr cfi: caufa txfionis.Primoqufain illaeftmulrum dc prauo rcfiftcnti calori,qu3rccibu3acalidoindebitc tranfmutatur,<5^ crudi atq;indigefi:i h-jmorls formam recipit.Secundopro quato tegit .^oppilat 3C prohibct tranfpirationcm,qiiarc aliquan do cfi: caufa putrcdinis.Nimia vcro paucttas caufa cft phthi' fi^ capicndophthifimprototius confumptionc qualibct Sccundo nota c;^cum nutrimcntum in prTdpio fir contra> rium caIori,ideo agit f pfuiri remittcdo & deblltando .S/ cr> go fucrir multus Cfbus multnm rcm'(To calore corpus fnfrf > gidabit.EtefmaGalfccQdodcaccidctiti cap. j.f.dccaufi» NutriiTv tf) refpe> du fDx nri corx poris co ucrtibilc triprr. Nutirm ti q^tita? nimia % dic du/ pFr* Phthifi* GaP. P R I M 1 C A morborum frigidorum.Et infra Aui.doC.recunda huius fO. Mutrim fecundafjmj-na.cap.decauasinfrigidancibus. Tertiono iuduDit ta»quodlibctnutrimentum perfc/ii infrigidatiuum vt ta/ <ftum cft,pcr accidens tamcn poteft clTe calcfadiuum mc^ rito nimiac ^tiiatis oppilantis iS^^tranfpirationem proiifbe/' tfs.prohibiia verotranfpiraiioeftcaufa putrcdinis,vt prlo de diflFei entijs febrium^ .4»mctheororum.5c: prmia quar^ ti cap»de caufis putredinis,& intra aliqualiter cap.de caufi<» calefacientibus» Dabium eft quia elTet idcm refpeau eiuf dem caufae,cS^caufarum prius 3C poftcrius,quia putredo ca loris eft caufa.vS^ ccontra. Gonccditur idcm fecundu fpc/ ciem,licet non (dcm numcro» . Diccmus dC qj nutrteas aliiid cft fabtilc ahud eftfparumaHudeft tcmperatum.Htfubtile qui^ demeftiUudcxquo faaguis geaeratur fubtilis» Et fpilTum ex qup fanguis geacratur groflfus. Nutrics Primo nota q> pcr mitricns tcmpcratuni intelligit mediH tepcratu jntcr fubtik 3C ^jroiTum nutrien8,cSc: non in alijs tcmpcratu. Sanguis Scaindo nota pcr fanguinem fubtilcm 8C fpilTum in .ppo flStilisct ntointelligi debet fanguis in modo pjbftantix recedens fpillus a tcmpcramcnto vt parct. Ex quo videtur defcriptionem ta quid. litcr exponendam.NutriensfubiilceiUud qd ingredies ctc, meritoajimodifubftintiacaptiieftconucrtiinfubtilc 8Cc. quod notanter addo proptcr qualccun(i[? fanguiueni ex qua^ licuuc^ nutrimento clTe gcncrabilcmt Vniufcuiufc^ autcm harum diuifioaum , aut cft cius nutrimcntum multum aut paucum. Primo nota pcr nutriens multi nutrimcnti in ppofito in^ telligere debcmus iUud ingrcdicns a<:c.aptum cflc^vt fecun dum plurimas cius partes coucrtatur in partes membro no ftri corporis ad inteUecftum datum 3C fccundum paucas in fuperfluitates.Econtra verodicitur pauci nutrimcti . Quod ttmen,totum inte^ligi debct in rclationc adcorpus icmpera tum.Notum enim eftq»aqua carnis ctfi fit multi c^Hibtilis nutrimcnti,in corpe ti=i calidiiTimi ftoi conucrtiiur i funni, ■ Excmplum fiibtilis S^TmuIti nutrimcnti efc aquacarnis,8< uinum dC oua forbilia calefac^a auttrcmentia.Iftacnim multiexiftunt nutrimc^ ti,quoniam plurtmum fubftaati^ ipforum in ou trimentum coauertitur. Aq car*' Pnmo nota vt Coth*grtur in libro dc viribus cordis pcr nisnd. aq^J^m ca nis non intcUigitur brodium,fed humiditas car nis per diftiUaci(5em ipfius coUec^a. vnde ibi Aui .Qi.''da«"^ antiquorumopinatifuntq»aquacarnis fit brodium deco> dioniseius,non tamen cftita.Eft cnim fuccus carnis p codiionem extractus 8c cft muhi 3C fubtiUs 8C vclocis nutri Vinum menti vtibidcm coUigitur.Vinum cftctiam muUi SCmb^ mFtipfx f'tis nutrimenti,propter caufas iam affignatas.Et dcbetin'' teUigi de vino non nouo ncquc veteri fcd de medio , nec dc aquofo fed vinofo potius 8C citrini coloris vel aurei, vt in. j » aUmencorum,cS: in hbro dc dioctis particularibus i Ubro dc cuchimia.de quo dixit Thcutonicus cp e lacryma deu Oua Vinuc- etiaminteUigcndogaU,'narum,vtj..coUigct^^.=^^^^^^^ hcrr deouoetScrapiodcfimpUcibu8.&Rafis.^Almafons,ma ma dei. xlmerecentiac5<:trcmcntianoninduratafunt muIu vel« cis ScfubtiUs nutrimenti» Exemplum fpiflTi 5C paucf nutrimeti e cafcus & carofalitaetmelogiacthfsfimilia.Res coim quaeexeisiafan^aiaemcoaucrtitur; efc pauca. rafeu 9 ^''■«"T^ "ota Pcr cafcum in propofito itcliigerc debemu? p antiquum non autem nouum vel mcdium qui cft in coplc- " xione oaUdus 5: ficcus dlfficiUs digcftionis 8c pauci 8C grof^ fi nutrimenti^vt fccundo cantcap^dc cafcotc&it y ♦CoUiget.c, A V I C E N N C0dcm.'^.3.alimcntorum.(&: in Ubrodc cuchimia Gal.De Auf|' carnc ctiam faUta per fal ab ea humido rcfoluto idem in lo' cis praEallcgatis piurics hcri poteft. Vndc fecundocan.caro falita 5C fi in principio humida fuerit,hcca tamen eft 3C pau ^^^^^ ci nutrimcnti. Secundo notaq» pcr mclongias intcllige''^ ^,^^ debemus trudum quoddam in quorcpcritacuitas 8Cattti^ o ritudo,proptcr quod ponitur calidus 8C ficcus vfq? ad tcrtiu gradum 8C generat nutrimciitum groflfum multum,c5^facit ^^^^ polfidcreapoftemata&c.vt fccundo can.cap.primo.licet Auer.abhacfnu videatur'recederc.?.colIiget cap, primo» Dicit cnim q» poftq^* decoquitur 8C prorjcitur prima aqua ct coquiturcumcarnibus piguibuscft cibus valdc dclicaius, iia vc ipfum taUter pracparatum cxiftimct tcmpcratum cy bum.Nec obftat auctoritas medicorum in ca ♦ Et licct non fit in ca virtus per fe folutiua nec conftipatiua , tamen cum oleo cxhibita notabiliter foIuit,& cum aceto ftringit ucntr^» fecundocan.cap.de melongia» Excmplum fubtilis dC pauci nutrimeoti citi^ lcp dC olera quac la fubftantia fui tempcrata cxi^ ftunt dC in fui qualitate.Et ex frudibus maciana dC mala granata 3C quac eis fimilantur. Et excm'' plumfpillimultinutrimentieftoua elixa QC ca^ rouaccina.Cuiufcunqueetiam harum diuifi^>' nam zlix funt quce funt boni chimi,alia? fut funcmalichimi.Exemplum fubtilis multi nuta mcati boni chimi ouorum vitellt QC uiaum ^ aqua carnis.ExempIum fubtilis pauci nutr^m^^ ti <3<:ma(tchimipuImofi<: caro anaguaid.Ex^'^ plum fpifli multi outrimeti boni chimi oua li^^ dC caro anualis agni.ExempIum fpilfi muUii^^ trimenti mali chimi caro uaccina &C caro anari^ etcaroequina.ExempIumfpifl^ipaucinutrim^ ti mali chimi caro falita,ia hacautcm fumma i^^ uenies temperamentum. ^ Nota iulep plurim^.f.aqux eft pauci nutrimenti P^^^^-j paucum <juccarum,(&:fubtilisproptermuItamaqup ^'^, tionem.Etolcramultabona.f.atripUccscSc: blctis ^^^^^^/if fpinachi3c,ut colligitur in libro dc cuchimia,(&:, i ♦^^''"''^^i» rum,5c:*f.coUigct.nec dicuniur abfolute temperatacf hmoi dccUnent ad frigidil 8C huidu,fed non muItS tcC^ .<^^ ideoappeUanturtcmpcrata,olera. Secundo nota o'^^.^^ num elTe fructum frigidae 3C ficcoe complcxionis (^^^?\ic " tatccor Ictificans &fpiritum trprrans,^ corpus fu^^"''je ui 5^: pauco nutrimento nutricns,ut coUigi poteft in ^jj uiribus cordis cap.de macianis.Dcmalis autcm gran^^ de ab iUis auctoribus,quia patct. Patetdccarnccqu''^; cit Gal.in libro dc fubtiU dieta.Equos autcm 8C afio^ tiinis hominibus conccdendum eftcomedere. Explicit expofitio capituli dc his qua: proucnirit ^^^, comeduntur<S<:bibuncfccudum I^cobum Foroliui^'^ , Sequiturcxpofitioaliorumquinquc capitulorum dum lacobumdepartibus. Ca.x vi.Dedifpofitionibus aquariJ> Qua unum exiTtft el emenf or r folaintcromnia elemcntahabe^^j^^ prium,ut in eo quod comeditur b!turingrediatur,no tdco ..^tc kd quia nutrimentum penetrare tacit,^ ^ ^,^ aficatfubftantiam.No autcm dicimus ^^^^^ non nutriat,nifi quia nutriens in Pf^^^^^^^s guis,&: in alia poteot ia longiorc ifta ucf^ brihominis.Corpus ucro fimplcxnon titur ad formam (anguincam «•^^^'P^^^^^aiJi F E lU formam mcmbri fiumani nifi componatar.Scd aqua efc fubrtantia quaf adiuuat ad Ii'qucfacrcn> Qum nutncns fubtih'andum,&: ut cito currat fLP^n«rci m ucnas & in foramma,necp cflfe po telc abfcp hoc auxilio cius complcmecum rci nu trimcnti. Ampltus aqux diucrOficantur nonfo^ lum in fubftantfaaqueitati's.ucrum ctfam fccun dum iIIudquoda'sadmiTcctur,a<:fecundij qua^ litatcm quac in cis cfc fupcrans. In hoc cap primoagit dc .pprictatcaq folms ?ter ePnta ct de diucrfitatibus aquarum. i .dc clcctionc aq 3c cxnictia bo nuatB cus a pondcrc.ibiL Aq vcro qu.v funtntcrtio dc rV> ctiRcationc aq g fublimarione diftiUatione 3c dccoctioem ibiLSubhmatio prgtcrea.l quarto dc laudibus aq nili ct no tificat.oe maW aquai^i.ibiLSunt at<:jaquanqu nto dcaaa f Tr^t^ru' LExaquisqcpO Scxtodcputealibus ct Sib ^^^i^^^^^niuofisglatillbu" hcua .bus non currcntibus 3c hauftis cx canaliburibi Ni uofe )?-onOctauo dc mctallinis Sc fansuifutllh!.? 'L- ^ - Pterea .^busO Nono dc n ue &aq Sh^^^^^^^ Decimo de a qui. frida caPa 3c tcpida ^ An.^ "''''•^ hac prima ptc qu3c c pfens tcxtus dici primoq, aqua f uml \ft rc^r-r-.QL. • - ^'**-'^^3Hmcntii pcranrractus corD s Sc tcrtio rc^ habetfecc.EtGal.libellSr-^^^ no nutrit aqua fed folum cft vet culum' •^••^"^"'«"^ ^^t &Gryfippo5:Erafiftratovidcrur^^^^^^^ VirtutcmputantcamconfortarrEth^^';.'''-' uualc meIl|cratumcS:oxvmel6^v „n^. • "'^^"^^c iubet cJendoab .^n.MlcC^V Tc tlnH '" ^«^^^^"^*bus abfc iquefacicndL.i.rcddcn^^^ ^onfcrt ad l-^um &fubti!iandum i^pt^^ ^^S^^^!^ '-"^iens fo fl«atg vcnasctforamina,nc^po^^^^^^^ penetrct& ^•«^e cx folido cibo nifi coaS!.^,""^''^'° ^^"ipleri ma Pojtionali in Uqucfaciendo&fubS^ ^^^^^^^^^ «bi ^ velceruifiahydromclle vcLficcra Sio ^^^'"^ f«l';Jocibo,qi^^ exlacrc; ~ ^ex ^^fq^potuaq.auodautcaquafitSrnr^S"^^^ ^"^^tpria^ofimpF.mediciLcap^^^^^^^ ^ ^^^omncs hominc. coitcr fiuc an Vm 1^^^^^^ ^ftqua ^ aau n^^elfaria ad hoc vt rcma ' ? '"^'"^* ^ ^ •«nft5nitar^'"^°rl>is.Etcodccanocvtdicitr^^^^^^^ fjigeftib;^;^^';^^^^^ canois o";; ^'i"am prouocat Jtc dicit Ga^^^ c^ifficilisdiP^fti^^l^^^vtaquatota fit tardx pcne f * aqaaru,Hufe^^^ ^ifflcihs dcfccnfionis |u" fiT^^^ ' Thetis^r..! !°^\^^»^tillud m««nl.r;Pi. fi?l?-l""^^I'or DOC» IL fir UM..'^'^^""^^ dic;,i7"''""; . '"^'geftaquc Rc^rcbibitaviajmcdir;.^^yP-^°^"''?'^"^ ""^^non n! ^"^nachronicificrifoe"^^ ^'^fimtcruaUabibita ime/r'""^ ^ ^o^otpeeiuT fcfcandil,qula aqua facit accidcr illis potibus toritate^ptcr mrtitudine hucdatlois fug vt ait Gahin finc comc» Ad fc> cuda dic q> GaKno loquit dc aqua cibo modcratc imixta ad rcddedu ij3m ligdu fluidil 3c pcnctratiui5,fcd dc aquafo/ la filptaaiciuno velinnanito.Ad mctricildicq» vini*ifanrs eftmeliusaqua,maximc prouedis&tgatis vcl infrigida'' tis.ScddicitRaf» j,AImanforiscap.dc virtut!?aquc q>ipfa ^^a^t^.' calorc rcprimcndo calefactis calidaqp hiitibus compronem plus q? vinil conucnicns cft, Qiiarto innuit aquas tripFr Aq^* di diucrlificari.Primopcncs fBam fccundum quam diucrfita^ uerfitas teqdagroftadraltera fubtilis alia mcdia^Sccudo pcncs id pencs quod cis admifcet,fecildi'i qua diucrfitate qda dfir Iutoff,q'' 'fW» da ferrca:,cida fulfurcx,ali? aluminof^ , <5«^ fic de fimilibus» Tcrtio pcncs qualitate fccridu qua dfucrfitate qda caPg dnr, aliac fridae,alix tcpidx^Et itcrfi pcnes qualitate q Ja funt in/ fipidg,qda dulccs,qda falfx,qda amarc . Et itcru quxdam clarx 3c Iuminofg,quxdam turbidg»Et itcrum quxdama'' liodoris,aIixnon mali,ali3e in odorx» Aquac uero quac funt alqs meliores funt aqug fontium.Neque tamen omnium fontium nifi fo tiumterracliberap,!ncm'us terntorium nulladi^ fpofinonum QC qualitatum cxtrancarum fugar; Aut aquac quae funt peirof^ quia funt digniores, neterreftri putrefadioneputrcfcant. Illa tamen quac eft terrac lihera? melior eft petrofa.Neque ex omni fonte terra? Iibcrar,fed illa tantum qux pr^ tcr hoc cft currcns.Ncc omniVcurrcns mQ curres quafcft foIi*a:uentisdifcoopcrta.Hapc nancpex co quo curres eft nobilitatcm acqutrit.Non cur^- renti uero eftcum acquiritur propter difcoopcrx turam malitia talis qualis non acquiritur ^ptcr profunditatem dC cooperturam . Ncquc omnfs currcns difcooperta nifi illa quac fupcr lutum in cedit.Et debcs fcireq? illa quac fuper futum uadit melior eft illa quae fuper pctras fluit.Iutum cnim mundataquam,&:aufcrt ab carcs cxtrancas bi admixtasquacfuntinea a:coIatipfam,fed la pidcs non faciun t illud.Oportet autem ut lutum pcr quod tranfit Ot liberum dC non fit lutum foe^ tidum,ncquc lacunofum ncquc afiud . Quod fi haccaquafueritmulta fii^forti' cucurrcrit curfii, quac propter fui multitudinem illud quod ci ad ' inifceturinfuamconuertat naturam^&qu^ fuo curfuadfolcmtendat.fad oricntcm &: propric ad eiusacftiuum crit mclior aquis^&quanto cti5 magis cummultuafuodongabitur principio. Etpoft hancquxad feptentrioneuaditllla nan quc quac ad occidentem tendit &: mcridiem eft tta\^fiC propriecii meridionalcs exufflaucrint ucnti.Et illa quidem quac a locis dcCcendit altis cum alijs bonitatibus cft melior . Et ilfa quac cft fic cft quafi dulcis quac dulcis efte imaginat . Et necp uinumtoIeratjUtexca fibi admifcctur niR parum.Et eft in pondere leuis. Et dto infrigtda^ tur &C cito caIefit,propterca9 cft rcfoluta frigida i'n hycmc dC calida i'n acftatc.In qua nul lo modo fapor fupcrat aliquis,nci^ ullus odor.Etcito dc^ fcenditab hypociidrtjs. Et quod inca coquitur cito coquitur & cito diflbluitur. Inhac pattcfccundapriodefcribitaquasalijs niefiorcf P R I M I C A fccundo docret has a pondcre nofciJbiLDebes autc fcire.7 Ac\ bo/ In prima particula tangit noucndecini conditiones bonac codiy aquar» Prima ellqjfii aqua fontis.nam fontales aq funr tiocs alqs mehoresJdcm fentitGaf.primo de rcgimine fanncai* jo.dicens,9fontisaquarccens maximeeft bibcnda, quae nullam adicdtam habcat gniciofam qualitatcm ♦ Et hbcllo de aquis ait fonteas excellere alias.Et antc eum Hyp,fed Ra fis practulit aquam magnoruni fluminum duIciumJuxta il lud Aue» ^.colliget. cap.de aquis.iVlielioraqua fccudii Hyp, eft aqua fontium oricntalium qux fcaturii ex tcrra , qux no habet nimis grolfam fubftantiam nc:jj nimis mollem vcl luteam,fedfitmcdiocrisintcreas.Etpropterca hxc aqua e fuauior 5^ leuior 5^ citius peri-niitaturacaI.do5c: frigido.Et Rafisfentitqt» melioraqua (it fluminum magnorii dulciu» EtHyp.dicit q>ifta:funtdiucrfarum fubllantiarum eo cj» tranfeuntpcr diuerfas terra8,vS^propterca quia ingrcdiutur cas multi riui.Et ramcn videtur q> kalis non laudaurt flumi na grofifa magna,nifi propierca quia folopcratur in eis vna operationem proptcr quam fcparantur res gtollx a fubtili/ bus propterea coquunt mcdici aquam eis qui habent de> bilem flomachum 3C hcpar.Hxc Aurr.fcd inffncmcapFi il lius adhaeret Hyppocrati. Secunda cft q» non folum fft fontis fcd fontis tcrracliberx.f.no infciflae putrcdine aliqua vcl extraneo fapore vel odore vel mctallica virtute vel fub^ ftantia aliqua alia cxtranca aut qualitatc. Tertia cft q» no folum fitaquafomis terrac libcrx fcd ctianfi currcns.nacur^ fu mundificatur 3C fabiiliatur aqua, Quarta eft rion fo lum fit currenSjfed etiam difcooperta foli (5C veniis . Na foj 6C vcnti purificantaquas 6c eas fubtiliant quemadmocfum aerem.Currens.n.difcoopcrta ex curfu nobilitatur fubti^ liatur^fed non currens difcooperta quandoq? cft pPis malitif cx difcoopertura cooperta non currcns ex profunditatc 3c coopertura,vt aquac putcales coopertae profundae funt ma> litiae minoris $ paludofac difcoopcrtc foli 3C vcntis maximc meridionalibus.citius.n.putrcfcunt5;:corrumpuntur palu" dofjc pute^Iibus ab cxtrancocatorecui plus cxponuntur.. ■ Qiiinta e cp non folum fit currcns 8C difcooperta , fcd ctia ihccJatabfcedetts afontc fupra lutum.Nam quae fupraUi tum fluit melior eft ca qu? fluii (upra petras,quia lutum ma dificat aquam Sc lo.^lif at» ea rcs cxtrancas vt tcrrcftrcitates qu2Efibiimifcenturev'<rv9lat aquam.i.rcddit lipidami fepaj rando ab ca quod cam tJitbat,ac fi colareturper panniT mii cJum . Petroe vcro non faci'CtntiIIud,quia nccfunt lic afF/ncs tcrrcftrcitatibus aqu? mixtis, ncc ab aqua pcnctrantur ficut lutura. Attcndc quQd liccti.^qu? petrofae /int gro/fiofe^ Sc frigid ores a Gal.ccnfentur pu:riorcs alrjs & finc fecali rc ndentia.Ait.n.in libcllo dcaquis Ca p.^.Pctrofe vcro pe>of*" quidem funt &;duritic (S^frigiditatc.jPurae vcroplue alqs (X abfc^ hypoftafi, Sexta cft cp no folam fupcr lutum fluat^ fed fuper lutum liberum.i.abfolutum ab omni putrcdine ct feetorc,^^: cxtranea fubftantia vel qualitate,ira q» ncc fit foe tidum ncquc lacunofum,nc(^ alius malac pjbft:anti3C litatis aqua inficicntis. Septima cft q> fit mult,^ q^titatis ita fcilicct q> conucrtat in fui naturam illud quodci fnifcetur cx pluurjs 8C riuis,(S^ no maneat etherogcnea manifefte. Octa ua cft q> fortiter currat.nam per curfum fortem fubtiliatur, Scd iftabit aliquis c}> aqua ex forti curfu rapit fccum terrS, SC alia cx ripis quibus turbatur Sc ingroltatur ,ficiit cft vidc rc in rhodano.Dic q> talis aqua in fubftantia fua eft (ubtilig <S<:tacilc rcMet quod ci mifcetur cS^ ideo bona eft , fcddcbei pcrnjitti prius rcfidcrc ^ cibis imifccatur vel in potu dcf, Nona eft q, ipfa currat uerfus oricntcm 8C maximc vcrfus oricntemacfti.ium.f.uerfushancpartcm vbifol oritur tgc pftatis.fic.h.meliusafolepuriffcatS^iortu Sc afccnfucrUs; Et poft hanc in bonitatc eft currcns in feptctrionc. Et currcf iooccidcntem velmeridicm mala cft maximc flatibus au'' ftris.Eiufdem fnlgmcminit Gal.libello dcaquis cap.primo GaP* diccs. Aque vero fluxibiles mulro fubtiliorcs funt,& ad uri nationem meliore9,5;: omncs qugcuncp fonteac vcrfus oricn ttm fluuht humiditate Sc fubtiliiatc « bono odore^Et ut fint Aq pu^ tealis q^ falubri^ or coog taan di^ fcoopta GaL A V I C E N N JB. ttioderatc frigidg Sc calidg cxcellunt aIias.Q,uae vero fluuHt yetfus fcptentrionem dulces quidemfunt,infrigiditateaute cxcedunt.Quae autcm verfus occidentem violent^ quidem funt i inf rigidando violentg vero Sc i duritie.i.grolTitie,prO'' ptcr quod branchofx funt SC pleureticg& fpafmofae.Qy^ yeroverfus auftrum falliores funt SC calidiorcs SC ad vrins'' dum non idoneae.Hacc Gal. Decima cft cp pfm clongata fit a fua origine fcu priiicipio,quia q^to magis ab eo clongat lanto magls fubtiliatur Sc purificatur fubtiliationciSt: puria^ catione,quas acquirit fuo longo curfu verfusoricnte.Huiu^ ^^, contrarrum fentirc videtur Auer. f .colligct cap.de aquis ai cens.Non poteft clTc vt in cftate non effluat aqug multitudo ad flumina SC aqua pIuui^,cS^ proptcrca qjto plus elongatuf flumca fuoortu cft dcterius.tSL' proptcr hoc nrm flumc mc» us cft iti corduba in fibyh'a,:i: cft dctcrius in libylia p^^' ptcr crementu SC decrementu 3C propter adniixcionc aqi'? falf^ in co,c]puis illud non fentiatur.^ c impolTib Ic cp aqi'f magnorum fluminum non fint turbid^ ,Et propter hoc uenimus in fundo pitariorw.i. vaforj; quando ponimus in c^* aquam flum/num multum de fabulo 3C terra . Ha'C Auff* Cui riide fi vis q> aqua clongata a fuo foine potcft deteriora' ri ex malis pluutjs ct malis riuis et malis terris fi p cas flf^t aut fibi comifceantur,ficut cuenire alfcrit i fuo flumine.Scfl contrarium huius hic fupponit Prin.ex alijs conditionibuj boneaquequacfifibiinfintcx longocuifu ucrfus folisor^'' quafi decoquitur.Et fi quas habeat tcrrcftreitates fibi ^J"* rtiixtas facile refidct,^ ab eis abfq? artificio fola quietc fe mundo per refidentiam puriffcatur» Vndecimacq>'P'. fa dcfcendat a locis altis cum alqs bonitatibus.Hanc cono' tioncm tangitGal.cap.i.libcIli deaquisdiccns . Sedpla"* quidem terra detcrior eft ad cffluxioncs aquarum,^ vtp'^ funt ibi putci folT? fontcs ftationarij.In fummitatibus"^^ ro funt fontcs meliorcs 8c aquf puriorcs Sc nielioris ocfori'» ^ j; 8C dulcforcs cis qu^ funt in planiticbus.Hxc Gal . Fr adil^ iuuat q> aquf moniium funt plus cxpofita: foli Sc veniiJ)'^ fortius fluunt vtinpfibu5,vndcminus fiunt putrcfcibilf'* Duodecima cihcp fit quafi dulcis quac dulcis cflfc imag»"' tur,quia cft omni fapore cxtranco priuata non multum fo^' titcr,fcd quafi infenfibilitcr imutans guftum . Signsnr^f" citur qual: dulcis quia no eft proprie dulcis fed inliptd^^^^ mo'ipfa eft in fummo infipiditatis,^ velut cxemplar alj^^ rcrum infipidarum,utair.Gal.4»finnpIicts mcdicinecaP;^* Tertiadecinra eft c]^uinum non tolcrat permixtione nifi fub modica quantitatc^quia quanto purior cft mM^"^. gis frangit virtutem vini.Et inrelligas id dc vinc medio^^"^* fortftudinis.nam fortia vina qualia funthifpanica miJ^f'^" fuftincntaqu^ pfimg.Vel iiuclligas q> vinum quodcun^^^ tninusaquae purae altcrius fuftinet. Quartadecinia cp fit lcuis pondcris.ex hoc.n.nofcitur cfte fubtilis 8C tf^^^^ ftrcitatibus non cftc imixta quibus aggraueturcius fi'b' tia. Quintadccima cj> cito infrigidetur SCcho cal^^/L cft rcfoluta.i.non congelata ncci(? coagulafa, fed fpar^^*^^^ nic&calidaineftate.Et licfetcito infrigidetur non la*^^^ facilc congclari folct proptcr carcntiam terrcftreitaf '5 ^ condenfetur Sc fiat glaties.Et ex cita calefacflione Sc inr''^^^ datione cius leuiftima cfifc probatur.Iuxta illud HyPr/^P quinta. Aqua cjue ciro calcfft Sc cho infrigidatur IfiJ'^'?^?, Et liccttalis fitlcuiftima poderc,dicit tamcn GaK^n c^\^^.^ Non oportet intclligerc hic Hyppoc^ratem .'ntend'1^^ I^"' ^ «nam in pondcrc.fi.n.hoc intendiflfct vile qu'din long^^^j^ tctada aqua,fcd alijs modis quos hac caufa reticuit,q"'f ^5 > uilTimus crat 3C pofuit obfcura.Eft autem leuiiTima qufa^.^ turbata.fecundo ga in ipfa no apparet corna ^^^^^^'^'qo^^ no horribiPr e fapida.^.quia cito calefft dC infriginati"'- cu afifint cito digcrit,& ficut cibus digeftus bonus IJC ^J^ mo bona ee vr ex lcuitatis fug digonibus.Qliicncr ^^Jj^fjt» bibcdij aqua tctaturi funt no ccrtior a cxgimcta lyjcp' Gar, 1 F E N. II. V&Dlf^ «al.4.fimpr.medicleca. fion. r"' '^"'^"^' f""a»on6 eius quoil e(l de impref. nondecratural.qais horum iaporum quos diximus l,ic i,on "ma mdo ""^''"^''""^«/^itas neq, acetofitas neque reatficco terreo,mer,.o eft infipida. Decimafeptima eft <tnullusodor,nead.-,et«r.Nil,iI.,,.odorabileeftfineficci« V I ,nundab.le euch.m x ficcitatis.Cum igitur aqua pura ni hil ficc,tat,3 hcat penitus inodora eft. Decimaodaua 1 Z c-to defcendat ab l,ypocr,dr,js.i.a ptibus c, fub coftis u„? E..hoc.„.fac,lidefcenfuleuilTimadraGal. non offenden ftom nec .n eo natas.nec ventofitates illic multiplic^s De rcrs-Lrot^rn^^irr-- * '^^^"^ citocalefi^^^t.qui^tSX^flocit;^'': imimaho,.um\KoquunturineaS^^^ ^'^^^ putealibus vix pifa coquuntur ^ diff^l * '1"" qnunt in aqua auminrEx d 1, ^c '^"^ aqmeIiorisquodeftaq..afo„ ,!y err^ ir;''*'''"''''!?^'' ORta foli & ventis.fuper lutum iberu ' ' curfus.tendens in oriens,e?o, aa ta rr'"' ''"""^' r ^ densaIocisaItis,inlipida,cuurS^^ non tolera.,leuis in pot.dere 0 ci,„ c S '"??"T quanofuoat finn.n, j ' ' mfrigidatur m Attendeprimoq, Lu/dFDt! '''"T^"^'."' cic^fcnfuscunipenimrpnr ? '/'S''"^ "'^'^'^^^ gaftum quidem vt.^on H | apofo^'^^^ ^ Per poristnfummo.EtvifumaS ^'"^'^"^^ infipidi f,. odoreipenitus.Atverof^^^^^^ prietanbuseftiterumap^^^^^^ d|ffcat,oni,ficutnulIumVaS^^^^^ inffne^r. eft purum,cLii non Dmixtil n?.! i 7 ^'''"'^ fenfatorum -^.apudWumacfuXS^^^^ Puramunda. Attendefe!Cw^^^^^ es melroris aq fic colligit Ga?d°bdlo H ^^'"^''P^lio 't^c^bonarum^malafumaq am^^^^ "^"'^ cap.^.Vna ,q^'deecaPa.eftate verofrrdaSn^^^^ recundum colorcm nec^ma ^m h 7' ^ ^"^^ ^ ^ fi^"^;Aliaverofieftleuis&^^^^^^^^ fdd-^?.?^;^:^-^ngidatur.melio^^^f^^^^^^^ 90 fomagis.Omiilnoautcmqffunt in amarltadinibus aqux nitroliores funt eis qux ffuntiii pluuiofitatibus. Attende qumto q, in eledionibus aquarum attendi debct color et re/ gio Juxca illud Gal.cap.ultimo nunc didi libelli . DifFcrunt autem aqux etiam fecundum colorem 3c regionc.Er opor> tet de liis ab iiominibus locorum interogare.Eit.n.agua i le ontinisquamfiquisbibitmoritur.Talisautem eft in ereo arcad«c,quam vocataquam ftygis.Talis etiam ell i tracia et lacus qu, in fauromatibus fuper quem nec^ auis uolare po tefir.Etahusfecundummedosfupcrquemjeregio ftat ni^ gra qux approximata igni acccditur.Et hoc pharmaco arue t^ledea corrupiflfe filia Anacrcontis.Eft etiam <S:circa fufa aqua quam fi quis bibcrit amittit dcntes . Sybaris vero flu> uius viros ingeneratiuos facit.Is aute qui in argypto depilat capita bibentium.Harum itaq? nullam efi: fcire non inter ro gandoabhominibusillorumlocorum.HxcGal. Atten^ de fexto.(> herbeaquis rnafcentcs funt etiam confiderandc. luxta illud Gal.libello de aquis cap. 2 .Herbg autem aliquiy do quidcm valde noccnt aqux,aliquando autem iuuan: Cu cut «laftLirtium ^calamentum &adianthu.Hgc.n.plurimi3 nriuis nafaint,5cbonisquidcaquis nocet,maIis aiitiuuat fiperm.fceaturaiqufdfarmacofamaquis.fiunt autem acf vrinattoiiem meliorcs huiufmodi aqux.Hxc Gal. Debesautem fcireq, pondiisex expentnen^ tts eft adiULiatitibiis ad cogaorcendirm aquc di. Ipofittonem.Aquanac^quaccrtreuior m pWi- mis diTponum eft mclior. Eftaute cii cognofcit pondus pcr mcnfuram,5Ccum cognorciturfim duabus aquis diucrfils duo panni aut duo cota unius ponderis madefiant dC poftea uehemen^ tcrexiccentur,deindc pondercntur,qm'a aqua cuius cotum fuerit leuius ent mehor . In hac fecunda particPa dich primo cp podus fuuat a<J co^ gnofccdn difponc malitix vel bonitatis aq.Na q leuior e e melior vt in pluribus.f.dum non habet aliquas ex malis c5> ditionibusvtfoctoremvelcxtraneumfaporcm. Secildodi ACi oon ck cp aqux pondus dupliciter nofcitur.Primo per menfura dus no> eius infiatera feu pquilibra.fecundo made/^ciendo duos pa^ fcitur du nos aut duo cota eiufdem ponderis in diuerfis aquis , de qui. pfr. buseftduboquxIeuiorfit,deindcdcficcandooptimx pah nos hos aut cota,poft ponderando.& illa aqua melior Ic> uior e cuius panUs eft lcuior 3d cotum lcuius.quia pcr hoc de fignatur aquam tuifife fubtilem finc terreftreitate^quia nort reliquit inpanovelcoto terreftrcitatem quaficrct grauior. Subhmatioprxterea 5C diTtillatio aquas rc^ (^ificatmalas.EtfiiTtudnon fuerit dccocflio rc^ dificat. Aqua cnim cofla ficut tcftificati fucrunt fapietesmmoriscftinflatioms &:ucIocioris dc^ fccafi'onis.Ettorpidiqu!da mcdicoi^ exifttmat 9 aqu^ cocfix fubtilc rcfoluatur 8C ipfias rcma^ ncat fpilTumjUndc in coqucndo ipfam non cxiV fti't{uuamcntum,qaiinaqua fpiflltudincm aug IiflPerant5^inbo '^'''""^^^s vero 5^ xftiuales -aV^^^"^ mcntat.Scircautdebcs^aqua m fuac aqueitatis -ibus deficiunt.Ter*'^^^ "o" «ft dicerc quantum'" diffonc expartibus exiftit in fubtilitate 5C fptflfi^- ^ aer habet perm Jx^^i*^*"^^Porat ficcius in gftate 5^aut*^-^^' tadine QVibus quia eft fimplcx,fcd non infpiflTat ]jix,<S^ propter hoc C^l^ ^^^*"* "^"'^^^ ^"^^ ^"'•gant nifi^ptcrca q> frigoris qualitas fupcr cam Dra-^ tZ^!^''^^^^-^^^^^^^ ualuit,autpropterfortetcrrcftn'umpartiucom/ mi'xti'onem,qu^obhocq>funt paruffimtc abca ncquciitfcparari' nccp dcfccndcre m ea quiano funt tantac ^titatis ut cotinuitatcm aqu^ findo rcualcantctmcadcfccndcrcobmultamparui- tatc, Oportctcrgo utcis acddat comixtio cuni &fi. , ^'^^^^'^«fcrrx.Confidera/*., ^ ^"^^«•e g5n?1'-*'"^"Sidatur.meIiorfn a^^^^^ ^"'■nSe^p '•'"'''^^ 5tad fece(Tione.O„c nX i ''"'"'^ D ,e(V ' '■^"'''"•fi '■^'^^d.K fec,-;d; tefic5° ^r"^ cap.4. VeTn'," ri::.'°'«jt'?da.L,xta iHud G,|.li& ^o" .S^n^axieU^r&hyemal^ ibusdeficiunt/?.^"'^"» noneftdiccrequantu^ ".S'^''"' tgo di "'=^,&propterh<,chl""'"^»multas quas purgarr,!"' "<>"bon^autem?C ^^^'•'cedendum fewndum^^^^^^^ ««de.4.^eti,mventr^^"l*P"lnioni &arte S ^ ^"''"«'.CtalK"?''' bonitates aquarum & "^'g.d.ot.a veroauftct ^L^""'" ^«'^'o^quyem erTt p R I M I C A fubftahtia aquae. Pofc haec dccodlio fpt(Iitudinie icmouct,quappropter fri^us accidit primo,dc^ indc partcs aquae uchcmetcr ranficat doncc fiac /ubtilions fubftati^jUtpoflfintabca fcparan' par tcsgraucstcrrcftrcsincms fpifiitudine rctcntae, &:conftn*ngantcam dcfcmdentes.dC proptcr de fccnfum ab ca fcparantur,5^ rcmanct aqua pura &:fimpIid'^pmqua.'Et cntilkid quod proptcr calcfadioncm fuit fcparatum homogcncum ci quod rcmanfit dC non longinquum ab co , quia cijaqua a comtxto fcparatur cius partes in fubti^ litatcfirant ncepmultuintcren: intcr illud quod fubit 8C mtcr illud quod rcmanct. Dccodio er j^o non fubtiliataquam,nifippca quia aufcrt fpifli tudincmfrigons,&:quia fecit quod ci comixtu eft dcfccndcrc.Et huius quidcm fignificatio cxt^ ftit,qmcumaquaegrofl^aedimittuntur longo te^ pore non dcfcendit cx cis rcs de quac fit curandu. Scdcumcoquuntur ilicodcfcedttin cis resmul^' ta dC fit aqua quae rcmanet in pondcrc Icuis ct cla ra.Etdcfccfionis quidcm caufa eft fubtilitas quae cxdccoc^ioncacquiritur.Nonneuidcs aqux magnorum flifminum ficut fiuminis gcon , &C pracipucillse quae in poftrcmo eius fumuntur, ilico cum fumuntur uehcmcntcr funt turbidac ct pofteainbreuitcmporeinuna rcferRonc fubito ita clarificantur,q? fi alia uicc rcfidcrc faccrcs , no dcfcendcret in eis rcs de qua eflTct curandum. f o aui^» In hac par te mth didt primo cp fublimatio & diftilla^ DiftiUa* «o^corrigunt feu rec^iffcant malasaquas.Et intelligc per fu> blimationem elcuationem aquse fub forma vaporis virtu^ tccaloris vfc^adfummitatem feu coopertorium alembici vclalicuius aUerius vafis cooperti.Et pcr difl:illationem inj teHige dcfcenfum di(fti vaporis infpififati5i: couerfi inaqua a frigiditatc coopertorii : (S(:emanationem eiu9 per roftrum alebicifeudiftillatorijinftri.Poteftetiam&: pcr diftiHatio^ nem intclligi colatio aque pcr poros ftridiffimos panos vej ftaminorum vcl taratantarorum aut fimilium per quos tra lircnon valent terreftreitates aquarum groffarum , Ij' J! tranfeunt partes aquofrc fubtiles» Secundo dicit q> fi ift^^ tion fucrirJ.fi inftrafublimationis & diftillationis non na/ bcantur,decoc5l;o tunc re<flif?cat malas aquas» Aqua nanq; bullita minus inflat & velocius defcendit a fto 5<: hypocun^ drns,utteftanturfapientes.Etiftudeftfignum q>eft fubti^ !iorc5i:penetratiuior. Tcrtiodic/tc^aliqui medici torpioi ♦upigriininquirendo veritates&naturas rerum extftimat q> per deco<5^ionem partes fubtilesaquac co<^3E refoluatur: ^groifaercmaneantficutfitinlacTtc dC melle dCouhdi irt fcrra molli cutn ex ea fit latcr pcr decocflionem. Et ideo a.> firmant cp aqua ex decoc^ione no melioratur,immo fpilTior fit.Et ifti Falluntur quia ad ingrolTationem requiritur <^ hu> midum rcccdat et ficcum maneat conftans ♦ Sed ab aqua non poteft recedere humidil ipfa remanentc fub fofa aqiiar, Et ideo non ingroftatur per decodionem.Iuxta iPud Ari.4. tncthco, cap.de coagulatione & liquatione.Tngroflatio.n.hii mido qu^dem abeunte fit Cicco autem conftante. Aqua aute humidorum no in^roffatur fola. Item ignis aut caliditas no folum non!ingrofifataquam,immocogclatam aquam quae aquoe funt a dominio coagulata ciiftoluit & fubitliatJu xtaillud Ariflo.ibi.QuTcunqjquidem igiturfuntaqux no CoaguIanturab>gnc,foluuntur.n.abtgne. Tdemautcrn idc pcr fe non erit caufa contrarii. Quarto dicit q? aqua in «J'f fimtionefu«aqueitatisa»tationc quidditatiua fcu fubftatia-» Arifto* A V I C E N N li fuxproprJae naturaeconftat ex fimilibus partlbus in ful^' litate & fpilTitudine,quia eft corpus fimplex 86 erntuin ,^* non infpiftatur nifi alteroduorum modonl.f. vel ex forti rrj gorefuperca pr3Edominantc,aut pp commixtionem rortc terreftrium partium nequeuntium ab ea de fe feparari ; qu'^ funt ita paruae cp ffndere non pnt continuitatc atl et i"^^*^'"^ refiderc.Et fic oportet vt immixtac maneant fuBac aqu^ nec ipfa fubtiliata facilius ffndi polTit. Sed inftabit aliqu'" contra primum modum infpilTationis aqup, quia fi quajit*^ frigoris pracualcns fuper aquam fufficiat ipfam infpilijt^ aqua pura in propria natura 8C regione debebit efie ^P' pfj. ma,quia eft fi igidilTima.Dic q> frigiditas aquac propria naturaliter inhxrens non congelat eam feddeforis venicnj c^eam coadiuuans infpillat eamkScqfiq?congelat facics^^ accederead naturam terrsc. Aliter ex aqua pura terra h^J non polTet contra Arifto. 2 .de gnone de elementis dicc"'^* Vniuerfaliter quidem manifcftum eftq>omne exomni natum eft gencrari. V^erbi gratia ex ignc quidem crit aCT) dem autem modo dC ex aqua tcrra 8c ex terra ignis ♦ Sed 9 ^ ad Arifto.dicctur.4.mcthco.diccntem. Aqua autcm hufl*^ dorum non ingroffaturfola.Dic c^cumaqua infpilT^tur congelatafortifrigorecongclanteiam non cft folajfe^l P cius aliqua vel fa*fia cft terra vel terr:v approximnt. to dicit poft harc.i.poftcy^aqua infpilTatacft a fri^ore vcli^'^ menti fibi fupcrucnicntc vcl ex commixtione paruaru P^ tium terrcftrium cum ea decocftioprimo remouet fpii^i'^ nem aquac quac fibi contingit ^pier friEtus, quia C]cut fri^'' duxiipartesaquaeacircunferentia verfus centrum ^"^"^^j fando 8C compingendo.fic calor decoquens reducit eas a tro verfus circunferentiam dilatando & fubtiliando.l^^'" uetctiamdecocfliofpi(Tiiudincm,qucc proucnit cx cofT^^ xtione paruarum partium tcrreftrium,quia tam vcIk'"^ ^ ter rarificat(5<:attcniia.tful5am aqueq> facillimefinditaj^^ rcispartibusprius fibiimmixti8,&tuncabea feparant net cx aqua poft dccocftioncm. Et fi volueris iftud c^P^^^ dccoqucaquam in uafeaIiquo6<:coopcrios vafis riohabenteroftrum&recollige aquam qux per '^^ jj^jfi dcfluit 3C cape fimilem quantitatcm aquac co6ix qu^ . ^ fit invafc&dimittcambasinfrigidaripoftpondera f^'. ^ . , v,^ ..... .f,. ^ yjd^'' inucnics ipfas fere acqualis ponderis. Vel intcllige Vt ^ ^^^, rcpetitio eiufdem cp non multumintercft intcr id -^^ict hltScintcr illud quod remanct.i.non eft magna drJ3 ^^jj partes aque coctac inferiorcs 8C reliquas eius partes» ^ moGocludit principa1cintcntum.f.q»decocrion^'^ yi(I aquam,nifi quia tollit fpifftudinem quama uit,et defcendere facit ac rcfidcrc partes tcrrcftrespf^^^atf immixtas. Octauo dicit q> fignum huius.f.q» ^^.'^^^^oiti^ fccnderc fadt tcrrcftrcitates ab aqua cft q,ab aqu>s ^^^^^t diucuftoditisinaliquovafcfincdccoctionc non °^ r^^^f^^ aliquid dcquo fit curandum :fcd cum dccoquuntur j^y ^ ^ defcendit ab cis multa tcrreftreiras & fit aqua rema'i ^^^^^ uis ponderis 8C clara» Nono dicit q, ca 6e(cet)C\of^^^ .f^t^ }^ ftrcitatisab aqua poftdecoctioncm cft fubtilitas acw , aquse perdecoctionem.Cuiusrci fignumcft cp ^pt^ gnorum fluuiorum vt fluutjgeon maxrmc a<^<^^P^^^^i,jc^3^ nem corum ftatim cum in vafeiccolligunrurfunf ^.^^^j^r tcrreftrcs 8C poftmodum in vna rcfeftionc.i.fepa|J .^^,1(3 t<ftrcitati« per dccoctioncmbreui tcporc^ ^"f 11 ni8„ Plex. dcfccndilt di(5lx partes 8C aqua rcmanet pura ^^pinqua ^^^^ plicit Scxto dicit rcfpondendo r^tioni turpidorum . corum dicentium cp decoc^tio rcmouet fubtileab aqu^^Jlj linquit groftum q> in decocfiionc aquac illud quod ex feparatum.i.refolutum eft homogencum ci quod remafy dC non longinquum ab eo.i.eft eiufdcm naturac cum ji^j remanente in vafc decocflionis,^: non multum ab ea l fubtilitate vcl grolTitic,quia cum aqua feparat a t^'"'^^ tatibus fibi immixtis partcs cius aflfimilantur fibi i'^".'i,f£/ in fubtilitatc,nccf? multum intcreft.i.non eft magna ^,^/ k tia inter id quod fubit.i.partcm aquac quac refoluitur '''I31,, coctione dC poftea inferius recedit,& inter illud quod r^^.^i l^^^n, , F E N, n. ,: '^i'"","' ''"oi"»"""' vt tmtftrritates kR ^.^„^7 ''y'"'''?*'"P""^'"'°fl"'"*""'» '°nge ab fecundo q. Gaf.l.bello de aquis capfo ultimo tai^git duos AcV Vbua":''^^'''''"'"'"^''''=''^1'«'''c6uerran.efaut^^ 17""" On in '^"''"'l"^'"g''"S"oportetfacereeam potab.IenT ' d"l^ibere S.fe,o '^''^'''^"''" ""^"l^"» '"^'■"= calefaciet^' V" oiDcre.^ii ueio exercitui ODorter nf^r,,^^*. i n ex miirp "P°«« Pf arpararc bona aquam ex malajoaeas decct fodcrc ab altis locis ad dorfales . ideft r>n-rnts.S^^^^^ defcenfioaem ncuc in lefcendcreS;e,^.^X ^^^^ q-^detn caufa cft S pt^^^^^ Ht hu.us «eu«terjUI,bfta.u,'afu^^^^^^ Jft grolTittiJo nccB SfiX. ""^^^ l^^no fedafpfirononumfad^^^^^^^ «^c^aofitas, decoao fubftanSt^^^^^ ^ecoftonernconSS^^^^^^ Poft ^::::^^^ *d '^^' fluminibus in hyeme qu Se" ^robationem^^S^^^l^tinfuIx^ Anfto.Viden..^''^«»fuper hoc oDmionum fi?l!?^ «"c. Probationem plu;-,. '^!^^ infuIx^Et poft rccitationcmX Anfto.Videnfr ^;^f^Per hoc op,monum fic rerpo^^- *^«cacancvfc^a5*;'"J'qugadarincthiopra pcr tcm^'' ^ ^'^"itfluuius.mi^S ^"'"t cum vcntis annuaiil^' .1, ^^;j^Jamq,a!^ vcnS^^^^^^ inrcgbncm' 4e,i ^^^^^^^^^^ n„iK.r.!!.''^> ^iUi J , ^'^«"r P5uci8 comoJ "*^"fl""ium '« laudo vt .^«luIicribufiijpartubuHQ D O C II, p7 feft. Sccundo dicit hxc conditio cft f n malis aquis ♦ cj» U quotidie cffundantur dc vafe vnoin aliud vas , omni dic rchdetab eis euidcteraliqua tcrrcftreitas ficut in primis dic bus,EL vlrra hoc non citofed paulatinedcfcenditab eis qd' dcfcendcrefoUt.Et vna cum iftis habenc q, nunapcrfede clarificaiiti.r.Guius ratio eft q, ficut terreftreicatcs immixtg focilitcr defcendunt a fubftantia fubtili carcnte g.ollitic vi^ fcofitate& vnduofitate.fic difficulter dcfcendunt a fubfta/ :iagroira nonfacilitcr diuifibili proptcr tpfius groft-iticm, eriio dicit refumens vnum quod prgdixerat, vt addat q, decodiofuhtiliatfubftantiam aqux 3c poft decoa»oncin conculIus,ideft agitatto aquac vel crcbta mutatio dc vafe in vas ficut curfus aqux fubtiliat cam» Exaqiiisquoqplaudabilibus funt aqusc pfti/ mx&Tprarcipucillae quar in acftate cuenitint 3C exnubibuscum quibus afTanttonitrua. TurbiV datio autcm uaporisundcgencrantur amti ma ximi cumnubibusuemetcs turbidant nubcscx qujbus uenit pIuuia,ideoc^ eius fubftantia cft fal la QC non pura.Sed tamen aqux pluuialicifoad uemtputredo ficetfit aquac mclior proptcrca^q. cft ualdefubtilis,etquia mipfacorrumpenstcr> reus dC aereus cito opcra tur fit cius putrcdo ca computrcfcendi humorcs 8C impcdit pec^us dC uoccm.Quidamautcmdixcrunt huius caufam cftcq^aquapluuixgcneraturexuaporc qui fuit cx humiditatibus diucrfis fubtiliatas ucl fubU- matus.Sed fi hapccflretcaufa aqua pluuia! uitupc rabi*!iseftet&:nonIaudabiIis.Sed noncftita irti mo propter multam fuac fubftanti^ rubtilitatcm quoniam omnis fubtilis fubftantia plus rtcipit paftionem.Qiiodfi aqua pluui^e ebullicrit cius rcccptioputrefadionis minuct. Acctofa quo<5 cum comeduntur tunc cum neccfl^ fucrit uti pla uiali aqua opponuntur putrcfadiont 5C ab impc dimento eis fecuritatcm faciunt. InhacpartcquIntadicitprimoq,aquxpIuuIaIcsfuntcx ^^P^^ aquis laudabilibus maximc xftiuae 3c cx nubibus cadcntcs "^f lau» cum quibus tonitrua funt.Primo quidcm quia matcria caRe "'Plcx, fubiiliata fuit a virtutc cali eam clcuantc. Sccundo quia cx^ halatiocalida 3C Cicai claufa <5c inflammata in nubc quc ru^ pcs nubcm facittonitruum fybtiliatitcrum cam. Tcrtio aa dccfdcns infcrius a calorc oeftatis in iinc regionis aeris rur/» fus calcfit 5^ fubtiliatur.talcs crgo aquae funt multum fubti/ lcs. Secundodic.tq,turbulcmiavaporiscxquavcntima piuuia ' ximi f?unt cum nubibus mot. turbidat nubcs cx quibus tur o^^o batis pluuia proucnit.Etidco fubftaniia talis pluuix cft fal> fa 3C non pura,idcft notha fpuria fcu violata altcrius fubfta^ tia: coromixtionc non (inccra mMiida , ficut dc cholcra vcl tcrtiana dicitur q, cft falfa fcu non vcra , fed notha fpuria cx phlcgmatis commixtionc, Attendcprimo q, commun.v tcr nubcs turbantur cx cxhalationc tcrrcftri fibi commixta, quicftmatcriauentorum:5i: dum nubes fimul infpiflfan/ tur cum cxhalatfonc rali vtontur in pluuiam, quae non purai nec|:mandaaquaeft,fcd tcrrcftrcftatibus immixta» At> tende fecundo q> quidam libri in hoc paftu pro falfa habent phlegmatfca.EiIfcethaccpIuuialisaqua proptcr tcrreftrety tatcs fibi immixta plus rebcllct digcftioni 3c tardius dcfccn datincrudanscibos&indcpoflritphlcgrnaticavocari mcv Aq plu/ lius rcputocf falfa fcr.batur & non phlcgmatica. Tcrtio uialis pu dicitq,Iicctaquapk,u.al«ntdcmclioribusaquistamc^ trcfact«i> toputrcfit,qu.acft fubt.!l5valdc,5Cidcotaiii corrumpcns ni apta, tcrrcusqpacrcus vidclicet calor non naturaUscftoopcra£/n ciiropMtrcftqcn?iipfam. Ecqnbibiiur ulis foa putrcdine Iicob,i,f,auhr. Kn Acetofo ru com/ plcxio» P R I M I C A N. putrefachhumorcs corpom&lxditpec^us 6d'mpcd\t uo/ cem. QiJartodicitaliquos dixififcquodaquapluuia: cito putrefit quia eleuatura diuerfis humiditatibus puta cada> ucribus paludibus lacubus ft3gnismari& fimilibu3,fed fiobid putrefieret tion Iaudc,fed vituperiodigha elTet, non ergo hac caufa putrefir,fed quia cft fubtilis valde &. oc fubti lc paffionibus efl: aptum. Quinto dicit,fi aqua pluui? bul liatur crit miiius apta putredini.Et fi comedantur acerofa tc pore fui vfus impcdiunt putrefacflionem Sc fecurant corpus a nocumento ciu5,ficutacetum,vel acedula,vcl fuccus agrc fl:x,vcl'fuccus lymonum:autarangiarum,aut gianatorum: aut acetofitas citri^autfuccusbcrbcris, velturionum vftis» Cuius ratio eft quia acetofa vt in pluribus funr frigida et fic ca, quarc putrcdini rcfiftunt cx vtraqp qualitate, jSifunc ctiam fubtilis fubftantiac fundatur.n.faporacetofus in fub^ ftantiafubtili.Etfdeoprohibent oppilationes qux funt cx caufis potioribus putredini'? humorum. SecT arguct alicjs qjfacilisreceptioputrefacfliomsnonminuitur in aqua plu/ uiali per cbulliiioncm,feu decodicnc,quia ipfa eft apta pu> trcRcri piopterfuam fubtilitatcm^vt modocft determinatil & decodio ttcrum addit in ipfius fubtiliiatem,quarc rcddit cam magis putrefcihilem.Ttem cbullitio acquirit ei calot c extraneum,quieftratcrputrcfa(flionis. Ad primum dic cj>aqua pluuialis abutidat inaeris partibu?,quibiis apta rcd dituradputrcfacfiionem Ahx refoluuntur pcr decocflionc 3C tcrreftrcs refident Ainarc ipfa rcmancr,vt aqua pura,qux non cft putrefcibilis.Item non omnino fubtiliaiur pcr deco <5lioncm,fedex feparafione terrfftreiratis fit fubtil.dr5<: ex fcparationeaeris groft.or. Ad fecundum dic cp calor rclt/ (ftus a dccoqucntc leuitcr rcccc^it priufcx? putrefaciat rcmoto coqiicntc.quia ftaiim fe rcducit aqua fua habituali frigidiia^ tcadpropriamfrigiditatem. Artcnde priino qjficutPrin^ ceps hiclaudataquaspluiiix fic GaP.libello dcaqu^s cap.;^ ^iccns. Aquas vero pluuialcs fciolcuilTimas cfte fubiilcs &pV>as & bonas 6c dulccs gtiftu.Eductt.n» fol vt,& rapie quo^efta]btib'fr:mumdc;»quis. AttcndcfccundocjGa» GaP. ibi rcddit caufam velocis pii.trefacrt onis aqux p'uu?al{s : hVcrcpclIitPrinccpsiAit.n.ibl.Educitautem non dc aquis fMum,fcd ctiaab ipfomari.AIiquando n.&a cadaucribus &alriscorporibus vndcputrcfit citiftimc omnium ♦ Curn veroputrefitapoya.i.infipida |it,ct qui cam bibuntoccupa . - turbrachis&tulTibus&grauedinibus capitis.Adhancco> 1^^ ^ouerjRam fcdaiidam dfcrpbtcft q, aqua pluuialis Vf itt plu P^ett'' rfbiis cft apt^ piit^^cfac^ioni propterfubtilitatemciiis.Sedni ii^^^yp UiVprohibct vt cju!fdof}^ fiatapta puircdini proptcrea q» '«a ^na ah f^jg cfus f n partc fcparabat i ^bus corruptis , vt \rr iTjagnis t^cftilentiis multum gencralibus qualis fuitilla , qux inccpit annodomini milcfimo trci^nfefimoquadr^i^cfinioquinto, dC durautt quinc^ anni9 per oirrnta c!'mara fparfa et occidcs inriiimcrabtlcmhominum 6<:an;malium mulritudine',tund chim non crat lurum bibcrif a^qua? pluuialcs^quaru^ A^^^^^ ' ria partim clcuabatur inf^VVn.a vaporis a cadaucri^bus irifo pultis 8d per acrem c:orrup)^irh'afccndcns & itcrum defccn dcns fub forma pluiiiarVoiVijVTipcbatur . Sed tonimunibus annis non pcftifcris parvjm i*ft,quod cleuatur a cada'u^ribus 6<?rcbus corruptis cromparationehuius cp eleuatur a'marc flumfnibus & tcrrfs^Ket: neceft"arium cft vaporcm clcuatii a rcbus putMs eflfe putridn'.(^ fi putridus KTet moiu afce fus vfc? ad mcdiam regioncm 8i frigiditate rcgionis lllius etmotudcfccnfus pcrdcredcBijrctcius putrcdinerii.Et fi^no ptrderet dcbcrct vici ipfius malitia copiofa multitudirte bo> norum vapoi?!. Rernquif ergip qj aqua pluui^ citoputrcfiat, vr*fh pluribus ex fui fubtilitatC: " Sed inftabit qu's ^ *1 '^.^ . , enetaquaoptfma ftipcriWs dcfcripta magis cfiTct t>uti-cfcibi> .' \h ^ aqua lacuiim ftagnorUm & paludil, quia (bbtiPor cft. ! • 'Dic non eft fi^i^Uc^qu:^ optima fubtilis qura cft cx purit» ' -'tc fux fubftami?.qua rcdditur ? mputrcfcibilis, qu?a nulium- fimplcxputrefit,fcdaqua pfuurx rcddftur fubtilis cx acris commixtronerqua difV^ofita; fit ad putredincm. Artcndc tcftio (f intcr botias 5<: maUs aquas pluuiae fic difccfnitur gna ab anodni » 34?. q durauit p quin/ (juemu; A V I C E N N ^# q> bonc ex cis cito calefiunt ct cito decoquunt,quo^In eis quitur dd vino paucx immixtx conferunt digoni (X vn tioni&hcpati&fpleni &:renibu8 & pFoni ^P^J^^''/!' \ horum membrorum ftia fubtilitate.Tuxta illud Gaf. iDi» cis vcro qu2C bonx funt fiquid decoquitur cito «^^ J &fialiquidcalefeceriscitocalefit,& fi vino P"*^.''?J"|, modicam ad digoncm 8C vrinarum feceftioncm cr" D gna 8C hepati & fpleni 8C fcnibus & pulmoni.non.n. naD tes virtutemforriter infrigidantem deccntcr propuix n m Attcndcquarroq^aqua pluuialis fecundum Aucr. clt H a# ma aquarum prarcellens fontinas 8c fluuialcs. Au.n.trac 0, j.primxpartis canticx fupcr illocantico. Mclior ^^^^ eftpluuialis milda.Tn hocquidem conucncrunr omnes dici SC hoc quando non admifcetur his aquts ficut ^^^^l aliqua terra nocitiua.Eft tamen dubitatio 8C «^ontroucri ter cos de bonitate aliarum poft prpdicf^as in gradu cxu lium.Nam quidam afierunt fontinas cfTc mcliorcs,quio autem afterunt hoc dc fluuialibus.Hacc illct Puteorumucroaquae&: aqucducf^uum malaf comparatione aquarum.Sunt.n.aquarC^^ ftridac tcrreftrcitatcm longo rccipicntcs tcrrip rc.ldeoc^ efle non porcft cfuin in eis aliqua ut P trefac^iOjquoniamextrada^fucrunt dC ^^^^^^ txuirtutc cogcnte^&^non uirtute quap fit dcclinantcad hocut mantfc(lentur5(^ ^^^- 0 tur nifi in j^cnto&f arte,quia uia^pinqua cts adhibitapcrcj^mceflirrunt. Etcx cis tamcn^ runtdctcnorcs quibus ex plumbo uix runt,quoniamexcius uirtutcaliquid afliH^ unde frequcnter ad dyfcntcriam ducunt. Tn hac partc ^cxta primo agit de aquis putcorum | duc^uum.Secundocomparataquam paludis ad ^^^^^^i tei.ibiLAqua vero paludis aqua putei.l Tn hac P'''^yii(J' ticula dicit primoqjaquaputeorum 5^ aqua condn^u,^ artificialium exlignoplumbovel pctrisaut aliis »^'^^.J,vi/ fontinis detcriorcs,quia conftringuntur diu morantc^ jj/ fccribus tcrrx,vndc adipifcuntur icrrcftrcitatcm ^ ^^^^f^ tiem multam. Secundo dfcit quia ficcoftringujl^pif poreft fieri quin aliqua putrefacfllbne inficiant , qui^ in vifceribus terrxporofgcft aliquis caloruaporaoS, .gjjii' pores immixti aquis illic reclufis neqp a folc necp a ^^^((O^ trificantur putrcfcunt crgofacilc, ficur frequcntcr ^^^gf\i^' cx vaporibus rcclufis in noftris corporibus puy^^^^^c^jij 1"^ PIi uir plil lan Ai Pli abi brcs.ialcs.n.aqu3E non mote fucrunt nec educfl^ ^ rnP^"^' cis per propriam naturam inclinantcm c?.s ut ^^'^r^^^^ i,! tcrram SC manifeftentur fuis fubtilitate dC lcuitate'^ ^^^n lcntiam&:artiffciumacingcniumhumanum,qi'^ ggCO"^^!^,' cis viam qua inccdcrcnt. Tcrtio dicit q> i"^^""^ g fut^^^j j*' p ducfrum illa: funt pciorcs quarum vie feuconduc^ pf^^ j% plumbo fac^ti,quia trahunt aliquid dc natura ^''"^^jg df. |f eius molliticm;&: fdco fcpc inducunt fluxum vctjj ^^-^pdK^ d tcricum. Scd inftabitaliqu^s,quia plumbuni ^^^^ & humidum,vt aitSerap.in aggrcgatorioauCtor ^^-^s < , non cfgo habctuim quadyfentcriaminducat ^ ^^Ut' tcftina.Itcm cft medicina mirabilis contra canc ji,iin J:^^...- ^..^J -nr. ««n noftef npftpfartiMim iXCSC" pe''^ s dicitur quod eftc non pofi^ct fi eflet acutum ^.^^^oi^F' Item ualctadapoftcmata tcfticulorum&ani p^^&^^^ curfum matericrum ad aurcs 8C pedcs. luxta colligctcapftubdcplumbo.Etualctcontra aP ^^^g ins^^; fticulorum & zr\\,8c contra caflcrUm 8C ff .'f/. ^ {ot^^'^ J rias currcntes a J aurcs 8c pedes.Item multi lun ^^jj p . tificiales quorum conducflus ^unt cx pIuniD ^^^^ u^^^ fius brugis (5: ?nmontibus hanoniar ^^o^ y lur incolc^cum cibo,& po_tu incurrerintdyfcntcriam. numi Pro folutionc^hafu^,^eli*^' [rrenntdyicntcriam. Kro »oiui'w^- ^^fli,.- I attendc primo^ licctplumbumWtr'» ^^t^ F E N. ir. Auer. ">Viuo, '""in^ Auer Tcolr, * igroiracos. luxta iUud firp mrifi """^' P!"'nt,o.E< Ian,inatum fubciliter & colj* °'"r '^"'''^■*:'5''"l'''' ^i^'^^'" <l"rolutiuam 'S-o 'f""'"» q"5uis don,ine.urfuprr ouMidtfaollimadilloIutronisimermetalla * valjeabun « Hu.c.ti, cum fljit plumbum proculdubio videtur effe ar credrr::T-'^' ~mpon.io„e igitur plumbi pro cer „ maZ^ ^'""'" '''' '""'""" «rpeauf ,^ lulturis.Hgc ille.Poteft ergoffcri q,aqua per plumbumV. rbldTtV''"''^''''''''''^"^^-"-'^^^^^^^^^^ «i<xcori« viSWo um r?' ^'"'Ti'?"' '^«"«'vi "onlfdi,,immonecargenrm v/uum";: ! ''''r * x-tailludPri„cipisquar^:SmrpSca':'r^ ■«mqu.dem vmum pl'mmi quj bibfi, „^1 t ' ' d.tur.n.cum difpolitionefua per inferLem "'" '^.'1 Pr.mumdicq.virtU8plumbidySri ™T°''""' «em hominis dWoluens nonineft u,?"' T fedaproprietate.Veldicq,virtusDlur^r-"'°'''h? P«r ipfum tranfien. (acit eam mo ar ii" cum tali^ aqua putrediL P"f?ciemteftinorumputTed„/m?^^^^ «xcoriare. AJ ftcundnm^,^ ?'"^""", ""''"^"' ^ '''^ *cina cancri/Vcumo"^!'? '''"''''''' '^'"•" , Adt«tiumdicS ct[mn"'^'^'"" f"^''"'- ^'adextra&ioreriuJfumrf. ri '^'''''^'''''''" ^'""' P'""" ''•»'«: ransuinrfletS&f'''^''''''''"*''''''^'™^ nis fluxum fiftit. Ad '''7'"' ^°''rolicla. 5: fangui- »onibu,aqu.;;rp,uXum'^ut^*'''''"'"^'"°"bus'^ ™umutdyfen,eri„prouo.a„ mu' fcgiS!-'--'^^^^^^^^^^^ "«opalad,-spropter™2f'*='"P°'e.Aqua 5*5 "«">?{[" Etcauft,^'^j'"'''*citci,iqiiapaludiseftpria,,„ '4 N b «''«"Hd^*;:f'»>risaq..f puteieft,quiam P""^' i"/ S ^'''«ftpCl :«"S-sreu fcaturigo frequem fo","'» 'Pfiu. !5 "^'cpropt,,,.:-»"» 'cu icatur.go trequemior t<e hociftaaquV3a"^'^i'>«raaffiduamaqt.fapuef^''^^ ; ^--^--d^nmott^/^^^incotinuomoVac^fi^^^^^^ f quibus ma^^^^^rftritfia in terra ncqidiu refiZ ^«'^-'eietabe:^^'';!;-^^^^^^ b?"3"5"hauft..Sr"4;^«.omu„t aguam Cccede^^^ S^^fuamfufficiuntaquT;^^ '^uft^^^^^^^^on^niuniter^an^^^^ altitu D O a 11. folitac»Ei fi polTent fcaturigines putei fupcr replere ipfum Sc Pat^us cuomere toras aquam non elTet puteus , imnio fon^ vnuus. in ^ dif/ fct caufa malitiar maioris aqua: paludis eft quadruptex.Pr^ ferat a ma eft dmturna mo. a ipfius m vifceribns terrx vnde putre fonte, fit.Seciida eft tard,tas motus emanationis vcl egreirus eius. Paludo- ;InniV •'^r "'""7' '^^'^'^^ ^ ''''^ Fortitudine fux ff afi ma impulfiomsnc^^ ^^^, mulcitudine licia qu» n a cr.^,,ta eft cj, adeo groaa & grauis claufa maneret in dru p lex v,f.er,bus terrx n.fi tantum fuperabndaret cp illic capi no polTcr.Qiiartaeft^rakaquanoneft communiter nifi in ttrra corrupta fat.dceI,nK>l,ratls. Attende primo c> Ga. Gaf. particulartus fccundum effec^s vituperat aquas nutei libel lodeaquis.cap.primoqpPrincep. I,ic. Ait.n.ibi. Srationa^ re ,taq; aquc, voco autem fic et ea^ primo ex pureis eo q, no funt flucnte5,non Cunt valdefubtilcs & inrus alTumprs mi^ iws madefaciunt 3c diaoluunt cibana Sc minus digeruntur ^ non bene m,nguntur:eo q, frigidae funt;fiunt autem pota bihores quando frequcntcr hauriuntur ac fi fluerent. At^ tcnde fecundo c]^ valdeibidcteftatur aquas paludofas ratio ne putrcd.n.s ,pfiu9 &maIofumopcrum diccns, Paludofx veroomnes funr pcnfimoe.Odorcm.n habent inconucnicn^ rum. Aftate ,g.tur vcntrcs pcrturbant. A uefica vcro tardc pertranfcnm,muItot,ens autem & dyfenccrias fadunt Hyc mcvero fr,g.darex,ftentcs vcntrcs quidem non valdeVu^r' banr.SalTiones autem & pleurefes tufTcs faciunt conucr tuntur yero 8c ad fplenem 3C aliquando definunt ad hydro^ pilim.Solxautempaludumquas vidiilbqux in icgypto Paludcs runtfanx,quoniama:ftatcquidem non putrefcit aqua au> xgypti tumiioautem replens eas nilus antiquam quidem cxtrahit PD quid aliam vcro nouam in eis pomu Haec Galcnus» ' bon«t Niuofac ucro aqu^c &:g[atiafes funtgroff*. Inhacpartcfeptrma.Primo datiud,clum de niuofis «S? glatialibusaquiQ.Secundo de lacualibus ftantibus ibi lS aquac ftanres.-]Tertio de non currentibus in gfiali ibi f Aa vcro nocurrentesnQ-jarto dchauftis cxcanalibus ibil Hc iudiciumqurdcm.-l Tn hacprima particulad cit q,aqui niuofar 3C gUcalcs i.gcnita: cx liquefadJone niuiumd: Ma. tieifuntaquxgrofT^.Cu?t,sratioeft,quianixnon cft ahud ^,cogelar^nub,sJuxtaillud Arift.primo merhcororum: Cum congeletur nubcs nix cft, cum autcm vapor prum^ Ft glaties non cft ahud qj aqux congclatro vel aqua gclata, Scd nccnubcfi necaqua gclan,r,nifi cx aliqua pcrmixtionc tcrrcftrciiatfs vcl conucrfionis partis cfus ad rcrre naturam Cufus rei Cigmm cft q, nix 3c glaties li qucfac^x ad igncm* et bene bullitx mnlram rcddunt rcfidcntiam.Et quia dch' itcrumagcturinpartenonafifcovfq[jibi» Etaquapftantcslacuafesprapcipucdifcooper. tac mafac funt graues,quia in hyeme non fnfri g,'danturn«fipropterniues,ideocpgenerat phlc gma calcRunt in aeftate propter folem 5^ proptcr putrcfac^ionem undc generant chofc- ^m.EtproptcrrpiflRtudincm quidem ipfarum «^commixtfoncmterrcftrmm cum cis dC pro' pterrcfblutioncmrubtilis carum gcneranturin ers qui cas bihunt fpf enes. Et corum myrach fub tiliatun Etinterioracorum mgroflantur. Eteox rumcxtremamacrcfcunt&:humeri& colla Et comcdcndi dcfidcrium fuperatineis &fiti's 8C confirmguntur coram ucntres 8^ difffcife uo. mere polTunt. Et eft cnam cum perueniut ad hy. dropifimproptcrcaq,aquofitasm ds rctinetan etcftcijmpcrueniut ad apoftcma pufmomsa: p R 1 M 1 C A N, Stagno^ cuu aq malitig Splene^ ticus rach qu det iitis* fptenis & ad dyflmteriani . Et ficcantar coram pcdes manus &: ipforum hepata debilitantur 8t:nutrimencumeorummmuiturpB fplene. Et ccneratunneismania 8<:haemorrhoydcs aua rtces dC apoftemata laxa et propne in hyeme. Ec mulieres dun'terimpregnantur&:cum difficul^ tatepariunta:pariunt pueros apoftemofos cc frequenterfitineismola 6<:i'mpregnatio men^ dofa Etcorum pueri fa^pcpatiuntur ramice. bc magni uarices &C crurium uIccra,neLp ?oru pla^ px fanantur, &: accrefcit corum defidcrium , oC foIuunturdunter.Etcftcumnocumcntoat^apo ftematibus i'n tnteftims 8^ quananis abadabuf. Et i'n fcnibus febrcs fiunt adurcntes, proptcr lic^ citatem naturarum ipforum dC uentrium. In hac fecunda dicit aqux (lantcs ftagnorum ^Silacuu funt mala: Sc grauee maximc Ulx qux funt difcoopertp fo.e finemontisobiccftu&auftralibus vcnti9,quia putrefiiuca/ lorcfoU$<S^refoluunturfubtilcs carum partcs grolTionbus remanentibus.Etadliarumpuircfaaionem coadiuuantau ftri calidi 8C vaporofi.Et malitia dicfrarum aquarum conli^ ftit in. 5 2.nocumentis,qu3E corpori infcrunt. Primum elt quia in hycme infrigidantur proptcr niucs & ideo g^nerant ^,legma;S: calefaciunt in arftate,quia calcfaaac fun^<^^l^re folis acfuaputredinc&indegenerant choleram. Sed m ftabit aliquis q, aqua non nutrit, quarc non generat phleg. ma.Dic cl ipScx fe fola no gcncrat phlegma ncq, cholcra: fedmtxiacibis Facit q,gencratiftos humoics. Secundii cftfplencttca pa(Tio.f.induratiofplenis:qua quis fpleneiicus dicitur fiuc fit apofus fiuc no.Iuxta illud Principis tertr). i u tr^c.Kca.4»Etfplenetfcusquidcmcft,qui habet duriticm in fplenc fuo;aut proptergrolTitudinem fux fubftantigqua^ uis non pcrucniat ad finem ad qucm peruenit apa , aut pro^ pterapaduruminipfo. Ethanc pamonem generant diCtac aquac quia fua groffitic 8c terreftreitatibus oppilat fplenem, quare mcFia conculcatur in eo,ncc ab ca benc mildifotur. Ad lllud etiam coopcratur fol rcfoluens partcs ipfius fupcrn ciales fubtile3 6<: rclinqucns grolTas:non.n.pcnetrat in tota hanc aquam vniformiter fubtilians calor folis ficut ignis dc coquens cam. Tcrtium cft fubtilitas myrach.i. cxtcnua^ tio feu macies cius.Et cft myrachpanniculus vcntj-is com^ pofitus cx cutc vcntris 3C panniculo carnofo poft ca muj fculus vcntris.Tuxta illud Principijs tcrtr]. i j.c. primo^A^" crgovcrtRcaucristuncfcicsq? cutis 8c pannicultis ^qui poft ipfam,&eft carnofus &lacertus pofitus in tunica,qu? cftfuprematunicarumlacerti ventris nota dctcrminatcoes fiintinfummamyrach.EthuncpannicuIum extenuantdi> dae aqu3e,quia oppilant vias fua grolTitic quibus alimctitu tranfire folct ad ipfum. Qiiartum cft ingroffatio.i.tumor imcriorum propteroppilationcs indudas a dicflisaquis non finentcs fuperfluapurgari&nutrimentum mcmbris extc ripribus diftribui,quarc velinflanturtntcriora vclfupernu^ trita grolTiora dcbito fiunt» Qs""^""^ demacratio par tium cxteriorum&humerorum coUi,propter ^^hibitiov ncm tranfitus nutrimcti ad didas partcs ex oppilationibus d.aarum aquarum, Scxtuni eft appctitus cibi fupcranj velcxccfTiuus. Scptimumcftfitis. Scd inftabitaliquis q> famcs 3c fitis funt appctitus contrarii.Nam fames cft ap^ petitus calidi 8c Ciccutt Cnh frigidi 8C humidi,fcd ab eadcm caufa naturali non procedunt contrarii cfTecfrus. Dic pnmo q> ifti appetitus no funt contrarii,quia fimu! fc compatiunc, idem nanr^faepefimul fitit 6<:famefcit:fed funt contrarioiji» D'c(ccun^oq;>di<^2i2quxmhycme appctitum cibi aug/» mentant fua frtgiditateet quadam tcrrcftri ftypticitat&Scd in «ftatefitirefaciuntfuiscaliditatc&putrcdine, quas cis impreffit foUris calor»Dic tettio*;^ dicJl? aqu? morantcs diu A V I C E N N ^# rn ftomaclio primo appctitum excitat fua f^f fitie, dcindc calefacftx fitim eflficiunt. Ocftauum eft coiti patio vcntris,vel quia iftx aqux moram trahunt in Itoma cho5<: inteftinis,vel quia porum oppilant quo ^^^^^"^^J^ fluitabhepatcadintcftinagratia mundificationis e^i: ar>ii fionis ipforum. Nonum eft difticultas vomitus,quiacoi fortantorificium ftomachi,quod cofortatum depellithum resadinfcriora&multiplicantgroflbs humores P''^"'^^ ad defcenfum $ ad afcenfum. Decimum cft Pff"^"'" ad hydropifim,quiaoppilant vias vrinalcs. Et cxirc pron bent aquofitatem vrin3c,quia retenta facit uentrem intu fcerc&hydropicari, i i.cftapapuImonis,quia t"^*^^^ catarrhos excitant fua frigiditate 8C grolTitic,c&: prope pc^ ralia diu morantes ea debilitat 8C corum matcrias «"^'^"° quajmpulmonccongeftactumoremgencrat 8C aP^"^^ j 1 1 .cft apoftcma cx oppilatioiic induda ab eis Sc q"'^ tiplfcanthumoresgrofio3,(^hoc fatis fub "o»"'"^ J pra: exprelTum non nocet fi refumatur ad maiorcm dec tioncm* 1 3.eft dyfTcntcria,qpmaximcinducunt fltiuo porecalefacf^aea foIe&:putrefacftx,vnde acquifiuerunt trofitatem 8C vim putrefaaiuam fuperficici intcftinoruin»^^ 1 4.cft deficcatio pedum 8C manuum,quia P^^o'"^^."^)' , rumtranfitum nutrimentiad cos. i f .eftdcbiliratio n tis,quiafuac venxcapillaresoppilantur cxgrolTitic dic aquarum,quare prohiberur chylum pcrfcc^c fan^"'"^J.^| I ri.eft diminutio nutrimenti propter fplencm.i. M^"" palTionem.Qiiiacumfplen induratur non cmundat nep^.^ fufficienter a ruperfluitatc melancholica fcd moucns \¥ ^ ca hepar quod eft fons nutritionis debilitatipfum.Cuius^^ fignuraeftqjfcpc fplenctici fiunt hydropici. iT.cft nia cum mclancholia nonpurgatadeccntcra fpIcneopP to 8C indurato cum fanguinc pctit cercbrum et imbib'^ ^ ventriculum medium,& iftud fit in habcntibus dcbil^^^ brum. 1 s.cfthxmorrhoydcs cxfanguincgrofTo ni<^J,^j proflucnte ad vcnas ani,q; no bcne mundificauit ncqj '^^ attraxit fplen durus 8C oppilatus ab aquis lacualibus» cft varices cum fanguis melancholicus non purgatus3'P nctibiaspetitc&vcnascariTintumcfccrcfacit. lo.eft ftemata laxa.i.molliaphlegmatica maximcin hycm^ .«.--..uu^ .:-.,k Kic jfli"' . mundificantur a fuis mcftruis proptcr oppilationes ^^ .^/ lacualibus.remanet igitur matri ccs carum immund? ^ . ca: non concipientcs , a quibus lubricat immiiTum ^(t j 2.eft difficultasparius,tum exdcbilitatc fcetuuni f bene conucrtentium 8C iuuantium ad exitum , tum P cf matrum debilium cxiftcntium ex mala nutritionc , ^^^pit tcnuitate myrach 8C mufculorum vcntris folitoruni ^^^j^ tum nonparum coopcrari. 2 j.cftmuItipIicatioap^^^,jj/ tum in nouitcr natis,quia conccpti fucrunt in va^ ^ ^.^juflf J do 8C nutriti fanguinc malo non bcne purificato oC^ ^ ^ jiH J contufi cx difTtcultatc partus. 2 4-cft mola ^^^^^^^i^i^ f pregnatto mendofa.Et cft mola matricis propric q ^gfl/ carnofitas informis 8C inanimata genita in matric ^^jo''' . guine coagulato fine feminc viri.Et impregnatio ^^^oj fic defcribitur a Principc tertr]. 2 1 .traaatu. J .caP ^jCpol la.Cluandoq^accidunt mulicri difpofitiones fiiii'^ ^ tionibus prsegnantium cx retentione mcnftruorun^^ ^^jfi rationc coloris & cafu appctitus 8c adimatione or j^^^ cis 8C quandoq? eft cum hoc duritics quardam^ 4 .^j^ ,n cft in ea aliquid duritiei in matricc tota : g^cff flatio ambarum mamillarum& rcplctiocarutri . j^JJ doquc accidit earum apoftcmatio 8C Tcti»M" gnitf^ moium , quia eft Ocut motus cmbrionis 8C f^^^ ^ qU^ ncm corporis qua: cft ficut quantitas cmbr moucturpcr comprelTionem dcxtra '/H^J^»^^ doquc rctnanet Cic atinis quatuoraut q"'"^; ,tuf ^> ccps . Et h^e pairioncs in mulicribus gencr^;^ ^,pp dis aqu s , quia multiplicant ^umorcs gr°^^^ lant viw mcnftruorura quae retcnta ^jtricc* ''fci, F E lU risaccidens cxoppHatione viamm vriti^ , quare pars ^qiJomatisadburfasiefticubrum deritiata ramicem parit aquofam^qujjiiucec velut latertia» itJ.eft vaHces vlce^ Mfcrurjum in p^^ueaig, De varicibus quidem iam caufa di ^rae^t.Sed vtceta'€utjt cum humores in venis tibiarum conculcatidfuwrtitetetempons corrumpuntiir & carnes Vlpenitu. iti^eftr-difficultas^fanationis plagaram tam cx ■ ^torV '''^*'?^'"^^*'^^^^^^^^ humo 1^1-)^ { T^' «VaV^ ^ri^eratis cffluentibus ad eas» 2 a.cft 1 iu t • "PP^t""'^ cai^rnus iildud^ii^ ab iftis aqUis hyemali tempo mmi *'^P^optC'-c?<u(^m'dii^amihdeaderioeomedendi fcr^cranv , 3'^^ !w^l. ■-;^>'efttJiffi,ro!uti6m8,itaq>indigent fortibus phar^ ^^Cr- ^^^^^^^^'^"'" ^"^'""onemVpropteroppilation^^ SCgro({U I w<^ntim<>fiht):n(5rtbbedie!^tiumpharmacis. 50 eftnov tamtntum &:apoftema in inteftinis eft foiutione ventus Vtent.um dit^is acjui^vquia commUnttcr laxari nequcunc rorum vemre-^ rflfifc^rri t^hhrmaco,quod quanyoq, carct^s iranfiniI.be*KSprdpre^oppfIationesinu «orum c.uran. apol^ema vel cxcorian.ca 6^ fpcH^^^ kborus dtagrecfium efula colloquitnida:^: fimtlia" T fimumprfmumcftaburtdantiaquartanarum ^^onem melancholfx cum fangu^e Sf^^^^^^^^ MiiiM: ti&**^>^«a:*^w • • t^^H^^riicotatem complextoiits eta kra h^P^" «d m,efti„, his aquis grolTi cho ffptftrionales non rtmVi^ • "^"^"«Jc recumlotj, lacus D O C, 11, 101 ./Z f"nt,qu. *«^P'fa"Wapirclbus-catent.Vad^^^ funtlq' ^ ?"""daquationisani,T,a!ium. 7° aliqiio vl^''"l>fatidi.Etcifterngrunc aqupnl „ • «qiquch uri"''''^'^'''"''^^'»- DicunrurTtlSl^'" •nen melior aqua " ^q«* "on currenus. Eft ta |'2nIongotenipo"c,'''"^«ntc propterea qu^j curratproculd.,k^"'}°'"0''»w'°co. Etcii g^Etfortkri''^^«i''neaex(^ ^'conuertuntur S^Jd''';"/''''*'' ^noni«ntutiiesfebrcshabca. ifl' II" fll» tibus il Ws m quibus cholera fupcrat, In xgntix dinibus uero m quibus retentio & maturatio funt neceffanaf funt meliores. Inquarta d/citprimo c;^iudicium aqup quc hauritur cx cannalibus cft fimilc iudicio aquac ftanris in hoc q> cft grof/ fa noccns ftomacho d/fponcns ad oppilationes. Melior ta^ mcn cft aqua omninoftante,quia nan diu manet in vno lo/ co,c&:fic exmotualiquofubtiliatur» Sccundo dicitcf aqua haufta excannalibus cum de fc no currac mdubie grauis eft &fortepIurim?;cxeis habcntalrquidftypticrtatis maxime cum fui cannalcs fticrintcxftypticisfa(flf,vtcx fcrro vclli> gnisdcquercu. Tertiodicif q»iftaeaquc frcqucntef & vc locitcr calefaciunt interiora 3c fpeciallrer cxtcrlus appficatf , quia claudunt poros & reucrbcrant fumos vaporcs fpjrifu» 6c calorcs corporis ad inrcriora.fumptc ctiam interiiisY^ppi. lationcs inducunt,cx quibus ffpcoriuntur putridgfcbre9,(5<: ideo funt inutiles & nociugfebricitantibus 8c cholericis » '^t; funt meliores argtitudinibus in quibus rctentioct maturatib funt nccclTariar ficut in principio phlcgmonum cxterius ap> plicatp cum olco rofato ct accro ad repcrcuticndum et retinc dumcalorcra interius prodigcftione materip vel in fudori^ bu3fiipcrfluentibu3&debilitantibu3 digeftioncs commu^' iiesiSrpropridsmembrorumdeforisadbibitf vel influxi> bus vcntris maturationcm cS^d/gcftionem ctborum &:hu> morum impcdientibus intcrius fumptc» Aqu* prxterea quibus fubftancia admifcc^ tur metallmaauteiiisfimilc & aqusc fanguifu> gales omnes malae funr.In quibufdam tamen ea rurn exiftit luuamentum. Illa.n.in qua uirtus fcr n fuperatmuamentum praeftat ad hoc mterio.' nbus fortftudo tribuatur et ut dereb.i.corruptio ftoi prohibcatur dC ut uirtutes deRdcratiux ocs procedant.Etnos quidcm cius difponcm nomiV: nabimus a: cius quae eft qualis ipfa poft. * In hac parte odaua diclt prlmo omnes aquc funt ina> '^'^ Ip quibus admifcctur fubftantia mctallica vd aliquid ci fi> milcuel fanguifugc,ita(j»non compctunt inrcgimine fani^ tatis purc confcruatiuo.qugdam tamc cx his in quibufdaiti «« cafibus conferunr» Attcndc primoq» gcncta mctallbrua V^^^r*' quibus aqu? poftunt contrahcrc naturam funt argcntum vi uum plumbum ftannum argentum ^s cuprum fcu aurichal cum tS^ aurum,quod eft digniffimum omnium vclut rcx '^^* mctalIorum,quorumfulfurcftvtpatcra(: argcntum viua mater» Attcnde fccundo qi aurum non praebet aquf mali tiamatiquam,immorcdditcamconfortatiuam 8c idco iu^» bcntmedici decoqui pctias auri finiflfimi in aquis caponum pro confortaiionc ggrorum debilium valdc,& licct aliquaa dofnucmaturinaquisutinfluuioindi?,quiTagus dicitur. 'jl^agua luxta illud Boeti) tcrtio de confolationc. Nunquid c^tagua ^"^^* aurcis arcnis donat aut hcrinus rutilante ripa.Raro tame pu> ruminueniturinpropriamincra.fimilitcrargentum a quo ctiam aqua non peioratur» Attcndctcrtio q> fimilia fub»- ftantijs mctallorum in detcriorando aquas funt attramento rum fpccics alumcarfenicum,qug mcdiant intcr mctalla 6c lapidcs in modo fubftantif 3c originis» Attcndc quarto q» Jntcrdum fanguifugpparuulg latcnt in aquis , que cum bi> bunturadherentcsurjspotusfanguincmabcis manare fa> ciunt.Iuxta illud Principi* tcrtp nona.capinjlo quito. Qua> doq?contingitut fint qugdam aquc habentcs fanguifupas paruasoccuItas,quarum occultatiodifficilcfacit caucrc ab cis , quarc dcglutiuntur.Et quandoquc pcndct in mani^ A.<5floa> fcfto gutturis,^ quandoq? fufpcnditur in interiori partc mc uitSdc ri,(S:quandoq^ pcrucnitad ftomachum. Et mclior modus can. pra caucndiamaIitiadidarumaquarum cft,utnonbibanc do/ «^ticus» nccfucrintcolatgpcrpanumundin Secundo dicitq»aqua abudas in fcrreauirtute forijficat itcriora 8c ^hibct dtrA*u lacob,8,i,auic. P R I M I C A N. corr uptionem ftom^chi qua cibum corr umpit uel ipm n5 rctin«,cS^confortatocs appedtiuas naturalcsSi: animales* Et dc difpofitionib»9 huius aqu«(S^fibi fimilium poftca df cctur.f.in finccapituli iftius & capitulo vltimo fummc prae fcntis,&:» 2. can.C3p.de aqua. Attcnde q» aqua fcrrcae vir tutis fua ftypticitatc,$ traxit a ferro confoitat intcriora co£| dunandoca,<5^cadcm virtmccompcfcit vomitum <&:lubri citatcm ftomachij&cxpriiifies humiditatcsab orificiofto" machfjfufcitatappetitunnficutmelancholia naturahtcrillic Aq ^^''^ profluens, Attcnde Cecundo q> aquac fcrratac pcr artificiiJ ratacper ^ nraximcperignitum chalybcm,qui' ftypticior 8C mun> chalybc ci^cioreftfcrrofiintciufdem virtutis cum fcrreis naturali^ utihtas, tcr,licctfintfubtiliorcspropierfuam decodioncm virtutc ferrii^niti,d^fijnt faniorcs 8c. vtil^orcs ftomacho 8C vifccri> bus^quiacumftia virtuic ftyptica funt fubftantiae fubtilis non grauantis ftomaclium n.cqj vifccra» ISIix ucro S^^aquaglatialis cum munda fiicnc $Cn6n commixta aln rciuirtutcm habcnti mala fiue foluatur ^ fiat cx ca aqua fiuc cum ca dcfo^ ris mfrif^idctur aquafiuc ipfa mittatur m aqua crit bona.Et fuarum quidcm diuifionum dtipo^ fitioncs non d/uerfificantur diucrfitatc muttum cxtri|nea,fcd cft fpifiior $ omncs aquae.Et nocec doloreshabcnfibus ncruorum. Scdcum coqur^ rur ad bonitatcm rcdit.Quod fi aqua glatiahs cx aquismalisfucritaut fucrit hix uirtuic contra^ hcns malam 9^ cxtrancam a locis in quibus ccct dit crit mclius ut cum ^a infrigidetur aquac qua: ab ipfius commixtione fit occultata. Iniiacpartenonad/citprimoq» nix 8C aqua glatialisJ. CQn§eUta& fac^a glaties funt bonae,nifi res aliqua malgvir tutisfueritcisimmixta,fiuediiroIuat]tur& fiat ex cis aqua fine aliqua bona aqua fua approximatione fiuc commixtio/ neinfrigidcturfiiicipfcmetin aquam bonam mittantur.. Attcndc primo nixquae tiihil aliud eft congctatio Si\i^ bis dupliciter Infici poteft.lVimo quidem cx corrupiis tcr> tcftreitatibus nubicommixtiscxquafft. Sccundo cx cafu cius fupcr malasarborcs autmalas hcrbas aut malas tcrras aut rcs alias putredincinfc(f^as.Scd glaties &:aqua glatialis fortiuniur malitiam ab aquis cx quibus fiunt , vt glatics pa^ ludis trahitad naturam paIudis,«S^gIatics lacus ad naturani kcu8* Attcndc fecundo c;^ niuis 8C glat/ei triplcx vfus ta/ giiUf hic a principe.Primus cft vtliqucfiant & aquis earu viattturhomincslocoaquaepotabilis.Sccundus vt p has rcfrigcrentur aliae aquae clc<5iae,cx quarum atfluali frigidfta tc quacritur vtilitas finc commixtionc cum cis , vt plcnum Vas aqua foniis bona fepclitur in niuc vel circundatur gla> lic cum quatritur cx tali aqua circumpofita loco vndc fluit lan^is rcftrl<rtiofluxus vel rcprclTio phlegmonicae inflam- mationis vcl hcrpctis corrofiui vcl cryfipclac noti vlccrat?. Iiixtaillud Hippo.aphorifmorumquintaJnhis vcro opor'» tct frigidovtijVndc fanguis fluerc futurus cft, non fupcr ca, {tdcircA ca loca iuuat frrgidum Sc quaccunq^ phlegmonc» fcuinflamationcsinrubcum aut fubfanguincum colorem fucrktcndcntes ex rccenti fanguinc, quoniam vctcra dcni> gratjd^eryfipclam non vulncratam iuuat,quoniam in vul> «crata nocct^Tcrtius cft vt mittantur in aquam bonam 8i diffoluantur in ea quatenus imprimatei frigiditatem acftua lcm vchcmcntcm qua indigetur pro ditflis cafibus vcl fi' milibus requircntibus fortc rcfrigerium. Attendc tmio q, muka maU attribuit Ga.aquis niuofis 8C glatialibus libct lo acaqui8.ca. f .dicens.Q:i3ccunqp vcro funt a glatic 8C t\i- uedilloIutamalif^nf .Nan, quando congclantur cxprimi tur ab cis id quod cft fubtililTimum 8c funt durac & in frigi ditatc cxccdentcs.Dura auicm aqua 8c frigida nec^ ad digc fiioncni nCij ad vrinationcm cft idonca. MaU vcro cft p€^ A V I C E N N Nix gd# Niuis^ glatici ufus uu plicitcr f «flori 8c lateribus (5<: fpafmos, fufcitat 8C tctanos ct ruptioit» in thoracc 8c fpuitiones fanguineas ct empymata.Et 9^^^^, net fccund^um v/entrem multo temporc gurgulatioiies loj operans.Etficholericus humor ibi fuerit corrupitur fiinui cum co. Et cum fubeat vixa, vcntrcad iciunum non anj>^ dofaturJ.diftribuitur faciliter neq^ fputum rcducit.i» faci"^ tat.HaecG^P.Scd haccmala omnia ^tw^tmSC procedunt a fuis vehementibus.frigidifate& grolIitie,quas faiis tangK hic Princcps non a facili corrup^io nc vcl cxtranea qiialitatc idco dicit has boiias.Secundo dicit difpofitiones diuifio'' num.it^modorupi iftatuni aquarum no» funt abinuicctn h . multuir^diucrfae,{icut difpofitipncs^quaruin mineraliunj) E fed funt grolTiotc^ omnibus aUjs aquis; 8C fipcent habetji^ bus doIor(;s ncrijorum 8C corrigMn^jr ac bonae fiunt perdc . cocftionem.Caufa vero fuae m^ximaeg^foifitici fuitcoaduo^ ^ tio&conftricftio vchemens duqi coucrtcbantur in glatic*'^ ct niuem.Hc ca^fa qua nocent nerMis eft: frigiditas earum groflfiticfubi;ianti3? r,Nam fri^idum inin)icum cft nerM»'^ aphorifmorym qurnfa.Scd decocftioJic rarificatur dC a terr^ ftreitaiibiis^ putrificatur 8c alitjuid pcrdit fuac foriis frigia'^J tis. Tcrtiodicit cjfiglatialisaqjkia va^cthpriginemexrt» lis aquis vel nix conccperitmalarp; yirtutcm ab liis fuPT quac cadit nielius cft vtab cis .aqq^ibQna infrjgidetura»'*^ pcrmixtionc cius cum cis» Etad,lia^icinfrigidationc 0 idonea funr v/ifa ai^i^ea. vel vitrca,ycl argentca q^ vafi»^ Ii:quia.n5 fiinjc.fic porofa ncc pctjetrabilia flcut vafa ^^'''^^ ?(|' Iji liis er^olocetur aqua bona iiifrig4(jianda,quibu9 ^^^^^'^iJi- ii8,autnixautglaties circumponauir*' . i jr Aqua prafterca tcmpcratc frig^tfa fapis ^J; lioreft aqufcomnibuSjlicetrveruos impcdi^t^ apofiemata mintenoribusbabcnteslardat.lp*^ cniin appetitum cxcitat ftotn fortcm effiri^-) In hacdccima pr<ma agit decBSetflibus aquat frigi^^** K GaP.co^ traaqua niuofa &glatfa iem» cndo calidacibiUAquaycro calidan-lT^rtio tepida: fu, localidioris & «lulium calida? . ibi LiAqua autem c^'^ . ftra ahjs aquis,quia excttatappctiium 6K.foriificatftomac^-, ^« fed lacdit neruos 8c npcctbabentibusapoftema in ««^^'^^iji^ bus.Excitat quidcm appetitum cibi fua frigiditate.na*''*,^|,/ gtdus ventcr appctcrc bonus cft. Et foriificat ipfuoi V"'. j,;, docalorcm ciusf^qurfibi communlcatiir a membris d^^^^ ftantibus:ficutigrti9 fabrorumafpcrfionemodicseaq^^ ^ tiffcatur.Dc hac dicit Princcps fccijdo caii.cap. de aqi[^*^ji nocct habeniibus oppilationcs,Verum ipfa confert ha'' .^/ bus raritatem 8C curfum quicunc^cutiijs fiierit : cunc^ membrofucrit , 8c cis qui habcnt aegritudincs „ eiuSjvSi: confortatomnes uirtutes inoperatibnibus r j^atH dofuntcum aequalitatc,fcilicet digeftiuam attrat^ j 5iretcntiuam j<:expulfiuam,Etaqua frigida uald^^ hp^'^' li^ la pe(flori.Ha;c Princcps ibi. Inftabit aliquis per '''^ jgjai^ r Ctpis primr prima dodrina fcxta.ca.J* Quod en««T^ ^'^^^ri^i tatiinefteftentialitcr,eftutomnibus fituirtutibus ^^^^g^^ifS Et paulopoft dicit.Etfrigiditas quidem paralyti^;"^|j^y5,,, J, ^tnortificans&ab omnibus prohibeitis opcratf^l^^j^) » Itcm dicft Galcn ♦ tcrtio rcgiminiis acutorum qula* 10 illlius cafi. Aquae ucro nullum i nuctii ufum ^ j^afl^ in acutis bibitur morbis , Ioqucn«j de optima a^"^' jjjM^'' crgo aquam quamuis fit mclior aquarum r^^^^L^tc^^ ntmus cam morariin ftomachotemporelongo»4^ jgituf cit accidcrc in cofccundum plurimuiii rugitum ♦ ^^^^^b"*'' cfficit ftomachum fortcm. Item ftomachus eft .^tfiO panniculofum neruofum frigidum,noncrgoiuua^ ^^ia^^ laediturab aquafrigida, Itcm dicitGar.pi?wio ,^j,af« to.Proptcr hoccrgo non inuenimus ipfam poj»^ ^^^^,9, oo^^ animalem uirtutcm,npdappctitiuaft6i cftaia.is ^ ^i\\ti^ crgojcxcitatappcdtus ab aqua» Itc aqua frigid^ c 5: ^^'}T^ '""^ Hfppo,aphorif.iiorum qumW. £ft autem db f -^^^"^ ""^ ""^""^ iniuucnc bciie carnofo gftate mc ral/"^^^ ^^"^^ "^"^^3 infufio caloris reuocationem facit * I aoMl7'''°, '''''' ^'^"'^^ > 'P^^ ^'■g^ neruis . Itcm kM nSl apofteftiatibus extrinfecis , vt phleg> H tTS^"n^'JP?*^"' &eryfipelis tefte Hi.aphorifmor^ quin H rlrh^ v^^^°PO«« f"§''do vti,igitur 6^ in intrin. mm '^cis qiiae magis inflammata funt 3c maiori e£>ct refrioerio ^ . Pl^^l^T""" ^'^^^^••^^^"aPrincipisintelligunturdcfrJ ^''^ ^^fngi ^';^?^ff^perantc naturalcm calorem:fcd prgfcns fermo cft '^^^ i^^^^^J d,S"- Adfecundumdic.q,aquafrigi. f^'^! ^'^P^f''» I. pa r*r^"^^ ^""'P^^ '^'""^ ftomacho no folum ma 3^ a eit led intcr vcncna connumcratur a principc quarti fcx^ K.I ""^ ^'''^'•'^* ' ^ .dicctc.Ex potu illius rii ieiuno ct pofl: Daineum autcoitumtimcturcorruptiocomplcxioms a:hv V Z cum cbo fLimpta paulatim & modicc , fecundum ■ P"»diobibere&faaa digeftTone v^l^de P''"'".'" •uum quasiZ^ °''''?''^ '".^SeK^f^ '7? P" "'^^^^"ionem humo «iam maZ,l '''"^ f"^''''- 1"' ■ «»ndocaIorem [^^'""''''"'''^"'^'^'''ibitaconfo,. D O C. Ih 100 ^coa «•P^'mo.Corn,p,iod1«ftionif^^''"''''''"»''-«-"'°tb! ^«1.ta,emco„uerti.ur3 i'?.^"'^ in maI5 ftflZ . "''"'ftcitcibum in ftnm, Se J^foneleuigata eft,& quadam 1»^,^ ™'^''°-''?"'' •=« "le ^'^'tcibum.rux,a lludcSrnrfr^rr '''^'"'"^^' fu> ^^^'f^qu.fecundumhSdiaSiftr'''"'''^-- CiaTP'"''»'^^ "5 eft fimpIex.qSl" P'«' bio ''i8n,spa„em,ieacceD .ev S?.?'""P''«'<rub- quiaaft^«-^eft,,iprabiLano'n:Xrft^^^^^^^^^^^ ^''." quod^?"""' fHgid,&humidi.B,id proj '^'l'" S^-^huS.wt^f ''''<'^"»*"'"' fi-^" 'um Cern"' * cum igne T^.^-^uari & conrumere ipfum fcd ,™ P'?" f"^'Juxe?";P'"'^jpetncnfaci,idprimooc^^^^^^^ *1'""do^?„l8.d.«,en,veltemperiem. O,!,,'^™'!; P^t-^itemcoTumJi^yfopillmvelvcto S,''"«t'-'docibu'm't°-.f'P'™»'»''i8eftionem '&.!!? ^°«ntu (juaics funt aqug b^Iaco rum natirralium dicflae a quibufdam aqux therniaf u. Alix Aq cafa funtcalidxnaturalitcrpotcntiatantumficutfalfx fulfurcae quintu>' aluminofx non crumpcntcs a terra cum aduali calorc ♦ Et plex» hae polTunt artc calefieri fic crunt calidx potcntialitcr a natu ra ct acflu ab artc. Aliae funt calidar potcntia tantum ab artc ficut illa: quibus immifceiur fulfur fal aut alume. Alige funt folum adu calidac ab artc ficut aqua dulcis ab igne vcl folc calefada^Aligfimt calidpab artcacflu dc potctia ficut aquac dulces calefa<ft3E ad ignem,quibus immifcctur vcl immix^ tum fuit multum falis aut aluminis vcl altcrius rci cralidf.Et inter has calidaracflu latum artiffcialiter plus alrjs aquis cor rumpunt digeftioncm ct natare faciunt in ftomachocibum demptis putridis vclabominabilibus vcl vcncnofis ficut funt arfcnicales/ed plus cxtcris extinguunt fitim, immo te liqiieomncsnoncxtinguuntfcdinducuntfitim.Scd calidx artificialiteradutantumplusdifponunt ad hydropifini& hydropicis plus nocct Juxta illud Gal^.primo fimplicis mev dicinx,c.4»HydropfcisautcmaquaduIciscft: dc detcriori> bus rebus fi bibunt cam 8c fi balncaiur cum ca. Et aqua fa lis tota&aquacuiadmifccturbaurachitas 3c fulfurcitas& pix cfl: iuuatiua eis. Attendc fccundo cp GaP. opinatus eft aquam calidam dulccm tion pofifc hcc^iicarc, nccconfumo re corpus:fed pcr accidcns infrigidat rcfoluendo calorcm et per fe fcmper humedat mcmbra corporis,Iicct refoluat hu miditatcscontentasinvtjs(X:porofitatibus eorum» Ait.n, primofimplicis mcdicinar.ca.f.in fuccelTioncaquac calidc inucnies ipfum corpusparum pofl . Er frigidius co qcf fuic illud cn:,quoniam corpus quandodilataiur Sd rarificatur fft fiigidius q? fuit,quoniam caliditas mnata rcfoluitur exco fu perflue. Vcrutamcn aquacalida quamuis corpus infrigidct poft vfum eius plus fuit,tamcn non exiccat& ^arcfecit ip fum fccundum illud plus q?fuit» Ethocprobat tribus mc-» drjs»Primo cx hoc q> aqua calida reddk corpus Icnc diccn5# Lcnitas qp adeptum eft: corpus cx balneatione cum aqua ca lida cft fignum fignificans incorporibus animalium humi/ ditatcm. Sccundoexhocqjaquacalidarcdditcarnem v| ccrum qux lauanturca moIIcm& tremulam diccns. Ec caro ftcrum qup cft in vlccribus fignificat hoc idcm in figni ficationc manifcfta cum contingat vt quandoeffiinditur fu pervlcusaquacalidafiatcaroeius tremula» Tcrtio exhoc q,combuftioabaqua calida non imprimit membris ficciV tatcmficuttadla abigncdiccns.Etde illis quae fignificant illudcft q»aqua bullicns quando comburit corpus non ap^» parctexeainmembris,qu3ecum ea comburunc cxiccatib nec arefaetio licut apparct in mcmbris que aduruntur cum igne. Attcndctcrtioq>licctfenfcritita Gaf. cxcufattamc hos qui dixcruntaquam calidam dcficcarc corpus dc arcfa> cercdrces.Scdcorpuscuacuaturcumbalneatur cum aqua dalicIa,crgocft humiditas in co ex hoc modo poft balneario nem eius minor fuit ante,ct propter illud neceflfe eft homf nivtparcateiquiextimauuc^ balncatio cumaqua aequa> lis caliditatis & ethifio eius fuper corpus eft cx eis quar cxic/ cant<S:arcfaciunt ipfum.Error cntm iftorum cft fimilis er^ roriiliorum quiarftimaueruntq,fencs funt humidioril W porumquamadolefcentes.Etillud quoniam fuperfluitateg humiditaiis funtincorporibus fenum plures et mcmbra ra dfcalia in adolefcentibus funt humidiora.Et fccundum hilc modumacciditcorporiexcffufioncaquc cafg fupcr ipfum &baIncatione ipfius cum ea. Et ad vltimum apud omne capitulum cxcapftulis quibus humccflatur:quandoaqua c^ lida vtitur.Etillud eft quoniam humid/tatcs omnes quse funcin venisc&rinalqs locis vacuis cuacuanturcSi^corpus ip farumvcnarum^&omnequodcftdcgenerecarnisfit huml dus qp fuit.Et non pftimo ab aqua dulci unqp expoliari hanc virtutem. Ugc GaP. Idem fcnfilTc uidctur Hippo diccns aphorifmorum quinta . Calldum nocct hoc frequenter utentibus.facit enim carnium effoeminationem.ldeft mpl^ liticm.Itcm vidcmus q,.cames& pifccs duri 8c Cicct pcr dccocflfonem in aqua humeaantur 8c remolliuntur. Scd huius contrariura Princeps hic cxprimit diccns aquam la^obtSii.auic. Nn iiij Early European Bools, Ccpyrighl O 201 1 ProQuest LLC. Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. 583/D P R I M I C A N. caticlam adduccrc hcctica 5^ confumcrc corpus ♦ Ttcm ctbi in aqua cocti funt ficciorcs aflfatis proptcr rcfolurioncm fua: Arifto^ fubftantialis humidicaiis a calorc aquaeJuxta illud Arifl:»4» Epfefis mcthcororum cap.dccpfcfi,quc Intcrprctatur clixatio. Pro-» quid* pter quod ficciora qu? cpfcfim paffa funt affa» Non»n.at> tiahuntinfeipfahumidum qu? epfefim patiuntur prgualct ♦n.qucdcforiscaliditas ciqueuu3»Siautcm vinceret quein tus trahcrct vtiqun fcipfam,crgo a fimili aqua calida defic catcorpus.Ttcm \ridemus cxperimentalitcrcutes diu flan^ tium in balneo aque cahdp dulcis crifpari cX:exafperari, il lud crt fignum deficcationis cutis.Trem aqua calida acccpit partcm cxfub(lamia ignisi &accepit ex qualitatceius .pcuP (7af. dubio vt Ga.affirmat primo fimplicis medicinc cap. }.Scd AqcaPa omnisigniscrtdeficcatfuus. Itcm aercxccfi"iuc calidus fic^ an dpfic cz^ ^ dcmacrat humana corpora ficut docet cxperimcnta* cct vcl crgo& aqua calida quia non plus potefiacr fpoliari fua huc<5lct. miditatc ^ aqua,cum fit fummc humidus cx propria natu^ ra. ProconcordiaPrincipiscumGaP.& folutionc ifi:arn obicctionum aducrfus cum dic pr<mo q> aqua cahda dulcis frcqucntcrcorpori adhibira vel multum excedcns in calidi^ tatc porcfi- educcrc a mcmbris humidum acrcum fubfitanti ficum 8C aqucum fubfianrificum & rcddcre corpus fubfia-' tialitcrficciusq^fuit priu<; vtprptcnduntrationcs nuncallc^' gatp.Dic fcao cp aqua dulcis applicata hol fiue intus fiuc ex> tra fcmpcr humcctat ipfum humiditatc madcfactfua molli^ ficans 3C tcneras faciens partcs quas imbibit.I:t nifi GaP. \U lud intcllcxerit non uidcobenc faluar/polTitopinio ipfius dc aqua calida dulci qi fcmpcr humccict» Aqua? aut calcfa(f^a cu fuerit tepida facftnau^ fcam.Eicu fuent calidior cp hacc QC in lefunio bi'> bitafuentmultotiensftomfauabit 8C uentrefol uct.Ea tn frequentcr bibcrc cfl: malu,quia floi dc bilitatuirtute.IIIaucroquaf multii cftcara eftcu colica rcfoIuit,8(; fplcnis ucntofitatcs frangit» Tcpidij In tcrtia dicit primo aqua calcfaifta cum rcdicrit ad tc inducic piditatcm inducit naufeam:qu!a omnc tcpidum cft rcmolli'' naufca ttuum 8C relaxatiuumcohtrarioftypticoc&:acctofo.Sicutcr ccontra go ftypticum vcl acetofum appctitum .puocat cxprimciido ftypticu humiditatcs orificij ftomachi ct corrugandoipfum, fictcpi'' &accto dumfedatappet(tum rcmollicndo dC rclaxando ipfum o9 fum, ftomachi,& etiam quia natat in ftomacho proptcr lcuitatc 8C acrcitatcm quas acquifiuit cx calcfadionc prgccdcntc» Et ppter hoc aqua fac^ta tcpida cx frigida imediatc minus cau^' fat naufeam facfla cx calida tcpida finc mcdio. Sccun> dodicitq)CumfucritaquapauIocalidiortepida fi bibat ic/ iuno fto lauat farpc ftom 6c foluit vcntrcm . Et libro dc rcgi Arift»dc minc principura Arifto.attributo.c.40.fcribiiur, Sane grac'' aq caPa. cus iudicauit 8c dixit cj> fumcrc quolibct manc aquam cali> dam plcno orc bis itafanum rcddebat hominc c;^ non indi> gebatalia mcdicina. Tertiodicitqjbibcrcfrcqucn^aquS calidiorcm tcpida malum eftquiadebilitat uirtutcm ftoma chi.Nam rcmollit 8c rclaxat ipfum 6<:difpcrgit ipfius calo^' rcm 8C amputat appctitum cibi rcplcns orificium ftomachi replctioncquadam phantaftica vaporofa, Qiiarto didt cjjaquamultumcalida quando(|?refoluit palTionem colica 8C veiofitatcm fplcnis, Et plus miniftratur ad iftos efFecf^us ab cxtra in balneo vel fomcntationc $ ab intra in potu» S?> pc.rt.vidcmus dolorcs col cos vchcmcntilTimos calido bal neo ftatim mitigari maxic ventofos &a frfgorcortosabfc^. apoftcmatcJuxtaiI!udPrincipistertn.i<>. tractatu quarto» ca. lo.Tina vehcmcntis iuuamcnticftin doloribus colicae» ipfa emmfuacaliditarcacquifitaabignc& virtutc fua aC^ quilita a medicinis refoIuitcam,& humiditatc fua cum cali diratcrua moU,ficatmembrum,quarc allcuiat carminatio> nenT caufac hac entis dolorcm 3c mollificat laccrtum ani & ilK,(^cft cxe,squ5eadiuuani adcxpulfioncm tetcntf. Etilli quidcmquibusaqua calida artc toua/ ColicO/' ru dolo^ ru vehc mentififi moi^ ca no pra^ (5licu8# A V I C E N N mcfttum praeftat funt epilepfiani habcntcs , 8^ melancholiam 8C capitis dolorcm frigidum oc aftma &:opthalmiam dC bothor m guttureoc gingiuis,^: ficatatcm QC apoftema poft aurcs ha bentes dC reumatifmos 8C ulccra in diaphragma te , dC impans folutionem in partc pcdoris. Mcnftrua prxtcrea prouocat, & urinam , ot dolorcs fcdat» Inhacquartanarratduodccim iuuamcnta aqusc cali<^* ^^^^ arte. l-^rimum eftin cpilcpfia dumadminiftraturinform^ balnei prcccdentc purgatione.Iuxta illud principfs tcrtrj pr' ma trac. f .cap.dc cura epilcpficc.r^oft mundificationcm ^^^, ro 3C folutionem vcntris 8C quictcm aliquibus dicbus non cft malum fi ingrcdiatur balneum.Scd inftabit aliquis au^ (floritate Prin.i.can.cajS.dcaqua dicentis.Epilcpticiiuua|' tur ab aqua tcpida,ct lacduntur ab aqua calida.Dic cp volu'^ aquam balnci vcl cmbrocx cpileptici non dcbere e/Ie vcW mentcr calidam:nc fub':to commoucns eius materiam pa''^ xifmum excitct/edcaliditatis tcmperatarpro rcfolutione fiduimatcrixipfiuspoftpurgationcm» Secundum i^^K mentum cft in melancholica parftone fub forma balnei cmbrocp ieiuno ftomacho.Tuxta illud Prin.tcrtij prima trs» 4. cap.de cura mcIancholisc.Et fiat augmentu in hoc Vi pus eius tcncrcfcat cum cibisconuenientibus 8c balncoa'' te cibum.Ft cffunda^ur fupcr caput ipfius aqua teptda , vchementis caliditatis.Cunq; cx balneo cgrcditur , fi P^/ fitis habct non eft malum fi parum aqua: potet, Hxc Pf'^* Tcrtiumcft indolorccapitisfrigidofub forma balnei* cmbrocarJuxta illud Rafis. 9. Almanforis.ca.primo. ^ autcm ccphalca pcr hebdomadam vn5 pcrfcucraucrit ^S^ cftmiticdus inbalHCum.Etfupcrcaputipfius aquain fl^^ camomilla amaracus 8c ftocchas arabicii cocfta fucritfi*"'!' aut figillatim fundenda cft.Caueri tamen oportet nc diu^" ^ balneo morctur a;gcr,tcfte Prin.tcrtrj prima.tratfla.pri*^.''' cap. 2 p.diccntc.Et fcias q? omnis qui conqueritur dc sfg*^'' dinc frigida in capitc fuo noccrur a vino dc mora in balnf^. Quarium eft in opthalmia fub forma balnei,tefte ^^^'L mentoillius aphorifm^.^.particulac.Dolores oculorufli*^ ' ri potio autlauacrum 6<:c.rccitantc qualiterfanauit duos^r ^f/ thalmicos adminiftrationebalnci. Quintum cft '"^5,(11 0. lis gutturis 8c gingiuarum gcncratis cx hoc q» vapores ^.^^ # ligincs humorum malorum foliti purgari p poros cuti^ j, p trarctinentur&adguttur 8C gingiuas cleuatf fupef^^»'^^ ciunt cas,& in eis puftulas mult!plicant:5<: quandoqp ^^.^^ vlccra.Ha:c fxpc contingunt in his qui a fcabie aut p^^\ rcpcntclibcratifunt.Quorumfanatiocftabfente febf^ trida balncum aquae calida: rcuocantis ad cutem ^^^j^^c 8c fuligincs hinc purgari folitos.pcr hoc cnim tollitnr iJcns caufaharum puftuIarum.SeJ coniuncflac ^^ufacf^^^^j competuntfrigida&ftyptica quae putredinem ^^^^^ fu/ ^St^ fupcrcalefactionem tollunt, ficut dccotfiio rofaru ^ «^ach!lentiumbalauftiarum6<:fimilium. Sextuoi e ^| apoftcmatc poftaurcs quod parotidesvocatur in ^^.'"^^ua nci vcl fomcntationis poftqp fluxus maicriar cefiauj^ .^^^j^ cuationcphlcbotomix vel pharmacix matcria dtt''^^^^ «ft,tunccnim balncum vel fomentatioaquarcalid^e ^^^j^ ad rcfolutionem rcfidui materiac. Scptimum ^^!"^^ v^^ tifmi8,quorum maturationi confcrt aqua calida b'P ^^^/ Vino impofita;confcrt cis ctiam balncum aqup «^^lici ^^^^^ ^a illud Prfn.tcrtii quinta.trac.primo.c. 1 j.Et ille gf,bi ^uscft paticatarrhumquando(lT^.hibct ^^^'^^^LtoCi^ fuofubitointroituadfudanduminbalneoantc ggqui* tarrhi.Et paulo poft dicit.Et quadoq? fit vaporatioc ^^.^ calidis in ffnc quo pofTbilccft eas tollerc. Ocf^auurn^^^^y Sfr. nccas roiicrc» "^j-t ,cO^^^ Vlccribus diaphragmatis. Nooum cft in ^o'"".^"^^ ftn^ nuitatis partium pcc^oralium.non quidem ^*^^^"" fcdJf^^^ guis ab co manat uel manarc timetur '««"'^^^'^? .ucnda «quaadfanieinconucrfa,Inhi6«n.caWa»^"^ °^ ^el 1?" F E N. Ih U Det"^^^?"'^^'^^"^^''^"'^ omnc frigidum a^u Ixdit debi> fuS ( ^^'^citat in eo tulTim^Competit «iam aqua calida □ rorn>abaIneiinvIceribus djapliragmaiis dC pedoris, rarione vlccrum quoc dcliccatiuis curari quacrunt Jcd Kratia mitigationis doloris 8c facilitationis fput* Sc meliora. "omsanhcIirus.Etproptcr has caufas laudar» Hyppo»j.rc. in ^J^^!^['"^ periphlcumonia balneum dicens.Balncarc «n perjplileunionia iuuantius cll^ in acutis febribus.In bte «^«iam t,neraecoft3Eatq:interfpatulas exiftentcm dolore "»itigat.Itcm cxcoquitur quod pcr fputum nccelTc cft excrca admuat flatum (Si^bonificat fcrcatus deaufert laborcm quia artus moUit,cutem humidam facit,vrjnam cxpellit,ca^ rcieuar grauitatcm narcs humidas rcddii.HTC illc Fr dctuarir"''"*'^','^''''^^^" ^'^' '^So rcs fit balncatio ^al ae luuatiua in penphlcumonicis.quod cft quia pcriphleumo. retcmn' '^,'' ^^'■""«^'"ib"^ cxcrcant hiiorcs Cicl^^^T ""'"' fputum.Et ficut pcriphIcumonicu9 iicetiampleurcticusiuuaturper ipfam iuuamento mapnr^ proptereaquiafedatdolorcmqucm habct.H^rc ^^71«: notr^^^^ "gatione dolomm maxime venienrinm , f « " ' "J" ater la trigidj.quia coprone.n a:quat & materiam refoluit. Aquauerofalfamacrcfcerefadtfi^exiccat .Et eaex.tt,t.Pofteareft„ng,tuentrcm in fincisptcr liccitatemquaceftinpiiic.^,. • Qninem P^rZ • '^*'"''*' '^' corrupit fan^ ^gmnem,ergopruntum generat fcabiem. d/ibit&eron''""'^ |r,,f, ,uremU'l;\r;eXa^^^^ de ferreis ibi.|_Ec fertea nf^tf,^,! ^^?''"^' pterea.liinto hacpt.maEticuUdidtl;:^Xt'::'-^r'-.L*«f^ I" catcorpus fiuebibateam flue ■Hudtam defalfa naturalitetffl 'r r " ' "'«"igas be.faleftdeficcatiuum rcaKL^rfr-r-^"'^ «5^''' ad tertium qre, cofumit humi.»itl. f S'»'^" vf« fradicalesab vtra7qua^«te t 8«^"'« faprimooccurfufaclvent em'i .^/'""''"^""T^qua fal sbraffua feu abfterfiualTS ^0^'";* Pfopter ficcitatem quieft i„ eia, " '■''^""S'' ^'""-^ ^'elinquitinuifJibu exCoZr-'''''"'',^" ""'"'^' P'' «.Et intellige hoc de aqua fe^P^^Tu.P^I^ «l^luxit «'•BtnonimeIliLa.aauaf^lr, «:'yft"isa ^jyft.ri.a.urtlS^^^^^^^ xi, P" tntcftina laxat & abftereit '^Ti^- a ^P^^-aniu^l. 'PP^'*" Phai-macis laxatiuis o, nu. T 1'ueftinis. 3LJ"'5Proptcrficcitatcm dcrcliaam ab .L:! ^ i^eogenerl '^'^ ^'^'^ ^ ^^"3 falfa corrumpit fano^r «p,,n aggregaio *o ^ "P^5o"^»I"xta illud Sc! quxprohibetputf^r^;^5^a^f»Etvirtu^ tcrtiacft virtus jata putrcfadion, pro^rl^'^ corporum corum qug funt D O C. 11. 101 A rata putrcfadioni pror.?°'V"" corporum corum qug funt na 'ncis.Ethuius fignu^^;^»>"mid(tatcm fuperauam qu^ fft O ?"^^^'^Po^el4or?rua^,^^^^»^^^P5'*^^^ §4/'' r/^"^"^"^ in falmuria n.''^^""^"' condimus falc vcl n,er t„p ^ ui ?u,nem corruptionc mlli^^ ^^"a ^al^a tion corrumpit f^. {.fjcl,. ^r^odiofamcmbris&f '"^ex fe,nifiq^tum rcdditip. ^ ipfum pot!ii3 corrui!- ""^' ^ ti^^im^nf: naturx.Scd cor ''^^«^^fanguine Wdi„em"' ^^^^'"^"^^ aduftionctn dacitattfni rupercalefacf^iuam & exiccatiuam nmiles h'is qug cholcrae rubcg infunt,quarc mcmbra rcfutat ipfum tS^ad cu^ tcm pellunt vbi vcl pruriium vclfcabicm generat^Scabieni quidcm fi fubtilis fucrit ucficans cutem dc puftulas gcncras» Prurirum vcro fi groftior fucrit fub cutc latcns abfcj vcficis feu puftuIi9apparctibus.luxtaiIIudPrin»qrti.7.trac»3»c.4^ Et fcabies quidem diffcrt a pruritu iri hoc q> cum pruriiu no funtbothorficutfuntcum fcabic,quoniam ipfacfta matc/ riafubtiIiorc5(:minusdeclinanteadfalfcdinem» Attcdc q» Frinceps non loquiturhicdeaqua falfa mcdiocritcr fub hr^ macondimentiqualcsfuntaquaecarnium vel piforum vd raparum quas pro potagijs comcdcrc folemus , fcd dc illis in quibus mai>ifeftc fupcrat 6C cxcellit virtus falis, Aqua uero turbtda lapidcm gcnerat&oppifa tiones.f deoquc poft ipfatn res comcdeda efl: pro*' uocatiua,li'cet uentrem habcnti* plcrunque confc rat ipfa dC omnes aquac groflfae dC graucs,propte-' rea q> in eius uentre tcnetur,necp cito defcedit.Ex cuius quide theriacis cxnt rcs unduof^ ct dulces. Inhacfecundadicitprimoq>aquaturbida generat lapi> dem (&:oppirones quia turbari folet cx pcrmixtioc tcrrcftrei tatum ingrollantfum cam,qu3c congcftac in vijs ftridis pau latim oppilantcas,cSi:dumcisobuiatin rcnibus aut vcfica glutinofus humor fimul cas alligat,& calor corpis dccoques vtrunq? fimul ficcans 8C indurans cx cis lapidem facit . Hac dccaufa mcdici prohibercfolcntaptis adcalculosomncspd tus turbidos, Secundo dicit q> quia aquac turbidac vias op pilant SC calculos generant fi quis eis vfus fucrit poft ipfas fu mere debct rcs vrinam prouocantcs vt fxniculum anifum ca rui pctrofelinum nafturtium,ct fimilia. Tcrtio dicit q» aq turbida &omncs aqux graucs&groffa: plcrunqp confcrunc habend ventrcm.i.fluxum vcntris,quia diu mancnt indoj fnacho,nec ab co lcuitcr defccndunr,6^ q^uis ita fit q» diu mo rantur&tardedefcenduntaftomachonon rcputo tutum.p reftri(flione fluxus ventris cis vti,quia digcftiocm ipcdiunt ' &magis oppilant mcferaicas 5^ vcnulas hepatis dC vias uri nxqp intcftina , quarc prohibcndotranfitumlibcrum chy/ li ad hepar &:aquofitatis ad vias vrfni &nutrimenti ad mc bra plus noccnt profint ctiam in fluxu ventris» Quarto dicit res vncftuofs Sc dulccs ficut butyru oleum Ccrcbcl> la 3C mcdullc animalium funt vt thcriaca turbidarum aqua^ runijita q» reprimunt carum malitiam 3c prohibent a nocu> mentis ipfarum,fic theriaca vcncna rcprimit 8c a fuis nocu> mentis pracferuat corpus. Scd inftabit aliquis,quia vnctuo fa faftidiunt ftomachu 3c natant in co ficut docet cxpcrimc> tum.conueniuntcrgocum turbidis aqufe intardo defcenfu eorum a ftomacho,maIitias igitur carum aggrauant.Ite dul> cia oppillant hcpar propterea cp attrahuntur ante fui digonc concurrunr igitur cum aquis turbidism oppilando» Ad pri mum dic q> dulcia 3C un<fluofa fumpta modcratc cum mcn^ fura qua dcledant ncc^ faftidiunr ftomaclium nec^ natant in co,fed fortitcr 3c dclccftabiframplcxatur ca ftomachus 8c ci> todigeritJnfuperrcprimuntfuiscaliditatc5i: humidiiatc tc/ pcratis ccfua Icnitatc terrcftrcitatcs aqu/s turbidis imm/xta9 tnaxime fi fucrint falfx vcl amarc. Ad fccundum d c q» no omnia dulcia oppillant hcpar,fcd dukh groffa narurae valde dilcda ficut vina grofifa dulcia vcl porcinx carnes. Attcii dc q» ad corrccfiioncm aqux turbidac multum confcrunt al^ lca 3C cepc.Iuxta illud Prin.primi tertia.doc.quinta fumma fingulari.c.7.Supcr aquas quocp grolTas -SC turbidas utendil cftalleis.Excisquo.^quaediucrfarum aquarum reraoucnc malitiam funt coepc,quon'ram funt vt thcriaca huius 8C pro> priecoepccum accto 8c allcactiam» ' Aquaautcm falis armoniad ucntrcm rcfof> i'n ca fcderint, autexea bibermt autcacca "^nmcntalcm ^das d mor fe(Sam fucrit clyftctC. ^ Calculo forfi ca^ non pra Thcria^ cafcu rc primcn^ tta mal(> tiaaqrii turbida^ rum» monia^ CU9 AqfaP armo> niaci du Scrap, Rafis Hemo>' ptoicus qiild* Alume duplex, Aql alu'' minofae fnodus exhibcn GaP.dc aq alu^'' fnino(k» P R I M I C A Nf, In hac tertia dicit cp aqua falis armoniacJ laxat VCfit tc Cme bfbarur fiue clyfireri^etur liuc i n ca fcdeatur per modum bal nti,Ettertio AlmanforiB.c*4-dicit Rafis^Aquauero falfgar momaco falicx ac malum habcntes faporem vctrcm laxat cum bibuntur vel cum in eis fedent aut cly ficri jantur. At tf de primo cp fal armoniacus a loco fic didus vnde defcrtur cxtrahitur a lapidibus duris claris ct eft: falfus mordicas mul tum,c5<: melior ex eo eft albus darus ficut cryftallus,& eft il^ lc qui plus mgreditur in medicinis c&lc caPs 3C ficcus in quar^ tograduabftcrfiuus fubtiliatiuuslauatiiius.HaccScrap.iag^ grcgatorio.cdc fale armoniacoaudoritate Ifaac. Attendc fecundo q» duplex eft aqua falis armoniaci,qu3cdam narura^ lis manans a mincris vel per cas Huens ex quibus hoc fal tra hituraliaartiffcialis ex commixtione falis huiusplurimi cum aqua communi"5<: vtriufq; harum eft eadcm vtrtus.Sed ar^ guet aliquis q» balneum eius non laxat ventrem;quia de pro prietate falis armoniaci cft q> attrahit ab inferioribus ad cxtc riora,vtaitSerap.c.pra:di<fJ:odiuertitigitur humiditates ab intcflinis trahcnseas verfiis cuiem.vidcc ergoex hoc q> ftri ^t uentrem.Dic q> conccfib q» iftud fal exterius applicatum fl:ringatventrcm,noneftidemquod deaqua cius,quia ,pfun dfus pcnetrar 8C (edendo i n ca mafculos ani pcnetrans ftimu lat&humorcs qetos cocitat&congclaros ehquat 8C fluxui adaptar. Atrende tertio q» laus falis armoniaci cr aquf ipfiu» non folum confiftir in laxando vcntrem,fed maxime in rele>' uandopcndentcm vuulam SC confumcndo vngulam oculi. Aquae praeterca alumtnofac mctiftruorum fu y perfluitatem currercnon pcrm(ttunt,nec^ fpuc- refanguinem . Etprohibet illud quoddchemor roidibus f grcditur/cd corpora qug fcbribus func apta fortiter ad cas perducunt. In hac quarta dicit aqua: aluminofge prohJbcnt fuf>fluf tatcm curfus mcnftruorum Sc fputum fanguinis cS^^ipfius flu-' 3cum perhemorroidcsfcdinducuntfebres in difpofitis vchc'' tnenteradeas.Caufa primi cftearum ftypticitasqp contra'' liiint ab alumine.Caufa fccundi eft,quia claudilt porosSCp^ hibent fuliginescxirc &humorcs euentari,quarc fupcrcafe/' Hunt SC de Scili putrcfcunt inducentcs febrcm ♦ Dc his dicit Rafis tcrtio AImanforis.c.4. Aqux autcm calidar quac fuper alumc currunthcmoptoicis.i.fanguinem fpuctibus atq? mU'^ lieribus mcnftruorum n/mictatem paticntibus 8c hemorroi dibus ccferunt febrcs tamen in calidis gencrant corporibus» Attendc primo q> ad nos duplex defcrtur alum?, Vnum q» vocatur alumc de pluma,quia cft Icuc tcncrum ficut pluma» 8c dicitur alumen lameni a loco vnde venit.Dicitur ctia alu^ me rada ptoptcr fcififuras inucntas intcr partes cius ,8C iftud eft ftyptictor ctrtcris , 8c io ftypterca vocatur . Aliud calu> medcrochafplcndidumparuiumficut cryftallus folidi'? vt lapis tcner.Aliud cft liquidum 8c illud non vidi , ncc adnos dcfcrtur ficut cxiftimo. Attcf ide fecundo q> quia alume cft de generc corrofiuorum licct debilium non cft tut^im darc 1 potu aquam aluminofam fiuc naturaliter talis fuerit fiuc fa^' <5la ab arte,fcd in forma balnei miniftrari Mct pro di<?lis ca fibus&quibufdamalijsJuxtaillud Prin.c.i p.fiim? pntis. Sed aquis aluminofis ctattramenralibus cofcrt balncari fpu tofanguineo(5<:egrc(Tionifanguis abano &amenftrui8 8C naufcfjSivomituifinecaufa (S:cachexi?5(:muItofudori* At tcnde tcrtio q> aquae aluminofae multum pficiunt vlccribus humidis,quiaconfumunthumiditatcsipforum 8C obfurant viaspcrquasimbibunturfupcrfluftatibus Tuxta iIIlud^GaI# primofimplicfs medicinae.c.^.Aqua ucrocuiadmifcct aluj me ficutaqua q eft in regione Ttaliae confert vlccribu^jUcrii tn in ulceribus ad qu? attrahitur aliquid ex matcrijs cft vclo cius agens proptcr hoc q> cxiccat ca omnia Et fcrrc quidem fpfcnem rcfoluunt 8C non coirc ualcntes adiuuan»- In hac quinta dicit aqu» (crre« rcfoluunt fpknc»itcxtc/ A V I C E N N JE; titiant fplcne ingrofifatum &:adiuuantcos qui nequf Uttt doi^ rc.Dc a q fcrrata dicit Scrap.i aggregatorio auaoritatc U btw fcoridis.Aqua in qua cxtinguitur candens fcrrum cXuirluin aq^ inquocxtinguitur conferunt^fluxui vcntris 8C vlceribusinte ttf» ftinorum 8c duritiei Sc tumori fplenis 3C cholericg paflioni fluxui qui fita ftomacho.Nam corroborat ftomachumreia xatum 8C debiliratum maxime a cholcra. Et paulo po«a cit audoritatc Pauli.Quandoextinguiturferrum cafidc» aqua-illa deficcatiuaA' propter hocconfertgroiriticifpI«"'^* Sedinftabitahquis.Primoquiaaquafcrrata cft ^'"'^' ficca 3c fplcnis grolTities communiter fieri folct ex "'^^"^,^ liaqua:fimihtereftfrivla& ficca.crcfcitcrgo difcrafia fp»«^ nisperaquam fciratam, Item ipfaeft oppilatiuaj^S^n^. ^ get oppilationcm fplenis indurati. Itcm ipfa indurat ins^ ^^1^^ gis exprimens humidu liquidum a groflb Sc copingens nem. Item no videtur valere coitu,quia tcprimit calorc fua frigiditate 3c deficcat femen fua ficcitatc. Attendepfi mo qy aliquando fplen intumefcit Sc fentitur durus tenfus ^ <5lui rctinens ex fpumofitate quadam fine collectione meia cholic iduratis 8c iflatis ipm.Iuxta illud Gal. i .dc apoftc*"^^, tibus adGlauconem.MuItotiens autem tangenti vidctur rcH tens fplen,non tamcn fcirrliofus e ft tumor,fed fpumofus gis in quo vticp prima die facicndo pcr abfinihium pharifl* cum emplafticum fiipapponere oportct mixte virtutis ^ le eft quod per fulfur & alumc.Hxc Galln hoc cafu (pcCif conferrc vfdetur aqua ferrata,tum quia confumit fua ficCj^* te fplenetfcam fpumofitarc,tum qiiia confortat,ct vnit fp^. nc dc natura rarum moUem 3c laxfi quo fortior reddituf ^ expellendum quod diftendit ipCum* Attcndc fc(fundo aqua fcrrata fpaPr in potu confert fpIcncticis.Tuxta illud r»^ teriij. I ? .trac. 2 .cap.de cura fplcneticorum . Et potus corii|J fit aqua fcrrariorum 8C omne in quo cxtinguitur ferrum igjj tum multotiens.T^tquia rcpcriofcrratas aquas plus a m^^lj^ cis laudari in palTione fplenetica conferrc vidcantur c*>r^ pria complexionc,(S^ fimilitcr acctum crcdo q> cis infit prietas aliqua qua confcrunt fpleni. Ad primum fecufl^" (S:: tcrtium obieda refpondefiuis pcrprimum notabil^*^*^ aqua ferrata cofcrt in fplene fpumofo. Vel dic licet nocfjj frigiditate 3C ficcitate oppilatione 3C induratione in fp^^"^. ! duratoa meIancholia,confert tamcn ipfum confortandoli'| cxpuIfionematcriaevS::^ tota ferri proprietatc. Ad qf!\, dic cp aqua fcrrata non conucnit impotcntiae coitus in ^^k^ ditate vcla paucitatc materiac,fedimpotcntix piouenic"^'^ remollitioncnimia velfuperfluaapertioe vafoi^? fpermf''' obquamfemen inuoIuntarieaffluitabf(j vcrerri tcnfi^^* Acre^ uero corruptioni copPonis util s c%i^^^^ hydrop/fim.iuxra • 4j tcrtrj.i4»trac.4»ca.j.Quandocorrumpitur difpofit»o ^Vj^ n tis SC communicat fupcr ipfum debilitas accidit in pr^"^' fpofitioafis hydropifim 3c nomiatur cachcxia.^S^^apP''?^ f tur nominccorruptioniscompIcxionis.Scd tertio.Al»'^^* (jj ^ dc virtutc aquae fcribitur.Qiig vcro fupcr terram ck ^.'j',^ as tranfit complcxioncm habentibus corruptam P^.ljct^ comprobatur.&inglo.marginaliordinaria fuper ilj^^ . jg/ bis complcxioncm habetibus corruptam fcribitur.f<>"^^^jjj tibus pati lcpram. Alias laudes pfcs attribuit Prin.aS^.^^^i fecundo cafi.cap.dc aqua. Primo quide de cis dictt, 3^ confcttori&auri.fccundodfcit,aquafcrca confert fp»^ ftomacho,& aqua grca proxima cft illi^rertio dicit,aqi** to fcrre? 8C aercae funt bonae rcnibus 8C colicae.Sed c*9^ ^ti ^ bonas virtutes communicat aquae , quarc tantutn ^^^^J^^c^ tur vafa aerca ad comedcndum 8c bibedum in cis. Ait» ^'^^/ rapJn aggrcgatorio cap.dc aerc. Quidam faciunt c% ^^^^ faad comededum^ bibcndum In cis ct nocct cis «"^L'jn^ maximc illis qui aflucfcunt hoc diu. nam para ti funt ta^ currcrc clcphantiam &cancrum &doIorcm hepatJS^^.^ nia 8C raalitiam complcxjonis tnaximc comcdcntcs i F E N. 1 !• acfes cSif bibcntcs io ciVuina duIcia«Et qoando comcdut cibu S|UHtatindievna<S^ nocteineis peiusmultn efl:»Et quando ponicur vas oeneum fupcr pifccs afifatos caltdos fiunt venenti ,g^j mortiterum^Hxc ille Dic ifta non uuupcrantur ex pat tc ^"^^'^^^«'optereraginemquam colligunr^^ communicac cioiB ^pocbuB rcferuatis in cis . Et hec grls crugo dida ara^ Dicejimar 3Ci;\ti^ir cft vencnum pcrnicjofiJyptta illud PtU lecundocanonis capfode ere.Oportet quidc vt caucat vfus ^iniiitcndi illud in quo eft falfcdo autamaritudo aut pinguc^ aoficutfanrolei &: tarnes,autacetolifas autdulcedo in va^ Ji«aercis&l!vib'ertdi excis.ipfacnim tranfmittunt proculdu-' «^io^ingarianj ^ i^ibjfar cft vencnum.Hgc Princeps» Cunqueaquacdiuerfac&bonae &:maric com-» mfen tur fort/or fuperabi t . Ec nos quidcm dc" ciarabimus i^egfrncn aquarum corruptarum in capitulode rcgim^^^ agentium Et quoddc iudktjsaqu»;S<:ruis prppnctata^us ^krmodis fua rum proprietatum i^emannc in e^ipitulo aqu« rnnfnf '^^^«'^^«^^ «'«piic^ nommabiV mus Ii deus uoluent. aqi^ b^!^t? P"'^ commixrionc diucrftn. SrcoZ ^^rtior fapcrat/,. vincitalu Sadulc^^^^^^^ SaTnnn f'''^' ^ttendc q, fortitudo vnius aqu^fu «tu^irr "^'r ■ P^"" excdfum tn multimdincuel ES^nS^^^^^^ CbhftjDs hii rtdZn aquxpurx dulcis totil «Ct,onibus.r^al3rumT'^ Secundodicit q, de cor tla^docrrina oSm " V""^ tra<flabit infcrlus.nprimi tcr •agtntium. ''^.'V "'""'^^"-^^^fisdc rcgimineiter ^«^«^edicinis fi^"r ^'''l* canon.qui cft «andumdeiS^^^^ ^"odreftat tra. aqa.ram,(t deS 5fe ^,"^-^'^ proprictatu Capfturum.xvrf.6cefsqu^^ueniuf ^xretentione&cuacuanC? l^tcntiodu^quodnatural^^^^^ comnl •'^r^™^^^ n^turalesdonccdiSo SfeAur propier uiarum coanguE pteri^n^^^^g^^^^f"^»"^"^ materici'. Auto,? Pei-are.Aut D O II» loz «P^ liquemaS^"' r"''*' 'J.""* '^?^ •^«CefTc e ""'MuonbS^^^^^ expelledo A "^**^"' "oluntaria adiuuac Partem tcndum fi^"'^"^'".?.f "'''''i'''' ^^^»«'5 wrm^rautftcrco,/. K "^" '"^^^^^ '''^''^^ «^ieft in partealtS^P^^^^^f* * S^*^'^ Inhoccap^pnmaa?:*^ fcundo de mahs cominlr »"««11^0018 cuacuandori? ^<;mcntia.T Tcrti«c|Sf corarct?tione/,biiCu: •*'*tfcuacuatn>autcin.l o cuacuat/onrt tctmedorun,^ horumcuacuationcibiLCunq^cuo»"! Qulnto dc rctetionc 3C euacuatrone moderatis^ibiLRctcntio vcroH Jn hac prf Rctetio> ma partc que e pns tcxtus ponit dcce caufas retentionis huius, nts ca dc quod naturalitcr debet cuacuarK Prima eft debilitas virtu cuplcx. tis cxpulfiuae vcl cx malitia complexionis vcl ex imbccillita tc villorum laiitudinalium quibus ipfa opcratur» Sccunda: ejft^fortitudo virtutis retentiuarjvcl ex fortiiudinc villorum tranfuerfalium, vel cx complexione aut compone idonca aj fortjter retinendum , puta ex ficcitate vel afpitatc fupcrficici corporis contincntie dC retinetur ab ca quod dcbet euari . Et intelligchocfortitudinemnon commenfuratam alti's virtuti bus,quia brtitudo commenfurata pcrfedc rcrinet qidiu co,u ucfiii & non amplius. Tcrtia eft debilitas digcftiua:,cauii cuius rctcntiua virtus fcccptaculi retinct quod i co cft doncc fucritdigeftum.Scd hxcrcicniiocum fitcorrfidens 3c com^ menfuratadigeftionipoh vidcturcfTcrctctio excedcDS illiu» quod dcbct ei1ar,,nifi cHct q> non corrndct digeftiuf fanf fc J, debiIitatx,quarcctipfa&digopeccatin morofitatc. Quar ta eft l^ric^tura viarum pcr quas ffcri dcbct eijatio^quarc paf>- fim pars poltpartcm tranfit cius quod cuatur. Qliinia cft obIlrudiodi(flarum viarumquatranfirc profiibetur. Sex^ ta eft grofliiies matcrix^ci euacuanda: quarc non obedit ex> puUloiii, heptima eft vifcofitas feu tcnaciras cxpdledge rci^ quatortitcrhcret parictibus rcceptaculi vel latcribus via». Qdaua cft multitudomatcrix tanta q, fupcrari non potctf ab cxpulfiua v,rtutc,ficutcontingit inapoplextfs^i^catarrhfa fuHocantibus. Nonacftdefedusfenfationisillius quoddcA bct cuacuari vtin colica d:idcritia,quia virtus voluntar/c cx pulfiua quam pracccdit fenfus rci contraria: fxpc iuuat expu! fiuam naturalcm in expclIendo.Sed nunquid in colica eft feii fus rei cuacuadx cum fit dolor intenfifiimus . Dic q» fic , f«cf frcqucntcr accidunt idcritiav^ colica proptcrea q? non fcntii» tur aggrauatio vcl mprdaciias cholcra; cuius offni eft abftcr gerc 3C ftimulare inteftina quatcnus^cxpellant quod ?cis elL' qua ccfiantc fex in cis induratur 3c phlegma multipfica^ , «x quibusfitcohca,^ intcrdumcholcranoncxpcllitur» chifli quia non fentitur ex ca grauamen,regurgiiat igitur ad:|i«pais SC vcnasj^ cum fanguinc tranficns caufat ic^ctitianu M tcpdc q> cxpulfiua nunq^ cxjt in atftum cxpulfionis,nifi pnim irritatafiieritgraucdincpudionc vcl diftcnfioncrci dcpclte <^3f»tuxta «Hud Gal.j.naturalium vittutum»cap, uMtdtiiv ceps illud fcicndum q,non prius exccrmt «xcrctiua auc vttl> ucrfann,aut ctiam aliquam fupcrfluitatcm cius antc^ im tfoif trariam tranficrit difpofitionemcommunc vero omni^tbp ponum anxictas.Ei huius caulatrina,aut rumor fupcrfluu» aut aliqua grauedo,aut mordicatio.Et ideo defetflus fcnticn^ dianxictarcmabaliquaharunii trium caufarum potcft efife caufa rctcntionis huius quod deSct cuacuari» Decima e aD-* plfcatiovirtutumnaturaliumadaliudopus vclad aliudgc> n us euaCuationis,fiait m crifibus per fudorcm vcl fluxu ^i* igumls ftanum rctinentur intcrdum fex 5c vrina proptcr qc^ cupatWem naturalium virtutum circa al/am critica ciiacuay tioncm.Kcd quis dcdit nature noncognofcendi difcrctioncnr J|iai1<? vt proprias dcferat euaduationcs foliias cS^^naturalc» 3C coiiimuni non folitae infiftat.Dic virtus rcgitiua vcl iiattf r« iwftinctus ad mclius 3c magis dcccflarium. Cunquc retentio eius q> cuacuan' dcbet accicfe» f it prouen/entindc afgritudmes.Qtiar autem fut ex acgritudinibus compofitionis funt oppilaffai dChxms dC fpafmus humidas.^C quac cis fimilia «"nicautttcrcork h"" — ««^fmtio cxiftunt.SedexmodoafgritudmumcompIcxto^ «aeftin partcaltera ""^^^^* * ««Cuatio criti^ ms funtputredo &:cafori'; innati coftridiocttp> t..u.. . - fiasinigncitatcmconucrfio&:rafor(Sffiam4nna tt cxtiniSio cx prolixitatecoftridionis a:cius for titudinc,qixapropter eam frigus feqmwr & (apt^ fantiactiamhumiditatisfupcr corpus .Gofnmir ncs ucro jgritudincs fimt rcccptaculorum BSuxz 1 P R I M I C A &r corum diTruptio > Fafltdtum quocp cft una cx caufisdetenohbus harUm fgn'tudinu,9Lpropn'e cum euencrit po (1$. confucuit eucnire uacuitas» (icutacciditinmuita fatuntatcin annis fcrtilit^f tis poftmultamfupcrfluam famcmin annisftc^ ntatis.Ex aegntudmibus ucro compofitis funt apofte ma &:bothor. Tri hac partc fircunda didt pn*Wib q» xgrFtudinrg . gefi ^rS^ iur cx reientionc huius quod euactiari dcbcr . Abhoc enrfu> itiirpTincipiiHrjquifq^morbusrTiarerialis.Ef faniras corpi^S rh'ax!mc cOnfiflit tn hocq) Vii f?rit'cxpcdit3E qiiatcnus a me/ brrs liipernua abrced.mt Sc admembra liberc trafeat cibus tionjnfc^us fijperflu/raftt^.Et virartotie impcdic cuacuando tiib> rctenrio,veluc pr^ri^^nas matcr afTinVuni gcner uiii nnia^ tcrialium argritudinum ricurdeclara.thicPrin . prirtio deor/ gahicfs.lecundo de cqmpIcx»onalibusjertiodcc6munrbus» quartodc compofitis. S^ectrtidb dicic cp acp.ritudines t)rga> nica: cjuxgencrantur ex rete^ntionc cuacuandorum fi"it oppila ti6wju^ cft morbusin via vcf receptacuro,5(^ laxitas.i.rcmol Iftio ttcruorum,vt in paralyfi vcl Tcmollitio ligamchtorum Vt in fciatica qua vcrtcbrum rcfilita fcia proptcr mutnagi^ r^es TcmblHentes li^^irhcnfuoi Vel rclaxatio panniculi '^onti-^ titrttismrcflina quarepars eoriim ad inguem defccndii VCi'^ fus tcnrtculos fpafmiis humfdiis rcplctionalis t]uoa mcrh> hto tollitur proprius fitus proptcr nerui rctracftioncm Vdffus fuam onginem,(5c alri mofbi cotifimilcs iftis vt tortura oris remolI't!olij»amcnri ligugc lchitas n-mia fuperficiei fi^oma' chi ^ matricis. Tcrtib dic?1t r|, morbi complcxionales ucn cntcs ex retcntione cuacuandorum funtmorbi putredi^ naUs,vtputr)dac febres proprer dcfcdum euentationls hfio^ ri/m conculcatfonum corum exrctcnrisc?^ coai tatro calo lis innati,(5<: ipfius inflamatio feu conuerfio ad igneiiatf pro/ ^itcreius coftrictionrmV&exfincflto feu fufFocatio c^ilori s ih> tiati proptcr diuturnam 8^ fortcm 'pfius confi^ricTtionerTi a fii perfllu-tatibus retcntis.Sicut enim calorigncus cooperfus 8C <olifl:rr(flb5 primocrefcitd:fortificaturex vnitionc /pfius,<S: fbrtitcr ac diu conftricflus tandem cvtinguitur cx dcfccf^u fibl <ieccllari3c cuentat'onis, fic calor innatus noftrorum (^orpb^ rumadcuiuscxtincflionemTcquunturfrigus 3c humicjit^tis' «xccfrus» Quarto dicit q> ^cgritudincs commuhcs.f.rolurib «cscontinuitatisquaecommuncs funt mcbris confimilibus &organicis proucnfcntes cx retcntionecuacuandorum func firtura &difcruptiorcccptacuIofum,vtvenarum 5«: artcria Tum & paniculorum ex coriim diftcnfione fuperflua proptcr exccrtiuam repletioncm» Quinto dicft q» vna dc peiorij bus caufis acgritudimtm contingcntium cx rctctionc cuacua dorum eft: faftidium.i^replctioad faturitaicm maxime dum continuatafucritpoftlongam vacuitatcm»ficut cum fuccc^ ^it anno multac fl:erilitatis annus multum fcrtili8,&: hoics lo gafenbeattriti voracitcrfereplcnt ad faturitatcm,tunc ftO'' ■nachus grauatur 8c malc digcrit , 6c pafifim replctur crudi» Jiumoribus^&heparacmembrafamctabcfacfla fibi auide tf ahunt chimos indigcftos,quos ncc bcne digcrunt ncc cxpcl lere valcntfuperfluitatcsrclicf^asabeisprac dcbilitatc vndc Rt ut quidafn fubito percant cxtincflo caIorc,quidgra febrici^ tcntfebribu9putric}is,aInitumcfcamhydropccarnofa. Sex todicitd, argrirudincs compofits cxdiucrfis mofborum gc Boihor «Cfibus fcquentc» fctentioncm cuacuandorum funt apofto ihata^^ bothor j.paruac cmincntiae fcu puftulae proccdctcs ^ * exaccumulationepaulatinafupcrfluitatum nutrimcnti pro^ prif parti3,in qua futit vel ab cxpulfionibus fupcrfluitatum rctcntarum membris fortibus ad dcbiliora» Euacuatioautcm hmusquoddcbct rctmcrie ^ autproptcrfortitudincm uirmtis cxpulfiuc. Aut propterdcbilitatcmrctcntiuaf.Autproptcrca q? Hjatcnanocetgraqitatc propter fui multuqdinc» «larij lis ffi ^*ca A V I C E N N Aut diftcnfionc proptcr fui ucntofitatcm . Aut proptcr mordicarioncm fua acnmonia dC acm'> Carc . Aut proptcr matcriei fubtilitatcm qua nct ficutq? eliquatur pcr fe undc ad expellcndij nct^. facil is.Eft ctiam cum ipfa uiarum luuat amplitii''» dbqucmadmodumaccidit in cliquado fpcrma. Autproptcrcaq)inIongitudinc finduntunAi^^ quia inciduntur in latitudinCvAut quia carurn apcriunturorificia,ficut accidit in cxitu fangui^ niscx naribus.Eteftcum acciditbaec largitasf ^ ptcr camquae cxtcriusacciditaut intcrius. ^^.^ In liac partc tcrtia ponit deccm caufas propicr quas t^<^ jjjtcf' cuatur^a corpore vel membro quod.debet.ct, retineri» * "^* ^tcfi' ma eft fprtitudo virtutis cxpulfiui , notf ^uidciu moderata ^j^, qualis c.ftVn fanis ,fed prarccps*,cffrchi9»' ^ccunda ^^^^"^^^ litas retentiilic virtutis Ck malitia c^mplcxionis vel compo»* tionisreccptaculi puta lcnitatis vcUubticitau» cius ^"^"^ bct ciTeaCperum^ 1 ertia eft anxicta$ Ulata ^;?ceptacul0(PJ ptcr grauitatem cx multitudinc matcriac,5(: no folum titudinc materiac fed etiam cx pondorofitatc eius , vt cito'n« fumpta in (incme,nfe quandoqjlaxant ventrcni 8C dcfcciidc refaciunt cibum a ftomadio fua giauitate pri^us CndtS,^^ ftus» Quarta eft anxictas rcccptaculi propiexfui diftcnuo ncmex ventofitateixi.nam fcntiensipi^^.nocutxicntumcona rurcxpcllcrc quod in co cft. Quinta cft ?n?nctas rccepta^^J li proptcr mordicationcm materiac ab ipfius acrimonia v« acuitatc,quarc nititur cxpcllcrc qupd i,n fc cft, Sexta c fuD tilitas matcriae quafii fluxibilis vt rcs dcfe liquida fluida,q''* facilis cft ad.cxpcUcdum maximc ad ifcriora cum dc fe laW tur.Hac de caufa prohibcmus in fupcrfluis hcmorroy clib>!| | (Sc:mcnftruis tam rubcis q^ albis frucfius aquoCps purc ta pH' . jnjf' forum aquam dccodionis carnium dc fimilia , quia reddufl^ j Copp^ fanguinem aquofum facile fluxibilem , 8c fuadcmus vti ^^'^/ ca bis infpiflantibus fanguincm ficut funt afifatura^^cdcs 8^^^ y <l« rcB porcorum (S(:cxtrcmitatcsaliorum animalium. ^^P''^l/f ma cft amplitudo fupcrflua viatum ficut i clijquationc ct ^^fj^, fu indebito fpermatis in pollutionibus fupfluis 8c gonorrhi]{ j<i proptcramplitudjnem nimiam vaforum ipfius. ^^?^fy 2r flflfura receptaculi vcl viac in ipfius longitudinc pcr quaf'*^ y bitur id quod continet* Nona cft incifioipfiusin latituil'"^ vcl cxtranfucrfo» Dcc<ma cft apertio nimia otificioru forum ficut apcrtio orificiorum venarum nifi quando^ . r^. caufa fluxus fuperflui fanguinis narium.Et huius apcrtion'^ nimi? fcu largitatis orificiorum caufa quandoq^ cft: ^^^^^ ca corpori ficut calor folis ignis aut ftufarum fupcrfluu? tus qiiq' itrinfcca ficut acume humorn vcl nimia multit*^" ' Cunquccuacuatio huius quod rctinen* d^^^^^ accidcritprouenit propter ipfam complexi^^^^ frigiditatem proptcr cuacuadonem matcriei c\ . erat apta ad acccndcndum cx qua calor ^^^^^ tur innatus.Et fortafte proucnict indc eafo^'/^^^.^ pIexionis,cu illud q? cuacua bitur comple^^*^ fucrit frigfd^^ ficut phlcgma: Aut fuer it circa f ^]^^ litatcm complcxionis ficut fanguis,quare ca» ^ calorefupcrabitfuperfluo ficutcholcra 8f ^^^jjg ciet.E t cx ipfa quidcm fcmpcr accidct fi^^j^.^^ f^/ tialitcr Eteftcumexipfaprouenit humidita cundumconfiderationem quam nofninaiJ^ in accidcntalitate caliditatis. Et hoc eft cuf« mor ficcans cuacuabitur no fupcrflueS^ f]^cd^^ caloris innati dcfc(f}um,qui nutriens Pf "5;^^^ t^ gercre no ualct,unde phlcgma ^^^^K^^tfi^t^* men humiditas complcxiom nonconrcrti^ tiscat J'8cali> neqtJeeft mniatancutcalortlle non cflinniatiig, ^iodlifuperfluceuaciieturreqLitmr ipfam fri^ giditas &:rico'tas in fubftantia membrorum «neorumnatura,iicctalicui ipforum calor accu aatextraneus dC humiditas non bona. lecundo deorganrcis.ibiLEtpgritudincs qnod.l Sed nrc nonag,tdemorbis commun/bu, &de copoRtrs fequenti. bi^ eu.cuat,onem fuperfluam,ficut egit in parte de morbis i^quent.bus euacuandorum retentionem, nunquid ad fup/ HuamyentnsfoIutionemfa.pe fequuntur exciriationesl ^ c s"cS::"JdV"''r'^'^ '''''^r -enftrua,excoriatioma tncis,5^ ad fupfluas lie.norroydes vlcera ani. Item ad fuD> r''"?-"'"'"' ^T'^'""' requiturfffTura labit rum,& fim.luer .n ano 3i vulua ffunr flnfur^ vocatar raga^ dr^ex fuperflua f.e iiumiditatis diminutione . Item ad elL nem fuperfluam fanpuinis xrfir.,« ^n.r r . "° delicctapollema vemris.DU:»'ft m„ u- '°">P'><^'"'-"i p.rrev/„i.,„t„euaa4i?;r.Ti„et^rut^";;r"'''^ ne, & vlcer, pr:,diaa procedunt ex7a,r^r dropifi,feque„,-fluxumftn?ul„i pCnir^T,"^* •'^'^' eeftiux,^: llc non retentione euacu.M de fe quandoq, diiloludnt vnifa^ " " """'l dumge^erantapollemata. r„C„'"'"'^'°'""] moT.frigiditascompIexionio™,r! ''''"P" nendorum quia retiiLH, r . " euacuatione reti^ r.s&„utriS;~l:r^^^^^ '"""i aptaaccendiJ.info^ H cX™r """"" T P'">* '"''"^ '< fpus,& ita augercTalorer^M ' - "^""brottrn, vel f5e neridebet eft hSo "r/^'''*" f '^«""e.Naquod reti ^v.Ratpars„rfc^Cml"r'^r"''^''',^P^''"='" «lecitj, Oscjufa "™P'"'°ni'quandoct,forteDTou,„v '1''°'^'^^ mm.f.quando id quodeuacuamreft «""^ d"' ficutphtegmavelproprietemn^ '^°?Plexionis frieidi ^caIid.shumor.f,'cho';:S;;'[?-^^^^^ & ealcfaciet corpus extraneo calc^re TH? '"P^Mccendec lenp&tertianarifsdumS^^^^^^^^^ Rationccho!erf,fteV„«r^5^ScTor^"^'"'^ febres & «manarura.defimpl cTter ian, il '"'"'"""' cem quiafueritcholeraremotoL" ,1" "f?!™"^ ^"P"' 'eprimebatur. Tertiodidt%e"f^ 1^!:.^'''°'"*='"' q"» r«nper ,n corpore prouenit eirTn.fan,»^ "' ":«'"'"do,5r P''e&direae,quiaeuacua.urdl^'y,,'^«''''':'-P"'-ep,«. deperditihumidi,quarecorpu,rS^^i,tfi;-^"',;''l»"«'i<> '"a quand.c» prauent hum^di a, acc 1^;^^^ rh'''1'^""<J"»"='»^ca^dit,sa"SX"'"°^ Ethocdnpr..vnomodoqu5do(?ccush^mo^^ educeturnonmultum furt^fl^elS'"^' dius "''■'mofiscorpusquodammodo rM^ ? P''" ^"'«' ■^^"^^''''Ailitstecaloris innati qu^'^f,t'"""'"'' non eft v^ "O" '""«3; ' ficu.caloracdd "'"'jitionem «'^''''»"°"em X!°':'r dorum noneftn" 'i*''^'^^''''''"''''' '"'<^«tione r« *t.scaIoremhea.'"^'«'P''"^"'^ dropinmefficit. impedlt&freq"*X'^ cueturhumorficcust'?,''°*<:it'}''imM'n"n '"''P«taueeua' nanc euacuationcm ».! ^"'cuncfi alius non euacuanr?,.. .m hanceuacuTtion^m^n^iclff 'f""'^'''''' ''?" in rubftantia memW '■'° fequuntur frigiditas & r.^Z Plexioncquia calor naturaK"'^"''''''^''"',"''''' " P" contmuam refolmu ' num^dum rad>ca'e tt^ ^°ntmuam refoluebnem^,^""]'^""' "^''''^ ^'"^'"i*' ^•««rocmfupcrfluatn materigjlliu. qiia dntrcftaurari. Vcrumtamenex euatfuationc huiufmodt quandoq? fupcriienit alicut membrorumcalor cxtraneus ,p/ ptcr eleuationem innati caloris fupra fuum humidum cx dc-' fccflu pabuli circa quod occupat,^^ humiditas cxtranea non bona nucritioni g via indigonis ex diminutioc caloris inati, Ec xgntadincs quidcm mftramentales qux euacLiationemi fequirncar fuperfluam funtoppi^ latio^proptcrfuperfluamcnam uenarum ficdta tem & proptcr earum diftenlionem . Bt fequitur camfpafmus flxf cu^er. In had fccunda drcit q» apgritudmcs organtcx fcqucntc? cuacuationcm fupcrfluam rctinendorum funtoppilatio/i.co ftricflfo rcccpta<?uIofum 3C viarum cx fupcrflua dcficcatione Sc diftcnfiouc.i.corrugationc , ficutcorium pellcs 3: pcrga^» mcnumfortftcrficcati rugarttur&contrahufiturj&talis co^ tradio euidcntcr apparct in pupillis morictium cx ficcitatc, vt cx hcdica vel phthifi. Accidutit ctiam ex dida euacuatio'' nefpafmus (S^cu^c^.i.thctanus cxinanitionc ncruoruni,qrc contrahuntur <S(:ad fuam icnduntorigincm vclirrigidantur SC flunt implicabilcs ficrutchordae cytharar tcnfac cum defic cantur rctrahuntur adco q> fxpc rumpuntur^Scd mirij vidc tur cp hcifiici 3C phthifici qui cxtrcmc dcCicc^mur no c6m\i^ niterfpafmantur.Cuius ratiocft: vniformitas deficcationfs t6tiu3 corporis .St^liquefadlio ncruorum ab hItuatocaIore,<5^ multiplicatfohumiditatum fnaturalfum madefa<*ictul p uia indigcftionis,licetfubftantiarhumiditas confumpta fucrft» Retentio uero dC euacuatio quac funt f qualcs fcnicctillac qucCi'nlioraprouemunt,qua c(l nc^ cc(rc,confcrcntes funt Sk: uftam conferuantcs (a^ nam.Etiamquidem locutifiimus dc rcbusquae fua gcneralitatc funt necc(Iariae,li'cct fit cum piu^» f imam fuarum fpccterum non cfi: ncccfianum. Nunccrgoadal/as caufas procedamus. In hac ptc qnta dich primo q> rctcntio ^^cuacuatio xqua les.i.modcratx.f.qu^ ffunt quando qualitcr, 3C q^tum opor/ tct confcrtint corpori confcruantcf cius uitam cum fanitatc, Secundo dicit q, iam complctus eft fcrmo dc rcbus hoi nc> ccflarns fecundum gcnusadcuftodicndum fanitatcm cnis, vidclicetdc fcx rcbus non naturalibus.Primoquidcmdcae rc.feci^clo dc motu & quictc.tcrtio dc fomno5: vigilia *quar todcaccidentfTDUs ammi.quitodccrbo&potu.fcxto dcina nitionc5^rcplctionc,finc quibus cftimpoft"ibiIc pcrmanerc corpiw , ita q» carcat pcnitus vna harum gnalitcr,licct pcr> fiftcrcpoflfitabf^ multis hamm fpcbus,no cnim funtci nc ccfTarfaeomnesciborum fpccics ncquc oIsacr.Dido crgo fuflicientdccaufisncccirarijsadalias non neccflfarias con> fcqucntcracccdcndum cft* Cap.xvirf.Sermo umucrfalis dc caufis. quac caufahtcr corpori acc!dut,&: no * funt ncciac nccp impildicntcs. Oqucmur nuncdccauRsnon ncccfTi rrfs & no impcdicntibus.Et funtquae fua gcncralitatc no funtnaturalcs nc>- quenaturac cotrariaf.Etifiac qufdcm lunt caufae corpori obuiantes pr^tcr acrcm qu{ e neccflarius,ficut balncatio et fncadi fpes,et aliy, In hoCjCrap.primo apcrit intcntum 3c dcfcribit caufas dc quibusintcdit.rccundod!Ufdit<S(: fubdidit caufas cxtcrius occurrcntcs.ibi Ljncipiemu5 aute.l Tertiodiuidit rcs cor pori aducntcntcs in illas qua: Ixdunt cxtcrius 3c intcrius no, 3C illas quae Ixdunc intcrius 3C cxtcrius non,& illas qu? ncu^ (ron^adolKdanttibiLSunt autc cx rcbustl Q^iarto reddit Cuifef# HccJlici & phthl fici qrc nofacpc fpafmii incurrijc P R I M X C A N / eaufas iftarum diueifiianim»ibi.LEt huius (Juidcm caufa,*] In prima partc dicn pt imo q> loquetur nunc.f.i n hoc cap, &:iUoquod fequitur ipfum immediatcdecaufis quae nec nc ccnfario occurrunt hoi ficut fex res non naturales^neijr nocec ci vcl impediunt ipfum ab opcribus fuis.ita vt de fe fint cae agritudinie aut neutralitatis eius. Secundo dicit q, hx ca? n5funtnaturales ficutillae dequibiistgiturprima fcprimi, nec contra naturam ficui illg de quibus agitur fumma fequ5 ti.fcd non naturalcs polTuntappellari Cicut fex c:iuff necefla" nx hoI,de quibus modo actum cft d: ideo de ipfis determi/ fiatPrincepsflatimpoftillasin fumma pilti. Tertio dicic q> iftaccaufar non neceflfa riae funtquae corpori deforisoccur runtabfc^impedimentOjCxceptoaerequacconnumerat in^ fcr caufas necefifarias ficut balneum 8c ftufjr, lociones capi> tis & pcdti,fricationes dlucrfae peainatioes fcalpendi adus cummoderaminc & fimilia, Incipicmus autcm 8^ diccmus cp caufe qu^ iti corporehominis funt agcntcs cxtcrius proptcr obuiatfoncm diiobusopcranturmodis.Opcra^ turenim in ipfo aatpcnetrationeillius quod ex eis fubtiliamr in porfs per uirtutem penetratf^ uam qujc c(k in ipas. Aut quia me mbra fibi attra liunt eas per poros fuos. A ut idco Q) unum ifto^ rumab altero luuatur. Alter ueromodus eft ut nuIIaoperenturcommmixtioe,fed qualitate pu ra conuert cntc corpus . Et iflud quidem eft aut ideo cp har c qualifas cft in efFe(i^u ficut epithema ihfrigidarum in efPcc^u quod infri^idat,autem^ pPm calefadum in efFec^u quod calefacit. Aut e propterea q. qualitas hapc efi m potentia , fcd ca^ lor innatus qui incn^ nobfs commouet uirtutcm a^f ntem in ea,a' adducit ipfam ad effcdum pro ptcr proprictatem. Caijjno necefl^a/ Tn hacrsrte.fecundadfcitprimoq) caufafnonncccftar?? riai^mo r^cimpedientecobuianic? cxierius homini duobus modis dus oj^o f>Pf '■f ntnr fn ipfnm. Secundodfcit q> primus horum mo ris du/ <^o»'m cft pcr pcnctratJonem fubtilium partium iftarum rc plcx. riw^ ' Poros corporis.Ft pcnetratio talis fubtilium partium vel fFr a \'frtutc penetratiua rel cxrerus occurrenris, vt cum fomen*amus partcs al?qua<; cum deco6ionc anodinon"i,vcl pb attr^c^ffone mcmbrorum pcr poros cutis, vt quando he c5^tcf ve! marri ficci balneantur in U<^c mcmbra attrahunt a^i*:iufd de fubtilfor-bus latflis part?bus quibus humccnatur ^refoctllantur.vet vtropt modo fic,qui'a virtus attra(5^iua membrorum coadiuuatura virrutc pcnctratiua rci cxtcrius ocnTrrenris econucrfo. Tcrrodidt q> fecundus iftorum cft vt rcs occurrene corpori dc^^oriB opcrctur tn ipfum cum pi"-aqualirarc fine commixt^oc tpfius cum co,ficutfricar!0 vcl pe^filnatiofua virtuali caliditatc calcfacit corpus.Etift? modirs operationis dluiditur in rres» Primus cft cum rc9 fyrcriusoccurrcn?operaniratflualic!uaIitatcqu3e!n ea ein ^ffec^ru vtcpithema infri?idatum cfFecfTualiter rnfrigidat,& empfm a<5?:u caVidum calcfacir» Scaindus cft cum rcs cx/ tcf ius occurrcn? habetin porcntia virtutcm vcl qualftatem ^uam rcducit ad ac^f um calor noftri corporf«»,v'f P'pe»* aut fi napi<? exte»-Tusoccurrens calcfacit corpus poft rcdiTt^ionem Pconi? Po^^rria ad acrum,dato ci occurrat cum acfluali fri'' xiprictas ^'^'^^^^ Terriuscftcum rc? cxrcrius occurrcns opcratur ct coralJi ^.proprierarc ficut peonia collo appcnfa pr?rferuar ab cpilcp /Ta,S:coraIIiisapt>enfus/upra ftomachnconfcrrdolori cfus» luxta illud Prin.fecun^o ran.cap.de corallo . Et cT-xir C7at, f ^o cxpemis iDfum fufpcndi «n cotlo ciuf rui habcbat dolorcm ftomath?,ita vt cnfct coratlus fupcr os ftomachi Sd rcmofus fuif do^or.cum erpoacccpiiprum rcdnt,ficut cxpcr tuifuinlignumcruds inhabcn cepilcpfiam^hxc Prin.Et A V I C E N N J^, Alcxandcriniergraecos habiius magnus philofophus et me ^^^^ d^cus fccundo pracflicp fup cap»de phyficis ligaturtsait.Qup '^*'" niam muUi qui colum.i.colicam patiuntur & maximediui^ ^ j."" tes,ncc3^ ^o^o aliquid bibere voIunt,tie(^ iniecflioncm fibi ^j^^ confcntiunt ficri,proptcrea necefte cft nobis deiphylicis lig* "'^ , turis aut caracflcribus aliqua dicerc.quae fi fiant mox rclaxa ' ri folent vel amputari dolorcs.In primis crgo fi eft polTibilc accipiesfimum Iupi,&fi eft ponibilccxcoquiofiacomc^ ditjiS:: claudes i.n teftco vafecXrligabis idextrobracciiio aut in humeioaur incoUoautadicoxas fufpendes'in ipfa conip tione doloris.Hfc ille.quibus no crcdcrc non eft crror fidci' Sunrautemexrebusquacobuiando m utenf, arcummgrediunturcorpus non tnutmtjficiit c^pecum exrcrius ad modum cmpri corpori fup ponuntur uulnerantjfed interius receptacno uul nerant.Et funtcxrcbus aliac quar ad hoccotra^ riacexifluntjQcut ccrufaquapcum bibitur uclie^ menter mutatjfedcum exca fit epuhema nibil ex hoc opcratur. InhacpartctcrtiaPrin.innuithancdiuifionem q> rcruffl corpori aduenientium qucdam mutant ipfum nuuatlonel^ dcnte quandoapplicantur ab cma,3c non mutant ipfuni ta li mutatioe interius fumptac,ficut cppc6<: allca cxterius app^f catac vlcerant & vcficant cutcm,(X: intcrius fumpta: funt ci bus non nocens his qui eis vti confucUcrunt» AlicfuntC^ trarig quac fumptac int eriuB mutant 8C nocct,& cxterius ad'' nibitpionfolentnocerf,ficutccrufa valct vlccribus rcplc^ ca carnc dum dcforis occurrit,& intcrius fumpta Ipdit y^^f %^ nenum_.IuxtaiItudFrin.quarti fexta.irac.primo.fnma pf^''^ ma.cai5.4. Accidit ci qui bibit ipfam,ut albificet lingua eiu« &:molliffcenturmcmbiaipfius,(S:: vchementcs fiant cuflf & fingulrus ipfius,& pcrmifccatur cius rat'fo& infrigidciuf corpus cius,& fupcrueniat ei fyncopis.Et fimilitcraloe f?P^ intcnus aftumptum fine frcno apcrit vcnas apcrtione (ap^^ nem manarcfacicntc,&cxteriusadhibitumfiftit fluxtifa'^ guinis &:incarnatvIccra.AIixfuntqupncutroiftorum ««^ dorum opcrantur,fed vniformiterfchabent intu6& e%tr9f ycIladendovtrobiq?ficutarfenicum& vitrcolum vrunt inius & cxtra, vel nullibi lacdcndo (icut vinum 3: mcl» Et huius quidem caufa i'n diuifioe prima uP* fex rerum exiftit. Vna cftq; cu tale aliquid q^^' le cd rappe ingreditur corpus uirtus digcftiua cipit conftringere ipfam &' cito mutat eius corfl' plexionem & debilitat eam,a: non dimittif ea»^ ^ncolumen tantotempore,utin tali quale poftitefRcerefuam operationem & imctivist^^^ «lerare.Et alia eft q? fecundum plurimum cot^^f ^itur mixta cum realia.Et tertia eft q? com»^^^ ^cetur in receptaculis nutrientis alrjs humt^'^^ bus quaf ipfam fubmergut8(f eius frangunt ^f'' titudinem . Et quarta cft q? cum eft exterius <^ { «no figitur fitu , fed'interius non qriiefcitf<p('l^^ iiendo.Et quinta cft q? exterius multum ^'"^^? tenetur,fed interius tangit non adhercdo.Et facftquoniamcumeftinterius prafparationeJ^j , eiusipfauirtusnaturalisregitj&cito eius exp^ . 'ttfuperfluitare,etbonuinfanguinemconuertt ' In hac partc quarta prlmo rcddit caufas quarc c?pe ^^^^ ^( J l cifimilcsmutantcorpusextra&non intus ♦ fccundo (fi.J ccrufaa^rcscifimilcsmutantintus &non cxtra.ibi LJ.^.^ tf^y Vcro.-] In prima particula dicitq» fex funtcaufae in Conc primMn primo mcmbro pracdi<Sac diuifion»»***^ Cen Hoc? ^triu Slc ^ori ^rip F E N. II, jWnoca Dtinn, ■ P*'™3cftquiaftatimpoftearumacce> ,i phy» fesdip i a,;!?" "«"'us virtus digeftiiia incipit cotiftrinserc ipfas , liS«* fc. rV„"S confringfe Ciam malitiam cito mit s viffl j ""'''""'"P""'°''''".*'i''"fi'"'f«as'nfuo quen.iu, fumuntur al,,, p„mix,f fuam mal/tiam corri»en. crnH ' ?" ''«^r correax,3i: raro fumutitur.fote chohe T ^'^'' ""'""""!' vrftoma^ rtohepate&ven.s commifceri folent alijs humiditatibus '""^' ^1'«"'3'noclo occultari qux reprimut ea> •"m m,lt,am. Ql'arta eft cum exterius applicantur ffxe Permanent in eodem loco.S: in.erius fumpte continue mo. "ccur faltem motu digeftionis feparantis malum a ben ™o Qinnta eft q, exterius adliibitce communiter Ihia^ t"m .8acur,s fupra membrum tenentur vt quafi adhereant fel imer,us fumpt:» tangunt membra /Ine adherentia Sexta nori D.n^.^?"'"'"'^"^ Proptercum ett defons ph'L v «^. '^^^emcur elt res huic coatrana . Ec acquS?.'4ok,.?^'''**='-^^''*^^«''demno dicmis,,,,b,™'b,ml,brodcQrnplicibusmc '£^^:s::^::^^i;^^-"-ur.diuerfi. ''?''Penetrati,,porosSpe„ etln ''''^''"'°^"'"« Poro,fpr,^,.vi«,jX cS l'a.Sed .nterius fumpta perueni,, «"«"ibi-a principa v^'%virtutisfortitudinr Seclf "ii» '""'''^^"'^' «■^"rx potentiaUs non redacitur arf f A""'^' ^i''"» P'ni'am fuj fubftantia: nifi a forti ^'■"P'" gi-^^ffi"? '" «'fl imprimente,& talem non recioV" J^^^^^er ff^-is occurrens. Vltimo S fn 'Tff ""'"■"^'°"^'^ f^;^cm,ter.aIibrLefi3Tci*mTdS &™»-«.ptimovbirefoIuereviSr^;?'^^^ •'m p^^r""''''"' -^edicinarum intus & «""^'''^ «Pe^ P'""'::^?mM^'''"'P°"="''''"'^=''-A''^''i<»Shar;'''? ■"«nter E. 1"""^''"™ «^™ "^^' '""mit mfj.u- '^' " ^riandru,;^''"' " emprm refoluit.verbS ^'''' cum ex eofiv' ''"miwf eius infrigidatio ^"'''' '^' * P'opr ;^''f"' q"5doq, reroIuit.verbTg.,^ '^c '^^f «9aq,<afra&«''mcumfanic.i.triticocoflo^^"^ ftantia terre, ao.,I^r "^™ quoniam c compofitum ^??"/' «•"btilireroIutiutcul""'''='^'"f"8'''«'°"''* 'X fubftantt ••"^ &reroluita&'g<>.f''miJ peros.f^dueni,calo*^^ quantitaris,ita vtin ^''""m rubtilem,* non eft ptu, ". ^ficit SC rema„';"?rf'e=cione.mpreffionem h^CZl ne vlttma.cum autem el , 'c "^"5"'»""'"' ■'" "'f' igidatio rea non penetret in 00,^ "'"'P''"' ^'^'"" * '"^'ftatia "«nino.red fubftantia ?uk!;,"'^ <^*e'' '" impre(Tione,„ «"«'lociaturalibuiSttrub'''''^"""''"'* '''ge"'-'! ^ D O C. 11. 104- Cerufae •oc-tis f •tfius 3c "^exte. Slex. pro- Sd vincit calorem Jnnatum^Et hoc quidcm pfopinquum cft ci quod oftcndimusinlibroprimodcaduftione csepc cum cxca fitcmpPm,cX:dc cius incolumitatccum comcdituf.h^ q^i^ V rin,ibi.Et Gal. j.fimplicis medicinae cap. 1 2 .fimilitcr rc-' * foluit diucrfitatem operationum mcdicinac eiufdem indiuer fitate partium componentium eam in quibus fiindatur con trariac virtutes.Ait.n.ibi. Q^uauis vnaqneqj medicinarum cuius cft hacc via fit in fpeculo oculi vna fimplcx fingularis, tamen in natura fui fecundum plurimuin eft compofita . Ec fortaflfe funt in ea virtutes contrariac valdc Cicut virtus folu^* tiua 8C virtus conftridiua^cS;: virtus rarifi'catiua,6l: virtus in^ fpiffatiua,^^ virtus quacconglutinationem facit,6<: virtus ^ abftergitjsSi: vii tus quae cxtendit,&virtus qua moIIiffcat,ct virtus quae ingroffat,S^ virtus qux fabtiliat,(5^ reliqua: vir/ tutcscontrarixocs ficutoiidailludin eo q3fequit.HgcGaIi. CapPm.xix.Deh!s quac proueniiintcxbal^ neationc dC fricatione ad foletn. Vidam ornatcloqucntium dixft,ex balneis melius cft cuius fabrica eft an^ tiqua,&:cuius acr ampliatur,&: cuius aquacftduIas.Etah'usaddidi't,& uc balncatongncm fuum mcnfurct fccundum co^ plexioncm cius qui ipfum uult ingrcdL In hoc cap.primoagit de mcli orc balneo & opcratfone cius naturali 5(:fuarum cafarum.fecundo de mutationibus ali-js pcr accidcns 3C pcr fe prouenientibus a baIneo,{S<: dc aq balnci quandocalefacit&quadoinfrigidat,&de balncorc folutiuoquadocaJefacit.ibi.LScd pIerunq;cxbaIneo.lTer tioexdiuerfitatibus efFeduu balnci pencs fuam ficcitatctS^ humiditatem 3c moram in co paruam vel multam,(5^ igref fiim eius corporerepleto vel innanito.ibiLEtprDctcrca CH."| Qjiarto de obferuandis in balneo ficcorum vcl hc<flicorum vf per ipfum humec^entur.ibiLQjJod fi quis corum.^C^ii to de nocumenris balnei.ibi.L^^tgtcrea cum muItis.lSexto dedifferentrjs balneorum penes fuas aquas.ibiLBalncn quo quedifferentias."|SeptimodccfFccfiibus proucnicntibus cx vfu folis 3c fepultura ac volutatione in arcna 8C balneoolcl 8C roratione facici cum aqua.ibiLDehis qux proueniunt*! Jn prima partc que eft prgfens textus primodefcribit mc lius balneum.fecundo memorat effecfius ipfius.ibiLDcbca autem.lTertiocffecflus fuarum cafarum.ibiLEtprima e.l Qiiarto tollitcrrorcm quoriidam circaaqua balnci.ibiLEt nequel» 1" P"'"^a particula dicit primo q> quidam orna> tcloquetium.f.Phnius fcciidus cgregius philofophus 8C mc/» dicus eloquentirtimus intcr romanos fui tcmpori8,qui libru cdiditdchyftorianaturalidefcripficmeliusex balncis pcr tria» Primumeftqjcius fabricafit antiqua.f.parictc tcdu &fundamcntum.Exnouis.n.maximecum fuerit calccucl luto liniti rcdditur aer balnci groftus rcumaticus pfocatiuus» Et intelligc cj> iftud balneum antiqu? fabrice cum antiquita tc fua fuerit frequcntatum alioquin cft mali 8c impuri acris^, co c]^ acr in co rcclufus 8C fuffocatus non rcnouatus putrcffr, Sccundum cft q? aer balnci fit amp!us,quia in ftricflis bal/ ncis fcbalneantcs recipiuntanhelitumaltcraltcriusquadocjj fcetcntcs,c5«: coguntur fxpius infpirare itcrum acrcm emifTa cum expiratione veluti inutilem ad cordis rcfrigcrium fiPcs facliillis qui cibos euomitos itcrum rcfumunt, Tcttfum eft q» aqua flucns 8c cfTiifa pcr ipfum fitaqua dulcis fi5 hn§ cxtraneam qualitatem quacorpus immutct imuiationc aFr qux cx balneo coitcr queritur» Secundo didt q> dcfcrf/ pt(oni melioris balnei pcr tria praedida qutdam addidit qr^- tam conditioncm,fcilicet vtbalncator.i.rcdor 8C dircdor balneorum mcfurct ignem balnci proportlonalitcr ad illius complcxioncm & conditionem qui balncandus eft.CJuida cnim calidi rari facilc refolubilcs balnca caliditatis intenfac non fuftinent,5i fifc Cocgcrim ad fuftincndu,vcl fyncopijac Plinmt fecQdua Balnci mclioria condo tripfr. Balnc* toru vcl balrtea'» doi^ ca> nopdi/ CU8* 1 Batnri cthymo logia. BalnciT artiffcia Ic tri> plcx. Balnei vtilita^ tcs qux. P R I M I C A \ft\ fcbfcm incurrunttAIij frigi Ji vel dcnfi compadi rion fudant ncc alTcquuntur balnei bcneficium nifi vehcraenter (ucrit calidum. AIi] intcr iios mcdio modo fc tiabcnt» Dcbcs aiircm fcircq? opcratfo naturahs bal^ nei cft calcfaccrc fuo acrc &:humc<fiare fui aqua, In hac Ceciid^ pariicula dicit opcratjo naturalis balne? efi: q> calcfacit pcr ipfius aercm dC liumccflat per fuam aqua. Atrcndc primo cp grxci Sc arabes nominc balnci comuni tcr vtunrur pro locoartificialitcrpraiparatoad exrergcdam (ordhkm Iiumangc cutis 3c mundiffcandum mcmbra extc/ riora tollcndum corporis laiTitudincs^licet fubmcrfio cor pori'? in fluminibus aut in mari vcl in alrjs aqu/s fi igidis auf calidis artc vcrnatura foleatctiam balncum vocari.Et dicit balncum graecebalinon a balin quod eft Crjccre Sc noys q3 eftmcnsquafi mentis cncicnsanxictatem.facit.n.dormiic fuauitcr,ct mentcm exhylarat» Attende fccundo cp rrtplex cfi: artificialc balncumvQiioddam cfi: aquac tantum qS pro pric tina vcl lauacrum d citur.f.cum in tina vel cuua plcna aqua corpus nudum pomtur.AIiudacrisuel vaporis tatum quod vocaturproprie fiufa,.^ cum ignc caleffr pyria appel latur.Fit criam quandoq? in cuua duplicis fundi cum lapidi bus cadentibus vc' lateribus vcl quarcllis ign ris inrcr duo9 tjnac fundos reclufis velcum ferroignitoin vafculo aliquo occuItato.Aliud cfiaeris (?^aqiiafimulcum.f.in fiiufis funt rinx aqua p^cnnc.Er dc r^Ii balneo foquirur hic Prin.dicena f|? n^turalisoperatiobatnei cficalcfarcrcfuoacre &. humc^ cf^arc fuiaqua. Atrcndr tertio q> tahs balnei mult;v funt Vtilitatc:?.TuxrailludRafis quarro Almanforis.Sunt ctiadc imiamentis balnci corpu" humccflarcSi renouarc porofquc apcrire SC fordes congre.RataQ dercrgere repletionem quoqp iD-nucrc 5^ ventoflratem difiolucrc &ad fornnum duccrc ^ humorcs nibtilrarc-BalrciT pterca dolore rcpnmit , vctre ftrIgTt,Iatirirdinercmouct,corpus nutrietibusaprum cfficit» Etprimacaufaeftmfrfgfdans &fhumcc7ans. Etfcainda cafcracicns 8C humcrtans. Ettcrtia bfcfac/cns &' dcficcans. Balnco^ Intcrtiaparticula dicitqjprimacafabalneiinifrigidat^^ Tum mo humc(5latcorpus,& fccimda calcfacit Sc hume(5^at,c&: tcrtia dus fccu talcfacit&dcficcat. Attcndcprimoqjgrxci &arabes oU du atiqs curiofi magis Sc folliciti circa fanitatcs hominum fcriiadas diucrfus ^hodicfimusfuabalnca edificabant cum tribuscafis fcu a modcr flationibiis vcl domijculis fibi inuiccm proximis qbus crat fioiji lifu aditusdcvnainaliam,vtgradatibalneaturi incedcrcnt dc frigido in calidum 8c ita rcccdcrcr.Scd hodic balnca fcu fiu'* fas cdificant homincs grofiiori modo vnfca cafa contcnti,ct fcfpoliant in cameris d:fi:amfbus a fiuffs 3C vn-co lirhco co opcrtidecamcrisfrlgidi fubirofc transfcruntad ftufas, «S: confimiliter linthco folo coopcrtf fc fubito transfcmnt a ftu> Hs calidis ad camera'? fr/gldas,& fi vclmt in tinis lauari la^ uant rccyfraftufas vndceuenit vtfrcquetcr quifani fl:ufas adcunr inffrmi redcant,5^ qui inffrmi intrant cxcant iffrmfo jcs. Attende fccundo q> flufarum hodicrnaruui vnica ca fam habcntium quibusdam calor aducnitdefubtus p pau(> «icntum ficutparififs alris a latcrc pcr poros infcrto» ahcri t>af ictum , vt in iflis balTis rcgionibu8,<S(: in iftis eft fiPitudo tnaior cum ftuffs trium cafarum $in prioribus , proptcrca <;^'in prioribus calor ven'cns defubtus quafi vniformf ter to tamralcfacit ftufam.Scd iniftis calor difpcrgitur ita difFor> »mtcr,vt in cfs pofiinr trcs diucrfi gradus 4?portionaIes gra dibus cafarum trium aflfignari . Primus iuxta parictcm ap> pofitumiUicmporiinfingumurvndcvenitcalor .fecundus tn mcd o prfmi Sc tcrtq . r crtius gradus cft propc parictcm vndc \>cnft ignTs. Artcndc tcrtio apud arabcs vtide !uit princcps cafae balnH fic diftingucbantur qjprima etstcdtn parafoncadalfas fn^:^^ sc hnmida, fcdfnfceratquafitc. pida.Et /n ca fpoliabantur homincs fuis vcftibu8,crat cnim .proptcripfius tcporcm coimenienj omnibu8,co9tcpid«: A V I O E N N ifi. infrigidat calcfedos 3c calcfacit frigidos.Secanda crat ca^J &humida,calidaquidcm pcrigncum calorcm quocalcne^ bat.Humida vcro proptcr cflfljfionem quafi cotiiiuam aquf calidac per cam.Et in ea tinac plurcs crant plcnae aqua caPa,. quas balncantes intrabant 3c in cis fc lauabant ct fricabantrr lertia erat calida Sc Cicca propter fortcm ignis calidftatcm " bi aduenietem abfc|? multa in ea afgfioncaque.Ethac fub^ intrantcupientcsabundoE fudarc,(5<:humidiiatcs pluritna» a profundo corporis cducere. Et licut gradatim per iftas ca^' fas intrabant fic gtadatim per eas rcdibant fe rcucfticiites ii» ^^jjd; prima cafarum vbi fe fpoliauerfjt. Attcndc quarto q» Cjal» 0\tf lo.dcinoeniofanitatis cap.«;.cafasbalnci diftinguit oppo" j^^jpo; to ordine vocans illam tertiam quam Princeps hic primam vocat Sc ccouerfo. Ait enim ibi.Sed prima pars balneiJ.ca lidus aer magis caetcris corpus totum calcfacit dilfoluens li'' qugfacicnsv^cxtenuashumorcscoium ctiam diuerfitatciTi Sc imparilitatcm atq^ anguftiam lacit acquam Sc infimul tt poios dilatat purgans quod acute cxirc piohibcatur.Sccnda pars balnei.i.aquacalidaiifiat propter.i.cotitra ficcitatc"^ potcrif cmitterc fuam humiditatem vfqj ad fiindamcta tnc biorum eis etiam fufcipicntibus Sc cuftodicntibus , Tcriia pars balnci.i.aqua frigida touim corpus infrigidat,cuti con^ ftringitc5s:confortaf,quarta pars baliici.i.cxiccare fudorcin; purgashumorcs corporis cum fudorcfinc vllo nocument^ quod fit cx frigiditate.balncum tamcn hacc omnia cius fuerit dulcis (X: fiat in congruo lemporc.Hacc Gah rcndequifnoq)GaI.& Prin.fupcr hac controucrfia fic concordariq>Princcpsdefcribitcafas balnei fanorum ta» ordinequodebenteasingrcdi.ScdGal.dcfciibrt pa<Tu allcgatocafas balneihocordinc quodebcnt hedicieis vti* Primo quidem dcbent cafam fubiiitrarc qua: calidior c , SC fumi capino fi rcfoluantur fn quibus abundant,«S: fic P'* ri aperiantur cp pcr cos poftit aqua profundari . confcquctcf debent intrare fccundam Sc immcrgi in tina plena aqua lida mcdiocris caliditatis vi pcr cam humedentur,dcidc<i^ bcnt intrarc cafam frigidam quam tcrtiam vocat.Etillitjl* bito mcrgi in tinam plenam aqua frigida vt pori claudanf; vt aqua qux pcnctrauit in corpus retineatur humc(ftans i'^'' tcriora.Iuxta illud Gal.cap.nunc allegato.Iuuat cigo in f^^i cis & calidis capinofum fumum purgarijftudcft iuuamct" cx prima partc balnci facflum fi prout oportet cxiftat,fccun'' da ver© pars^i.balncari quodammodo prodeft ei eo huj mc(flat,fcd quoniam calcfacit nocitiuum cft.tertia pais ba* nci rcfrigeratcalefadum corpus practer vllam lacfionc^vif^ tutem confortat,membra quocj» cx balnco vltra mod« di^^ foluta ad naturalcm modum rcducit. Hxc Gal. Etncquc attcndcndafant ucrba ilUasqui^^' xit aqua no humcdat mcmbra intcriora cii^ bibitur aat cum ci obufatur ^ In quarta partlcula dicit non cft crcdcndum icruit cp aqua non humcfacit mcmbra interiora ncq? bibitur ncquc cum corporidcforisoccurrir. Attcndc 3hqui afFirmaucruntaquam non humccf^arc nos ncq* ^^'^^ ^^m nec^ nobis cxtcrius occurrcntcm,quia cum fic tum non poreft fic imifccri corpori fiar par? cius,nifi ' •^scompofitione cx clcmcntis in qua fit pars marcriac no' "oupars formaIi8,noncrgohumedatintimcmcmbta »'eftaurat aliquid rcfoluti humidi.Itcm acr quo nihil •^idius non humedat corpus ncquc pcnctrans in ipfu"^ dcforis occurrcns,fmmo conrinuc dcficcatcorpus f^^^^ Jlija perucnicsad tantam frigidiratem quin fcmpcr a^'^°/j at dc noftris corporibus. Primaiharum rationu'" rconccdendoqjaquabibita vd nobis extcrius occu ffns non humccfiat nos fubftantialitcr,fra q» fiat pa»"*"^' '«Jluat dc noftris corporibus. Primaiharum rationu'" '^^ *^»iurconccdendo(})aquabibita vd nobis cy^*"'"» occu ffns non humccfiat nos fubftantialitcr,fra q» r- ^ f«d madcfacit nos Sc profundc imbibit dc non finit '"'^",5 calorcm rcfolucrc libcrc radicalc humidum. Ad j, «J'cq>nccacrficimbibiturmcmbri$,ncctam ^abiPrP . . netincis ficutaqua propterea non fic humccflatJuxta 1» /* ^er,fcxtocpIIigct,cap, f .Et quanuit acr fit humfdior aqu F E N, IL iTaai^' ^^c^aratum eft,tamen non humec^at cofpofa fi> <ieficcat Torpon ^^P^'"^"' ficutaqua , immo Sed plemc^exbalneoporcilludquod nomiV nauimusdefuis fmpraeffiombus mutatiomV »«s ahac accidunt mutationes. Quarum quxda J^nt per accidens,^: qucdam funt per elTentiam. ^icnanc^cumacGditbalneo, utfuo mrrigidet 3ere,proptereaqu6d multum caloris refoluitin ^^ti^oCut membroruetiam fubftantias exiccet Pgeaquoduehementerhumores refoluit natu' «"ales,Iicet extraneos augeat humores. Cuc^ eius ^ua mulca^eftcaliditatis cutis ex ea horripilat ^ intpiirant eius pori.Quarc ex eius humidita^ te nii uadit ad corpus necp inde refoluit. «.i S?^''^'^""'^^ P""'^ ^'"'^'f mutationes que a bal neoffant&declararqualicerbalneumquadoq, fuoaerein! f rigidat & Fua aqua non humedat.Secundo dtc an^nllT ter aqua balnei quandoq, calefacit quando., n 1 {i t- LEteftcum.lTertioqualiterbalneumcaK^^^^^ refolutionem ibiLEft etiam.l In hac Drimf n " J T cuq, duo genera mutationum proue.S^^^^ <ra opera tiones eius modo tadas cum d cel " r ' «alefacit^fua aquahumedat.vr ^0^.. ^ 1''''''' «ccidens,alia per efTentiam J.per fe ^^^"f <: tderlafa«r?/v,^,. '•K"^rieoccIire(!tc» 8ecundodi> «nnato firiirfl:.m.^, Jr '^^^'^iuendo nimium de calore fcumidum o7^^^^^^^^^ r^gu,,,emmela„cholnmveo3„^'"/:'"^ ^aoterreftri,quodmeIa,,choIia f[ 'rt^^^^^^^ "'.°P5«tioni,ante Principem G ^'''"'^^'^^^'•Cu^ j-f-^^ftnitatis capro recundodic st^^rcium . s magis ^oporteat cahdaquidem el?''''- eIeuat,o"e!l''"''°'-"P''»"°"'=^ paorum ta illu J Pri^'^ ™'« diuerfitatc in frigore & pu„f°il r"' '^^°'-'lC&"'"'>™''«^-'-«P''''nS::;^ Sore &pu„ai "°''' qua muenit corpus diuerfitatem tt-" « fuperflua corpo? ^ '*^'"''- '^' a ca! ]•'' qu,TrenteparticuIa°I'^'''«"'<^.q"T'3frigidi,ate:,efleA'i^^ P<erquidhorr,pfl,„«;w*bkn,atum.jrobl^^ RfdatSedeiusquiS'ff''''%"'"''"'"^'' '«meftcaraetcuSu?'?"''"'*''^^'^'"'^' 9«imtepfpa,fnfrf'Si'^l^»'orparuuseftm,nor J;fonemcumfoSS^^^ D o a IL . 10; gft ipfum uiTccnbus cum obuiauerit corjSori ip^ faexntefngida. Eius ucro infrigidare erit cu in ca aliqui fe multu balneaucrint, duobus naq; in^ fngidat modis. Vnus efl: qiii aqua natura i'n ulti mo rei frigida cxiftit,li'cctcaIore accntali' calefa^ cia^qui non pcrmanet,fed tollit &:rcmanct cius ogo naturalis pp illud quod cx aqua pcnctrauit in corpus ct eft mfrigidatio. E t et quia aqua fiuc fit caPa fiue frigida e humida. I o cu multu hume^ (^aueritcalore coftnngct innatum, pp multa fui humiditate 6^:exti'nguct ipfum &C infrigidabit* In liac fecunda d/cit primo cp aqua balnet qfiq? calefacit quandocj? inf- igidar. Secundo dicit cp calefacit.pprer hoc q> eft multum calida 3d hxc efi: opcratio pcr fe aqua: calidp. Tcrtiodicit q> infrigidat 3C humccfiat quado calor eius cft modicus & minor fit calor aqup tcpidc,& hxc ipfius opc ratioefi:iterum pcr fe, Quariodicitq»aquabaInei calcfa cit interdum cum fuerit frigida,quiacalor habitus.i. acqui/i tus ab acrc balnci confi:ringitur 3c impellit ad inrcriora cor poris perfrigiditatem aquaecum corporiobuiaueritacftuali tcr f rigidaA hxc eft operatio pcr acci Jcns aquac frigidg.Ec fecundumhancexpofitioncm hoc quartum didum dcbct coniungi fecundohoc modo.Sed eius quidem calefaccrc cft ideo q> multum cft calida 3C proptcr conftric^ionem cu fue^ ritfrigidaquiacaloiem conftringit&c. Vel intellige fi vis q> aqua frigida refrigerat extcriora,quia depellit ab cis caW rcm ad interiora. Et haec eft opcratio per fe qua vnum con/' trariumdepellitaliud. Qiiintodicit c;^ aqua frigida bal^ neituncinfrigidat,cum quis multo tcmpore fe balneaueric in ea.Nam per longam in ea moramfrigus cius penctrat ad intcriora maxime /i vehemcns fucrit,«S!: hec eft opcratio pcr fc. Sextodicitqjaqua balncidulcisinfrigidatcorpusduo bus modis fiue calida fuerit fiuefrigida» Primo a fibi co/ naturali habituali frigiditatc.Ipfa.n.pcr naturam cius cft fn vltimofrigiditatis.i.fummefrigidajicet cum calefirvcf calcfada cft calefaciat corpus accidctali calorc. Talis enim calor nec in aqua nec in noftrocorporc diu permanet , fei cito aufcrctur vtrifq; fc reducctibus ad propriam naturam, Rcmanct tgitur in aqua balnei,qua? nos penetrauitoperario propria,fciIicetinfrfgidatio,IicetcaIida penctrauent , qura Cc reducit ad fuam naturam. Sccundo quia eft humida fiuc calida Ciue frigida fir:& idco poftquam mulrum humcctauc r jt conftringet dC fuffocabit calorcm innatum prae multitu^ dincfuxhumidiratis&extingucfipfum Sc fic infrigidabit (Tcaquaplurima^'«tfit ferucntilTima fupra ignem prolcy daextinguitipfum. Eft ctia cum balneum refotbnc calcfaci t cunt inucncritnutnmentum quod non fuitdigcftum aut inuenit humore fr ig{dum qui non fuit matu ratus.illud cni'mdigen't&: hunc maturaf. Inhactcrtiadicitq) qfi($balneum refoluendo calefacic S. vel quia refoluit humiditates quibus heberatur calor di>c ftiuus 8C fufcitat fopitum caIorem,vel quia refoluit vcntofi^ tatcs qux prohibent ftomachum (S^al/a vafa d gonisa pcr/» fecto amplcxu cibi.Et hoc opus facit balneu' dum reperit cl bum qui rcmporc debito non fuit digeftus vcl humores crudos . hoscnim marurat & cibum decoquit. Scdin^ ftabit aliquis quia balneum rcfolutiuum fpargit & dif^ foluit calorem mnatum cX: trah;t fp/ritus ad cxteriora»Cu^ iusreifignumcft quod xftiuo tcmpore dtgcftio dcbflita^ turpropter refolut/onem&hyeme fortificatur. Dic Quod ficutphlegmaticieftate bcncfch3bcnt& mcliug differunt caloreacris adiuti,fic his quibuscibus tardc digcritur ucl in quibusmultifunt humores cudi mclius digerunt auxilio balncidummodonontantafit incomora ncq-tantus ciu* calorquod caiorem fpargatautcibos vel chymos nodum Iacob.$*i«aaic« Oo ficcn dd pliciter» Balneu Balneii ipiguas, P R I M I C A <31g:(los pcnetrafc cogat in vias ftridas autporos mcai/ brorum quibus oppilcntur. Et praeterea cam ingrediuntar bafaeutn ipfo ficco,6(:exi'ccat,8(:confcrt hydropiQm habentiV bus 5^ laxitateai^Ec eftcutn ingrediuntur ipfutn €0 humido&fhumec^aL In hancparte tcrtia primoagitdediuerfitatibus cfFecfluu balnei penes fuam ficcitatem 3C humiditatcm» Sccundo pe> nes moram in co paruam vel multam iblLEt efi: cum in ip^* fo»lTertiopenesingreffumeiuscorpore rcplcto vel inani^ to ibiLEt eft cum balncum»! In hac prima particula di^* citprimoquodcumaliquieintratbalneum quando ipfum eft ficcum dcficcatur ab co»Et balncum talc confert hydro^ picisconUimcndoaqaofitares inafclirc, cS: ventofitates in tympanitc,6<:phlcgmata inhypofarciia.Confert ctiam ha^ bcntibuslaxitatcm,idc(l remollitioncm membrorum, vt vt paralyticis SC trcmulofisa frigfditate 6C humidirate pinguibu? fupcrflue mollibus. Attcnde quod bahicum quanidocpfitficcum propterca quod fuus aer vchementer calcficfine miiltafparfioncaqux.Bt quandoq? tedditiir fic^ cum proptcrca aqua cius ell de gencrc defi jcaiK!iini,fciIf cct falfa (ulfurca vel alirminofa. Sccudo dicit (p cum quis intratbalneum qiandoefthumidum hiime^^itur ab eo.Ht tale confcrr macris ficcis hc(5i;icis,.5(: reddirur humidu pau/ caacriscalefa(5lioncSi^m'iItaac frcquenri irroratione cum aqua dulci tcpida dC praefentia tinarum tali aqua plenarum.. Et efl cutn in ipfo di'u morantar, exiccat.p^ pter rcfolutionccn 3C fu Jorem. Et eft cum in ipCo parum moranturcthumedatcum corpusabeo cxiccatur antequam egredfatur fudor. In hac fecunda particula dic/t primo cj) balncum dcfic-' catdiumorantcsineomaximeintertia cafa ipfius 3C poft in fecundaproprcr rcfoIutioncfortcm,quam cfficit (&:fudo/ rem qucm cxuberarc facit. Sccundo dicit q> balneum hu mec^at parum morantcs in cocum corpus ab eo exiccatur, ideft poft lotioncm cum aqua dulci ftatim abftergitur cum lintheo 6C cducitur a balncoantcq^ fudarc incipiat,. Et cft cum bafncum ingredt untur leiunf ct ira cm&uehcmcntercxfccatat:'macrefcere facit &C dcbilitat.Etcftcumipfum ingrediunf ihcopofc fatun'tatcm&: fmpmguat propterea q> materia adcxteriora trahitcorporis.Vcrutamen oppila donescfRcitproptcrca quod fuicaufa a ftoma^ cho&abhepatenutrimcntumad membra tra^ hiturnon co(flum.Etcftcamtnfine prim^ dfgc ftionis &:antcquam adficuacuttas liigrcdiuntur dC confert 8C impinguat mediocncer» Inhac tcrtia particula dicit primo cj» balncum vchemcn^ ter cxiccat & dcmacrat 3C debilitat illos qui ingrcdiuntur ip fum iciuni dd vacui,qui'a cum talcs inopia nutrimcnti pcr rc folutionem pracuiam iam dcbilitari incipiantcx refolutionc pcr balneum au(^aplusdcbilitantur dcficcantur cduda a membris non folum nutrimentali , fcd ctiam fubftantiali humiditatctam ab intranco cxtraneo calorc. Sccundo ► dicitt^balneumimpinguatillosquifubintrantipfumrcplc tiadraturitatcm,quiatrahitabunde ad mcmbra cxtcriora alimcntum,in quibus pingucdo manifcftatur. Sed oppilat ideoquodaftomacho A:hepatctrahit alimcntum non co> <5lum ad membra,quod quia a mcmbrfs non pcrfc(flc vin-' citur&integrcadimilatur&rclinquit in poris fuperfluita^ tcs qiifbus oppiIantur,vndc tandcm continuato crrorc ma> la craflitfcs tumcna introducitur vd hypofarcha. Tcrtio dfcit cp balncum confcrt&impinguat mcdiocritcr illos qui 1 pfum tntr2t in finc primac digcftionis « antcquam ailit va^ A V I C E N N cuItas,Jdcft complcta prima digeftionc & antcquam bra nutrimentocareantcSifintinanita» Qua:rituranten| pusaptfus balneo fit ftatim poft complcmcntum primae ^ , gcftionis»Vidcturc]^ fic,quiatuncbaincum confcrt^^ pinguatmediocriter,vtdicithicPrinceps. Item dicit nia ^ gnus Aucnj^oarcapitulo primotheifir. Et dfxcrunt nicdi moderatus motus in ambulatione dC cquitationc conrcf f multum in confcruatione fanitatis quando tcmpus multu calidum excefTiue no fuerit^Balncum quocp hoc idem i3Ct ^ quandofteteritinipfomediocrimodo 3C cuacuato ftom^ cho a ciboabfq? fame 3C in tempore non multum calido hocquolibetdicdecimo» Haccillc. Inoppofitum ^'"S^j^j quia Cicm balneum poft faturitatc penetrarc facit cibos in geftos etoppilationesinducit,ficpoft primamdigcftio"J, ' (Sdante fecundam Facftum pcnetrarefacitchylum indig^» ' ^ Ucm dicit Princcps primi tcrtia.doc» fecunda C3P>^^^^ Q^ii veroimpinguari defiderat balneum poft comeltio ingiediatur fi fecurus fuerit ne oppilationcs accidat.Qji^^ ^ tem vult refdlutioncm 3C macrcfferi balneandus cft do , famelicus 3C ibi multum moretur. Scd quifanitaten) ta ^ I. vulr conferuare balneum ingrcdi debet poftq^ digcftuj" ^ I qiiod eft in ftomacho 3C in hcpate, Hxc Princeps. ' balneum fieri dcbct poft cxcrcir ium, tcftc GaP. fccundo regiminc fanitatis capPotcrtiodicente.Cum •""'^"'^ citandus eft '3c durius fricadiis 3C poft exercitia fac^a eft P ncandus.Scd cxercitium competit poft digeftioncs tas inftante iam hora fumendi cibum. Tefte Galenod^ ^ librocapPof<.-cundodiccntcq>tcmpuscxcrcitt] cft ^P" qiiando extcrnus cibus fucrit perfcde digeftus 8C qui ti trecSc: qui in vafis.i.in hepatc 8C alterius cibi inftat tefliPjJ! >- . Dic primo q> in rcgimine purc conferuatiuo tcmperaj| ^ / poris ficompetatbalneum compctit hora qua pl^"^ cft digeftio tcrtia in venis capillaribus 3C approximat h<J qua nutrimentum fubingrcffurum cft poros metnbro^ vt curcm abftcrgat poros aperiat 3c mundificct a fui5 ^^^^ fluitatibus pracparanscos libere rcccptioni proprijalii^^S Dixi fignantcr fi compctat balncum,quia Gaf.in hocy^ cfthcfitaite tcrtiode rcgimincfanitatis capPo fccundo < q) exerciratus iuucnis duccndus eftad balneum yScCip^^^ inde habuerit utilitatcm,quiaiam ab cxcrcitiomodera^J^jj ' ratus eft 3C fricatus,fcd tamcn dura 3C tcncra membra^^i^y mollicntur &cuaporabitur,fi quid fupcrfluitaris dC Mf^i cftionis carnis mollis vcl pingucdinis intus a cutc con^^^n tur,quod in immoderatis contingitcxcrcittjs.Sed «^'^^f jjj^ cuata funt ncchlcimmodcrateexcrcitatur. Indiget igj^ iuuenis balnco ad hoc folum vt a fudorc lauctur <5i: P^^.^^ Ha:c Ga.Si crgo ntq^ puluerc nc^ fudorcfordidus ft^^'!^'^^ fxpc contingit non compctir ci balneum* Dic ^^^^^ Q((i> ' macris volentibus mcdiocriter impinguaribalneun^/^^^ pctit poft primam digcftioncm vt mcmbra huniect*^^,^^ fuus calor innatus minus dcpafcatdc radicali hum'^^ ^^^^1 <^io cibiad mcmbra accclcrctur &copiofiorfiat. ^^^•^[i^i turcxcodcgrauioppilatione,ficutcxbalncopoft quia chylus qui attrahitur eft multum fubtilis, immo /j lior humorc poftqp a fecibus feparatus cft. oppofitum funt pro primo dicfio.Prima ante oppo/^^^VgjiJ ■ profecundo.Sccunda vcrononcxpreflreinnuitq» ^f^iJti^' f te poft primam digcftioncm Compctat balncum , i^" ^p^t> ri non debct nlfi ftomacho vacuo a cibo abfq? ^'^^]^ 0^ / tendc primo q> balncum multiplicitcr diucrfificatuf jly Dperationibus vltra trcs diucrfitatcs modo tacf^as» * jj^fg lud Aucr.fcxtocolIiget»capPoquinto. Etdicimus^jj^<;t5^ in nobis diuerfas imprimit opcrationcs pf'"'^^'^^ -t jn^'''^ fccundas&tertias.Nam ipfumhumcaat^i: ^^riori^ gidat 8C calcfacit , 3c fupcrfluitatcs quac funt ^^dii'' fubcutccuacuat.Et aliquando oppilat, vcntofita ^ ^^^f foluit , inflationcm remouct 3C corpora "^JJJ"'"'^ fjafli^^ parat . Et ahquando commouct appctitum 3C «J^ . jj^s unomcmbro ad almd fpargit , 3C humorcs «"^^^uf^' cit , 3c ctiam dolorcs mitFgat dc «^'^"^"'^^'^jj^dc Aro xdi ifii'' dlci M fert (on urn ci« : tur ndi eft irJ le' N Jt k l 9^0 pa/ F E N\ IT, Atjende fecundo q> harum diuerfitatum tfcs furie Cac prrn <^»pales.luxtaiUud Auerrois ibi. Et harum contrarietatum faufa vna ex tribus rebus cxiftit. vna efl: diuerfitas partium DalneKaliaeftdiucrritascorporum paiientium.tertia eftdi^ "emtasmorx inbalneo. QliC autcm bafneutn ingrcdiuntur proptcrea ut humedcntur,ficuthedicam patientes faciunt aebcntinaquamcrgf,nifi dcbihtentur. Et po^ itea cx oleo inungiVdco ut in humedatione fiat augmentum,5^utteneaturaquei'tas qua mpo" ris pcnctrauit dC coftnngatur intra cutcm. Et no longa ibi morentur mora. E t locum cl/gant tem pcratum.Et in balnci* terram multam proijciant aquam ideoutuaporelargetur &:acr humede^ Jur.Etabalneo deferantur finc folhcitudine laborc quar eis accidantfuper Iccf^um. Etinun-' gantur. Et odorent ilico cum egrcdiuntur ex be> ne redolentibus frigidis. Et dimittatur in domo in qua homines denudantur hora una doncc cis attradio acristempcrata adeos rcdcar. Etad po tandum tribuatur cis parum ex humcdantibus "cut aqua ordei dC lac afin*. ^ In hac partc quarta tangu dccem conditiones obferuan^ das abliis quife balneant vt humedentur ficut hedici dC macricholenc, difpofiti hcdic?. Prima eft q, debent m aqua merg, moderate calida,nifi nimia abfit eoTum debili> «tmbiT^^tc^"'"'"^ ^y"^°P'^' pcr d.dam aqua ««embrafuaniolhficcntur& humedentur. Secunda cft t^^nZl 1' i"""gantur vel olco oliu^ vcl viola> ceoquatenusplushumedentur5^ vt aqua que pcnetrauic olenr;^^^^^^^^ claufa&^conftrida propter «ic5.corpusdea,ac"au'^"^^^^^^^ peratum,tdeft cafam balnermTpi. V ^ ^«^"^ prima:5c:pofthancfccundaSe ''."^^^^^ qualis eft Septima eft vt in exitu a blln"'^ ^ ? '" ^ia. '"pUorishumertris&tfXtVhib^f"'"^^^^ Weftutinexitubalneioll^aciantilicoSh S?'' ~fts violas flores nenufaris ch^nia lo, prconf"'" ."onevirtu,um.Nonaeftvt quiefce^edS"^ l^domovbifefpolianthomtnesdonecrXate.^^^^^^ Wum anhelituum quamexbalneoacquiS {"''adeosaensattrafliotemperata ficut anrp K,i , D e.maeft vtoofthecinootutribuatu." '''■'l''' D O C. 11. lo6 re im. '^^'«'^evrtlT'*'''^"^^^^ seninr,'„ ^''"efsvelcapre. Attendeq,G3 j fi "SlwbeS^""^""' '" Phthifi-^.^feft arefa.lionem «"if«ru,:;fee^""''^^P'.""'''"^ ^c^aici ^Rietis J^Phthi^ y bal> ?!^»pra «uiiccrumoDo'.r'" qc apoftci "^^^^ patiaturlabofcmn'"^^^"^""^*"'"^^"^ 80 ufc^ ad balncum •'"^"i hoc diftoluatur» Portetur lefadodeponaturl"^'^^'^ P°^? ^?'^^" '"^^"thco ca ueneritcxuatpannosd'^:'"/^'"!^'^^;'"'''^^ ^tur qusfecundum corl 1' Tecundatn manfionem mit^ ^5 eft,ubi uerooleo tcoS^ mcdiocritcr extcnden> Perducendus & in fontim r 'J^.^' ' ^^""^^ l"!'^"^ «ft «»"'bust.ulUmh,b«.::S~^^^^ nc er> eaBtranrcat.tnfontequoquc parum maneat) In aqua Frigi^' . da fubitOjdeindc cxuccetur,cum mappa ec ad ledum fera'' tur,& cum fpongia aut moUi linthco exuccetur,tandem do-' mum feratur & nutrimento reficiatur , domus tamen ficut dixi balneo uicina fit* H^c GaF* Quod fiquis corum muftam mbalnco facit moram ti mctur nc rupcrueniat ei fyncopis , pro/* pterca quod calefacitcor dC commouetnr primo fyncopis» I n balnco practcrca cum multis cius i'u uamcntis aflxintnocumenta.Facit.n. fupcrfluita tcs ad mcmbrain quibuscftdcbilitas Icuitcrdc rccndcrc&Iaxatcorpus StTimpeditneruos ^rc foluit calorcm innatum &rcomcdendi' dcfidcriii dcrjcit QC cocundi dcbilitat uirtutcm. Tn hac parte quinta dicit primo q» fi quls corum , rcilicct hcdicorum in balncodiumanferittimcndum cft dc fynco pi,quia pcrbalncumcor fupercalcfit & depauperatur fui9 fpiritibus 8c fyncopis primo commouctur , idcft maxime commoueri folet quando hi balncantur proptcr caufam dl^ dam^Et ifta claufula cum pr^cedenti coniungi poteft , qui» eft de balneo hedicorum 8c fequenti,quia eft dc balnei no» cumento. Secundo dicit q, cum iuuamentis balncf pluri^ Balncl ma funt eius nocumenta* Primum eft facilis fluxus fuper nocuml fluitatumadmembradebilia qucm balncum commouet» Frimo quia fupcrfluitates quietas agitat ct fubtiliat uias apc rit dC mcmbra dcbilia laxiora reddit^ Secundum eft la xat corpus,tdcft mollcs rcddit carncs ncruos iienas arteriai panniculos Sc ligamenta eius fua hume(fiationc. Sedcontra dicit Rafis quarto Almanforis capitulo de balneo.q» balneii tollit laflfitudincm.Diccjj hocuerum cft fed ingerit laxitatc* Diffcruntenim lalTarcc&Iaxare quemadmodum laxitas 8C lafiitudo.NamIaiTarccftfatigarc& lalTitudo fatigatio , fed lalTarc cft remoUfrc 8C laxitas remolIitio,& laxitas eft omm partium molliffcabiIium,Iaflfitudo vero mufculorum pprfc ncruorum 8i iuncfiurarum» Tertium eft impcdire ncruo» quorum fubftantia calorc diflfoluitur, tefte Galcno aphorif> morum quinta commento illius can.Calidum nocet* Nam balneum ncruos mollificat&rarificat vnde perdunt robur 8C firmiiate motui ncceflfarias* Quartum eft refoluere tiatumcaloremj&idmaximefiacit calidrtate fui aeris ape/ ricntcporos (&;trahente fpiritus 8C partcs fanguinis fubtilio/ rcs ad cxteriora fub forma vaporis, Quintum eft q» dcrj> cit appetitum.Sed inftabit aliquis,quia prima 8c principa> lior caufa appctitus cibi cft manitio membrorum quam baf tieum inducit,nam membra inanita trahunt a venis , vcnx ab hcpatCjhepar a ftomacho 8c ti5c adeft famcs. Dic licet balneum primam caufam defiderij cibi fufcitct fcilicct ina> nrtionem membrorum,tollittamcn eiuscaufam coniuncfta rcplcnsorificium ftomachi vaporibus remollientibus ipm 5^inducens difpofitioncm cotrariam illi quam inducit mc^ lancholiaillic proflucns gratia fufcitationis appctitus.Huius fimile fit a calorc aeftiuo. Scxtum eft dcbilitatio virtutis, feu potenti?cocundi,quiabalneum ventofitates etcalorem refoluit qui faciunt crecflioncm,& fpermatis matcriam mi> nuit,&virgam molliffcat &rarificat qux tcmporc coituf debet eflfe pura 8C tenfa. Aliqua ex h?s nocumentis meminit «X: aliqua addidit Hippo.aphorifmorij. f .diCcs.Calidum no " cct hoc frcqucntcr vtcntibus,£acit.rt. carnium effcseminatio nem,ncruorumincotincnt!am,mcntisftuporem fanguinis fluxum,dcfc(flionesfpirituum,quibufdam mors fequitur» EtRafis fimiIiter.4.AImanforiscap.dcbalncodiccns» No» cumenta vero eius funt vires deftruerc 8c cor vfQ, adeo ca> Iefacere,vtquandoq^ad fnycopim pcrducat naufcam com mouet 8C malis humoribus occafionem cito defccndendl tribuit Jdco^ fcbricitantes vel qui cotuffione eft pcrpcflfu» vcl apoftcmata vel plagam vel cxcotiationcm habente» lacobtStitauic* Co c| P R I M I C A N, fcatneum tlmefc dicunt'» Sed dicet aliquis fi balneum tot parit incommoda quare dicit Hippo. 5 ,regiminis acuto/ rumpropefinem.Balncumnonnocetamantibus dC fi bis in die percepis, Dic q> deledatio Sc cofuetudo 3C pauca mo ra in balneo quafi temperato faciunt vt profit dC parum no^ ceat fi in aliquo nocet 8C maxime fi corpus fuerit mundum. luxta illud Auerrois fextocolliget.capFo quinto, Et fcias cp omnes partes balnei incorporibus puris bonas adioes opc rantur vna alcer i non refifl:ente, Quod eft quia difioluunc fupcrfluitates&euacuantfinelaefionc virtutum , cS: mem> bra mollificant fine neruorum reIaxatione,c5^ humedant Vu necalefadione^oppilationcd^ refrigerant abfcj inuifca> llone»Ethaecomnia non nifi cum partibus frigidi &calidi complentur,^^: fialiquid damni in cis percipitur illud eft in corporibus impuris,quia nullumdamnum puris cuenirc foIet.Hxc Aucrro, Bafncuf quocp difFcretias habcta partcaqua^ rumquaem ipfofluunt.Sicnim fucrint nitrofap, aut fulfurcaf,aut marinap,aut cincntiae , aut falfac natura,auti'ngcm'o,|fcilicctqu6d m eis aliquod horum apponatur,aut m cis coquatur , ficut fta" phi'fagria,c.ut ficut baccx laun' , aut ficut fulfur, autjhis fimiIiarcfoIucnt&: fubtiliabunt & aufc^ rent laxitatcm QC prohibcbunt humorum defce^ fioncmadapoftcmata,a: uenam habcntibus ci uilem confercnt. Inhac partefexta primoagitin gnali de cffecflibus aqua rumnitrorarumfulfiircarummariiiarum cineritiarum fal> farum iS^fimilium^Secundo de effedibus acrearum ferreaij! dC falfarum incommuni,& poftea in fpeciali de quaq^ cari5 ibiL-^fcas vcro.lTcrtio dc cfFedibus aluminofarum 8C atramcntalium ibiLSed aquis aIuminofis»lQuarto dc cffe dibus fulfurcarum ibfLSulfurcae vcro»lQuintodeef!e<fli> bus marinarum ibiL Maringeaut^m»! Sexto dc modo bal> ncationis in thcrmis ibiL Qui autcm»! In hac prima par ticuta dicit primo balnea diucrfificantur pcncs diuerfita^ tcs aquarum,quae per ipfa fluunt ucl in ipfis fparguntur, ve! in tinis fuis compra:hcnduntUf,quia magna pars opcrubal nci proccditab cius aqua&ipfiusacrab aquis mutatur 8C diucrfas rccipit imprgflfioncs» Sccundo dicit c;^ aqug nitro fa:,aut fulfiif eae ,aut marinx,aut cineritiaE,aut falfa:,fiuc pcr naturam,fiuc pcr artem fic q> eis mifccatur vel in cis bullia tur nitrum fulfur fal aut cinis vcl ftaphifagria vel bacc? lau ri quinc;^ efiecflus tmprimunt corporibus noftris* Primu? eft refolutio vapor um fumorum aquofitaium humiditatu humoralium vcntofitatum calorfs 3c fpirituum* Sccijdus eft fubtiliatio humorum faciens cos trahcre ad naturam va poris. TertiuscftabIatiolaxitatis»f,moII/tieinimi« car^ njs neruorum panniculorum 8c ligamcntorum, ita q> confc rut hypofarchae paralyfi trcmori totturg relaxationi fyphajC cominanti de ruptura» Quartus eft prohibitio dcfcenfus humorum ad apoftemata trahcndo, f. humorcs ad contra> Vcna ci rium fua rcfolutione. CJuintus eft conferre habentibus uc uiUs ucl nam ciuilcm.Et hos omncs faciunt fuis caliditate 8c ficcita^ ucnamc tc»Etcft vcnaciuilis fcu vena medcn paflfio fic appcllata: dcn gd» quia multiplicat in ciuitate mcdena. Quam defcribit Prin* quarti tcrtia tradlatu fccundo»capfo vltimo diccns. Eft vt accidat fupcr partcm corporis puftula quaedam inflans, dc> indc yeficat,poftca cgr cditur cx ea quiddam rubcum ad ni*' grcdinemdcdiuc^dcindenonccflfat prolongari 8C prolon'' gatur 3c fortaflc eft ci motus voluntarius fub cutc ac fi clTct motusanimalis&quafiin vcritatc fit vermis doncc aefti> mcnt quidam quod fit animal quod gcneratur,ct aeftimant quidam quod (jt ramus vili ncrui per vchementiam groffi^ tudinis.Et plurimum quidcm accidit in cruribus dc hac dt/ cit Galcn.q^ cam non vidit. A V I C E N N iE# ABrcsc ucro aqux & ferrcx falfx ctiam luuat inaegritudinibus,quaefuntex bigiditM dC hu^ miditate 3C doloribus articuIorum,& podagrar, &:conferunt Iaxitati,5«:aftmati, dC apgritudini/ bus rcnum, &:fra(f^ure rcftaurationcm fortctn cfRciuntj&confcrunticarbunculis dC ulccribus, E t afncac quidem ori confcrunt dC uuuIae,S^ ocu^ lo Iaxo&:humiditatibusauris.Fcrreac ucro Ro^ machum iuuant & fplcncm. Etnitrof^ quidcm &:falfaccapitibus dC pcdori auxilium pracbcnC quxmatcrias recipcre folcnt, dC conferunt fto^ macho humido , dC habcntibus hydropifimS^ inflationem. In hac fecunda dicit primo aqux arreg& fcrrex&ffl fx prxftant nouem iuuamenta» Primum cft gcncrale#f.irt aegritudinibusprouenientibusexfrigiditatc 8c humiditate, confumunt.n.fua ficcitate materias earum» Sccundii cft in doloribus iundurarum,confumunt.n» humiditates ^bu» iuncfluraeimbibuntur ^corroborant iun^fluras prohibcte» ne faciliteralias recipiant» Tcrtium eftin podagra.i^g"^'' ta pedum propter eafdem caufas» Quartum eft in laxita^ tc feu mollitie fuperflua membrorum confumendb huinidi^ tates quibus relaxantur. Quintum eft in aftmatci, «gH^ tudine pulmonari cum qua patiens non inucnit cxcufatioO'^ ab anhelitufrequenti Ciait eftanlielitus quo laborat prar^f'' catus.Sedquomodocofcrtincafuhocaqua ferrata cumfi^ multumftypticaquarevideturmateriasmagis in pulmo^ neconculcareq^foraseduccre» Dic c^fua ficcitate aliqu»» materiacconfumit 8C fua ftypticitatecalorem in intcriori'' bus recludit 8c fortififcat in hoc coadiuuana ad digeftioncfl» materix,nec fua ftypticitatc cum adminiftratur in forrfl^ l3alnei pertingcrcpotes vfqueadpulmonem. SextumC<* m ?cgritudinibu9 renum vtin diabete& laxitatc eorum debilitate ex pollutionibus frequcntatis 8C curfibus inuetci^ tis alborum menftruorum 8C crudorum. Solent.n.grauit^f dolerc rcnes frcqucnter polluti 6!^ menftruatx cum fuperfln* tate, Septimum cft in fraduris onfium» Poft$ enim pa'^ tes ollis fradi flicrint inuicem rciundx fi fomentetur locu^ tricationis cum aliqua cx iftis aquis porus farcoydes 3 p^^^ tes coniungit indurabitur 8c pene fimilis oflfi efficict» 0<f^» uum cft in carbuculis.ln principio quidem quia partim tc^ percutiunt matcriam qux fluit.partim refoluunt illam q"* HuxitJndccIinationcvcroquxpoft cafum cfcharx ; q^»'* mundificant,&ficcantvlcus relidum ibidem poft cafu^J carburtculi» Nonum cftin vlceribus quorum fanatio mundificatiodeficcatio &:prohibitio aduentus fuperfluit^^ tum ad ea qux pcr didas aquas eff^iciuntur, Secundo citquodaquxxnexfeuxrcxprxftantnobisin fpeciaH'^ uameta quatuor» Primum eft in paflfionibus oris , fci^^^^^ -1 Puftulis vlccribus & fjffuris fordidis cum ex eis colluitur ^ ' ^ ablterguntcnim(S:ficcant oris humiditates 8c conforta^"^ Partcs cius» Secundum eft in tumore vuulx vel relaxa^^ vel cafu cx humiditatibus fibi imbibitis cum didix aqij^ 8aj;gari(pntur vel gutturi fupponitur panus intindus poft purgationcs vniucrfales. Tertium cft in oculo fa5<^' »^cft remollito 8c humciflato fupcrfluitatibus ad cum fl^^*^ ^bus fi cum cis lauctur oculus* Qiiartum eft in humitJ^^* ttbus flucntibus ab aurc vcl vlccribus cius inuctcratis f?pe cum cis aure* Tcrtio dicit q> aqux ferrcx fpccialit^/ «uuant ftomachum , quia confumuntfupcrfluas eius huin^^ ditates 8C fua ftypticitatcconfortanttamorificiumftoma'' chiad appetimm cibi quam fundum ipfius ad d/gcftiofl^' Gonferuntctiam fplcnia tota proprictatc ficut fupra nicm^^ p^^tt triA i tumorc cius vaporofo 8c iti rclaxatioe tpCms. QiJ^/ ffO^^t to dicit cp aq nitrofx 8C falfe quin^ iuuamcnta fpalia pf^f^ 0 ^ hoibus» Primu capiti humido loto cis vel embrocato,qu^a »cfoluut ab co fiiraos ct uaporcs ct dcficcat hamiditates i0 fupcrfluas NitP Vig, AttJ F E N» n, ba neum attradus nocet capiti . deber e. go caput extra a'mmm ,„Hat.(,m.,.vc,Kofoapollemati vel ventofitaf tacli X fal funt fere eiufjem virtutis & origis nifi a, ba»y «a >!ludPrmc.p,3fecundohuiuscapro debauraci, lUnr^ K NTrLm ^^^'''^^'''"''"Sg^egatorecapro de nifr^aTt N.trum et bauracli.i.nitrum et fpuma nitri/pecies baurar & m.ners .pfius funt ficut miner» fal.s. Nam ex eoeft cft aqt.a flaes,deide petriffcatur,& e,t eo eft 0^0^,^ - ^ rafuaficutUpis, Atrmi.r ' j"™""!'™ eftimine aXale quia ca'e fty Se ficTnf "'r' """"" . .r,fedi]„: viriSus Inf^n^r A, ^nfc: nt 'V ceps(ecundocar,.ca.denitrodica,n t"u ^er? '"S^"^ •nenu.baurach tamen proprie fp.ima f baurach ar/ nurumabaphrosgrJeq^odeRur::;;'^;^^"'''™ bnlterir^x cor?o;" ^ in cura fput f n,^'^". T""'"'' P'?^"- P"mum efi: viasfuaL„ift«P^'T»"«e fluohc.morrl,o^5ar^m oron,"""''n*'^ ''»Per' eft in f"Perauc4u, menTn, " ""'^"^ ''"'»en>- Tertiu to^.^.nvomit„fpontaSeo'Cc^^^^^ cetabfquefumptionecibi aut "}""fefta , videli. abomiiiabile fedev nW^r ' ^^''"''Sin^tioneci.r, "«'chum «confumun, pa «m fut H do^ "m eft in cachexia &eft difn^fi '^ """""" ' Q,*n '"q^-^fuperfluitacSSlS^^ ^''"'"ncbalneadiaarumaquri!;''''",'''"'^'^''"'-'?''''^^ fl"<>f>'doreq,,em compefci', baWum exH-T '" '""P'^' [^"^'Porosf.iaftyptic.rate. Cende *'?'' ''''''' °PP'' ^'bfenti, mlneralis media inte/m "a , % S^"'""" eius pa?s eff ittiS'"*-' ttinum g'°.r/'"o^'nodieius,fciI,ceralb.,m "ub P''"'" *lbad!ciru:,^'f'''''.bi!e.ina™a fimilium co& "'^ D o a 11* 107 Ccs ad funduras &: fpfenem dc hepar defccndcn - tcs et uuluac duritiei conferunt , fed ftomachum laxant defidenum derjciunt. In hac quarta dicit quod aquar ful^ureae feptcm in nobis ^"^^ operantur effecftus. Primus ell mundificare fuis caliditatc ^"^^? SC ficcitate neruos a fupeifluitatibus quibus imbibuntur» ^cdui, Secundus ert paciffcaredolores diflcfionis neruorum qua lis in thctanoeft,^: doloresfpafmi proucnientes ex rcplctio/ nc liquefaciendo 3C confumcndo humores a quibus caufan-* tur» Tcrtiuseftmundificarefua abftcrfione fupcrffcicm corporis,fciIicctcutcm a puftulis & vlccribus malis antigs qualia leprofis acciderefolentvS: fignis vioIaceis,ideft liuo/ ribus feu pe» furis cutis ex percuflf onc vel fanguinc fub cute mortificatocS^pannoFacieiquifitcxfanguinefub cutc prg/» focato poftquam vcnam cxrji.Dc quo dlcit Prin.quarti fc^ piima trac.fecundo capitulo fcxto.Et ille qui cft ad rubecfi- ncm dccliuis cft lcntigo.Et qui dc co delinitur cft pannus 3£ morphea&albarasquxfuntcutisfoeciditaies quxdamal^ bx alix nigrx ficut fupra dcclaratum cft. Qiiartus cft fo! uerc fuis caliditatc 3c /iccitatc fupcrfluitatcs tam ucnioras q5 aquofts 5^: humorales defccndcrc foliias ad iuncfluras fple/ ncm^^hcpar. Q^iintuseftminuerc duriticm vuUix fu» iquefadiLia dilToIutiua 3c refolutiua virtutc . Et dc cis dicic Frinceps fecundo can.capitulo deaqua. Aqux fuiaircx con fcruntdoloribus marricis. Scxtus eft Uxarc ftomachum non quod remolliant ipfum cum fint vehcmenter dcficca^ tiux,fed fuis foetidis vaporibus ahominationcm inducunt qua ftomachus feipfum laxat&fitquafi naufeans vt mul^» tiscontingitquando vident apoftcmata materix fceicntis apcriri velolfaciuntaliquid horribilis odoris.Pofliinrctiam laxarcliquefaciendo materias in concauitatc ftomachi con^ tenra3,qux poftcpliquefacfix funrimbibuntur fortc pcUicu lis cius, Scprimus cft dcijcerc cibi appctiium per (imileni modum quo ftomachum laxant. Marinar autcm aquar caput efus qui in eis bal ncaturrepIent.fdeocp qui inefs balneantur ca^ put i'n ipfis ponere non debent, dC in ci's tcmpo-^ repofttcmpus corum calefiunt complexioncs & propne matri x &: uefica &: coIon,ct idco om^ ncs funt mal* &r graues» Inhacqulmatangltduonocumcma balnci marirtarum ^^"^ aquarumqugfupraomifcratcumdccff^cflibus agcrctaqua ^^^"^**"" rumfalfarumctnitrofarum. Primum eft rcplerccaputfc balncantis in ci3,& idco caput cius non in balnco fcd cxtra tcncredcbet.NamficuraquxmaringfuntgrolTiorcs dulci/ ^"P^"» bus,fic vaporcs carum uaporibus dulcium,quarc maels re plent 3C aggraua nt caput,& prxterca liqucfaciunt 3c diftcn dunthumorcscapitisquibusobuiantquarc magis rcplcnt 3C plus loci occupant. Scd comra. vapor aqux marine co fert cpilcpfix qux eft morbus capltis repletionalis ficut fcri bitPrmccps fecundo caii.capitulodeaqiia.Dicquodficon fcrat hoc cft m cpilcpfia phlcgmatica poft cuacuationcs fuffi cicntcs vaporatione fada extcrius cum cmbrocis non rcco pta pcrnarcsad confumptionem refidui materix ^edeficca tioncm ccrebri. Secundum eft fupcrcalefacflio corpo is maxime matricis veficx 3C inteft/ni colon fucccflii tempo^ ris cumaltiduatur balncum earum.Et proptcrca dicfl^aqu- funtmalacinbalneis&graucsid cft grauantcs vcl grauci in pondcrefuaplurima tcrrcftrcitatc. albadiciturcar^'"^"^''"^^]!!^ timihum coWum " , - calcantum ^^^'«'^"bea affurix^citrina CoIcataTv? fafcuma?n&^°^""'^ Et vltrahas fpccics eft ' ^^^^^^^ ^^••cituratra;;;^"^^^'"^"^ quodponitur in in^^uftf Ptores eo fo^et vti A?? fcriprorum ab atro colorc.S,: a^rl - «»en:ism;neralibusdl''i'^''^^^^'"'^^ /«icnoianturaquxatramenrales. * doforesdifteSm-^^V^i'^^* mundificant Sc duiauteinehcrmis uofueritbalncari oportc |'sfiiperfic,e,T,a[,ctS'^''"^i^'*^^/°''P°' b<'t«tbaW<nelsquietea:ruauitcra:ord.na^ X''''^fi.j;'ifeuio!acffl°5'-''5*>"''"'"*'''^'»«' «■•nafn2'"'"'°-^"l'"'f<"'«"''c'-eitcrabimosin cap. de coferuatione fanita tis fermone de ec ba/' m;9i COtjauaad" quod ibi didmus ei Ofuotf Iacob,$,i,aui<, 04 P R 1 M I C A hic ante d{xitnus,a: fimtlcter f oquemur quando dcpotu aquacfrigidae tradabimus» In hac fexta dicit primo q> balneari voletcs in aquis thcr maruni debent non fubito,fed gradatim ad eas accedere,et quietc ac fuauiter in eis balncari»Et funt thcrmac proprie ca fubterranea calida.Et aquae thermarum funt quae fcatu-' riunt a dicftis locis adu feruentes fuper terram ad inftar fon ti8,(Sia fonte manatcs in pluribus locis recolhgunturqugda fonti propriu9,alix rcmotius cum praeparatione habitaculo rum ad balneatfones idoneorum vt gradatim poftint bal'' ilcantes fe transferrc a locis minus calidis ad calidiora fonti proxima,quiquandoq?eftitaferuidu8 vt homincs nonfu> ftineant balneari in ipfo» Secundo dicit q> forte iterato lo^ quetur de balneo cap.de conferuatione fanitatis.f.cap» f , do «Ttrinx fecundx.fen tertiae primi quac cft dc repimine fanita tis contimiando dicflis hic ca quac dicentur ibi.Ht iterum lo'' quctiir dc balnco cum de potu aquac frigidx tracflabit quod nonfacitcai5.8,doc.nuncdi(flx,quod eftdc legimineaquae & vinijfcd. 2 .caii.cap.dc aqua tangit plurcs effccflus aquai^ quos cxcrccnt fub forma balnei. Vel lcge hic ablutionc loco dc potu.poftq^.n.Princcps fcn tertia primi doc.fecunda ca. ^.debalneoegitimmediatcfubiungitcaprm de ablutionc eum aqua frigida,quae modus balnei cft, Deeis qu^ proucniunt ex ufufolis.ln arena fcpcliri &uolutari in ipfa dCin oleo balncari fuper fadem aquam rorarc. In hac partc fcptima primoponit quatuor titulos tracflan doruminparticulisquatuoriftiuspartisac fi hic inciperet nonu capfm.Primus litulus eft primae particulx de his qug proueniunt ex vfu foIis.Et incipit ibiLEt in fole calido»"lSc cundus cft particulae fccundae incipientis ihi[JBt arcn? qui^ dcm»"lEt cft dc cis quae proucniilt cx fcpeliri in arena dCyo lutari in ipfa.Tcrtius cft tcrtig incipientis ibiLScmicupin uc ro,"|Et cft dc CI9 quae proucniunt cx balncari i n oleo. Quar^ CU8 cft quartc incipicntis ibiLFacie vcro.nEt eft de eis qug proucniunt cx rorarc aquam fupcr faciem. Etin folccalido fricari 8(rpraccipue fc rtioucn do 5C quanto plus fc mouendo motu forti ficut ci tocundo&faliedoeftexco q? fupcrfluitatcs uc hcmcnter refoluit dC dimmuit 8C fudorem efRcit & inflationem cgrcdi facit & refoluit apoftcma ta laxa 8^ hydropifim &confertm aftmate in aeris attra(^ione,in qua eft necenc alas extcndc^ rc,& rcfoluit dolorcm antiquum frigiduni capiV cis&ccrebrumcuiuscft complcxio frigida for.^ tiuscfRcit.Cumautcm quod cftfub co non fict lcntum , fed rcmancbit cius locus ficcus confcrt doloribus fciac 8^ renum , Qc doloribus Icprac dC fufibcationibus matnas,d^mundificat matri ce. Quod fi ahquis in folcftctcntinfpifiabit cor^ pus a: indurabi t et cxiccabit ipfum,queadmodii cautenufuprapororu orificia&prohibetrefolu tione Jn folc aute m uno loco morari cft deterius «nadurcndo cutemquam in ipfo ambularc, 8C cftplusprohibcns rcfolutioncm» Effccfhis ^ Tn prima particula tangh o(^o cfFccfius fri cation?» corpo> fricatio^ ris ^olc quos praccipuc opcratur qn cum ca mouctur cor*' nis cor/ pus dc loco in locum,& maximc motu forti ficut motu cur> fxjris in fus» Primus eft refolutio vchcmcns fupcrfluiiatum ^^^^ tum diminutio.Primo quidcm a calorc foIis.Sccundo a fri/ cationcT^rtio a motu, Sccundus eft fudor.na fricatio po A V I C E N N^ffi» f09 cutis apcrlt 5(:humores a motu fubtiIiantuf,quoJ folarff calor trahit ad fupcrficiem cutis. Tcrtius eft egrc(fu8 inHa lionis.i.rcfolutio ventofitatis inflatfuae a caloribus folis m- cationis & motus. Quarcus eft rcfolutio apatum laxonj* Cmollium phlegmaticorum quac ^imix feu cedemiae dicuj tur cx calefacflionc deficcatione 3c refolutioc caloris folis h| cationis Sc moius. Quintus cft refolutio hydropins dc rri gida caufa fiuc afcitcs fiuc tympanites aut hypofarcha pro^ pter caufam didam in apoftematibus. Scxtus cft in mfnf te 8C in fpe anhelitus in qua ncceftarium eft alas cxtcndcrc»ir extrcmitates fpatularum 8C coIIum.Et a Principc talis anhc litus vocatur pracparatio anhelitus tcrtrj decima trac. 1 ♦cap» 30.diccntc.Praeparatioanhclitu8 cft anhclitus qui non aduj nithabenti ipfum nifi pracparet & aequctur 6C cxtcndat co lum fuum cxtenfionc tcndentcad fuperiora , quarcapcriWf proptcr illud mcatu8,(5<: quandoqpfit in vcritaic propterhu morcs replcntcs 8C oppilantes Cicut aftma quos dirfoluu'*' dC cofumunt calor fricatio Sc motus poft purgationcs vrc^* Septimus cft rcfolutio doloris antiquifrigidi capitiSj Centi verodummateriaadhuc fluitpcr hacc augercc dolor cx nimiadiftcnfionctSiJattracrtione nouxmatcriac. Ott^ uus eft fortificatio cerebri cuius complexio cxccdit in frig'^' tatc,perhacc.n.continuata reduciturad temperamcntu«n* Sccundo dicit q> cum rcs fupcr quam cadunt radij (oW^ fortcs non fueritlenta.i.humida rcumatica,fed pcrmanetlj^ cus ipfius ficcus adiuuabit in cura fciaticidoloris Sc dolof' renum prouenientium.f.ex humoribus frigidis vcl a^^^^f tibus aut ventofiratibus quia materias eorum rcfoIuit.Ad' uabit etiam in doloribns lepXin pruritibus 8C pndionibi" 8C formicationibus,quibu8 vexanturextremitatcs lepro'^^ proptcr vapores &humores nitrofos intercutaneos,quia' foluunt a re qux participat vir tute foIi9,etlicet Icprofi ab""^ detin humoribus aduftis corrofiui8,funt in dcpaupcratifl^ lurali caliditatc maximc in fuis cxtrcmitatibu8,tta ut fin^'? liiti mortificatae&infenfibilcs &:gaudcntcaIorefoIis«Ad''' uabitctiaminfuffbcationcmairicis 8C mundificatioiic^''? cum mulicr fcdct fupcr cam rcfolucndo fanguine mcnft'"" corruptum vclfperma putridum vencnofumcx cuius'"^^^ tionc dicf^a fuffocatio caufatur. Tcr tio dicit fol infp"^^ indurat 8c ficcat corpora quieta ftantium fub cocrifpan^^' f.cS<:contrahendocutcm ficutcautcriucuti applicatum '^j^ orificia poroiji infpiflat ca griando cruftam quae dr cfchsij^j et ignis cruftam i nducit in fupcrficieafTaturarumvn cls^^ . poris ^Dhibctur rcfoPo. Quarto dicit in fole quicic nj*^ ncrc finc motu locali plus nocct 8C operatur in adufttonc^^ tis qp fub ipfo ambularc 8c magis prohibct rcfofonenn a t porc ficri eff^icicndo cutcm duram 8C tcftcam^ Scd co"'^ f fthiopcs fok adufti 8C dcnigrati funt dcbilcs rcfoluti acI«<J,J^ H- fcnefcunttrigcfimoanno vclantc,nec cutcscorumfu"^*^ cae durae fpilTae,fcd humidae mollcs lcncs» Dic P'''^^^/ athiopcs non ftant in folc,fcd latitantin cauernis ^^^^^?Lo ximcinaeftatc. Dicfecundo q> quia vexantur conf' caumatc funt debilcs refolutf. Dic tcrtio q> quia caufl* fuorum locorum trahunt humidrftatcs fucccfifu tc^^P^lJ^rtj/ intcrioribus vcrfus cutcm lencs fiunt fuae cutes 8C quofl modo fplendidae ^diu fufficiunt intrinfcci humorcs cas ' bibcrc,fcd cis deficicntibuscrifpantur &indurantur» -^1^ quarto q> Prin.hic loquitur dc tllis qui fe cxponunt f"*'" jj, li forti non confucti quicfccntcs in co. In talibus enim c induratur 8C dcficcatur vt in aflaturis proptcr fixionc»" hcmcntcr agcntcm fuprafuum paftum* Etarcnacquidem quac in rcfofucndo ^^^^l rcs funt fortiorcs tn partccutis funt arcn*^ jjj* nap.Etcftcumfupercas calidas txiOiciM^ f Et cft cum in cis ff pehuntur. Et eft cum j^^^ pus paulatim afpcrguntur.Et rcfoluunt d^*^^(^, & apgritudines pracdidas m capitulo dc AduWmgucrouchcmcmcrcxiccantcorp • Itt lia^ Ar tna mc rcf< dit plc: «latis modua «foluc «iitti/ Plex. F E N. II. 'iot'el!!i!jSf ^J^'' P."'™? ? "'"l fof modo9qu,bu,corpot.applicamuradtefolutioncni Lie.,. cundu, eft fepel,t, tn ets vel volutati nudato cotpore. Tet. TnslZT'"fT- J""°"ng"^^™n,effeflus di. «n, q, tefoluunt dolotes ftigidos & humorofos & uentofos «:ranam?gr,tud.nesptfdicwsi„ capitulode fo!e ideft in Pnm^ patttcula iftius parris cuius ti.ulus eft de eis f, ptoue" ".umex vfu folis. E, ffnalttetdiafatenpapXreco Por, n,od,s ptptaais uehementet flccant ipfum & ideo laudamur ,n patalyf, 3C hydmpifi deftigt^da caifa ^ft puigationes uniuetfales. ^ Setnicupiumuero ingrcdi pfenum tali qualc busa^ febres patientibus longas frigidas di e s qu. cumfebribus dolorcs habent neruorum & art.culorum:&habentibus fpafmumTcuzez balneumntcalefadum. Quod fi inipfo uulpes fcfnTr"""'^'?"' ' «nedicamg me^ Sruti .fo''^'''"" '*°'°'^'n habentibus iun- femicZ^i'""""?" "'''b«- intelli D O C. II. lo8 •WufJ, se n, r '^"'"*'"uam «rt^XSuTe'?""''"'* ium vel dern^r 8'""=« o'™tu.n uellac anima flltoIletelamtuS^n m m',^Z'n' P"™""» iationeyelequi.arirei™/il"'..^"^^"^.'i'Velambu. plusaW, taaaoleodemulcemuf^^^^ '"^"iot, ac^.nta cotrigUurA ten&af tT7 """" " "^O'" t olur,ov,rcofita,eoleip,oh,re'ir' S?'°"r^f'''"'"""' bus longis fr/gic|i,.i.3 frigida materia ' f^^ti """'eftindoloribusne^oStiT"'"'''''- 2"''«f»pequar,anattjsaccidlr Vi'^ "■^,'''"' f"^'''^ in typoti.habeantofl:a fr^X ^•"•'''"'^""" «o,» cunr,baculisl5:ftTidoren, uJuemS''"'^'^^^ ^";» 'i.orum concu(rione.Et iftoMoIor™" '"of^ corpons pcr viam crifis impcrfeaae fcb i?. habentibu*?p'>«»^^ditatis fitq, non confert ncinL ^iemoremc^Tn^r^^^habentibusfaltum & h?bc^''/'" ^cultas fenfusrfau^;?^ ^^"^"^ deftruitur5^cui aducr^r ."p ^^qu^^Itcurandum^'^;^^^^^ ^ vt muct ?fto8,quonia J5 «^>q"on:am non eft poflfibiij- ' lud Galeni ftatim poft verba eius nucallcgata» Siautcm ac quirat caliditatem accidcntalcm fortcm confert iuuamcntn muItum,ficutviJemu8 ipfum facere cum facimus fedcrc habcntcs huiufmodi argritudincs in fcmicupio olci calidi ca quo deco(fta-funt quxdam radiccs autaliqux hcrbx calcfa cientes corpus.Et.ppterilludfitficutmatcria &fnftrumcn tumrcliquismedicinis.Etillude quoniam fitu pcrmifcea» cum eo mcdicinas fndasfit medicina permixta ex eis fimul frigidaA' fi permifceas cum eo medicinas calidas fit medi^ cfnacara.HxcGar, Quintucftin retctione vrinx,quiavc ficam mollem tracftabilcm & aptam motui reddic 6c ipfiu» collum fuahumcdationc relaxat&fuacaliditateipfam con foriat.IuxrailludHippocratisaphorifmorum quinta. Ano pudendo veficac mairici calidum quidcm amicum deter minans:frigidum vero aducrfum Sc occidens. Sccundo dicitq» oportet vt oleum fit calcfacflum extra balneum fi debeat cxhibcre dida quincpiuuamcnta.Nam fi forct adu frigidumfuafrigiditatenocerct,&non poteft moderatius 8c vniformius calcfferi cxtra femicupium ad ignc. Tcr^ lunc^u^ tiodicitq, fi vulpes codafuerit in didoolco, vel dabaon '^^^^ ^ modo qui dicetur tertij vigefimafecunda trac. i.cap. 1 2,crit Po^^i^rg med/camc oprimum omnium in doloribus iundurarum et ^P"*" ^ iripodagra.ruxtaiIIudEbcmefucdiftrdionci2»fui graba^ «'"««jfi^ d/mfcu ant/dotarii.OIcum vulpinum cft mcdicame vlti/ mum adarthriiicam & podagram Sc dolorem renum & dor 1. Quod ita fit» Accipc vulpem intcgram intcrioribus cuuI/i8,poncin vafe&fundcdefuperaquac fonris & aqux maris ana chift» i .olei antiq ct clari chift, i.et.F.decoque lcn to igne cum falis vncijs duabus vfque ad aquar confum^ ptionem Sc diflfolutionem mcmbrorum vulpis. Etcftchift pondusoc^todecim vnciarum.Etdabaoncft animal rapax Dabar fife lupo maius leopardo,quod dc morc cIaudicar,ideoclau 9uidt dicansfoletappellari^vSt^quia carcmus co loco ipfius capi/- mus vulpcm vel cani5 catulos ad iftos cflfectus. Facicm ucro madcfaccrc 8C fupcr ipfam aqua rorarcuircutcmuiuificatquapcftlaxara a nocu. mcnto dC inflammationc f cbrium , 8{ cum adcfl fyncopis &: propnc cx aqua rofacca 8C accto , & cft ctiamcum dciidcrfomcdicatur 5: ipfum cn% git&^obcft rcumatifmos patientibus &doIore frigidum capitis habcntibus. Inhacquarta tangit quatuor eflfecflus madefacflionls 8C irrorationis facici ciim aqua. Pr/mus eft viuificarc virtu> tem faxatam fcu fatigatam vcl rcfolutam a nocumcnto & iuflammationcfcbrium.Etcumadeft fyncopis crigcrc 8C confortarcvirtutem vitalcm maximc cum talcs madefa^ ctcnim P«f viam crilis imperfeax fcb ' ' ^*''*^"^»' <5lio SC irroratio fiunt cum aqua rofacca 8c aceto. Attcn^ tutn cri • ^^^''^^ tumoribus 3c doloi ibus""'^*^*^*^ ^^^^^ vehcmenti 3C fyncopi pro^ randoml?"^'^"®^ mitigatoleum fine repercuml!!'^_"'''^ ucnicntibus cx acutis febribus conucniunt madcfacflio 8C ' frroratiofacieicumaquafrigida,immo fcretn omni dcfe> (flionccordis.Ncciftud vulgusignorat* Solcnt enimfim/ pliccsmcdicinxignariquadamconfuctudine dum vident aliquosfubitodcficientcfcufyncopiifatescum impctu fpar gcrc fupra fuos vultus aquam multum frigidam » Et illud approbat Princcps tertrj vndecima tracflatu fecundo capi> tulo ocflauo d/ccns.Et ex eis quf ncceflfaria funt in fpcciebua pturibus fyncopis eft infpiflfatiocorporis cxtcrius vt copri^ matur fpiritus refolutus nifi fit folutio ucntris fortis vaMc aut fit caufa frigus vehemens.Etcum non cft illic caufa fri' .Mqrt^fpn*» nrnhiK^n* rorarfnn^m onttf» A/ C;-» « « Aqfrig< da irro-' rando fa cicm cf> fccfius* Aq frigi da irro/ rarcfa^ cicmv^ lct ad ocm dc' fecflum cordis» S';"ti,nVcj-,{,i;^'^,";^;« no„ calefadt calefeaione "4;',': ^«Ptnitus. Dicprimo^'^";'"'".'!"''"'»'""^^ infriBi 'confertfua huml*,l? P»rmo &the,ano de in,„?' ..t,— — - Lauiarrj^ goris manitcfta prohibcns rorationcm aqux 8c frigidac 8C cucntatroncm&forbitioncmaqux frigidae 8c aqux rofa> ccxpropric&induicaquxodorcfandalorum infccfla funt cumodoramento odorum frigidorum multoticns fanStur cum ifti». Sccundus cft mcdicari dcfidcrio , idcft appetf^ tui cibf cadcnti aut deficicnti 8c crigcrc fcu excitarc ip'> fum. EnftudSt cum friglditas illafaciei commun^catur Iacobt8*i*auic* Oo iiq Signum criplex. P R I M 1 C A orifido ftomachi pcr neruos qui ad ipfum a ccrebro dcCcen dunt*Appetitus«nJrigidoiuuatur,5(: maximecum vaporcs iiut fumos exprimit os ftomaciii replentes quadam piianta^ ftica repletione, Teriius eft noccrepatieniibue reuma,ga frigiditasaquaefuperfacicmrorata: cerebrum.debilitat d£ <xprimit,& ficcaufam reumatis auget, Attende q? non folum in reumatc,fed ctiam in egritudinibue folitis ab co ge ncrari &aggrauari nocct madefacflio vcl irroratio facici cu aquafrigidaetiam fifitaquarofacea vel accto mixta ficuc 1 n plcurefi periphlcumonia & opthalmia , (5C ideo liccc his agritudinibusgrauati fint inquictiiSi infomnes non debcnt fros coru 6C cympora ifrigidari finc magna cautela, Quar tus cft noccre habcntibus capitis dolorcm ex frigiditate , ga caufam doloris augmentant» Attende cp prxdicftae madc fadfo&irroratiocontinuataecanos accelerant maxime in barba,propter quod Rafis quinto Almanforis cap .de tar> dada canitie dififuadec cas d^ccns.Hoc autcm fummopccft caucndum nccapilliaquarofaceainfundantur&: praecipuc (i camphoram habeat admixtam. Quia fequentis fummx capfa funtfatis claia , ideo folua eorum textus ponec omilTa lacobi de partibus expolitione, Vtomniahuius docftrina tertix capitula melius inteUi'' gantur ponctur cxpofitio lacobi dc partibus» Docflrma tertia Fcn fccimdaecums funt.xi.ca" pitula duae fummcc. Cap.i.Deaccidctibus et ngnificationibus. Ccidentia et fignificationes fecundu unam trium praedidarum diTpofitio num unam trium dcclarant fignifica ^ tionum.Autrepraef ntemde quadi xitGan^foIiconfertinfirmoineo quod facere debet.Autrcmprxtentamdequa dixit GaF.9 foIiprodeftmedico:quoniam declarat ipfum in fuaarteexcellentem,8(^ eiusconfilio magis cre^ dunt.Autrefuturamde qua dixit GaPqjUtnfcp confert.Medicouero quia demonftrat ipfumin fua (cientiaexcellentem,et infirmo quia demoa^ ftratqualiteripfefit regendus. In hoc cap.primo agit de diuifione fignorum, qu? Tunt in dicatiuum memoratiuum & prognofticum dC vtilitaiibus corum.Secundo de diuifionc 5C dcclaratione fignorum fano rum.ibi LSigniffcaiionum fanarum.1 Tertiodc diuifionc Sc declarationc fignorum aegrorum pcnes demoftrare mor bum vel locum vel caufam cius ♦ibiLAccidentiumautc."] Quarto pcnes tempus quo morbu aiToCiant. ibi LAmpHus accidentium."lQyintodefignisfigiiificantibusin eo quod de mcmbris apparet fumpiis ex his quae proprie vel com^ mumterfentiuntur.ibi LSignificationum practerea.l Sexto dc fignifi demonftrantibus aegritudines occultas , ad quarn cognitione ncccfifaria cft notitia anatomig. ibi L^t de fignis que.lSeptimodefexrcguIis nofcendi morbos occultosfci^ ta anatomia.ibiLCunq? anatomig."! In hac prima partc primo innuit hanc diuifionem,c^ fignorum quxdam fignifi cant prf fentcm & dicuntur indicatiua. Alia re pratcritam & dicuntur rememoratiua. Alia re futuram,& dicuntur pro gnoftica. Ait.n.q) accidentia 8C figniffcationes fecundu vna trium pracdi(ftarum difpofiiionum , f. fanitatis a-gritudims & neutrahtatis declarant vnam trium fignificationum^i» re rum fignificatarum.f.vel pracfcntem vel prercritam vclfu turam.Eiufdem fnigmcminitGar.i.teclini . canori. primo fecundo dC lertio dicens.Sunt autem 8c horum ipforum.f.fi gnorum,fana quidcm qu^cuq? prpfentis fanitatis funt figna demonftratiua 6c futurx prognoftrca 8c prius facftae rcmc^ moratiuatAgra vcrofignatS^praefemis agritudinis dcino A V I C E N N ftratiua funt,5i: futurac ^jgnoftica,<Si: prius hdx remetnora tiua.Secundum vcro hoc dc neutra ct quae neutrarum dilpo fitionum demonftratiuafunt(5<:prognoftica(S<: rememora/ tiua. Attcnde q» fignificationes ct accidentia funt tcaiitcr idem,fed dicuntur accidentia rcfpcdu corporum quibus ac cidunt fignificationes refpedu medici qui per eas cogno fcitdifpofitioncs corporis.Iuxtaillud Piin.cap.primo. doc» priinghuius fecunde fen.Accidens autcm vocaturaccide^ refpedufu3Eeirentig,aut comparationccius cui accidit^^ uocatur fignificatio refpecftu confiderationis medici ad ip^ 6C proceftionis cius ab eo ad fciendum ocgritudinis cflfentia» Secundo dicitq> vna fignificationum fanitatis acgritudini* vel neutralitatis fignificat rem prgfentcm,vt fyncopis "J. ^ bum cordis^cpcitas morbumoculi,hernia inteftinalis hiw ram fyphac.Et de hac fignificationc dicit GaF. vt afierit h'^ Prin.q) foli confcrt infirmo in hoc quod faccre debct. contra diccraliquis quia prima intentio curandi morbufH fumiiur ab elTcntia morbi.tefte Gal'.4«de ingenio cai3«4«^>^ ccnte.Dicoergoqjeffentiamorbiprimam nobis inienf'9 neminfinuet,ergofignificatio indicans morbum m^xini medicoconfertmonftrans eiquid agcndum, Itcdicit j^'^ * primoprognofticorum comcnioillius canonis. ^"^^'^^^^^ tificis vt vires acgri atq? acgritudines bene perpendar» fc^ milV cnunciatoris dc rebus pfeniibus prpter q> prius via^^' casnoneftlausminorlaudcenunciantis ifta duo.C p''?^^' tum c&:fururum.Signa igitur indicatiua mcdico con»*^''''/.^ S'?^ ad laudem dC gloriam. Pro folutionc attendc primo ' gnorum fignificantiumVf prpfentem qupdam notorie i^^., {if^ cantcam ficq>a vulgo velutamcdico pcritilT:mopefC'P. diip corum fignificario,vt quilibctuidens fyncopicantcm p^^^!^ pit ilico cp cor patit,&: uidcns cpcfj cp oculus cft a-ger. non fic notoric indicant,fed a pitis indicarc nofcuntur,utj!. hcniesruborpomorum maxillg cum magnaanhclitus ficultatefignificatpcriphlcumoniam ,&pulfus fcrinusaP! in membro neruofo. Attendc fccundo q> fi GaP. ^^^^^jl gna fignificantia rc prpfentcm non conferrc medico,feiJ '"J inffrmodebetficinteIligi,q) figna notoria rei prpfentis conferunt mcdico quo ad aftccutioiiem glorig 6c honorif j*'^ cet cf conferant quo ad diredionem in opeic. Na depri^^jj commodoloquiturHip.primo.pgnofticorum.ubiait' qui mcdicincartis ftudiofeugloriam feu deledabilem ^^.^ corum copiam confcqui dcfiderat adco prudentum te$^ ^ rationcmfuam muniatutin fingulis ualitudinibus P^^ (q tia prgtcrita 8c fuiura cognofcat,et ^gro rcuelct quc ^^^^^t^c pgcrminimcprefcnfcrar,fienim fepercij cognofcit tocO illi ccrtius commitiit.Ei de fecudo commodo loquit Ha'r i.techni.commcntoillius canoii.Etutilitas quidem ^ 6C dcmonftratiuorum 8C pgnofticorum diccns. Vti^*?*^^/ ro fignorum re pr^rentem fignificatium cft necefifaria '^^^, te mcdicing,43ptcrea cp opcrationes medicing patt'^".^ jj/ omnes pendcntcs funt cx cis,& proptcrca cp pcr fiS"^/t-fiiJ , i catiua fcitur q> futurum cft,& praeparas cis quod nec^ ^^j^j Siri cfttHec Haly.Et pcr hec facile foluuntur obieda. ^ ^o/ i^V di'cit cj> alia fignificationum fignificat re prptcritam ' " .^^jr dcfacftio corporis 6C pannorum circunftantium ci ^^'^' cp fudor prgccfifit,(Si urina habcns filos 8c ramos p^t*^' . '"ij/ adinuicem fignificat prgceflfififc coitum aut pollutione/^^gf, pO aitPrin.tertij.20.cap.i3»EtdchacfignificationediJ'/^ jn fj> q>foIimcdicoprodeft,qufa dccIarat ipfiuscxcellco^^^ja^/ artc fua narrantis egro qug ci contigcrunt abfi^ hoc rit ucl audierit unde plus in co confidit ?gcr 6C ci plu^ ^^^^^jjt Scd nullum ingcnium curatiuum fumitur a rc fgjjoHi'^ direcftccSeimmcdiatc» Quartodicitc^ aha fign'»^,^^ yj-i^ lignificatrefuturamutfignadigeftionis apparcntia' ^^^/ na dfc quarta in ^gritudinibus acutis figniffcantcnJjn'^^^1,,1 turam in feptima.Iuxta illud Hyppo.aphorifmoruin^^^j.ji,/ cunda.Scptim? quarta cft indicatiua.Et citatio ^^^^.^flc^^i ris fignificat uomitum ueturum.Etdc hac ^^"'"p^f jjco^"^ xit Gar.q> cofcrt utr ifij.f.ram mcdico qp^g'^^*^^ aua^ ^ dcm quia monftrat cum rufficicntcm in iua J'gnt ^^//f^^-^i^" n^"^"''^ 3edic3t.Et cxcufat cum ab \gmmu "anquidliniftricontingat infirmo ut deterioratio fui uel ^^rs per eum ^gnofticata. Infirmo uero quia cum fibi de> untianturquxuenturaeifuntm^ pa> «en K,sexpedat:5^medicus nofcens uentura infirmo fcit quaiiter eum digtare debet d: medicinis occurrerc malis ue " 8»tt quia hxc fignificatio reddit medicum quafi uate Cu confcrens medico&infirmo5^ c;^ter^.tantum uni c5 Krunt uidetur alps praeftatior;X:utilior,Et id certificat GaP, pnmo piognofticorum commento illius can.Intereft artiff cis djcens» Verum iuuamentu quod acquiritur in unoquoq? hoium trium diuerfificantur diuerfiftcatioc multa , quod eft quia prognofticatio de eo quod futurum eft magis eft iuua> "uaqKnunaatiodeeo quod practerijt de enunciatione 8C Suoaeltpraefens^quianon iuuatur per enunciationem dc eo quod lam practerrjt in aliqua difpofitionum inffrmus, im niomedicustantum,fciIicetquado uultoftenderc inffrmo pmdentjam fuam per artcm medicinac. ^ Signtficatfotiiim fariariirii qua^dam funtqu» cotnplexionisrigaificaat arquahtatem , quas in fuoIoconom.nabimus.Etqu^damfo^^^^^ gathcantcoaequalttatem compofitionis. ph!^on2T^^^^ fanuminc5> '"Plex t&n -.^^^^ fubdiuiditcompofi^ Hcx, f onaIe..biLExquibusrantnTertioagitde co-nitionc di- fpofitionismembrorum Drinrinaln,«, l co^nicionc u. LModusautemn InteS^^^^^ furationpm .v^.^Il.^ compofitionis.u commcn^ t,.'"' es feu debite inuicem propV.ion, i S"">'r f^" co™pofi,„„i, iam diuife fu«:;V/pV.dTfttS^"r « f-'caufefinalescom3'S^^ r™^;"^-Caufeau,emfinalesfuntor'::l°"'P""'» D O G. 111. 109 cap.j "■'"rorum vtaitHrin.prim prima ^«^. duntur pen" coraplcmento operationum.i. q,?' * 'P^S ^'l"-in\":^e'^d?''='lV'"'""/P"f^'^'°"^-°Pe^^^^^^^ ad fenium fecu„ P" ""'^"^' infanria ° f ' & Perfede aTu„f P"fe<aionem proueniunt.irc "* .Y"^ {■^■«.velquli;;'erd^"'«b«a=.atefecundumipfi~^^^^^^^^^ Drum,vel de virtii i- '^*'*"^"^^""'^^ "icmbroii brum,vel de virtutejuo*'*'""'^""''^'''^"''"'^'-^'^^^^ Nam quodlibet memK^"^ ^"""^ obiccflum copUte fiiJ? tur fanu eflfe dicitur. ^ ^"«"^ operatio pcrfeae comDle trac^ans de fignis fanisfe^^ P^^^^^^.^f ^^^^,^ pcr. l^^bftantialiterinhxrcn iK ^^'"'^'^^^'"^^"^ ^""'Pta a «^celTario confcquentibus fuSi" ^""?P^ *^«»Ptaa cafibus feu acr^!;u inhxrcntia , & in ^oinnwtitibus (ccunduinfubftanti«ronc dcbctit ficri,& ab his qui cx ncccfCitate haec confequunc effe cSibus (Sticafibus , quacetiam accidentia proprie vocamus» Attende fecfido cj> Gaf.adaptQthic tria figna tam optimae Complexioni q^optimgcompofitioni diccs.A fubftatia qui'' demipfacorum qugin optima compofitionefunt contcm'' perantia,fimiles quidem partes habentium in caliditatc SC frigiditatevS:ficcitate& iiumiditate. Organicorum ueroin quantitate qualitate componenrium ea et adhuc in forma tionc SC pofitione particularum vniufcuiufq; 3C totius orga-' ni.Sed Prin.hic videtur ea adaptare foli cornpofitioni, At,/ tendc tertioqjfigrta neceflfario cofequcntia complexioncfh tcmperatam fic defcribit ibi GaP, Ab his vero qux cx neccf fitatc h?c fequuntur fimiles quidcm partes habentia quantu quidem ad tacflum in duritia dC mollitic mediocritas, quan^ tum ueroad uifum bonus color, 8c fecundum lenitatcm SC afperitatem mediocritas.Dcinde addit»Sccundum vcro cf/ fedus operationum perfcdio quam 8C virtutem nominaui'» mus, Attende quarto c;^ figna neccfiario confequentia op timam compofiiionem itadefcribitibi. Eorum vcro quoc organica confequunturin cogqualitatecSc: pulchritudincols corporis organicorum. Amplius &inhgretium ciscffccfluij virtute. Attende quinto cj» intcr hgc figna magis ccrta funt hcc qiig funiuntur a fubftantialitcr inhgrdibus,deinde fum>' ptaaboperationibus,5^vIttmofumptaacafibus. luxtail^ lud Haly. 2.techni commcnto illius cafi.Cognitiones ucro. cj^,n\,* Signa corpoium fanorumtriafunt.Vnumeorum eft quod r ~ cft afiumpium ex coiquod in cis eft ex diff^initione Cubftan^ lanoru^ ti? eorum.Etifta figna funt neceiTarip veriffcationis.Et fccii ^'^'^P^*^^ da fumpta funt ex opetationibus membrorum. Et ifta itcrij *"P*^** funt apparcntis veritatis.Et tcrtia funtfumpta ex accidcnti> bus^Si^confcquencibusabcoquodefteis in diffinitionibua fubftantip eorum confequentibus itcrum ab opcrationibus. Et ifta multoticns funt veridica. Modus autem cx opcraCionibus cognofccn^ di membrorum pnncipalium difpoRtiones fc^ cundumcerebrum quidcm eft per difpofitfoncs operationum uolutariarum , &^pcr operationcs fcnfus,3^ per operationes acftimationis. Et fccun dumcorquidemcftperpulfum &:per anhclitu. Etfecundum heparquidem cfc pcr egcftioncni &:urinamJpriusnac^dcbih'tatemegeftio & uri na loturae recentis carnisOmiles fcqauntur. In hac? tertia dicit q» modus nofcedi difpofitioncs mcm^ brorum principalium per operationes talis eft q> difppfitio^ nes ccrcbri nofcuntur pcr opcrationcs uoluntarif motus 8C fenfus,<5^3cft»"i3tionis,tS(: imaginationis.-iS: memorie , quia ccrebrumeftearumfons(S:orfgo. Et difpofitiones cordis cognofcuntur pcr operationes pulfus 8c anhelitus qup a cor/ de dcpendent,^: gratia conferuationis caloris ipfius fiut. Et difpofitioneshepatiscognofcuntur pcr cgeftionem 8c vri/ nam.Pcr egeftionem quidem,quia rccipit ab hcpatc cholo tincluram.Per urinamucroquia dcfcinditura mafllahu^ morumgenitainhepatcvtferumalacfle.Ethepatis debili-^ Hepatia tatemfignificantfpcciaIitercgeftio&: urina fimilcs loturge difpoco recetis carnis adhuc fanguinoIcntp.Nam pcr talcm cgcftio gnofcic ncm magna dcbilitas hepatis fignificatur in attrahedo chy> dupP, lum vcl oppilatio in hcpatc:quarc chylus in meferaicis inci picnsfanguificarc,&aIiquidruboris fanguis acquircrc rc^ gurgitat ad intcftina inde exiens ut lotura carnis. Sed pcr ta lem' urinam figniffcac mala fcqueftratio fanguinisab aquo/ fitatc 8C debilitas digeftiug hcpatis» Accidcntium autcm quac x gritudmcs Rgnifi cant quaedam funt qu^ ipfam dcmonftrant ccgrl tudmeficutdiuerfitas pulfus m fcftmationc fui mfcbre.Ipfc nanc^ iplam Cgnificat febrcm. Ec quaedam funt quac xgritudinis Ggnificant focu. Stgnum P R I M I C A N i (lcutpulfusfcnnuscum in partc pcc^orrs fucrit doIor,quoniam fignificat qjapoftema cftin pan niculo dC in diaphragmatc, dC Ocut pulfus undo fus qm fignificat q> apoftcma cft in corporc puU monis.Et quacdam fignificant acgritudinis cam ficut fignificationcs rcplctionis pcr diuerfitatcm fuarumdifpofi'tionum,quaruquifc^ modus ali" qucm rcplctionis modum Ggntficat. In hac pai ic tertia Pi in.innuit hanc diuifioncm:q» C]gr\o^ rum agrorum quacdam fignificani acgritudinem , alia locu lcx ^S"^"^'"'^)^!'^ caufam eiu3,vt pulfus diuerfitas.i.differen'' * tla a naturali in feftinatione fcu velocitatc vel frcquentia Cu gnificat calorem extraneum ucccnfum in corde g fcbris di^ citur,proptcrcuuis extincflioneni natura plusfolito feftinat in motu puIfus.Et pulfus ferrnms cum doloreacuto in par/» tibus pedoris fignificat locum acgiiiudmiB.f.apoftema elTc inloconeruofofeupanniculofotVjin diaphragmatc velin panniculo cooperienic cofta8,vcI in panniculo mediaftino. Pulfus Etpulfus vndoAis cum magnadifficultatcanhclitus d^gra-^ fcrrinus Mitateinpecftoralibus fignificat ctiam locun» a^gritudinis. cid ct pr ^ ^ apoftema efte in corporc pulmonis. Et intellige pcr pul> (us vn> ^^"^ fcrrinum pulfum vclocem frcqucntcm durum , cu> dofus, '"^ parics in magnitudinc diaftolis dtucrfa: exiftunt ct in du fitic & in moIIitic:vt ait Prin.cap. 5 .fummar primx fen prg fcniis.Et dicitur fcrrinus,quia dum tangitur fub digitis ap^' paret vt ferra dentata.Sed pulfus vndofus cft pulfus diuer^ fus in magnitudinc partium vcnae 8c earum paruitate et elc uatione ipfarum ad fupcriora,& in latitudinc 3C in confecu> tionc & pracccrtionc & in principio motus pulfus cum moV liticquxcftinipfo.Etdicitur vndofus quiafub digitis tan^ gcntibus ipfum fimilaturundi8,quarum aliacalias fcquunt fccundum re«flitudincm cum diucrfitatc quf cftinter cas in clcuatione earum ad fupcriora & defcenfionc ad infcriora ct in vclociratc 3C tarditaic,vt ait Prin.cap.nunc dicflo. Scd fii gna fignificantia caufam aegritudinis funt fignificationcs rc plctionum pcncs diucrfitatem fuarum difpofitionum, vt q» vna cft ex fanguinc,alia cx cholera , alia cx phlcgmatc , alia exmeIanchoIia,aIiacxaqua,aIia ex vcnto. Etquilibct mo'' dus harum figniffcationum fignificat aliqucm modum rc> pIetionis,vt figna rcpPonis fanguinis plethoriam,^ figna rc ptctionis choIcrae,cacochymiam cholericam, (5<:fic dc alris» Et hacc figna rcplctionum cuiufq^ humoris narrabuntur in^ fra capFo.7.do(ftrin3e praefemiff. Amplius accidcntium quaedam funt prodeii^ tia quac cum apgritudine incipiunt & finiuntur, Ocut fcbris acuta dC dolor pungitiuus &: coangu ftatio anhelitus & tufl^s ct pulfus ferrinus ca apo ftematcIateris.Etqu^damfunt quae notam ho^ ramnonhabcnt,a: acgritudincm quandocpfc-' quunturquandocpnon,ficutdoIor capitis cum febre. Et funt quf da quJt in finc rci eueniunt , dc quibusfuntargritudincscrifisSi: maturitatis fi^ gnifiVafiones,&f fignificationes ^hibitionis ma^ luritatis&Cgnamortis.harum autem plurimc funtinargritudinibus acutis. Accns In hac partc quarta tangit hanc d/uifioncm q> accidcntin apgriru/ quaedam fimul incipiunt SC dcfinunt cum acgritudinc cuiu? dinistri futitaccidentia. &dicuntur prodcuntia quafi fimul proco plcx» dentia. Alia funt quac non habent horam fui aducntus dctcr fninatam, fed quandocp vcniunt in principio , quandoqpin augmcnto,quandoq, in ftatu acgritudinis, Alia veniunt in fi ^ acgntiJdinis.fed circa horam crifis fcu terminationis pgri tudnis ad bonum vel ad malum.Exemptum primoro funt accidcnttt quinqp finc quibus nun§ <ft v«a plcurcCs. Pri> A V I C E N N ;E. mum eft febris acuta proptcr viciniiatcm apoftcmans ad cor.Secundum eft dolor pungitiuus , quia apoftema eft membropanniculofo fortis fenfus ♦ TcrtiumeftdifficuUa' anhelitus feu coanguftaiio cx apoftcmate partcm concauiia tis pedorisjn ^ua pulmo dilatari debct impedientc. Q.uarj lum eft tuffis ^^pter conatum virtutis cxpulfiue pecftoris ad cdudionem matcriacpungentis. Quintumeftpulfusfcrri'; nu3,(&: hoc accidens eft commune apoftemaiibus euenicntl bus membris neruofis 8C panniculofis propter tenfioncm* Exemplum fecundoiuni cftdolorcapitis in febrc vel vo^' miius vci naufca.Exemplum tertiorum cft acgritudines cn^ ri9,ficutapoftemata partium cxteriorum eucnientia per via crifis 6C figna perfccftc digonis materiac dC figna corruptio^ nis malignecontraria digoni qualiaapparcntin crifimortl kt^ySc figna mortis & pulfus formicans cafus virtutis. Significationum prxterea zlix funt qu^ in quod demembrisapparet fignificant quac funj cxeisrumpfarquappropcfentiunturficut colorS difpofitiones,&:difpofi'tiones tadus in duriti^ dC in mollitie &: in caliditate 8C frigiditate, 8Ci(^ rehquis.Autexhisqu^comunitcr fentiunturS^ funteaquacfuntfumptaex forma membroruin &:iproru fitibus&motibus ficfquiefibus.Etfor^ taflreillafignificabunt ipforum difpones occul^ tas ficut labtj ralfus uomitum Jpforum praptcre^ quantitates augmentatx fi fuerint aut diminU^ tac & eorum numeri fortafl^ occultorum difp^^ fitiones fignificabunt membrorum , quemad^ modum furtitasdigitorumquahepatisparuit^ temfignificat.a^ econtrario* Inhacpartcquinta.Primo diuidit figna fignificantla'* eo quod de mcmbris apparet in fenfibilia propria & (cnfm lia commijnia.Secundo cxcmplificat de his . ibi 1 Et cognf. t.ones quidem.lTcrtio diuidit figna fumpia cx motibus^^^ uifione quadrimcmbri.cX: fubdiuidit duo ex mcmbris ibiLfctearumfunt quacdam.l Quario tangit diucrfiiat'* motuumpracdidorumpencsdiucrfitatcs fuarum €iXen^t particula primo innuit hanc diuifioncm,q, fignorum q^^r [ lignihcantin coq,apparetinmembris,aIiefignificanr r^" ^ tudinesoccuItas.Primum membrum tagitin principioh^' ( lus quinta: partis diccns.Signiffcationum pra-tcrea alif<''''J qux m co quod dc mcmbris apparet fignificant.Secundu»^ in principiofextxpartis diccns.Et defignis etiamfunt^ . Jgritudinesdcmonftrantoccultas. Sccundo innuif ^a;''; a«uifioncm:q, fignorum fignificantium rcs mani(cO:y, coquod dc membris apparct,qu3Edam fumpta fiwt ^*^^^ «iDihbuspprijs^vtcoIorcfonofaporcodorc , calidofrig'^ Hta Sfe Wt,, co humido duro molli quar propria dicuntur , quia fl^^ «orum vnico fenfu fcntitur &: eft ci appropriaturii* Alia fi'»^ Pta funt cx fcnfibihbuscommunibus,vt figura fitu ^^^^/jf Suictcnumcro& magnitudmc,qu«omniadicuntur Q^' nuntur pluribus fcnfibus.Iuxta illud Arift. 2 . dc anii"^ tr^^ 3 •cap,4.Communia autcm funt niorus quics nuiw^'^^' . Sura magnitudo.Huiufccmodi.n.nullius unius funt proP[ ; led commun/a omnibus . Tcrtio dicit hic Prin*^'^ ; tafifealiquacxpraedidisfignisfignificant difpofition«f cuIta8,ficutfaltuslabr)<nfcriori8fcu motio vcl ofcita"^ ' gnificat vomitum vcnturum.moto.n. ftomacho fup^^ ^ < «norcgrauantccommoucturlabiumex colli^tia »P^"'^jy «o.Etdicitfortafifc^quia nonfcmperadmotum labij fe^jy tur vomiius» Quarto quia non antca connumcraucratJ ^ tcrfcnfibiliacommunia quantitatcm dc numeruni m"". proruin hic itinuit cos dcbctc connumcrari» * quantitstc^ F E N. II, ^ntitatM membramm fi fuerit augmeritats aut dimimi/ nrlf figniffcabunt difpofitiones aliqs heoa LT"'""",''™''.''"''''' digitornm patuita.e htpatis 6C eotum longitudo magnitudinem, fi^r?!*^??- difpontionum comm fi^ificatfuntres uifibiles.Etex mgto per in. lulmodiquoquefuntcognitiones per odore^a: fiporesor.s& relique .Et cogn.tiones phthifis Ipc r ^ ""g"'""» gibbofitates funt uifibiV IT' - T.''^ capitulo eorum qu* fentiuntur co muniter.Eftautemcumquodmamfeftefentitur rem Ugmfacat occultam quemadmodum rubor potni maxtllx pulmonts portendit apoftema &: g.bbcfitas unguis ulcus pulmonfs . ExcoSto mbusuero qua: habenturexmotibus i au Z hcationesuero quacfumuntur cx modo qu^tis funtficutapopIexia&epilepaa&fyncopisetS mufcam r^r'^^'' ^tulfis&faltusa: fpaf nius cum mcipit fpafmarc. *antecoIore SCcopnUi^ a Eceptibiles me fcu malitii dioefe,^H '"^ '""«^"^ ventofita. «Ptibilemedlame rui,rA''r^'''f''* Gtf. Pores & odores ori?,S/^"' ^'".f" P"cep,ibllel per ft. Vs, Attende primocf Ga. re„io ^'''''^"•''•^' "^^ rapt^. teti. 'qu3ecomprihendu^rLS'rf'''''''^ ^:^""^ fen/ "^oawdentia hiiiu, quatuor effe n . ^'''"'•Dico ergo ptU %iUbu, i'''''"fC'''«vifa,quedamcm«ol *"'''''"' ^°'»Pt£he- ««X. 'Poflwnumcorporl noS, f ^ ''"'^ '«"«"ta figna di f;'n<loq.accidenSr:Srvifu"ficd*r- ^"'"'^ «tn Percipimus in coloreVxtra nt^r,^'''-'' '^'•^"^^^^ P°teautin vnomembroaut nDWK™^™f «''°<^« "'turam eritin ,0.0 corpore<^?uir-^'.^°'°' '''"•" <«ta ,. ^''•'■«"s ^^fpIenis&hSfi?""^ * Paffionehe> C?" '''"^'efttiigredolLui. T.ei^ ''".""" "«"""'em. Hq;"'P'''^''°''™ q"=»fit--'mem'bris C 'nr/A'"'' =iP u^mr n "'".«'"P^'^1'^'"''"^'"' P" odoramm '"C e'^'^''',!''''™*''''''"''^"'''''^!^ r^^^^^^ «"n vero,^'"'''''' 3 S"«"re « ^'''"'onis clnalHlf, 0"" '"' «onc.P^^i^^^-^emintendoquiStintotoZ^^^^ «"'fecernere.S<'''°P'''°fe'ne«ta naturam?,;'!!;'^^ ""■'•'""'"r.iviultotiens ^-^^percipiuniur ao ipi„ j (j ««grotantisingrediun,; :^;P''» '1'!'.''"« Parsi„ ■"^faporem co« o Lt'^'''r°;"'':iP';'^'^ ^ nc«tqua„do<jft„f °-^^^^^^^ Per D O Ilh iio aliquando duI<:cm,quandocjtpontfcum»Deindr fubditacd dentia fumpta a tadu dicens^Similitcr a tadu comprehc d^mus vnum cxaccidentibus cftcum a naturali curfu egrc diturquandoq^^n.fitdurum quandoq^ ficcum,quandoq;ex tenfum,nonunq^ molIc^vS^ ahquando aliomo eft^Hxc Galr Secundo dicu hic Prin.q»cognitiones phthifis & hcdic» pcrgibbofitates vnguium funt vifibiles.f.vifu perccptibi> Vnguirt Ies,fed funt decap.primo fumma fcnfibilium coium,fia pc/ gtbbofi^ dentafiguraqueeftfennbilccommunc.Et^ienit tafisgib tatcs» bofitas in phthificSc:hecfiica partfexcofTiptionccarnis fubie vnguibu8,partl ex confumptionc fubftantialis humidi.' tatis iporu vnguin, Tcrtio qa pdixerat fenfibilc coc qncp fignare difpocs occftas ,ut faltu labrf vomitff 6c digi toru cur titatehcparpuu.Hicfimiledicitdefenfibilr.pprioi^ decoi ctiam, vt rubor pomi maxillp fignificat apa pulmois,(5^ glb bofitas vnguis vlcus ipfius.Rubcfcuntautcm poma maxil larum inpiphlcumonia propter multitudinem vaporfifan^ guineorfi latoijj in ea a pulmonead genas» Qiiarto dicit c;^ ex motibus c&:quietibus qui funt fcnfibilia coia trahunt res. i.fignatoes vel cognitiones q mo diccnt ♦ Ex qetibus qdem apoplexia fignat (i fuerit vfis quies feu priuatio motus in to to corpore,(S!: fimiliter fyncopis.Sed fi priuatio motus flierit partialis figniffcaiur cpilepfia vcl paralyfis.Ex motibus au> tem fignificationes fumptac funt ficut horripilatio tremor fin gultus fternutatio ofcitatio alyccs,feubrachiorum cxtcnfio ncs^tufiis faltus fpafmus incipics fpafmare,ipfoenim fa(fto iamcefiatmotus,dcquorumnaturis;S:diffcrcntijs latc tra/ datGaK quinto morbi. Etcarum funt qaaedatn qua? proucnfunt ex opcratione naturac principalis (lcut finguItus.Et quaedam qusc proucniunt cx opcrationc naturx accidcntalis ficut fpafmus 8C trcmor » Et carum quafdamfunt uoluntariacpurae ficut acftimatio 8(:rcuoIutiodcIatcrcad latus.Etquacdam Cunt compofitafcxnaturali dC uoluntaria Gcuttuflis dC midus &rcgcfti'o . Et iftarum quidcm quxda funtmquibusnatura fupcrat uoluntatcm ficut tudisj&quaedam m quibus uoluntas fijperat naturamjficut midus & egcftio cum uoluntas noncitouuItcfficcre.Accidcntium autcma na^' tura fincuoluntateproucnicntium qu^dam funt qufdcmoftrantfenfus ficuthorripiIatio,6{:quac^ dam quae fenfus non demonftrant quomam no (cntiunturficut faltus. In tcrtia primo ponit hanc diuifioncm quadrimembre,(j motionum nunc didarum 8C fimilium quxdam proucniuc cx opcratione naturae principalitcr vt fingultus,quxdam cx opcrationc naturg accidentalitcr vt fpafmus dc trcmor,quf >• dam funtpurg voluntarig ficutgftimatio.i^motus perfecucio nisaut fugg fcqucns iudicium eftimatiug vcl legc eftuatio,uc quidam libri habcnt.<5(: intclligc motum irg 8C rcuolutio pgri dc latcrc in latus.alig funt partim naturalcs ptim uoluntariac ficut tulTis vrinatio SC egeftio. Aitcndc primo cp Itcet fin> gultus fit motus naturf.f.virtutis naturalis cxpulfiuf ftoma-' Singut chi,numcratur tam a Gal. f .morbi.cap. i ♦intcr accidctia q funtcxtotognccontranaturam,quianoffta natura rcguPr . operantc,fedirritata pcraliquid Iffiuum* Attedc.s.q» fpgf rnus qui dicitur hic ffcri cx opcrationc riaturg accidentali non fitcx opcrationc naturc mcmbri,fed natur^ morb^ vcl matc f ig cius.Tuxta illud Gal. ? .morbi.cap. i» Ac^io vcro que a fo lomorbofftcftic(fiigatfo5!:fpafmus. Attcdc.j.cji trcmor que Prin.hic ffcri dicft cx o^ationc naturg accJidetali numcra tur a Gal f ♦morbi.tntcr motusfcos ptfm a virtute partini » morbo.Aitcnim illiccap.TtAb vtrifq^autcm ffumomnc» motus congclationis 8C motus omnis cjui fftmembr/s moP liffcanincipicntibu3,trcmor quoquc^Etcap^^.ciufdcm librf ta rtatu' ralis volunta fkis du^ plcx,. Accns la natii/' ralc volilta^ rium du plex* P R I M I C A N . alt.Trcmorfitexduobus motibus,vnoquoq^ membrngra uitate mouetur inferiu9,<Sc alio virtute fui fum leuatur. Se»' cundp ponit Inncdruifionem bimcbrecj» motionum partj naturalium gtim voluniaiiarum qdam funtin quibus natu ra vincit voluntate vt iuU'is,alig funt inquibus voluntas fu^ peratnatura vt vrin^iioiS^egeftiottuncnon fiunt cfivirtus voluntaria non uult eas cito eificcre,licet natura prefto litad eas efficiendum, Attende q, natura ftabiliuit in tuftf q> vo Uuaria virtus viccretur a naturali propier necefifitatc cufto^ decordisnefuffocatiocontingatJuxta illud Gal,f»morbi. cap.7.At qnaliquid vias inftrorfi fpus impedit necefte eft vt naiura fortiftimoattj; multo fpu exclud?.t,hfc vero fuffl^i fio vocatur tuiris.Huius rei /jgnum eft q> pnte forti c5 tuftis ilico tullimus velcmus nolimus.Sed in rctentoe fcecn Sc vri naecum quis occupatur in republica velfcruitiodiuionota'' le iminet periculfi^quaie ftatutum eft vt uoluntas ad tps hihere polTit lias purgatocs» Tertio ponit lia nc diuifionc q>accidentfum tfi voluntarionl naturaliil qda moftranc a fcnfu ficut horripilatio qug manifcfte pcrcipiiur 8C a medi co^ ab egro.quf Jam non monftrantur, quia non fentiunc a medico fupplc ficut icdigatio qua non fentit medicus,fed cognofciteamnarrattone patientis a*quo fentitur.fcntit eni quandoc^ pger motum dilatationis in fuis membris a vento fi:ate inierclufa qui iecftigatio dicitur,<X: cum multiplicat eft praefagium fpafmi velapoplexig futurg, Hiatitcm motus diuerfificantur autperdi^ uerfitatem fuarum efTenliarum , quoniam tuffis in fe/pfa fortior cxiftit quam faltus. Aut p diuer^ ficatem numerorum motorum,quon!am ft:ernu tationis numeri motorum plures funt quam mo forumtufl^s.Tufljs.n.compIctur motionc mem brorumpecf^ons.Sternutatioautem complct ex coniunc^ioncmotuum membrorum pccflorisec capitis fimuI.Sed quantitas timons in ei's c(ldi(y fcrcns,quoniam motus fin^ultus ficci' maioriS e timons quim motus tufl[Js,licet fit tuflis fortior, Perquodaucem naturaiuuatureftcum quado-^ queadiuuatur per inftrumentij eflTetiale dC prin^ cipalc,fi'cut cum luuaturincxpellendo ftercusa murculis ucntns.Eteft cum pennftrumcntiJ iux uatur cxtrancum,ficut luuatur intufliendo ab ac re.Prindpioruueroearumdiuerfitates aut funt cxmembriSjficuttufljs 8[f naufca,aut exdiucrfi^ tateui'rtutumagcnti'um,quoni'am faltus princi^' pium eft nacurale &: i ufljs principium c anima^' le. S cd & per materi^ diuerfitatem,quoma tuffis cft ab cxcreatione dC faltus a uentofitafc. er^ gofignificationcsfigmficantincoGp de mebris apparct.EtpIurimaearum demonftratio eftfe^ cundum difpofitioncs manifeftas . Et tame cum occultas dem6ftratdifpones,ficutrubedo pomi inaxiIIap,qujpuImonis apoftema dcclarar. Motiiv Inhacquartatangkfeptemodosdiuerfitatis iftaru mo>' m diuer ttonii abinuiccm» PrimuB attcnditur penes diuerfitaxe fua farn mo clfcntiarum fcu naturaru,vi tulfis in feipfa ex propria na du$ fc ^**^* fortior falai.Se cundus atteditur penes diuerfitatem ptuplcx^ '^""^"'^otorumjVt fternutatio diffcrt a tulTi , quia numcri iTfjotorum ftcrnutationisfunt plures numeris motoru tulTis, co <3» f"Jii8 complctur pcr motum mcmbrorum pcc^oris fo lum.fcd ftcrnutatjo complctur pcr motus membrorum pc^ llippo. ^coris 5C capitis /]r.Scd contra dicit Hippo.aphorifmorum feptima.Stcrnutatiofftacapitccxcalefadoccrebro 8C huc/ ifUto^quod ci? in capkc v^^cuotEt printtcrcij quinta tract^* A V I C E N N J^, cap; I j.Stcrnutatioeft motus proprius cerebriad expenefi>' dum humorem aut mater/a alia ctj auxilio aeris naribusat^ tradi fubito per viam naficX: oris,c5<: fternutatio quidem ce rebroeftficuttulfispulmoni.Diccum Galeno incomento dci cafi.q» non eft vfr verum ex folo cerebro Iternutatioiie ^^jf fieri.pcna.n.(;vtaitibi)fiuefiftucainnaribus pofita fternu^ tatur,&:aliquandovctuscumtuftiafcendit ab iferioribiis; qu3E fft ftcrnutationis caufa ad narium venics foramina.Fal luniurergoaibitrantes elTc caufam ftcrnutandi folumoclp aerc a capite excunrem. Tcrtius atiendittir pcnes q^nt^tc fimoriSjVt fingultus de inanitione diftert a tufti , quia eft tn? ioris timoi is,licct motus tullis iortior exiftat.Nam iingultu» gjiijf cx inanitione vix vnqi fanatur ficut fpafmus ficcus,^ e fiisf^ l^m fignum.Iuxta illud 1-lippo.apho.quinta.Spafmus ctfin pjtio'; gultus poft nimiam inanitioncm malum. Q_uartus attcn {^il^^ dtnir penes inftrm coadiuuans ad morum.IIlud.n.quando^ quecftelfentiale*i»confubftantiaIe corpori dC principal^.w vna ex caufis principalibus illius motus,vtmufculi ventris in egcftionc,5t: quandoqj eft extraneum cor pori non princi' pale/cd folum adiuuas vt aer,qui cxpiratur iuuat in tulfi ad cxpuinonem materierum* Quintus pencs diucrfitateni*^ broru qrum funt motus,vrtuftis differt a naufea,quiacitit>' tus pcdoris 3C pulmonis 8c naufea ftomachi. Sextus f^* nes diuerfitatem virtutu agentiu,vt principiii faltus c a viri|; te naturalinocognitiua.f.a ventofitateexicdctc,&prindpj^ tulTis eft virtus animalis feu motiua voUltarie coopantc uir' tutecxpulfiua naturali fuppIe.Ethas duas diuerfitates dic'f hic princeps attcndi penes principioi??diuerfitates,qa et inj briTj eft principiu motus Sc virtus ipfa» Septimus penes a\ uerfiratc materix motus ut motus tuftis c a fcreatu fcu a «"^ tcria fpuibili.i^: motus faltus a mareria uentofa. V\t\vno^[ cit hicprin»q> hic figna fignificant in eo quod apparet dc bris,cSi:plurimil fuac indicationis eft fuper difpofitionibu' corporis manifeftis,aliquando tamen indicant difpofiti^^ 1 occuItas,ficut fam didum eft ruborpomi maxillx fig*^^ ' ficat periphleumoniam* cof, 'iio Etdefignis ctfamfunt qua? apgritudmcs motiftrantoccuItas.Quapropter oportct illiJfl'^' aegritudinesuultcognofcercoccultasjutatc an^J tomiae notitiam adeptus fit ad hoc ut pcr ea icit^ tia fubftantiac cuiuscp membn' ei acquiratur fi^* carnofum aut no carnofum.Et cuiufmodi c cA^^ forma,i'deo ut fciat. uerbi' gratia . fi apoftcma quod habct hanc figuram cft i'n eo,aut no ex P^^ te fux fi'guraf,unde eft comparatum.Et fciat fi^*j pofl^biIc,q? in ipfo aliquid rctincatur ucl non (^^^ ■d labi faciat q> recipit ficut i'eiunum,Et fi cfl^ P{j fiibileq?i'n ipfoaliquid rcttneatur autq? aliqi^^ ^ ab eo Iabatur,quac res fii qua in eo retincri fi^ aut abipfo labidoneccius locumfoatfl^^/ tcnus per ipfum iudicet de co quod in ipio fc*^^!^ turdedolorcaut apoftematefieft impfo aut^ coIongmquum.Etfciatdusfocictatem it^ dicetfihabctdolorcmperfeaut proptcr ^oci^l^ tem,a: fi materia ab ipfomet proceflcritaut a focio fibi influxcrit.Et fi fuperfluunt quod ab ^ feparatureftdcfubftantiafpfiusan ip'^^ ^ pcr quam illud pcnctratquod ab afio fep^^^i;^ donecfciatilludquod compraehcndft ut fi cft poflibilc ilfud quod euacuatum fuit ab J.P cuacuatum fuiirc.Etutmcmbri opcrationc K donec ipfius cognofcat ^gritudinem cx "^^^^^^ toquod in ciusconGftit opcratione»Tot|f ^ 4« FEN. n. brifi c« SrSTno^t.?''^'*''^^^ cuiufcjmr;' %crafi.Li eh,u".^rr. ;r''''^"'''"^^ fcitnraliquanL eruslS Wdnodextrofenfu Derce™l ^!. ^-."^''''■'"P^'" liy^^ Pace vel in lacerto cS^f f^t'''r ''"T he Jis,qua;fis"remembrii„ ™^'li'''°'^/"""'-^'' '^S"-'» apa. 'udprin.terctj.,4.trac., c , r.^fi"''^''"'''''''^''-!""'*!' quodapparetdeapateh paci 1'^' f^S"" eiu, P«<s,Iacertofum au..m ^^^1 ^'^""d^m Cm, |,e. 'ftgroll^aKaUeraelta,bt if& a-''''';,' "tremitati; flc.t cffluerea: ftatieipelli, id nuo V, / ■'"''"'''° "°.''«' "«■fl^Exhoc.n.fcitipoteri, parS ?''^'''''''^'"'' i^'" P''^"oingracilibu,inteltrsprXm^^ "° gracili inuoluto ffiin iei.m? '"^ "'^8'' i" 'C' Poms delatorci.ri^-echoF.^^' P"»no.omiam fci.ur «ffwdens in ipfum choleran; i-'""" ^cl prope ipm ft"fluam S: mordacem quTre'ft ''■' '^'^'"'"'^ »b> %n>uft cp in ahlibus mS'^'""» 'nci. eam . Cuius rei v«uum inuenitur vnd^wl '^^'"? '""■"'«ijan.urfemper ^PoFeeftaliquid tet"„er •„ " ' '"^- 0-«"° vt fcito ?<^'^.Cc«'q'^reSrt& ciIivet.tofit 'e "f''^'?S°vel *ft«ab eo%"_^^°' ^'[^P' I I I D o c. nu potcftfcremedicusper anotomfacS: occultas xgrhudiL rnmf . dicit nccelTaria eft fcia ano tomig medfco volenti recfie 3c artiffcialitcr regere cgritudiea occultorummembro^^^ a.cap.pr,motb,.Natur3everomembricognitioquatuorrc rumcont/netcognit/onem* «in"i p rt «a rh'^ «nnuoIutionum.CumJilti""Sr''''«''''i'^^^ ^moraliquis/ninfe^Xs^^^^^^^^^ Srr:'"^A'-'°"-3:^^^^^^^^ •^aSf^-*'-?-'^ ^''1' doIenstheme°„^^^^^ <S™&S^ttatS^^ «■^ ««^^«^•'■^^'•"«"«contemaT* ^'^et a fuDerfl ^ cercbro» Sexto vt t, annr^ .^^•Jbroafcji^ranfeatperi^^^^ SP^^ribileficid^^l^.^q^adefdditurquatenus^^^^^^^^^^ ^5^iram,vtficoS ^^'^^cuatLT ab cofuilTc cual5''' ^^^anaeruntpcrg^r^^^^iamcj^agradlibusdecifi^ vrina a veficacHcil. ^iam , Et fi petala ruKiL ^ope'j1''"^^?^oneoperS '"''^^^^^^^ ^&u^f«velaliquis?^^^^^^^ *ctioIcr, nonmundifica^.? "^^"'lium patiturcum "«tur,vtioidcritiacitrina. Cunqueanotomiacrdcntiacfacqmnta faerit opor teb/t poft hoc totum ipftim ftudere in coeni tionc acgn tudinum occultarum fecundum fex rc gu/as.Quarum pr/ma eft de nocumento opera^ tionum. Et tu quldem opcrattones cum fuis qua litatibus 8C quantitatibus lam fciuifti, quarum fi gnificatioeftprima &:perdurans.Secunda uero cft dc eo quod cuacuatur,cuius fignificatio pdu^ rans quidcm cft/ed non eft pn'ma,a: perdurans qufdem eft propterea in ipfa femper confidut. fctprima qiifdem noncft.ideoq? fignificat ma> turatioem aut maturationis prohibitioncm mc^ diate.Tertiaautemeft do[or,8^quartaede apo ftemate,5^quintacftdcfitu,aefextaeftdeaccid^ tibu^manifeftisa:comparatis,a^corumfignifi'. catiB non cft pnma ncq; gdarans.Et in una qua quequidemcarum fermonem diuifim faciam. In hac parte fepttma primo tangit fex regulas quibus mc dicus deuenit in cognitionem scgritudinum occukarum fci. ta anotomia.fecundo declarat primam regula ibiLExoDo> n.bus vero.-ITcrtio fecundam ibiLEius autem quod eu ' tam .b.L Apoftcmacs autem.lSexto quintam ib.LSitus ue rofign.ficat.ones.-7 T" prla particula dicit primo Ij, poft^ ^Egrui, med.cusfcmer,tanotomiaftuderedebetrncogniti;ne1gd tud.numoccultarumfccundumfexregulas. Prima re|u. cultar dl Iatrah.texnocumcntooponum.Etiamop6nes declarat, gnofcei, funtcu.mquaI.tat/busfuisquibusopcrantur,&quatiS reg" feu menfur,s fuis.f dodrina fexta fen primeWimi , qui eft 1«*^* deuirtunbus &opon,bus.Etfignones ab operibu^^^^^^^^ funt primx 8C pcrdurantes.Prrn,^ quide quia per feV Tm^ mediatefignantacgntudines.Oe.n.membrum cft xprZ quod facerc non poteft operationem fibi propriam . pfrd^ rates vero qu.a ccrt? funt ffrmp 8c ftabiles quibus plut alrif medici innitunt. Sccunda trahitab cxcuntibus a corpore vcl retcntis l eo, vt fccibus urinis fput/s muc/s 3c fudoribug Et figiiationcs indc fumptae funt pcrdurates.i.ftabiles ct c * tac in quibus mcdici conffdunt.Sccf non funt primx au.a • Tmediate fignificant difponcs ?gritudinalcs,fed mcdianfp"r« gonc vel indigone apparcnte i n cis. Tertia trahit,,.^ = !i? lore ruxtaiIIudGaI...tcchni.DoIorcsucro fccSdum ^^^^^ inciTbunt locum aut contfnuitatis foIutione,aut alterationS fubitas ondunt. (^iarta trahitur ex apate,quod triplex pc nus 3cgritudinfs adefieoiidit.Q.iinta cx fitu membri "^^^^ utruumorfentiturinhypocundnodextrofigi^atapah^^^^^^ Us,fimfin,ftrofpIcnrs. Sexta rcgula trahitur exaccidemi bus manifeftis fenfui ct comparatl s ad pgritudines occuUas, vt cx rubore genarum iudicatur de piphIcumonia,& ex gib bofitatc vnguium dephrhifi veIhccflfca,c5l:cxagitatocIabn inferioris dc uomitu.Et fignatoes inde tracflae non funt DrFp quia nonfigiiantperfecXri-medfateoccuItas Pgritudincs npi funt pcrdurantesfed inftabiles & fnccrtar ^requenter fel? tes. Secundodfcitq,IoquiturfigiIIatimdcuna qua^i ift"'' rum regularum exccpta fcxta fupple de qua fatis locumc IS" jn partc praecedenti. Attcnde primo q, Gal.cdidlr f.l r bros interiorum gratiai cognitionis aegritudinum occuI«^' Gaf, &.c.<i.prim.e,usa,t.Oportctper anotomiam r.- S v„iufcLfcjmembriquaIirereft&S:i2^^ Virtutis actus ecntialis duplex Ogonis nocum^ tum tri> p R I M I C A N « uniurcuiuf(|?membri magnumadiutorium eft tnUtdigM^ dis locis inffrmis. Acftiocnim non cft aliud nifi mouendora membrorum adiua motio,ucrum unumquodcp membru, a<:rinulliusfitavftioni3alicuius cfttamen iuuamenti» Exopcracionibus uerofigntficatio habet,qtn cum operatio no fecundu naturale^cefferit cur^ ftim qui eft ei fignificatur q? uirtuti accidit nocu^ mentum6<:ui*rtuti's nocumentum xgritudinem fequitur qusc eft i'n mebro i'n quo eft uirtus. O pe rationum uero nocumenta funt fecundu tres mo dos» O perationes.n.aut minuuntur ficut cu ocu^ \i minuitur uifio et re uidet minorem dC a propin quiorefpatio,^: ficutftomacliuscum duriusdi^ perit QC tardius dC minorem quatitatern. Aut mu untur ficut cum oculus uidet illud quod non eft» A ut uidct rcm no ficut efc,& ficut ftomachus cu cibum diflipat dC ipfum male digerit. Aut dcftru unturficutoculus cumnon uidet dC ftomachus cum nullo modo digcrit. In hac fecunda dicit primo c|» fignificatio fuper argrltudi^ nibus occultis trahitur exoperationibus,c]uiacum operatio mcmbri alicuius non feruauerit naturalem curfum qif dc^ betur ei fignificataccidifle uirtuti nocumentum quod impe>' ditopcrationemipfius.Et nocumentumuirtutfs fequitggri tudincm mcmbri in quo eft uirtus.f.malam coniplexioem malam compofitioncm ucl folutioncm continui.Nam nocu mentum uirtutis cft a^us ciTentialis 3cgriiudinis,ficiitin co lumitas uirtutis & opcrationum eius eft adus fanitatis bc cundo dicit nocumentum operationis cft triplex,quia uel opcratio minuitur ucl mutatur a natura propria feu corruptc fit,uel deftruitur.Eiufdem fmx meminit Gal. 2 ♦techni in h> tcraarabicadicens.Etnocumentumaccidcns in operaiioc eft fccundum unum trium modorum,aut ita ut debiHtctur, aut ita ut mutetur a parte fua,aut ita ut deftruatur.ExempIn adliouis diminutac cft uifio dcbilis,ucl quia ocfs deuilibili ui dicat q» fit mi nus ^ fit,ucl quia de propc uidet dC a logc tio, dC digo ftomachi durior.i.difficilior dC tardior 5C mioris c^ti tatiscibi.Excmplumoperationismutatx fcu corruptae cft uifio eorum quae non funt.f.cum ocPis iudicat aliqua ce co^ fam co qusc non funf,ut cimiccs,aut mufcas , aut funiu,aut nubcs 8C talcs phantafticae uifiones apparcrc folcnt in prin> cipiocataraaan1,uelcumuifusiudicat aliter dc uifibilibus q^fint,ut^omnia funtcitrina:uclomnia rubea , "^'^'^" - pcrforata,uel de unico uifibiU quod eft duo uifibiha:» digo ftomachi corruptiua cibi.f.conucrfiua eius in fumum uel ad acetofitatem uel ad putrcdincm.Exemplum opcrationis dc ft rudse feu ablatae eft cxcitas ocfi 3c digeftio nulla cibi 1 ito macho reccpti,ut in licntcria cibus cffluit i n rjfdem qualita^ tc 8C quatitatc,quibus aflumptus cft abfque ulla digcltione, Eius autcm quod cuacaatur aut quod rctinc^ turfignificationes multis funt modis . Aut.n.fi^ cnificant ex partc rctentionis non natur alis ficut cum rctinctur res qux folebatcuacuari,qucmad modum acciditilli cuius urina rctinetur aut cgc ftio. A ut fignificant cx partc cuacuationis no na turalis.Et hic quidcm aut crit dc fubftantia mem brorum aut non crit ita.Scd quod cftdc fubftan^ tia mcmbrorum tribus fignificabit modis. Aut cnim pcrfuiipRus fubftantiam fignifi'caWt,ficut anuli qui cxpuunnir,hcrpcte acftiomcnu in cana li pulmonis fignificant. Aut fignificabit pcr qua citatcm fm' ficut cor tic?$ c«m in dyfenicha a^gre A V I C E N N i^, diuntur.nafi fucritgrofiiis fignificat (p ukas in grofiis cxiCtit inteftinis , dC fi fubtilis fignificatqr eft in fubtilibus intefcinis,autfignificabit per ca/ lorcm fuum quemadmodum eft hypoftafis pcta loides.Quae fi rubea fuerit fignificat quod eft irt membris carnofis ficut renibus.Et fi alba ^g^"^ cat quod eft in membris neruofis ficut uc^ic^. 0, uerofignificatillud quod non eftde fubftantia membrorujfignificat autquia ipfius egreflio np cft naturalis ficut humores fani QC fanguis c3 cx^ crit,aut q? eft non naturale in qualitatc fui ficut b guis corruptus fiue cofucuerit exire fiue no^ri^ q> non cft naturalc in fubftantia abfolute ficutl^ pis. Autq? non cft naturalein quantitate fui,i»cc naturalis fit cius cxitus. Et iftud cft aut P^^P^^^^^ q? augetur aut proptcrea q> minuitur ficut fterc &C urinacijpauca fuerit aut multa. Aut ut fitno naturale in qualitate fui,Iicet exirc foleat hc^^ ftercus QC urina qux funt nigra. A ut ut egrca;a tur a partcnon naturali,licetexirc confueueri cut ftcrcus dC urina cum in argritudinc iltj P^^ pcriora acgrediuntun S!^ In hac tcrtia ponitdiuifiones quatuor fignificatonu ^Jj^ M| ptarumabhis quae euacuantur(&:retinentur, ^^'^^^^ r.J'^! fio cft q» fignificatio fumpta a rctentis 3C cuacuatis aut Fj, ficatexparte rctetionisin naturalis.f.quiaid retinctiir t^^^ cuacuari debet,ut fex ucl urina.Aut ex paric cuacuatioO^' naturalis.f.quiacuacuaturid quod rctineri debet , ^^^f J^J guis bonus aut laudabilis cibus» Secunda diuifio,ifl^^^u cuacuaturacorporcnonnaturalitcr cftduplex«Quodda de fubftantia corporis,ut anulus per os cum fputo eif^^^j corticcs cgefti ut dyfentcria. Aliud no ut cibus cuomit^% / fanguis rafcaius.Et fecundum hoc duplex fignificatiot^^^^ tur ab illo quod erjcitur.Gal.vcrofecundo techni ^^^^^ \c / diuifionemtrimcbredfcens.Qiiaecunqpuero ^g^^^^^^^^^^)^/ quidcmutparticulaECorumquacpatiuntur,h3ccueroUt u, fluitate5,ha:c ucrout in ipfis contcnta fecundum iil^gnir Tcrtia diuifiohuius quod erjcitur a membris deciitJ ' catioeft triplcx.Vna fumitur a fubftantia ciecfliiitatiui ^^,^5 cxpuuntur a fubftantia fua fignificant q^in canali P^'^|]o( cfthcrpescftiomenus fua maligna putrcdine vel co^L ^ diifipans fubftantiam eius» Alia fumitur a q^titatc , corticcs in dyfentcria cmiffi,fi grofifi fucrit fignifici»f j 0. grolTorum(ntcftinorum,fifubtilcs vlccragracilii;*^' fuf ^ qualitatcputaacolorc,vthypoftafis'petaloidcs,"[," ^,{3? f ritfignificatqjcft.i.defcindituramcmbris carnon i^^ tif ^ renibus,& fi alba fucrit a membris neruofis fi^^"}.^. urinj cfthypoftafis petalofdes rcfideniia qu?dam groiia i j fimilis fruftis groffis tritici fradi qux pctala vocan ^j.^ ^fl; dicit princcps^cap.tf .fumm? fecundg dodring Pf^'^ petaloides magnarum partium albarum aut dino,hu«»^^;i, f Hisoc S Sri fignificat fccundum pfm feparat? fuerut cx mcrn ^^^/ funt propiiiqua mcbris qbus diuidunt vt\uTf' ^\ct^ J, bra mingcndi.Et albae fignant q, funt cx vefica ^f^ fi^ ^ q funt in ca aut fcabi? aut corrofionc.Rubcae at ^3 n gnamq,funtcxrcnc.haecprIcep^B, Q^^^^^^f^^^^^^ ^^J^. cticitur no dccifi! a fuBa mcbroru figriatio e fcxtup '^? fumiturab exitu inaturali ipfius.Cquiacft boin ^t, 1 pori no dcbcs cncf ,ficut fanguis bonus vcl hu^J jg c< / corpori. Sccildaaqualitateciusquod f"fi\'/"ficsng''l/, ptuspcrmeftruavelh^morroydesvclah^^^^^. ^,ocf^^^ \ cat fuo foetorc vcl corruptocputrcdinc in oci ,it^ ^ fiuc talis fatiguis confucucrit cuacuari j„5 fiucl^" nafum vcl anum qn^ corruptu proijccrc ^^^^^jctit' F E N. lU quoh',^ r o'* wM'''ate fubftStlgdus ■iturahtatecptitatis reiqeqcit.f.quiaplus vel mmus exea o2 , r '^'" '■"S"'^ ^hyli ex cibo & potu. q> fc^^-l '^-■""''qf '"f."^ M expelliturficut fccunda.nifi no c5 ^-'""^''^ =1^ q"»'' conP.e..it ad id quod nTcSfu^' ^'P"'''°''^'"^''''^=^™""ix,&-fex&uri. in^rZ?/'''''''''^'""^""'''''''^^ Sextafumitab ces ner n ^"^""ffSS^dltur id quod expellitur.ut cu fe> tuutarn^'^''" '"'"''" P."'''"^^^ tatesLIn^ "^J>™enter .nferius oppilantur.Ht hg fuperflui. tates exanx.odolorecum impetufurfum depelluntur. Dolorisautemngnificarioncsin diiobiis co. pr»hendunturgeneribus.EtiIIudeft,qiroiiiant dolor aut f.griificat g faum locum . uerbi qaonua,afuer{tindextraerit,nhepateefrrfae r t .nanjftraeritinfplene.Eteftcuwfi2 S acutam, S^atqrdeft^ fi^ f^'>qaoalamciimapVdSZ*A^^^^^ f--fig,.ficat^Ifefa mS J.^^^ n hepa?e fi ^ in hypoc.ldrio dextro non;;? fi-blongutTA^^^reaieritlunareagniffcatV^ ^"«^S^cftin mufculocooperience hepar" P^'^^ EtcxcommuSaten ''•!J'^'7 apDareates f^ar. cumeatumquodeK^ ^ecogaofciturq^eftn ^^^toexparibi^aLan?'''"^,?.''^ ^'^'^^ommcolliacadit* lnhacfcxtadfcitprImon,r • . . • '^'««xtMcflsecxIocisfunrcS ^l"^^'^"" cgrituduiuoccut. DOC. XIL 112 dus atteditur pcties confiderationelocicgrimdims abfolute» Signatb Sccundus penes confideracione loci xgritudinis fecundu fo> ^gntudi ci_etatc,quac6icatcum aliomembroa quorecepit nocume nisoc^ tu. Secundo dicit q> fignatfones primi modi func appcn^ cultg a tes.i.manifeag,vt ii dolorproamdusfueritinhypocundrio loco du> finifi:rocu tumore aliq fignificat apa fplenis,^ fi dolor fue^ plcx, rit in ped(ne 5^uirga cum emilT(onefaniei per vrina figni ficacvlceraineis» Terciodicitc^^figniffcationes fecildimo^' difuntlicutlefiodigitoeueniesexca amecedente.i.noti pcr cam lit in eo,fed in mcbro priori a q rccipit fenfum 3C mo^ tu,vt cum exablatioc fenfus vcl motus alicuius digiti figni/ ficac eueniiTe nocumctu./r.pari neruorii colli.fifis cafus mc^ minitGaP.T.interioru.cap.i5.fcribcnsita.Dico crgoque/ GaU da pofuilTe fuper tres digitos manus cuiufdam medicina 3C murmurauitfenfum digicoruatriginta diebus eifeablatum (Si^motus digitoi^trnpcrmafitcu^us medicinanil eiualuit. Quod afpiciens cacpi quod in vfu habeba facere vocans cr^* go mcdicu intcrrogaui cil qux efifet illa medicina,at audicn» huius medicinamhuicrcicffeopportunam^cxpi inuefliga^ re quare medicina eum non iuuilTcc.Et pccrita accidctia in^' ueftigarc incipiens audiuiab eo non habuinfe nec frigitudf^ nem nec apa,fed fenfus digicoril minucus cftpaulati qtfau/ diens niiratus fum.Et rcucrfus itcrum inccrrogaui cu an cct pcrculTus imembrisdtgicorum fuperioriT,qui rfidit neqc^, Sed rccordacus manifcftauitfehabuilTcidilrnofiibus dorft mtciantibus.QiJod audiens icerum conucrfus dixi.quo&qS/ tus fuic illeidus.Qi.ii dixitfeambuIalTe roma cS^deeq cki dilTe 3d poft paululil remgis inuenic in digitis hanc paflfionc fehabuilTe.Qjxaudiens arbttratus fum partcm ncruiqui cxit poft fepcimam fpondilem habcrc apoftema proptcr il' lum idum 3C poftea induratum efTe.hoc GaU CapPm. rj. DefignisdiTtingucdiinterggnV tudi'aesf>pn'as,et qug funt in coitatc. I T quonia crtcum cgritudmes mprfn j cipfoacciduntin membro&:eft cum ^^^1 accidunt per aOlbciarionc queadmo^ ^i^^^ddumcaputftomacho m fuis adbcia^ tur ?gritudinibus,tuc oportct ut determincmus differctias inter has duas res g fignu diftingues* In hoc cJap.primo proponit intcntu.Secundo dat vno mo dudifcerncndiintcr principaleggritudine(S:ilIa q cftafo/ cietateibiLD'^^'^"^ crgo.iTertiotagitcrrorc circamodu illucotingerc folitura ibiLEft tri cum exhocnQ,uarto dat cautelas vitandi dicftum crrorcm ibr.LScmita vcro»~lQiii-' to tangit alium modumper que difccrnitur ggritudo ptinci> palis ab iUa q| ^ft a rocicracc ibiLPfimu vcro.l Scxto rcmit tit nos dc quibufdam fignis ad fequecia ibiLEt nos qdc»! . In prima par tc primo innuit hanc dfuifione,cf segritudinij dT (5japrimoaccidunt5(:pnncipalcsdicuncur,quia nondepe tia^^" dentabalia priori egricudinc,ficutfcbris tcrtiana vcl cpho cofcnf? meraexputrcdinecholerevclfnflamatione fpuum.Alicac qugp^ cidunt cx focietate vt cum a digitis manuum aufcrtur fkus aut motus propter ledonc alicuius ncruoril fpodiliii coIIi,ucI abhuorccryftallinooculitollit vifiopgt vngula vcl tclaqj eftinconiundiua» Sccundodicitt^oportethic darcdria interhaspgritudincgperpropria fignadiftindiua quattnu9 fciatcui primitusoccurrcndu eft.Prias.n.principali qca af tcrius eftintcndereoportct.Iuxtailludprincipisprim! quar ta cap.vItimo.Cum vna pgritudo ca fucrit altcrius ficut cij acciditoppillatioiSirfcbris medicabimuroppilationeprius dclndc febre,& fi nece(Tarium fuerit oppilationcm aoirc c3 co in quo aliqua cxiftit caliditas non curabimus dc fcbrcr Diccmus crgo quodoportctconfidcrarcqu? prius accidit 8C autumabimus qu6d ipfa e pdn^ dpalis a^altcraertdaflbciata* /Egrltu dofenfi biPr l3e> deiis ^ ccptibi^ lis du P R I IVl r C A N * In liac fecirnda dicit c^ad dffceincndani Imer prrncfpaK atCTritiidineni3(i illam qug cx focieiate feu colligancia cii alio metnbro xgrooportetattendereqiic ipfaruin prinio euenit SC autumabimus^i.exiftiiTmbrmus vel imaginabmiiir q> ip fa eft principaliSjVt ii quis iti ftomaclio prius doluerit ex rc pletiotTC putredinaWjdeinde dolcat caput iudicabimws cgri> tudinem ftomaclii pr^ncipalem.cSSt: xgritudinem capitis ex eollfgantia iplius cum ftomaclio maxime fi no appareat c5 aUa manifefta dicfci doloris velnwrbi capitis^cS:: ii irrter me brum primo cgrotans cS^ atiud quod poft ocgrotat fit comu^ nicatio feu coliigantia nocoria* Efttamendiimcxhocprouentc crror.EcIioc cfljquontam fortalTe acgritudo pnncipahs non enc j^cepca rcnfa necp dolorofain principio fui, fed poftea fentictur tpfius impcdimentum,poft^ quam adociata a^gritudo apparueric quac pro cer to cft illa qua? poft i pfam accidic dC eft ea feques. Extfttmabicur ergo aftbciata dC accidentahs fitillaquaccftprincipahs acgritudo.Ec ecu non percipiturnifi accidcncahs tatumS^ pnncipahs origo Gbhuioni traditur. Tn hac tcrtia dicit q> aliquando imeruenit cf ror in iudfcro primc&principalis agritudinisaltcroduorum modorum, Vnus eft quia principalis ggritudo in fui principio qilq^ ik> retit nccpeft dolorofa,fed poftq^altcri ggritudini fociaia fue tn qu^ fequitur eam apparcbit nocumentum fpfius,5^ forni inde credctiir q> acgritudo acciis ex focictate fit principaf, vt oppilatio fplenis vel canalium cius ncc fenfu percipitur ncc dolorofa eft donec au(fia fucrit in tm tumorem q> diften> dat fplcnem 8C ipfum apoftcmct. Scd inftabit aliquis qa a:gritudo diflFert gencralitcr a neutralitate pcr lioc? q> fenfibFr Igdit opcrationcs dC ncutralitas non,o?s igitur argritudo fefu pcrccpta cft.Dicq^oIs pgrrtudolpdcre dicitur fcnfibilitcr,cp cogit defiftere membrum vd corpus in quo cft ab operatio nibusfolitistalitcr&intfii q>medicusautegcr pcrfpicacit intucns pcrciperc potcius nocumcntum. Vel dic id Itclfi dc segritudinibus totius corporis quf defiftcre cogut ipfum ab opcrationibus folitis. Vel dic q> qlibct pgritudo fcnfibilitcr l3Edit3<: pcrccptibiliscftfecundumgcnus,licct nonfccun^ jdum fpcmVelindiuiduumjVthedicus ignarusartis me-di^ cinoe fcntit q> ^grotat 8C exerccre non pot ogones folitas ,fcd ncfcit quo morbo vcl fpecic morbi» Secundus modus quo intcrucniterrorin difcernendomorbum pricipalcma mor bocxfocictatecft cum non pcrcipitur morbus principa^is ncq? pcr fc ncq^ cum alio fcquctc eum, fcd folum pcrc/pitur morbus cuoi fequens,(S<: principalis origo ignoratur,ut'cum prima fpes hccfticp q vix cognofcitur ci'a pitiffimo medico choleram putrcfcerc facicns tcrtianam genucrit febrcm iu> dicabitur de tertiana q>fit morbus principaUs cum fequat hcdicam.Et inturbationc rationis cx vchementi fu^Focatio nematricis iudicatur interdumq» acgritudo principahs fit Iticcrcbropp ignoratiafufFocatioismatricis,qc ca ipfius» Semita uero obferuandi fe ab hoc errorc e , ut medicus membrorum nofcat comunitate, quod quidcm trit ex fcientia fua in anotomfa.Et ut no cumentafciat quar unicuiq? accidunt membro, tjuorumquaedam funtfenfu percepta quaedam honpcrcepca Ecmorecurin afgricudinc dC non pudicccdeca qjfic prmcipahs.nifi poftquam con fideraueritquidfit poffibilcq? accidac ipfamfe^ qucns.Egrum crgo incerrogecdefignificacioni/ bus apgrjcudmum quas membris a?gro membro alTociaCispoflibilc cft accidere,quxnon prius cr ant fenfu perceptae ncc dolorofae , ita ut appa^ AVICEN N': JB. reatitprimo neccomouentis accidential qut fuf eis propinqua,fed nec ctiam eas fequuntur rcs ni fi quae abeis funtIonginquaen5 fenfu perccpt^. Aeger ergo ignorat q? finc accncia illi Iongin_^ qua radici . litud camcn non dignofcitur nifi fapientia medici* In hac quarta dicit q> femita fcu via qua mcdicus potcH: a dcU crroribus fe pferuarc triplex cft» Prima cft vt ip^^ fciat coitatem feu colligantia membrorum adinuicem » hanc Icire poteritexanotomia^nam cognito pcr anotomia q>acerebroadftomachiimdefcendijnt duoncrui,& 3^°''^ dc ad cercbrum ducafcendunt arterip fcii ccrcbruni cfi ftoj^ macho Sc cordc magnam habcrc colligantia. Sccunda eft vt fciat fpcs 3C modos nocumcntorCi q vnicuic^ mcbro co^ tingcrc folct,qF^ qda funt notoria fubieda fenfibu8,vt C?ci tasex telaoculi,alia non,vtoppilatio hcpatis vei ciftis rcK lis. Sed quGcretaliquis qZio fcicmus nocumcnta non pet'' cepta fcnfujcum omnis noftra cognitio intcllecfliua depcn-' dcatabaliqua fcnfitiua pccdcntc,c^' deficientc nobis aliqi^^', fcnfu dcficiatnobisTcia fenfibifis cius.D/cq» licetaliqiisno cumcniorij iio pcrcipiantur fenfu pcr fe 3c immcdiatc,pef^' piuntur tamcaliquibus fcnfibiHbus fignis^vtoppifoporic" ftis feirtranfeuntisadiciuna pcrcipiturcx albedine fccuni &croccitatc vring^&icflcritia cx cholcra iranfcuntcadcutf' Tertia cft vt mcdicus non feftinet fupcr iudicio acgritu^)'' njsq»fitprima»&:principalis/edmorctur in argritudinO morofc dcliberct ncc concludat vcl dctcrmioct cp fit pHn^^? palis nifi prius confideratis accidcntibus poFibus cam fctj^' velpracccdcrc,fuperqrum cognitioneinterrogct crgrum fignis xgritudinum poFium contingcre mcmbro alTofia^J parti cgrotanti non antca fcnfu pcrccptaru ncc tta dolofaf^ vt prius apparcant,ncq? cxcitantiu accfitia ^^pinqua cis,nf'* quc canfequunturcas nifi rcs intfn elongatcab cis vtnoi^'' fupercipianturabeisorirf.Etidcoinfirmus ignarus anoto^ miae^colligantipmcmbrorummultam diftantiam ign^^ rat qilq? q? cgritudincs apparcntes fint accfitia radicis iliiiJ^' f.membri aftociati a loginquo vel pgritudinis ipfius,fed dicus fapics iftud cognofcit ♦ Verbi gratia.morbuB cadu^iJ/ qnq^contingitabaliquodigitomanus vel pedis tranfm''^'' te cercbro venenofos vapores dC is morbus non cft p"*l^^. 8c princ palis acgritudo fcd pgritudo focictatis fumens orig ' ncm a malacomplcxionccum matcria vcncnofa alicuius^f gitorum q prius latuit dum manfit quieta nec commouit ^ cidcntia fcnfibilia ncc dolorcm inruIit.Scd dum comou^^^'' effumat ad ccrebru dcfcrentibus neruis vaporcs cius '^?^^ cerebro morbum caducum^Dcbet crgo mcdicus in m'"^^^ caduco diligentcr interogarepgrum fi piiferit aliq? ^^^^^JJJj^ toem !n aliquo fuorum mcmbrorum infcriorum,^^ < , adccrebrumaliquidafcendercfifictunc morbus «^^^'"^^^: non cft principaliSjfed ab alio communicatu5,fi non tt'^^ principalis ortus a caufa priuata larentc in cerebro» P f urimum uero quod cx co ad mcmoriaf^i^^ ducicur cftcumoperationumimpedimenc^ fidcratunCunquc operationum impedim^f ^ . wueneritantecedens iudicabit q? ^gritudo J cfta(Tociata,Iicctqua?dam membrorum fi'^^ l|a q> plurimum difpofitionum ipforum elt? finteorum xgritudincsaliorummcbrorti ^ tudincs fequentcs.Capitis.n.fecundum pfi^j^' fuarum difpofitionum funtapgritu4in^s fij, tacemftomachi.Scd illud conuercere eft EP^^^^* In hac pnrtc quinta capituli iftius primo dicit 9/^^^\0^ ius quod rcduciturad mcmoriam mcdici vel cgri^^ P^jjj^ ^ principali egritudine eft qii confidcratur ab eo ^ fcu l3cfio oDonumtEt cum inucnerit nocumcntu op " aycuiu» 0(; riiuiaf' i fcrtisfi^ Ccrel F E N. 11. W '\o,alTy' P."™» ^ principalis iudicabit q, illa =cgrim> 1 dens ex ,olt- ''"'^' P,"™' "'1' P""cipalis,fed procc^ ■ I firmo S 'T'"''" *" 1"° <^"'" "«mbro in^ " ' lia q, L-mT ^'"1"' membra corporis funt ta- Pore &rm?',l^ velut caminus ad quen, ferri folent va/ C cUolbl"'" '""'" P""c*P»'i<« fpongiforme la^ 'l"T >Ao ci,ti °r '"''"''" '''P''"''""'h""'°>-'bns. Tert,odi '^abus fionl c .tr''-"''"'^ Perparum.i. rarocontingit paf Hf. Ce fta^"l°'«'""^ft°.velficoicentmul,offpiutpa <S Plu il'^^"''^''''"'^'''^ "^*™™ '1^''" ^™""' l<'Scarrs2^irr^''''''P'''''''''"^''P^'^'"'"^"'''<>C'' a^.DicidveruSrdehroHfe ^«"cx itooiachocpeconucrfo» D o c iir. ^f^^Z!:^ '^«"3 coVonuta Hus. T ."'"ecaliquafupcrhistraditione fiL" - ' i J"'.odici,q,diflficiIeeft coprZTd»!TVj'' u^'lr.''')«P-vcnnvnafuma8fiawte"*<'i*o. « folutione cfi ; • '^'^P"' '■'P'«'°''eoPPilatione ai^,.-u* ' B^:''-^ « eft rub'^'^^»»^"'^ nono decimo et vndec "Ppilationuia '"'»'"' P^opria fi?na ,eDW-°'i .^"icui* it,eb;r*, ^ folutionis "'fenfeudiaionib;^^°'».''i'»efti'la non tradereh^^VeS '2''urdeapoftem„fccuUribunert,jcan.&quar:^^^^^ folutione coiitinui. ' 1- Ig^g compfcxioniim. to. Nam fi xqualis fiieritfigniffcabitafqualita. tem. Quodnpatiatur abeo tac^Jor complex.o. nem habensfanam & infng.detur aut calefiat aut ipfum fentiat naturali molhorem aut duno. rem aut afpenorem qudm naturalis 6C nea fuc ritibi caex aereaut balneationecumaqua fngiV daautadarequacmollmem addat aut afpenfa. teiT» e(t t unc ex complexione non tempcrata. Et exd.fpolmonequidem ungu.umm moll.tic SC liccitate ipforum poinbile eft cognofcere com. plexionis corporis difpoationem.Iicet mollitief duritiei iudiciu non (i t ftabi(e,ni(i prius a-qua Iitatis inter cadditatcm 8£ frigiditatcm fignifica' tiones praece(Ierint.Nam fi non ita fuerit podibi e eritutcaliditas durum tartum 8C afperumol. Iihcet,nedum illumquieft tcmperatus propter refo^ut.onemipfius,etfaciatcxi(limariq,fitmof hsa^hum.dusnatura,afutf^igiditasmoIIemta dum .nduret,nedum illum qui eft temperatus. proptereaatnultumcongelate^infpilTar.etop nabitur q,(\tficcusficutnixar fol. Etnix quid? EBca q,coagulat accogelat. Et fol quidem Dpea 9 mgrolTat. Eoru aut plurimi qui frigid^ exiftut complexionis corpora mollia funt,licet fint ma' cra,quontamcruditasmuIta confiftit ineis. In hoc cap.primit,itPrinceps decem funtgenera (leno rum quibus cognofcuntur difpones complexionum. De^n^ deexeqiiitur de eis figillarim.Et primo de naturalibus <t,r!i dodeacci-ualibus ibiLCopron.-; vero extranearum 4 1« efttaflus.n^cundum de fecundo ibiLSecundum veroeft genus.TTertio de rertio ibiLTertium uero eft.l Quarto de quartoibiLCi^iartuveroeft.nQiiimodequintoibi.LQiU' tum vero eft.-jSexto de fexto ibiLSextum vero eft.l W mo prftermilTo velnegleflo feptimofignoagit deo<ftauo biLO<!laaumautemgenus.l O<ftauoa|/t df ^ono fi'n° ibiLNonum verogenus HMono dedecimo ibi LEtg nu" quidetn decimum.T Prin,a pj„i<^,, ^^^^^^ « ^^^» in quo dicii pnnjo q. vnum eorum eft tacSus.i.primum nus cogniiionis human» coplexionis eft per fenfum ta(ftus &perqualitates taiigibiIe9.NarariquaIi,ates tagibile^ cor poris cuius inueftigatur complexio fiierint (imilcs taaii h„ minis fani in terris temperatis & aere temperato " ita o, calefaciantnec infrigidcnt nec humcfaciant nec defrTren^^ ipfum nec fentiatur exeis immojerata mollities uel duririe, autafperitasfigniffcant acqualitatem feu temperamenn.nw copronis.Sign5terdfinterriste>ratis«aere,e>ra,on corpus fanii fg cuius copFoe teperatilTima fcam habitn fen ticinieftatevelregionecaracariusteperato ex coproneac" quifita a tEcaut regione,licct fit habituaFr ,p,mu Sed ciret aligs ca partcs corporis fint etherogcnei pFm quadi calid? magis alix minus qu3i!t iudicio plus eft infiftenda. Drc q, mufculofis in gbus carnii; calor & frigus neruois & ligame toi^fefecotlperat.velcutimanuii&maxie pulpis digitoR! fuoi?in fibusfereacquatcaFitas venaij! cKarteriaijt friditatJ ncruoijt&Iigamentoi;!. Secundo dicit tj, fi tacftor fancco pFonis pattac a qualitatibus tag/bilibus corporfs cuius rnm pFo inquiric ita ut g aliqua eai» infridetur aut caleSat am^ tiat mollitie vel duritie vel afperitate imoderata Df»>- 1, ueniatacSextrinfeca, ficutaere vel balneo vef Jl:^ ? molliffcante vel exafperantc complexio ta'L ?''"ix'i' ftempcrata in 1118 qi^alitateuelininis qual '-r^^ fentic''excedereper.a<ft5hoisfa„i. -^^^^^ corjjishuinaniexdifponeunguitii mollitie deduTitiefciti Iacob,»,i,auic, Pp P R I M 1 C A N. poteftmaxime quoad qualitates pafifiua9,vt fi mollcs fuc> f hu fignificant humidam copibnemjfi duri ficcam, Sed ad verificationem iudicrj iftius firmam feu ftabilem prgrequi^ ritur aequahtas feu temperamentumcomplexionis in calidi tate 6C frigi^qufa polTibilc efi: vt caliditas durum tacflum 8C afperum mollificct 8C applanet,& nofolum temperatum.f, reqduraciTctsS^afpcrafi non occurreret ci caliditas molle &:lenem rcddat,veltrahendoad eam humiditatem vel li-^ quefaciedo humidum congelatum in rc illa ficut calor m ol-' liffcat ccram duramliquefaciendo 6C reddit cutes xthiopu lcnes trahedo ad eas humiditates ex .pfiido corporis. Et hos duo8 modos molliffcationis a calorc potcs clicere exhis ver bis.Proptcrrefolutionem ipfius,inteIIigendo per refoluiio^ nem attradionem humorumadcutem fub forma vaporis SC diltolutionem liumiditaiu congelatai? qu3c faciunt appa^ rerecorpus humidum nacum tnfit ficcu. l'oPc etia eftvt frigiditas faciatapparere rem naturafr mollcm <3C humida ficca, 8C no folum rc tcpcrata licca Sc id opat cogelando hu midum 5c infpi(Iando,quare facft opinari de re naturaFr hu> mida q> fit ficca.Nec fola frigidiras facit apparere rcm mol^ lem duranijfed interdum calor ficut nix 3c fol. Nix quidem congeIando<Sdinfpi(Tandohumidum.fol vcroingroflfando, quia refoluithumidum fubtile relinqucs terrcum grofium. Q;iarto dicit q) corpora frigidac complexionis funt vtpfm mollia cpuis aliqua cx eis fint macra,quia malitia digo/* nis .pjcniente a fngiditate abundant in humoribus crudis rcmollientibus carncs eoi^t.De phlegmaticis id notorifi efl:, GaU fed de mericis macris tcrreitribus id mi^t vr GaF. tn id ide deiplisafFirmat.z.copIbnum.cap.j j.dicens. fieius.f» corporis meFici frigiditas dC ficci.flierit a principio rei, tunc corpus eiiis crit album molle tenerum lene erunrc|? veng ip fius fubtilcs occuItaCjCt iunjfiurac eius dcbiles occultx. Secandu uero eft genus fignorum cx carnc 5C adipeaffumptorij.Qmcarorubeacu multafue^ rit humiditatem figmficabit 8C cadditate , 8C erit ibi foliditas. Et fi pauca fuertt 8C adeps mPtus no ibi affuerit fignificabit ficcitate. Pinguedo aute dC adeps frigiditate fignificant dC ed cu cis la^ xitas.Et fi cum hoc fuerit uenaru coagufiatio dC fangui'nispauci'tas&:hochnti' aduenent debili^ tas ex famc minoratione fanguinis naturalis qui eft pracparatus ad illud quo mebra ex nutri mcnto indiget fignabit q? copPo haec eft fecundii natura.Et fi haec alia figna non afFuerint fignjfi^ cabitqjcft copPoacquifita.Pingucdims auteSi! adipis diminutio caliditate fignat, qrh pinguc dinis et adipis materia fanguinis cft uncf^iiofitas & caru fador eft frigiditas . &: gp hoc i'n hepatc mfnorant dC funt ia intcftinis mult^,6<: nec^ funt fupcrcor multo plus quam fuper hepar nifi materia.non.n.gg copPone dC forma dC ^gcu^ ram naturae pedentcm amatcriailli' fiPi. Pmguc dmis aute SC adipis congclatio fuper corpus mi'-- nuitur & auget fc3m minoratione caloris 8C ip^ fius augmcntu.Et corpus quide carnofum abfcp multa adipc 8C pinguedinc eftcorpus caPm 8C humidum.Quod fi fuerit caro rubca multa cum pinguedinc 8C adipc pauca fignabit humiditatc luperflua.Et fi fupcrflua fuerit humiditatis 8Cfri giditatisfignabitfuperfluitate,&:q? corpus fr/gi dueftahumidij.Etcx corporibus quide q? ma gis cft macru frigida eft 8C ficca 8C poftca calidu &: ficcum,deinde Gcca qaod in caliditatc 8C frigi A V I C E N N Jfi. ditatetemperatumexiftitjpoftca calidum quo^ eft in humidkate 8C ficcitate temperatum. In hac particula fecunda proEmittit q> fecundu S^""^^^ Jf^, gnorum quibus cognofcitur hois copro fumit a carne cta > . pe cofequent dat vndecim regulas ad cognitionc cSpronis g i per carnem tS^adipe, Prima efi::muItitudo carnis rube* fignat calidam 8c humidam copFonem,et efi: cum ca dccc j foliditas feuffrmitas carnis iS^aliarum partium,(S^noino ties feu laxiras earum,vtin phlegmaticiB.Cuius roen:,qi' multitudo carnis rubeac attefl:atur fupcr fortitudine ^''''"'i affimilatiuaccSi^multitudine fanguis q vlgent 8C '""^J^ i : (Jjii caFo c5e humido.Tcfie GaF. 2 .copibnil ca. 1 3 .dicentc.Mu" tudo autem carnis a multitudine fanguinis gcnerat» Cau vcroperfedcdigcrens ^adimilanscarnis fohditatc opc tur. Sccunda cfl:,caro rubea pauca fine multo adip^ , ficatcopFoncficcam,nifipaucitas carnis cx abftinentia laborc vel vigiltjs fupcrfluis aut eilonibus ^xefifcrit . paucitas rubex carnis abfq^ multo adipc figiiat paucu guincm membris carniformibus inuifcariS^alliniilat' pterca q> humidum cum ficco non facile vnic ficutpWJ" ficcu cum pIumboI(quido,ctcementum cfi lapidibus" ideolatomi madefaciuntillaquxcemctoalligat vinr^ , eis cemcntum adhxrcat.Notanter dr finc multo adipc p ^ pterphIegmaticos,quiIiccthabeatparum rubcx ^.^f."'^ fanguls paucitatc,non tn funt ficci,fcd intenfe humioi c^^^ adipis multitudinc. Tertia eft,pinguedo SC adep:^ fig"^.^ femper frigiditatem feufrigrdam copFonem cu laxitatf mollitfccarnium ncruoi^ chordai^»ctligamento!?2»Cuti'*^^ quia fanguls vncTtuofitas qux cfl: ma pinguedis ^^^^/ dat a venis tSi^obuiat membris fripidis coagulatur « cftc fudat a venis 3C obuiat mcmbris frigidis coagulatur »- « rum frigiditatc ct fft pigucdo vel adcps.Sed cum obuia^ .^^ bris calidJs fit calori velutcibus 8c refoluitur ab lud Galeni.j.copFonum.cap.T 3.Re3 plguis 5<:lenis<> ,^ tilisfanguinisfitincorporibusquxcaliditati funt ^^vLt ra cibus caIiditatis,<Sc: grauat in corporibus qusc frig^"'! jjt dccliuiora 3C refudat ita vt a venis cgrediatur. CaqP^Hj^ frigidis membris ficut paniculis coagulatur fuper .^fj obuiat membris quaein fui natura funt caliditati ^^'^ff-^u Cicm membra carnofa confumitur a caliditatc dC refol^^ Sedfifucritcomplexiofrigiditatidecliuior 8C fuerit^^^^^f rcgimcn quietis coagulatur tunc pinguedo fupcr f^^.^^' nofa.Et propterhocinucnimusmultaanimalia ^".^lcii^ J uernis fuis latitant augmctatae pinguedinis. Et muli^^^'ffi/ pinguiorcs funt viris,quoniam fccmina in natura ^^^.^ ^ elt r"'/, gidiormafculo&cum hoc in pluribus difpofitioo''^ gn'!,^ domus cuftodit^ua.Hacc Gal. QHiarta eft,fi cum 9*^°^^/ f dine 8c adipe vcnae fuerint anguftg 8c fanguis pai^^^^^jjuri^ ucnerit illi cui hacc infunt debilitas ex fame proptf^P^ytfjaf naturahs fanguinis apti ad iioc,vt fiat cambium ^ ^^f^f mcmbrafignificaturqj complcxiofrigida naturau^^^ prima orfgine contracfta,quia caloris eft dilatarc ^^^^1,111' frigiditatis eas conftringerc.Iuxta illud GaF. 2. cop ^^^fui cap. I j.Dicoergo cuius venx funt amplae cft in ."^jjjg.^^ calidus,& cuius venx funt ftricflx eft in natura fri»' ^^^3? illudideoquoniamcaliditatisproprietas eft pliJr'{ «S^aperfreeas.Etpropter hoc oportct vt fecundun»,^^ mum conftridio venarum fit rcpcrta cum P'"^"^ ¥^ gro(titic,&: macics vel gracilitas cJorporis p^^^. tudine vcnarum ♦ Hxc Galcn. Quinta cft , ^ fait guedmc,& adipc nonfberint anguftia vena^^^V^irai'' guiiiis paucitas 8C dcbilitas cx fame proptcr p^n ^^^^f^» guinis fignificatur quod complcxio frigida ei ^j^oj non naturalis . luxta illud Galen. czpttulo ^^^(fl Quodfi inueneris aliquod corpus in quo lam a^& ^^^p^jr cft vtpinguc fit8C fint venxipfiuslatae tunc ^J^^pj^r^ aduenitpingueiononproptcr naturam , ^^^^r^^fjflt^^] fuetudincm. Et paulopoft dicit . ^^'.'^Z^b^i'^^ cius fangufscritpaucus, &non ^^"«•''""Jj^aius ^^*^^ cibo quin ipfum Confequatuf nocunicntum»o ^^^.^j .Ci|: idi bU^ afp^ :es nf«'- -lli pff^' iia 1«> tis ,lti^' :ra iii d in )5 :i« I if i( 3 if u If li \t 9 •t 9 \/ :I i/ 1/' F E N. 11, multus &abftmeta dbopla quTa C3;f rcmper figniffcat calKiitat^ ^i-iJi r^^^^^^^^^ "'^""^ ^^"^^ materialis,6e Ken/"^'''"'^^ ^^^contracoreftcalidiusliepate wTn pinguedinis fic fuperhepar. n a? ''''"'*^'''^^°'P°"t>usquidem quod magis ^blha^^^^^^^ procedit «ibn f «'."'^' P^^"^ ^ ^^«i ^ ab euacuatio. «^bu.faperHuis &hgcnonfi8„ificat caliditatenu Ad^i « ne „„„iu,„ ficcentur ex veheme,^'ra "eS Pmguedi„iscompara.ioneadphlegm«c' I carni pinguedinem immixta.Cta i»uHV m'"' '"""^ W..S.verafrigidun,cumficcoa:qualTter,» 'aliier durum &gr3cile habe.ur augmen.etur na.u «ngentibusfrigilm &„onpilofum & fckus exiftentibus dirperfaeftne. """^'"""^ Sr^"^ «''barabicoibifcrSptW «dn.ifceturc^rnieiuspiS;^^^^ ''"'ait.Nonpermifcemr;l„ j "''y-'"^'"^ '"^iori,atemP,in\%ife „^:""^' pinguedinem. Ad ^"•nmerise,Temacri,,,ex|ar.e^'''''°'P''' "^'ancholi. ju^quia ncutflamma ignis o^fLtrU ? ^'"i^nutoauge nguinls exi,»^-— "^"^ am ipfius in iquamuI.umconfe„-pi-;;« D O C. III. 114- •■-.u,uocarnofi.asffr:& «^doficutfuperipffusca-. ««•n fu'!!i!fl"'^"'"'P'"?"'^'''"'' * adipis fianiSr.T,"" S'"c&7.q"i=«%"iffca.fanguinis C^^^^^^^^ ««■imiS '"'"'''''"«^*"'"l'»m ipfius inuilf ■ "^ "« Pingued2 '"i-^"'''' contunaus hlidl ' '"J!' ■ Decimaelu"'*='<'fP'"^ mulf plicaricumc^ n°r"""''' 2%. .«^^teria non coZT^ ^^ngufs unduofira? qu^ eft fltmcmbrumcali^^^^^^^^oaguiatur pinguedo 3c r^^ ventricu fs ^ ^^^^ ^tln corpore.^Dic n ^"1^'' *'^'^^tis,,n fuis tamen?'"^'^"^ P^^^ibus llt vehl„^^^,^^;'^ ;iur5?^eftcaforttele?C'^^^^^^^ I^ a u''r""^^Po^t& melancholicum 6^: p^ft ^^^blr:? ^.P-ft '^occal^um^,:;'^ " qualitatibus acfli j^s te" ''^Mulam? ^holer^um^""^ T^fv'' '^"'^mclancholicuinhah.? melancholico ma^ pingucdinis.f.frigus. cholericum vero nccj a^Ttiuum tiec paf fiuum cum iu calidum ct ficcum,Secundo corpus frigidum &ficcumplusabundatinphlegmatibus 3C humiditatibus indigcftis.iuxtailludGaF.j.compIcxionum.ca.M. Cuius Gaf. complexio a principio rei fucrit decliuior ficcitati 3c frigidi^ tatinoneritfupcifluitas cius fupcrfluitas mclancholica fed phlegmatica,quiadigeftio fft acalorc quidiminutus cftin melanchohcis^Exhumiditatibusigiturindigcftis mclacho Iici corporis humedantur membra quibus humedatis ap> tmsfitadrcceptionempinguedinis,immoctiam illxhumi ditates funt pinguedinis materia.Tcrtio melacholicum cor pus abundat in gi olTioribus humoribus minus aptis rcfolu/ tioni prxbentibus membris folidiuscSirpcrmancntius nutri mentum,quarenon tam faciledcmacratur necita veheme/ ter ficut choleiicum, Ad primum dic fi uis ut tadum eft fuper fexta regula q, corpus melancholicum carteris cft nia crius pcr fe 3C diredc cx paitc mafcrix,quia cum fit frigidu 3C ficcum minus intcr caetcra fanguinis habct, 3c per confr^ qiicns vnduofitatis cius quae cft matcria adipi^.Scd corpus Macre/ choIcricumfimpIiciter& abfolute macriuseft, quiacarct do du^ vtroc^ principioadiuo.CcSCpaaiuoadipis* pingucdinis. plcx. Ahterdicunt quidamJ.q, corpus melancholicum eft ma^ crius macrcdincoppofitacarnofitati,quia minus habct dc matcriacarnofitatis videlicetfanguinc, Cuius rei fignunt cft q, uenx melacholici funt paruae graciles,6e cholcrici ma gnx groflfx plenGc.Sed corpus cholericum eft macrius ma^ crcdmcoppofita plguedini ptoptcr carentiam vtriufi^ prin ciptjpinguedinis,corpus vcro mclancholicum proptcr fui fngiditatcm quadam pingucdine participat fua: carniimml xta ficut prius allegatum eft ex G^t3c Haly. 2 »tcchni» Ad fecundum dic q, melancliolici nonabundantin phlegma>' tibus 3C humiditatibus indigeftis cx natura fux Complcxio^ nis quae dc fe Ciccn eft,fcd pcr accidens cx defeJlu bonac di/ geftionis. Vel dic q> hpc ratio probat melancholicos cffc mi nus macros cholcricis macrcdinc oppofita pinguedini Ad tcrtium conccdc cp fecundum viam rcfoFonis a calorc chole ricifuntmencismacriorcs&vcrcfimpPra: abfoluic ma^ criorcs inueniuntnrcommunrtcr multum cholcrici, Tertjamuerocftjrcnus fignoriim fumptorg cxcapillis^fctfpraruntquaerumcndafunccxpar tchorummodorum quifunt uelocitas origSiw & ipfius tarditas SC multitudo corum &:pau> citasa: ipforum fubtilitas &: grolTitudo Sc co^ rum planitics dC criTpitudo . Ec corum color eft una ex radicibus in hoc In hac particula tcrtia primo dat tcrtium fignum nofccn dicomplcxioncm 3C quinc^ modos cius.Sccundoagit dc Cu gnis uclocitatis 3c tarditatis ortus pilorum 3c mulfitudinii 3C groltitici corum ibi LSigna ucro cx ucIocitatcnTcrtio dr fignis figurae pilorum ibiLSignificatio autcmO Ouarto dr fignis coloris pilorum ibiLEx partc autcm coIoriVlOuin/ to de.con (iderationc regionis in rc pilorum ibi.LPoft h^c uc roacrcsnScxtodcdiuerfitatc pi^ penes xtatcs ibiL Ata tcsctiamnScptimodcfignismultitudinis pilorum fccun/ dum actatcs ibiLPili practerea in pucro multi.l In hac pri CopPcv ma partcdicit primoq,tertium gcnus fignorum quibus co nis co/ gnofciturhumanacomplcxio fumitur a capillis, Sccun> gnofjc do dicitquod acapillis trahuntur figna complcxionis quin> da: pca quc modis.Primo ex vclocirate 3c tarditate fui ortus. Sccun Dillos do cxeorummuItitudinC(&: paucitatc» Tcrtio cxiDfonim fub.ilica.e & grolIi,udinc . auar.o ex planitic Zt' tudine corum . Q.u,n,o a fuo colore. Idem alTerit Ar^ Dkx ftoteles . ,9. an,malium dicens . Et pilidiuerfamurm, ^ ^ tum fecundum duritiem , & mollitiem , & \n„J,Z & breui.atem,&leni.a.em , .fperi.a^em "|""f ',"•"" dinem , & pauci.atem , & fecundum colores '«^^^3 «s.Addefiu.srftismodispr^^^^^ toium cunitatem &fl(rurj. eom 6c iphta conijnui.arfm Sc lacob.s.i.auic, ij Piloru orcus tarditas tS^felli/ natio* Pilonl paucoij! ac cnu^ toru ca| P R I M 1 C A vcloceni fcu fcftinum corum cafum 8c longa permanentil» prologatioquideeoi^fignificatiiumiditate fumi cxtefibilis vt in mulieribus quibus coma qnq^ protcnditur vfcp ad clu ncs^FilTurae vcro dC velocitas fui cafus figniffcant ficcitate, dC horum contraria denotant contrarium. Signa ucro cx uefodtatc natfuitatis corum aut tarditatc prohibftionc onginis ipforum fum pta funt cj) illi qui tardc nafcuntur aut qui no na^ fcuntur ca non affucrint fignificationcs quac cor pus pcmtus fangumcm non habcrc dcmonftrac fignificantqjcomplexio uchementcr cft humi^ da.Quod fi feftmauermt non erit corpus illius humfditatis^immoadficcitatcm declinabit. Ip^ fius ucro calidftas ct frigiditas ex ahjs fignis quaf famdfximuscognofcantur» Cumautem calidf^ tas ficcitas coniungencur capilli multo citius nafccntur SC erunt multf & grofli,quoniam mul titudocaliditatem fignificat 8C groffitfes multa fumoRtateideoqpmfuucnibuse amphus quam i*n pueris,quoniam pucrorummatcriae uaporo^ fatfunt&non fumofac.Ethorumcontraria ipfo rum fcquuntur contrana. In hac fecunda dicit prlmo cp ex velocltate 8c tarditatc ucl prohibiiioncomnfmoda nafcentiac pilorum fic fumun^- turfignaqjpilitardinafcentcs vel non nafccntcs neqjcito ncq? tarde vbi nafcf debercnt fignificant complcxioncm uc hcmcnter humidam,nffi figna allint fignificantia corpus fc rccxtotocarcrcfanguine,tunc. n.porecfl:pilos no nafci ptcrmateriacdcfci^um.f.fumifanguinis 8c complcxionem ficcam cfife cuius ro efi:,quia in corporibus vehementcr hu/* midis nonabundantfumi,quifuntmatcriapiloi^,fed vapo re3 aqu^ maximc cum propinqua funt ipforum origini. Sc ciindo dicit qj orfgo fefiina pilorum fionificat q> complexio tioncfl: humida fcd ad ficcftatcm declinat, quta in complo xronc ficca fumi cito abundant qui funt materia pilorum» Tertiodicitq»caliditas &frigiditas complcxionis nofcutl tur ex dic^iis fignis alrjs a vclocitatc 8C tarditatc nafccnti? pi lorum.f.a figtiis tadus 8C carnofitatis aut adipis:quafi dicat vcloccm aut tardam pilorum origincm fignificarc dij-ccfcc fupcr cxccllcntia qualitatum primarum palTiuarum noadi uarum,quia fi complcxro Cicc^ fuerft cito multiplicabuntur vaporcs fumofi qui funt materia pilorum , vcrum eft cp cali ditas coadiuuat,fed ipfa non fufficit finc ficcitatc, quia fi CO'- plcxiofuerithumidacumcaliditatc multiplicabunt inpri> mis annis vaporCB aquofi 8C acrci non fumofi . tales auten^i tion funt matcria piloru. C^uarto dicit q> caliditas 8C ficcu iuncflaefimulincademcomplcxionc fcftinum faciuntortii cap llorum 8C crunt capilli plurimi 8C grofTi. Plurimi qdcm ;^3ptcrcaliditatcmmuUiplicanie vapores fumofos. Cirofft vcro &fortC3 cx multa fumofitate denfata pcr ficcitatc.Scd Cito nafcentes cx effumationc fortiiSi: veloci caloris iundli cunificco.Etiftadccaufapilorum grofiitics cum multitU'» dinc 8C fortitudinc corum eft amplior in /uuenibus in pue ti8,quiamatcriaepucrorumfunt vaporofacnon fumofae Cu cutiiuuenum. Quinrodicitq^horum contraria ipforum contraria fequuntur.f.ficut ad caliditatem 8C Cicci . complo Jcionia fequuntur cita pilorum natmitas multitudo 8C groflfi/ tic3,(icadfrigiditatem& humiditatem fequuntur tarditas ortuscorumpaucitas (S^tcnuitas» Attcndec^ GaP.i.com plexionum.cap. 1 4»fub feptem rcgulis docct ex multitudine 8C paucitare jpXo^t cognofccre complexionem hois. Prima eft complexioncm habens calidam 8C ficcam cft pilofus 8C eft iii vltimo Rne multitudinis capillorum 8C fortitudinis ip> forum. Secunda eft. complcxionem habens calidam 8c intcr alra duo contraria «quale qpuis fit pijofas cft tn in hoc A V I C E N N fecundum quantitate mediocrc. Tertia eft ♦ hns copPofl^ ficcam 8C in calido 3C frigido accjualem cft etia hic multitu'» dinis capilloi^ Sc fortitudls fc3m quantitatcm mcdiocrern. C^uartaeftoes hiites coprones frigidas funtlcnes.i.nudipj lis vel paucoi?« 8c tenuium piloi^ fiue in cis fit nimia humidi tas fiuc in quatitatc mcdiocri. Quinta eft. copronem hti9 vchementcr frigidam 8C humidam eft in vltimo fine lenita^ tis.f.priuationis capillorum vel piloij^. Sexta eft.copfone hns frigidam intcralia duo contraria scqualc cftminuJ lenis hoc. Septima eft. copfoncm hfis frigidam 8C nca cftminus hocIcn/s.Etquidam cxiftimantcjj cafuoe Icniia^ tis eft,quiaficutnoneftporevtherb3e nafcantur ctcrcfcat 8c nutriantur in tcrra ficca,fimilitcr non cft poFe vt nafcant pili 8C crefcant&: ffat fortes in cute ficca.Sed rcs inquit 03' non eft ita.etcnim in ficca quidem terra nullo modo exil» ro?,fed cutfs ficca corporis hols aut alalis fiPis homini noi» cft penitus priuata rore,immoeftcoucnientioromnibusr^ bus ad hoc vt in ca iiafcantur pili.Non autem pofc eft Pj li nafcanturfupcraialcuiuscutiseft teftea Cicuc conciiae'^ oftrc3c,ne($ fuper illud cuius eft coriicale ficut ferpens,'!^^ fupcr illud cu<u8 corpus eft fquamofum ficut pifcis habf" fquama8,cutis enimhorualaliumcft in finc ficcitatis "<j" tcfta ficflilis vafis vel ficut lapides.Super corpora auiem"^ rum alium quorum cutis cft mollis ficut corpus hois qu'" tilcunq;fuerit cutis cius dccliuior Ciccimi Sc cafitati erit^*' Ari ucnictius in ea pflos nafci.Hxc Gaf.Ca igitur Icn-tatis lancliolicorum cft non ficcitas cutis,fed paucitas calori» ' ^rigiditas prohibcns cffumacioncm plurimam. Significatioautcmcx parte fi^uraj cft fpitudofignificatcahditatcm 8C ficcitatem.'^ tamencum foraminum 5«^ pororum innuitf^*^^ tuofitatem,fediIludnorcfoIuitur cum altcraf'| compIcxio.Duae uero primac rcs mutatur SCf nfticshuiusfigniflcat contrarium. ^,^ In hac tcrtia dicit primo q»'figura pilorum.f. cri/pjj''^'! fp'| S^planitiesindicantfic copFoncm ,(]^eorum crifpif^^% (i^C, gnificat caliditatcm 8c ficcitatcm 8c planitics contrariyJJJJ|j g# cut.n.in cxtrinfecfs corrigiae 8C chordaecytharx crifp^ u/ a caliditatc 8c ficcitatc folis vcl igni8,& leniuntur ac apP^y nantur ab humiditate 8C frigfditatc,fic hominis pili ^,^.^ | tatc 8C ficcitate corporis cius crifpa ntur,et ab humicl'^^^ ^^j^ frigiditatc redduntur lenes 8c plani, Secundo dicit ^ fpitudo pilorum quandocp proccdit ex fola foramini^^^jjj bus exeunt tortuofitatc,ficut plantc quac ^dunt cx ^^^Ji^^do obliqufs funt ut in pluribus non rccfl? fed tortuofae dicit cj> crifpitudo pilorum a fola foraminum tortuol ^ ^^^^ (fia non remouctur per altcrationem complexionis ^ trarium quia rcmanct caufa»Scd duae primae r^ffi ^dcc^* loni grofifitics 8C crifpitudo proccdentes a calidicat^/ rcmoucnturcSiJceiTant altcrata copFone adcotrar'^ j|.puJ habitum.Dico fignaterfccundum habitum , <5"'V^eloP'i capillos a caliditate fubitoinfrfgidareta niucglat>« (^^o^ A potu,nonperderctideoftatim crifpitudinem p«|oj" ^ rum.Eafdem caufas crifp^tudinis pilorum dat Cjar. ^^^^^^t plextonum cap. 1 4»dicens.CapiIlus autem crifp^s P r^^a^ autaficcitatccomplexionisaut a poroinquo ^J^J^^iit^^ pilloi??. A ficcitatc qcf ficutcorrigfx quas ignisdei/^.^^ hcmcntcr. Quis autc mihf ncccftitas nolandi «^o*"^!^^} fup^^ iam uidemus capiHum ipfum cum appropiquat locum flccfli . Er proptcr hanc caufam omnes cap el« pum fiunt crifpi . Et Pf^pter na turam quide porn ^^^^, radix capilli eft crf fpitudo capilli fecundum hurtc ^^^.| ^ Dico quod uapor forfitan non potcft P^^^pterju^ | tem tranfirc fccundum recfiitudinem, fed A^^"^"^, fbi^a ^ quatur.fccundumcrgo obliquitarcm ipte poni fitus cius etobliqua.Et forfitan uapor cft fortis , ^^^^,^^610' «ft durior qp oportct,^ ^hibct uapore ne ^^^^'^^^^^^gt V F E N, n, Wpicu. vem , eisobliquieas radicis pilorum.Hxc GaF.Arif. ^'"'cj. CrifiXf.H"''"', "'"•"P''-""'''8''""'fp>'"di"iscaufas. «uanrf "'V^^P"^' vaporem,quoniam vapor inuotn ""f"' """^ erunJ cap,lli cr.fpi % p" r° er? """'"^,^" '■"^' "'^^ con<rarias.r quia ufem "^jnuo uuniur p,li 3i erunc crifpi propter debili M em fuam.fct poliumus etiam dicerec^ hocacc dit «pter pauc.ta,em|,umiditat.s pilorum & muilitudinem par^rre &cor;,,i^ '■^«^ matZs^nm', V''":'"^'^'-^' Pililcnesnonfum ina.,i tu ltit ;""'"""'"'' 1'^™'^'-""'. "^™ l'umor decur. P^eor^rn • '^°'''' ''""''^,' ^"^' P''°'-E' P™P'" hoc funt Pil eorum qui morantur in Tl.racia lenes . nam complexio torum eft hu,r,ida 3i ae, continens eos eft humidus. pes autem 3c homines habitantes in regionibus ficc s habft Ex parte autem coloris nigredo fipnifir ar r, l<d.tatem,8^fubalbedofignificatfriSr : cKnn.tasa:.„bedo.^^ uSeS^ I "''^' ^ feutdSlVm^Ed^^^^^^ hom.n.N„c„,n c ■ quidcm non accid t S Et cal^^^^ ^h"'''"' »gna,dinum ficcan. atacharuj°aa ' n,,^ ' ^^P"'* GaP. eft nies easpro certo prop?nQuL •"«f' albedinecolor.sphIeSr&.^''°r''''^^*^^^ neatacharugieftuna l ^lbedi. *' ''^:;!^ ab aduftis humoribus I" ^"'1' " «";%nificatcomplexione.,,S^t'^' '''°"<'""" vo ]l,''™ calorem denigran.ur humZ"'.'^ ^^ufti D o c. rir. ^"™ca.or;md\7irt=^^^^^^^^^^^^ in': ^^J^^^albans.attcftatur i^tuKutf ? -^"i ^^li^itasToSi"^^"^-iu.copFonumcfp;,:^^^^^^^^^ mofus eritcapiilus"/'" ^""'^' ^'P°^^"^ 5c'fia Perfluitas fumofrn" '^^^^''"i' i» rublcundus quoniam f rPpinquior chole 1'^,^'^^ ^"^^ difpofitionc iUa ^lbus gcncratur a mt'' ^ '^"^'^^ nig^^^Capillae ue r^^^umincolorecftm l^^^^^fed^^^^^ igncus qucaS! ^;;em albL,m itamat^ia ' o ^"^^^^^lorcm xandum '''^"'^tiscthumiditatis fir.,.^"Snificat vehemcntiam fri ' propric ditfw naturalii ycl accclerata,qnc5 vchcmentiam ficcitatls vt albcdo fir«s illiquacvegetabilibusacciditcum fuperHue exiccanturd^ fua viriditatefpoliatafiuntalba.Etdifterthocapriori ,quia incipit ab extremitatibus capillorum,prior uero a radicibus eoq» radfces prius humiditate putridaimbibunrur cxtrc/ mitatespilorum velutlonginquioresabhumore prius arc/ fiunt.Irtos duos modos albedinis pilorum noraire vifus cft Arifto.j.animaliumcap.^.dicene.Etpili mutanturin ho^ Arifto, minc in fenedute 3c canefcunt.Et no accidir hoc alicui auli manifefte ualdc prctercY? in homine 3c cquo,qii^ albcdo pilo rum apparet in cis valde.Principium veroalbedinis piloril eftcxextremis.i.vhimiseorumpartibus» Et multis eorum crefcntalbi cx radicibus.Et propterhocdicimus q, canitici (SiTalbedo pilorum non cft fecundum acftimatione vna res* Et forte infirmatur homo SC canefcit valde,(5^ cum conualc rcitcaduntcani5<:crcfcuntIocoilloi^ capillinigri CicmRn^ le.Et forte canefcunt piU fi cooperiantur multum,aut fi mul tumhabentanhclitus.i.cuentationis vcl tranfpirarionis pro pter apertionem viarum. Hxc Arif. Et licct Ariftoteles hic Arifto alferat homincs aliquos cx infirmitatc canefccrc valde, non ramen id fieri iudicat ex forri ficcitate licm Princeps hic,fed ex debilitate caloris. Ait.n. i p.animaliil cap. i .Multi homi^ nes inffrmantur inffrmatione magna 3c canefcunt , 3C poft infirmanonem reuertuntur adfuam difpofitionem. Etcau^ fa illius eft diminutio caloris naruralis qux accidit corpori^ bus,(Sc: propter hoc eft canities in inffrmitatibus . nam calor dcbtlitatur in decocflionc cibi,&cum venerit fanitas reuer> litur virtus(&: nigrcfcunt ilh capilli, Attende q, vhra mo dos albcdinis pilorum modo tados cft alius modiis contra^ c^usacuteficutinalbisalbaras & morpheain quibuspili dintalbi propter albedinem corii.Ethunc modum mcmo^ rat Arift. i p.animalium cap* 2.Color inquit capiliorum n5 diuerfaturinhominibusprxter$aIbcdoquc acciditeisno infencc^utetantum,fedcriamcxfupcrfluitatc ficut albcdo capillorn qux accidft in albaras,&: cft genus morphcc quo/ n/am capiUi albefcunt cum albcJinc corij.cum autcm' albc fcut capilli proptcr fcnedutcm no albcfcit corium cum cis, Quinto dicit q» caufa canitici fecundum Arifto.eft conuer fiocolorismaterixpiloriimadcolorcm phlegmatis» Etfc/ Atacha> cundum Gaf.caufa canitici cft atacharugi quod concomita^ rugi gd, tur nutrimcntum vcnicns ad ptlos cum frigidum fucrit , & tardans in fuis motu & pcnctrationc imporos.Et intclligc d atacharugiquandammuciditatem fupcrucnientcm phleg^ mati fimilem lanugini qux fupernafcitur cafcis 3ch<fki , 3C multis alijs quando putreffunt: vcl fimilcm pruinx congela txgallicacdi(ftacnmcx,qu3ccaden3exacrc ramis plantaij! 3C capillifi hominn adbacrcre folet. Attende primo Ari. Canitici i9.aIaIirT.ca.i.trcscaufasaaign3tcanitiei»f.frigus putrcdi/ tri^ nem ct acre pFm intcrclufum ma? piloij?» Ait.n.ibi.Canufes Plcx» eftproptcrdcbihtatcmcalorisqui cxita corpore 3c abun> dantia frigoris.na fenedus infridat ct dcficcat corpus.Dcin dc dicit.Cibus aute tcrrcftris qui cft in piUs qii non bcnc di/ gcriturputrcfft5c:cxUlognanturcani. Etftaiim poftdJcit ' Ca vcro albedis canoijj eft^quia albcdo firis cft corrugatio> ni corpoijj.Et ca illius eft qm in eo multil eft acris , qm in oi vaporc tcrrcftricft virtus acris grolTl. Etcorrugatioquscac cidit corporibus cft contraria glatici , qm C\ vapor congclct erit ex co glatics,5c: fi putrefiat erit cx co corrugatio.Et intclv hgchic Arifto.voluilTe,cjj cum cutis corrugaturacr extcrior intrat poros ems , qui putrcfacicns materiam pilorum 3C ci reimmifccns cft caufaalbcdinis.Ait.n. dicflocapfo. Cum crgo natura pilorum fuerit pauci caloris in aliquibus homi>' nibus^&^ucrithumorquiintratcxcxtrinfeco plus caloreci eft in corporc,tunc putrcfcit ex calorc acris contincntis Dro/ ptcrdcbilitatem dccocftionis 3C digonis , 3c omnis putrcfa» dio non cft cx calore nali fcd ex calorc accidcntali Attcn de fccundo q, C^af. ..compPonum ca. i fic t„cmorat cam r.F caniticKlIltus vcrom quocut,scapitisffneficcitatis nocon ^'^' fcquiturcapilli.pcuIdubiofuntdebiles(5^ albiin fenecflute, fuppksSCeft difpohiio quge nominat caniiics, Etdebilitas Iacob.8»i»auic» Pp iij Early European Bod<s, Copyright © 201 \ ProQuesl LLC. Imagts reproduced by courtesy olThe Wellcome Trust, London. 583/D P R X M I C. A quidemcorum cll: propter diminutioncm nutrlmentt couc nientis eis.ct albedo tjuidem corum eft qiTi res qua nutriunc egreditur a plilegmate cu putrefcit fecundil logitudinc t{5?s, Et illud ideo quoniam porus cum fuerit pcrmancs 3C fuper> fluitates fuerint paucac,^;^ fuerint cum hoc vifcofae, 3d fueric expuliio qua caliditas cas expullit antcrius dcbilis , adueniet tunc cx cis caniiies .pptcr putrcfadioncs.Deinde reddit cau fam quare caluities inanteriori capitis prius venic , Sc canu ties in timporibus dkenSjSC neq^ fit ut liomini cum fcncfcit adueniat caluities in caluario propric , dC canities proprie in Calua^ paftibus timporum,ni(i propterca q> caluarmm ell ficcius rij coy omnibus partibuscapitis»Ec illudidcoquoniam cutiscftil plexio, annexa olXi 3C nuda.Ec timpora funt humidioi a partibus capitia quoniam illicfub cute func duoiacerti magni. Om> nisautcm laccrtus efl:carnofus»Etcaroeft humidiorolTciS^ cute.Hxc Ga'enu3. Sexto dicit q» cum benc coiilideran'' tur dic^la Arifto.iS^Galeni fuper caufa canitiei repcriunc co" cordantia 5^proximainutccm,quia caufa albcdinis ph!eg> matis 3C caufa aibedinis ataciiirugi funt vna 3C eadem. f.dr minuiio c^loris natui alis.Et piiilofoplio naturali pertinet hu ius matcriei difculfio cxquifita. Pon: hgc ucro aeres 8C re^^ioncs in re piloram operationcm habent quae eft obferuanda. N on enim timetur q? m nfgro fit capilfus flauus qui scfquahtatem complexionfs eius fignificet cCi ip^ fam habuen't,nccp in capillis fclaui nfgrcdo qaac complexionis eius fignificet cafiditatem cum i'p (brum gcnus eam habuenL Pilirc/ Inquintadicitq>aciis.f»acrisno8 continentis difpofitio'' gionij, 8C regiones.i.tcrr jc habitabilcs po(t dida de pilis habct impreffionesinrepilorum quxfunrattcndcndxcirca iudi' cia complexionum ex pilis.et non cfltimendum ncc efl ex'' pecflandum in acthiope fit capillus flauus figniffcans lem peramcntum complexionis cum temperatus fucrit,quia gc neraliceromnis octhiops habct pilos nigros.Ncc expcdada cfi: in capillis fclaui nigrcdo coloris qua: caliditatem fuae co plcxionfs fignificct cum gcnus aut ges ipforum cam habuc^ rit fortificato calorc in inicrioribus pcr antlpariftafim circu ftantis frigoris,quia quafi nulli cx cis habent capillos nigros tcfteGaFt2.compIexionum.cap. I ftdicente. Dico ergoqi segyptiorum 8C arabum 3C indorum , 3C omnium rcgio«ic8 calidas 3C Ciccns inhabitantium capilli funt nigr(,tardi aug- mcnti,dur?,crifpi,afpcri,velocitcr fcilTibilcs.Eoru vero qui regiones inhabitant iftis oppofitas.f.frigidas 8C humida9,ut funt illyrrj iS^germanici , <S^farmatac 3C qui funt dc fcythia capilli func velocis augmenti cum aEquaIitatc,&: funt fubti> lc3 (Stre(fli,pIaniigneicoIoreJIIorum autcm quifunt inter fftos;5(:quifuntdetcrra acqualis complexionis capillicrC'' fcunc velocinfime 3c func in fine fortitudinis:^ furtt in nigrc dinc difpofitionis acqualis,5<i cn groflfttudinc funt ctiam mc^ diocris difpofitionis,5^ necp funt fccundum puritatcm recflt tudinis ncq^fecundum puritatem crifpitudinis. HacC Gale* cx quibus apparet q» ad rccflc iudicandum dc humana com plcxioneperfignapracdidafumptaa capillisoportcc prac'' fupponcrc rcgionis tcmperamctum,vcl quod parum diftct a tcmperamcnto,6^ q> complexio capitia corrcfpondeat c3 ^^y» plcxioni totius corporis 3C humorum cius.Iuxta illud Haly. 2»tcchni.c?ommento illins can.Qiia:cunc|; vero fccunduca pillos.Scquitur crgo q» fignificatiocapilloiji non Ccriificatur nifi regio fit aequalis ct complexio chymorum fit fccundum «nultitudincm complexionis cercbri» AEtatcs ctia iti rc capillor u opcranf qm itxuc ncs funt ficut mcn'dionaIcs,a: pucn' funt ficut fe^ ptentrionalcsSc fencdus efl: ficut medtj. In hac fexta dicit xtatcs ctiam operantur in rc capHIo> fum/it^ ^ diuerfificant tudicfa in cie , quia capilli iuucnum A V I C E N N iE. funt ficut cap^IIi meridionahum. vidclicct habitantium tcf< ras calidas 8C ficcas, Jk: capilli puerorum funt Cicut feptctrio nalium,c^capilli fenum funt Cicut medrj,ita q|j nccp itaduri grodi nigri fortes ficut iuuenum ncq? ita molles Icnes fubal ^.^^^i bidi tenues ficut infantium. Attcndc q> Gaf.i.complcxio ^^^^, num.cap, i f .dcclarat fic pilos diuerfificari fecundum ^tate^ ^^^^^1 /icutdiucrfiffcantur fecundum compIexioncs.Ait cnimibi» Et fimiliter cft rcs in actatibus.Et illud ideo quoniam infa"'' tibus capillifuntfimiles capillis germanorum. Eriuuenutn capitli fuDt ficut capilli acthiopum.Puberum autem 3C pue' rorum capilli funt ficut capilli habitantiu in locis terr? xq^^ lis complcxionis in groflfitudined<:fortitudinc& longiiu^I'^ ne 3c coIorc.Hxc Galenus» Pi Ii practerea m puero multi fignificant q> ^P^ fiuscomplexiocumcrefcet ad meIanchoIi'am<^^ uertetur,&:mfene fignificant q? praefenti'^^'' melancholicus. In hac feptima dicit primo cp multitudo pilorum in P"^^ ritia fignificat cp complexio puei i habctis cam cum ^^^jy^^ conucrtetur ad mclancholiam aduftam fupplc. Et ' per mclancholiam acgritudincm cerebri ex melacholic^ more,velcomplcxioncm mclancholicim vel mclancno cum hamorem,quia multitudopilorum in pucritia fig"',^ cat cxubcrantiam caloris paifim adurenris malTam nariam» Secundodicitq> infcncmuhiiudopilorunil^S ^ ficat q) eft in prxfcnti mclancholicus , quia fignificat co plexionem fuillein iuucntutccalidam &: ficcam quac P"''^^ multiplicauit,qu3cdccidenre calore fit in fene^fluie ^'■'^'"i. ^ Ckc^ melanchoIica.IuxtailludGalcn.fecundo teciini» cidcnte verocalida 3C ficcacrafi in tempore paracniaft''^ actatis in frigidam &:ficcam , babitudotalium gracilisjl" ColJ dem fimul 3c dura dC mclancholica cft , dC praterca t\W ^h^^^ fimuI5c:pilofa« «lapi^ Quartumuerocn: gcnus fignorum futnp^^' rum ex colore corpons. cf^ Inhacparticulaquaria praemittit q> quartum g^"'^'!^ gnorumquibuscognofciturhumana complexio ^^^'fLui^ coIorccorporis.Poftea dat duodccim rcgulas (^P<^^ ffLfl^ colorum corporis aut membri* Pr^ma incipit ibi L^^^^ ., 'V enim.-lfecudaibiLEtrubeus.-ltcrtia ibiLEtrufIus.1«j ta ib:LFufcus autc.lquinta ibi LEt brunus,"] fexta ib' mclogianusnfeptima ibiLSed gipfcuslodaua ibiL^f ' -i iicus.-lnona ibiLEt cburneus.ldecla ibi LEt fc^^^/f-] mo.liiJbiLEtfortaflc^^^' vndccima ibi LCognofcerevi Albcdocnfmfignumcfi; priuattonis nis aut paucftatis ipfius cum frigiditate , fl^ . niam fi cum caliditate eflTei 8C humorc chol^^^ cfiet citnnus. . ^> H,i:' Prima regula eft color cutis maxime faciei a'" . .^jta> i \ ficatpaucitatem velpriuationcm fanguinis cum ^'^'^^l ^ico \ . tc.Nam fi paucus fanguis eftct cum caliditatc 3C ^j'^ ^y(i5 ^S.. humore color effct citrinus non albus.Si vero fit ^m^^ j^i abfque cholerico humorc vel eft alba ex phlcgmat^ fubcft,vel cx pcnuria fanguinis quo tingi foUttq^^^^^^^, rct cutis fccundum fuum proprium 8c naturalcm -^019 Attcnde primo cj» ad vcrificationcm iudicij comP'f ^^^„it cx colorc cutis rcquirituf cp cutis 8C humorcs qui jfi^ ^lili''^ conformcntur complexioni^^humoribus teriorum.IuxtailludGaP.primaapho.comc.z» ^ . ^iO tes autcm chymia qualiiate corporis poflfunt i»?^^"'^j.|J,fe?' quiachymiintcriorcsnonidcm funt cp chymi cxt ^^/ Hippo.alibi tcftantc.CoIorinquit corporis hum<>', ^^^j,ir/ minantiamoiiditfinoin^ainditatccorporfs ^^^\^c(i°^ O^' Et.2.compIexionum cap. i T.ait.Et cutis ^"'^^'^UfOfU^^ ftra regionc «quali proculdubio Cgnificat mem l, hementcm ad quam fequit diminutio fanguinis, & ipfe pau fufcM. cus ex,ftens cotigelatur ad nigred.nem declinans : & ting^ * cucemcolore,plms Tal.s colonn facie&manibus appare refol«tempore vel,ement.s frig^ris propter repulfionen, fangu,n.s & fp.ruuu.ii ad interiora, &mort.ficationem f^ 8u,„.s remanenfs .n facie & ma.,ibus , qui qi?,, intatum e«andefatutmortilicetpeni.us manus & dig.tos <5emo" t.ffcat.cadai,t ficutfspe apparetin ambuIanTibus in hve. mepern,uesalp.um. A.rendeq,Ra(is...AImanfor.-,:ca RaGl. p.tuloprimo.iud.catal(terdefufcocoIore dicens. Fufcus « rubedini vicinctur vel eiadmifceatur fanguinem grolTum domi.,ar,dcmonftratfecundumquanutatcmquaeiapDro> ximat veIquae.admifceturrubedo.CoIor autcm purefi.^ fcus qui viridita.i appropinquat choleri nigrsoftendit do^ m.nium . Et codem libi o capitulo de figiiis cholere nierc nu mcrat i.itcr ca colorem fufcum, Etbrunus fignificat caFiditatem. QiiintareguIaeft.co!orbrUnus fienificat raliHiuf.», [ Attcndequiaduplcxcftcolorbrunu^q^^^^^^^^ terrcftr,s A .alis apparct in l„s in quibus mult^l c tur me tT* lanclioI.an3tu,aIis&fpir.tus funtpauci & diciturTok^.r ''"P''*' dam fufcus.AliuseftbrunusaUquiSf^^-nlt h^b^^^^^^^ tal.s apparct ,n melancholicis aduftis brunior& i., cholcri. c.saduft.8mi.,usbru„us&cum fplcndorc aliquo propier fp.r.tuum multitudinem & d.Sufionem potiionis fanguini. cumhu.norcaduftoadcxteriora. '«'suini» iie nonaKf^i . ^ ""™ tamem hac noflra reg o- Pomm "::°™'T '°"kT"' 'ig"ificatiua.fed cor ^s. Aucn iTf f ^'""'''"•^ Hni.Ii,udincm cu "ionc vZ. ^^^''"t ^.'^'''""•"^ liabitantium in fepten. rei„Ac,l "^" «2'0"ibus diftcperaris raro ve. Propte Tn'' ^«^P""»--'""" Gar.ibi.Sed 'eAtu mrcptentrione funt verfus Pori proftrndum cor Ztr. "'"'"'f" ''^^'''«'="' auraaioncca Sfioncr^ «ler com^eZi» ^''°'?'""''^1'''''^°™'" *^''""« quon'S^nT • '"''^™'" '•"""f'""- Etill,.d ideo «"comSeeftH-~'r'' '"•'^Si»""'"* diftempcratis tia nn„ r r° diuerfa.quomam mcmbra c.us appa,?^ sh^Ni'"" '"^'"•"^braocculta. Et illud idco quon^^cu Gafe™"" "S'0"es frfgidas infepten.rioncTa" fic" .'o^ul,rr''°"«'^ «lic&coar.a.ioS^flfrllo^XsK^ fo'^'» -ra &audaca for.iorcs cfficiumur "■nenns corum. «rhiopum autem & A i '1°" «fomnium mcridici «^1™^!? '^*''"'" ^ vniucrfali «'^fc.ualitanrn^t^otr^r'*''"^'^;'^""'' «'diiate contincmis corr.™^, P™P'ef aduft.onem ipfius cx ca «i>corpo,.:r?;fo7Cx&^ *.ft^cftcar.„ca,.ra,ee:.r;r^S^ " ^ r^^gula.color mcronglanus (ignlffcat frrgJditatem « CnW cuatcm,et ipie confcauiiur Secn^ ' ^ 'S""i«cmuitmangu(nts. . Etmelongianusfr/gid.tafemfignificatetnc- a".dam cft rubeu, vtas e±.^ "^?'" «^'^ color rubeus. f|SrSfe'j<^^^^^^^^^^^^ r"fiUsfignifi-catfangSmJa°fr'^ '^ncum.Eft tn cumfubrX' (li"^"'r"''";'^° J""»«onem,licetnonfit.£h^^^^^^^ "l^odumacciditinconualerSS _ "" "•^"■"'""^'ongianusiignihcaifr siditafemM n»! ficc.,a,em,ct,pfcconfequi.urpuramnigramcholerl A S^»' icndeq.mclong,anuscolorficdiciiur roq, Cu fimili» J. "''""' longns.ErfuntmcIogia:gcnusquoddZl%S i^Tau ^ li dcquodjcitAucr.r.coIli8ct. dumcoquuturi„«rni"us ^ pinguibusfuntmulmmdcle.^abilcs.&cloreputoiprum^^^^ peia,umc.bumpoft$ficf,auser.i idco q,rp«n™^^^ qu^eft.n eo remoucur pp carnes d^codas in erhocSL' abundat .n Hyfpanns fed in Gallijs non.Et inielligeper «, lotem melongianum brunura, terreftrem. Scd gipfeus frigid.tate fignatctr e phPaticam. Septimaregula.color gipfeus CgniScat frigidiiatem & Color plilegmaiicumhumorem.BtinteIIigepercoIorem„- f - 7 ^mfimilcmcoIorigipfi.dequfdfdrSS'^"-^'^^^^^^^ manfons.capro pr.mo.q, vtriufq, choler? ac fanguinis pau citatcra & phlegmaas dominium portendit. -"icra euanuerit. cn<"enc'8 ttequeniatjg . S«"«cogeiatiikpai,c«s,etad OaauarcguIa.ftamncu8coIor.f.fimiIiscoIoriftam.,-n r gniHcattrigiditatcm&humiditatemcumquadJ"^^^^ 9^^""' . parionc meIanchoIiar,quia color iftc fitex albo x?^^?^"'"' pcrmixto:& albcdo cius a colorc phlegmati. • '^P^"^^ fius a fanguinc congelatotrahentcad niprcdin 'P mati immixtus fecf^us cft viridis» ^'^^'"^«^ 9"' phlcg Eteburneusfrigiditatcmfign^^^^^^ ticam cum pauca cholera rubea^ Iacob,8,i,auic, Pp iifj Early European BocAs, Copyright © 201 i ProQuesl LLC. Imagts reproduced by courtesy olThe Wellcome Trusl, London. 583/D Colore burneus cus Stomati CU8 gs» Splcrtcti cus gs, Haenior rhofai/ CUf* P R I M I C A N. Norta fegula»coIor eburneus flgnifidat frigiditatecx phleg matc CQ pauca choFx rubeae permixtione. Et eburneus vo> catur,quia fiFis eft colori cboris. Et eft compofiius ex rube> dine multu diminuta perm/xta aIbedini*De quo dicit RaHs s.AlmanfonStCap* KRubedoHadeo fuerit diminuta,vc colori approximec eboris fangu^nis innuic paucitacem* Etfccundumpltrrfmumqufdcm mutatur co for J5g hcparadfubrufFedinem dC ad albcdine, & propterfpIencmadfubrufFcdi'ncm&: mgre^ dincm.Et m segritudmibus h^morrhoydarum ad fubrufFcdfaem dC uinditatcm ♦ hoctamcnno cft femper immo cftcum mutatur. Dccimaregula efc crimembris. Primum clus mcm^ brum eft.Colorcutiscorporisfrequetermutaturad fubruf fedinem (S^albedincpghcpar.i.propterindifponem hepa^' tis,qua quisdr hepaticus.Iuxtaillud Prin,tertij.i4»trac.2# cap. J.color eft ex rebus qux fignificant fecundum pFm di^ fpofitionem.Hepaticus.n.fccundum pFm eft dccliuis ad cu cr!n'.tatem5^adalbcdine, (S^qnqpdcclinat ad viriditatcm &furcitatcm.Etil!ius quidcm heparcuius colorem vidcs fccundum fincm fanitatis aegritudinem non habct. Et mc'' dicus quidem expcrtus cognofcit hcpaticum 6C ftomatichn omncmpcrcolorem fuum noncgenscum eofigniffcaticnc alia.Idem dicit Prin.tcrtrj. i j .trac. i .cap. 1 7* Scd fignifica'' lioncs ex via coloris corporis funt:quoniani color cft ''che> mens fignificatio difpofitionis ftomachi dd hepatis fecundti pfm.Plurim3c.n.«gritudines ftomachi funtfrigidac. Ec co> lor ftomacicorum eft plumbinu8,<5(: fl incft ci citrinitas cfl: citrinitas decliuis ad albcdinem* Sccundum membrum cft.colorcorporisfrequcntcr declinatad fubrufFcdinemcX: nigredinem propter fplencm.i.fplcneticam palTionem.Iux/' ta illud Prin.tertrj. i f .trac.^.cap, i.Er plurimoe quide acgriv tudincs fplcnis funt autumnalc8,& color habcnris eas cft dc cliuisaddtrinitatcm&nigrcdincm, Terttum membru cft.color paticntium fluxum hxmorrhoydarum fupcrfluiT, cft dccliuis adfubrufFcdincm SC viriditatem,fed no fcmper ita eft,immo quandocg cutis tranfmutatur propter palTio> ncs didorummcmbrornadalios colorcs . Huius membri tertij prxbctPrin.teftimoniumtcrtp.iT.cap.i.dicens. Et plurimum quidem habcntibus haemorrhoydas adcft color proprius ei9,ct cft citrinitas declinan? ad viriditatem.Et ca fubruffcdinis in hepaticis fplencticis 8c hxmorrhofaycis cft multiplicatiodtrrnseaquofitatiscum fanguinc perueniet/s ad cmcm proptcrdebilitatcm digcftiuac hepatis ficut indij^ fpofitis ad hydropifim fieri vidcmus. Ec h?c debilicas inefl: hcpatids a caufa propria priuata.Et in fplcncticis 8C hgmor rhofaycis pcr compaflioncm hepatis ad fplcncm Sd fangui> nis dC fpirituum naturalium refolutionem in haemorrhoydJ bus qui funt thcfauri natur?,5^ hcpatisct caufa vigoris cius* Scd caufa dcclinattonis ad albcdinem in hcpaticis cft pcnu> riafanguiniSjCtad nigredincmin fplcneticis cft pcrflifiomc lancholiae ad cutcm ppter non bene a fplcne trahi 3C mun> dificari,c5«: ad viriditatcm in haemorrhofaycis proptcr groC' fum fanguincm tcrreftrcm paucum declinantcm ad nigro dincm quse phlcgmati gcnfto per viam indigcftionis com/ mixtuB colorcm viridem rcddit. Cognofccre ucro cx coforc ffnguac copfcxio> nertoi&: {ntertinoracftdfffialCjCtcxcoIorc ocu li cognofccrc coplcxfone ccrcbrf cft diffiale. Vndccimarcgulaeftbimembris» Primnelus mcmbro eftdiffidlccognofcerccomplcxionem ftomachi 8C intcfti^ norum per colorem linguae. Attendc primo q> lingua c5 ftomachomagnam habct colligantfam proptcr quam po-» tcft aliqualitcr iudicarc difpofitioncm ftomachi, Nam cutia fupcrfidd dus infcrioris eft continua cum cutc mcri 8C intc riorc partc ftomachi,vtait prin.tcrtij ftxiatCapt it Att€iu A V I C E N N JB. defeaindoq>IinguamuItismodisatteftatur fupcr difpofi' tionibus ftomachi.Iuxra illud Prin.terttj. i j.trac. i .cap» ' 7» Significationescxdifpofitionibusoris 3C linguac funt quo^ niam quandolingua in doloribus ftomachi eft vehemem|» afpcricacis 6C rubcdini6,tunc figniffcat dominium fanguinia 8C apoftcma calidum in ipfo fanguincum, & fi ad citrinita^ tcm tunc nocumentum eft cliolericum,& fi ad nigrcdincrn tunccaufacftmeIanclioIica,q» fiad albedinem 3C lenitate tunc caufa eft hum(ditas,<X: ii eft ficdtas fuperflua tunc cau fa cft ficcitas. Verum fignificatio complcxionis ftomaclitg difpofitionem linguae non cft certa,quia lingua faepc rcda' alba 8c humida per catarrhos ei milfos a ccrebro,vcl aquo^ fitates abfq^ hoc q» ftomachus reddatur humidus. Et frcquc ter lingua cft afpcra 8C Cicca. proptcr aerem calidum et tutfi ^ fum expiratum ftomacho exiftcnre frigido 8C humido» * ^ cundum membrum cft.diff;cile cft cognofcerc compl^*' nem ccrebri cx colore oculi. Attcndc primo licct cx lore oculi difficulier cognofcatur ccrebri complexio , nj^g tamen nofciturcxeoqpexcolorc lingux. luxta illu^,"'^* tcrtri prima.trac. i.cap. i j. Et noii quidem cft fignihcat^ coloris lingux ficut figniffcatio coloris ocuIi.Nam illij" V hcmentiorem habet cum cerebro proprictatem.i. oculu^ J ccrcbro magis affinis eft 8C colligatus. Artende fccuna c^oculusmulriplicitcr figniffcat fupcr di fpofitioncm ccf bri.IuxrailludPrin.ibi.Significatioautem oculi qu< fummaeorumeftcxdifpofitioncvenarumeius 8C ^^"P^ jj tioncgrauiratissSileuitatisipfius 8C cx difpofitionc colot^ cius in citrinitatc fua ab offufcationc aut plumbeitatcaut f bcdinc dus.Nam fua citrinitatc figniffcat choleram,fuao fcatione meIanchoIiam,fua plumbcitatc phlcgma, fua t dine fanguincm in cercbroabundare. Attcndc terrio <J folum oculi figniffcant fupcr complcxioncm cerebri ft" . tius corporis,& fimilirer pedes 8c nafus dummodo coiUP G^, xio rotius corporis (iierit vniformis.Iuxta illud Ciaf.i»^^ m plexionumcap.io.CumautcmcompIexio totius corp^^^ ji»''?, fueritfimiliSjtunccumpcdesfucrint nudicarnetotuiH , ^ pus proculdubio ficcum crit,& cum fucrint pcdcs gf^"'L tum corpus proculdubio erit humidum,5<: cum fiicrit na fubrilis aquilus tunc corpus erit ficcum^&cum ^ucrit oj' fymmus runc corpus crit humidum. Ec fccundura qu^^^g hancconfiderationcmcurr^t rcs ocuIorum& rcs "^^PJ^* 8C res omnium aliorum mcmbrorum» Attcndcquart . r^h.^ - r i. ... j 1'.^^, cttt^.. do Almanforis capitiilo de figniffcaiio'J' v ocuIorum.Cum pupillac multa partidpant nigrcdinj ^ lO duscft.Cuiusoculi in colorc caprarum oculis ^^"'''fntijf ftunt ftolidus cft.Cuius ocult in ruborc prunae homo pcfiimus eft <S:obftinatu8.0cuIi varrj fuo «^OT^^jcf nitatcm habentcs admixtam,pcr quam quafi croco ti" ^.^^ fc videntur pcftimos fignificant mores. iv^aculaerauii^ ,v ca pupillam in oculo apparcntcs malum fignificartf ^^^^ ticm.Quod fi cum hoc criam oculus varius fuerit cr rius.Cumpupillanigracxiftcns talcm habct ^'^'^^"liifidi exquaquaffdcaurataapparethomincm malum ^^°Zai%» fanguincm fundcntcm dcclarat.HaccRafis ^alla ^ ^ Et fortaflc cll cum in una 2^gxlt\xdinc ^^^^ rum colorum dfucrOtas m duobus ^^^?" ft{c mcmbn's,ficutcum albcfcit Imgua fecics m una argrftudinc qucmadmodum » ritfa,qux proptcr uchcmcntiam acuiw^'^ racrubcacaccidit^ Duodcdma rcgula cft q?i cotlngit !n una «dc^ .^i dinc diucrfitas duo^t oculoijtin duobus ' ya ritia cata cx vchcmentia acurratis choFg fdtdefecicsnigrefcit» Attendeq,inhaci<^ter'" bcfdt quia chofa n5 diffundit ad ca fcd | ^ fj,dc* / Early European Books, Copyrighl © 201 1 ProQuest LLC Images reproduced by courlesy of The Wellcome Trusl, London. F E N. II, ca orem "'^* declinante ad nigredinen, .ppter eiu» ZrE ?.u V"!"""^^>".^ 'ffldutl corporis curnui eftici^ lud P i„ "^"'"'^ ''''""fi colores . luxta iU « iH";"-''' ' '•"^f-P''}'"^ "P-4.Et l\ fucrit c5 veheme. tinc fian, " l^hofa in felle & inflamatio eius ! ea, Znll i^I'!"^'"» citfinatio coloris corporis "'gredo factei folms & albiffcatio lingua: Qyintumueroeftgenus ngnomm exforma me.Tibrorumaflumptorum. BleliWcE"'''"'''?"'""^'^"""^'' «J"'"'™ "g""c5^ camiS^'^-^'" ^-^pI^ione-^-^Terrio figna fignifi. can la fnglditatc.ibiLEt frigiditatc.T Q.iarto fi^nificantia ficc.tatcm.ibiLEtcompPonem.-| In hac prima parte dic t q. qu.rum cx l.gnis quibuj cognofciturhumana comulcxb matica pingucdinem cum groffitic? '"""''"f°'E",phkg «rumabfquecoanguftat.one 5^ finecurtitate ?udSS°??'"rPP^rit.o,a:puirusmagai D O C. III. "7 J«carg "Snuin K Kd.eft d.latate.Ei hic primo 3^ P<^*?ior,s.N5 ca/ 2^d,scaIiditatc.&cxconf?que*irp:at" illud Gal. «.techni.Gti verocar « ' '<>'i"s.lu«a n.em,bit torace fc3,^ prtafSio^^^^l^^SV^ft-eritaul «l.d..ati.Idco&cumrpa™oquircapifc^h"'"''','f'''"i"» «tn,aximafccund,lcor fit coSo cal H ''"" «ftma8nituda5:c6plcmc,uum pTrrS' Sccunda "en,a„uu.„&pcd.lfinchoc^&?'r'''""''»»«' vel •'inii3curt^N5c.lnaturaliT„ "ilS''?»'»'-"^^ P'"e, yonc foetus calor fc diffidcs ad "« 'emb''"'' fe-igulstrahitvnformatcasdia^anlrom? "">d.ca vel matrix parua 3i ftrifla. TcXL '" Venarumtam.puIfatili5§n5pul6tiIiiJ & '''5 !'^ipIitudo ^pparitio ,„ exterioribus corpori, Amn."^'","'' Ste"?- ^i'''»n'f.Emine„tia ver^Bo e^^^''" &r^'';''^fP'"'*»''E''''^"dcft^n^umr^'°^^^^^^ "&c^^fr"«'''''''""''d^Veruampl'r''5'^ G«tcaU&"»''.Pf«'-li'''"dire<S=e&Cj"^^^^ totius corwrt P'"' &arteriara cord<s,&c/.^^^^^ titudo.Na ex m,??»™ magnitudo pulfus &iDfi,1"c"" «i'fortitudo„Tc?^''*"'P"'f'''fi8'''ff^='''fviSp^^^^^^^ »um caloris Sii„a^ euentationis multa prop,erl,r &I«i5.Et«Ct'"'" »'>'*" ''''''»^''iu3.^t|'^'^ Ojfortitudovirtutis&^^-^^f^^^^fi-^.-ligitosfil;;^ Attende q, licet mL»- " ^Pedens ex (brti calore coSi- tac„,?aio7e':?|,;;''°pui(^^^ "< magno pulfu & for,i?'^."»'?'l°f '" '"^ '°pfo calida fi, ri8 igit ve ad^prium modum rcferamus Cordis figna infe-' parabilia quidem ^S^ familiaiialiaec funt » magnitudo refpi> ratiois,^ pulfus velocitas,& fiequentia . Et licet hoc fignii magnitudmispulfusnodiredx fumaturaforma membri fedopcraiioneipfius;taIis tn operatioconfequitur formani mcmbn. Qiiintum eft ma^nitudo mufculorum & fitua> tiocorumpropeiunduras.Magnitudo quidcm caliditatc aftcftatur,quiaomnes operationcs forme augmentatiux.i. virtutis aiac perduccntis mcmbra adfuamdcbitam magni tudinem pio tpe caliditatccomplct»Situatio veromufculo^ rum ppc iunauras,quia ctiam opcrationes forme compofi^ t.uoE^i. virtutis informatfuae calore perficiuntur.Cum igitur mufcuii fadi fint vt iunduras moueant,^Stc: eorum fitus iun^ duris ^ximus cum fua magniiudine reddateos jfortiorcs ad id fignificatur ex eorum magnitudine&^pinquitatc ad iii.. (fturas viriutis informatiuae vigorofitas 6c fortitudo calo^ ris quo perffcii opus. Aitcnde q» miifculi qnc^ parui appa rcnr proptcr graciliiaie ofi'um,Iicct fint dc fe magni dc cc5> uerfo.Iuxta illud Gal. i.techni.Similitcr oportct confidcra- rcinomnibus mufcul/s <$titatcminuoIutorum olTum AIi^ qii.n.gracilior videtur clTe pars non cxiftcns gracilio/^ tu ad mufcuIos,fe J proptcr anguftiam oflfium talis vr cflfc ap/ parcs.Sin afn Afpiiriorvrcfife multoticnsno proptcrani phtudincmofTium^fcd propter carnis multiiudincm, ^Etfrigiditatemfcquunmr homm contana qm cam minoratur mrtutes aaturafcs, QCno complcntoperationes natiuas SC acattoncm. Inhactcrtia dicitqjfigna contraria qulnqiprxdidis.f, CopRv ftridurape^torisparuitasextrcmitatumcum coangiiftatio "'sfrigl ne 3C curtitatc cft ftridura 3C latcntia venarum, paruitas 8c ^S"* debilitas pulfus,paruitas mufculorumd^clongatio iundura rum a mufculis fignificantfrigiditatcm.Quia proptcrfrigut fnnararcomplcxionis virtutcs naturalcsdcbilitantur&non pffciiKopones natiuas.i..pdu(fliuas mcbrorum ab origine & crcationcm.i.debitam organiifatiocm partia organica^* Ef copPone ficca fequuntur afperitas cur> m'tas,& iudurara manifcftatio,^: apfjitio chartl hgim in cpyglotti SC nafo,&: cft nafus ^qualis. In hac quarta dat qumt^ figna fequcntia dc figniffcantia complcxionem ficcam» Primum eft afpitas cutis 8c alia> rumfuperricicrum^ficut.n.lenitas&planitics ab hum/dita te proccdunt,fic afpcritas 8c durities a ficcitatc» Sccndum cftcuruitasmcmbrorum vclper viam contrac^ionis afio co,vcI per viam rebellionis matcriae Qcctzin rcccptione formarumfcufigurarum,ficut.n.mo!lchumidumcftfacili> icr imprimibilc,fic vix du^ ficcum» Tcrtium cft manife ftatio iundurarum.ficut cnim pcr humiditatcm vcftiunnVr SC occul^antur carnc 3C plgucdinc, vt apparct in fanguincil 8C phlcgmat.ci8,fic pcr ficc.tatcm nudx ffimt cxcarnatac Z cminentcs in cholcricis 8C mclancholicis dC hedf cis ct cx c5 fumptionc moricntibus. Quartum cftapparit-o manifo- fta chartilaginum cpyglotti 8C nafi p^optcr cxcarnat^oncm 8C tcnuftatcm mufcu^orum tcgcntium cas prae nimia Ciccit^ tc&maximcchartilaginis pcltalis quxin gutturc apparct 8C chartilaginum triangular^um 8c latcralium nafi , cxqua^ rum tcnuiiate narcs apparent acutae, CJuinrum cft q, na> fuscft aequalis ideft planusfinc aliqua clcuationc carnofa proptcr ficcitatcm , quac non finit carncs fuper cum multi^ plfcari. Vel lcgc loco aequalis aquilus.nam nafus aquilu? at> icftatur QcchBti . Juxta illud GaKfcct^do complexionn pro.20.Et cuflicrit nafus fubtilis aglus tuccorpus crit Ciccl . «-^.-..«^t...^,. , . Sejctumueroeft n 'IV'''"""^>^^^ tuncfftl^eir^^^r "^*" ^"^^i^^^ ^^bl cxaclocitare paffiois membrorum . Mcmbruni ''•^^'^'^n» wcnt^uonisju^'';',; frequcns ad fuppiencfr, cnimcumcitocalcBtabfqucdifRcuItatc cfc cal/. UludGaI,x,twhai.Calidb dac coniplexionis,quomam conucrOo m gcne. Cspro' nis ficcg ^gnunt Suintu^ P R I M 1 C A N • rc pr oporttonali eft facjhor conucrflonc ad con> trarwm.Etficitoinfngidetur resent ecotrano. In hacparticula fcxta primo afTignat fextu gcnus lignoijt romplexionum.2,mouetcSi.'foluit circaillud dubium ibi LQuod fi aliqs dixerit. "iTcrtio rcmouet obiedioncm qux licri poffet dc calido innato,quod non cito patitur a venenis calidis.ibiLCum ucroextrifeca.l Inhacprima pariedicit primo q> fextum fignorum quibus cognofcit liuana copPo fumftur a facili pafTione mcbroril ^ra q» corpus vcl membijj quod leuiier patitur a ca aliqua fibi occurrcntc iudicat ec inilis complexionfs cum rc a qua patitur vciocitcr 6C faciPr. Sccundodicitqj mcmbrum vclcorpus quod calefitt&:n5 difficulter eft calidae coplcxioni8,quia conuci fio in gne pro^ portionali eft Facilior conucrfionc ad contrarii"i,f,faciliu8 fiFc patiturafuo fifi qj acontrario.Velut fcrihiturfecundo dc gnonctln habcntibus fymbolum facilior cft: trafitus. Tcr tio dicit q> fi membrum aliquod autcorpus ciioinfrigidctur illud cr/t frigidum ob eandcm cam. Inftabit aliquis con> irahxcdida.Primo dccanphora qunpfacillimc iflamatcS!: cft frlda.fecundode ladequod faciPr inflamaf in choPxis ct tioeftcaPm.tertiodcchoIcricis rjfaciliter penetrantur afri> gorc hycmis 8d citfus infrigidantur cj frlde mulicrcs qiic tic nocumentofuftincnttpcgelido lauarc pannos 8dtet\erc nudas tibias,& pedcs iu aqua vchemcntis frigoris vt api^t inlotricibus* Dicadhocc^St: fimilia q» ad verificaticicin huius fexti fignifumpti a velocitatcpafllon^s prafijpponerc oportctqjjfta velociras non .pueniaccxraritatcvclfuhrilira tc fuBg pafti. Vel fi aliquid dicatur alio calidius,quia facilii s calefit^aut fiigidius quia citius infrigidatur intclligaiur hoc fiambofchabcantconfimilitcrin fubtiliiatc iS^ rariratc Qtiod fi aliquis dixerit q> opoi tct ut rcs fit Iiiiic contran'a,nos nancpproccrtofcimusq? rcsnoni patitur nifi a fuo cotrarfo Sf non a fuo fimil/.Scd cx hocucrbo quod tu pr^mififti proucnit ut paf^ fioafimili fitdignior.Rcfponfio ad hoccritq; fi mileaquononpatiturrcs cfl: illud cuius quali'' tas dC qualitas illius quod ci fimilc cxiftit cll una in fpccic dC natura.Quod autem calidrus cfi: alio non cft fimile ei quod eftminus calidum , immo duo calida quorum unum cft calidius diucrfifica tur.Etilludquidcmquodcft minus calidum co parationc cius quod cft ca lidius cft frigidum.Pa titur crgo cx hoc unde eft frigidum comparatioc iIIius8(:noncaIidum,&:patitur ctiam ab coq^ cft ipfo frigidius dC a fr igido, Vnum tamcn corii ipfius qualitatcm auget 8C praebet ci augmetum^ quod cft in ipfo fortiuSjCt altcrum in ipfo cius mi nuit qualitatcm Jpfius crgo altcratio adid quod infuiqualitateprcftataugmcntu 8<:mutat illud quod in ipfo c fortius crit facilior, licct fit htc alia caufaquaealicuicorumquac m qualitatc coicac cft propria &:contradicit,ficutiIIud q3 in fui na lura calid^ cxiRit copPonis no cito rccipit in fe ca lidiopcrationejniG^ptcrcaq? caliditas dcftruit cpcrationcmcontrart} quod cft frigidum,coq> rcfrcnatilludquod complcxio calidauult efflce re dc augmento in calefadioc.Cum crgo fibi oc-' curruntSCprohibcs dcftruitur iuuatfcamboin caIcfacicndo,&: corum adiutorium fcquitur dua rum qualitatum fortitudo complcta. Inhacfecudaprioobijcit c5tra dicflu figna^cja fiFcnon padta fuo u«»cu oU a^^liofiaitoncjalicuiui cotrarictatis,«S: A V I C E ISJ N /E. fims agctis fit affirarc fibi pafTrj q ia ccnfat cu agcs c fiPe pa^ fo.Et tnfupponic i dicfto figno a fuo fifi fit dignior pallio» ■Secfidornderhuicobfccfnoi vliccSjCjj (ircaci res no patitur e fimile i fpc Sc natura.i.in eifdc qliiatc 8C gradu.Sed qti eft altcro calidius no eft fimilc minus calidojmo diuerfii ab eo 8C minus cafm copatione ad calidius frigidu cenfct ficut tepida rcfpcc^^uferuentis frigida diciiur,cX: ea rcfrigcrat imix talibi. 1 miod(citcj)minuscarm patitura tribus.Prinio a magis calido refpedu cuius non calidil fcd frldu dfcit.Sc^ cundo ab co cjd c ipfofndius.i.minus caFm,Iicct fitcalidurn a dnio.Tertio a frigidoi ci fimplicic j5dnatur frigiditas.fix^ pligra.Aqua calidain fecundogradu patit intenfionem fui caloris ab aqua fcruentc 8C rcmilfionem fui caloris ab aqua calida in primo gradu 8C infrigidatioiic ab aqua frlda fimpH citer. Quarto dicitq^ vnum iflorum trium a quibus pat''^ minus calidum.Ccalidius co augmctat id quod cft fortius m minus calido.f.caliditatcipfius quacfuacfrigiditati prgdnat;; Et'alteM"i.f.frigidum vcl minus calidum co minuit qualita^* prgdrlante in ipfo.Et io alteratio minus calida magis C3W<> qua calefacitampliuscftfacilior alterationc minus calidi* frigido qua corrumpuur qualitas diiantior in eo,quia cali^jf tas minus calidi pbct auxilium ad cius ai!gmcntum,fcd r^." ftfttotis viribus fup corruptioni a frigido.Quuodicitcf htC cftaliacaraciIispalTibilitatisafuofimili quar cft.ppnaa»^ cuieorumquaecoicant.i.fimilia funt inqualitatc.HtlipC cotradicit.i.rcprimit Sc cotcpcrat contrariij fibi imixiu,v" fundac icotrarictatcvSc rcp(Ttone vnius cotrariiab alio.V^"^ hfgra.hocalidf coplbnis nocitopatit»S:calefitab aercca'' Fo,riifi quia calor hoTs dcftruit opationc frJditaiis fibi iin^^J.^ c^til pot,co q, illa friditas rcfrenat dC Ipcdit oparionc cius.f» auomcntaiionccaliditatis qua calor hois nitit cfficcre.Coc' gofibi inuiccoccurrLitcalor hois 5<:ca'oraeris ,(5»^,pli»b«"' ab cis deftiuit.f.frigus Imixiu calori hols q3 prohibcat ip"? ab augmctarioc caloris,tric duo calorcs.f.hois & aeris iuU^J fc abo Icalefaciedo.Et coplcta fortitudo calefacicdi cofcfl"' tur adiutoriil hoj^ calorfi adi"uicc,fuppofito cj, calor hois op/ , tur I hoc vt calor no vt naturalis ^picr illud qcP ftatl dicet» Cn uero cxtrinfeca caRtas ajqualitatc deftru^^ rcuoluentcalorinnatusquie intus critrcs (o^^ tior in rcfiftedo,adco ut ucncna caFa no tcfrcnc^ nec^cxpelIatneq?ipfoj^corrupat fubftantia nii^ calormnatus.Calornaqpmnatus naturafcft t^^^; ftrumentu quod calons aduenietiscxpellitnoc^ mctu pgca q> ipfum als fpum mouctad ipfun^ pclieduj&ad cius uaporc remoucndu dC ad /p^ re(oIuendu,&: ipfius materfa adurendu.Etfrjf* di et aducnietis nocumtu g cotranu cxpclli t H^^ ucro^pnetatcm nonhct frigiditas,non.n»iW'* gnatncqjrcfrenatnifi aducnicnte caliditatcp^ contrarium tm,quia non impugnat aducni^'*^^ frigiditatc.Etcalorquideinnatuscftille qti^^^ mores naturalcs tucf^necis caliditatcs cxtran^^ domincnf .Calor nac^ innatus cu cft fortis p^^^ ^ naturaipfomcdiantc in humoribus Tecundum modum maturandi & digercdi,^^ ftodirecos fccundum fanitatem,&: mouccur n|J^ moresfecundum modum miniftrationis ip^[^ ^ prohibcntur inoucri fecundum modum ^t ftrationis caloris cxtranci , quarc non putt^^ Scd cum calor iftccft debilis fatigatur "^^" ' g a regiminc humorum abftinct propter ^^H^ Ji dcbilitatem quod intcr ipfa dC F E N. I I. non impe Jitos ab adminiftrationcComprxde duntur ergo ab eo & fadt eos obed,entes,& mo tuextraneoipfos mouet 8«: accidit putrcfacfiio. ^alorigiturinnatusuirtutum omnium ell in^ ttmmentum,fed frigiditas eftei inconueniens. «nequeprodeftnifiaccidentaliter.Ideocpdici. urcalorinnatus,&:nondiciturfrigiditasinna. ta necpcomparaturfrigiditatiex colchodcacor poris illud quod comparatur caliditati. Caloi Moca 'Ois «n>wtu. fecile paterettir a venenis caF.s ppte fi?. Wi) ex. '"f n<^cumeismcar;tate,adremoiiedni,unc errorer^ dl «.eBet P"«}o * «liditas cxtrffeca cfi conata h.erit deZ.e ™ t u«c., corr.,perecotc-peta.,tia liuanx complex o'»s cl^ Pell,,, mams .nterius rcclufus fortius refiftit oi alia qZlZ k^i intm ctn.h.laliudpteralx virtutcmasis refrenr ' &dill.pat fubftantia 3c vires venenorlcal fw -"P'""^ Jnatus . Ipfe.„.cftinft?,„ "a.urc f~ 7 ral,u,quoJcxpcUitnocuma,tuc;ioris rne ?ur"^^^^^ Jco q, mouct fpum vcl feipm ad exS d.^^^*^ - loreextrancumvclvcnenumcarm S ' folucdtwaporem.pfius,&adadu^c;,J^^,l inftabUaliquis q, calor nnatus n5c ft ' d rTr &.cEa..,^Dicc^nonadur,Vexf7pe,icuslr'-^ fcdexdifponemate,i3c&cooEanfe 'a " '• l'"'"'' eiusfubtileipfius refoluitur venen, & motu ■ora^xtrt^fiLt S^^^^^ «pcllit vclutcotraritl feXcu 'f 1 '''^'' ■' ^'''"'^' f incgtncaloreftd^i, S„ ?'T "^" '"""^"^ lorfolumeicotrari,,»Ja- -- - ^''''■''"•^''''■sneusveroca frigid^a cxiftc4 Ltt^mf''''^''''''""^- T"'*» dicit «5reupropri5v<7turv rpeSff eus.fcj Iblu rcpdUtadue.X„ P ' rl'*^'^'''" "^^^'^ ^^(''^ ri8[ditatc.quirneci'™^^^ tn.rcctalicui naturalium^ ' !:.""""°'>« dfiiu '-ircct aUc-J „-X™~ anium , „eci, fe c ra„,,,e(lp,i™i i„,.,^„^^onum^^ ni„iftrantihi,Q r»... .5*P'« virtutibm natu tal.bus miuiftrantibus. Ouarr^^-"'^-''" virtutibu, naTu fend.humoresad,lio;ri&,tL%^'''''-''«''"dc' r.tfort,,udinemodcrata virtus .MmrS''r f"'' m=J.umeiusdigcre„domaturanTot S^^"P°'P^^ totun, corpus i„ fanitate.Et tunc mouVnmn ^ dLft/.but,onis &air,m.lationis co um a7 -.'"'""''^' r'u.n„aticaIori3&v,rtuturquru f! ««""ifccundum mi„ifterS"'^""''-[^«pe,„i„„„j P^trercuut. Q,,i„todicit Tcu ''^'" '^' "'".l^are no„ !"naturali,virtusinde htiX^Z .^uV""^'"''^ «l^bi '™PldiEaregim;ehumonlB^pdebili«,5-r' ^ ''7«^ & ipfam,& ftat quaficefc cur;'''*!;"'' '■"' ^ nehumoru.quos calor cxtraneus .„ue„iem „*'.* '=8* *erf&l'''''-g™'''^''«--cZpr^ fi-"' sTx^"'" "f" ^ ^'«^^''"'«ido qua?; "'"m v,W . ^'»'"^•'"1« calor i„natus eft gln^^T?^"' '•quareputre rcrt nili per a^:; 7 '=>"'S.u.tas vcro necj, conucni! cu'l citurirr„,;f^',^^''^vtcaIorcmt.pefet.Et ideo *«M.1t„on,"r'''*'""d'"'=™i^''d5virtutibusa^^^^^^ '>-"'5bris:rd»mr quia nec abundat i^^^^^^^^ ' dator vitx, Ar^J!5''' ^ colchodeo cu us interprera^ ^^^^^feptiiuumgenus ^r',"'^^^ Aulccnarufcribit.Hic ^Woiiliterdcerat in exempUribua D O C# Uh iig arablcisJnafrjsvcfolibrorummarginibus feptlmumlioc • genusfcnptuminuenitur modoqui fequitur» Septimum genus cft quod fumitur a cogita^ tionibus&rrebus multum denderatis a natura hominis quas plunmum appraehendit uirtus ap prxhenfiua. Et comparatur amilit udimbus qua litatum corporis hcut dictmus in fomnfjs , idea quoniam corpuseftinftrumcntnm animx. Attcde liic cp hoc feptimngeniis piia facie vrpg deC/mi griis qcfftari dicet, veri'i necoincidat ciieofic potexponi. Scptimugenuscqcf fumit acogirationibusj.de/1derr7s fc^ qntibus cogitatioesetrebusmuItijidefideratis.Ccibfsetpo tibus a natura iiois pp coformitatc conl cn ea vciicmcnter defiderati5,quas.f.rcsdelideratas prmapplicdit uirtusapp' hcfiua^f.cilimatiua velfcfus cois,(5<;coparat fimilitudibus qlrratu corporrs.i.hic feptimiigenus doparatiue trahit a fifl tudrcqJaqliratumcorporiscrr rebus defideratis licm dicc mus in fomnns.f Joqucdo in decimo giie de (omnqs q fug^ ueniunt feciidu huorc diiantc in corpore,io qiii corpus c in> ftrmaj3e,ioic^tualafegccorpusindcfiderns fuis Sc Com^ niis,qm corpus c nlFm q fano ala viget , dC q languido non valet propria cxerccre opera.Dicamus igr ex Ira hac feu gno feptimo ptcdi illud Gar.i.techui , Ex xgritudinibus tn m vctredilK-pcrantixinhocdrntanaturalibus fecundtiq, cotraria cocupifcilr non fiPia queadmodtl naturales»Si qs Copro igr naturafr cafa appetat fecundu pfm calid x copfonis cfi: nis lignij fifrigida frigid^.EtlicethicGalcnusdc fl:6fpalitcr'loquat* duplex idem tamen inrelligendumeftincctens membris Juxtaib pcrappc ludHaly.incommcnto.Qiiodautemdixitin vcntrc intel/ iit«» ligcetiamiilud inalijs membris. Ocflauumautcm gcnus eft quod aftiimitur cx ftgms operationum. In liacpartfcuh OL^laua prro datoc^auugenus fignoijjco pPonis.-%tresrcgulasqbus coplexioes per opatioes cogno fcunc.ibi LCu.n.oponcsnTertio tres exceptioes ab illis rc gulis(X:trianotabiIiacirca vltima.ibiLEft tii cfi earum»! C^iarto narrat aliquas operaiiones caliditate fignantes ♦ ibi LExgneatoperationrn. Inhac priapartedicitq, odlauil - geniis fignoruqbushumanacoplexionofcic ab ononibus ^""P*^ virtuttiaicfumit.Opcrationes,n»funt eflFedus c5pIexiontl, 5^^"^ &eaFc(flusatteftanturfuperfaiscais,(&:decrantca3 ci-ifint ^^^"^^ ^ nobisnotiorescXlfenfibuspIusdcteai.AttendLlt atinope/ ^P^^^^t^o rationibu9aequaIitas(S(:fortitudrsexceflrus& debilitas carij "^^?^^" dC velocitas 3C tarditas 3c frequentia 3c rar/tas, pliciter, Cum»n.operationcs fecundum naturale cur^ fiim procedunt plcne &: perfcc^ e ftgni ficat com ^ pIexionfs^quah'tate.Quodnapartc fuaad mo tus mutantur fuperfluos Qgnificant complcxio- nis mxqualitate 8C cahdifatc.Et nmilitcr Q pro- peraucnntquoniam caliditate Qgnificant ficuc augmenti uelocitas a:ucIoci'tas natiuitatiscapif lorum 8C natiuitatis dcnttum.Quod fi debilitea tur dC ociofa? fiant dC tardentur fignificant com> plexionis frigiditatem. Inhacrecildadicifprimoq»tcperata complexio fi^niRj catur ab operationibus .pcedcribus plene 5^ perfcde fcrfidil curfijnaturx,vtquibii digeritingeritcgerit &c»tpr^ of^ oDcra coplet c bii fanus.Et id intellipac m «...i.f. '^^ ^i^ ■ — operacopIetcbnfanus.Etidintellieasinaiwlik-^ r f"^.V=1'!X'«=" cndtl.ppfipfiusnaturam.r.i„,-fa„fbu3fS!;;irc^^^^^ ueniti„iIlagtate,<S:(imilitcriniuuenibu3 & fenibu,, Secii •^- *M?v?5"f ''V "-r"'''^™"'"' ««''ifi^ntcof.lexi^ nccaI,dav,_v.ncere^oneficutfecicHercules,8eftarebou? fuprafuoshueros vtfccit MiIo,extendereiJw,iibusferri-,f3 P R I M I C AK /lOif fecitkarolus mafgnus.Etfimiliter operatlonu feftifiJ> tiovelaccelcTaiioafitpsfoliiuvt augmeniatio corporisin pucritiaplusfolito^-T^eranSj^S!: velociras infolita nafcentiae deniiu vef capiUoru,&feftinatio ifei monc 3C greiTu 3c opc f ibus altjs vltra folitum hoJum modLl.Carf.n.ert mouerc di tatare vigilem agilem SC fortc redderc.cS!: tanto amplius cx icris partbus quofortior fucrit dtimodomaneati limitibus fiaturalitati? Sc famtaiis non difproportionatus pIurimH Iw/ mido proprio» Tcrtio dicitc]^ debilitas operationum 8C eciofitas feupigritia rn cis (5<:earum tarditas frigidS (igmfi^ cant coplcxionc, vt dcbilitas curfus aut fermonis aut depor latiois ponderu 8C pigritia in ftudio dC foUicitudinibus bita^ nis&ltarditascorgis augmctiaut ortus^dctiu vel capiUoiji CgnamdiminutioncmnuturaIiscalori8,4 bxc opera fiunt, Eft famen cum carum dcbilitas dC ociofitas et tarditas funt cadentes propter complexione ca^ li'dam,Iicet illud eflTc non poffit abfquc mutatio^ neacurfunaturafi cum debilitate. Eteftetiacu plurcs naturalium operationum defiduntpro^ pter caliditatem dC minuCtur ficut fomnus,quO'' nLiamfortaflc eft cum dcftruitur fjpter calorcm compfexioniscalidac aut minuitur. Btfortaftc cft cum augentur aliquae difpofitionum natura^ lium propter fngtdttate ficut fomnus,fed tamen noncruntex fumma operationum naturalium abfoIutCjimmo conditionaliter per caufi.So^ ni nanc^ necefKtas in uita Sc fanitate non eft nc- ceftttas abfoIuta,{mmo propterea ut fpils ab im-; pedientibus feparetur propter illud quod ei acct dit cx Iaftitudine,aut proptcrea q> cft ci ncceflla^ rium incumberefupcr digeftionem dhi,5C pro pterca q? non poteft duas rcs . Somni igitur ne^ ccfljtas non cft nifi cx parte alicuius impotentig, dC cft cxitus a neceflritatc naturali , ficct fit cxitus IIIc naturalis ab co unde eft ncccfl^arius . natura^ lis cnim dicitur dc ncceflario communitate no^' ininis.Firmiorucro fignificatio quam hocno^ mcn habctnon cft nifi utdicaturdecomplcxioc aequali,&: illud eftut operationes fcquanturS^ compIeantur.Eius ircro fignificatio fuper calidi tatcm 8C frigiditatem SC ficcitatcm 5C humidita> temeft fignificatio probabilis in hac tcrtia dicit prlo cp debilitas 3d ociofitas 3c tardiias opcrationij pueniunt iterdu cx copronc calida, vt in hccfli" ds phthificis caufonicis dC tcrtranarrjs apparct,vcrutfi idfie ri no pt nifi cu debilitatcopcrationLi coplb mutet ab ipfius naturali cur fu,ita flat neutra vel ^gra vt nuncScd cotra cholcrici vchcmcnc a natura lapfi in calido 3c Cicco funt gra ciles cxiles paru fuftincntcs laboris 3c inedix paucg refiftcn tiae (iontra frigora caumata 3c vcntos male digcrctes 8C ma le nutriti diminute cibos appctentcs ♦ Dic q» cliolerici pluri/ niu Japfia natura non funtgracilcs exilcs,parum fufiiinctcs laboris 5C incdi? rone multi caloris innati ied ficcitatis fecH coplicatg^Nam fi multa fecu aff jrct humidiras redderet car fiofum 3c robuflum cdrpus 3C mult^ tolerantrp ♦ Dic fcciido ^paucitas fuae rcliftentiac contra frigora caumata 3C vetos Bon .j^jcnit cx fortitudinc fui caloris,fcd cx vchcmcntf rari'' tatc corporis.(&: fimilitcr dcbilitas digonis ineft eis ex rarita tc cSntcxmrc ftoi 3c diminutio nutritionis ex ficcitate, licet calori» vchemcntia ad /iccitatecoadiuuet.Dic. j.q> diminu tioappctitus n5 cftin complexionc vchcmctcr calida 3C fic, naturahter cx partc caliditatis 3c ficcitatis,rmo ficuc cafitas 6C &dta« «xccfliug funi c« magng tcfolutionis fic magni A V I C E N N (fcfidcrrj ex fc.fcd quia de leui cholcra multiplicat t talif)?^^y SC orificiii ftochi vaporibus i cpler,cjbus rclaxatis fit ut clio/ rici fint pauci appetitus fecildu ftom ct di1 mcbra funt vcrf famelica. Secundo dicit q) defedlus 3c diminutio pluriu ni turaliu operationum qiiq? ^cedunt a calidiiatc ficut fonuJ propter bric caliditatc dcftruit aut minuit,cSi: cx cofcqueni* uirtutes vitales 6C naturalc» debilitat cx rcfolutioe fupernua caloris 3c fpOum tcpore vigihaiji.Et fimilitcr dimiuiio appc titus a calore ^uenit mo ftati dco, 1 crtio dicit q» aliq fponum naturaliu augen^ a frigorc ficut fonus ♦ Cuius rci n'' gnueq)fortior5«:,plixior fiticoplexione rcgionc 8C tcporc fridis.Nec deeft ro,qa fonus fieri folcta frigiditate cerebri dcfatc vaporcs cleuatos adipm,cja illicinfpilTati viasarie'' riarti afccderttium Sc neruorum defcendcntium oppilantjaC^ nec lifs digeftis &fubtiliatis a calore tcporc fomni vi^ct^'' ^^^^^ ferantjuxta illud Ai^.cap. ^..trac.primi lib.de fono.Oun^ Vero tj ! Corpore friditrimimi cercbrum , qucadmoduni igf luiidtim qcf' euaporat a folis caliditatc cii vcncrit ad fupj"'^) locum ,ppter frfditatc fua ifrigiJat ct congeftum dcorfi^i Kt fadum rurfus acjua,fic rdeuatione calidi ad ccrcbru ^^^P^^'' ftua qdc cuaporatio in piilcgma redigif. Scd inftabit a» ^ cjs quia poftcibum cc calidum fortis fitfomnus,6<:poIt v ni potum 3c poft efum cacparum 3C alleorum , 3c poft fortf cxcrcitium.Et lifcoia caIcfaciuntcorpu8,fcd irronabilc fonuni afrigorcaugeri5iicas ipfiusclfccalidas.Itc puerol? fomni funt fortiirimi 3C logilTimi 3C fenum leucs 3C breuf'; gtiifuntfiKli(S::*pucricaIidi.Dicq> pfm fomnoi^ca P''^'''' So^^ cft calidiras cleuans vapores ad cercbiv/cd coi^ ca P^^^^^. cfrigfditas cerebri ditf^os vaporcs ifpillans ,Et t]uia me»'? ^t^ etfcnesa feniocarentprima ca funt breuisct lcuis fom"'; cholerici vero carentia fecundx cap vlgibtiui funt et n^' fomnolcti.Et quia ia Princcps detcrminauit pticula fcciT^ iftiu8 0cftaugpartis,q>fiopcratfone3 fupcrfluant fignifi^^^!'^ caliditatcm,et hoc vr afferer contrarium de fomno,cuius '(^ pei fluitas figiiat frlditatc. Ad faluandi*i virfu-j? notat hic J dca circa hoc dcm tertium. Primum c q? fonus non efi celTarius in vita et fanitate neccflfitatc abfoIuta,qa fani vi"'^ mus et vigilantes p maiori pte vttx nrg fine fomno (^^y^ rtcccfiarius aliqbus horis alterum duorum.f. vt fp"^'*^'^ r paretur ab impedientibus illud quod accidit ei ex laflit^ dic.i.vt virtutes alales ct fui fpiritus laboribus laflfati tigatifej5entalaboribus,etrctrahanrad fuum princrpii'?', Qcfcctcs illic donec cofortati fuerit ct vigorati per nouos jP^ ritustranfmiftbsacorde.VcI qafpiritui neceflarium cft'?^ cumberc.i.occupari fuper digone cibi.Et quia non pt ^^['^^ ^facerc.f.fubfcruircfenfibus et motibus voluntarijs ct^^j cumbercdigonimagisncceftarioper natura appli^^st»'» gonc cibi. Proptcr pri mum qdc pfundat fomnus po^ JJ^ ^ gnos labores.Et^pterfecundu poft rcpletionem cih} ^^ tus» Secundum eft per modum corrolari] q) "^^^^l^y^f^^ niaialibuslneftex partcimpotentiae.f.quia v^irtus aia''^^^^ tigatalaborcnon potcontinuarcinfluxum fenfus ^^^.^ ad membra fenfibilia pptcr quod Aiji.fomnum vocai jPj^ tentiaprimifcnfitiui.Etfomnus cftcxitus.i.rcmoiio^v^^^^gf gatio corporis a neceiTitate naturali.videlicet ab his 0 fario requifita funt ad difpofitionem cor poris verc nat Ic et faniflfima, licet fit exitus naturalis ab co vii "^^oc rius.i.propter hoc cp alal Cmceo diu vere non por.Et ii^ - ^....Qiiod tcltat Mij^.cap. f .trac . primi - ^icens.Simile.n.cft fomiius cpilcpfiae,et cft qw^^^^^jonis nuscpiIepfia,etideoaccidit multis pricipiiHiuius pa J dormicntibus,«dormicntes quidcm capiuntur^vic gj/ J, Vero non. Tertium cft q> naturalc triplicitcr ^^'^^'it Ti^ tatc nols.i.gnalitcr dcol ncceflfariofiuc conucnicns ru ^ uedifconucnienshisquibusincft, ficmors ^"'^^^:'^.^o^t naturalis ct fimilitcr fomnus.Sccundo dc tcmperatii ^^^^ faniiTimo quod non habet ruga neqj maculam ^^''^^^na^ ucniciautdcsencrccaproprianaiura cthoc moao ncet. F E N. I I, d<«.omsh,.,us naturaliseftf!rmior.i.fp5Iior &: maxiepro/ 0Derl,i7' r ^ «^omplexione iquali (eu temperata cuius mr, ^^I ".''{r'™°/"'''''^''f'^'^**'^°'"P'«f Tertiodr De« ,1 1 r ' '^"^ '^P'"''™ f""i«fi"': pe atn (ign.ffcatio naturalis hoc modo eft probabilis.i. d A^^vT «^^-liditate frigiditate h5i/ d,tate&ficc.tate«cea.u.squxanatura infunt&ita defo no.Patet.g.turexliisci,aliquo modofomnus cft operatio natutalisaliquomodonon. "F«:raiio Exgencreautemoperationum fortium qux caliditatem fignificanteft acuitas uocis areius gro(Iitudo8(: loquendi uelocitas 5C ipfiuiconti nuitas QCirs. & feftinatio motionum 8C palpc brarum citatio , licet fit cQ ifta adueniunt non pter caufam communem,immo proptcr caufam membro operationis propriam. In hac quarta parte primo enumerat fex giia fortiiiotio/ num fig„,i5canti..m calidita,c.t>rimum eft acuitas voc^" c\Kx arterra:.ftr,aura vero fr.g.ditati atteftatur quia fridj funr f?^^ '?"°'" ""^^"«"«eptis vaccis & tamen fun fr.g,d,orcs.ltem eunuchi funt acuti vocis quia care" Ha cefticulorum ,nfr,g,dantur & effaminantur. luxta illud ? cap.vItimo.Et omnia aialia caftrata altera wr.naturam fammarum.Epergodebilitatem ncruorum erunt voces an,m jlium caftratorura fimiles vocibus farai Ws ^^eunul&^'?''"-'" '■^'"^Pr'^^ P""'^"'^ cis de aua S • '°'3'"«'"- '<:'«':• I'^ magnitudo vo/ gidrtate/fdUcq^ideaZrf'^'''^''"'''^'^^''"'''^ .ionevehemeni^rpt^u^"^»'''^^^ fltudoqc6trariaeC".^;'°^°-"'«^ pc.n.ergo acuitas frigiditate quircS, " '"'^ ^'"='" caae&figna. Att^.de.t.ptC ^Ca? """'"^f""' tatc vocis ftriauri canc pulmonl & ' '"^''""' '™i- «ti,grauitatemveroc4'^cStb d. *''^'^'' Camverocanafuericftri'aTre't'lVfi^^^^^^ ui3,fi curta erit addens in acumine filnnL, V- ""^ta' «aee.Humiditas at epyglottisr r » , ° 8""' veroacuitatem.h.cffi t nXf '*"'Ar°'''>''r''^' ca.vltimo.attribuit acuitatc vodsvdoctm;; "■'''■"'''''''" moneimpuIfidefcrentisvocemXl,^,^ ' t"» dicens. Vox at srauis tCt^^rZ ? '""^" ""><ul VeIocimotu.Ec;aabrnf:avoTen"fnignre1^^^ «"> magnam & parua ex vna parte & g"uc & T " ' ' »^='P5«edicit.VoxautCM dr magnrqfi mori^ ?"".'">« fim""^ '^^Pft.Ec pamitas df vocis qii motum fi,!""'' '"^' ta-i!!^.^'-'--''^'cicu/ru?^^^^^^^^^^^^ D O C. III. cx moti ari ^ utgrauKd» vocis aicitur recundrj ^^^- ' fucrit f .n.^'"'" ^*^^ ^'^'"f f iftac dris , qm fi vlf motus vcloxS^ u T'"''"' "^^^J ^"nc^it J?o^" tardo non pe„ '^/ P.^' ^'^^^ * ^^'^ ^raui^ fit ex fi exterius pt2,m.nT'^^' ^"^*^ mouct,fed potiug a>,3 ti^acutoLepen,^^^^^^^^^ ^^ndc.^q,graSS;^"^«^cliuidentehocquod niouct A •nagnitudincdeparuj^^^^^^^^vocis complicabiles funt cil 8nantaliqu.parua&'"^'«vf^li^"^ Y.°'^ gfauisoia. «"ud Ai^^.ibi.Grauitas t^'^''^^'^"^^"^^^"^^!'^ parua.Tuxta vocc magna 3c in[ ^'^"'^^ ^""^ contrarIa,(&: inucniur, ^i^gna 5^ vox parua Z^Z''' P^/"3,qni pot e(Tc vox acuta « iu.dcns quafi m Imcas tnuluua acfcm motum (Mmpcllcns ipm cum vcIocItate.Et tafvox fcperitintauris&quibufdam viris,quoru pcdoralia func intcnrecararincnotabililatiiudrecane,^; figniticat caRta^ tcm vt ait hic priccps.Sed acuta parua fft ex acrc pauco fub tormalifieg vclociiermototaliseftinpueris mulicribus (S:conualefccnt,bus &eunuchi9ncc figniffcat calidiiatea^ cut probant paddudce roncs. Sccundum genus ODoml ngnificatium caliditatcm cft vox groflfa.De qua dicit GaP. lib.de vocc cap.s.Voxautemgroiraffcex mulro acrcfinc potentia.Kabfq, hoc motor pofltt ipfum graciliarc ct qua fi mcas diuiderc.Et ifta vox eft contrariagracili . Nam gra cilem vocem dcfert aer gracilis ad iftar linc^Sed groffa dc tcrtur ab aere corpulento fimili columnx gi ofi^x . Bt ipfa fi/ gniffcat cx confequenti caliditarcm,quia figniffcat amplitu/ dinccanaliumpulmonis&arteriac vocahs folitam proce/ dcreacaliditatc. Tcrtium eft velocitas fcu praecipirariofcp monis &conrinuitas ipfius.f.aflfiduagarrufitas qux pcednc ex fcruore fanguis <&fpirituum 8C eorum leuitate.Cufus rci fignumeftqjpueri&iuuencsfuntloquaciorcs fenibus ali/ quibus tn incft loquacitas cx humiditatc & indifcrerionc fi/ cut mulieribus» Qiiartil eft ira q cum fit ebuHitio fanguf* circa cor atteftatur fuper caliditate. Qumtum eft fcftina tiomorionum vtgrelfuscoituscurfus ioculationis &fiFiiT. caIor»n,eft pcipitationis ca ficut frigus lcntitatis 3C fomnole tix. J^cxtumeftciratiopalpebrarufeu vcIocitasautfrcqn> iia fui motus q quibufda ineft quaficotmue 3c inadu crten/ ter Iicut vidi tpc meo i cardinalibus.Camcraccfi 3c fcf Mar D.fT. ci.DetahcitationediciiRafis.2.AImanforiscap.dc fignifi/ * cationibus oculorum.OcuIi quorum palpebre cum magna palpiiant frequentia hommem timorofum &inanimatum dcclaranc.Sed nec illud apparuitin di(5iis viris , immo ftio» runtmagnanimifapienrc8v5<:audaces.Nec confonat didis principis hic cum timorofiras fit fignum frigiditatis,vcruni A^.in libellofuo dcphyfonomiafcripfir^Qiiicunc^' palpo brif ant timidi funt,quia in oculis primi mouentur.Confeqn tcr poft enumeratiocm fex generum oponum figniffcanria complexioncm caFam notat princcps q> ifta gcnera oponii qncpnoadueniiKppcamcocm.i.pp copPonc calidatotl corporf communem,fed proptcr caufam propriam mem> bro cuius eft operatio.f.proptcr naturalcm caliditatc ipfiui folius vt groflTitiirs vocis loquendiuclocitas &:ira quando/ que procedunt cx caliditatc fola partium pcdoralium. Nonumuerogcnus eft expulfio fupcrffurta^ tum a corpore aut qualitates eorum qu« expef^ luntur.ExpuIfio.n.ciinoauferfur &:illud quod cxftcrcorca: urinaarfadorc dCzli)s xgreditur cftacutum habens odorcm fortcm 8C tinc^ura cx cis quac tincSuram habcrc confucuerOft ct adu ftioncm &dccodioncmcxi[lis qu* aduftionc a:dcco(Sioncm folent habcreecalidum. Quod ucrodiuerfum eftab hoccft frigidum. In hac partlcula nona dfcit primo prlceps q, nonu gcnus Copfo> fignorumquibuscognofciturhumana comprofunt expu!> nis co fio fupcrfluitatum a corporc.i.fupcrfluiiates cxpulfx a cor gnofcert pore,ficut fcx vrina mucus fpurum fudor fanguis lachrymg dg p exc fpma vapor ucntus acr q fi cholcricje fucrinr fempcr uc! ut umia in' in pluribus figniffcant complexionem choIericam,fi ph!ee> dicia» maticae phlegmaricam 3c fic de alijs,vcl qualitatcs cxcun^ tium a corpore ficut odor color fonus fapor calor frigus 3i fl milia. Secundo dicit q» qn non aufcrtur fcd more fuo fft cx^» pulfio fupcrfluitatil 3C expulfa ficut fcx urina fudor funt acu> ta pugitiua foerida aut fortis odoris 3C plurimx rmdure adu ftauelmulrumcodiaexhisq tinduram uel aduftioneauc decoitioncm habcrcconfucucrunt figniffcantcalidam «rom plexioncm.Noiantcrdicitexcis q tincfluram hibercconruc «ut^cxillis quxaduftioqcm5(: dccodioncfolcnt habeic Early European Bools, Copyrigl,. © 201 1 ProQuest LIC Images reproduced by courtesy o( Tlie Wellcome Trusl, London. 583/D CopPa frigida cogno/ fceda g difpo^ nes aiXf P R I M I C A qaia aliq ex his q cxpelluntur carent iftis vt lachf ymae vcn tofitates SC vapores per os 3C aliunde emiflfi. Tertio dicit q> illud qd eft diuei fii ab hoc eft frigidum.i.exeuntia qua no habent acumc ne>.^ foi tc odore neqp tinc^ura neq? decotftio nem,fcd funt velut cruda difcolorata quafi carentiaodore fi gnificant frigiditatem,ficut.n»fortis odor vehementia tf du^ rg SC decodionts veladuftionis a calorc fuperfluoprocedut, ficcontraria eorum a frigorc,<S: eiatteftantur» Etgenus quideni dccimum eft fumptum cx difpofitiombus uirtutumanimac in fuis opera^ tiontbus &pafl'i'om'bus, In har particula decima primo affignat decimum gcnus fignoril copl'onis\Sccunda agit de pairionibus Sc ogonibus aijc fignificantibu3c»liditatCiS(i frigiditateibiL^^icutira for tis.lTcrtiodefignilicatibusficcitate^^ humiditatc ibiLEt peifeuerantia,~lQ!»artodocctexfomnij3 cognofccre com- plexione Sc notat vnum circa pdicfla ibiLHt cx liac quidem fecfla."] In hac prla pce dicit q> decimum genus /ignorum t^butj humana compfo nofcic funiitur a difpoiiibus virtutil aJae in fuis oponibus 3C paffionibus ,vt a difponibus vel in clinationibus aiaead iram vel minfuetudinem temeritate vel pulTilanimitatem fpcm vcl defpationem» Atrcnde pri mo cp iftu J decimum genus di^t ab ottauo quod ab o[i6ni/ bu3 fumi dicebatur,quia odauum attenditur pencs opones camCq^ membri naturales vitalcs (S(:aralcs,5(i hoc decimum genus attcnditur folum pcnes difponcs urrtutum aleconcu pifcibilis irafcibilis in pallionibus dC opibus fuis 5^ difpo nes foniniorum. Attendc.2.q> ad vcrificatioem huius dc cimi gfiis fumpti a moribus 3c paitionibns animi pfupponc rc oportet q> hi morcs non fint acquifiti ex difciplinis,fcd p cedentes exlclinationibus naturalibus.Iuxta illud GaUz.tc chni. Vnum coc in oibus his q dicfla funt comemorares qug cunq? dc monbus aut nuncaut fccundum aliam aliqua fcri^ ptafuntorationcm ad agnitjoncm crafeos.i* complcxionis non pro bonis aut prauis moribus cx philofophia exercitato tum/ed pro oaturalibus vnicuic^ dicflum eft« , SicutiVafortis&raertuatio S^pcrccptio 8Cin^ tclle(flus8^:audaci'a&^ inuerecundia & fufpicfo bona dC bona fpcs &impietas dC impigritia morum uiridtas & pauca ociofitas 5C parum pa-' ti ab una quacp rc fi^nificant caliditatem , EoriJ autecontraria fignificant frigiditatem. In hac fccunda primo numcrat. i j.difponcs alae figniff'' cantes copFonem calida. Prima eft ira freques 3C a Icui caii^ fa pp facilitaicm comotionis choFae»Secunda eft aeftuatio.f* ardoranimiad pfecutioncm vclfagaalicuiusboni autma'' li ficut ardor concupifcentiae veneris vel ardor glori? vcl ar dor vindicfix.Tertia cft pcrceptio.i.folertia vel pcrfpicaci^ tas Igenq ad ftatim percipiendum agenda vel fugienda vel iTientc alterius, vel media qutbus attingatur intctum. Quar'' ta cft intcIFs.i.proptitudo vel viuacttas animi ad intelligcn' tiam artium 3C fcIai^:Qi.n'nta eft audacia vel temeritas I ex pecftando vel aggredicndo vel repellendohoftcs ♦ Scxta cft inucrccundia velcfFronteitas.f.nonerubcfcere facilc ncc ti^- merc dc ingFiatione.Scptima cft bona fufpicio.f.bti praefu> mcredealrjs ncclcuiterfufpicariq>malum ci.velinr velad malumtcndat.Oftaua eft bona fpes.i.conffdcntia dcbono futuro vt de beatitud/ne de diuitifs de honoribus ctiam fi te pora mala fint cS<:pericula Imineant.Nona eft impietas»!.. feuitfa vcl crudelitas fine companfioneaffliaorn. Decima cftlpigritia.i.vigihntia 6eagilitastn agcndis.Vndccima eft virilitasmoril.i.gcrcrcmorcsingrcnfu vi^fcu vcftitu ornax tu 8C operibus alijsnondcminfos&cflFcemmatos fcd viris folitos 3C attinentiores.Duodccima cft pauca ociofitas.f.^ta tcniagercvigilando follicitando quaficontinuc opcrando A V I C E N N i^l, ncc fincrc animum aut corpus ocio torpcrc»Trcdecima e/r parum pati ab vnaquaq; rc.f.impatientem fe redderecon^ tra aduerfitatcs ct ii paruc Cim nec inedias fcirc paii vel in eis pcrfeucrarCjficutmulti deiicate nutritinonfuftincntinedias fed faepefe mutant 3C pleruqjlabuntaddeteriora nullofru^ <ftu hlto. Ad has. i i.difpones ai" concitant calor fubtilitas 3C mobilitas iiumorum 3c fpilum quare iignificant caFitatcm» Secundodicitq) difpones alaecontraric. i j.difpofitioibui nuncnominatis iignificant frigidam complcxioncm* Etperfeuerantia furonsS^ manfiictudinis ^ imaginaci dC rememorati QC reltquorum fignm^ cant liccttatem. A pafiionibus uero citoremoue^ ri fignificat h umiditatem. In iiac tcrtia dicit primo q> perfeucrantia feu pmancntia CopJ^ diuturnainpallionefuroris vel manfuetudls sS: inimagina nis?^ tione vel opinione ,ppria (Si^in infixionc memorip rci pfci^* vel prltatp 3c fiPium licut Gcftimationis 3C pliantafif 3C amo cofi ris 3C odij fignificant copFonc (icca,quia ficcitas cft ca ffxio fcc; nis 3C pmancntix imprclloru in fetifu memoria vel imsgi^ nationcficut vides in cxtrinfecis ficca dura mclius humidi^ iV^^ molhbus retincrc ffguras q eis imprimuntur ♦ Id confirmat Gal.i.tcchnidiccns.Siccu vcrocorpiilfus opcratur durto^ res5^ furorem non proptil qdem fed ferocc 3c diificilc pl^' cabilcm. Secundodicitq>citoremoueri a palTionibu5<5^ opinione.ppria vel imaginationc 5<:a mcmoria rei fcngu^' fenfatac cft fignum complcxionis humidx . Cuius rci CignQ cft pueros 3c mulicres qui funt humidi facilitcr pairionarr<-t cito a padionibus rcmoucri proptcr humfditatem 3C tnoW cic fuorucordium 3C cerebrori~i.Id Gal.teftatur.j.tcchni dl cens.Humidioriscordis figna funtpulfus mollesdi^confu^^ tudo facile mobilis ad iram 8c facile placabihs. Etcxhacquidefeda cft mfomnfetas a^fom^ nium»quoniam illcmcuius complexionc cftdc> miniu caliditatis uidet fe quafi ad igncm calefi^A ri,aut ficut ille qui fedet ad foIem.Et ille m cai^^ complexioneeftfrigiditasdommans uidet0' cut fieflctmmucaut quafi in aquam mittcrctu"^ fngidam, Amplius unufquifcp humorcm hab^^ dominantemuidct illud quod fuo pertinct hi^^ monqucmadmodumdicunLHocautcm totis^ quod nommauimus aut plunmum eius c dc in^ dofignificationum complexionum prmcipa^^'^ quac funt ab initfo aeatune. . Inhacquartadicitprimoc^cxhacfecfla.i.cxhat? '^f^^^f^ ricfignorii decimi gencris funt infomnietas (S:fomnii^^^^, ifomnietate pot intelligi defedus fomni feu fupabundan»* yigjlfarij ^fic c dc gne odauo fignorfi ficut fomnus SC P^^ intclligi defcc^us fomnii fcu fomnioru uel fupabundatia ^ j;um fecijdu q, in accipjtur pro non uel pro ualdc, mult2 l|' figmffcat.Iuxra illud.Tn fiuc non contra ualde (^cCigr^^ JI) tus.Et m hac figniffcatione fubiacet huic. lo.giii pr^^P^^^J^j^, niilitudincm fomnioriJ cu paflionibus animi.ficut.n^Pj' ^ nes animi ffunt a formis imprcfTis in phanrafia boni uel f^^^ jj^p Ii,fic fomnia ffunta motu fimFacrorn m phantafia.P^^P.j^ q^iod Ai^.fomnium dcfcribens Iib.de fomno tncx^'^'f * Scdphantafiaquodcfta motufimulacroru cir indortj^' do fft & in eo quod dormit hoccft fomnium Jneft hufdam infomnietas fcu carcntia fomnij tota uita,qu'''" "cro folum m prirnis actatibus.Tuxta illud.Ai^.ibi » foquibufdamacciditut nullum fomnrum uiderint «■arum quidem huius eft,accidit tn &in hfs quidem oin fcuerant.Quibufdam uero 3C multum prouecftis actat^ ^^. . dit cum prfmum nullum fomnium uidcrint.Dcinde lu ^ huius caufam dicens»CaBfa auccm quarc non fiat ^ oportct Coi nis Plej "18 CO gnofcert Pb, F E N. II, D^^f fi^^ "'^ ^"^ '^^t^u domilcaucrlnt nc^ vrr^ r"i^l^"'^"^'""^^ "^^ coliftitnaturaiw l3r;,T ^"^PO'-^"» »" locil itcru deorfum f^i^tafma^Et breuic dicere vuh cp fortitudo oppilbnis uia> r"^proa,nditasfomnnnofinLufom Secfido dicit ^uafi /^''^ f c ' f '° ^^*^"'" vidctJ.fomniat fc caTeflntf ^K- ^ ^'"^'7 ^^'^ ^''^"'^ fi-^il^ nfu.xM - -^' 5"' ^°"^P^°"^"^ ^"gid^tii Tomniat feelTein rahnnn / ""''^' '''^ '^'^"'^ ^l^bct abundas fun h^^^ ^^T''^'^^"'' P^'-""^"^ «"^ilia rfir,F ru'"!/ ^,"^^,^""^^^ vtaiunt medici.Et patronus hov ri C,ara,bel o f^^ /icu^f^ribit . Et fomnium no. ^isidicatdifpones corpis.Tgnem.n.acccfum quis videns lomnio xanta moleftac choPa.Si vcro fumu vcl caligine nel ptundas ^enebras a nigra cholcra , pluuia vero facfta huidi tatcm abudarc idicat.Nix at & glaties 8c pruina phPa fridil. Et «fto^oium rcdditcam ibi diccs. Videt.n.in fomnn a a adprofundacor^^ismoxabextcrioribus accedcns "cnfib^P camqugfecundi^corpus.difponcfentircArurfurq^^^^^^^^ dcrat horum vt ia pfitium acc/ne phantafia Fr H o^^Jm «ta hnt nihil vtiq, ita crit mirab^ fi qfi a^^^^^ animalis virtus molcfta? grauata vix auid^ ' ^'"r -^^^^ fomnophantafienti^porint^^^^^^^^ Cnio ^^^^^^^^^^^ vclociltimc feipfos,ita difpoLs uidet nTus vf vf^ JJ?^ animx corpo.i8 difpofitio taK V. / 1 ^ ^^^'^•^^^^"^ ^«"^e^f^'^" ^"eipfos pha Vcte ^ putridos Inbcrc "crfaricontraH3h.k" • GaU At" ndc )t r ^'^P^"^ ^ftimandu hgc nia 8C cognofcerc a?n'^^'^^^ '^P^""^ P°f i« P^r fom &inccrtumr^^^^^ vcniuntadif^rn^crr^^^^^^^^^^ qujda^ viadiuinationiraut V..- "^"^^ ^^^^^nis ml(ra.Iuxta iUud Gal.dcS 1^ o " ' ^^^»^"^ fupcr corporis difponibus ala phaSin^"'T,l" ^^"^"^'5 no confuctcnobiscJtidicagunAdamv^^^ exeisc, ^^^^'^^ttc^AqdtnJuc^^^^^ quibusfollicit ^xcfeicntiaatrcftat difFic "sn^^^^^^^ fomnioru. Attcndc ^ iS^^^ naturaliaconfcclntiadifpln corS^ excuris humanis difficilctamcnS ^^"^^""bus diumatiuis Juxta illud Ga.ibi.Na^ fi' ^'^'"""^ ' ^^"^"^9 quotidteagunt&follicitudin h^^^ ^^^'^' m 'P3a.difccrncrcnaturaliafoS^nS"^ Mcunc^ ncc acfla funt ncc foSudine hTTir' '^" ^'^^^'^^ ^i^"eopinari,qmautc6ediuiSq^^^^^^ vticghicdifccrncntur a ^^ccSs Tc?""^'"'"^ n^ntehoct ^'"""^""^ ^"^homo nullo noftrum gnafigS 'P'^' Tertiodicit hic ^^^^^" 03 ^-^'^°^^ «onecaliditatisir^^^^^^^^^P^^^^^^^^srebef. 5eorisftomachl&'l^*'^ fuperfluam&: aduftfo, t^frequentlLS^^^^ »^iaeadhibKanoStT '"''^"^^^^^^^ *^cnc,0(:qyain mtrigidantia D o c. Uh 120 muant,a:cm*us difpofitio m xftatc mala exiflit. In hacpartcfecundacleftdcfignisaccidcntalium com> Copro pronuprimodatfignacoproniscalida: accntalis » Sccundo nis co> fridi ibiLCopIbnis at frigidc.lTertio huida: ibiLSigna uc anofcen ro huiditatis.-IQuarto liccc ibiLScd figna ficcitatisH In dc p ac^ pnmapncuIadicitq,iIIacxcopronibusaccntaIibus cxtra^ cidaalia neis tj eft acuta.i.calida fignificatur manifeftatur nobis n fiana nouchgna. Primiieftinflamationocibilis in cornepra:. n^cm, ccdcs tcbrc.Sedquare dicitpcedensfebrecum fcbris fitip- famctinflamationocibilis.ltemultaifunt malae coplcxio/ nes calidcquas nuIIafequiturfcbris»Dicq> rcgularitcr ut in pfibus fcbrcmq cft panfiocordis prxcedithiflamariofpi rituum vcl bLioi^?,^^: fi talis inflamatiofucrit toticois feqcur adcamfcbrisavflu vclapritudinc.pximaa^^ui. Secudum cft corruptio fortitudinis feu diminutio roboris apud motus localcs ,pptcr rcbellionem caliditatis cxtranee dcbilitatis uir tutem motiua diflfolucntis vcl innaturali^atis fpfis ipfiug talit vt cogat dcfifterc ab ogonibus folitis. Tertium c fi> tis fupflua .ppter confumptionehumiditatis roridc mcbro- rnamalacomplexionccalida^clcuationc caWis fupra ra dicale humidil fuperfluc depafccris ipm» Quartu cft adu^ ftio oris.r.cauma fortc circa orificiu ftoi quod illic fcntit ma gis qj alibi.Primo quia cft fcnfibilinfima partium totius cor pons.Secundo qufa ad ipm rerminant fucftioncs olum mc^ bforn qrcntiu roralc humidf! quo irrigcntur &caIor eorum demuIceac^Tcrtioproptcraffluxum vaporum cliolericoril ad cum comotorn 3c giiatoru ab cxtranco calorc. C^utii cftamaritudoorisex vaporibus cholcricis vcnicntibusad ipm tam a petf^oralibus a nutritiuis.non.n.folu calor cx> trancus cholcra comoucns cam cffumarc facit,fcd boni^ la^ guincm in cholcram vcrtit» Scxtum cft pulfus dcclincns ad lairitudinc.i.dcbilitarc 5c vclocitate vehcmente Sc frcqn tiam.Adlafifitudincquidc.pptcrdcbilitatem virtutis vita> lis ab cxtraneo calorc maxie fi vchcmctcr exccflferit vel diu duraucrit.Ad ucIocitateuero&frccl[ntia,vtmotu uclociar^ tcrix SC frequctia pcufifioni^ cius calor aucflus in cordc & ar> tcrns fufficictcr tcpcrct & fumofi^uapores in cis multiplicati facpc cxpcllant» Scptimucpercipcrc laefione manifeftacx rcgiminc calido feu ufu calidoi^ ut fpcrn acutaru carniu fal> faru alleoru ceparo & uinorfi fortifT ex his crcfcit & lualcfclt cxtraneu^calor. Ocfiauii eft ab ifrigidatibus iuuari modc rato vfa licut lacftucis accdula rofis violis agrcfta quibus re primit cxtrancus calor vcl cx toto aufcrt. Nonn cft pcius in acftatc habcrc in alrjs partibus.Et hoc cft comune ma^ Ic complcxioni calidac tam naturali ^aductitix,quialaEdu> tur quidcma fimilibusfuaecrafi facilc,iuuantur autem a co trarijs moderato vfu.fccundo tcchni, Complcxionisautem fri^idae non naturafis n^nafuntparum digerere &: Otis pauca afiun^ cfiurarumlaxitas&: phlegmaticae febres multx &:cuireumatifminocenta(: infrigidantia in re^ gimineadhibita dC ut per calefacientia curetur ct ut in hyemc malam habeat difpofitionem. In hac fccunda dat ocflo figna quibus cognofcitur cople^ CooP xiofrigidaaccntalis» Primucft diminutc digcrcrc cibos njcf-jg aflumpto=i potus hi5orc8&fupcrfluitatcs,ficut.n»digoiftoijf i f calorccoplecficfrigorcdiminuit. Sccudueft paru uclra rl^"^* rofitirar,quiafrig?ditasmuItipIicat humiditatcs aqfastain ll^C ^n fto c^ in mcbris gbus fitis tollic ntfi putrefcant vcl falfedine 12",! acqrat5^phibctrcfolutiocmfieri qcftcafitis. Tertium ocVudIcx cftlaxitasiunauraru.pptcrhumiditatcs crudas phlegma> ° *^ ticas gcnitas a frigorcq mjflfg iuncfturis 6c cis imbibitc rcla/ xat cas 3C torqucnt interdu dolore arthetico» Q uartum e multitudo fcu frcqucs cucntus febriu phlegmaticaril.fdum phlcgmaticehumiditatcs per frigus multiplicatg mcatus op/ pllant <S(:a regimincnaturxdeftitutaeputrcfcunt phFaticas generam fcbrcs» Qiuntum eft vcxari faepc dc multum •m CopPo nis hui" dx acc5 talis co^ gnofccti fignu feptu^ CopPo 1)19 Hccf accntaf cog no^ fccnd^ fi gnu fe> ptuplexf P R I M I C A «oormeittls reiimatuquiafrigusmultiplicas phPa rcpleteo cerebrn,debiliiatctdigcftiuaerusnecrefolui finit vapores ad ipm tatos fed eos ifpilfac 3C in phfa vertir ,qcf' fua grauedi ne lafbit iferius ad fauces nares aut pecflus eflFicies rcuma uix maturabile ppgrolfitic ipfius dC loci rr!gid<tatc,in quo deti^ nec. Sextil cx recipere nocumctu ex itrigidatiuo rcgimie, ficut ex vfu pffcta recentiu la^ftucai^ pomoru ^t: potuaqux frigidarp{^a<>grauationefrigorisablii3 5^ diminutionc di" gonis 6C multiplicationcm cruditatis, Septimu eft pcr ca lefacictia curari tam in cibo 3c potu in medicinis vt cfna^' momo cin^iberc pipere necftare hippocratc 8C limilibus.co traria cnicotrarrjs curatrt. Odauueftpcfus hyemcfeha bereq^alij'? tcmporibus,quia fuisfrigorc5(: humiditatefu perftuis frigus corporis augetfupcrflluitates corporis multi^ plicatiS^ earum prohibet refolutionemr Sfgnaaerohumiditat/s non naturalisfuntg fincntia fij^nis frigidimis , St^eftcum cis laxitas ^ffaliux ftuxas miidlaginis Sc^uenrris folu^ tio digercn Ji malitia inipcdimentum quod e a regimine quod €(l humidum multus fom^ nus infllatio palpcbrarum In hac,tcrtia dicit prio q> figna no naruralis Uwciitsth cor porisfuntp-inctiangnis frigiditatis.i.nPiavcl eadc cilcis in aliqulbus.quiafrijtidftas maiorqjdebctfacit corpus humi/ diusc^p oportct hniditateextranca accnfali^vtair prin.primi prima doc. j.ca» i.J»ecundo dat fcptc C\gm comptcxionis hu midx no naruralis» Primu eft laxitas.i.mollities carnis ncr vo^t SC iuncflurarfT.Et in hoc figno coicat cn ca copPo frlda, (Tcut.n.ficcitatemcdiocrfcarncs neruiSLiunc^urx firmant &roborant frchuiditarelaxanc mollefcunt cS^aggrauatur» Secundum eft fluxus faliuae dC muciIag<nis«f.muclIaginofI phlegmatis p os 5^ nares humiditatcs multiplicaras in fto 8c cercbio cx fuperflua corporis humiditate* Tertin cft fotutio vcnrris diarrhocca.f.propter hum-ditatfs fuperfluas adherentes fuperficici ftoi 3C intcftinorum facicnres ab cis velocitcr labi feu lubricarc cibos potus feces et humiditarcs conrentas in eis atl eorum digonc, Quartu f ft malitia fcu dcbilitasdigercndf proptcrcaq» fupcrflua hum'ditas calore lieberat Sc firma fibi copraehcfionc a fto flcr^ ph^bct. Qi» tu eft recipere dC percipfrc nocumentu ab ufu humidoruci^ boru potuu 5C medici narii,qu'a ab his augctur humida di> fcrafiar Sextij cft multirudo fomni ^pter abundaria humi ditatu in ccrcbro oppilantium vias pcr quas fpiis fenfus 8C motus tranfcuntad neruos 8C organa fenfuum, Scpt/mil eftinflatiopalpebrarumcxmultitudincfomni 5^ dccurfus humiditatum a ccrebro ad cas» Scdfi^na ficcitatisnonnaturafis funt afpcri tas a: uiplia? &r macics accidcntafis 8^ laefio a rc^' gimfnc in quo e ficcitas & malitia digcftiois cius inautUmnoStTcurarf per idquod humiditatcm cfficit & curatio pracfcnsper aquam caltdam6^ oleum &C fubtilcSc^ fortis reccptio corum. In hac quarta dat feprc figna copPonis Cxccx non natura/» lis. Primucft afpiras cutis.f.r5^Iingua! 8C artcrfa: voca^ l's&ru^ficiciftof,naficurhiimiduIcnitiftas partes fic pcr Cxccvi cx afperantur vt videre eft irt corrigijs corrrjs 8C pga^ mento. Sccunducft vigilise.ppterdeficcationem cercbri ex ficcitatc corporis 8c confumptioncm humiditarum gbus Iigatijs fcnfus cois fomnoopprimit, Tertium cft macies accidenralis,quiaficcita8confumit vnc^uofitarcm fangufs quaeeltmatcriapingucdinis&prohibct mulrum fan^uinc fncmbns tnurfcaric5<:a(r,milari.- ^^^^^^ ^^^^^. ^^^^j, Cibi3 potibus medicls pp^^^p^ ^ augcntaducntitiam fic^ Citatcm 8C fuperHuc rcfoluunt humidum tam flucns q^radf^ calc, Q.'iinmm cft malitia fcu dcbilitas digcftionis fpalic A V I C E N N ;E* In autuno',nam digcftiofit a calido 8c humido&a cotr»r^V impcduur S^prgcipue in autfino.pprcr ficcitatcm cius et C\c citatc,quam gtas reliquit ci 3C propter frcqucntram fuf mU'' lationis nuncada:rtum nuncfrigus. Scxtum cft curarifC'' giminehumcdatiuofibicontrario. Scptimum cft curaiio pns.i.curari in proptu vcl mcHorari per balncum aqu? ca^ iidgdulciscSt^olcumfubtilc.f.oIeumcxoliuis maturis fincf'' rum 3C purum ab amurca fp/ius corpori iundum vcl in*'* tum cibis,5i: fort-s rcccptio eorum.f.multum vti cis vel nc 8C deledabillter tolerarc copiofos vfus corum.Ifta nac|r vchemcnicr bumcdant 8C famllaria funt humano corpori» Caprm.nfj.Dc Rgnis compronis afquaWs. I Igna f lus a^grej^ita cxccpta dc alffs qucT diximus (unt arqualitas tac^us in caliditate & rrf^fditafc ^ ficcitatea^ ^^ffjhumiditate Sc moIfme&: duritic. E« xqualitas colorisin alhcdmc3i:rubcdmc. Etfi^ gurxmcdiocritasintcrcrafiiticm ^ mancquar tamen magis dcdinatad cra(Titicm.Et ipfius ae^ funt intcr fumcrfas &: fuper carncm procccf^ tes quae funt fcparatac & egrcdicntcs. Et capi1H^« terpilontatcmat: [cnitatcm&: crifpmTdincm 5^ pfanitiem in tcmporc puerit/e trahunt aliq«^ lulum ad rufFcdmcm &: in tcmporc luucturisaa nigrcdmem ahquantuIum.Et xqualitasdifp^?^ htionis fomntj ^'u/.^iliarum. Et mcmbroruiJ^ fuis motibusconuenientia&^fanitas .Etfortitu^ doinimagmati'6c,a: mtcllec^u dCin mcmoria* Et m monbus mcdiocritas inter fupcrfluitateiri dC aiminutfoncm,uidclicct,intcr multam auda^ ciam 8<: timorcm dC intcr iram & pa tien tiam * intcr impictatcm ct mifcricordiam &: intcr inft^ bilitatema:perfeuerantiama: mtcr humilitat^ oC arrogantiam. Etm opcrationibus omnibit^ complementum a^famtas .Etbonitas augniet» ti OC uelocitas in ipfo.Et proccrus fiatus . Et cx^^ ipfius fomnia delcc^antia & fpcm bonam hcic^ tia ex odoribus bonis bC fonis dcIcc^antibasS^ palatrjs nouis.Ethancquidcm habcns copk^^ ncm faoicm hylarcm amabilem &C locundam bcbit.Etcrittempcratus in defidcrio comd^^ abibendi.Etcritboniiftimbre in fiomaclioc<^ hepatc& ucnis &'ammi'latione in toto corpof^' cttemperatusincxpellcndo fupcrfluitatcs a »^ cxcannalibusquae illud cfficercconfucuerLint' . ^"Iioccap.affignatprinceps.iy.figna tcmpcrate co^^t *'2?L ^'^*^^'*P^3 feu cxtrac^a de /ignis dic^tfs in cap.p^^S^ ^\oC\\\c recollcda. Primum cft arqualitas ta5us \ ^ Jurftfcm ♦ ^-/.^^^ sequalitas maximc manifeftat in cutc&: mufculis vb'^'^;^ ^'cs a fcnfu tac^us percepra mcdfa ''nter calid-tarcm ^ aitatem humiditatcm (5efic.moll:tiem ^Sedurftfcm -Ht sequalitas maximc manifeftat in cutc&: mufculis vb''"^^ uorii frigiditas vcnarucaIid?Mte contempcrat<5<:ta«?^u'^^^ pcfato 8C tempore 8C regionc ac atare temperatis» «"eftaequalitascolorisin albcdinc & rubcdine.j.coior ^.^ ciei mixtus cx albo cS:rubeo particcps cuiufdam 0^^^'^?^ Viuacis ex albedine innata curi 8c ruborc fa^uinis 8C fp^^ Perucn'cntium ad cam. Tcrtium cft difpo figurac cot p.^ media intcr maciem (S; cralTitiem declinanr^or ad fciicarnofitatcm admacicm proptcrea qh liumid«as lidit^s qux tuntcaufa augmcnticarnisc5c fanguin?s vin ficc/tatcm F E N. lU «So^^^Tf^^"^'*^'^^'''*"^""' uita confiaat in calido &:htt ri^r-u ^^^^^""^c^^^tuatio mediocris uenarum incxte^ K> bu5 corpous inter fubmcrfas 8C cmincntes , ita cp non cu tanrur & fcpeliutur in carne iicuun phlegmaticis ncc inu tum procedunt foras uelut fepa ratae a carne & egredieii I em;„entes uc in cholericis. Qir ntum cft mediocri. «s cap.iloruni inter pilofitatem 3c Icnitatcm.i. inrer muhi. nem uel abundantiam pilorum 3c paucitatem uel priua no, ern eorum & inter crifpitudinem eorum & planitiem et auquantulam m .uuentutc,quia himus cx quo fiunt pili m te pore .uuentutis plus declinat ad aduftioncm eo q, /uuenum <3jir f i ''''^^.^^'^^'n^us ficcitati qua: eft lima caloris. Infta. tlfV ^"^^^^"^^'^ ^ ^^^- ^ complexionum. capfo, . 9. di> cent,s.bt|eneratiopi!oruuinigrorum ^ multo.um inca^ Ptieiignihcatacquahtatem complexioniseius» Dicq,quae. aam libn bco de arquahtatem habent caliditatcm euierior efteorumfcnptura.Vddiccf GaF.ibi loquitur depilis c. .^iHe n,gr«i„^„,ciuuentutts& mediocris muh.tudi X 5extum eft xqualiras fomni &moaiarumJdeft mXln: tia feu temperies in dormiendo 5c ulgilando Yta ^^^1 ' "^"c^^fomnolentusficutphlcgmarrcu^^,^^^ gilans ficut cholcricus ucl mclanchoTr IT' ^ .ro/r.saggrauatur6.oppiUtS^^ acumme uaporum prohibetur a fom». ' 1 "^^*"^^^ f " '^^"Ke^oHf^Setrr^^^ in,a8in.ioneintel. D o c. iir; ^,"" k^"Ke«oHf -='8i-"°"^intel. '"3fuJS,^;"™P«7»fiaqu«lhh^ eiuscu. virtutemcogUa 12 .? r '^' P" inttUeilun. br;.*officiu'm~«-^ celluU cere. «lua.Bt per forti,udinemZ?Z\ ^''cuarum ab altima/ plcndifuasoperationerpUneSS"^'''''»'^^^^™™^ adtcmperah,entumcomDlex o„i. f «"'"^ «Iquia ^''''""«"Sl^^^^^ b um & contemperantiafan»uinis & fnir ^'"'-^' '^'^'■'^^ V'rtutes fuas perfiduntoperaTZI! q"ibus bx f momm imer fuper Sambm 1'""^^'^ «mperatus neceft nimis Cl" rtemf ^'^ "i'dusfeupufi„3„i^i3 f,j^»«reutemerar,us„ec n.mis ti y n,mis patie„s,fed med™ in«rt "'«"'^ mifericors omnibus indulgem Z'"'" r^'"' ^*""* velchaTe^:^'^^"f^nt&:coIltuirtutcs qu^ in mfd -'^J,''' lorinnaruTpr.^^Cuiusratiocft,quia tt^^ '^'^^ Jntef ^^tanimam ad temeritatem ? J.'!""^ ^omplexionis 5?':^*^"« contraria vitia, fic tna^ '^^^ eft p,rkalT''' ''"^""^ vitiorum «•^"onum omnium '"^^^S^-a fanitas nn ' PterpcrfecfiionemfJ^^.^^i^li^mvitaliumd^anfmaliu^^ ;«influxicontcmp:"^^^^^ l^^^ugmentationiscJ^^^^^^^^ ' «^eft bonitas & velo" 2 tongitudine plus cJebw ? P"^*"^"^ ^"'^^'^ P> ?ceD, ^^roportionataindiS^^^^^^^^ , rnperrem^^multamp^^^^^^^^^^ proptcr calo. *^^ftaturacorporiidece"l*^^''^^^^^''"'^"'^^ ''^"8 oc ptocera vidclicct non in^ curua nec ftrumofa nec facie prona in tcrram Veluti pecora fcd crecfta ad inftar iunci dc facilc fublimi qualis decct homi nem, 1 3.eft occurfus in fomnijs delcdabihum fomnioiji^ &ingerentiumfpemaftequend.bonum aliquod futurum ficutfomiiiorum de bonis odoribus & melodrjs 3C palatni nouis 3C nupttis 3c chorcis 5^ gratis conuiuijs 3c honoribus (5^ dignitatibus aaequendis,proptcr fcrcnitatem fpirituum d,cfcrentium phantafmata velilluminantium Khantafiaror^ ganum. i4.efthibcrcfaciemhylarcmamabi!em 3C io/ cundam,piopter viuaciiatcmcolorisex tcmperie complo xionis& formofitatem compofitionis ex commcfuratione cieccniiliima partium faciei. i f » cft tempcratum dcfidc/ rium in cibo 5C potu ita q> uir tcmperatac complcxionis non indiget direJlore mcnfuiantc fibi quantitatcm cibi ct potu» fed tantijappetit<S,'nonpIusquantum fibi conuenit. luxra illud Gar,tei tiotechni,y£quaiur vcroquodammodo in his orexis,ideft appetitus digcftioni,ita vt pracccptore non indi geat quantitatcm moblationibus metictc.optima enim na> tura tantum appetit quantum digcrcre poteft. 1 6, eft bo Digo nitas iftimbrc,ideft digeftionis quadmplicis,fcilicet primc drupex iii ftomaclio.fecundac in hepate . icrtia: in vcnis , quartac in membrisquxeft allimilaiio perfcsfia in toto corporenu> trientis cum nutrito.F7tdicitur iftimbrcfeu aliftimbrc ara> bicecum homobcneimmuiatquod comedit&fine lacfio^ ne. 1 7.efl ellc moderatum in cxpulfionc fuperfluitarum excannalibu8confuetT«?,iraq,virtempcratus ncc vexatur trequentia nimia afcellattonis necurinationis nec fcrcatu» nccemuncfiionis nectorpefcitinhis operibus , fcdexcrcct eaquandovbi^^quantaoporict» Attcndcq,GaF. fccun^ ^^^* do comp!oxionum.c?pFo tcrtio.fcrc eadem figna tcmpcra^ tx complexionis commemorat dicens. Et teperatioris qui> dcmcomplcxionisomnibusciscft illc cuius corpus uide» mcdiumucreintcromncs cxrrcmitatcs, fcilicct macicm 3C pinguedinem 3c Icnitatcm Cc duriticm ^caliditatcm 8c fri giditatcm 3c eft etiam in anima mcdius vcrc intcr audacia <S(:timorcm5(:intcrtardum5i: vcloccm 8C taciturnum 3c verbofumcX:intermifericordcm5:doIofum ucl inuidum. Cunq^ralfterfueritcritbonaeanimoe amicabilis defidcraa fraternitatemhominummitis.Exhis igitur fignificationi/' bus cognofc/tur homo aequalis,&rpfae quidem funt prime quibusfcitur&digniores.haccGaP. Confequcntcr fcribic ibi.Et potcs adderc poft iftasrcs multas fequentcs iftas cjc his quibus iHud fignificatur.Et illud ideo quoniam comcdit SC bibit modcftc 3c digerit cibum fuum fccundum cp opor tet ita vtcompleatur refoIutio,idcft digcftio cius non in fto> macho tantum,fcd ctiam in venis 6^ in toto corporc. Et ad fummum omncs opcrationes quae nominantur naturalcs ec operationcs quac nominantur animalcs funt in eo fecudum difpofitionem qua nihil carum vituperat^Et illud ideo quo/ niaminfcnfibusfuis cft fecundum optimas difpofitionea cS: in motu membrorum fuorum. Similitcr 3c colorciusin omnibus cius difpofitionibus eft bonus. Etcius anhelitut ctiam bonus in omnibus horis.Et cft medius intcr multum dormicntcm 3C illum in quo vincunt vigiliae 3c intcr Icncm (S:pilofum5(:fntcralbum&brunum 8c capilli cius cncft pucrfuntdecliuiorcsadalbcdincmq^ad nigrcdincm SCcU pcruenitad fincm adolcfccntiae flt fecundum contrarium iU lius.Haccillc.Eadcm mcminit Rafis fccundo Almanforis, Rafi».' capitulo de fignis complexionis acqualis* Capitufam quintum.Dc (Ignis cius qu( cgrcdttur ab arqualitatc fupcrfluc. ~ Stc cftcuius mcmbrorum comDrcx xtoncsnonamilantur,,mmofortar- fc mcmbraipfiusprfncipalta m cxr. tu, ab arqualttatc fibf contrana cx«v (}unta:unum corum adunam cgrcditur com^ plcxioncm SC aliud ad cius contrariam, Iacob*9« I «auic* Q<i CopoV nisextra xqlitate fignu 8C cxeplij triplex. " ^ P R I M I C A N. '5Piitioc cap.primodatfignahominis muItumcIogatJab aequahtate in complexione»Secundo in copone ibi LCunqj cius compo.l In prima partc dicit primo cp iiomo fuper flue egreflfus ab acqualitateJ.completa fanitaic membroril eft ille cuius membra diuerfificatur in fuis complcxionibus ficut hns ftomachum frigfdum &heparcalidum, tahs.n.rc piitaturelongatiorafanitate^qui iiabet vtrunq? calidum vel virunqp frigidum illo refpedu quod efi: minus capax cu ratibnis 3c uixartificialiter regi poteft,quia fi dederis ei frigi da nocebis ftomacho,fi calida liepati. Sccundo dicit cp for tadc membra principalia corporis fuperflue egre(Ti ab pqua litatefuntadinuicem contrariaficq» labunturad cotrarias qualitates ut cerebrum ad frigus hepar ad caliditatem.Et ta lis egreffus ab acqualitaie eft omnium pe(timus. Tuxta illud Gaf.i.dercgiminefanitatiscapitulo. i.argioiatiiTima qui^ dem ea funt quaccunqi contrarrjs crafibus principalilTimas particulas habent fuperabundatas. Moderatior uero cftin quibusitadifponunturhxquac non principalcs. Hoccille. SedegrefTus membrorum ab acqualitate fecundum fimile lapfum detcrior cft illo cuius qualitates magis cxcedunt , 3C prxcipue in frigido & fic. luxta illud GaF.ibi. Igitur eorum quidemquacfimilcm habcnt dyfcrafiam manifefium eft q> pelfima funt ea qux uehementes habent has dC maximc frigidas fimuI5<: ficcas. CucpetecompofitiodiHimilisfucnt eritma lus etiam m ingemo fui et inte[Iedu,ficut ille qui magnumliabetuentrem,&: digitos curtos,&:fa ciem dC caput rotunda , ftaturam magnam, aut ille qui habet paruum c2put,dC in facie dC fro tecarnis multi'tudine,5i: ctiam mcollo, dC in pe^ dibus,8^cfteiusfaciesmediacfpher« Omihs. Et 11 ipfiusmandibulacmagnae fuermtent ualdedi ueffus.Etfimiliter fiipfiuscaput&:frons rotun^ da fuerint 5C facies ualde rotuda ct collij ueheme tergroffij&: inoculis motus habuerit tarditate erit hommibusomnibusa bonitate remotior» In hac fecuda dicit q> qn compofitio fiue organi^atio me brorum hominis fuperflue cgrefifi ab tscqualitatc fucrit diiti^ milis.i.muhum varia talis erit malus feu male morigeratu9 3C etiam malus in ingcnio 8C itelledu.Et de tali homine dat cxempla tria» Primum eft vir magnum ventrem gerens & digitos curtos SC caput rotundum Sc faciem rotundam cc ftaturam corporis magnam fiue altam. Secijdum eft vir paruum caput habens & multam carnem in facie 8C frontc coUo 5«: pedibus 8C facicm rotundam ad inftar mediac fphe^ rae 5(ificum hisomnibus mandibulaeipfius magne fuerint crit valde diucrfus.i.uehemen^ elongatusa bonitatibus mo rum 8C phyfonomiac . Tcrrmm cft vir rotundi capitis &frontis rotundx&facicirotundae valdc colli vehcmeter grofifi oculorum tardi motus.talis.n. plus cactcris elongatur a bonitatibus moralibus 3c viuacitatc ingenq. Ad propofi> tumprimicxemplidicitRafis.i.AIman.Ventrismagnitu^ do libidinis declarat nimietatem.Manus valde curtae ftulti tia fignificant. Cuius facies vchcmcntcr rotunda eft ftultus cft.Et ad propofitum fccundi 3C tmq cxcmplorum dicit ibi c^fignahabentishebetcm naturamfuntq, cft multumal> bus vel q, e multu brunus vel nigcr vel fufcus, vent quoq^ cft magnus 8c digiti curti et facics valdc rotunda atq? in ma xillis carnis muItitudo.Dc fuis prgtcrca fignificationibus eft q> in collo 8c pcdibus 3C'meocp cft inter ea multa exiftit car nofitas.Venter quoq^cum rotunditatcforis.43minct. Et q» cius fpatulae furfum funt elcuata:,&: frons in rotunditatc pil? Cmilitudincm ac fi efTet gibbofa tcnet , multas habcns car^ nes. Mandibulae etiam eius magnx et crura Ionga,eft ctiam facies longa 8c collum grolTum. Haec illc. Multa alia figna mala! Compofitionis 8c malitiae morum ct intcllcdus ponlt hic Ariftotin fuo libcllo dc phyfonomia» A V I C E N N iE. Cap.v/. Dcfignistcpletioncm fignificanitibus* Epletio fccundijduos cxiftitmodos» ^ Eft enim repletio fccundum foramy nz.dC efl:repleti'o fecundum uirtute. In hoc caplb. primo diftinguit 8c dcCctihit Prin.duos modos repIetionis.Sccundo datligna repletiom* fecundum vafa ibi Lt^epletionis vcro.l Tertio repletioni» fecundumviriuteniibiLEtrepIetionis quidem.l InhaC primapartequaceftpracfens textusprimo diuidit repletio^ nem.Secundo defcribit illam qux eft fecundii vafa ibiL^^^ pletio vero.HTcrtioillam quaceft fecundum virtutcniiW LSccundum vittuicm vero.l In hacpnma particuladi^ ,^ cit q> duo funt modi replctionum. Vnus illorum eftfecun^ n dum vafa. f» foramina membrorum vias 8C reccptacula cum diftendunturcxquantitatecoientorum. Alius modu» p eft fecundum virtutem cum.f.virtus opprimic non ex titudine vel magnitudinc,contentorum fed cx malitia quali tatumfuarum.Adde fi vis modum tertium copofitun^^* hiscum.f.contcnta inmcmbrisgrauanteeafimulquantita'' te 8C quatitate.Hos rcpletionum modos 3c curas eorurrit^ii ^ji^ gitGaP.librofuode plilcbotomia cai^.^.diccns.Demoftr^' tio igit in Ifhro de multitudine dupliciter fieri 8C dici 9 "^jl tum fecundum altci^ quide ligfiatoiv vt ad vii tutc,fecuna altei^ vero vtad fpatiofitatecontinentium humorcs vafoJJ^ quod noiauif quidam fccundum cucliimia ci'ionis cft VifQ^ opus fiue in xgrotantc honiine fiue in fano fupcrucniat» Repletio ucro fecundum foramina cfi: ut humores &C (pirituSy&C fi in fuis qualitatibuis b^^ ni exift:ant i'n quantitate fui fuperflui adeo cp ramina impleuerint 6(:cxtedermt.Hocaut^j]^^ bens fecundum timorem motus cxiftit. Eft cum repletio uenas findit dC ad fuffocantia fi^ "'J xus&acciditetiam fuffocatio aut epilepfiaa^ apoplexia.Cums quidem fanatio eft: ut ciio co^ minutione fuccurratur. j In hac fecunda dicit primo q> rcplctio fecundum fof^ ^^, naeft vt fint humores t&fpiritus fuperflui in quatitate <1 uis ipfi bonf fint in fuis qualitatibus 8C hacc repletio P j^^jjj/ rica folct nominari.Et potcft extendi nomcn iftius repi^ nisad repletioncs ftomachi excibis inteftinorumexf^^^^ j ficae cx vrina pcccantibus fola fui quantitate.Et fub nc'^^^^ rituum pnt intelligi vapores 8C fumi quos in corpore n fc cft fferi per operationem caloris in nutrimentum» ^^^^ dodicitq) habenshunc repronis modum Ic3m ti»^^^gf^ motus exiftit.i.timere habet motioncs fortes 8C fibi f nefeviolenterexponatmotibus,quia cum vafaeius i^^j^, pletionc nimia diftenfa pene crepcnc fi cotenta in ^'^ ^ ^^/ Violento &caIoreintcnfoacquifitoper cum dilatent ^^^^^q pliusrupcnt vafacontinentiatficut caftancx igni impofita rfipunt fuoscortices cum fono 3c ^^^^^ tinguentfpils &:innatum calorefuflFocantes cos 'ua ^^^ja a dine,&; olcu nimiil lapadi impofitu extinguit ipfiu^ .^^jjjjiis ^ xta illudGaF.aphor.prima.com.illius cafi.Tneserci -.^/1 adfummum.Si.n.vafavItra modil implcanc tim^^.^g^c» ne fortc crcpenc vcl calor nJilis fuflPocec.vri multi ^ .j^jtat^ mortcfuntextindicorporibus pertingctibus ad r^^z^ plenitudrs.Qnc^.n.repropIethorica nimia uenas " .^gpa quai^ fiflfuram fi fuerit in pedoralibus fequit «»"'^^3^0 o7 fio.Et fi ad loca fuflfocantia.i.ad uias anhelitus ex ^^i(iC^^ pilatione Rt fuflFocatio fupcrabundanter Ali'^^"? .'.'"'etia»^ lorcm.ptinus extinguitcS^infcrtmortem. Acc<a co repPone plethorica fuflFocatio fquinantfca "^p^^^^y^ attn' ligituringutturc fanguis tantx multitudinfs q ^^^^g c^r^ tum aufcrt, «5(:cpilcpfiacumpartimoppilat" j^totU'' bri per quos tranfeunt uirtutes f'^"^^^'^ I^qs mesti'^' corpus,<5^apoplcxiaCumpcrfc<flcoppiIat r^^^do Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC. Images reproduced by courlesy of The Wellcone Trust, London. 583/D 'uerai„,qu«mult.tudinemhti.nofumeuact,at. d^e. fua calTd^a^e ^ercoS^er/""?' ™o ' ««fuafic. SecundoS «.onem "incu„,ui„utem 1^, L'' '^l'""'" ''^"'Ple' diun, ei m fui digone n»m "i* 'l"'''«tis.i , non obex V. fe"tregim,„ieiS3;rHif?''°"' "^^ "'^"'^ ""b' '"™turapl.oHfmorump imT&^-^^^^^^^^S"' ^"nJumuir,utem,ime,exSS^^^ <ft'.meredebet,neincidatfefre"D,? ''i''^''^^'»"'»- f:"Icerapurrida:quiahumore H?f^^^ ''"*»P^ n,» aet-acili putrefcunt.E, m h, ' l,'""'"' « regimine iiaturac ''^' "•'ciac^phlebotomia teS'"'-°"^P'"'*competi,phar 'om,adicente. Non,,C „f; "''•♦•'''^"'■'''''^ P'''''^»' °«"i.>o/.,lf„ffi,i '™;'^^'W^^ demum egemu, ''"'quodiaphor«icop!fa?maco * ""^e' Do c, nr. cimumdloccu.fusfLn,Cumtfom, rts n? °' grauita,em,v.fiqu«fomnie,c^fe,„™^?!rr"^^^^^^ defer, onus g.aue, vel q, loqui no pS & a^. f * ca,Gar.libellodefom,,ioLina,iuaS/o,I°^"'"°r Gar &diuina„uaqu.dam concedimus d ^^ZZlZ S5nu.m fc rnun,ura,pcede..,,fausacorporenonfac,leeftreTe V d„.n.qu,sal,erumcruslapideumfadum ft.iire&n, af^^' "'"«> 9 carus eftfecundum crus ille homo, nullo noftrum nanrehoc. «ccundodici^hicPri^ceps " „0^ f evolare&veIpci,asmo,,,uminft"'';u?n^^r^^^^^ h,c duo figna fignatur q, humores illiu, fun, fubti „ 4 m« derar^ quan„,a,.s. At,ende primo q, Rafis. • AlmanZ r.»cap.decogn„ionereDle,ionie/;.-^.f^ ^""'"'o' tionis.Siquid inforamiX rvenirf • "^P''' fueri,mt.hi,udinis,aTma.S n^^^^^^ '""'"""^ * '=•"'* infletproueni, difpSrxaCedt?, l^. ^'T ""'"'"'=" * minavelexfor,m'nir::cafS^^^^^^^^^ e.,exquocorpusnu,riridebe,menV?rama]::^;^^^^^^ a K^,,d ex eo natura, V, in corporis „u.timen,o non^^^^^^^^ r.am d,m„,.,,qu.a co„uer,ere illud non poteft neaei dom nir, vale, 4,uenit eidem difpo qu=e, tnedici, feS a„em replet.o nofa.ur. A.rende fecundo q,Raft ™art- gnans figna repletionis fecundum fo-amina quxdam ,?2'. exh,c,,on,,is*addi,aIiadren,.Repte,ion^S,^^^^^^^^ eftfecundumforam ina f?gniffca,ioeftcolor,, tubedoet ™r por.s cal,d„as cum eiufdem in,cflone.aIicum .ationum mul,i,udo&fomnus mul.us & Ten 'm- .iocum ipfarum tcnffone.fanguisfimili.^e" , t b?, 7^^ ^ir^t-r^^^^^^ „efui,vfus^fo^mnofupe?CrXS£T'" Et repletfonfs qufdem rec.,nd„m ufrttifem (T. jrna funt graa.tas p.-^r/t/a deflderff paucf. rasquate.8^pr,ni» repl«/oni funt commun/a fed cum repletio fecundum u/rtutem eft amDlex non funt ucnac adco /nff atac necp cutis uehe.iien. tiscxtenfionis necp pulfus adco plcnus &'m, gnusnccpur/na muItumgrolTa necp color ual' dcrubeuscontunoquocpa: lalTitudonon prc^« ucniuntmeo^ninpoftmotum^/nceTumSruf dct .n fomntjs pruritum S: mord/cat/oncm S mcennonem afodores fcetidos. Humor e^am dommans cognofcitur pcr fign/ficat/ones /pRus quas nominab/mus.Etfccundum plur/mum re pletiofecundumu/rtutem generat »gr/tud/nes antequam e/us compfeantur ffgnificationcs. In hac ^te. 5. dat Prfceps. x. ffgna repronis fc3m »!«,„- P.^P Primueftgraui,as&pigri,ia.Graui,asnde- ex h.J! • ''J'^. plc-tiS podete.Pigritia ueto feu torpor motu.-. „2. ^"^^ ex opptenfione mufci.toi? a malitia humoR, ;nf,T- --"o ''""^ ^?r '"- exmo,u!afIi.udinevlcerofam. Sed cotrain" ""S";' moribus choricis uel meRcis aduftis no 12^^- " tia.ut apparet in phreneticis e. maniacis ai,^T^^ "f c pigri monesft.n.pdp/.e,rpe,uofi&pa„e1ff;dtrd7^fA' Bept.onq,motm,ueloc..a,fign,,h5ores^ tepro„eexrubtil.bu»humor,busnoeftgraui,«s&pigri,ia. lacob.s.i.auic. Qig ^ Ralis. deferre a.nloqu/aoSJoS^TsS'"^"""^ «mQtuuni ueIori-«c I ^^'''^'^ffefeuohr! terrea roexei, ti '"'''""^"""■cpletiofuerir,,.'"""' '>"'' "oluntarrt,'""'"''''™- «ecadum ft f'; ^"=^'''"1 ue> ■"'"ibra mT' ^j"' 'P'""'^ "^»""' "^ lib r \'" T"^^^ ^---S;:::'' e^P? ''PP"''io..em J^^atum f""""' "'m™,i, l"^''?"'oppreir,aboDeribu, fi.?!"'"'»"" mul •""''i"e h .m^r '"'i;<:"'' qui f^nt organ,r '""•'"« "^'"io''eacnnf;'''"'"'''''^''''''"'o«"dafuaT'^!'''''''«, Tertiumeffi","''^"'"' "'«uti motiu^' ^.'^'""te ex '«"'"ti^.tt"!» f'ciei propter rnnCi^^tir"'' P.tprop,erfui,,'^;^W'''s,invSuramveloc.-,er&al?'^"§''I» ;temfua.,gena'J't'e?*''"-'»'"''-«c..*^^^^^ ^'"•mmanifefte^^^ l-^xilla-?.. Q:'.rtu,n eft fnfl^,;"»''' 'teiduntur 5: intuS "' '" "«rioribus corpori, ° "'^' I-^-eftexrenfiocuHst""' ""-'"'"din' tepC «^"«trexeo.S f,pe' fl'^,Be,^membra qu^ fub „ fj^;''"^ "in>l?""f Seprf '■"""' Plenitudo in pu f^''" ^'''T57uT'''«'''"''''"'hori^ca^'''''"/^ aecifoa a venarum te J,, • ' '™""«os copio^ ■"«Pkfone. 0<fl,uumeft 'fedoS..enar,mrna;S'^'P''f'"'^^fac/e/ defcrre autf..,..._ . «on_po(rea„e ^'^' fenfusmrbuleri, &pulfu, m,gnLo ' i;"r!r;! ^l? P R I M I C A Ad pnmum dic <^ omnis humor c de fe grauis , cja grauia clementadominanturineo.Et cum cholera leuis diciiurid non abfolute,fed com|iaratione ad alios humorcs efl: intelli gedum.Etideomcmbrum quoddefegraue eftnon reddit leuius ex cholerx repletione*Et cum obijcitur de piirencticis 8C maniacis q) funt praccipiies 3C impetuofi,Dic id non inef feexleuitatecapuiSjfedcxcorruptionc imaginatiuac virtu^ tis 8c cogitatiuae» Ad fecundum dic q» rnotuum velocitas fignificat humores fubtiles fic homines fubtilium humo^ rum moderatae quantitatis funt velociores hominibus grof-^ forum humorum, Vel dicq» iioc primum fignum principa/ liter intelligit fignificarc replctionem ex grollis humoribus» Secundumeflpaucitasdefiderq.i.appctitus cibi maxime cum repletio eft; ex cholericis humoribus , quoru natura eft fedarc appctitum, vel cx phlegmaticis in venis dC mcmbris alris a ftomacho prohibeniibus refolutione humiditatis mc/ brorumquaEcftcaufafami3,fedfirepIetiofuerit cx melan^ cholia facpcaugetur appetitus&fff quaficaninus,ciimabu'' dc confluit ad orificium ftomachi 5C fuis ftypticitate 5c aco tofitatequafiemulget*S(:exprimit humiditatesab eo, Appc titum ciiam quandoqp cxcitat plilegma ftomachi fua frigidi tate.Et hxc duo prima figna funt communia vtriqp repletio tii.f.tam fecundum vafa fecundum virtutcm. Tertium cft cum fignis didis venae non funt ita inflatac in repletionc fimplici fecundum virtutem ixcixt in rcplctionc fccundfi va RcpPo fa,Et intclligc pcr rcpletioncm fimphccm fecundum virru^ fimpPx illam in qua iiumores peccant fola quaUtaic. Nam fi Cu fccudil niutpccccntqualitate^Sequatitatciam rcplciiocft compofi/ uirtutc ta ex illa quae eft fecundum vafa 3C illa quar cft fecundfi vir quid, tutem SCd^tcp in tali venac fint ita rcpletae vel amplins vt in vera p'ethoria. Q^iartum eft q? cutis noii cft vehcme- tis cxtenfionis vt in plethoria,quia ifta rcplcf io non facit, in^' tumcfcerc mcmbra fub cute exiftentia proptcrea q> humo/ res in ca non quantitate fcd qualitatc offcndunt: Quintu cft q> pulfus non eft ita plcnus nec ita magnus in hac rcplc>» tione,proptereaq>maIiiiahumorum debilitat virtute pulfa tiuam 5C arterix non funt in ea plenac fanguine ficut in plc/ thoria. Scxtum eft q» vrina non eft multum groita , quia nccp matcria muhitudiue pcccat nec virtus cft potcns mul/ ^am fimulcum vrina cduccrc matcriam, Septimum cft cj) color laciei non ell ualdcrubeus in hoc modo rcpletionis veUit inplcthoria^quia vcl repletioeritcx phlcgmate cS^do clinabit ad albedinem vel cx mclancholia (51: declinabitad olRredinem uel ex cholera 8c declinabit ad citrinitaicm» O.^auum eft contufio 5C laffitudo quac no eueniunt in hac tcpletionem nifi poft motum voluntarium 8C ambula^ tioncm. Attende hic , quod in plethoria corpus fentit lalTituditiem extenfiuametiam fi nort moiieatur,fed in replc tionc cacochymica mali humorcs q^diu quiefcunt non ingc tuntlaltirudinem moti vero per motum corporis ^'^P''^ !"^ bra fenfibilialafiitudinem faciunt vlcerofam. luxta illud Gai. GaF.quinto morbi capFo. 8. Qui uero fcntit in fuo corporc cxtcnfioncm Sc hoc finc manifef^a caufa ex plenitudine cftc credendum eftquaeintanium corporarcplct vt illa magis continerc non valeant. Aliquando tamen quafi dolore vub nerum fentit,quod fft dum mouetur,cum.n.quiefcit no feti tit inffrmus dolorem cuius totum corpus quafi fpinis infixu pungitur,quiacaufaeiu3pungiturfunt humores» Hxcille, Nonunicftfomniarcdcprurifu&mordicatione 8C infla/ mationc(&:odoribusfoetidisquandorcpletio cft cx phleg^ mate falfo vel humoribus cholericis vcl aduftis melancholi cis ucl putridis fcecidis.Et contingere pofTuntcx frcqueti feti fatjone pracdidorum horis uigiliarum.Nam faepc de his fo/ niat homines quae frcquenter eis quando uigilant occurrunt 5(:circaqu3euehemcntcrcogitant. Vcl ifta contingunt cx uaporibus elcuatisa corruptis humoribus hora fomni ad organum phantafiae uel fcnfus communis imprimcntibus Somnrf fenfuni ucl phantafmarci a qua dcciduntur.Iuxta illud Gal* camulci libellodefnmntis.Vidcturcniminfomnijsanima ad pro> plex, Lmjum corporis moxab cxtcrioribus accedens fcnfibilig A V I C E N N B# eam quaerctfundum corpus difpofitionem fentire. Etniif"^ quaedefiderathorum utiam prxfentium accipere Pj^^"^| fiam»Etfiquidemh3ecitahabetq)nihil utiq? erit ^^^^}^^^ fi quando a multitudine humorum animalis uirtus molcl tur grauata uix quidem moucri feipfos in fomno phantalic tur portantes pondera aliqua» Contrarium ueroquaod fueritleuisabfc^fuperfluitatc corporis difpofitio uel uolan^ tes ucl auerienies ueIocift"ime feipfos ita difpofitos uide^^ fomntsalTimilatis phantafmatibus animac corporis dilpw' fitionibus,ut ufq? ad foetida uel redolentia uenire «/^'*"^!? ' 8C eosquidem qui in fimis&forditiebus conuerfari /*J'P . phantaliantur uel humorcs prauos et foctidos ct P"/*",' p j bereuelmultitudinemftercoriscontenti in '"^^^'"'^j aUtem qui ecoucrfo his difponuntur 8C cxiftimat in redo tibus locis conuerfari contrariam haberc in corpore ""P^^.^j tionem acftimandum. Quae igitur uidentqui acgrotant fomni]S iudicabunt pleriiq^ nobis indigentias 8C abunaa tiasc9<:3equaIitatcshjmorum.H3ccGar.Seddetahbus i mutationibusanimaefenfibilis ab humoribus qui 'unti^^ ^ndi' tra corpus irridet Auerro.tertio colliget, f f .capFo lJj qui dicunt q» anima tcrretur propter humorem melanc cum nigrum:ficutterreturhomo in obfcuro dicunt cantionum,quiaaliqual3efionon aduetiit animac in ob ro:nifipriuatiofenfarifenfuiuifibili,quia anima non"! in corporeut polfitdiceic q» fentiat terrorcm Decitnum fi::num eft concurfus fignorum ^^"'"''''Ji-o^ ' domfniiiinalicuius luimorum fuperalios,utchoIcrarP" matis iiel mebncholiac.Nam quifquis domihans humor prrjs ipfius cognofcitur lignis qiiac narrabuntur capitul*' quentf. Vndecimum cft q> rcplciio fccundum u''''^'^|/ utplurimum generat acgritudincs proportionales bus ex quibus ipfa fit,& tunc per illas ocgritudines ''S'' |f tur 5C cognofcitur rcplctionis modus ut per tertianani . lio cholcrac pcr quartanam mclancholix , per quoti^'^'^ -/ ^ phlegmatis.Nota cp ultra haec figna addit Rafis. 2 . A'"^^ foris.Vrinaquoqteft tinda ncq^ cocfia.Et id ueriffcaf'' ^ rcpletionibus phlegmatis 8c melancholiac , fed non ft'*'^ jnhis quxexcholera fiunt* Cap. vtj. Dc fignis dommtj cuiuf(^ hi^^^^^^^jj^ SAngumis autem cum dommatur Cg'* -j^ cationes fignificationibus repletionts»^^^ dum foramma uicinaf cxiftunt.EtprfP^^j hoc acciditcxdominiociusgrauitas^^ , ginc oculorum propn'e,&: in capitc,a' in t^^^^, ribus,&: alyccs,a£: ofcitationcs,8i: naufca,*; mitio multa,a:in fenfibusperturbatio, ^j^^^ tellcdu tarditas,&: laflitudo abfc^ P^^^^if^Jb^' borac,a: dulccdo in ore praeter folitum , ^^^^(it do in Iingua,&: fortaflTc in corporc ^PP^^^^^a^ demcmil,&: in orc bothor,&: fanguinis cidit a locis quae facilc findutur , Qcvit '^^l? ^oV ano,&:gingiuis.Etcfi:ctiamcum illud ^^^(C^ flrant compIexio,&: rcgimcn prxtcritiJ^^ gio,&: a:tas,&: tcmpus,&: confuetudo A ngnl longum a minutioncEt fomnia q^^*^ . j^f t^' ficant ficut cum homo in fomnrjs rcs^^^^^^c, bcas,aut fanguincm multumcx corpof^ aut fc in fanguine natare,aut his ^^tni^j^' .^^^St^ Inhoccapitulo primo dat fignadominij '^'jfgrtisf^!'] cudo dominii phlegmatis ibJ LDomini]' ucro P^^^^^of^i^ Tcrtio dominii cholcrae ibiLSigniffcationes autc ^.^j^. cholerxnQyarto driii meriae ^biLDfiij uero c^o t^^^i^j^ In hacprima partc dicit primo q> ^g"^"^!, ;a fc^^^ldt xfmscfunt&fcrcfil^cs figniffcationibus ^^P^^l^sit, l^^"^ quia in rcpUtiotie plcthorica fanguis ^^P^^^^^^^ttiit Wi, «"8 Imc iranfuerfione, Secundum eft alyces & ofc «,^n,. *funt alycesfecund.m lanuenfem in fu s fyn^^^;^ ^^T, «nfionesomnium membrorum quf volun Jrl^ fiun, " rx caa. BlX^ttri^res ^^^^^^^^^ rrmr::-~ «u maneant iacendi fed dfa Ifif p"™ "°" ^no ftj. GaP.Vocan.uret.amllyce r^^^^^ ".cfiones.Etl.i™™sX™m:fc^"S*^fchlor,l Velorisaper.io„ibusproue„ire viSS fd' '^" ex hoc <t lacerti repletione graSm V """""^ '^-"^"' Porum excutere conan.ur M ^ ftoguinis qp va' n^ufea.ficu..„.ft7p~'ve^^- 8"ua.. Tert.uS eft ficdulcedoabundans fcedat&TaLr^l 'PP"""'^"""^ 8uisfuperabundatmembra L "f '"" "''"^" hepate nec hepar a Ra^J^ ?.''""' ' venac .^«■'fed^p^i^sSau ''P'«"r,quarenonap. . nau.eat. Qiiartum eft rauJ.a dotmitacio Do c. ni. 12 mlne eius ea aperiente &ci]«er rfefluit fanguis ab eis. i „ cft compJexio fanguinea lapfa in calido<S: humido, cuipro prmmeJlmultiphcarefanguinem. M.cftrtgimenprLe na.mn»u(..pl,ca„uumfan8uinis,ficut ufus aiWuus ouor.-i la<rt,s car.,,um vn, rubei gro.ri <3c balnei , v,ta larta mo> deraium eKerc,t,u.n , eft regio calida & humida vel fr,g.da med,ocr,terfortiflcans in.erius calorem, exci.ans ap pe..«.m ad .nukum cibum.fortiffcans d.geftiu^m & p/o^ l.,bens ,efolu.,onem plurimam.E.his de caufis angUcf fu' perabunda«tmfangu,ne. .«.eft^tasputaiuuenilletma x»„e»dolefcent,x,qu3.caIidaeth,,,„idaexiftensCuin,' alMinda„„am operatur,,ta vt fuflficiat reftaurationi dfpe?di t,&augraen,ocorpor,s,&quandoq,vltrahicfuperabun det agritudines ,„ducens repletionales. , ^.eft KmDunZ r,s veltempuscalidum & humidum & quandocB hvem. dum non excedit in frigiditaie prop.er caufas didas de fri^i ••multus fnmn . '^""<n « f"/-Y^usi«™embrisv™i„^''°^^ "en, l.beri,ri,Uusfpin«e„Q,r" ^'^"^' P^Wbitio. fib.ha ex repletiooe. QjinTum ,i"°''""' "'^ ™embra fen .um propter repleci^n^^^'^ ^"f^^ Per.urb,,ti„i„ fenfibus S ^''"'''^' "^'-''""iSi jt?cu?"° '^"un, S:olfa<flu8 in odorum & w ^^S"»" au. **• «utunS"":;'"'- ^^^"■"""''«'PPaH.ioU ^'''"'^"«il dTr^^^^P'''-''!"'*^""'"""^!^. de° "™ ™"'U' etiCl"'"''^ agiturquartitertia trac.^, ^ ?'"''' * «ymis Auic.^''?'^?''' aliquibus carbuncuirv • ' K 'Poftem,,fed^;'«'. ^ «^«^bunculi exfanguineli?'"' V. f""^"i&fa ienlTfS''"^''""^"'»™"''»''!"»^^^^^^^^ '';'8ua,cu„,.f.f,,,g'ft '^'hor.tpuft,,^ 3pparf„tesT„ ° ^& veficas gener" .'T^ScuIcatus fua multitudr^^ ''''u^a,em r"""'"^'^cut ven "''""'"' '''' "'""> °riff' '''5''du^™rF?"r"'^"'''X^rl^^^ ft'ife''"V'^ f""t ad inferio "»"? *=""' ''"' »P"iun' ■'=»n.uU,tudineergof,„ 6«ioiseadilatante,vd acu' .. ........ ..... .s.Mi.a.c ^.rop.tr cauias di<Sas de frioi daregione. . «.eftconfue.udoabondandi in fanouinelr xgr,.udinibusfanguineis,vt fy,,ochis <S: phlegmonibus <& flux.bui fanguin.s fine manifefta debilitaiione na» , , eft cum quis confueuit phlebotomari vel aliter minuere fansul nem et d,m,fit ,llud tempore longo,quare paulatim fangu^ mul.,pl.catus eft na..,ra pigraeffe^Saa feexpe<f}an,eadpt^r ga„onesar.,s. Vigefimum eftoccurfus fomnior.Mn fom nisfign,ffcan„umdominiumfanguinis,vt cum quis nia. fe v,de,e res rubeas vel ex eius corpore fanguh,em m^f .u,„ manare, vel fe na.are in fanguine, vel aliquTaTud ta Ie.Exhoc enira fomno GaF.prxfumpfi. quendam pMebo .om,a ,„d,gere.Iux<a illud ipfius libello de fomnio.Pusilla/ tore,n qui Jem in tina fanguinis putantem ftare 3c iuxia ea fuperexcelleiiiem multitudinem fanguinis habere prifum/ plimus mdigere euacuaiione. Vltra hirc figna addit Rafis fe cundo Almaiirori3.capitulo de cognitione . quis humorum fuperabundet,pruriiumlociexquofanguis minuifolet Et id mihi pluries euenit dum diftuli phlebotomiam ffl coiifue ueram ,n bracchio facere de vena cordis , illi pr^ruZ & quafi pu fationem fxpe fentiebam.Secundo addit S vtinam rubeam rpiftim,quaenumeraia eft inter 6en» Z pleiiomsfecundumuafa. Atiendecp Auerro. quartocol - l,get.cap.tuIo.. i.ficcomnjemorat figna domi^ii fangul n,s.Eid,cemusq,hocfigni(?catfortitudopulfu9&repkrio vaforum fiuefint ven, fiue ar.erii . &grauita, capid, & o.:ulo,^,& mpedjmeta virtutumar*<5tfenruum,S: vl^^ milatu, mals dirpofitioni lallitudinis qu* prouenit ex labo reextrinfecocum rubedine oculorum <S: calore a<3ualiiii toio corpore <S: fomnia terribilia,ficut dicitGalen . de illo (u uene qui fomniabai balneare in dolfo pleno fanguine Item in hora repletionis ranguinis aliquandofluit ranguis ex n:,^. busautgingiuis&puftuliquje fiunt in corpore &!^^Z fpiffa,5:duIcedoraIiux,&qui vfus eft phlebCmS ren" t in hoclocophleboiomaiopruritum. Praeterea fumuntur fi! gna domim, fanguinis a complexione <S: regimine cib<^. rum & potuum & fimilium,&ab«ate <S:lm™ret; Dominn uero phlegmatis agnificationes fuc albedo m colore fuperfliia QC (axitas, &: in tac^u molIctiesa:frigiditas,a:rarto muftitiido qux fit uifcofa,ct fitis pauc/tas nifi falfum fueritet prp cipue in fenec^ute,^: dir/gendi debifi tas,a: oxy^ ^ regmiz et urin? afbedo et fomnus multus ct ocfo fitas dC membrorum laxitas SC pigritia 8c duI fuslenitasquitarditati &:raritati attinct Am pIiusactas,&confuetudo,&:regi'men prxtcrit^ J:aer,a^regio&hora,a:fomnia,mqV^^^^^^^ denturaquaf,a^flamina S^ni'ues,a^p^^^^^^ fngusdemonftrant illud. ' > Inhac partc fcciJdaaflrignat»! iStgn^ dnij phlcgmatin Ia;>ob«ititauic» Qg iij P R I M 1 C A N. PhPatis Prlmum cft albcdo fupcrflua facici & totius fupficlci COr> dnantis poris,tu cx pprio et fibi mato colorc,tO cx fuperabundantia figna 1 1 phlcgmatis in album tingcntis cam^ Sccundum cft laxi^* tascarnisd^ mcmbrorum neruoforum cximbibitionc phlc gmatis humtditatc fua rclaxantis cas ♦ Tertium cft mol^ Utics carum fuperflua manifcfta ad tacium cx cadcm caufa* Quartumcftfrigfditas mcmbrorum ,tumcx frigfditatc phlcgmatis inuifcati in cis,tum cx fufifocationc caloris inna^ ti proptcr cius muliitudinem* Quintum eft multitudo fa liuac vifcofac tam cx phlegmatibus dcfcendcntibus a capitc ad os cx afccndcntibus a ftomaclio. Sextum eft pauci> tas fitis.Primo propter muUitudinem phlcgmatis circa ori ficium ftomachi.Secundo proptcr paucitatcm rcfolutionis humidi rorfdia mcmbris.Tcrtiopropter paucitatem attra dionis talis humidia vcnis ad mcmbra,v&: al5 hcpatc ad vc nas,«Si ad hcpara ftomacho,nifi phlegma quod fuperabun' dat fucrit falfum.tale enim litim c\am^<3C praccipuc in fcnc «ftutccumfupcrabundantiaphlegmatfs non falfieft pauci^ tas fitis propter f/igiditatem actatis & paucicatem rcfolutio^ nis,&exeisob duritiem dC tcrreftreitatcm fuorum mcni'' brorum. Septimri cft dcbilitas digeftionis, calor dige/ ftiuus frigiditate hu.phlegmatis hcbetatur,<5(^ ipfiu-imul'' Oxyrcg titudinc quafi fuffocatur» Odauum cft oxyregmia.i. eru/ mia gd. cfluatio acetofa quoe procedit ex digeftionis diminutione, fi> cut videmus in plurimis frucfiibus cp cx diminutionc digc/ ftionis acetofi fiunt,iSi: copleta corum digeftione dulccfcut. Nonum eftalbedo vrinac propter cruditatem feu diminu^ lioncm digeftionis,veIproptcr pcrmixtionem phlegmatis cum ca,vel proptcr oppilationem ex phlcgmatc prohibcnte dcfccnfum cholerac cum ea quac folet eam tingerc. Dcci^ mumeftmuUusfomnuscxoppilationc forri viarumfpiri/ tus fenfibilis propter phlegmatis abundantiam 3C aggraua'' tionem organi fenfus communis. 1 1 .cft ociofiias.t.quies plurima corpus.n.vehemcnti phlegmatis pondere aggraua tum motumodiohabct&quaeritquictcm.Etad hanc^diu uat impedimentum libcri tranfitus fpirituum motiuoru pcr ncruos propter phlegma oppilans. 1 1. cft laxitas mem'' brorum.i.iuncflurarum proptcr rcmoUitionem fuorum liga mentorum ex imbibiiione phlegmatis plurimi,ct hacc coad iuuatad odofitatcm. i j.eft pigritia animiad fcias artcs SC virtutcs capefcendaSj&pigritiacJorporis ad manefurgc^ dum:5<:motus corporcos cxcrccndos proptcr aggrauatione mcmbrorum 8C diminutioncm caloris 3C prohibitionem li'' beritranfitusfpirituum cx fupcrabundantia phlcgmatfs* i4.cftlcnitaspulfusatiinenstarditati 8C rarftati. Lcnitas quidcm proptcr remollitionem artcriac cx humiditatc phlc/ gmatis.Tarditas vcro 8C rarrtas propter diminutioncm ca^' loris cx phlcgmatis frigidiiatc ♦ ficut.n. calor augmentatus rcddit pulfiim veloccm ct frcquentcm ^ptcr multani ncccf fitatcm cucntationis cius,fic diminutio caloris rcdditipfum tardum 3c raru diminuta fuac cucntationis neccfl[itatc. i f ♦ eftactas fenn.f.quacfrigidacft&hu.pcraccidens cx mujjj^ plicationc phlcgmatis pcr viam indigeftionis. Cuius rci fi^» gnum cft cj) fenc3 a fenio abundant in lippis branchis 8C co ry(jis fputis 8C catarrhis. i .cft confuetudo abundandi in phlegmatc 3C acgritudinibus phlegmaticis 8c cuetationibus phlcgmatis. i7.cftregimen praetcritum multiplicatiuum phlcgmatis,ficur vfus plur/mus potagforum 3C offarum 8C carnium porcinarum 8C pifcium maximelimoforum 8C her barum crudarum 8C frigidarum 3c frucfiuum crudorum 3C cafei rcccntis 8C potus plurimus aqux. i S.eft ara feu arti> ficium circa aquas,ut ars pifcatorum fullonum 8C lotricum quibus infrigidata complexio phlegma multiplicat. 1 9»eft regio frigida ct hu.fr/gidiratc penetrante ad interiora qua ca lorinnatushebetatus&rcmiflfus phlegmatis abundatiam opcratur&frigiditatccircunftantc^qua refolutio humidita> tum a corpore fleri prohibctur. 2o.cft hora.i.tcmpus anni, f.hycmis quac fuis frigiditatc 8c hu.calorcm hcbctat,^ rcfo lutionemhumiditatum ficriproh:bct vndcphlcgma multi^ ^pUcawr» 2 1 .cftfomniarc fc vidcrc aquas 8c fluuioi 8C ni/ A V I C E N N ues 8C frigus,h3cc omnia demonftrant ilIud,f.dominiu pW« gmatis.Addehis fi vis phlegmatfcam complexioncm « dcreliquiffe cuacuationcm phlegmatis prius confuctain frequens balneum aquae dulcis tcpidf. Attende q> Aucr, 4.coIIiget,cap.i4*ficmemorat figna domint) phlcgmatis. Sedfignadominnphlegmatis funt vrina alba dC vtcolor corporis fit albus 3C pulfus paruus 3c rarus, 3C fquahduas w tius corporis 8C pigi itia 8c fomnus , Sc tardiias digcftionis, &pauca fitis cum multofpuio vifcofOj&actas ^*'^"*^!^"" dC tcmpus hyemis Sc regimen multx quietis,^ cibari^ frigida 8c humida ; 3C fupcrfluitas comeftionis , 3Clo(tt niaquod videtdormi^ndo maria 3C pluuias, 8C fentit a rcm frigidum vel aquam frigidam» Significationesaiitedominiij cholcrae rvbc^^ funt coloris dC ociilorum citrinitas dC oris amari tudo6(:linguic arpen'tas&: ipfius ficcitas &: JJ^/ rium ariditas,8(: uento frigido dclcc^an' , multa,&: pulfus fefi:i'nati'o dC dcfidertj comedea^ dcbilitas,&: naufea dC uomitus cholericus oC^^^ ridis.QC uenter mordicatiuus , & horripilatio a modum pundur^e acuum. Amplius pr^eccdcn rcgtmen,&: actas, dC complexio , dC confuetual^ ec regio,8(:tcmpus,a(:hora,a(:ars. Etfomnia^iJ quibus uidentur igncs QC uexilla citrina, Q^ ^[ ^ re res quce non funt citrinae ci trinas,ct uidercin^ cenOonem aut colorem balnci,aut folis, autn liafignificatillud. Inhac parte tertia affignatPrin. j i.figna domintjch^|t 0j rac. Primumeftcitrinitascoloriscutis&colonso^"' proptcrcitrinitatem cholerac fuppofitac curi corporis,'^ ^^j^ iuncfliuac ocull vt imbibitac in cis. Sccundum cft ^*^^/ tudoorisproptcrcholeramlinguae imbibitam , ^^^^rl^i/ rcsciusadosconflucntes. Tcrtium cftafpcritas tas linguac. Afpcritas quidem propter corrugationem furam pcllis linguac a deficcationc vcl puncfiionc Slccitas vcroproptcrimbibitfoncmcholcrac ficcan"''jjj2 fumorum feu vaporum cius affluentium ad cam ta«^ ^^.jjj bris pecfloralibus naturalibus, Quartum narium propter fumos cholcrac tranfeuntcs afficl^^ Pj^fjo cum acre fupercalcfacflo in cordc 3C pulmone cum c^P ^^nj nedcpulfo. Quintum cft delccflationem fcntirc c^^^^^q venti frigidi ficut borc3e,proptcrca cj> acume cM^^^^^A^f lerac rcprimit SC fecum dcfert aercm frigidum , utc'^ tus pcr os et per oriflcia artcriarum tcrminatarum ? , jhi^' attracf^us refrigcrat cor8c artcrias , (S:calorcm "^"'^^giidi^ morum fuorum. Sextum eft fitis plurima P' J'??^^ nd * tatcm 3C fic.quas inducit cholcra 3C fumos chok'"'^^^;^ ^t» cholcra dififoluti perueniunt ad os ftomachi 8C ""^ .^^js ficcantcscas&fufcrtantcsin cis appericum 'it^ori rcfrigerrj» Septimum eft fcftinatio pulfus P^oP^*^ gtij^ adaucfium in cordc 3C artcrijs cx mulritudine cho^^J^^ ^c\o tclligepcr feftinationcm vcIocitatcmcSi^frequcntia .^ijg, citas.n.pulfus eft feftinatioi motu fux diaftolis auf J^^^\9 &frcqucntiacft fcftinatio rcditus percunfionu cuii^^^^ ^^jf modica.&quafinullaintcr pcrcufl^iones. ^^^^^Vpti^? biIitasfcudiminurioappcrituscibi,ficut.n.frrgfd>^J,i,5<:^^ vclacctofisexcitaturappetitus ctiam innon .^^iio^l bo fic calidfs fedatur 8C dcbilitatur ctfam his 'J"^ ,^0^^,^ indigcnt,proptercaqu6dcaIidamuItani cuapora ^^^^^^^ cienriarcplcntos ftomachi quadam pnanta^r'»' ^^^[tj ne , fcilicct vaporum multitudine . Nonum^ ^^^jj^atf^ nemvel imbibitionem aliquorum hu'""™"'/" A< in tunicis ftomachi.quos excuiere nitiiur « no nimis funtimmerfi. Decimum eft V''™'! qufp''^ trins vcl vitidtf,fcilictt ptaffin* aut "''S'""^^'!,^ ho ftom - '^^^' D o c. ni. 124 r^Perabundantrn rhLll "'°'-*«"°"ein.eftinoru,>,. "«itcorpu.ZeSfeml1rr;&*'"P°^ '■«i fuper lacmos^ml f"P"abundan8 fecundum aliqd h.s.n.fanguise.iamfib^o,«^rpriS eftxtas iuuentutis.Cin au^lhT , '^''"'"■fitur. , . "ultipUcarifolet/;,SS;;'l^^ hcmentes qui i„ ea fiunt. , eft ^ "^' «I.d,tate5;(iccitate fuptrflu'sloS «ftranfuetudoabundandiincholear'""'''''''"'- '"• fer.c,,uttertianacaufoneeryfipeIa^^^^^ «'tu feceffu uel fudore plurimo , , T'^"' "°' * «I terttj climatis propterZinn, P""'' ^'■^adfenithcapitisiW mfraS ''"''"'^' •«euterredditurcalida ScRcrT ' "'"^" "S'"> '"''"^1":' «t aftas qus fuis caliditate* •' ''''^ ^"ni.fcili' «^a.«.bu,cl.oleramm^^^'^p^^^^^^ "'"fmutat. , 5. eft i,o„ j '''^1""' fj.igi.inis in ea ?^^'t,diemuf<5,d,, ^i;'^"^^^^ «tertia l.ora ante --^^percil^Scr&dX^^^^^^ *''"'ili.hi '"".^'•'«"''^cuteft ml^ •'1' "'^ efturinagroftafitfcaautnigra propter DerZlr- """'o'«Zum """^ ^T"'' *fP0"t&e " "'"''•• t«"choIicihumoris,qui tali^eftS "a l''}!''^^^'::,^^!'^^^^^^^^^ P''^''"'"'''".*Pi'°'-'''«-EtintelIigebLSor^r' Sfalns pilis corporis.ut non rn:.,^;^,. jiv. j ^ ^**"^ bus a b,s &: lenibus, a: ut frequentcr acddant mfplene Etprarter ha^cjctas aTconipIexfo S confuetudo & regioa: ars a^t^J^,.^ - pr«en.um.Etro'mnStSeS^^^^^^^ nebns &crac.atu5^rebusn/gns PHmrSXX^^^^^ -'-choli.. MeR. xionisrepug„antemmulVl.SrcarnS;i:^S'£r pterpenur,amfanguinisexcuiusunduofita,eeener^f n*^!^ if gaedo,(Icutex fubliantla ipfius generatur «ro fi*^ .a,&H.meU,.chol,, mliplifat. d.lec^r^on^a^antu; co,nplex,o,„ fangu,hc» 3C catniffcx. Secundum eft c" lor corpor., f,,fcu, feu declinans ad nigt^dinem propter nt Sred,ne,« .nela.,choliat cuti fuppofit^ maxime fub pa be bris ocuh.ut ait Auer.^.colliset «ii . . -r- .- ^n. gredofa..guinis&grote'e1u; ^"""'"eftni. Auef nigredinem melanfhol ^Tecumi™ 5 '^- I? proptcr melancholi JgroirlT^ ^^™'^;'" eftuigiliarum multitudo tu.^.^ '''i^r""' Qi"'-"'"' bri a melancholia Xr^TZTS' tione, phantaftica 'aur'''^'''" * cerebroimbib.taafferre?oI au„^S^^^^^ citudo.i;cut.n.fa,,gui„is &fpirit^;"'^,'^],'^P'X:r, t jnulmudo na.uraliter reddunt hominem iocundunriib ,t lem,bonocconf?dent>oe & boni fpei:fic diminutio calori» eorum,pauc,tas:Xobfcuri.as ex multitudine mdanc ,o° x reddunt ,pfum .rrfti!,follici.,,mcupidum, foli,arium defoe, r»t,on,5:dift,den.ixexpofi.um. 'Sex.u^eft rorisS. mach. prop.ermela„cl,oliam aduftam , q, fple-ei mi«^r ! cannalem proprium ad id deftinatum.Et fi de mZnl V nonaduftafignumiftudin,eIIigatur,inteIl g?pTr '^r^^^^^^^^ ftomach,puna,onemquandamabacredi„eSncS plur m5or,fic.umftomach,ftirauIan.e ficut ff. n"erdu™ exufunimiofortisaceti, SeDtimum.-l>^.(74 • comediint ut uiuant,fed »?7,„«^ ... . ° ^'"^^^^"""''"•^^^^^:^ l.brunidominan.eme!ancholiaproptVr„i;, «raTer*^'^'" "-''"^''^™'"»!'«,c,fu„tm,te'ria'pib::;'m fcem'^'^-"fe't''"*''"-^^^^^ '''P'>'0^^'c£^^^^^^':^''?^ 'octempus j^j^ figmffcationum apparuerinf r ' ^ ufus fuerft pau?,^"«.« =e.as iuuenllU e clb" . """" ^""'"uspaucu,^ *'^»''<'»--*Is!'otpr=ec S^!^;'^^ fi*'c.ah,be„diefe'is compIexio^n.e„iE ^a r»^_. , '""«'"■ninb.Hiclle. *'""<^ S?lf''^°'-'^S&*"/S''*^g"'''^"''-<>nes rum ll . melanchoto rum aegn udinum,fiaitmorphe.trnJgrarproprer fparW njclanchohae/ub cutecSiuIcerum malorum . uidelfcetcan^ crolorum ex melacholia adufta carne corrodcnte & fplcne trcacpa(r;on(sproptcrmuItitud/ncm mclancholix conffeftff in fplcne racicntis ipfum intumcfccrc 5C indurare. , f aetasfencc^uris,dcquadicitGaP.f.morbi.cap.4 fi h-.!aliudcftq^malacompIexfofrigid3& fic &lr? lanchoIiammuItipIicat^cS: fupcr cJomin^ocius^a^r.aL"'^' ii^cftcomplexiomclancholica frigida quc cvfi^ pcrfe&.ppriemelancholiam gnat^&pcrl^ • multiplicatphlegmaaelco^ro ueh mem r^^^^ humores addurit Sc in mePiam conucTti" , , ^ft ^"r"^"' doabundantiinnKPia^mericisTg"^^^^^ bumcUnchaliCi huniorispcr h:morrhoyd«ucfa'iur,dc.^ Iacob,s»i»au(fi, iiij P R I M 1 C A N. 1 4»eft regio vcl vehcmentcr calida aduftiua humorum; fl cut terra acthiopum multiplicans aduftam melancholiam vel regio pruinofa teftebrofa grolTi aeris vicina paludibus fi cut mantuana,quae melancholix naturalis eft gcneratiua» I j »eft ars fcu artiffcium tanti laboris cp humoi es adurit 3C melancholicos efficit, vcl artificium quodfitin locis tctris turbidi 6C grolTi aeris vt artificium cxtrahcdi fcrrum iX alia mctalla vcllapidcsaut tcrras a caucrnis profundis» ic, cft tcmpus anniX.autumnus qui multiplicat mclancholiam qufa cft frigfdus 6C fic.inordinatu3,vt ait Gale.tcrtia apho> rifmorum.comentoillius can.Autumnus phthificis malus, rccipitctiamintcrduab aEftatequacpraetcirjthumorcs adu^ ftos melancholi^atos» 1 7» cft rcgimen praetcritum cx ci/ barrjs mcIancholici3,vtcaulibu3,fabis , nigropanc , carni> bus bouis,cerui,Icpori3,cygnorum,anferum,anatum, Cafei antiqui,quac grolfuic 3C tcrreftreftate fuae fubftantiae gnant melancholiam» i e .cft fonia terribilia dc tciicbris aut pe^ nisinfcrnalibus veldecruciatibus vel derebus nigris aut dc terroribus ex cafu in aby (Tum , vcl in manus latronum, vcl intcr ferpcntes,vel fncuas bcftias deuoratriccs. Multa cx Rafis, his figniscommcmoratRafis. 2. Almanforis.cap.de fignifi cationibus ciiolerae nigrae dicens. Ardor ftomachi multitu^ docaniniappctitus(5^fufcu8Color Schngnlnk nrgredo ac fpilTitudo,a<: vrina nigra vcl rubca fufco participans colorc vcl viriditati appropinquans.Corpus praetcrea talc hc i quo nigrafolcigcncraricholera.Incorporisautcm albis-S^cra^ fis 3C nudis a pilis cholera nigra vcl rar:> vel nullo modo gc • neratur.In corporibus autcm bnino coloratiG colorc maj cris,atrt;coloremhabcntibu3cxrubco 3C hko comm.xcn 6C niufculos 3C in corporibu3 ruffis ^SC rubcis quando multii laborant vet malc reguntur , 3C Ci cum hr^c cibaria quibus prius vfu3 fuitcholcrae nigrxgcncratiu.i fa^njnt prius rc gimcn fimile 5c corpori prxtcrca acci 1:rit, fcibics 3C mor> phea nigraS^ puftulo: malae,^^ fplenis augmeiitum.qaando iftaaafuerintnon cftamp. dubitandum cholcram nigram dominari ♦ Hxc illc» Cap. vi tj.De figms quac oppilauone dcrnoftrar. II Vmmateriaccomunguntur SCdgniR I cationcs cas demonftrant , dC fcntitur I extcnfio arnon fentiunt fignificatio^ _ , ^ ncsrepletiomsin totocorpore oppila tiones proculdubio ibi adeffe intclhguntur. Inhoccap.primodanturfigna oppilationis fimpliciter. Secundboppilationis viarum per quas currerc folcnt matc/- riaeplurimacibiLVcmtamcngrauitasn Tertio oppiiatio> nis aliamm viarum.ibiLCum autcm oppilationcsn Qiiar OppiPo tooppilationis vcnarum.ibiLAmp,pIurimin *" P""^^^ nis itidi partc dicic cp quando matcrix humoralcs flucrc folitae con> Cia. iunguntura.commffccntur 3C retincntur in partc aliqua , oc pct fua propria figna rctcntae monftrantur,ct fcntitur in par tc illa vel prope cam dolor cxtenfiuus , vcl cxtcnfio infolita fine fignis replctionis totius corporis indubic fignatur oppi> latlonem ibi adefife.Cuius cognitio valde neccffaria cft me^ . dico quia cft praegnans mater 5^ nutrix aflfidua fcrc omnia cgritudinum matcrialium prohibcnstranfitum alimcntiad mcmbra,&cxpulfionemfupcrfluitatumfuarum. Veriitamcn grauitas in oppilatfonibus f cntit cumoppilationes i'n cannalibus exiftunt f) quos multas currere materias cft: nccc(re, ficut OPP}^^" tionibus qux in hcpatc fiiit, quoniam cum luud quod cx cibo ad hcpar pcrucnit oppilationes pc netrarcprohibucrint colligct ex eo rcs multa 8^ retinebitura:grauabituchemcntius quam apo ftema,8^difccrneturab apoftcmate pcr mukani grautcaccm 8( febris priuationem; A V ! C E N N In Hac rccurtda dicit primo in oppilationibus canalhl per quos ncceflfe cft tranfirc mareriam plurimam ^ uitasmanifefta,vtinoppiIationibus hcfJatis fcntitur g« tas in hypocundrio dextro,quia cum oppilationes ^ ^ hibuerint tranfitum chyli ad hepar cx quo S^"",^". , " humorc3,& aquofitas vrinalis colligetur exchyb ta quantitas^quae rctcnta grauabit fcu dolorcm gf^"^^ j, infcrt plus apa. Sccildo dicit q. talis oppilatio apoftematcinquoetiamcftgrauitas» Primo quia maior eft in oppilatione in hepatc. Sccundo per P"" ^ ncmfebris.fcilicetquiainoppilationefola finc ^P^.^^^ raro eft fcbris.Et in apatc partium interiorum maxini p cipalium vtpFm cft febris.Et hoc ideo eft,quia ^^^^^^^^^^, plicisoppilationis minus conculcata eft materia ^P^^^^^ matis ,quare minus putrefit, Attcnde OPP*''^".^/ urein poribus a quibus refoluitur vapor aereus raro parit fcdincorporibusaquibus rcfoluunturmuhifumi cap facpc febrem inducit.tuxta illud Gar.S^megatechnu cap-^^ Oppilatiopororumaliquando febrcm 8«^""^^^^'^£^u5 minimc,quia corpora de qbus calidus 3c capinofus diltoluiturfialiquaclaudanturoccafionc fcbris g<="^'' Corpora vcro dc quibus calidus 3C humidus vt potc a dilfoluiturcumoppiIantur,rarilTime febrisoritur» Cumautcmoppilationestn alnsfuerintcan* libus nonfentiet grauitas fed fentietur retcni penetrationis fanguinis dC extenfio. In hac tcrtia dicit q^cum oppilationcs fuerint in can ^^.^ busjper quos pauca folct tranfirc materia fi in venulis , brorum extcriorum nonfcntiturin eis manifefta S^^^^^^jj fcd fentiturin cis retcntio.i. impcdimentum P^^^^^^f^j^jeJ fangutnis 5^ cxtcnfio aliqua fiue dolor cxtenfiuus, q^'^ cannales propter fui paruitatcm non pofluntmultum ^^^^ prachcndcrc matcriam aggrauantcm fuo ponderc P^^^^^^^ pilatam» Scd quaercrct aliquis qiio fcntit rctentio P^^^ji/ tionis fanguis.dic q> per diftefionc mag dilatantisvcip^y tum aliquc indudum ab ca , vel cx difcolorationc flj^ ad quod flucrcfolebatfanguis cxhuiufmodi cannalit»'^ ' ^ Amplius pluri mi oppilationes in uenis h^j|^^ colorem habent citrinum,qm fanguis per mina fua ad cutis fuperficiem non accedit» In hac quarta dicit plurcs habcntium vcnas nap lorcm corporis citrinum:quia fanguis totus i tntegrit^ ^^^tc prohibctur pcr oppilationcm ad fupcrficicm cutis ^^*^j,gci fed ad cam fluit fubtilis cholcra vclaquofitas citrina 4 ^^j^ ^ trinatur^NuncJ.n.vel rarilTimeoppilatio cft tanta tilc aliquid pcr cam pcnetrarc poffit.Iuxta illud ^^J^fciljg'^ gatcchni.cap. i.Cum vcro oppilationem dicimt^^ .j^fj mu4 vias 3C foramina de quibus fumus diltoluitur ^^^^ i\% cfTc necp arbitrcris ca adco cHc oppilata vt nihil woj,^ j^/ cgrcdiatur,maximcquodfubtiIiflfimum cft. hoC<: pofifibilc cftffcri in olTibus quanto magis in carne» ^^^^^ Cap.ix.Dcfignis ucntofitatcm Cgnifi^^^'^^,*. J Entofitatcs cognofcuntur "f^VM^ ex doloribus accidit membris \^ i ^ bus. Ethoc quidem kquii^^ ^ aicfiu ipfccxfolutionecontinuitatrs ^^^/ &cognofcunturpermotusqui ^ccid^^^ gjia^ ^ bris.Et cognofcutur ctiam per fonos»ci ^ fcunturctiampcrtacflum. ^to/itaf^j^ In hoc cap. prlo dat quatuor modos nofccdi ^^■^Qo^. j Sc3o cxcqt dc prio.ibi LDolorcs.-lTcrtio dc.t. tiones.ia^artodc.^ibiLExfonis.ia^int^^^^^^^^ nof^ LEamm.l 1" hac ptia partc dicit q> ^^"Xiunt cur quatuw modi» ,Primo pcr dolorw q"^^^^„f|„ui»^^ F E N, lU condmiitate mcbrom.fccundor^ motus quos iii mebrfs fa^ ciunt vcntoatates,ficut per faltu g flt id laccrtis tcrtio g fo^ no3 a ventoatate illatos vel a pcrcunfore , qiiarto per tacftu ^sngcntisdeforislocum rcclufionis vcntoliiatum» t)oIorcsautcmcxtcnLdentesueco[itates GgnC ncaat,a:pracdptien uehemeiites fucnat.Quod "UUcpermutatJoexdoIorcfuerit lam fignihca^ tiocompIetaerit.Ethoc qmdemnon entnirica continuttatis folutio in membris fuent fenfibili^ bus Jn efs autem quae funt ficut offa aut caro gla dulofanonapparet hocper dolorem.eft tamen cum inoITibus fiunt uentofitates quac ofia rupe^ do frangunt,ubi non erit dolor nifi fcquens pij^ aura,qua os fra(5iu illud quod e cora ipfo fragit* In hac fccunda dicit prio dolorcs cxtefiui maxie fi vc^ hcmenics fucrint figiiant ventoriiatcs.Et fi dolor ille vehc^ mens gmutec cito de parte in parte,tfTc cft certa 3c cooleta iignificatio a ventofitate procedit.humorcs.n.no funt ita mobiles vt ventofitatcs.Pot ailt dolor extenfiuus 3c a vcn^ tolitatc fteri 3C ab humorc.Iuxta illud i\in.primi. fecundl doc fccunda.fummafccunda.ca..o.ExtenLi va^^^^^^ caufa eft ventofi^s aut humor qui ncruu aut niufculu cxtcn ? . ' t^^T ^"^? "^*"'' ««rcmitatcs.Sed ventofus ab numorali djfccrnitur tacili motu eius dc partc in partc dc ca rcntia pondcroficatis. Secundo dicit cognuio vcntofica "scxdolorcppterfolutionem cocinuicatis nancritnifi qil lorocontinuttatisfueritimembrofenfibfli.lnmcmbris.n. qux funt ficut onfa 3c chartilagincs 3c ligamcnta 3C caro gla tQ(7?,e """f neruos no apparct fcu manifcftat ve/ Ve3^ f ^^t"'^ ^*^" ^ '"^^^^^^'^ fii'^ i" ol^il^"' lor ex rupcndo,6^ non erit ibidcm do «leLra fcnfibiUa fibi proxia ficut panicuUl cj.coopcrii ipm, Cogaitioncs autcm uetofitaf.Tr^ « i denteexueatoatatibusqLSantur fl."'"' uenturadhocutexeantarrcPoSr • ° Inhac tertia dicrttf cognitio ventofitato fumDta ,v «bu,n,eMbro,^eftlicutcognitioexraItupuSrv^^: ofltattbas quf gSantur&mouet,? adliocrex a„tl«M uantur.uquas naturagiiitexliuoribus c5tf,l! • ' mufculis.quos cum non poflitpp^^g^^f^;^ '^^^^^^^ txpellere fubtfliateos «couertkadforai va^^^^^^^ tofitatisvtfaciliusexpel!at.EtintrSerfe J^''." nemmembrialicuJexgroiravSrqfC^^^^^ »Pparetinfupercil.j3&fronte& anguli, ocuVrum&cure « quadoquc circa regioncm cordis . Et l^unc raotum ' Gal. quintomorbi ic<Sigationem, """" Exfonisautem cognofcimtur.quonfam rcU '^^^iiteSCtympanitepcrpcrcuflionem. bro in quo funt vd ± ^"r' '"^''""^ fonitus fplcnis ind c5 ' "^-"^^ tranfcum, vt ruguus vctris ud Aliomr.c1^..rMJM?'^^fo^itatc8 inhtsmembris cotincri. 3 vctris ud Aliomodocx7obUlato?"'^^^^^ inhismcmbris cotmcri, rupralocuminquovc^^^^^ P^Tf"'' "^!^ ^^^^^lio iItopifi8,5:driacftircrJf^f^^^^^^^ D O C» llh iis tatione,&Ititympatiitcfonatad inftar tympam pcrcuffi, Earu autcm cognftioncs cx partc tacfius funt. Verbi gratia,qui'a tacfius difcernit intcr mfla^ ti'onem,6^ tumorcm cum humoribus,proptcrca q? infla «0 cfl: ibi cum extenfionc dC ccdit imprcC' fioni dC non in materia fluida dC liquida aut hu^ morcui(cofo.fcnfus.n.ta(flusintcr ifta difccrmt, Et diflFercntia quidem intcr i nflati'oncm,6(: ucn^ tofitate non cft in fubftantia ^mmo in forma mo tus ftationis dC compraehenfionis» In hac quinta dicit primo q> ventofitatcs tac^u cognofcunt, Nam tacflus difccrnit incer iflationc vcntofam cSi: tumorcm humoraIcm,quia in inflatione cft cxtcfio mcmbri maior .p> pterca cp ventus fub pauca materia multil locii occupat 3c faciliu9 ccdit coprcfiioni manus proptcr mobilitatc ventofi tatis,cx qua fft.Non fic autem cucnit in matcria fluida ct hu mida vclhumorali vifcofa.Et haccdifccrnuratur pcr fcnfum tavflus. Scdinftabitaliquisquiaintympanitc vcntofitai minus ccdit pcutieti in afclite aqfitas,ficut tympanij for< tius rcpcllit bacuUlq gcutit 3C acutius fonat vter aq plc^ nus.Itci tuoribus hiioralibus tibiai^hydropicorij&augma fticorii impraelTio Icuit cil digitis fit et aliquandiu pcrmanct# Ad primu dic cj> ventofitas claufa i mcbro qcF diftedit no hris fpiraculij ncq^ via no cedic iprelTioi fed fortitcr rcfiftit» ^"'oli vcrfi dc tali no loqt hic Prin.fed dc mobili facilc de loco ad locu» Ad fecudri dic q> licct humoralis tijor cedat digito p P^"^* mcnti,citiu9tiicedcrct vcntofitaslibcrcmobilis. Sccundo ^ dicitc^ ventofitasnondiflfertinfuBaabiflationc fedinfor> Vcntofi ma motus 3C ftationis 3C comprchefionis vcl coprcfi*ioi3,ut 3^»^^ alij libri hiit.Nam vcntofitas .ppricdr vetus mobilis dc ptc " ! parte ficut i rugitu,ud a corge cxics ficut trulla aut bobus-, ^?^"^' fcd itiflacio dr vetu^ ftans in partcaliq conftridus fcu coar/ tatus.EtdiflFertacachexia,quiaicachcxia vcntus Imifcctur fuBoe mebri,fcd in iflationc coprchendit f concauitatc vPc5 cauitatibusmcmbrorij.Iuxcaillud.Prin. priml fcciidado'' (ftrina prima.ca. f .Intcr cachcxia vcro 3C iflatione cxiftit di£ fcrcntia duobus modis. Vnus cft ccntia,& alccrcftcomixtu ra.Et dcclaratio iftius cft q) vcnius hic.f.in dachcxia in me> brifubftantiacftadmixtU3,fcdin iflationccaggrcgatus dC fcparatus 8C non admixtus mcmbro.Et rachcxiaquidcm in uenit fcnfus mollcm , fed inflatio fcnfui refiftit rcfiftcntia multaautpauca^Haec illc» Cap.^x^Pc fignis apoftcmata dccfaratibus; ^Pparcntia qufdcm declarant fcnfus 3^ pracfcntia nommant fingulare* I In hoc cap» i .agit dc fignis apata apparetiii -.-^— — J 3C occftoijt caforu ct f ridorij.fccundo dc fignia apatuni q ad fanicm conucrtunt.ibiLCunq^ collcdione.l Tcrtio dc fignis pcrmutatiois matcrix apatis dc mcmbro in mcmbrum.ibiLEft aut cum in occultis.T Prima pars eft pns tcxtus,in q ptio agit dc fignis apatu apparcntiij.feca dodc fignis ocCultorH calidorti.ibiLOccultorum -j^o.lTcr tio de fignts occultorum fridorum.ibiLFrigidil aut dolor.l Quarto in fpali dc fignis apatum calidorij i ncruis.ibiLCS at apata caFa.l Quinto dc gfiali figno olum apatum intcrio^ rum.iblLAmpIius oia.l In hac prima particula pnodicit cp fenfus vifus 8C tadus noB fufFicietcr maifcftat apata quac apparct,icxtcrioribuscorporis,itaq»ad horum cognitionc gfialefecndum apata funt fufficit ea vidcrccSt: palparc di gitis finc alrjs fignis. Sccundo dicit prgfcntia nolant fiii gularc.i.fignaindicatiuacliapparcntincis dtfclarant fingu-' lare cfifc fcu dcterminatum apat^s extrinfcci, vt rubor calor dolor pulfatiuus 3C tumor magnus phlegmoncm ,rubor cro cealis calor aduftiuus,dolor pungttiuus paruitas tumoris cry fipdam,tumor mollis fridus idolorofus cedcmiam , wni°' durus frigidus Hne fenfu fclirrhofim. Apatis cafi co P R I M I C A N, Occuftorutn uero calida dcmonftrat febns comitans ea,& grauitas li membrfi in quo cxiftit caret fenfUj&rgramtascum dolorcpungitiuo fi membrumapoftcmofumjfenfum hucrit. Exeis ctiam quacipfa declarantaut in declarando inx uant eft nocumcntum m operatioibus ilhus me^ brimgredicns.Etexilhs qux ipfa uehementcr fignificateftfentireinflatioemin partcilliusme brijfifenfus adipfumfemitam habuerit, In hac fecunda dat quatuor figna apatum calidorum oc> - cuItoFjf. PrimumefHebri8comitansea ficutipleurcfibus gnolcen j^iphleumonijs phlegmonibu^ hepati8 & fplenis coit adeft m "gnu febriscontinua.ppterinceirantceflumationc ipfoiV' ad cor, quadtiu «ccundum eft grauitas fenfata .ppc locum apatis fincacu P*^»» mine doIori9,fi mcbrum apai/s finc fcfu fucrit,vt fplcn he> par^&grauitascumacutodolorcfimcbrum apofum luio ritfcnfum^vtpaniculipc(ftori9 rtomachus diaphragma.In quorum apatibus vehcmcns fentit dolor,tum proptcr maia copfonc diucrfam partis apofac , tum proptcr fofone fuac co iinuitatj3» Tcrtium eft nocumcium oponis piis apofe, vt nocumetum anhcIitusinpenphlcumonia& fanjruiffcatiois in phlcgmoc hcpatis S: mundiHcationis mcFisc i phlegmoe fplcnis. Qiiartumcftfcntirciflationer partcapofa Ciftn fus ad ipla fcmitahabucrit.i. fi fenfus tadus medici velj-gri pcrdngeic pofT!tadapofummcbrum,ficutpcrtingitiapati bu8 fplenis 3c hcpatis dcclinantibus ad cxtcrior3,maximc fi fortis coprenTiofiat Sc pertingcre no poteft ad periphlcumo^ fiias ctapara rcnu.Et iftud e de vehemcniibus fignis apatis» Frigidum autem dolor proculdubfo non Cq^ mitatur.Cuius uRa fignademonftrareeft diffici le.Quod n facilia fadafuerint neceffario crunt tcdiofa. Melius crgo cft ut fcrmo dc cis poftcrius addic^ioncs cuiufcp mebriparticularcs refcruc tuT.Quod autcm hic diccmus cft cp cum (ctktur grauitas dC non doIor,8(: fucrintcum eo fignifi^ cationesdi^ti phlcgmatis , exiftimandum eritq; litphlegmaticum.Et fi cum cofuerint Ci^nz do- minrj melancholiac crit melancholicum QC pro^ priccum tangefur a:fucr/t durum.Durities na^ quc eftde conucnientioribus fignificationibus adipfum dccfarandum^ A V I C E N N ^ rint crttdolofuchemeift & febres fortcs quapcf'' to ad extenfioncm 8C turbationcm intel/ec^as perducentj&inmotibus dilationis dC coftricftio nis fac/ent nocumentum. In hac quarta dat quinq, figna apatum calidof um in nct uis feu neruofis membris. i ^rimum cft uehcmentia doIo> risproptermultamfenfibilitatem particulac patientts. St^ cundum cft febris fortis proptcr inflamatiouem plurimatn V humorum 3c fpiriruum ex vehementia doloris. Tcrtium eft extcnfio.i.fpafmus vel thetanus,tum ^pter fortitudiem doloris 5C fcbri9,tum proptcr foriitudinem fenfus mcmbri paticnris,cuiusc6tinuitasinapatcfoIuit.ruxta illud GsU' rechni.NeruiverovXftcnanthospundura propter plurima fenfum,iSi:,pptcrhocq,continu3 eft fccundum principiimi particula parataeft aduocarc fpafmos. Quartum cftaliC'' natiomentisproptcrcoll gantiam magnam neru/aporicfl cerebrofiaitcum radicc,cjuare facile recipit ccrebrumab eo vapores corruptos perturbantes mentc vna cum fcbrc» Qmntum cft nocumcntum fcu I^fio in motibus coftric^io' nis &dilatationis voluntairjstum ^^^ptcr fpafmum,tum^^ pteroppilationcmncruiapoftemofi,cjuarnon finit fpiritu» motiuostranfircadpartcs folitasrcciperc motum p mecJi« neruiipfi,tumquiadoIoraugcturinncruo Ipfocx motu» Amplius omnia intcriorum apoftcmataf^» myrachtcnuitatema: macredincm efficiunf» In hac cjuinta dicit cp omnia apata membrorum interio^ J rum trunci corporis in hoc coucniunt cp attcnuant &dema < ooru .I7'''^i' "^yr^' P^""'^"^"^ ^«^rior vcntris c5 / luo&laccrtis vctris, luxta illud Prin.tcrrn. , , cap, i.Cutn crgo vcr,ficaucris tunc fcics cp cutis pSnicuIus cu po^ ipfam 3C cft carnofus & laccrtus pofitus^u" fuprcma tunicarum laccrti vcntris .on dctrrSatconin^ funt i fumma myrach, Caufa uero cur ^^^3^."! iiuatur LilafwTll"^"' r'''°^"'" mcmbrorum cft proprer oP> p^lat oncsillatasabe ijberum tranfi^maH; mcntiadmyrach,&:quiaha:c apoftcmata coitcrfadSrUcI dim,nuuntappctitum& dcbilitant digcftiuam tJ^h^T'^ P"*"'^ ^ ''^"^'^ ^^^or no n concomita "''^^ ^•''^"^^" '"^f"'? "^Jn^it ^ hcbctat fc rnmin.rf.?.'^'"''''' ^ ^ > "'^^ ^"^^itO fcd pafifim foluit ciuS ZurJ^ '^P^^-farcIitatcmfui motus Jd tn rtclligede r^lnla^r' ^"^lirrhofibus.n.hepatis fplcnis & renii Tantd^l ''^^^^^^ Sccudodicitq^difFicilc fc/lltrmT^'"' '^^il' ^^'^ * Et fi i^fa cflfcnt fada faciha fic cp m ordincm aliqs h,c rcdcgiflfct T narratio tn horum eet hic tcdiofa,quia indigcrct uerbis ^lixis , quarc mclms eftvt dcterminatiodceisdifFcratur vfcjadfen fcu dic^ioncs particularcs» j.can.cXr^^.fen quatti.in quibus agit dc cais Ggnis 8C curis apatum mcmbrorum. Tcrtio dicit ^ qn in partc aliqua intcriori kmitur grauitas manifefta fi> afia M ^*^^^"^ cliirj phlegmatisibf aaRicrint fignabunt folct o ^^'''"'"'^^'^^^^ vocwf * Job r°^'*^'-?^^'^^"''^^^P^''"*^^'^"'"^ fntcrioris CunquccoIIcaioncm facicnt apoftcmatairt uirceribus a^recundumcxiturx rcmiram proce^ ferintinfeftabit dolor uehementer & fcbHs,^^ exaf^abitur lingua ualde,et uigiliVfortiotesfia accidcntia augmcntabuntur , &:aWcef uitas^&fortafl^efenticturgrauitas & infixio.E^ etiamcumin corporc fubito apparct macics^ m oculis repentina concauitas. Inhacpartefecunda pr/modat figna conuerfionis apf'^ tntcriorum ad ianicm.fecundodatfigna faniei iam i^^V^^ e«s.ibiLCunc]^ ilIudlTcniofigna ruptionis cor.^ ttup^'' "'sianieiabcis.ibiLCunqjapcrietur.-lQuarto agii Pcrquamexpellitur.ibiLMatenaautcmOOuintode^g"'^ wiutispoftcruptionemmatcriaeeorum.ib^LEt fignifi<^at'<' gjj ] quidcm bonan In hacprima particula dat nouem f^i^^ co^,j quibus^cognofcJturq,apaw vifcerum faciant collccflio"^'!! "'^/ otionisfeucxitur?,n^,tij J' i f • 7 "^t>""'"*""i'*'F«^ viictiuinracia anicf,d^^ccdcnt fecundum uiam cruptionis k„ - fccundum viam refolutionis vel indurationis, "prim"'^ o *. u obfa,do]r'r"'"''^"S^^""3ff Pa"'«3licuius intcrioris ^^^^^/ vchcmcnt^ & circuiru ciusv c^' Scnrrho ^B^^X^ figna dntj mclancholif apparucrint fignabunt J'^""^""' vehementia fcbris. Tftorum fignorum CisQddC apamcficurn,qcf fdlrrhofis &fgrrus confueuit S^^^^ "^'nitHip aphor,fecundadiccns.Circa gcneratione fan^f ^,1. forrus, ^^"^^'^.'"'^fipcmenicntcacf innr?'^!!" ^^Jorcs&fcbres magisaccidunt^facfta fanie.EtGahf^e CmnaWemapoftemMacaWamnenHsfue^ nicnto dicit»DoIor autem indc fit proptcr cxtenfionem m^'' bri in quocftapoftcma&calefadionem fui.corcniin <^^^^ nt cx calefadjonc mcmbri in quo apa fit,qw>d erit cum f^t^' 8«is mouetur cbulliena ad mutandum in fanicm* TcrfJ^ cftafpcfitas Ea,ly European Books, Copyright® 201 \ ProQuest LIC Images reproduced by courlesy of Tlie Wellcome Trust, london. 583/D p 0 _0 I FEN. II, «Rafperitaslinguavriiemensex fuliginibus efeuatis adea d loco putredinis et hxaas capinofis expiratis a pefloralibus «W-"?u .^'"■''"^*^"™ 'Pfara &ex vchcnictia '"iBta dum ff I"''' Si arcfit & crifpatur & iter "i'!. Du/i " Qysf^raeftfuperabundatia vigiliarum, iTi r"'' »"^»t''"/^l"ra propter fUmos acutos ad cetebrij ti,!!' cf" «•«fs'^'ontm cerebricfideficcatione exfor Hudinetebris. Quiiiwm eft augmcntatio accidentium fi cutaebaitatis virium ingetudfs corporis, oppreffiois anhc. «us, cafus appetitus.clamofx fitis &connmiIium propter |ortuudinera.pugnae naturac contra materia apatis 8i rebeb •loncm didts materise 3C. vehementiam fcbris 8i doloris. acxtum eftaugmentatio grauitatis feu ponderis fenfate in iocoapoltematis,propterea(i. in digonc materif apoftema " coueraone eius ad fanicm partes eius fubtiliores refoI> uuntur (S:grolIw graues reminent vt cinis . Cuius rci fignij t <t li apoftcma aperueris aii fuidigoncm emanabit uitus langumeumaquofumfubtile.&fipoft digonem aperueris ttlb.t fanies grolTa compada terreftris . fanies enim dc fan Gdfecui"" " •"''"'°""" ^ccefioncvt ait 6n ; Se^ ^'^« gcnerariones lan.ci. Septimum eft <^ fortaire fcntict in loco apoftema/ nc ficar i^nf P™P'"^2""5 1"0'l acgrit fanics in fui gno. ?Do.rc ,7 ^^T"^ f^bito febri 1 v.h"" «'"i«*^clipis ab ardore teaZr. ^^'r ^'"r ii oculis repen. &c^fr„^ ""d^-biis ad iteriora j^pter deficca.iocm uo.^nn^"'"' ^ wnicau! et ligameto.? et ner/ uoi^opt,co.5.afortitudinefebris&doloris&vigiiratum. feb?S-""j'?°i' colkt^umeft fitmaturum SJo£"'^'''°:?'*°'°"''3^puIfasfedatar,&Io riAeiK.v^'"Tri"^^'^«^^ »*a^grau.rXrer^^^^^^^^ fL'\„ t4fm\trmtta:^^^^^^^^^ P»ti,;, '"dinisfebrisdoloris&Snisirr-'*-'^''*''^'»""' '>tii ludquodcoIleaumeftr™Turr -'P''''^''»"'^»»' 5qa adapaiamdiaeft"cft&fXr, " '■^'' "««"i» colka, '"PUxriitiomatcrieialts^Sn.r:?^ debantfebrisilor^pul Z^^^p^""""'' Vnd^ proce> nemfubtile refoluitgrolTum c5m°fcuL ^'''SS Secundum eftdifpofitio fimiirpruriruM«°''.T"'''"' ">«.ficut.n.phlegmafalfumvclcw "ru hu^ PofitusacuminefuopruritumlducitSfanie^?.? ■ '-'^'P' P>a pruritum quc-dam vchitillationem inf" f ^?'''^^de. 82'»'ft*in=.P«ibusextrinfecis ,^Sd ' ft"'r' bili' naturair n '^"'"-quE 8 bona fuerit & I,, 5^ P^=CX ='i-M'lli5catioveroduri.ie Ua vtcs' <l''='fcit,&hu™ r "r.'*"''''''' '''^eftiua virtu, duSi '•«'«iovel^i-^^^^ficco bene permifcuit -' "um.vt dcbili,j,„"°.°"'"">™ accdentium dolorcm fadf! anhelitus,deieaioSi^*-^^^^ -..uciuus,acicetior,;s.^^ anxietatis cbullitionis & eaFiim.fj'^^"""^'?''^^^" diminutione fcbri, ccrcbram. Q.iinT.t'"^' '"^^^"^^^^?' ^^"^^chum^ «<3 ad fiimma fui ita c^r • H"^"^"^ grauitatis matcrig apa «'J^digcftioprocedifi?"''^'^^^^^"^^^ maximsi rcntiE ^ H "'^'^'^^ngroflfando fcuinfpiilando, ' D O C» III* 125 proptcrcxitatnmatcnei'& ent (Sulfus uacuitati &:di'uer(itattaptus,et mcedec fecaadum mam debih'tatisa(:paruicacisa^raritan's 8C tarditacis, QC in deQderio apparebic cafus,^: facpe calefiuac per ipfum excrema» In tcrtia dat quinquc figna apcrtionis apoftcmatis ftcrio , . ris, Primum dl tremor fcqucns mordicationem fanici,(I 'iP*'^** c?ut cnim frigida vel feruens aqua fubito corpori nudo fu^> ap^tis »> infufa tremorem inducit,fic fanres apoflematis ab atro fuac Jf'^'^'^*^' generationis exiens 6C membris fenflbilibus fuperinfufa trc morem fufcitat conatibus his mcmbris eam a fe cxcutcrc ^"P^^''* propter fui mordicati onem 3C acumc, Sccundum e febris apparens.ppter exitn maeiJ.comocionem vehementem 3C faniei effumarionem ipfiusadcorcSt^infcclionemacagitatio nem fanguls 3c fpuum ab ea. Tertium efl: pulfus vacuus dfuerfus in fuis motibus dcbilis paruus rarus Sc tardus» Va> cuus,quidem propter terrefacflionem naturac vel recollectio nem fui ad fuum principium.vt fortiffcetur in cxpulfione fa niei quare fptis 3C fanguis ad cor tendunt reliquctes arteria* uacuas, Diuerfus autem proptcr trcmorem 3C tcrrefacflione naturx ab infolito 3C diuerfitatem motus faniei . Sed debilis paruus rarus 3C tardus,vt in fubito terrorc proptcr rctradcio nem caloris ad cor,qui pcr artcrias diffufus folet reddcr pul fum fortem magnum veloccm frequentem» Quartum c cafusfeu defccflus appetitus cibi manifeftus, ppter cffumS'' tionem faniei motg 3C humorum comotorum ab ca ad oriff cium ftomachi quare replctus aboiabilibus fumis &:vapo ribus cibos abhorrct . Qiutum cft f^pe caleficri cxtrcma.f» manus ct pedes pcr ipfum apoftcma quod crumpitur» Et circahocattcndcq>liccthoracruptionis apoftematis calor nacuralisad cor rcuocec^i^cxtremitatcS hacdc ca infrigide tur,rcdeuntc tamen ad cxteriora calore 3C fanic diffufa ^ cor pus aceffumantelibcrcad mcmbra fupercalcfiunt manus 3C pcdcs.Ec iterum quandoc^ fupcrcalefiunt proptcr arcfa^' <?lionem ftmilem hccflicxpracinduc^am ab interiori apatc &h3bituatumcalorem illicdcrelicflum.Iuxta illud Gal.i, GaU pronofticorum commcnto illius cari.Et cx fignis huius qug putribilia funt coicdurabis.Digiti vcro qpuis fccundu plu> rimum in xgritudinibus chronicis infrlgidcntur , tamcn in hc(flica funtcaIidi,quoniam gencratio harum fcbrii5 e in mc bris radicalibus 5^caPitas cfiudit i cxtrcmitatibus digitoru, Matcriaautemexpellittir percaufam fuepar tts auc i'n itinere (puedi aut mingedt auc egeredf* In hac quarta dicit materia apatis intcrioris cxpcllitur ad cxtcriora corporis pcr caufam fuae partis.i.proptcr dccli-' nationcm manifcftam partis,in quaeftad aliquam viarii communium expuIfionis,vtad uiam fputi vd vomitus uel viam vrinx velegonis.Na fi ipfa fuerit in pccfloralibus co inuniter pcr fputum cijcitur , li propc orificium ftomachi p vomitum,fi in fima hepatis,fplcnc,aut iicftinis pcr fcccfiij, fi in gibbohcpatis,rcn3E aut vcfica pcr vlas vrinae. Vel cx - ponc matcria apoftematis expellitur pcr caufam fu^ par^ tis.i.crumpitabantro,in quocft pcr partem tcncriore ^fa cilius rumpibilem vcl aperibilem a fanie fibifacientc uiam fuis acuitate 3C corrofione,5<: poftea dcclinat ad aliqp uiai^t cxpulfionis. Vel cxpofitionc cp materia apoftcmatis cxpcUic per caufam fue partis.i.per gtes faniei magis acutas 6C plus corrodentes facientcs viam toti apati fcu matctiae cius. Ecfignificatioquidem bona poftapertioctn cft^ut febrisextoto qui'efcat,&:anhclitus fiatfa^ ci\i^,^ ui^^t^s u{ui'ficetur,8(: matcria cito in par^ tefua egrediacur. Inhacquintadatfignabona.4.portcndcntia falute po^ apertioncmapoftcmatumintcriorum*' Prirfiijcftut fcbri» c€fl[« fcu cx toto quicfcat ♦ Ex hoc,h»f»gQificl«Ur dominium P R I M I C A N. naturac Complctum fupcr matcria apoftcmatis dC elogatio dicflx maccrix a cordc. Secundum cfl: vt anhclitus ffat fa ciliSjCx quo fignificaturq^ nci^ matcrigcapoftematis nccfu ligincs ciusadpcdoralia decIinantfufFocatiocm veloppref (lonem anhelitus illic idudurae* Tertium e uiuificatio vir lutis in bcnccomedendo digcrendo&dormiendo pulfucS^ anhelitUjproptcr ceflationem fcbris doloris 8c malorum ac^ cidcntium dc elongationcm fanici a mcmbris prlcipalibus^ Quartum cft facilis 8C vclox cxitus matcrif in parte fua.i. per partem fuae declinationis,ita <^ obedit plenc Sc pcrfede virtuti cxpuIfiuar.Similia fcrc (igna falubria 8C mortalia his contraria mcminit Hippo.fccundo pnofticorum de apoftc matibus pecftoralium dicens.Et quos febris in die rupturae dimifcriteos cuafuros pronuntiabi8,tunc cibos appetutjne-" quc fitiunt.Etmodicum atqj coniundum eft quod egcrijt. Pus quod faciuni album cft dC lenc dC per lotum aequale,(5<: fine laborc dC cum modica tu(Ti,& hi in breui fanantur.Pro pe hos funt qui proxima figna fignis corum hebunt ♦ Qlios autem febris in apoftematis ruptura non definit dC quafi fur tiua poftmoduni inuafcrit&afficiuntur fiticS^ faftidiocibi, Sc cgerunt moUe dc pus quod iadant viret 5c Iiuer,c&: phPati cadmixtn,hisfignispertra(flati8 perituros uon dubitabis» Efl: autem cum in ocultis apoftematibus ma^ ter/ademembroad membrum mutatur.Eteft cum hecqufdem mutatio eft bona eftcum eft mala. Bona autem eft cum dc membro nobili ad jgnobile mutatur membrum,ficutcum deapo^ ftemati bus cerebn' mutatur ad illud quod e poft aureSj&rdc apoftematibus hepatis adinguina. EtmaIaeftcum]dcmembro ignobili ad mem^ brum co nobilius mutatur aut quod minus pot- €it toferarcillud quod ci accidit , ficut cum apo^ ftcma laccris ad gte cordis aut pulmonis mutat. ^ In hac partc tcrtia primo agit dc mutatione matcrif apo^ ftematum dc mcmbro in mcmbrum,(& diuidit cam in ho^ nam dC malam 5^ dcfcribft vtranqi.fccundodarfigna mu^ tationumdif^aEmatcriacad infcriora«S: mutationum eiu9 ad fuperiora.ibiLMutatio practcrca 0(?cuItorum."lTmio dc darat quae mutationum ad fupcriora detcrior cft dc qu? nus malatibiLEtilludquidcm.lQuarto dat fignumfalu^ cis 1 omnibus apoftematibus intcriorum,j5<: remittit nos ad alia fupcr his.ibiLFIuxus praetcrca.l In hac prima parti^ cula dicit primo q> quandoq^ contingit matcriam occultoi?j apoftematum tranfirc dc mcmbro in membrum.Et hoc ac cidit vclcx furiofitatc matcrix pcr uiam fy mptomatis , vel cx tortftudinc naturp fcu mcmbri cxpcllentis dC debilitatc rp cipicntis,velcxappIicatione repcrcuftiuoru fortium fupra regioncm primiapoftcmati8,velattra(fliuorum fortium fu pcrmcmbrumadquodtranfit. Secundodicitq, mutatio> num matcriac apoftcmatum intcrjorum dc membro ime/ brum qugdam bona eft,qua mclioratur aegri difpo,alia ma la qua detcriorat. Tertio dicit q, bona muratio eft cu ma teria apoftcmatis mutatur de mcmbro nobili ad membrij mutatia ignobiIc,vtcum materiaapoftematisccrcbri fluitrctroau duplcx» rc3,apoftcma ill/c gencrans, vel materia apoftematis hcpa^ tis fluit ad aliquod inguinum ipfum apoftcmans. Quarto dicit c;^ mala mutatio cft cum materia apoftematis mutat dc ignobiliori membroad nobilius vi cuiii materia pleurc^ lisadcorautpulmoncm tranfit & ipfum apoftcmat,veI cum mutatur ad mcbrum qnod minus tolcrarc fufficit 3po> A V I C E N N iC, fupcrioraautinfcriorafigni6cati'oncm habenf. Nam fi tn motibus ipforum ad inferiora declina uerintinhypocundrijs apparebunt extcnfio^i^ grauitas.Etfiin motioncfuiad fuperioradcdi'' nauerintdemonftrabitillud nobis difpofitioni* anhelitus malitia QC eius coanguftatio QC ipC"^ diffi'cultas,&: pcc^oris conftri(^io,&:ardorabi'ii ferioribusincipiensdfad fuperiora tendcns.fi^ grauitas in partc furculac &:capitis dolor . ht^^ etiacumfignumapparctin adiutorio &: airerf* In hac fecunda dicit primo q> mutationes apoftematuw intcriorum de membro in mcmbrum dC declinationc fua^ materierum ad fupcriora vel inferiora figna propria habent quibus cognofcuntur. Et non loquitur hic de mutationi^ bus matcrig dc latcre in Iatus,ficut cum pleurefis dextri la' teris conucrtituradeam quaefitin finiftro,nec de mutatio^ nibus matericrum deuerioribus ad cxtcriora quia (untvn'^ nifeftae,ncc indigent fignis dcclarantibus cas. Sccijdodi/ cit q> fi materia apoftrmatis intcrioris declinauerir in moti £)us eius ad intcriora fentidur in hypocundrrjs feu locis fub coftis grauitas 3c cxtenfio.Grauitas quidem rationepondc ris materiae defcendenris.Extenfiouero propter ftric4urain nimiam viarum,quas matcria: motae fuo impctuextendnt, maxime cum colliguniur ad apoftema.Et ifta funt itHligcj da cum materioe mouentur de rcgione vitalium vcIaiatorO membrorumad rcgioncni naturalium,tuiicenim tranfc"' vel pcr hypocundria vel propc. Scd fi moucantur a ccrc bro ad fauccs vel a gutturc ad pccftus non necefl^ario feq"'' , tcnfio aut grauitas in hypocundrijs. Tertio dicit q» H ^?' terigapoftcmatum interiorum dcdincnt /n fuis motibusad (^r. fupcriora cognofcitur id fex fignis. Primum eft malitia^^'; rpohtionis anhelitus.f.coanguftatio 8c malitia ipfius cx mul {\f "^"^"«jnatcriae pcr pecfloralia iranfeuntis. Secunduni' f^"'"' conftridio pccfloris ita vt in clibano eius non valeant cor<^ pl^* pulmo fuffic(cntcr dilatari propter opprelTionem matcrif«l« afcendentium. Tertiaeftardorincipiensab inferioriby* partibus,vidcIicctaIocoprimiapoftematis 8c iuperiusic'' dens,tum ex caliditarc mat? rierum,tum ex motu ipfaruui ^ cft caufa caloris. Quartum cft grauitas fcu pondus in <J'^ rccfto furcuIar.Nam pcr hanctranfcunt vcnae&arteriH^'? triccs humorum ab infcrioribus ad fuperiora.Cum igiii* , lac matcriptranfeunt&morenturpaululum ex ftric^uraJ; ci fenfus ponderis ingerunt. Quintum eft dolor capit<s ra cx malis humoribus $ cx fumis 8C vaporibus trafeuntib"^ ad ipfum 8c motus in eo. Sextum cft fignum aliquod aP^ parenscircaadiutorium bracchijd: afrcid.i.arundiiif" focilia cius.Ethocfignum eft puncflio aliqua vel grat"'^' Vclfupercalefadio proptcrcommunicationem in ftiP^!^"» narumtranfeuntiumadbrachia cum venis afcendentiP^^ 3d caputjvndcfit vtdc matcrtjs furfum tendentibus aliquid ad bracchia fcratur. Maac apofae rtm^-'^^^'''*'"^'^^'"^'^' fimatcria apoftcmatis fplenis tranfmu tet ad orificium ^^^^^,^. ^ apoftemct.Gra UIU8 ctcnim apa fuftinct pptcr fortitudincm fui fcnfus. Mutatio prapterea occultorum apoftematum &:mcIina^oncs magnorum apoftcmatum ad Et illud quidem quod ad fupcriora declio^^ ^crebro fuerit infixum crit malum ct terreh^^^^' y crutame fi ad carnc laxa quar eft poft atir^^ <^Imauen't,cuafionis fiducia in ipfo cr/t. In hac tcrtia dicit primo q> C, mafcria apoftemati^ jy'^ lata ccrcbro iffgatur ita vt ipfum apoftcmct crit mali^ . ^ tcrrcfacien8,quia omnc apoftema ccrcbri cft mortaU de mortcfufpec^um,ob cerebri dignitatem 8c febrem tinuamquaeipfum comitatur. Attende q> ^requet^^^^ plcurcfibus circa ftatum carum fumi aliqui 8C vapor^y^g, «"upti ccrebrumpetcntes cfficiunt paraphrene/im,quf " «•umdurct&virtuspracftiteritnoncft multum verfda, cum matcria pleurefis cercbro infigitur faciens ph^^f"^^ peflfimum cft dC mortalc. Sccundo dictt <5> d matcna «P^ ftcmaturn F E N. II. ftematun, intenomni furfum afccndens declinaucrit ad car ^Zln^'^ ?'^"d"lofam,qu3c cft retro aures fiducia falutis i,. Ioa.^r u ' 'labenda erit.De tali declinatione materif ^'PPO* nM. '^*P-lecundo pronofticorum diccns . Qaibus perix p ileumonicis poftaure^mfraaurcapa contingitcS^putrc 'iwe (ecerit cum crepuerit fiftulam parit,^ fic cuadunt^ Fluxus praetcrea fangumfs cx naribus i n taliV ^us apofteniatibus cft fignum bonum, dC in otn nibus etiam intcriorum apoftcmatibus.Tu au. icmaclhocinquircndum cxpccfiainco quod po wea aieturi/umusjubi fcrmoncm dc apoftcmati »5usinucftigabimusa: difpofitioncm cuiufc^oc cultorum membrorumnominabimus. te rl^^"^ "^"^"^ P""^ ° ^"^"5 fanguinis narium fpo Tum ^?'"- ^^^Snum in apoftematibus , quo. rum maccriac tendunt ad fuperiora 5C in omnibus apoftema ^irr^T"' "^e.T.brorum^quia crifis optima perTe! « t"^am ^^r,^^"S^^^ ff-i folet, cum & prima.EIegantius omnibus firnisZnum fL. ^Tf cx his qu3e funt in pr^notat/s loci ^ Se^.^l^T ' -oco,p,etusdehlcxpeaandJ:;ft|^^^^^^^^ brTum inZ ^irpoGtionibus cuiuf/me> ororum intenorum tam apoftcmofis $ alijs. jCagDcfignfsfoIutioniscontinuitatis; lC^OIutionem cotinuitatis fi inmebris ^accideritapparentibus fefus decPabit. J,io„" fi^' '''^'P;*?^ '^'^^^' de non air.gna bris.^Tertiorec^-:i^ts^^^^ quartum de fignis cutufdam foludonf/"'^^^'^' '^"'""^ ^ cuai.-l Quarto dedarat qua: ^0X1^^"''""^ tnatum funt dctcriorcs.ibiLEt tu ^ «Poftc nuatdidadrces.ibiLEtquoniamSs"l^ partcdrcrtc^fcnfuiJ.vifus&tacfrusfati.LJ" ''^^ P^^^^ folutioncscontinuitatiscxtcriorumeXo;^^^^ opusaliquadeeistradcrcfignaquTbu^c"^^^^^^^^^^^ ^islpifticumfangaine,cxitusada derceadentis.Etpurulen^ P^ftrigmficationcmapoftcmatum fuerS^^^^^ ^««^miS^ "^^^^^^ ^P^rtioem «naturaSSr''^^/?^ cum f^^^S^ eS/k febns cum apertionequir. a"euiabiCSrir^"''^T'^^^^ tatisfolunoevr^^'^^*'-^.^^ ^""^ continui. S^exreccffioJemTi''*^^^^^^^^ ^^'^' 'oceturficutrupS''^^r''-'^'^^ facognofciturrStil^^^^^^^^ WatcxcannalZ?' ^'^?'!^?^'^^'^^^ ?fesautadarSS^^^^ <^^I«tiofadt,dcfcS«^^^^ Awiu«,(Xnonfccudtttn natura^ D 0 c» llh 1^7 Icm fcparatur uiam ,qucmadmodum illi con^ tingitcui inteftina rumpuntur cum egcftio fox ras cxire ei prohibctur. In hac fccunda alfignat quinqucfigna folutionisintrinfc SoPoni? cg» Frimum eft dolor perforatiuus vel pilgitiuus velcor/ nrinfec? rofiuus,maxime fi non alfuerit febris ♦ luxia illud GaLi.tc^ ^8"" H'» chni.Dolorcs vero fecundilqucincumbuntlocumautconti/WP^^'*' nuitati folutioncm aut alteraiiones fubitas oftendunt.SoIuit igic continuitas incifione Sc comeftione ^ fra^flura 3c tcfio/ ne. Alterarur vcro fubftantia caliditate 8c frigiditate ficcita' tCiSt^humiditate.Hxcille.Cumigitur foluirur intra conti^ nuitas incifionc,tunc fentitur dolor pungitiuus vt in pleure/* fi,dum comeftione feu corrofione dolor corrofiuus vt I can cris interioribus.dum fracflura vSc^tcfione dolor perforatiuus vtincolicis 5c:iliacfs,in quibus materia grolla aut ventofi^ tas qux retinetur intcr tunicas membri duri 8C grolTi , ficut corpus inteftini colon incelTatcr ipfum rupit& in ipfum pc netratftimuladoacficerebro pcrforaretur,vtait Pri.c.20, fummxfccundxdoc.fecundac.huiusfen.Signantcr dicicfi non cum eo.f dolorc affucrft febris,qa ex fcbre fola vel alia mala complexione diuerfa fine quacunc]^ folutionc continui poteft fieri dolor, Sccundum cft exitus humoris fpilTi cum fanguinedefcendcntis ad amplitudincm.i\aliquam ampla concauitatem vndeeffluit,vtfifolutiofueritin ftomacho ef fundit in concauitatem cius fanguincm qui cum phlegmati" bus vomuuctjcit,fii intcftinis cum fccibus per fecelTil exit, fi in renibus aut vcfica cu vrinaeffluit,fiin pecflorc ciifpu/' to cxpellitur.Et hoc fignum non fcmpcr fed multotics comi tatur folutioncm fn intcrioribus.Nam natura intcrdum non inucnit viam qua fanguinem cxpellat quarc Itus putrcRt pu trefaciens parteminqua dctinctur» Tertium cft egrcfliio marcriac purulentae.f.qupcft vtpus vcl fanic fi poft figna apoftematum 3c eorum maturationem apparucrit.Quod ii gnantcrdicit,quia nihilprohibctfanicm i vcnfs aut alrjsco cauitatibuscxcotruptishumoribus ficri&foras cfflucrc fi^ ne folutionc continui,Ii'cct tadcm vias cxcorictacuminc fuo fidiufluxcrit.Htnotathicprin.circahoc fignum q> fanica effluens poft apoftemata quando fignificatapcrtioncm apo ftematis cum maturatione,5(i quandoq[;'finc maruratioc pter violentiam alfquam.^t quando apcritur cum immatu rarione fcbris quiefcit feu ccHat cum apertionc 3c fanics eua cuatur a corporc,& grauitas quae prgfcntiebatur in loco apo ftematis cclTabit 8c alleuiabitur aeger ♦ Qiiod fi non ita fuc/» rit.i.fi materia apoftematis no fucrit matura quando aperic dolorfietmaior Sc augmcntabitur matitia accidentium. Qjjartum cft dislocatio mcmbri,ficut in ruptura inteftina li dislocantur intcftina,<S(: in ftruma dorfi dislocantur fpon- dilcs vel cxitus mcmbri a fuo loco feu fitu finc dislocatiotic integra,ficut cum torquetur caput adiutorri in pixidc fpatu> \g vel vcrtcbrum in fcia fine cxitu totali a propria iuncflura veImatrixifuoloco.Exhis*n.fignificatur folutio aliquaco tinuitatis. Qiiintum fignij fumitur cx huius rctentionc,qcf euacuari confucucrat cx canaIibus,propterca cp illud dercli quit vias folitas 3C conuertitur ad cannales ahos vel ad am^ plitudincm quam cff^icit fcu cui viam dcdit continuitatis fo> iutio, vt fi poft dyflfentcriam vehementcm fubito ccflfct cxi^ tus fanguinis 3C fccum finc alleuiationc infirmi 3c finc caufa manifcfta praefumitur intcftinum aliquod cflfc perforatu,cSi: percius foramen humorcs cS: fcccs dcfccndcrc vd cffundi in concauitatcm vcntris» Et eft cum continuitatis fofuti o non apparct , nec E figna cognofcit uniuerfalia quac nomina>' tafuntjUndcincius dcclarationcdic^ones par^ ticuIarcsfuntncccflTariacquacfunt fccSdum un3 quodcp mcmbrum . Et hoc quidem ut membrol (enfiSno habucrit ncc humorefufccpcrit,qui ab co cffluat ,nccafuo Iocomoucripotcn't,5^alfj P R I M 1 C A mebro fto ad[icfent,caius dislocatione moacat . In hac tertia dicit.primo q> aliqua cfi: fol utio contiuuita tlsnonapparens necapti cognofci p.f.fign^ vniuerfalia nancdicfta,5<:ideonecelTarius cft fermoparticuUris fecun dum vnuquodq^mcmbrumfuper declaratione fignorum cius» Secundodicit q>talis folurio cofitinuitatis eft qu? fit mcmbro non liabente fenfum ncc humorem recipienre qui tatis no 3t>eodfluat,necapto rcccdcrca proprioloco,nec adh^rcn^ apparcs tc alij membro,cuius dislocatione remoue>irur a proprio quac. ^'^3 ferralitcr coniuncfta vel aliter conmndi onc nrmifiGma 3c imobili vel chartilagines aut ligamenta» Solutlo cotinui y Ettuquidem fcircdebes qjapoflemata 8C co^ tfnuitatfs fofutio qaar deteriora habent acciden^ tiafuntquaemmembns cxiftunt neruofis qux funtfortis fenfus,quoniam cum funt permaofa, fed fyncopis dC fpafmas ea femper comitan" tur.Syncopis quidem propter dolons fortititu/ dinem .Etfpafmuspropter mcmhrt neruofita^ cem.Demdeilfaquacfunt fuper /unc^uras,qao^ niam tarde mcliorationcm rccipfuni propter uc hementem iunduraf motum,5^ proptcrca q? am phiudo quac eft apud lunduram eft apta ut ma^ tcriaadipfam dcfccndat. In hac quarta dicit primo q» apoftemata ct folutioncs co tinuitatis quibus alTuntaccidentiapeiora funt qux fiuntin membris ncruofis fortis 5(:plurimi fcnfus utin neruis mu> fculis & chordis hp.n.intcrdum pnitiof? funt fiue morralcs, maximc queffunt in mufculia timporum,proprcr fortitudi/ nemfui fenfuscSt^proximitatcm eorum cum cerebroiSi!ma gnitudinem corum 5c multitudinem fuarum originum a di/ uerfis cerebri partibus.Et has fempcr cocomitantur fynco/ pis &fpafmus.Syncopis quidem proptcr fupcjfluam refo^ lutionem fang(iini« 6C ipirituum cx fortitudine doIoris.Spaf mus vero propter membri ncruofitatcm quae vehemcntcr oppracfta foluiione dolorofa vclapoftcmate rctrahit verfus fuamorigincm» Sccundodicitq>folut(ones continuitatis &apoftemata detcriorum accidcntium poft pr^di(fias funt hxquefacflffunt fupcriun<fluras.Primoquia proptcr afTi> duationcm motus iundurarum commoueturin cis doIor<S^ meljoratio fcu c?urat/o fua retardatur.fecundo quia iuncturg funt difpofitx rccipcre matcrias fupcrfluas proptcr amplitii dincm fuarum Cocauitatum,quibus ncccftario indiguenjnt ad Iibcrc explicandum fuos 'motus., Attcndc cp Hip»foIu liones continuitatis detcriorcs commcmorauit,(J.aphor.di^ ccns» Vcficam tcifam aut ccrebrum aut cor aut diaphrag maautrcncsaiitinteftinorum aliquod gracilium aut vcn> trem aut hepar mortale eft.Sed ibt foquitur de folutione co tinui in rncmbris organicis Sc intcrioribus. Hic vero videt ^ loqui Prin.de folutioncinfimplicibusautcxtrinfecis vel^ pc fupcrficiem corporis pofitis» Et quoniam pulfus SC urma cxiftunt cxQ^ni Gcationibusdifpofitionum corpons uniucrfaliy bus de c/s i^itur foquemur. In hac quinta dick q> poft prxdicfTa loquemr dc pulfibus ^ vrinis fcilicct in duabus fummis fequentibus , quia funt fignis vn'uerfalibu8 , quibus cognofcuntur difpo(?tione9 corporis,vidclicer,fanita3,ncutralitas,&fgrftudo , dc gbu9 quidem fignis cft docfirina prxfcns» Pinis expofitionis la.dc partibus» SequiturcxpofitioracobiForoIiu'cnfis fuper fuma pr^ maiXfccundadoc.tertiacFcn fccundac primican. Samma prima Dodrmx tcrtla Fen fccundf prfmi cftdcpu!Gbus,cuius funt,xix.capi*tula* A V I C E N N JE. . CapPm.i.Scrmo unmcrfalis de pulfir. Vlfuscftmotus rcccptaculorum fp» rifus cx diaftolect fyftole compoliws dregendufpumperacrcm atrrac^^iJ' Primo nota. vt quidam dicunt licct ta fign^ ab vrfna fumpta & cgcftione qp a pulfu fint/igna comunia, per qux fcrc fuper omnia gcnera acgritudinum pofiumus M gnificare,merito tamen Aui.virumjfuita pulfu inchoancia forcdocflrinam.Eftcnimfigiium fumptuma pulfu certius & magis permanenSjCoc^ fignificatio fumpta ab operatiw «ibus cftprima&perdurans.fmagis qjfumptaa fupcrfl'" tatibus,vt inhac fecunda fen doc.tertia piio cap.ponrt Aui» Signum autem fumptum a piilfu cft ab opcrationibus . A^' vrina vevoafuperfluitatibu5,vt faris patct . Licet expet|'f^ dici pofTit hunc ordincm extiiilTead bcneplacitum vtalijt^' cunt.Huiusctiamordinis poteftdari caufa,quia comu"^^' cft figntficaiio fumptaa pulfu fupcr dtfpolitionibus cot^^ cpfignificatioab vrina fumpta.Significamus.n.perpul^""' imediatius fupcr difpofitioncm viriutis vitalis.per vrinat" Veronaturalis.Communiorautcin caufa omniimiopcraf'^ num noftri corporis 6C gencralior cft vitalis q? naturalisu" tus,vt fupra dcclaratum eft doc^trina de virtutihus SCc* N".^, ciindo nota.qj hic tcrminus motufi fjmiiur duprr.Pii^^^^ prieprofuccclTiuamuraiione conrifun cu ahjs requifitjsa^ vcrum^'propriedic1:ummotum.Ft talitcr non fumit'i'f> eo q, pulfus non eft vna coniinua mutatio , immo pli"'<^^ fc continct continuos motus quiete et quietibus ia:ciccp^°^* fecundo fumitur hictfrminus motus communiter proa^'' grcgatione ex mutatioibus pluribus 6c quictc vel quicii^"' intcrceptisad vnum tamen finem uel tcrmrml tcdcntibu'^^^ vcl ordinatiSjqualiterdicimusmotum quofor . vadit roni^ cire motum qui completur in vno mcnfc SCc.quh agg'^?^ tumcxmotibus5^quietibusinterceptis completur f5'^^f^ pore 5^c.Et fic in propofito dicimus pulfum cfiTc motiJ,^"? fcilicet ex pluribus mutationibus aggrcgatum ad vnun' ^ ^ nemordinatis vtpatebit» Tcrtio nota pcr receptacula^P' ¥^ rituP in propofitointclligerc debemustam cor quamar^^^fPi rias,licct quidam proprie artcrias intelligantproquatofiJl^ jti^ membra ad rcccptandu fpirituma cordc trafmilTum '^i^'^^^ tinendum principaliter deputata. C^uarto noia pcncs * cftorcscomuniterhostcrminos reperiri.f. pulfus anh^'''"^ diaftole fyftole cxpiratio rcfpiratio ^ infpiratio .Intcllig^^ tes per pulfum motum cordis etartcriarum ad cordis^^V ritus refrigcriiuTi & conferuatioem ordinatum. Pcrann litum vero motum pedoris 8C pulmonis dilatatiuum rcm frigidum ab cxtra recipiendum 8c conftricfiiuun' 3^^^ rcm calefactum et fumos exterius expellendum ad cord'S fpiritijs conferuationem prindpaIitcrordinatum.Hxq"^j|J paretinteranhelitum (S^pulfum couenientia qucdanT^^^^.^ fcrentia.Conueniunt.n.primo,quiaadeundcm poK nantur.Cad regimen fpiritus 8c cordis,Iicct pulfus t^^°*]^f .Sl^^i minus 8C anhelitus magis.Conueniunt fecnndo ^^^^^^ pl i que compofitus eft exmotibus contrartjs.f.dilatatiSc'^ ^lrj ftricftionc.Diffcrutautem ex parte mobiIis,quia mob' .jt c^^^^l^ tu pulfus eft cor 5<:arteria,mQtu vcroanhelitus cft P^5%,/ t^iA puImo.Diffcruntetiam ex parte mouent!s,quia mouc^ f^^^ ^^^/ ^upulfuscft uirtus vitalis,motu vero anhelitus eft ^ naturalis.fccunda spho.in comcto illius aphorifn)*'^^^ pjexiam fortcm folucrCjprimatertijcap.deapopIcia' p «^'aftolem iniellfgunt motum dilatatiois arreriaril 3£|^/f ^ l^ndum aerem frigidum ab extra recipicndum ^^'P''*'^^^^/ fanguincm &:aerem calcfectum & fumos c^pinofos a deexpcllendumquxomtiiatempore dilatationis '"^^^^^^1 '■ecipiuntur.Intelliguntctiam corpus dilaiatiocmada ^ frigidum reclpiendum ab artcrr]'s, Contra vcro per jjj^^ lem conftrictionis motum cord^s 8c arteriarum ad ^*^.^^^ cJum aerem calcfactum Sc fumos 8C fpiritus 8C (^^?^'^ diftribucndum toti. Per infpirationcm vcro *"^^"/^^^tra ctoris di pulmonie diUtaticcm ad acrcm frigidum attrahcndum* Infpl Pirati, *^'io lendum P 'pfumaeremcalidum &fumosexpeI/ *'tfpi/ & exr,i.a,- veroeft communc ad inlpirationem "«'gd comZnZ"^'^ fff? quofdam,vellecundum alios fint EfiT? P™P"V?ry° ''fpi^-atio & expiratio idem Wi taren^r '^'^ '""'"'^ refp.raco libro de viilitatepulfu5,d.c,tur.n.refpiratioqua(i retro fpirario fcd tiat-Tli ^!??''"^"? "* '^''■"■""^ • C^^i-n.fpiricu, Cu fubfta el „H! P'-"?'^'- "liditatem 3c fubtilitatem »^U^lr ^'t^'"' "'a^m^retur refolueretu^tale Su 17 '"f"";'* ""^""f •io'^^'" g^nerationem, cum.n. inflam^ta calcdftate potius fpirituai rcfolLier^ ^rl. d'sproq,a„toattrahituraerfrigidundcor^^^^^^^^^ VeropulfinDirer 3 li^ ..«(•, ■ " '"'^'"^•'^otiltritionem Tk:.f~'''^'''!^:=^^^ ■ '".n fp itum^?„ P"''"" mundificationc.opor Pr.Zr/ft'^'"'" *'»'^"' '■'^^-""' "^'«i' '^''m eft fum° mi*f '""""^ ~^^1i^ «f"g"^o . SecR^ !"iYmidr; 5^^^^^ «5^^re u fp ^^'"^"^ expelleretur' a> couftririo.du^ roXS' ^i'"^ ^"P"''^^"' ^eferuit calef.aaa. 5.bm.rn,:"^^^^^^^ arterias aerc ccnf.tatem dic^im,^: vt «^17 ' ^^P'nofum proptcr ne> trahendo.^erficitJr etiatn rcglL^^^T^rr '^'^-^^"^- b'.t,onernfupertoto.Cu.n.,Ss^Z^^ ^'^^i^ foluaonecefrariaeftfupertotocott^i" ^tiam per cotiaritionelri perfic~^^ ' ^ '^^^ Pellitrnarteriasaerenicalefarr^t^^^^^^^^^ fanguinem arterialem,qui poftea Der 1.^^ ^^"""'^'^ ^ nernomnibusalrj.tranLiS^^^^^^ feremat:rail.imregifpiritum q.^^ ^p^^^'' ^""^ P^^etg ^5^perconfeq.enseiu%roK J^^^^^^ ^^generari 3c m''.lciplicari per cindTm^r ''^''"^"^'^ « «tur,d.ffcari,nifi.n.e.ret aer "^4^^'.:!; ' •^""^'^ tzZT^f ^r'' ^^"fequens benc didlum eft in mlT^ '''' K h-orvi^^^^ ^3 librode v- r ^^^f^ Pn'^i,doc.fecundaca5 ^ ^C5 colligip^^i^^^^P^lfus5^anhelitu3. Exquibuso;:^^'" ^^^' ' -cep^tarutepletadiffin.-^^^^ P"»^-'^^PuI?u"e& ^fyiV3leco^l^?'^^^^^»'»cordis ^arteriarumex dS fp^kump^efa?''^'""^^^'^^^' ad e^et «eaigationetremorci. d'*?^^^""'"''^?"" '"'^-^"u fall fert ab anhelitu^quia ^ rcceptaculorum fpirit^s d P fitinc.diaftoledfeu P^^^^is.Sed perly eompt 'JJlUeftpulfus^fedbene^^'"^'^"^''^^""^ intcgrancibus Wuum per aerem ^ittra?;!,^^*^^^ P^^JV ^^"^ ^^^end-j^ ^^•urm..di quorumn'.llu;p^',,^f r^^^ieili.^at^^ DO llh 11$ (Jti «tcremattra^ j ^ ' ^ '^scna.jm 5^'uravidi quorumn^jllu''?',^^^"^^^ iecfli-atfone faltu^: ^JJ^.Bc per ly a virtute vitaU ^"'^^ ^""^^^ ^"''i''^ '^''t^lipriticipjliccfpro-atv^^^^^^^^ f virius vuahs eft anitna opc^ rUm oim tali vel tali tcmperamento , vel ctlam per virtutc intclligendo temperamentum,cum quo operatur anima vi^" tales operacioncs 3c puIfus.Et hacc cft defcriptio data de pul fucaufalis.Explicat.n.caufam materialcm liue fubiedum pulfus dum dicitur.ReceptacuIorum.ExpltCatctiam partes integranres ipfum dum diciiur.Diaftolc SC fyftolc . Simili^ caufam tiiialem explicat dum dfcitur.Ad regcndum.Ei ctFt ciencem dum dicitur.Proueniens a virtute uitali.Poftumua dicerc t]> cxplicat forma dum diciiur. Motus cx diaftolc 3Cc* Hxc cnim compofitio aliquo modo accipiciido formam poteftdici forma pulfus» Confidcratioautcmqaacattenditar inpuIfLr, autem eft untaerfal/s aucparticalaris Ccciindum unamquacpxgncadinem.EtnosqLiidcm hicdc uaiuerfalibas reguds fcientiac pulfas loquemar. Ec parcicalarcs ad loqacndum dc cgrttadinib us parciculanbas m.poflerioribus referuabim as. Nota confiderationem medici circa pulfum pofte cnfe du Puirr» pliccm fcilicetgencralem vS^fpalcm.Gcncralis quidcm qua colid conlldcramuspulfumfecundumciusdiflFerctiasno das ad p.irticularem uel detcrminatam^corporis difponcm nPr fecuadum fp.-ciem.^pecialis vero qua conaderamus dtfpo * n:m pulfus conrracflamad determinatam corporis difpod tionem,licut conllderatioipulfus tertianari-j aut quartanarn ajc plcareticiautprincipii paroxifmi ,v5eficdealijs»Ad pro poficum coiifid.-racioptis cftgeneralis ♦Non.n.confideranc pulfus diffcrenctx taliter contradlp vt di^^um eft.Ex quo pa tet tj» licec hic dcterminecur de pulfu apoftematum,non c ta^' meniftaparciculariSjfedgeneralis deccrminatio cum non defcendat ad deccrminacas apatil fpaliltimas fpcs vt patctt Dicemus ergo cp quiCcp pulfus eftcompofitus cx duobus motibus duabus quietibus . Oirx^ nis nac^ pulfus cx diaftole dC fyftole e copofitus. Primonotahunctcrminumpulfus pertes medicos fuml pulfu» dupliciter.Q^iandocp.n fumiturproquocunq^motuartcrig duprr. dlatatiovclconftricflioadregendumfpiritum c5<:c.qualiter tam diaftolem fyftolem polTumus noiare pulfum.Qiia'» do que autcm fumitur pro torali operationc cordis vel artc> rarum fac^ta ad fpiritum debtc rcfrigcrandiT5<:debitc mii di-Tcandum.Ht norum cft q> ifta totalis operatio includit di^ ftolem 3C fyftolcm 5c quictcm mediam inter ipfam 3c fcQti tcm diaftolcm.Ettalitcr fumiturin propofito (lcut ctiamfii perius defcr(beb.atur,»5:: non primo modo . Ex quo patet ch nullus pLilfj5 cft vnus pulfus nifi fit ex his quatuor partibuf conftitucus.cft.n.pulfusoperatioquafpiritus cordis &artc riarum perffciturcuentatio &mundificatio. Non perffcftur aucem euencacio nifi ffat diaftole {X^aliqua quies inter ipfam &conftritfoncmfeqaentem.S^militcrnon pcrffcitur mLin> dificatio nifi pcr fyftolcm 3C quictem aliquam ipfam fcque tcm,5(:gcofcqucsexclufiucdjratvfcp adfcqncc diaftolc, Poft hocucroneccnrccftut intcr omncs duos contrariosmotus quies {nterueniat.Impoftlbilc cft nancp qj mocus unus alif motui continuecur poftquam fpatio eorum applicatur tcrmfnus 3C extiemitasincfFe(f?:a,hoctamcnin fcientia natti ralideclarabitar.Poftquam igiturhoc itacftira poflribilccftqumin unoquocp puKii aatequatn aliusconfcqaatarquatuor mtcrueniant partcs» fmotasduo &: qaietesduac.f motus cleuatibnfs a:qaicsmter fpfam & dcpreftionem 8C motus depreffionis &:qa{esmtcr ipfam &: eleuation?- Primonotainotuumcontrariormn quidam funtfcflcxi, IWI P R 1 M I C A N. Motus quidam non,fcd fecundum rcdum incelTum fupcr cadem coiitra> linea incedenres.HxempIum primi iicut diaftolc di fyliole, riu8 du/ afccnfub lapidis furfum proicdi Sc defcenfus ♦ Excmplfj fc/ pFr* cundi iicur efiet motus grauis a polo arcftico ad polum antar (flicummotu retfto moti per centrummuiidi»motus,n.a po lo arctico ad centrum cft defccnfus a cctro ad antart^ticum Motiis afccn^i's.Sunt crgo motus contrarrj no reflexi.Miotuum rcflexus refl«-xorum quidam funt voliltarif cSs: quidam no. Ad duplcx ^'■opolitum liiceftfcrmodecontrarijsreflexis.ln nonrefle^ * xis.n.non oportct vcram intcrucnire quietem, vt Ci lapis uio lenter per longam diftaniiam vltraccntrum pelcrctur . Dc bet aiam intclligi dc non voluntartjs,vt funt diaftole S: fy/ ftoIc,<5<: hoc dcdu(floimpcdimcnto cxtrinfcco , cuius caufa gcncralistangitur in naturali pliilofoplita»Oportct.n.virtu/ icm moucmem grauc violctcr fuifum gratia cxcmpli fi dc' bct dcfcendcrc minorari donccgrauitas ipfam cxccvlat , Su gnato igitur inftanti in quo c grauitas gqualis virtuti q prius grauc furfum mouebat pro tunc notum cft graue non moue ri furfum ncc deorfum cum virtus illa no fit diminuia citra potentiam grauitatiB dcorfum tralientis.Stabii etiam per te pusantc^fufficiatvirtusilladcorfum trahcrc cum virtuti rcliiiat mcdium,idco oportcbit virtutcm latum d/minui q> grauitas vtrani]p.f,virtutem illam 8C rcfiftcntiam medij fiP cxcedat,fcdtempuscritanteqierit,itaergonotatcr dixi de/ dudo impedimento cxtrinfeco.Si.n.fupcrucnirct impcdini tum cxtrinfecum contingens cft intcr huiufmodf moius no intcruenire quictem mcdiam ficut communiicr cxcmplifica eur de faba afccndentc cui lapts molaris dcfccndcns obuiar. Similiter patet fatis li in mcdio inftanti diaftolis luac arteriae occurret lapis magnus cadcns ipfam finc mcdia qctc poftq^ cleuaretur deprimcrct igitur ^c. Sccfido no:a dum dicit» ImpolTbilc nanqi eft.Scicntia partis cft qi non eft poiTibile q> duo motus contrarij coniinuetur adinuiccm cx quo vtri/ uf.jj illorum fpatio»i»mcnfurx vel durationi applicatur cx/ trcmitas vcl tcrminus in etfcdu.i.poft$ vtcrcj illorum tcr tninatur ad extrcmitatcm vel icrminum in effecftUjquia pro func quando cft illc icrminus non cft motus illc,fed clle defi ti?t vel incipit.verbigratia.incipiat diaftole in.a.inftanti (X tcrminctur in.b.non cft polTibilc q) poft$ diaftole duraue/ tit vfw^ ad.b.in quo non eft diaftolc fyftole continuetur ei^ dem.ita vt cx his fiat motus continuus.Quod facilitcr pro^ batur,quia vcl in.b.eft motus diaftolis aut fyftolis aut neu^ ter illorum eft.Si dicatur q> i.b.cft diaftole , fcd immediatc poft hoc noi crit diaftolc,quia immediate poft.b.crit fyfto-' leperaducrfariijponentemiftosduosmotus cfie cotinuos, crgo.b.eft vltimuminftansdiaftolisarteriae quod non cft poiribile.Si d/catur pro tunc effc fyftolcm.f.in.b.cum rme^ diate anic.b.non fucrtt fyftolc,co immcdiate anfe.^.diU tabaturartcria,fcquitur.b.cfie primum inftans coftricftiois. Si dicatur pro tunc ncutrum iftorum cfie,quia.f.non dilata^ tur nec conftringitur artcria,fequitur intentaconclufio.f.fy ftolem 3c diaftolem non cfic motus continuos,(X: fortc hoc fcntit Auic. Alrj autcm intcllcxerunt pro fpatio applicar| cxtrcmitatcm in cflFedu mobilc perucnirc ad tcrminum lUu fpatrj,quenaturaliter intcndebat. Verbigratia.fi artcria na/ turalitcrdilataturvfqiad.a.cum pcrucnitur vfq?ad.a.non tCt poiTibiIeq> non quiefcat in.a.anteqp rccedat ab.a. Ter^' tio nota.hic Aui.nuIIum medium proprium tangcrc adpro/ bandumintcrdiaftolem & fyftolemcadere quietcm mc/ diam licet.n.non fint continui motu5,non tamen ex hoc co/ cluditur cuidcnter cadcre quictem mediam faltem temporc menfurabi!cm,dc qua cft in propofito fermo» Pot tamen ^aec pcrfuadcri. Primo ponendoq) non fecundil candcm applicationem inftrumcnti ad artcriam mouendam mouet animaartcriam dilatando SC conftrigcndo.Si.n.cHctappIi catioeadcm cum agens fit naturalc,mobile fimilitcr nuqua nifi motu dilatationis moueretur.alia igitur c applicatio fpi/ ritus ad arteriam dilatandam 8C alia ad ipfam conftringcn- dam.cum crgo huiufmodi applicaiio non fiat fubito fcquit ^di(acacaarteriacompiete(cmpu9 eric ante^ eidcni eric A V I C E N N iE* applicatum inftrumcnium «pplidatioiic proportlortata ad conftti6ioncm,per quod lotum tcmpus quicfcit.igitur"<[; Et maxime cuidcntiam fumitargumenujm,quia aricriaco ftricHiioncm fuam inchoando non a nongradu,fed determia to gradu vehementcr inciioat motum fuum.Confimilitcrg omnia adhuc cuidentius arguetur inter dilatationcm SCcott^ ftricflionem cadere quictcm mcdiam. Secundo perfuade^ ri poteftcx pariefinis /ic.complcta dilatationciiondutnco pletum cftfpiritus cordis rch igerium.ergo protunc no incipit confiridio.igituf (S:c.alTumptum patct,quia non n| in tcmporc poft receptus cft aer in cordc complctur ^ nim rcfrigcrium.Similitcr completa dilatatione nondum^ aer calefae^tus calefacftionc SC nccclTitatc ad cxpulfionctn*^ go pro tunc non fit vel incipit fieri conftrictio.Confiin|''' arguiiurq>ininftanti terminantcconftrictioncm non m pit dilatatio,quia pro illo inftanti nondum augmcntaia * necc(fitas dilatationis.cigoalTumptum patct,quia illa quiric,nifi intempore poftqi refrigcrans ccxpulfri.cgof'^ Itcm pro illoinftanti proquo completc conftricfium cor cft acr calefactutj 3c fumus cxpulfus immcdiatus ori cio cordis.crgofi immcdiarcpoft illud inftans dilaiabj ^ cor attrahet acrcm calcfavftum cS^fumuni iam dictum|ai^^ enim pcr lempus dilatarctur antcq? aliquid rcciperct . lO lionabilius apparct cor pcr tempus aliquod rcmanerc co ftrictum,quoaer3d funuis expulfus ipetuofc f^ccd^t^c dc SC frigidus ad cor,qui po(iea temporediiatationis cor ^ ingreditur concauiiatem i. luvctamcn mcdia non ^""'U' probabilia. Ciica di(fta funt quacdadubia p^^rtratian * pul), Primum dubium.Vidcturq>iudicium vcl fignuoi jA ptum a pulfu non fit certius q, fignum fumptum ab vritj^^ ^^l^ quia faciliug variatur Sc mutatur pulfus q? vrina.crgop^. jitj^ ncntior 6c certior cft fignificatiofumpta ab urina.allui'^.^ coIIigiturinintroducftoriopulfuum,& in commcnto,'^. jb^ librodediff^ereniijs pulfuum.vbioftenditur quodcun^ . ue accidcns aliter variare pulfum,non autcm fic cft na. Secundum dubiii. Videtur pulfum cffe motum tinuum ex inientione Gal. y.deaccidenti cap.j .poncnt'^ . fcrentiam inter iedigationcm 8c pulfum, 8c poneniis pi»'^ clTe motum 8c adioncm continuam, iedigationcm a"'^j non, Tcrtium dubium.Cur non ita bcnc pei aquan' P^^ fieri cordis refrjgerium ficut per aerem exanguibus •n;^^^, pifcibus finconucniens refrigerium pcraquam habcn^' caloiemdcbilcmi&:nonpcraeiem. Adprimil <-^'^'^/pre lute certius clTc iudicium fumptum a pulfu.pulfus.n.f»* ^j, co vcrus qui nunq; fallit.Fallit autem fignum fumpti','^|--/ vrina vt fecunda quarti tracflatu primo cap. dc iudicfl^ ptis ab vrina.Itemconirariantibusfignis fumptis ab^^^ na 8C pulfu fcquimur iudicium pulfus 3C no vrin^cf^^^j,^ afiunjptum patct fecunda quarti allegato cap.5c: fupr^ .^j^ deiudicijs fignorum malorum ibi.Et non iudiccs ijjdi donec virtus cadat cafus nanq? virtutis cft fignuni nj ^^j/ quiperpulfumcomprchcnditur vndc in mctro ^^^^'qlc* naefraudcs aperitdcfcriptiopulfus.Ccrtificatcji n''^ ^nt» Adargumcntum neganda eft confequcntia.f fa^^'^'^^^j^,dij tur& variaturpulfus.igitur s5«:c.cx illo.n.potius ^^'^^gpi^ oppofitum. Noia tamen q> licct ita fit diff^icilius,t3'^j^ij? per pulfum per vrinam iudicarc poiTumus , '^"'^.^ncif^' j notx funt nobis varictatcs in pulfu q^ in vrina cont< h ^^, quibus tamcn cognitis ccrtius iudicamus.Hancfni^^^^ ^-gd J lueruntantiqui dicentes q» pulfus figna funtccrtiora^^^^i^ quoad nos funt certiora figna fumpia ab vrina ♦ fu^ nia intclligcnda funtquantum ad difpofitioncs «^^"^^uS' pcr quibus tam pcr pulfus per vrinam fignarc po ^fj/ Notum eft,n.q> fupcr Icuem fcabiem veficac ^^^^J^yn^^'? nam per pulfum fignificarc polTumus. ^oli''^''^^' dubium dicitur q» Gal.in libro allcgato non plus ifuJ. fi q> pulfus cft continuus.i.fcmper reperitur in "^'^ ^jj f?»^^ ga.f.fp e aliqua ps pulfus . Vcl faltc q> no ^at ^^^'gtinuU^' notabili tpc finc pulfu,licet nullus pulfus fit •"^^^^j^e ^'^^' Adtcriiuqualir fitrfidcdu vidc '^"'^ p 'jrtjoniP F B N. ir, pcprefflonisuero motusapud plurimosmc wcorum nu«o modo fenritur, fed apud alios eft ITin'''!^ P""" fo«.tudmc fentitur, -«nn pulfu magnopropter eleuationem fui,aut induro nemultafuirefrcnatione, aut in tardo Propter longinquitatem tcmporis fui motus. oi7 ^"^^'■^"^one.poftea ueronon quieuitan' gendodoneccxcoaliquid perccpi dC poftcail- apmac foerunt. Qui uero ifta ftuducritutego percipiet,!ludquodconfecutusfbi.Etlicetatita Sonrn&Vi^^^^^^^^^^^ '^' cedat a ftuinquoera. ta<3us.digito «^etcon^'*T" tearteriatn&depreffo ficu- iofi XL,™ - .un,contingere,q'uiaco!^Sue'^^^*^^^^^^^ admteriora.PutotamenillogVruV^ P '■'^'P'"'"°"'""' *lTenihildedeDren-^n? IL.r aToIute credi/ exquifi t cScSanX -'^ P-^^ft "jikeft,aT3n?egS''^'P^''^*T'''''"^ a<fq«eniterm.„ ,r^ ''''^''' nefcimus uOs D o c. II i; 12^ aGs. i-cipiat cleuatio r,u „;;3'':''.'=".'8''.''".']'''» » P"' Ife "''•'"•Almanforisca^.drpurT'^"'''''^^^^^ Plei ^^^''^'^""^''''""ftriCur &,l'''r'"''= tadum&re defa,l,,er,mp„n[-,ffet.Secunl"eftd^, "''"" P"cip,-,ur ffifi ","'^™'Smtudo,paia„.„X^^^^^^^^^ «leua, arteria & diaitun, tange.^"eT "" '"'«"o multii poftea depreir,o.fimiliter qJiaTc liS^rf-''^"''''''^' "^^^ «nagno cp paruus "lotus.Quarta ,^ '"' ^"^'P""' «taten, enin, pulfus tempoVS fo,* ' P^P^^uelo^ ercua„erci,..fi^,,f„„;P„„/;;;P»^ '^^ma ,ard„as extrema uelocftas moSn - '""' fcmuac frequenter occultet.ut patet d^l P"'"'? "§"»' ft'!' motum folis ab orientcmocddentTm "r ""'^"^ 'dem >n propofito non intelligit Auic dcT, f'^"'^^' '«'■^cul.andummodum col„or<;;;^i^;:;,tr. '"'^'"«^ J^nasbracchi}crt^c.I/taspr*bendu'&^^ ^uodertmxtaipfum, J»Mcchij ffialterif,' °>n*'t'onM Pfoptef quas magis ar, • bMcchium ^ tangtmus.Prima eft ffc ,1""''» *'>^acch,f.t^_7'»'cop™p,erfacilita.em motu '"'^ ^'^ •'"nuerecldamrif ''^'^'"^homonon «■«"■c^us L"",! P'«es noftri co *^^°P'rircbracchium ficut multa^ «'"di&cumipr^ '?.'°P«r confuetudinem iprum h [»Percordisdrpofitio„r^'»;''!«f''madcor,underc.C ^'*I'cet plurium aliarum'?: '?'"" i"*'camus.Ex quop, chT4^°^^f''^"<'"''>5«,^Vt:ru''"'''r ^ '^^""'^^ ttt^ac. '"""^ 'sngere debcl® %^"^ "'^"' P""""' ""^c^ C^'^ ""gcfeaTpcr rpfur5''^i"«' P""'""' ^«eria du3,fi(?etillaruta<rtusconfcrat.cxperimcnto»rt.patetq»cor-f pore morti appropinquantc cito dcficit illarum arteriarutn motus. Aliam auiem poQumus adderc caufam uel cotiditio ncm/cihcctquia illaearterixfunt exterius expofitac ^ptcr carnis paucitatem 8c pinguedinem paucam Ioci:quarc faci> kter perciprtur illarum motus,quas ocs condinoiies in mc> trotalitcrcxplicauitEgidius.Pulfus inartenjs difccrnide^ Eg«tfal» bet honeftis.Expofitis recflis Io,^is cordiq? ppinquis. Et afe ciiam ibi cxplicantur Ci illorum fnlam bcne confideras, Etoportct quidem ut fit tac^us manu fuper laius exifrente,quoniam G; manus fuper uola pla tne extendatur la fancudine augmentum pr^c^ hetdCcx elcuatione diniinutionem fadt «^ccia diminuitexfongitudineSt^proprie in macilen^ tiSjStf refupinata augmentat in eleuatione 5^ fon gitudine diminui tcx latitudine. Oportctpr^ tereauttadus fiatin liora qua ilfecuius pcilfus eft fit ab ira remor us gaud^o et exercitio et om nibuspaffionibiis dC faturitate qux grauedine facit dC fame & difpofitione relinqucndi confuc rudmes dC renouandiufus» Et oportct ctiam utfit depulfii expcrimentum temperati nobilis ita ut alius ei comparetur» Primo iiota per manum cxtcnram fupcr volam palmx minoraturaltrtudo.Primoquiatuncvcrfus imcrioracom" primitur arteria per confequcns eius prohihetur elcuatio: &: per idem maioratur latitudo vt patet.Sccundo quia fpirl tibus 3C vaporibus non potentibus furfum eleuarf proptce artcrixcomprplTtoncm diflRinduntur per fubflamiamarto rix fpfam amplfando.igitur S:c. Minoratur etiam Iongrii>' do.minus.n.eleuata arteria minus de ipfa fecundum cius 15 gitudinem eminet -Sc manifcftatur in bracchto, quare mina raturlongitudopulfus»Econtravcrofpfa rcfupinata maio^ raturaltitudopulfusartcrialcuius verfus cxterius mota»& ex confcquenti maioratur longitudo&ladtudo minoraiuf Ex quo fcquitur q, fitus medius inter hos cft conucnientim-' mus.pcr ipm.n.med/o mo fe habct arteria tageda. igit Et dixit ppric in maciletis,quia in ipfis magis apparct hoc* Vel fortc quia in pmguibus refupinatio aut cxtenfio fu^ vo lam non perceptibifr pot latitudinem vcl altitudinc vel lon gfiudinem pulfus yariarc. Secundo nota.hic in Ira expli> Pulfug cantur tres conditioncs feruandac vt redc iudiccmus n pul / rccflc iu> fum.Prima iam cxplicata eft. Sccuda cft vt ille cuius difpo dicandi pcrpulfumeft cognofcendafitrcmotusabiragaudio,etab codo tri oibuspallionibusexccllfuis.His.n.inualefccnttbus pailio^ plcx« nibus Rt varius motus in fpu ad interius vcl ad cxtra quare variant pulfum oftenfiuae ca3e:& per cofequens pulfus va tuncr in iudicio accidcrc polfct error.i^-^g.fi tangis pulfum iu ucnis melancholici inucnies ipfum paruum et tardum rcfpe dupulfus tcmperaticxteris paribus.SitamcnclTct melan^ choIicusiratusairtfortiterexercftatus& temperatus no in>« ucnics pulfum melancholici multo maiorem et velociorcm vnde per ipfum no rccflc iudicarc poftes dc copFonc eius rc fpcc^u tcmperati,5^ita dcalrfscaufisprimit/uispulfum no-« tabilitcr pcrmutarc potcntibus cft intelligendum , 6C ita de faturitatefacientcgraucdincmdfcitur,quxfacit pulfum di^ uerfum:vtinfraparebit,&dcfamcfimiliter per difponcm relinqucndiconfuctudinem^&remoucndi vfum intelligie fubitam mutatioiiemadinconfueta:quac procutdubio riat pulfum,vt patcr. Tcrtio nota q, qucmadmodum co/ pfex^o tempcrata tdiCicut medium vel menfura comDlcxfo num ab ca lapfarum:propter quod in comparatione ad ip^ fam in fuarum pcrfcdionum gradibus graduant ita vr opc rarionesatempcrara^ueniemcs eflfe mcnfuram opona^^ uenicntium a copfonibus lapfuszvt.CiHc fint dcnominandg 9M)8 perfci^iorcs quo ad operationes temperats compfonif lacobts^itauic» Rr Pulfus tagendi can. pra (flicust Pulfaii grnus * R ! M l C A N; |!l?igi«se(?edfunt.Magnitudo!gitur uelocitas 8c frcqiKtitfa pulfus tcmpcratae complexionis crit menfura magnitudi> tiis uelociratis dCc ♦ pulfuum complexionum lapfarunri « Cumergomenfurafg dcbeat elTc notior Aprius cognita menfurato,fcquiE^oportctpulfuni tepcratij prius clfcco^ gnitum»appellatautcmcorpu8i?pcratum nobilc co ^ha> bct copfone ad nobilea 3C perfcdas ogSncs praeparantcm» Qiiartonota hancvltimam conditionc forc neceitarian» ad cognofccndam naturalcm corporis complcxionem. Ad cognofccndum tn difponem practcr naturam non fufficicn^ tcrfacithxc conditio cumalrjsjfcd oportet pulfum corporis tcmpore fanitatis praccognouiflfc;pcncs,n.rcccrium a .pprio dC naturali tepcramento mcnfurat lapfus corporis prgtcrna turalis.Hanc conditioncm bcnc tctigu RaHs. i o. Almanfo^ ris cap.dc puIfu.Et Aucr.^.colligct. Quam etiam colligcrc podumus cx di(flis Aui.fecunda quarti.trac. i .cap»dc fignis fumptis a pulfu dum inquit.Et fcias q> pFimoiri liofum pul^ fus funt diucrfi mali abfq:Cgritud ne,quarcoportct vtfcias hoc» Qyintam conditioncm tangunt quidam au<5ioritatc Rafi8.i.continenci8,f.qnftatiramcdicus ciimoccurrii r-gro tanti ipfum tangat,quia fortc erubefcft ribiio arf^rorans aut medicus aut proptcr laborcm vcl aUud porefi: rurbari iu'» dicium,loquat crgo cum co fuauiter pcr tempus poftca tan gat,fcd ifla potefl: rcduci ad fccundam conditioncm, Se/ xta conditio cp non ftarim pcrccptis duabus vel tribus pul^ fationibus dimittat,immo plurcs expcdct vt tcSic ludicarc pofl^itdcqiialitatevel diuerfitatc&ordinationcpulfus bono vcl malo podcrc pulfu9,vt infra patebit» Septima coduio, Vt mcdicus manu finiftra fuftcntet bracchium xgrotantfs, SC dcxtta tangat pulfum.cum. n^frcqiientcr xgroians fit dc^ bilis oportct ipfum conari in fuftentan Jo: 3C ille conatus po tcft aliqiiaPf pulfiim variarc.Sifrcontingitfi fibi rclinquat bracchium trcmerc:trcmor»n.confundit iudicium pulfus. Oiiauaconditiovtcaucaturneacgrotans tcneat pugnum fortircr claufum aut manum fortitcr cxtcnfam , quia fecun^ dumhoccomprcfTaautnimis tenfaartcria confunderctiu> ditium,rcquiritur.n.ftatus mcdius, Nona conditio vt pri tnolcuircr tangatur poftea fortius comprimendo* Dcci'' ma conditiopotcftaddi vt medicus fitfanus 5(:bencdifpO'' (itus faltcm ad iudicandum dc pluribus drijs pulfus difficik bus dc quibus inlittcra vidcbitur.Harum autcm conditio> num additarum conditionibus quas tctigit Auiccn.in Vme^ ra quafdam Egidius in mctris talitcr cxprimit.Lcua manus mcdfci Icuam Icuct 8C rcgat xgri . Suftcnrantis opem pars imbccilla rcquirit.Quae fi fc rcgcrct modico concufia trc^ morc . Fallcrct artificcm ficrctquc cxanimia hcros ♦ Sed caue ne digitos dCc, Amplius dfccmus q> gcncra cx quibus mcdi-' d pulfuus difponcm cognofcunc fccundum 9 ipfi rcfcrunt funt dcccm,quauis cis fucrit ncccna num utpofuiffcnt canoue. Gcnus quide quod cftfumpium cxquatitatc diaflolis. Etgcnusqtf cfl fumptum cx quahtatc percuffionis ucn^ in di gitos. Et gcnus quod cft fumptu cx tcmporc cu^ fufc^mottonis. Etgcnus quod cft fumptum cx cfTcntia inftrumcnti.Et gcnusquod cft fumptii cxciuscuoncautrcpfetionc. Etgenus quod cft fumptum cxcalidftatctac^us ipfius aut frfgidita «cEtgcnusquod cft fumptum cx tcmporcqufc tis.Etgcnus quod cftfumptumcx pulfus acqua litatcautdiucrfitatc.Etgenus quod cft famptii cx cius ordinationc in dfucrfitatc fui aut fnordi> natfone.Etgenusquodcft fumptu cxpondcrc. Primo nota pcr gcnus in ppofito non debcrc intclligi gc nus ppricfumptn:put.f.eft vnoquinq^ praedicabilium di-' dinflum contra fpcm driam $^c» Notum cfttrt»c»fm duru A V ICBNN JB 3C molfc Hort cftc gfia pulfus ^pric fumpta,de nullo.fl.puf^ praedicant in quid.Per genus ergo debcmus intelligcre tcr minum cocm de pfibus praedicabile fiuc clTentialit' fiuc ac cidcntalitcrpcrcuiusnotitia pcrucnimus conucnienr adi ' gnificandum pcr pulfum fupcr corporis difponcm» occ do nota vt infra patcbit gcnus ab ordinationc 8C inordina lionc pulfus non elTc diftincflum a gnc fumptoab acqualKa tc 3C ingqualitate,fcd ad illud rcducif,idco dixit $u?8 eis m fctneccirarium,vtpofuilTcntca nouem. Tcrtio nota g ^ nus fumpium a quanritate diaftolis non fic fumptum clie quantitatcdiaftolisqinonfyftolisjmmoab vtriufwpq"^ titatcfumit,tnnotioreftnobi8diaftolcabipfa potiusqa^ypf ^^^5 ftole denolationc facit. C^uarto noia cb eoijt a ^^'^^^^ - c% ^^'^ P« muntgnaveldriaepulfus qdam funtcaentrfaliter,cldaaui^ J4gnj| acciltalitcr pulfusconcomitantia.Vocoautccfifentiafr coc^^ ^ . ^14.,,^ mitantia quac pulfui attributa funt ronc qua pulfus > "^"''.j^* I ^^» rone qua motus compofitus ex fyftolc cSf^c. & ^"'^"°"? , terccptis cuiufmodi funt magnitudo , fpiftitudo, velocit » fortitudo&c.pulfui.n.inquaniumhuiufmodi attribuitur ^ Iocitas,ideo talia diCuntur pulfum clTenrialiier ^onconi'tj tia.Econtra vcro accidcntaliter concomitantia funt qc" j pulfui attr(buta funt non ronc qua pulfus fcd rationc altcr ^ difpofitionis accidentalis in organo vcl in inftro ''^P^'^'^.V^| calidus , frigidu8,duru8 ,molIis &c.Htquia fcptcm P"' clTentialiter concomitantur.f magnftudo , paruitas, tas,tardita8/pilIitudo,raritas,fortitudo,dcbiIita8,?quaI' * diuerfitas, ordo , inordinatio , pondus bonum vel ^^.^ Tria autem funt accidcntalitcr concomitantia.f. ^"^^ j^fli ptum a contento in artcria vt plcnum vacuum, ^^^^y.^^e a modo fubftantf jc,vt durum 8c molle , tcrtium a quaH tangibiliprima,vtcalidum(5«:frigidum,ideoconclufu^,^ in tota fumma dccem clTc gencra pulfus,licet conucni^'' clTer fumerc fcptem fola.f. fumpra ab elTcntiaPr conco^^^^/ ^[ tibus-.magis cnim dctalibus vidctur fumcndas effc «Ii"^|jj^ ^ tias pulfus:5(: hxc cft tota fcntcntia Aucrrois quart^J^^^^ gct capitulodc pulfu.Ex quo fcquitur q» adhuc J \ gcnusfumptum abordfnationccrinordinationcadp*^'.-^ aequalem <&:c.foIum fcx cflfent diflFercnt^ac. Et cxhif ' y rum dcccm gencrum talis poteft fumi fufficientia. ^^^^ 5/ bctgenuspulfustautfumiturab cflfentialitcr concof^^^.^ bus,aut accidentalitcr.Si ab accidcntalitcr cocomita"'^^!,, vclfumituraconrcntoinarrcria vcl difpofitionc 5i tc fubftantiacartcriae. Si primumeftplcnus 8C ^^^^t fccundum vclfumitur a modo fubftantix, vclatl^^g^^/ prima tangibili.Primum cftpulfus durus vel »"olI'f' v^fl/ dum cft pulfus calidus 8c frigidus.Si ucro fumitur at> ^^^^ tialitcr concomitantibus hoc eft principalitcr,quia^*^^^,fr^ turaqualitatc virtutis fccundum modum loqucnd^ ^jf/ rois allcgato capitulo.fccundum vcro. A.a qualitatc p ^.^ji/ fionis:aut a quantitatc dimcnfionum pulfas,aut a ^yi-^jfof^ tc tcmporfs menfurantis pulfum.Si primum cft P" jj^ tis 8C dcbilis : fumendum cft cnim a qualirarc v";^^!'^^,,,!^ etiam a qualitate pcrcuftionls vt infra videbitur» • ^fji/ dum pulfua magnus vcl paruus.Si tcrtium vel i" ^ fura artenditur proportio partium . pulfus inter ^^(fl^^ adcorporis habitudJncm vel non.Si non vel fi""r .^(1^^ fura motus 8C eft pulfus velox 8C tardus aut quier«5 pjf qucns 8C rarus.Si autem atteditur proportionalif^» t!umpulfusfntcrfc,vctipfarumintcr fc &ad ^^Yaori^^ bitudincm.Si primum vcl ibi dcnotatur ordo ^ J](\itf^ tio vel abfolutc fimilitudo.Si primum cft P"J.% jn^^ * a!:inordinatus.Si fccundum cft pulfus «q"^"^ ftflfuif ^5 lis.Si autcm attcnditurproportioproportionis ^^^i <^ tium ad Corporis habitudinem fit pulfus P<^,^"r^.0i malf .Et non videtur cflfc aliud ucl alia a quibus w pulfus gcnus vcl differcntiae, idco 8Cc, 0/ Gcnits ucro qua^tfs pulfus ^^5JflJs0^ tatibus fuoi^ tritldiamctroru quac fiJJV^ gitudo8Clalitudoa^dusi>fadi'«s.bii^^^^ Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuesl LLC. Images reproduced by courlesy of The Wellcome Trusl, London. 583/D F E N. 11, Frotundus apcrtus,8<: mediocris. «K ^c TlT 1 d"n'n«onibus.f. longitudine latltudi. Ideop^ fut'^ ■'^rS" ^""^^{«"'""'birceft dicendii. «mpSm »r appellamusqui npcratum pulfum in tnbusdimennonibus excedit Econ nefumicpuLsIatu &Ss&'m r;'"^'"';'^''''''^^^ A,pbnditatefumunturtrifr.^..T '«'Wdine. ue humilis,* medS 1 nfifi^? ''""P"W',.pfundus « i,.Ht.era. ' CilT^a^Uc*^ ^ X^^^^^^^^^^^ ^"'^' Sunt ergo nouem difpones fimpl ces & ™, Alia 3C compofiti feDtem T " r'" """Porttf . •ibro de dFijs pulfuum Has auie ,7^' , '^^'^•"' componcre Com^^nj^J^ \ '^"'^ Gar.docet ««m profundita^^e fTw ''"""'"""^" ^ la.itudinem 2l>i131ongus latu, ttl,f&"f 'T-^us latus &alrus. ^'ocrisin pi-unditate p,u' ''^fi"" '»"» * mc tres df ias. Sel,..^''-'2.t ptima cobinKione l„be. fanclitatefoWisXTdl"^ ::"d?.-^t,1i,erpC™^ *t«e qutda eftlongusS a^t^^"^ lonsitudine Sc .pfun quidam eft islus &tej;f^ f '°S''' & r^j!,'i;-^'»rf-ducuriri'"^^^^^^ D o c, iir; *rt ^''''P'''''J'''*'o''8''s:a1useft l ^^"^P"''""''"' J^tcuanstadefWi*'^"^ tfe3combinationc9 dc orr.(: V» ^'^^^^rcquiturqS?';5^^^*diflFercntt^ nu,; ^^^^^^^^^^ «*^Hcc?„7^"^ Et pXt''^^^^^^^^'"^^'^^^-^^ '^^^^«lalksirnagi^,^^^^^^^^^ mulciplicarc adhuc 130 LofigLis aatcm iKc cft caius partcs la f ongitii ^ diac plus fcatiatur quam niturafis abfolatc, quf eft pro certo eius qai copPonem habet tcmperata autaataral(s qai eftcius qui huic eft ppiaquus 3C cft tcmperacas,ca{eft proprium. Ettu quidc lampr/asfcfaiftidifFereaaammtcrcos. Curcus ucfoeftci' contranus. Ettatereoscftmediocris. Ettu quidcm ludicabis fccundam hanc reguli m fex quac rcmanfcrunt. Primonotacxlittcra haccolligi ponfc^ medicus tagcn/ dopiilfamnoncum vnovelduobusdigitis folum tanlcrc debct,fed cum quatuor vtpulfus longitudo mclius pcrcipia tur,Ecvinjmfuitaudoribus:v£Aucr.4.comgct.aIlcgato, Auer.dc cap.q, pulfus xqualis in bngitudinc non pcrcipitur norabi/ pulfu o htcrvltraquanmatcmquatuordigitorumpofirorum fupcr t^aCiv^ artcriam,Iongus autcm pcrcipitur notabilitcr vltra , brcuis ctpicdo. autcm citra.Et proptcr hoc talitcr dcfcriptus cft pulfus loti^ gus quod totum intelhgendum cO: vbi pariias in alns fucric puta in htu brachi]' macic pingucdinc carnofitatc 3Cc. Sc/ cundo nota pulfum mcsiiocrcm foli corpori tcmpcrato na> turalitcr conucnirc,co q, cxtrcmalitcr longus conucnit com plexion, lapr^ad caloris cxccirum,cxtrcmalitcr uero curti» oppolitg ,ideo mcd.us mcJigcompctitcopfoni.Dico autcm notanternaturalitcrquianonrcpugnatpulfum mediocreiii copfofii lapfx adhuc praetcrniiPr aut mcrito xtatis conucni rc:Ucutfanguineusmorituruscxfebrcpcr rcrolutioiicm cctinprincipiohahcatpulfumfccundum omncm dimenx lionem tempcratum cxccdcnccm.procedcntc tamcn dcbili/ tatccxrcfolutionealiqnhabcbitpulfumita lonj^um latu5^: ahum prxcipuc /icut e(i mediocrfs puIfus.Similitcr ctia fart gainco in fua xtatcproccdcntcad fcnc^^lutem. Scd iioc noti habctmerito fuac naturalis copronis,fcdaccrrtali3 vcl xtatf ux, Tertfo nota cp pcr corpus hufc tcpcramcto cxiis pro/ pinquu mtcUrgit corpus fanu multij cui ^ppriu cft hoc f ap^ ,ppinqu3rcoptimefano.Qii2CorporaquafrdiflfcratviVum eft primo dc fccundo tcchni» 3C aliquaPr fccada prim^i ,ca, CompoRtaramiicrocxhisftmpItcibas qux^ damfantqaacnomea habcnt 5C quxdam qu^ nomiaccarcat.IIfc.a.qutta loagttudiac dCoLku tudtac a:Iatjtadi'accft augmeatatus uocatma^ gaas.Etqatiahisomatbaseft dtmiautas uoc<r tur paruas.Et qui latcr cos cxifttt tcpcratus.QaJ ucroia latitadtacaraltitadiaccft augmeatatus uocatur grolTus. E t qui la cis cft miautus dicitur fubtiliSjS^ qai cft latcr eos cft acquaKs. Primonotapcrdria5compoatasintclligcredcbcmiisil> p.,rr,, las qu^^t dcnoiatio fumpta cft a pP/bu9 dimenfionibus.Pcr A- Jn». fimpliccs vcroiUas quaf^t dcnoiatio fumpta cft ab vna d'u fulT mcnfioncficut bnga & curctl eft dria fimplcx, quia ab una d.'menfionc.f.abngitud(nccftfumpra,gro(Tum vcro5:tc^ copouca nuc funt dux drix c5pofitx,quia.f.a latitudine & pfundita tefumpt3E.SiPrmagnus abfoIucc,^paruus abfolutc. Scca do nota cx dcis Aui.q» ad hoc vi aliquis pulfus fic dcnolaii-' cfus magn^js abfolutc vel paruusoportcf ipm c/Tc in tribuj dimcnfionibus fupra tepcramcntiiaugmentati^ vcldiminu tij.Magn-Js.n.cft qui in log/fudrcaltitudinc cc lacicudine exi ftic augmentatus.Ht cl contrarius cft paruus, vt apparct I lic tcra 3Cc, Primij dubiu vF hanc dcfcriptione magni 3c pap ui pulfus nocnTeconucnicnte.-ponat.n.ptilfum for c(Tc ^sautl longa 3C xque latil ficut cft pulfus mcdlocria clTc tn alr;.?.- Etargrfic,pulfu.for.cftabfoIut^cmagnusquIc^^ fntribu?dri7sfupratcpcramcntiiaugmentatu3 erzo 5Cc tc/ nct corcqucncia.& aflfumpta .pbattquia in latitud^c & ion gitudinc cft xquarr cepcrato abfolutc,5^ ,„ alia dFia fcir/<rcc aUicudincabfoIutc ipfum cxccdit.igitd^Jctltcni fit.b.pulfut Iacob,8ri,auic. R r ij P R I M I C A temperatus (5E^nt.a.pulfu8 for.iani fignatus , cufus ad.b.fit proportio dupla 5(:nt*c*pulfusfecundum quamlibet dime^ iionem cxcedens*b.cuius tamen ad.b» fit proportio praeci^ pue fexquialtera,Etarguitur fic.c, pulfus eftabfolute ma^' gnus fed«a*pulfus eft maior.c.crgo.a.pulfus cftabfolutc ma gnus,patct confequcntia.ct prima pars alTumpti patet ex ca fu dC arguitur minor,quia minor eft proportio. a.ad.b.q^.c» ad.b»ergo.a.cft maius.c.confequentia tcnet pcr illud princi pium.Si aliquorum duorum ad aliquod tertium fuerit ppor tio maioris in^qualitatis maius quidcm maiorem minus ue fo minorem ad illud obtinet proportionem. Itcm datis dc^ fcript'onibusilIisfequuuraIiqucmcirepuIfum qui nec cft magnus nccparuus ncc mediocri8,quodapparct non ratio'' nalc.Etarguitur confequentia ponendo pulfum forris cxce^ di.a.mediocri inlongirudincdi:ipfum cxccdere in latitudi-' ne.Et fcquitur pulfum fortis non clTc magnum ncc paruum quiaintribus dimenfionibus noncft augmcntatus necdi/ minutus.Q^ etiam non fitmediocris argrcx cafuquiamc diocris foli corpori tcmpcrato Conuenit ♦ hic autcm non eft hmoijigitur dCc* Pro primo dubio dr tenendo defcriptio ncm pofitam magni parui 4<:mcdiocris abfolute , cj» pul/ fus for.in cafu primi argumenti fignatus cft maior q5 pulfus tcmpcrati,non tamen abfolurc maior co q> non eft abfolutc magnus. Ad clTc cnim abfolute magnum rcfpecftu tcmpcra tifequitur fecundum oem dimenfioncm illum tcmperatum exccdcrc.Et negatur ifta confequentia fccudum duas dimc^ fioncs eft aequalis 8c fecundum aftcram cxcedit . ergo abfo> lutc cft maior.Et hscc rcfponfio cft fuftincnda uolendo falua rc dida Auic.utucrba fonant(S<; GaP. inlibrodc diffcrctns pulfum,c5^in introducflorio»5^commento e^us. Pofietia^ mcn probabiliter dici pulfum for.cffe abfolutc magnum,et illa non cft defcriptio pulfus abfolute magni. licer.n.ucru fit q>omnis pulfus in longitudine altitudinc 8C latitudinc au gmcntatus fit dcnominandus magnus , non tamen oportct c^omnismagnus fitaugmentatus inlongitudinc SCc* Pu\^ fuscrgomagnuscftqui formalitcr in longitudinc latitudi/' nc&altitudinecftaugmcntatus.Vel a:qualcntcr,quia.f.ha^ hctdimcnfioncsalicuimlongitudinelatitudinc 3C altitud^'' nc augmcnto acqualcntcs^cS^ talitcr cft in propofito. Et fc cundumhocdiciturad fccundum pcncs primam rcfponv fipncmncgandoconfcqucntiamilIam,fciIicct.a. pulfus cft mator.c.Si^.c.cft abfolutc magnus,igitur.a. eft abfolutc ma gnus,nifi ponerctur.a.fccundum omnem dimcnfionem cffc maiorem.c.quod non ponitur.Qualitcrautcm pcnes Cecun dam rcfponfionem fit diccndum fatis patct» Ad tcrtium dicitur conccdcndo conclufionem iftam.f. q> non quilibet pulfus cft magnus paruus ucl mediocris abfoIutc,ut euiden tcrdcducitargumfntum,licctconccdcndum fit qucmlibct elTc magnum paruum ucl mediocrem abfolutc aut paruum ucl magnum fecundum quid. Etficcft dc pulfu fignatoin , argumcnto.cft.n.magnus fecundum quid,Iicctiion fimpFr ucl abfolutc ut fequitur in cafu. Et pencs hoc conccdendiJ ' primohancconfequcntiam non ualere pulfus for.eftma'' gnus abfolutc 3c pulfus platonis cft mafor illo . ergo pulfus platonis eft magnus abfolute. Scquitur fccundo hanc con fequcntiam non ualcrc.pulfus for.cft magnus folum fccun> dum quid 5C pulfus platonis cft magnus abfolute. ergo pu!> fus platonis eft maior pulfu for. Sequitur tertio aliqucm pulfum praecifc magnum fccundum quid aliquo pulfu fim pliciter magno c(Tc maiorcm 5C fiPr minorem,et ex cofeque ti aequalcm. Ex quo ultcrius fcquitur no quorijcunc;^ pub fuum aequalium uno cxiite magno uel mcdiocri abfolutc al tcrum cft hmoi. Ex quo conccdcnda cft hxc cocPo.a.puI fus cft abfolutc magnus qui per tota iftam hora maiorabit, '"""<^f"«itmagnu3 fccundum quid licctcrftmaiorq^ia elt. Etpcrconfequcnsfequitur in cafu.a.pulfum cftcprg <rifc fccundum quid magnum qui per tota ifta hora minora bitur 8C tn in fine crit abfolute magnus.Et infinita: quafi ta> Icscocfoncspntconcludiexhis poft quas non curritcois mcdko^ ^Pf culat o;egrediuntur.n,aIiqualiter mcm* A V I C E N N iE# Gcftcrisautcm quod cx qualitatc pcfcufllo^ nisucnacin digitos fumptu cft,trcsfunt fpcd^» forti's&:ipfe cftqui apud diaftolem tadui rc ftit. Etdcbihs quicft ci oppofitus. Et aqualis qmcftintcrcos. Primo nota.illa appcllatur qualitas pcrculTionis.i.moduJ pcrcu flionis qui eft fortiter vel debilitcr pcrcuterc. ^^^^jj" do nota vr quidam dicunt cfpcr pulfum fortem duointc»" gcrcpolTumus.Primopulfum veiiemcnter fcu acutc inta^ Sum percutientcm fiueperfeueret ifta foriiiudo fiuc acui ta3,fiue non vcl non conftet,c5<:ifto modo inter fortem <> debilem daturmcdium vtacquale 8c tcmpcratum. S^^"" do per pulfum fortem intelligcrcpofTumus pulfum ^0^1" ^ tem dC in forti percufTione pcrfeuerantcm. Et talitcr non lo quitur Aui.quiainterhuncfortcm pulfum& debilcm nu^^ datur mcdium.talis.n.fwtitudo proucnit a tcmperantfa c plexionis iuxta fententiam Haly.i.tcchni. Fortitudo.n.y^ tutis infcquirurtempcramentum,(&:infta idcm ''^^ J? J Notantcr autem dixit. Apud diaftolem : vel quia in (y^^ non rcHftit. vel proptcr aliam caufam ftatim tangcndaifl» Tertionotadum q? proptcr tria poieftartcria apud lem tacflui vcnientcm multum rcfiftcrc.Primo proptej ritiem.Sccundo proptcr pIcniiudincm.TcrtioproptcrJ^ tudinem virtutis 3c conflantiam in tenendo artcriam W^^^ uatam tcmporc dilatationis quarc rcfiftit arteria infer"^^ ppllfl 10« primenti.In propofito cft fcrmo de rcfiftcntia. Tcriio do vcl proptcr tertiam caufam contingcnie. proptcr ff^^^ ctiim primo vel fecundo modo contingcntem no (ortih . durus vel plenus dcnominatur pulfus. Cognofcitut ^ . driaintcrhas,quiaprima ftat cum lapfu notabili ^ ad ficcum.tcrtia vcro cum cius tcmpcrantia . f«cunda ^^^^ non percipitur nifiapud nimiam corporis plcnitudinc^*..^ tia vcro apud mcdiocrem corporis habitudincm.fccoa^. j ferunt,quiapulfu rcfiftcntcmultum pppleniiudine P^^.^^ tur artcria ac fi cfifct quoda liquido vel humido rcpkf^Mfl^^^ fiftentcucro.ppter fortitudine non:fcd pcrcipitur tnedi^^^ tas fiPr du refiftitp^duritiepcrcipit durities 8C ficcita^ tcria,fed in rcfiftcntia cotingcnte pp fortitudinc virt""^ fed pcrcipit med/ocritas in mollitic 8C duritic,et quia '^^^^j, dohmoi vtpFm fociat mcdiocritati in alijs driis , h« j^jj, duacprima:non.Drntctiam,quia du conftringit ^J^^r^(te^ pulfu duro digito arteriam infequcnte ipfa adhuC v? ^p/ rc pptcrduriticm 8c influxibilitatcm fuam, fiPf in P^lgri^ ptcr plcnitudinem fuam.In pulfu vcro forti non, PP^ ^^ftt riam in conftricftionc conucnicntcr tadui ccdcrc. , proptcr hoc dixit Auic.in littera apud diaftolcm, ut Pj^^x hocdifferentiam tangcretinlittcta intcr pulfum ^^^^rficti^ tcm.Et nota bcnc hoc,quia vidi in difccrncndo has tias iam quofdam valdc pcritos notabilitcr crrafiC' Gcncris quocpquodcx tgc cufufcp fumptumcfttrcsfunt fpes. VcIoxS^cft^Ii^ tum in brcui tcmporc compIccEt tardus trarius.Et acqualis mtcr cos cxiftens* Primonota vtputohasdcfcriptiones fore «^^^^'^grtcri^ Caetcra pariafuerinr.Si.n.fpaciildcfcribcdu abu" ^j^^o^ fortc multo maius fpatioab alia arteria dekrtbedo^ ,(^^i\V dcm tpe adaequate dcfcribcrcnc,non pp hoc puto H ^jjil los ee aeque veloccs oino denolandos,ut afs pc "J" ^fiaj?' xi argumeta cx dicfiis audoi^i, Sccundo nota cx a . j|g i/ enfc inter pulfum vcloc? SC forte fiPr intcr «rdii ^ jU' ,tu vcloce 8C forte 8C tardu 3C dcbiU^^^J' ^(f<* cut intcr motu vciucv ^ ^w..^ ^ rju- ., quemotaeedcbilSAr vcIocc^qa.f.qd^Iibct occ^j^^^^cbi^ illud mobilc ab illo motu ipcdire et cjetarc,ut par ^^^- ^o\» aequo vclocic currctc,aut mufca te.SiPr ftat alique motw ciTc tardi! hoc mobilc a tali motu quictare,ficut aequus torn ^ cusin autpapilioneV''°-|,,,|ttf vel<»ci'« fort* "lCUs, p E N. n. Sfal™''"*' «"o'reuelrefilirc. Etit» pfopOKlortaliter bilem r'^'"'-r'^""'''^-'^"'-" P"''"""' '«fe uelocemdev iUajT 'tat^occurrenteradulicie refirtentia ca^ uuC' IT""'^'- 'Pf""' "^' & fortc. .t curo^"''*'^'"""'^ frequenterhis tanquj fynonymis debn?n?P r'""' ^PP^"'" Jo fottem & tardil titudl^r; '''''J''^?''"*'^'"f'='^°"'P'=''«"^ teriTr,! r'''''''''"''''P''''"" "^«* '«gi'o fuper '"^''"" ''i: ditferentiar cognofcuntur, Genens uero quod excITentia mftrumenti fu tnit tres funt fpes.mollis quieftrecipies rcditum ad <nterioraa^copr«II?onefaciIe. Et durus qui «t ei contrarius. E t inter eos cft med iocris. Primo nota per genus fumptum ab efTentia inftri intelli. &t genus fumptum a duritie vel molliiie auas Quali,,; «ores modosfubftantif conftteuX T'" do notaarteria exiftente molli dum tan<>ifTcet „s d, " «urto«lisarteria,pars tamenqu^. tangfu f dlUer ^r*' riora fle.^itur propter mollitiem elle cfufam v " „11 f'"'' , >""adomnespofit.o„,.differen,iasfleiamr P^f ' 'ocontin3icexiftentedura,licet.n.virtSdfKT"r I"" "'ollem manu fua teneret furfuih & conaVei 5 .'ti. »'n"e fublcuatam ife u n,; , '5""".'""'r«ih & conarec illara rem fen.n? """' '"'"^ deprimere, Ifccr n •i-^-formeriHamremrubleu, am t^ 1 '''P""'"' n„nii fl qurs cum re molli fortiter per^tc?e 'f ' "''"> feb,l.eftncutfiquiscum^re;dJ^^^^^^ I furf «--ntudeprimeretar&„o„tencret^£;:^r';- .Liener/sautemquodeftfumnfiT *«nneturtresfunt (tedes. pS yro^^ J««tficutaine.usLamineeeZm^^^^^^ ei contrarms,Et later eos mediocns. «^^t^DehTcttr ^^^^'^licetnon duriterin tadum L"^' -dirpofitio^uJe^tSl r"'^'^?"^^^ illc cuius^eftTJc »^^i"currir.t,.p;'£'^^"^^^^^ & decenter eu,cue! ^ncommentoilliusJn - '^'>'^f POtc^^coIIigiprifna ^Phorif ?men tenfionem a^ter? ^"iJ'^^""^"^ fummum» * '^ncfla ftridursc 5^ ficci?/- ^'^"P^'"'"' QjJxdam cft con> ^'deo de i(h non efl fe.!!'' . '^^ POf^^^ ^3^^ c"»^ vacuita ^ll^l^J^titudineconiunjfla^irPiopo^ft^^ Altera cft renfio f,^^'um.Ci,aIitcrhoc;oS^^^^ hic. Prin^u lur rl^*^ a.) per pharmaciam V"'^"^""'' P^^^t^o , cum duritic artcriae rn«:. ^^^^^nt^um dubium^Ponav ^"^»ccmu9 hunc pulfum ef-^ DO a IIL iji fc plenum. Ad primum dicitur q, fi conftat rcpletioncm efle fanguineam autex materia fanguini commixta ficut ut p urimuminarteria contingit euacu^ndum eft corpuscu p ilebotomia venar communis:eo q, minorata venarum re pletionenectantoad cortranfmilTofanguine ficutprius mi norabitur etiam repletio arteriarum , venar etiam dum per phlebotomianiminuunturattrahuntavicinis^&confeque ter ab artern8,(X: hc mitioratur replctio arreriarum, vt colli^ gftur quarra primi.cap.de phleboromia, S/ autem fuerit al- terius materix repletio fanguini non commixtsc multum fic daeftfecundum ipfius exigentiam cuacuario per pharma^ cum. Ad fecundum dicitur c> tunc diftcilc erit comprsc^ henderc pcr t*^um pulfum plenum ; fed alia poterunt ellc iigna quibus pulfus plenitudinem cognofcimus quae narra rc propter brcuiratem omitto. Et gcnens quidem qirod cx fuo tac^u fum^ ptum eft tresfuni fpecics» Calidus.Ecfrigidus. Et tempcratus. NQtaq,itapolTcntpomtrc9fpccicscxpartc humiditatis &:hcc/raris.quiaramcn non ita pcr tadum percipmntur ideodchis nonfccitmentionem,autetiam quia non abfol^ jritur pulfus humidus a molli ncc ficcus a duro, dc gbus fuf/ hcicntcrdetcrminatum cft» Gcner/sueroquodeftfumptum cx tcmporc quietis fpecies funt t rcs. Frequens SC ipfe eft in quo tempus fenfatum quod cxiftit intcr duas p^ ajftioncscftbrcuequictiam uocatur confcques a:fpiftus.Etei'cotrarius rarus qui ctiamdicitur lafTus arrefoIutus.Etintcr cos mediocris.Ethoc quidem tempus cft fccundum quod cx fyftolc cognofcitunSi uero fyftofcnulfo modo cognita fuerit erit tcmpus quod fnter omnes duas diafto les continuatur. Et fi ipfa cognita f uerit ent fcca^ dumduo tempora duorumcxtremorum* Primo nota cx iFa penes qd frequcntia aut fpilTitudo puV Pulf"» fus,5; pcnes gd fit eius raritas attcdcda. Attedit.n. frcquen^ ^rcque tia pencs breu^tatc tgis mediatis inter diaftolc fyftole ar/ 3C ra tcrix,ita q» quato rps illud cft brcuius taro pulfus cft freque^ "tas. tior.Bcontra vcro raritas.^portionabiliter.n. quaro rps cft f ogius tato cft pulfus rarior. Ex quo colfr dria inter velov cem pulfum«Sj:frequcntc.Sirrinter tardiT&rarin AIia.n.6^ alia funt tj^a pcncs qiiac hmoi driae menfuranc. Attcndit.n, velocitas penesbreuitatctgis mcnfuratis motu pulfus fro quentia vero mcfuratis qere. Ex quo vltcrius fcquitur co tingenseflfepulfum eudcfirec vcIoCe&ranlfirr frcquente <S:tardLlVtinfrainpribus cafibus patebit. Nota tnq,fre qucnr auclorcsiftis tcrmis,veIox,frcqucns , tardus , rarus " vtuntpcrmixtiueperpulfum frcqucnte intclIigcdo 'veIoc€ (S::ecotra.pauca.n.follicitudinedenoibus habucriit.i.phy. com. I .haec tii eft .ppria tcrminoi^figfio quae nirc cxplicata cft. Sccundo nota hoc totil q, dcm cft dc fpilTitudinc 8c ra^ ritatc inielligenda elTc vbi fyftolc artcriae fit cognira 3c fup^ ple quies intcr ca 5c fequcnte diaftole. Vbi.n.ipfa ignota fuc rit non vr pcnes illud menfurada ec frcqucntia co q, frcque tia artcndit pcncs illud qcf eft ipfam illo tpc mcfurari.Syfto lc autem SC quicrc illa incognira fncognitaeft illiid tps ideo non poteft frcqucntia pcnes illud menrurari.Tuncafitattc> dendaeftfrcqucntiagro(Tfu8 pencs totum tps intcr diaftolc &fyfto!emintcrceptum.EtilIcpuIfus denolat frcqucntior in quo intcr duas diaftoles fcconfcqucntcs cadit minus tp$ mediiiiq^ ^adit maius.Et hanc fequit dcfcriptfoncm mcdicoij? vulgus fccunda quam vtcolPr.^.coIliget. non po tcritconucnicnsponidiftindiointcrveloccm 8c frcqucnr? puIfum.Scd in cafu in quo fit cognita fyftolc , & qulcs ip^ (am fcqucns erit frcquetia in pulfu fccundum duo tcmpora lacob.Sti.auict Rr iij Pulfu9 aeqlis 3C infqlis* Pulfus aeqlis uP ingqlis driagn/ tuplex» P R I M I C A N# duorum cxtrcmorum, ideft longitudincm & breuitatem ip forum menfurantium duo extrema.i»duas quietes cadentc» f.interdiaftolem,&:fyfl:oIem,(S(:poftea cadentem intcrfy^ ftolcjSc: diaftole,qu3c du^ qetes dnr duo cxtrem3jquia.f.ter/ minantduosmotus iam didos» Tcrtio nota pulfus Frc^ quens appellatur &c.confcqucns qula in illo vnus motus af fumptumfubitocoiifequitur.Pulfus vcro rarus appcllatur laflfus &:refoIutus mciaphorice, tahtcrfumpta metaphora, ficut.n.homo lalTus & refolutus multum tempus apponit intcrmotus&acflioncs fuasjita pulfus denomtnandus ra^ ru8,quia multum tcmpus ponitmedium intcr fuos motus, Genus ucro quod efl fumptum cx arqualitatc & diuerntate eft aut apquale aut diuetfum. Cinx^ quale. Et hoc quidem eft per comparationem fi^ militud{ni's,autdifl[imilitudmi's pulfuu,autpar^ tiu unius pulfus,aut unius partis pulfus m qum^ que rcbus magmtudine dC paruitate aut fortitu^ dine &: debilitatc dd uelocitate &C tarditate, fpifff tudinc aut raritatc,duriti'e 5C mollitie doncc con tingit q? unus pulfus eft poftrcmus fuac diaftolcs citius g|5 uehementcm calorcm,autdcbi'li'orpro pterdcbihtatcm.QuodfiuoIucris dilatabis fcr^ moncm&fconfidcrabisinacquahtatc dC diucrfi tatc in tribus gencribus praedic^is alias partes, fedconfidcrationum fortitudo ad iftas rcducf^a cft.Pulfus uero ^qualis abfolutc cft illc qui in om nibuscftacqualis Ciin aliquo corum folo fucrit acqualiscofolo dicctur acqualis, ficut fi diccre" mus acqualem in uirtutc aut acqualem in ueloci^ tatcEt fimilitcr diucrfus eft illc qui non cft acqua Iis autabfblutc autinaliqua rc. Primo nota q> aequalitas in pulfu vt quidam dicunt attc> ditur pcncs partcs comparatas adinuiccm,non autem dirfi^ milcs,puta comparandodilatationcm dilatationi,& conftri <flioncm conftri(5lioni:quictcm quicti,& motum motui. Ad hoc.n.utpulfus fit acqualis non oportct quiete acqualcm c(lc motui vel fiFcm i'n qutnqj drrjs quas nolat Auic.Scd fufficit diaftolcm in his cnfc fifem d aftoIi:3<: fyftolc fyftoli: 3C quie tcm quicti.Stat nanq; pulfum cfte gqualem in qiio tn diafto le maioreftfyftolcaut velocior. Etpcr pulfum inxqualem vcl diucrfum in propofitoidem intelligit Aui» Etficut dcm cft de aequalitate:ita ct de diuerfitatc dicendum eft.IUu^^ labilehabet diibium pptcxtum qui fequitur ftatim* Sc/» cundo nota ex Ira pofte colligi quinq; effc drias fecundum^ quas conuenit pulfum acqualem aut diucrfum fieri.f. tudo,paruitas:ve1ocitas:tardita3,fortitudo:debiIitas^fpifti'' tudo,rarita3,duritic9,(S:molIitics. Sccundum.n. quacunc^ iftarum contrarictatum fucrit in pulfu dilTimilitudo pulfum inaequalcm vcl diuerfum nominamus , vt fi vna fyftolc fit magna reliqua parua vna vclox reliqua tarda:5: ficde altjs dicetur pulfus diucrfus fiuc inxqualis. Tertio nota cx di*' (fiis Aui.in littcra tribus modis fecundum has quinc^ drias in pulfu in^qualitatem vel diucrfitatem contingerc. Prjmo ftantc difparitate totalis pulfus ad totalc pulfum inhis gncj contrarietatibus,autfn aliqua vcl in aliquibiis carum.Sccun doppdil^fimilitudincm partium ciufdcm pulfus intcr fc in eifdem vcl in aliqua vcl aliquibus dPiis didis. Tcrtiopro^ pter di(rimilitudincm partium ciufdem partes intcr fc» Tcti git primum dum dixit. Pcr comparationc fimilitudinis aut diftimilitudinispartiumj.pulfum totallu. Tetigit fccundil dum^ dixit. Aut partium vnius.Tcrtin tctigit ibf. Aut vnius partiepulfus.Excmplum primi.fi primustotalis pulfus fo> cratiscnTctmagnus vcloxfrcqucns fortis&mollw» Secun^ dus vcrocfletparuustardusrarusdebihs & durus aut ali/' quarumillarum driarumvarictas. Excmplumfccunditno A V I C E N N JB* vr poltepom nifi ponendo diaftolem pulfus c(Tc malorcaut minorem fyftole aut quietem eiufdem pulfus inaequale ellc quieti. Exemplum tcrtrj. vt fi diaftole fit in finc vclox*!" principio tarda,aut econtra,(^ fimiliter fyftole, Et cx nlj demente Auic.vr polfe concludi piimoinaEqualitaternpi» fus non folum attendi penes dilfimilitudinem ^'3^°"*^^ diaftolem: j<: fyftolis ad fyftolem , fed etiam diaftolis adl/ ftolem in his diflFerentrjsiii quibus coicat. Si.n.diaftolcno» fueritfyftoli conuenienterproportionatain magnitudince vclocitate,pulfum polTumus noiare inacqualem. Exquo fcquitur non e/Tc pulfum acqualem in quocft fyftolc maio diaftoleaut velocior,necccontra,ficutncciIIc inquo quJW fcqucnsdiaftoleminacqualiseftquicti fcqucnti fyftolcm»^ Ex quo vltcrius fequitur prtmum notabilc fccundum oi^^^ tcm a!iqiioriim in principiohuius partis poncndum ^^^^t^ qualitcr modcranJum. Scquitur vlterius pulfum ^^^. abfoluic cfte taliter defcribcndum.Pulfus acqualis cft iU^ '^^ quoomnes totales pulfus cS^ pulfuum partcs SC partcs par tiuni in quinq^ drijs fimilant,motum.f.ad motum.quic^^ ^ ad quietcm comparanda.Econtra inaccjualis cft in qu^'^^ iimihturfed dilTimilatur in omnibus aut aliqjua diffcren rum iam dic^ai^ fcmpcr motu ad motum,quictcm ad qj" tcni comparando. Scquitur vltcrius quatuor modis ic dum didas drias contingcrc pofTc in pulfu inaequalitat^^^^j Pritno toto pulfu toti pulfui cxntc diifimili fecndum ^^^n^^ aliqua^ partes 3C fecundum ocs vcl alit]uas df iafl '^'^^^'/^^, cuiulo n partcs eiufdem fint diftimiles vt diaftolc dC f/ ^ le.Tcrtio fi partcs eiufdcm partis.Et hoc duplicitcr.vcl H tum ad partes artcriac qux inxqualitcr rcleuantur vti" P^^^ ^ fuvndofovelferrino,veIquantumadpartcs pulfum ' grantes,vt fi principium diaftolis cfTct dilTimilc in vclo<^ te eius fini uel fyftolrs principium fini crufdcm. ExfO^'^ quitur cj) non inter quafcunqp partcs pulfus «"cpcrifu''^',^-^ tas ctiamintcreafdcmrcperibilis eft fccundum o^^^'r(f| quinqjdriasjprincipium cnim diaftolis non potcft c»^ mile fuo ffni in frcquciia vel magnitudinc vt patetjli^^^jf nc in vclocitatc, Sed contra hanc defcriptioncm P^^T^U ucr fi arguit,quia ex illa fequit ex quolibet lapfu ad dum tmautad caFm autficcum tiri cordis.pucnit P"^ '^^(0 uerfus,quia fp cordclapfoad humidum tmincocft ^jy tas maior cxpellendi qp attrahcndi.igit f^ in co fict ma'°^ ftole diaftolc,& pcr cofcqucns pulfus diucrfus. SC ^ ipfolapfo ad fi^ccum tm remanctmaior ncceiTitas ^JJ^^^i^pIf di mundificandi vcl cxpellendi , SC per cofequcs di3 maior.Q^ atremaneacmaior neccftitascuentadi Pj,'^^ffcf ipo labctc ad Ciccu tm decrcfcitneceflfitas mudificadi fitatc cuctadipmancte.cu ergo prius fucrit aqlcs,.^^ jr^y fcqt dCc* Et g ideur argui poflfe cp chofici fibi fan^ j^^fic^ tici fibi fani qjti^cuq^ pulfus eet fp diucrfus, co cj> i" ^^^c^^ fg multo maior ect neceflfitas cuetadi mf/dificScji, jjj tra in ph1cgmatico,io fp in choPico crit maior ncccl > ftolis qp fyftoIis,& ccotra in phPatico. Pro ifto ^'^' tf^ mo coccd?do cp cx cjlibet lapfu a J caFm tm "^^^''^^jiierfi'^ aut ficcil tm aptus cft mcrito lapfus pucnire P"!^^^ jfl P copone ad pulfura tpati,iftu.f.diuerfum noiand ^-.^^^ Jj/ qtu ad ptcs cius no fcruat acqlitas talis qlis in fp^f^' jusfil''* bct illoi^f pulfun poflfct dici acqlis refpcii pulfus ff -^jctP^' CopPoncptcrnkTr exntis,ut fi for.phlcgmatfcus tcn ..^j tridc,ficrct i eo pulfus diucrfus rcfpcu pulfus fui ^^ '\^\\s ^ icr ^tcs cfus no fcruarct acqlitas neq? 4^portional« ^^^^fuflj lis crat in ipo fano,licct tgc fanitatis hrct pulfum ^^^^^i^ rcfpcn pulfus tpati no fcruatc ^qlitate in Tuis drqs ^ ^ pulfus tcatus. Et hac foFonc fc^ oportct et fcquc ^fga» dlainprlonotabili.Si.n.inacqualitasintac^u arg ^^ia c, pot cx inxqualitatc partiil conftituetiil puUum ^^gatu hoc crit uel cxinacqualitatc diaftolis Sc ^^y^^'"'? tfpofi^^.f la po,ucI tbis motus ad qctis tps:qcP ct nfgat uei ^^piip tisinterfc.CncrgoinphFaticoucI humido cJ''^*^^ ncccflfitas mudiffcadi eucntadi patet^ ^l' onfc^^'^ lcm minor crit quictc fcqucnte fyftoIc,eJ<:pcr ^ Veli, 5^11 V, S %t I iullii' 0? Vr. InnuUrSfil ' ■• E-^hoccocludi poteftprimo. Conr^n "''''''-''•"'''''^''''■"'•''^^«''^ %i<J» * P a e^Zr^S?'"'"^"'''^"*'''^'"™'^^ ti^tr c7 '^^T"-^' hocfortefenat Aui.fecun Ja quar' "•trac.i.cap de(ign.»fan,pti, apulG, dum dicit. EtfcL q.p^tr,m_o,,halun,pulfusfu„tdi«erlimaliabfq,^;^^^ nonv?r'^'';'^'''^''''«''"''''»f''""''°'='l>^ mu"rt drretet^.d^rr'"'''''''^^''^ tate&trrditarautrft -^ "'*?'■' .^''^^''•'«'''^''veloci/ autvelodolt^l^Llt&c^Effi^t'^^^^ ne™ non folu™ de X* tf& «^d>,"''r 1^''''''' ''"'"''' differentij, exempliSoT^^ll ^c aln, Ex his conclude qui, eft p-ulfu, equaiislhf f '^ ''''■"'"■• 1« fecundun. quid,& qui, insauK 'brolute quf, f qua «.mniainlitter^fatiscx^c^TtA^uitnS"^ cutfi ib.e(retcircuir^ ^«P'ires , h. cataefretanasdrcalas Et inr!:^ °'''*'"^'" eft ef contrarlas. e S:".^.'- ^ft q^j l elt ci comrarias. Cun^cer rf?™ ^hocdec/maa, genuslftfi" , ^"'•''^ "^''<^'^'es '•■^rpeaesmtraS S^'>- 'P''°'«-f.&pofterioreseft deStahlr/'^^^ 7"" P'''' "•Ordo.n.eftpoftcriorisad priu, . 'L'"'^'"' '''^Pfdc. ''»-Rnccapicndoordinatu,rpui?ut'' P''''^'*^^ pot •'^*;''«p"'''''»^'r-tfcTte^,f p-^if"-» fcj" *c.eftconuenien, habitudS her """^ «e?ruar, '""'"••Sfwndo polTumus intell « ' ^ .'^'"■PPo di ordinatu "'^^'•''«dit. Secundo noia '^' '-^*.uZ?i,^''''P''''Vtfumiturinli,tera.'f';r^:^ dinatum vt;5i,'"?'^'«-*talem AuicsppelfatabW «Jinate proced , g!""'t *uerfita,, fecundum quam fi 2"' P''«l>abetdfe»'"'2" '"•"'tdiwtu, abfl ,"°jr «is ^cedit.Prima rf' f':^'" qua^ diuerfimode or^; «'cSdaficutfir&RtaseftficutB efi-et vn-.f:- ^«™.ame„adv„um'''r;;r'''''''*""''''b''"''^«dft^^^^^^^ ?!"•» primi.fit pulfus 2.""''"" vel firem redeuntes.Exe;!* ^^'«'fn^^ceda.'^ J^^^-^gnu, velox&frequen, ,&'?5 (j^. "fesquamorprimi. */■! *'"»'') quatuor pulfusom, ''^''*''l«in.o&fi?Cc;*/&^^^^^ SSd^qTa;^^^^^^^ "tpiilfu,ord<natusabf<A,.e. brum &erntot«m&c. fmo&incor^icSumm^^^ fac»b3.i,auic. Rr D O C. Tir. iji ll^nfm» F*f "r'*r'''''''"''''™''"P°' ''''''"«1»' e nm,(a.txemplum fecundi ii. primus pulfus magnu, ve. lox«:frequensinfor.e.Secundusmediocri, in ma"ni.udi/ ne veloc,tate&frequen.ia.Ter.ius fi.paruu, raTus & "ar. I.:diuerrMdvnum.,.c,;'u5:S^^^ md,uerfica.em vcl us imai-inari po.rumas mul ipli"'er! Ter.,0 ,n parabu, e,ufdem puIfus.Vnae.iam folam diuerff taten, ,mag.nar, po(rumus:autfecu„dum vnan.Tart"«S ficut m exemplo pr.mo ,n quoaduenit ordo diuerfita s foi lum ,n d,aftole con,inaente,autctin pf.bus fict (I «m f d,alloles fyilolcs dle. tardior vel CeIod<;r & p " ""•.^; ord,na,efea,ndum l„„c diuerfi,a,em tam in fyftolea^ d,aftole,hunc.n.puirum appcllarepoirumus ordina,u,?ab foIute,l,cct plure, parte, eiu. fore„thiites diuerfi,a,em. Ex h<so,buspoteftconcludiprimo<i. fialiquis pulfus haberec fo um vnam d.uerfitatem ad quam nurtc? rediret ille „o ef. nr,t'fir •',„ *^''" ^'"''"^" * P^lf"' ^^""'5 Pulfu^ ordi. Pulfu, „atus &firr„,ord,na,useftfpfs.ors.n,ordinatus pulfuseft i.-ordi. fuora im,T «^con^ra.Bt Ijoc exempliffcat Auic.in littera 8C U^^^ inTnl^^e;-'*"''^''''''''»''''''''''''''" P"""' ord eft quohbet ,„„rdinato mclior , immo aliquis elt mul,odetcr.or, vtpulrushiis vnicam diuerfi.a.em adqul „on red,.,mel,ore tad illam fecundum ordine reuerteme citcr.s par,bus vel fal.em eire poteft. Ex quo vlterius fe. qjitur „M qi.emlib« pulfum eire ordinatum vel inordin» tum.puirus.n.xqualisnoneftordi„atu,,eoq, „i,llam ha^ betd,uerfi,a,em fccundum quam ordi„i,e pcedi. nec inor d,na.us V. no.um eft. Ex quo vl.erius fequitur refponfi» ^qu«ft,o,«rmh,c,ppo„ifoli,am.v.rum.f.puirusaq,.aIi. & .empera.us fi. ordi„a.us. Dice„dum eft q. cap>^i» ord,natumpnmomoJononfolumeft ordina.u, fed ord" „at,(rimu,,n,f.fuer,.fped,.u,a caufaaccidentali,er diueril hcan,e,eo(}.(nter par.es eius priores & pofteriores eftdebl ta5:con'jen,enshabi,udo.Si.nfecu„do modo ficu. fumic m propofito „o„ eft ordi„a.us,eo q, no„ habe. diuerfitatent fecu„dumquamordi„ateprocedit. Ex quibus fequif hac cofequen„anonvalere.hicpulfuseft,et„3eftordi„atu,.er go eft ,nord,„a„,s.S,rr eco„tra non fequit:* „o„ eft inordi „a,us,ergo eft ord,„atus.Bc„e tn fequit.hic pulfus eft diuer fus & „on e(l ord,na,us.er»o eft i„ord,„a,us. Sifr eft diuer- fus „0 iord,na,u3.ergo ordinarus.Et ca fa.is pa.et i.elliceti, Pfa alia ex h,8 polTen. condudi : qui gra breuitatis omTtto, Debesautemfcircqjmpulfii reperitur natu' ra muficaf,qmqueadmodum ars mufic* coplet peradrunc^ionemfonorum fc^m proportione comitateeosinteracuitatem 5C grauitatem per circulos cafuum 5:teporu qui funt inter eorum percufTiones.ficeftdifpopulfus, quia proportio fuoru teporii tn uelocitate et fpillitudine eft ficue proportiofonorumeius, aiTproportio diiponS cius in fortitudine & debilitate&T ia quantitate cft ficut proportio adiuncfWonfs eius. Primo nota per mufica intelligere debemus fcUm bti ^flti^a modulandi.fiue vocesfo„ofctibe„e.pportions„di a^. quid^ iegatCo„ciliatoraBoe.ioprimofu3cmufic* talite'r defrrL Concif. bitur.Muflcaeftarsvelfacultasfonorum atmvocumfen fualirationej5eede„s,Ifydorusvero.j.ethv,noftn7. If/'''"'' famtaliterdefcribit Muficaeft peri.ia mo^ddaSj^P ca„,u^confiftens.Etrubd.t hane muficam e(T,^;fl,l , . , Early European Boolcs, Copyrighl © 201 1 ProQuesl LIC Images reproduced by courlesy of The Wollcome Trusl, Lordon. 583/D t> R I M I C A pluriml phnofophi armoniam fuauiffmiam fefuari cJreditJe^ runt,vU2.coeliapparet.propter quodlfydojus tertio ethy> molog.cap»itf*dicit,Nanqp t&ipfemundus quadam armo tiia fonorum fettur elle compofitus;& coelum ipfum fub ar^" moniaemodulationereuoIui.Humana vero conllftit inde>' bita proportione partium componctium humanum corpus inter fe,& organicorum ad organica,confimilium ad confi*' milia viriutum animae inter fe &ad ipfum corpus.Organi/ ca autem proportionem vocum concernit Sc fonorum or^' ganis fonoris cantorum,quorum quxdam funt naturalia ut inftrumenta vocaUa^quaedam artificialia vt cythara, pfalte rium,fymphonia,tuba 3Cc^ In propofito autem intelligit Vox t)'i/ Auic.dc. 5 .quae eft ifta quac eft fuperius defcripra. Secun/ liter du> do nota fecundum varias proportiones vocum interfena^ plex» turaliter quafdam voccs elfe confonantes quafdam vero di fconfonantes.Intelligoautemper confonantiam vocu vel fonorum naturalem concordantiam vel debitam propor^ tionemipfaruminterfeconfequentem in grauitate leuitate Cofona abalfjs diflFerentijs^queibidem fic dcfcribitur Confonanria tia6«:dif eft vocumdilTlmilium interfefimul permixiarum lunum fonatia» rcducfca concordantia,ita utinde fenfus auditus dclccf^atio confequatur.Econtra dilfonant^a eft diffimilium vocu &c» difcordantia,ut in auditus fenfu afpera 8C indeledabilis mo tio fubfequatur. Tertio nota.q> ficutad dcbitam fonorii vel vocumconcordantiamrequirituripfarum debita pro/* portio f n grauitate acuitate in magnitudinc paruitate dCc<^ ita ad pulfus dcbitam concordantiam requiritur partium ("p farum debita proportio in vclocitate SC tarditate magnitudi nc&paruitatefpiffitudine&c. Exquo patetinter partes pulfus debite concordantcs elle proportioncm aliqiiam ta> lemqualis intcruoces confonantes reperitur, & percoiife-' quens in pulfureperitur natura muficc.i.inter partc; pulfus, pulfus f eperitur concordia talis fccundum differentia» iam di(fias vel proportio vel proportionahtas qualis inter voces naturahterconfonantesreperftur. Notumtamen eft q»ibi non eft confonantia propric,quia non cft fonus nec vox in co,fedfimiIitudoilIius vel proportio in confonantia reper/ ta»& hoc intclligit AuiCc, in littera.. Etqucmadmodum tcmpusfenciidi 8C quati titas fonorum cft,cum funt conucnfcntia e cu nonfuntconucntentia. SiPrcftcum ibi diucrR^ tatesfuntordinatae&eftcum funt {nordinatac. Et proportio etiam diTponum pulfus i*n fortitu/ dinc dC debilitate 8C in quantitatc cft cu eft coue^ nies & e cu no,i'mmo diucrfa cft. Et hoc quidem cft egrcdiens a genere conQdcrandi ordinem. Primo nota q? ars muficx completur.i.ffnem cius conue nienter 8C complete attingit,dum feruatur dcbitaproportio fonorumintcrfc in grauftate5<:acuitate,longitudine5<J bre Uf tatc 5(:c.Et hoc circularitcr variatur fecundum circulos cafuum tempoij2./. vocum tempore menfuratarum,uel ctja menfurae vocum.Circulariter.n.proceduntcantatorcs nuc eleuandomunc deprimcndo voccm,nuncabbreiiiado, nuc elongandotempuscius,5(:confcquentcr ipfamifto tcmpo^ rc menfuratam de quo a muficis plenam inquiras informa tioncm fi mihi non crcdis.Ita fifr contingit in pulfu,vt cx dj «^isprgcedcntibus patere poteft.Aliter Mundinus fecundu PuKusct ^'"^culoscafuumtemporum.i.quietn inter pcrcuflfiones ca^ <3cntium,&hocmagisconfonat. Secundo nota vt mihi vi dcturnotandum,q,vclocitas<S;fpifTitudo in pulfu acuitati vocis aliqualitcr aifimilatur. vox.n. acuta velociter mouet auditum,grauisuerotarde.Ita pulfus velox cito imprimit in tacf^um & praEtcrit,& fifr fpiffus refpcdu rari cacteris pa ribus.Vndc pulfus ueloces 8c fpiffi polTunt dici metaphori> ccacuti.Proportioergopulfuum in vetocitate 8C tarditatc eft ficut proportfo uocum in grauitatc & aeuitatc.Fortitudo tiero dC magnltudo ptoportionacur magnitudini uocumtSi/ portio» A V I C E N N ji; cut enlm uox magna multum mouet auditn , ita pulfus gnus tadum.Proportioigitur adiuncftionis uocum eftficut proportfopulfuuminmagnitudinecX:fortitudine&c.ut tan gitur in littera.Ex quo patet cp pcr folam uirtute altiorem fit fenfus poteft illa proportio perfedc comprachendi , li^c- ad hoc fatis feruiat tadus 8c auditus. Tcrtio nota fup ift? parte.Et quemadmodum tempus.cj» ficut diuerfitates uocu ingrauitatc&c^quadoqjfuntconuenientes &ordinatc dCc» quandoc[?fLintdifconuenientes5(:inordinat3c,ita5^ diucru'' tates in pulfu repertx ♦ quandotj funt ordinatac , quia dcbl'' tc proportionate difpofitionicorporis.quandoq^ ucro no"^ ficutquandolicetfintordinatac,non tamcnilli proportiona turcorporicum taliactatcuelhabitudincExempIi gratia.» uocumdiuerfitateduplicem imaginamurpportionc. Vna eft illarum intcr fe, Altera cft illarum adcircunftantias pro pter quas fit cantus. Variatur cnim uocum proportio fecun^ dum circunftantiarum harumuarietatcm,alter enim catus dccct lxtantcm,alter conquerentc : alter infirmum , altcr m nuptijs ,alter in praelio,aIter circa prandium. Ad hoC auten> f]^cantus fitbene ponderatus requiriturprimodebita^P^'^ tio uocum intcr fc ut dicflum eft. Sccundo debita propojjlf^ iftius proportionis uocum ad circunftantiam ud cirCunlt^^ tias iam dicflas.Et fimiliter in pulfu duplex notatur PJ^P^!^ tio. Vna partium pulfusinter fe fecundum diflferentias £J' cflas,!S::ifta conftituit pulfum ordinatum (S(:inordinatun^* alia eft proportio illius proportionis partium pulfus ad co poris actatem uel complcxionem , 8C ifta conftiiuit p"''" boni poderis.proptcr quod fubdit infra. Et hoc quiciem f cgrediens a generc confiderandi ordinem, GaHautcmmdetq>fdquod potcft fcntiri^^ proportionalibus pondcns eft fecundum unai^ ^portionem muficarum nominatarum aut tio nominatarum.Nommatarum uero aut k^^^^ dum proportionem toti'us,a: quandocp cft P''^^ portio trfplicum eft proportio dupli adiu^*^'' propornoneaddetis medictatcm,etipfa cft diaturproportioperqumc^ & fccundum P^^ portionem quac eft pcrtotum & cftdupla , cundum proportioncm quac eft per quinc^^^ addens medictatem fccudum proportionc cft per quatuor,&: eft addens tertiam dC kc^^^ proportionem addentem quartam poftca n^ fentitur ♦ Et cgo quidem miror ^iviort^ proportionesiftaj pcr tac^um difcernt P^"^-jf Dicotamenq?eieftfaciIequi in gradu ^^^^ confueuit et proportionatur fonos per artc i quameritci' potentiacognofcendi muficaacw^^ fita&:c6parabi'tfa(^uper notum, hoctiaj^ g| cu fua intcntionem ad pulfum rcduxcrit n potent difcernere proportiones per fenfuni'^^^ ,^ Notahic q>proportio maioris 8C minoris '"^^!|t^.Si»^ cft quintuptex,fcilicct tres fimplices 8c duac Co«"P j^fis, plices funt proportio muItiplex,proportio ^^P^^P^^L^t pto^ portio fuperparticuIaris.Compofitae funt ifta: , '^"'gfticul^ portiomultiplcxfupcrparticns^&multiplex ^^P^^^^^pO^^ »-is. Nota etiam q> proportio primi ad ultimu»" ^ ^fO^^^; tur cxproportione primi ad medium, 8C medrj ad ^^^^iii/ ^ pcr confequcns proportio tripla cft compofita ^^^oiiuf ahcra 8C dupla,ficut proportio trium ad unum co y^fti ex proportionc trium ad duo 8C duorum ad """*!\^ja eti^^ prima cft fcxquialtera,fecunda uero cft dupla. ^ r^qyiaU^"^ in muficaproportio dupla uocatur dyapefo" J » ^ ^^jbj; ucro diapcntc , fexquitertia uero diateflcron » ^ ^-^tci'^ patet quod diapcfon componitur cx diapcntc ^.^^gfytif fcron ♦ triplaucro componitur cx diaP^^^^g^^jntJ^' tiod ttipl: F B N. n, Prapor SKuridoprJncfpalieef Hota ex littcra quinc» propoMioriej » a> Bt,u pulfu, iter fe percepic Gal.f. duplS tripU fcxquialtera Mtx. fexqu.tert.am 3£ fexquiquartam.minores autem illis non iw '„' P<«.""P"apefeGal. Tertionota<j jjportio duplaapud & antiquosvocaturproportiopertotum.eftenim primainf xqer. Proport.one9multiplices,quibus.f.totum pluries continet *Vs, «™'nima,(deofortedenominationcillam airumpfit.Pro^ portio yero fex quialtera appellatur proportio per. f .quia in quin;o loco monacli )rdi reperitur.Proportio ergo tripla eft compofitaexproportione totius f .i.dupla fexquialtera, «hicfonatlittera dum dicit.Autfecundum proportionem totius 3i qi\n^.Si ifta eft proportio tripla qux fupple E cii propDrtiodupliiungiiuraddentimedietatem.i.fexquialtera Vtdeclaratum eft.Proportioverofexquitertia diciiur pro' Portio p:r quatuor, vel qjia quo J le habet in illa proportioe jelnbetvtquatuor ad tria, vel quia continetur in quarto •oco raonachordi quod credo verum. Getiusueroqiiadcx pSdcrc c(l fiiinptani eft perco npjritioneot proportionis qiiaatitatum proportiou.Tiqintiiortemporuinqu^ftiatdtio. bjs motibus 3«: duabiB quietibus. Ec Q fenOis to. tum hocdifcernere non potc(l,tamen ed per c5- piritionem proportionis quantitatum propor. .oniim temporam diaftoles ad tempus , quod c mterduasd.aftoIesa:ad ultimum temporis in quo eft m 3 tus ad temp i? in quo cft quies. r^"' -^^^''"'"'"'^'■^"'^«'•'ninum pondu. fumi duprr. Primo ^^^^^^^"'''"^''^^'^''"'«'^"■«facientefluepetc-relo. ^uietem ^^' P'°P°"ione motu, aj copiri&eJrofe^ motusadqui^em^r^^^^^^^^ .ionem.Dli.urru«mh.cp.^^^^^^^^^^^ taliter fumendo metaphoramS^cu 1 P°"'^'" fcimu,&co8nofcimuscpta&qu^'S"rn,''°''''"'''<'<' fura,.ta dum taliter pulfum ponderamu, per n"'- l.umproport.onumcognofcimus&fcimurqul°o'r'r conuen.enscorpori&quisnon ,ideo d.c,turl,onduf^ cognofcofor.puerumphlegmatic^complexionlcu.^^; fum fco enfe velocem & paruum Sc valde freouf r^m debet elTe temporis motus ad tempus qXis S ' «'o.tangoipfum&reperioproportioner^haL a ■'•'^r''''' *ffeboniponderis.Siauteme(feteco"t"^q:a'f;"'^r & "^us dicerem ipfum elTc mali ponderis. Quiautemponuntin hoccapitulo comDara noiemtemporis tnDtus ad tcmpus motus t? poris quietis ad tempus qutctis mittuntraM.v .i- "«tncoaueniens.fedtamen non eft bona D O C, III. 131 fu fuo o^f,*,!,'!*''"''«'*='''7"'''t'''<'>'mpodustpul motum '^"'''^^'f^ * "^"Snoi^^-^f Poi-tionemotusad «propoZ?'!^"'^^^'''"''*^ t Pi-oportf(jn, ^ quietc,^ ponea ex hoc ( immo prius fcV!l'"'"'" 1"'""" ''"''^^'^ non ?(ir diate fequentem "* '"'*"" "^"''""^ Ime' f«ammenruram?e.r"'f'" ''^""" ':°'"P'r''"'"' quo ad . fcis qualis eft propoT,??"'^'" ' JJ.^ibus fci.i, V »<» quietem.Compa^^ '""""'"' """"" "^J^"" ^«'"1' H^ly . VniuscapK.&aUeriuseft^pP''!!"'""""' '''''"'""n eft ^ ^'Pit^ilum ineapro.q;, aal'^"»-^^'^'^" "^o hoc po„5, f^'>>''it.nprima&Tco„rB ^.■''r'^'';:^? «"Weratione f'q"e„tesiprum.qu,reic ^''^^V''''^">"^^'Si Pnmo nota non c(Te ucntioncm» A.i quolibct poderc pul fus rcperfri confonantiam niu(icalcm»in pulfu»n»valdc m^L^ lo 5^ inordinaco non oportet ipfam rcperiri,fcd uoluit ubi fuerit ordo in pulfu vtplurimum reperitur» Secundo nota c^pondus in ratbnefua formali non includit diucrfitateuel fngquaIitatcm.q^tumcunqjenimetTetpulfus3cqualjs iS^te^ peratiis in ipfo poteft effc pondus bonum 3C c5fonantia,im mo sX: in ipfo eft tcmpcratififimum pondus.quod arguit /ic# quia in ipfo cft dcbita proportio temporum motus ad gcte# Sc ccontra conuenientiftima ctiam corpori ♦ igftur &c. Ex quo fequitur non quodlibct pondus ingqualitatcm includcr ficut quilibct ordo.Sequitur ciiam.non omnem confonamia m'jficalem inpulfuinaequalitatcm vcl diiicrfitatcm pulfus arguerc, vt proportio muficalis motus ad quietcm,v5<: ccony trainjenta in pulfu temperato. Patct vltcrius non omne puTiim pondcris cnfeordinatum vel inordinatil,qura acqua' lis cft limoi, Et cx hoc patct diffcrcntia intcr hoc gcnus 3d gcnus fumptumab ordinationc. Patct vlterius cx partc rei i^enus ponJcris non cffc a quartogcncrcdiftin£flum,Iicce diff^rant ratione.omnis cnim pulfus pondcris cft xquali» vel inacqualis,^ ccontra. Ecdi'ccmii3C|>puirasaiite!lbom podcns aut mali p(3nJcns,Et(IIiiis quidetnqmeftmali' pon deris fimttres fpectes. Vna eftillius cuius pon> das eft mutatLim 5C eft iuxta pondus , dC ifte e(l cuius pondus eft ponitis aetati's,quGc e luxta scta tem illais cuius eft pulfus,ficut cum iuuenes ha^- bent pondus pulfuum pucrorum. Et attcra eft fc pariti ponderis ficutcumpiieri habent pondiij puIfusficutfenum.Ettertiaeftegrediensa pon^ dere,5(ril[eeftcufus pondus ponderi pulfus ho^ mims nofimilat. Et mP ta cgrcnTio pulfusa podc re magna in difpofidoibus fignificat mutationc* NotapulfumenfcmiliponJcrlscft ipfum Corpor/ xtati velcomplcxionicffcdifconucnicntcm vcl difproportiona^ tum; Sccundo nota pcr siatem naturale complcxiocm cc intelligcndam. Ettotum rcfiduum capituli patct ufquc ibi.Dicunt quod diucrfi» Caprm.tj. Eft de pulfu aequafi 5d diucrfo, Icunt q? diucrfi pulfus diuerfitas aiit e inmultispercuftioibusautm uno pu| fu.Sed qui m itno pulfu diucrfificatur, . ...-J^ aut i'n multis diuerfificatur partibus.C m locis feparatis in quibus cadunt digiti , aut in unaparte.f.inlocounius digiti. primo nota c;^ dfucrfita? cft in multis pulfibus fupple to talibus quorum quilibet fit compofitus cx duobus motibuf 6C duabus quictibus,aut in vno pulfu totali fccundum prc9 fuas.Exemplum prim(,vt fi primus pulfus c(Tct magnus uc tox 8C frcqucnSjfccundu^ paruus tardus 3C rarus ♦ ExcmpICi fccundi parcr. Sccundo nota , in vno pulfu potcft cadcrc dfucrfitas,uclqptumadpartcspulfum intcgrantcs vclcj^tij ad partcs artcrix fub digftis cadentc3,ficut fi vna pars mv gi3aliaminusdilatetur,autvna pars tardius alia Vclocius moueatur,&ficdcalns. Tcrtionotaq»in vna parte fub n ir o vnodig'tocadcntcimag*nan polTumiis cadcrc diucrfitate % pulfu5,vel qptum ad partcs q^titatiuas C!us,vcl quantum ad ,l^ Ldc partcstft uspartispulfum intcgrante3,5iadhud partcsilla^ " pottft rumpartium.ExcmpIumprimiJmaginando duocxtrcma ^JLf. illias partis artcriae 5: vnum altero magis d latari aut velo cius moucri aut fortius &c.ExcmpIum fecundi.vt q> pr/nci pium dilatationts illius partis fit vclox & finis tardus aut di> btatio vdox 6C conftridio taWa» P R I M I C A N. Et iIKas quidetn qai in multis diuerfis cxiftit puiribuscftdiucrfusgradatus atquahter curres. Et ipfe quidem eft qiii ab utio mcipk paiCa dC mutatur ad maiorcm co aut ad mi'norem,6(: pro ceditGcfecundumliancreguIam donec peruc/ nitad finem in diminutionc aut i'n augmento pcrQmilemordi'nem,deinde|interfecatur SC ad primam magnitudmem rcdit» Pulfus diurrfus grada^ tu9,gqPf Primo nota hic pulfus efl: diuerfus co q> fecunda putfatio diucrfa eft a prima 3C fibi inf qualis,& tertia fccundac,6^ Cic deinceps vL^ ad ccrtum tcrminum.Et dicitur gradatus,cja per gradus quofdam augmcnti vel diminutiois alicuius vel currens» aliquarum fuarum dificrcntiarum procedit,ideo metaphori caegradatus dicitur,ficut fi aliqujs pcr fcalas gradatim afce dcret,Diciturctiam acquaIitcrcurrcns,quiafeocft vl'e aug mentum veldiminutiofecundum difFcrcntiam illam fccun dum quam dicuurgradatus acqualiter currens.Tantij enim fecunda exccditprimam pulfationem qptum tertia fccuda, &quarratcrtiam,<5<:ficdealqs.ExcpIi gratia.fitpulfus for» ynius gradus magnitudis in prima puIfat/one,i recilda duo f um in tcrtia trium,& (n quarta quatuor,i5(: fic vlterius huc pulfum gradatum aequalitcr currcntcm diucrfum appellarc debcmus.Ht eft ficut fi imaginemur vnam latitudinem uni formiter difformem quo ad tcmpus tamen vniformiter accj firam vt patet intcUigenti.Econtra vero de diminutioe cxe^ plum poni potcft» Secundo nota non cffe imaginandum folum fecunt.1tim longitudinem ftcri hunc pulfum , immo fc cundumomnesd fFcrcntias quinqjfaperius nom natas ,Fa cileenim pt poni cxcplum dc velocitatetarditatcfpilTitudtc raritatc5^fortitudinc&debiUtatc5:alijs di=qs,vt patct, Autrcdicns cx paruitatc (ua fimili' rcditu in ambabusdifpofitiombusad primam rcgulam, autdiuerfificanspoftqua uencrita principioqS cft huiunnodi' ad fincm qui eft liuiufmodu Nota hic pulfum talitcr vniformiter gradatim augmcn>' Pulfum tatum vel diminutij poifumus imaginari rc Jire ad pri ftina gradatu difpofitionem dupPr.Primo fiPi rcditu 8C proportionali^fcca rcdir ad dodiff;fiquodimaginariponrum'JsdupPr,vel quia difformi priftina tcr rcdit,vcl quia vniformitcr,fed velocius aut tardius pro/ difponc cedit prius proccdebat.Excmplum primi.pulfu^ (orA pri dupfr, ma pulfatione fuit quatuor graduum vdocitatis aut magni tudiniSjin fecunda fcx,in tertia odo,in quarta decem , 3C ibt tcrminatur augmentum,deinde rcdit,& in quinta pulfatio^ ne fit vtocfto graduum,ifextafex,&in feptimi quatuor,5i fic vniformftcr rcditad primam magnitudincm.ExcmpIii fccundi.pulfus for.in prima fuit»4»^ procelTit augcndo ad- 10. vt didum ca^SC poft reucrtitur»3<: in quinta fuit vt,S.6C in»<r.4»Exemplumtertij.dc vclociori 8C tardiori rcditu uni formiter patcrc potcft cx dicflis»Partes artcriae funt fex.i,fcx modis firuatg.f.furfij dcorfii tSCc.ficut fcx fut poGtionis dri^* A V I C E N N iE; nfs partium uenx ad partes.Et quoftiam partcs funtfexcntilludqaodinciscadit cx diuerfitatc fimilitec.Diuerfitasautcmquaf cft m motu aut eftueIoci'tate5^tarditatc,autin confecutione dC pracuentionc.fucmoueaturparseius antc Iiora fui motus aut poft horam , autin fortitudmc dC debilitate,aut in magnitudincm dC paruitatc.Et hoc totum autcurretfecundum ordincm afqua Iem,autdi'uerfum in^ augmcnto dC diminutioe» Et i llud quidem aut crit in duabus partibus aut intribas,autinquatuor.fi'n cafu digitorum.E^ tu quidem componere poteris dC ordinarc. Totum patct vf^ ibi.E^ diuerfitatc pulfus, Ex diuerfitatc uero pulfus in una partc cft iH^ qui eft intcrfecflus QC reditiuus &: continuus. In^ terfec^us autem eft ille qui i'n partem unam cum paruo motu feparatur dC partis unius quae exe^ interfccatur cu quiete eft cum duo extrema diuer fificant in uelocitate dC tarditate & i'n fiPitudine» Primo notandum pcr diucrfitatcm pulfus in vna pt«<^^'' ^jjucrfi; tingentem intclligcre polTumus duo.Primo diuerfitatc co" ^^^c^^ tingenteminvnapartcartcripfub vno.f.digito cadcnte.!>5 ^^jin cundo per partcm vnam intclligere pofTumus partcm vna ^^f pulfus.f.diaftolem aui fyftolcm. Sccundo nota circa <^^^ fcriptionem intcrfecfti iftam liitcram dupliccm polTc habe^ rc intelleaum. Primus cft per partc illam intelligcdoar'' teriamimaginando.f.q^parsarteriae qux tangiturhct <^^^ cxtrcmadifformitermota,partcm vcromcdiam quicfc^"^ p/i^ tem,<S: ficlittcram cxponcmus.rntcrfccflus eft ille qiii P^^' paruo motu.f.extcnfo pcr paruam partcm fcparatur in P^''^ ctH^' tcm vnam.f.ilIomotumotam»& fupplc aliam alio nflot^ motm.dC cft.f.contingit cj, partis illius.f.cadentis fub digjto quae intrinfccatur cum quicte duo cxtrcma interfcc** cum quictc.i^parte quicfccntc diucrfificantur in velod^^ , tc5^tarditatect fimilitudine 8c dinfimilitudinc.f.aliari^'" diftercntiarum» Sccunda cxpofitio cft per partem vna"? intelligendodiaftolemaut fyftoIcm,imaginando cp po^ artcria incepit diIatariab,a.rermino6i:pcrucnit vfqpaf^^ ibialiqmoruIa,gefcit ct priusq^deprimatulterius adpi'^**; altiorem.puta.c.mouctur motu di(TimiIi,puta velocioria^ tardiori fortiori c&:c.ficut in pulfu conuenit bis pulfante ♦ ^ fccundum hanccxpofitionem exponeda cft littera ut P^^^ Reditiuus ucro cft ut pulfus magnus redcji^'^ dohat paruus in una ptc,dei'ndc m redditu f^^^^ tili redit.Et huius quidcm modi cft ille cuius dam fpccicrum in alias ingrediuntur. E t hoc t ut fit unus pulfus, ficut duo proptcr diucrfit^^^'^ Etcftcumadfinernperuenit.Eteft cummtcr ^'Jt duo ficut unus propterea q» ali« in alias lccaturanteipfum.Etcftcumadditurfupra ipfui grcdiuntur.Etiftudquidcm cft Cecandam donec intcrfccatur.Cunquc interfecatur fortaflTe tentiam eorum aui in hoc non conuencruntr^^ Cunqi tntcrfecatunn medioccfiando.Etecum agit ab hoc diucrfum,&f illud cft ut i'n medio fui interuc niattnotus.EtpuIfus quidem cefiatiocm habcs cft diuerfus m quo cxpecflatur motus SC uenit quics. E t tllc qui in fui medio habet motum cft ^ ^ diucrfus in cfuo cxpecfiatur quies 8C ucnit mo^ uitate aut apqualita tc m cis ad aliquod corum^^ tas. Diuerfitas ucro pulfus i'n multis partibus quod mutatur.Et hoc quidcm cft cum kc^^ umuspulfusauteftinfitufuarum partium,aut fimilitudincmfuiproccdit.Et cftcum ^^^^^^ inmotufuarumpartium.Scddiuerfitasquaccft cum continuationc fuafit in aliquibus m^^^ in Qtu fuarum partium cft diucrQtas propomo^ partium plus diuerfitatis in alt)s minus. tcntiamcorumquiinhocnon conucncrunC» ^ tinuusautcmeft illccufusdiucrfitas cft ^'''^*^^^ taincontinuitatcnonfcnfu pcrcepta Ccp^r^ti ^ ncineoad quod fpfa mutatur cx uelocitatc ^ tarditatcmautccontra ,autad acqualitatcm ^ in^quali tatc in cfs,aut cx magnitudinc aut P^^^ Pul redi p F E N. 11. itcrU. '^'"^^'^"^^ "^^^^^y^ c ilU pars paraa.dcinde tar lor^I. ^^^"^'^ ^^^^ "^" perceptib.lis,portea tie dituu3fi„„^„^ jj^^^^^^^ ^^tuni adua '^'J^''''^^^^ partis artcrix cadcn ,s fub vno digito,5^ confequcntcr cxtrcn,. mouca lur velocitcr pro facicndo diaftolem magnam.Pars autem iatprimodiafl:olem,deindequafi infenfibilir' mo poltcarcdcatadmaenitudinem aliam r^„:a — T ^tv«.iitr ^ro rac Zl^n ^^^»'^'P""^^ Jiaftole^^^cJeinde quafi inMbifi ucatur 3C poftca rcdcat ad magnitudinem aliam . Qais au> «cmlitconunuus fatis patct. ^Capitul utntertiij^De fpecicbus pulfus S^^i ucrfi quac nomma habcnt propria; Xcisgazcfansqmediucrfus in una j partccumfuerit tardatus , dC dcindc Mntcrfccatur&:fitucIox. f!?elas Vr. Piilfuj D . ^fel59 o.r I?'' "'''^ P"^^""' gafclantem quem Aucr 4 rollr. dum,dei„dequiefcatvelfaIte7qStTv^^^^^^ ? T tenemes ipfum non necelTario effe qu ief, L ''''''"'''^S'''''' ^tumaddiuerfospulfus fmSd P^l^""""- . Paruira & tard,m%/l P'™""" diaftolem d^ffatmfra LtT&^^^^^ de&maioroui Drnr m!^ r' "icpulPas fcftinus ual ft^memS-d her''''"'^'''"*"'''^-'^"'» ^"i""»'' « quando ret*mou "''l-'"' ^"'^"^'"^'"''"'o quiefce ipfumquantum arerr,!» ^'l""^" '">^m3n pollumus P"te,rvi^^?dlS«dat"""-'''''''.''''''" "^^-^ fyftolecompleta&velox. Te^ril;"'^«"-<l'=in'Je fequit tum ad vnam fitem putadiaftolem?'^'""' P°Tumus ffi> conuenienterip^amp^rc-pt^tr^^^^^^^^ fam dcre dilatariab.a.ad.c.punaum • 'P' Vf4ad.b.pigriterveltlrdei;^t;mtm-''K"'^^ traxerit moueatur vf(»ad c.raoidn m^ «;"onem faam.hoc e^^m pulf^reft „TeL'r "''^' <l"«erfus in vna parte.f.prima dilatafS '^'"T'"'^ «'.poftea interfecatur quia quie?cit v , 7^''"" «J^^-ndodebetmoueriSrfltpX ;rjHr '''''"'■"'^^ P"n<ao vfque ad.e.pun<flum. •"'""'"«•b. WrSfcn'^^'" ^ f -niUtur feriora&ueIoc5i?e!"°"?^'*'='^^'^'^°nead,a «ate tarditate. Primnnftf».* '^Ohi'* Prlmo nota pcr Duir St^ l' P^lfuni in iL"? vndofum in propofito intclhgc. M% !I? PfoportionalcmJ nnZ"^°^" "^^^^' vndarum aque n\a ^l^u^utmagis ^altcra ^^^^^^^ dcprfmit,un. D O IIL Ii4 gi9 5<:altcra minus.Eciam mouctur vna vclocius 8c alcera tardiu3,vS^ctiam vnaealtcra latior &fimilit ftri(ftior.Q:ig- damctiamaliascitiusconfequuntur c^quxdam minasci^ to,ita vt videatur quand jq? alicram attingere quado.p poft ipfammultuminclioare.QiixomtJes duierfitates in pulfu rcpcriuiuur vndofo,cuius vna pars artcrfc dcprimitur 3C al tera cleu^tur,vna magjs .Sraltera minus,vna velocius et al tcra tardius,vna cfi: lacior 3c alrcra minus Ut3,8c Cic de alqs, propter quod conuenicnrer Ikc pulfus nominatiir vndofus, Secundo nota hunc pulfum non clTc multum paruu 6i:qua dam habcre Iatitudinem,pcr quas diffcrctias djfferta fornii cantc Sc vcrmiculofo pulfu,vt flatim patcbit. Exeis cftuermfculofus quieft ilfis fimifis , fed cft partius multac fpiflfitudinis , cmus fpifficudo cxiftimatLir uelocitas , fed non eft. Ec formf^ cans qui eft ualde minor 8C uehementioris fpiffi^ tudinis. Etuermiculofi qmdem dC formicantis diucrfitasfneleuatione ad fuperioractpercufno ne 5C confecutione i'n fenfu eft mantfeftior ipfoi^ diucrfitater latitudine,i'mmo quafin5 apget id* Primo nota pcr vcrmiculofum pulfum intcHndum c(Tc PultiJ*^ pulfum cuius moruspcrcipitur, ficutfi cffct motus vcrmis vcrmi- cuiufdam parui.Edautcm motus vcrmis vndofus, vt vna culofus. pars primo moucatur^figarur,5ealia pars infequatur fccu dum multjtudinem fuorum pedum,vtprimo moucantan/' riorcs dcinde fubfequcntcs,^Siiin hoc fimilatur.EfttamehiC pulfus rardus valdc ficut motus vcrmiculi,& cft tardus p-» ptcr virtiitis debilitatem,fed cft muttum fpilTius cuius cau>' fa patcbit inferius.Et proptcr tantam fpilTitudincm apparct alicui q> fit vclox,fed hoc non cft.co.n.q>in pauco tcmporc multasfacitpercufff'oncs,quia vnaaliam cito infcquitur (5^ compIeturpofi:aIiam videturvcloxcumtamcn fit tardus* fed huius caufa cfi: paruitas cum frcquentia.Et illud pot clTc motiuum prp tua poncad pcrfuadcndum non quclrbct pul/» fum alio in minori tcmporc fuam complctemdiaftolcm uc! fyftolcm adxquatc efic codem vclociorcm; Sccundono p ta pcr pulfum formicantcm dcbemus intclligcrc pulfum g fub digito pcrcipitur Cicm motus formicx,&ilIccftmul/ "^*^ tominorvcrmiculofo,fcdcfteomultofpifTior ficut motus formics fpiftior eft motus vcrmis»Ex quibus patct diffcrcn tiaintcrvndofumcx vnapartc,vcrmiculofum 8c formica tcmcxaliapartc.hi.n.funtmultominorcs 6C frcqucntiore* fit illc.f»vndofus; Tcrtio nota q» quia pulfus vcrmicu^ lofus 8C formicans cft valdc paruus fccundum latitudincm idco diucrfitas in latitudinc in eo parum aut nih I pcrcipitur' licct pcrcipiatur diucrfitas quo ad alia in littcra cxplicaia vc farispatct.Etinhocctiamdiffcrunt ab vndofo pulfu» Et eftexcis ferrinus qui undofo in partium uerfitate fimilatur 8C in eleuatione ad fupcriora arlatitudfnc &: prcccftionc & confccuti'onc,fcd cftdurior &^cumduriticipfiuspartes in duritic diaerff cxiftunt.Et fcrrinus quidcm cft pulfus uc (ox fpiflus dC durus cuius partcs in magnitudinc diaftoles diuerfac exidant in daritic dC mollitic Nota pcrferrinum pulfum dcbcmus intcllfgcrc illu quo Pulfus cxntc dum tangitur arteria pcrcipitur velut fcrra.In fcrra uc fcrrinus. ro funt dentcs quorum quidam flccfluntur ad dcxtrum , qda vcroad finiftrum.pcrcipituretiam in ferra quxdam parttu cmincntia 5^ dcpraeftio.Ita in tali pulfu quibufdam partibus mag/s,quibufdam minus clcuatis, illis ctiam partibusdu- ris valdc cxiftcntibus.co.n.q, huiufmodi pulfus c durus ua! de pcrcipiuntur vdut dcntcs fcrrx,proptcr quod con.ienicn tcr nominatur fcrrinus. Ex quo patct primo conucnicntfa 8C differcntiaipfius ad vndofirm.Conucniunt cnim quia «ti vtroqp cft ia aequalitas in dcuatioc 8c dcprcflfionc velocitatc Early European Bools, Ccpyrighl O 201 1 ProQuesl LLC. Images reproduced by courlesy of The Wellcome Trusl, London. 583/D P R I M I C A 8£ tarditatejpraccnionc ^ confecutionc motus partfum ar leriac.DiiFe runt aurem quia vndofus cil pulfus molIis.Serrf nus autem eft durus, Paict fecundo ditfereniia huius pul^ fus ad formicanccm ^ vermiculofum vtpatcc iniuenci. Etexciscftcauda foncina.Et cft ilk qiii ordi natur in diuerfitate fuarum partium ex diminu^ tione ad augmentum autex augmento ad dimiV nutionem.iStcaudaquidem foricinaeft cum eft »n pulfibus multis &:eft cum;eft in uno pulfu in parnbus multis aut i'n parte una.Et eius diuerlix taspropnaeftillaquaeex magnitudine pendet. Et eft cum eft mcomparatione uelocitatis ad tar ditatemautforntudmis ad debiliiatem. Pulfus PHmo nota per caudam foricinam in propofito intellige dicftus Jebemus pulfam in fjis differentijs vc! aliqua illarum di cauda ^pofi"»"' caudx muris in fubtilitate 8C groiritie proport<o/ foricra* "^^""'»Q,'J^'^3dmodum.n.incipiendoabcxtremogroino'' ricaudimuriSjv^tendcndoad cxtremu fubtilius uniformi/ lerinueniturgrolliticm declinareaut ccontra fncipiendoin/ uenituripfum vniformirer ingrolTari velaugcrijita itali pul fu inuenit vFe augmentum aut diminutio in una vel in pluri busfuarum difFercntiarum^ppter quod mcrito nominatur cauda foricina. Hx quo patet hunc pulfum cire diucrfum multum conuenire cum gradato aequaliter currente. SccLido noia.hunc pulfum dupPr imaginaai polTumuseuc Pulfum nire.Primohacdiuer(itatefcruatain pluribus pulfibus.fecu V Jauda ""^ pulfu ad plurcs cj^cum ad partcs artcriac.tcf tio qj> foricina tumad vnam partem arteriae.quartoquantumad vnapar ^Erueir tri "Lim integrantmm pulfum,puta diaflolcaut fylloIem.Exc/ pfr» plum primi,ficut fi fit primus pulfus fortis unius gradus ma gnitudinis vcIocitatis&fpiHitudinis/ccundus fit duoriljter tius tiium,quartusquatuor&:c.huncpuIfum dicirnufi cau/ dam foricinam propter proportionalitatcm tadam.Similit potefi: excmpliffcari econtra.ExcmpIumfccundi patctpone do partcs arteriae ficdifformitcr fe haberc cadentes.f.fub jtuor digitis q> prima moucaturquatuor gradibus , vclocita/ tis magnitudinis 3C frcqucntif .fccunda pars qug cadit fub fc cundo iribus.tcrtia duobus^quarta vno.vniformitcr tamcn difformitcr cxrenfis,patet cauda foricina.Excmplum quar^ ti efi: fi arteria dilatando vel conflrringcndo continue vnifor mirerinrendat vel remittatfuum motum. Ex quibus pa tet caudam foricinam non folum fecundum magnitudiem in pulfu facfia varietate ee reperibile,fed ctiam in alrjs drrjs# Et ex ers eft mefafius. E t ipfe eft qui cx dimi^ nutione procedit ad aliquem terminum in aug-' metopofteareclinatunnferiusad fuum ordme donecad primum terminum diminutioms per^; ueniat.Eftergo ficut duaicaudac foncinae qu^ co tinuanturapud maiores eius cxtremitates. Primo nota hic pulfus fimilatur caudae foricinx , quia in ifto fit ordinatus dC gradatus procc.Tus ab augmenro ad di> minutionem vel econrra,ficuticauda foricina.Differttame ab eo quia illc redit cum ordinead priftinam difpofitionem, hoc autem non eft necefifarfum incaudaforicina. Ex quo patetprobabiliterfuftineripofiehuncpulfum eflfe fpeciem caud^foricinge.Cuilibetenim tali competirdefcriptio cau/ axforiana!,vtpatetfntuenti.Nifiquis velit dicere in quid nomin.scaudacforicinarefifcfupplendum q,codcm ordine (rl^r ^'^"^ Priftinam difpofitioem,fcci5dum quc modil r ,?ni^^^^^^^ '""'^^"^ ''•fti"^^' Et cx his vlte. mefaliui ^^'^^^^''"^ ^'^us ita ad fimilitudincm cuiufdam ar> fmti vtra^ cxtrcmuatefubtiUs&in medio groffi* A V J G E N N JE* Et cx eis eft bifpulfans , Etin /pfo quidem di^ (cordati'funtmedia.Sunt.n.qui'dam qui ipfu"^ unumpulfumponuntdiuerfum i'n proceffione dC confecuti'one.EtfuntaItj qui ponunt ipfiiduo puIfus,quorumunus alterum confequitur dCzd ultimum inter eos non exiftit tempus quod dila teturadcolligendum fyftolem deinde diaftoie, Non enimomneexquoconfequuntur duse pcr^ cuftioneSjOportet utlintduo puirus,aIi'oquin il^ lecuiusinterfecat diaftoles dC deinde redit ecnt duo puIfus.Nequeetiam oportet ut fint duo pu^ fus,nifi cum incipit 8C fit diaftoles dC poftea redit ad fundum faciendo fyftolem , deinde redit ir^^ rum dC diaftolem facit. Et ex eis funt quictem ha bens 6(:cadens in medio quos pracdix<mus . Scd difterentia inter cadentem in mcdio dC gazelan^ tem eft q? gazelantis fecunda ante uenit quain compleatur prima,fed incadentein medio «ft pulfus qui uenitin tempore quietis cum coinp^^ tur percuftio prima. Primo nota hunc pulfum nominaribifpuIfantem,ga d'a ftole fua binam caufat pulfationcm Iiuc pcrcufiioncm i" dum.)^.g.(i pulfus fic dilatandus ab.a.ad.c.cuius dirta"'.? fit.b.mcdius pundtu8,at: dum pcrucnit ad.b.quiefcat .dc'" lincfyftolevltcrius dilatctur ad. c. hinam in tadum cabit percunrionem,& fic erit bifpuIfans.Et diffcrt hic pulfus a ga jelantc vel caprino,quia in hoc non reperitur diucrfitas ioc locitate,quia in capriijante non eft vera quics fccundil 1";' dam. Sccundo nota dchocpulfuapud antiquos extitili^ vanasopiones.Quidamcnimdixcrunt cflcduos pulfus,^^ c]^ibifuntduardiaftoles,non cnim vidctur q, vnus p«I^""' debeathaberenifiunam diaftoIem.Quidamaute dixcrunt q, eft unus pulfus diucrfus in confecutionc & prarcciTionc^J' vclocitate & tarditate,aut fpiflitudined: raritate.Auic.ai'^^ dicit hunc cfl^e unum pulfum.fi cnim clTct duo pulfus ofOf' tcrct in eo cfle duas diaftoles 3c duas fyftoles 3c quatuor tes co q, vt fupra habitum cft omnis pulfus eft compo^^"? ex duobus motibus & duabus quietibus.Hoc autem no^. in propofito,quia poft prima quietcm bifpulfantis no (c^^^ tur fyftoIc,fed altior fccunda clcuatio.ideo c&:c.Ex quo cluditvt tangiturinfra hancconfequcntiam non valerc.i!) hoc pulfu funt dug dilatationcs.igitur 3C duo pulfus. do fequitur,non omncm pulfum folum ex duobus moii^r ^duabusquietibusrcfuItare,immo aliquisex tribus}^^' hoc pulfu bifpulfantjc , 8C pcr confequcns aliqucm pulj fultare ex fex partibus.Et plura alia ex his concludi po»^'|J| Tertionotanonideo dici bifpulfantem , quia incolo'^^^ nat du3B percufifiones.fed quia in eo dux ad minus.nonn; pugnat in aliquo fieri trcs aut quatuor vt patct.omncs ^n' bifpulfantes nominarentur.Ex quo fequitur in cafu P"''^'^^ aliquem vnu efle compofitum ex quatuor motibus '^^l^^^ tuor quictibus totalibus.Et plura alia cocludi poiTent €S^^'^ Quartonocadriaminierga^clantem&cadcntem »n °'o>quia in cadente in medio funt pulfationcs comp'^'^'^^,, venit motus quando dcbcret cflc quics.Tn ga^clantf au^^^^^ non fir primo motus'complctus,fed completur po^^^ ^ <3oeueniente,itaqjnonintcruenft vera quieslfcet ' tardetur motus.Poteft tamcn tcncri inieruenire quictf ^ non differt a bifpulfante nifi rationc» Ex iftis quidem capitulis funt piiiCus 'P^^^^e Tus &C tremulus SC retortus qui filo quod torq tur affimilatur &: eftex capitufo diuerfitatiS prarceflJ one dC confecutione dC in fitu &: ' - CudincEtchordofus quidcm ecxfummarct ^ dc fimilatuf Ulfii, tii, «II. F E N. ii; &Gmirat(iftrcmciro,fcd tamenin trcmulo dta; KoIesemagisocculta,8<:fimilitercxitusab?qua "tate litus in eleuationc ad fuperiora eft in retor ^occuItior,fed tenfio in chordofo eft manifcfta, « elt cum ems torfionc ad unam partem tatum. -J^"""', 'pafrnofus tremulans 8C retortus funt tx his rapris pulOis diuerfi.Iti liis.n.reperitur diuerlitas in fitu par nunri atterie,ut in chordofo in quo eft etiam diuerfitas in pre celtione 3C confecutione,(S: quemadmodum in ferrino licet "c mmus notabilis. Secundo nota pulfus fpafmofus c pul wsapparcsinfpafmoautfimilisillfquiapparet in fpafmo qui elt diuerfus in altitudineS: deprelTione ficut gutta nunc aitui3nuncminusaIteemiira,utcolligitur fecuda tertrf.ca. aelignisfpafmi.Apparet autem pulfustenfus uel propter aurmcm uel tenfionem ucl contractionem,ficut in pulfu me Dti ipafmoli contingit.huius autem caufa infra patebit.Pul fus autem trcmulus cft inquo artcria uidetur tremere qu"a necpcoplctedilatari necpcoftrin8i,feddimi„ute funtutr^ que,r,ot,onest,tui.diftindl3cunaabaIiapercipia ur E^^^^^^ duierfus h>c pulfus,quia motus in eofunt ino^Ss ficut in «remoreconuenit.E,fortequiamultomaioreftu bci'a et ruperius di<!la.f.penes quid fumcnda fit in pulfu diuerfita». ^dm bus ficas.PuIfuum uero copofitoru fpes quafimfimtarfunt a:necphabentes nomina. lita«mTaTn,?.'!l"'"r:°""™"''"'^ '"nttamemqUinfiLt'''""'°^>^ Pai-etctTam,;rK! 1'ocnonita bencap ••npulfrmXXe ^ipir ?rlf '^-^' 'T^'''""""'^ cutionc motuum quia u^" :„ '""^ '" Pi-f "rttone confc »^f'cipiturctiam;T^aSrDar:'"*' * alia fubfequit. alia percipitur cleuatior aut dcp'^"^""'^.?'"' C «latnproptcrficcitatempartSatSiff''^ «em.Etexhis etiam in eodem retSrhur h T"" '^°'™85 «J.neficcitatispartesarteri=eua o^^odo "n^^^ '" corrugantis,uel forte propter breuiutem f ff"'*""^^""' ^ tempulfumlatificarcf Secundo "0«^^^^ T" "'«o. r'&'''''-°""''-"-^hordofuseftr toTtut r^^^^^^ *te T-l^' "«ft 'ft.q"i"dchordofumre'u ri«i r'""' ttu,. quilibct autem retortus eft tenfus. Ex a»^ ''"'^?'"»" fuseftfimifo tremulo.quiachordatenfami^ "^'^"'^" ^'V«,nontameneftt«muIusdenom,t^Z ' fto«&quiesineocftmanifcftio:°re?iam a^^V^' fottior.Di(fert etiam a retorto qui non eft ThoM 7""^^? •''°'ncriamagispoteftsqualite?cleuatipron^^^^^^^ r°";™pedireL.inchordofo,ideom1nor?ft ir""'"* '"''«PuIfu^H-^°''^°'^'"'."''^='*'°i;t Exquo ultimo •"'=<^.qu» tITI'""" Pr°P'" "'•'■''8«;onem partium ar^ ""^wtem confcqu^,""^"'"""™ * ""^^ P'°' ^P'"ii-eft de ilfo qui ex fpeciebus pu^ |iis eft naturalis. lautSr^''"*^''"'" Pi-^i^omfnatora in m.v ~ P^fliiras augmenti uel di. ^'"'^''«'■''naturaliseftlqualisnfifo: !l"s.qni naturalisineoeftaugmetatut " per £qiuk inteirt me*u. D O C. Ill^ VaVas natitas duplex. !n?extfema.i?'.g.pulfus duri (S:molli9 velocis & lardi fpif/ ftdc rari mediuiii vocatur xquale. Secundo nota cp natu nlitas pulfus in propofitocft duplex .Quaedam abfoluta,^: eft difpofitio pulfus conuenicntis temperatilTimo.Qugdam vcro in gcnere fiue refpccfiu determinati corporis. Ad ^po' fitum dc vtroc^ potefl: efiefermo.^^.g.fdr.tcmpcratiirimus habctpulfummediumintcrdicftum durum &moIIcm.ct rflercfpcdu cuiufainquc altenus efl: naturalis ♦Similitcr for » cholericus fibi fanus habct pulfum naturalcm rcfpc^ 6ia fui non fani , illc cft mcdius intcr pulfum durum for, 8c mollem for.tardum dC veloccm. Tertio nota cx littcra iflam concIufioncm,cj>cuiufcunqpgencris pulfuum mediil efl: naturalc prxtcr$ in forti.mcdium cnim in fortitudic no efl: laudabilius nccj» naturalius,quia naturg conucnicntius cxtrcmum in Fortitudine,fed potius ccontra.Q^uanto coim pulfus cft fortius tantoefl: naturalior^ laudabilior . Et tota caufa huius clTc potefl,quia vnufquifc;p pulfus tatum babct naturalitatis q^tum fignificat Jupcr complcxionis tcmpcran tiam a qua ^ucnit.Cum igitur pulfus mediirs inter magnLi 8c paruum veloccm Sc tardum frcqucntcm 3C rarum figni ficct fupcr compFonis tcmpcrantiam rcfpccftu cxtremorum* fcquitur(S^c.SimiIitcrarguiturdcforti,fortitudo cntm virtu tis infcquitur tcmpcramcntum , idco quanto fortior eft: pul> fus tanromagisfigniffcatfupra complcxionis tcmpcrami5 maiorcm,(5^pcrconfcqucnstantoefl: tcmperatfor dC natu>' ralior. Q;_iarto nota pcr pulfum fortcm non dcbcmus tny tclligcrc folum fortitcr pcrcuticntcm fcd bcnc conftantcm 3C non facilitcr mutationcs fufcipicntcm vt patct.Etpcr fu> pcrfiuitatcmaugmenti 5(:diminutioni9 hicintdligo augmc tum 3C diminutioneni naturae difconucnicntcm , ficut funt extrcma magnitudinis puitatis vdocitatis &tarditatis ctc* quia.f.vtruncp illorum cxtrcmorum cft vitiofum» Primn dubium.Defedus 61!: fuperabundantia ad cafdcm ducut di( fercntias,fcddcfe(flu8 fortitudinis ducit addiftempcratiam* igitur aliud extrcmum.f.augmcntum ducit ad diftcmpcran tiam, Sccundum dubrum cft,quia poflfibilc cft in cor^ porc diftcmperato clTc pulfum fortiorcm in tempcrato* igitur&c.patctconfcquentia &afTumptum,quia contingit virtutcm plus conari.quare 8Cc, Tertium dubium , quia cotingcns eft pulfum cflfc mcdium,non tamen cflfe natura-' lem,vt in fcbricnrc ad mortem tcndentc . igitur 3CC. Ad primumdiciturc},illaau(5lorfta5cft vcradc cxtrcmis inter quaccadit mcdium laudabilc fiuc naturalc.talia.n.abo funt illaudabilia maturalia.ubi tamcncftcontra,quia.f.non rcpc ritur tale mcdium illud non oportct. vcrbi gratia ♦ intcr pro'' digaIitatcmcS(:auaritiam,intcrchoIcricitatcm 8c phlcgmati citatcm,fcdnoiifntcr fan^tatcm iSt: aegritudinem virtutctn 6C vitium. Ad fccundum dicitur licct poflfibile fit ficrl perculTioncm pulfus cum maiori conatu.non tamcn cij mst ioripulfusconftantia.VcIdicendtlillud intclligcndum cflfe caetcris paribus 3C conatu &:c. Vcl forte mclius,cj> licct vir> tus plus coneiur non tamen fortiorcm fcd folum maiorem aut vclociorcm facit.non fortforcm,quia non habct tcmpc/ ramentumoptimcproportionatum fortiori. Ad tcrtium diciturAui.non vcllequclibetpulfum medium vcl xqualc eflfc naturalcm,fcd folum mcdium de quo fupra» EtGafiquod aliomm ^cnerum non augmefi tum prcbucnt nifi fortitudinis augmeta fcqucns &C facfium fuerit maius.ucrbi gratia.ipfc crit na turahs practcr fortcm» Primo nota vt Jnfra patebit • vlrtus ricccflfitas 8c inftrm P"^^^*" Supfluiv las augv mcti&: diminU'> tiois gd. Dubia» funt caufae contcntiux pulfus,fccundum quarum magnifi variantur in pulfu magnitudo puitas velocitas tarditas etc ^^" Ex quopatetc^pulfusmagnificaripotcftpropter augmcn/ ^^^''P^" tumncccflrftatisaltjs paribus,SimiIiter potcft magnificari propterobcdicntiam maiorcm inftrumcnti.Similitcr^ptcr fortificationc virtutis. Ad ppofitu igr uult Aui.cj» fi ffat pul fusmaiorfolitOj&illa magmiudofitfoladcpedes a virtutc P R I M I C A N* Torti,II!amagn)tudoeritfoIumnaturali8,proi]^tOfn: a \At^ tute forti dcpendens ♦ Confimliter dicatur de velociiate dC fpirtuudine 6c tarditate &c» Et ex ifto dco Aui ♦ pnt con" cludi pKira corrolaria cofequcnter fuftincnda. Primum. Statpulfumtcmpe.ati contmuc fieri maiorem,& tamenip^ fum fieri temperatiorcm.patet poncdo tempcratum ucrfus extrcmum temperantiaefrfgidius velrcmiirius calidum.tSt^ q» ipfe reducatur ad aequalitatcm fecundi modi,ficut pucr te pcratus tranfiens ad iuuentutcm» Sccundum corrolaruini fequens cft.Econtra ftat pulfum continucficri minorem,ct tamcn fferi tcmperatiorem» Tertium corrolarium .Stac pulfum fccundum omnes differcntias variaricSt^ tamcn ipm permancre aequc naturalem vel tempcratum continue .pa^ tct de hominc de fecundo modo acqualiiatis , in quo in fono & V gilia motu 5C quietc variantur driac pulfus,^ lamc co^ tinucremancttcmperatus. Ex quo vltcrius fequiturq^ma gnitudiniparuitatii^c.noncft fecundumfc naturalitas vel inaiuraliraSjntfi proq^toforiitudini veldebilitati coniungu tur.Non enim femper ranta vel tanta magnitudo arguit di^ fpofitionem confimiliter naturalem * Nocum eft cnim q> in fanguineo argroianteargritudincl^rigida aut fortcad mortc tendentepotcftclTepulfusinomnibusdifteretijs his fimilis pulfji tcmperato,Si tamcn ille pulfus non eft naturalis.hac fentenriamintellexitAuic.inlittera. Nota hic q» no fatfla additioneingraducaloristcmperatipot ficri pulfus maior fifitmultitudofpiritusinquanto magis foliio. Aliorum ucro gencrum qug ttccp augmetum ncq? diminutionetoferaiit naturalis c mcdiocris &ordi'natus5^quiellboni ponderis, Notaq>inift?9tribus gcneribus.f.xqualis inacquahs di^' uerfijs boni&mali pondcris ordinatus 5^ inordinatiis non inueniruraugmentum ueldiminuiioad intcIIcJlum datum, quia.f.non inucniuntur extrcma intcr quaedaiur mediij lau^ dabilc,fcd vnum extrcmum eft laudabilc 3c rclfquum illau Pulfus dabife.Naturalis igitur cft aequalts cS^^ordinatus 3C boni po> jialis, dcris.Cum igitur dicitur q» iftorum non eft augmcntil cx^ ponitur.f fupcrfluitas augmenti 3C diminutionis.i.naturali'' tas vtriufqj extremorum.AIirercxponitur vt illud genus di Pulfus catur tolerarc augmentum 8C dim/nutionem fiue fiiperflui' ai«^me/ tarem inter cuius cxtrcma ponitur medium vt magnus ex/ rni Scdu tremalf tcr 8c paruus cxtremalitcr 8C mcdius . Econt ra vero ■Mouiio fnter qux non cadir medium non dicunrnr tolerarc augmen ttim Silc.Drciturenim penes.A.auj^mcntum vcl diminutiO' refpeclu medr^.Ethuiufmodi funi hxc trlagcnera.f.ftjualis &:inxqiialis,ordinatus (S^inord.'natus,boni porideris cS^ma li ponderis.Omne.n.genus fumptum ab xqualitate vel op poriroeftpqualevef diuerfumAomncfumptum ab ordi'' natfonc^f oppofitoeftordinatus vcl inordinatus ♦ fimiliicr crninis pulfus eft boni vel mafi ponderis. Cap. v.efl dc caufis fyz^t. pulfus pr^dicflaru» Aufarum pulfus quapdam fantcom'' moncs necelTariar cflfentialcs in confti* rutfoncpulfus m^rcdicntcs, 6(:iiocan rurcontentiuac.Etqu^dam (iinttnco ftftutioncpulfus nonrngrcdicntcSjEtharu quiV dcm alr^ funt mfeparabilcs,quarum pcrmutatto ncpermutatur ludiaum pul(us,&f uocanturcau fe infeparabilcs .Ec afiac funt fcparabilcs quac uo cantur mutantcs abfolutc. Pulfus ca du^ plex» Prrmo nota puiruum cedem caufequ? cotent?u?,d/cu tur funt communes clTcntiales 3c neceftarix.f. virtus neccftii tas 3C inftrumentum.Dnr communes qn a ad quclibet pul fum concurrunt.Dicuntur aurcm eftcnr al -s,qu!a indiffonc pulfu8 jflgrc(ficnttg»Dicm«ut ncccllari» proptcr idcm pro^ A V 1 C E N N iE; ptcr quo^ conimunes.Dicuntur contentIup,quia In ipfis co tineiur pulfus tanq^ in caufa. Ecotra vcro cft de alrjs ut f tas,' fexus , regio.no enim necellario cocurrunt ad qucltbct 3Cc* Secundo nota q» fexus 8c actas funtcaufx infeparabilcs Vt patct.Apoftemata autcm 3C dolor funt caufjc contingcnj jjj tes &c. Tertionotacjj caufx iftetrcs contcntiux non foiu *^°":„i. nominantur contentiup,quia eftedus hos.f.pulfuum fpecies " ^.jj, in fe contineantjfed.etiam quia alias caufas virtualiier quo • dammodo contincnr in caufando.nulla enim alia caufa pot care varietatem in pulfu nifi concurtcnte varictatc in cau^ fis contentiuis.econtra tainen bcne,propter quod alig vidc tur in caufandoab iftis iiaberc dcpcnd:ntiam.mcrito igit"' iftaccauf^nominanturcontcntiug. Circahoc capfmduo occurrunr dubia. Primum vidctur q> necclTitas cxtingu^ di non fit caufa elfcntialis pulfus cordis 8C artcriarum , quif non fempcr in corde 8C artcnjs eft calor pcracrem attra(f^U velattrahcndumcxtingucndu9,igitur;5^:c.patct confcqucn-' tia^^affumptumarguitur ,ciuiapotcftclTc ncccffitas pur« confcruationis/juia quandocji infrigidandi 3C quandoq? ca-' lcfacicndi,igitur (n codem poteft elTc necf flitas purf confcr uandijconfequenria vidcrur nota cum afitc. Sccundi'idu' bium.Non vidctur fempcr ha'; trcs concurrcrc caufas pul'' fuum contcntiuas.Ponatur.n.in cordcmalam cftc compj<^' xionemfrigidaminprimovcirecundogradii.Etarguit Hjr; q;diu cftcor(5^fpiritus coidis f igidum in fccundo tandit» indiget calefac^ionc.fcd nun($ ^imul indfgei calcfat^ione jt ' caloris extindionc.igiiur pro tunc non indigct infrigidatiSc veleucntationc,6;^tamenpio toncfitpulfus inco vt docct experimcntum.inffur .l'c. Ttem fit cor for. tempcratum Irt quofurgat neceftitas dilatandi cum fucritfub.agradu calo^ nsjitacpaducnienre.a.dilatctur cor,6<:corrupto.a.pcr aet^ attradum nonamplius dilateiurniriitcratointendatur cali' ditas vC]j ad.a.&: aducmat for.mala complcxio frigida i" primoduratura pcr horam.Etarguitur fic.Per totam ifta^^J horam eft caliditas in cordc for.remiifa citra a.giadum/^'^ non nifi ipfa producfla ad.a.gradum infurgit ncccffitas estW dionis veIdiIatationis,& tamenineodem tcmpore ^^^^^' bit cor 8C arterix.igitur &c. Item fignctur gradus calor»^ ex ftcns m cordetemperato for.c5<: non alterato f n pr/moM»" ftantnn quo complcta eft conftridio,& fit.b. Ei arguit IJ^' Si contmuc poft hec ftarct cor for.fub.b.gradu no au<flo nc^ diminuto cor for,non indigcret refrigerio,fed per totam ram fignatam in prgcedcnii argumcnto minori indigcbit^ frigcrioq^ tunc.igitur per totam iftam horam fignatafH ^° indigebitcorfor.cucntationc vclinfrigidaiione A pro^""^ ^j^/ hetpuIfusigiturcX:c. Proprimodicitur concedendono^ fcmpcrfieridilatationcmcordis&arteriarum ^pterncce' .jjtt litatem extinaionis &c.fed quandoq; folum ad prcferuat'^ ^^j^^' nemetprohibcndum ne cor (5<: fpiritus inflamentur.Et rot ^j^niJ nocappellat Aui.nccefTiiatcm extindionis,vclfortc ^Qi^r cxplicauitcxtindioncm tan^frequcntius iS^manifcfti^l^ gnff'* currentem 8C contingentem. Ad fecundum dicitur ""'^j ^ydi' cor indigere fimul calefacflione et cxtin(ftionecaIori8,fi?J|j tamenindfgctcor calcfadionc iX: prohibitionc iflamat''^ ipiritU3quefitperacremattra(ftum. Ad confirmatio^JJ fo prima diciturq) non idco cor folum dilatatur qu'^ P 1 ducftur ad.a.gradum caloris,quia multo minor gra^^ I |ori3,a.indiget refrigerio,fed tamcn non ita frequctcr 3C _ jociter 8c multum dilatatUr CiCiM quando ad.a.gradut^^ j loris perducitur.ipfo.n.ftante fub minori gradu.a. ''l Jj^ 3crefrigidoIicet minori tardius 3c rar/us attrac^o. ^^j, «^onffrmationcm dicitur q» \'\cti cor for.mancrct cotinuc «fto gradu non aucfio cS^c.adhuc indigcrct aere ^^'^P^°^l.rfC' .^0 ne fieret inflamatio.Natura.n.prouida vt cordis t^^jj^^g fics conferuetur non folum facit motum cordis 3C artf adlapfum iam /acflum remouendum,fcdetiam fiff' P^^^^y prohibendum,ad quod etiam concurrit cp licct ^^^f^^-^ pj tur.b.gradus caloris fignatus multiplicantur tamc «•atiadcaliditatem fntendcndf.nifi refrigerentur ^Si: -^c ' «ur.ioadluicnccci&riaeattiaaio, Exifta igit ''P'^ PBN, IK »»B vldflur »t»f, a\S m\tm & forte tardim « rarliB ati ipfo corpore flc (nfrl Jato. Et pcnes hoc te/ M d ' "°" '"'"P" atttaaionem aeris ad refrige/ anauin. Tenendum eft frequenter neceiritatem mundi' roe^- ""??™iatius promouetenecelTitatemdiUtaiionisqS corais vel fpirituum caliditas. Tencndum tertio q, anV wncjintr,gidatumftieritcorEatu9 tameneft fpiritu»meri/ 'O liis fubtiUtatis 3i caliditatis inHamari.quare neceflarra e «mper aliqualis velaliquanta attradio. Dicunt aut? qui Wm hic <f fpiritus $tucunc^ infrigidatus 3c etiam cor idi/ Bet retrigjf jo remotione illius gradus caloris qui fibi ac SjJiritur temporequietis medig (nter fyftolem et diaftolem. Ht (p licet tatus gradus 3C adhuc multo minor cordi 8i fpi «tui acqiiifitus a calefsciente aliquo fufificienter approxima » vtcliiamomocrocovel maceellet fpfii Slcordi coiiue/ niens 3i m eo conferuandus acquifitus.tamen a fumo capi- nororetento eft prsternaturalls & remouendus.Ideo conce Oiturconfequemer^inJigetewinaone caloris acquifitia fcmoS:caleEaftioneperfpec,esaromatamedidnasv ci' boscalefacicntes. Pulchrum autem effet videre huius ctu fam^um ftimus ille non heat cum fuocalore occuUS repa- gnantiam cordi vel fpiritui. Vcrifimile etiam eft ^ n [o, ,u pores crod cordi continueapproximarentur CcXZ JasiSarer. ' ^'f"" " ^"8'*' 'fr''''','!;''^''''''^''"'" «■"^" iionconiunga bntirium v'^^' ^'t'" ^'''"'«' omnino vo Kmo^nX; * T'T '" '^^'"o«P'noro poni proprieta/ S;^r ^''''".^^•l^lnonapparet rationale.Opor/ d" em^Wl"*''"'''''";''^"''^''"' '"'"'''" «ca/ caloric n, f T '^™'" '^' ^ '>'■ «lefaflus & ad gradum «r:™i"''^'''r'!"'^"'-^''^'^*'^''i'ficile.Effipona fit natural & c ' '^''°^ ^'"" ^»'"" '5'= Circaiftamm« aamafc .>q.perfimiUfundTn^Jn 5'!"^*=^^ B' "o/ UdebeteilequiesinrdSm&^'''^'''"'''''"^!. ^conftrifloelleAfitgraduscIri/CteTift^r'''^ &:quMneodem temporefanitatispromouebar Ji " dilatandum.b.Bt 3tm,i,„. r.r l.„.,i?I?°"T" ^"-""em ad *.atandumb.B.srin:j::^or^^^^^^^^^^^ J.b.igiturfortiuspromouetvirtutemaddila«nd^^^^^^ Vncp promouebat,fe J quandocunt^ erat b LraH,/,^ ^'^' VelarteriisrufficienterpromouebaTadditS e"?^ '8.ti.r&.a.promouetnunc fufFicienter ^fortis&i„ftrumentumobedie„sequTtr^f"^^ed^ nocdic.turconcedendo.a.fortiuscaeterisD«iK,.;„ ^*'' ^virtu,emaddiUtandum$.b.pro^";„f','o^^'S°™^^^ ^'''«enUpulfus maior&forTe vebcior&?r°a«„r '''•'; J;«'«5eretfiade.tentaliarequifitaadmoum^^^^^^^^ fcn'?!^™^*'-""'""'''''"'^''"^^^^^^^^^^ «>ndo&&'»'J?""'»'»,^^^^^^ *'one neceff,^""" 'i"? «»"'^""8'nd».ideo copleta aftr «°-''''<l«at'i'"™''*^'''"'r'''5'^?'*'''''"^ «{^('-it.fmo&r'.'''"'^^"» »d flatationem .cum Negatur igitur mP''"';° "'"^ '" a?P°'' f^q"'? e 1 «Uitl obed<t„'&* confequentia Virtiis eft forti, Sc !„ftruS «nouet dilatationr •^J?'^'" "''"^'' ""'*"' '" corde plu, «xiftente in cord,1? *if>.promoucbat.igitur nunS asradh. «xpartefinl!vf?r''^«-Etpoteftacidicaaraf,.^rat,i^ ««ilongemoucatur&^^^^^^^^^^^^^^^^^f^-^i^f-bftan «"wporedilatationis i»"^''!^''*'" '"«'•ediac «"ndum exigcntiam N^'* "°" ''''''"'» fe ««otum.fed etiam ptoBterlt''' ?";''«'"'» «IJ^ationis fieri D O C* 111« |j6 dacfttaftrumcntmn S^cfl: ucnac pulfatilcs quas lam fciuifti cum numcraucmus mcmbra .Et tcr^ ^ tiacftncccffitascxtfngucndi, dC cft aducnicnsg quatitatcmnotam cxtinc^ionis quac rcnouatur intcrminocaloris oppofita in fuo inccndio auc extin(flioncaut«cquaIitatc fua* Primo nota lictftomties caufgcontcndua dican tur, noti tamcn in codcm gcncrc caufx concurrunt omnmo,C6cur rit.n. virtus vt principalc agcns.artcria vcro vt inftrumcti tum virtutiSjlicct ctfam complcxio 8C tcmpcramcntu quo uirtus operatur i^puis etiam cocurrat matcriahVipfa artcrra necciritas vcro fjuccaliditas concurrit in gcncrc caufx ffna' lis. Secundoprincipalitcr notaq»cum intcr qualibct fy/ ftolcm 5^ diaftolcm fequentcm cadattcmpus medium ve fupra oftcnfum cft in quo temporc itcrato inccndicur calidi tasincordequxacrcattracflo perfcqucntcm diaftolcm cft exringuenda.Idco bcne dicitur in littcra q» hoc rcnouatur iti tcrmino i^c.quia cum hxc neccilitas cxtindlionis opponaE calori acqurflto ipfa rcnouatur fccundum cxigcntlam calo^ ris acquirtti.Et quia hgc neccnfitas quandocp cft ad calorcm cxtinguendumvtin febricnte,quandoc]^cft ad confcruan/ dum ipfum intcmperig, vt in corporc farto,Jdco fubditur itl lit[cra.Autcxtindionc fua aut acqualitatc fua^c. Et harum quidcmcaufarum contcntiuarum operacionesmutancurfecundum tdq3 adfugic cis cxcais infcfjabilibus 8^ mutatibus abfolutc^ Nota (^licet fexus regioctas cibus potusapa dC doIorcS^ huiufmodi fint caufa: potences mutarc pulfum , nort tamen caufant varictatem in pulfu ntfi prius fada mutationc I ali> qua vel aliquibus de caufis contcntiuis proptcr quod dicutl tur maximc communcs 3c ncceftarif . vcrbi gratia xtas non mutat pulfum,nifi quia mutata xtate variaturfortitudo vic tutis autctus debilitas autinftrumcnii obcdientia vclino« bedicntia»Ethxc vuItAui. Capitulum. vtEft dc h(s quae proucnfunc; cx cauQs contcntiuis fulummodo» |Vm fnftrumcntum fucrit obcdicns fui Icnicatc 8C uirtus fortis , 6C ncccflj> jtasad cxtingucndum uchcmcns cric jlpulfus magnus. Primo nota adpulfus magnificationcin rcquirhur Iftrm. Plilfui r.artcriafnclTcobcdicntcdilatationi.ipfo.n.cxntc durodila «nagn^ tationi non obedirct,& per confequcnB no ffcret pulfus ma> ficatio gnus; Oportct etiam (pfum inftrumetum non forc n<mis rcquiric humidumhumiditas.n.nimis reddcrct ipfum in partibiw «U» fuis nimium flexibilcm,vnde no (icrct attcrie vniformis clc uatio 3C vniformis dcprcffio qux rcquiritur in pulfu,io no-' tantcrdixitlcnitatcfua,iSi:non dixit humiditate.Secundo rc quiritur virtutcm cffc fortem refpccflu huius cfFecflus qui cft magnitudo.cum.n.hfc cffecflus fit diflicilis vt infra patcbit,' oportctagensproduccnshunccffeclum c/fc fortc,ta!c aute evirtus,idco&Ic.Tertiorequiriturneccfritatcm cc magna, Aer.n.pcr d aftolem attracftus debct cnfc proportionatus ci lidtaticxtmgucnde^ideonondcbcttalisacris q^citas ecma gna n-fi caliditatccxiftentcmulta.oportctcnim ordinatum ad finem proportionari fini. Ex quibus ad probationcm d'(fti Aui.potcfttalitcrargui ftantc inftrumcnto obcdientc &V'rtutcforti5(:c.funtomniarequifitaad pulfus magnitu K3.^(tt, d^nem.igitur5^c.patctconfcqucntia5:alIumptum fatisin^ nsdtdi telligentf. Sccundo nota ifta triarequiruntur.quia quocu^ iuuatior quc iftorum dcficiente dcficcrct pulfus magn itudo vt patet ^pj^^^ pcr fingula iftorum difcurrcndo, idco 8Cc, Tcrtfo nota cp *^ occcltiMsdicituriuuatKior^^aconcurric vc Snii ad m^gni^ P R I M 1 C A tudflncm pulfus.Rnis autem principalius caufat $ ordirtata ad fincm. Ex quo potcft «lici antiqua diftinaio hic ponf folita*Cq) necertitatcm c(Tc iuuantiorcm potcft inielligi c^ta ad adum caufandi,& fic non eft vera.iuuantior.n.e virtus concurrens ad hoc vt principalc agens . Sccundo tyuum ad fnodum & gcnu9 caufandi,& fic cft verum et intelligitur di dum Aui.quia neccftitas concurrit vt finis» Alitcr tamc & puto melius exponi poteftq> necclTitaa eft /uuantior ad Iftum fenfum,quia plus dependet magnitudo pulfus ex aug tncmo nccelTitati8,(S: plus ad ipfum fequitur cf adaugmen^- <um virtutis & obedientiac (oftrumenti cactcris paribus» autcm ita fit patet.ftantc.n. neceftitaie arquali infor. q?tumcunq? fortificetur virtus aut ffat inftrumentum obe^ dicns,non ramen fieret pulfus maior , immo continiie ma^ nerct aequalis vbi primo per fuam magnituditKfuiflfet pro portionatus necelfitati.Si tamen virtus maneat xqualit for tiSjS^inftrumenrum acqualiterobedicns aucta neceflfitateau get pulfus vt patet in febribus ideo .Scc.Similiter econtra dc dimtnutionc.Itcm minorata necelTitate dC crefcente virtutc minoratur pulfu8*rgitur magis confequitur augraentum ne> celTitatis q& fortitudinis virtutis.Et caufa eft quia necenfita^ teaudaeftfini«aiiau9,ideofemper ipfaaugmentata fequic niagnitudo ?n puIfu,fempcr.n.ordinata ad finem difponun tur fccundum exigentiam finlg.Quantumcuncp tamen for> tificetur virtuR aut bene difponatur inftrumentum magnitu do non ncccflfarioaugctur ftante neceftitate xquali,quia ud Variarofine nonoportctordinataad finem var/ari. Exq fofui pfit duhia quxdam. Primum . Virtus principaliu» cfFcitpulfumqtiliquaaliacaufa.igiturvariara virtute va> mturetiani puIfu8,ideo5^c.afrumptum probatur, quia vir tiis concurrit vt pr/ncipalc agens , quarc SCc. Srcundum dubium.Qiijrlibetiftanim caufarum eftc.1 necefiarfa pul^ (u9,vtfdpra hi^bitum cft.ideo SCc. Patet ad hoc refponfio iam dcri,quonia ScCic quxHbet cft necefi*arfa, vna tame cfi: iuiiant'or alra. Contra variato fine variantur ord'nata ^.-^Rncm^^yhur variara virtufe variar fortitudo vel magny tudo» Diciturc), variatofTnecxigcmc varictatcmordina^ lOium ad ipfum illa variantur. Quodfi iHrtus fucnt debilis pulfus paruitas ra m proculdubio (equitur . Hc fi cum hoc indru^ iucntu fuerit duru & neceflltas pauca crit minor. yirtus Primo nota cp pcr virtutcm debilcm in pTopoflto node debjlis bcmusinreiligcrevirtutem debilem refpfdu tcperati aut dupr.r cfufdcmct corporis fibi fani,fed refpciflu huius futuri effcns vc (atis,infelligentf paterepotcfi.Similiter dfrendum defor tttudine » S>cundo nota inftrumctum multo cnagis ma ^nae parux frequenti vel vcloci refiftere dilatanoni co cp inmarrnadjlatationeoportctipfum fccundum partcs fuas extendr,'.^' aliqualirer ultra fuas dimcnfiones naturales rare> hcrf quarcextenfioni multum rcfiftit ficut patct in vtrc vel vel]C3 dum inf]arur,ideo debilitata virtute citius deCinH fuf hcerc ad mapnificandum pulfum. Ec poteft addi alia caufar CuiTi.tl.virtus moueatarteriam mediante fpu fi dilatatur ar tci ia magiF folito non pluri aduenicnte fpfi rcmanct fpiritus flrrerix applicatus ad ipfam magis rarus dc expanfus & pcr confequens arieriae dctcrius applicatus,quarc virtutc exiitc debif/ (lon poterit v/rrus ad maiores d/larari dimenfiones.. wtia caufa eft dum pulfus cft maior tam in diaftolc qiin fy ftolemobile mouendum attrahendum ucl expellendum eft mulromaiusq^dum pulfuscft paruus.dum.n.dilaiatro ar> Kn3ceftniagnamaiorcftaerisq^rifas,quem virtus mouct ^^^^''•^^^niilitcr fpiritus& fumi.Tantam autcm qpti/ larcm dittic.hus cft virtutimouerc&attraherc paruam adb.rcveIonu8&frequenrlus.SimrIfterdumconftringitur 9rtenarpulfuex.ften,e^3g„^^^ ^^^^ . fp rriuum aerts calefa^f & ^^^J^y^^ ^ ,„,5 ad extra ad membra 3c n^embra diftr,bu,tur.Tant2 atit quaniitaiem iimul moucrc 3c cxpcUejc cft virtuti difficiliw A V I C E N N ifi; fimul $dluifimadhuc velocius.io dcbilitata Virtutc cUhs» definet pulfum magnificare» Tertio nota cum per cuiusll bct caufarum conten iuarum minorationem fitapta fierfdl minutiomagnitudinis pulfu8,fequiturc;^omnibus vdplu^ ribus fimul miiioratis pulfus magis minorabitur *Excmp^ gratia.minorata necclTitate per vnum gradum minoracpuf fus magnitudo ad fexquialterum ftate virtute & obedientia inftiumenti.Etnotumeftqjfifuperucniat debilitas vtrtu/ tiscum inftrumenii inobcdientia,fcquitur vherior minora^ tio , idco SCcMxc tamen intelligenda funt vbi feruet par^ tas in diminutionc pulfuum refpecftu vnius folfufi caufc co^ tentiuscdiminutar.PofTct.n.vnatatumalia magis dimiow q)inde pulfus muliominor prouenirctq^fiomncs vnocer togradudiminuerentur,vt virtus ad vhimum quzCip^^^i ni fcante necefTitatc&obedientia inftrumenii.lntclligendfl eft igitur illud totum alijs paribus,vt dtdum cft. Eft etiam cum durities efFicft paruitatcm , tamen paruitas cuius caufa cft dunties repararuf a parui'tate,cuius caufa eft debiliMs per liocq? durus dC non dcbiKs 8C breuitas eius £^ profundt tas non cft mala ficut e cum efi uirtus debilis. Primo nora duritiem Iftrumenti cfficere paruitatem,^* arteria dura cxift ente non cft obcdiens dilatationi Cicut ip'« cxiftcnteleni,vndeca:tcri8paribusad dimenfiones mi"*?^ resfuftic,tvirtusipfamdilat3ie,c&per confequens .pu^"" pulfuB minor ali^s paribus.A qua vcrocnufa proucniat c}u| rities infra faiis patebir. Secundo nota diffcrentiam int^P"! p/iU fum paruiim propter debihtatem viriuiis fupple fianrc 1«"' tatc inftrumentf,a: pulfum paruiim propter duriiiem P> menti fupple ftanre fortitudine virturis^Diffcrunt.n.in ^J"^ ^ ^ bus.Primo quiam paruoproptcr duriticm pcrcipitur ^^[\' ties dC non dcbilitaP.Frontra vero in paruo pronter debil|,^ tatem percipitur dcbflftas 8c non durities. Diffrrunt (ecO do quia in pulfu paruo proptcr duiitiem non cft brcuitas^^ profunditas tanra,ficut in pulfu pariio propter dcbiHtat^'"* ille.n.eft piofundus fiue humi lis valdc 3c cum hoc efi bf ui».Cuius quidem c?ufam imaginari poflfumus , quia p"''" cxiltcnte paruod' duro propter duritiem inftrumenti Viff^ tecxiftenterorti fortiorem m tadum facit imprefiionr,^*'* replurespartesfccundum longitudinem fequuniur ^Cf^^. idf m minor videtur eius profunditas^qufa minus occ"'^^i ia<ftu,ad quod ctiam durities aliqualiier vfdetur confcrr^^^ duriterin tadum imprimit.Fcontra verodum pu/fus^^Pj uuspropterdebilitatem viriutis.Dcbirf.n.cxiftenteper'^"'^ Iione paucx partes SCpatux fecundum longitud/neni 'f^ Cium fuam manifeftant impreftionem 8C p^cr idem apP^^^^ pulfus profundior minor eius impreffione kcundv^m '^" tudinem manifeftam.Quod totum intclligendum tdc^^. ris paribusexparte.f.diminutionis virtuns 8c obcdi^^\ inftrumenti. Vbi en^m artcria fieret multo durtor in uno> inaliofieretvirrus modicum debilior proculdubiof^^^j'.'^ contingeret. Q^uidam autemaliidicuntq, non f3"!j"gf pedit durities cxteris paribus elongationem arteriac ^ R^^ confequens eleuationem ^tum virtutis imbecillifa^-?'*^jf/ dicuntminus facereaddeprefi^ionem artcriac q5^^^'^ ^11/ lus debiliras,de quo non afT/gnam caufam. Videt"!' tra hpc inftantia apparcns^quia plus mjnoratur^p^'''^'^ ^eniis ad mobilc crcfccntc rcfiftcntia & potentia ^^^^^^ ^decreCcemc potcntra cSf manenrercfiftenfeomnfi»^'?^^ U)CaEtcri8paribu8.cumigiturftanrcviriutc& dur^tie' menti creCceme manear potemii Sc crefcat refift^"^ '^'^^^f/ tra vcrodcbilitata virtutc manenreobcdientiainfi''^'''^^^^ minorcturpotentiacS^maneatrcfiftcntiafubeodem fequitur q? cgtcris paribus nonplus propter debilit^^^ ,^ bct minorari pidfus qi propicr duritiem.ExcmpIi ^ p/^gn^ pulfus tam for,^pToms tcperatus cuius arteria efi:re'i^^^^ vt quatuor vtrobic^^cS^potcntia uel uirtus motiua ^^'Lfg, ncntc potcntia crcfcat in for.duni^ci attcri» vd rcuK p B N. n, ia^^lv. ^'•'■'"«wr vittus mouens pet duo tefifteti rSe, fc>Pa<« q.manente,ftava^ tertia rn„p'"^""' P'°P°"''> moueniisad niobite fexoui^ q«ns d™;: ''"**'"•" ^'""'^' '1"=""°' • P" Iwc v^^^ P'°PO"">fe''q"ialteta$fexquiiertia . igitur fSm n P"'',^'"- 'PP^'« ptobab,lius luJ art mr'"""] "P°''r «nendum: lice, ad il. r V tlHT?"'^''''/™''^''''''""''''^"'"""'"'^"^. rudr.l^^"''-^"^*"?"'''""''"' ''"'"*"'= "'i"<>",ut aUi^ tudo & ,ugetur profunditas & minotatur lougitudo : vt Z praptimocapituloliuius. 6«"u«.vt lu .qiiac plus efficiat parmutem « debili tas Primo Bota ex diflis Auicen.liic 0011!!.,^^ 'bet necelTi,a,is diminutionen^^ri '^^ T""- tsmen eft necelTario debilitatus cum ,a , "f ''f P«compara,ionemadparuita em^'^'rT'''''' ' '^?'"^'' debilisficurr,»,,.,.. ^,;/'"""'"*.'".^"!^ fcilicet non eftita K . «^«mpatefut ScS d^ "^biliia.em.Si lamen 3' "«'ffitateoporre piS^,^^^^^^^^^ diminuta oportet aerem a raacir. '''"'""' P"'''^ 'Te ifta.quia '"■ncalorieu^S^K'""".'^'''''' ''^^ propottiona. ^diminutumef^ e" emau S '«""""'o oportet ftquenspulfum effe?^, '''''^?P'^°«"«''«tione,5<:ncon *fferen,?.Xtep™;„,^^^^^^^^^^ Immoparuica, conrequc^s deS * '''^i''''' Vir,u,i9. paru,,a,emexcede„te2.drminu^fo,^"",; v.detur excedere dut,r,cmmftrume„t<.NunquamSdu""'"'''>'"'«i5 «ndurareturinfttumentumqurfta™^^""';''"'»'^"'um potabiliter dilatari.Similiter etfam n, ''"^'"' P»'!"-^' iSiSft-^'"*?''"'''.-^^^^^^ •^•^«un,' P"!'"f"g'^""'' '^'•f'» notabiliter. nulla „ •"'ngat I?,,; '."""'a per cuius diminutionem intan„,n, * ^«entetn VtU^^ ^^^^ comparct Auicen.paruitarem confl ^jobedientia in^^'" «^onfequi folam uirtutis debilitatem al ^^^'^^caufascon?;^'""^^^ adparuitatem confequTte^ ^e-n. vult q, cxter* '"^^ conftante virtutis fortitudine. Fo ' *9tionc virtutis alfi P^us mmorctur pulfus cx debjr Ve! obedientiainft^^^^^ conferuatis q?diminuta nece[Tir=I , Etpam/tas JS-^Ett^^ «'t quam paruitas r,^ """" ^^"^ P^^s DOC, rir. «^7 •^fe,U(rtus nanq? .^"'''Honencceflitatts cii rijtiuit multum cxi^'''i''=»"0"'^ nccemtatis no ^entcmnonhabe1^^"''^"°'''^'*''''»'*°'^P'o n„rneT ^'"^^""^"^ Pa"J8 quae cft cj, paruJtas confc^ quens dunt.em inftrumenti ftantc fortitudine virtutiseft maior al.jsparibus ^ paruitas confequens diminutionc nc ce rirat,set,am vtrtuteconftantc.KxcmpIi8ratia.nntfor.ee platotemperatt pulfusfuperueniatfor. durities inftrumenti confcruaia nccdfuatc 3c virtute dc fe potcntc ad magnificS dum;n,fi impedimentum mobedientia inftrumenti contin^ gatfuperuen.atp^atoti, neccUttas diminuta tantum quan> ummfor.eftfadum obcdiens inftrumentum confeluata virtutc.^„iobed,entia ,nftrument,-. Dicoigirurq, incafu iftocpulfus for.minorc^piatonis.Etairignatcaufam Aui, dicens q, vjrtus.i.fortitudovirtutis cum priuationc ncccffi/ tatfs.i.cum diminuta necclTitatc no multum minuit ex qua i.i.non Fact pulfum mulro minorem mcdiocri.quia noha^ betrefiftensimpediensdilatationcm.f. ficutpulfus inftru^ mento inobedientc,nec eft aliqua ca quare no facit pulfuin magnum nifi quia non eft ibi neccftuas.Si.n. foret cum vir tusfitfortts faccret pulfum magnum quodfupple noneft dc tnftrumento duroJdeo uidetur fortiorem efi"e caufam ini pedicntem dilarationem in duro ubi eft necelTitas diminu ta. Secundonota qiinhocduaspofifumus imaginaricas. Prima eft,qu,a pencs po/itioncm meam ftante fortitudinc cS^obcd,ent,a.S^c.diniinut3 neccfifitatc non folum pcrditur magmtudo ,n pL^fu,fed ctiam uelocitas & fpiflfitudo. Quia Jgitur hxalix diaF.rentiacminorantur hinceft q,non opi,r^ tetmultumd,m,nu,mag,iitudinem.Eccntra autcm ftantc necemtatceadem fiffatinftrumcntum inobediens v&:cofer uata uirtutc diminuitur magnitudo inftro no obed/ente qri in uirius remanct fortis pulfum uelocitat 3c frequaat uel in/ fpilTac.Cumigituraugmcntaniur alif drix minus diflFicilcj uir:uti,quibu8 uirtus cum minori cius dcbilitate fatisfacit ne cclTitatis plusdiminuitdccius magniiudine,quarc inhisflc puIfusminor.EtpcriJem parctquarceflFc c pulfus minoc uirtutcfaaadebiliq^ncccfifitatcdiminuta ftantc obedictia inftrumenti 3c^\p3 paribus.Sccunda ca efl"c por,quia no fo> lumntd,aftoIes,npuIfu ppaercm frigidum abcxtra rcci/ piendum,fed acrem cafm fumos &:fanguinem ct fpilm rccipicndum ,n artcria;ideo non.pportionabiliter mfnorac pulfusficutminoratquantiiasacrisfrigidi attrahcdi folum fecundumciuscxjgentiamtotius aggrcgati cx ipfofpij dC fanguinc.Qiiantucunqp igitur minoret ncceftitas dtlatat tS arteria fecundum ex.gentiam corpo^ in ipfa rc cipicdorum exquouirtus cftfort,s cS:,nftrm obediens:idco nonmultil minuit cx aEqual,,quia non nifi tantum quantilminus dc ac rcfngidocftattrahcndu.Sednon/iccftinftro cxrifc duro. 5p! duritie,n..phibctur nc dilatet fecundu cxigcntia corpoRg in co rccipiendoijf quarc minor cft hmoi pulfus $ a diminii ta ncccftitatc pucniens alijs paribus» Et nota q, ifta tua» •» . ponc uidcris poncre aliq repugnatia his q pcr tc fcripta funt fuper fc3m tcchni circa mlim pulfuu;no tn funt rcpirpnatia cil bn cofidcrabrs. Et nota cc pcncs dca ec fuftctabilc plus mlorari pulfu cx 3biliiatc uirtutis q iobia iftri cgtcris pibus Frimo qa uirtus debilis uertitur a d djffcrcntias alias qua rc cum alrjs fatisfacicns pauca indiget magnitudine. Stantc ucroduriticuirtusfortiscxiftenspotcft tolcrare, utfortitcr conctur ad magnifi^candum^idco conatur ad illud quod non facit dcbili8,minu3.n.dcbilitaturcx forti conatu. Et hec po-' tcft efifccaufa,quarcinpart/culaimmediatc prscccdcriti dl^ xit nuUa cft caufa contcntiua qu? plus cfficiat paruitatcm in pulfu C0 dcbilitas uirtutis.Czteris.n.pibus plus minorac pulfus cx dcb/I/tarc umuds ^ cx cf/minutionc ncccfifitatia 6C duritic inftrumcnti ut dcclaratum cft» Ex quibus patct ordoiftarum caufarum in paruiffcando pulfum , quia cum alps paribuscoftantcuirtutcplusparuificat duritics auam diminutioncccfritatis,& plus dcbilitas qp durities idco nX la cft iftarum quae plus cfFiciat paruitatcm $ debilitas Vcl potcft dici hoc non fuiffe Auiccn.bcnc manifcftum idco di/ xit qj, nulla cft iftarum trium caufarum quae plus cfficiaf paruitatcmquam dcb,lita8,nontamcn aflcruit ipfam ma/ ^i9psitmmm cltjccrc^aliquam aliam cauiim, Ucob,8^i,a«c. 6f Pulfus driaru acgre>' darum P R M I I C A Si ucro ncccffitas mufta fucrit dC uirtus fortis &mftrumentuinobediespp (iiam duntie ma^ gnitudimnonpotentcffe qumfiatuelox &:uc^ locitate reftauret id quod decft ex magnitudinc» Primo nota cx hac Irttcra vidctur concludi q» nece/frtatc au(fla ftantefortitudinc virtutis 8C obcdicntia inftrumcnti» prima differcntia quxacquiritur cftniagnitudo , dcideplus proccdentc necclTitateacquiritur vclocitas , & poftca fpilTi'' gradus. .fudo.Huius autem caufa poteft fumt ex lioc quia pcr magni tudinem melius fatisfft neceff^tati per aliquam aliam dif-' fcrentiam:idco &c,confequentia tcnct , quia fcmpcr natura de po(TibiIibu3 operatur melius,& alTumprum paret,qa pcr magnitudinem farisfic in vna vice nccelTitati , per alias au/* tcm non caetcris paribus.Iccm quia pcr magnitudinemma ior quantitas attrahicur aeris,pcr alias autcm finc magnitudi ne pauca,fed velocior vel frcquenrior. fortius autem uidetur magna quantitas aeris fimilis occurrcns opcrari parua fi'' uc velocitcrfiuetardcalrjsparibuSjVtpatet inalijs alteran'' tibus noftro corpori occurrentibus» Ego autem teneo cp ftantcfortitudinc virtutis&obcdientiainftrumenti j> quc/* libctgradum necefTitatis fupra tempcramcntum additum apta eft maiori tam vclocitas qi fpilfitudo q? etiam magni^ tudotEt motiua tacfla funt fecundo tcchni ubi tcnco iianc po fitionem» Pro audoritate vcro Auic . dicitur q> non plus voluir nifi q> neccflfitatc auc^a prius notabilitcr augctur ma gnitudo vclocitas vel fpirtitudo,cum quo ramc ftat alias fimulcumaugmentomagnitudinrsaugcri. Et modusquo hic tolerari poteft fatis cxplicatus eft. Sccundo nota cx di-' dis Auic.hic etiam colligi hanc rcgulam q> ftante fortitudi'- nc virtutis & auc^a necclTitatc inftrumento cxiftcntc obo dicntc prius depcrditur magnitudo 3C fit pulfus veIox,cuius *caufa fumitur cx his qux procdiccbantur.Infttumcto.n.du/ ro velinobedienteexiftcntcplus rcfiftic magnae extcnfioni xp paruae vclociter facftae vel frequcntcr.igitur citius dcfinit virtus propter inobedicntiam inftrumenti poftc faccre pul^ fum magnum vcloccm aut frcqucntcr. fgitur 3iCt Quod fi uirtus fucrit debilis & pulfus non po tcrit magmfican' S^: uclocitas inco non opcrata fucnt non poterit cflre quin fiat fpifTuSjqua fpiffi^ tudine rcftauret ilfud quod ei defucrit ex magni tudine 8C uelocicate, &: muf r ar uices tenebunt loy cum unius uicis fufficientis dC magnac aut duarOi ucIocium.Ethoc quidem eft ficut cum homim neceflTc eft ferrc rcm pondcrofam , quam fi pote^ ritunauicetocamferct.fi uero nondiuidet eam mduasparces&feftfnabit, &:fi non m multas partesipfam diftnbuct 8C feretquamcp partcm quocunc^ modo poterit cum fpaciofitate aut ue^ locuaccjdemdc non ceflrabit inter quaslibct duas oneraturas eius hcct fit m eis tardatus, q? fi mult^ fuerit debihtatisftabittunc dC ferct cam feftme &:redibitcum cardicace. Primo nota pcr virtutcm dcbilcm in propofito intellige> dum clTc non fufficicntem meritofuaefortitudinis inftrume dcbitc,fcilicct cum dcbita magnitudine vclo'' Pulfu9 dria q uuin ciic iiuu luuiciciuciij iiiciui. tum moueredcbitc,fciIicctcum dcbita magnitudine vclo'' citate 5(:c.fecundum necclTitatfs cxfgcntiam,ficutin propo/' fito ftatimcxempliffcabitur. Sccundo nota q» haC fupcr> ucniente debilitate prima difFcrcntia qu^dcperdiiur cft ma gnitudo:cumcnimmagnitudo vtfupra dcclaratum cft fic inter caeieras difficiUima differcntia dcbilitata virtutc citius dclinit poffc magnitudincm $ aliquam aliam diffcrcntiam produccrc.fecundavcrodiff^rcntiaquaEdeperditur cft vc> lpcita$,inprmapiocnimcrefccntc magnitudinc vclocitas augebatut^Adtantumtamcn contingit debilitatcmaugcri q» nec vclocltatem nec magnitudinem potcft cfficcrc,quaf^ efficitur paruus dC tardus , Sc pro tunc augctur fpifTitudo» virtus cnim intendens neceilitaii faiisfaccrc dC non potc"' pcrmagnitudinem aut vclocitatem cogiiur in pulfu fpifliti' dinemaugerc» Et dehoc clarum ponitur in littcra cxcm^ plum» In illa tamen vltima partc cxcmpli , fcilicct illa $ fi multac fuerit debihtatis (S<:c Jllud excmplum videturcon' tradicere»videtur enim poncrc q» fi virtus fucrit vltimcdc^ bilitataeft pulfus raruscS^ velox.ponitcnim q»ftabif oCk^ rctfcftinCjAlpcrconfcquens prius depcrdctur fpiffitudo^ vclocitas ; cuius oppofitum inlittcra ponitur» Quida^ exponunt.Stabitidcftpeifeucrabit in portando:5^fcr^^^ ftine,idert feftinabit portationem co quod intcr port*"^,, modico tempore quiefcet, fed redibit cum tarditatc» ter ftabit ideft quiefcet,quia fiet pulfus rarior,& pcr hoc I3 gttdiuerfitatcm in pulfu confequentcm debilitatem tam poftquaminpulfucucncrunt varietaies dicflacqi"^, cfius eft paruus 8C tardus 8C rcmanfit frcqucns ♦ fi V^^^"^ procedat debilitas acquiritur difpofitio pulfus cadcnti^ ' mcdio : quia neceffc cft aduenire quictem temporc q"^ betaduenircmotuSjideotuncdicitur ftare in quo tcmP^ virtus aliquo modo refumttur faltem arterix moucnd^'^ lius appiicato inftrumenro,vndc tunc fieret feftinc fi^^f P ^ tator,dum quafiad vltimam debilitatcm ducflus ^^'"^L laborcs intcrponitaliquantulum quietis magis ^o'''^^' ^^l;^ de feftinat motum fuum . Et quia virtuscft multum dc lis non poteft hanc fcftinantiam diu facerc, vndc f^"^'^'' / cumtarditatc,(&: fic tandcmeftremanensmotus ^^^^.fji uus tardus 8C rarus ♦ [ftam forte difpofitionem i"^['^ Auiccn . in pulfu , quia primo fit pulfus paruus frequens.deindeperdttur velocitas , poftea vtpluf^y fit pulfu5 cadens in medio in quo refumit quandam vc'j' tatcm 8c poftea reuertitur cum tarditatc 8C rcmanct p}'' paruus tardus (5^ rarus, Si autcm uirtus fucrit fortis 3C inftrument^'^ obedicns/edncceftitas eritmaior forticudi"^ ^ perata uirtus augmentabftuelocitatem ciim^ gnitudmc.Etnnecefl[i'tasfucrit fortior ctit^^ magnitudmc 8C uelocitatc fpiffitudo. ,^ Primo nota» cx hoc colligi poteft notabile pf'^'"!ii* hac lecfiionc pofitum, fcilicet differcntiam prima'^' la? acquiritur cfte magnitudincm, Sccundo nota ti^^ ^ e(t dicttur maior fortitudinc tcmpcrata , quando necefii'^^j(U/ tanta illi non potcft virtus cum fola fatisfaccre ^^L,[0 dine,multum cnim tunc cgrcditur a tempcramento ^ ^j/ tum refiduum prius cxpofitum cftvfc^pibi L^^r''^^' ^ca^ dem caufa cft virtusnEt poteft totum patere vf^^L v^*'^ pitulLl»7.ibi.fciIicctLMafcuIorum pulfus 8Ccn ^^^^ jljf adillampartem.LOmnis quidcm pulfus»! nC^^ fuperius notata aducrte q> fecundum Auic. vidctur l»f ^ fcqucntiam ualere hic pulfus prouenit a uirtutc fo^^ ^^^i^ magnus 8C fpiffus.igitur eft velox, licet non ^^^^"/'^^en'''! tur.cft magnus 8C velox igiturcft fpiffus. Coi\M pfi prius vclocitatem fpiffitudincm in pulfu ^cq^l^^'^^^^^ hancautcm confcquentiam dcclarandam pf^*'?^ AfUfU^" primo quod ftantcfortitudine (Strc.&obedientiajf^^ g^^uH' ti.Prima diffcrcntia quae acquiritur cft magnitud^» .^^f da vcIocitas^Tcrtia fpiffitudo,5(: hocomncm P"%i, tc''*i pofitofpiffum appcUando qui noneftrarus r<='P5 gf, V' pcrati,d<:fictcnetargumcntumAuiccn.c5i: noti f»' M prgefupponcndum quod augmcntum ^pi^'^"*^'"tuuivf praecxiftentis praefupponit vclocitatis a"^"'^" jtuf ^ hoc vifum cft cxprcffc fupra in littcra. Tuncarg ^t^f^ Pulfus for . ftantc fortitudinc virtutis cft oWf dus:igitur cft raru?» patct confcqucntia , ^^^xO^^^a fito confcqucntiscum altcra partcaffumptifc<3^|^^ fitum altcrius . Scquitur enim pulfus cft iii r rarus , crgo cft magnus , (S^frcqucns ud ^^'^^^(,3 3 ' p E N. n. •nuItocS dfj,^' confcqurns non tardus. Poteft «i,™ Pro «S' fr';*™ ^""^"f "lasnfttidmfs caufe rienS, i''* =""P'«"dmea, proh.bet 8C adJ^rn^ • ^**. ««"'«^«'n m amplitudme rur''- "^"^•''"'^'"/q^-dem efficitau! W^^™ P*^'''P'^'" f"Per.or kum urr»l,emp r"ftam^^^^^^^^ '""'"^ inton Ex quo fatis patet quid macSaddf in?'*';' '"^- p fi carnis denfita, impediSdfnem ''f ''' ' «ui ?eni:patetqu6dmadcsaii<r,,l, ■ '"8" longriudi- *u ■''Pfumilitf Tc^S ':'"fr"' ^Ha- '.'nplimdinis.Primauenarum?, • ""'^» '"^"''"s JcS napoteftconueniere SriSeTrr^^^^^ '*x. ns tunica:arterix fupraSren. ^ ^"P"'"" n^miuuatadUti.udnemTerr-''™^^''''''' "''''''''"'» «"'iacaufa iuuatadaugmVn u"!,'"''','?''''''»^ «ed '■««.«agnitudintsueESSS -feec^r:!:^tri:v'^-''^' ^^«^""''inis.c.i fam u hab..um fuitin praTcedenTi S '° '"^Pi''» W' ip' «»*.llapar,iculaneceffi.a,au mu « :?,'V *'«""^-' rtciKre.poni.PrimoutIyautteTatur? ^""^ "^' J '-multa «ecelTitas aut pro id eft .nu 1 'TJ"'"' "' '"^" ertia cxpofi uirtutem7din^'i,frn*.m'pu;;!t' "4,"'^'" P'o «tm ^°''*"0'' folum infurgi. nece r .T;„^""' "P°'^' ''"^"SXCer^"''"4~^^^ featc^nS"'' ^'''i^^'" ""'■"'^ "'«us qu* necef ^'«S^aduen.^^^tfa^^n^-^-amtcaaouirtu! '«'Perditiomprox.mus. Prtmonotaexift L ■|"'8nitudinemint>,!-^,"'"'"'™n'""P'"''"'eni.f. o,aiiA, K. ^"^'''^-"'"mmdi^^ Dicirenim q,cu.?utt Dicim';T*'"'8''''^^''^'''''''"'''"'"^«u y. ft:.';';'''^A'''^-"i«%''°''''^"'''" '"'' K ;;7-^g"iffca:;^o^^^^^^^^ ffnon Cs?-''^^^"'"''^"^^^'^^^^^^^^^^^ d ^^^^ZV''^'^"^ quafi vltima V''r"^°"''" intelligcrcdo 'KfJ»duindiininu»ciiiu84cfi ««poffcfacci-epulfum frcqucntcmq^ rarum : 5^pcr confc^ Suensilladebilita8critcaufararitati8.Sccundo quia virtu» V timate refoluKur pcr rcfolutioncm fpiritus vel calidi natti raIfs;adcu«usrcrolut.onem fcquitur infrigidatio Sc ncccifi. tai.sd.m.nuno. rertionotaq, virtutcmfupcrarc nccciri tatcmmagnftudinrseftvfrtutem faccrc pulfum maiorcm qjfitoportunummeritoncceiritatis rcfrigcrt]. Hocautcm imaginari poiTumus.primo prarmiiro no folum fieri cordif « artcriarum dilatationcm & conll. idioncm ad aerem fri^ gidum attrahendum:fedctiam calelacftum cxpcllendij» Aw irahir.n.artcria dum dilatatur quatuor corpora fimul.f acrc frfgidumabextracalidum&fumum ab intra fpiritum 6d fangufncmarterialem:5LfcCundumomnium ifiorum cxi/ gcntiam dilatatiir 5^: conftringitur artcria. Et fimilitcr dum confi:ringitur expcllit toiidem corpora acrem calidum Sc fu mum adextra (S^aercm frigidum adcor, di:ad membra fpl Htum&fanguinemartcriaIcm:idcofecundum horum cxi^ gentiam conartngitur. Ex quofcquiturq, ftantc nccclTf> tatc rcfrigerii arquali fanguinc artcriali fpirftu 3c fumo in ar^ tcriis recipicndoamplior^cxiftcnrcuirtutcforti ^kinftrumc to obedlente ffct pulfus maior fierci fi non tantus clfct fan guis fpiriius 6C iumus in artcria fccipicndus,tunc igitur vir tus fwperabit ncceiTitatem.f.refrigcrn magnitudine. f qui ciet pulfum maiorem /uaptu* proucnirc meritoillius nc> cellitatfsrcfrigern.Etadhocconfequfturplus deaerc friei/ do rccipi (^cxigattanta necefiitas uel calidlias. S/cuc.n.aftc ria mulrum d latata multum recipit a corde fumum fangui ncm 3C fpintum:ita a pulmonc multum rccipit acrcm frigi/ diim,quareimpliori reccpto huiufmodi acrc oportebitip^ fum minus frcqucnter attrahi,quia tardius calcffct ct fortiu» refrigcrabit,& pcr confcquens ffcrpulfus rarfor dCmntor^ Etpcneshoc probabflitcr imaginari pofiumus q> ftantc fortitudincvirtutis^obcdicntia inftrumcnticrcfccntc nc/ Cefi^Mtc folum fpiffitudo(S!: velocitas crefcetin pulfu» In ca C^iewm pDfitonnccelTitasideftcaliditasaugcatur quouf^ rantus acrquanrus nuncinf vna vlccartrahitur fit fibipro^ portionabills ftante fortitudinc 6Cc, non apparct pulfus au/ gerimagnitudinecactcri8paribu9» Exquo cnim attrahitur tanius quantus tantac corrcfpondcbat nccclTitati et tantum dlataturartcr.aquantumalqs corporibus in artcria rcco» ptis proportionatur non vidctur cur pulfus dcbcat magnitu d ncm variarc,tunc cnirri attrahcrctur plus q^ virtuti conue nirct. Et"argu.mrq,hoccftcontraAuiccn.inlittcra dU cenrcm c],pnma diftercntia quacacquiriturinpulfu cftma/ gnitudos&rc. Dicitur illud cfiTe verum quando necefifita» ftieritficaucfla q>quantitas aeris qui primo attrahitur pcr vnicam attracflioncm non ciTct ncccflfitatcm cucntationi» cxccdcns,qualitcr non cft in propofito» Ci^iod tamcn in cafuilIoau(5ianccenritatc augcatur fpilTftudo vel vclocitas arguitur,qufa varix funt pulfuum caufx contentiux , fgituf apparctpulfum variacifcd non inmagnmidinc.igiturcX:c» Jtcm ncccfife cft cor magis refrigcrari prius , 3c non pcr maiorcmacrisattradioncm.igitur pcr vclociorcm 3c frc/ qucntiorcm.igitii> &c.Et codcm modo potes glolTarc poCu tioncm tuam contra quatii vidctur proccdcrc coclufio ifta. Sccundo alitcr confucui imaginari conclufioncm ifta ima/ gfnandoq».a.fitmediusgradus fortirudinis virtutis.b. fic medius gradus ncccfTitatts:5^.c.fit mcdius gradus inptilli confcqucns . b . cum . a. fimul ♦ Si cnim nccciTitas ciTcc cxtremalis 8c virtus cxtrcmalitcr fbrtis ficrctpulfuscxtrc^ malitcrmagnusinftrumcntoobcdicntc fcmpcr. Ponatur cumhoc.a.gradumfntcndipcrmancntc.b.aequali. Et vi^ dctur quod pulfu9 fietmaior , quiacodem conatu dilata^ b^t virtus artcriam quo prius^&.cum hoc ipfa cft fortior & inftrumcntum xqualitcr obcdicns.igitur maiorcm facict di latationcm.In cafu igitur ^fto virtus fupcrat ncccITitatc ma/ gnitudinc,quia virtutcplus qp mcdiocritcr forti cxiftcnrc plus cpmcdiocrftcrfacietpulfum magnum, licctgradus nc ccfftatis fit folum mcdius.-iS^ wncoportcbitficri pulfum ra^ 'iorcm vt fupra diccbaiur.Caufa autcm huim cft,quia vir^ 5 ? * R 11 C A Pulfus debilica tis cax» GaF. Pulfus duritiel ca du" plcx» tiis pnmo fatlsfaciebat neccflitati non folum cum magmttt dine/edcum uelocirate&frequcntia,necdeficicbat magni tudo maior,niIi quia non potcrat cum tantogradu fortitudi nis cS^alrys circunftantrjs maiorcm facerc pulfum , nuncau> lem fortiffcata poteft ideo maiorem facere pulfum^ Huius exempkim poncre polTumus in corpore temperato quod in fflediopucritixhabebitgradummcdium fortitudinis virtu tis & neceftltatis 3C magnftudinis fibi correfpondcntfs,pro cedenteautem xtatcfft virtus fortiorcalorcmanentc aqua U,quarc fit pulfus maior 5^ (it rarior continue Sc tardior , in cafu ergo illo fimul crefcet magnitudo in pulfu tarditas 5^ raritas ♦ Et fimilem conclufionem imaginari polfumus variata obia inftrumenti 3C eadem fortitudine ac necenfita^' fcmancntibu8.Hr plura alia hic imaginari poflfumus.Et pc> lieshoc moderandum eft fupra primum notabilc prgemff' fum» Item ad perfuadcndum q» ftantc mcdio gradu forti tudinis cum mcdio gradii nccelTitaiis fi fortis virtus fict ne> celTitatc eadem mancte cur obedientia infhumenti fiet pu!> fus maior ponatur for.tempcratiflfimus cuius nccelTitas fit acqualis neccffitati ptatonis:fit tamcn in platonc folum me> diu3 gradus fortitudinis virtutis vbi in for. eft firmmefor^ tis.Ecarguiturficftantc obedicntia inftrumcnti ex medio graduneccflfitatis cum fumma fortitudine prouenic pulfus mcdiocriter magnus , fcd minor prouenit fortitudo C3c> teris paribus ex medio gradu fortitudinis virtutis quam tx fummo . igitur &C . Btper idcm medium concludi poteftquod ex medio gradufortitudinis virtutis cummc dionecclTitatfs ftanteobedicntiainftrumentinon prouenit pulfus medfocriter magnus. Caufe uerodebilitat(s pulfus cx mutationi^ busqiiidctnfiint,tediam, 8(:uigjliae, &:cuacuax tCo,&:macics,&:humor noauus, 8<:cxerci't{um fuperfluum,&: humorum motus,a^ipforumob Uiatio mcrnbns fortis fenfus aut cordi uiani's,&: totum iKud quod uchementer rcfoluif. Primo tiota hic quod quaecuncj vlrtutcm dcbilitatit cor dis <&:artcriarum dcbilitant pulfum , fiuc mediate , fiuc im^" mediatedebilftent, Tahaautcm funtnarrata ab Auiceii. Primotedfumdebilitatpulfum refoluendo ex eius inordiv nato motu in tcdio»Secundo vigiliae cuacuatio macics,ideft caufamaciei vclmacrefacflfoomnia propter candemcau-' fam. Secuiido nora quod omnes iftae dicuntur clTe muta tioncs abfolute , vt fupra taiflum eft ♦ Et concordat hoc di^ ^lum dicfto Galeo , Jn introducftorio pulfuum vbi inquit. fexoluitur autcm virtus ex malo aigritudinum more5^ac> cidcntium anrmx difficuItatc;5<:fottVdoIore^ immodcra^ fis cuacuationibus» ^ - Et duritfci puffus caufx fiint ficcitas corporis Ucnacauteius fortis cxtcnfio aut achcmcns fru gus cbingcIatus.Etctiam cR: cum {julfas m crtfir bus durefcit cx fortitudinc pugtiae , propterea qu6d mcmbra per ipfam extcnduntur ad par> tcm impulfionis naturac. ro.Primonota qu^d ad ficcitatcm fcquitur ifuritics , fimt^ literfbrtcfrrguscondenfando* fim liter fortiscxtcnfiofacit Ipfum pluB ia(ftui rcfiftcntem^cSt! pcr confcquens pulfum du Horcm,vt patet in vefica multum inflata. Sccundo nota quoditiforticrifipotcftaccideredurities ih pulfu propte» multas caufas.Prima eft multa repletio artcriarum euapo> rationcmuhafada^Sccunda mulra membrorum cxtcnfio hora expulfionis materf ge. Et no^a hoc dcm bic dccrifi mai ximc vcTumelTcde ^rifi ffenda pcr vomitum.In crificnim (?enia pcr fudorem non fit neccflfario pulfus durus vtin- fra patcbft ♦ Et coUigitur hoc notatum tertio dc Cfifi» Vl^ liroo <»giw»» £1 j6 '>^'-iJ.*,<i*,j;.- A V I G E N N Lcnftatis ucro caufa! funt caufac nattifaf^ mollificantes ficut nutriens , dC aegritudmales molHficantes,ficut hydropifis dC Ictliargi'a ,au^ ca quac ncque funt naturalia neque afgritudina'' liaficutbalncatio. PrimTnota nutricns eflfc triplex rcmotum : vcrutn • quafi vcrum nutriens»Hiceftfcrmodc vero&quali v Talc enim rcponcdo partcs in membro humidiotcs qu _ Cnt diilolutae leddit pulfum mollem fiue Icncm SC maxf ^ji^ cumfuerithumidum vt laduca huiufmodi» Secun CumrucniiiuiuKmiu vi ic»v.vuc« w*. „u.u..i.x*v..r - p,- nota quod talcappclIatrcmnaturalem.Rcs naturalis»« pf^, tur dupliciter.Primocommuniter vtdiftmguitur prgetcr naturam.& ficcibustempeiatus diciturres nai lis.Quandocp fumitur res naturalis vt diftinguitur tan» tra rcm proctcr naturam contra rcm non ti3turaIeoi>'I^^^ licer dicimus humorcs dC membra cflfe res naturales,c»'' autem&aerem quantucuncptemperatumnon. Sif"'^ primo modo patet.Si autem fumatur fecundo modo p^^.,^ triens intelligcndo vcrum nutricns vcrum eft ^"^!^r"'uy/ eft res naturalis,vt patet intuenti. Tcrtio nota quod i" J,^ dropc caufatur pulfus mollis maxime in hypofarcha» dentalttcr tamen quandoqj fit pulfus durus in afcIitC'^ . , litcr inlethargia,qaxeft apoftemai partis poftci io'^*'' bri.Apoftemaautemfnmembro molli facitpulfifj'^ Iem,in duro vero durum ficut inFra videbitur. ^^^oP men quod apoftcma in mcmbro mollt facit pulfu'^ ^^^f lem vtplurimum,quiamatcriacft mollis a qua ^ -po^ vaporcs fS^c.vel quia prpprer apoftema 3C calorcni F j rat liumidum membri nutrimcntalc fubftantiffi-^i' i^, eft moltc moIIifTcansartcriaSjdi: ficrcddit pulfuni i^j'. Dubium tamcn cft an ifte pulfus dcbcat dici comparaiionem ad pulfum naturalem , an pcr ^^^^ (d tioncm ad pulfum prouenicntcm ab apoftcmatc ^"'^".pj^ dicitur durus proptcr rationes ab oppofito fumptas *^ .^jj tcre poteftintelligenti. Qijarto nota. Balneatio «'^ dulci tepida reddit pulfum mollcm Jn frigida tn ,A jc4 furca ucl aluminofa potcft eflfc oppofitum,quia»f»P^* dcretur durus,ut patet intuenti* Et diucrfitatis quidcm caufa cum P^^^^J^^!^(y tia uirtutis eft grauitas materici ctbi aut jji^ ris. Etcum debiliiate uirtutis ^fl: pugn^ ^ a: aegritudinis» ^J. ' fLlt^ ■ Primonotaexiftcntcinftomacho multo cibo ^^p> grauantcm ,autetiam intotomuItamatcria Iium^^^^^jfri' 0 tutem etiam graiianteuirtusrcdditur impotens a ^^,etuf dumin arteria motum uniformc,proptcr j{ue''^^j artcriadiflformitcr , sS^Jpcr confcquens fft pulfi*' ^^[^w' Ad quod etiam concurrit , quia uirtute talitcr ritus quicftinftrumentummotus arteriae diffor»'' y^ii/'' Uerfis motibus mouetur ; 8C applicatur artcri* dae dCc ♦ modo iam dicfto» Ex caufis quoqae diucrfitatis efircpWIj^ ^t^ iiarxim cx fanguine,fcd quod huic cft mouet minutio. ^ - Nota rcplctioucnarum cum fanguinc cft c^^^^.^^s «^^ tis modo iam dicflo^tum.f.quia multo fanguin« ^ .^^ tum grauatur 8C opprimitur,tum etiara ^"'y ^"Lj ^^^' porante ad cor caufatur in fpiritu difJormis oC ua ^g^jfa»^' phlebotomia autem remouct hoc , quia «'««"^"f.Lis '^^ L Dubium eft . Pofito quod fit rcplctio ^^"l^frnt^t^j/ tcria utrum phtebotomia remouercr ^^^^ . ^^xM^^^ HtG remoucrctundcdebcret ficri ucldc "C"'^ ««^ ven 9 .1 n '"""'"•<'• Debetigicm- ffcri ' ^^^^«"'^^"''''■"^'^^"''''^euacuanturarreriapro. ' P^furpoX * ^'"'"""itatem .nter fe artenjs 3^ propne cS diuerOtas fuerit circa cor. Sm// ^ ^"'■•C^m.n.lit princpium pulfu» ^i»a»l.inonimbusartenj3. ' c.-,£'"'''f ' P^*f^'-"''Pfiusquaee5in breuiefFi. «unt cpe funt ftomachi repFo fl^ triftitia et cogita tio m anquo Sed cuminft5malus fuenthumoJ noncenabitdmerQtas. Et forfitanex co moZ «'«tremorcordis^fietpulfustremulus. P''™onota.Stomachi repletio vtnotatum .0. j- Velimmediatecommunica.urcorrp,Zer.f tem.pfiu, addiapluagma.SimiIir-triCaT.r<, '"'•''''"'T tum diuertendo virtutem & faciendo ■ "'"l- natis n,™.,,.; ™».:u ..r_- .. "1° 'P'ritum in toto inordi c„j* '™ipnusaddiapluagma.SimiIir-tTiCa&'r<, '"'•'''''"'^ Plifi " diuertcndo virtutem Si facien,5„ r * "^ogitatio raul V •'-'n.ouerimotiZcTuSeSmT''';" mot malus i ttomacl.o exiiles .Hud id '^: ^""-''" P"euaporationemcommu„c?urcor^t^?'l^''^'"'" OecaufistamenpuIfustrem^^^IoTSfrS^^^^^^^ k neruofis. "P»'*^™» in membris ^«>didturf.ri„.J%rw^^^^^^ ^-ritma.tiai..apropterc,uo^^^^^^^^^^^^ "o'"» facSr r »'Poftema in mfbro ner " '" >nembro „? r •"" ^'"^T^ * apoftema" Prop. ~d f '""'^ y"""" vtplttr.mum mu.tum dewl ^'""'•'C^r ^''" &P"8nam.fimiI(terar,eria vtp.u l^^s accidit vw -r'" '"«''«uryEx a ' Partcseiusvnifo "oipolfcartcriam '^'^«"dum omn ^olemagisfunt^^^i^^-ftbleuare.quarealiquapartesiji'' fter quod tangen j"^'"'"'*' * 3"'?'"^ "^S'' '^^PteiT* p '„, S;'"'*- Exq&^lfttm percipiturferrinus: vt p,;,^,^ J.tnpuIfutalisapaft^S^^^olutiodubijhicmoueri roli,: r Jurus. Pat„ f""'" debet apparere pulfus vnifor> '""'>licet„onfi,tn&oh..ncfulfume(repulfum^ T^.- 'ter dl,l'iia'itr f3.^Iim p/T-M/. "■">iter durusiut ta(Sum eft etc, JWurimancceE.!^^'^' '"'"'^"'^ fortitudo nobediteiquodu,^'''"'«''"'^^"'"™ ^'^aon obediwr eiad^ toatiTrabafraa^prajcipuccum neccffitas fubiV to aagmentatur. tcquam imer primdm 8c fcci.dam cadat fyftole mcdia. vcr fans od bj grat.a.ri arrer,a d.latetur ab.a.termino ad.b. terminum &e uf &:cumfueritin.b.term;noibiparnper Quiefrar ^rT.^^J r reat quiefcere,deinde altius elcuetur vf^^^ tequam aliquo modo deprimatur^tunc cntm dicitur bifpu". fans. Secundo nota hoc contingere virrute cxiftentc ferti inftrumentoaliqualiter duro& inobediente 3^ ncccmtate magna.Nia n.ciret virtusforti. non poflfet arteriammulta elcuarc.Similiter nrfi forct neceltitas auda non conaret vir^ tuf> illud racere.S/militer/iinftrumctumforet perfcde obc diens vnicam faccrct puifationem 3c dilatationem.Relrqui/ turigiturhocidcocontingerc,quiavirtu9 dcCt fitfortisnon potcfl: vnica dilatatione inftrumcntum fufficientcr dilatarc vndcoportuft aliquam intcruciiirc moram quoufa* fiercc noua applicatio fpiritus adartcriam moucndam magis al^ te. Tcrtio nota hic in littcra innuitur pulfus bifpulfantis aliacaufi,quamuisnonefiretinftrumenti duritics &cftno> uaneceir.ta. euentandifubitoinfurgcns.vcrbigratia. cxiftc teneceir.tatcvnius gradus dilatatur artcria ab.a.ad,b»tcr/ minum ubi quiefcit , dcinde fy ftolat.Ponatur igiturq, artc/ ria dilatata ab.a.ufc|, ad.b.A incipiente quiefcerc fubito co tfngatnoua ncceiritas,tunccontingccparum poft arteriam nouam facerc diUtationcm antcquam fyftolct , ideo in cafu iltohtbifpulfans pulfus» Soncini ucro pulfus caufa quandocp cll: mr^ tusdebi((«5,quarde fabore ad qutctcm ordinatc proccdi t dc qinete ad laboretn , fed i(fc qui in una permanctdiTpofitionepfuseft uirtutis debi litatcm fignificans.Etcaudaquidemfbricina quaf eilimifis cxiftit,cfi:pfus figniffcans fortitu^ dfncm aliquam,5(: cp debilitas non cft in fi'nc,fcd efs dctcrior cfi: cauda finm'ua,dcmdc mafiua pox ftca,caudareditiua. Primonotaperpulfumdicflumutcauda foricina intclli/ P"^'"' gcrc debemiis pulfum,cuius proccflfus cft a magnitudinc in pa ruitatcm uel ecotra,^ cft regularis 8C uniformis ficut cau ^^uda da foricina quod imaginari polTumu3:uel quo ad uarias pul ^oric/n^ fationes fibi inuicem fucccdetcs,ucl in una, fccundum tamc ^"^^ ^ uarias partcs arterix 3Cc* Secundonota pcr pulfumhunc «^wca» manentcm in una difpofitione intclligcrc dcbcmus huc pul fumcontinuerndebiIiratc5(:paruitatc proccdcntcm, non quia continue fit ciufdcm gradus paruitatis dc dcbilitatig fcd quiacontinuc paruificatur Iicetuniformiter;&potcftdi^ ci ordinate diucrfus fiuc unifbrmitcr difFormis , & hic cft pc ior illo qui quandocj a paruitatc tcndlt in magnitudincm cut fatis paterc poteft intucnti. Tertio nota cp in hoc pufy fu rcpcriuntur tot diucrfitatcs : quia quidam dicitur cauda finftiua,& quidam cauda manfiua,& quidam cauda redltl'' ua.Finitiua tcrminaturad non gradum. Mafiua ad certum gradumrcmiflfum.Rcditiuaquandocp ccomra^ rcdic apar-* uoad magnum uniformitcr . Notum eft autcm quod pri/ ma eftdcterior fi^nificans ultimamuirtutis debilitatcm. Se cunda minus mala fignificans fatis intcnfam , fcd noti ultimatam dcbilitatcm . Tcrtia itcrum minus mala fi/- gnificans adhuc maiorcm uirtutis fortitudinem . Notadc laborc ad quietam , idcft magnitudinc ad paruitatem.ma/ gnitudoenini labordicitur. Cadctis autcm fn mcdio caufa cftuiVtutisfaf^ fitudo&cmsdefec^usautaccides fubito uctiies ad quod anima 5C natura fubito rcdeunt. Iacob.8,i«;(uic* sr P R I M I C A Pulfus Primo nota pcr pulfum cadcntcm in mcd^o intclligi cadens pulfum interfe<flum quiefccntem/cilicet tempore quomo/' fmedio ucri dcbcrct, ficut in cxcmplo faciliter pateicpoteft, Sc^' quid dc cundo^nota virtutis lafifitudo 8C pro,idcft defcdus vcl vi rtu ei,us ca, tis lafifitudo confcqucns cxcrcitium 8c dcfccfais , fcilicet ab Accns fntrinfcco proucnicns vtra(Ji cxpofitio cft bona. Tertio no fubito taq>pcr accidcnsfubitoucniensintclligcrc polTumus acci^ cucnies des animac:ut fortis cogitatio,aut timor &c. Et fimijitcr etia dupFr^ intclligcrc poffumus dolorem fubito ucnienrcm. Etutroqj modo ucrum cfl: dicflum Auic.i^rimo cnim uerum cft q» fu bito currctc animali fpiritu ad locum alic|iiem ut ad cor ucl ad ccrebrum ipfum infequitur uitalis,& fic pcr aliquantulij tcmpus impcdit uirtus ab opcrationc pulfatili. Idem adliuc cuidctius diccndu cft in forti dolorc,vt patct intclligcnti. Ecfpafmofiquidempulfuscaiira funt motus nonnaturalcsmuirtuteaut in malitia in enTen*' tia in rtrumentf» Spaf^ Nota pcr motus non naturalcs intcllcxit motus prg tcr na> tnus du> turam quibus natura proptcr nocumcntum contrahit mem pHex. bra ficutcontingitin fpafmo non proportionato ad mato riam.Pcrmalitiamautcmincftentia inftrumenti infclligc^ tt dcbcmus malam inftrumcnti difpofitfonem , ut intcfam duriticm 8C extcnfionem ficut in fpafmo ficco. Pulfus autem trcmulus procedit cx fortitudi ^ ncS^mftrumcntoduro&ncceflitate forti, fine iftis enim non prouenit trcmor. Tremo/ Nota cj) tremor mcmbri,ut fccnda tertr]' proucnit cx equi rfimem potentiaquadamuirtutis&grauitatis membri , vtquarto bri cS. dc accidcnti ,<ta vt virtus non totalitcr dominctur grauitati ncc econtra.Ex quo proucnit duellum quoddam vt nfjc in^ furgat virtus SC elcuct membra,quac poft dcbilitata a graui tatcmcmbrideprimitur&itcrum deprefta infurgit. Et fic proportionatur in pulfu trcmulo nccciritatc cxiftetc magna uirtutc fbrti SC inftmmcnto mulium obcdicntc, undc oritur quxdam qualitas uirtutis ad rcfiftcntiam inftrumcti* Infur> git igitur virtus neccffitate cogcntc ct dilatat inftrumenium qua confcqucntcr dcbilitata propter rcfiftcntiam dcprimit 6C itcrum infurgit uirtus 8C ccontra,& fic dcinccps. Vndofi autem eftcumciuscaufa cxiftit uir-' mtisdcbilitas fccundum plurimum StT nonpot (ieri diaftoIes,nifi paulatim &: paulatim* Primonotaperpulfum vndofumin propofito fntclligc> rcdebemus pulfum cuius motus fimilatur motui vndarum aquac.Ec colligitur hxc notificatio quario colligct. Sicut.n. aqua fecundum aliquam paricm cius ab aliqua caufa pulfa caufat vndam quaccaufatamoucndoaliam partcm caufat aliam Sc itcrum alia aliam &:c.ita in pulfu tali apparct non fimultaneus motus totius artcriae,fed apparet ad fimilitudi> nem vndarum in aqua proptcr quod hic pulfus appcllatur vndofus» Secundo nota virtutc cxiftcmc debili multum ira <J non pofifit totam artcriam fimul eleuare , fed folu pcr partcm antc caufatur pulfus vndofus. Ex quo cnim non to> la artcria fimul clcuatur ipfa clcuatur pcr partcm antc parte, Ccatinvndisaquarum contingit. Et cft cttam cum inftrumcnti lenitas cius cau^ fa cxiftit,ticct uirtus non fit ualdc dcbilis. mentumnancpmoIIca:humidum concumone armotumnon rccipit,qu?in unaqua(^ pcnctret partcm qucmadmodum ficcum quod eft duru recipit,quoniam ficcitasconcufsioni cft apta & tremori. Etduri quidcm ficci finis fui principi] motu mouetur,mollis uero humidi partcm pot A V I C E N N JE# fibile cft moucri & aliam partcm motu «P^^?^ pati,proptcrca q? cito rccipit feparationcm oi xioncm ctdiuerfitatem. ^ Primo nota multa inftrumcnti humiditas eft \^ fus vndofi hoc modo.Cum.n.inftrumentum multumm^^ le fit vel humedatur reddiiur in partibus fuis flcxibilc , de vna partc cleuata non neceffario eleuatur altcra , cum hoc q> non clcuatur fletftitur,ficut accidit in alrjs co ribus flcxibilibuSjidco cogitur virtus fuccurrcrc,^Si P^*^ tcm antc partcm arieriam cleuare;5^ pcr confcqucns cau^^^ repulfum vndofum. Ex quo concluderc potcris mP,^. (ftica cjj ftantc fortitudinc uirtutis in dcclinationc paf^^' .g^ vcl vcrfus declinationem pulfus apparens vndofus .^^ catfdperfudorcm fuiurum.fignificat.n.matcriam ^^^^ expclli ucrfus cxtcriorcs porofitatcs quae occurrcns art (5<:ipfam molliens cftcaufa pulfus vndofi. Nota ta^^^J^ non eft nccclfarium antc quemlibet lalcm fudorcm an dcrcpiilfum vndofum,qu/a contingcns cft matcria«i forc fufFicientcm tantum raoliificarcarteriam q» ab c3P ,^ ueniat pulfus vndofus.igitur &c. Sccundo jj^^i/ijg^ cftis Auic.diJferenriam intcrcorpora durafiuc f"^^"^..»^o/ da fiiic flexibilia.cnrporis cnim folidf vna paftclocal'^ ta ftante continuitare mouctur totum, quod non cft rium in flexibilibus vt pacct. Et ucrmiculofi quidem pulfus ^ formiffi^^^^^ caufaeft fortis debilitas,!ta uttarditas Q^fP"^^^ doardiuerfitasin partibus pulfijs ^^^"^^"j^Jfj Pulfus undofus quid, 8C eius ca. tur,quoniam uirtus inftrumcntum in una dilarare non ualet,fed paulaiim &f paulatii^' Primonotaper pulfum vcrmiculofum 8C for»"'^ . jipr \A intelligcrc dcbcmus pulfum cuius artcria: motus P^^^^^^jr ficutmotus vcrmiculi.Sicut.n.motus vcrmiculicft P^g|i|j tcm antc parte,quia primo moiictur eius vna par^i^^^ gjffl flcxis,deindcaliafigitur(5<:infcquitur,&fic dcinccpS' .f^ iftemotus paruus va!dc&: tardus,fcdfrcqucns cfi^^.^g^f^ fus,quia intcr vnum motum & alium non cadit q^^l^jl/j dia notabilis,quia crgo in pulfu quandoq- pcrcipit^'" jjf/ motus artcriae,!dco dicitur vcrmiculofus. Diff^''^^^'^!^ % micante,quia formicans c minor pulfus. Sccundo fl^^^jg caufa huius cft mulra debilitas virtutis non po^^^^^j^^^ian^ inftfm vclociter clcuarc:vndc cogitur virtus pcr parteni tcm cum fp''llitudineelcuarcartcriam* =m clcuarc ncc partcs quas eleuat potcntcr pjf^ citer clcuarc:vndc cogitur virtus pcr partem Caufaautcm pulfus mali pondcris fiP^e quidcmfuerit indifpofitionibus i^^?^^f^^i\0 tisefcaugmentum necefliiatis.Etfi ^^^^^'iif nibus tcmporis motus fucritcftaugmcn^^ bilitatis aut necefsitatis priuatio. . fnfj /tfl'? JrJi Quid pcr pulfum mali pondcris intclligatur PfJ^jlip^ ^ih Ex quo patet hunc elTc dupliccm,quia quidam pusJ^^J deris quoad tempus quictis,&quidam quoad \f lus, Primo nota q»caufa mali ponderis vbi "^^P^jtjs lus quandodebctcflfcquicscftaugmcntata "^^^^bfrf^i enim pcrcipimus artcriam dilatari temporc ^"^^^^, fcerc arguendum cft ftatim forc ncccflitatcm iK praintertionotabilidc bifpulfante pulfu <^f^^l-^ Secundo nota q» pulfus mali pondcris , ^-^"'^^^Lnif quies quando naturaliter debcret erte motus multavirtutisdcbilitatenon potentis ^^^^^\tnifl^%c tcrminato tempore,autcx necclTitatcmuItum o ^^tc^ pter quod non cft ncccfifitas ita frcqucntis «^^*^" r^i p«f uit.Et dc ifto poteft poni cafus fiPis pcr totum ca /j ci» tertio notabili dc pulfu bifpulfantc. Notum c^* vir tu8 fof tis iion ficrct pulfus talis maU ponflcn^ g^^i t F E N. n, 'ubmera mferms manifeftc funt. Cap.tufum Eft depufObus «afum fi^ ma. «culorum dC foeminarum. Afculorum pulfus maiores funt 8C fortiorcs ualdc propter uehemen-' ttatn uirwtum eoriim 8C neccflita. tis ipforum. Nota cf ois ifte compatatioties marculiK rU- j; r •nina&fottioriec.debent mtellfgi fflSo & fi^'''°' ^^*' fm latinicHnibns obtinentibus fitUs Efce™ 1 nalitercorrefpondentescxterisparibus utTTr''"" aomafculumtemperammfeminxtemD^^^^^^ choIer.c=c,3l: fic <fc altjs.Similiter maS • ' ° T" pcll. i„ p'„eriti, & l.ltantcm"S"Si3"'"t feruantem aliquod regimetiadferuan,!jr ^ ™ , ^ '3bi„„,cm Cmilem^eg,onem & fic r.r- ° * ubl ifta vel aliquod iftoScefet onn fomtudo maior cum inftrm pomZll "^ '"''or, 3£ fus ™^ior&fortior,&percon~„fA^;T^^ iPfisepul Pr.mum dubi5ci.ca prima parlecap^^v/^'^'* »ier.s &c.non debeat«(Tefrequentiorl «,1^ ^"^""^' quiaficutpulfusinmutiereermir^^^^^^^^^ ^e,eft.T,mor,ergo,quebene&ti.fad ma°n ' I"^^^^ ^>>l.er« fu» necelTuati dirainut* .flcut mZS , "^" yirofux nece[T,tati auaa=,ergo no^' rt '"'^? velocitate&fpiiTitudine recimpenfari au 'd" •""''•'■' VdeScit. EtconRrmatur,quiap reandei .-""'?" ■''^ ^^^^^^ k vcl proportio ; crgo ^c. "itcn^ tun;; ^«^^re 5;:c. ^^«.^""m.corifeq^^ vt prjtced^B «^^^'tas .^^^^'^^^^^^"«ifcdandamqaiaficut in rtizr^ cftnc! ^becficn^.ideonL'!"'"^'"^ '"J^"' '"'^'^ ^'"^ ^ m^gis ^ccciriratistantum mufculo cx partc ^^Jcendan, or!^^^'^'^^ magniHcacur ex partcobcdie •*»3gi8 obcdicn? citc?'^ "^''^'"^ '"ftfumcntu J!^*ior facitobcdicntiam non quaclibctlcnitas li^redtobcdicntianiairu.!??'^''^"^' Sccandocflicct 2' *3nta ficat in viro 8c fi J ^'^^^ "'^" brtitudo virtu> , ''^«m,necc(Tfta?,fcu'icct&rp^^ proniouenc magnitu ^JJtun,. Vcl dfcendunucm'''"^?^ "^^ll"' ''^'■'' ^'^^^amtnftrumentiobedicm '^^^^ nccdtitas p'.us n,o. 5!:^«tobedien.nontamenpt^ fecuS*«^«(ritasquianonfit ''T "J""'.' D O a IIL 140 Etproptercaqjcomm neccfRtasmagftimdi. ne complecur eft corum pulfus tardior pulfu mu herum &: rarior fecundum plurimum. Et omms quidem pulfus in quo pcrfeuerac uirtus dC c [pi[. fusoporcetprocuIdubioq>atucIox.Eft.n.cijan^ te eft uelocitas quam fpiftitudo, hoc igit ficuc pulfusmafculorumefccardior ica efcranon Nota primoq»infaminacft neccflfitas diminuta rcfpc^ (5^u mafculi,5(: virtus debilior (&;inftrumchtum magis ftri (Trum cfi in mafculo, vn Jc non potcft ad tantas dimcnfionc» magnificari ficiitin marculo.lllud tamen quod ex magnitu dinedcficitpropterinftriparuitatem virtutis dcbilitatc rccompenfanrur pcr fpiflfitudinem vcl veIocitatcm,vndcin mulieribus cft pulfus fpiflfior 3C vclocior in mafculis , ad quod ctiam coadiuuat mulra ncccffitas mundiffcandi afti/ iiiis mulcis in muWcrcmulriplicatis proptcr retcntioncm fu pcrfluitatum in eis cic ocio Sc frigiditatc Complcxionis. Sc^ cundo nota q> ftatefortitudinc virtutis nunq^ fpiftitudoab/ foluituravclocitateiciimcnim pcr velocitatcm meliusla^ tisfiat rteccfritati qp pcr fpillitudincm virtutc cxiftentc forti honmagis rctitietfpinitudincm ($vclocitatcm. Cumigic in mulicribus ponatur Virtus fortis quoadponfe vclocitarc fequitur c]^ fi inciscftpulfusfpinfiorq^inmafculo cftctiani velocior, Tcrtio nota hoc dcm q» ftantc fortitudinc priu» acquiritur velocitas i^trc.irttelligidebct notabiIitcr,dequo Oi tis in techni didum eft. Dubium,quia ficut fc hab^t vc-' locitasadfpifritiidinemitamagmtudoad uclocitatcm: fcd non abfoluitur fpiHitudo a uclocitatc , quia prius non abfot'' uitura pofteriori,igiturncc vclocitas amagnitudine ftante virtutc. Dlcitur q> argumcntum probaret n^fi cffet q> itt mulicribus uirtus non eft forris ncc inftrumentum obcdic* fui paruitatc,utfupra tad:um cft. Ex quibus concludunt corrolaria. Primum.Non fola cfuritics aut mollities rcd'' ditinftrumentum inobediens, fcd etiam inftrumenti paruiV tas fidut iam dedudum cft. Sccundum. Non acquc bcnc proportionatur magnitudo foeminx fug neccfifitati ficut ma fculi fu?.patet,quia oportct ut in mulierc augcatur uclocita» &rpi(TitudoS:noninmufcuIoacqualitcr. Eiplura alia hu> iufmodi pofifcnt conclLidi. Perfuafioad hoc cft, quia fi fo> la diminuerctur necenfitas in mfulierc rcfpedu uiri 3c mano» rct fortitudo cum obcdientia inftrumenti non bcne propor> tionarctur fua magnitudo fuae ncccftitati Cicut in uiro.-fcdca diminationc nccciTitatis uirtus eft dim/nata . igit 3Cc, Ex quofcquit maiorc clTc pportionemagnitudinis pulfus ulrl ad ma?nitudine pulfus mulicris g necciTitatis ad necciTitate qiraplu9^>portionabirrminoratpulfus imulicre rcfpccf^u uiri dcacfcit ncceflfitas qa ad eius mrnorationc facit mi^ noratiouirtutiSj&aliamulcaconcIudi polTunt, Pueronim uero pulfus cft Icnior proptcr hu^ mldicatcm.EteftdebiHor 5C fpiftior , quoniatn caIoreftforti's.fcduirtusnoncftforti's co q? no- damfuntcompIccuPuerorumucro pulfus com paracionc quancicatis corporis corum cft ma^ gnus,quoniamcorumtnftrumentum cft ualdc molle 5C ipfbrum neccftitas cft ualdc fortis,8^ co rum uircus comparationcparuitacis corporis ip forum non cft paruac quancicacfs. Vcrucame co> rum pulfas comparacioncpulfus complctormn cftnonmagnus,fedcftucloci'or 8C fpiftlor pro> ptcr ncccfl[itatcm.rn pucris nancp mulciplicatur uaponsfamofi coIlc(%'oproptcr multam dfec^ ftioncin corum 8C frcqucntfam eius in «'s. Bc proptcr lioc ualdc cft ncccfsc ipfum cxtrahcre,^ caloremipforum innatum cuacuarc Iacob,8,i,a«ic, ItJ Pulfus pucroru confide ratur dii pUcicer* Virtus uitaUs dupFr* P R I M I C A ^9; Pr!nlo nota q» cum d(cimus fceminarum pulfus fotepar uos.etiampucrorummarculorumtn<5^ iuucnum magnos, (nteiligitur hoc totum coparan Jo pulfus pucrorum ad iuuc nes caeteris panbus 8C foeminarum fiPr ad mafculos:& cc5 cra»Notum*n*e(l c;^ alias fiacicndo comparationes in gencre mulierum repcritur pulfus magnus temperatus &c* EtfiPr in ali]s. Secundo nota q» pulfus puerorum confiderari po teft dupPr.Primo in comparationc ad pulfum iuuenum , 8C fic pulfus puerorum cftparuus vclox frcqucns &c. Sccijdo confiderari potcfi: pulfus iuuenis 8C pucri vtruncp compara do refpe(flu quantitatis .ppria: fux mollis, 8c fic pulfus pue-' rorum no debct dici paruus,immo magnu8,velox,frequc9: 6C fortis. Ca primi elTc potcft , quia inftrm eft quantitatiuc minus virtus etiam eft debilior,nccefifita3 veroeft multa ta eucntationis mundificaiioni3,vt tangitur in lra,ideo ex magnitudfncdeficitoportctpcr velocitateni 8C ficquentia rccompenfari.Ca vero fecundi eft,(]uia licetabfolutc ad mi nores dimenfiones dilatetur arteria pucri ^^c.illac tfi dimcn fioncs ad quas ilU artcria dilatatur funt tantx pportionabi^ liicr rcfpedu pucri quatac funt dimenfioncs ad quas dilatac arteria iuuenis rcfpccflu efufdem.>^.g.fiarteria iuuenis fitla^. «tudinis pcdalfs,pueri verofemipedalis,(5(:fiiartcria pucri fubdupla, ipfa tn dilatatur ad fpacium fubduplum fiue pro portionabile.5^ illud innuit Aui.in Wttera. Dubium. vr q> pucrorum pulfus debet e(Tefortior,quia virtus vitalis in cis cftfortior,vt.2.coIligct.5^cai5,de actatibuseft declaratum» 8C innuicur illud idcm.cf.de regimine fanitatis:fed virtus vi talis cft virtus pulfatilis fiuc a qua .pucnit pulfus ♦ idco 8Cc, Ad hoc di^ cocedendo in pueris fore pulfum fortem .ppter multitudinem caloris:magnum refpecflumoUis, veloce vc>' ro 8C frcquentcm proptcr caufas tacTtas in littera.eft tfi pul^ fu3 paruus 5^ debilis refpecflu iuuenis propter virtutcm non eflc tta fortem nec inftrm effe ita .pportionatum virtuti fi^ cut in iuuene contingit.Et dicitur concedendo cj> virius vi" calfs quoadpoffc vitaminmembris conferuare eft fortior in pucris qp in iuucnibu5,quo tamcn ad ppftc pulfum ma> gnificare cft debtlior.Et fecundum principium intellccflum proccdunt au<ftoritaic8 allcgaiae. luucnumucropuirus cft multac magnitudtV tiisfiC non cft multac ucloci*tatis,immo in fpfa cft ualdc dimmutus & in rpiff! tudinc &: ad raritate tcndcns.Et illorum quidcm pulfus qui in princi pioiuucntutiscxiftunteftmaior, Et corumqui funt in mcdio luucntutis cft fortior. Et nos qui'> dcm i'am dcclarauimus cp calor fn pucrls iuue nibusfcrecftfimiliSjCrgoncccftitas in cisentp/ pmqua,rcduirtusm luuenibuseft augmentata, habcbiturergo exmagnitudine quodinipfis rc ftauratquoddefuentcxuclocftatc &C fpiflfitudi'^ ne.Et principium quidcm rci undie prouenit ma gmtudo cft uirtus fcd nccedi tas cft appctcns, in^ ftrumentum qufdcm cft adiuuans. Primo nota cum tn iuuentutc fit vlrtus fortis potcns inftrm facis dilatarc 8C pulfum magnum cflFiccrc,non tn cft ncccflitas tantae velocitatis vel fpiflitudinis ficut in pucricia quod in iuucntutc cft pulfus maior $ in pucritia tardior autcm 8c rarior. Secundo noia.Diccrctaliquis , vr cj> iftc tcxtus cft contra poncm tuam,quiaa pueritia vcrfus iuucn^ tutem pcedit magnitudo pulfus augendo5: tii velocitas 8c fpiftitudo continuc minorando vt patct.tgitur 8Cc, Dicitur hic c^ non aduerfatur,quia hoc non cft ftantc forcinjdinc 8c virtutis inftf i obcdicntia vel inobcdietia, vt patct cx di<flis» Fic.n.pulfush-cn^aiorpp virtutis fortfffcationcm 8C am-' pliationem inftri» Nota tn cp comparando luucnem ad iu uencm illc in quo pulfus cft ma'or habet ctiam vclocforcm dc frcqucntiorcm caetcris paribiw, Tcnio nou ^ «n ptin A V I C E N N JB« ctplo luucrttutis pulfus cft maior auc pp inftrumentf obfdi^ tiam maiorem,aut quia fimul neceftitas mundificandi cun| necefritate refrigerandi coniungitur, aut dicitur folum mani fefle maior fed in proccfTu non folum manifcftc maior JcCl ctiam manifeftc fortior. Quartonota,cx ifta pariiculaW. uitur dubium tacite poffibilc moueri,quia fi necelfitas eu re aequalis in puero 8C iniuucnibus,quarcnon pulfus.ra^ tecfolutioinlittera, Scnum autcm pulfus eft minor proptcr Athu Iitatem 6^ minoris uelocitatis , g p lioc ctia S)C^t di'mi'nuti'oncmnccc(Titatis,8(:proptcr hoc eftf* rior.Ecpulfusquidcm fcnum qui* iam multu''* procellerunt in annos cft paruus r arus 5^ t^''^ dus 8<:cftcumeftmollis propter humorcs cxtr» ncos ^ non proptcr naturalcs. Nota in fenibus fimul clTc diminutam ncccffitatc ^^^^^ &uirtutcm multudebiliiaia,vn dcbilitaiem efl ^ paruus,(5(: quia cum hoc necefTitas eft mulium diminujf ctia ratus.Totu refiduu Irac paiet vfi$ ad finem capii"*'* Capitulum. vitf ♦ Eft dc pulfu complexiont^'''' Vlfus ca Mx fopPonis mhctof^l eft ncceffitatis.Quod fi uirtus coU^f ti t & inftrumetu crit pulfus ^^^f ^^ ] S I* crgo unu eorum diucrfificabit ^ qucadmodum dcfhcft inpraeccdcntibus. 1 i^^' Primo nota pcr complexionem calidam in .PPO^'°,f^ ligeredebemuscopPonemcalidamtodus 8C princip^"" membrorum 8C maximccordis refpecflu copfonfs •ratac totius 5(:c.Etper necclTitatem uehemcntem jH ccfTitatem eucntandi aucflam rcfpedu nccefTitatis c^i* in tempcrata complcxlonc.complcxionis,n. cempe»^!* |> cefTitas nodrmagna nccau(flaucldiminuta,fed mc^^^pfo uel tcmpcrata &c. Secundo nota q> in cafu in qi'^ ^?^^ fit calfda cij neceffitas fit aucfla,fi uircus crit fortis <5^'']f ^,1,; obediens pulfus eric magnus rcfpciflu tcmperatx ^^f quia prima di^ia quae acquiric notabiliter pcr necefl''? ijjj (flam ftantc forticudincctc.cftmagnitudo.Tacuitau'* ^^i drias quae per neccffitatis augmcntum acquirunt , P^^^pitU locitatem &fpifT(tudinem dans cas intelligere pcr dinem* Ec ex ifto tcxtu volunt quidam concludef^ ccAuic.q» pcrnccefTitatcmauaam ftante fortitud^'"^Afl/ eftacquiri folam magnitudine in pulfu. Ad q"^"'^^^^!!' dendum eft cj> licet prius notabiPr uariet magnitu^J^' (ii/ adhuc practcr magnitudincm uariantur. 'TcrtfO '^jj^nl^, pcrfusdcmcfteutrtuteexntcdcbiliaut inftro ''^'^ ^^ggii'^ quantijcunqp fit necclTitas augmentata pulfuni ind^ <puenirc pofife.Si enim deficit uirtus deficit agens ^"^.^^^x^* ncm.Siauteminftrumentum cft inobcdtens , j^„itii''' feu difpofitfo palTi.acflus cnim a(fliuorum non re^P ^ nifi in paticntc bcne difpofito. t ♦ de an^ma ♦ ''^^^^^'((If^ quo fequitur q» ncceflfitatecxiftentcmagna 8C ali«J" |^ li^ dcffciente prouenit pulfus uelocior aut frcquentto'' jPj|^(lfa' pcrato,nifi fit excrcma uircucis debflitas aut ^xf'"^^ titi^l menti inobcdientia,a quibus non folum parifus ^ ^^^tf 8C rarus fft pulfus. Scqultur fecundo q> pofi'^"^.^^ P^ f?tatc cxiftentc aucfla refpc(flu temperari P"^^"*" (jjra'^ a qufDus non lolum paruu» - ^ ^^c^^ Scqultur fecundo <p po^'^' jlcJr P^. ...ac. .^.a - refpc(flu temperari P"!^"*" (jjratc^l^ uenire in magniiudinctemperatum , qu/a cn nfC ^jrf JD. n. ^..lf.,fl m!if>.«..o 'narUUS ^"^ .^(Jifl^' duos fore pulfus in his tribus differentrfs , '^'"^'^fa*»^^ tud/nc uclocitatc 8C fpififitudine omninofimjlf»' ^^^x^ unus illorum eft falutis fignum:alter uero »"2'" >fup^' (ads hoc corrolarium innUigentj. Et cafuj t«tt» ^ <fla potcft fferi pulfus magnus 8c ctiam 'paruus ^^af"J ftcntc debili,fgirur potcft ficri tcmpcratus "l '"^.pag'^'';/ toca confequentia patet. Sequit tertio non ^^.^'Jtflii^. PfiN. 11« EtflcaMtasquidcninon malx (aetit com^ P««ionis immonaturaIis,erit compfexio forris « lana 8«:uirtus multfi fortis . Et ne^ exiftimes Spcaior mnatus Q fiicrit fortis quantumcuna fit mmuatcxuirtute,immoex co prouenitin fub. «tatia rpiritusfortitudo&Tin animaaudaria.Ca lor uero com plexionis malitiam fequens quan- K>plusaugmentatusfuerit,tantoinuirtutepIus ««bilitatemaugmentabit. fui ooert, difproportionata pro nal.ta..m .nftrumenti adfuas exercend«„nnlT u''' fequiturduasequalesmenfurasc/S ^ "*^''^"'''"' vnam m^gls nl.uralem qu^^^^ SprStr''"^^ &ficc?3bt,i:p:;r cal,di.a.em cr*cere i^a^rali.r''''"'"''^'''""''^*'^*^ menfura 8c fin.ilite 1„ " o f'* ' '="""' "°" naturaIitatetunceEvi;,Sf '°''''''".P'"' Calor.n.quan» 1, r„ '"'•t*" *"'-N«exiftime, SCc. "«uralial" rotem?:'^''^'" '.'"^^ Pern,anen.iCmforrd"em''H?'''''''^'''''" ^'"""* «lligere f°«itudine,n rerS»™.^''"'';'!,''" ~nnd„afieitetin.e„,io?AT"'d"''l"«""'i».Ettuhicft angraduali. Secundonota4caSl?'"'.° l^^^ntitatiuo augeturc5terisparibu3tantop?u ,\^"r/,? ''?»"'<> P>"» y.rtut.s,toquia,atoplu8refoIukdefpS"n''''* .nftrume„tumeidemmagisdifpro£rCm%:^^^^^^ Incomplexioneucro frigida dc<:I,n« «,.tr '^' ad parte diminutionis , QcuTprooriJlft P'''.'^' 8^ proprietarditasarraritas Cun 'f. ^r?''""" tumfoeritmoHe latitudo e£Z '"e«"'"^' ffeiusamilitertarditas&Ss Ouod^^^^^^^ faeriteritminushoc.Etdebil ?s qSem 2'''''^ winutioai, in'a"";"*""n P"""' "««nwad partem"^ w»gnitudini,i"S"'.'*»iT." PfWpalium dfiarT, f y-ttus debili, 3£ „/''!•» * rpilTit"d>n".Cum enfm fi « fumparuum .ard,"^'»' *">in"« V.deturfieri debe? pul '«(If «>nat poni mee. s * ramnj.Bt ifte textus multum con/ H «, Pulfus •atus.au, * '"^fniwto exiite molli """tC '''■'.';''*'««"'*. quiafiJ!?'']'* ''ntelligendo inobedien,.Bt ^ "»?l«tiesau8et,q&\f«ities<mpeditlati,udinemi« ''«",vel per molle in eiw"S' ^ " "° '"^" •»31' DOC, Xlh 141 a!t|tud|rtem quafttuin cxpcdit cogitur attcriam fccundum latitudinem ampIiarc,ecoiitra vcro fi inftrumcntum fii du> rum. Tcrtio nota vt fupra fen prima.cap» dc complcxio^ nibus.caliditas magis attinet fanitati fr igiditas,ideo trigi ditas vidctur qualitas virtuti magis difproporrionata,vndc facflo cxccflfu frigoris plus debilitat virtus , quia acquirit rc magis ci difproportionatam.Et debethoc totum intclligi cg teris paribus.Poflfct.n.Iapfiisin calidoeflfc valde magnua &infrigidovaldcparuus,propter quod plus debilitarctur virtus cx lapfu ad calidum cx lapfu ad frigidum, Et cx ifta littcra collfgc primo cp cuilibct corpori lapfus ad frldu cctcris paribus cfl: deterior lapfus ad calidum* Sccudo qicuilibetcorporiiapfusad calidum cft propprtionabilw, lapfus vcro ad frigidum contrarius cft vel di fproportiona> bilis. Tertio corpus phlcgmatJcifltimum facilius labitur adcalidum ad f rigidum. Q^uartoq» temperamctum aequalitatis fecundi modt inpqualitcr diftat ab cxtrcmis ca^ liditatis SC frfgiditatis totius latitud^nis humang compfonis* Et infinita quafi alia cocedi poflfcnt,qug tracflata funt fupra fcn prima^capFo dc complcxionibus» Complcxioncm ucro humidam fcquftur in^ undatio dC dilatatio» Nota caufam pulfus vndofi proptcrhumlditatcm fupc-» rius tailam ♦ Nota etiam caufam latitudinis pulfus ct hoc q» vna tunica declinat fupra altcram tunicam, vt fupra plurics cft aflfignatum* Etficcamquidcmfcquftur coaguRatfo S^dix rities. A mplius (i uirtus fucrit fortis SC ncccflitas mrca,accidctbifpuiras5^rpafmorusct trcmulus. Tu uero dcinceps copone coferuada pnncipia. Notactiam caufas duritici pulfus fupcrius tacfhs , SC^paU fus fpafmofi,quac omnia fupcrius patcnt,quandodiccbacuf dc caufis iftorum 3Cc* Etpraetcrea cum unihomimacddi^utduo^» f um latcrum ipfius diuerfificctur compIexfo,criC crgounum ipforuni fngidum a^altcrum caU'> dum.Etaccidet m diuerfitatc qax proucnit cx caliditatea: frigiditatchorum duorum faterum pulfus diuerfifiant. Eritcppulfus calidi fatcns, pulfus calidac complcxfonis & latcns frigidi pul fus complexioms frigidae* Nota c;^ licct mdtus artcriarum principalitcr ovdinetur adf cordis rcfrigcrium,ordinatur ctiam ad cucntationcm .iipric caliditatis artcriarum, vndc fi in cordc ftarct ncccflfitas uni/ formis,variatatamcnartcriarum ncccflfitatc, variarctmo'' tus artcriarum $ufs non variarctur motus cordis» Ex quo infcrturvcrumcflfcdicfhim Aui.Cq^latcribus cxiftcntibu? diffbrmibus in caliditate 8C frigiditatc conucnit pulfuum ua rictas. Sccundo nota q» naturalitcr in corporc quantiicij^ quc vniformitcr fano cft laterum diucrfitas in calorc & fr^ gorc latus cnim dextrum calidius cft (inidro , non tame cft naturalitcr haec pulfuum diuerfitas quam ponit Aui.hic.Dc hac igitur diucrfitate laterum non intcllfgit Aui . fcd intclfc> <5lus cius cft dc diucrfitatc latcrum rcfpcdu naturalis difpo> nis ipforum vel tcfpcc^u tcmpcramcnti ♦ ucrbi gratia.cxntc latcrc dextro in for.calido in primo rcfpccflu tcmpcrati latc ris dcxtri.cthoc naturalltcr.finiftro uerocxiftentc frigido rc fpc(flu tcmpcrati,aut adhuc tcmpcrato non fcruarctur ijpoe tionalitas latcrum.cS: fic ctiam non pulfuum .Similircrcxi^ ftentcfor.fccundum hltudinetotiu.? tempcrato concingcnf cftdcxtrucn latus calcScri proptcr hepatis calcfa^flionc au^ puftulam finiftro non calcfado , immo fortaflfc tafs^^ daco tcfpcdlu tctnpcratU Diucrfl tas com pPoni9 hols cac dfjcrfi tate pul fu9* PR X M l C A N, Et cxhbc quidcm fcitur q> pulfus in dfaftolc (iia 5^ fyftolc iion cft Iccundum modum accclfio nis rcccflionis cordis,immo fecundum modu diaftolcs dC fyftoles ipfius corporis arterisc» PrFo nota ex ifta littcta prius pofita fcquif q, motus arte fiarum non fcmpcr proportionalttcr infcquitur motum cor diSjita q» ipfo conftricfio dilatcntur 3C ipfo^dilataiofconftrfn gintur,Hoc«n.ficfequ»turcxdicf^i9 Aui.quia di(fiumcj.ul fos latcrum diuerfiffcari «S^c.vnde vidcturelTepolIibilcdila tari arteriam dextri dC conftrigi arieriam finiftri . Arguiiur tunc fic.Conftrido corde dilatatur arieria dextri.fcrd dilita rai ilfaconftringiturarteria finiftri.igitur &c.Similiter mo>' tu9 artcriarum non proportionatur motui cordia in magni/' Cordi9 f*'dine &c.quia ftat in cordc ileccllitatem forc diminutam acceltio ^inaliquaartcria particulari adau(flam. Secundo ncta cjd 6^re Pfacccfifonem&receirionemcordisintelligercdebenius ccflfio» dilatationcm &conftri(flioncm. Cum.n.corfit figurx pyramidaUs cum conftringitur elongatur 3c acccdit ad ex/ cra appropinquando extcrioribus.Econtra vero quando di lataiur rcccdit id intrajdco pcr acceffioncm fyftolem 8<: p rccefTioncm diaftolcm inielligerc dcbcmus. Scd circa hcc Cubfif occurruntdubiamulfa. Primum dubium,qula hoc vitie tur contra mentem.Gal. in introduiflorio pulfuum diceni s artcrias cordis flmul pulfare,ita c;^ ex vna liccat fyllog/^arc fuperomnes,cuiu8 oppofitum Inuitur hic.Sim I ter ducor conftringituromnesarterixrecipiunt.fed non recipiuntnifi dilarcntur idco dCc, Secundum dubium cft , quia qua ro/ ncaliquaarteriapoteft acorde hanc habere d ffotmitaicm cadcm rationcquaElibct.Ponaturigitur q» quxlibet -artr ia veIaIiquaeterm?nat3cadcorfint huiufmodi.Et argu turex libccontradi(flio,quia dum <Jor conftringitur impcllit inai / icr*as,igituripferecipiunt,&ficdiIatantur.&ficconfim ! r' ccontra.non crgo potcrunt cil cordc fimul dilatarl ant fimul conftringi,cniusoppofitum cft hoc , tgitur &c. Tcrt-i ni dubium cfthoc,quia motus artcriarum confequitur mrtti cordi9,vtaitGal,in librodc vtilitaic pulfus farisad pirirci^ pium.igitur (S:c,Item qiiia motus principiarorum debet feq motum principrj; Ad hxc refpondetur, Ad primum di citur dicftum Gal.deberc intclFi ftantc VMjiformi di fpofitio^ nein toto.EtproconfirmaiioncnegaturaTis illud. f.q? qua'* ^ocuncgcor cpnftringifurpcllitinartcrias omncs . Vclne^ gatur illa confegucntia,omne8 artcriac tunc recipiunt,'girur tuncdilatantur.Stat.n.rccipere&tamen pro runc conftrin ^i ficut fi habcrcs vcficam 8C comprimeres manibus 3c in fufflares.Siarctenim pertempusipfamredpcre^uconftriH Ri proprcr condcnfationcm cius quod in ca coniinerur» Ad fccundum conffmilitcr pcromnia dicitur.Tota autem cau> fa cft quia artcria non ideo dilatatur quia recipiar , fed ad fi^ nem rcfrigerci ^^c.ur raaum eft fecundo te<:hni fufficientcr. Ad tcrtium conccditur q, infcquitur 3C depcndet no tame oportet hunc folum variari fecundum variciatem difpofi^ tioni9cordis,vt patetdecaelcftiinfluentia aqua licet depetr deant omncs naturalcs efFccftus,non tamcn folum fic varia Cur«Et tu de hoc multa conclude ^c» CapPmJx, cft dc pulfu tcmporum Nucrcqufdcmecumpulfuscff p^r^ uusnon tamcnmomnirCj&ein for titudmc augmentatus* Gar, Putfus ucrie» , , Primo nota q, hrc littera muhrpliccm pot ' ''V^^°^*'^"^'"* Prima 8C eft anriqua q. in pulfu uc ris contideramu^ magnitudinfm cX-fortitudinpm, qua? fter fccompararcpofrumusq^tumadearum infcnfionem SCte m?IlfOriern.Quraigitur?n verc nccclTitas eft tempcrata 8C virtus va!£J? »orti8,cum in vere fit tempus tempf ratum , 8C fortitudo VJftutis fnfequatut tempcramcntum,;dco in vcrc maior iiue iwcnlior cft tiortiiudo pulfus $ cius magnitudo^ A V I C E N N propicr quod dicitur in vcre pulfus paruus pauca: inagnitii dinisjfupi- le refpe<ftu fortitudinis elufdem . Et io dicii Auu in litiera . pulfum in vei c elie paruum.f.refpecftu fortitudi» non tamen in omni re,quia non refpccfiu cuiuslbct ahtriu* dirferenti3c,quia non velocitatis 6C fpilfitudinis . In vcre.n» magnitudoexcedit vclocitatem (Mfiequcntiam cum virtu^ valdc couucnicnter polTit inftrumentum dilatare prout co'' pctit fug neceilitaiis augmcnio. Ei ex lioc foluuntur quae' dam inftantig folitae adduci aucfloritate Gal3c Auer.q» pul^ fu9 in vere fit magnus.Nam in introdu(floiio pulfuum dicit pulfus veris maximos eile 3C foriiirimos ♦ fct Aucr.4tColli^ gct djcit qj eft pulfus complexionis caUdac.Et huius patei fo lur o pcr primarn cxpofitionem 6c etiam pcr fecundam . tt Hcllfge maximos I comparationcpulfus aliorum temporu» Secunda expofitio poteft clTe cj> licet de pcr fc in vcre pul'' jn V"* fus dcbcat elie magnus vel faltcm mediocris meriio tcmpf pijlljJ ratiueris,peraccidens tameh contingitin principio vcris ^fpuU' pulfum elie paruum frequcnrem 3c veloccm . Cum enliti jypft, hyeme ver praeccdcnte corpora multum fupcrfluccomrnf niter replcanrur& fuperfluitas conftricftaev& coagulatx t «"^ ceptaculis retincantur fuperuenicntc vcrccliquanrur fupfltij tates iam di»fta:,qifaccUqi!atx.i.flucntes per corpus viiiut^ grauantes 3C comprimentcs 6<: calidum fuffocantes funt f^ paruiiatisin pulfu.Hoc autcm contingit in principio veriJ, non autem in mcdio vel in ffne cum iam calidum inualuf/ rit fupeffluitates tcfoluerit.Et idco dicit Aui.cf coritiiig'^ a'iquand6 in vci e q? pulfus eft paruus,fupple in corporibu* ualdeinhyememalerc(flip.Etfubdit,non ramcninof re,u non in omni parre ueris quta no in medio iiel in fine.VcI in6mnire,q6ia noincorporibusmildis^^»: brnc rec^ifly^' fortenon tamen inomni re,quia licctfit paruus fecundilal^ titudincmarteria non porcnte fecundum altitudinem muj' lum leuari proptcr oppreftionem iam di(flam,non tamrn 1« cundumlatitijdincm eftpulfus paruus,quia.f tunc cft de latus, Secildo principalitcr nota cj) hic inuenitur una litter» quae dicit,Et eft cum cft f qualis,Ifta fqualitas dcb^ intelligi refpec^u pulfuum aliorum tcmpoium, quia.f ttifrt to difpofitionis quac in vcre feruantc naturam vcrie rcpcr^f» m iicre rcperitur pulfus gqualis refpc(flu pulfus alioium poMmi.cum,n.uirtU9 fit fortis 8c neceftitas pqual.s uclrn^' tl«a pulfus equalis crit vcl mcdius. Nota tamcnq, coiuP* randopartcs veris intcr fc in principio cftpi.lfus paruus|? mediomedius&inffnemaior.Cumcnim in toto vcrc virtus conucnienterlortis ad magnificandum pulfum riabiturmagnitudoinpulfu fecundum varietatcm nefcfl' tatis,qurc quia in principioeft parua 8C in medio mcdio<;^^J ^ in ffne maior,erit pulfus in principio minor,in medio dius 3c infine maior. Nota tamen cp licet pulfus vcris i»» «lurcqualis refpecflualiorum temporum,iftatamen ffl^ Ijtas cft m3onitudorerpeaucorildem,vt patcbitin fcq^f tibus. Ex quibus omnibus collige in fumma priino^f ' V"c mcrito fuae difpofitionis 8C per fe cft pulfus magni'^ fpctfiu aliorum temporum,in principio paruus rdpeS^^. «Q^ finis veris,Et hgc pofifct efte alia expolitio,i^ in «"^^'^ mediocris,c?;: in fine maior. Si tamcn quocratur . tcmpore eft pulfus ma;or,an in ? ftatc , an in vcrc. ^^!^,. dici (^ in corporibus robuftiscft in acftatc ma or pot^t '"ultum rcfiftercimprcfrioni acftatis.fccundocj, incofp^^ busmultis paucicalorisfimilitcrcontingit vt in ft"'^"^gjj phlcgmaticis multis.tcrtio <l>1 cholericis cft pra-cif^^^j,, <^'citur in littcra.quarto cj, \ gftatc duac funt caufp^quar^' ^ pfomouct magnitudincm.f.augmcntum ncccffita^^^ » . paruiiarem.fdebilitasuirruris.Etquiaa-ftas fuam ff'^"^^^ naturam magis uidetur ref olucrc & debilirarc q^ infl^^^.j^tg ideoporent^orinacftate uidcturcaufa promoucns pa^"' q^ niagnitudincm,5!: fic pulfus fft minor 8C non ^^^°^*^^^t fccundum hoc patct quarc in jFcbribus in principio ^"^^^ef Piilfus,quia fortior cft in promoucndo magnitudioc*" "tas (5 debilitas paruitatem . In procefifu autcm ^^f^^ acciditecontra.Ethicuidctur<;|,inprincipio acftatis p^^^ dcbct cflc magnus 8c in procciTu cum rcfol ""^^''^ F E lU cennfateni f?eri paruutn.patct cnim cam in taK «ftas notaW mcr imprcfTit.Ecnota hoc quia ad muUa potcft confcrrc, «-o c t etiam probabilitcr dici cj» in acftate pulfus eft abfolu ^velocior&frcquentior^in verc.Si.nJn seftatc folilcrcv iLerctnccefiritasmancntc virtute ficret pulfus fux ncccflita " »n magnitudrnc proportionatus/ed quia cum hoc debilita tur vjrtus fit minor ficrct,ideo mnior eft ^ cxigat fua no ceiHta3,ideoneceirecftipfum velocioreA: freqntiorc ffcri, I a xftate uero cft uclox rpiflrus proptcr nc> ccftitateni,&:partiiis S^debilts proptcr ufrtutis refolutionem quae cft proptcr refolutioncni rpiri tus quae fic proptcr calorcm cxtcr^orcm domina tcm fuperfluum. l!?'* r "^fa «^^'1^ /nftrumcntum virtutis pulfatilis fif ^«ti8, rpjritus fpiritu multum pauciffcato 3c rcfoluto multum de. dcKmr ^f^'^' ^ confequcns pulfus inde crit deb 1(3, Sccundonotaq^ cumdiaFiciliordifFcrcntiaqueff . pulfu fit magnitudo vt fupra dccIaratLl c io vrrtutc mult^ deb,htataficutcori8itmxftatcipf^ rcmagnKud|ncmmpuIfu$aIiquamaIiamdiffcrem^^^^^^ patct. Tcrtio nota q, qa r ? ftatc necciritas cft ^^^0^ nii tus non potcft ci cum magnitudiue fatisfaccre ip^^^^^^^ vTdcTccft^Jrft^'^^",^ QuTntS^f '''^^^^^ "^^^^"^ ^^^^ ^ ^^-^^^ , eiusS A ^"'"'""^ ^"i"' adprincipium Vt nfra vidcbitur. Primum dubium.Vidcbitur hoc n5 b,kc.ur in xftate no„ «mTn ^V^^t: •ffTrrJ' "J^' pememat febtrs ,dhuc magnificatur pul"u? X' V' « non minus debilitat virtutem effeme^a fi,,! ' *<^-''<^'" fedeffemer,fuperuenie„te remannfrtS::? t^'. magn>f!candum,ideo&c.Similiterdeira »u n„ ^a^T Pnmumiftorumdicitur<i,argumentum n^u "^**- . fed iiludeft peraccides meritSd^potSiP™';»'""'"'^"'. temtranfeuntis.Di.ftumautemAuTdbetSv''^^'^' merito difpofitionis =cftatis,qua: cum fit r^r I • ^ f " « «"temdAUitare&pulfumparlracde^^^^^^^^^^^ f^-^ndumconfimifeperomnnicTpofov.p"''- ^'^ f"> &melius,q, virtus ftante neceK^^a. ^ ^"-n determinatum conatus fttisfacie„d"T"'' Sta^ q"em non pr^eteritquoufcp fteterit neceCsTnL f'"*''" non ». ^^'"e tamen ncceflfitate in term(n!c . . " ce&"'™'>3'U' !-> magnificando in ™„^^^^^^^ fatisfadt vl/°''«w 6tisfacer«.qua tame„ debrtitl^ «Um S awem^Suurfatisfacerepervelocua e3 D O C» III. 142 natus vitra naturaWr ^'^«^""^-J^^."""'^^^ eict enim co potcnsabfolutem^g!^'"'"^^,^^^.^'"^^ gradu conatus naturaK, pul um in acftatc,hcct no cum n»agnitudincm qua!!^^"'"'»^*»"^ fatisfaciat ncccffitati rs turanontantuminc fn".?''^''""'5°"'T'- q,n^ fuam propriam falucSa^' neccfifftati fatisfaciat , fcd vt jonatur non faluarctur ""'^'"•^' '^"^^ augcndo tantu JPJritu^hinceftchnontanf.?'""'^ "'^'"'""^ rcfolucretur dc yogita fupcr Iioc. Cau^"' * "»3g"'"<^«»i6 etc. M^uiiirct acGc aliqua Ictitla 6c ao «ftaa aut fcgfo calida mihi apparct ifta»Pcr fram cnim multo plus intenditur caliditas 3c nccclTitas qi dcbilitctur virtus , qa in iraffrfub|tainflamatiofpiritus,facilius cnim fft fnflamatio fpiritus eius rcfolutio.idco c9<:c.Si autem multum perma> netiraprocedentcmultum refolutione infpirttufferct pul> fus paruus SC debilis.Et fimiliter de lecitia diccndum e.Eco traautcminarftatecontingit.Apcrtis enimporis longo tc/' porc cxhalat facile 3C refoluitur fpiritus,licct non multilcalc fiat,quare maior eft rcfolutio calefacflio fpiritus,5(: p cbii fcqucns debihtatur plus uirtus augearur neceflfitas.io ctc. ContraJra in xftatc fupcrucnientc magniffcatur puUus/ fed fortior cft virtus antcq^ ira fupcrueniat poft.igit an$ fupcrucniat ira poteft virtus magniffcarc pulfum,6^ pcr co/ fcquens 3Cc. H.iic dicitur ncgando confcquentia, licet cni virtus antc aduentum irx fit tortior 3;:c.non tamen acqualir fpiritum fuo applicat inftrumento ficut ira fuperucnicti ♦ Et tu confidera fupcr hoc. Dubium ctiam cft , quia in dcbitc exercitatoinxftatefft pulfus magnus» Etinhyemeeflmaionsrantatis 8C tardfons dcbili'tatis,6^ arm hoc cft paruus , quoniam ixir^ tas dcbilitatur.Etm quibufdam corponbusacd ditutcalortn profundo tcneatur 8(:aduncturct utrtus fortiorfiar,^!: hoccum complexio calida eft dominans &C refrcnans frigus dC non per ipfij patiens,ncc^ frigiditas ad fundum uadit. Notanoneflfc intentioncm.A.tcmporchycmis pulfum Pulfus fferf magnum 3c fortem rcfpecflu tcmperati tcmporis f cor hycmis* poribus robuftis,fcd comparatad acftatcm 3c autunum^/' prcrcaufam radam,quDccaufatagctur ctiam primaapho* in comenro illius. Vcntres hycmc 3C vcrc, Qaf, Inautijnoautemcftpulfusdiucrfus 8C trahit ad dcbilitatem quandam.Sed ipfius diuerfitasc propter multitudinem conucrfionis complcxio nis accidcntalis in autiino nunc ad calorcm nuc ad fngidi tatem. Et ipfius quidem debilitas e ctia propter hoc.Complexio cmm diucrfa fempcr detenus cfficit nocumcntii quam fimilis 8C xqua lis,licetfi'tmala.Etquiaautijnus cft tcmpusna^ turae uitac contrari'um,quom'am calor ineodcni debilitatur &C ficcitas fic fortior.Tcmporum ue^ ro pulfus quac funt intcr tempora tcmporibus^x portionantur quae func circa ipfa* Primo nota in autuno fit facilis mutatio dc calorc ad frJ> o gus SC ccontra proptcr acris fubtilitatem ad quod fcquit fpi ritus motus in ordinatus ad intus 3C ad cxtra , 5c per confc> ''^"'""^* quens pulfus^diucrfus 3C dcbilis,ad quod ctiam cocurrit co trarietas autijni ad vitam fccundum qualitatcm cius ♦ Hxc omnia coIUgunt fecunda primi.cap»dc naturis tcmpofi7.& fecunda aphor.illo aphor Jn tcporibus quado cade dic SCc. Secundo nota q» pcr complcxioncm diucrfam in propoff^ CopFo* to tria intclligcrc pofTumus. PrimopcrcompIexione,di> ^i^g^^ ucrfam complcxionem,cuiusaliqutdcftfa(flumcSi: aliquid ^^- .. ., cft futurum ffcri fiuc ffen9,qualitcrcunq^ fumatur ffcns^Eco ^ ^^^^* tra vero per gqualcm facflam.Et Rc non eft vcrum,Notum cnim cft q>cxtcris paribus dctcnor cftmala complcxio ki^ cJla ffens. Secundo per complcxioncm diuerfam intcIW gcrepolTumus malam complcxioncm compofita.f.vcl cx contrarrjs vcIcxdiuerfis.Econtrapcr?qualcm fimpliccm. Sicitcrum non cft vcrum di^flum Aui^nccfic intcIIigit.No tum cft.n.c]^ dctcriorcs funt plures morbi vnus cftcris pa r{bu9. Tcrtio pcr malam complcxioncm diucrfam intclli gerc pofifumus difpofitioncm tcmporis diucrfam fiuc diffor mc.f.acrisquoad tcmpu8,quia.f.nuc calida nunc frfda ctc. Ecdccali intclUgiuirin^po(ito,l5rcmpcr cxtcris paribus P R ! M I C A huiufmodi tnala complexio fiuc fitin nobis fiueesftra nos quoad tempus corpus difformiter fiuecontrariomodo alfli cgns eft deterior.Refiduum fatis patet. C api tul um.x. eft dc puICi regionum. Egfonum quapdam funt tcperat:ruer aales.Etquxdamfuntcalidx xiliax, ct quacdam fuut fngidc Iiyemales. Et quafdam ficcae autunnalcs, 1 udicia igi tur pulluumeruntineis fecundum modum que fciuiftide pulfu temporum. Regio ^ Nota,licct regioautrinalis & vernalis in qualitatibus fuis autiina vidcantur conucnire,diciturtamenantiinalis rcgio quarfa^ lis qd 3C cilitcr recipit mutationes ,(ic lempus autunale auc ^^pter vc ^nalis» t08 auc aliquid huiufmodi.fcicontra vero dicitur vernalis, Cap.xi.edepulfuqui'puenit excibo &:potu. Xterius corpori aduenientia 8C ipfum ingredictia pulfus difpofitionem mu^ tant qualitate fui dC quatitate.Sed qua Iitate,quom'am ft ad calefaciendum dc cliuauerint aut ad infrigidandum mutabunt ip - fum fecundum illud. Primo nota q» licct pcr corpori cxtrinfccus adacnientla Sd ingrediemiaipfum iincUigercpolTimug non folum cibum & potum,fcd ctiam aerem medicinas SC iiuiufmodi.in pro> pofito tamcn eft fermo de cibo dc potu quibus non folu co/ pctit corpus noftrum localitcr ingred/ , fcd etiam competit Ingrc> in^orporisfubftantiam tranrmutarijvndcipfis magispro diescor^' prie compcttt corpus noftrum ingrcdi.Iuxta antiquam di^ pus no^ ftonem q> rngrcdicntia corpus noftrum quxdam Iocalit,v5i: ftru du> q^acdamlocalitcrcXrfubftantialitcringrediunt.Exemplum pPr. primi vt aer.ExempIum fccundi vt cibus 3C potus. Secil C^uali'' do nota pcr qualitatcm hic indiffercntcr itelhgcre pofTumus tasdu> qualitatemadiuam vclpaflfiuam,manifeftam vel occulta, plcx. primam vcl fecundam &c.vt patcbit. Tcrtio nota hxc variantpulfumautdifpofitioncmvirtutis pulfatilis fortifi/ cando vcl meliorando aut Igdcndo 3C detcriorando,fiue pcr proprictatcm fiue per communitatem.ExempIum primi,ut facilis conuerfionfs cibus exhibitus inanito . Exemplum fc/ cundi vt cibus putridus rcceptus in ftomacho putridos mit tens vapores cordi aut cafus dolorcm in corde vel orc ftSi, &ficdcaIrjs.SimiIitercalcfaciendo vel infrigidando necef fitatem augent vel diminuunt. Etquatitatcqaidemquoniam fi ^quafiafuc rmthetpulfusmmagnitudine augmentatus SC uclocitatis maioris 6^ fpiffitudinis propter aug- mcntum uirtutis SC caloris &: permaacbit harc mutatio alfquandiu.EtfipIurimx magnitudix nis ualdcfuerintcrispulfus diuerfus abfquc or^ dincproptcrgrauitatcmnutrientis fupra ufrtu.' Jem,quom'am exomni grauitatc proucnit in pul diucrfitas.Etquidemapftimauit . Archigenes g> cius uelocitas eft tunc multo maior quam fpif^ iitudo.Et haec mutatio eft pcrfeucrans,quoniam r/c i^ofr ''^^^'^^*'*^*'^^^^^ multitudinis minox ZST"" diucrfitas ordmata.Q3 fi paa. rati S^magnitudinis uclocitatis , nequc cius mutatiodiuperdurabi'e,quoni'amm'ateriapau. cacicodigcntur,Ampliusfiuirtasdefidate£dc. A V I C E N N bilitetur ex multitudine aut paucitatc qusccuft^ quefucritjlimileserutpulfusinparuitafe dCur^ ditate ufque ad fine rei.Quod fi natura fortis fuc ritin digeredo&: couertedo fict pulfus tcpatus» Primonota hiccx didis Aui.hac diftincftioncm.f.q^titas ^^^^^ cibi auf eftpqualis aut eltin^qualis.Si infquahs,autdcuians ^^^^■^i ab aequali pcr muhitudinem,autpcr paucitatem . Vtrumcj t^j^ iftorumpotcftcficdupFr,quia vclmultum Sc extrcmalitcr r vcl parum.Etfccundum hoccontingit pulfum multum va riari ratrone quantitatis ficut poft ftatim apparcbit. Scci1 do nota hoc didum Aui.q» cibus gqualis c^titatis augct S^Cf dcbct intcUigi dcdudo impedimcnio apto ^ucnirc cx partc fux qualitatis,qui^ .f hoc cibo cxiftcntc tcmpcrato in quali' late fua. Tertio nota cj) alitcr opcratur cibus q;tumcun.li rcmperatus 8C acqualis in principio cum occui rit corpori tio ftro,5{:aliterinproccirudum conuetiiiur inchyium , SCa^^ duan conucrtitur in fanguincm Sc rcftaurat mcmbroru fub^ ftanriam,&:aliccrctiamoccuncns corporimultum inanit<> jS(:dcbiIitatocxinanitionc,<S: alitcr in corporc mcdiocriier inanito.vcrbi.g.cxiftcn:c vehemcnti inanitione proptcrq^^ cft pulfus dcbihs 8c paruiis valdc cibo tcmperato ftatim af fumpto fit pulfus fortior SC maior.Similitcr f\ for . crTct ieiu^ nus S: non nimis inanitus tcmperatus cibus occurrcns puj^ fum minorando nccclTitatctn aliqualitcr paiuiffcarct i pf^" cipio,fcd in procellu ipfo in fanguincm 8c fpiritum mutato nerec pulfus maior cSi: fortior,fcilicctipfo tranfcuntc inful>^ ftanciam mcmbrouim. Exhoc foiuuntur dubia. ^^^' nybiJ mum dubium.Cibus tcmpcrntus occurrcns in qVitatc tctn *f peratafacitipfumpiilfumtemperatum .igiturnon magti^' vcloccm^ frcquentcm.patct confcqucntia 5C airumptuf^ arguiiur.Cibuscahdusmq^titatc tepcrata facit pulfunHA* gnum,frig«dus paruum.igitur mcdius facit mcdiocrem temperatum vt patct.Et conffrmatur , quia cibo tcmpcrat^ confcruaturcorpusin tempcrie.igitur permanet tcmpcric» in puiru, Secundum dubium . Cibo occurrcntc calor fpintus reuocanturadintra.igitur protunc minoratur fus.paret confcquentia 8c alTumptum fimihter cft notutn;, rcrtium dubium 8C cft conffrmatio ciufdcm.Cibus refr^ gerat caIorem,igitur minoratneceftitatem &pcr confeq"f puirum.patctconfcqucntia&colligitur alTumptum in I''!' 0^ de morte5^vita.SimiIiterquiacibu9cft contrarius caIo''L' " fcd quorumcunqjcontrariorum dcbitcapproximatorijuf»'' ^ lemittitalccrum.ideo&c. Ad primum iftorum dicitur^ non rcpugnateundcm pulfum diucrfis coparatum d\c\^^ gnum vcloccm &frcqucntem refpedu vnius,(X; tamcntf F / Ipedualterius dicttempcratum.V^crbigratia.puIfus teiflP^ ratitcmperateexercitatieftmagnus velox 8c frcquensrc' fpedu pulfus eiufdem quiefcentis,qui eft tamc tcmperaf"' refpcdtu pulfuum aliariim complexionum . Similiter in Polito cibus tcmperatus tcmpcrai? qltitatis facit pulfu^» ^\ pcratum rcfpcdu di ftcmpcrati cibi qui tamen cft mag'^!^ velox 8C frcqucns rcfpedu pulfus repcrtf tempore inanit'^ nJs.Et fic ccditargumcntum. Ad fccundum diciiur 0»'^ lud argumcntum probat vcritatcm.f.qj in princip'0 ratpulfum vt tadumfuit,Iicetfitcontingensoppofitu'^' / |e inanitione vehemcnti vt dcclaracum fuit. Ex « nancconfcquenciam non valcre.in for.continuc ncccA'^^^ nt minor,igitur&puIfus.Statcnim neceflfitacem minorarijCt tamen pulfum continue maiorari. VerumtaP!^ illudargumcntumbene valerct ftante fortitudinc ^^^^? ^ «imul prefuppofita obcdicntia inftrutnentf . Ad t^''?'!^^ confimihter dicitur ficutad fccundum vtpatct intucnti* tum refiduum littere patct vfqp ib^. Et uinum ctiamf>pn'ctatcm habcf.Ete qfl^J^ nfam ex multitudi ne ipfiusjtcct fit fubf i^e P«'^ nitdmcrfitas.Exipfotamcnnon proucnit tantumquantum ilfud quod prouenit ^^^^^^^ ^ibus,qua: fibi Cmilantur,a: hic quidem eft prcr S*'^^^"*''"^'*^^^^'* 'Pf^^s K fubtflftatim afb^rk^ multo citius inducft pulfus diuerfitatcm S aiia abana proptcr vclociorcm cius pcnctrationcm,inducic t».? i^'!"''^"' fiueminorcm diuerfitatcm propter fubtili. Z ^ letiuatcm,vnde minus grauat virtus Sc opprimic calotS^Iminus perfcuerathgcdiucrfitas.pptcr eande cam, Cum autem umum in adu efl: frigiditm pro^ Ucmtexeoquodprouenitcxalrjsfngidis in mi noraado&: rarificaado actardando uclocitatc luarpcnctrationts.Deindecum in corporccalc. nt remouetur ueloatcr quod cx co prouenic. Vi num praetcrea cum in corpus pcnctrauent 5^ fue mcalidumnonclongabitur multum a natura oc accidic uelox refolutio. ^ PnrnonoravinumfrigidumaAucforpus ineredicn«; n> Ptcr velocitatem fux pcnetrationis pcnctfat ad S^al^^ fr^g«da,vnde multum 3c vclocitcr infri$»id;inl • ^ donecciTitatem facit pulfum pa ,u3 tamen valdcpalT.bilc cft d^faciirrTaSai^^f '^T'^^ acfliiralJr?..,^^^ • occundo nota cbuinti lemquirca[ImH?V "'f fec^nrm o I^^^^^^^ duoscai^inorac^irJ ^'«^«not. D O IIL 14^ pcf eohrcquens nifi prius calcRant 3cc. Qu» vcro adlu folii tfigida non funt ita velocis pcnctrationis ficut vinum vn oportct illa prius notabilitcr caleffcri 3C eorum frigiditatcrn rcmittit cl^ pcnetrcnt,^ pcr confequcns non lantum cft no/ cumcntum corum ficut vini^Et hoc vult , A,in littcra.Sccu donotaq»hicquandoc;pinueniturIittera liabens oppilatiV nem dC quandoq? horripilationcm dC quandoc^ vtrQcp .Ca autcm vtriufc^ cfi: 3C pr imo oppiUtiois.Cum enim vinum pcnetrct atcq^ calefiat ad mcmbra acftuali fua frfgiditate air get oppilationcs in crorporibus ad hoc aptis conftipando 3c conftringendojdeducendoeiiam fecum matcnas dc ipfa» coartando in vrjs 3C ducflibus membrorum.Pcr corpora au tcm horripilatioi aptaintclligcrcdcbcmus corpora cxtcnuj^ tamacrapIurimifcnfus,quorummcmbra faciliter pcrcu- tiuntur 3C patiuntur ab avflu frigidis,quibu3 multum nocu^ mentuminferrcdcbct vinumacflu frigidum valdevt pa/ tct. Et cx ift:o in pradica fcruandum efi: cj> corpori multil fitibundo 3C calcfacflo aut famclico nullatenus exhlbeat vi^' numadufrigidum.pcnetrat enim acflu frigidum ante^ca Icfiat,& pcr confcquens indigefium multa potens iferrc no/ cumenta. Tertio nota cj> nocumentum vini calidi non e rantum ficut nocumcntum vini frigidi.Primo quia caPita^ eft qualitas naturac conucnientior $ frigiditas ♦ fccundo gji vino cxifi:cnte adu calido naturalis calor proptcr fy mbolci tatem in ipfum imprimitfacilius ac^ioncm ipfum diuidedo &diuerfi9 partibus difiribuendo 3C fupcrfluum cius rcfoU ucndoJn habentibus enim fymbolum facilior eft tranfi^ tu5. Nota pro tua pone iftum textum.Nun^ autcm aug/ mcntum efficitquin in vclocitatcaddat. Gorpu» aptu hor ripilatio ni qui(f«. Vini Ek hibcndi corj>i fi/ tibundo ac fame lico ca^» non pra (flicust ^'^x duo ca\V n3- " r ^^'^'^^ d S /^'"^^ ^"^edimus mcmb a blcrnatediauXd;^^ ^"P^- ^*cus. to,Cam auter-nl.^^^i^^^^.^^^^^efacflaauinolimpha «CUS. to,Cam autem in ndSs^TP^ demus,a: iftud fumitu SetiT calidi! qua^volumusadmcmbratrum^^^^^ t^ctt^re debcnt cxhiberi cum vinoTdrA.fr' ^^^"^"^^ p' cap.dcparalyfimcdicinasei coriuenirntcs ^^""^' ''^'^^ «n.x,mcapproximarc,vt mitridat~ia^^^^^^^^^ ^ino Qi?^^Rcumcftfrigidumpcactrau«..>ff.. nocumcnto quodnon fitcx M^'c r - ^?*^"^^^^ quoniamill^VdarurdSSel^^^,^^^^^^^^^ f^fpcnctratiocftitaucIoxut£^^ "eloduspcnctratquim cohtpEr EtcfasqmdcmimpcdimcnTuS^^^^ P»-*dpa^cmcorporibusqu3^^^^^^^ apta.Etnccpeftficutimpcdi^^ ^^tpauscumipfumcaWum pc^t ^^^^' 5^ntcquamad''^^^'t ^ "^'«^tcm cxtS f^^ftexumo ZuT'^' ' ? ^'^' '^'''^''^ Pro. kfacflionc ipfiSlu?i^T q^^^^f^f^tis ca r u:, OCirfgfditatC. V A fnmo nota cj, ■ ?5'^ri fi^^' noftrumqultj^^l^^^K^^^ ^tum cft cp non infrigidan^^ ^""^ virtualiDcr-tali;^ '^murad adutn Sl^""'^ occurfu.nid cnim prius Cumautcmipfum confidcratum fucnt utt^^ dc fortitudincm cfficit alia habcbit ludiaa , cutn ipftirn fua centia fortcs cffiat fanoSjproptcrca Frigi^dum, vt in pro> uclocifcr prcbet augmcntu in fubftatia fpmtus* Notacj>uinumfaciIIimeconucrtItur infanguincm &fpj ritunijcX: idco eft caufa multfplicationis fpiritus in corporc# Spiritus autem multiplicatus rcdditcorpus robuftius 3c foc tius ad opcrationcs . Dixit autcm notantcr fanos , quia noti quoslibct acgros fortiflcat. vt patct 5Cc* ScdIicctcaIcfadioa:i'nfrigfdatio qux cxco fiunt plurima corporum impcdiant , cft tame cij unaquccpcarum cumaliqua conucnit complo xioncEtcftcum non conucmtEft nancp cum rcs frigidae cos fortcs rcddunt qui complcxione calidam malamhabcnt. Skut dixit Galcnusq> fuccus granaticalcfac^osfcmperfortcs cffic{t,8^ hydromcl infrigidatos fcmpcr rcddit utgorofos* Vmum pri^tcrca unde cft calidum natUra aut fri gidum natura cft cum quofda fortcs facitct quof dam dcbilitat^Non tamen fcrmo noftcr cft nunc dc hoCjimmo tn uirtutc cius qua uclodter ad fpl ritum conuertitur,quontam hoc fcmpcr habct g fui cflcnti*am.Quod G unum horum duorum tp (iim in aliquo corporc iuucrit augmcntabttur iii facicndo fortitudincm. Etfi cicontrarium extitc rftminus fortitudincm facict.Sccundum hoc tgl tur ipfum pulfum conucrtct fccundum hic.Quo niam fi fortttudincm facict in pulfu augmctabit fortttudincm. Et fi calcfacict in neccfittate cfficict augmcmum.Etfi infrigidabitmfnorabit neccf^ fitatem.Effecudum plurimumin fortitudincfa^ citaugm?c«um.Nunquam autcm in nccc(B«tft efficit augcncntuquln inuelociutc addac Aqu^t P R I M I C A N. mel cjd, toru fuc cus & granatij ticro propterca q? nutrioicntum penctrarc facft uigorat & limilitudincm opcrationis uini opcra tur.Etquoniamnoncalcfacit immo infngidat, non tantum augetm ncccffiiatc quantum uinu. Tota littera patet. Nota tamen per hydromel intelligc tc debemus aquam mcIlis.cS: didtur ab hydtos gi^cc quod idemcft q>aquaIatine.Succusgranatorum cft tnplex fic triplicia funt granata.f.dulcia acetofa fine pontica & mu^a, dulciaabaudoribus ponuntur frigida 4L'humida in primo gradu. Pontica frigida Sc ficca,a quibufdam plus a quibuf-' dam minus.Mujfa vero funt racdia inter hxc . Ad propofi/ tu dc his olbus vcril dicit Ga.Totil rcfiduil patet fatis clarc, Capitulum . xij.cft dccis quac fomnus 8C uigiliac opcrantur in pulfu. Pyifus qaidcm iudicia in fomno dher ficanturfecundum horam fomni a:fccu dum difpofitioncm digeftionis. Primonota(][>ex fomno variantur iudiciapul fus.Primo comparando fomnum vfr ad vigiliam . Cum enim in vfgilia aliter q^ in fomno fe habeat calor naturalij ad mcmbfa,alia infurgit ncceliuas 3c virtus fortitudo 3C dc bil/tas,& perconfequensaliarin pulfu diffcrcntiac.Similitcr ctiam quantumadtcmporafomni.Cum.n.in principio ca loradintra reuocctut & inprocclfucxpandaturad cxtra,6<: alia fit necelTitas temporc cxpanfionis alia tcmporc rcuo' cationiSjfequitur criam q> ad horam fomni variantur iudi^ ci3puIfu9,cumeniminprincipiod/geft onis calor a nutri> mentoahqualiter rcfrigcictur,vidciur<j> in principio digo" fiis alitcr fe haberc debct pulfus in procclfu cum iam fpi ritus (X:fanguis pcr digeftionem rcftaurantur»SimiIiter ipr! cipiodigeftionis calor ad intra retrahitur in procciru expan dituradexterioia,vttangitur inlittera.Iunxit autem fom/ nu ca d/gone,quia maxime in fomno perficit digo.Et loqui turdc dfgcftione tam prima $.1.$. j.vt patcbit. » Pulfusigiturin prmcipiofomni eftparuusS^ debilis,quoniammotuscalor/s naturalis tuc cft adcoaftringcndum'&: fubmcrgcndum &:noad dilarandum & manifcftandum , quoniam ipfc mhorailla totustcndit ad QccuIfum,proptcrca q> /pfum anima mouct ad nutricns digcrcndum dC maturandum fupcrfluitatcs , dC eft licut fupe^ ratus a:obfc ^us proculdubio. Primo nc>ta c2, pcrprIdpiumfomtv vtcolligitur hic^b Puiru3 ^"'^♦'"^^"'g^re dcbemus tcmpus in quo calor 3C fpiritus rc uariatip ^^^^"^"^^'^'"'^''^''a^-^^applicantur nutrimento ad ipfum fonfirf ^'^^'■^"^""^'^^upcffiuitatcs maturandum. Scctldono^ v«u C4 cp cx dtdiis Aui.coiligerc poflfamusplutes caufas proptcr qua9mprincipiocffjciturparuus&:debiIi8. Prima caufa rcfpiciensparujtatcmtantumsaremiirio necclTtatis qu3c contingff propter duo.Primo quia cibus in principio nos rc frigerat,vtfuperfus declaratum cft,&pcr confequens nccef fitatem rcmfttir.fecDrtdo quia calorctendente ad locum di^ geftionisminoratureius q^citascirca opcrationem pulfati^ i^m,3c per confcqucns cfiam necefifitas» Secunda ca tan> gitparij-tatcm5£:debiIitatem,(X:cftqaiain principio fom> ni non folun, ad locum digeftionis concurrit fpiritus natura Hsiecietiamammalis^Cvifalis fccundum plurimam corii 'J^' ^P'"'^^ «^irca pulfatile opc "ILr^^r^n^fr ''^"^^^ P«ncipto fomni J'' ^3?« P"^'*"*" vlgiliarum aut ad pul^ fumc;ufdcm/nproccflru,vc! pofTumus ipfum compararc Bdalios puIfusinpricipiofomnifc&,ficutfi diccrcmugpul A V I C E N N fum for.ln principio fomni rciri foreparuum & debilemVe fpedu pulfus pFonjs ctiam in principio vcl ccontra.Ad^^ pofiium piimis duobus modis intcllfgiiur in propofiiotcf tio enim modo aliquis eft paruus aliquis efi: magnus, Et €x hoc tanq^ cx fundamcnto folui piit dubia qugedam, Pf» mumdubium.Cibustemperatus tempcraic fumptusfacit pulfum magnuni vei lemperatum &fortem, igiturnonia' citipfumparuumjS^debilcm.patci confcquentia cSi^alTum ptuni fupra in preccdenri cap.ab Aui.quantum ad primam paricai difiuucti.fed quoad fecundam arguitur quia cibu» calidus in conuenienti ciptitatc in principio fomni facit pulf'' magnum,ftigidus paruum.igitur (Sec.patct confequcntia. Secundumdubium.Inprincipiocitfortis virtus , ncceifi/ tas auda,mllrumcnfum obedicns , igitur (S:c. alTumptum probatur.Quod cnim virtus fit forti? patetcibo conuen:^» yigorantc virtutem in principio , q^ etiam necelTitas patcf» cibus emm auget caloiem naturalcm.fimilt cius vaporc* faciunt inlbumentum obediens. Ad primum iftoru p»* tct cx difiinc^ione.Dicitur enim cp cibus temperatus S^c.iti procclfu l^cit pulfum magnum Sc toi u refpcdu inanitiois, aut tcmpcratum rcfpedu pulfus aliorum ciborum , cfi quo tamen ftat S:c, Ad fccundum ifiorum diciiurq>in pr'"' cipio fomni non cft virius forris rerpcduopeiationis pulf^'' iilis. Contra di^tum eft cp cibus tcmperatus in profclfi; quando conucrtiturad fangumem ^S^c.facii puffummagn^^ rclpc(5lutcmporfsinai)iiion;s.Ponaturcrgofor.temporeia^ nitioii's fore vigilanrc r ibo temperato tcmperatc intnpto lam cotiuenicnter in fanguincm fpiritum conuerfo fupcr^ ueniai fomnus.Et fequiiur pulfum in for.clTe minorc '^fiqi'^ do crit manitus,quia cfi in piicipiofomni.Scd q, ipfc fn «ii» lor 3rgu.tur,ciuia pulfus proueniens a cibo temperato .5 co^ Ucrfo5(: d.geao. Dicitur ^ pulfus cft minor Cu tcmporc inat,.notm,niri ram fucrit vltimaia . Et q,illud didum dc cibo debctintclliginifialiudimpcdiat vt fomnus. Ecpulfusctiamcftmaionstarditatis 8C rarf^ fatis,quoniam J/cetincalorcaccidat augmefn^^ fecundum conftnd/oiicm &: coadunationem, tamcn prmatus cft augmcnto quod babct inli^^ ra uigiliarum proptcr motum calcfadentcm. Primonotahicdemfntc Aui.q, tamcx congregatio"! caioris tada in fomno $ ex moru eius facflo ad kaitcrfOTaf^ porc vigiliicacciditaugmentum in caIore,vcrumtatiic a^« mentumfaAumincaloretempore vigilix plus promoii^j niagnitudinem puIfus.Ex quo videtur patcrc maius cc^^ mcn wni in calore,cS: maiorcm necciTitatcm tcmporc Ii3e.c.aufaauteiii cirepo.eft^quia infomno propric non»^ 9Ugmentum nifi extenfiuum.In vigilia vcroaugec gra^^^ l'tcr calor cx motu,modo plus promouet magnirudicm tcnlioq^extenfiovtpatet.Idco probabilitcrdici poifci^r clyoaugmenta non forcbenccomparabiIia,Iicct concco^^ PoUumqs etiam in fomno aliqualiter mrcndi» SecO<^^^ q» ficut in vigilia crcCck necefTifas eucnrandi fta i»^^^'^'!^ crefcit necelfitas mundiffcandi.Sicutcnim in vig»l'a vap'^ res ^fumi cxhalare polTunf,ita in fomno non pi'u fcd r^^'^- Jur.Ex quo fequitur in fomno fyflolcm maiorcm clTe le.Scd contra,quia tunc non minor effct pulfus in fomf»^^ ad principium.Etiam quia ficurefl: maior neccfTifaS' ci^^^ di in vigilia ita maior cfi; neceiritas^mundificandi t^^f^/ Jgitur ficut diaftole vigiHx maior cft diafiolc fomnf , i^^^L ftolc fomni maior cft fyftole viglHae,^^ pcr confcqucn» tum maioratur in vigilia tantum in fomno. Scd ad ho^g oabiliter dicitur conccdcndo totum.Dichautem hoc , <J plus pulfus diaftolcm maximc pcrcipimys , non a"'^^;- ftoIcm.Et cx hoc concludc q, quicg i„tcr diaftolcm Ir lcm fequcntem SCc.cd minor dC fyftole vclocior ^c» . tto nota q» c tardu» Sc rarus pptcr caufas fupius afiigi'*^ Et motiis quidctn plus cft ad inflamanda»** ^;^inclin5du«»> "«altii Clbf j;J ■«iupft.. F E N. ir, arincljandamadpartcm malitief compfcx{o. ws^hcdconftridioarcommcoadunatidtempc nuntcalorem ad acftuationem. do^lr ^ mtc.iflonem c^conliridio.ideo&c. Secm do nou motus muUum inclinat ad imcaonem gr^dualem" cipilcem'!''^ iT iT?'''"''» ''P'"'"™ ad exteriora vnde re cs^s n«,„,„„ calefaaiuus.ideo bene di<^um eft &c «ft notanter ditflum efle temperatx.cerrum enim nem ""'"P"^'.'^ coftriflio poteft caufare caloris ex.ina™ «loncltpS:^""''""'"*'"'^""^"'""'''^'^^ .^f ^"^^'dem hocfcicsexhoccj, anhelitusfa x.&,pnusa=ftuatiomuItomaioresfuntaS! wa^acftuat.oneeius,cuiuseaIoreftconftridus proptercauramqu^n^iHseft fo„,CeS TuSZlTV ''T'''^ fng.d.tat^^ui s=-:Stt-^^ . n cal&u?'"'"''''" ^"'"«"f conueniens.Vbi »'fiduumfatl p^eu*^ "°'''''''^''''" ~''"''S"'-T'otu.n alm^d qXafc°"|!^"='"^^^^^ •""en.cs «aborSrmotusSiSj"'''^^^^^ efficiuntmotuco ^^^"'''^'"^''orem non umtnonatipftuscalornlr^^^''!"^^''?"''^'''^' «I... ^^'°':'?^5^Ta'-'«s,immoSciat D O C. 111, 14* caIorem,pro^™7S^^ ««ur,&LSs!dS?^^^^^^^^^ »«em&iftaefteiusgerendr '"'°"^^^^^ fcpracbetaugmem^ '^ecefflt, hjbeas reftaSSS^^^^^ '^Pro •^agnftudiaefolar ^ ^^^^ necdrarium eft eempofc digcftionfs plurimum rcccnferat ,5eficfortificaL cc>r,^pcrconfequen9virtutem pulfatilem , vndc patctq, virtuseftc|turfortior. Secundo notaq,ttlc ct,ammagni ficatur multum pulfuspropterduo.Priniopropter virtutis n Zfir.? ''"IJ^^V^^P^'' augmctum,Iicct. n,non (it calor gradualttcr intcnfus,ea tamen maiora us cx tenfiue,qu,a.f,mulnphcata ea caliditas in ^to. Ex quo fc quKurm cafu neceir,tatcm augcri A'tamencaliditatemcor disnonfieruntenfiorem,fcdfoIum ma^is cxtenfam Ex quo fequrtur vltcriu s h,nc confequentiam non valcrc.pul. fus cft m fbr.maior velocor & frcquctior ^ in pFoncd: v r tus vtrobiq; eft fortis 3C inftrumentum obediens ie mr i« for.caliditaseftintcnfior,fcdfolumfcquirurq, Cn intenfior acutior vel extenfior.Notum cft cnim plus de aerc rcaui ritur ad cucntandum multam caliditatem extcnfiue cg pau ' cam,cgtcris panbus,^^ magnam fpiritum q^tiiatem ^ naii cam.Et ita de veIocitate& fpilTitudinc diccndum eft Pc cxiftofequiturq,ftat caliditatem forc intcnfiue minorcm & nccclTitatem maiorcm. Tcrtio nota q, inftrumcti obe dientia augetur propter vaporcs &:c.quia efticltur inftrumc tum huniidius fubftantificcftcfla reftaurationc, ficut patet intuentf^^c. Qiiarto nota q, non augct velocitatem &c- fupple notabiliter,quia proptcrinftrumentiobcdicntiamcc' vntutisfortitudinem.^c.ftatnccelTitatem nonaugeri pro> pter augmentum in gradu,fcd folum cxtcnfiue.quare fuffi^ at magnitudo.f.notabiliicr maiorata.ideo ^^c. Deindequaodo cum dormieatefomaus per^ feueraucnt fietpulfus debilis propter caloris in^ nati conftri(f^ionem & uirtutis comprefnonem fubfuperfluitatibusquaeeuacuadae eraatfecun^ dum euonis modos qui fuc in uigil ns , ex quibus cft exercitium 5«^:euaciones quac non fentiuntun pulfum magnifi cari cl duplici* ^5 ^ ^^'««iadfaurn.pri„c?;j^^ ^****">quia,f.ad cora quo ctiam Primo nota q,fuperfluitatumquac in fomilo rctincnrur quxdam fcndbiliter quaedaminfenfibilitcrcxpellunt. Exc pla horum fatis patcnt. Sccundo nota fomno fupcrfiucn> te^Lnon fuperfluitatibuscxpulfis tcmporc quo naturalitcr pcr cxeicitium 8c huiufmodi debcnt expelli virtus conucrti tur fupcr cas euandas in fomno,&fic fit noua caloris ab in> tra rctcntio,proptcr quod pulfus confimilitcr difponic fiaif in principio,^!: hoc vult Aui.inlittcra. Cumautem fomnus in principfo euacuat/ox ncminuencrint,a:necinuenit aliquid ad quodf digerendum tendsLt declinabit complexioneni ad partem infrigidandi.perfeuerabunt ergo par uicas&: tarditas&: raritas inpulfu 8C inceflan^ ter augmentabuntun Nota q, calorc intus reuocato & dcffcicntc humido nutri> mcntah in quod agit ipfum membris alTfmilandum ex ipo etiamfpiritumgenerando confumitur multum humidum fubftantificum,5^adciusmultamconfumptionem fincrc/ ftaurationefcquiturcaloris rcfolutio&minoratio.&p con fcqucns paruiffcatio pulfus tarditas & raritas,& hoc intcIU git Aui.Et cx hoc fcructur cano q» corpora multum inanita laborcieiunio vclcuacuationcnonfunt fomno exponenda nifi proucniat cibatio,patcc caufa* Vigiliaceciatndiuerfa habent mdicia. Cum cnimdormienseuigilabitnatura fui deciinabit pulfus ad magnitudinem &: uelocitatem ordina re,deinde ad fuam naturalem redibit difpofitio. nem,fcdfubitacaura cuigilato accidit ut pulfus eius ilico cum a fomno remouetur quicfcaf quo niam uirtus coram eo quod fubito eaenitaia^ &d€indcpofthocredibitad cOpuIfus magnus S5ni fu^ pcrfluita tcs ex> pclli du^ pliciccr* Sonlct^ ucndfin corpori^ bus ina'' nitis ca> non pra PRIMI CAN, ticlox rptflus &rdiuerrus ad trcmorcm . Et quO' niam motus iftc eft fimilis uioleato idco tion ia^ fiamat ctiamipfum.Et quoniam uirtus fubito mouetur ad rcpellendum naturaliter illud quod acci'dit,ergo motus accidut diucrCidC tremit puU fus. fcd tamcn fccundum hoc non longo perfeuc rattepore,tmmoad aequalitatem ctto redit, quo nia licet cius ca fit quali fortis,cius in durabilitas eft pauca»etcogmtio deftruc^^iois ipfius c uelox. Primo nota in principio vigilig magniBcatur pulfus.Pri moquiaaugmentatuscllcalor in fomno,;!^ pcr confeques augmentataeft ncccificas^^fortificata virtus.fecundo pro^ pter retentioncmmuliorum vapoium calidorum quorum accidit paulatina refolutio iti vigilia.ideo dixit ordinate 6Cc, dC boc in corporc naturaliter 8C non viol^ter euigilato. Sc cundononinhominecuigilato violenter accidit vt pulfus quiefcatinprincipiofecundum dupliccm expofitionc.Piio vt quiefcat.i.vt non pulfet hora qua debet pulfarc , vel non ftatim magnific«ur,vS;: fic quiefcat a magniiudine . Caufa cfl,qu<a in fubita euigilationc accidit fubitus terror, vt tan^ gitur inlittcra ^Si^caufa patet. Explicit cxpo fup pulfibus fccundu lacobij foroliuicnfu Summafecuda Doc^rinae tertiac Fenfccudac deurinaSir egcftioe cotines.xiq.capitula^ rap.i.Eftfermovris deurina. larfignificationis difpofitionum uri^ naf non oportetcredcre,'nifi poftqua conditiones obferuatap fucrint. Primo nota q> vrina a medico duplicitet- co Vrrna fiderari potcft.Primo vt caufa qux corpori approximata dupfrv conuenienter poteft fanitatem corpori inducere vel remo^ ^ uere.fecundo vt fignum cum eius difpofit oper fenfum co prehenfa intelledui alicuius difpofitionis corporis noticiani *S/gnum fchnquit.Signum.n.cft quod fenfui te ofTcrcns in intellec^ta ^^uidV aliquiddcrelinquit.AdpropofitumhicdcterminatAui.de urina fecundomodofumpta prout eft fignum ppter quod dixit vix fignlficationis SCcAc ipfa enim vt eft caufa altera tiua vel fanattua determrnat fitis fecundd can.cap. de vrt> na. Secpdo nota apud varios auilorcs vrina dupfr no vtificatur.Primo quantum ad nomiiiis interpretationem.fe^ cundo quantumad quid rei ipfam perfecfledefc;ibendoueI 'diffiniendo. Primomodo duplicitcr intcrpretatur.Qtii^ dam.n.dfcunt q» vrina dicitur quafi vna , id eft vnita rcm/ bus.Ibienim propriam vrinarecipitform^m» Aliteruri na dr citur ab vrirh grarcc quod latine idem eft c\iioA figtiifi catio vcIdemonftratio,quiapcr ipfam corporis difpofitio> nes nofcuntur fiuc dcmonftrantur. Alitcr vrina ab vreti dodicftaeft.Eft.n.acutamordicatiua cScfortiter abfterfiua calida 8i ficca cxiftens.fecundo cafi.cap.de vi ina . Propter quod abftergic morphcam fcabiem alpharas faphati , cxio cat putredinem fluentem ab aurc 8C eft fubtiliatiua fplenis, vtfecundocaii.aUe.cap.vtde fplenetico quifomniabat fe , biberc Vfinam tcr in dicHas autcm intcrprJctationes tagic Egiatug Egidius romanus dum dicit. D citur vrina,quia fit in ^renibus vna» Aut ab vrith graEco,quod demonftrat^o fcrtur. Aut quia quod tangit mordct deficcar vrit. '£"♦/• , ^^""^°ali:cr dcfcribitur vrina ab Ifaac primo vrinara IfaaC* dumdixit.Vrinacft colamentum fanguinis csctcrorumcp humorum denaturacoperationibus fadum.Etdicitur cola inentum,f.aquontas per co'arronem fequeftrata . Sanguine cnim acl gibbumhepatis franfeunte cum multa aquofitatc, vt cap.de generatione humorum oficnfum eft hac fupf^ua aquofitatemoportctafanguinc remoueri quae pcr venas craulgcmcsadrcncscum aliqua q^titaic fanguinii fccum A V 1 c E N N ;e; attracfla colatur 3c pura tranfmittitur ad vcficam. Ex^uo Vf'f^^ patct caufa materialis, vrinc,quia.f.aquofa fuperfluitas illo'' qm^ rum humorum.Formalis veroquiatalis modus aquofita^ plw» tis,Efficiensprincipalcefthcpar,fecundar<um vero rencs. Etfinalis mundificatio fanguinisa fupcrfluitate aquofa,ga reddereturdifconuenicnsad nutriendum,d<:forte aliqualis refocillatio vzCxcx^SC vtmedicus polTit corporis difpolitio^ nem cognofcere. Ex quibus patet confequcntcr fc haberc vrinam ad humores ficut ferum ad lac, vel faltem fimilitcr fe habcrc ad fanguinem (icut fcrum ad partcm cafealcm butyrofam ladis vndc Egidius hanc fimilitudinem (S^ cau^ fas aliqualiter cxplicans inquit. Vt de lade ferum fe limpidus cliquat humor, Sicliquor vriogde malfa fanguinis cxit. Sanguinis vrinx cft fcrum fubtileliquamen.vidcipfo?» ^ Tertio nota.non oportet credere viac figniffcationis cS^c.f» fignificationibus comprchcnfis per vias vrinx liue difpo^' tionis nifipfuppofitis iftis codiii6ibus,q3.f.no potes euid^ tcr dC ccrie pcr vrina fignificarc nifihis ifpedis vt patebii» Oportetcnim uturina quac confidcraturG' prima urina quat in manc colligitur. Pfimo nota no enfc Aui.intentionem alias vrinas altipj^ modo non forc ifpicicndas^immo omncs vrinac modoso^ bet medicus infpicerc.Seddicit hocad nobis oftendondiH^ cx qua vrina certiorcm polTimus haberc fignificationc,^!"'* illacftquamdicit.Qiiod tamenintclIigendum eft coTp^"^^ pcrfexrcsnonnaturalcsdebite ictfto.Potlet.n.ita malf^^ gi itb prima conditio nihil vcl parum aflPerret iuua"'^'^^ ,^ li. Secundo nota.cj» per vrtnam maxime intcndimus f^ perdifpofitionemhepatis(5<: venarum figniffcare .^dig^^di^' nemfadamincis,cumquatumad aquofitatem dzoA^^f adigeftionehcpatis,qptum veroad hypoftafima digc^^^x 0 ne venarum vcl mcmbroium.Per vrinamautem coll^^.^ V% in mane hoc certius figniffcamus, Primo quia cum pi"^^ , ^ fitfamnusnocturnu3,iquofftmaxima humorum dig^^'? & fequcftratio plus de fupcrfluitatibus horum erit vrin?^^ mixtumq^aIiotempore,&per confcquens magismao''^ ftabitur,quare oportet hanc efte vrinam primam in ^^^l collecflam. Ex quo patet,quare vrina in fero compl^f^l gcftioneprandijnoneftita ccrtitudinaliter figniffcatiLi^r fimiliter urina quoelibet alia diurna. Tertio nota,qu'3 ^l^ citprima.CompIcta.n.digone&coucnicnter fequeftr^^j^ fuperfluitattbustentatnaturacomplctam cuacuationertj ^ cerequareperiftam poterimus certc figniffcare.Al a'fi;%^ giori tjjc retcnta longiorem 3i maiorem quadam rccip'' teratiotiem,(5(:pconfcquens redum peruertit iudiciu'"* Et non permaneat longo tcmporcEt no^ cx nodereferuata. Primo nota dupliccm expofitionem.Prima cft no»^ P ^ maneat.i.uiolcnter in ucfica non rctincatur.fecundo n« P «ianeat.f. poftquam cmiffa cft ad cxtra^cX: cft conditt^^ j5 inferius cxplicanda. Secundo notacaufam efic.fpf,^' giori temporc in ucfica rctcta debet rcctpit aUcrat«o niaiorem a calorc naturalitcr dcbeat recipcrc,^?^ -j ju fequcns uariatur in fubftantia colorc cS^c.quarc ^^'^ft ^o<^ dicium . Extra ucro nimio tcmpore referuata altcrat a .^^ ruptioncm uel ad aliquani uarietatcm difponitur.Et P non fit ctiam ex nocftc rcftruata ctiam fccunduin o^^P cxpofitionem,ut patct. NequefitillecuiiTscft quiaquam non &cibum noncomcdit. ^^^^ . _ . "Z,tice^^r Pecitautem maximc mentioncm dcaqua , ^"'^ JJ^ jnt^l? Primo nota. Aquam non bibit', quia.f. ^^^!"f'ceK - ^•citautem maxime mentioncm dcaqua , quiaiar ^^^^jp eft qui cx lege uinum nod bibit. Vcl fortc pcr^^"^ ^ibi^ gitpijiijera potura,quiaoipncliquiduiii P*'"'*'^* „ I F E a non comedit,qu/a fcilicet ieiunauit,vcl faltem nS debitatti; «ea dimmutam cibi aflfumpfic quadcatem» Caufa autem Potus clt^quia multumminorat quantitatcm vriiix, quare peruertituriudiciumaquantitate fumptum» Secundoquia Potu rctrigeratur calor fupetfluitates fubtiliantur,ipfo igi urnonfumptoconfundeturiudicium. Jicdecibo fimilitcr ««cendum , quia minoratur quantitas 6c magis adtiritur cnoiera,quare magis tingitur urina Sc Rt ignea acuta 6C acu> «ocfonsacfieflretfebriens» Secundonota nonelTe intctio ncm ^uic.lianc vrinam non effe infpiciendam , fed vultq, anpolitio quampraccendithuiufmodi urina noneft corpo/ "s naturahs difpoGtio,ideo non cft ccrta nuncia» Ecnonfitquiindbo aut potu rcm tingctcm accepttficut crocum dC cafijfiftulam, quoniam "nnamtm^endo adatrmftatema<: rubedinem mutant,8«:fiaitoIcra qua: tlngcndo mutant ad uiriditatcm,5!:almuri quod ad nigrcdincm 8C uinumquodmutaturinam fccundufua colorc. Primo nota non cfTe mtcntioncm Auiccn.fcmDer ni». dem .g^^^^^^^^ albedincm .e,v &ci,rrnuSclm d,Tl" ^»'»^ '"beus Simili.crcroclnenil"'^'''^'^^^^ .d«phor,fn,orum.commen S,''!'!"?/^'"'^!» fccu uue„,bus &c.,ingi»inaura "Zc ma^'-"?- ^"''"^ --,qu,,, obfcurum.vcl cft fortc a„raS' °'"'cu eriim • , .^'"'"'uummer cari,. s s quod maxime vcrum eft in auiliu, ri, n "'5 »^-eUnal,sau.r^^rfcl^^^^^^^^^ Notaalch3nnaarbuftumcft,a;:habctt;nA,„mf - „ g""rantcm valde.dc qua Sar^accni ,in ' "f^''™ & flaucdinem capillorum tdeLfiof ! '^="> ^«"tt,„<fi„,,(i contingcns vri„am,™dc tg?"'"«= hnm!^3"^ qui rem quac cum urina af.v, Caufa patct P ,^',.P''legmaa'/^t'l''.»^"''? P'''_'g«>» ''=">a„e vrin5 bncholUmrdTn?tr/"ndo,choleram,veroci.rinl„7 si^ntvtpatct, ' ^ccpfeexcrcu/ |f onibus aut diTpopir-^^^^fj^s corporets,aut opcra ?«mnaturxqui^u )"^^»busqaxfunt ^^^*"^ <^ur "i^^wm,aut ufgdfa. mutant,ficut le. ^«inia.n.h»c urmam ^^^'^^^ ^'''^ ' ^^'"^or» ;?»^^temautrubed/ncm p^'''^^ fecundum dtri. mamhxccolorcm mutant & fubftafttiam qu^ m urma cfl^bdebct.Stmilitcr cum ipfa multis per manferit horis.Quapropter dixeruntquidam q> poft fexhorasinfpicicndanonefl:, qm ipfiusa- ^ni hcatio debilitat ,8^ color mutatur,&: hypofta lis difsoluitur aut mautur.S^ fic fpifsior, quam> uis cgo dicam ncc poft: horam unam. ^ Nota vigilix, labor reiunium, tingunt urinam acf colorf citrinumuelrubcum.Dctimoreucrodicendum cp licetfn^» frigidet tingit tamen quia trahit mater/as ad loca cuacuatio numA'«apoteftdacerechoIeram ad uias urinae. Propter quod timences frequcntcrnon poiTunturinam ct cgeftfonca continere.Secundoquia conaringcndocalorem poteftpro uocarc febrcm.Vclalitcr fupplcndo litteram, ut quidam ex ponuntomniahxcurinamtingunt,aut fupplead cruditaic mutant ficut rimor cSt^c.Totum pacct ufq» ibi» Vrina praetcrca tota intcgrccoll/gcnda eft in urinalimagno nc cx ca aliquid cfFundatur. Ec cius qu/dcmdifpofitioilico aim mingitur non cftconfideranda,ncc^nifi poftquam in urinaU rehdet.Etobfcruandumcft,nc fol cam tangar, nec^^ uentus,nc pcrturbctur,&: necongeletur do' nechypoftafisfeparctur,a: feparatio complcat, rio. n.defccndit ilico cu mingitur , ncq? in ultimo fincmutationis.Et non colligatur m urinaliin quo aliafucriturina,nifi prius fucrit ablutum» Primo nota .pptcr quatuor urina cfttota colligenda intc/» grc.Primout ccrte fupcr quantitatc cius polTimus iigniffca-' Vrina rc.Sccundoneconrentisinurinaaliquidcflfundatur oapcr ^^^^col-* jllaetiamfigmffcamusaliquid.Tcrtioquia tota fimul mc> ^'S^^^^ liusconferuatur&prxfcruatur.Quartoquia iudiciumcolo rts uariatur fecundum quantitatcm magnam aut parua. Sc cundo nota non e(fc inicntionem. A. urinam aliquo m5 no cireinfpiciendamftatimcummingitur» Immo fccundum Ifaac in hbro de febribus fecunda par ticula.urina dcbet tcr a mcdicoinfpicKf.dum mingitur,quandofacit rcfidc-tiam et quando tecit.Cuius caufa a(Tignatur,quia mcdicus dcbct omncs uarictatcs in urina contingcntes afpiccrc. in his aut^ tribu5accfdituarictas.igiturc5<:c.lntelle<flu9 igitur Auiccn. cft q> non folum dcbctafpici quandomingitur, uelq>figni> ficatio tunc accepta non dcbct acccptari tanquam per fc fuflPidens ad iudicandum ♦ Amplius urina! pucrorum fignfficatio eft par ua 8C prxcipae mfantium propterea q, h(fle nu^ triuntur,&: quod matcria tingcns in cis cft quie> fcens a:fubmerfa,in eorum quocp natura cxiftit ex debiIitatc&:muItadormitioncquod maturl t^tis fignone pcrnccat. Et mftrumcntii quide col ligcndiurina cftcorpuseuiumfubftatia hnsnf^ tidam,ficutuitrum clarum autcryftal/um. elTccac} drupicv liaac Primo nota,Iicet in pucro infante (it calor tantus iicut in iuucnc,non tamcn cius urina acqualis cft tindurx ncc xqua lcueftigiudigonispotapparcrcpg multascas quas inlF* tangit Auiccn.Pr/ma cft quia infantcs lacflae utuntur auoJ quia cft album facit urinam tcndcrc ad aliquale albedinpm fc3m modum fuperius tacftum.Scaa ma per cuiu. ro«% mixtionc cn urina magis urina tingit eft in pucris „.|1 mcrfa & fopita,p^ pfm phlcgma abundans in pueris t humiditatc primam sctatiua ipfo^, Terria ca cft, na ipforum ur dcbilis & fomnus in eis eft „KiItuB & illa u/dcti tur occultarc figna matur<tati8,quare etc. Ex quo pat« ttrinii pucrorum non apparerc figna digcftionii qu^ P tt 1 M I C A N# fui calorls dcbcrcntapparcre» Secundo nota noerfc intcili tionem Auic,q> ex vrina puerorum no debeat mcdicus fi^ gnificationcm accipere,immo dcbet vt patebic , fcd vult incertiuspoteftfignificaremcdfcus fupra copFonem 8Cdi^ fpondonem pucri per fignum fumprum ab eius vrii!3 cj? fu Dubiat per difpofitionem iuujenis, EtcxhocfoUuuurdubia, Pri mum dubium, Videturper vrinam pueri nonparuam im-' mo magnam liaberi poflfe fignificationem,quia infra capfo de vrinisxtatiimdocetnos cognofcere^S^fignificarc peril^ hs.Itcm cap, 5.dicitdcteriorem eirc vrinam tenucm in puc Gaf, ris&c» Secundum dubium.Non vrinpueris elfcdebili> tatem naturx propter quam occultctur figniffcatio vrinx, quia virrus digcftuia in pueris cll: valde fortis,io 3Cc. alTum ptum coliV primoaphorifmoruincomentoillius» Qiii crc> fcunt»5c:.<r*de rcgimine fanitatis. i . cai5» Tertium dubii! contra caufam vltima de dormiiione pucrorum, qa in fom^" no mcliu3 perRcitur digefl:io,vt in prxcedeiui lecflione, igic dK-betin vrinapuerorummagis apparerc veftigium digc/ ftionfs poft romnum,(S(: pcr confcqucns dCc* Ad primum iftorum parct non clfc intcnttonem. A. SCc, fed vult q> noii tanta potefl: clTe ccrtuudo flgnificationis. Ad fccundu po/* tcftdiciin pueris nonclTcdcbilitatcm incoparationc adcor poraaliarum xtatuin digcftiua virtutealrjs paribus. Qj^iia tamen pueri plurimum fumunr nutrimcntum 3c frequcter rcfpccflu fux molis in comparationc ad xiates alia» , io ma^ gisanutrimentoeorumcalorobtunditur 3C minus fupfuo nutrimcnto obtinetur.vndc dcbilis potcft dici rcfpccftu mu tnmcnti incis djgercndf,quia.f. fupcr totalc nutrimcntum in cis digcrendum 3C fua^ fupcrfluitatcs refolucdum aliis pa tibus minus obtlnet calor corum iuuenis , 3C proptcr hoc potcft dici naiura eorum aliquo modo debilis. Ad tcrtifr diciturq>Iicetper femcritofomni mi'or dtbcat appa crc digeftionis imprenfio in vrtna poft fomnum , peraccidens lamcn multum in pueris rcicntis fupcrfluitatibus in fomno ex plurimo nutrimento gcncratisfepclienribus choleram ct humores calidos taliter cx fomnoconfunditur iudicium. Et (ic voluit Auiccn.Non autcm fft hocin altjs gtatibus.Dc in-' ftrumenrocolligcndi vrinam patct, Scias autemquodurmaquanto plus cam ti^ hi approximas tanto fpifsitudo augmentatur* Etquantopluselongaseama tc augmetaturin iea daritas. Propter hoc difFert ab ommbus faUi^ tatibus quac funt m ea,quibus med/ci* experiunf cueis ondunt.Cuurma i'n urinali colligitur cu^ ftodienda efta mutatfonc frigons dC folis etuen ti.Et^oportctutm lummc afpicfat ita qu6d fug canocadatrad(us,cdeoabipfb tegatur S^ficin ca /udiceturdcaccntibus quaem ipfa apparcnt. Corpus^ Pnmonotaq^corpoijtliquidorum diucrfaijipartiiJ infe liqdil di commixtbnemhntiumquaedahnt partium commixtione uerfai manifcftam valde fenfui. diixdam vcro ipfam hfit totalir partium occultam. Alia licet non penitusoccultam difficultcr tn pcr in fe co> ceptibilem,(X^ non nifi dc propinquo.Excmplum fecundi ut «nixtio^ vinum antiquum clarum 3c maluaticil.licet.n.in co fit par> nehabet tiumdifformiupermixtio,iftatamcneftfcnfui pcnitus igno tripfr, ta &occuIta,vtin ca nulla pcrcipiatur in fubtilitatc&grolTi tic difformitas.ExempIum primi ficut muftil nouum ebuN licns.ExempIum tcrtij ficut vrina.In ea.n.cft partium grof farum 5(: fubtilium aquofarum qux funt limpidx 8CcUrx permixtio.Ciiiia tamen paucae funthuiufmodi partes ct par ux non nifi difficulter pcrcipitur illa pctmixtio vel falicm tion xquc faciliter,ficut manifefta cxiftcntc pcrmixtione p> pter quod tion nifi a parua diftantia & propinquo huiufmo> di permixtio in vrina pcrcipitur. Ex hoc colligitur caufa partfalis dieii Auic^um.n.pcrmixtio huiufmodi diflF/CuIc' fi^nonnifiapropinquopcrcipiaturquanto plus rcmouctur VJ:ina a vifu wnto huiufmodi partium commixtio mjigis oc /I V I C E N N iE# cuttatUf»Vndc partium groflfarum aquofis partibus jp^f^ xtarum talitcr a longa diftantia ui/is prohibctur , quarcuili* folum aquofis puijs urina apparctcIarior^Sti minus fpifia'|' uegrolTa.Econtiaucroa parua diftantia non folum pat"' bu8aquofisuifis,fedctiamgrofl^isfecum pcrmixtis iudica> birur urina grolTior.Huius autem oppofitum coniingit liquoribus in quibus eft partium omnino intenfibilis F^'"^ mixtio ut in uino aut aIio,quanto.n.il!a funt a uifumagisf^^ mora tanio diff icilius pcr WUjSC fi fint puia potefl: oculus ui^ derc corpora ultra diftantia^cSii pcr confequens uidenturm' nus peruia gioffiora 8C uifum magis tcrminaniia» Econjt* uero contingit de propinquo,ut patct intclligenti. can.feruitmedicoin fugiendo ignominias quasfacpcuulg^'' res medicoinferrctcntantcRuinum aut fyrupum acctofu'^ J autaliquidtaleprourinaoftcndunt. Exquoinferoq»''^^ L^t " niMachinardusdearca' le ciat docftus in hoc medicus illc cui f rifijs de Foroliuio in urinali nouo Sc benc tcrfo oftendit ui'' u nuni maIuaticum,quodafpiciens medicus dixit ptoccf^f t^^^; iftaurinaeftualdecruda.Etrefpondit Machinardus* medicc bonum eft ponere eam in loco ubi perfecftius co^^^ ^^^jnj tur.Dcindc afpicicns eam dixit afpicitc.Et prgfentemwii^,^ totum uinum illud qiiod erat in uiinali potauit.Etliocuia^' irepidus mcdicus admiratus cft ualdc. Sed dices conf^; quia puluercm uel arenam potcroinurinali pto\]ccrc3CC0 tingit quod didum eft. Dicendum eft q> puluis u^U''? ftariin defcendetvS: rcmancbit illius liquorisputa uini uiU ut orius.Tamchas deceptiones diff cile forct effugerc infijiitis fcre modis urinac difpofitiones uarientur 3C tci urina diabctici non uidetur omninoutdicit.A. Sittii»'j^ quia poftet cum urina alius liquor pcrmifceri aut oftendt^ terius anWiialis iirin3,Iicct conctur Auicc. aliquam ^l^r^^ bis cautclam falubrcm.Tamcn ingcmum in euitando f dercriptioncmcftutmcdicusfiiigat fc quid tenuc in ur'JJ afpiccrc 5^: ori urinalis facicm multum appropinquet , g cninidiftinc^eodorcmurinapcrcipiet» Veletiam "^^'if!, fle<ftaturinaleq,digiti cxtrcmitas urina madefiat. Pj" |; oftendendo fe uellc fricarc nafum odorct 3c diftincfrc , nacritodorcmurinipcrcipiet. Mclius nancjj cftbanCPl-^ uam triftitiam fenfui olfacftus infcrrc Cp uulgi ignobilis « ridicuIum.S gnumtamcnabhypoftafi fumptum q"^"^^ ^,. . eft in urina medicum ualdc ccrtificat. Sccundo nota quareoportctcuftodircurinamaradio folis cftduplf*'^^^^ ^^i^ ma quiaalteratnotabilitcrfubam urinx.Scaa quia P^}^ j j/' titiudicium acolorc fumptum. Radius.n.folis tranfi^^^jj fubftantiaminraritatc c&:dcnfitatcdifformc uarias ' m fpecics aliquandotcprcfentatutpatetiniridc. Siniil'*^y lux fortis quandoqp debilia occultarc potcft uifibiliS;" ligitur primo pcrfpcdiuar* Scito ctiam qu6d prima Ggnificatfo fl^^^^a nahabct efl: de difpone hcpatfs dC uiaru"^ ^^^^^ fitatis fuper diTponcs uenarum & cis ^:^{o( tibus alias demonftrat ac^rftudmes . F'^ ^ tamen cius fignificatfo cft illa quae de hcp^^ ftitj&fpropricdedifponc gibbofitatis ip^*^ ' Primonota q» urinaut flipra diffiniturcft (^^^^^f^^f^ aliorum humorum colamentum cS^^fuperfluitas ' ' ^po^^ difpofitionespartiumillarum principalitcrfignin^^^^jjsgj mu9,<n quibus fit humorum quorum ipfa cft ^^P^^Vi^c^^t nerafinirM mfTiio Jllis humorihus fpniieftraiio» . jO neratioucl ipfius ab illis humoribus fcqueftraiiO' ^to cft hcpar 8C uix urinae.In hepate.n.gcnerantur ^^^^(fil^l ab hepatc in aquofitatc urinali aliqua difpofirr^^^J^jjn qua fupcr hcpatis difpofitionem fignificarc P°^^^^^ cO ''^[[ fcdu.n.aliquomodorclucctdifpofitiocaoe. j:fp6n^ , na coletur in rcnibus alia 8c alia cxntc in rcnibus ^ ^(^1^^^ urina rcnum uariabitur imprc(Tio dC cx con^q"^ u^"^, urtna rcnum uanauuur imprciuo cx cx »''^"1: Vp^ Je u'-" , num difpofitioncm poterimus figniffcarc. Bt ^^.^b^tH^ inicUigcnduin, lainenifta mcliusinfaiw ■ p E N. n, ''''Pof'"ones,vt melius infra declarabitur. Amplius ngnificationcs quat ex urmis haben fur exreptem funtacceptatgeneribus eenereco. orrsAgenererubftant.*,a:generecIaritatis8^ turbulen«af,8f generehypoftans, &genere qua mat,s.npaucitatearmultitudine,etgenereodo ns,8«:generefpumar.Sutuero quidam qui inter hocgnaponuntgenus tac^ius 8^ genus faporis! s. dorubfe,Ki.flceft(ignurfrXS^^^^^^ <ate.Siaquantuateeft Cgnum fumwui, ' f • !"'''''o' PauctatcSiaqualitate velfiZ tuTa a^Ii- ""^"'ru'!" PHerrrlSrpSmS^^^^^ •'igredine5:c.sfre~rnaSlr'''r.'''-^"'''^ colore, improprie ^^0^^, fl qui Jmmediate perceS ner T ? ''" '"'™ ' 1"'"«'' or vel medLeToer ^^^^^^ ' «tia & claritas*i fumT,u,T "^" P™""''- * ^ «■•profundo.Pri^^ura "um?r"'"i^^^ '""P""^'' ve! quam reducuur S, Et nTn vid""^"!? ''yP°ft'fi«d 8enus,ideo bene fun, ^0«™ A^, ' '^^' ^'S<^°'"<n «guftabili&ungibiii qua™ta« "•*"'"'i'">"i'fumpti} p""^'''C'musgenuscoforfsJnfMi- • Jidquoduifus inelfentitexXS&^^^ nem autnigredinem autqui .°uerlf ^a"*' Etcumfubftanti» j»en..Q rfw «iftunt. ^rpoOtionem^L^S^g^^^^^^^^^ e.E cumdicimusgenuscUritaSir^"?' ^"•"''■quatum&uftrumliquatSm&^-"^^ nbusinfeS'"^^?"^' ^lns colo! Perceptia^°;gabafpicientefenfunonfu°t PercipiunfuH„T*''^P^''"''^'^'"^ "ot^ Per fe j;«'fdiflerent.iSeam }yportaam.Etinter w "''^' P',"'"'^ ''°8'^°'"c''t fe^-eiitia.quoniau, ' K*'" «^"lorem cxiftitdif '«ntiam procedit c *'"*°"'" ''"'"°'''sfub' p, ""^ "naiori permixtione. ij« finionota.StatfuKn-,» • 'yft^Uus Vkmnid^huwfmnH^£^" pnm., vtalbumc n«wtmodi,ExempIumfccundf,vt D o c, irrr u$ aer.ExempIutii terrrj,vtvitrummgrum. Exemplurh quar r es&turbulerit,a necfuntidem nec fe inuicem confequu. turnccel^rio,b,m.l„ernecrarirasnecclaritas.EtperL> fequensdiftmdafunrfigno.umgna fumpra a groir.tie & fubriluatc vr,n;r cx vn. parte d^fumpra a rurbulcnria^ clanrate, Secundonota caturbulenrixeftcum reipuia: Turbu/ permifcenrur parres diucrforum coIorum,quia.f.opaclra. I«ixc5, tar ramen paruirans vr per fe non poftrnr a vifu difcerni. f m pediuntramcncorporis cuipcrmifcenrur diaphaneirate feu tranfparenr,am.Fxcmpfi graria.fi aqttx limpid^ fnfundat ani6 ftarim rpfa fir rurbulenra,proprerca q, pcr ipfam dttFiV dunrur c/nerum partes non potctcs pcr fcuifum immutarc nulliim.n.illorum corpufculorum per fc uidcr vifus jjliibet tamen nemediante ipfa aqua po/Tir uifus percipcre corpo^ ra vlrra diftanria,(& hoc cft clTe turbulcntum. Ex ifto colliy gf poreft caufa clariraris peroppofitum.f.abiitia parriilopa carum cumprpfentiadiaphanamm. Tcrrionora q,inter Clarita/ hanc.f.turbuIent.am&hypoftafimeftdria,quoniamuifus tTsc5 frequenterpercipithypoftafimdiftindcabaquoliratc fcd noripercipir rurbulenriam vrparer.Alirer frequenrer pcrci p,r hypoftaftm.f.parrcs illas fequeftratas qucE congrcgatj faaut hypoftafim in vrina,fcd non percipir parres illas que diffufa: facurir rurbulcnriam in vrina. Alircr vifus urina na turalirerfchabente percipit hypoftafim in vrina,fednon turbulenriam. Dix.r aurem noranrcr pIcrunc^,quoniam hv^ poftahs non eft femper quxrenda in fanis , vr infra capirli^ lo de hypoftafi.Qiix autem fir diffcrenria inrer colorcm 3c hypoftafimcftmanifcftum (S:c» Cap.fj.EftdeRgnificaciombus colonsuntix. X cofonbus urinae funtgradus citri^ nif atis Ocut pafeans. Dcmde atnnus. Poftflauus. Deinderuffas. Poftea _ citragulan's.Poftea igneus qui tinc^u rx croci afiimilaf ,et ipfe quide cft uehementer cl trinus. Poftea croceus qui aftiPaf capillis zafara^ ni,a: iple quidem eft quem uocat rubeii darum. Primo nota urlnac coTorarionemWpIurimn confequf ma tericrum humoralium cum aquofirarcurinx commixrtone ur.f.maiori quanriratc cholcrae pcrmixta cum urinx aquofl tate redditururmacirrinior &minori minus, &fic dcalrjsr licernonrepugnetctiamurinamtinginort merito commi> xtionis huius,fedfimplicis adionis caloris in ipfumJn maf fa igitur humorali quae in hep«tc generatur plus dc cholera & fanguine gencrato crit urinae tindura maior in corporc fe h3bentenaturaliter,minoriucro dC maiori phlcgmatc crit urinaminusiinda&magisadalbcdinemtcndens, Vtru n tameniftaurinaccolorariofiatingibbohepatisucl ibiinci- .^^^^ piat&additionemalibirccipiatnoncftcura. Secundono ^"T ta colorem cirrinum fumi primo communiter,& fic dicitur ' deotTinifpeciccolori3nominati,&ficeft gcnus ad omncs illas fpecies.f.palearcm flauum 8C ruf^iim. Sccundo propric «xfic eftfpcciescontraa/ias fpccies diftincfla coloris citri^ ni,5::cftcoIorralis qualis cft cirri complctc maturi, primo modo fumcbatur in pricipio capituli dum diccbatur genu9 citrinitaris.fccundomodofumiturdumdiccbarur , deindc cirrinus,&ficcftiftcrcrminu9 calor citrinus aequiuocus, Tertio nota q» cum iftis gradibus colorum adinuicctn fo> lum fccundum magis dC minus intenfiuc differentibus 5£ nonfpecic,eoq,quilibcteftcitrinuscolornon fint imt5ofi> ta nomina diftinaaroportuit ut fumcrctur corum diftinSift fccundum fimilftudincm ad rcs extcriorcs colorc dtrino uariomodocoIoraras.Etillcmcdicuicxiftis coloribus fcit fignific^rc mehus q ipfis m ur/na uifis fdt ,,,clius rcbu. cxtc rms noiaris aur fiPibus cis fimilarc.Ex quo patct quarcmuf eum diuerlificant auCtores in notando iftos colorcj. Pcr co^ lotcmigitpalcarcm inrcUigcrc dcbcmus cobrcm iimilemi. lacobtS.itauic. Tt i| i P R I M I C A N. paTc3c frumenti qui ab albo valde pamm diftat aliqutddc tincftura vel citrinitate participans.Per citrinum vero fecu^ Co!or dononiinarumcoloremiam dicftum . Percolorem autem palearis flauum debemus intelligcre adhuc colorem intenfiue inten'' quid 3C lioremjcSiidicitur caftancattus, quia cfi: ficut color citrinus co. fla^ cafi-anearum quando non funt bcne maturar,quia fiint fatis uus iS<: citrinx,^en:mediusintcrcitrinum5i:rufFum. Ruffusautc co.ruf' color efi: adhuc in tincflura 3C citrinitate intenfior 3c efi: ficut fus 3C color auri.Color autcm citrangularis efi color adhuc in ci^ co.citra trinitateintenfior , &:efi: ficut coloraranttj benc maturiin gularis quocfi: valdeinrenfa citrinitasJgncus autemadhuc intcn/* SC co, fior exiften'; cfi: color talis qualis refultat in aqua tincfta cro/ igncus co,c5<: cft valdccitrinus intcr C3Ctcros,vt patcr.Maximc vc^ & rube, ro citrinus inter c^teros eft color croccus quia plu9 habct de clarus tindura 3C appellatur rubcus clarus» Dubitatur hict fi hic ucl cro^ colorcfi:rubcuscIarus,quarccnumcratur mtcr citrinosco^ ceu8, lorcs. Diciturquod fecundum rei veritatem dcbetintcr colorcs cirrinos numerari.Quia tamcn intcr cartcros colo^ rcs maxime appropinquat colori rubco claro,idco talem af' fumpfit dcnominationcm» Omnes autcm qui* fant pod: citrmum caffdita tem fignificantjfed tamen feciindum fuos diuerx fificanturgradus. fiteft quidem cum accidunt propter uehementfam motus &C propterdolo/ res arggfamenS^proptcr aqua: abftmentiam» Vrtp pa Primo nora cp color palearis urinx,quia efi album mul> lcaris in tum tcndcs figiiificat,aut diminutam ac^tionem caloris, aut dicatio, paucitatem materiaEchoIericacvrinacfubfiancixpcrmixtfr, 8C pcr confcquens calidi diminutionem.CoIorcf aurcm qui funtpoficitrinum vtflauus citrangularis ^SjTc. quia per ip'' fos reddirur vrina va! Je tinda Sc inrenfe colorara , aur cau^ fantur a forti calido multum tingentc,aut propter mulr? ma tcrix cholericse pemiixtionem , 3C pcr confequens quilibcj figniffcat excefifum calidi.Signiffcando.n . caloris dominin fignificat caloris excclTum.Cum igitur intcr extrema abin^ Ufcem per latitudinem difiantiafit reperire medium , intcr huiufmodi colores dab'tnticdium medio modo figniff^a*'» Taleautcm noneftnificolorcitrinu-!,idcocolor citrinus Cu gnificatcaloris tcmperantiam. Etpropter hocdixit Auic<% Vriacdi Omne?aurem colores 3Cc» Secundo nota q> huiufmodi ucrfoi^ colores figniffcnndo intenfum vcl remifium calorem d;fle> coloi^ in runt abinuicem fccundum fuo? gradus intenfionis , vt quia dicatio, intenfior citrinitas efi coloris ruffi cj^ flaut, ideo inrcnfiorem calorem fisniffcar:5<: ficde alnsomn bushoc efi: veriiprg'' tcrq^de fgneo6<:crocco.NamTicetcroCeirs fit intcfioris tin'' <flur3c:figntficat tamen minorcm caliditatcm cp igneus , Qa igueus fign-ficat dominfum purx choIerc,croceus vcro cho ler^ 3C fanguinis,modo calidior cfi: cholcra vt patct , vndc figniffcando caliditatcm talitcr funt ord/nandi,quia pofi: ci> trinum flauu5,deldc ruffus,pofi: croccus ,poft igneus. Ter> tio nota iftos colores contingcrc proptcr iram aut motus fu perfluos et alias caufas primitiuaa , de quibus debet medi^' Cus efie follicitus inucftigator prius cp pcr iftos colorcs ad iu dicandum prorumpat.Qiiarcaurem cx famc fiti motu 3C dolorc ifta eueniant eft prius dicflum» Poft idos uero gradus praedic^os exiftunt gra dus rubedinis ficut rokaSySC rubeus obfcurus, ct rubeus puluerulentas,&: omnes quidcm fangui nisdomintum fignificant. Primo nota cp \n tota latitudinc colorum imaginamur cx trcma duo fecundum ma^orcm 3c m'norcm tincfruram.Cal bum qui cft color cum miti-ma tin<flura 3c nigrum cii «"3" xima.Poft album ucro mag"s tincus cft c^trinus,dcinic ru beu.^ qui plus acccdltad nfgrcdincmjdcodixit Auiccn.poft recedcndotftabalbo&tcdendo adnigium plus nigro ap/ A V I C E N N J3B# propinquat nigcr coIor,idco 8cc» Secundo rtota q> ficut co lor citrinus fupra fumcbatur duplicitcr, ita hic duplicitcf po ' tcftfumirubeuscolor.Primo.f.communitcr ut fe cxtendit ad omnes colorcs in littera nominatos» Secundo propric vt fefolumcxtcnditad determinatum gradum coloris rubei quicftcolortalisqualis eft fcarlati color . Primum tetigii Auiccn.dum dixit.Sunt gradus rubedinis . Secundum tctij gitdumdixit.Sicut rubeusdi::tcrtionoraper rubeum roftH intelligitur talis rubedo qualis eft i rofa verc rubea. Kubcu» aucem obfcurus cft adhuc magis verfus nigrcdinem declj^ ^ nans 3C maioris tincturac.Rubcus autcm pulucrulcntus ad'' huc plus ad nigredincm dcclinat 8c magis opacus» Q^^^ u£'"J! 10 nota.omnes hi fignificantfanguinis dominium. piffc»J" tcr tamcn lioc videtur.Nam primus gradus rubcdinis uidc^ jjjtaP tur magis fignificaredominium fanguinis artcrialis velfal'' tem fubtilis fpumofi.Sccundut, autem uenalis non praeten' dendo cor ruptionem atit ebullitioncm in co. Tcrtiusautc»" uidetur fignificarc cbullitioncm lam fuiftc i fanguinc. Q^^^ tus vcrogradus fignificatin fanguinecorruptioncm.Ci^ii* fanguis corrumpirur aliqux eius partes incincrantur P^^^' pter quod apparet pulucruletitus . Dc puluerulcnto autcU* dictum cft fatis . Etmomnibusinquibus cft co!or zafaran^> atfinensefl:fignifi'cati'o dommt]' cholerac rubc^* Et in omnibus qui puluerulenio attinent cft gnificatio dommtj fanguinis. Nota primo intcr omncs colorcs rubeus magfs ac?'^^^'^ ad colorem ^afaranijdco(5^c, Etigneus quidem magis fignificat calor^^ qprubeus a:puluerulcntus,ficut cholcrainfc^^ hdiorefi: qu^mfanguis. Primo nota cholcra eft calidior fanguinecaliditatcp^!pj :iali,Iicet naturali catiditate qux eft per fpirituum P^^^^^L lis i, tial', '•••->••• Vk».4V4IlMlv VJUlV ipil llUUi»» 1"" ^J. tbnemfitfanguiscaIidior;feddehocaIibi dictii cft i^^,^, ' Ex quopatet foriiorem pati inccnfioncm choleram q^ 1; guinem. Secundo nota ex hoc fequi fecundum ^"''^''j-jjis, cj)igneusmagisfignificatcaIorec^rubeus 3C puluerul^ Et calor quide urinx in f gritudinibus cedctibus trahttadcolorezafaram etigncif^ ' Hxc eft dcclaratio fupcrius dicti q» pcr aegrirudinf^ j tcndentes intelligerc debcmus xgritudincs valde ca acutas quse funt cholericae» Quod fi ibi fuerit tenuitas afiquam "i^^^p^t tfonfsfigmficatdifpofitionemSt: q? lam i^^.^i^ ciG non appareat i'n fubfl:anti'a.Si' autem ^j^^.^/ tas fortior fiat dC ufc^ ad igncitatis pcrucni^^ J minum & ad finem m ea fignificat cp calpf / ^^^^ fanter procefl^it,8<: i'ftc quidcm cft fints ^^^^^^^^{i tis.Quod fi i'n ipfo clarftas augmcntetar fecundum diminutioncm inccdit, Primo nota per tenuitatcm in propofito noti iji intclligerefubftantix fubtilitatem , cum.n. hsc*^^ j^ci^ fubtilitate pcccct,principium digcftionis clTct ^'^^^J^\(tiO^ pium ingrolTationfs,fcd pcr tcnuitatcm «Jcbcmus/^^^^. ncm citrinitatis fiuc rubcdinis fiuc ignciratis j"'^ ppa^-c^^ff fit fenfus quod in agritudinibus acutis prius aPF^.^ ^ft urma ignca ,fipofteaappareariirus fgneitatis fignumprinclprjdigcftionis. Significat ^"'^^"^ Qfl(cC\^!^, potenicm rcmittcndoflammam choIcrae.<S<: P^^,. jjn/ul' ipfam altcrando 8C ad bcnignum rcduccndo,l'c ftantU vrinx non apparucrit ingrollatio ^^^intt !4 ii K F B N. IL Serelt^"'" """" '""-^ «nouerifolim. quin e.;;™ " ?f * PoT" in^^ip^e reftiffcatio in colo^ «mi,t"t " ^"^^^^""^ incipiat.Eaden,.n.ell adlio quo dum fubfti" * f'<lucit cholera ad mo. tamen ft., , """""^"«■n- Dicitur q, hoc ett uerum Auic s '''''r""T'"'''°"°"='PP"^"'^- ''ocuult hibendL" . '''''''^ impediendjm fymptomata &pro b UrStbT, ''i'.or ""'"i^,^''^lW"0l determinatum me. k » aut emi^''''''"'!"''' fig"up"u.ffcationis cho '"^aagetu &r''"''"'"'^ Tertio nota <j. citrini/ «um efff ,/r c ^"""^ '"S"'™" caloris , quia ai.gmc «Beafil"?f^"''^"'^"2'",^"'"'"""'"^E.rubdit<i.ignei «e E"nrrfi ,f„ f "'^«""!."""'^""°"fi'fi""i" fuLirni, '^""'"'P^ficrifimnonfueritordinaca, ideft/1 c^.«?cti„eturSfarX'f°nX^^^^ Eteft practcrca cum m agritudinibus aorrfc fangumc.-sur/naficut.'prcfa„gufs,STta^^^^^^ «mXS.^ ^'Pofit.one. Cumautetncx ^«'«eftnSSot&r'"^,''''''^"^"'^''"^'* quoaia^Srtrecid.W^ feruenuuaspXc"£S^^^^^^^^ ^imonota non ftanteapertionr venam per viam refudS XSua'" ms cum vf ina expelli,qu2 (i ei^ttitur , "^"gui- «mendum,quia figni&e u rt ™e,n imn "8"""> }er.a„,„,ul,amforc&cZ~qZ°'^^^^^ 'smateriarepatadprincipaliarembrLinr r"..^""' "' ^slmlocafuffocationis. 'securdono rCHeft^^^^^ 'ft Pe.or,,um quia fanguincm figniffcat l^, '"'cv '">«.tumquiafl8„ific«urmaio??lo,'^,'"'S.s^A ' ° "ota econtra multa urina &c.el?fi»Trl T""'" ^•'mena,,enuare,uran,ecrffishor7„;"'^i;f:',^'P^^ ; ' ^"'."'''="13 & fub,ilitati9,fig„um foTe't maleri? '«'"'".&perconfeque„,rec.^diua,ionirf^nu™™''"""' tal&lT"''"'^''''^'"'^?''''^^ Pl^sfuerSS'»"^^"^"^'''^^^^^^ •Jtalbaautrube"'?''''^ cu"}"':"Ta .n ,pf, ^irpont.one °f P»uqrubcd.n.s .derit.a in fua Pames quoadi^^^J^ «'•"««'' hydrop.ns, f nguntar.p^amto.!""!''^ «ehemeter Pnmonotaicflcmiao, cr l^q? cftaicis inFcaio p . ^Miccm»f.citrinam & nlofj JJl^tjoncporrifellcipe^qJ'^^^^ ex op. l>j;^^'^mtoto.Nigraucrocxol';''^ d^nri'J^'^^"^^^^'C"5 ad fDlen ''^"'^^* P'*" ^"^"^ ^♦'^d propofitum de wtt^^^'^ '^"^ " '""^^» abu. ^''»*poicftc(rcfcriiio,iu»f.dc U7 tertq. Secundo nora q, caufa liurus eft,quia pcr harc figniv ™ r^^^^^ dommmm,ua ur ipfam eius magnam quan. ntarcmfuff.c.areuarc.Econtraaurem figniff caruroppofitu ^pcrconfequenscomplcxJonemhepar^ in poftcrumpa^ racam eirccorrump. ^.aducnruram cftchydro~X ta h,c per vruiam m .denr.a non,foIum cuacuari poftc cho. leram qucc eftca an5,fcd cnam coniundi. Terrio nora n« tantercircdcmidcritiainfuanaturalidifponc ^n n^^^ hcctapparcarurinapaucptincfiurpiniclcru^ a icft" iS maneretm fua difpoiiuonc:quia.f..ntcndercrur 8c rcmirre> rcrur non oportcrcr timere hydropem futuram , quoufam Ci rcmitrcrctur uon elTccrationabilcurinam nimis tincri.Simi/ literfiintcndcrcmr,quiafignum polTct cHc q, virms c(Tcc valdc potens in cxpellendo matcriam ad cxtrcmitates 8c Jictionarguercturhydropsfutura.Hx i^ ^.p^ audabihus clTe aliquod accns prxtcr naturam inrcndi qz il lud idc mancrc ciufdem intcnfionis^Totil patct ufi^ ibi Poftuerofiintgradiis iiiriditatfs Oait un'na cuiuscoIorcoIoriphifticoE^attmet.Derdecuiu^ cofor e fihs colori crugtnis arris. Poftea illa cuius cftcolor fihscolonireos. Demdecuius color fi. milaturmdico.PofteaquxfiRs eftfucco porru Pnmotiotainppofitopcrviridttatcnonfolinntclligico . Ioremuiride.ppriedcm:fedcoitcr&ci7 magna latitudinc ^°'oru| ^ut extendit fc ad cotore blauum vcl cceleftcm et participa "'^'^ icm liuiditatc. Secundo nota q, notanc poft rubcil ponit P^*^''^^* uiridis coIor,quia a citrino rcccdendo 5C tcnendo ad nigrum poftrubeumcoloremponjt viridis,quia cft nipro propin- quior. Tcrtio nota q, vt fupra ifti colorcs fumunt a fiFitu^ dinc reru cxtrinfccai?f colorcuirfdi diucrfis modts colorata/ rum.Non.n.funt ifti colorcs fpc diftindi , fcd fokl fecudum mag.sc5^minusd.fTercmc,nifiqui8vciret43tcruc u.Viditate catam a fr/gido forc fpediftincfiam a viriditatca calido ca> ta.Qi«odnoncftconccdendum,quia per ide caliditasa Iu> minc vrel coclcftnnflucntia ^ducfla fpc diflPerrct a calidrtatc 43ducfiaacaIorc,Pcrc()Iorcmigit phifticoi^ incelligcrc dc> bcmus colorc talc qualis cft color in phifticis quse funt Piia quxdam,quommcortcxfiuc pclliculacxtcriorcftrubc/co Ioris,interiorvcrocftviridiscolor^sclariadalbcdincmtcn dcntisplus aliis.Ccjlorautecruginis cft adhuc uiridis ^ iamdicflocnaliqua^tobfcurior.Color vcroircos cft color ^^^^ lilij cccleftis liccc fcam quofdam cius hcrba!.& patcc adhuc ^''"S*' q,cftobfcurior.Cxccra paccnc» Primum dubium circa "^^"^^^^ dca. ISIon vidcturc^colorviridis fc^m gradum tincflur^ co»»rc/ debcat poni poft rubcn,maiorism. tidurx cft color ruben^ °» obfcurus color uiridis fimilis crugini xris auc phiftirali? «dco&c, Se^cundtjmdubium.Vidcturq.inordinc n5 dc beat poni viridis color fimilis fucco porri poft colorcm in> dicum cum lit indicus nigro propinquior. Ad primum iftorum dici potcft primo q, non ordinatur in gradu m&vi, ra.,fedingradumalitie,qm^^^^^ acpoftcftuiridisin mahtia,hicfcruatu3cftodor. Vclalitcr q.Iicetaliqui8gradusrubcdinisfft maioris tinc^urx cpali^ quis certus gradus datus viriditati8,tota tamcn facftudo vi/ riditatiscftmaioris tincflurae» Vcl Afcp lypoft d\c\t ordi^ ncm docflrinac. Ad fccundum ucro drcicur cj, color fimi> lis fucco porri cft obfcurior qp /ndicus color qui cft ftcut co> lor guadi,dc quo in propofito cft fcrmo* Phifticalis ucro figmficat frigiditaterti. Et RPr omncs mquibus cxiftituir/ditas pr^ter ca au« crugim* arris aut fucco porn* Rmilatur hx nano: uehemens fignificant mccndium ; Vcratamen fucco porn fimfl/s famor cft ca qux crucW Iicob.8»i*auic< t« p 1 M 1 c A Coiortl Primo nota.Phifticalis color 8c irealis & fifis fdico {igni diuerfo^ ficant frigiditatem,quia oes ifti colores funt liuidi aut liuidi^ ru indi'' tate participa ntes * liuiditas autem caiur ex mortificatione catio» vel priuatione innati caloris; vndc vrina tendente ad nigre> Liuidita dinem propter mortiBcationem caloris naturalis priusin tisca» iftos tranfmutatur colores, Secundonota q> viridis fimi'' lis crugini gris 8c porralis figniffcant vehemcns incf ndium cum.n.pracditfli colores in vrina fignififcent dominiLl choPe erugiiiofg 3C cholerac prallinac quae funt vehementer calidg, Vrina patet&c» 1 crtionotaq> vrinaporralis eft fanior vri^ porralis na cruginofa»quia deterior fpecies cholerx ell eruginofa cu 3i erugi/ ipfa generatur ex aduftione pralTing vel porralis, ut diclum nofa* cft fi.ipra capitulo de humoribus. Etillaquidem quaf erugmiafrfs fifmflat poft laborem fignificat rpafmum» Labor Primo nota per laborem in .ppofito uelligerc poffumus duplex. laborem corporeum,poirumus etiam intclligere labore for Spaf/ tem aut acgritudinem. Secundonotadupliccmfpafmum mus du'' hanc vrinam polTcfignificare/pafmum.f. non proportio/ plex» natumad materiani,5^fpafmum ficcum proportionatum ad materiam. Dedat atio primi paiet cx hoc. Exiftcte enim vrina&c.fignificatur dominiumincorporehuius cholerar aduftae mordicantis quae parata eft ad os ftomachi fluere avi membra principalia,fi fit furiofa parata eft in membris co tracflionem 8C fpafmum prouocare.Sifr poft laborem fpaf-' mum ficcum.Cum.n.ex labore forti fint membra cxiccata 8C ficcitati parata,<S(: haec cholera fit vftiua cito poteft fpaP mum caufare.Similiter proccedentelabore&c. <5^apparcte tali urina fignificat in membris fadam forc vehemcnteni confumptioncm quac pracparat ad fpafmil,ideo dCc* Ter tio nota q> ifta fignificat fpafmum in pueris 8C in iuuenibus fcd in iuuenibus prxcedente laborc cum fpafmus ficcus eis difficilius accidat.fignificatciiam in piieris,fed non oportec laborem prarccderc,cumfintadilludfatis prxparati. Vindis uero in puens fpafmum fignificat» Primo nota per viridem quemlibet ufridem intelligere poffumusquiafi cft uiridis afrigido contingens fignificat fpafmum repletionalem.Si autem eruginofa uel porralis Cu gnificat fpafmum ficcum ucl non proportionatum , ut ditfiu cft jideo non limitauit* Quac uero colorcm ircos habct fngi dftate uc^ hemcntem fecundum plurimum fignificat an tc ipfam pra?cedi't urina uindis. Et quidam dixe runtqjfignificatuenenummpotu fuiflTe hauftu* Et fi fucrit in ca hypoftafis fpcs crit uit^. Et fi no, timcturei. Erugini ucroaens fimilis uchemcn^ tcm fignificat pcrditioncm» Primo nota per hunc colorcm uiridem antecedcntcm no debcmus intelligerc cruginofum uel porralem , cum fiant a uehcmenti calidojhic autem a frigido,fed debemus intellige rc aUqucm de alijs ut phifticale. Secundo nota ifta fignifi cat frigiditatcm uehementcm,quia mortificationem caloris naturalis;fignificat.n.uencnum frigidumdc» mortificans calorcmt Tcrtio fiota apparetc hypoftafi aliquali &c, quia fignificat dominium uirtutis aliqualem cxpcllcndo ma teriam ^c.econtra ucro cft fignum pclTimum fignificando «nortificationem 8C debilitatcm , idco 8Cc* vrina nl Graduum autcm coloris nigrf alius cfl: nigcr gricolo^ q««adnigredinemtcndi'tfccundum uiamcolo^ r«s c^oci,ficut eft in icflcritia & fignificat cholcrac rubcae fpifiitudincm &: cius aduftioncm cho^ Icramnigram quxacciditcxcholcra rubca&S gnificati(Scritiam,EtaIius cfl: quicxfufco pro^ ris tri^ pUx, A V I C E N N JB» ucnitadnigrcdincmi fignificat cholcram gra.Etahus nigcr qui prouenit cx frigiditatccx colore indico fiR ct fignatcholcra nigra puram» Primo nota cholera rubca cum fucrit infpiflfata fit «>» gisopaca,undeacquiritcoIoremGmilcm croco in quo « ctiam tindura uerfus nigredinem tendens. Similiter cucn lera rubea aduritur idem contingit^ideofignificat&c. ut" citur in littera. Secildo nota cj) vrina nigra nigrcdine pc ^ ueniente ex colore fufco fignificat melancholiam innatur lem.f.fadam ex naturali^non per aduftioncm, prius*"''^^ urina fiat tin^fla colorc nigroipfa efticitur aliqualiter opac uel oflFufca,quia no ftatim a primo modocum ca fit "^^S,. permixtio humoris melanciiolici iam didi 8C fic ^toct quoufcj^ pei k(fle dcnigretur. Tertio nota cholcra nfg'^^ pura fit maximca nigro mortificantc,quia non fit ^^^^^ tcrius liumoris pcrmixtio.!nali]S auiem nonfftipfaficP" ppter aduftionem ficut patet.Qiua igitur praecedentc uir tate figniffcaturforiisinfrigidaiio,igitur 5c:c»iunceniino ncs humiditatcs tcndunt ad nigrcdincm» Etadfummumquidcm urina nfgra fig"*^^ cat,autuchemens <ncedi'um,autfortefrfgU5> * mortcm,aut caloris naturalis fupcrationciTij* crifiin ^ expulfionem naturac , qua ipfa cbol^'^ nigrrc rxpcllit fuperfluitates. ^i/ Primo nota q> urina poteft fier i nigra , aut ^ptcr flcri^j adrn.xtionem humoris nigri^&fic figniffcat purgati^^^^^^j^ crifim bonam vcl malam.Aut proptcraltcrationem jjpff» ftantia vrinae contingentem,& iixc eft duplex ♦ aut ^^^^^, ct\o,8c fic eft aduftio,aut infrigidatio,c5^ hacc iterum ^}^ plex,vel per uiam refolutionis uel euancfccntix calorJS n ralis ,8C fic eft caloris feparatio,ueI per pofitiuam '"v'Lc/ tionem,^!: fic eft forte frigus.Bencigitur didum ^^^y^c^ racj>omni3urina nigra,aut fignificat purgaiioncni,uci dium ucl forte frigus 8c mortificationcm caloris, a"^ tioncm caloris, Et huic confonat q) ab Egidio in ^^\,{o\ citur.Nigrioruring faciesincommoda febris. Q^^\^^^fi(!^ uit:mortcm portcndit adurit.Submortccopraehcdit'^ frigus* Exhispatct folutio ad duo dubia» P''^'^ GaF.primodccrifidiciturinam nigram fignificarc » te frigus aut uchemcns inccndium. Auiccn.tamcn P. ^ fjf nit fignificationcs. Secundum qug difFercntiacft j^jo te frigus 8c feparationem caloris naturalis, fatis patct folutio pcr iam dida. ^ Quod autcm cx incedio cft cognofciW^^^^jci nia m illic cft fortis ardor antc ipfam fuit^ trmaucIrubca,a:hypoftafis cftdiuulfa ^..^c quahs & incotinua,&: non cft uchcmcnt;^ dinis,fmmo trahitadcoloremcroci cit tcm aut ad ftifcitatcm. Et fi ad citnnitatcfli fignificat multam iVicntiam. Vcrutam^'1 ^j^gj^ cx frigiditaie fit cognofci t ut antc 'pi^^^.rj/d/fj tur urina quxad uiriditatcm trahat ^^^L^iCC^ tcm,&:cftfedimepaucuiun(^um acli ^"^,,(11 &:nigrcdo in ipfa eft purior.Etcft ctiam i^cil tcr duas coproncs diff^crcntia notatur, q^^^^^ urina nigra fortis odor fucrit fignificaDi c^^/ tatcm. Etcufucritcucaodorispriuan^^ titudinisciusdebilitasfignabitfi-igtd»^^^^ naturauaIdcfucritfupcrataodornon^,^^.j,n^^^ naJIIudautcquodcxcafudoloris aca ti cognofcitur proptcrca cp ipfu^n tudinis cafus hc cius diflIolati<>* ^{^^9. p B N. n. ii.teof3m ^""f"""*':^""''''''™''''» ""'"^ procedic ad S.milir'1?'"'* 'f'"''*' "'''^'^ * aJj'iione ad intcnlio.c. &DeriHl '^'' " P'"'"" ebiiIli.io.ieni, ftis.a m '"-^Tf"'^ "^'^" "^»'»'^^"' '•■"'ci propcer uc "«a em fi»" S ''"''"'"^ "^' re.nanen,is. E, fi traliit a J citri '»ittTjT\ T''^"' '^""'^'^ figniffcando multum «lA cliolericaE dominium. Totum patct ufcpibi. ffaS!"' "^^ ^?^-'"'^'" 'c^ni 'nodS pur Sationiscnfis cognofcitur ficut quod acciditin fo^!''''*''"»"''''"" ^^""^ 'Plenis «gntuJinesrc foluuntura^doloresdorfi ar matricis &: febres ftielanchoI,ca:a<:nocunienta quar ex menftruo. ™r ''^'^'P""' '■"«•ntione, 6«rretentio eiusquod « languine Hacre folebat per anum prarcipue cum nacura 3^ ars in prouocando iuuanret ficut acciditmu .eribus,quarum menflrua re infwr ptereaq, an ipfam pr?ce(Titur/na indigefta aquo Tn- P 1''*'in«s maxima copiofa oa ^^""'"'^""''"'^^^'''^"-ritm^S^?. ZitZ f *g'-'tid'bus,a^qu3to plus fieius S/?f ''''^'■''^'■f^'J^'1'''- Etquato ^^^^//.''^'■^'^"'■'■'''«"'■"^•Etquantoma. g'stuerittenu.sentm/norismal/t/»: P»re7parerrefit-''rr''''"'''°"'^ iii^ee^SSrdltadtl'^-'-^''"^,'!'^^ ^"'iact anteceirerit v.i?/ f"^^"" alleuiatio. necliuidi vel viridis Ift 1 „ ^''°J.^''''''S^'^' *no.> citrina fisnummalumEBcamopnofil^s r'"''"' ''"^ficift.bus elt Cpr.antode,e,i^r?Etca.^^'^:?^;,^^"^".«>P«uciot&8rof -beafbS^^^^^^^^ n.gra auc quod hu/us habe tcoIoJem c?rl n"!r' P°"°'^^'" Jraaliqu/d/neSo^taXS^^^^^ v/rtute itauir iNotavtco'fr.4. deimerioribus (icur H,k-T- f°'cote„,iua&fortiffcataexpuIfi,aeK '^^^ •^^.'^'^^''''cotentiuadebilitataS^ eml &^',r'^"'"»"'' ™"'fica,a II, urinx diarrhcca qu^app uf j "P^''''^ '"<> cafu non eft timor.Ifcet bene in primo. J^^^tScfuSl^^^^fi-L^fR^pereamtenuemmin ^'•"luItotieaVe P"'"''^"* diuer- Porefueritfufprr";' A '«longo tem, Wtcumfebrib ' „ '^^""'"''°'^°r ^^"t^ •"gn/Bcab/t cap/t/sT""'^'''" tuncuehementem f^tido afFuer/ b.WnT"'" ^ '^'"P'^""'^- Sed ^«fipientia3^fonS,^ °'^'"^^'^^ a:furd/tas 8c •^';fl«xu„,exnrbu?P'«^fig"^ ' D o a nn 148 CoaStla vlf tutJs In acutis figniffcat crifis pcr alia r cgbnem vn diuertit materia a vrjs vrinx, 3C pcr confequens rema^ nec v rma in quaticaic pauca 3C fubtilis,^ ijprie fi apparet dolor capitis 3Cc . tunc.n. figuiffcacur crifis futura pe; fluxil fansu.n.snaruuii. Scd Jiccres.Contrahoccltau.^oritas Ifaacqu.dicitoppofitum.Itcn h:i:cvrina dicit priuationc digc(lionis.Iiemhxc vrina fig„iffcat impoteniiam virtu-' tis» ht tunc patct roUitio. Etefceciamcum exiaitcaufa fapidis in rene; Ruffas mquf c unna nigra bona eft m xgritudi>. nibus renum,8(: acgritudinibus lapidis qux ex Iiumoribus proucntuntgro(Tis, a^: edfi^nifica^ tio mortalis in ^^gritudinibus acutis. Dixicetiz q> urina nigraen: mala inapgritiidimbus renutn dC ueficac cum uehemens ardonbi adeft . cdCidc^ raergoaliafigna.Vrinanigrain fenibus noeft bonapRilIudquodfcisnecp uenit in eis nifiex corruptione mala.Et filV in mulieribus urina ni gra poft laborem fignat fpafmum. Ad fummil uero urina nigra in principio fcbrium eft perni. tiofa.8(:filrinearum fineqn non cum ea fueric alleuiatio ne.^ fignificauerit crifim. Notacj,pgtrc3casmciitodifponisrcnriiLwiai?f vrinx , potvrinacMrcnigra.Priopgmamlspidisqin longo tpc • cobuftionc recipit,vX: cu etutur vrina trngit ipfam colorc ni "'^*"* gro.Sccla ca pot circ vlccrationc 5^ cxcoriatione ad qua '^* fcquit fanguis pei mixtio cu ma vrinx.Teriia ca potccfor ^ * tisadultiocS^caritasadurcsinpartibus renum cxris ,pptcc qua materix ibi adurijtur et ad colorem nigrum pcrducut, Ad .ppofitum in primo cafu cft fignum bonum. In alijs ailc duobijs cft fignilmalum vtpatet.EtficcoIligiturapparcns contradidio in tcxtu,quia prius dixerat ipfam bonam 3c po ftea dicit ipfam malam dCcideo non folum vrina fcd ctiarn alia figna funt confideranda.Kcfiduum patct vfc^ ibi. Vrina aute alba fc3m duas mtentiones e fcic^ da.Vna earum eftcum ipfa efttenuis transluces, qniLiuIgusquodtransIuceseftalbum uocat fi' cutuitrum qdeftclara& cryftaIIum,cIarauocat albam.Etaltera eft quac pro certo cft alba cuius color eft difgregatiuus uifus ficut lac et pergamc num, ^ ifta quidem non translucent uc uifus in ipfapenetret.transluccntiaenim pro ccrto non eft nifi omnium colorum priuatio. Primonota pcr corpus transluccns inpponto intclli<>c> rc debemus tranfparens fiuc diaphanum, pcr quod vcl mc/ diantc quo vidcre polTumus corpora vltra diftantia , ficut e acr aqua cryftallum SCc.dC talis vt manifcftum eft ,'cft aliy quavrina. Sccundonotatj,huiufmoditransluccns &du Corout plcx,quia quoidam clarum,5c: quoddam non clarum.Cla^ translu^ rum transluccs cft corpus diaphanum non dcterminato co ccns du loicparticipansficuteftaquaautcryftallus.Non clarilvc/ plcxd^ ro cft illud quod aliquo dctcrminato colorc particlpat , licct quj j non tanro cf tcrminct vifum fic cj> pcripfum non po(Tit vi^ * dcrc vifus corpora vltra diftantla,ficut cft vinum rubcum aur vitrum rubcum vcl a^urum cS^c. Ad propofitum vrina V ' transfuccns primo modo cft illa qux cft primo modo alba- qux .ppric non alba fcd candida dcbct appellari , ficuc via cctlilacflcadiciturcandida&cftfubtilis.vrinacnirilnon ' rcdditurgro(Ta nifi pcr admixtioncm matcrii humoralis qux facit ipfam coloratam colorc propric dido Tcrtto nota illa qux vcrc eft alba habct colorcm vcrc album ficut cftcoIorlaetis^cXdrdifgrcgarc vifum pcr lucc&c. Nota tamen hund colorcm qncp cft intcnfum multum 5c tunccii opaca vifum lerminans.quandoqp cft rcmiilus , 3cCtc cam Iacob»8,i,auic» Tr liij Vrinf al bf tranf lucetis 1/ dicatio* Vrinx albcdo duplcx* Vrin? al muci laginof? Idicatio 8C vn^ <5luof§ vrinf. P R I M I C A ta# illa albedine (lat aliqualis transluceittia» Ex qaibui fe/ quitur pritno non quemlibet colorem enfe fuflPicientem vifum terminare,,immo cum colore ftat dtaphaneitasin codem» Sequitur fecundo ex didia Auicnon quodlibet mi xtum ertc uere coloratum coloreproprie dido,ficut pon^tur de urina in qua c(l vera translucentia quac e(l totalis coloris priuatiojlicet po(Tit exponi vt dicflum cft» Et plura alia pof' fumus ex his concluderc» Patet etiam ulterius folutio ad quoddam dubium mouerf folitum contralitteram Aufc.di cetis q> vrina alba primo modo eft tenuis,quia ftat aliquod corpus grolTum eife translucens vt cry ftallus. Dicitur co cedendoantecedens 3C negando confequentiam» non enim fit vrina groffa nifi per admixiionem corpulenti groflfi»Si igitur ipfa forct Groflfa ipfa foietalba fccundo modo , 8c no vcra albedine. A Ibum i^imr fecundum intennoncm tranC' lucentis fignificat fngiditatem omnfno 8(f eftau ferens digeftioms fiduci'am,&: (i cum groffitudiV ne fucrit figniffcabit phlegma. Primo nota q? tincflura in vrina caufatur fecundum qua> titatem adionis caloris in aquofitatcm vrinalem: qug fi fue rit parua apparct guia in vrina tincftura vt fupra dicflfi cft, Caufaturctiam ex pcrmixtioncmaximecholerxcum ea ip fam tingcnte,autaliorum humorum ipfam aliquaUtercolo^ rantium.Dum igiturapparet vrina taliteralba vt dicfium eft,cum in ea fit omnium colorum priuatio fignificatur oino nullam fore imprellionem caloris naturalis cJigcrentis, cum ctiam fit fine permixtione aliorum humorum figniffcataca lidonullam in ven(s fieri pcrmixtioncm. digoautcm fitpcr inifcenclo* Sccundo nota hoc totum quod dicftum eft e(Tc vcrum fuppofitoc|>non fitoppilatioin corpore Si maximc in vi)8 vrinae,aut cp non fit raptus materix ad aliquod aliud membrum vel aliquam aliam partem noftri corporis.Hoc cnim fuppofito vcrum eft dicflum Auic«alias autem non,vt patet in phrcncfi dC multis alrjs cafibus. Dubium primu circz dicfta. Vrina alba iam dicfla quadoq^ eft fignum phrc ncfis quod eft apa cafm cerebri.igitur &c.patet confequen*' tia dC colligitur affumptum quarta aphorifmorum* i * apho<' rifmo.Ciuibufcuncp vrinaefiunt limpida: &c. Seciiduni dubium.Non videtur cp auferat fiductam digcftionis , quia ficaufertfiduciam faluti8,&fic figna cruditatis forentfigna mortis, cuius oppofitum tangitur primo aphorifmorum a GaP.in commento illius aphorifmi. Paroxifmos 5(iconfi^ fteniias. Adprimum dr c]^ fignificarc potcft phrencfim matcria habente raptum ad cerebrum,t5<: hoc fupra dicflum eftjtuncautcm apparebunt huiufmodi figna» Ad fecun^ dum cJicitur probabiliter conccdcndo. Vel dicitur c}> aufcrt digoncm de proximo,quia ciio non digcritur materia &c» Sedalbaf)ccrtono critmQ cu groftitudme. Primo nota pcr albam intclligit hic albam vrinam albc> dinc diftincfla contra translucentias.haec autem albedo non poteft cfifc in vrina finc grolTitie fubftantiae. cum»n» vrina> lis aquofitas de fe fit tranfparcns 8c cJiaphana non contingit fpfam videri verealbanifiperadmixtione alicuius huoris ca ca ad albcdine tcdetis cuiufmodi eft phlcgma aut fanics, Et ci us qu/dcm al/a cft cuius albcdo cft mud^ Uginofa,&: fignificat multitudmcm phlcgma^ humoris crudi. P'imo nota c^ vrina alba mucilaginofa fignificat phlegv matisabundantiamJnteromnescnim noftri corporis hu> ^f^!^ Phlegma cft mucilaginofum. Sccundo nota vnetuofa fignificat liqucfacflioncm adipis , quia licet adeps pcr lc non poiTit vrincpcrmifccri fed ei fupernatct.atiamen CummifccturaltismatcrTjsutphlcgmatipotcft ei commi> fccri ut patet. Tertio nota per albulam dcbemus intclli/ gerc rcm albam flcut eft aqua flumini» dum eft wrbulcnta /I V I C E N N jSi# parum»AIbuIaenimvtdicit Vgutioeftquidam fluuiusan #j> tiquus fic vocatus fuo temporc hodicrno die vocatus tybc/ gdjJJ rinusaTybcrinoregeibimortuofignificatcnim phlcgma ' tis Iiquefacflionem:quia enim phlegma eft paruiti, idco non nifi parum vrinam cum diftbluitur rcddit lurbulentani. Et alia eft cuius albcdo cft unduofa & fignifi cat adipis li'quefadioncm»Et atta cft cuius albc^ do eft fimilis albular,a: fignificat phlegmatis li^ quefacfiionem qu^ accidit aut accidet. E t alia dt cumsalbcdocftfimihsalbcdmi quae cft m bi^^ go cum tenuitate & fanie, dC fignificat cxitaras ulcerofas in inftrumentis urinar, 6«^ fiabfc^ bx^^^ fueritent propter fuperationcm materiae crudae non maturae.Et eft cum eft cum lapid^ iJj ficar.Etcftaliaquac fpcrmati fimilatur , qiJ^l cum phlegmaticorumapoftematum adeftcr^"^ ^ laxitas interiorum 6l a^gritudinum qua^ ^ phlegmatc accidunt uitrco» C u uero urina (^f^ matis fimilisexiftit8<: non cft fecundum n^^^^ crifis cft proptcrapoftcmata phlegmatica, |^ mo cum in primis prouenerit prognofticabiti^ apoplexiam autparalyfim* Primonotainfundorepcritur quandocj albcdo qu' ad denfitatem aliqualiter tendcns 3c vidctur fanies vrinaeifimiliiiexiftensfignificatvlcerationem in vijs nx a qua humiditas fumofa eleuatur dC permifcctur vr»''^' Secundo nota q, in hoc habemus rcgulamad fcien'^"^ vtrum vlceratiofiiin locis propinquis vcl rcmotis 1"^^" jj maiorcm vcl minorem permixtionem matcriei faniofse^^ matcria vrinali ficut eft de egcftionibus in dyfcnria ♦ Sig^JJ ctiam habcmus diftingucns vtrum vlccratio fit in uirg»?), \w incoIIovcficaEandiftantius,quiainprimo cafuexit primo vtpfm.In fecundo autem poft aut permixta "r^/tionotaq^cuminprincipiofucrit vrina ficut fpf^^ fignificat maximamexuberantiamfpermatis quodi^'^^ uetur fymptomaticaea virtuteab eograuata , fed hoC«* periculum cft apoplexiae aut paralyfis.ideo A:c* Et cu m omnibus horis febris alba fi^P^^ffu/ rit urina cito in quarianam conucrtcf . Et f^^^ na quidem finchypoftafi eft ualdc mala» Primo nota cj per aegritudincs in ^jpofito itcllig^''^ "^j/ mus chronicas.Per oes aute horas intelligcre dcbcm^^.^^ gnum aut longum tps in quo continiie apparct Vri"^ ^ ^paf Sccundo nota cj> haec fignificat pcrmutationem ^^*?" ^^d^' tanam.cum.n.Iongo tpe permanet alba figniffcat ^^^31' tiam phlegmatis crudifrigidiindigcftibilis , fcd pi^'^^fjiiJ longo tcporc retento non digeftoipfum ingroflat,eo ^^^/ fubtile rcfoluit 6C groifum terrcftrc retinctur , dC 1^^^ ^^^i titurad humorem mcIanchoIicum,quomuItipIi^^3^*' fcbris quartana,vtpatetinipfaaccenfa putredio^* ^ ^ Et ladca €t m acutis apgritudinibus c t^^^^^^^^ii Nota vrina exiftcntelacflea figniffcatur humorufl^j^^ffr ^J^ tas 8C indigeftibilitas,& in febre acuta eft nccelTaf^?^^^,j poi minatiocum accidcniia acuta no longotempore Vt fit tolerare,unde fcquiiur vrinam clle pcrnitiofa»''* Albcdo prartcrca urin^ in fcbribus ngfi^t cucp mo fucrit poft tincSura qu? P^^^^^Jt^^ qjchotkrubcaad aliquod mebriJ ^^^^^!}\a^oi apaf ,autad fluxii uetriSj&q? magis "'^^, ^ fU^ dcclinauitad caput. Etfimilitcr c^^f^j^i^a^ beaeinfebribusjdcindcfubitofifa^t»^^^ F E N. I r. JJP^^^f^^^i-Etcum urmaia famtate perfeue. infcKL '^™"'' '1'^* 'i^fst acetofo «ntebnbusacutis morte Qgaabitaut phihifim. 1 r""'" ^""* ' domina- «aut^«„R "??"'T''''''''''^''"-f''l''""^ 1' '''ok' &max mf ^ ''^'^'''"''' "'™'''-'''"*i""'l * maximc ad ccrcbrum propter leuiratcm fuam. Scito autem cp ponTibile eft ut urioa Ot alba 8>: romplexio calida& cholerica.auturinarubea acopIexiofrigidaphlegmatica.ChoIeraenim ruoea cum declinat a uia urin* 8C non admifce. turimnaeremaneturinaaIba.Debesergourina « grolsum ac eius fubftantia cum hoc trahif ad 8ro(s«udinem,^dehesfcirecpalbedorftex^^^^^ 8 duatepb egmatis. Sedcum urinanJn fu2 CcG. ? a'^'"'^'" t'a«rit fcirede. oesq, cholera rubea cft occuItata.Et fi in xaritu. rteSuST ''^'^^^ 'cirequ/dcholer: ~"ur fed perali,™ regtnl^^"' P"--'« vri,,^ eua . , »P'''';»P'io-S}.Vrinamu!ta.fe™ndr/ T""''" Hip.4. occultatiocholcrf quo,.fcjnaturm?nr ''*'' '^°"'^''<^M auteandemcxpcllcrcinclper "ter^'f'"' P"''''"^ viam ~nft,i^lio.i,„UinorumI^fio Dum n^d"'"'^'''''.'" nalem mtclligit viam fcceffus Le S.t'''' t''r q* pcrha„cviam expulfa Udct in" ftirS"''*'''"' "5 »cu,ta,efuacuiconronatlittcrainmrr8i" « ''''yconftriaiohabctc.coriatio^c^llS^^^^ Caufa ueroob quam urina exift.v . »8ritudinibus frigidis eftunaharum '^"^ fortitudodoIorisquichoSXZff"' «c«<ncolicaacciditfrigida."""'°'«t h «»»atcli^ f "^^^ P^"* coWcam frigidam intelliHcrc • aUquo?J['^^^^ep.nc»ent.mficata phleg^ .t^^"^"' *ficdeai;^r;^°"/^^"ta^ «i dolore in torn ^ ^""^ '""^"^ " cauas^Prin^a f lorc nafci tur fe eff inflamatio caloris, Ex forii en-^ ' ;«^efebribus>fc^vtcolligitu ^»us tingitur vrina.feo l"^ 'oto fol ^-^^clolorccatohi;^^^^^^^^^ ^cl naturamchoIcretr?k^""f"f>'^"^"^*"^"^ "^aterian. ^','"rchoIera,&acdrc,^^^^^^ "^"Itipl?! J^^olera plus tingitfl^: vrin, co„^ifc«ur vrrnar.tertia qu.a J^notacxdolofcfftin venTsm^^^Pl"^ cam tingit. Ter. ^^J^.cahdorum & corun, L^°'"' ^"^''^^^^ ^'P«ai magis tingunt.Et hanc D O C* llh 149 caufam puto mtcllexiire. A»m littcra dum dixlt^cholcra diP fo^uit, bcddrcadfdlafuntduodubia. Primum dubiil. DubU# Non yidctur q> fecundum viam. A.dolor caufct tinduram in vrina,quia totalitcr diltoluit choleram , igitur pauciffcat cam.fed paucitas cholcrg cft caufa minorationis tindurac (i cut multitudo eft caufa minorationis.crgo &c.patct confc^ quentia cum antecedentc. Secundum dubium cft,ga for ti cxiftentc dolorc ad locum doloris concurruntautaitraha tur matcriiE maxime choleric? quae funt fluerc natfores fed fluxus huius matcti? ad locum doloris facit matcrias d^uia rta vqs vnn^,3C pcr confequens minus tingi vrinam Ad primum dicitur pcr diftblutionem intelhgit fubtiliatione cuidatoc^ coniungaturaliqua cholcrxrcfolutio coniunaie ctiamipfiusnouagno.Sicutenim per inflSmationcm hiK)r cliolcricus refoluitur ita humor non cholcricus in cholcram conuertitur. Ad fecundum dicitur cp no tota matcria cho Icrica fluit ad locum doloris fed fecundum magnam ciua partem. Vcl dicitur q, non folum ad locum doIoris,fed ctia ad loca propinqua attrahuntur materiac ♦ huiufmodi auicoi funtrencscS^ intcftina.idco &c» Autoppifatioquxfada fuitex fuperationc phlcgmatis in canaliqui cft intcr fcl 8C mtcftma quaproptcr fel ad intcftina naturaliter non del fccndit ficutfolebat, immourinae focictas cftci ncccffaria cum quacgrediatur qucmadmodum accidit in colica frigida. Nota cp ftante colica fi ffat oppilatio pori fclli pcr qucm tranfmittitur cholcra ad intcftina,choIera non tranfcuntcad intcftina,fed econtra rcdeuntcad vias vrinae pcrmixta vri> nx magis ipfam ttrjgit Ex quo patet difltrcntia intcr hanC caufam tincflurx Sc pracccdentcm caufam» Aut propter debifitatcm hepatis & fu« inrtu tisdefe(flum qu« interaquofitatcm 8C fangu£>. ncm feparati onem faccre non ualct ficut accidic in hydropifi frigida,&: in acgritudinibus dcbilix tatis hepatis fecudum pIurimum,quoniam pro^ ptcrca urina eft fimilis loturac carnis raccntis* Primo nota q, a virtutc hepatis aut adhuc vcnanl cmul gcntium ht fcqucftratio aquofitatis vrinalis a fanguinc , 5: hoccum hepar naturalitcrTc habuerit.virtutcautcm digcftl ua cius dcbilitata non fufficicntcr potcft fequeftrarc aquoft-* tatem a fanguinc,proptcr quod cum vrina plus tranfit dcfii guinc debcat tranfirc fccundum naturam vndc vrina rc manet rubca. Ex quo patct q> a quacunqp mala complc xionc fiuc cahda luie frigida contingit virtutcm hcpatisidc/ bilitari illud connngcrc potcft. Sccundo nota,huiu8 vrfx Vrf* Cu coIorfimiIaturloturgcarnisrcce-tis.caufahuiuscft,qa cum milisUv aquofitasdcfefitficut aquain colorc 3c fibi pcrmlfccatur turccar. ianguisa pparct color ficut cum aquae pcrmifceatur fanguis uis ca 3c dccifus a carnibus lotis» Idicatb. Aut proptcr conftric^ioncm quam oppifatio ncs feccrunt ,&f mutatur color phlegmatis in ue^. nis propter aliquam putrcfa(fiionem quac ei accl dit,8C cius quidem fignum eft aquofitas urin^ 8C eius (ed/men iecijdum modum qucm diximus dC cius tindura cft tindura dcbilis non lumino fa^ChoIcracenimrubeac tincSura eluminofa Notaq»prohibita tran^irationcproptcroppilationcs con> ta"tfs«' tingit vrinam calcffcri & tigi (Jolorc aliquali, quarc videtur gnofccn a^i,ipartcindicathancforccalidammaterfam& non cft. dr/ignfif Et cx ifto patct q» oportct attedcrc alia figna puta Cigmm multi fumpium a pulfu rcgiminc xtate 5: naturx ? grotaot»,a fiti plcx. P R I M I C A abinflanuavigUiarLimexcrefccntia vel paroxifmis quan>' tumadhoram afflictioniSj&ficdcalifs, Secundo nota c]^ diftinguuntur etiam alitcrputaexgioflitic muliitudinc aut Iuminofitatc,fedminiis,5c liocfupraefttadum color.n.tin <fturg cliolerac propter igneitaicm 8i fubtiliiatem fua e lumi nofuSjphlegmatisautem magis opacus,vi paict, Vrina qaoque multotiensin pnndpio aegn^ fudmam cnc alba fed poftea fiet nigra,3(: fecebic ficut accidit in ideritia. Primo nota ftante coartationc mater ix cholenc i prin Cipioicfteritiaeautaltcnus xgritudinis cholerica: urina appa fcralba proptcr materiam tingentcm non penctrare jjuias vrinaCjUbi tamen oppiUatione remoia apparet viina Fctens rubca propter admixtionem cholcrc fxtcntis,quia talis cho lcra tongo tcmporc rctenta fxtebit proptcr putrcdincm ex - ccffiuam ineaaccenfam. Amplius urina pofl comcftionem albercit,nc que fic cefiat donec digefi:io fieri incipiat, tunc cnim incipit urinatingi . Etpropter lioc urinac uigilantium funt albae^St^adiuuatad hoccaloris mnatirefolutiofed non!uminof^,immo attin^c fufcitati propter priuationem digcftionis. Primonotaq>diucrfidiucrfasafTignat caufas.Quidam. n.hancalfignantcaufam,quiailatim cibo airumpto totus calordiuert tura vtjs vrinoc 5: tenditcirca partcm ftoma'' chi ad digeflrionem complendam,quare pro tunc minus im primit Calor nauiralis in aquofitatem vrinalem , minorem etfamcircapartesiIlasfacitpermixtionem,5(; pcr cofcqns pro tunc minus tingitur vrina.ideo d^c. Ahj alitcr dicunt q> non efl: inconuenicns aliquas partcs aquofas fubtiles cibi 3C potus fluidas antcq^ fircomplcta digo tranfirc per mefcrai^ cas&inheparquastantpinutiles virtus hepatis ad venas cmuIgenresexpelIit.Q,uiaigitur huiufmodi partes aquofae erantfubtiles,ideoprotunccmittitur vrinaaquofa fubtilis, quarc&c.Ad quod etiam concurritcf illa: partcs alteri acili tati vrinali pcrmixtacobtundunt partcs cholericas ac filini'' pharent cas,vndc illg rcdduntur impoicntes ad tingendum. Maximc vcro vcrificarurhoc fi quis fumat in comefl:ionc diuretica, vnde forria diuretica non funt cilcibiscomifccn Vigilix da. Secundonota q» in vigiliaefttriplcx tcmpus . Vnum tps tri^ quo conuenienter expandftur calor ad extra ad opcrationcs plcx, vigiliarum 3C fuperfluitates ad extra expellendas quoufquc fupcrueniat neceffitas dormiendi ^i^altcrius fomni. Secun di?m tempus efl inquoincipit vigilia fupcrflucre cSc^calor accendi a fuperfluitatc eius propter quod accidit effcmcra in vig liis. Tertium imaginamur tempus quo vigilia calo/' rem dcbilitat&refoIuit.Ad propofitum hic intelligit Aui. q^tumadprimumtcmpus,quiaq^rumad fccundum polTi> bile efl vrinam magis ringijicet q^tum ad tcrtium etiam dc albari contingit vrinam. Ex quo vt fundamento folui piit Dubia» quacdam dubia. Primum dubium.Vidctur q>urina no debeat albefcerc poft cibum .quia vel talis forct dccifa a ci" bo nouiter aflfiimpto vcl ab alio.Non primum , quia nondil efldigeftus,Necfecundum,quia cum illcincorporelongfo tcm traxiflfct moram maiorcm debuiflfet calor naturalis im preflfioncm fcciflfe. Secundum dubium eft,quia fupra eft dicfium q> vrinc v/gilantium fint tinc^ar. Ad primum di^ citur fccundum primum modum q> licetmaiorem traxiflfcc «noram propter tamen caloris retradlionem (S::c.impcdinir eius tindlura.Sccundum autcm fecundum modum verifij candi li rtcram patct qualiter fit refpondendum. Ad fccil dum lam didlum eft qualitcr vigilia in diucrfis tcmpotibus tmg^ rwnittit tinduram vrin3c,vt patet intuenti. Tmctura rubea in xgritudinibus acutis tnc^ fior cft quim aquofa alba,&:cius etiam fubftan^ tiamclioreft quam aquofa. A V I C E N N JEt Primo nota tlncflura rubea efl: mclior dCc . propter duo» .yf{jtti' Pr/mo quia ex alba figniffcatur digeflionis priuatio.Pcr ru^ (sic beam autem aliqua fignificatur digcftio,cum hgec rubedo ^.^j jq/ maxime fiat cx admixtione cholcrac cum urina qua: fit a ca^ j^jpff lido digcrcnte aut comifcente.Cum igitur in acutis proptcr uelocitatem fuac rcrminationis fit necelTaria digeftio uelox, quiaalias citoterminaretur ad malum.fequitur <X:c.fecuda caufadfepoteft,quiaexiftentealbedincin urinain a:gi<W'' dinibusacutis figniffcari potcftraptus matcripcholeric^acu tacad alicjipartcin detcrminatam aut eius occultatio ,o^de uiatio a uijs expulfionis.hoc autem t malil ut fupra.i6<5(fc# Nota fccundo quod vrina tubca melior eft qu am aqu» fapropter eafdem caufas. Sed rubea quac efl: fanguinca maioris cft kos ritatis quamrubca cholerica. Nota rubea fHguinea figniffcat dominii"? fangui9,choIc|'»' ca uci o choIcrc,fcd dctcrius eft dilium cholerg fanguini9> cum cholcra fit naturae magis rebcllis.ideo dCc. Rubcaquoquccholcricanon tami cfttimo^ ris cum cholera quicta manet.Sed ft extat mobi" lis magni eft timoris. Nota q> cum cholera pcrmanct in uno loco quieta tnit^^^ riseft timori8,tum quia melius digeritura calorc naturali» tuni quia ipfa non exiftentc quieta dubium eft dc raptti 'P' } partc nunc in alia oc non continuc i una P , tc,utcolIig(turcxdi(ftis Gal.in commcnto illius aphc»r.D'j geftamcdicari.&apparctprotunc vrina ignca rubea.E^^ tra vcroeft quando cholera manet in vno loco quieta,ctaP parct tunc vrina magis rubeaobfcura refpcdu prsccedeo' tis proprcr matcriam eiTe grolfiorcm» Amplius urinarubca in argritudinibus rcn^ cft mala , quoniam fecmdam plurimum calf^ dum fignificat apoftema fi^ in doloribus aP^^^ defipientiam portcndit» Primo nota circa rcncs cxiftentc apoftemate calido cj*^^ fatururinarubeamateria calida currcntcad locum ap<J'^^ mofumibi ebullientc&fecommifcentc vrinx , quarc<Pl tingitur. Sccundo nota notanter didum eflfc utpU"'^'^'^ quia contingcns eft oppofitum,fcd tamen circa ren^lT .jj rc5(:grauiratcexiftentchocpoflumus figniffcarc. f^i^^ nota q) CionidcRt defipientiam in doloribus capitis pr'' ^^^^ fignificat maienam cholcricam partibusccrebri conjjy^^ nicarijubi communicata caufat defipientiam. ^ aiTi cotra,quia urina alba hoc fignificat fignificando n^^tf declinarc a urjs urinac 8C non dcfcendcre.ideo SCc.Vi^f^^l tubea licct figniffcet non totaliter materiam cholcric^ Vrjsurinar deuiarc,dumtamcnconiungiturdolorcap'^j^^^^ gandum non cft fccundumpartcm communicariccf^ Vel fignificatfortctantameiusabundantiam q» I^^^'/gjiiJ fJumagna quaniitarc moueatad ccrebru^rcmanctfJV,^^ noiabilis quantitas potcns urina tingerccolorerubco Cunquc urina in apgritudinibus acut/s f tJ^^ feccperit&rficpcrmanfcrit &C non in^^^^^^a^t fccnfumfcccrit perdittonis aegri timorcrn » ctrenum apoftcma fignificabit.Qaodfi^^'^^^^^^ bedinefueritturbida&taPr pcrmanfcriMP ma in hcpate ct caloris innati fignabit dcbii» ^^^j^, Primo nota q» urina cxiftctc rubca m ag';''"^"' j *2ftUt^ ti8,(X: fpfa taliter pmancntc finc hypoftafi ^^^^^^^f,ii Vrl, •nixtj %ec Su EaHy European Books, Copyright® 201 \ ProQu.st LIC, Imoges reproduced by courlesy of Tlie Wellcome Trust, london 583/D F E N. n. ^S?"""™'" .^SWenJo njateriam ciim nullam valeat fe/ queUrat.onem &cere,fed hocexiftence tiroor eft perditiois: ttn-m^ ""a, dominante materiae fequi «r njofs (Xcfigniffcat etiam apoftema renum materia apo A^?. • vrini petmifcentem. Sccfi aonota ipfa exiftcnte turbida aut rubea figniffcare pot apo> e^l g-"^*^ "'"""^ debilitatem.propter enim calidita vi^, u'?^"°"™'P°'^""»''"*'^''''' rubea, propter V rtuti3debiI,tatenonpotcntem fequeftrare aquontatcab humoriousefFiciturturbulentia.Non tamen credendil fen> per cum yrma flt rubea apoftema hepatis ffgniffcari.fed be ""inf X maxle vbi appet dolor 3C grauitas circa hepar. Amphuscofomm uriaacfunt quidam com^ poimexquibus eftcolorquicarnisrecentfs lotti raalltmilatur.quietiamfangiiinunaqua dilTo^ luto Gmilis exiftit. Et eft ex debihtate hepatis Et quandoqueetiameft ex multitudine fanguinis. Verumtamen facpius exiftit ex debilitatc hepa. ! a!w^.?r.?"^> °'"J''"'°"5 fi^P^^enerit maH K^'|P'^f^'"^.^'g«='-e"d«debil.tasdemon. «trabit8<:u,rtutisd.(rolutio.Q,tod(luirtusfor. « fuenttuncnoneritniQexfanguinis multitu. tus difgregatiuapenttus fepirarc nonfufficit. beo^inSed.^b''""""'""'""'""''"'''""-''!'''*'" nembeur^^.Tn, intotafubftantia uri Vri «'■'aliquaaonTlT^ ''""°'°"^^ 1-'" C* ''».='''SteSl'f ^"J"' ^'1"°'''" iP"'" vri' <«onotavtr„feel^r.^^'"'",""'8"'P'''r'"n'"- Secun «eft duprr cominge e.p^r^^^'""^^ • Et primo modo po^ "flcx. ftentenonfuffidtVtfeacTp^^^^^/^^^I^^P^^^^debiliexi. gurncm vt fupra in litter, taaut^eftfL''"!?'''"'"' * ft" virtutedigeftiuadcbilicxiftenteTrW • •"'''' "'"'""^Pati» in^gefttim quem no" omm attrah" rrlil"r'"'^^ «nam repellunt eius partem tanS inu i^l"'''"'"";'"'» Vrinavelegonibuae^^pclirr sS ' ^Je^r'^''^''"' «emia propterfanguini, dominium vTrtr 'J'»cftr3rebene.Signumautem dS"m " P,°""««=' Dubi,, caufam 5C prscedentem eft cl^„ h" '"'"''»'« vl.i. Virtuti,fortitudo,inprimo ^^rod?b n,« P;.mumVideture^^^^ e^meamaquofitati vrinalicommix'::™ 'd^^^P^;"^.'» ""J"='l'"eremanetillacum vrina & efl/dt ' ''^.''""' cft iUu^n'''''"""' ''t-C""" virtuti, peccatum ; ?'ll- J.' '"r igitur* ! nsturalrum.qu.a ponitur fortis R^i- n»tu?al^e«et'"'''''"'''*^'""'*'^=^"''''.*ficpr^ ««ntinadSr^"''^ ^'■"^''''^^^'""'•^"''^•n-S:,' turalis ra-mfft^J^^^utexpulllualitfortisnon eritali '*"' «lo ftat "' ''«''ili' • Tertium dubium. "* p'.''-Xc;":s^^^^^ in l.ttera pro parte '^'„■1"°^ '"'^'"'J ^^'P'^'-'"' difl.^ «edit intelligere. A ^*. ^'^ primum dicitur q. (ic , fej (,„' ^q«iailludraroc&"»dehcpatedi^^^ «t.ad rene, n.itriendos eft '''"* '"' '"i 'raa ncit facere tinSjtam. A?r""^'f * * Pfl^'" 'n Vri, fuf eft accidenj 5: peccan.1 '*"^'""' '"'^'"'f <t il 'M'<n.n.pertinct vtileaS"','?''''^' ^'S'^^'"'? ^'mh.P.i D O III» propoftionatloblcdicftdcbilrs&circaipfum laefam pro/ ducit opcrationcm,vi patctdc olTibus ccraforum a ftoma/ cho non digeftis. Ex quo fcquitur hanc confequentia non valerc.Opcratio cnim membri cft fenribilttcr Ixfa , igit^a.. mcmbrum eft aegrum vclneutrum,fed bene fequitnr ftati tc obicdo proportionato ad opcrationem, Ad tcrtiil afs dicflum cft q> intenfa caliduatc in gradu ftat debilitas acflio nis cius proptcr diminutionem in quanto pcr priuationcm quantitatisfpirituumrcquifitgadopcrationem ficuii afcU^ ticoaut tympanitico fcbricnte contingit» Etexcis efl: ctiam color ofcagmus 8Ce[t citri^ nftas cui admixta cft (ichnitas ^ colori ol ci fitni latur proptcr uifcofitatc quae cft ia ipCo &: tranC' luccntiam cum nitorc adipino 8c cum fplcndore fubfl:antiacadquandam rpiflfitudincm trahir. Primo nota q> pcr vrinam olcaginam intclligit vrinam Vrln» incoIorccXifubftatiaoIeofimilem.Scitiscnim q, coforolci qI • videtur mcdius intcr citrinum 8c viridcm clarum»dcclinat cnim ad viriditatcm,& talis cft colorhuius vring hic defcri 8^12 aJ ptf cum ponat citrinitas admixta ficlinitati •Eft.n.ficla bli/ tis cuius color viridis cftclarus» Scquitur cxpofitio fccundum Vgoncm dc Scnis vfc^ zd (irtem predidg Fen. Qiiia non repcritur cxpofitio Tacobi dc Foroliuio fuper rcfiduum huius fccundc Fcn.idco dCct Hic nota q> color fumitur hic comunfter ad omnem ap> parentiam pcr fc propric pcrtincntc ad vifum , ita vt lux 6C apparcntia ex cafu radri fupcr corpus dicatur coIorcs.Et ad fubftantig fpiftitudinem Sc uifcofitatcm cum fimili vcro colorc fequitur alia apparcntia,idco, A.dixit hic q> fimilatup colori olci fua groflfitie 5c vifcofitatc,;Si: cum nitorc adipino^ E t in plurtbus diTpofitionibus fignificat ma>« lum aut non fignificat bonum ncque maturaiio ncm neque mchorationcm. lv\ododocctfigmficataeiu3,Etdiuiditurin duas part€?i Primo ponit rcgulas quafdam.fecundo cnumcrado fpeciei vcl modos vrin? olcaginae docct modum diftingucndi fua fignificata.fccuda ibi^Et ad fummum.lln prima ponit fcx rcgulas. Prima oleagina vrina in pluribus difpofittonl bus fignificat malum aut non figniffcat bonum nccp matu> y • rationem ncq^ mchorationcm.Caufa primi cft,qufa omnis X olcagina vrina figniffcat liqucfacflioncm piguedinis aut car ^ ^^-^'"^ nis,6^ talis proucnit ab ardorc\&: vidoria caloris inflaman>' '^^^* * tis aut putrcfacicntis,c5(: hoc fepcr cft malum.Scmper igitur fignificat hoc malum faltcm,& non cft hoc per digcftiocni vcl mclioradoncm,quia digcftio non cllquat; Scd fortafTeraro matcricrum unc^uorarum cuacuationefecudumoJum crifis figiiatEt hoc quide no e nifi cum pofl: ipfam aduentt requfes* Ponit fccunda di.q» hec materia raro figniffcat mater^cra vncfluofarum euacuationcm per modum crifis.Bt hoc non cft nifi quando poft ipfam.aducnit rcquics,ita q> non .pprie fcd proptcr rcquicm fcquenrcm figniffcamus iftud,(S^ rar^ eftq»talis quics fcquarur.Bxquopateth^ccotradiccrcprio ri,quia prarccdens intcndit non dc fc figniffcat bonij vci mdioratiocm . hxc vcro qua ndocp bonum %nificat, vt qfi euacuationcm pingucdinisfcquiturrcquics^quod comingic cumpingucdoacalorcfcbrili cliquata fimul cum matcHa morbiiamacalotcnaturali diminuta <S:digcftacrifi cuac co q> pcr poros fubtiliata intrauerat venas ' Quac ucro ex ca efl: permciofa efl: itfa cuius ixn (fiixoGtas efl: facttda,5(: propriac il(a ex qua paraa p R 1 M I c A n; Pomt Wd tertlam dicens illa vnduofa vrina cft vaMc pcrnitiofaqugeftfgtida,5{: proprie quando ex ea parua min giturcptiias,Caufapr<micft,quiaper factorcm (ignificaiur velicmens putrefadio quam non corrigit digeftio. Caufa fccudi e,ga cius paucitate fignificat cxpuUiuae debilicas, Cum uero ci aliquid mifcetur quod eft fimilc lotur^ carnis rccetis e detcnor. E t hoc quide plus comingitinliydropifi&^phtptG dC colicamala» Ponitquartam diccns,cf quando vrincoleaginecomifcc turaliquid fimilcloturxcai nis recentis cft deteriortj iam dicfla,quia iftacum fignificatione liquefacflionis fignificat q» ventum eft ad extrcmam dcbilitatem virtutum nacura^' lium hepatis,Acciditautcm in hydropifi , quia in ca eft hc/ patis nocumentum propter e»fentiam,5j: vtplurimum i co^ lica mala quf cft ab apoftcmatc eft nocumentum harCi vir^ tutum percompallioncm In phthifiauiem cft nocumcnta in toto,intelligendo per phthilmi cofumptioncm totius cor poris fiuc fuerit cum vlccre in pulmone,fiue non, Eteftcutnolcaginapoftnfgram fcquft urma qug prcccflltjS^ tunc quide cft fignificatio bona , Modo ponit qultam diccns q> qnandocunqj vrina oleagi na mingitur poft nigram cp fignum eft bonum* Nota q» hocnon cft vniucrfaliter vcrum.nam fi eft vrina nigra^-' pter vchcmcnsinccndium,(S<: fcquitur oleaginacx liquefa> iftione tunc nihil eft boni.Sed contingit cp quadocfi poft cri fim aduftarum m?Jtericrum cum quibus vncfluofa: exubc^ rant iam cilatis aduftis folac vncfluofg cuacuantur in finc cri (is,tunccnim cum iftis conditionibus (igniffcat bonum, Maius autcm quod urina fignificat ofeagina cft q? in die quarta indic2Lt argrum in dic feptima moriturum in aegritudinibus uidelicet acutis. Hic ponir fextam diccns plus quod fignificat vrina olea gina in acutis cft apparens in quarta fignificat mortcm in feptima.Huius autcm caufa cft,quia pcrmutatio foriium Cu gnificationuminquartaadbonum velmalum indicatbo/ m vel malum!<n fcptima,cuiu8 quarta cft indicatiua* Adfummum uero ofcagfncurinae trcs funt fpccics. Alia cnim cxca eft quaetotacft adeps.Et alia cftcuius inferius cft tantum adeps.Etaliacft cuiusfupcriuscftadcps Exca ctiam cftquas in fuo colorc tantum cft olcagina ficut cft in phtlii^ proprie in fui principio aut in fui fubftantia tfn,aut in cis utrifqj queadmodu eft in aegritudi^ nibus rcnu dC in pcrfcc^ionc phthifis dC cius finc. Vrinf docet modum diftingucndi figniffcata vrinac dicfix oleagine P0"^"^° *^"3S diftoncs ex quibus figniffcatorum poflfumus difti-^io cligff^^^^^^^^^^^^^^Pf^^^^cft^^^^edam eftoleaginaq ro'' Varia, eftadeps.Qugdam cuius infcrior pars eft adcps.Quaeda cuius pars fupcrior.Secunda diftc^Quacdam cft olcagina ta tum in colore {lcnt in principio phthifis.Quaedam cft olcg" ginatantumin fubftantia.Quaedaminambobus ficutin rcnum aegritudinibus 8C in complemento 6c perfccflionc phthifis, Vbi notaprimoq» quandoq(?t3nta eft commix tioptnguediniscumaquofitatcqjnonfeparatur Gcat qnc^ videmus in rcbus quoe bulIiunt,quandoqj autcm fcparatur, dC tunc alio quocun.]? dcducfio fupcrnatat.quandoq(? autcm vncftuofitas forti perm^xtionccft pcrmixta cum fubftantia terrcftri,vt in rcCoIuttone radicalium mcmbrorum,<S(: tunc ftatin fundo.Ex quibus patctdiftinc^io prima figniffcatoijt pcr trcs primas, ^ Sccundo nota cj» adcps quadoc^ paucus cliquatur&permircctur cum aquofitafc,vS; fi fit pingucdo noua tunc colot eft albus & non olcitScd fi fit pingucdo an/ A V I C E N N tlqua tunc color cft olcagincus,fed proptcr paucltatcm q^t^ tatis non apparct fubftaniia ita vifcofa »5!{:grofta vt oleum, fed fonatcum cocuticur.c]uando($autcm cft multa pingue^ do&noua^facitfubftantiam magis fimilem fubftantiae olci colorcm colori propter caufam didam quandocpiit eftmultapingucdo& vctuSj&iftafacit fimilitudinc ifut5a SC colorcHt ideo apparet hoc i perfecflione phihifis,quia no folum noua fed antiqua pinguecio cliquatur &c» Ex cx eis cfi: etiam carminius qui malus efi: S>C pcrniciorus,quomam utriufquc cholcrac Cgnifi^ catadufi^ionem» Dctcrminathicdcaliocompofito colorcqui diciturcaf Co^^ minius.Etfccudum cxpofitorcs cft color mixtuscxcitrino caf 8C nigro.Et fccundum alios cft cineritiu9,fed debct alicuici oii"? j/ triniratiattincrc.Etiftcfignifirat aduftioncm cholcrx nig'"? «^'L, dC cholerg tubcx,3c idco cft malub <3C pernitiofus ♦ Et addit dic'^^^ Dynus qjeft pcrniciofus nifipcr modi"i crifis accidcrit.Sed Vi putocj) ifte colorcincritius non apparcat infi^ptcr adufti^ nc vltimaia cum qua non ftat polT;biIitas bonp crifis. Et quandoquceftcolor ruheus in quo carftt nigredo.dC fignificatfebrcscompofitas dC febrcs quac ex grofiis funt fuperfluitatibus . Qui fi ch^ rior fuerit nigredoad ipfius fumitatc dcclina^ uerit apoftema fignificabs t latcris. Hic determinat dc quartocoloic mixtodiccns , q> quJ^? VfiC^ cftcolorrubcusiquocurritnigrcdo,&: fignificat fcbrcsco ^^joiiJ pofitasjfed fi vrina fucrit cIarior,S: nigrcdoad fupcrioratra ^ijfi"' xerit tunc figniffcat apoftema lateris. Vbi nota prinint? jjfatK^ liiccoloreftinaquofitatcrubcus^&cftac fi fubtilis ncbul? nigra elTct cum illa 8c propter ruborcm fignificat domi"'^ autcholergautfanguinis.Etproptcr nigrcdinem figniff^at matcrias groflfas ad maliriam tcndcntcs,(5e idco figniff^ratfc bres cx diucrfis humoribus non vnftis,& ideo compofitaS» Sed caufa quarc cum cft clara dC nigrcdo ad fupcrffcic t^'* dit iigniffcat apoftcma latcris pon^tur a Dyno ♦ Notando non pcr fe hoc fignificar,fed cum alijs fignis pleurefi .pP^n'' Ratio autcm cft quia plcurcfis cft dc cholcra 8C facit vrinaf^ claram,quia cft clara nifi aduratur ♦ Et quia matcria adufta fubtilis fupcrnatat&fupcriora pctit,idco cft vcrifi»; q>ad pleuram vcnicns ibi faciatapoftcma.Et fortc non (^^^ nus vcrumcftcj»pleurcfiexiftcntc vtplurimum valdc rumdcciusmareriamittiturcum vrina:vndc vrioa bo'^? hulamadnigrum tendcntcm, Cap.itj.cfi: de fignificationibus fubftanri^e urinarin quantitatcipfius8<: inclari tatcfuiaut turbulcntia. r Vbfiantia urinac cftaut tcnuis»^^ grofia.autmcdiocris. 1 In iftocap.dctcrminat Aui.dc fig"'5^?oc a fuBa vrine 3C claritatc Sc turbulcntia ■^-r - iffwmiipp coucnicntia qu? vr clTc intcr turbid/t^f^^^ 8C grofifiticm claritatcm dC tcnuitatc ♦ Et diuiditur i f»"'^ tcs.PrimoponitabfoIutcfigniffcationes fubftanti* yjjn^ fccundr» rlaritofic ttithn\entix.tertin r^Ait oA /t^na fccundo claritatis 8c turbulcntiac.tcrtio rcdit ad fign^ ^ «iae vrinae non abfolutc fcd cum alqs.fecilda ib/L A»"Pp7i vrina fpi(Ta.-]Tcrtia ibiLCum vrina grofTa mingfwr- I ^j^^^ ma in duas.Primo ponit diuifioncm vnam ♦ Tccundop ^ figna.fccunda ibiLValdc vcro.iDicitprimo<}>fubft3^^^ ^^f^ vrinaeautcfttenuisautgroflfaautmcdiocris, (^f''' per fubftantiam non intclligimus rationcm ^"'^^'f '^litatc pl<^' fcd intelligimus modum fe habcndi in grolTitic ucl gft ^ &infubtilitacc vcIraritatc»I^cdiocrisautcm cftilla * naturaliffi""* 4' J ,,11(11' Sin PEN. ir, «i«&?uKHll "'^diocri.Q.,o™odoa.tem gto.n & d^„" '«S^of^ntw di^ium eft fupra czv.pn,r,o. coC^ . '.•":'""P^>-3ti°neadal,am qu» debetur tii Vr SuT'.'""!!""'?""''"'^^"'"'"»'^'!'' difpo.itione,vc iKfDv""'''^"'''""''*'"'"'^"^'' 1e g^oira.Hicautc- ""'.oc groUa primo njodo. V aldcuero tenms m omnibus diTpoation^ busmaturationis fignificat priuationem ant in uenis oppilationes aut hepatis debilitatem et ca. naiium urmae qui non attraliunt niQ quod tenue eit,aut attrahunt fed extra non eijciiit nifi quod natura fubti!eexiftit,autmulta aqua: potartone autuehcmetis frigiditatiscomplbnecu ficcitate. Nuncponi,fig„,tenuis<S:groirxabfoto.Ecdiuidifin duas.Pr,nt,opon,tfignificatio,.e,vtinf,enai,.fec.nXrof fa,fecunda .b,L Vrina autem multum fpifran l>ri ",: ou/ «"oppnmopot,i,abfol..,efignificationes vr^L ,cnuiVfm' dofl.^na in igrirudinibus acutis.Terrioin pueH, ouartoi fan« vniuerfali,er.fecundaibiLEti„ acutif De ^rfm^d"' '^'"^'"'•IQ-""" ib-LEt fi.niliter fi 1, ec.l cum eft /' ^'T'^ "^ dificinaione fignificat vrin» f«rdam e&L '•^"™'''' P^'"'"° ^''«'ationis. tis autem ctl,l^ '" ^"'«•'""""i debilitas hepa^ c~ira;:i?f"T'^ »utine31Ta ;? '""'/"'''''' ^"'"' P^"-'"" «fi'ti'- vaidefrrquairT'','^"^'''"' ""^ '"^^i ^i"»'' comple,iovS "n^/f^i-^i-l-^P-^^-ioaqu^c.quin tandum primo?™ 1 / ^"''""' ''«"ate, Vbi no raIicom^,.r„?,^,'^^„%-''J^^^^^^^^^^ ™ulcum fi, diftans a mediocT Secun'?' ^' '"«"ig""' T eftquavirtuscommifcethumorescur^f "°r' * '''«^'^'O 8ro.r.or vrinacpaquaqu^ebTw u &W,'^'''''^''''^^''^'ffc nuis,qu,afi8„,ficatur.t\o„& ir^^^ Gcaturpr.,,atiodigeft,onis6^peccan,iswLTf^"-;^ N Jta ,amen fb non neceiTario fipniR.,? f "born. «mvtdixide^rinarr:;^"'^™- ««ombus evften„bus via eft ftriaior & n ' u L * °PP'''' '«grQlTac,&ideooppita,ionesfun,cL&S 'T» 8ro(Ia.Conftac el"^' cap. vifum eft.Et conftat cj, talis fft quaepcUitur» p '"'^ «n eacft pars fanguinolenta groiTa fitionibusaquontas P^uribus difpo! fcd a vcnis in ambitQr ^^^"^"^ P""^"" ^^P^^^ ''enes t« cocauitate venamr!!"' ^«^"^o no> Wlatio prohibctur rci o ^l?^ manente cum tamen cft Jns paribus.Maiorcm ^^"^^••anfiius magis rei fubtilis fcf^^^^iq-^? noninL"^'?"^'""'^?^^!? ^^dan. f fubtilcs partes diufditur Ev , ' P'''"' ^ '"^' q"g ^^l^^tisS^emuIgcntium 5^7*^'«^icitur q,propter Vena,^ »i?*^eft minsi teniii-i n..u _ '^«^poris oppilationes vri ^^j^tcft tx^ingi tcnuis,quia omn'^r ^P^' vipatctcxpu,no notato.Ncc vakiar D O C* III, |(i gumcntutii.Hora qua talis vr ina mingitur tranfit pcr hara veuarum concauitatem fanguis 6Cd\r\ hilores qui fint valdc grofliores urina groflfa.igitur urina groHfapotcft trafircNa per alium modum tranfit vrina 8c per alium nutrimentum, Etvircus fortiuscrahit nutrimentum ad membra$ peliat aquam ad renes.Po/Iec eciam dici cj> oppilacionibus exiftcn cibus dc vifcofa maceria piohibeiur mixtio maieria: humo^ ris cum aquofitacc propter uifcofitatem vnde urina rema/ nct fubtilis, Pro fecundo dicitur cp dcbilitas hepatis in q urina apparct ficut lotura carnis eft debilitas d geftiuae ifta hic dida eft expulfiuac uel attradiug.attracftiu? quid€ cp quia folum crahic fubcilc quod parum cxiftit.cxpulfiuf ucro quia no poccft expellcre nifi illud quod eft ualdc fubcile.Q^ {[ d/catur vrina fpiiTa figniffcac oppilati6c8,igitur no temrls. Negatur confequcntia.Nam haec contraria figna fignificanc q(randoc^ fimiles pro partc difpofitionis » utraqj.n. iftarum /igniffcat pfitiam rcrgrotTf autuifcofg in ucnis, c^ita oppila tiones.fedunapntiam talis hijoris curus aliquam partcna^ tura cnat,aliapntiatali8 cuius partem natura non euacuat* Et in aciitisquideaegntudinibusfigHatiiirtu tis digeftiu^ debilif ate et mauratiois priuatiocm. Modo ponit fignificvirronem urfn? tenuis in acuti9»Et di^ . uiditur in duas partes.Primofacitquoddidumcft. fccildo ^V"^ remouct dubium.fccunda ibiLEt cft ctiam » 1 Dicit prio ""'^/n qi urina h?c in acutis ggriiudinibus figniffcat debilitate vir> ^f"."* tutisdigeftiuf vS(ipriuationemmatura«onis» Vbi notac^ dicium» urina tcnuis in Fcbribusacutis (ignificatmatcriam humora lem non commifceri cum aquofitatc urinali , ^ ideo illam non elTe mamram^^ifperconfequens debiiitatem digeftiua faltem in rclatione aJ humorcm facicntem morbum . Et io Aur.ad demonftrandum cj> non dicebat abfolutc fignificari pcr urinam tenuem debilitatem uirtutis digeftiu3e,fed in rc^ larione ad materiam fubdit Sc maturatibnis priuafionem; Q_uod fi qugras vtrum idem in chronicis fignificat. Ad hocdicendum cj» fic.Uictt autcm Dynus qtquia nonitaap paret in chronicis C]cm in acutis,i5 fe maximc retulit adacu tas.Bgoautem multoplures uidiurinas fubtiles in princi' pio chronicarum c^ in acutis»Et ideo puto q> fic ad acutas rc tulit,quia priuatio maturationis in eis eft pcior.Nam no da-* tur tcmpus ad maturandum ficut in chronicis, Etcftetiamcum reliquarum uirtutum tanta figni'ficatdcbiIitatcm,utnuIIo modo in aquam opcrcntur,immoqueadmodu ingrcdif italabif» Rcmouctdubiam.PolTct.n.quisdicerc^Potcft nc vrrna cfte tenuis finc debilitate abfoluta digeftiuxaut proptcr alia rum virtutum debilitatem.Et dicit q, fic , quia quandoquc haccurJna fignificat tantamdebilitatcm aliarum uirtutum a digeftiua ut nul!o modooperentur in aquam ,immo ficut ingreditunitalabitur. Vbi nota non eitc Auic.mentcm q, ali? virtutes nullo modooperenturinaquam,quia non pcl^ leretur 6C non attraheretur ad hepar.Sed adco cft aliq aliaru uirtutum debilis ut digcftiua nullo modo in aquam opcrct, quia.f.retentiuanonrctinettemporenotabili.Et qura digc> ftiua indiget tcmpore dctcrmiiiato in fua opcrationc,i6 abp quc notabili permurationc a dlgcdm^ uirtute egreditur^ Et cxhocpatctquarefupra ingencrali fignificatronc nopofuie omncsmodos figni/?cationum ingenerc.Nam aliquando cfturina fubtilis proptcr nimiamcaliditatem rcnum &hc/ pati8,vnde retentiua cft debilitata & hoc e in diabctica Daf> fioncqu?cfttaIis inftrumcntovrinaequalis eft Iicnteria fto macho.dccimanonatcrtn. ^goautc mcttiini multosmc ^mi^ dicorumnoninterrogantesdequantitatccum talem urina grcde^: uidcruntindicajTcdcoppilationibus Sc fngiditate ifirmos ^*'^"^^ admorteduxine.qrcfreqntcinqrcndridcfrcqntlamingen f"»^? ca di&quatitatcciiurinamuidemusualdctcnucm & translu n6pai/ ccntcm,quiainhoccrrorccftpcricIita«b infirini in totum» il Vrin? tc liuis pu^ croru in diciunu VrJcda et diutur figml P R 1 M I C A * Et arina quidem tcnuis ualde fccundum huc m odum dctenor c in pueris quam m iuucnibus, quoniam naturalis puerorum urina fpiffior elt urina iuuenum,ideo q? funt humidio ixs.dC q> corum corpora plus attrahunt humiditates,pro^ ptereaq?materia fuperflucnseeis neceHanacau fa augmenti.Si crgo corum urin^in fcbnbus acu tismultumfianttenueSjiamualdc elongati erut afuanaturali difpofinone. Etfihaecineis perfc-* ucraucrit non fignificabit nili perdiiionem,quo niam cum pcrdurat fignifi^cat perditionem , nifi bona fint adiunda figna dC uirtutis ftabih's,tunc cnim cxituram fignificatquac accidit, dC proprie infcrius fub partc hcpatis. Docct modo quid talis vrina fignificat iti pucris.Et dicit tria.Primum tll cj^ talis urina tcnuis ir\ pucris eft dctcrior in iuucfiibus.Et ratio cft,quia naturalis vrina pucrorum de/ bci ciTc grolTa rcfpcdu vrinx iuucnum ^jptcr duas caufas. Vna eft:,quia pueri funt humidiorcs.fccunda eft , quia pueri indigent attradionc muhi nutrimcnti ad liepar dC corpus ut fuflPiciat pro augmento 6C nutricationc.Et idco fi eorum vri> nc fiunt muhu fubtilcs in acutis febribus plus diftant a natu rali difpofitioi)e,(&:fdeofuntdetcriorcs.Dicit fccundo fi vrinx multiim fubtiles pcrfeucraucrint in pucris cfi fc.acu^ ta non fign;ficant nifi perditioncm. Et ratiocft quia figniti^ cant multam refiftentiam materix aui muliam virtutis im bccillitatcm^cSc: ideom tcporebreui non polTc ruperari mor bimateriam,cX:perconfequens inacuto morbo mfirmum Eiturum.Dicitteriioq»quandoq^reliquis fignis bonis ap/ parcntibus.f.fignis incolumitatis virtutis fignificat li?c vri/ na apoftcma quod accidit inferius & proprie fub parte hepa tis. , Sed circa dida primo dubitatur.Non videtur cphiw ditaspuerorum fit huius caufa.Primo quia illa humiditas cft aerea quar cft fubtilis,& pcr confcquens non eft caufa grof> /itiej.fecundoquiafenum vringfuntfubtiles 8C tamcfenes funtlrjmidicxtraneahumiditatcquaemagis vidctur faccrc ad gronfiiicm vrin?e fubftantifica humidrtas. Secundo dubitatur,quia fipucrorum corpora multonutrimentoindi gcntjCrgo pariim de humoribus relinquunt in aquofitatc,<S^ pconfequen> hpc efifet potius caufa fiibtilitatis vrinx. Pro iftis nota q> d^gcftiua multa idiget humiditate,vt prfma pri ml.SC ideo pueri propterca cp humidi funt fubftantmcc ror> tem habcnt virtutcm commixtiuam 3c digcftiuam.Et q»ia multo indigent nutrimentooportetillius multas fequcftrari fuperfluitares^qux per digeftiuae fortitudincm mifccntur cu aquofitate 3c fic vrina fpift^a, Quod autem dicit Dynus iftos proptcr indigcntiam multi nutrimcnti cogi ad capien>^ dum plus cibi benc po.Tint digerere 6C ideo vrina ingrof fari,iudicio mco contradicit GaK j.techni,vbi dixit q> tcm/ peratumcorpus tantum appetit q§tum bcnc digcrcre potcft, &. conftat cp loquftur in omni aetatc. Ex quibus patet ad vtrumq? dubium rcfpSfio.Nam non fcquit humiditas fub-' tilis,igftur non eft caufa groft^itiei vrinx.Nec fequitur humi ditas cxtranea fenum cft caufa fubtilitatis,igit naturalis pue rorumitacrit.Necinfecundodubio fequftur. Multum nu> trimentum rrahuntmcmbra.ergonon multa rcmanct fup/ fluitas.VItimumautem dic^um concordarcum diCtis.Gal. ^^progno.aldixltc^ vrina clara dC cruda &diutarna figtii fic^at apoftcma futurum fub diaphragmatc.Caufa autem cft quia fignificatur materia rebellis virtuti 3C grofia,& ideo lu gn ficatur nafura non facict crifim nifi permutationis , OC cp erit verfus inferiora propter matcrici grauitatem. ^ Et fimiliicr fi hacc in fanis permanferit & conucrtcritab eis fignificabit apoftcma quod ac ddct ilhc ubi dolorcm Ctntiant,S>C fccundum plu rimumaccidetcisut cum hocin alchatim 8C iti A V I C E N N rehibus dolorcs fentiant.&: fignificabit aptiW^^ nem ad apoftcma . Quod fi dolor &C grauitas uni mcmbro propric non fucrit,immo funtcotn munes,figaificabit bothor 6«: uariolas &apofte^ mataqua? corpori erunt communia.Tcnuita^ quoque urinx in crifi fine ordinc recidiuatio^ nem prognofticarur. Modo oftendit quid fignificat vrina fubtilia inranispc^: y,/ feuerans.EtiniclIigunturhic fani noninculparc fani,^^' . ^jjjniii' vrinas habent mcdiocres,fedomne8 qui non funtacflufg'''' ^^, Et dicit primo q> fi vrina fucrii tenuis in fanis 3C iia ferir,^^: non permutata fucrit ad grolTam vel mcdiani,ligj'''l ficat apoftema futurum in parte in qua fentiunt dolorem»!^ cit fecundo Si autcm dolor aut grauitas non fucrit uni nK'" bro.i.nondoieant plus in vna parteq[jinalia,fedinanibit|' lotius tunc iignificat variolam aut morbillum aut both<"^'/' pai ua apoftemata aut alia apoftemata que erunt toticorpoii.Dicittertioq)fihic vrina tcnuis apparu^'''Vj crifi fincordine figniffcat recidiuam. Caufa autcm P^^J^^ eft,q(iia cum hxcurina in fanis fignificet materiam fup"^. retineri fcquiturtfcritibicaufa antcccdcns apoftematis^ igiturdolorin vno membrofentitur fignificat cpn^^[^!^ adillumlocum naturaiam incipit deriuare iuxta fcntctj.2 apho.H,t vhi in corporcdolor &c.Aut ctiam fi dolorelif^^ caufaprimitiuaadillum locum natura ftimulata fup^'^""^ , matcriam tranfmitterct^&apoftcma faccrcr,cum dolor ff^ hat ficut vcntofa. Caufa autem Iccundi e{i-,quia lafi''r^j vel dolorc pauco exiftentein toto cum dida fignifica"^ ^ materia: retcntg fignificatur cp ad mufculos qui funt io bitutotiusautad cutem natura tranfmitiit materiam J fecundum fui varictatem quandoq? facit variolas qi'^"^? bothor.i.parua apoftcmata ficut in fcabic apparct , cp^^ que furuculos multos in totius ambitu. Caufa autc^ iij eft,quia in crifi quae pcr vrinam accidir, vrina debct groffa vt infra,quia humores multi dcbentcum ca ee«fl'^J cum igitur crifis eft completa paulatim circa finc crifiS)"'' na ordinatc fft minus groflfa.fcd fi fubito fiat fubtilis fig»!!" tur cp cx aliqua caufa impcditur virtus ab cxpulfionc to^^J^ 8C ideo aliquid dc maicria groffa rclinquitur. Modo qu* liquunt i moibis poft crifim fubucrfione faccrc cofuc"^ Vrina autem multum fpiflTa fccundumpK^^ mum fignificatmaturationis priuationcm ^ . cundum minus humorum groflTac fubftant»?'?^^ turationcm. Erit crgo in ftatu humorofafti''' brium dC in apcrtione apoftcmatum. ^ ^/^ Hic docct fignificarc per vrinam multi5 fpiftain ^^^^jj/ n^J fam.Etduofacit.Primohoc.fecundo icfpondcttaCJt^^^^ fpi ( bioibiLNonautemfubtilitas.lPrimadiuiditur i" " pri ^^^.^[^ partcs ficut noucm funt rcgul? quas ponit vt pateb"'^ ' j^^c ft' moigitur dicit cp vrina multum fpilTa fignificat P^^^ ^f[i<fi maturationis fecundn plurimo.Et raro fignificat hu^.^ groftgfubftanti? maturationcm^&idcoifta talis ^'^jj 'ggro^ lu febrium humorofarumj.pcndctium ab humoH^ (is8c multis,quando.f.debct cdc crifis Sc in ap^fjH^Mefi ftcmatis,poft($.f.fanicspcrvr/nam pcllitur. ^^^^t,^ igitur primo cp vrina multum fpifta cft de qua I^^^i j niul'' parum fpifla potcft clTc cum narurali difpofitionc,l^^^jj„ii lum non. Notafecundo q> hxc multum fpi^f an^^ Aui.quandoqi fignificatpriuationcm digcftionis,<3" ^ ngnificatdigcftionem,fed rarofigniffcat digcil'0"^^^ ^^to autcm eft,quiaquando natura digcrit humorcsgro ^^1 cos cum vrina tranfmittit quia vix funt (ir\d^"\ pcl^^^ fgitur cum humorcs grofifae fubftantix fint <^"'^^'!y,a f^^^ hypoftafis grofifa,fed vrina no n fitmultumfpifta,q tantum dcifto humorc pelliturcum vrinaq»>P'^. multum fpilTam ad intcllcdum datum.Plurimu^^^^orU^ gitur vrina multum fpifl[a propter '""^"^"^JJJ[^^,rU»* 0^ F E N. ir, ■"loms.ruiquain iftocanonc funt cUra. «gntudinibus eft malum. erXmm l '''>'J"««li3plurimum fignificat pecca.um terici dk^!a ° '^2"l'^«"'- <!> termlnabic morbu9 ante m v « t r 11:^"""'*.P"~"'"^^"="' ""''•'^icit autem no O O C, III, ^litas gnineatdtgeftionem, quas quidem iubftant.Vco P Jledi habet potentiam eft id in quo 'fiduc a ha iSSn? ^ nwturationis pro ZoZTJ^^^T''''''^ congnofdtJr ex eo ^'^^:^^^:^^^^'»^ tenuitatis cpgrof gn,f;-atur f"fcepifife. Vel al^S.t'*'.'' ''^^Seftione fi ert rubftantix.i.(,u:e rufficit fa fubff^''^'''"^^ '3''=» fam,licct non fuflF ciat facere h^Z '^''«»ntwm vrij j grof mcIbrcxpoficio.Pr'^ el^r'^'""'-*''^^ .V.rtu9 l»bctpotentiamcxpc(Ie?d &h "!%''"''' S'"'^'* mquo.i.propterquodSt£t •^V'»'" fisn^m ,f»-SedtamcniIb\rinSrXlS^^^^^ ^ ■mum quia «gniffcat m^tcriei rruprTo ' ™ " non ftimularetur adeiure3?o„ P ementum maturationis. fecundum eft 1, l f " 2"=;.%"iffcaturproptcrea„dem cZamT '""''°;?''"'f 'S^ftioni, non abfolute 3c pcn^urrTd dU^r " &ad fundum defcendcnti,. .fi<^^,ff *fl^°"'' f^Pa' «"« 5 humor qui cum vrina P Uturdcfctn'^^^'^'" "^ cniff r^^* Exquopatetq» vrinarDi/Taoi;^ "^'cumto KaTfor"'«*P™p'«^«''«"'-S dv^^fc ""^ ^^"'''"«"^'''^'''''''«"^''"«b&^ no ve! malo Cff '''""' * ''''P"« iS?s 'r?' ai;texaugmemodehx''°3"''''''''™'''=y='5'''"^«:i<Ic.KcDoft "'^ * *geftio„is'!^fens.Nam qii fupat bonitas exp^lfi^ natntequies.&cont a •"*<^?''''''P''°"'* '^^"«w 'wncvri^ _ """mdebilitas. '»'o«-cxifttti[(a^?J;J'"'P''rar«'n<nfebri^ »ft"ftquar.uscanon.Brptr''"^'"' Pottitalfumcan.drcenst;^ illaqux paulatim cuacuatut lignihcat multos humorcs 8c virtutis debiliiatem,quia non herct muitu grolTa nifi propter humorum muItitudinem,.S: non minciturpaulatimnifipropterdebilitatem cxpulfiux. Etpoft ilhm quidem qua: udlitatem affert fc^ qmtur mediocris urina Qmul cum requie. Canon fextus^Et caufa cft,quia tandem corpus mundifi catur 3C ideo fit poftca mediocris Sc fequitur requies. Cum autcm tenufs urma in acutis xgrftudml bus ad fpiditudinem conuertitur poftquam non adueni t requies fignificat liquefac^ionem. Septimus can»Et dlcitq, cum vrina tcnuis conucrtit acl valdc groiram^poftillamnon aduenit requies in acutis acgritudinibus fignificat liquefadionem.f.membforumaut humorum grolTorum quia prius erat fubtili8,quia nihil dc ta li potcrat pelli.nunc autcm pcliitur 3C no.pptcr digonc ga (i itaectfequereturrcquiesjgitur per viam Iiquefadionis, Cunque in fano urma perfeuerauerit fpifTa et i'n partecapitis doloremfenferit &:conqua(ratia nem , indicabit ei febrem. Ea:oaauuscan,Etdicitq,quandoperreuerat vrinafpif ^rmx fainfano.i,ncutronondumxgro,c&:iftcfcnferitin partcca^ ^P'*^? pitis.f.autanteautrctroauta latere conqua(Tationem.i.do/ ^anopcc lorem cum perturbatione 3C oflFufcatione fenfuum fignificat ^«^""atia futura febrc.Et mtioc,qa fignat q» humor peccas icipit ebul «^icacio.' lirc,vndc fumi petent caputcSi^putrcfient facient fcbrcm, Et tame cumhoc eftcx fuperflua expulfionc aut ajitioneautulceribus in gtibus uiai^ uring. Can.noniis ^ vltimiis . Dicit q. quandoc^ contingit c* hxc.f. vr.nagrolTa in fanocftex fuperflua cxpulfione/ma> gn3,vndeagitati humores aliquid fuorum fumorumcapitl commumcant.fed quia citoeuacuantur nonfequiturfcbris* Qiiandocpautem figniRcatapcrtioncm oppilationum pro pterquammaterix grolTae rctentx cxpelluntur , aut ^^«1« propter vlcerain viis vrinx,proptcr qua: mingitur fanies multa5i:tamcn non fcquitur febris» Non autem fubtilitas &: fpifsitudo utrxquc maturationis CigniRcmc pr/uationcm , nifi quia maturationcmfubfiantiac comitatur mcdiocri^ tas.Spifsx ergo maturatio cft,utdigercndo adtc nuitatem mutetur.Et tenuis maturatio eft ut co^ qucndo mutctur ad CpiCs itudincm. Hicrefpondettadtodubio.Pofietcrtlm quis diccrc»Sta tim diccbatur vrina tcnuis fignificat priuationem malura tionis.Et nuc dicitur cp multum fpiiTa idem fignificat,quod videtur falfum,quia fpifTitudo eft contraria fubtiIitati,'cS:co trariorum fignorum dcbent clTecontraria fignificata.Hic rcfpondctur q> vtnc^ fignificat priuationem maturationis^ ratiocft,quiamaturationcmcomiiatur mcdiocritas inmo do fubftantix.Ideo maturatio materigfpifraeeftjVt attetiue tur verfus mediocre,tS; maturatio fubtilfs cft vt in^rolTctu 8C cortuertatur ad mediocritatem vcrfus fpilTitudin^m. N*^ ta tamen hic q» vrla tcnuis no io fignificat priuatione m^itZ rationis,cja figniffcat fubtilc humore^faepe.n.eft pronter h.,> tnorumnimiamgrolTiticm qug oppiUtiones facit/ Amplius urina fpifsa queadmodum prius di ximas,quando::p cft dara transluccns , quado^ cft turbida. V crumtamcn i ntcr fpifsam transfu^ centcmSt: tcnucmcxiftit difFcrentia,quoniain Early European Bod<5, Copyrighl © 201 I ProQuesl LLC. Imagts reproduced by courtesy olThe Wellcome Trusl, London. 583/D Vrina fpififa du plcx. P R 1 M I C A N, rpifsafrSsIaceftscumofuinuridat nonfiufit par tes iplius inundatae multum paruae, immo ma^ gn«e in ea accidunt,unde dC eius motus funt tar^ dudC cum fpumat Bt eius (puma multarum am^ pu}Iarij,& iplius ampulla^non cito rumpuntur» Hic ponit figna claritatis & turbulentip vt mihi vidctuft Et hoc ideo in ilto cap*cjuia claritas dC turbulcntia putantur habcrcconucnicntiam cum grolio 5«: fubiili . Ec ideoetiam mifcet ngnificationes gtolTac dC fubtilis.Uiuidiiur autemin duas parteStPrimo docethorum figniffcatiocs figillatim»f» clarae SC turbulentx.fecun Jo quando in eadem vriiia appa/» ret clariias 3C turbulentia quo ad diuerfa tenipora . fecunda IbiLAmplius tres debe3,~|Prima in duas.primo ponit vna diftintfiionem sS(i differentiam inter claram 8C fubtilcm ♦ fe^ cundo ponit fignificationes.fecunda ibiLt't qug quidem.l Dtdt primo q» vt didum cfl: fupra cap.primo huius fum/ mar. vrina fpiifa quacdam eft clara translucens,^ qugda eft turbulenta,Dicit,fecundocj>inter fpilfam translucentcm dC fubtilcm lunt tres differcntig.Vna cft q> quando grolTa traf lucens agitatur mouetur tardc. fecunda cp quando agitatur ampullg non fiunt parua; fed magnf.tcrtia cft q> in ea fTt fpu ma multarum ampullarum,s&: iftac ampullae non cito rum^ puntur,fed in fubtili vrina contraria contingunt ♦ Caufa au^ tcm cft,quia grolTa cft grauior (5^ terreftris magis ac magis vircofa,5<i propter grauitaiem tardc mouctur.proptcr tcrrc'' ftrcitatcm non facilcin paruas partcs diuiditur propicr vy fcofitateminconculTioneffatampullac5c: non cito rupunt; Et quccquidemhuiufmodt cxifh't cx phle^^ matc gcncraturbenedigeftoautcholera uitelli^ na fieftin eatmcf^uraadcitrimfatcm trahens.Ec Otmcfluranoneftmeafignificat phlegmatis m> tref refoIutionem.Et hoc quidem in epilepiicoru urintsmultum exiftit. Hic ponit figniffcationes clarx 8C turbfdae prxmittendo (igna grolTg 3c fubtilis^Et diuiditur in quatuor partcs. t^rimo ponit fignafpiflr^clarae.Secundo tenuis . Tcrtio fpiitse finc limiiatione ad claritatcm.Quarto turbidac abfolutc .fecun'' da ibiLln tenui.lTcrtia ibiLSpifta autc.lQparta ibiL^d _ vliimum.l Circaprimampartemattendcq» textus co/ fpiffg 8C muniter inuenitur affirmatiuus q, vrina fpilTa Sc clara gcne clarc c5 ratur cx phlegmate bcnc digefto.Sed omnes aucftores dicut fnalis» litteram cffe corruptamjquia dcbct dicerc ex phlegmate no bcnc digefto.Et dicunt manifefte patcrc pcr fcquentia,quia ftatim dkit qi ii i ca cft tincfiura ad citrinitatem trahens eft cholcra vitellina,fedficftfinc tindlura cftcx liquefacftioue vitrciphlegmatis.Modoconftatc^^vitrcum phlegma non cftdigeftum.Etidcofacpc apparctin vrina epilepticorum iftavrina,quiainci8talephlegma multum abundat.Puto igftur hanccxpofitioncm cfte veram,licet poftetdici ^ ■proptcr phlegma vitrcum ben«; digeftum fiat vrina fpi^ia» Nam ipfum bcnc digefti^ cft tamcn vehementer groftuvt fup dfydC hoc no erit gencralic',fed in paucioribus vt fup df^ I n tenui aute in qua multa exiftit tincT:ura fct t tinc^ura no efCe proptcr digeftionem . Alioquin digeftio in primis non magis operatur fubftatil qudmcoloris permixtionem, propria nancp di'> geftionis operatio eft fubftantiam efRccre,dein^ de i pfatn tingere. E t digefti o q uidem in fubftan^ tia mefioreftqaam incolore. Hic ponit figniffcationcm tcnuis.Et diuiditur in quatuor ficutquatuorr^galasponit.Etpatcbinpartcs Icgedo. Pri muscanoncftnotus. Cirra tamen hunclocum caditdu> bi tatio,quia primo vidctur cnfe in verbis contradicflio ♦ feca <3ocontradi(^iocumdic5lisfupra.6^tcrtio non vidctur fnia vcra in fc» Fnmo.n,ad probandum <j tin<flura non c pro^ Vrinae A V I C E N N ptet digcftione infcrt q> alitcr natura operaretur fubftailam prius coloris pcrmixtioncm,ac fi ex oppofito fcqueretur ha:c falfum.videiur igitur velle cp natura no prius operetuc fubftantiam co\otem,dC ftatim dicit oppofitum , vt pa-' tct. Secundum patct,quia fupra caj5.de coloribus dixit.ct color quidem vrinacin 3egritudinibus'acutis incendentibu» trahit ad colorem ^afarani dC ad igneitatem,q) fi ibi fueritie nuitas aliq^ maturationis fignificat difpofitioncm,5^ ^ inccpit,fed non apparet in fubftantia.Iftud exprelie contra-' dicit pr^fenti regulse. Tertium autem patct cx hoc fecun^ do,quia natura in cafu huius textus dedit colorcm per dig^^ ftionem,&: tamen non fubftantiam,igitur no femper pri"' apparctin fubftantiaq^in colorc digeftio, Pro ifti^' ^I'"^" tendo fuperflua 3c non vera dida cxpofitorum eft prirno"^. tandum q> poffibile eft pcr acftioncm digeftiuac virtutis dari colorem manifeftc&nonmanifeftedari modum fubftan^ tic,vt in audoritatc ftatim allegata ♦ Nam ftat pcrmixrion^ humoris multum citrini valdc paucp quatitatis notabilif f'') gcreaquofitatem,<Sc:nonnotabihteringroriare eadem. cendum fccundo cp natura prius in digerendo intcndit darc modiim fubftantig colorem.Nam digeftio eft picparatio ad expulfionem,taIis autem habctur pcr modum fubftati* non per coIorcm,i6 digeftiua virtus pcipue in nocitiuopf'"' intendit modum fubftantiac inrcndat colorem. Ex cf^ fequitur cp cum virtus digeftiua multum agit digercdo atit multum digcrit oportct cj) multum det dc modo fubftanti* quam intcndit,quia iftcproprie&pcrfe fequitur opct^tio^ ncm digeftiuoe virtutis.Et hoc intcndit Aui.hic cum dixit^ operatio digeftiu^ cft prius darc fubftantiam,deinde eam gcrc. Nota tamen q> cum hoc ftat cj> fimul detur color fubftantia medrocris& q> prius <S:q> poft.Sed non ftat^^P multam cS(:forremdigeftionem dcturcolor 3C non modiJ» fubftantiacquia femper foriem 5<:multam digeftionen^jl quitur modus (ubftantlppropinquus mediocri. Di^^^" "'1 tcrtio non cftc Aui.intentioncm c;^ color multg tincfiurc i "j^ na tenut non fit quoquo modo pcr digeftioncm , fe^ ^'j!^ quod non cft propter intenfam digeftionem vcl multar","^ cut multa cft tindura , & hoc modo legatur ♦ In ^^*^"? tenuiinqua exiftitmultatincflura fcitur tincflura non^ propterdigeftionem.f.itaintenfaminfuogcncrc,ficutct'^^ <ftu ra . Na m hoc non cft propter mult a digcftionem , J^^/ pterinchoata5i:dcbilem nondum apparentcmin ^u^^^^ j. tia,vt dicitur fupra cap.de coloribus in audloritatc Et hoc probat. A.ibi. Alioquin dicendo'q> alioquin.i*^^. clTct q? dicatur & tindura eflfet propter multam dig^.^^ tuncnaturaprius feciffetinhac vrina fubftantiani ^'fLjf vrm? iftam coloris permixtionem.Nam vt cgo ^'''l^^jy fi digeftioeft multa 3C intenfa oportct cj> fit manife^^^ « ftatitia.Modo hoc eft rcpugnans in cafu noftro,quia f^JP^^p nimus vrinam tcnucm. Non vult igitur Aui.ifff^ i. ^ pofito fui dicfii cj? digeftio prius opcretur fubftantian' ^^^^, lorem tanqp abfoIutefaIfum,fedtanclp rtpugnans opP .^y regule.Ex quo fequitur cj>ideo oppofitum fucregul? j poftii3ilc,quia ad ipfum fequitur aliquid fibi rcpug^^^^* jp/ quopaterprimocfhicnullacftcontradic^iocum ^.^^f fupponatur in modo argucndi falfum ce q> natura pr'"^ tatur fubftantiam coIorcm,immo vult hoc eflc ^^j^gfc» repugnas oppofito rcgul^Et ideo nc quis putaret f hoc enfe falfum fubdit c}> digeftio prius opcratur UJJ^^^j q^colorispcrmixtioncmj&intellfgitadfenfum fc^ ^^^5 tabilis propofiti» Et fic foluitur oppofitum «^"^'.HJLneai^ tradicflione litterc.Similitcr fccundum «Jecontradi^"^^^ ^5 dicfta capituli prseccdcntis.Nam non intcnditabfo'»^^ ^^jjjg fit propter digeftioncm vt dixi, Ad tcrtium ^^^^^\cgof. patet cx fecundo notabili.Et idco hanc Iittciani,no j^gf cendo alioqui pro quia, vt dicit unus modus ^V^*' jjcit poncndo fententiam partts fcquentis ly alioqum, ^.^jf (Ua cundus modus.Ncc addcndo vnam negatiocm v tcrtia cxpofitio»His cnim modis cxponcre non V^ura U^'^ ficarc li«cram,Ciuod fiqugtatur vcfum omni? Vfina 5^ Vrinx ' Pcr ^eftif per dfgcftloncm. Puto c;^ noti. Natn comingtt vtfv nainting,proptercbuUitioacmacalorc putrcJinali vtpot couig, lecunda quarti capitulo de fignis fumptis ex tenuita> vring,dum dixir»Si autem fucrit rubcdo aut nigredo fctas ^cauiain hoccftrcs comingenj ,aut vehcmcntia virtu^ qualitatis ocgritudinalis imprimentia in aquam. Cro «otamen q,aquoatas pura non tingitur , nifiproptcr comv "ixt,onemaIicuiu6rcihumoraliscumca,vt cxpr<rnfc vuft ^^len.pnmodccfili.fed hxcpars humoralis quandoquc «agistingitnon propter maiorcm digeftioncm , fcd pro> Fcr maiorcm cbuUitioncm proptcr quam illc humor ffc '"tenfius coloratus, Etproptcr hoccum urina tcniiis i'n acuta qgri MmeperfeucratGgmficatmalum , a:Q>uirtus aigeftiuaeftropita. Ponitfecundam rcgulam ad modum rorrolarrj diccns q> propter caufam didam.f.q, prima digeftionis onatioeft «ccrcfubftantiamfcquitur cj>vrinatcnui pcrfcucrantc in xgritudmc acuta cft /ignum malum fignificas q, virtus cft iopiu.i.remi(raagcnsindigcrendoaut non digcrcns. Cumautemunnamuidcrfs tcnucm in cufus partibusrubedints dC citrinitatis fuent diuerQ. ws laborcm cognofces inflammantem. qu^hl'"^"' 'T^^"'^'''' * ^^""^ uicferis vrinam tenuc »^ fta fign ficat laborcm inflammantcm. Vbi nota intel ctfinfuol'^"^ '^ino E^^^^^^^ ^^"'"^ixtus cx rubco 8c ci. i^O-itud neS^ «nflammatiuum poflfumus intclligcrc humorumTa i exabundantia AutfccundopcrlaborcmTntcHjr.n^ '"^ ^PParcntium. l3eaonem,utinteUigiturKa^^^^^^^^^^ pnmo.EthocmihiWSrvc;^^^^^^^ Etrucnuisfucntfuentcpmcarcs quxfuntn. ^«hocefTe propterphlegmatis aduftioncm. CTn v^rf 'T" '4 "'^ ^^^""^"on cxiftcntc ^gritu> »cni eft u ^T- r P"»cga,4t,3 aciultionem . Caufa au> autex.vr^. ^^"^ ^"J;^'^ ^""^ ^^^^ « ^«">^ ideofunt aduH^ alborum mcmbrorum ficut vc/ica aur acgntudinc crit cx phlcgmate adufto» nora congelatur a infpifsatur. 'lUeft quicun, p"rm!„ autliquefaa.oncm.Et hfc ««n eft qula fi ^^0,0",,"^""' «ngeUtur. Caufa au. Wplurimum fubtilcs non f P'"" ^!?"'"^" ando eft grolTa p"°'^;'««ntvrinamgrolTam.Btideo «nifica, ipfo, muItos.^^S' ^'7°^"'" comm.xtionem fi. P'» liaucl^ifj <-nm™- ^'"aoque autem eft grofla pro/ «"^^incsVcal^^^^^^^^ ^^"2^^^^"^ > P^"^ D O a IIL i^^ Aduftimum ucroturbulcntiaur/nx cft pro^ pter terreitatem cum uentofitate quac aquofitati admiTcetur,cx iftis nancp cum admifcentur pro^ uemt turbulentia 8C cx ipforum abinuicem fepa rationeproucnit claritas. Ponitfignificationem urinx turbfdx abfolutc» Etdicit Vrinx <]^fignificatpermixtionempartiumtcrrearum<5<: ventofita turbida tiscumaquofitatcvrinali. Etratio,quiaqu3ndo iftacduac idicium rcs,fcilicetventofitas5(; pars tcrrea admifcentur in vrina excis prouenitturbuIentia,Etqiiando feparantur prouenic claritas. Et hoc regulx non habent dubium» Nam omnia alia clcmenta funt peruia praeter terram , 3c ideo non habcc aquam rcddercopacam.Tcrrea autcm pars non manercc fparfa pcr totam aquofitatem nifielTct ventofitati coniuda ipfam facfcnti natarc,aliier dcfcenderetadfundum» No> ta tamcn hic q> vcrifimile cft contingerc cfle partes terrcaa cum aqua ita ut vrina fit clara.Nam non cft dubium cp vri nxaliqux funtclaroc 8C non gcneratis vcntofitatibus in eis ficntturbidae,igiturprius crant ventofitatcs & partestcr-' rcx ftantc claiitaie. Et alTumptum patct quando vrina gitur clara & per infrigidationcm fft turbida,ficutuocamu9 cas corruptas quac poftca cumad igncm calcffunt clartffca^ tur. Imaginandum cft q, quendam modum mixtionis Vrm« partium humoralium cum aquofitatc fequitur claritas, efto ^"'"'^"1«'' ctiam q» partcs tcrrcx fint mulrac non defcendentcs ad fun-' ^^* dum,ficut clara eft cryftallus non obftantc cp plurimum fic tcrrea,5(: vitrum cuius multa pars cft terrca ♦ Tamcn rcgu^ la.A.vcra eftinfecSt^maximchabet verum de rurbulcntiji qu3cacciditaquofitatiperfcpcru'e,quacfit turbida per ad-* mixtionem non ucram partium tcrrcaf??. tn hoc.n.cafu opor tct q» fit proptcr partcs tcrrcas co?un(^as vcntofitati.Et cco tra partcs tcrrcac opacx coniunc^x venfofitati fufFicicnti aj fubleuandum cas in aqua funt fcmpcr caufa talis turbulcn^ tiae.Etiiapatctgcncralcfignificatum urinx turbidx, Amplius trcs debcs attcndcrc difpofitioncs. Eft nanc^ cum tenuis mingitur , 8C deinde infpif fatur quac fis;nificat q> natura laborat in matura> do,(cdnondum matcria ci undiqueobediuitcc cft paticns , 8C fortafse cftcum membrorum Q^» gnificat liquefacfiioncm. Hic ponit figna claritatis 3c turbuIcntiae,qu3ndo in cadc vrina apparet claritas ct turbulentia diucrfis tcmporibus cc turbida quae remanet turbida.Et diuidit in trcs partcs, Pri^ mo ponittresmodos confidcrandos.Sccundocoparatduo» ilIorumadiuicem.Tertioponitquafdam fpecialcs regulas fecunda ibiLlHa vero qug.liertia ibiL Vrina quoqj.-] rtcni prima in tres fccundum ircs difpofitioncs confidcratas . fc> cunda ibiL Aut mingitur.l lertia ibi L Aut cft difpofitioO Dicit in partc prima quod tu debes attendcrc trcs difpoft> • tioncsmurinaquarum vna cft quod quandoa,» minsitur u-^ tcnuis,ideftcIara&:pofteainfpift"atur&firturbida , &ifta '"'^*'** figniffcat cp natura laborat in maturando , fcd materia non cx toto obcdimtydC eft paticns,& aliquando fignfffcar liquc^ facflioncm membrorum* Nota igitur primo cp Auiccn» narrat illos trcs modos turbidac vrinac,quos ponft Gal. pri^ mo dc crid , licct non ponat eo ordinc. Nota fccundo q» in urina quae mingirur funt difpofitioncs cx altcrationc 8C pcrniixtionchumorumtamacalorc naturali quam putre^ dinali intra corpus reccptae mcrito quarum difpofitionum u rina extra corpus pcrmutac et ideo ex permuiatione extra corpus cognofcitur , quomodo paflfa ajcrit intra cortxia J3^ .«/«ria/^hiimorum difoofirinn^a . ^ modua criplext & corporis 8C humorum difpofitiones , vt dicit Auer auar> fo colliget. NotatfL^^o^^^^iunnamingiturcIara&po ftea turbfdatup fignificat quod Partes humorales funt xtccumaquofitateurinalipcropu9caIori8 naturalis. Nam cx opcfc putrcdinali pouus mingitur lurbida fcd hoc Iacob.i.i,auic, 'v« ^ P R I M I C A opus fignificatiir cffc debilc,quia pcr leucm adioncrt acriJ concinemis pernfiutatur.Q, edam urinanon mingiturturbi dafigni{icaturcj)inhumoribus nondum cftfortrs putrcfa^ <fi:io,ec quia ab acre cxteriori cito hanc altcrationem recipiut figniffcaturq)funtparati» Ex quibus patet primoregula Auicen.elfe veram,q>haccurina(ignificat q> natuia labo/ ratmaturando.i.aliquomodoagitcalor naruralis inhumo' res/ed mareria non ex toto obediuit» Patet fecundo q> vc rum dicit Gaf.cum dixitpnmodecrili.q^h.xcurina figniff cat q) humor nondum eft motus fed erit in proximo.i. non> dum vehemcnter bullit nec multum digcritur,fcd in proxi/ mo cfl: futurus in co motus ebullitionis. Vltimo nota cp cx mcmbrorumtX: adipis liquefadionc conuenitmingi uri- nam claram qiip per leuem congclationcm turbidatur, quia hoc eft dt! natura pinguedinis quac dum cft liquida 3c dtlTo^ luta eft parua,fedinfrigidata cftopaca.Et Auiccn.hancfub dit fignificationem quain tacuitGalcn . IocoalIegaio,quia raro accidit . Autmmgitur fpifra SC poftca darificatur& rcparatiirabea groflTum fubtus ftans dC figmfi^ catq^natura lam feparauit matcnam QC ipfam maturautt. Et quanto maior fuent clantas dC maior defccnfus infenus &: citius magis fignifi / cabit maturationem» Ponit fignlficationes fecundac materici. Et dicit q» vrina quandoq^ mingitur turbida 3c poflea clarificatur q> pars grolta ab ca fepa tatur 3c ftat in fundo 3C ifta llgnificat na lura iam maturauit matcriam.Et quanto magis clai iffcatur &citius,tantocftccrtius fignum maturationis. Ht fimilitcr quantomaior cft dcfccnfus inferius, Primo igitur nota jdchis tribus mancriebus fcciffc nientioncm Gaf. primodc crifi,5£; Aucr.4.colligcr,5^ Auicen. hicita q» putatur com^ fiiuniter ab expofitoribus deeadem difpofitionclocutos fuif fc.Sedaliter videturdixiifeGar.defigniftcationc huius, 3C aliter Aucr.&aliter Auiccn. Nam GaF. quardccrifidixit Ita.Scd quae mingitur turbida ct poft paulatim rcCidct in ea fedimcn laudabilc fignificat argritudincm abfq? mora digc rcnda, Auicc. hic vt vidctur fic dicit q> fignificat matcr/am cflc digcftam non dicit digcrcndam. Aucrro. autem quarto colligct videtur hanc poncrc quae primo eft grolTajpoftfub tiliatur& poftctiamingroffatur ficut accidit pktucp cum urinadimittitur,dchacdiciiq» fignificat pigritiam naturae poft incgptiopciis principium,undcfic dicitad littcra. Sed lirina groffa quae' poftea fubtiliatur 3C iterum ingroflfatur, quamuis haec opcrc natura: proccdat pigritiem natur^ figni 6cat poft fufccpti opcris principium. Ego libentcr in hac diucrfitatc vidiffem quid credidcrunt antiqui cxpofitores fcd non inue nio Dyiium aut Antonium dc Parma aut Miv dinum aut Marfilium ifta dccIarafifc»Dicoigitur iftud,quod putofuilTc dc mentc iftoi^audoij^. Pro quo nota urina ^ qupmingitturbida&clarificaiur quandoc^ mingitur paijj rurbidaiSiiclarificatur bencpcrdcfcenfum hypoftafis lau^ dabilis^&hxccft difpofiti^urinarum complctam digeftio nem figntficantium in morbis marcrialibus, Nam quiahy/ ' poftafiua materia non cft cx toto clara nec cft commixta uc ro mo commixtionia cum aquofitatc fed per uicinitate,ideo oportct q» cum mingitur 3C per motu cft mixta reddat aquo fitatcra parijpcr ofFufcatam.Et de ifta puto q» loquat Autc» Jiiccnimfignificatnaturamdigcflfift'e<&: fuperaffe materia» Etidcodicitq>quantomaiorfucritclaritas fupplc cumdc^ bita fubftahtia &citior dcfccnfus magis fignificabit matu^ rationem. Qi^iaedam autcm cft vrina quac mingitur vcrc turbida,quia intcnfx turbulcntfae, 3C omnis talis fignificat vcn^n^ntem cbuHitioncm.NamGar.de illaquae clarificav tur,(Xeftdcqua!oquimuritad'cit.Nam vrina quae clarifi> caturpoftpauIuIumfignificatiUudquod rcmanct dc aug> inciito tf ruona dc dc agitatione di<fla cltc parum . Vult igi^ tujf ^etiara ifta fignificat augmcntum fcruoris didi^^m V I C B N N agitationcm,5c: pcr confequens omnis alia urina niulturtl turbida.Scd de iftis quardam eft quac clariffcatur pcr defce-' fum partis tcrrcftris ad fundum 3C ifta fi fedimen fuerit lau^ dabilenondicolaudabililfimum, eft cnim impolfibilci'* ifto cafu fignificat ut dicit Ga,q> cito complcbuur digeftio» Erit autem fedimcn laudabile,quod non erit malac fubftan^ tiacnecmalicoIoriSjlicet nonex toco omncs habeat condi^ tiones optimi fediminis,fed dc hac non loquiiur Auiccn»W'' ^^^j, pra.Etidcoomninodifpofitioncs eafdem intclIexerunt»A. 3c GalV Caufa autem didi Gaf.eft quta ex quo etiam in principio ita turbulcnta urina non potcft clTc fine praetcr ni* turali cbullitione quac cxcludit complementum digeftion'*» Scd quia cito fit fcqueftratio fignificatur cj> vcftigiuni calo' ris naturalisfit foi tccS^uentofitatespcrebuIIitionem putr^^ dinis ibi exiftcntisfuntpaucac parum rcfiftcntcs,5^ideoj^|' tocomplebiturmaturatio. Si ucro vrina mingitur turbi' da 3c clarificatur pcr defccnfum ad fundum,fcd poftea c/to corrumpitur proptcr acris imprglfioncm^hacc eft de q Auf» loquitur,^^: ifia fignificat pigritiam naturac in digcrendo^^ modo quo prima dc illis de quibus Auicdoquitur. Et ita i'" aucflores non dc cadem penitus vidcntur loqui difpofitionc in his locis proptcr quod non ponunt cadcm fignificais» Aut eft diTpo mcdia in tcr prfmam alterai^ cxqLiacumperdurauerit &:natura fuerit forti^ 8C ufrtus fixa fdetur non ad maturationep^^^'' ucnieturintegram.Si uero uirtusfixa non ntcrittimendumncpcrditio pr^ucniat matii!'^ tioncm. Cij aut perdurauerit dC tfmorofa fig'^^ non afFuent fignificabit capitis dolore, qni fig^ ficabit ebulhtioncm dC ucntofitates uaporofa^* ^ Ponitmancriemteriiamdicensq>quando(^ cftdif^P^fj,^ ^t^i tio mcdia intcr primam 3C fccundam qux eft q> vrina f^^t gitur turbida,(X: ita remanet& ifta fi hoc modo pcrdurai^ virtus cft fortis fignificat q> nunc.i»paruo tempore per Jod" tui adintegrammaturationem.Scdfivirtus non fucrii^'|j ^ fignificat timorem,nc mors pracueniat maturationeiri' P pcrdurauerit hoc modo 3C non fucrint ibi figna alia tir^^^^^ fa figniffcabit capitis doIorcm,quia fignificat vcntofitajf ,^ 3C cbullitionem matcrici» Et in hacetiam tcriia difp*^!; Jie diuerfimodc videntur d^cerc GaL3c Auicen, Narfl^^ dicitq>h3ccurinafignificatcommotionem 3C augt"^"^. feruoris quae cft in fanguinc cflfc in fummo augmcnti fu*'^ Auer.itadixit.Scdfiabipfoprincipio apparuerit S^^^^^fflO in eadem groftitudinc pcrmanfcrit fignificat multam ""j^^j^ rumebullitioncmacalorccxtrancofadam 3c proP^^Lu^ eft malum fignum. vidctur igitur q» non fignificat ^^^,^1 nictur ad maturationem fVitcgram cum fignificct A\o motum putrefacflionis. Pro iftis nota q> ut dixi i" ^c^ ne de magnitudine febris fccunda particula aphorif"* pugnat matcriam forti motu moucri ad putrcdinend ; .jj,/ mcn digcri (5^ cffc propc complemcntum digefti<"^' ^^tc moproptcrca digeri uelocius natura magis conante?^^^i(i tia magfs apta recipcrc faltcm cx parte eliquatioofs ^ j^,fi tatis uaporationis fupcrflui,undc nos uidcmus "^•''^^lilifCf mos gcnerari in aqua cum uehcmcnter putrcfit pg^j^i^ <n carnibus» Nota fecundo hanc urinam rc vchemciitcm motum putrcdmalis caloris. ^^^is , ^ mcn quandoq? cft coninn(5lus fortis motus dtg^^^. hoc cft cum uirtus cft conftans 3c non fint alisE jf^a ficationcs.cS: hoc voIuit^A.^ hoccft innuit ^^f»^" ^^(Ci* xit mcliorcm prima,(5^ cx his patct concordia au^^t'' ^ Hfa ucro quac cx tcnuitatc ad turbuleti^j^^jjii uenitj&fic proccditmeliorillacfi: q^^^^rin^ Icntia pcrmanet fccundu plurimas h^**^^* .^r c^t'' quo^ mul totiens fit fpifl[a dC cft hoc P^^^Pjdoa^* fum uirtutis,a:non proptcrnaturar cxP .^jj %2 Sed urina quse aquofa mingitur araquofa rcma /^et hgnum eft pnuationis maturationis peniV- t«s.bturma fpi^ralaudabilioreftqux adexeun «" elthcifis&rmurtarreparationis QmuLEx hu iulmodi nanc^ fanaf paralyfis et quod eft ei fiPe. Ponit quafdam fpeciales tegulas. Et diuiditur i quatuor, tipatebunt partcs. Deprima dicir q, illa qux mingitur tcnuis 3C ex tenuitaic perucnitur ad turbulentiam eft melior illa qua: permanet in turbulcntia fecundum plurima3 ho ^as ^urpFm» Sed hocuideturcontrariumdido GaP.pri^ nio dccrifi.Nam quac peruenft a claritatc ad turbulentiam ««citelledcieiiorem iftarum trium , undefichabet Uttera. Vrinaquapiurbfdafitcxtctius fi;:»niffcat q, nondum eftei ■notuSjfederitinproximo.Neccifario igitur harc urina eft carum detcrior.EtpauloinFra.utinauerofccuda ut didum «it inter has duas eft media»Nam ipfa cum gcneretur a c6< niotionequGeeftinultimoffnc&ftatufuo intantum dimi> nuta eftin malitiaaburinafignificatcq, nondum eft mo^ tus e.us,fed crit in proximo inquanium cxcedit in malitiam unnar^ fignificantcm q, illemotus iamproximus eft ut fc> dctur & quicfcat,5c coftat c;^ urina fccuda apud ipfum' eft ct ^m8iturturbida,&ficrcmanct,tcrtiaucro mingitur clara Hi? urinTr^?'" "^'^; ^^«^«"^«rdia igiturdiccndumhac ^^^'^.^^^.^•^^^ bonis,fed quandocft bo * Qui.?(> r a^"'"^""'"^^'^ , &t»rbidatur cito, qu«a |fta hgnificat d/gcftionem proximam , &hoc cft raro ^aP.jgiturloquiturdccaquandobonum figniffcat. Et.A. d^cu hoc,qu,a vtplunmum eft dcterior , quia raro cft bona ?en" r ^"'"^^* Secunda regula eft q, multo ^tens urma fit fpiiTa propter cafum uirtut/s non proptT P fionem matcr.^. Et pofTumus hic intclligerc turb dam loqumifuimusdeurinaalba. QmnaTepS nim fpiffarum ifta eft melior qu^eft fecilis LVl * "'J"*' &eftmulcxfeparauo„is,quia1neaficreq:^^^^^^^^^^ ferjsmuIca:perquam,oca ma.eria curbul & „1.^^ emffitiei dercendic,& flt hypoftafis quia ifta fipn^ ■oremma^obediemiamlaliquaa^a E e. cal?! c"-^ "15 expuiri per uias urini materia morbum facience, Cum urinagrolTamingitur, 8<:d«ndcproce enaofecundum ordmcm attenuatur 0 multa !"conueniens cxiftit. Etcum ipfapoft rpmm »*^ftai'?"'''''" ^^'"f '"'^^^^^ indemuK^"* '"'"?'"'' ^^^^"o •«ultot.ensreff '""'^""'■"!,"''n' '""'i"^ ^"'•n febriumacuJ^^TT"" I """'^ ex qua nondum Prouenientium , Que fit repPo ^ modus cft extraneus- - In hactertiapartcratx-. t. ^,^«fignificarcpcrmfS I."^ ^"P^^ P""<^'P3li 7° docct Ci2n\^cor^ ^^^"^"''♦fctdiuiditur in trcs partcs.Pri *'^nurbS.^;t:S':™°''- '^SUlaf»^ **"^'°Ponitoiiar^,m rvtrauaoam.» iiter ut «>«ccrncntc8 maxS'l?i'^^ «trauagantc, "'^"SnmcauoncB rcrum cnurf DOC UL 1^4. tiamfxtamm/ccundaibiLVrina turbulenta multoticns,! " " * tertia ibiL Vr ina corpori»"lPrima diuidit in tor partes quot funt regulae. De prima igitur dicit q» quando vrina grof> fajmingirur&deindeproceJendofecundumordinem atto nuatur fi fit multa eft conueniens.Ratio regul^ eft quia fignf ficat hanc elTc purgationem naturalem. becunda reguU eftc;^urin3di(fta.f.groifamuItaqua:fecundum ordinemac tcnuatur quando eft poft turbidam aut fpiiTam paucam eft fignum bonum,5i: hoc cft quando iirinR fpilla ct turbulenta apparct qux mingebatur primo paulatim , fed poft fubito &f3Ciliter inde Sc poft eam multa quatitas facilc mingitur# Et cum ifta multotiens refoluiturj. finitur a-gritudo fiuefit acutafiucrepletionalisfiuefucritrcplctioexqua non prouc nftmanifeftaacgritudOj&iftemodus nrince cft extrancus. ^'^ise Et redc fecundum q» dicit Dynus Auic. voluit hic ponerc "^o^J"» fententiam Hippo.in illoaphorifmo quartx particuIx.Qj.ii ^''Cranc^ busurinacgrolfxglobofac «Si^c. Caufa autem verificans cft quia quando hacc multa tcnuis cmittitur poft pauca grof famautturbidam fignificaturq>matcrfaeft digefta pcrfub tiliationcm fadam a natura 3c pelliiur.Dicic autcm hic mo'' dus urinx cxtrancus,quia rarus.PIcruncp.n, fft mutatio con trario modo,quia cxfubtili proccdituradgrofifam cum antc digonem plurfmum natura non pellat humorem cu aquoft tate Sd poft digeftionem cxpellat. Et tu nota ut in comcn to voluit GaP.q> pcr tcnucm intelligimus mcdiocrcm. Et io Auiccn.dicit proccdcndofecundum ordinem attcnuatur» Qriando cum urma naturafis colons fuper^ fluaeftfpifsitudo plerunc^ fignificat bonftatcm expulfioms multarum matcricrum , cui exeundi afsociatur facilitas. Etplerunquefignificatperx ditionem propterea qu6d humorum fignificat multitudinem etuirtutis debilitatem. EthocquC dem demonftrat egredicndi difficultas fi^ paa^ citas eius quod egreditur. Hic ponit tertiam regulam diccns qjurina fupcrflua fpif> Vrine fii fa & naturalis coloris fignificat quandoq? bonum quadoa pcrfiuac malum.Bonum fignificatquandocxitfaciliter&multa,ga &fpilTge fignificat cxpulfioncm naturalcm multarum matcrierum. nalisco^ Malum fignificac quando cgrcditur pauca 8C paulatim,quia loris idi-^ fignificathumorummultitudincmfuagroflfitic, d:virtutis caiio, " dcbilitatcm fua paucitatc. Vrinaquidem fpiTsa bona cft quac cft cnfis segritudinis fplems Stffcbnumpermixtarum in quanonexpcc^aturacqualitas, quoniam natu^ rainexpellendo impeditur. Ifta eft quarta reguIa.Et dicit q» urina fpifta qux cft cri> fis3cgfitudinumfplcnisautfcbrium pcrmixtarum eft bo^ na.Etcaufacftquiaiftafignificat finem illorum morboru confumpta matcria.Etfubdit in ifta non cxpcdctur f qua litas tn modo fubftantia:,quia natura impcditur in cxpcllen do.Et notaq^ durantc crifi non vult quod expcdctur acqua litas vrinc,quoniamnaturacftoccupata in expellcndo hu^ morcs ita groffos nonobftante ^fitit digcftiq» urina pec totumtempuscrifis eft groflfa. Vrinaad ultimum turbulenta ngniRcsLt hu^ morummuItitudinem&: naturam ab eis occu^ patam m maturando eos. Iftc cft quintus can.dc turbida iftis incidentcrimmfxtug dicit urina turbida ultimate fignat humoijj mPtitudine et nam ab cts ocCupata in maturado cos.Et ro eft,qa ci5 fign! ficctmateriacxpcllionditc]^ natura laboratin maturando maximc quia fignificatur non funt integrc digefti, Vrina fpifsa in qua fedimen cxiftit arcnofum fignificat lapidem. Iacob»i.i,auiCt Vw H Early European Books, Copyrighl © 201 1 ProQuesl LLC^ Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trusl, London. PR I M I C A N, Vnnx Hiccft fextus can.dices urina fpififacijarcnofo fedimi ultimate ne figniffcat lapidem, Ex quo.n.eft fpilfa fignat materiatn turbidac grolTam vifcofam.Et quia funtibi arenulae ligniffcat q,in> Uicatio. fpilTatur^^induratufinlapidemautinrcnibusaut in vefi/ ca,De lioc ramcn infra cum de liypofiafi dicemus. Vrina rpilTa qaa?apoftemat(j ligmficat apcr^ tioncm cogtioCcitur ex eo qiiod ei admiTcctur,5<: ex co quod prxceffit. Exeo.n. quod admifcetur ficut pure,qiiod malus odor dernoaftrac et cxeu tibus quae cam ea feparantur ficut petala alba dC rubea aut ficut furfur aut alia ab iftis ex eis p qu^ cognofcftur. Ex co quidem quod pracceffit , qni ibi prius fuitOgnilicatioapoftcmatisaut ulceris m uefica ant rene aut hepate aut in partibus pe^ (^oris.Etngnificat huius apoftematis apertio^ nem,fianteipfam urina fuit fimilis loturac car^ nisrecentis quod eftexgibbofitatcapoftematis. Etfiegeftioralisfuit apoftematis qc^eft incius concauitare.Etfianhelitus coanguftatio praccef fit dC tufiis ficca dc dolor in membris pedoris pij giciuus,tuncapoftemaquodeft apertum eft late ris dC exiuit a parte arteriar maioris» Ec fi in pure illo cfcmaturatio conueniens efc. Hacc efl: feptima regula diccns cp vrina fpilfa cognofcic figniffcareapcrtionem apoftematis pcr ea qux prxcedunt, 3C pcr ca quac cum vrina commifcentur» Illud autc quod commifcet cum vrina quae fignificat apertionem ajSatis eft fanies qu^ cognofci'fur,quia foecer,aut quia illud qiiod mifce tureritaliquid dcrebus qux a membrofeparant ficut peta la alba aut rubca aut furfurea aut alia ab iftis ficut funt quae^ dam filofa, Sed illud quod pracceiTit vrina 3c facit cogno^ (c'i cp figniffcat apertionem apatis eft q> prius fn hoie illo fue rint figna apatis in iterioribus,ficut verbf gratia in rene aut vcfica aut hepate aut in partibus pecftoris , etiam fi ante vrinam cum fanicfuerit vrinafimilis lorurac carnis recctis fignificatur apa elTe in concauo hepatis/ed fi fuerit antc an^ heUtusanguftatio&tulTisficca&dolor inmembris pecfto tis pungiriuus figniffcatur cp hiit apa in pedore fanies cxiuit ex latere arteric vicinioris,& fi pus illud cft maturum crir conueniens. Et mendccp numerando figna que funt anteerupiionem apoftcmatis dixitaut vlceris. Nam vlcus non praecedft eraptionem apoftematis,i5<: ideo per vlcus dc bemus intelligere exituram» Aut hoc veriffcat, quia aliquan do vlcus cum debilirat membrum cft caufa apoftematis,et tale vlcus prxcedit illius apoftematis apertionem» Eteft cum fanus cuacuatus quicxercitiurcfin quit mingit urina, ficutpus dC uirus tenue , quo ipfiuspurgatur corpus dC eius aufertur laxitas quam exercittj dimiftione confecutus eft. Haec eft o^flaua regula quae poftet tamen potius poni pro Vna contingentia.Et eft q> contingit hominem fanum min gerc vrinam ficut pus 3c virus renuc,5£: maxime cum dimi fcritcxercitium,&per hanc purgabiturcius corpus et remo ucbiturabeoIalTitudoquamfuerat confecutus proptcr di^ ««inrione excrcitij.Et hoc contingit Qa na mam hanc aggre^ gata digerit digone fn nocitiuo fincefus putrefadionc, dcin ae expellh per vrina.cS:: hoC no e vcijz pus nec vcm virus cij in ea no fit putrcdo,fed eft ficut pus ,qa fifis illi.Et hic fumi turlanuspornnicoqui non cft segcr^Nam cx quo lafifitudi/ nem patiebat poiius erat neutrum q^ fanum corpus cius. Et cft ctiam cutn m hepatc aut m co quod cft coram iplo nuntoppiiationcs &DleruncBCOti'n' A V I C E N N Jl» gitutcanimapcrtionefiturina fpifia propterea q?earumegrediturmateria,6(^haec talis fpiffiw^ dononeftpus. Sed inipfaquaeeftpoft apoftc^ matis apertionemeftpus.Etcum hxc urinafue^ ritcum fpiftitudine dC ad nigredinem traxcritK cum ca fueric in latere finiftro dolor erit tunccX parte fplenis. Etfcdm hanc cofiderationemfifi*'' pra femur fueric aut in fummitate uentris crit tuncex parte ftomachr» Hocautcm facpiuscftc* partehepatis ^t^cannalium urinaf. Hic ponit nonam regulam dicens q» contingit fieri oppl^ latioiies in hepate aut in eo quod eft coram ipfo de mcbris, vt llomacho aut fplene aut pcdore»Et contingit cp pcrap^f lioncm harum oppiiationum mingaiur urina fpifia, quia^fl aperiuntur egreditur materia carum,quia faciens cas.Eti»* non eft pus.fed illa quac egreditur cx apertione apoftcwi^"^ cft pus 3l. difccrnuntur abinuicem.Et fi hxc vrina trahita^ nigredinemiSi^prxcelTitdolorin latcre finiftro iigniffcatjl^ q» cft a fplene.Ht fc3m hanc confiderationt? ii dolor fucrit pra fcmur aut in fummitate uentris crit ex parte ftomachi»" fiindi anteriori8,fc!d tii pfm eft ex hepatc, quia hepar eil*"* gis vicinus vijs vrinx.Et ifte cail.eft manifcftus. Vrinaturbulcta multotiens fignat cafumi^^'^ tutis. Cuncpuirtuscecideritfrigiditas fuperabi^ quaceritficut illa quac exterius infrigidat. Modofacitq.cftdidum.Er diuiditur in trcs ficuttrcsrj gutas de turbulenta vrina ponit* Ibi fecunda LTurbule'''? enim.-|tcitiaibiLVrinaquaEurinis.-l Dicit primoq»'"}!' totiensuiinaturbulcntafigniffcatcafumuirtutis.f.naiuf^"' & vitalis regcntium totum corpus,vnde neq, valcni (^f ftrarehumorcmabaquofitatcneq; putrefadioncm P^^^i bere nec retinere humores,6^ ideo fit inde vrina turbida- quando cadit virtus tunc urina cft frigida Cicm illa q^if l riiis infrigidatur. Ncc cftin ifto cafu fntelligcndiJ 4»"*' vrina ex toto mingaturfrigida ficutaqua , fed valdc pi^^l caliditatis.Namtunccalorrelinquit membra longio^"* corde 8c etiam in ipfo corde paucificatur» Vrinaturbulenta quaemalo uino aquac ciceris eft urina pratgnantium aui hnrf'": apoftemata calidalongiteporisin interiori'""' Hacceftfecundaregula inquadicit q> urina turho^^'^^^ qux fimilatur malo vino aut aquac ciceris eft vrina P^f^.^, tium <S::habentium apoftemata calida longi tcmporis in terioribus. Sed hic funt duo dubia. Primutn , ^"'^^jj, prxgnantibusdebetefTcvrinaclarafimilis vrinis Tgitur non turbida. Secundo quia apoftemata loop poris dcbcnteftecx materia frigida quac non facit ^i^P^V/ tatem rubcam fimilem vino. Practerca pleri1fc|? gtjc ma in interioribus 8c non apparct huiufmodi urinaji^f P^^^ experientia. Ad primum dicimr q» prggnantcs ?^^^-M poris, quia parum menftrui retinucrunt, 8C quia con»*'' funtuiae(S;:idparummcnftruiquod fupercft tendit a ^jj nas raatricis 8c fuuantur in digerendo a calido fp^'"'^ g^iu^ nideourinashabentclaras.Sedprxgnantcs uicin^^ P quia multum menftrui retinucrunt,^ quia illu^f"''''^i,afl'' gitat a ucnis matricis in alias 8C eft mali coloris, ^ doq^ aliquid tale emittunt cum urina 8c faciunt nf^^^L^a^ bidam didi coloris, Ad fecandum dicitur q» aP^ .g ^at ta in interioribus duobus modisco fint longi ^^'"PSt^n^ caufa didae urinae.Primo quia hepatis uirtutcm ^^^^o 3* undcfit urinacum pcrmixtione fanguinis maU*Sc<^^jj^jpaC ab illiscadcm refudat materia quse aduftionem j^is^ «S^mingitur.Etidcohxctalismixtacumpartc fang _ i aquofttatc rcddit urinani dicflimodif ^ ^^g^ Si F E N. fc rt-^ q^,3j ^|j.|V,js aiiiiorum aut animafium .ailariilarur & dl quaft mulachach npea quod Cit multurn turbida corruptioaem humorum <:orporisagni'gcar,quod cn ma^ts fignificac cic PnU crudum in qua aliqua cahditas ogata fuit ec »puicijgrortauencofitateebullirefecic,a<:p[3hoc pierua figaificac capicis dolorc uenturum auc ^Ubacha(,a<:cum Rfcuerat fignificac lcthargicu Hjec eH: tcrtia rcgula /n qua dicit q> vriiia fimilis vrinx «Mnoruin^aliorumfubiugalitim ±cil quafi mulachacli, ^uiaeftaiultumturbidi Ugnificat corruptionem humorii ''"'"tl ^'^''""'''""^''''"^pWeSinatiscrudi^inquoper oponemcj' %liciji ventofitas fuit gnata,* ideo agnificat capit(s dolo/ «H, '^m ventutuinaucalabaclnl. Nota primo q. mulacliacli aqua qiia vtuntur Sarraceni quae eft cx aqiia rofata cum nijfcj Si ambra 3i gariopliyllis 3i alijs odoriferis & eft ual dc tutbidi.Sed alabachal eft fgritudo in quaa cetebro phle gmadefccditadinferlora.-Sivocatur ftillicidium Ime fpcs «tarrhi.Et tunc verificatur regula.quia turbulcntia ifta no nt ime humorum putredine vt eft dciii fupra.Secundo line ventofitate coniunaa parti terrei. Tertio qma ift, nec ni' gra eft neccitrina nec rubea maximephlegmatis lianifica^ wtputredinem.Qiiarro quia ibi eft oppilatio ligniflcatur * coicat capiti,& ideo fi retinebit taciet dbbrem capitis iuxta aphorifmi fententiam.Qiiibus vrini conuerfoe turbatx ve 'utrubiugalm5:c.Etfinoretincbitfaciet catatrlium dciTi. Vrina qjx colori alicmus nicbri ?mM cum Perdur.«yi^r<cudmenim/l(o membro fignificat. ma"eftrvrinrr'^r"'f'''S"'''>*'""'«'l"''"°^- P"' mix^onT^^^er?^'!"''" «'^«""'f * ^-^'o' det vrine ex per. bra Sip"c3 a n" ."""'^*^'^ ' ■"ebri colore, tii mc r>t fec,.ndum <alem colore fignifica t ^1 P""^"*^ ..Plicatfupetfluitatesexpellen'das:^i?ern1r;g°:;r."4?"' . Etquidamdixeruntquidctimmfenori par. tcurmaetueritaliquid quod pulueri Qt QFe autfu mo prolonaabitur aegritudo.S^ Q in tota perdu. argritudine prognolticatur tnortem aut phlc ''ii,, "-udum quod a pure difcernitur fcetore. ij^' fttiorfn"''' ''?"''f "^''^"f .ur^^g^-itudofignificaturbnga.Etfiperduratin totaisri • apf ;P;°S"°fti':»'"r°«''"?i« PWegma crndum qu^od diin^ j '■"'""■ Pc-fo^toi^^^-Egoautcni hocexprelTc vi. «'bacUrarP"''''' '^""'S""''.* "'"''"""s vrina efe iu?"!"' ^"'^""' videtur ob curitas ac fi fu. ^'''«"f ^^^^^'"Pauc,!l,ma ran/espe lKur,& cumagitatur '^ni qua("pt^™"' =■ ""^" ^/«"^"' ' '""''otiens au. clinamus url^''? """^''^ ^ ''"'"''<>'«''««'• de. f'''nus ille;fii„'''';^""''"P«'e™ apparet i.,«a fup„f;,ij nonfi.f^ L.S "'Punnaeftfoetortuiic eftfanies. «„„._ 'n urina eft foetor tunc elt fanies . fi ut,.„ «fcdinedTuTlio?d'n, 'P''''S'iiacrudum cuiaccidit PU' '''>Protelaturfigfe'P'""'''''^^^^ '«"on dominatur humor" """ Wus 113^1.-^ f^'^ iumnt maiores tanto fe.YSta^^S;"»''^'"'""''''» Haeccfttertia rcgula inqua diciturq>urina quse habet Vrina par£esdiuerfasfignificatq>quantopartcs illae funt maiores diuerfa^ tantonaturacoperacioeliaudiofiordc-naturapluspotensct tu Dtiu. pori plus apcrti, Nora igitur q, multoriens in vrina func partes humorales aut iii fuiido aut natantes qux non funr co iuncf£ae,immo percipiuntur ab ahjs diuei fx,0^ quandoc^ co uenitq^iitdcfuntpartes membrorumut petala Sc tiumbi. Cum igitur fint partes liumorales rcgula ell: uera»Sed fi finc partes membroium tunc quanto tucrmt maiores partci tanco fignificantur ulccra pciora» Vri.ia tn qiia iiideficur quafi fifa adiniiiceai mixca figaificatquod fuicmida poftqaaiTicoi^ tus fuic complecus. Q^iarta rcgula cfi: q> urina in qua uidentur quafi fila adin Vr ina uicem mixta fignificatq» fuic mida poft coitum. Et nota q> in q fuc haec fila funt giolTa alb.i cx parte fpermatis , qu jc remanfit ueluti in uirga pofi: coitum quae cum urina e.xpellitur» gjg^ Cap.iifj. Bftdefigaificacionibus odoris unnx* j Ixcrunc quidam fe nunquam uididc I argrum cuius urin^ odor ficficucodor unnae fani. Inifiocap.dctcrminat»A. de fignificationi/ bus urinc per odorem.ht dwiditur in duas partcs.Frimo po nit quorundam didum circahaec.Secundoponit regulas fi/ gnificandi fecundum propriam intcntionem. fecundaibf L£t nos.l Dc prima dxit quofdam dixitfc fe nunquam uidilTc acgrOjCuius urinaeodorelTct fimilis odori fani. Vbi confidera c^. A.de hoc dido nullum ponit iudicium ucrita^ tis aut falfitatis.Scd ucritas cft c|j non repugnet fimilem in- ucniri odorcm in urina unius acgri 8C unius fani. Primu9 cafus.fi fanus ctTct chDlericus ^(iacgernaturalitcr phlcgma-' licus dc aegrorarct parua acfgritudinc cholcrica. SccunduJ cafus cfi: ubi fanus uteretur quadam dixra permutantc odo> rcmurinacutafparagi pcrmutant,deindc utendo aliadiarji cxxgritudinchreturincodorcmfiremilli. Tcrtius cafus cfi: ubi agritudo non communicaret nocumcntum hepatf & urjs urinx cSi: ucnis.Nam tunc non oportct odorcm urinae pcrmutari,plurimum tamcnuariatur ineodc hominc odoc urini,quando dc fanitate inculpata tranfit in fcbrem putri/- dam,quia«J^ca quibus habcturinaodorem non feruant.p/ portionem adomnino fimilcm odorem priori. Ecnos quide dicemus cp cum urina nulfo m5 odoremhabetjCoplbnis frigidicarem fignificac 6(:fuperfiluacruditacem,a(:plerunc|5eciafignifi' cacinacutis^gritudinibiis morcem nacurx. Modocxcquitur fecundum .ppriam intcntionem. Et tria facit.Prinio docet figniffcarc per prtuationcm odoris.Secu/ do pcr odorem.Tcrtio pcr pcr mutatione certi modi ad pri^ * uationcm.fccunda ibi LCum autem odorem."! tcrtia ibi iti ffneLlnacutis aegritudinibu9."| Dicit primo priuatio Vrinse odoris pcnitus in urina fignificat frigiditatem copronis 3c odor pr< fuperfluamcruditatcm.Etinacutis acgritudinibus plenlcp uataein^ fignificat morccm. naturac.i.mortificationem caloris natura dicatio, lis. Vbi nota c|> cum odor fundetur in fumali uaporatio^ ne calida dC C\c,8c urina naturalis dcbcat haberc odorc acu> tum,fequitcj>priuatiociusfignificatpriuationcm huius ua-' porationis,<&:idcofrigidiiatcm,& quiafrigiditas eft caufa cruditatis figniffcat cruditatcm.In acutis auicm aegritudini bus,quiaplurimumpendcnta materia calida noii uidetur quod urina fit facfla hoc modo pcnitus fine odorc , nifi quia iam rcfolmus eft calor naturalis 8C cum co etiam prarterna^ turalis ut in fcbribus accidit eliquatis in quibus ciiam anbcv litus eft frigidus.Et cx hoc patct quo modo iaacutis hfcarl nafignificatmoricm naturx. lacobtS.itauic* Vu PRJMtCAN. Cum autcm odorcm habucric foetidu ct matu rationis fignificatfoncsm ca fucrint critipfius ca fcabfcs aut ulccra irtinftrumcntis unnac quae fufs cognofcuntur fignis.Quod fi maturatio non af' fucritpoPccntutfitcxhoc&poPcutfit ex putrc fadionc. Caq^ bxc in fcbnbus fucntacutis ct no fucrit ca mebroru urmae ent fignu malum. Hic ponit figniffcationcs ex odore pofitiuc.ft diuiditur iti Vrinx fex partcs fecunduni fcx rcguIas.Et partcs patcbunr, Prt fcetidg maigiturrcgulaeflc^^foetorinurinafi (itcum Hgnis digc^ idicatio» ftioniscxparte.f.fubftantix vring iSi Iiypollalis fignificat vIceiaininftFis vrinx.f.vcficaaut rcnibusaut eorfi fcabie fed fi non fucrit cum fignis digcftionis tuc potcfi: cfie cx ifi:o & poteft: elTe .pptcr putrcfadionem liumorum abfi^ fcabie &vlceribus, Vbi notac;^odorfcetidu9 in rebus tjuocno cxtota fpecie fimt fcctidx non fit nifi exputrefacftione» Idco cum vrina naturaliternonliabeat talcm foetorem ,oporret q» Iioc fit in ca e.': putrcfavftione rci fccum commixtx. Talis autcm res aiu eft fanrcs aut alius humor vtplurimff. No^' ta fecundoq» quando rcfiduiim coi poris cft fanum non ob/" ftantc qj in vrjs vrinalibus fit a'gi itudo tunc vrina multo/' tiens apparet digeliajimmo digeliio in vrina Cignificsit fani tatcm ctdominium Caloris naturalisinfocisqupfuntfupra vias vrinx vt inCra dicetur.Cum igitur vrina ell: digefta SC haberodorem fcetidum non eftnifiex putrcdine vel fanie ab inflris vrinx,5c hxc iion funt nifi cuni vlcere aut fcabic lneis,cS^ fic patetprimapars rcguIac.Cum aurem drgo non <ft in vrina tunc ciam potcil elfe q> putrcdo tunc non efl ni fi cx viis vrinx.Et ideo poteft etiam clfe cx vlccre 6C fcabic ineis.Sed potcft etiam elTc q> veniat ex fuperioribus mem>' bris 3C tunc fignificat putrefacflionem in eis prefertim in vc nis.Vrinaigiturfoetida cum fanitate mcmbrorum vrinae fi^nificat piv refaclionem in vcnrs.Si igitur volumus difccr nerecxquolic talfsfoetor,hocfitpcrpropria figna ulccrum l-enum dC ueficze pofita decimaocftaua tcrtrj ct dccimanona*. Etexhocpatet tcrtiapars regulg q»quando talis urina foe> tidafueritinfebribus acutfs & non fueritcaufa membrO'' rum urin? eft fignum malum,quia fignificat matcriae mor^ bi fortem putrcdincm» Et cu ad acredine traxcrit fignificabi t putrcfa c^ione quae efi: in humonbus frigida hiitibus fub ftatia,quos calor fupauitcxtraneuSjfcd fi xgrita dofucritacuta crtt fignu mortis dC fignificabic mortcm calons naturalis 5C dommium frigidita tis in natura cum calore extraneo. VrJrtae acris in/ dicatio* Vrinx acredo quid, 3C eius ca» Sapor acetofus dupfr» Ifta eft fecunda regufa in qua d'cit cj> quando urina traxc rit ad acredinem fignificabit putrcfadionem q\ix accidit in humoribusfubftanti3efrigid3E,quosfuperauit calor cxtra^ neus.Scd fi fucrit acgritudo acuta erit fignum mortis et figni ficabit mortcm caloris naturalis dC dominium frigiditatis in natura cum dominio caloris cxtranei. Vbi nota primo qjpcrodorcmtrahentemadacredincm intelligimus illam quae habet odorem acctofum. Nota fecundo q> odor acc> tofus fit ex caufis proportionatis ad facicdum uaporcm atle/ tofum. Nec talis fumalis euaporatioinuenituri rcbus corru ptis,nificum frigiditatepcr priuationemforrcm caloris na^ turalis. Nota tertio ex his qux dixi in capitulo dc humori> bus.q, acetofus fapor fft duobus modis. Vno modo pcr uia digcftionis incompletae ucl complctxcum paruo calore na> turah. Aliomodo pcruiam purrefadionis per quam calor innatus rei exhalat in rc habcnte fubtilem 8c humidam fub> ftantiam ficut accidit in uino.In urina igitur cum odor fuc> fjtacris autacctofushoccontingit.Aut humorcs naturav Ktcrhuius faporisficut phlcgma acctofum & mcUnchola puttcnmfSi ideo fcpataniur ab cis parics qux a natura cx/ A V I C E N N Jfi» pelluntur cum urina 8c tunc fignificat puircfa<fli'oncfnfn hu moribus fubftantialiter frigidis. Aut quia humoribus aliji tantaacciditputrefadiout refoluatur pars fpumofa natura^' liscaloriseorum undeffuntacetofi.&: idco lioc crit ciJ tnoj'' tificatione naturalis caloris 8c dominio caloits cxtranei. Bt quiaacuta ggritudofit plenlqjcxcalfdishumoribuSjideoin illa urinahociignificat mortem,quia fignificat defecftuca^ lotis naturalis cum multo exttanco» O dor uero qui* ad dulcedincm trahit (angui^ nisfignificatdomimum. ^,^^ Ifta eft tertia regula in qua dicitqj odor trahens dinem figniffcatdominium fanguinis. Etdiciturodor uul^ cis ficur alrj odores a faporibus deriuantur,ut.2,dcanini'*(> ^.^^q, in dc fcnfu dc fenfato,^ quartocoIligct.Et patet caufa r^gU'' ^^ff, Ic.quiafolus fanguis interhumorcscft ucredulcisexhisqu^ dixiincapitulo dc humoribus» Et quae multum eft foetida cft cholenca. Hic ponit quartam dicens cj» urina multum foetida fig"''' ficat cp eft cholerica fenii> intelligendo de illis qux funt propterulccra&fanicm. Scd qua:rftur propter qui^"*^ ^ q>ranguineifuntfaiidiodoris magis q}cholerici SC taf"^" mulius foetor in urina fignificat muliitudinem choler3C' ^^.^ HtcdicitDynusduphaterurinampolTe fferi muhutn^^. ^^-^ tidam,fimiliter(S(:fudoiem.Vnomodo,quia multuni hof''J ^^^t^ bilem 3C molcftam odoratui noftro.Secildo quia ualdeacu .^fi teimprimcns.Primo modofanguinea urina,6^ fimilitef "'J .p, dor funt magis foetidl cpcholerici,5i:hoCuuIt Gaf. defi'^^ re.s.tlierapeu.fccundo modo funt raagis fcctidi cliolerici * hocuoluir.A.hicdeurina.Forteautem hcctin fanguinc^'^,^ fu3 fuperfluitatc facilius atcidat leuis putrcdoproptcr^^" ditatem dc humiditatc,unde facilius fftfcctor in Cadorc(^^ guineocYjchoIericOjtamenuchcmcnsfcctor magis acc'"^[ • cx putredine cholera: cum putrefft. unde fella quando ru"' putridafenfiegoeflfcimolcrabiUsfcetoris. Etcx didis?^ tes aliter rcddere caufam» Et fostida ad acrcdmcm trahens cfl mcRf^* Ifta eft quinta regufa dicens cp urina fcetida ad ^c^^^^^l trahcns eftmelancholica.Etcaufaeft^quia phlegma fi^^P tredine non eft aptum ita faccrc, ficut melancholia» Cunq? urina foctidf odoris m fanfs perfe^J^^^^ uetit fignificabitfebrcs quac cx putrefacfiion^^^ cidunt,autmmorationemputrcfadionis q^f jj ipfiscftretenta.Ethoc qufdcm dcmonftrabtf ihco alleuiationem habuerit, ^ Vf|J* Iftaeftfextareguladicens q^urina foetidi odoris P^f^gj ^^^^/ "eransinfanisfigniffcatfuturasfeb.putredinis,quia'*^' ^^ji ^J^^ ^igniffcat abundantiam humoris apti ad putrefcendun^^^j^jy J.^jtiff» ^igniffcarcjjpurgaturcorpusaputridohumorc ineo j plicato.Etfi hocfit tunc ftatira poft illam alleuiaturi^^'^'^ eius.Et caufa paict ex didis. f n acutis aegri tudinibus cum foetor uf mitabiturarpoftca ab ea remoucbitur ^^^l^J^ ablatiorhacc fubitoS^ poft ipfam non tafucnt rcquies fignificatio eritcafus UiW^ * Iftacfttcrtiaparscapituliin quafadt quod f^^^^gc^ Dicit igitur q> fi in urina acutc aegrotantis fticrit fc^f ^ j^u^ ftea foctor fubito remoueatur & non fequatur •'^'J^^jjfio figniffcatcafum uirtutis.Ex quo.n.non fcquitur all« ^^^o quitur cj, matcria mala rcmanct,&quia foetor ''^'jlg^pell^ uetur figniffcat quod uirtus dc materia non potc» re,(S^ ideo fignificat quod cadit uirtus» caP'^* '0. 0* K Cap^.Eftdefigna urinx ex fpama affumptis. Puma acddit exhuiduate 8C uctofita ce^iecta m urma(e ca piecti one min^\ In iftocap.ponit figna cx parte fpumjr» Et ly— r,mB^, diuidit in duas partes. Primo docet quomodo «atlpumain vrina.Secundofuas fignificationcs.Ibifecun "a.Lfct fpuma.l Prima in duas» Primofacit quod didum «;it.i>ecundo remouctdubium.fecunda ibi LVentoHtas»!. . IJcprima dicit q> fpuma fit ex ventofitatec5<: vifcofitate p in vrinale.Et fumitur hic ventofitas pro vapore 3c a'c> «■c pro vcra ventofitate,<S^ conftat iftac dux funt caufx niatcriales fpumx cum fpuma non fit nifi aggregatum am pullarum,quarum pars circundans ex vifcofa 3c contenta «Jt(ubt!li9aerea vel vcntofa.EttuprohocIcgc quac fcripfi m cxpofitione illtus aphorifmi. Strangulaiorum c5<:c. Ventofitas uero cum urina egredicns auxiliu proculdubio pr^bet i'n fubfiiantia urm« dC prx - cipue cum uentofitas in corpore fuperaucrit que admodum in urina acciditoppilationes haben-- tmm in quamultac funt ampulfe. Rcmouetdubium,quiapo(rctaliqui9dub?tare vnvcnit Proculdub oprgbetauxil,um ingcneration ^«urcumruDi vrinxpcrmixta ^««r:^ • «umabundant vifconshumoriC aTri^* "'"P<"' Jnc.n.<f}cm,a.Eteftcum paruftatS Rmtudinc figaificat,quon.-a Jpfius ma' r^,^.*' %natuircofitate.Suf ucromulri udSK^ «e qin.pfius mmtudofignatuSat?^ *anipuIlarumtardafign.ficatu.rcofitatcm L»; — — » oia (ignonibus.Ec primo narrat difpones fn, (■^* P"quas ipfa (?gnificat.Scaoex!llisdoc«feS3" r P" S"' i^leritiatf ''^ "'2''? '■"'•^•i-citrina fi/n" MUru habet opadr «pelltt.tdeo vifcofa pa« «'«.quod non a';^''»^" colorcut appareat in fpuma color «"tse.quiapropter mu^/P^^^^vnnarum non mult^ J'»lba. DicitfeSnd!!.''"!.^'''''''''''^'"^'"''''^^''" fpu ,15« '.perraagnitudinem* P"^*''S"'"'^'' ">asnitu. ^fcofira,em,;ateridX'"'P'>'l»'""', «gnificanc ^^'n. Dicfc certio ^ Cifi ""? '«"^' ,;^ma fignat muItaVe^^^^X'"- "5"''""'.^"'' ^oc iir, ht^^^^^u remancntcs m argri tudinibusrensngnantuetontate & uiTcontatc. AajummuuerohQor uiTcorus in earitudimbu*; ute,^illudagmhcacgranu[a qua: norauimus. P3citquoddiaumcMiccnsq,paru^ampu!rx inargrl tudinibus rcmim fignant uentofitatem Sc vifcofitate hoc qn rcmanct.Etadfummum defignatmalum, quiairimor uifcofus in c,s cft malus,quia figniffcat iiumo^es JloTd^ frfgidKatem&liocfign.ffcantgranula quxnunc nomina> uimus.f.paruaeampullxremanetesftatimdid^a:c. Co Ampul^ /idera iguur liic pnmoq, paruxampullacfuntduorum mo Ix in uri dorum^Qiiaedamapparentinfuperffc/c urinoe.f. inmedio nadupli circa latcra urinalis qux non funt cum multitudinc ita ut dc citer/ beantdicifpuma.Etquxdam funtin mcdiourinxinfra fu/ pcrffcicm quae vnr quafi moueri aut afcendcndo aut defccn^- dcndo ficut athomi qui func in mcdio folis , 3c oes iftx am^ pullxuocanturhicctiam granula liccta.pprietatc modcrni mcdicidicat granula illas ampullas qua funt i mcdio. Co> Iidcra fecundo q,in xgrirudinibiis rcnum.f.qri dolor cft in Granu^ rcnibusiftagranulafignificantq, matcriafrigida trahic ad lumsjdt rcnes,& fi eft do or ipfc augcbitur ut colligi potcft. i s.tcr tt,.cap.2.6c:hocuoIuithic AuicCaufaautcm quarc hec gra nula hoc figniffcanteft,quia figniffcant ucntofitate^ mlm uifcofam circundantcm quxfuntutpPm a frigiditatc, Cap.Yi.Efl Sagaificationibusfpef^i hypoHads» Nprimis dicemusq) medicoru couo aicntia m ufu nois hypoftafis &: fedf^ rninis larecelTit a uia cognita.Dicunc n.hypoftafimautfedime no iHudtoi quodinferiusdefcendif , fedomnem fubftatiam quxfpifiiorisexiTtitcnfent/ac cpaquofitas &:eab eadiuifa fiucfitfufjjcnfafiuefit fupra» IniftocaiS.Auicc.dctcrminatdc fignonibusfumptiaab hypoftafi.Et diuidic in duas partcs.Primo ponitdcfcriptio> nem huius nols fc3m illa figniffcatione fc3m qua cft in ufii medicoru.Sc3ohgnones.IbifccndaLDiccmusigit.-l Pri moigicdicit Anic.duo.Primumcftq, fignohuius nois hy/ poftafis ct firr fcdiminis fc3m q, hodic medici utunt illis no minibus rcccffifauiacognita,idcftabufu ^prfo fftoruuo> cabuloru» Dicit fecundo mcdici dicunc 3c intclligunt Hyp(v pcr hypoftafim ct fifr fcdimen oem regrolTioris fuKx $ cft ftafis qd urinalis aquofitas 8C ab illa diuifam,in ca tn fupple conf-n^ et fcdi^ tamfiucftctinfundohucfitnatansfiuepcndcns. Notaigi mcn tur primo q> fecundum cocm /igiione hoc nomcn hypofta> * fis dcbct figriarc re fubftante non re natante» Dr.n.ab hv> po3 quod cft fub 3C thefis quod cft po. Mo rcs qux in urina apparcnt qnq^ funt in fundo ct .ppric dnr hypoftafcs» Qr\^ pcndetin mcdio,vS(:dnrgrxcouocabuIoenxorcma. Qn^ natantinfupcrffcic^iidicunturncphelcs.VuItigitur q,fcc5 dum piitcm ufum uocabuli dr hypoftafis dc oibus iftis rri> bus modiSj&iorcceflfitauiacognita.i.a pprietatc fui ufu» primarrj* Nota fccundo q, non omnis rcs groflfioris fub- ftantix quam aquofitas urinalis dicitur hypoftafis.Nam iti urinagronfaautturbidainquanullaffc fcqueftracio mcd'ci dicunt non cffc hypoftafim.Ibi tamen funt partcs humora Ics ingrolTantcs autturbidantcs aquam, qux funt groflfiori j fubfiantix aquofitas.Scd quia non funt diuifx ab ca tdea non dicuntur hypoftafca.Dcbcnt autcm ita cflfc diuifx \rt a fcnfu difccrni poflfint, > Dicemus igitur qu6d hypoftafis multis cO' gnofcitur modisXexfubftantia fuiSc quantita- tc a:qualitatc8Cfiru fuarum partmm,ctlocofu« a:teinpore,a:quafitatcfuar Permfxtfoms. l2cob,8.i,auic» Vu ii^ P R I M I C A N« Excquitur de fignificationibus»Et diuidic in duas^ Irt pru ma cnumerat fpecies hypoftafis per quas fignificat,Sccudo pcr illasdocct fignificare.fecunda ibiLSignificatio vero»! Inprimadicitcj liypoftafis figniffcat multis modis,f.cx ful fubftantia,quantitatc,qualitate,fitu partium, loco,fui tc- porc»f.fui defcenfus dC qualitatc fuac pcrmixtionis»i»q> muU tum fitcommixta cia aquofitate aut mulium feparata,uel faciliter commifceatur cum urina per agitationcm aut non» Sunt igitur fcptem modi quos mcdici confiderauerunt in q> bus eft vtilitas.Nec cxpedcmus liic fuftlcicntiam, quia ifta diuifio non debct cfife generis in fpecies ♦ Eft cnim fubicdi in accidcniia nonomnta, fed quae vtilia funt ad fignifican^ dum fuper corporis difpofitiones» Sigaificatio uero cius cx fubftatia fui eft,quo/ niam liypoftafis aut ent naturalis laudabilis dc^ monftrans dtgonem dC maturationcm naturale dC hacc crit alba dC defcendcs mfenus, 8C cius par tcs continuae dC fimiles dC acqualcs , dC oportebit ut fit rotunda Iiabcns figuram acquahs fubtihs fi milis hypoftafi aquae rofaccae. Hiccxcquitur fignificarc pcr hos modos ♦ Et diuiditur in fcptcm.Sccunda pars incipit diftantcr a prima per quatuor columnas ibi.LHypoftafis vcro figniffcatio cxquatitatCt"! tcrtia ibiLEius autem fignificatio.lquarta ibiLEx ipfius uc ro fitu»lquinta ibi LEius autcm figniffcatio cx loco»! fexta ibiLSigniffcatio vero."l feptima ibi LSignificatio autem.T Prima in duas.Primo fubintelligcndo vnam diuinationem hypoftafis exmodofubftantia,quia aliquaeft naturalis& aliqua non naturalis ponit fignificationcs naturalis. Secudo modorum non naturalis.fecunda ibiLNon naturalis ucro»"] Prima in tres partes.Primo enumerat conditioncs 8C figni ficata naturalifiimc hypoftafis.Sccundo comparatilla puri fiuc fanici laudabili.Tcrtio rcfpondet quibufdam tacitfs du brjs.fectlda ibiLEt ^portio.ltcrtia ibiLEt naturalis Qdhl Primo dicit c;^ fignificationcs hypoftafis cx partc fubftan> tiaefunthocmodoqjquandocj hypoftafis cft naturalis 8d hudabilis cuius figniffcatafuntdigcftio5^ maturatio natu^ ralcs^&iftadcbetcirealbadcfcendcnsad fundum 8C cius partes dcbent cffc continuacfimilcs &3equalc9 rotundac (i< Hypo> guraexqualisfimilishypoftafiaqucrofate* Vbinotacj^.s. ftafis na funt conditioncs quas.A.hic ponit in hypoftafi naturali 8C turalis laudabilidemoftrantcdigcftioneni naturalcm. Vna cft &lauda c;^fitaIba,6<:hocideoquiafit pcr digcftionem mebrofuni bilis co tertiam fecundum vnam viam,aut quia eft pars chyli fecil <3o oftu dum aliam.Modo tcrtia digcftio dcalbat ad naturam mcm Pj^^» brorum conuertcndo.Et hanc caufam aflfignat.Gaf.primo Gaf» progno.comen.vlti. Secunda conditio eftc^ defccndac inferius.f.adfundum vrinalis &huiuscaufacft,quiacnip>' fa fit terrcftris refpecfvu aquofitatis,&: ideo grauior nifi dcti> ncaturaventofitatcdcfcendit.Nunc autem cum cft com^ plcte digcfta eft ab ca cxdufa ventofitas. Tcrtia conditio eft q) partes eius dicunt elTc continu? adinuicem, quia diuul fiohypoftafisfignificatJ^non vniformiter proceflit a(flio naturae in materiam,5^ ideo non eft copletc digefta. Quar ta conditio cft q» cius partcs fint gequalcs adinuicem di intcl ligitur xqualitas in fuBa, quia vna fit ita grofifa Cicut alia,5: caufa cft cadem quae prioris conditionis. Qiiinta coditio eft partcs fintfimiles in corpore proptcr cadcm caufam» Sexta conditio eft q> fit figurac rotundae, vbi nota q> ucrfus fundum debct cflfc ffgurae rotundae,fed fccundum fitum alti Hypo^ tudinis debct eflfe pyramidalis figurae. Cuius caufam licet ftalif op pluresaflfignet Auer.^.colligct.crcdo tamcn cflfc, quia cum timapy hypoftafis expcllaturmixtacumtota aquofitatc vrinaliiStJ ramidaf poft pcr partium dcfccnfum congregetur accidit illud quod figur*. incafupuIueri8,vcIfrumcntiabaltoadcumulum fecicndu quoniam tales cumuli funt fupcrfus acuti dC lati infcrius» t7uidamautcmdicuntlioccflfc,quia calor naturalls hancff/ guratn intcndictCuius fignum cft quia cor cft talis feur», A V I C E N N iB* & qula calorc naturali agcntc quacdam partcs furtt fubtiti^ tesquasoportetinacutum tendere. Et de iftis locutus ei€ Aucr. Septima conditio cft q» fit acqualis fubtilis.i. lu tahypoftafisinmodofubftantiac mcdiocris ad fubtilitate decliuis.Namtalisfuperfluitasquae cumvrina cxpellitno debet elTe multum grolTa. Vltima conditio eft explanaii ua feptimx fit fimilis hy poftafi aquac rofatae.Nam exper ti funt medici cp naturaliflf/ma hypoftafis eft in illa fubtiUt te.f.hypoftafis aqux rofatac.Etin hacintelligiltur du^qua addit Ifaac,quarum vna eft q» cum aquaconcutitur mou uerfus rurfum.Secunda no muliil faciat turbidarc vrina* Na expcrtum cft hac codoncm cucnirc qn cft optima» Etproportiofuac Ilgmficationis fuper matU'* rationem ma^ in toto corporccft Qcutproporti(> fignonis materia: puris albi Icnis fimilis cffen^ tiac fuper maturationem apoftcmatis . Sed eft rpiflTum dC Iioc cft fubtile. Hic oftendit habitudinem hypoftafis ad faniem.Etdicj* q> proportio fignificationis hy poftafis iam didx ^['P^f/^fl^ turationem materiac in toto eft Cicm proportio puris alpJ lenis 3c fimilis cflfentiac fupcr figniffcationem maturatio^^ materiei apoftematis,fed tamcn cftdifferentia, quiapi^s fpilfum achypoftafis eft fubtilis. Et cgo dixi (^^^^'^f^^ utranq? pofitionem de praccedentibus q> non oni"'"^ habet hy poftafis ad hjmorem digeftum,ficut pus ad liu . rem apoftcmatum digcftum.Nam liypoftafis eft fup^J. ^ tasaliquomodo apud utranq^ viam. fedfaniescftip' principalitcrdigeftum in digeftionehumoris facientis^P^^ ftema.Sed in hoc cft fimilitudo vtrac^ figniffcat ^^^^-^^/ tioncm. Notatamcnq»hicpcrpus dcbemus appt^P^^^-g te intelligerc pus in apoftematc genitum, quodoportc^ groflfum pptcrca q» cft in loco conftrido 6c refoluitur j^j' fubtile plus in hypoftafi,.ppterea q> humor cx quo fi^ ]h poftafis eft in vcnis cum multo alio humorc, vndc pr^'^ lur refolutio talis qualis eft in fanic apoftematis» Ethypoftafisquidcm 8C fcdiminis Gg(^^^^^'^ tioncs funt bonac,h'cct tfndura defici at dC 2C<\^^^^ Iitas. Vcrum ^qualftas apud antiquos "^f^^^^ J/ tindura» Aequahsnancjquac non tantii clt ba fed rubca cft mehor a Iba quac cft afpcra» Hicrcfpondct quibufdam dubitationibuJ, Et ^^jfju^ in fex partes.fecunda ibi. LAmplius.l tcrtia ibi Lv^^^^cr^ tcm.lquarta ibiLEt hoc quidcm.lquinta ibi L^j ''l ^tr^ lcnti3.~]fexia ibiLEt in nullis.l Dubium primfi |jgfif dcficicntcaliqua iftarum conditionum fintbonae ^'^^cti^ ficationcs» Refpodet igitur q) licct dcffciat fi"^^'^?^,!!*'^ dcffciataequalita3,tamcn figniffcationes eius funt ^^^^^^ Dicit fecundo tamen meliordifpofitio eft ^^f l^b^^ tindura.& ratio,quia hypoftafis aequalis no alba ic^. ^^t cft melior hypoftafis alba inacqualis ^t! afpcra* jn^ ta $ quemadmodum in multia corporis difpofitio" ^^j^jj, uenitur magis 3C minus in bonitate 3C malitia M * jj,tiJ' 8c ita inucnitur hypoftafis laudabilis,licct non ut o^ Ratio autcm fccundi didi oportct q> reftri ngatur a ^ di eft,quia modus fubftantix non datur hypo^?[^giit^^!l li nifi a calorc digercrttc. Albcdoautcm ^^^J^\^ifl*^L tatc mixta cum hypoftafi:vt colFr. j . pgno"^^^' 9 abfolutc laudabiliof cft in bona hypoftafi «q"?" do. Scd forte dicitur q, talis alba finc acqua^g^^rfiif^^P^,^ | !um fignum,cuius oppofitum dixit hic ^"'^^"'fitiie'^?*^ cft Hippo.fccurtdo prognofticorum ♦ t^''^"*^? jjypoft^^ cum dixittflJiba autem i&lliquidalcnisiinala*»^^ ^al' Plicit\ F E N. II# EcGalcommento fotIem,iitpatctlegcntK Hic dicitHlp; ib| nominare hypoftafim quae non vcic cft «qualis,fed «nixta ex paruis partibus ventofitatis 3i humoils, vt GaUdi cit in commen, Dko fecundo q. hxcjii: fi fit mala hoc no «it quia nullomodo fignificet bonum,fcd quia eft mala rc> «pC(^tuilIiusq|eftoptIa,;Sj:refpe(fiuiIIius albxin qua partiii auierluas eft maior,quia partes non funt ita ad parua condi UJle.No igr uoluit ibi Hip.cp omnis.alba liquida 5C lenis fic ««ala/edaliqtaliscftmala copatiuc,qa.A.hic non negat. Amphusplurimae hypoftafcs fccundum co> lorcmunn«cxiftunt.fedcxcis quae diucrQRca^ turallDa cftmeh'or,poftinam rubca, & poftip^ ckrim^dC poft eam illa qua: c ut arfenicum, ^ mahtia quidem a Icntigmofa incipic . Tu au ' tem non attendas illud quod alt] dicunt.nam al^ bedo erit quandoc^ non propter maturationem oC acquahtas noneft niii propter maturatiox ncm,S<: dealbedme cft quae eft proptcr uehcmen tem uentontatis commixtionem» Hicremouctfecududubiu.EtctaIc,utruhypoftafis dc/ bcatefteeiufdemcoloriscu vrla^cXiquiscftordo hypoftafi» mahcolorisaui bonr. Dicitigiturprrmofoluendo addu. ^lum cp plurcs hypoftafes funt coloris vrine» Dicit fecun do quando hypoftafis diucrfiffcatur a colorc urin? mclior eit aiba.fecundo loco rubca.tcrtio qug cft citrina . quarto q cft licut arfcnrcum,Sed mala abfoluie.quia plus mali c$bo nifigmficat,aucquianonfignificatbonum incipit a cJlore er?Il!r r f''""^'* ^"^^^d hanc partem rcmouet dXo non'''i°^"n^'"' P''"^' ^"bn diccns,c^ tu dc prtmo do eft Z '''^'^.'r i';;^ dnt ahi,fupplc dicentes cp albc ^oeftmchorc^(ubftantia.Etrati^ r«uem^^°? •'''^'"'^'^"'"'>^"^"^° quandoq^proptcr mul> ftaG la il^bm/r^Ka''"^ I^VP^ ne«;Xr.^r^l?J*-/J^"-$5^^nifi proptcr maturatio> «Oticn5conuenitq,hypoftafi3 eft fuperLitTs «hum; • ' ^ntev;inan,AqaUfuperfluita,.^„"o;e:,"'^^^^^^^^^^ colorealiquomodoilliaiiuseft fuperfluita. ideoconue„T, "«mhypoftafim fimilari vrinf i„ colore Ca S ' ^quandoc^diuerfiScatur!colore,&hocpoteftmutecau lis co„„ngere.Namq»adocp materia hypoftafis eftgraui» j.roua non bene commifc.bilis cum aquofitate & de fe co' loteliabcns vnumnonfaciletingitur^.p,er aliquid nuum « humore alio commutum vt verbi gratia.hy poftafis fiat nigta & non aquofitas aut alba aut rubea. Nota tertio a, nypoftafes ab albo procedentes in citrinum vfcs ad coW «ethumores 3 quibus deciduntur carere digeftione,aut nrm a.,^ p1 . * "^^S'^ nigrum funt tcdenies fienifirSr aut fortcmaduftconcmautfortc frigus vtplurimum albaNlT^^'^^^-^'^ nasomnirubJacft ^^^? ^'ll"f,^"r^ ^f'' conditiones bo. geftionis^quo^nt'^'^.'''^'"' f 1 ^^^^^f '^"^"^ ^Ji catdomi^^umhTmo^-'^^''*^''^^'^^^^^^^ tudinem morb?& ^Tj^n^Nan^ fign.ffcet longi. •«enti.2 7.Citrinaa>ir;^P^^'^''^""^^P^^-^^^^^ choIcranonmuUuS^ »€m habet citriniti^Jr ^'^"^-Et fi^n^^^s arfcnico qa maio/ «i rnbet citrmitatcm magis accenfam chofam fign ficat, MalaeautcmhypoftaGsmcoatinuiiasmelior cftquamipRuscontmuitas .Et hypoftafis qui'-^ dcm mala cft quam e uicino fcics , Bona autcm hypoftafis dcqualoquimur purl affimilatur dC phlcgmati' crudo cum tenuis fucnt . Vcrutamea pus ab ea differt pcr foetorcm,&: phlegma crudu feparaturabeaconculcatione fuarum partium. Et ipfa ab utnfcp diffcrt fubtihtate 8C lenftate. Hic rcfpotidct tcrtio dubfo»Primo facit quod dicflum cfti fecundo notiffcat malam & bonam hypoftafim. Dicit ig? primo q> incontinuf tas malac hypoftafis eft melior fua con tinuuatc,quiacontinuitasfignificat completum dominium f rigoris coagulantis aut caloris adurcnti9,incotuinuita8 non tantum figntficat dominium.Et fic foluitur dubium an Ccm pcr mclior fit continua i nconitnua, Dicit fccundo cp q Hvtjo^ Rt mala hypoftafis paulopoft diccturJed bona hypoftafis fi ftgf^ milatur puri & phlegmati crudo quado ifta funt tcnuia»Co bona gnofcitur tamcn a purc vel fanic per foetorcm . Et difcernit * a phlegmate crudo conculcatione fuarum partium .Na par*» tesphlegmatisfunt vircofiorc8& difFicilius abinuiccm fc> parantur concufia vrina.Et tu hic per pus intclligc pus apo-* ftcmatis non generalitcr.Hypoftafis autcm optima vtrocp iftorum cft leuior 5c fubtflior» Et hapcquidcm hypoftafis non queritur nfR i'nfgritudi'nibus,quoniamfnfanitatenon rcquf ritur , 8C illud cft quoniam non dubitatur qum i'n corpore aegri malac rctentac fint matcnar, 5C in ucnis ipfius quae nifi maturcntur portcndunt corruptionem . In ucnis autcm (ani non fcm^ peroportct cfTe humorcm quifit cxcuticndus» fedfieftmehuscft qjhocfignificcntcxcis fupcr*' fluitatcs quap in cis fupcrfluunt ex dbo a dfgcftio*' ne pnuatar.dcinde fupcrfluit fuperfluitas qu» in urma fichypoftafisfiucmaturafiue nonmatura. Hic rcmouct quartum dubtum.Et eft vtrum inurinis b<j nis fanorum fitcxpecflandahypoftafis.Etdicitcf non qux/» ritur nifi in aegritudinibus,& idco in fanitatc no rcquiritur# Ratio autcm cft quia non dubitabitur q» in corporcggri fint retcntx malx materiacin fuis vcnis,quacnifi maturcntpor tenduntcorruptiortem,fednonoportctq>in vcnis corpor/s fani fit humor cxcuticndus. Dicit fecundo quo ad hanc par tcm,<^ fi hypoftafis inucnitur incorporc fano mclius cft vt ipfafignificct in cis fanis fupcrfluitates qux fupcrfluritcxcf bo priuatodigcftione,deindccxilIis fupcrfluit fupcrfluitas dcfcendit,&: fithypoftafis in vrina fiuc matura fiuc non ma tura.Ethiclocus eft notabilis. Nam primo cft dubium» WyP<»^ Vtrum in bona vel pcrfcJ^a vrinafanorum debeat clTc hy/ ^^''^ poftafis.Er videtcxAui.q»non. Primohic.Nam finorc ^ebcat quirfturnifi in icgritudin bus intelligitur cp non rcquiritad elTci' vfl bonum fignificandum,5(: idco in fanis ad fignificandum bo "'^ ^^'^^^ num non rcquiritur hypoftafis^fi.n.perhocquoddicitnon ^^^* rcquiritur intelUgcret iblum quod non eft necefifarium cflfc, fimilitcr ctiam non requiritur in cgritudin;bus,quia non ob> ftantc q» habeant humorcs maIos,ftat tamen virtutem noti digcrcre& n hi' cmfttcrc dcillis per vrinam,vtacciditiprl crpiis morborum . Sccundo hoc idem apparct cx fuo mo loqucndi in^ra in cai5.de optima vrina,vbi dixit cp debct ha berc hypoftafim albam, & hoc non dixit abfolutc,fed cum conditione fi hypoftafim habeat innuit q> poteft' ce optia finchypoftafi. Scdoppofitum vultGal.prlodc crifi vbi dixit.Laudabilis vcro vrinarum cft iHa qu^eft boni coloriJ inquaeftnubcsalbalcn-s&acqualfsaut rcfidcns in fundo vafis aut natans in fuprcmo aut pendens in mcdio.Et fauda biliorharum trlum cft,cu!U8 nubcs fubfidet qi fit cuius nu'» bcspendccin medio deinde tertia cuius nubcs pendctin P R I M I C A N, fupremo.hae ttan:^ fpecics vrinae fignificant digeftione.Rc/ liquarum vero omnium fpccicrum vrinac quaedam Cigniii> Samim cantcontrarium digeftionis, 3c quacdam perditioncm . In dupTr» hocdubiorerpondetDynusq»fanorum quidam funtfani optimcautfimplicitcr,quidamcum latitudine.In vrinisaijt (anorum optimc no rcquiritur hypoftafis 3C iioc propc duas caufas,Vna cft quia deffcic materia.vt. A.dicic . Non enim «ft in corum vcnis humor cxcutiendus.fecunda ex pteagcn tis,quia vt dicit Dynus.hypollafis fft a calore narurali 8i p/ tcr naturam /imul,vtalleg.cxC?al.In fano autcm cum latix tudine poteft cireiiypoftafis.quia ftat in eo matcria fugflues & agens,quia aggregatum ex vtroq^ c^lorc, Sed hpc rnlio Gal; cftdigna tauto viro.Primoquia allegat Gal.malc.Na Gai.primo prognofti.commen.vlt.vuli tj) hypoftafis I hoc differt a fanie , quia caufjc facicnti hypoftafim non coniun gitur difpofitio vcl calor pracicr naturam ,fed bene in fanic, Alrj func qut dicilt in corporc faniifimo ^optimc rcdo nuni^ apparct hypoftafis.Et ratio quia in co non funt iwmo rcs mali qui fint cxcuticndi &fupcrfluitas tertiac digeftionis fufficientcr per poros cxpcllitur.nam ($to naturalis calor cft fortior tanto illius fuperfluitatis diiTolutio eft occultior. Di cunt fccundo q> in venis fani ftat effc aliquam partcm excu ticndam pcr vrinam.Nam non omne paruum quid abuda liac Iwmoris trahit a latitudinc faniiatis fimplicitcr,licct non fit in optimo cius gradu abfolutc, Alrj vero dicunt q> non in qualibct vrina fani fimpticitcr fempcr optimc recfli debct clTe hypoftafis, vt pura in illiB qux minguntur poft digeftio nem fanguiniscompIefam,fedincuiuslibet faniffimi optic rccfli vrina quac mingitur in temporc digcftionis fanguFs re/ quiriturhypoftafis.Ecprimum horum dicfit voluilTc.Au/.. fiecundum vcro eft id quod dixic Gal. primo dc crifi cum di xit.Ec dico qpdiu fanguis permanet in femita digeftionis in omnium vr/na quae mingitur videtur fcdimcn lene ^qua fcalbum plurfmum.Etconftat^ loquiturGaI.de vrinisfa norum^&dchis quac in illa hora minguntur loquitui-jVt dfit tn loco ftatim allegato.Et fortafTc hic modus cft vcrior» Ec rcftatdubium dequa d/geftione IoquiturGaI.5^ rcfpondo tur fecundum Pluf^ commcntatorc cp dc digeftionc in hc> pate.Scd apud fecundam opin-oncm fupra pofitam dc hypo ftafiintclligcndumcritdedigeftioncin vcnis 8C mcmbrfs quae eft tcrtia» Secunda diff<.cft de illa partc.Sed fi eft.mc lius cft vt boc figniffccntcxcis fupcrfluitate? a digeftioe prf uatae.Nam mclius vidctur fignificarc fupcrfluitaics digeftas $ indigeftas vt conftat igicur non eft melius cp GgivRcct lii perfluitatcs SCc. Hic locus eft vnum de principijs funda> Trulla> mcntahbus opin^onis.Monachi.Nam dicit Monachus cp cft humor excuticndus in vcnis fanorum mclius e vt ille hu> mor fic fupcrfluitas cx cibo veniens a ftomacho ad bepar q[ '^"S?*^ ^^S^^ onc fecunda,& cft apta vt cxpellatur cu vri^ na&fiathypoftafi^ matura autimatura.nam ift? fupcrflui/' tatcs func i nter alias mmime I^fiuae corporis Sc cx hoc vulc nypoftafim minimc eflfc ex humore geniio per fecundam di gcftionem tanc^ fupcrfluicas digcftionis tcrtig.Nam fi fic cx ciletmelius elTet vt fic ex digeftis indigeftis humoribus, Qiii vcro volunc tcncrc aliam viam dicunt q» fi elTet huor cxcuriendus in vcnis fani,aut fi eft hypoftafis in vrinis fano rum melius eft vt fignificec fuperfluitates terti? digeftionis cibf quaefunt priuatac digcftione principalitcr intenta a me^' bris 8C funt aptae expelii cum vrina. Si quis autem infpccu lari vcllet polTct eliccre q> hypoftafis i fanis fit ad modum» Trufiani 3c in infirmis ad modum pofitionis fecund^. Et in macifentis quidem cfl fedimcn paucum quod defcendit fecundum fanitatis diTpoQtione, arproprieqii(*excmtro ututur &artibus fe exer cent «aoorions.EtnonmuftipIicatur fiuiufmodi' fiypoltafis nifi m corporibus pinguium ocioCe umentium. Et proptcr hoc etiam i'n urims ^gro^ jrummacrorum non eft expecSanda fiypoftaOs tantum quantum m urints aegrorum pfnguiam, quoniam eorum aegritudo multotiens receditita qjnildefcendir.Etmultotiens liypoftaQs in eo^ rum urinis non peruenit ad hoc ut defcendat,fed tri pleruL^ e modicu eius in eis natas aut pendens Hic rcmouet quintum dubium infercndo vnum corrola 0s^i rium.Dubium igitur cft vtrum in omnium corporum fano jj^j urft rum vrinisgqualitcncquiratur hypoftafis.Etdicittj indi ^gjingac fpofitioncfanitatisin macris5i vtcndbus cxcrcitio multo ^jjusiic 5(:artibuslaboriofisparumdcfcenditdefedimine fiuc hy- polbfi in difpofitionc fanitaus,immo non mu Itiplicaturhy pofta fis nifi in corporibus pingiiium c5^ vtentium ocio. In^ fcrtfectindocorroIarium(|> inurinis macrorum acgrorum non eft cxpcdanda hypoftafis ficut in urinis pinguifi aegro^ rum. Et ratioquiamultoticnsacgiitudo macrorum rccefl'^ fineiioccj>aliquiddefccndatadfundum .Sed pleruncpcin cis fedimen paucum pcndcns in medio aut naiaiis in fuptC'' mo.Etcaufaomniumiftorum cquia humores macroruni funt pauci fubtiles iracile refolubilcs nffi clfenc mclancholici qui etiam funt paucorum humorum.Nam fiue apud opini<> nemPluf(^commentatori8,fiuealia multitudo refolution» ct moriis ad cxteriora paucificat hypoftafim.Ad quodiuu^t q> ex phlegmaticis humiditatibus cum digeruntur multa queftratur hypoftafis,non iic eft ficcis, EtinnuIIisquidemurinis hypoftafis tlicaca mingiturdefcendit niOin eisquacualde matur? funtjimmo in eis parum expcc^adum eft.EtpIti^ res ex hypoftafis coloribus funt fecundum pl^ rimum fecundum colorem urin^ , fed melior c% eis quxdiuerfificaniureftalba^poftquam cd^^' beajdeinde citrina. Remouct fcxtum dubium.Et eft vtrum in vrinis ft ati«« rcfideat hypoftafis.Diccns in nullis vrinis ftatim cil i^^^ guntur rcfidcthypoftafis nififint valdematurg.Nadc ifti* in defccnfuparum cft cxpcdandum.Et caufacft,quia vco^ toiitas non eft comixta cum ca.Rcpctit autem q, plures co^ lores hypoftafis funt fecildu colorcs vrinp,fed illaij^ qdiucf^ imcant melior cft alba,dcindc rubea,deindc citrina. Nonnaturafisuerohypoftafis afia cft fimi''^ fafurac inteftinorum corticafis qux eft furfurc* autherbinaautfimifagineaaut fimifis arfeni^ rubeo,auteiquodeftuaIdeci'trinum,aIia eft cz^ nofa,aIiaeftadipina,&aIiaeftfaniofa,&: aliafl^ muciIaginofa,&: aliaeft quseeft fimiiis {rudf^ rermentiinaquafoIuti,8^aIia eft fanguineaf^^ gui^rugalis,afiacapilfaris,&:aliaeftarenalisg>'^' nofd & alia efc cineritia, Hic cxcquitur de alio mcmbro.f.dc hypoftafis non n^^^J ^||sj^ «lisfubftanriar.Etdiuiditurinduas.Primocnumerat ^^\&^* dos non naturalis hypoftafis ♦ fecundoeius fignification^^* p, Jecunda ibi.LSimilis vcro."I Xn prima dicit cp de(p'c^f ^ nypoftafis nonnaturalisfubftantiequacdam eft cori^f.^/ eft plurimum modorum.Nam vnus eft corticalis niilis rafurf inteftinorum furfureac,aliu8cft hcrbin* j3l'f^j "niilaginec,alius illius quac eft fimilis arfcnico rubeo,aut ' ^ quod cftvaldc citrinum.fecundaTpccics cft hypofta^^ ^j^y nora.tcrtia eft ad/pina.quarta cft faniofa^quinta IT,"^! (c 8'nofa.fexta cft fimilis fruftulis fcrmenti in aqua cJ'^T^''^/ Pfima eft fanguinea fanguifugalis.odaua cft capillar'^ ♦ na eft arcnalis granofa.dccima eft cincritia» Vbi con» 9>licctnaturalis fitunius modi ,tamcn prptcrnatura ^ «wultorum modoruin,Gcut recedcrea mcdio cft «n"*"*^ non obftatite ^ mcdium fit vnum» SufF/dentJa aat6 ifto/ rum aecem niodorum poteft aflrgnaii , fed oportet c;^ fuiv Seuir lupcr expeitentia cp aliorum modorum non inuenian «uraNamnonpoteftcadereindiuifionibusper fe notis nid xpericntiamediante.Namrationonprobat quin pollitec o;itiola,ni(i q, nunquam eft vifum acgredi olta per vrinam, lodimittendo modorum fufficientiam fequamur partes. Sirntlis uero rafurae mteftiaoruin corticalis, auaeltpetaloidcsmagnarum partmm rubearu autalbarum, quaefigniBcatfccundumpIurimij q?reparatacfuei*untexmembris qu^Tunt propm qua membris a quibus diuiduntur unnx dC funt membramingendi .Etalbac fignificant q> funt cx uefica propter ulcera quac funt in ea aut fcabie autcorrofionem.Rubex autem carnofee fignifi cantq^funtex rene.Etex petaloydibusquidem funt qu* funtcolons fufci dC obfcuri, aut fqua. mispifdumfimiIcs.EtIia.ceft uehementer ma. a,6Commbus fpebiis hypoftafis quas nomina. uunusdetenor , &fignifi'catpetaIorum mebro. rum radicahum rafur am. Verum duo prima ip. Jms genera nullo modo impediunt,immopIe. runque uehcam mundandofanant.Etdixcrunt quidam cuidam homini fe in potu tribuiffe catari des,quicorticesaIbos quafi ucnofos minxir,qui cum «n^aquofitatefncabanturrcfoluebatur & ia gebant tmc^ura rubea quifac^usefanusaruix J fpicere fi petala funt natantia* quandocj abfc^ fanie , & ctia melius videntur vrina circuuoluta fortitcr vt natent» No ta fecundo q, hacc petala quandoq? liabent fubftantiam du/ lam, vt caro vel paniculus &: tunc non ambigitur cp ftjcrint partes membrorum per cxcortationem vcl corrofioncm fc paratae.Et cum funt alba lata funt ex vefica.Cum oblonga paucxlatiiudinisexporis vritidfbusaut collo.Cum rubea autcitrinaexrcncSupraautemvenireno poirunt proptcr „ Viarumftriduram,&:iftaomniaimpediunt;X: funtmala fi ^^P^^ gnihcantia vlcera in iftis membris . Quandoq^autem hxc , petalanonfuntitadura,immo cumfricantur digitis refoI> J^^^YI.'* uiKurinaquaadmodumpaftarautlutiaut pinguedinis 3c ifta aliquando funt ex membris mingendi.Nam quandodj in eis congregantur quacdam res vifcofead modum pann^ culorumadherentium vefic3c& parictibus venaruni<5i:Do rorum & proprie funt alba.Et de iftis fisit illud quod didii c de illo qui fumpfit in potu cantarides , 3c ifta non funt maU nec per vram figni nec cau(e,nam exitus eorum f^nat oppjy lationem,^ fignificat fanitatem.Et de iftis intelliglt Au'ui*% tertio di(flo.Et ideo dixit duo prima gencra non impcdiac fdWcct quandoq? non vniucrfaliter intelligendo. Aliquando hxc petala qux lioc modo refoluuntur per fricationem funt fimilia fqtiamis pifcium &fufca,*S:ifta figniffcanr liqucfa^ dionem membrorum radicalium,6<:ideo non funt nifi mor tal;a.Acciduntau(emquiacarneeIiquata<5^ inlocis calidis permanenteeliquata tranlitin hacforma p vias ftridas co latori].Scd cum veniuntad veficam ibicoagulantur s5^con uertunc in pctala non tantoexnte ibicaforc prohibet illam coagulationij.Exqbus particulas omnes planeintelliges. cut fuiu decem ^'^'^mt in dccem pmtsfu ro.nfeptimaibtUQu3:autemfr,,m, " '°lLCapillaris ve> nofa.-1Nona ibiLltrirurnD™'^''-^?^"'' ""L'^-' Circa primam partem nota Petala d.lr^'^^?""'"^^''^-! ..calis ab Aui.hic pon.tur ex parte ital " brL"""'!? quorum cfuo funt manifeftclatitudN ad re„m? n.fefta.Et iftos modos tresVubdiuidi t j c^rp ^ wr modus iftius eft hy poftafis petaloide, «um.quia partium manifeftf logitud ni?&^^"r communiter eftfurfur. Secundus modureft ' Z'"'^-*' Prafunditatisfimilis furfuri. Tettireft ,; ,'""'"'''"" 'ft crinoys fimula frumcti , q eft a "na tr Lo^'t T'"?,* «0 igitur Aui.d.ftinguit fignificata S "nH^'<^ ' *«n3K.ertioter.,j.fecfidaibiLEteanTnTe,H^K^^ «°ydis vero.n In primaparte didt quam "'p'^'''-^"'" ,^.^dehypoftafifi.„iirrarurein.eftinorurrd;"T"'''* '^'f magnarum par.ium albarum aurrubearl^ S"'fi«tt„ fu„, „ ^,„bris mingendi.f.veficTv7n'^"'= °' vke"''"';;''^^-Etalb«figniffcantT.r.,„,;,'^^^^^ f"nt fufcafef * ^'f^^J'^'" ''"«'l^n, f,„, omnibusfpecUbuf 'ftafuntuehementermala.Btdeterbr ■«embrorumradiri^XP"'*»"' nom,tiat,s fignifica, ,aru°5 ma nullomodo!™''^'''»-.^'"--™ *^"'^ ^ftTduopr ! do fanant. Qua™um ^?'^ P'""".'* "'unda dWe cuida r p^tu cl.ll^'''» 'ft * '^''.''^''^ dte cum fricabantur in aon^r «'bos g ■ «''<aurarubea,q:?K«-;efoluebantur & tingebatu? ^oq. petaU fiue partcs law m ^T"'''. '«'^ P'>^ ^Pleruncpcumfanie v„l™''<'odi<flomi.iguntur in vr(. •'''Qpor,eTiei,urcumVr„&''?"'" """'^2"" Vidcris m vrina agitarc 3c p Ec ex ea quidem qLix efl: ficut rafura inteftmo rum eftquaedam quac efl: mmoris (atitudmis duae prnedic^ac& rpiflfioris fubftantiac quxfi ru^ bea fuerituocatur herb!na,&: firubeanon fueric uocatur furfurea . Et herbfnac quidem fi fuerinc rubeacpartes pferunquefuntpartes hepatisadu dx 5C plerunque eft: fan^uis m eo aduftus dC plc runqueeftetia ex rcne.Sedquaceftexreneeft ma loris continuitatis carnofa^aliae uero dua: plus milant ei qu« no eft carnofa et frac^uras c magis recipiens. Et cumiuehcmenter trahit ad citrinita^» tem eft ex renc proculdubio , quoniam illa qu« eft ex hepate ad rubedinem trahitfufcam dC qua doque aftbciatur ei in hoc illa quac e ex renc. Fur furea uero hypoftafis q uan docp eft ex fcabie ue^ ficae5<:quandocpeex liquefadiQne membror^ Efdifferentiaintereaseft 9 cum iUicin radice membri f uerit pruritus 8C foetor erit ex uefi ca,5<! propriecum pus prius midij fuerit, &:prxcipue cum aliae fignificationes urinaj demoftrauerinc maturationem&fuerint uenac fuperiores fanse complexionis,S(: no fuerint in eis macula immo in uefica.Sed fi cum inflamationefueritS^uirtu^ lis debilitate 8C membrorum mingendi incoluy mitateS^coIorfufcitatiaitinuerit crit tuncexli^. quefa (fiionc humoris. Modo ponit figna fecundf mancricKf.quae habet airfuris quafilatitudinem^^grofifitiem.Et dicittria» Primo dicic cj, de hypoftafi corticali qu jdam eft minoris latitudinis ^ dux preJiap^maioris fp'<Titudmi8.f.profunduatis qqul do^ eft rubca,quandocj non fcd alba.Et cum cft rubca vo Hypo> caturherbirta,&cumeftalba vocatur airfurea» Dicitfc- ^a^» cundo ci> herbina fi cft rubea aut (iifca figniffcat liqfat^iio"^ herbinc partium hepatis aut fanguinis adufti 3c quado(j eft es rcnc, idicatio. P R l M I C A fed fi eft JurtiUm primorum tunc cft magis tiahcfis ad rubcdinem fufcam,& non cft ita dura carnofa , immo Iraci^ lius frangitur 8C diftbluitur^Et quando vehcmcnter irahit ad citrinitatem cft .pciildubio ex rene.cSs: ifta eft quam dixit fii^ Hypo» pra /imilem arfenico ualdecitrino» Dicit tercio q>furfurea ftalis quandoq; eft ex fcabic veficx,quandoq^ ex liqfacflione me furfurcg brorum.Et liorum differentia cognofcitur hoc modo,quia li caufadu cftillicfcetor&dobrcS^pruritus m radice virge.f.circa pe^ plcx. «flinc crit ex vcfica 6C proprie fi minxerit pus,^ proprie qil alig (ignificationes demonftrant vrinac maturati6em,c5^ no fuerit macula in venis fuperioributi lotius corporis.Sed fi fuc rit cuminfl5mationed<:debilitace virtutis cumincolumi late membrorum vrinoe SC color fuerit tufcus tunc fignificat qjcftexIiquefadionehumoris.Ht caunv liarum diucrlitatil funt fimiles fupcrioribus.Scd folum cft diuerfitas,quiacum funtpctalaparualufcarcfolubilia fi'gnificanc humorum li^ qucfacilionem,magnaaiitem membrorum.Ht lu ex his con fidera quod non rcpugiiat hacc parua clfc cx mcbris , 8C illa niagna ex humoribus* Etcnmnoydis ucroplurfmum cflexaduft/o^ nc fanguiniis quae ad rubcdmcm traliic . Et mul^ toti cns eft cx liqucfa c^ione mcmbrorum ^ eoru rafura fialbcdint attinct.Et quandoc^ cft ctiam cx ucfica fcabiofa fccundum minus . Et tibi qui^ dcm poflibilc cft,tii modtim difFcrcntiae inter eas intclligas pcr ilkid quod lam fciuifti.Siautcm ni grcdinf attmeteftcxfangumisaduftione dC pro pne in fplcnc.Omncs praeterea petaloydes hypo ftafesquac nonfunc cxcaufaquac fitin ucQca rene cannalibus urinse m aegntudinibus acu^ tis malum portendunt perniciofum. HypO'' ftafis cri roydis caufd » Hypo/ Itafis cri roydis nigrgca. Nunc ponit figniffcationcs terttj modi corticalis . Et dicit tria. Pnmum q> plurimum hypoftafis crimnoydis eft ex :aduftione fanguinis,(Sc: ifta trahit ad rubedincm, 8C cft illa q| eft fimilisarfenicorubeo,5i:multoticn9 eftex liquefaclione membrorum 8C eorum rafura fi attinct albedini,6^ quadoq^ licet rarius eft cx vcfica fcabiofa. Dicit fccundo cj) polti^ hilceft tibiconfidcrandofuperius di(fla vt intelligas dC co^ gnofcasiftorum modorum differentias,ex colorc,f.3<: duri> tieinfricandocXfpalTioiicmcmbrorum/edfi attinet nigre^ diiii cft exaduftione fanguir>i6 in fplene,quia illc eft niger, , D/cft terrio q> fpccfcs hypoftafis petaloydis quac npn (nnt cx rcnibus aut vefica autporis vritidibus in acutis ggrituJP bus oRendunt malum pcrniciorum.EJt caufa cft quia oftcn^ duntliqucfactioncm 5^: aduftioncm maturatioi oppofitas, 8i miiltum ipfam prohibcntcs, Sed dubitatur quae iftaru triumeft pcior,an petaloydes magnarum ptium,an furfu^ rca,an crimnoydes.Et vidct cp furfurea ex aucftoritate Ifaac &TheophiU.Sedq{>iIIaqua:cft magnarum partium vult. Aui.Etvidcmuriftiau(florc3difcordalVe.Nam Aui. videc vellcqj nunq^eftmagnarum partium fufca,nificK mcbro> rum radicalium cUqiiationc,fed aliae ex humoru pofi^unt co^ tingerceliquatione.Itcm videturcxtimaftcqj non fiunc pc-' tala lata nifi propter profundam eIiquationem,vnde partes multx vifcofae dC tenaces cliquantur,fcd in crimnoydc &:in furfurcaminus tcnaces.Q^ fi dicatur crimnoydem fieri,p>' pter nimiam aduftioncm incinerantem.hoc Aui.non videc voltjiiTe,quiaftantcvianon poteft radicalium mcmbroru niobilluni tanta ficri ab imrinfecoaduftio, vt propter iUam '"^."J^f^tio.fed plurimum quod facit calor in mcmbns cltdiftoluereparte>vaIdcgIutinofas,quae cum funtmulrae Conucrtunturinpctalamagna.Et ideodctcrior cft iUa ma> gnarum partwm.Etcgoiudidum Aui.magis approbo. Et tu qufdcmiam rciuiftiex hac fumma c^u nofa^dirpoluionem,&: plurimum ciuseft cx rc^' A V I C E N N JE; fle &f quandoqj ipfa non cfi: ex renc. Nam cx rc^ nenoneftmfi cum caroeftfanaccarnofitatis,8^ non eft m corpore liqucfac^io . Et urina quidcm matura uenarum fignificat fanitatcm, quoniam renum scgntudmcs maturationcm non proh^ bentunncc,quiaiprafupra ipfoscxiftit. Hic dctcriat dc hypoftafi carnofa 3c dicit duo. Pritnu"' ^ y cft q> lu cognofccs difpofitionem hypoftafis carnofac ex liac ^J^^ fumma.i.cxhis quxfuntnunc didadccorticali.Idauteq^ ^^^^^ fcitur eft plurimum hypoftafis carnofa eft ex rcne,qa aha ^ vrinalia membra funt neruofa,fed quandoqj non eft.Nam quando tltex rcnecft intcgrccarnofitatis fanac.i.durac,(SiiP tunc non eft in coi porc liquefadio.Et per oppolitum intclU giiur c|> quando hypoftafis cft carnofa& non dura , tunccft ex liquefadione membrorum Sc cft detcrior» Dicit fecuii do <j> vria matura.i.digefta figniffcat fanjtatcm vciiaruni.J* fupra rcnes 3c non figniffcat ita rcnum difpofitiocs . Etrati» cft,quiamaturatio vrinf cft fupra rencs.i.pcrffcitur in nicm bris fupra lenes. Scd hic cadit ditficuItas.Nam in diabcte vnna cft pcnitus cruda, vt primo de crifi.cS^. i a.tertij ♦ 8C ta mcn i jlla patiuntur rcni s,igitur renum pafiVo facit vrinain indigeftam. Pjfterea vrinarpaticntiumlapidcmcSi^vIce'^ j-a in vcfica plcrunrj? fum indigeftp,vt notat cxpcricntia , <^ dicatur.is.tertii. Dicc^ aliquando funt ifippaftioncs reiii» paP noncommunicantesfuperioribus mcmbris 3Ciunc vrina rfouni apparctdigefta.tjnq^coicanturhepatit&: venisd»: tuncva' (Jupl^J'' riatur digo vring pcr illos.Et tu hic elice rcfponfioticm. Hypoftafisucroadipinaadipfs &r pingucdy nis dC etiam carnis fignificat h'qucfacSioncm.B' carum peior cft qu^ auro aqu^- fimilatur. Duo aU icmipliusprincipia cognofcuntur cx paucitat^ a£:multitud(nea^ commixtionc QC fcparatione, quoniamcum eftmulta&: feparataexiftimatu'^ fit cx partc rcnis 8C proptcr liqucfadioncfu^c adipis.Etficftminus dC maioris commixtion»^ cft ex loco magis rcmoto.Et eft cum in urina ftumalbumgranati grano fimile ui(um fu^r^^ SCeritcxadipercnis. Determinatdeadrpina5:dicittria. Pr imum cft ptna fignificat hquefacftionem adipis 8c pinguedinis ^ quando carnis,fcd ilia qug eft dctcrior cft illa qux fimi^^tUf ^^^^ auro aqua:,& cft aurum aqug lela fuper aquam putrida ^^<f ' tans cum nitorc auri 8C liuiditate. Dicit Cecutido q> P'"'' pia hypoftafis adiping vtrum fint ex longinquo aut ex r^^^l bus cognofcuntur per muhitudinem &feparationem traria.Nam quando pingucdo cft muha 8c parum P^'^*^)^ fu ./ eft ex renc.Et quando eft pauca cS^muIium commixta^^^^ H^j pia renes a remotiort loco. Dicit tertio c}» cum fucrit v»^. (lii^^^^, granumalbum in vrinafimilcgranogranati figniffca'^^^ pin^ ^ ex rcnc. Vbi nota primo c}> circa rencs multa pig^^^ uciiitur,quequandocliquatur,quianomultumniorat ai^J ^uiH^ adueficam tcdat,ideo&multacft&: parum comm»''?^^ b^f^' aquofitatc.Sed cum pinguedo fupra rencs eliquatur P'''^^ <3^iaillalocanoniantum abundanr pingucdine. ^^'"•j^ | quia multam viam tranfitanre($ad veficam ^^^^^^^^L^iU a calorc qui primo eliquauit 8C multum confumitur 8C lum mifcctur aquofitati.Sed de illa qug eft fimilis g^^^^^pj naticonfideraq>eft exadipecx concauo rcnuin q"* ^jfl cum cliquatur parum tranfit in poros 8c ftatim vcfica.Si autcm alongiori locofucrit nonfiet ad grani granatorum. r vS^ Saniofa ucro ufcus fignificat q? apercS pfoprie in mcbro mingedi,&: praccipuc fi ritfedimenlaudatum adfundum dckcn^^ ftii nio dic I X niofx fica^vl*^^"" ^igniffcationcs faniofae dicctis faniofa ffgnn r ff. '"ofxin gendi\i'7^ . ■ ■ dicatio, tendcnradfimH''''^"'?ri" ^'^'"^^" ''^"^^^'^^ memhL 11 Y^' ^ ^''^P^" acuitatem vnV mcmh ^Pr""°'^ dnrad incurrcndum vlcera al/a embra mtrinfeca^vnde multo plures.inueniunair cum vl rerenumautvelicDcc^-aliorum membrorum mteiioril g irS A.f^"''^".'"'^^^ vlccre venit prarcipue viarum vri. ■ ^3ufam q, etiamaliorum membroril iccra non ita faciliter per vrinam euacuatur /icut vlcera il wrum v,arum. Nota fecudoq^cumin vrinaapparet hy fun rf t"^'^'^'' f^'bftantix Hgniffcatur cp nicbra ^upfora alh'« r P'"^^'^?"^ '^«Pa^- a quo maxime fluere polTct dc ^•n3mcrnbrisfanie9cumvrina.;X:fdcotuncmaxime/ipni> ";3tur vrcusinyij3 vrinx. Seddiff.eft quomodoin tali vnna ,n qua eft hypoftaas faniofa apparct fedimen laudabi nK..^'""i "'i"^'^ iHudquod vidi pcr experientiam o, Inbcntes vlcera inrcnibus^vcficanon femper minou^ fanieminomnifua vrina,immo qu.ndoq, eam rmlYZ . ,7'"^7^^tuncnoninconucnitappareretdmcnU^^^^ le. Vulc igf tur. A.q, in illis in quorum vrinis uuTnl^ m Mmen laudabilc^^ qu.V, faniofum S^^^SZ »nonincomrenicftni. e.iftentibns fupe^^i'^^^^^^^^^^^ Hicdeterminatdemucilaginofa Fr -j- . «^o fact quod didum cft.fecando f res.tertionf^n;.,, J: , ^"".^^.'^«cet vftare duos erro^ catione mucila; irT'-" pini,t,q,nypoitalis mucilaginofa fian^ff'?,*^p • iftorum quatuor.Caut humorcm crudum muLm^^^ Pore, Autq, multus talis humor egredS^ "^^^^^^ vnn^ Aut tertio crifim apcrtionis v.n^ Cc^^^^^ crifim dolorum mndurarum.quartum^^^^^^^^ P^net in fequemi parte. Caufa autem^ft M ^ff^'?'^ Poftaas mucilaginofa accidit,quia multum '"^ "^"c laginofo pellitur quod pl ^§^^"(1 "^^^^^ ^^Puinoauteftpropte7abundanCet^^^^^^^ ^^^Propterea q. maturatus cft talis humor & terS qu? ab ilfo oendebat.Et tunr nfn.f^,.,!: ' ^gf' tudn r, ^ numor « tern ticea.l"! . ''"o.pendcbat.Et tuncpfurimum eritcrifis S,'' ila ufW^^* ^ ^^^'^"^ ^^""'^^■'^"^ P^n^entium E n t l'";'"^.«J''gicrifisaliorum morboruma talibus hn^u ^^ ^"°^3 feqmtur iuxtafnUm fecundi aphor.prle gdcul^^ Ntar ^^^^^^^^^^^ ^ ^^^^'^"^^-r ^^tatemfi^niecat wr^'f '^''^ '.T 8?n.^^^^^ famofa exiftu cu^ D o c. ni» I niatis &: ems partes faciles funtad coniungendii a:fuperandum,&:qu^dam ex ea eft qux cum aquofitate ucliemcnter mifcetur, 6t:quafdamex ea quac feparatur,fed cruda eft turbida 5^ fpifx la dC non facile coniunguur necfacile feparatur. Docct v/tare errorcs funt duo, P rimus cft q, tu de> bes fcire q, hoc phlegma mucilaginofum plerunq^ fubtiliat & putatur q, fit hypoftafis IatidabiIis,quod fupple eft falft/. Et cx hoc infert Aui.q, in morbis acutis non eft conffdendil m eo quod apparct fccundum fimilitudinem laudabilis hyv poftafiscum nondum fucrithora maturationis nec fuerint prxfentes eius figniffcationes.Et fubdit q> hypoftah's muci> laginofa quando:^* GgnlHcat vehemcntem frigiditatem ccv plexionis renum. Sccundus error cft q, aliquando eft hyy poftafis faniofa <X:apparetcruda Sd mucilaginofa . Et d;ffe- rentia intcr eas eft,quoniam faniofa eft cuni i^cecore 3c cru^ da fiiie foetorc.Et faniofam praeccdunt dgtn apoftematis in .aliquomembro,non {}ccam cruda.Et partes faniofaefaci/ litcrfeparanturquandovrinaleconcutituriie laciliter con^ iungutar qua Jo dimittitur quietum,fed in mucilaginofa uef cruda cft oppofitum,immocft turbida fpilTa,qux nec faci> Iiterd/uiditurinpartes necfacilitcr fcparata congregatur. Circaprimumi<»iturerroremattende q> fgcpe Tnco deciv piunturmedici.Namacalorefebrilifxpc fubtiliatur aliqa phlegtnacrudum5(:hsbctfimilitudincm laudabilis hypoy ftafis SC noti cft, Et ideoadhunc errorem vitandum opor'' tet primoconfiderarc naturam Sc fpecicm morbi in fe 3c ui deie vtrum iniantotemporedebeateflemateria morbidi> gefta.fecundooportcrconfiderarealias conditione^ omnea dcai fupra de laudabili hypoftafi vtrum fit fimilis hypofta Ci ^quQ ro.ciro dcfcendcnscS^ctertio exalijs fignis figniffcati tibus matcrip digonem dcut fputum fcccs, 8d quedam alix diCponeB magis a loge digone figniffcates.rcfiduiim e c!aij£. S9 Medic? cari.pctf cus, ne decip(9 turinhy poftaO* Et urina quidem in qua pfurima mucifagino fahypoftafisapparetquando eftcxuberas cuni m finepodagrxapparet&rdolorum arthetico^ rumfigmficatbonum. HicponitvnamrcguIamdi.q>vrtnain quaeft plurima hypoftalis mucilaginofain dolorum iundurarum 6C podragaceftbonum fignum»Etcaufacft,quia fignificat cb cxpcllitur critice bona crifi» CapiIIarisauteftpropterea q> humor occul^ fusconfolidaturexcalorem ipfum agentc qux quandotp e albaquandoc^eftrubea,&eiuscon foIidatioeftinreAe.Et ferunt quidam quod ia eiuslogitudineplerucjpalmi menfura inuenit. Hicdocetfigniffcatacapillaris hypoftafis.fccundo cau^' famdicensqjhypoftafis capillaris eft propterhumorcm oc cultumquiconfolidaturproptercalorem inipfum agctemt Etiftahypoftafis quandocjteftalbaquado^ rubea,c5^ eim confolidatioeftin rene.Etquidamdntq>in eius longitudic plcrunq? inuenitur mcnfura palmi» Et tu dc hac vidc Ga» 4«aphor.7 8.commento.vbi talcmrationemadduci&ad ofi> dendumq>piliiftifuntex materia ingrofifata in renibus dC ibi adufta a caIore,quia illi qui hot? patiuntur funt vtentea grofifa 6C vifcofa diaEta,vtcomcftioncfabarum 3c cafci ♦ Ec non curantur nifi cum mcdicina incidcnte & humedante ct fubtiliantc,&praecipucdebetuclligi fi habucrit refpccftuin ad rencs.Et ibi GaKnarrat cp mcdietatcm brachp hijit unus talis pilus in longttudinc.Ego auiem in mote alcino vidi ho minem qui pilos quotidic per multos annos minxit nodum curatus crat cum multorum mcdicorum confilia fccutu» eftct, Caufa autem proptcr $ in rcnibua gencratur n5 in alijs mcmbris eft,quia ibi cft colatorium ftfi<fios par<a Hypo^ fta/is mucila^ ginofac f podagra &iu<flit rai^j do> loreindi cacio* Hypo» capilla> ris ca 3c eduplcx IL C P R I MI C AN, habetie^a quo oriumur pori vritidesJn tranfitu igitur pct poros matcria tccipit fubtilitatem pili 8C pendet pilus in po ro vritidcexcapite vnodumcxalioftat adlixrcns colaio-' rio*EtIoct commoditas inalrjs membris non inuenitur. Qtiaeautcmfermcntiinfun fruftulis fiPis exu fiitdcbihtatem fignificat fl^omachi dC intefimo" rum &rdigcrcndimalmam in ipfis.titclt pleru^ que caufaeias comcdercIac8^ cafcum. Hypo^ Docetfi<.>nificaiahypoftafis fimiHs fruftulis fcrmenttrti ftalis ^^^^ diirohitl.dicens lioc fignificat debilitatem ftomachi Fis fru^ ^ imcftmorum Sc mahtiam digerendi quandoq^ cft pro ftuF fer-' P^^*" «^ooieftionem lat^tis 8C cafci» Vbi noia q> hic non dc/ fncti in> diccre rextus frumenti fruftulis fcd fcrmenti ♦ Nam vru ^icatio fimilis fruftulis frumcti eft illa qug vocatur crimnoydcs» Etdel1acdicitGaK2.progno.commento.28.qj non poteft ficri pcr hunc modum cp partcs cibi tdigeftg vcniat ad uias vrin^durcvterant,immocftexaduftionchumorum ♦ Sed iftaeftlimilis fruftis fermcnti quod eft ad fermcntandum pancm dilfolutum inaqua^&funt quadam partes albocual degroftjc(icut fermcntum (S(:ift3r accidunt mododicfro.No Igitur beiKdixit Dynus cum concellit hanc eire manericm ' aliamcrimnoydalis hypoftafisapparcntem in fanis.fcd.A» fupracSiiGal.locoallcgatolocutumcfifein acgris. Modus autem quoaccidit hpc vrina autcquiaa ftomacho talespar tes tranfeunt,aut qufa cx chylocrudotales gnant in hepatc, Arcnofa ucro fcmpcr fijT;ni'ficat lapide qui c5 fohdatur aut confolidado procedit aut qui refol^ uitur. Et quac quidem cft ex cis rubca cft ex rcnc, 6^quandononeftrubeacft ex ucfica. I 'onit ITgnificata hypoftafis arenofac.Et dicit q) ifta fcm-' pcr fTgniffcat lapidem qui confolidatur aut confolidando^> ccdit,aut lapidem qui refoIuitur.Et fi c rubea eft ex rene,«Si R cft altcrius coloris cftcx vefic3,& per lubcam intelligas ci> rrinam. Vbi nota primo q> arenofa drt a crimnoydi,quia eftduriortSi^communiterminorum partium» Nota fccun doq) renes fortem habcnt virtutem digeftiuam rcfpecfiu uc ficf .Et idco fuperfluitatcm diu <n cis retentam fibi in colorc a(Timilant,cS^^pterhoclapis&arcna rcnum funt rubeiaut citrini.fed vcfica cft alba5i: dcbilis digcftionis,<S;ideo lapis in eagcnitusauteftalbus autfccundum colorem humoris, cx quo fir aut aliquando nigcr. Nota rertio q» eft differctia inter aicnam fignificatcm lapidem qui coagulatur , 6C arena fignificamem diftolutionem.Nam prima eft groftior 8C \/\^ fcofior 8C mollior.fecunda cotrarrjs mod's diTpcMittur. No ta lamen vt vuft ConciP. primo epidimiarum ♦ illa partc, Aminrcnibus dolor pondcrorus.quandocparenulac a reni>' bus fum albae fed raro.Et ego teftor me Venetijs iam vidif/ fe mulierc quQE poftdolorcm renum vclicmentiflfimum qui verfus pcdine exrcndcbatur adminiftrato balnco minxit la pides plures albos ad modum aluminis rochac combufti. Ex quo patct q» ticct vtplurimum fupcrfluirates fibi affimr fcnt non tamen fcmpcr, Et ex lioc patet caufa quarc pili dc quibus fupra quandoc^ funt albi. Plurimum autcm quac cincrttia eft phfegma fignificat aut pus cui propter longam moram ac ciditcoforis mutatto k fedio partfum eft qua doc^propteraduft^oncm quac efaccidit. C>etcrminat figniffcara cineritiac dicens cp plurimum q3 figmficat cincritia hypoftafis cft phlcgma aut pus,cui ^ptcr longam moram accidit mutatiocolorts 8C fecflio.i.minora^ tiopartium.Etquandoqicftpropteraduftionem qu3C acd^ dit ci.Cineritia autem differt ab arcnofa in durftic,quia non tantumcftduraajminorcsvaldc partes habct ficut cinis» Ercaufa huius eft,quia non videtur alia materiabenc muta> bitisia hunc colorem dc modum fubftami» $ duf didf . Hypo^' ftafig arenofae idicatio Arcna fi gnificas dupFrt HypO'^ ftafisCf/» reriti? dicacio A'V h SafiguiTugalis ucro hypoftafisfiuchcmctttcr eft mixta hcpatis dcbihtatcm fignificat.Et fi ml^ nus hac fignificat uulnus in cannalibus UYinxct continuitatisfolutionemm ipfis . Etfi fucritfc^ parata plurimum eius erit in ucfica dC in uirga. Etnosquidcm pcrfcrutabimurhocin particuia ribus ^gritudinibus in capitulo dc mic^u fangul nis.Et ii in urinafucrint ficut fanguifugas rubeac infirmo fplcncm habcntc rcfoluctur ucl arcfccC fplcn ipfius.Scito autcm q> fnacgritudinibus ueli cae non multus argrcditur fanguis,quoniam cius ucna: mixtae funt in ipfius corpore calcata: guiixdC paucaf. Hicponftfignificationcs hypoftafisfanguifugalis i^"^^ 0^ ^ guinep.Et dicit fcx.Primum cftq> talis hypoftalis quando' gjjfngs quccftmultumcommixiacumaquofitate ,<5<:figniRcatiif^ f^^ia/ biliratemhepatis.fccundum eftqWicftmixta , fcdminuiJ»^ gnificatfolutionem continui in vijs vrinx.ieriium cft multum feparata tunc eft ex vefica,vel nigra . qiiart"*^ eft,c]jdehocmagisdocetintcnio cap.de midu fanCi''"^^' quincum cft cjjfiin vrinaapparentficut fanguifugx i" gidopaticnte fplencm.i.grollitiem fplcnis lignificat falut^"* illius morbi.fextum eft q, tu fcias q» 1 a:gritudinibuS vclj^^f non mingitur multus fanguis,quia vcna: fuac funt com«^'J''^ tae cum fua carnc calcataj anguftp 8C paucp. Et tu coivi^^ ra hicdicifanguifugalcfanguineaiiypoftafim . Ettunccc'f ra caufa primi di(f^i.Nam cx hcpatis dcbilitatc accidit q» poteft fequeftrare aquofitatem cx fanguinc,c9«i idco mulii'^ defanguinetranfitcum vrina,itacuma renibus no p^f^ benccolari5<:multum de fanguinc vaditcum vrina,^|^'^ rum cft commixtus propter longitudinem vise qua vcnii''? fimuK Sed dices.Pori vritides funt neruofi , ergo ex ^or^ folutione continultatis non egrcditur fanguis. Hic dici^''' q> funt neruofijtamen in eis aliqux funt venulp quibus aP^' tis fluit fanguis,mrnu8 tamen commixtus ab hcpatc vc^ niens» Scd ite eft difficultas quomodo cx fplenc vcniat la^ guis ad modum paruarum fanguifugarum.Cum.n.fp^^'?-^ to magis diftet a vcfica hepar,magis comixtus debct e aquofitati fanguis a fplcne veniene ab hcpate. Hjc citur cp fanguis iftc pioptcr fui grolTittcm 8C vifcofitatc"^^ niifcctur cum aquofitate,ficut ab hepatc veniens.Na»rt giiudo vix maiorem facit pcrmixtionem fi cxtcra Cif^^ P ria.Dcindc cumdicit. Hypoftafis ucro fignificatio cx quantita^^^^ fiusfumptamultitudinequidemfui pa^^^^!^ te declarat caufae ipfam cfficientis multifudii^^ij| autciuspaucitatcm.Otcx quatitate quidcrn inmagnitudincautparuitate fuiefi: qucadi^ dumdixtmusin hypoftafi mucilaginofa» Hicprofequiturdefignificaiionehypoftafis pcr ^'^^^J-r^ modum difpofitionum confiftentium in ca.f.per lionem quantitatis.Et dicit duo, Vnum cft q> hy^ multa dcclarat multitudincm caufarfacicntis ipl^^^f^^g ia ca pauciratem. Dicit fecundo q> de q^titatc hypo»*^^^^ «nagnitudine&paruitatceft queadmodum ^«^"^^jtu^i^ hypoftafimuciiaginofa. Vbiprimonotaperi«a8 .j^,/ ^ nemautparuitatcmhypon^afisnonintclligi cius ^^^^^0^ ^if^ dincm autparuitatem quoad fui lotalitatcm fcd P^^^Jpoila tudinem 8c paruitatcm intclligimus quo ad parics "yj^ ^ j^^jp i>s,ita vtilladicaturmagna quxhabet parrcs ^^g^f^fiib^ ^iuf' econtra parua habcns partes parua8,ita cp in hypo^^^^tibu^ (^i^^ tc partes diuerfas,quf dam cft qu^ compofita c cx P j^j^, ^\cP parui6,quaedam exmagnis.&dchoc modo ^^^^!Lf^i(ii\iV Scdtuncfuntdugdifficultatesr Prinia,ga hypo|J*^^ la cft m fgris Sd m fanls pauca.Scd in fanis caufa hcttnshy^ '^[•^'^"\'^fta»Tiplior>igitur non eft verum cj> multiiudohy Poltalis ngnificet multitudinemcaufg ipfamFacientiStCt mi nor patet,quia virtus eft amplior in fanis 3c virtus eft caufa «tjciens hypoftaam, Secimdadifti.Non videturq» ligni «catio hypoftafw magnx modo dicflo fit quemadmodum 0'ctum eft in mucilaginofa,quia niucilaginofa multa eft bo num fignuminfine morborum,fedaliquandoeft malum ii gnijm in pnncipijs fignificas materiae multitudinem.hypo Wafis autem magnarum partium eft femper bona , vt vult Gal. 2.progno.commen. 2 s.cum dixit.Qiiod eft quia fedf> «icn diuerfjm,cuiu9 partes funtmagna.eft fuper virtutis ft gnificationem feciindum magnitudinem illius fubftatigco/- Pofitxexpartibus ilhssS^ redificationem digeftionis eius. partes autem paruac figmficant cj> materia iam vincit natu^ ram sSc: fugiauit eam, AJpr<miim iftorumdicitur cj> Aui, pcrcaufamtacientemhypoftafimintellexit improprie cau fam matcrialem.f.lnimorem vndc deciditur» Ad fecun^ dumdiciturq,hypoftafismagnarumpartium cft bonarc/' Ipec^u hypoftalis puarum partium , licet vtraq, no fit opti jna.bt d.citur q> fimilitudo iftius <n comparatiouc ad muci laginofam eft intelligenda q, ficut magnrtudocS: paruitas ft gnihcant in muciIaginofa,itain hypoftafi diuerfarum par> iium magnitudo5c:paruitas partium,modoin mucilagino fa mehoreft multa pauca. Ettu iftud mtcll.ge non vt duct Dynus dicens q, hoc quando.|, cft cx dommio virtu. ti8,qu3n.1oq^exmuItitudinc materia:.5<: conceJens q,hy. poftafis paruarum partium qiiadoq, eft ex dnio vinutis,cu ws oppofitum exprelTe vult Gal doco allcgato. Ejas ata^mficatioexqualitatefmecxcolorc quidemtpfms,quoni'amquxexea nhn cft fi. gmhcatmaliimfecundum diuifioncs quas nox ficatcaiorem fortem S^^gdtudineS^^ Etexeaqufdemqu.allLflq^^^^^^^ :ficutdix.mus.8^qu^dameftn;alafic?t « gtnofaautfaniofaautfpumofamaturatiSo^ traria. Viridis quoque femuaeftad nigram do ore uero eius efc quemadmodum dixfmus in his quac prxmiflTa funt. Modoponitfignificationcs qualitaris hvriAn-afio . fien^catio„e5di«nsq,hypoftafis n|g?"cTS r^i^^^^^ «""ffione. nominatas Jfecundum modS d Z i„ ''-""1" ^°^"bus.(^ R malus color niger patet S Vehemens f^gu^ congelans autcalorem adurentem^^?' . Uta eft mala cum hypoftafis eft^i» ^*-*' Ir. "S"'8^='- Vbinotaq.quemadmodum^dfi''""» I»co allega,o,qu,ndo vrlna nigra eft propter crifi '^^^^^ n,. ? "«eKcarum M fionum bonum o o c. iir» l6a ' *«' alK^?* '«^«carum & eft fignum bonum , it, hyZiT'' C'"'' ou^nl''"-"'^ «iftcs eft ahquado fignum bo^um V 2, »"^°"°;1P"">odum crifis fempereftmala Cln''' «liquando talis "^' multitudincm mater.ei mala immo <». hypoftfc^^';f *8eri.urfedraro Dicitfecun"^: ftidium, Vbi no^^ ^"''''^" dominium fangumis 3< f, ccreexfang^srmfe'''"'"^'^^"''^ ''''"^^^ qwcftfaffidiumrarO^'\''''''°?''''''''^'''^"'.".'P'""'' P'aftnguinisinhcpa^vuerr «""'T "1""'' *'«t«tioq, hypoftafis dt inl fi "T"''T °* *Wtud.nem infid ofa,SS8n,ficat calorem fortcm 8i doab llla cft pcriculofa praefcrtim multa cxiftcntc matcria, Dicit quarto q> hypoftafis alba quaedam cft bona dc qua fupra dicaum cft , quedam mala ficut faniofa mucilaginofai dc fpumofa»Et fpumofa eft illa dc qua dixi fupra,cum dico batur q> aequahtas eft melior linttura. vide ibi. Dicit qul to i]^ viridis eft femita ad nfgram.Et hic per viridem polfu mus etiam intelligere indicam & ir ealeni 3c phifticalem.ee omnes iftt colores funt minus maU q^niger in quo termina^ tur,Iicetaliqua nigra hypoftafis aliqua viridi fit minus ma" la. Viridisautem vere viriditatis figuificans choleram ^ina riam cft pcffima,nec eft via in nigram» De fecunda par-* tedicitquod dcodorc hypoftafis omninodiccndum cftfi^ cut fuperius didum eft dcodorc vrfnae» Exipfiusucrofitu & cx lenitatc quidem flif 8t'diuuIfioe,quon(am lenitasSi^ ^qualitas inhy poftafi laudata eft meIi'or,&r in non laudata e dc terior.SeddiuuIfiofignificatuentoGcates fl^ di^ gerendi debilitatcm» Ponit fignificaiiones cx fitu partmm adinuiccm,(S: comp hcndit hic Icnitatcm i fuperficic ^eafpcriiatcm 3c diuulfionc dC coniundionem partium adinuicem.Et dicit lenitas 8C acqualitas in hypoftafi laudata cft meIior,fcd in non laudata cft dctcrior,fed diuulfio figniffcat vctofitatem &digcrcndi debilitatcm, Vbi nota q> ficut lenitas 3c aequalitas in hy/ poftafi laudata fignificat vniformedominium caloris natu^ ralis fupcr matcriam,ita in mala figniffcat vniformc domW niummale qualitatis.DiuuIfio autcm figpiffcat vcntofitate, Sediudiciomcoquidamfuntmodi diuulfionis qui aliquid aliud fignificant vt hypoftafis circularis vcl pcrforata»Narn ifta iudfcio meo figniffcat matcrici vifcofitatcm <9<:grofritie 3c cum hoc plurimam caliditatcm ♦ Modus autcm cft quia a medio vnnae plurimi fumi furfum via rctfla afccndunt,g prohibcntcongregarihypoftafim circa mcdium vrinali»! fed circuquaqj defcendentc matcria vPr in circulo 3c fui vl^ fcofitate poft vaporum rcccfium non coicidunt partcs» Eius autem fignificatio exloco fui cft, quonia autefi: natans S: uocatur nubcs,aut pcndcns dC haccquidemcftmmcdio fiians quar cft maions maturationisquam prima.Etcx pcndentc iKa mefior eft cuius rugae 5^ fimbriae ad mfcriora dc clinanf,autad fundumdefcendensquac cft mc^» lioris maturationis.hocquidcm cftdc hypoftafi laudata. Non laudata uero qu^ lcuior cft mclior cxiftitficiitnigra,a:hoci'nfcbribus acutis 8>C fiy mihter fi humor cft phlcgmatfcus aut mclancho Iicus,quoniam eaquarcftutnubcs mclior cftea quac infenus defc€ndi't,figni*ficat cnim| eius fub^ tilitatem nifi cum caufa natationts fuerit multa uentofitas.Etfinofucntita natans cft mcIi'or$ pendens.Etinferius defcendens cft dctcrior- Ponit hic figniffcationcs ex locis hypoftafis in vrfa.f.aut fupcrius aut inferius aut in mcdio.Et primo in gcncrc bonae velmalcfecundodatcaufasnatandi vclad fundum defccti dendi.tcrtio ponit regulas fpccialcs in figniffcando pcr loca hypoftaffs^rccundaibiLEtcaufa quidcm natandi."lTertia ibiLCunqi in principio.l In prima dicit cj, hoc mo figni Hypo-» ffcamus cx loco hypoftafis.Nam aut natat iuxta fupcrffcicm fta.a Id> autpcndet in medio,&ifta figniffcatmaiorcm maturationc cotri- inhypoftafilaudata.SfJdciIIameliorequphabct quafifim^ pl"'"" briasadfundumdcfccndentcs,quiafigniffcaturcbin parte dicaiio, matericimagisproccflitd(go»Alia vcrocft dcfcendcns ad fundum^&lifta figniffcatmaiorem maturationcm.hic emo du8 iignificandi in hypoftafi UudacatScd in non laudata illa P R I M 1 C A N, qu« cit lcutoi* cft mclior ficut nigra,& hoc e in fcbribus acd ris.& fitnilitcr fi hypoftafis fit humor phlcgmaticus aut mc lanchoIicus,quoniamrrubc8cfi:mcl(orq^ pendcns , &pcn dcns mehbr fubfidcns , quia ifix fignificant fubtiiitatcm nifi brtc fueric pendcns cx vcntofitate.Et fi caufa non (ucrit vcntofitas tunc mclior cft natans pcndens,& mcHor pen dcns fi:ans in fundo» Scd liic attcndc q) in corporibus fa nis i quibus hypoftafis apparct,melior fignificatur digcftio cx hypoftafi in fundo pendentCjcS*: meUor cx pcndcnte cx natantc, vnde in temperatodcbitc excrcttato 3C fi minus dc hypoftafi appareat in tcmperato quietato,tamcn illud apparens c i fundo, Attcnde fecundo <j> in acgris folent do «Ttores hac diftonem poncre cp hypoftalis aut defcendit ma gis fecundum groflfiiicm humorum minus fecundu fub/ tilitatcm» Aut magis defcendit quia caret vcniofitatc, 3C mi nus quia vcntofa.Autiertiomagisdefcendit cx operationc naturx digerentis.Tunc dicunt q» maior defcenfus rationc operis naturac (Si^rationecarcntiac vcntoGtatiscft mehus fi/ gnum,fed maior defcenfus rationc grolTitiei huniorum c dc terior, Sed hoc planum eft cx his quae dixit» A.Nam dixit cp hypoftafis laudata eft meliordcfccndens nifi caufa natan di fuerit vcntofitas.In nonlaudata quoe eft de fubfiantia hu morum leuior cft melior,quia iftihumorcs lcu/orc9 3C fubtV tiorcs facitius a natura vincuntur. Etcaufa quidcm mnndi fuperfiis cftcafidi^ tas cutn qua eftacuitas 3^ ucntofitas.Hypoftafis autcmdiuulfain groflTa fupcnus natat,3(^ pro^ pnc cum fit leuis QC in tenui dcfccndic infcrtus,cc propric cum fit grauis» Ponithic caufas natandi diccns cp caliditas iS:aaiita9 ma t«ricifunicaufan3randi,quiafaciuntmateriam leucm 6Cet vcniofitas, Dicitfccundoq» hypoftafis diuulfa in grofla vrina fupcrius nataf,& propric fi ipfaeft IcuiSjtunccnimfiit trcs ca^jffguia Iata,Ieuita9 dC refiftctfa vrie.fcd in vria tenui dcfcendit dcorfum,&,ppriccum fit grauis,Et caufa c clara» Cunquc i'n pnncipio acgritudinis apparct pcn dcns dC natans poftea perfeuerat,fignificat q> crf^ fis cum exitura ueniet, Macilentorum ucro atgri tudo plcrunquc rcmouetur fcdiminc bono nata te aut pendenteiquemadmodum diximus in pr^ cedentibus, Ec cum inter nephelem &:enacorema fithypoftafim fuerit aliquid fimile telac araneac aut denfitas erit fignum malum.EtmuItotiens quidcm natas fedimen non bonum apparct cx quo^ucniDtcrronSed iftud eritprincipium ma^ turationis dC permutationis ad bonitatem ,po^ ftca pendebit,dcinde deiccndct, dC crit fignum nonmalum.Quodfipoft ipfum malae proucnc^ rinthypoftafestimor quem in primis habcmus fietneceflarius» Hypo^» Ponit quatuor particularcs m^dos fignificandi cx loco hy ftafis cx poftafis.Ecdiu/diturinquatuorpartcsfccundumquatuorrc loc^ fi^ gulas. Primo igitur didt q> cum in principio aegritudinis gnatiois 'apparct fedimen pendcns SC poftea pcrfcuerat natans fignin cxepla cat q, crifis vcnict cum cxitura.Nec inconucnit q> in princi>' q\stdtUp pioappareat natans fedimcn figniffcans occultam digcftio^ nem»Caufa autem di(^i cft,quia materia cft quodamodo di gcfta & incompleta,6^ idcofictcrifis impcrfcda quaepluri^ mum cft crifis pcrmutationis. Sccunda rcgula cft tudo macilcntorum plenincp rcmouetur cum fediminc bo> no pendcnte aut natantc, vt didum eft fupra.& caufa c quia jp(i paucas habcnt fupcrfluitaics 3C cafdem leucs»Ex quibus fequicur ^ in quibufdam hypoftafis pcndcm aut natang u> A V I C E N N giiificat complementum digeftionis» Scd tunc dlccrcf acquae pcrfecflam digeftionem figniffcarctfcdimen natansff cut ftans in fundo,Negitur confequentia,quia digeftio coni plcta in humorc cuius fedimen ftat in fundo eft pcrfcclior digcftio in humore cuius fedimcn digeftum natat, Scd tu iniftoconfidera.fortc.n.noeft vcrum nifi vtin pluribusqf fcdimen bonum in fundo eft melius natantc» Tcrtia rcgil lac^ quandointer ncphelem&enacorcma fucritaliquid f»c tcla: araneae aut dcnlitas eft fignum malum»Et caufa cft 3^ fignificat multitudinc 3C diucrfiiatcm matcrierum, quarutn vna non digeritur,f«illa aqua feparatur illud fimilc tclc a ra^ nep» Quarta regula cft q» multoticns apparct (editnen na^ tans non bonum cx quoprouenitcrror^Scdiftud eft prtnci'' pium maturationismalacmarcTiei&permutationis ad bo^ num.Et egohoc plurics vidf.fed fi poftqp natauerit ffant n/ poftafes maie.timor qui hcbatur in pricipiofiet necclTatiu^* Et tu cx hoc colligc q> hcct fufpedc loqucndum lit cum^J dcs malam natantcm ncbulam,non aiTeriiuc tamcn cft "^^^ dum 3C prognofticandum malum nifi pcrfeueret» Significatio uero hypoftafis cx fao tcmpo>'^ cft quoniamfi uelociter poftquam mingitur dc^ fcenditcft ligntficatiobona fecundum maturif* tem.Etcumtardedeicendit eft fignificatio pri'' uationis maturationis fccundum qazatii^^^^ fucc difpofitionis. Modoponitfigniffcationcscxtemporcdcfccnfus hyP^ ftafia.Et dicit q> velocitas defcenfus hypoftafis figniffcatb*' d^l' nitatcm maturationis.Et tarditas dcbititatcm illius . Etho^ Jiip in vrina fignificantc maturationcm.Nam in mala 3C def^^'* dcnte proptcr materiei grauitatcm pon propicr maturaii'*'. ncm cft oppofitum. Significatioaufcm formae commixtionis ^P^ fius cft ficut diximus cum de midu fanguinis ^ adipis mentionem fecimus. Docct figniffcarccx modocommixtionis.Et dkic(p'^f cium cft dadum ficut dicfhimeft de hypoftafi faniofa ^»^.]J guinea.nam multa commixtio figniffcatmatcriam a lonS' quo vcnieniCjfcdfcparatio&paucacommixtio cft ilg"^ propinquitatis» Ethxcdciftocapfo. Cap. vi.cft dc fignificationibus muTtitudi^ nisurinae dC paucitatis ipfius. Rina quac paucac 'exiftit quantft^j|^ uirtutis fignificat dcbilitatem ► Et ^ quaf cft minus eo quod bibitur rrf*'^ tionem fignificat multam dC ^^^^^ habere5^aptitudinem ad hydropifim . IH^^ quac cft multacquantitatis quandoc^ Rg'^* ^^Le quefadionem,quandoqucfuperfluitatiKn"2^j fedarum in corporc in una cuacuatione.Et quidem diflirentiam intcr cas cognofcerc P «nus fecundum uirtutis difpofitioncm. In hoc capPo ponit Aui.figna fumpta cx qua^J^^^^tra^ Etprimoponitgcncralia figna.fccundo fpccialw»'' <^a ad quafdam alias difpofitiones.fccunda ibiL Y^' a«^' li»! Dicit primoc^vrinapaucacquamitatisfignin^.jyffi^ litatcm virtuti3,Et vrina quae cft minor co quod o ^gtfi^ gniffcatmultam rcfolutioncm,^ ventrcm.i.fl"*" .^j^qua & aptitudincm ad hydropem.IUa vcro quac jfj^at iftatisquando.7?Iiquf^«^ionem,& quandoqp Pcrfluitatum liquefadarum in corporecuacuatioo ^^^rc cit fecundo quo ad hancq» nos poftumus <^^^^2\^(pjia^^^ ttomiftorwnmodorumin Ggnlficato f«<^""^° jj^ucit Virtutis» Nota igitur cj) vrina dicitui' abfofutc muttaaut pauca in refpedu quantitatis mediocris qiix inucnitur in tcmperato debitc redo ♦ Vrina autem dicitur minoris quantitatis^eo quod bibitur,idefl: proportionabiliter minor ? Potui corrcfpondcat. Secundo nota cp vrina pauca prp crtim refpcdu dcbitg quantitatis cum tanto potu fignificac dla"' '^*^*""'" quatuor»Nota cp fit nccclfarium ifta quatuor «icta elic cum urma paucc quantit3t!s,fed aliquod illorum» Jndc fi mrnglrur vrina pauca modo dido ♦ Aur efi: virtus ^fbilis. Aut e(l multa refolutio. Aui fluxus vcntris. Aut apti «udoad hydropcm. Et patcr» Nam cx quo firantc iftopotu nonmingituraquofitas , hoccfi: quia retinctur autaliundc Pfilitur . Si aliundc pcllitur non vidctur cp fit nifi aut p ven *fem,(X:tunc eft multus fccclTus quem liic fluxum dicimus Vcntris» Aut per vias infcnfibilcs & cfi: proptcr multam re/ »oIutioncm.Siautcm rctinetur , autcfi:proptcr debilitatcm «xpuIfiuaercnum&hepatfs.Aut proptcrca q»ad alium lo^ cuni dcclinat vt burfam vel ad cocauum vcntris,6l^ vtroci? •Itorum modorum efi: aptitudo ad hydropcm. Et ex hoc Paiet cuius virturis dcbilitatcm dicit. A.figniffcarc paucira> jcm vrinae.f.expuIfiuXjlicctproptcrdigcftiuaE ftomachidc fectum Sd attracftiux rcnum hoc polTit cotingcre. Tcrtio «Jota^multitudo vrinx quando^ cft proptcr caufamin «lembris vrinalibus,vt proptcr fortitudincm attradiue re^ «umqucm3dmodumacciditindiabetica,quandoq?accidit «xcaufacxtrinfccaficutexpotu duritici pharmaci. Ethos ^uos njodos tacuit Auiccn.tanquam notos. Sed quandocft « caufa communi toti corpori tunc eft proptcr alique duo> ^in modorum didorum.Autcnimcftquia liqucfiunt hu/ ^iditatcs qux fluunt cum urina non dominio virturis fuper niatcr,am,&acad.t cum virtutis debilita^ geft.on,s prxcedcnt.bus.Aut cft quia mate ias iam eliqua .^s v.nc.t natura,5^ab illis corpus mundificatur vt i mul «Politionaoi quac quaadocp miagit multa quan Jo:^pauca a^quandocp retmetur c(l fign?S mabT* ^ eft fignificatio /^or. Vrmaqaacmacutis segritadimbas gatta ^^muolantariemingitar fignificat in cerebro p cuiiieatum quod neruis accidit 5c mufculis Prim. ^^^^'i'^ '^^nbtis. Sed tur a/' r ^^^^^ ^a^t ^^^^^ minuitur et attenua propriecumcftalbaa:ad cgredienda facilis. '^>Us.f3^^^^^ - fex partes fccundum ^^^in^niuItitudo.nquS^^^ wnu |icxtaib]Lttcuti,inxgricudm«tl lii D O C. IIL 151 prlma diclt quod urina mali coloris cft malum fignum,fcd quantofueritampIior,tantoeritmagis nuntia falutis , licut nigra Sc groih cil fucnt interfeda eft magis fignum ma^ lum,intclligendo interfecffam illam quxfineordineabfcin/ diturautpaucificatur.Htfuit dcclaratum fupra in capitulo dccoloribus&incapitalodcrubftantiaurinx. In fecun> dadicitqjurinadiuerfarum difpofitionum qux quandoq^ mingiturmuIta,quandoq?pnuca,quandoci:{ rctinetur figni/ ficat pugnam uirrutis contra naturam Sc hborem , quia uir> tus non dominatur,i&: ideo eft fignificario mala. Jn tertia dicitqj multitudourinxinargritudinibus acutis poftquam nonaduenitrequies fignificat hcdicam auc fpafmum qui cucniet propter inflammationem^&ratioeftquia fi£*nificat cliquari corporis humiditates a caIorc,cS: fifiiiliter eil de fu" dorc. In quarra dicicq» mingcrc gurratim 6<: inuolunta^ rie in acgritudinibusacutis Qgii^^cRt nocumentum accidens ccrebro 8C neruis.Et ideo fi hocaccidit cum quiete Febris £5»^ cum fignis falutis,quia poft figna digcftionis incegrx figni> ficat fluxum fanguinis narium. Nam figniffcaV q>materi3 tcndft uerfuscaput, <S!:idcoIacditccrebrum , fed prima.f». illa quae purc mingitur guttatim 6C inuoluntarie finc iftis Cu gnts (Sticum feb.acuitate fignificat dcfipientiam proptcr no cumcntumccrcbri 8C corruptioncm infirmi ,quiamateria motaad ccrcbrumapoftemabitctmoricturinfirmus quia non mouetur cum uidoria naturae. In quinta dicit quod quando minuitur urina fani 3C fubtiliatur , 3C cum hoc toto fentiturdolorgrauisinrenibusfignificat apoftcma durum in partibus renis,qa fignificat fuperfluitatcs grolTas. Ht pcr fanum hicintclligimus ncutrum. In fexta dicft q> multi/' tudo urinae in colica fignificat utplurimum profperum cueii tum 3C proprie cum cft alba , quia fignificatur quod matc> ria dtucrtituralocodo^oris Sc pcirtur SC quod noneftclf^ quatio , quia cft alba Sc facilis cxitus.Exhoc cnim fignifica tur quod cftcum dominiouirtutis» Caprmocf^auum. Efi^deurina fana 8C optima. I AEcen:mediocrisfubftanti:t&:fub' I tilistindurae ad citrinum trahens & hypoftafis fi ibi fucritbonacx albe^ I dine8<:lenitatea:acqualitatc& figu.' rar rotundac dC odoris temperati, neque fcetida, neque extinc^a. In ifto capitulo dctcrmfnat dc urin^ optima.Et primo il-' lamdefcribit.Secundo ponit unam rcgulam . fccunda ibi LQi"^^3m autem.l In prima patct quid dicat. Declara> tum cnim eft cx his que dixi in capfnib de hypoftafi^utrum m urina fani fit opportunum cflfc hypoftafim,& fn capitulo dc fubftantia & dc c olorc 3C de odorc. Dc fpuma autcm ni/ hil didt,quia in optima non dcbct clTc» Qaidamautcmdixcruntquod cum hmoiuri na fubito in acgritudine quac cft in ultimo acuita tis uifa fuerit,fanitas dicfequenti aderit. Ponrthic rcgulam quod quidam dixcrunt quod quando ifta urina fubito,ideft modicum poft principium apparuc^' rit in xgritudinequxcftinultimoacuitatis faniras crit dic fcquenti. Et puto quodintelligacde ptima fcqucnti criti/ ca , '3C fuppofito quod perfcucrantcr apparcat ♦ Nam hoc cft illud quoddfcit Galcn.primoprognoft. commcnto.ir?» GaP» cumdicitdcfftaurina. Etadfummum fiurina moratur fccundumhancdifpofitioncm in dic primo ucl nodcqux cft poft ipf*""» ^ ^'^ ^•^cndo 8C nocflc qux cft poft ipfuni nontranfibitxgritudopcriodum primumcx pcriodis dic/ rum crrifis. Et in hoc caufacft clara, quia maicria fignifi' catur fummc d gclta iX. xgritudo cltualdc acuta idco in pri madiccrit(cacxpc(^andacftcrifis perfcda 8C cum fanita" tcUrgcloqucndo dc fanitatc» !acob,M»auic, P R r M I C A Capitulum nonum. Eftdcunnisxtattim» Nfantmurm^ad lac^is propnetatcm tra hut cx partc nutrimcn ti cor u et j)g humiditatcm coplbnis ipforu dC tunc dcchnantmagisad albcdincm. Hicdeterminatur de vhnis actatum, EtdiiiiditurinquifT que partcs.Primo ponit quales funt vrinx infantium. Secu do puerorum, Tcrtio iuuenum. Quarto primorum fenum, Quinto decrepitorum, Etpatct partium diuino. In pri^ madicitquodvrinaefnfantiumtrahunr ad lac^is fimilitu> dinem, quia lac eft: eorum nutrimcntn & qnia ipfi funt muf tumhumidij&idcofijnialbx.Etpatctquodquia funtmu! tum humidi corum calor eft fubmcrfus dC non gcncrat cho^ leram rta multam vt vrina tingatur, Pucrorum autc urmac funt rpidtorcs 5^ grof^ fiorcs unnis luucnum dC turbidi'orcs,&: nos lam nominauimus hocante, Vrinae Haec cft fccunda pars in qua Auicen.dicit quod vrJnx grolTx puerorumfunt grolTiorcs vrinis iuuenum 3C turbidiorcs* & turbi^ Et huius caufa pro partc dicta cft capitulo primo.Nam mul d« ca. fomnus multa comeftio Sc foriitudo cxpulfiuac funt caufa grofifitiei SC turbuIentix,&iftudincapituIode fub/ ftantia vrinx didum cft» luucnum ucro urmac ad ignis formam trahut &rubftanti'a: mediocriratcm. Haec eft tcrtia pars in qua Auic?. dicit cp vtinx iuuenum trahuntadformamignis.ideft habent tincfturammediam inter rubeum 8c clarum 3C citrinum > quia vtroc^ quodam^ modoparrtcipans fitrut vrina optima,nam hoc intcmpera>' tis in iuucntutc inuenit,5i: idco vrina optimi coloris eft fub> ftantiac tnediocris proptcr complcmcntum digcftionis Sc fortitudinem rcfolutionis» Et urmacfenum ad albcdmcm &: fubtilitatcm cfttn cumfunt groffe fccundum fuperfluitatcs tncisexi(lcntes,quarum euo multiplicatur. Hxc eft quarta pars in qua Auic.dicit q, vrinae primoru fcnumfuntaIbaetS£:fubtiles:albacpropter paucitatcm cho^ lcfae sS::caIoris,!S::fubtilitatcmhabcnc proptcr debilitatem cxpulfiuae.quandoramen ineis pcrfeucrat fortitudo virtu^ tis cxpulfiux,quiafupcrflLjitate8 habentgrofe contiiigit quod faciant vrinam gro(Tam. pecrepitorumuerourinaemaioris funtalbc^ dinisactenuitatis.efttamencum pr^dic^a grof fiticseisaccidi't,fcdraro cum urina uchemcntcr tucrit grofta apti crunt ut lapis eis accidat. Hxc cft quinta SC vltima pars in qua dicit quod vrinse dccrepitorum funt magis albae vrinis primorum fenum dC inagi3 tcnues,quia magis deficiunt in eis iS^calor & virtus. Contingit tamen quod propter multitudinem plurimam & fuperfluitatum faciant vrinas gro/Tas , 3C liocfignificac in cis fiiturum lapidem. Nota tamen cp in tempore gene> «ationis lapidis vrina attcnuatur,quia fuperfluitas retinetur«. Scdantcquamrctineaturhabenc eas grolTas. C3pitulum.x.Eft de uvinis uirorum S: muficru. A V I C E N N Jff, muItitudincm,&:propter amplitudincm canna lium,unde cgrcdiuntur ca quaeab eis excant,^ proptcrilludquod cxcarumrcfoluitur matricr bus dC ad urinac inftrumcnta tcndit . MafcuM ucro urinas cum moues turbantur ct dcclinat ea rum turbatio ad fupcnora,& cft q? fccundti pl«^ rimum turbidcntur. Scd mulierum urin^fcf^ non turbidantur cx motionc proptcr paucamfc parationem fui,& habcnt fecundum plurimun» fupra fummitatcm fuam fpumam rotundam, ^ fi turbid^ fuerint earum turbidario pauca crit^j^ urinis uirorum ifico cum mulieribus commifc^" turfunt filaadinuiccm tcxta. Vrinar prapgnan' tium funt clarcac fupra carum fupcrficicmcft".^ bula.Etquandocptrahuntad colorcm aqiiafcj'' ccrum autaquaf pcdum citrinum in qua coq^^' turpcdcsanimalium &:inipfa eft irinus ctfupf^ fummitate carum eft nebula , fed quocuncy ' dofueritinmedio uidebiturficutcofum carmj'' natum dC cft cu in cis funt uclut grana qu^ dut(&:defccdut.Cucp irinus maifcftior iaeritcf^^ imprcgnatioisprincipiu.Etcumlocoipfiusfi^^' rit rubcdo crit in fine impregnationis dC,pP^^^ turbantur cum mouentur. Paricntis urina (c^^ dum plurimum eft nigra 8C in ipfa cft uelutatf* mcntum dC ficut forditics. In ifto cap.ponunt figilones fiue difpones vrinai^ ^^fi. tes fexuu varietate&^difponesppric fcxibus. Etdiui< qufnc]^.Pnmo ofidit qles fu nt urine mulici abfolucc^J^^j qles mafcuIoR?cor>anrrr» mM?;*...« t--.:^ r^.iIorW"' I Vlierum urina: fcmpcr fant maioris groftitiei 5C albcdinis et minor/s puf^ chritudinis cpuirorum urinap. Ethoc -I S^Jtdemcftproptcrdebilitatemdigey -■--p''»"^""'K6"-.w :„,,eniuntiir^«"H-'': .^^^^ ftiua.carum&proptcrycrfl«itat«mipfarum S^T^^:^^ fculoi^.lterna ibiLIn vriniB viroi^.lquarta ibt lV^'^ Vft gnatui.lqu.ntaibiLParictui.-l In prima pte dicit ^f,^ A nae muhj Cum albiorcs & magis turbidce vrinis vir^Z, ✓ niinus pulchrc & magis grofif^c.Er in hoc aflfignat q^^f ,0^^^' cas.Frima ga no ita bn digcrunt.Secunda quia narr j, gant multas fupcrfluitatcs.Tcrtia qa canales per quos urinaegrcdicfuntamplimagis^viro^,vfi partes g"-^' ^aciliusemmunt.Qiiartacftrupcrfluitatca quae a i^%f coicantur pcr poros ipfi vcficxcum a matricxrefol^.^''^ & in vrinp inftra tendunt. Vbi nota q, collil ^eCicc^^ lieribus cft latius $ in uiris,'Si non habct ita anfra^^^l^^ V collum veJicae viroijj Sc ifta eft via quar in eis liquafuntnota. Dcfcaapartedrcitq,uiinxuirO"iJ^/^^j, jnoucncturbidanti^ earu turbidatioeft vcrfus fed urinx mulieru parn turbidat pf> paruam cai?f ^'^^"'pri^ iione^S: utpFm hnc in fummitatc fpuma rotunda- ^^^^/ mi ell,quia uiri cu bona habeanr digoncfaciut ur^'"^^ M bus fitrortisfequeftratio,&iopercomotionc tni ^^^^^^iD^i ta manifefteturbidataquaquaccratmultu clara» ?^^^ti^ mulicrn cii pp cam oppofita non multi^ fcqueCtr^^^' ^^{,(/ iinr turbidac parumper patet q»cx comotione non >^^!. j ^(l | dant,Turbidatiourin3euiroR?eftuerfusfuperiora,^IJ'.^^,,ii maior claritas.5(: dicit q> mulici?? urinp hnt utpFrn '"ig^ji;^'' ^ltfj^ mitatefpumamrotundajcS^puiointelhgitfpun^^tif .^^p^i rcntc parictibus urinalis qux ioftatibi,qa ni"?^'^*J.0c^^ eftcius ma. Dc tertia dicit q, in urinis uirora '^^^^%cic^ (/. mifcent cfi mulieribus apparet fila adinulcc rexta , '^nir W4 qa de fpcrmatc remafit aliqd in uijs uirgx.SC illud xgii^. bblogn eft Sc extorfionc fui in cxitu Sd circuuolutloj'^^ ^^^te 5#j„ urina fit ac fi ecnt pl^ fila adinufce texta. De qu^' ^^{(0» ^,/ dicit cp in urinfs pgnatiu iniieniunt iftac difpone': fu^ / ' fCftd" Early Europ.an Books, Copynght © 2011 P,oQu«st ILC, Images reproduced by ccxirtesy of The Wellcome Trust, London, 583/D l P E N. lu ■ ' ^ lo^^m Jn tT "'^''""'"' '^''''"'"" P^""™ l"^^^''! Wbent colorem citrmum aqui pedum.i.aqux inauaco. quuncurpedes^^&q„,„docpeilibicolor irinus.T.S ,X -""ditione™ coloris S quandoci,acciderenon vtpIurimum.Nam vtplurimun, co ^rearumeftctrinusdecliuisadfubalbedinem.quiapla" ''^f^,""nM.p\m habentdecitrwitateffi ante quia calor .ftadd,tu,pr.cipueinprindpio.Iftiaute*mcoIoVrom^^^ 8un K ,umorumcongregato.um ,n matt(ce refolutire «q.w .npr,nc,p,o,ftihumoresfuntin proprtj, coloribus & laeo quando refoluuntur partes eorum SSt eo\o,« 2 ' et fi l,3c modo intelligatur illud concordit cum h S „ ' » '..ertij. vbi diat q, in finc prxgnatbnis ^ i^"-^" '^'"' «tin vrinalibus eaTsmbedoinloco "L'^'^ •^lPio pr*gnationis fubalbedo. O .ar»^""^!'?"''^ P"' ni modo apparet in medio vrinamm? '^'^ * °">^ ficutcotumcarminatum,* ffiP:^!''^"' "'"f f q«alis,&lioc quia ventofu J'! Ij* hypoftafis alba , fed no D 01C, ni. I6z K •utg^anaquSrS^^^^^ Jmpuna:dequibusdixTr^Dra,n "V ?','^''"'"« P'™»= ftquuntur motum aquoS n^P""'" '^' 'P'""' ' * P»*ntadruperfici:^":5 '; "^^;-^;'^^ , . ficut partes quxdam aauofi,,, r 'S'"tione vrinx i, "p,s attenclcq,raroiftafig„,i, -'contenta. Tu tame I PJ^g'»"'^™ »non pr=egnan e r& Doaf " ''^'■«tnamu» '"P;»g™appare,e,&ideogrS care.Subd,tetiamc^ cum in urin(s Drl» " """^"' •"^i ftiorfuemcoloririnuseftprincpium'^;^!"'"''.''''^ manife ?)ag,s ad ^ubedinemeritinfine,&e^oh™^^^ ^ qumtapartedicitctvrrnxpatie^tiumfun,^^^^^^^^^^^ «ft ficut attramenmm fcriptorum,&ficrordif« P '" «ftquia tuncemittuntruperfluitates nouem ru^' '"'"'"^ «'cxmenftruoqux runc denigra ^ 5 f Leruncpconfertmed.co cum amma (.uunnascognofcu propterea qu6d cumiaeis iple cxpentui- r^p»^/*. j • J»ntfamnonLblatr''''''Ti^''"''l^^'''' 2«*naut acuteftai?;"'^^ '^•^'r"'"' ^''^' f»««ocapreoSS^^^^^ ^^acIarJSS'''^""^^^ Iiiiftocaprodetermmatcle diucr/itate vrinamm alioru rTs^plTnf '""'"""^' diu.diturinduas par. tcs.Primo dat caufam circa lianc determinationem.Secun doexequituufecunda ibrLQ..idam autemO Pn^ia par" patet. .Inrccund.d.citquacuorJ^rimumefta, vrS • norum.nvrmaheft/icutburyrumIiqaefadum,yram^^ turb,dagroiracumturbiditatevCf,.,3exter.ora apparentc f T quod.taacadit,qu,aa/,nus mu!t..s generat fupeSat s 8rolTa9degenere phlegmatis,quiae/t frigidum c5e ficcum an,mal,vel forte fuperfluitatem quandam l„berin fecunda digcft,onefequeftrarequx->propriecate Cai caloris itami. fceturcum vr,na,vt non fequeftretur 6^via^ habet lara^ lac tamen hsbct fubtile propter viarum ftriiruram dc fnoi ditatemnonrefoluentem.Secundumeftq, vrinx fubiuoa* Ifum, vt eq-jorum^ mulorum funt citrinx,quia ifta anima l,afuntcahd,oraafino,^medietasfuperior vrinx videmr clara,,nferior turbida proptcr fuperfluitates qux defccnddc &funtmultx. Intertiadicitq,vrineouiumfuntalbetra hcntc9adatr,n.tatern&:darx^ideofimilesmuhumVri. n,8liom,num.Ethu,uscaufamdicuntquidam quiacarum compIex,o hunian r eft vicina,fcd ifta: non habcnt fubftan t,am ideft modum fubftamia: vrinx hominum , quia funt fubt,l,orcs 3C „1 c,s defcendrt rcs ficuti amurca , quia talen, fuperfluitatcm funt apta: multiplfcarc. Jn quarta dicit q, ynna caprcoh cft clarior vrinis ouium , quia funt paucrorS fupc: fluitatum . fimilantur tamcn vrinis ouium 8c hom,V num,l,cetnon habeat fedimen proptcr paucitatcm fupcr^ flu,tatum caprcoli dc non habcant fubftantiam groflkm ficut vnnachominumproptercandcmcaufam. Dc ali]9 autem non dixit Auic^quia nimis logum clTet , &:qa cx ifti» polTumus in alijs multum coniedurari, maximc quia rpofe cft ,ta docftum eac vt cumfcj driam cognofcat 3Cc, CapiWaiTLxjf.Eftdcrcbasarnsqaarannisnml latur difFerentiamtereas atTurmam. Yrupurmacctofum 8C omncsliquo- qmfiuntcxaquactmcllcct aqua tKubus QC rchquis quf funt cx cro^ co a^: cis fimihbus quanto plus tibl appropmquauens crunt m clarftatc magis aug. mentati.btquanto pbs elongaucns ea confide^ ra,an oportet ut augtnetetur grofiitudo . Vrina uero ab hocediucrra.HydromeIIis prxtcrca fpu maeftcitrina&raquacficuiJfedimen a lateredc^ fcendit,dC no m medio nccp ordinatc necK habec motu. Sit crgo hoc fufficicns in nominando di. fpones urinar^. In libris ucro particularibus pcr- aenient ad tc diuiUoncs difpofitionum urinsc. In ifto capitulo docct diffcfcntiam intcrVcs quafdacn art.fic,alcs dC vr.nam . Et funt trcs . Prima qu^d fy^ rupum acetofum 8c aquam ffcuum 8C aquam mcllis 3<1 aquam tincflam cum croco quanto magis tibi appropin/ quaucris tanto vidcntur clariora 3C a longc vidcntur m j giB turbida ♦ Scd in vrina cft oppofito modo . Et cau> fa cft quia in vrina multae partcs humorum funt coin/ mixtx quac a longc non fcntiuntur , fcd uidctur vrin carcrcillis corpufcuIis cS^ clara , <S:cum appropinquat vi> dcntur & apparct turbida . Scd in iftis alns o^^^^^^^ non funt commixta non apparct turbulcntia dc fcda bngc uidenturobfcuriora proptcrdiftantiam^^T; cunda cft quod fpuma apparcns in aqua m«.|irc Ja •> na , fecf m urini fani fpumi apparcc alL ^ r r cundidi.fhcftincapituIodcfpa'^,p^i^^^,^^ gronr,t,cs & Cimmns , undc non tollitur pcr acrcm fn. clufum citrmitatw apparctitia , utcontinglt io ic^critia.- Iacob,8,i.auic, Xx ij Vrina difccrne rcab alqs liq ribus fnftiprr pcipuc j> odorc polTu fnu8» Egonis' picxin HLimor quid» P R I M I C A Tcriia diffcrcntia cfi: qp aqua ficuum habet rcdimcn huti litcr dcfccndens non ftansinmcdio^j: non iiabet motum, 6C intcllfgit Marfilius per fcdfmen non habcre motum non habcrc ordinatum,& ratiocft quia carct ucftigio calons na turalis digcrcntis ad medium» Sed conftat cpin mulcis hominum vrinisfcdimencft laterale , & iioc quia in princi pio congrcgationis a fumis afcendentibus fuit ad latusde/ pulfamd^ proptcr ventontatcm prohibcntem defcenfum ibi manftt,quod forte fimiliter accidit in aqua ffcuum» VI> timoponitfinem tradlaiui ^patcr» Plurimum tamenquo hxcdifcernunturameclicocftodor pcr quofdam occulto» modos defcrendo ad narcs vrinam, CapPm.xitj. Eftdefignificatfombus cgefiioms» Geftiopleruncp declarat exfuiquan titate quod eft ut cofiderctur fi eft mi^ nor eoquod comedit aut maior auc .tqualis . Etnotum quidcm eft qu6d ipfius augmentum eft propter humorum multi/ tudtnem.Etpaucitas propter ipforum paucita/' Cem,aut quia ex ipfa QC inteftino monoculo dC in colon QC iti fafcijs multum fuit retentum quod cftfignum colicam praccedens aut proptcr cx^ pulfiuac debihtatcm, In ifto caj5.determinat dc figms egcftionum fccundum variarum carum difpofitionum confiderationcm.Secundo oftcndit qualis debet clTc cgeftio laudabililfima. Tertio ex/ cufat fc . fccunda ibi LQi'* vcro cx cgcftionc cft mclior.l lcrtiaibiLEftautcmcum.lPrimadiuidiiur inquinq^. Na primo enumcrat figniffcata quantitatis.Secundo modi fub-' ftantix.TcfiiocoIoris. Quartoforma: /iueffgurae. Qijinto temporisexitus.fecundaibiLHtcognofcitur*ltertiaibiL£t cftetiamcum colore.l luaria iblLEg^^^io quoq.tplenli^.1 quinea ibiLEt cft cum cx hora.l De prima dicit q» cgc^ ftioplcrri($cognofcriurfupplctanquam fignum difpofitio nh corporis cx fui quantiiaic. Et in hoc oportet cofidcrare» An fit amplior co quod comcdit aut minor aut xqualis illi. Et ccrtum eft q» augmentum cius fupra iftud, quod comedi tur figniffcat multitudinem humorum. Pauciias autem Ci^ gniffcat paucftatcm humorum,aut q> mulium de ea fuit rc> icrrtum iriinteftino monoculoaut in colon aut in fafcijs aut ininteftiniscircunuo!utisd<:cftfignum colicam prarcede» aut fignificat expulfiuae dcbilitatem. Vbi nota q> licet egc^ ftiopropricdicaturfupcrfluitas digcftionis primx,tame« h'c fumitur cgeftioproomni fupcrfluitate tranfeuntc pcr co cauum intcftinorum & cgredicnte per anum, fiue fuerit hu>' mor fiuccarofiuccibusfiucaliud.Sumiturautc hic humop large pro omni humiditate dC iliud quod comcditur fumitur procommuniadcomcftum5(:bibitum» Nota fccudocj^ cgcftioncm maiorcm aut minorcm aut gqualem cffc comc-' ftis dcbet intelligt pportionabilitcr» Nam cx ctbis debct iti corpore quaedam quanti tas fupcrfluere in digeftionc prima cxalijs plus (Scalrjs minus.Ettucdicimus cgeftioncm gqua Icm comeft!S,quando.f.eftinquantitatedebcnte fupcrflue re.Tunc minor eft quando ab illa quantitate deffcit» Et tuc augeri quandoillamexcedit,nam noneftdubium q>incor poris fubftantiam debetaliquiddecibotranfire. Exquo patetcaufaprimxpartisreguIie.Nam ii egcftio augethqc ^,quia cum ea eft plus dehumiditate qp debet eite, 3C talis vocaturhumor.Contingittameqjhxc humiditas amphor eftquandoqi,quia dccibofumptonon tantum tranfiuitacf hcparquantumdcbuit. Etcontingit q> fit dehumoribusa toio corpore vel ab aliquo mcmbro flucntibus fccundum miilfO' modos,dequ!bu3 vtdcndum eft dccimafcxta tertif in cap.cJefluxu vcntris omn'um modorum SC decimaqnar ta tcrtn n cap.dchum'd:tatibu8 qu bus accid t vt cgrcd'ati tur cauDi hcpatiSt^S^ dccimaicriia tcrirj ca.dc lubridiatc ft«> A V 1 C E N N JS ; niachf ♦ Ex quibus patct cj» licct egeftlo immedfate tatutir fignificat fuper ftomachi c& inteftinorum difpofit(onem,ta>' ^ mcn potcft fuper alia membra fignincarc. bccunda parS Ego"^ rcgulae patet,quia fi cft paucum lioc,aut cft propicr paucita (pw tcm humorum rcmanentium in fece quia fugitur plus debi to a corpoie,aut quia non obfta tc q> rcmancat dcbite humi da,tamen multum remanetin inteftinis& maximeinmO'' noculo proptcr fui coponem 3C in circunuolutis fed in reao non ita remanet.Et hoc fignum pr3eceditcoIica,'quia mulra cogrcgata fuperfluitate fic eius exiccatio 3C difficultas exitu» dc dolor. Qnqt autem cft pp debilitatcm cxpuHiuar, vn rc> manet qnq? in ftomacho vcl multum morac 3C dilloluiiur» Et cognofcirur etiam ex cnTcntia fui',quon!afn quod cx ca humidum cft aut figaifica t oppi latjp nesautdigefi;i'uaemaImam,S^ pleruncp fignin^ cat meferaicaedebilitatcm qux humorem non lU git,af quandocp eft proptercapitis reumatirmi^ autproptercomeftionem rei quee egeftionc hii^ medat.Quod autem mhumidouifcofum eft p'^ runq^ fignificat Iiquefac^ionem, &:hoc eftcum foetore,8(fpIerunq? fignificat malorum hum^^ rum dC uiTcoforum muftitudincm, QC hocnoncn multa exiftit Ienitate,6(:plerunc^ fignificat ni^^ trientia uifcofa qusc comefta fuerunt QC non p^^ cacumcaloreforti in complexione dC noniU^'^ inter ca digeftio bona.Sed quod cx ca cft fpi^^^ fum fortitudinis caloris fignificat ebulIitioncii| aut multarum uetofitatum permixtionc. Q^^ , autem ex cgcftione eft ficcum autlaborcm Bc2LtdC refolutionem aatmultamurina: proi^^'' cationemautigneam calorem aut nutrim^f^'^ ficcitatem aut multam moram in f nteftin!s,fi^^ infuo dicemuscapituIo.Cuncp humiditas fi^^^ quod eft durum admifcetur fignificat quod ^'"f^ ficcitas eft proptcrca quodmultu fuit retcni^'^ humiditatibus ipfam exire prohibcntibus^fP pter priuationcm fellis pungcntis 8C feftinani'.* Sed cum ibi non cft longa rctcntio nec huiTi| tatisinintcftinisadfunt fignificationes cati»^^p ipfa eft fuperHuitatis faniofat dC pungent»^ fufio quac abhepatefluxitineo quodeftcj'^ ipfo , 8C fua cuacuationc non quicuit commifccretur. Hicdocctfigniflcarc ex modo fubftantix in W' 8C duritie 3C vifcofitate 3C fpuma. Ht diuidit in q»""^^^far* moponit fign ficatahumidaccurrcntis . Sccundo v^j^^jjro Tertiofpumofar.Quartoficcae. Quint(5comm<xtf ^^jjjhU ^^^\ 3c molli.Et paries patebunt. In prima dicit cp ^^^^grui^i W mida figniffcat aliquam quincl? iftarum caufarum,q (ij/ g% prima cft oppilatio.f. venarum intcr ftomachum ^^^^(tp^ ^^'^ na 3C hcpar vtplurimum,quia humiditas cibi non P ^gyfj netrare,poteftctiamoppilatioaliarum vcnanrm « ^^^^gui^ humidaecgcftionIs,vtinfluxu hcpaiico oppilatii? ^^^^^c* nco. Secunda cft malitia dfgeftiuc virtutis , q^'' ^f,nii»' ne digcrit. Et hoc potcft cflfc cx malitia ^'g''^'"!!, tfah^f' chi , quarc hepar humiditatcm illam malam " ' jfclj! Potcft fecundoelTc ex malitia digeftiux hcpf"* » ^ iflfc/t|^ morcs genitos mcmbra refugiunt, Sc «ilftun; , vt>fj na . Et potcft cifc ex malitia digcftion;» m vc. vj cholct ica palTionc . Tertia cft debilitas ^^^^l^c t\2c mcfcraicx, qux non fugitchylum» tt (orttof^ ligiwr dcbilius atira(fliu«hcpati5,qu»"*^^|jiijtjii Vifco ■fpi «nof^. P E II. <3cbllita8 mcferaicae vt habet vldeti dcciitiafcxtai ec«5# Qyarta caufa cft rcumatifmus defccndcns a capite ad «tomachum,tX:perhocdaturinteIIigi fluxus abalijs mem^ nns ad lloniachum.Hi.n.rcumatifmi dupliciter faciunt egc uionem mollem.Vno modoquiahumor ei commixtusea oiolliat.Secundo quia digeftionc ftomachi impcdit» Quin jacaufteftaifumptiorei vel cibi humcdantis ftercus.fctin noc comprachen Juntur medicinac folutiuac lubricatiux leni UU3C(Sc:quocunq?modoper ventrem cdudiuac. Etliquis Vultillam caufarum diftindioncm rcduceread bimembre potcrit illud facerc,fed non curo. In fecijda parte dicit q> VifcoHtas mfccchumidafigniffcataut liqucfadione incor pore,S(: hoc eft cum foetorc,et caufa eft quia liquefadio pitt giJcdinis aut carnis aut humorum eft a calore putredinali Sc aduftiuo,quorum cft gencrare fcxtorem» Aut figniffcat ma^ lorum humorum uifcoforum multitudinem , 3c ifta non eft multum lenis aut acqualis , immo in ca cft inaequalitas, Q_uandoc^ autem fignificat nutrientia vifcofa, qug fuerunt •rotneftain non pauca quantitate i^cum calo. c fortiin com plexionc ita q> no fuit intcr ca digcftio bona. Et ifta funt cla ra. In tcrtia parte dicit fpumofa egcftid fignificat cbul/ Iitionem fortitudinis caloris aut pcrmixtionem multaril ve> tofitatum,!S:noncft dubiumc}>inforti cbullitionc eftper- mixtio ventofitatfs cum humiditate fi fpuma fferi debet» In quarta parte dicit cgcftio ficca fignificat aliquod ifto J-Um quinc^. Primum eft hbor.f.apparcns & multa refo ^«lo, vndc in itincrc fumus ftypticf,<5<: hoc patct , quia parti ae liumido rcmanct in fupcrfluitatc» Sccundum cft mul- taprouocatiour hx,quia humiditas trahitur ab inteftinis cc «•cmanet fuperfluitas fiCca. Tertium eft Igneus calor , vt accidit ,n febribus. Quartum cft ficcitas anfumptorum. Ou.ntum cft multa mora in iteftinis, vt accidir muttis ha> <lccgerunt,cX:cgeruntfquibaUs Sc illudacddit idcricis, tr^^rrn^''''-^:''}^ pars ficca cft al.quamduarumdifpofirionum/ Ca efti '^ ^^a^''' primxdigeftionis fueritdiu retcnta in 1. mwh^ f^^Pe.fluitas n.s^nonfuitcumiUavcreco;m7x52';i'^ rnim proprcr logam moram exiccatu Vrc^^ c^^^^^^^^ dtur cduatur cum co humiditas in qua natauit , ficut^ufn! doc^ acciditin.acritia propter priuationcm cholerac nim. vacu^^^M^^^^ fignaq, intcftinafun vacua ab humiditate hgn.ficatur per talem compofitio' ncmcgeftion:s quod virulcntia acuta fuit tranfminTa ab hcpateautabahomcmbroad tnteftina qu;. compulit ex. Mfiuamad expcllendum egeftionem antequam lalis hu> "»:duascommifceatur cum fece, Eteftetiamcum colorc fui dignofcitur egc' '«o.Eius ucro color naturalis igneus eft leuis exi Itens igneuatis.Qui' fi augmentatur feilis QoniR fat muItitudincm.Et fi minuitur fignificat crudi latem &: maturationis priuationem. _ Ponitfigniflcatacaloris.Etdiuidlturin quinque Pnm t^^v coIoris.Sccundo albi. Tertio n^ri 0^ «Witatis.EtS,UT ' T% '^'^^"^ leu s ticmfeI!is.idcftS2^P '^i'' u'm, '"^^^'^"di! cruditatem&piuaSem^^ •^otaprimoqu6dchS,'S^^"^^"??^ l"' ^'^'^«^ fnteftina, vt ca ftimt^etad f " '^T''^' *?^tibus,vtdicflumeftfu;'a;.?.-T^^^^^ «winnatctinnaturah egcftionc cftgjjj^ D O C. III. f63 dusq|ucm Aulcc.vocatigncum,fedIeui9lgneitatis. Ejiquo patet quod magis tinda debet clTc fcx qu am vrina natura^ ; lill"ima,nam vrina eft infraigncn vt patct fupra. Caufa ailt eftquia muhacholera rcquirirurad benc abftergendum 3C ftimulanduminteftina5<:nonficrcquiriturin vcfica, tm^ moplurimamiiltumobelTet. Nota tamcn fecundo quocf quando cft egertio maioris citrinftatis fignificat abundantia choIeraeifciUcet in quantitate vel in calore . nam vt in capi-' tulo de coloribus vrinx dicftum cft calidior cholcra cft ma^ . gis tingens in acquali quantitatc. Scd forte qui^ritur cuiui ' digcftiuxdebilitatcm fignificat cj^cftio minoris tinjflurx. Et hicdicitur q> pUirimum figniffcat debilitatcm digeftiug hepatis,quia hepar no ficit fatis de cholera nec calid.im fuf/ ficicnter.Potcftautcm contingereq» exindigeftione ftoma chideffcit tinc^ura,quia illam fcquitur indigeftio in hepate, (5<:quiacitiuscgrcditurcgeftioq^ dcbita quantitas cholerx fibi commifccatur, «Siiquiacft multa quantitas egeftioni* qu3c ab «quaU cholera minus tingitur. Et fi albus fiat qua ndocj eft eius albedo pro ' pter oppilattonem in cannalibus fellis,&: hocfi' gmficat i(f^eria'am. Etficum albcdine eftuirus raniei habcnsodorcm magni apoftematis figni ficat apertioncm. Ponitfigniffcationcscgcftiomsalbac.Etdiuidic in duas# _ Primofacithac.Sccundoponitduas contingentias . fccun> ^g^nif da ibiLSanus.n Signiffcationcsiieroegeftionis albgfunt ^l^^ "^' duc.Primacftoppilatioincannalibusfeltis.i.uiaper quaoi Sn^f'*^ cholcrica a fellc fcrtur ad inteftina , SC hoc figniffcat icfteritia ""P*^*» 8C hoc fignificat qiiando cft finc multo fcxtorc» Sccunda h> gnificafioeftq[>fifuerint fcces albx habcntes fcxtorem fa-' nici 5^ fcx fuetit ficut uirus , tunc fignificat apenionem ma> gniapoftcmatis. Sanusquoc^ quinon cxcrcitatur multoticns cgcn'tuirus5^rani'em quaseftei purgatio dCcuz cuatio laudabiIis,quoni'am propter hoc remouc tur ab co lafiitas quar ci propter priuationc exer> citnacciderat qucadmodum diximus in unna» Pr^rtcrca fcitoqjegocoloremigneum ueheme^ ter fupcrfluum habcns multotiens m hora finiii ^gritudinum fignificat maturationem , dC mul^ totiens fignificat difpofitionis mahtiam, Ponit hic duas coniingcntias ♦ Prima cft quod fanus qui dimiitit excrcitium cgcrit quandoque aliquid quocf cft virus aut fanics , qux cgeftio eft et purgatio 3c cua ^ cuatioIaudabiIis,quoniam pcr illam remoueturabeolaP fitudoquaeex dimiltionc cxcrcitii ei acciderat ficut dicflum eft fupra contingere in vrina* Modus autcm eft , quia cx dimiltione cxcrcitij multoticns rcmancnt humorcs 8C muU toticnsfuperfluitatcsdigcftionistertiaequx caufant laft^itu'' dinem,fed pofteadigcftacc& in fanicm coniierfae emirrun^ tur,vndcillacftfanic8largc accepto vocabulo, vc defcri>' pfi in capitulo de fanie &dixi fupra in capitulo de hypofta> ft,& ramen non cft in vlcerc aut apoftcmate genita. Sc^ EgoiJfi ' cundacontingcntiaeftquamtudcbes fcire<X:eft quod cgc citritrje ftio vehcmcnter citrina ignca fuperfluc, quandoqucin fi/ funfluc nihus morborum figniffcat digeftionem , dc quandoquc Cu wncein* gnificat malitiam d/fpofitionis corporis . Nam cum fcqui dicatio. tur cam alleuiatio Sc eft multa fine forti fcxtorc facilis cxi tu9 , SC pracceflfcrint figna digcftionis in vrina fignificat materiam ita maturam vt virtus eam fufFiciat expcllere. Quandoquc autcm cft pauca difficilis exitus fcetida muP tum,quam fcquftur morbi augmcntum SC virtut/s imbecif litas fignificatur icpletio nimia,& tania humons malitia Iacob»8tiiauic* Xx iq P R 1 M I C A N, Bt abfqi digonc ftimulct uirtutem ad cxpcllcndu» Ex qui bus patct cj) digcfti humorcs non funt conuerfi femperad hypoftafis naturam i&:colorcm.Bona autcm talis cgoacci" dit in finc morbi ad falutc tcrminadi,6^ mala quac dida eft in ftatu morialiSjpoicft tn talis mala apparcrc in principio. Etnigraqmdcmfignificattalitcr qaalitcr fijt urmacnigr^fignificationcs.Significat.n.aduftio ncm fortem aut aegritudinis melanchohac matu/ rationcm aut nutricns tingcns aut potioncm rci' quac mclanchoham cuacuat.Scd prima e mala. Hic pon^t fignificata nigracegeftionis. Et diuidit in trea. Primo ponit in genere (ignificat:oncs egeftionis nigrae» cundodocctcognofccfemelanclioliam puram &:illam di' fcerrierc ab alrjs iiumiditatibus nigris.Tertio oftendit neccf fitatem fignificationis melancholiac purar &aI(orum humo rum nigrorum.fecnda ibiLEt illa quidem.~I tcrrra ihi LAd Eg5nis vltimum,"! Deprimadicitqjnigra egeftio figniffcatta^ nigrfin/ liter qualiterdicflum eftde vrina nigra . Nam aut fignificat dicaiio» vchemenaincendium aut maturationcm a-gritudinis mc> lancholixautnurrienstingcns aui porionem rei cducentis humorem melancholicum. Sed videtur hoc non cfte vc> nim.Nam vrinanigra fignificat aiir uehemens incendium aut fortcfrigus aut mortificationem iiinati caloris aut cri> fim aegritudmis melancholiac.Hlcautem enumerado figni> ficaia nigrx egeftionis dimittit fortc frigus 3C mortificatio^ nem caloris innati.Et ponit duo quoc ibi non ponunturcfcili cet alTumprionem rei tingentis 8c potum rei cuacuanris mc lancholiam,ideo non funr cacdem li«*nificationcs. Hic di^ citur q» nec ibi nec hic omnes fignificationes cxpreftiir , fed ambobus locis coniundis exprimuntomnes. Etidcoopor t« cp iftc locus fupplearur pcr illa quac hic dicuntur , dC <ftc pcrillaquoE ibi 5:: non hic. Etilla quidcm qua? efl: purammclachoha non fufficientcr cognofcitur cx colorcfui, immo cognofccnda cft cx acrcdinc fui & pontici tatc dC bulhtionc tcrrac cx ipfa. Etcfl: mala fiue fit cge^ ftiofiucuomitus. Etexipfius proprieiatibus cft quodinfe lummofitatem habct. Hicdocetcognofccre&difcernercmelancholiam pura achymonigro.Etdicit c^^ad cognofccndum qjcgcftiocft nigra propter puram mclancholiam non fufficit cognitio co lori3,quiaaIiquandocftcolor nigcr &non eft mclancholia pura^fed cognofcitur ex acrcdincfui 8C ponticitatc 3C cbulli lioncfuifupcrterramcftmalafiucfit cgeftio fiuc vomitus &dcfui3proprietatibuscftq»iftamcIanchol(a habet lumi Humor nofitatcm. Notacrgoq>humormeIanchoIicu9 purusdf^ mcPicus citur humor melaiicholicus in quomaximc intenfacftfic purus Citas tcrrcftris & ifte non cft nifi melancholia adufta quam quid 8C vocat fel nigrum Hippo.quae idco dicitur pura,non quia no eiu8 iudi habcatcomixtioncmalteriushumoris,fed quiamagis pu> cium. ram habctficcitatcm tcrrcftrem. hacc igitur habet acredi'' nera 6C ponticitatcm mixtas 8c bullit fuper tcr ram cum ^rj citur,vt dicfium cft prima primi in capitulo dc humoribus» Chimus Chymus veronigcrdiciturdcomni humorc mclancholico nigergid fiucpuro, vteft dicflum fiuc non puro» Et tuhiccogua quodcxiftoalitcrpoflfcnt cxponi illi trcs aphorifmi quar^ ta particulae.Egcftioncs nigrxqualisfanguinis. Et dyfen tcriam fi a fdlc nigro ♦ Et acgritudinibus quibufcunquc incipicntibus&c. Ad ultimum ucro humor mericus ^urus pcr^ necans cft fccuadum pPm cu cgrcditur.f: cft mor tisfignificatio.Chym^ ucro nigricxitus mufto^ ti'cnsconfert,a:illudcft,qtn mcIanchoUar radiV A V I C E N N iE. calis exitus ultima corporis admixtionem figft^ ficat dC humiditatum ipfius percmptionem» Facit quod dixit.Et dicit cp ad vltimum in figniffcationf bus nigrae egcftionis hoc cft dicendum q> humor melancho licus puruseftpcrnccans fecundum plurimum .i. quando egrediturfigniffcatmortem,Scdcxitus chymi nigri quan>' doqjeftconferensj&caufacftquia exitus melancholiacra/' dicalis.upurac ad fenfum dicflum figmficat vltimam corpo ris aduftionem 8c peremptionem humiditat/s ipfius, no fic autem chymi nigri exitus,quia hoc poteft clfe propter dige^ ftionem, Nota tamen talis melancholia poteft maturari (SJnon egredi per feceftum vel vom\mm^8C non erit morta lisomnino,qaeftpauca vtpatetinherpefthiomeno. EtboC nota ut faluent diVla GaF.in commen.aphori.allegatorum» Et ad hunc intcllec^um in .pgnofticis vituperat Hippo.hu mores puro9,quia cum vltimato exceflfu qualitatis dortiin^ iismeis,hi.n.figniffcenttotiu8corpori8 complexionem iIIamquahtatemdecIinare,aIircrnon cffcntliocmo purir Viridis autcm cgeftio caloris innati fignifi" cat extindionem. Hicdocetfigna viridis.Et dicit q>egeftio viridis fig"'^^ catextindfonem innati caloris» Hic nota cp viridisqua" «' ^ doq,cftircaIisautfimiIisindicoqu3cfignificat congelaiio^ P' nem,^^periftam viammortificationcinnaticaIoris,quan^ J ^^,, doq,.autem fignificat choleram ^inariam aut pranfinam,*^ ^ ideoincendiumtalevtindefcquaturextindio pcr via«flf^ Iolutioni3,vtroq, igitu. modo fignificat caloris innati extin^ ctionem. Ethocinrelligatur finon fucrit propter oleta rcmi,ng.„ y^i^ pucris in quibus cx Icui aduftionel»' Cils accidit egeftio viridis. Et fimiliter fuica» Ponit figniffcata fufcac^Et patct. Egeftio quoq; pleruncp ex fui cognofcitur for ma ex abfentia:fciIicetinflationis fuat aut cxi^J natione,quoniam inflata ficut ftcrcus uaccaeO^ gnificatuentofitatem. pocctcognofcercegcftioncmcxfuiformaJ.ffgura,^'^' nabetpoftexitum.Etdidtq.inflataficut ftcrcus uacc^f gniffcat inflatiuam ventofitatcm» Scd dices tu quo taoo^. hanc rccipit. Dicitur q, paulatim attracfia humiditaic ao ncpar pcr mcferaicas fft minus, dC minus fluida ita q» t^''^. inmonocuIocS:coIoncopIcturconftantia 8c grolTities ^"^'^ debethabere.Etideo apparitio cgcftionis foimata: in^L fcntcria figniffcat fanitatcm intcftinorum fuperioru^ «nonoculi.Et quando multam habct ventofitatem po»^ non feruat figuram quam habct in cxitu ♦ Scd cf^^ carct ifta 8c cft dcbitae fubftantix fcruat cam» Et cft cu cx hora fui cognofcitur,qm cuin ftionis cxitus fcftinat & hora qua egredi fo|*^^ anteccdit Ggnum e malum , quia fcllis fig"^^^ , multitudincm &:uirtutis retentiux debil/t^^^!?:* Et fi cius tardatur exitus digeftiuac fignifi^*^ bilitatcm QC inteftinorum frigiditatem» Docct figniffcarc exhoracxftus»Sc3oponiifig"^^^gf, quorudacoiuncflorti ibi.EthumiditatiStQcfdicithicP* Et humiditatis QC fomni multitudo ^^^^^^3 fcsfignificat inflatiuas. Colores ^^^^^^tno &:diucrfimalicxiftunt, &:nosipfos ml*^^ minabimusparticulari. farff EaHy European Boots, Copyright® 201 1 ProQuest LIC, Imoges reproduced by courlesy of The Wellcome Trust, London. S83/D F E lU Pacltquoddiilumeftdiccns q, mulntudo huinidifatis o^ioaimiigniflcatventofitatcm inflatiuam quac cft caufa «onini,6<:colore3extraneicS:diucrficommixtictiatTi figtii/ ncant mcjlum,quia fign.ficat humorcm malum commixtu «utimpotentiam virtutis fupra cibum aquandum. QlJceuerocx cgcftionc cft melfor cft mac^a quxdtdmilium partfum,a: m qua aquoncas Qc citatt eft uehementer admixta , caius fpiffitu^ ao eft Ocut mellis fpifTitudo,^: cuius cxitus cft fa «Ns^nonpungit^&cuius color attmct citnmV rati^^oncftmultifoetoris ncq^ cft priuata foe^ ^fc, dCnon habct j^urgulationem nec^rugitum ^ non habet rpumam,cius exituscftm horain qi?a foIet,&: fecundum quantitatem qux ei quod comeditur eft propinqua in quantitate fuK Hic docct qualis dcbct eHfe cgcftio laudabilinfima. Et pri mo fact hoc.Sccundo ponit duo notanda . ibi I ETfci o 1 Dc prmia drcit q, illa egcftio qux cft omnium mclior dc> bet liabcrc dcccm coditionc9,Prima cft cu mP, cHr l «uraa,.Q.«it^ta eoXot "''V""'''""''"^'''' P^f" Ptet cauftm di&m r °* c"" '"'""' ^''""'"'i P™' fe'ida,qu rn^ra^l """ "'"''"™ .odeb«habereXem P'""»»™ ""'"■"^ Septitna cot^ditioc,. non I rerer"""'-"'" deleaantem. neqp ™gitU3.hoc.n'fignificat ad.^i"';'"'^'"' g"tg„lacionc debet elle priuata cu.; d^geftioeft oott^'"'^!^""''^ ^ non h,beat fpuma.r, W° tnd mcau^am IJJ dmocte«tuseiusfiti„liorafolitapr^^^^^^^^ d.^^an,.Decima conditio q, fit quamltis DronZ P"'"' bo,uxtan,odu.x,dia,m iSptincipio capitX' ""'''^' ^audab.I,sneq5omn(se.asIen.tas,qufaquadoc« D O C. 111. 1^4 n Parte fim.lem.&r quandocp Oint propter ad^ J;;tatemnoneIifa!;dab.I.sn.ficamrnS;?ca ^ssjrrSr'^^- ••Pon t coniungatun •«lecj^Z^ntlnh^ Pterbon.-tatemdi-eS; . '^'^'^* q"3ncIoq,funtpro> ^q^^alecalorispr^Cl?'''^^"^^^'^^'^^'^ dominium ^^teliquantf5.Ft ouan^ adurentis aut putrefacicntis ^^tJonibus.Et modu?d1l? ^""^ " deterior.bus figniff. •^^'Poris alleuiationc au com'""^.' " ^""f '°i!7' ^ dcbes fcirea, nor. 11 ''^'■n'*^^^""^^""^ "^^^''''^ eft ^J^bilisNj^rnlr"'"^^ "^^deKr.v^''^"' '^'^ elTeuentoiitas ncq/rug '^'^" P^"^^tim intcrfeead,EtiI intcrfl catuf ponfibile eft q, hoc fit proptcr virus molcftans , quod cft ci admixtum,5<: non pcrmittit ut ei adiungatur , id eft ut vna pars altcrr iungatur» Efl autem cum plcric^ folficiti fuerint de fignl ficationibusquac infudore dC alijs apparentrex bus,uerutamen de ipfis loqui proprius eft m fer^ moneparticuIariJnfermone quoqj particulari fimihtcrrepenesexpofitionis augmentum inrc cgefliionis dC unnae 5C reliquorum» Hic cxcufat fc a dctcrminationc de fignis fudor/s fputi Cjadctcrminarcdeiftis vrfibi melius i pticularibus librts Et lic cft ffnis huius Iccturac cd laude Dci finc cuius nutu no cadit foliu cx arbore,q fit bencdivftus in farcula farculo^f. Expofitio lacobf dc partibus fuper Capitulum feptimum. Doc^nnae fecund* Fen.irj. De regimi nc eius qd^coracditur q^ bibitur.Ca.7 Portct ut fanttatis conferuator ftudeat nccibl ipfi fubfiantia fic aliquodnutrimcntum medici.' nalium ficut ofera SC fruc^us 5C rcliquaab iftis,quoniam fubti^ liantiafuntfanguincm adurcn tia &:grofl[a funt ipfum phlcg^ maticum facientia 5f corpusgrauantia. Inhoccaproprimoagitdefubftamia^Si: qualitate cibo^ rum uitandorum 8c fumcndorum.Sccundo de hora como» dendi qualitate ciborum fccundum tempora anni &: mc fura corum.ibiLOportet prxtcrea.lTcrtio de corredione malorumc.borumaflumptorum& hora comedendiitcrii SC uitatione faftidtj dC corrccflione vn^us cibi per alium ibl LCumautemerror ceciderit in comcdendoH Q-iartodc motibusc&raccldentibusanimaepoft comeftionem &nu> tribiluatcciibifecundum temporaanni&menfura rcpfetio nis itcrum 5=: corrcctionc fuperfluitatis eius, Sc modo dccu/ bitus 3C coopemircE poft comcftioncm . ibiL Amplius par. uus motus poft comeftionemna^intodc modo menfura^ tionis cibi penes uf rtutem,& dc uicibus comeft/onum & df uerfitatcciborum fecundumcompIexiones.ibiLEtcibi quj demmcnfuratioexiftit.lScxtodcordine ciborum infuire ccptione.ibiLNutricntiapractcrcaordincm infui receptio/ ne.n^^Pti^io^eregionibus ^ufibus 8c raritatc corporis &ufucarnis multae^ frigiditatecomplexionis confideran dis in cibatione.ibiLRegiones quoqp naturas habctO Oda uo dc maliiia diuerforum ciborum in eadcm menfa uel rcfc dfonc SC prolongatione comeftionis 3c bonitate ciboril qui bencfapiunt»ibiLEt nihilquidem dctcrius eft diuerfa nu tricntianNonodcuicibus fatiantis comcftionis 5c mali» fequentibus,&mutationcconfuctudinis incis ibiLExufci^ bus prartcrcafatiantisnDccimodehisqui dcbcntanrcbaf ncum 3C cxercitium comcderc 3C qui non , 3c dc motu ante comeftioncm 3C poft , &dc.puocationc uom/tus corrupto defidcrio(S::dormitionc pinguium poft balncum &ante ci-' bum:5i unica comcftionc in dic. ibiLCorpora praeterea»"! Vndccimodedilationcfomnipoftcibum,& abftinentiaa fortimotu&potuaquac mfiparu.ibiLAmpIius noilico "1 Duodecimo dc iuuamcrttis 3c nocumcntis toleranti» f ' &fitis&rcmcJnscorum.fbiLSitimautcm tolerare "ITcr tiodccimodc nocumcntis uini poft cibum 3c rerum rliil/ cium 3C oppilationum 3C groflfitiei acris & aque ^ dboriirn groltoruminhabcntibas intcftina calida^ cibigroiripr? mifiofubtilim ftomachouacuo,^ quodmelius cftpr?mit terc grolium. ibiL Vinum quoq^ poft cibum.l Quartodc.' cimo dc corrcctionc fupcrflux rcplctionis dc natationi* cibi Iacobt8»i,auic. P R I M I C A aut potusin ftomacho.fbiLCum autem in aliquo comec^en tc»lQil«odecimo dc minorationc cibi fenum a fenio, dc dc his quac contingunt mutantibue regimen degrolTo ad fubti lc,(S^cconuerfo,ibiLSi veroaliqu s,! Decimofexto de cor/ redlionc nocumentorum calidorum frigidorum &grolToru nutrientium dC comparatione fubtilium ad grolTa , dC de iiis quimelius tolerantgrolfa ,6(:de nocumeniis quaeab ipfis accidunt. ibiLEtcalidorum nutrientium irapedimenta.~l Decimofeptimodefrudibus rccentibus quibus quandoiS: quo ordine conueniunt dC nocumentis eorum 8c confimilifi multipljcatium crudos humores, 8C corredionc corum per exercicium 3c fumptionem pofl: eos alicuius quod ipfos dc^ primit.Et dc caufis quarc nutricntia aquofa Sc cliolerica gc^ iicrant febrcs.ibiLFrudus ptcrea recentes»"lDecimoo(fla^ uo de conucieniia oleruni cholericorum dC infipidorum fuis temporibus,5<:decauteIis contra cibos nociuos dum necef/ fe elt eis wii^SC de modo nutritiois repletorum malis humo ribus fubtilibus 8C refolubilium corporum.ibiLOIera vcro cholerica.lDccimonono de nocumentis alTiduac comeftio nis fuccorum dC vncfiuoforum frigidorum ct acetoforum ct acutorum SC faIforum,& de clbis tardae aut velociter defce/ dentibu8,(S(: de necelTitate phlebotomiac laborioforum grof fac diactatorum poft fubtile regimen 3C iratorfuibiLNutrien tia quocp ficca.n Vigefimo de iudicrjs nutrientium ex partc fuaecompofitioniscX: nocumcniis diuerforum ciborum fi> mul alTumptorum,5c: dc hora comcdendi in acftate, 3c nocti inentotolerantiacfamis.ibi LNutrientium quoq?indicia,~j Vigefimoprimo de acubeb dC firabc Sc vuis 3c nabit 8C gra nis granati ^tanz 3C gallinis & iuribus pulloruni &:gal^ linarum&hacdo^^agno&^ebrabcgi iS^alliies 3C compa> rationc nocumenti panis ad nocumentum carnis.ibiLAm> plius fciredes.") Prima pars eft pracfens rextus in quo primo.phibet cibos medicinales.Secundo noiat cibos ehgc dos 5(:potusJbiLOportet autem.") Tertio dilTuadet alia ab his.ibiLAlia aute.n Quarto nominat frucius nutritiuiores fuadens vtfeftinefuperflua purgeturab eis gcnita ibiLPru iflus tamcn,"! In prima particula dicic q> qui vult fua fer^ uarefanitatem debet attendere ne fubftantia cibi cius fit nu tricnsmedicinaleficutolcrafrucftusvXlreliqua ab his velut legumina radices fungi tubera feu trulfl^qeiia nutricntia me dicinalia fubtiliantia ficutallia cppe porri grana iuniperi fan guinemadurunt.Etingroftantiaficutportuiaca pira efcula phlegmaticum reddunt 8C corpus aggrauant humiditatibus iuperfluis relaxantes neruos chordas 6<:iun(fturas.EtintelIi' gc per nutriens mcdicinalc omne nutriens pariicipans cum virtute nutritionis altera virtute corpus altcratc qua dicf mc tctur medicinalc,ficutcalefactiua aut infrigidatiua humecta tiua auc deficcatiua,aperitiua vel oppiIatiua,fubtiIiatiua vel ingroftatiua Jtem intcllige hunc palTum de regiminc fanita tis conferuatiuotemperati hominis velei propinqui» Nam corpora lapfa f rcquenier indigent cibo medicinali corrigen te fuum lapfum vel praeferuante a peiori» Oportct autcm ut cibus fit talis qualis funt carncs haedorum QC uitulorum ladentium par-' uorum&fagnorum annualium. Ettriticumab cxtrancfs rcbus purgatum quod ex mcffc fana fuentcolledum cui nullum accidit nocumetum &res dulcis conucnientiscomplexionis, S^ui^ num bonum odorcm bonum habcns. fccunda dicit q> cibus conferuatiuus fanitatis debet ef-' letalis qualcs funt carnes,quia funt fimiles humanac naturg gapcaeficri fanguis maxime carncs hacdorum et vitulorum dC puorum lacflcntium 8i agnarum annualium» Et triticum «"""^"'^bonjnireextraneaficucpulucre nigella filiginc collcaum cx fana mefifc non fub acre pcftilctiali vel plu"'o fo vcl tonitruis fulguribus &alrj9 impreflfionibus ignitis terato,cui poft colleaionem non euenit nocumetum putro fcidionis vcl gcrminationi» vel cortofionis a gurgulionibui A V I C E N N /e» autmurlbus auc nimia vetuftatc, Cuius eIc<flioncm ficcfc^ Ff"JJ|^ fcribit Gaf.primodeelemeniis.ca.i. Frumcntorum qui^ W r i dem maxime nutritiua funt qu3c valde fpiftam 3c commaf m'""' fatam habent totam fuam fubftantiam,ita vt vixa detibuJ diuidantur.Plurimum.n.alimentumdant huiufmodi cor/ poribus cx molc minori,ficut contraria his quae dc facili qul dema dentibuscomminuuniur. Poftcomminutioncmau^ tcm raia videntur d<:laxa modicum cxhibent alimentunt cx mole muIta.Si aiitem 8c ponderarc volucris vtroruncp aequalem molem inuenics grauiora muXtoc^ fpilTiora. HxC autem funtcolorcrubicundiora laxis» Etiesdulcis conu^^ nientis complexionis vt lac 3C oua galling rcccntia maximc pueris 3c infantibus conuenire nofcuntur , 8C vinum odori^ ferum fiuearomaticum dc cuius virtutibus cS^ fuuamcnti* dicetur in capFo fequcnti. C^uacrct hic aliquis quare ortij'' fitPrincepstnterciboselcdos volatilia euchima ficutpi*'^ los gallinascapones perdices fafeanos pleuuerios becqua^ cias alaudas pinchonos et iuniperellas,cum delrcati fintciD &:cIc(fti,qucadmodum capoli campeftres 3c aqua carn^» Dic primo cj> cos fubintellcxit in hac generali claufula» rcs dulcis conucnicntis complexionis . Dic fecudo q> carnc" quadrupedales plus conucniunt iuuenibus temperatis rjc^ quenrantibus cxercitia corporaIia,quia magis nutriunt. xtailludGaP. j.dealimentis.ca.i7. Eftautcm genus otn^ niiim volatilium animalium paucioris nucrimentifi conip^ retur generi peditatium.Et quia dc regimine taliumhicag|' tur,ideonominatcarnes quadrupcdum. Sedcarncs VO^f lium plus conueniunt his qui relidocorporali vacantcon Irjs ftudijs&contemplacionibus , quia digeruntur faciu alrjs.Iuxta illud GaF.ibi.Digeftibiliorefthac tame carov latilium animalium 8c maximc perdicum . Et g^ner^n fanguinem clarum mundum fubtilem fpirituofum, mf""^ cxcrcitris 8c rlcuationi intelledus aptum. Secundo q"* ritur.quarc filuit dc pifcibus eledis vt rogeto gournaudofj leta vuiuria merlcngo macrello plaicia quarello lucio p^^"!^ o0 vendofia cancro.Dic fi vis eos intcllexit fub rebus duic' ' tcti btis conuenientts complexionis. Veldicet melius cjin f^^j, ^<^' minefani.pureconfcruatiuopifces non coueniunt,qui3^ nis pifcis frigidus cft 3c humidus,& rccentcs gencrac P»'.^ ma aquofum 3c mollificant neruos , vt ait Princeps.^*<^yj ca.depircibiis.Vcrumintereos cligibiliores func lam . nati.Sedparum veteres ante legem Chrifti moderate tes pifcibus vfi func.Lexautcm Chrifti vel ritus illius Ife^ inrerdicescarnes pluribus annidiebus impulit hondi^^f/^^y vfum pifcium.Et quofdam impellit leccacitas potius rum bonitas, videlicet eorum quorum palatum ^'^^'"'^tur 1 por deledat amplius fapor carnium» Tertio q^^^^jj/ quarc praefert cxtcris hscdinas carncs cum Galcnus .^^ I corumprincepspraeferatporcinas. Aitenim ocftau^ ^^jj geniofani.ca.2.Caeteris carnibus porcina laudabili^'' porcus montana incoluerit poft porcu haedus. Et , alimentis.ca.primo.OmniumquidemigiiureduIi^^f^l^^jgjfl I J"oporcorum eft maximc nutritiua. Et huius expcr'^ glj/ euidentilTimam athletaehabent.In exercitrjs enim busalteriusalimenti xqualcm molem in die inf^PI"^"^ jju^ cundum pofteriores mox debiliores fiunt. "[(jjuifl lem confequenter dicbus hocagcntes non debilior^^^ p(jf fed &:magisfinecibo planc videntur.Et pauIopoft?^.j.^gfC cinae autcm carnis fimilitudinem ad homines a cft ex eo quod quidam comedcrunc humanas (([^((^ porcinas nullam fufpicionem habcntes fecundum g ^^^^ ipfarum 8c odorcm.Compcrtum enim eft iam "^^r^^n^J^ a malignis reccptoribus h{>fpitum. Et P^^.^^P^^/ang"'* huius . capitulo dc fan. ait. Sanguis hominis ^^^tnfti porci funt fimiles in omni tc,8c fimilitcr carncs ^^^^^icc^f funt fimiles in omnf re,ita vtquidam fuerint q"»^ ^..it 0^. lunt iimiies in omnr rc,ii4 vc quiaam rucnnt , ncm hominis ac Ci ciTct caro porciA occultatum ^.^^,^01 vfqucquo inueti ^iicrunt in ea digiti hominis.Et ^ pofcifjf liget.c.de carnc ait.Ec Aui ,dicic q» mclior caro ^Vjbus ^ «to,<S;quaafcntit(jc«roiftafic naiuralior "^^^gua P E N. tU o^^^nf'' '^^^^^"^"'^liuni ambuIantiumAhoc docec Porci 8d ^tK ,« 1 j.. * iuuenibus fortibus fanis laboran> '^«di. na^^^^^^ difpoficisad oppilationes 3C his qui impinguari qa^Ei^untcaroporcrc^te^ li.iiihtudinem eius cum humanis caraibus . Secundo quia vaUe nutritiua eihTertio q.i(a gcnerat alimentii fta. ^ile^ortiter refiften» refolutronu Qiarto quia vertiturin partes corporis tales loco deperdicarum . Hanc conclulione Probant allegata iam ex GaU^ Prin.^ Auer . Et Gah ^ .dc aiUmentis.c.i7.ait.Porcorum carnenullum aliud amplio. fi3 nurrimenti habebis famere .Et Rafis»4.AImaforisrc.4 inquit.lVAuIropracterea vtentes exercitio&miiltum laboia tes maion d^: grolliori indigent nutrimento. Dic fecundo ^ Ucut inter carnes dometticoru animalium domcllici por cicaromchor cft practatis hominibu5,ficintercarnes Cyb ucitiium animalium caro apri. luxta illud Principis fecudn can.c.decarne.Chriftiani verodixerunt SCqnlcos imitan. tur mehor caro fylueftris eft caro porci fylueftris . Na hoc q, eft leuior carnibus domeftici porci eft fortis nutrim? ti 5^ p!unm,,^eft velods digeftionis , &eft mel or c6 e fe poteftmhyeme, Dic tertioq,iuuenibu8 temoe^It^. citio mediocri vtentibushxdinxcarnesfunr r^. '^^^ liores.IuxtaiUudRafis.3.Almanforl c dc v^r^^^^^^^ nium.HxduIina caroeft temperata nullam^n r k litiam vel malitix admixtionL Vui^"';;^^ neret fanguinem laborantibus tamennon p"" tina autcm «to hedulina «rn, 1 fr ff '.exiftit. Arie ^t„3 laaeus vitulus laudatur & n„ t-^ ^ quiritur quare C c-t>« «nimaiTu mn/c ' ^.8""^ «id annuali,. resiiircis &bobue,ciuiafua ficcira.n i:;."""': f""' melio/ tecorrigitur.Sedcarnesanimalium hSd?''' funt me hotes i„ iuuentutc & in adolcfccmfa der"''"'""'» fua mm,ahumiditasficdtate iuucntutis tnlir,f"""'^"« «pr.n,itur,&ab humiditate ptim"L« ,• °c^r T.' ''^'"^ ncs caftrati arietcs funtmel.ores & m?nus vif r f ^'""'^ bus agnis,&iuuenesporci laaentibTDorrMr ? Gal.,.deanmcntis.c primo.Sicu tauTcS''''"''""'"'' ?um ftatus statcm idonei euc<fl/cis , L™;" 1"* ■uuenibus fant,fic bouinarum qu:. ame ftatur^J; Wmplexionc multo bo8 porco ficut & vl! , fl * "^" "'oquidem igiturquxcuncpanitn ltna,urte""°-^ ^'ntcompIex,onemaiuucntu,eincomSuSn!'"> ''wed^atur.humidorumautcmnaturaab acm/.V 'P'"' »nrum,tquoddcScitadconucnien,em cucralSm M vituli perfcais bobus mcliorcs adXa °" ^»;"es,fcd & h»di capris.H=ccGaI.E, in,e|&"^"' hnc " n,u,cm „a,em p,;^^^ latflctanimTE o" ' ^'"""'"'^'nquacremcntumeiusv Velinformap,^f,'Jfr "'^'n''''™'" ^^' *'ixum « farina tri.ici f? 'f''?'- J^" Ti' ? °""'' «l"e C g^ncrant humor ^ Vp:^^ ft°"'='^° ''''^'"='""' , g^offo nem & gencran, cZlu "' """" ''^''.'"'''«"«'«'"'an, fpk 'an,ur.Iuxta illud G^T''''""" """'""' f! dise! «"tquscun^perhscfc/ ™'",'°™"? Ponuntur gtoffichymi fun?^'''"?-';"™''',™ '""^' cop^. «linien,ipcrheparobftr^,A- ','"'' def«nfus & exituL ;:«',&Iapidum'i„renisge'"'^^^^^^ «""erfifaeaed/gefantur&h,""*-!;^""'".'"' '"'"" '""ffi' »r Dene m nguinera conuerwn^ D O C. III. tur»Quae autem cum mellc pracparantur ffunt mixtx virtu tis ta.p vtiq^ melle habcnte fubtilem cliymum ^ quibufcu que applicatum fuerit omnra fubtiIiante»Hgc Gal. Dic fc cundo cp triticum clixum eft cibus grauis dC indigeftibilis. Frume-' Scd fi digcratur lortiter nutrit Sc roborat vtcntem ♦ luxta il ti elixarl lud Gal.primoalimcntorum.c.4 . Quoniam autcm iX^ipfe noxa* cgo vadens aliquando in vilis non propc ciuitatcm cxiftens cum duobus iuuenibus eandem mecum etatem duccntibus perueni iam ad rufticos poft;$ cenaucrant 3c mulicrcs fadu ras panem,deficieb3taiitem panis,c6tinuoqufdaminncie9 iri patellam frumentum clixauit,]deinde codies falibus mc> diocribus comedere nos precepit.Debebamus enim vt vc> riffimile proptcr id facere fatigati ex »tinerecfurictcs,comc- dimus igitur illudauide.Sentiebam quoq? in vcntrc'grauc/ dinem ita vt vidcrctur in ipfo lacerc lutum . Et fcquenti dic indigefti fine appetitu per totam dicm cramus vt nihil pollc mus comcdcre,^ fpirftu (nflatiuo pIeni,doIenies quidcm c» pita iS(;caIigantes vifu,neque cnim fcceirerataliquid fubtua quod folum rcmcdfum eft indfgeftionis.Quo 3c nos tiic cS clufimiis cfife graue 3c indigcftibilc edulium Cic preparatum frumentum.Erat autcm 3c hoc non experienti ^mptum rsi tfocinari,vbienimnccpfarinacomeftavt dixf prius facilc digeftibilis eft fi non elaborctur pcr falcs'& fcrmcntum^S^ commairationem 3c tritionem &chbanum,quomodo quj» vticp non intclligit non elaborantes rortilfimum cire. Virtu tcm attn habet magnam fi digcratur ffc comcftum frumcn tum 5^: nutriens cft fortiicr corpus 3C robur infignc cxhibct vtentibns ipfo.Hgc Gal.Idem iudicium habc dc fcrculo di-» do frumcntaria quod fit ex frumcnto elixo in ladc quofgpc galIiciviuntur,vX:eftcibusdele(flabiIis5edetry& dc ma^ croibus italicorfi. Dic tcriio q> triticum fub forma panis bene fermcntati 3C alTati in clibano moderato ignc cft cle> ^us cibus.IuxtailludGaKc.fccundo primi alimcntorum. Optimiautcmpanum pro digeftronc funt qui maximcfcr^ mciitati&quiaflrationcm habucrunta commenfuratoigne inclibano. Etiterum codcm ca.ait.Optimus igitur quidc panis ad fanitatem homini eft ncq? iuucnr ncc^ laboranti q plurimum quidem fermenti habet 6^ plurimum falis ad plj rimum autem a piftore formari claboratus ♦ Codus autcm in clibano conimcnfuratc caIido,qui vero pcniius infcrmcn tatus nulli vtfljs cft, ' Alia autemab iftisnon rcfpicias niQ fecan^ dum modum fuennt medicationis aut fecutv dum praeferuationem» In hac tcrtia pariicula didt Prin.q» alia cibis iam nomi> natis 3C fibi fimilibus non funt rcfpicicnda nccj, aftumcnd» pro cibis dcdis.Scd conuenicnter aflfumi pnt dum cafus cxi git cibi aliqui cx prohibitis via mcdicing, vt fi vcntcr confti patusfticrit prua comcdi piit 3c poma coda 3c boragincs et blctg.Et fi nimium laxetur citonia& pira coda . PolTuntcc fumi gratia prgfcruationis vt in regionibus calidis 3c i pfta- tcfumunthomincslacfiucas acedulam poma arangix ma' lagranataacetofa vtpraefcrueniurab immodcratis caIori> bus 3C lapfuin febrem» Frudus tamen nutrimenti magis fimifes funt ficus dC uuaf ualde maturac 5C dacfivli in regionu bus 5C ciuitatibus in quibus e(Ie confueuerunt Verumtamencumaliquis harc comedent Q fu^ perfluitasindepueneritadipfa feftinet euand^ Inhacquartadfcitprimo^intcr frudu8,frucflus magii nutritiui & fimiliorcs fcu^pmqorcscarnibus innutricdo Vux 8t funtficus a: vuux valdcmatur?& da<fiy,i in rcgionibus ffcuunii &c,uitat.bus m quibus cftccofueucruiit,De ffcubus &uuis trimeca Gal.tcftatur fecundoalimcntorum.c.p.dicens Vu^autcm ^ ficus opore.i.fuccofx quafi capitales exiftunt^Etcnim «u> P R I M I C A N. tritintmagfsomnibus oraiijs.i.fion cuf>odj|)iIi^us frucfl}/ bus hxc,&m:n:mefunt cacochyma ,<5!i: maxime quanda fuerint benc matura.Eius quidcm rgkur quod cfl: nutrire ip fa maximum fignum eft,quia qui cuftodiuni fi udus vinca^ rum com*edenre8 qurdc induobusmenfibus quibus cufto/» diuntaut fohs fcmper ficus cum vuis aut modicum qnid in tcrponenres panis impinguantur fatis , non tamen fortis 5^ compacfta efl caro ex ipfis gcncrara , ficutqup carnibus fed laxa 3d vacua,pp q(J Sc cclerir cotraliir cefiante edulio- Miniis autem ffcubus vux,nutr!unt,5L maximum bonum ineft ipfisceleriterfccedcre, proptcrqtiodli Sc rerincantiir aliquando tscdunt fatis non habentibus iiocmarurjs ficubus fi.n.non fecedant notabiliter digcrantur autem m ventre be nc non nociuum dant alimentum corpori ♦ Palam aiitem q> ventcr magis fubmittitur fola carne raccmorum fimulcum Da<5ivlo ^"^^^ abforpta fine acinis 6c fine tunica compofita extrrnfc ri1 nutri cu?;.Dcdac5lyIis vcrocap.2 f»dicfli libriait.Omne8auteda>' metum ^^^' indigeftibilcs funt 8c \xCnii capitis ampfiorfs comeft/, Q^ui autem ab ipfis diftribuitur in corpus chymus grolTus quidem fcmpcreft,autem aliquid^^ vifcofum t]uando da^ dylus fticrk vncltuofus ♦ Q_uandoautcm tali chymodulcc doadmifcetur,ceIeritcr quidem ab ipfohcpar obftruit.Loc dirur autem & phlrgmonicans 3^ nirgefccns fumme ab edu lio i pforum.confcqucntcr autcm hepar 5C fplcn oppilattir ct lacditur, Secundo dicit hic Prin. q> fi cx vfu nunc dictonl fruduum fuperfliiitas prouencritfcftinantcr educendaene piat ggritudincm.Dc ficubusquidem dicit Gal.c.8,fecundi alimcntorum ,cp imptent ventofitatc ventrem -Sc hepar , 3C ipfas pcdiculorum multitudo fequ':tur,propterca ncc|?mul' tum ex eis alTumendum eft neque affidue vel poftea eft bi/ benda vnomane vncia.{^.diacatholicon veldiaprunis drfTo tuti in quatuor vncrj^ fericaprini ad mundiffcandum fan» genitum cx cis dc vuis vcro.c.*7.aft,Ncquc enim digerutur bene fi retincantur,&: fecundum cas quxad hepar cS;: venas diftributiones crudum gcr>erant chymum non facilc couer.'' tibflem infangurnem.Purgerurigitur humor indc genitus prouocationc vel vrinae vel fudoris velcdtic^ionecrudi hu moris cum dracmis tribus diafinicon.Sed de da<ftylo dicit in aggregatore.Serapionis.cap.de co quod calcfit & gcncrat fan.groftum 3C conucrtitur cito ad choleram , 8c cft malum il^is quorum coplexio eft calida 3c hepar calidum, 3Ccut cu roaduenir colica 3c fcjuinantia SC bothor.Ijt colica eft oppt^ latio in hepatc5^ in rplene,5i: deteriores cx eis funt magni 3C qui funt dulcio.es,»^:: non funt conuenienr es allquomocfo \V !is qui funt calidp comDlex'onis.TIli autem qui non funt cali de compIcx'onls 3c no funt debilis narurar fi vtuntur cis im pinguanturab eis.Hxcibi.Qtiod fi oppilaucrint vetmulti^ plicaucrint choleram dtniw,\.].3c, f .reubarbari 3C fcrupu> Iu<? vnus fprcxnard/concjuaflfati^;: temperati per nocflem inaquaendiu»gcumtantillovinialbi,dei"dc cxpreffi fortilTi tnepcrftaminumin vnciistribus feri caprinitS^ mane bi^ batur tepidum hora quarta. O portet prf tcrea ne aliquis comedat nifi pofi: dcfjdermm, nequc in hoc tarderur cum defide^ rium ebullientnifi fiieritmedorumutebnorum dcfiderm& habentiQ faftidiu,quon!a tolerare fa mem ftomachum putridis replet humoribus» InhacfecundaDartcprimoagitde hora abftinendia cV bo vctfumcndi cibum cxabfentia vel pntia M\dtrr\,?>tcZv dodequalitatcciborum fecundum anni tcpora.ibiL^" mepraetcrea nutricns acflucal dum.lTcrtiode malitia Fa> Qu^hcr "^!^'" f+enl.tate poft faturitatem in fertil^tate cX: econtra. ra comc ib Lbc^asautcm q, nihil eft dererius faturirarc in tempore dendtl- ^^' i" P'""^ part/cula dat duas reguIas.Prima eft q, nullus vnc|.comcdatfineappetftufiueverafame,quiafc qmm cx hoc immodcrata replciio quae cft prfgnans mater A V 1 C E N N iB. agritudlnum materialium nifi vcntris bcneficio natufaaut ars prouideataut abftinentia corrigcns hunc dcfccflum fub-' fequatur.His.n.adiuti muiti crapuloii fineiamc fgpc fecibo replcntes perfeuerant fani. Secunda cft, nullus tardetaut difterat comeftionem cum defiderium cbullierit.i.appcti'' tus cibi manitefte infurrexerit,nili mendofum fit illud defi' derium,(icut inebrtjs 3c paiientibus faftidium,quia patf ra^' mereplet ftomachum putridis humoribus. Eiufdemfniac meminit Ralis.4. Almanforis.cap.^.dicens.Et prartereaca uendum ne comeftio poftqp appetitus fuerit tardctur,tiifi petitus mendaxfucritficutcbMis vcl faftiditis accidcrcfo" let.Sed poftcjjhomoquiebriofus non eftappeterc incfp^'''' 8C nutrimentum quod preceftk ncc multum necgrolin fue^ ritipfa horadcbetcomedcrclinedilatfonealiqua.Scd haeC praccepta vidciur prohibereomnino ieiunium quod in Itg^ Chrifti multum commcndatur,6<:deeo dicitur cj? mentcn* eleuat vitacomprimit,virtutcB largitur 3c pra:mia,quod^V ^^jjra^ falubritcr inftituium eft animis corporibufcp curandis. V^' , rum ars mcdicinac legi Chrifti fc colormar in hoc la^'^^! ^'^^^iiiiif fobrietaicm(X:cibipotufq>parfinioniam,ft'd non vfq"^^ ^ macerationcmcorporumtitolcrantiami^^amis acerbc o^^l choleram acuit pronificat ad iram,caput dolerc facit 3C a"^ git,vire8 dcbilttat,ac robur corporis 3c ftomachum rcpl^ putridishumoribus.Quia dum fibi cfuriCtidencgaturcibus attrahit htiores a mcreiaicis 2c venis hepatis.Tuxta illud tertio virtutumnaturaiium.cap.i j.Si vero ieiunus cogi''*'' manerc vcntcr in hoctemporea venis quacin mcfcntcrio^^ hepatehabebitcibum.Etpaulopoftagit.ita igitur 3C vC^ ter in quo temporc itKiiget quidem ipfe cibo comedit 3»^* nondum animal in hoca venis qux fccundum heparr^Pjf* Et cum hcpar hac hora fit innanitum non Cnm abire, f<e^ bi retinet laudabilem faoguinem . Trzr\Cn igitur ad ft'>"'^ chum quod inutile aut corruptum eft.Propterea fuadct V»' mitus antc comeftionem poft tolerantiam . famis diuturn^' ne cibus rcceptus in ftomacho fordido putrefcat 3C corr^f patur per malos humores attracfios ad ipfum tcmporc ^i^^ | mis. Artcde primo circa hoc dicit.Nifi mendofuni dr ' I rit.qj duplcx cftfamcs. Vna vcracft,alta mendofa.Vcraf! Gal.ita defcribit aphor.fccunda.commento illius can » V»' indigentia nooportct laborare.Ccrta famcs cft cum P^»^^ cibo indigct vndc immenfus fequitur appetitus. Sed m^" j fa fameseftcibiappetituscorporc non indigcmc . Ef/^'^ vera fames fit ex conftricfiione 8c corrugatione venaru ficp ftomachi proccdentca fucf^ione membrorum 'O"^'!? .j rumcibo indigentium,ficmendofafame8foIet ab ^ quac conftringunt&: corrugantorificium ftomachi ^.j^ Cibo non indigentibus,vt ab ac^tu frigidis ftypticis ^on^ ^ aut acetofis . Aitedc fecundo q> ebrrj frequenter in ^^^^^^i mane famefcunt famc mendofa, vcl quia vinuni /^^^/ »n fuis ftomachis pra? multitudine digcti non potcft '^^^, maclio acctofatur,vel quia conuertitur in humorcs e^^/ luxta illud Gal.tertio complexionum.c. 8 . Ex pof^^'?." perfJui viniffuntapoplexiac paralyfes tSc: ftjbct 3C ^P' '^^^{, &fpafmi&thctan!.Etharomne3 apgritudines frig'^^ ^{i/ ; Et mendofa famcs cxcitari folct vt modo dic^um cft ^*^/ faPJjj \ gidis 8c acetofis oriffdo ftomachi occurrentibus» qfi cib^ de tertio c)> faftidium proprie eft dcfcc^us appetitus ^^^5« <^ ' 3c vbiq^oportet , vt clarcinnuiturfecundo ptofJ"^ -{jia» 1 caii.illo.Exfignishufusquacputribilia funt con\e^^^[^^^^i(^ Vbi.n.fcribitur in translatione a gracco faftidiuin P^!j^yjn. intranslationeabarabicofcribiturnon dcfidcrant^^^^^^e Et iftud accidens oriffcrj ftomacho dicitur ab Alcxa« ^.^.j^ coinfignifecundopracfticae fuacanorexia q^^^^f^^^efi^ aut ex diftempcrantia aut aliquo humore i ^^onj^^"^ j,ppc^ le. Sed quxrct aliquis exquo faftidium cft deteCty ^ ^ titus quomodo in faftidiofis eft mcdofum ^«^^^'''^y^poft^' dupPr. Vnomodo quia non appetunt quando 3C ^^^^f\bii* Vtinanitocorporc ppea cp os ftomachi ^ ^jtaljfii' vcl aliquQ humorc quafi plenum apparct«Scd in»* C.S V S V P E R C A P. VII, *fi7eS't:iY«7'^'''«''"'""."^^ n« «endofun, fuatn 03^™ ^ confequent.am , quia locus a toto mo ad vt norS:"d»^'"'""^ detetmi„atione diftraliente, «fthomo™ ' "i'?""^"'"""'^'"""''^ '«otno.ergo no opotr.?~/'?°'"°''°'''"'^^PP"""' ^J"'""» "°n Wt c »0«^/^^^^^ '"f * "^-^ corporeagcnte cibo,li non ,1 • ? ftomach. .adari qua-runt poftq- furrexerOt huSe^i:"^''" '^'^,^"'' ""««^n^ fuorum^ftomachors' S1:o.T"'"7m -^^P^f "^' P" ''lumptum cibii. SUicoraios ftomachilaxitatequadan, prius afficiebant, D o c. n, p B N, rir. 166 Praeterea nutriens adu calidumco I^IM ' ' o ^***'^ fr<g'dtini aut quod parua: (it «UditatisAnecp caliditas necp frigiditas ad re Perueniant quam fuftinere non pollit. '«^tumatcporc.tcrtiacft,ga tranfien fux ' C^H T^"^"' •^«igat imprcdum frigu ab acre ci^ atrraSo " ^'^''f'^ "^ali,^ calorcm imprcirum tcmpo e ^ftiuo T^^.^^S- ^'t ^ frigus cibi in aTftatc 3c calor i^ hvm c no. q^ftomachus cos tolcrarcnon S^H^^ Tr cumcnto.Nam vchemcns ^^^^5^, "° PorcfacilcpenetransparticuKI'" '^'^ ^encicdigcftiux noccf^ m^^^^^^ ^.^rem infcrt quod cft neruofum^ ^«^'"lentum ori ftoma Vtcontingit Ari.p ZTnT; "^"'"^^^^ ^"^"^'^ ^P^^'"^^^ P-ruafus a med is rc^ '" ^^^^^^^^'^^ ^ibcrccontra D^i^?^ P^'''^^^'^^^^^^^^^ i" febrc «p.primo.Sedcalornimius V i/:^^ T"'^ confuetudinis pPortct prarterca vt in hycmc ^^.1^'"/°^? cajS.^.diccs. in-ftatcacftuaPrfrigidusl^Eft d'/T;rn,squalcsfunttunccumab g^^^^^^ a cibisc^Ii qui fupcr niucm infrigidantur quibus n.n "'"i*^' ^i^ f nim fupcr niucm infLTa^ „^u b m^f ^".^^^««cibo «ntcmporcma,nicaIoH^^™ - *'tatc debcmus fumcrc diccns.Obferuanrr ^^^'bus in horis edatur frigidis.QuodS *^^hora.,manfionesfaltem fint frt^dx. """ P°^^'"' !f ^Pore fertilitatis quam fatnes fequ«w7n / ^ J^eftdeterior.Vfdimusen,'mm£ G«eexpotS^f^^^^'^^ ^omeftione Ct ^cpleaerunt&'''"^"*^''^.'"*"'' ^«^^^^ ^ »utrocati interierunr Inhac tcrtiadatPrin \l tepletionis faturitas fe.? '^'T*'*^^"^^^*^""'^ ^^>'n gene ^tatcmporcfcrtilitatiseft^*'!'''^^^ faturitatcmdiu frequ^ ft^rilitati8.Cuius cauff t'T' ^"'"^ ^'^T^ ^^"'«ite' exmutationccoti&-^^^^^^ ^^'V^dcbilitasvirit,;^^^^^^^^^ ^|f^uantc& pcnc fuffocame ; ''°'"P"» «^pug deficit,praecordia doIcnt,v| ditur,deindc fc rcfoluit radicalc humidum abundc dc pafc,. eft,Danab,l,5ergocftconfuetudopIar.um quiante iciunH5 quadragcfimale crcbra & copiofa ciborum igluuie fuos u " trcs farc,unr,credentC8 iijdc melius rolcrarc didum ieiuniu Qutbus elTet mehus paulatim airuefcerc parfimonix cibi S faltarc , epcntc de crapulofa plenitudine ad fobriam rcfec^? ncm, Sed contra.ex plenftudrne quaccuno, acPritudin ffunt cuacuatio fanat.aplior.fecunda.Famcs efpo feon"« f turitatefibienfe videturapta medicina.Dicid verum eft gradatimfubfcquerctur,'S:modeftaforet,fcd tepercv - (Sradcxtrcmum inanitionisdeduda vires corporeas n"'*^' tus encruat naturac inimica. Sccunda rcgula eft in gen vacuitatis velinanitionis pcfiTima eft diuturna famcstcm! porc ftcrilitatis quam fequitur vehemcns faturitas tcmon rcfcrtilitatis.Cuius ratio cft triplcx , Prima eft mutatio qu» fifubjtade cxtremo inanitionis ad cxtremum repIetioni«c Nam tabida fame attriti vcnicntcs ad tcmpus aut locum h tiliratis ncfciunt feruare modumjccunda eft , quia virtu/df geftiuadiuiurnafamc valdcdcbilitata digercre non Dotefi. cibum copioOim voraciterafrumptum.tcrtiacft nuia inani ta mcmbra fibi trahuntauidcindigcftum nutricnlquodcL lor corum fame rcfolutus Sc dcbilitatus digcrere ^oti poteft Vc crgo fucajbit S<: cxtinguitur vel in membris crcfcunt ct mulcplicantur fuperfluitatcs quas rcgerc non valct corrum puntur igitur & tandcm corrumpunt, Tcrtia rcgila e co^ uerfioeft dctcrtor.i»peior cft diuturna famcs tcmpore ftcri^ litatiscf^fcquiturvchcmcnsfaturitastcmpore fcrtilitatis fit faturitas hora fertilitatis quam fcquitur fames hora fterili tatis» Hanc regulam probat^Prin.cxperimento diccns fc vidiftemultosquibus dcfuitcibus temporc ftcrilitaiis Doft: hocabundanrecibotemporefertilitatisauide feeo retJl^re. fuffocati mortuifunt, Sedinftabitaliquis quia ftatim fT xit cp nil deterius eft faturitate quam fames fequitur & mo do dicit cp famcs quam fcquitur faturitas eft pcior & fic fer mo cius implicarc videtur contradrclionem. Item omnc pcccatum quodcun.|,fitmagnumfitmaiusin tenuibus ^ ingrofifionbus dipds, vt ait Hyppo.aphor.prima^Scd famS poft fatumatciTi eft velut attcnuatio dia:taE,& faturitas poft f^mcrri eft vt e,us mgrofiatio.ergo fames poft faturitatcm c pcor.Itcm fatur,tas poft famem poteftfaciliter pharmacn* corrig,cduccndohumores ex faturitatc multiplicatos Ccd ex famc fort, cont,nuata poft faturitatem prouenit danum ir reparabjlc. f/upcrfiua confumptio humidi radicalis quod ita purum nunqfj rcftauratur» Ad primum dic faturitaa quam fcquitur famcs cft pcftima in gencrc repletionis Sed famcsquamfcquiturnimia faturitaseft pcflrima in scnere vacuitatis.Et ita non implicat q> vtraq? fit in fuo generc oef fima&vna peK>raIia fimpFr» Vclfi nona tcrminoa quo fcd a tcrmino ad qucm dcnominatiois feccre mauis dic traf mutationcm a faturitatcin famcm forc peflfimam in gencrc vacuitatis.Etafamcinfaturitatcm pcft"imam in gcncrcrcx plctionis, Ad fccundum dkcp vbi cxccftus non cft vehc mens ad mortem pronus,minor crror cft in ingroflfatione qpfubtiliatibnc diaetx^quia per fubtiliationcm nimiam dctf- citur virtus 8C per ingroflfarioncm confortatur.Scdin veho mcnti cxceflfu inclinantc ad mortcm citfus gimitingroflTatio nimia q5 fubtiIiario,ficut vidcs in tendentibus ad morte vit tute iam pcnc rcfolura dum aftantcs nftuntur eos conforta/ rc viac anhclitus impcdiuntur Sc protinus fuffocantur »p ' Similc vidcmus in lampadccuius ignis dcbilis paratus tindioni citius depcritmultitudinc olci fupcrfufa ffi na te» Ad tcrtium dic fimiIitcr,Nam faturhas Vch^ ' tinuafapoftlogamfamemfubitooccidit.Famcsvcm^r^'» repletioncm longo tracfJu temporis» Quarta rcJ f fi omnis vchcmcns rcpjctio fiuc cx cibo fiuc ex potu fft ex pcr; ^ nidofanucpernccab,I,s,nquacuncJ difpofitione temporr. & corpon8,f,(S: icmporc fcrtilitatis & tcmporc ftcrifitatf» « lA C OB V S temportbus mcdi)S,Siin corporcpinguisS^ macro5(! mmc dio.Quot nanq? homincs fuperflue fe rcpleuerc 3C fuftocati imerierunt.q.d40ifuiiIcq>eorum noncft numerus.Nam ca Iprinnatus fubomniexcelfiuamultitudinenuc cibi (iuepo tus fiuc humorum fiue fuperflu/tatum de facih cxtinguitur (icutignislampadwfibilupcrfufocxceiriuo olco vcl vino vel aqua vel alio hquore* Cum autem crror cecidcrit m comcdendo auc bibendo aliqiiod medicmalf um nutrientium re^ gendum enc quomodo digeratur dC maturefcat, dC ipfeeftcuftodicndus a malitia complcxioms quxexeotimeturaccipfendo poft ipfum quod liteicontrariumdonecdi^eratur.Ciiiod ergofri gidum fucritffcut cucumcr 5C cucurbita tempere tur ab eo quod ei cxiftit contrarium ficut allia dC porri.Et fi rueric calidum tcmpcrctur cum eo etia quodeicxiftitcotrariumficut cucumcrcs SCpor luIaca.Et fi oppilatiuumfucrit fumaturqd ape^ riat 2^ euacuct,dcinde famem diu tolerct. In hac teftia parte primo agit de corrccflione malorum ci boruma^fumptorutn.fccundoiierumagitdc hora comedc di.ibiLEt "cq? ipfc necp omnes qui faniiatem volunt.lTer tiodemalitiafaftidn.ibiLKtpricicreaniUft deterius ta/ ftidium&.ppciclQuaito dc corrc<flione vnias cibi pcr 1 aliumfibifupcralTumptum.ibi.LVerumtamen quandocp c ZnrC\ neccflfe eft aliquem cibum.l In prima parricula dat quin ; quc regulas.Prima eft fi quis errauerit in allumptionc cibi ^ ^io-^ aut poius medicinalis iniendere debct digeftioni cius & ma corr 5,e/ ^^^^^^^0,^^^ pcr digeftionem fpolietur a viriutc medicinali " * quacorpusaltcrat,d^parte3ipfiusaptxmarurationi fiatbo nus fanguis.lit ad illud confcruni mancre in qiiiete,c&: nil fu permittere quodeiusdigeftionem polTt impedire nifi fuerit illi ficut medicina.Solct.n.mclius digcftiofieri tempore qe> tis temporc motus piopter fixioncm 3c adlierentiam ma ioris digcrentis ad digcftibilc,5<: natura foli illi intcnta ciiius fuperat 3c digcrit ipfum, Sccunda cft.iUe qui crrauit in fu inendo cibum aut potum medicinalem exceftiuac qualitatis preferuandus efta maliiia complexionis quaMimeturcxhoc fumendo afiquid fibi contrarium donec digeiatur , vt fi co^ mederit carnes falfas 3C finapum de quibus timctur fupflue «■alefieri,veU>ippocratem biberit fuperbibat ptifanam,vel fugatdegranisgranatiacetofivcldcgranis berberis. Tcr tiacft.cibusfrigidus mcdicinalis vt cucumcr cucurbita cor rigcndus <S<: temperandus eft cibo mcdicinali calido ficut al liis 3C porris Jfta nanque fcfe prohibcnt ab impreltionequa !itatiscxccJTiuaE,(5<:exhorumcommixtionc quafi quaedam tcmpcries prouenit.Sed contra.cucurbita communitcr genc rat humorem fimilem humori qui fit cx eo quod ei mifcct, luxta illud P rin.fecundo huius^cap.de cucurbita.Et dc pro-' prietatc quidem eius cft c;^ gcncratur cx ca nutrimentum ho mogeneum ei quod ailociatur.Nam fi comcditur cum fina" ptgcneraturexeahumormalusacris.Autcura falegcnera^ tur ex ea humor falfus. Autcum ftypticis gencratur cx ea hu tnorftypticus.Eteftomnino nocitiua quibu* dominantur melancholia 5C phlcgma 8C bona cholericis . Haccillc.Si er/ go mifccatur cum allijs 3c porris generabit fanguinem acu> tumchoIericum.Conceditillud&dicqjallia 3C porri cu- curbitismixti non faciunt vtfanguis bonac fubftantiac gc^ nercturexhisjcd reprimumearumfrigiditatcm &;hu.<5<:ue hcmcntiam nocumenti quod infcrrefolcnt ftomacho &co lon.Tcfte Prin.cap.prxfaio de cucurbita dicentc .Et ecx cis quae gencrant«gritudincm ftomachi valdc 8C ipla vc> hementer nocct inteftinis 8C colon etiam propric. Qj^ar> ta eft.cibus mcdicjnalis calidus vt allia C2epe porri corrigev llus5^tcmpcrandu8eftciboErigido medicinali ficut cucu^ . DE PARTIBVS mcrlbusla(fluci9 aut portulaca qtenuR prohibeatur ab im^ preflionefupcrfluarcaliditatis. Quinta eft.fi cibiis mcdi^ cinalisfueritoppilatiuus vtpanisa^muscafeus cula fumatur poft cos illud quod aperit vias oppilatas,(xqo cuacuatoppilantem humorem vel per vrinam vel pcr fecc fum.Confequcnterdiufamcmfuftineat.f.tandiu donecni» mor gcnitus ex cibogrolTooppilatiuo fucril vnitus mcm' biis(S<:oppilatiopeifcdefoluia.Sed contra.tolcrarefamen» rtomachum putridis replethumoribu8»Concedeid deramc vcracuminanitione venarumiSt: membrorum 8C non dc feme quac eft cum oppilatione 3c replctioe uenaium cx gro^ fis humoribus. Attcnde circa hoc q» non cft tutum mif<C^ re diurctica fubtiliantia 8c apcritiua cum oppiIantibus,qu^^ faciuntea penctrarein vias ftricflas.Iuxta illud Prin.fccu"^ do.can.cap.de cafeo.Subtiliatiua quidcm augmeniant oia litiatxj cius quoniam faciunt ipfum pcnctraie 3C impcll"" eum.Scd poft digeftioncm 8C pcnctrationcm opilatiuoruH» aperitiua conueniunt ficut aqua ciccrum , fcmc anifi , <^3t" vcl fcniculijVcI euacuatio ex rcubarbaro vcl agarico quit'^ ineft vchcmens virtus deoppilandi vias 3C cduccndi huj"^ ics oppilantes eas cum incolumitatc finc grauaminc, dcfextamrcgulam fi vis q> ficibus medicinalis fit ti"^' aperitiuus ficui grana iuniperi orobi 8C milij folis qua' q"^ doquccoguntfortitudincfu.xaperition-s nimisfxpe min? rc cum iiis mifcenda funt vel danda poft eos aliqua fiyP" ficur rofcfumachthus &:fimiIia.Et harcfatis innuiiurinP'".^ cedcnti,quam ideofortcPrin.noncxprcffit,quia cibi cinales frcqcientius lacdunt opptlationc cj^ apcrtione. Etnequeiprcnequeomncsqu! fanitatem h^^^^ re uoliint aliquid comedant nifi dcfidcriuni ^^^^ ritcertLim6i:itomachus dC fupcriora inieR^^^^ primo nutricnte euacuata fuerint. Quod enj!^ incorporceftdeteriuseftnutriens fuper nut^^ quodnoneftdigeftum mittcrc. Inhac^fecurdaparticularefumit vnum quod pf^f^^^ ratininitio fccundaepartistanq^rcgulam valdc t^o" ^j,/ trm in cuftodia fanitatis,vt forrius imprimat mentibus^^^ dientium.f.q» ncq? illc quf fumpfit cibum oppilariuu^JJ' ^ aliquis quicuncj; cuftodire volcns fuam fanitarcm mederc aliquid nifidcfidcrifieiccrtum fuerit.i.uera" ^ &ftomachu9 5!:tria gracilia intcftina cuacuatafintap[ .j, fumpto cibo.Cuius rationem reddit,quia nil eft ^^^^^^^^^6 humano corporc intromittere cibum fuper alium Q eft digeftus fed digeri incepit . Nam fijperaflumptus prioris digcftionem inchoatam impedit, 8C digcftio P ante complebitur qui tranficns ad hcpar per ^^^^^f^^fHidi cet fecum cibum fuperaiTumptum indigeftum j^n^^^ humorcs multiplicabuntur* Attcndc q» hora co^ ^^^({t non cft ftatim poft euacuationem ftomachi&intelf" j^,^ gracilium a priori cibo fcd poft complcmentumj' ^Q^i digeftionum. Tuxta illud Aucr . fcxto colligct.cap'7 j^^^tJf» verocibandicftcumomncsdigcftiones fuerint c^'^^j|tjiJ Sed id non obreriiant hominum plurimi quibus «^^^^giltifJ» comcdereindie&intcr prandium!&: carnam '"?^'^^,tiP^^ faciuntodo horarum ad Iong5us,quo interuallo^^'/* Ju* ri potcft vel non completurdigcftio prima quf taillud Prin.tertri. 1 5.tracflaru.?.c.8 . Bt qu3W]^^^^ i0 aequalisrcmancntixcibiinfto 3c cgrefllonis ciu^ quod intcr. i j .horas vfquc ad« 2 1 ,horas» Et praetcrca nihil cft deterius quaifl ^^l^^^^tti^ & propric cumfucritfaftidium cx ^^.^^o(^ ti'bus,quoniam cum faftidiumfuenerit^^^^f^ fis nutncntibus hacrcditarc facict ^"'i^^.jinS^ dolorcs arrcnum &: diTpnaam po^^,5,i,. SVPER C A P, VW fpknk dC hepatis groffiticm & phlegmat/cas afgntudmes&mcIancohcas.Sedcum ex fubtf- "busaccidentnutrientibus prouenient ex ipfo Kbrcs acutac&rmalignac&apacaacuta mala. Inhactcrtiadicitcj,niiactcrius cft faftidio in rcgiminc «nitatis maximccum proccfifcric cx malis nutricntibus.Ec «ntcuigcpcrfaftidiumdefedum appetitus horis comedeny «',quo non obftantc faftidiofus comedic horis fuis folitis Cu^ wm folcbat diu pcrfcuerans in iftoerrorc.Nam fi hoc faftiv aiumprocclicritcxgrofiTis nutrientibua vt porcinis carni/ Dus,anguiIIis aut tcncrs poliiderc facict vclut hcrcditatem arihcticos dolorcs 3C dolorcs r cnum 3c rcfpirandi difticulta> cem quac difpnoea dicitur,& podagram qua: cft gutta pedu ub arthetica cadcns,^^ ingroflfaiioncm fplcnis dc hepatis et Pnlegmaticosaliosacmclancholicos morbos ficut quoti/ «Iianas quartanas fclirrhofes 5c ccdemias.Nam fi groiri hu» cxtiutrietrbusgrofifisgenerarifolitipaulatimin venis accr uati vcl accumulati aicrint dc natura no fuflFiciat per folitas vtascos foras pellcrcmittitadiuncflurasadquas folet mit> tcrc quafdam humiditates,nc tcmporc motuum nimiu cxic ccntur,quac quia fupcrfluunt inducunt doIorcm.Et fi ad re^ tics yrina duccntc tendat cos oppilabunt 3c diftcndCt 3c do lerc faccnt.Et fi ad pedus fluxcrit vcl dc cercb H fcende r«aftmaveld.fpnaamillicgcncrabunt.U^^^^^^ muxermcadpedcscoadiuuantibus la^tudinc viarum Zt ^cT ^f'''^ ^'"'"^ P^^^gram.Si vcro fuerint in he in cis.Et fi putrucrint m paruis vcnis vel porofitatibus nlt ^^^^^^^^ ^ r^^^ ftcndenntindeprlTniTnrfTT"r""' fis quidcm ermeS 1 '''^ adcmia.ScIfrrho cis E feft^ . verocx phleomati. ficutcauron&ce::jr."S^^ humoribu.cxtalibuscibisg ITarj!^^^ in venis 1'gnaficutherifipeUformicaherp^^^^^^^^ acutismaliquodmcmbru&facSs^?^^^^^^^ Verumtamen quandoquc nccenTp .r- cut.II.qui nutrient.acomedunt aSu aut falft taruSeXs^^^^^^^^^^ 2-.Et.ft.squ.demhocfuK^^^^^^^^^^ 5 tum noneis necenTarium.Et horum conr.o.- g«iomeft diTpoatioeorum i?^^^^^^^ f;«-ns poft ahquod tempus conrequente/admT fcentquodueLtodigeritur&eftaS^ ri,i? ^"^*"^^ particula datcxccptloncs ab illa i ^ rcl7''"'"^**Q."0din corpore cxiftit d« ?ius!ft'^'^ Vrumtamcn^'^'^^^^^ «tur fupraairum cfbn^^ ^T^'' vmutc &opercpoftea mi cibipr^.afTumprSj^^"'.'"''^''^ "^^litia mumeftdcillisQu/Vr'*^'^^''*^'''^^^ f«mplis. p,-^ vel P^pcrata,vel nu,II? tiutrknm acuta ficutalli,, ^emntinfaIc,vcIproo jundiam,quia comedcba' ""r ^?^''' ^^rc «;bu8. Vel cx ncccfl^tatc Z "^an.bus fc vcfccntibus t, 'jPfo quo fua digcftio nni?^ '^^^cntcs ahud,poftca tcmporc *»Pcra«Umium ficut cucurbitas mclQnc. m fticutwercs vel corum fuccos vcl ipforum aqua9,Hi na^ qucrcprimuntcaIorem5^acumcti falforum^ acutoru dC pracferuathepar&fanguincm ab inflamationei&: incedio, Et iftud rcgime feu ifta corredio fufFicit eis^Nec idigct excr dtiOjimmo nocet eis concitans calores &coadiuuans ad in ccndiumJnhoccafu putotutius fuperbibcre bonum haufttl ptifanx vel fyriipum aliquem infrigidatiuum velaquas di> (ftoruminfipidorumtx^fumerceorum totam fubftantiam, in cufus digeftionc natiira laboret iam altundc fatis occupa ta» SecOdum exemplumcftdcillis quorum difpofitioco traria eft difpofitioni nuncdid:orum»r«qui flimpferunt ci/ bos grofibs vr caulcs carncs porcinas et cafe um plurimum 3C poftaliquod tempus eis immifcucruntacutum cibum uc locitcr digcftibilcm vt foeniculum anifum carui vel cinamo mum,vel fuperbiberunt ncdlar aut hippocratcm. Exhi» cnim groffa prccafiumpta fubttlianturcS:: prohibentur op/ pilare vias tranfitus corum fi conucnicntibus tempore dc menfura fiipcraccipianiur. Amplius paruus motus poft comeftione ipfa> cibuminftomachoquierccrefacit & propricca dormicndi poft ipfam uoluntas affuent. Accide^» tiapraptercaanimx hornbiliaa: motus corpo^ reifortesdigeftionem fieri prohibent. Inhacpartcquarta primoagit deeflFedibus motuum5^ accidcniium animx poft comeftionem.fccundo dc quanti/ tatc nutritionis ciborum hyemc 3c ceftatc ibiLEt in hycmc quidcm.^^Terriodcquantitateciborum^ potuum fecun> dumcomprchcnoncm ftomachi.ibiLEx ciboctia.lQuar^ to dc modo decubitus 5^ cooperimcntorum poft comcftio' nem.ibiLOporrct prartcrca.'! In prima particula dat duas rcgulas. Prima eft q> paruus motus vt fuauis incefius poft comeftionemfacitquicrcerecibum in ftomacho.l.dcfcen/ dcrc ad fundum ftomachi vbi cclebratur digcftio melior quiacarnofuseft,^;: maximc conucnit ralis paruus motu§ dum volunias adeft bcne dormicndi poft comcftionc ♦ Per hunc cnim clauditur oiiffcium ftomachi,& prohibctur afcc fus plurimus vaporum 3c fumorum ab eo ad ccrcbrum co> turbaniium fomnum. Sccundacftq»paflfioncshorribiIcs ai ficut tcrror timor ira fliria rancor triftitia , 8C motus cor> poris fortcs prohibcnt digefttoncm ficri,quia diucrtunt calo rem 3C fpiritus a loco digcftionis 8c cibos in ftomacho rccc ptos cxagitat,(Si: no finnt ftom fup cos ffgtdonec digcrant» Etin hyeme quidem cibi pauci nutrimcnti non funt edendt ficutolera, fed nutnens magis e cdcndum quod c cx granis SC fortis foliditaiis cc in af ftate huius contranum. * Motui poft ci/ bum* Animl accntf9 cococtio nc prohi bcrc. In fccunda dat duas regulas» Prima cft.cibi pauc? nu> tritronis ficutbletx caulcs atripliccs fpinachia boragincs 8c a lia olcra non funt comedendi tcmporc hyemali,fcd potius cibi multi nutrimcntf,forti3 roIiditatis.f.eompa(rtx& (piflg fubftantix vt ri^um panicum milium triticum 3c grana fi^ milia.Cuius ratio eft,quia innatus calor tunccft fortififimus 8C fomni longiflfimi non parum iuuates digcftioiiem aftum> ptoijj.TcftcHip.aphor.prla.can.illo. Vctrcs hyemc & vcrc caPiflfimi funt natura 8C fomni logiftimi» Et Gal.in comen* dicentc. Virtus naturalis acflionis fi cibum in ftomacho bc> nc digcrit tcftatur corpus in hycmc fecundum naturalc cur^ fum bcncfchabcrc,quiahoc tcmporc augmcntatur calor in intcriori corpore 8c fomnus fit longift^imus , fupctfluitasl terti? digcftionis cxpcllitur $uis non fcntiaiur . Fumofa n» cum anhclitu grofta cum vrina cgreditur , Hypoftafis qilo> quc vrina faeculcntior cft $ in acftaic,^ quantitas minora> tur vrin3e,corpus magi8nutn'tur,caroaugctur fanguismuf tiplicaturordinatione modum noticxccdcntc.Harc il/c* Hf librodc virtuiccibariomiii»c,j»dc cibarijB gto(L» ^t.Et Cibf hyema^ / • lA COB VS-* melfQS eCk cj^ fa»mntur haec cibaria in hycoic proptef Zggtc gatioiicm caloris ininterioribus corporis 3C longitudiiieni Cibi fonini, SecunJa eft.in azftatccontrariumhuius conuen/c {ftaiis» fcilicet cibi mjlti nutrimcnti fortis foliditatid ficut grana no (unt cornetiend/>fed potius c/bi paucac nutritionis vt fpina/' chia hducx acedula portulaca blctae borago attripliccs 3i fimilia.Abhisenimcalorcxtcmporcillatus corpori rcpri-' mitur^fanguis modicusgcnerarifoletcaius culiodiae na^* tura dcbilis rcfoluta vacat attcntius.Non enim furiF/cercc (anguinem plurimum rcgerc dC protegerc a corruptione,5<: quodexh sremanetfjperrtuum purgandum leuc cxiftcns fac/Iclabiturad inferiora.Prin.vcro tra(fcatuprimo parti-' culacfeamdjcancicaccanticorum regimcn ciborum aefta/' tis latius diffcripfic dicens.Tcmpore qLiidcm xftiuo cft cibi quantita-i minuenda,cftv-|? tuncad fubciliter nutricnda decli nandum,vnde vitandGcfunttunccarnesgrolfx SC vtcndil eftolcribus 3c USth fpccicbus 5C pifcibus rccentibus , hae> do ^iTagno mediocris ctatis,pull£s gallinaccis,carnibus quo quccapodarum ideftalaudarum 3C coturnicum» Inftabit allquis primo.in xft:acc maxima fft rcfolutio quod oftcndijc debilitas viriumcS;^ m,icrcdocorpori»,fcdcum cibus dctur ad rcparationcm folucorum quantltas ipfius horum quanti'^ tatircfpondcredebet,i?£: fubftantu ciusvix rcfolubilis & compadla forct.Itcm dixit prius Prin.primifecunda'docf» fecunda.fummaprima.c.<».c;^hycm5 cftmagis conftrin'» gens matcrias,^!: in ipfa cft plus neccnfarium fumerc ca que incidunt5(ifabtiIiant,(S£:q>aegriiudmum hyemallum plur! mxfuntphlegm3ticx,5£:inipfa phlcgmafft muItum.Non frgoconucnithyemalitcmporc nutrien!» ex granis fortis foliditatis cum tale fit oppilatiuum. Ad primum dic q» \l/ cct in xftatc maiorfiat rcfolutio vndc maiorcibus Sc nutri tiuior 6«: rcfolutioni rcfiftentior compcterc dcret , virtus ta^ medigcftiua plurimumdcbilitata fcrrc non fufficit tantum &:talcmcibum,quarcoportcrp3ucum (^fubtilem dariqui digcri pofTit,fcd frequentius dandus cftvt rcfoluta reparct 3C refolutioni refiftar, Ad fccundum dic q> licct hycmc propter robur innati caloris 3C virtutis digcftiux cibus nu-' tritiuiorS^magisfolidusconueniatjCxpcdit ramcn in eafac pc vii fubtiliatiuis 5^ aperitiuis , Hcut pctrofelino nafturtio , fcEniculoanifo&fimilibus, vtoppilationcs dC multiplica'' tiophlegmatis prohibcantur, Exdboetiam nulfiis ita cdrcpfcndLis irt non fit ibi f ocus fupcrfliiiis , fed ab co cft rctmcadijs rcliqufjs dcfidcrfj adhucfn anima matientibus, haccmmfamisrcfiquiepoft hora unam dcftru^ untur.Et in hoc ufus c(l confcruandus,quoniam dcterior comeftioeft quacftomachi facit ^ratiita tcm,5(: deterior potuseft qui temperamencum cgrcditur 5(:mftomacho natat. Et fi ahquo die fuperfluxerit fequcnti die famelkus mancat (bmnoutatur prohxiore laloco temperato i'n quo ncquecalor fit ncqac fri^tditas. Qjio d fifo/' nus ei non aducnerit multo utatur inccnfu fuautV tcr,&rconti'nuomquo non fit quies nequc rc^ quicsS^parumpuri uini bibat. RufFus mquir.' InccflTus hi'c mihi placec &: propric poft prandiu^ quoniam bonitateoperationis coenac pracparat^ ^nhactcrtiadattrcsrcgulas» Prima cft,nullus ncexd ^AU^ •'^P^cndus vt in eius ftomacho non fit locus vacuus ju "^'''^'tji^immoquifquca ciboccfifarc dcbct,<pfo adhucallquidappetitushabcnic.Nampoft horam vnam rcliqmx raniis.i.appctitus rclicflus ccflfabunt.Caufam rcgu U d3t,quia dctcrior comcftionum cft quoad mcnfuram ci biquaeftomachumaggrauatficurilla quxtotam cius Itn^ pUt concauit^tcm.Et pcior potus eft qui cxccdcns tcnipcra*' r DE PARTIBVS mentum natatm ftomacho.Nam per vtrumquc dJgeftfofe ditur,5(:caputgrau3tur fumis>5<; vaporibus cum necoslto/ machi bcne claudi poir(f,ncc cibus 3c porus ad ipfius fundu liberc defccndere qui digeftioni deputatus eft ficut os ipfi"' appetitui.Scd caufaccfraiionis appctitus rclidi poft horanJ vnam cft,quia fundus ftomachi celTat trahere ab ipfiusore 8C hepar ftomacho fanguinem rranfmittit pcr proprias nas,5;:vaporescibiquosdigcrcn3caIorcIcuato3 ftomacM rcplent vndccelfatfjinies.Et inhac rcgula Prin ♦ intcrfcrij vnum documcntum.f.q> vfus in hoc cft conferuandus.i.c^ fuctudo circa modum rcplctionis ex cibo& potu confcrua' ri dcbet omn { tcmporc fi bon a fucrit , fi vcro mala ficut irt multis cft morc brutorum vitam agcntibus qui non ceifant cderedonecfaturifint5{:faccusrcplctus non fubito rel/n' quendi eft.Omnis nanquc confuetudofubito 3c fincgrat^* tione ablara illum cuius cftoffcndft,ut ait Prin.trac^.pr'«]^ r^^M fccunde particuloc canticae canticorum, Sccunda reguW ^ eft./kjuiscxcibofuperflucfumpfcrit vnodic,abftincat ac| ^ bodicfcqucntifaltcmdonccpriordigcftu3fuerit,c5^ I^g'"" ' dormiatlocononcalidoncquc frigido fcdfcmpcrato,qu3^ tcnus mclior digcftio Rat vnito calorc circa intcriora 8C noij vigilijs ncccuris difpcrfo. Tcrtia.fi nimis replctus dorm^ reneqdiucritdiucontin-iefuauitcr incedat finc quiefcendo amotu vel rcquiefcendo ab opcribus vigiliarum vtpermt^ tum fuauem abus dcprimatur calor excitctur , fumi 9C^^ porcf! a cercbro ad curem rrav^i diuertantur,6e bibat mo^Ii^ cum boni vini puri quod cibum dcprimit.calorcm cxcitaf? 3C digeftiuam confornt.Hr fuper mcclTu fuaui poft cibHf^f ba RuflPi allcgat famofi mcdici,quorum hic cft ferics.fn<^[' fus h'c,fcilfcct poft ci bum maximc poft prandium miH' P]* cet,qiit3 praeparat bonitatcm operatronis ccenx idcft co^^' luuat ad d^gcftionem perffcicdam, qua pcrfedtaftomachuJ difpodtus reddituradcoenafufcipiedacomodccri appft'^^' OpMtt practcrea ut poft comeftioncm mofuperdcxtrumfatusdormiat pauco temp^^ re,deindefaper finiftrum rcuofuatur , poftea ''f uo(at fe fuper dcxtrum.Etdebcs fcircquodmu»^ ns coopenVi pannis et ceruica I clcuarc ex ilfis ftuntquxmdigerendo fuuant. BtzdM^^^ quide ut mebroi^ fitus ad i feriora fint declinat^' In hic quarta dat tres rcgulas» Prima cft q, dormit^"'"^ ^jjhj poft comcftioncm primo pauco tcmpore fupra latus dcjf'^ .^^, dormircdebct,vtab orcftomachi quod tunc crit fuff^^J quia dcclinat ad finiftrum latus cibus libcrius ad ft1^Ji"J* \ fccndat fua grauitatc.Poft fuper finiftrum latus fc rcuoWj!^ vtheparacubansforis fuper ftomachum vcluti gall''^^ per pullos fuos addigcftionem cibi coadiuuct.Dcindc ^^'^^^ uoluatfuperdextrumlatus vtftomachus hepati ^^^9^^^ ^ tur ficut Icbes igni quo plurimum iuuatur in digcrc""^^^^ Attendc q> dormirc folitis vno fomno intcgro finc .j^f ptione ferc tota nocftc, vt pucris mos cft , dccubitus "l^ cftfupra dextrum^Tum quia cibusabore ftoma^^''Lj^ hunc dccubitum libcrius defccndit ad ipfius funJuni' quiafortiushcparinfluitftomacho calorcm quando '"^^^; «i.Namcalidumpromptiuseft ad afccndendum$ ^^^^^ fccndendum.Id docuit Hip.primo prognofticorun' * ^ 0 tnquit cft inuenirc aegrum iaccrttcm in latcre dcxtro J^^^jjjj ftro,mcIius tamcnin dtMro^ quae habitudo fanis cft lcti''' fis.Btcnim iacerein modum fani mclius , Verumt^^^etf hocconfuctudo attcndcnda eft,ficut notatGal.tn ^o'" .jj, to. Sccunda eft.digeftio iuuatur bona coopertu'|? ^iarS corporis &cxtrcmitatuin,tS:J cleuatione capitis SC ^P^^c^ fupra ccruical vel fupra puIuinar.Nam per coopcrfur ^^^y feruaturcalorinnatus membroruni,&:extcriora q^*^^ porc fomni frigida rcdduntur calorc rcuocato ad »^^'*' tiott« hibentur per cooperturam a pcrcuflfionc 8C pcnf^ ^^p^» frigoris nojflurni.Scd dcuatio capiiis dC ^P^^^^^^^^l s V "p E R c A p. vir. porum turba,..r &fomni.epro(i!ndior fitliis non in.crru. nZ\n f •"^/'""■""'•i-funimarie loquendo bo. num e(J pro conforH.,one digeftionis v. fl.us membiorum .nfenora declmen. hora fomni.i.a v. c.pu, collum & hu mer,nmaI.,orestruncocorpor,-,,&trunc.rscorporis,ibn, & ped,bus propter caufas d,<fias in cleuatrone cemicali". Etcib.qu,dcm menfuratio exift.t fccundum urum&u,rtutem&utmenfurae.usmeoqufS nareftu.rtut.sflttal/scum.-prumrec.-p,-tqu6dd grauamen non afferat, &: ut hypocundria non tenda„eurnecp,nflet&rtig.tumnonfac,rtZ natet.Et non accdat ex eo naufea neque canfna dender,um.nequecafus neque .ngenn p.Sna nequemfomnietas.neque.pnus fapor /n^ fuT buspofttempusreper/aturrquon/amcur^^^ logutepusfapore,usrentustuer/ter.rde3s Xnhacpartequintaprimoagitdemenfi..» • r confuetudinem virtu.em.fecundo de fi», m' •'^''^"'''^" t=equan<i.a.is.ibiLDeclara.urautem n-I— 'i'"''"'''^'" ComcllionuminhisquicxcibodiJI, r ° «ff quifcrrc ncqueunt .^na vtewnZ" ca!e(Iun.,& rbiLlllcprarte,ea.nQi,attode n?. ■ choliciscl,olericisfani;, "ei;i"2r'"''' P™P'''' cholicus prarterca.T Inllr^'^ ?'^""''V '^'l^^^^n- .^mcnfuracibidebitsenuamir'""' P"f'"!'» ^icit primo pencsconfuctudinemTv"^elP;^''^^ •^idcm quia confue.udoeftT,., " '^«'''"nudinem 5'lq.alTuefcen.esinemwra'^^^ '"'cmperatedi3.,,„,rv'ra,t Af ,f"' ^'Sro.ant cuiS non tum.Penes virm.em v«o Lm , ' '^^"'cuh problema *"™P^'cibidaridebe"vnf^^^^^ Ppteft,&: nutritiua vis ammiUrc C " '^'^'^'"'^ «J-gerere cp v,t,us nutritiua pro r7Z^:^:\"''''"^ «^ndSZrz cundod,c,tcpinhominccuiusnauraisT'*r''^ Se fura c,b, debe. eiTe ,alis q, in elus "celr, "' "^f. cond,„ones fequentes. Primacft n •"•°'''''^"'f".ur gtauamenaliquod.quiacibus" auan^ ftolT" '' Plexaturab codelcaabiliter,ffdq. odam mi""'^''" '<>veb.acontriftame,quarcnonbened7<,, ° "'^"8''=''> .^embenenutrit. Sec Jnda eft ^ l^"'""'^"' ''ypocundria.i.par.esla.eralesqus^^^bcoft^^^ «"damur.quiaex horum tenfiine fe» 1? '^"^ """ime 8"iScatur.an.u8cibiem(Tu,clnl '°''"'^"'^''o fi' t» o C. U. F E N. m. l6S tftcaufaquaremuUipfgues plurimum rcpleti Tunt mapi* famchci ficcs cholcricfs & inanitis. Odaua cli ^ nont &firsSc«^^ uerfionemcaloris5;fpiLuma"lo f;X r •na eft .1, non accidat ex eo .nfomn.e.as f^ ^ ", , mainlcaohorafomni,quxtuccue.,irefXcl l os ftomaclii quoda.nmodo dcdinansnonT, cIaudi,fcdcflSma.abundcad c'Xum° .X'tits^ inquietans ipfum. Vndecima cft q, i„ crufluarinMi emiiri.diupoftaau..p,umob.,mn?nfentL.u^^^^^^^^^^ airump..^u,ad,ausfaporpoftlongum tcmpus repertu,e- dctcr,us (ignum cKdum rcmitur fVatim poft airumptum c| bum fign&ansct ftomachus longo tempore quali rtl «?r inc,bum,necpo,u,te,pr.Tualcrc(cudigercre ipfum ^ Dec(araturautcmqu6d cibusnt temperatus oimex .pfonon prouenit magn/tudo /n pulfu 8C m anhelitu pan »itas , hoc nanquc non acc/d/t nili proptereaquud ftomaclius compr/mit d/a. p!iragma,a:proptcrhocfi't anbelitus paruusS: infpiHatur &r cord/s neceditas eipr^betaugme tum. Magnificatur ergopulfus quon/aminmr tute non cxi(l/t dcbilitas. 8"'Scaturtan.uscibie«elTu,q,;o„fo,^!^';"'^"£uo ^hum fedhepar&rple„em quVrelW ^ab «''"entairiftcre procofortanda ftomach A^.V"' Po''"" »''''i*did,usciLnoninflet.i.(SruttJ''^^ Ter feAo vcntofitatem inflatiuam q™=eZft"'^'""« '" rcerib^s?q:^r^'„^' rug,tum.,.ventofita,em mol^^„ ^"'^ fliacam^"'^"''''^" P="Tio""" '°^''''« v I dot, r,^ '""P^» «iot.&adoserurrp''''''"^^'"' ''^ "i^' ^'S« *8 ftfe . <;ftq.nonacc<datt ^''"'"' «^"ebrum f «ur. Ex hac enim fio^-e^"'""'^' vomendi q„i „3^^ '".'a «''abco&potL^l^^f^^^^rq-grau^ Pf^digeftione. Cir:,'/"^'"'''''''.";^''''""'"^'"^?''^ «'num.Qiiod dupfi.feJT."'^* "°"'"*"^'' appetitum „ f"8'dus de fe eft ^el rZ' P^-^^^ f-vel f"a qualitate , 0'?, 2''al«a,eacqu/fi,aexdtainT-^''P°''™'^'''cc,ofuXl ,»''udi^.emfu,quanS'^«-"edigeftionisprop,ermu^ ^*'>fita.tmf,i8idamphk^^'';7'at '" itemacho veli„ In hac reeunda drct q, c,bus declaratur clTet temperatUS rrt,.- qual,.a.e<S.quan.,.a,eduobu6fig„is.l3Hniumeftciminon - * • proucn.texeomagni.udoinpulfu.fecundum cft cum non prouen,.exeoparui.as inanhclitu. Sedinftabit aliquis prl n,oau<Sor,.are Gal.hb.de introducendisin pulfu cTs ,0 d,ccn.,sc|, c,bar,a commodera.a magnos isrvehemenrra &c,.os&fp,(Tosfadun.p„lfus.Secu.,dopcrPri„5m fc n,f,li, f.""- ^'"'.^"'"'•''P- ' ■•dicen.em.^ ficib, r,a3:qual,a fuctffet pulfus in magnitudine augmentatu'* &velocMat,smaioris&fpiffi,u<,i„? a,f8men,u« ^''^"'^«^^^^(''•^^"'"^"•'"•'•'"''"'P^^icuUepre^^^ „sd.cen,cm.fWn,ffcau,rergopulru8 quoniam in vrtuTe non ex,ft,.deb,l„as. Dicc^ Gal.& Prin.loqlTumuHbTdl de magn„ud,ne modera,a rolita contingere p^ft refertionc. Prin.veroh,cm,enditdemagni,udine excefliua pulruefey cundum trcs d,menfiones vltra curfum nature fol-tum cu5 cibusexccdensoperarifoIer.Quodil valde cxcefierit pui; fum c3;c„ d,uerfum & inord^natum . luxta illud Prin caB iamallega,o,Et fiplur,me magnitudinis valde faerit er^; p„lfusd,ucrrusabfqucord,neprop,er8rauitatem nutrien- .,sfuperv,r,u,em,quon,amexomni8raui,a,e prouenit i„ puirud,ue.fi.as.Au,d,chunc.ex,umfui(Te corrup,um vel a fcr,p,or,bus vela translatore,& ipfum taliter debere fcri-' b,.Dcclara.ur auiem q, cibus fit temperatus cum ex ipfop ucn„ magmiudo in pulfu & non in anheli,u paruitas.E. hoc declaratur requen.i fcrmone^vbi primo reddit rationem de non parui.a.canhelitus excibotemperato.Hocnanque in> quit,fcihcctparui,asanhcl(iusexcibononaccidit nifi pro< ptercaquod ftomachus nimium repletus comprimit di»' phragma . Erpropterhocfit anhclftus paruus & frecuen» poftcibum nimium&nccelTiras cordistdeft euen.aiirw caloris eius prjtbet ei,fcilicct anhelitui auDmcn.nm f, .i«,quiaadaudocalore cordrsex clbo cZ^ LT" virtutis motiust pefloris neceflirio tit anheli,,,. f..l frcqucntia fupplcat quod deeft in magni,ud2 1 tcSecundoreddit rationem quare ex cibn ?r '"'°'^'? ca.urdicens.Magnif;ca.urerypufJ'S°Pf"'.'"'?;;,^' puira.ili non exiftir debilitaf .''potenTiS tam de cibo temperato^ de nimio non pttucnicnte vrqu» r I ACOBVS adhotfquoddfucrfum&inordinatumcfficiat pulfum qUia Vtcrcp pulfuB) magnificat» l Ile praeterea cai poft comeflioncm accidit ca lidicas 5^ calcfadio non una cotum comedac ho rafcdpaulatim per inter(ialla,propcerea ncei ex rcplctionedifpofitioacci'dat,qaaf fit ficut tremor quampofleafequaturcaloriicut fortis fcbns cu calcfit cibus. A mplius qui quantum ci futficit di gercrcnon poteftcomcdcrcnumerum multipli^ cet QC quantitatem mtnuat. fn hac icrtia parrtcula dat duas rcgnlas . Prima efl: cp illc Parcicn non debct comedcre cibum fuum to:um vna <SC cadem ho^' di cibi rafeddiucrfis vicibus 3C pcr intcrualla cui poft comcllio/ «tio» ncm accidit caliditas cxtranca 3C interiorum calcfadio , nc ircmor authorripilatio fibi fupcrucniat ex rcplcrionc cibi qucm fcquatur fuperfluus calor vclut fortis febt is ca lcfado. cibocalorecxtranco.Subifta rcgulacadunt cholerici 5^ rari macridebilesmaximcinoEftiuotcmporc «Si: in rcgionibus calidi9,in quorum ilomacliis vcnis (S(:hcpatcfupcrfluit cho lera , qux ccdens ailumpio plurimo cibo fupra membra fpargitur trcmorcm faciens ,5^ cum natura ncquc choleram fllam ncquecibummultum rcgcre fufficiat putreffcnt am^ bofcbremgcnerantes. Secnndacfl.illedebct multiplica rc viccs comedendi Pe u numerum comcfl:ionum 3C minuo iequantitatcm,fcilicctminu9fumcredc cibo quaquc vicc quam fi totum vnica vicc comcderct,cu!us ftomachus tan^ tum cibum digercrc non potcfl vna vice quantus fibi cibus ncccflarius cfl.Sub hac regula cadunt fenes a kn\o,5C prac r gnantcs illae quarum foetus cfl: lam magniffcatus propter dc bilitatcm fjarum virtutum,5^ pueri 3C illi quorum floma" chus cx creatione nimis paruus efl proptcr diminutionem capacitatis fuorum flomachorum» Mclacholicus prattcrca nutrimcnto indigetue hemcntcr humedantc&: pariJcafefacicntc.Cho !cricus ucro co quod humccf^at 5^ infrigidat . Ec illc quidem in quo fanguis calidus gencratur bonus nutrientibus indiget frigidis dC paucinix trimenti.Etilleinquofanguis generatur phlcg maticus nutrientibus pauci nutrimcnti indigct inquibuscaliditas fit & fubtilitas. . • Inhacquarta particuIadicItprImoq>mcIanchoIicus in Qui digctciboquivehemcntcrhumc<flct 8C parum calcfaciat, bi qbus vtpcr vchcmcntiam humiditatfs fux mcmbra humccflcn-' «.^P^f^ni rcfolutio fui radicalis humidi quod cx.lc cft prohibea/ tis adhi^ tur,5(: melancholiae ficcitas in qua abundat rcprimatur oC bcndi» impcdiaturadeficcationc.Etpcrcaliditatcm fuammodcra tam calormclanciiolici modicus cxiflcns fufcitctur 3C viui'' ficctur,& mclancholix ipfius frigiditas minuarur . Signari'' tcrdicit parum calcfacicntc,quia fi multum calefacerct ci^ bus cius deficcaret ipfum propter refolutionem a forti calo^ rc deficcatio vero fibi pernecabilis cfl . Eiufdem fcntcntiac mcminit Gal.fcxto de re^imine fanitatis diccns.Humcda^ reigitur cos^fcilicct melancholicos oportet 6C calefaccre, «ritautcmhoccxercitijs commodcratis ^(^cibis humtdis dC calidis 5«: vinjcariori8porationc& amplioribus fomnis. , Sccundo dicit cp colcricus cgct cibis humecftantibus 8C 'tn^ frigidantibus vt per eos corrigantur lapfus fuac caliditatis 8C Cic.Sc prohibcanrur vltcrius labi, Sed contra . calidio^ racalidioribu^indigent adiutortjs , frigidiora frigidioribus ^ ficciora ficcioribus 6<: calidiora 8C ficciora calidioribus 8C ficciorihus,vt a.t Gal.tertio the.Dic id vcrum effc in rc/ gimitie pure conferuatiuo quo non cfl: fccurum vti in cholen cc8^quia pfoni funr dc faciU labi ad detcrius,fcd fcdu<fliuum DE PARTIBVS rcg^mcr^ vel pr xferuatiuum cft eis tutius quod contrarijs _ moderato vfu.ruxtaillud Gal.tertiotcchni. CaIidiorem<>' ficciorcmcrafim non calidj: ^ficcx diactac faciunt eucra^ lam perfe(ftc,fcd quxtantum eucrata crafifrigidiora 8CW^ midioraquantum :^naturaerat calidior 8C ficcior. 'r^''^ tiodicitquodfanguincus lapfus in calido 3C humi.in qn^ fanguis bonus calidus gcncraturidefl plus dcbito multip»'' catur egetcibis frigidis paucx nutritionis,vt fpinacliijs ducis accdula violarijs h igidis quidem gratia rcpracliion*' caloris,pauci vcro nutrimenti pro diminutionc fanguinis» luxta illud Gal.fexto dc rcgimine fani.cap.fcxto.Humidio^ rcs 8c natura calidiores fi quis fubalterarc velit corum con» picxioncm ad ficciorcm 5c frigidiorcm fpccicm oportctpcc conrrariatn diactam ducerc, fi vcrocuflodire per fimiha» Qjiarto dicit q» frigidus 3C hu.complexionc in quo fangu'* phlcgmaticusmultiplicaturindigetnutricntibus pauci tiU' trimenti in quibus caliditas fit<i fubtilitas fubftantia: ficuj auiculis alTatis 3c vino albo antiquo . Caliditas quidcm ao rcpr.ririonem fuae frigiditatis.Subftantiac vcio fubtilitasa prohihitioncs oppilationum.DecompIcxionibus talibuso, citGal.fcxtodercgiminc fani.cap.y.Liboriofac (Sc: qu» cO humiditatcfrigidaccomplcxioncsfunt maximc hac rcutn'^ tisoccupant cgritudlbus.Profunrautcis balncatioctcxcrC tia 3C digta fubtdior,(5^ vnc^ioes modcrate calefacientes. Nutricntia prxtereaordincm in fui reccptiO" nc habent in quo fanitatis conferuator CoWicU^^ cflfe dcbet,nc illud quod.fubtile cfl: dC cito digeri^ tur poQ: fortc nutricns quod fit co durius in cib^? fumat,quiapriusdigeretur quam ipfum,^^*^' pcr illudnatabitnon habcns uiam quapcnctref» putrefictcrgo8^corrumpctur dC corrumpct»'' lud quod ei admifcebatur» Inhacpartcfcxtaprimo prohibctfumerc clbum fub^i!^ ^o^^^^ fupei cibumgroflumfccundolabilcm fupcr fortcm duri^' ^0 ibiLrfieetiam.lTcrtiopifces 8C fimiles cibos pofl: ^ori^ cxeicitium.ibi.LPifccs quo^.lduarto doCetquibus f^yP tica conueniunt antcabum.ibiLHominu practcrca.lCi'.' to quibus conuenit grofTue fortis cibus 3C quibus ^^^^^ 1 ibiLEt cfl: eriam."} In hac prima particula dicit pf'"'^^.? cibaria inter fe habcnt ordinem prxpofitiois 8C pofl:po"^'^g nisjcirca cuius obferuantiam conferuator fanitatis ^^^^^^^ attentus,quiaqu3cdamprofuntordincferuato qux ^'"f^j fteroordine miniftrata nocent. Secundo dicit q> f^"*?^^ confcruator debet cfle attcntus,ne cibum fubtilem cit^"^-^^ flibilcmfupcrponat duroqui tardc digeritur,&fubtil'^ -^^/ usdigeretur&obftaculogrolTitranfirenon potcrit ^^^^/ pcrgrolTum natarc,quare corrumpetur fuperflua nc&corrumpct illud cui commifcebitur.Idem coot^ jg/ ratquarti prima.cap.primo.dicc3.Et nosquidcm ^^^^ te terremur quod cito digeritur,cum accidit vt nutri^^/^^^g/ cedat quod tardc digcritur.Et timemus ne cum eo q$ tur,&: fiat fecundum modum quem iam declaraui»ij^^|j^pf trarium autcm huius rcgul3ecommunitcr,8(: vt >"P 'ifjjfli' obfcruantgalliciprxponcntcs carncs bouinas ^^ ]^^^^^ nas puUis perdicibus caponibus fafcanis &altis Y°'^|^fiif^ facilis digeflionis.Nccctiamcis vidctur dcelTe ro,qi^' j^uj dus flomachi carnofior cxiftcns 8C calidior cact^f^^ 'fnb^ partibus ita cito digcrit cibum pracafTumptum g''^... grtjf ftantiarficutpartcsalixcibumfubtilcm.Itefi fub" ^ec* fo prgcmittatur prius digcretur,quia fubtilis,tuni ^ ^^^d ptus in fundo ftomachi^ prardigeftus fupcrA"^^ \'|aap^''^ ad hepar pcr meferaicas ducens groftum fecuni , q fua tofundoftomathi cibus ftatim effluit,& groflus jplica^ grauitatctcnditinferiusoppilabit crgo vias 8C rn qc{% bithumorcsgroftos& indigcftos.Itcm ^l^^^f ^^^^i^iilibi»*^ .pidius rccipimus vtroqj,pfcrcndo cibosgroilo» s y p E R c A p, vin Nam j»fofri pracafTampti tempore famis plunmum,'& fiJbtiles poftea delicati fapidi dcmulcent guftiim. Pro rolutfone dic primo cp Ci diltantia cibi fubtilis a cibo grof fo modica fuerit 3c proportionata diftantiac fu!idi lloma' clii ab alijs eius partibus in virtute digerendi qualif; efc di ftantia pulli ab haedo^ethaedi a mutone cibus grolTus prc fern debctfubtilipioptcrrationes nunc allcgatas. Dic Jecundo q? fi diftantia vehemcs fuerit cibi fubiilis a grof lo3(:iniproportfonata partibu^ n-omachi adinuicem f(> cut lacftis a carnibus bouinis cibus fubtilis non iiico poll: gronfum recipiendus eft proptcr caufam quac in littcra t a gitur.Nam fubtilis prius digercrur & cornlpcrur 3C cor^ rumpet groftum » Dic tertio q» cibus fubtilis vehe^ «Tienrcrdiftansacibogroftbpoft hunc fumi poteft fine 'nagno errore tanto interuallo q> groftlis , cibus pramif' fus ita cito fuerit complcte digeftus Qcm fubtilis poft ip/ ftjtn receptus maximcfigrolTus nutritioni non fuffecerir, Tunc cnim pariter finc offendiculo fui chyli libcre pcr mefcraicas tranfibuntad hepar» Iftectianon pnmo comcdcrc dcbct cibum JabiIem,i'tautpo(l ipfumcibum fortemScdu rum in cibo fumat, quoniam cum ipfo labetur eum ad intcftina pcnctrabit co nundum tam intcgrc digeftio quantum debebat. InhacTecunda par ticula dfcit primo q» fanitatis con^ fcruacorpoftcibum labilem non debct comcdcrecibLi fortcm durum ut poft aqua pulli vcl aquam piforum car nes cerui aut boufs,quia cibus labili. uelociter defcendcs fecum ducct groffum nondum digcftum , qui vias hepa^ i,sftr«das opp,labit 5^ humores crudo. multiplicabit. Comranum iftms pradicant gallid prscferentes labilc» num blctarum atr.phcum 3c fpinachio,/& pureras piL ticulxfccundxcanticardiccns. Eft autcm^'^""]^- lubricum ftypcicopr^eponendum Ec kTc T -^^ a pr:.ponatur humidum liquidum fty ptico cftT;."''* 8C praeceptum in regie 8C ordinc cibi. Et ad idem .a - prms lab,1.8 cbus & tranfire nequiens ciro corrum^e m ^corrumpet ahurn Jtem prarferendo labilem brlficiul ventris,mcrtcnetur,quodcftcamaxima cuftodia: fan7> tatis. Attendcq,GaF.Iibrodevirtutccibarr^^^^^^^^^^ Pnmotracftatmsrcnamparriculxpiids 5^ pr^eccdentis fub quaruor regulis. Pria eft aliquandoaggregat h^i"^ comeftione Oja cibos lcnientes corpus & cibos ftvot- cantesipfum.q^fipfaemiferitlenientes 3c fcquantur:.ll' «^uitcr dcfcendent cibi poft digonem fuam. Et in his ul b's approbare vr prxallumptionem tabilium ciborum «n^aginansforteqjcumlabiliscibusdigeftus fuerirl i!' Jnfcrius,(S: tunc naturaoptimc doda qualit' 3c nrT'' beatopcrariclaudetfundaftoifupcr cibum du^^l fitd,geftus,veIquodheparfagct chylum cibi lal^lir^ qa^ufdam partlbu. cibi fortis durifrcfiduum ^^^^^oa^^^^ X tfe^^^ Secundaeft.qn p^^^,^ ^, «S^defcenrumd^^^^^^ ^a''' T'^^ fuad^corrrtmp^^^r^i^ bum.Fx his cW ; ^^*'''umpit corrupt.one fua aliiTcj. lenien. accipiru S^^^^ ^'T "'^^^ ganem fua 3c ftypricu^o;!?'.^^ ^^"^^^^^"'""^^^^ P?^ di ^^erbis innuit cibos leu.tcr dcfcendm.Tn hi, ';nibus inrcruallo tanto f;"^"^ P°^^ ^^^^^^^ ^^efccnfuiapci,Tu„c.„^i;^^^^^^^^^ t) O a IL F EM. IIL 169 & breui tempore digeri poterunt lapfuri cum cis, Quar taeft.&idcm eftfi aggrcgataliquis in comcftione I^a ci bos vclocis digoms alios durae \r'e\ tardx digeftionis in fundo ftomachi\,pptci ea quta fundus ftomaciii cft ca^ lidior 3C potentior fupcr dfgonem multiiudinem co^ pofitioniseius quac eft in eo dc parribus carni3,c5<: os fto> machi fupcrius cft neruofum frigidum debilis digonis. Et inrelligeqiidem cft quoad hoc q, ficut durus labili co modepraeferripoteft interuallotanro q, vcerq^quafifi^ mul digcrarur,fic grofiiis fubtili tanto intcruallo vcl fine interuallo fi fubtilis cibus ad grolTum fc habcat in poflc digcri fub hac proporrione qua pars fuperror ftomachi fehabetadfundum ipfius in poffcdigcrere^cS^ ficut labi/ lis ftatim poftdurum in ftomacho receptus prius di«>eri' turpoftea corrumpitur vSl corrumpit durum , fic fubtilis fumptus ftatim poft grolfum fine proportione modo pracnarrata. Pifccs quoqj6rquaf cisfimifatur poft [abo riofum exercirium comedendi non fimtxorru pentur cnim <5: corruinpent humorcs, In hac tertia particula dicit <^ pifces 3C alij cibi fimilcs eisin vclociratecorruptionisficutlac oua peifica mcIo> ncsmoraracemi non funt comcdcndi poft laboiiofuni exercitium,quia calor ftomachi laborc inflammatus cor rumpit co9,3C ipfi corrupti corrumpunt humorcs. Con-' trarium huius afierit Princ. tra(5latu primo particulsc fe/« cundac canticoc func diccns.Pifcis notus habirans in rupi/ bus eftcibus congruus vcxatoab exercitio 3c labore.Ec" Auerro.incommento huius cantici ait. Pifcis pctrofus habitans in rupibus cft ille qui natat inaquis fupcr mon^ tes -5»: rupes tranfcuntibus 3c currctibus. Et intellexit pcr hos pifccs fquamofo?. Et paulopoft fubdit. Melioraute ex cis cft petrofus motuofus ratione magni motus 3c fub tilitatis aquarum inter rupcm ^5^ montes cxiftcntium. Ite dicit Prin.fecundo cafi.capitulo dc pifcibus. Et non func conuenicntes nifi ftomacho calido valde. Ad primutn dic q» Prin.in canticis 3C Auerro.Iaudant pifces in vexa^' to ab excrcitio 5c laborc non cadcm dic qua fc vexaucrijt cumtuncafficianturcalorcextranco quo corrumpuntuc de facili pifccs,fed ali^s fequentibus diebus poft rcmilTio ncm huiufmodi caloris ut humiditate fua contcmpcrcnt ficcitatcm corporis 3c iuncH^urarum quam laborinduxit. Adfecundum dicquodPrin.Iaudans pifces in ftoma^* cho calido ualdc dc calido loquitur calore innato non ad'» uenritio.Pifcescnimfuis frigiditatc dC humiditatc con> tempcrantjipfum* Hominum prcctcrca funt quidam quibus conccduurcomcdcrcillud in quo uirtusexiV ftit ftyptica antccp fuum comcdant cibum. Ec ifti quidemfunt ftomachi laxitatcm hntescx quorum ftomachis cibi defccnfus fit uelocitcr, a:nonineismoratur ncquc digeritur. Qua^. propter ftomachi difpofitio 8C eius complc^ xiofemper eft confideranda. Inhac quarta particula dicitprimoq» comcdcrc fty/ pticaantccfbum quibufdacoccdic,V5 paticntibus rela'* xationc ftoi, de quoi?? ftoachis cibus labi folet an cius di> geftioncm,ut citonia cocfia uel diacitonite damus paticn^ tibus lubricitatem ftoi ucl fluxu ueniris in principio mcn fx quatcnus fua ftypticitatc claudant fundum ftoi,cibu9 quoq? rctincatur doncc fit digeftus* Attcnde primo nonfoIumpraEfercndafunt ftypticacibis patientiumlu bricitatcm ftomachi,fcd 3C cibis ftypticis 3c rcftridiui? funtnutricnd^JuxtailludGaF. libro dc uirtuic cibario^ tum.cat jo. Sicomingat cibum dcfccndcrc dc ftomacha Iacob*s»itaufc« Yy 1 A C O B V Wtcfui digonedcbcntadniiniftraricibi ftyptici ftrlngc r-A* "^^"'^""tquibusdominaturautpoticitasautgrolTities» ^mi aa> Artende fecundo q, ciborum conftringentium quidam SirJr n?'''^ ^VP^^^^^^^^ Vcl ponticitatc , ahi ficcitatc , alri triplicitcr, groflitie.Iuxta illud Ga,ibi.Q.u funt citonia, grana myr n,frudus fpinaealbx , & fubftantiae lentium , caftancar, glandcs,vinum ponticum quae ftringunt ventrem cum ftypticitate&ponticitatceorum.Rr^um panicum miliu fanfchordei.i.hordcumtoftum frac^tum Ilringunt ven^ trem cum ficcitate ipforum^Carnes et,:i leporis 3: cau^ lcs codrpoftefFjfioncmaquxprimaEab c^scum eorum fecunda lac coL%m (trin^unt venrrcm fua gro/fitic. Attcnde tcrtfo q> ficut in lubricitatc ftomach» miniftra' hir ftyptica fic inmora nimia fuperfluitatum ciboriiin ftomacho & intcftinis coucniut Icnitiiia.Iuxta illud GaP, ibi.29.cap.Cum fuperHuiiaics tarde defcendunt dc fto^ "lachj? 3d inteftmis dcbcnt fumi cibi lenientcs 3C mordi^ catijiquibusfuntaut dulccdo autacuuas autfilfedo ut iusautaqualcntiumaut caulium quic lcniunt vcntrem &brodium g^Ili5r panis multum furfurcuSj&oIiue con ditcfumptcantccibum,cS(: lac fubtilc multac aquofita^ tis&blctasX: atriplcx & cucurbiia^; melo &ffcus 8C paftulac 3C nuccs 3c mora 3C pruna. Sccundo dicit hic Prin.q> i>p ca5 didas confcruator faniratis fcmpcrdili^ genc'attcndcrc debctordinandodiactam ad difponc ftoi fi fucrit lubricus ftridus vcl mcdius 3c ad eius copPonc fi calida vcl frigida (ucrit humida vel ficca vt lapfus corri/ gatoblationccontrariorum.f.calidafrigidis humida fic> cis lubrica ftypticis 3C ftypticalubricls. Ereftetiam aliqiifs homiriiim in caius fto^ machodbus corrampftur fubtilis qai cito di^ ^cri folet 5c fortis qut tardac folef digcri in ip-' fo digcritur. Erh^c quidemcft ciifus ftoma^ chiis eft igneus. Et cx eis eft qui huic cxi fti t co^ tranus quorum quifc^ fecundum fuum ftoma chtrm cft rcgendus. In hac quinta particula dicit primo q> cibus fubtilis fa Ctlis digoni3,pullus oua pctrofi pifccs in ftomacht» quo^ rundam vfticorrumpunt &groiri duri difficilcs digcri ficut panis a^mus caulcs bos porcus ccruus digcruntur. Ciborum Huiufmodi funthi quorum ftomachi funt vchcmentcr raiione calidi 3C vclut ignei.Talcs rcgi conucnit cibis groftis du> virius ftoi ris,* vitarc Irucs 3C fubtilcs cibos.Iuxta illiid GaP.ca. 1 . cxhibitio» libri de virtutc cibarioi^. Etquidcm nccclTarium cftq» ho cui dominiil cft copPonis calidae , & cuius ftomachus calefit vclocitcr ppgcncrationemcholcrac citrina: ,5<^^ illc! cufus ftomacho gcneratur multa cholera citrma auc aliundc fibi cffunditur nutriat cibis grofits durg digonis, Etenim cos digerit ct non digcrit co? leucs fubtilcs facihs digoni8,quia cholera cft potcntior fuper icnibus cibis 3C corrumpit eos 3c non poteft corrumpercgrofifos.Etideo inucnimus homines qui non digcrunt carncs pullinas 3C quxafifimilantureiscxcibislcuibus. HjccGaP. Seca^ dodiat hic Prin.c^cxcis-cft quihuiccxiftit contrarius.i.. aliqui hominum funt in quorum ftomachis cibi duri for> tes digeri non po[funt,3^ leucs 3C fubtiles bene digerunu Attcndc q» Ga r. I i b ro dc vi rtu te ci bar ioru m . cap. 2 , Pri/ niodcfcribithosfubtilcscibos.Sccundo dcclarat gbus conucnitdiccns.Ciborum.n.quidam funtex quibusge^ neraturfanguispurm&fi^tilis. Etdicuntur ipfi fubti> !'antcs,quia fanguis qui gcncratur cx eis quandocommi rccturfangu niqufcftin vcntsrcddit rum totum fubti> Iforcmcpprius cflfct ficut medulla panis frumenti lota plunbuslotionibus &carnes pullerum 3C aduragi.i»tur> turis 8C fafeant 3c arcellsc omnium auium &carnes par> uorum pifcium m qmbus non cft vifcofitas 8C cucurbita di almcfcM.aqua piforum & quae a(limilantur ei8,& hu> DE PARTIBVS, nifmodi gcnera ciborum confcrunt ci qui non moucrtir, ^^iiliincuiuscorporccalornaturalis eft debilis , 3Cq\Ji non poteft vitarc qu(ngenercturinhepatcautfpIcneop>' piIatio,aui in renibus aut in pe(florc aut in ccrcbro aut in iunduns fuis aliquid fupcrfluitatis.Hscc Gaf. Tertio di cit hic Princ. cj, vterq? pracdidorum regcndus eft fcdm fuum ftom.f habens ftomaclium igncum cu groifisdU'' ribjd: habens debilcm frigidum cu fubtilibus cibis. Regioncsquoqjiiaturas habenc proprias 8(fufusfuntresextra rationem. Ethoc quidc obferuandum c(k^dC oportetuc cxpenmctam inhocroneuincat.Eftenim cibus quiTolecco mcdi in quo ahquod cxiftic nocumencum , ^ cftconuenientiorbono nonufitato. Inhacpartcfcptimaprimoagitdc regiminc corporU penes rcgioncm 3C vfum.Secundo peiic/figuram 3C co^ plcxionem.ibiLVna quxq;prxtcrca.~lTcrriodcditnif'' fionc cibi de fc boni noccmis alicui. ibi L Ex holbus.1 Quartodefiducia nonhabenda in malis cibis,Iicctbcfie digcrantur.ibiLllIc vcro in quo."lQLimto dc cafu in quo largacomcftio ciborum bonorum corporibus impuri» concedi folet.ibiLEt fjcpcetiam lSexto dc rcgimiiicra;; ri corporis.ibiLCum vcroalicuius.lScptimode ffcqu^ ti minutione comedentium multam carncm , ibi L^*^^^ plius qui.lOdauodc remcdijs quibufdam confcrctibus frigidis.lbiLEtillecuius.l Inhacprima paiticula cii^ .j^jgio cit primoq»rcgioncshabct proprias naturas fccunduoi qiias variatur regimcn incoIcntfumcas;vt incolaetriuin ' pnmorumclimatumex forti calorecum ficcitatc fuarii rcgionum funt debiles rari macri refoluti quaiefrcqucn'' ti cgent refeaionc cx cibis fubtilibus frigidis 3C humidi^* fct contrarium eft de incolis trium vliimorum cliniatU» Illiverodcquartoclimateuclutimcdn mediefchabent» Ci^lf,; Sccundodicitq,vfus.i.confuetudo habna circa cibos ^^^oi^^ SC potus eft rcs cxtra rationem.i.extra regulas ariis tnc^^ cinac,quia confuctudincs funt fingulariiim, 3C rcgular dicinac funt vniuerfalc3,fed fingularia fub artc non cado[ proptereorum innumerabiUtatcm ct inftabilitaiem.V« cxponecjj vfusfuntrescxtraroncm.f. contra c^tnon^^ artis medicin3e,vt c;^ malus cibus prncferatur bono qu^" fitmelior,quiaconfuctU8 vclquia inconfuctus liuman* ratio ccdit cxpcrimento, vt humana ratio dicftat q» hae^^'^ nac carnes uel mutonin? facilius bouinis digcftibilcs (^^^ 3c cxpcrimentum docet q, aliqui cx confuctudine mcli''* digerunt carncs bouinas hxdinas. In quo cafu ftaii" experimcnto 3C non rationi,quia confuetudo eft altera tura.Et haecconfuctudo fundatur in familiaritatc fuhjj^'! lixquaefolocxpcrimcntocognofcitur 3c maximccSfe'^ ad bonam digcftionem ciborum 3c potuum. luxtaifjC^ GaP.fecundo de regimine fani.capitulo quarto. Fami''?^ ritasvcroquaceft fccundumtotam fubftantiam cxp^^^. niento folo cognofcitur. Maximam igitur virtutcin^''-^^ gefttone eorum quae comeduntur 3c bibuntur non f^^^ dum vcntrem folum fcd 3c fecundum totum corp^'. hepar ca quac fecundum totam fubftantiam famil'^''' a habet. Tcrtiodicit& hoc quidcm obfcruanduj»'^ * videlicct vfus fcu confuctudo» Et oportct vt cxpc^^jj tum in hoc.f. vfu vincat roncm, puia quia cibus alj^"^ mali habcnscomedifolitusconucnientior cft «^'j''' ^,tl non vfitato,ncqficonfuctudoconfiliomcdici f"^'^^I^ji. da cft,licct mala fucrit i cibis 3c potibus. luxta illij^ capituloprimodcvirtutccibariorum. Etnon ^^*'^ ja, fam immutarc confuctudincm cum eft longa SC ^^^^n/ fiififitlaudabilisvclnonbonaquando non '"^"^Lido quidncceflfitatis ad mutationem fuam. Nam <^o"'%od «ft natura fccunda ficut memorat fapicns ^'^PP°^*^^tn^ ncmineataliquidinduccns^muteturabca coflu 3 V P E R C A VIL tior reruoi in cis cft q» mutetur ab ca paulatim, Haec ilfe» Attcndc licct confuetudincs aliquae quibus mali cibi quiaconfuctipraeferunturbonis, videancur prima facic rationecarcre,non tame penitus racione carent,vt decla^' rat GaP.libro de virtute confuetudinii.cap. fub a!iqui> bus ^pofitionibus. Prima .ppofitio eft.ficut panis pa> ratus dicitur poft immixtioncm farinje cum aqua ferme lationem vS: decocflionem ficcibus in ftomaciio poftdi" geftionem.Ait.n.ibi.Q^uemadmodum panis frumenta rn.f»piftorc3 dicunturcoqucrcnoncum moientcs Sddiy uidcntcs in icnucs particulas comminuut frumenca , fed cum fuper hoc madcfacicntes aqua 3c fcrmenro mifcen^ ie8,deinde cooperientcs aliquo fouentium dimiferint do^ nec vt ipfi vocant fermententur, Jfe: poft hac per clibanil autcamimimalTent,itaincisquae in ventrem tranfglu/ tiunturnoncumineum tranfglutita fuerint digefta eltc aimu8,fed cum ficut c]uce coquuntur frumcnta fccudum qualitatem tratifmutationem habucrint^ Sccunda eft. ficut oportet iriticum in pancm bcne pracparatum con> uertiperartificiumadqualitatemnobis propriam fic in ftomacho cibum ad qualitatcm nobis magis propriam Aii cnim ibi.Qucmadmodum autcm in panibus in Dto priamnobiscomcdcntibusduci oportct qualitatc quod coquiturtriticum,ita5^invcntrc adliiic niagis in pro^ priorcm.Nominoautcm.ppriorcm alteram altera fecun dum fimihtudmcm futuricx ca nutrituri corporis, Tcrv tia cft.diucrfis corporibusdiucrfanutrientia funt ppria. A,tcntm.bi.Al.udaIt)corpori nutrimcntum proprium eft.Et proptcr hoc an.malia ad propria ucnruni niitrimc ta.ndodea natura duda,fubiu^alia quidcm ad hcrbas palcam5^fcxnimicS^ho,deum,Ieones vcroad carncsfi' ri".lT'^'^'"P'* Q'^artaeft.ficutprop«nur<^ t.adiucrfificantur ngcnerihu-; r,..y . ""'«^«^ nonparua drrapropriorum v. ^nirif ''5"''"'" Se'l"S gener.bn8 inueniun.ur differentix "'"^"^ necpguftarepotentibus vinumfflmurt.^^", ftante, biben,ibus,& his quideXum KL''' '"'l! .r,«u.„ carnescun, deIe<flationecotnedemibusX"'* tjbusautetn imriftanter.his vero ..eq.odorem ftinemibusnecpefum. aumta Zfi.t eft h ""'^' *IeaabiIiu,qUmclb^a^sfeS p^^^^^^^^ l'aritatcm natursecum ci3,ct quia vidcnrnrL u ft.'biIcs.Aitm.ibi.auoniama'utcX^^rh:b^^^^^^^^^^^ tur primum quidcm illius oportct mcmo Li f /ff u n.incsdcIcaabiIiusaIns,aliafccu~Sa^^^^^^^^^^^ naiurxvcnirecpadeorum efum ma£»i<i a^ZT bencdigcftibimieiseircvifo,.Scr^^^ abindelcdabilibus&indigcftibilibus, ScTtai^""' fiietudocft figna a:ca,pprictati8 naturalis qua c.^uJ^^p' qu.s cft delcdabilis 8C bn digcftibilis . Signum o. i '^*' qu.a confuctadeleaabiliterrecipiuntai bn TiT '"^.^ ^"tdocctcxpcrimentum, Ca vero quia vo&"^^' quem cbum fibi alTuefacere indeledabilitc7 ^'fi"; ^^'^ citvtcibusp^^^^^^^ delcdabihsfaS 1"^^^^^^'^'^ ?. "°^!""« f^cfluB fi^ gnum eft h4 ][^^8c(^: autem&vtcaff J • Qn, cis quidem indcS ?"'T «'^"'f^^""' ^Tp^fi. bus in principio.S aut^' ''^V""' "^'"'"^T. dinem fuftincat ne* in??l'^'"^ "S"'' ^^^P^^ ^«^uetu cum nocumcm; Xt^mf 'J^''^^^ ^^""^f' "^^ fecit de cibo prius indcleSlr 'ff '2f"""<Jo «^iuuatiuuinVquia fic^^^^^^^^ noauo deledabilcm . )H « licut quifc^ hoium cibura fuum « |. D O a IL F E IIL 173 terat ad lu^ nam fic altcrat ab eo,6c quodammodo trahit ad fimilitudinem cius . Ait»n»ibf. Ca autcm huius talis cft qucadmodumalccracfecundum qualitate comeftoi^r^X: bibitorum fingulum,ita id difponit alicjualiter id quodal terat, Ovftaua eft.quia non folii id quod nutrit alieiac nLitriens fed etiam nutriens aherat nutritum quada modi caalteracionequaq? viLCneccireeft in ^cellu tcmporia alterationis modicas itcratas peruenirc landem ad ma> gnam 5^: notabilem alterationem huius quod nutritura nucrientc talitcrq^alteratiofada alogis cofuetudinibus adfiritudinemacccditproprieratis naturalis. Ait.n.ibi. Qhioniam igitur non folum alterat quod nutrit ab co qcf nutrit;fed 3C id alrquarr altcrat brcui quadam altcratione neciumcftbreuequandahancdignaronein tpefieii vc in aequalitatem accedat .pprietatis nalis ea quae a dlutur^ nis alfuetudlbus.Igic in eis quje comedunt 3c bibunt in^ ucnta clTc mihi vr caalTuctudinu virtutis. Hacc Gaf, Vnaquaccp practerca figura dC complexio dbum habctcoQuenientcm &:co(imiIem ad quem mutandum fi uoluntas affuerit nocu^ mentumei faci'et&: impedimentum. Jnhacfecunda dicitq» vnaquaecp figura.i. habitudo corporisincarnoiitatepingucdincmacic 8C mediocrita'' te 3C quxcj^ copfo cibum .pprium habct fibi conucnien> tcm 5C co(irem,qiie fi quis permutct noccbit ct impedict niaxime fi fubito illud fiat,qu!a fundametil delectationi§ dfgeftibilitatis 3C nutritionis confiftit in couenicntia qua dam 3C fiPitudine occulta nutricntis ad nutritum» Ex hominibus quoqj eft cui aliquod mtri^ mcntum bonorum 3^ laudabilium nocet , ip^ fum crgo relinqucrc eft ci conucniens. In hac tcrtia dkh cp aliqui laudabilcs 3c boni cibi qui bufdam hominibus nocent vcl naturalitcr cx quadam proprictatcfingulariocculta qua uidemus quofdamita abominari vinum alios carncs alios pifccs alios frudus aliosijuccharum.Quod fi ex eis guftent commoucntur vehementer vcl ad vomitum velad naufeam , aut acci> dentaliter ficut cum quis fe repleuerit abundanier 3c ex> cclliue aliquo bonociboutouisautlacte quandoc|? abo> minatur illumlongoicmporc,vcI cum cibum aliqucm fordidem parari uidcrita coco mcmor huius hodiohabec uel propter humores corruptos in ftomacho facietcs abo minari aliquos ex bonis cibis prius confuctis 8c bcnc di" U<ri\9^3C appeterc carboncsaut lutum aut crctam , ficut communitercontingit praegnantibus primo vel fccun> domcnfefuaeimpregnationis.Et conueniens eft utom> nesiftirelinquant hos cibos quos abominantur <&:qui nocenteis vcltota vita fi naturaliteroderint uel tempo^ re quo eos abominantur et noccnt eis. Illcucro inquomala digcruntur nutricn^ tiaob hocnondccipiatur,quoniampo(i dics mipfo mali gcneraljuntur humorcs afgritudi ncsfacicntes 8^ pcrnecantes. Inhacquarta particula confuIitq> fi in aliquo malicf> bi bndigerantnonidcodecipiat neqp cofidacq^ fmunfs crit a nocumcnto,quia poft dics fcu^^ccfifu rpis ffti mal( cibigcncrabunt in co malos humorcs cx qbus fict perni tiofae aegritudines vt cx meFicis cancri 8C lcprae, ex phlc'* gmaticis apopFiae 8c paralyfcs,cx choPicis caufones6«: herpctes.Huic cofonat qcf in .pucrbio dici folct. No gau dcat malis cibis utcntes,qrii fi in pfifi nocumetu no fcn/ tiant,futui?jtiipericulnnoeuadet.Ethoc coftliu infcruic hicPrin.necredataliquiscofuctudines in malisfp ob> fcruada9,tmomcl<u8eft 3C fecurius paulatim ab eisacf laudabiles 3C bonas confuctudines fe transferre, licetprc dictum £it ftatim q> vfus eft obfecuandus» IacobtSti*auic» Yy Raricorpo ris nutrivK tum* I A C O B V Etraepeetiamconccditurcifn caius corpo rc mali habentur Iiumores ut rem bonam lar^ giter comedat,5<:propriecum nonpatitur ue trcmfibifolui propterca qu6d eftdebihs. Inhacquimaparticuladicitqjfacpc cacochymo cor> pori conceditur abunde fumere de aliquo bono cibo ma/ ximecumfuerit adco debilis q> pharmaciam fuftinerc non poteft pcr quam piirgentur eius mali humores ♦ Per hunc.n.cibumconf«rtata virtus interdum malos expel/ lit humoreSj^cibo fumpto laudabiles gcncrat. Scd co tra.non puracorpora quantocunqj magls nutries tanto magislaedes, vtaitHippo. aphorifmorum fccunda» Et GaP.in commcmo ait.Cibi fubeuntcs corpora non prius mundiffcata a malis humonbus corrumpuntur,quorum quantitas neceftc eft vt augmentetur Sc qualitas nomu^ tctur.HocpIurimum patiunturquorum ftomachus ma^ lis rcdundathumoribus.Ftcm debilis nopotcft multum fuftincrc cibum 3C brnc digcrcrc , no igitur dcbet aliqua rcm bonam largiter comcdcrc. Dic primoq> fi virtus cacochymi rolerarc polTit purgationcm malorum humo rum tutiuB cft 3c melius eos fcfiinc purgarc replerc ci^ bi8,vtnuncaIlegatumcftcxHippo.& GaP. DicfecfM do q» ft debilitas cacocliy mi fuerit in uirtute digcftiua no eft dandus largc cibus proptcr rationem didam. Dic tcrtioqjcorporicacochymodebili 3C inepto purgationi proptcr actatem pueritiac vcl infantioc vcl proptcr impre gnationcm cibus poreft dari abunde non quidc fiPi'; imo contrarius cacochymiaequatcnus per eum conFortcc vir tus 8C humorcs peccanres redificenr,ct plus pot largcda tus dummodo dJgeri polTit ^ fub pauca quanritate, quia plus confortat 3C magis rcfiftit fuac corruptioni 3c fortius rcprimitmalam qualitatcm cacochymiae. Cum uero alicuius corpus rarum fuerfc SC ad refoluendum facile nutriendus erit ex nu^ tricntc humido quodcitodigeratur, Iicetrara corporamagis toIcrarcpofTint nutrictia grof fa dC di'ucrfa,& fint loginquiora ab hoc ut cl^ intri nfecac ea laedat dC magis apta recipere cx^ trinfccarum caufarum impedimenta. In hacfexta particula innuit quatuor .ppofitioncs.Pri^ macftcjicorpus rarum facilitcr refolubilc cibo humido quicitodigcriturnutriedumeft.Humido quidcm utfua humiditatcrcfoluta reparct (S: refolutioni refiftat tam ab extrinfccoqpintrinfecocalorc.Cito digeftibili quatenus vclocitcr rcparct quod rcfolutum eft ficut velocitcr refol uitur humidum in tali corporc. Etquia ctiam cibuscito digeftibilis communitcr ratus cft 3c ita fiPior in fubftatia nutricndo corpori.Scd GaP libro dc virtutc cibariorum cap.i.contrarium huius afFfrmatdicens.Etquandocor^ pu9 rarum fueriioportctc^ corpus nutriarur cibis multis grollis ficcis 3C uifcofis proptcr multitudinem cius quod dififoluitur dc corporc.Et hoc regimen cft conucnicns dc tlcCcftitatc nifi fit in aliquo mcmbrorum corporis txfio vd dolor* Dic primo q> in rcgiminc confcruatiuo raru corpusnutriendumcftcibishumidis cito digcftibilibus proptcr caufas di<fla5,&: id voluit Irc Prin. Dic fccun/' do q» in rcgiminc rcducfliuo vel procfcruatiuo a lapfu nt'' ««ioin raritatcm&rcfolutioncm immodcratam corpus D E P A R T I B V S, oppilationes difpofita ficut dcfa corpora,fed latarumuiV rum cScTapcrtoi^ porofj^.Et quod plus timec cx groffis ci'' biscftoppiIatio3i:morbiquiexea ffunt. Scd contra» corpora dcnfa funt robuftiora 3C calor cft in eis magis for tis 3C magis vnitus.Cuius rei fignum cft,c]^ habcntes fto machiim fpilfum melius digeiunt habcntibus ipfum tc^ nucmcS^rarum.Proptcreadixit Hippo.aphor. fecunda» Inomnibus xgritudinibusca cjuac circa vmbilicum 3C pedinem fpiltitudinem habcrcmeliuscft, nimis verotc nuc 5:: tabefac^tum malum. Et C^aP.in commetoait.Sub hypocundi ia locos no oportet elfc dolorofos fcd mollc» a:quales&tencro8,quiaIiquadogroft"iaIiquado fubtilca funr.Crrofii tamen funt meliorc8,tabefa(fli & tcnuesma lifunt^i^malum fignificant.Significantcnim dc(edlonc locorum eorum,d<: cibum in ftotnacho non bcne digcfi^ nec fanguinem in hepatc bcne cieaium . Dic primo q» denfa corpora caeteris paribus habcnt digeftiuam for tiorcmetcalorem innatum.Nam virtus vnitaforiiorcft feipfa difperfa,iS^ calor ffxus in denfo corpoic fortius agit q^fixus in rarOjlfcut ferrum candens fo; tius comburiiaf dentc ftipula. Dic fecundo rara corpora meliu? to^ lerant groftbs 3C diuerfos cibos quos digcrcre poffuntde fis corporibus proptcr caufim didam. Facilius.n.fup^^ fluitates talium ciborum labuntur ab cis propter latitu^^ nem viarum 3C pororum maiorem in eis. l crtia pf^^ pocft.corpora rara plus elongata funt corporibus dcnfi* a nocumentis ab intrinfeco venientibus.Qufa benctrart fpirabilia funt cX:ab cis Iiberiu j piodeunt fumi 3C vaP^' rcs (5;:humorcs corum minus conculcantur^faciliuspC* trant,libcreeucntan(ur;(5^fijperflua quxqt per mcatu» ^3prios.pmptiuseffluunt. Qjiar:a,pp6eft.corporar3 ra facilius Ixduntur corporibus dcfis a caulis deforis CO' porioccurrentibus vta vcntis validis magnis cautna''' bL\s 3c intenfo frigore 3C corrupto aerc. Penetratur cni'? facilitcr ab his propter apertionem fuoi^ poroiii3C Viar'' nimiam.Simileiudiciumfacdecorponbus mollibus*^ dur/s vt de raris 3C denfis. fuxta illud GaP.Iib.de opti«"! ^nftruc^tionecorporis.capituioodauo. ConfeftiniaU^ quod eft durius tempcrato corpus difFicilc palTibilc*»* ab om nibus quae cxtrorfum , quod uero moll/u s cis cjfi* introrfum,ita autcm 3C quod quidcm dcnfius cis qugfj' trorfum,quod vero rarius cis qux introrfum» l tn q> raritas corporis cft falubrior in abunde nutritis <> tiocibilior cum tcnui diaeta. luxta illu J Galeni ibi . ^^^! tas corporis in tranfpirationcm quibus plus fcrtur fana^* uior cft,quibus vcro minus acgrotatiuior. Ampliusqufmultacofucuit comedcrc neQ ociofus fueritferrequeterminueredeb^^* In hac fcptima particula dicit q> ille faepc phlct)^^^ mandus cft qui viuit in ocio 3C carnibus abundc confi^ uit uti. Quia ex efu carnium multarum multus gc"^'^^!" < in co fanguis,(S: proptcr ocium pauca fft ab eo rcfolu^' ' it3 m mancr crgo fanguis cSit^muItipIicatur in venis ipf^us Vt non poltit a natura rcgi,fed tandem fufFocat aut p' monescfficitautfynochamgencrat,ad cuius cuacua^' nem nullum fccurius promptius & facilius recn^^^^ inucnitur quam phlcbotomia. Et i1Ie cuius compfexio ad frigiditatcni^^^ clinatfangueris bibcredebet triphcras , -••iwiij r^niatcm cx rcioiucioncm immoacratam corpus viiuctL leingucris DlDtrrcucuci iripncri*» > ^ Mrum nutricndum cft cibis multis groftis ficcis & vifco cis qux ftomachum dC intcftina dC ucnas q^^^ ns,utpartcscorDori8 fucccdcntcslocorcfolutarum dcn^ r j.n fp^rtcscorporis fucccdcntcslocorcfolutarum dcn iiorcs fiant,&: plus rcfiftcntcs rcfolutioni 3C contempcra tcs raritatcm corporis maximc fi corpus in raritatc mul^ tum Upfum fucrit.Et id GaP.intcndit in vcrbis nunc allc gatis. bccunda .ppS cft.corpora rara mclius dcnfa to Icrarcpntnutricntiagro(l^a^diucr(a,quia noti funtad funtiuxta ca mundificare confueucruflf* Inhaco(5iauadicitq>homincs frigidae compJ^*'!j^aj dcbcntbibcrclangucris&triphcras & alias quac mundificare confucucrunt ftomachum «s: ^ J "a 3C vcnas cis propinquas . Attcndc primo^l ^ langucri* C.S Early Eufopean Books, Copyright © 201 1 ProQuesl LLC. Images reproduced by courtesy ot The Wellcome Trust, London. 5 V P E R C A P, VII. Jangucris funt clcduarfa ftomacho conucnicntU quac nuntctccitonrjs vd pomis vci prunis vddiacitonitem Pontia condiia diaprunis. Attcndc fccundo cp tripherc wnt contcdtioncs quarum bafcs funt mirabolani. Et ea^ rum virtus fcuproprictas cft manutencrchomincm in iu ucntutc&fanitate,3^retardarccanitiem dC fcnedutcm « confortarcomncs fcnfus 8c rationcm . Et du* harum' aclcnptionc8.Cmagn?& parux tradutur a Principc tra. i.tummac primae quinti canonis. &a Mcfucpartc fcifa pnmx digonis fummac primac fui antidotari]. Attedc icrtioq,mcdicinaraliac qu? mundificat ftom et intcftina cn uenis libi .ppmquis funt hierc cx aloc 3C diaciminij 3c djanifum 3c diatrion pipcrcon 3c ftomaticon 3C fimilia. Et nihil quidcm df tcnus cft cj^ diucrfa nu^ tWcntia fimui adiungcrc.Et poft hoc in comc^ dedoiepus plongarc. Cum.n.poftrcmumnu tncns aducnit primu iam mcipit digcn,nutrie iis crgo partcs in digcr cndo non fimilantun Inhacpartcocflaua primoagitPrin.de maliria ^^^:r. & portea prolongare tempu, in comedendo,quia primu» lcs cibi diuimilcb fiunt in dfa^..-« 4 r iicjjcir^ roediumaHigerint^ndefi, ™ *8'ftioni» ficut ofla qZdZnM V^"^'''"' ."elancliolica qu.da^'a„lJ™/te'"." cerebru 3c nucha, «ft»eorum?rb:3,'^™f°;7';conueniens , ergo «um "hero8eneusri.em frtrii^r, ''."'."'"P'''' * ."rplurescibi^vnusrdoc^^^^f^l^^^^^^^^ «rf,usfapi,„,eliusnu.rltvrftaZX,^^^^^^ plex-oftomachi quadigerircibos eft pluHm* nea aha ,n fundoalia in medio alia .n fuor ™ . ^""^c nesems diuerfitatem cibus varianius eft Lr^r mtis bmta qu=e natura aguntur & dirigunmr JhZ,''»"- M<nft,llibilificutoues&bouesequos& mu1o^ ? *uerfas calidas cum frigidis hun?idas cum fi ' ««ngroirisfrtquentercomederTcuriSS *:na8et. I.emf^peindigemuffuSfei"^"'' f<n"»laxari,quandovidelicerconftipa i ?u3 "ceptus natat in ftomacho.quo cafu debe^,? gon,enf«!enitiuafumere^infi"eft;p-r'l^^^^^^^^ ""lacho affert.non enim fupplcrc potcft cum • ^ninutrienrium '''''^^''"."!? ■''"l'' """"^ * *«^fo> infubtilitate&».T '^[«^"«P.'"""''"?' ««e,ficutpu|fe*"'f«''!"^^'8^'^'°"^^ * difficuT. uiniscarnibus ^h^'?"»'»"^»^''''^'"''^»'^'"'» & bo- gradatione ficut Z^"' ''""'""^ P""""' ^*" «Jwdao, doq.nu,rientiadi^er&?'~,'^?*"''V Vno modo via fimnl "?"' P"'*""' ''upliciter. Viaroedicinf velalte "'°'Jo t) O C. II. F E N. IH, ratc duabus vcl tribus horis paufando intcr bonos & co> fabulando. luxta hfc dic primo cp adiungcrc diucrfa nutricriiiaplurimum abinuicem diftantia viapura: ciba iionis detcftab,Ie eft & nociuum corpori,quia oportct cfV bosinftomachorcceptosad vnamfubftantiam liomo^ gcncamrcduciquxeftchylus ,3cin hcpate chylum acf aham homogeneam quar cft fanguis,cX:in venis cap.lla. ribus fanguincm ad humidiiatem homogcncam innomi naram.naturaigiturindiuerfis cibis plurimum laborac in hac rcduaionc,ne^ benc plene dom.nari poteft diuct fis abis 8C pcrfcde cos rcgcre, 3C eft ac fi mittcres in cati dem ollam pifccs pullos 5(:carncs bouinas ac fimul co^ quercs,nunquid pifces prius diirolutiefient 3c pulfi fimi> liter cp bos bcnc cocflus. Dic fccundo q, nutrientia di/ ucrfapauc3c3c:gradat3cdiuerfitatisfatis apte polfuntfi- niuIcommifceri,quia fatis Icuiter fimul digciuntur , fiunt ex eis chylus 3c fanguis fatis uniforme6,Iicet mehus fit 3C naturae Icuius unico laudabili cotcntari ferculo ma ximeunacarnisuelpifcis fpc.Exhoccnim rcdditurdigc ftio mclior brcuior 3c faciIior;fangui8 magrs purus 3c fpi ritusfplendidior^ vitafobria qua: iiutrix eft fanitatis quia communiicr minus comcdimus dc eodcm ferculo dc diuerns,co o, appctitus rcnouatur ct quafi reuiuifcic dumpcnefatureltcxunicoferculofibi prxfcntatis alqs ferculfs ut cxpcricntia docct. Dic tcrtio q, nutrientia plurimumdiftantiaabinuieem fimul admifccri poflfunt uia medicing cibationc uel altcrum uel ambo , ut in con> ftipatis&nimiiimlaxis fxpc commifcemus in cadcm mcnfa Icnitiua fcrcula cum puris cibis vcl ftypticis prx^ fcrcndo lcnitiua in conftipatie 3c ftyptica in laxis. Id ctia faciunt aliqui compefcentes prius fuos appctitus cibi» paucx nutritionis carncs comcdant ficut ltalici,nc fan guis in eis nimiummultiplicatus carbunculos anthraccs 3C febres fanguincas malx putrcdinis gencrct ficut fit in gallicis 3C teutonicis in Italia morantibus , 3c fcoccidcn> tibus efu fuperfluo carnium potu uini 3c vcncrcis ♦ vndc iam proucrbialiterdiciturq,ItaIia eft fepultura gallico» runi» P''^ ^"^"^ ^ prolongatio in comcdcndo modc^ ratc facfta fcrc una hora gratia bonae mafticationis dC tranfglutioniscftlaudabihs 3c plurimum confcrcnsad confcruationemfanitatis,quia pcrfcda cibi .tiafticatio cum morofatranfglutionefineingluuieeft vcluti mcdia digcftio.Scd mala mafticatio vcl digcftioncm cibi impc dit vel vchementcr rctardat.Cuius rei fignum eft quod facpe in cgeftis apparent petiae cibi malx mafticati. Scd ingluuiofa tranfglutio plurimumaerc immifcet cibo , dC indc cft q» ingluuiofe comcdcntcs ciiius 3C cx minori fa^ rurantur partim cibo partim acrc plcni qui fcparans in> tcr ftomachum digcftioncm cibi impcdir» Dic quinto q, prolongatio in comedcndo cum interlocutionibus dC paufis duabus ucl tribus horis cft plurimum nociua,quia communitcr plus comcditur ct bibitur,digeftio intcr tur batur fupcrpofito vltimo cibo primo qui iam diu digcri inccpitjtcmpus pcrditur in uoluptatibus 8C animus gra> uaturquafifcpultusvinoabo&fomno vcl fomnolcn^ tia,^ fit vita hominis morc Sardanapali uita porcorumr Ad primum obiccfium dic q, mafla fanguinis fuff/cicn tcr dfuerfa eft in fuis partibus ad alendum quodlibcc niembrum» Ad fecundum dfc quod I^ccr cibi diucrfl deledabilius vnico fumantur &quoad hoc melius dfge rantur,multa tamen prxftant impcdimenta ncc^ fimpli^ citcr melius d/gertirur propter caufas tadas in primo di^ cflo» Ad tertium dic cp digcftio fit vtplurimum in fun> do,nccpftomachus eft impIcnduscibo,& maior cftdif> fcrcntia cborum uchcmcntcr diucrforum partium fto machi abinuiccm. Ad quartum dic cp bruta non funt iiadclicataenaturaencqp tc«"P"atac complcxionis ficut homo,ideo mclius fuftinct diucrfitatc hcrbarum 3c nihi> lominus vna pr? fcrfit multis 'fi fcparatc fint 8c cx ca fntit Ia€pb»s,i*auic» vy ai I A C O B V S, habcant,hac(| contcntant fobric ca vfi. Quod fi ir ratlo'' nalia in cibis dC potibus mcnfura feruent qi turpc eft hol ronc fiindo modu ncgligcrc» Ad quintu dic q> .pbat ter tiu dcra, Ad fcxtu dic q> ^bat quartu» Ad feptimij d!cq»cja/inepane&faIcpfimiciboi^non fapiunt utilis efthoij^comcftio cu carnibus pifcibus ouis&alrjs,iSi: di1 phibetur adiudio ciborti muhi'i diuerfoi^e dc carnibus pi fcibus fru(flibus autherbis intelligi debet,ct g potagia ferutahjsin cad?mefa,gralcnitati8,vtprm faciutuel vt minus dc alqs comedat fame cum eis frangant. Oportetpractcrcatefcireq) nutnes melrus cftquodmelmsfapit propterea qu6d dorm^ chus dC uirtus rctentiua uehementer ipfi appli cantur cum bonx fuerit fubftantia! , 6c fucnnt omma pnncipalia mcmbra fecundum cora" parationem fibtadinuicem conucnicntia 8C fana, dC ifta quidem eft condmo.Qiiod fi cotn plexiones fanae non fuerint dC mcmbra in fuis complexiombus diuerfificentur , fueriti^ hc" para ftomacho diuerfum fecundumdiucrfita tcm,quac fit fupra naturalcm non crit iftud co^ fidcrandum.Ex impcditncntis uero nutrietis multotiens bene faporofi uehcmcnter groffi e qu6dporeeft uthocx comultum comedar. . . In hac fecunda particula dat tres regulas. Prima cft, illudcx nutrientibus eft mclius quod cft fapidms fcu delc dlabilius guftui duabus condonibus obferuatis . Prima cft c^hoc nutriens fit bonae fuBae f.non corruptac ncc uc hcmenterdifpofitf adcorrupiioncmfcdfamiliarc nutrie do corpori.Secuda eftqjomnia mcmbra principalia nu^ tricndicorporisfintadinuiccmconucnicntiain fua pro^ portionedebitat^fana. His conditionibus concurrcnti^ bus quod mclius fapit mclius nutrit,quia ftomachus fuis virtutibusrctentiua<X:digeftiua vehementcr fibi appli^ catur quo fit vt opcime digcrat ipfum cum omnc agcns naturale foriius agat in propinquum in diftans. Hanc rcgulam praemcminitHippo.aphorifmorum fecunda di ccns.Parum dctcrior cibus 8C potus dctcftabilior quide fnclioribus magis dcledabilis cft appctendus.i. appcten ti dandus.Et Gaf.in comen.ait.Ois cibus fapidus in qut) quifc^ delcdatur cum accipit a ftomacho completus reti nctur 3C cum magna delecfiationc digcritur plus cp quil^/ bct aliu8,qui fi fit abominabilis fugit , vn vomitus fafti^ dium inflatio& rugftus gnantur.Et primo de virtuteci^ bariorum cap. i .aft.Et qn funt duo cibi acquales in boni taic et eft uoluntas appctitus decliuis ad unum eo^i cx hts magis dcbcmus darc rcm apperitam prac alia , quia con'' ucnicntior cft naturae fuac dc habilior fcu facilior ad digo rcndum.Et quandofunt duo cibi, quorum vnus eft altc> ro melior,& appetitus in eis eft declinans ad peiorem,eli gimus cum fupcr mcIiorem,dam tn no timeamus cx eo nocutnentum ma^us qp ex co eueniat iuuamcncum pp dc lc(fiabilcm fumere fto ex quo mclius digcrit ipfum.Haec Gar.EtHip.iteF^.2.regimi3acutoj?«ait.MaIa nacj dieta cibi ucl potus quae fc3m fife.i.confuctum fft , fccurior cft inomnitcmporcfanitatem tucri $ caquae melior cftfi in ca fubita mutatio fiat, Et itcrum ibf paulopoft. Cibos folitos 6C fi illaudabilcs fint lcuius fcrunt&potus fimiPr: infolutos autcm acgrfus 3C fi non fint mali 8C potus fifr» Attcndc non folum cibi dclecflabtliorcs cS^: magis fa> pidifuntalti8praEferendi,fcd etiam mcdicing dummodo virtutcm habcant adilludquod cx eis quaentur » luxta illud GaP.4.de regiminc fanitatis.cap. 1 1 . Vnai comunis dcbctcllcintetiofaccrc pharmacum dclccfiabilirfimum inquantumpo(Iumu8,dummodo adcis ytilitatem vir> DE PARTIBVS. tu9 cuftodiatur.Non cnim hacc dilToIucnda cft gratia de^ lecftationis, Secunda regula eft.fi complexionea mem brorum nutriendi corporis non fuerint fanac , fed mcbra fucrint in fuis complexionibus contraria prxtcr naturam ficut hepar calidum dC ftomachus frigidus, non erit iftud confiderandum.i,intelligedumq) excibis delecflabilior 6C qui mclius fapitofteratur,fed q^ii magis prc)deft corri'' gendis lapfibus 3C maxime lapfui pcriculofiori» Contra quam rcgulam multi gallicorum 8C teutontcorum gbus excrapula ventereft litigidus cS<: hepar calidum natura frequentcr crrant appetentes ct accipientes pro calcfacflio ne ftomachi calida acuta ficut fortes fpccies dC falfas , cx eis allia cgpe porros 3C fortia vina,nectar ct hippocratcm 8c finapum Sc falc condita quibus deleciatur 3c etiam ca Icfitcorum ftomachu8,fedipforumhfpar cxhis fupcr^ lcfit6<:fanguis vriiur,dcindedifponuntur ad lepram 3C maniam&:hydropifimdecalidacaufa,& cjacorum h^'' par in fubftantia fua quafi nullius eft fenfibilitatis furrc-* punt hi morbi latenter 3C infperate . Tcrtia regula clx* cibi dclcctabiles SC faporoli uciiementer groitiut tartg ra ftones &alia a^ima fodcrara carco,friimciitaria murcn? anguillae cumfuis falfis id maiitiae liabent 3c impedin'^ ticj> pofifibilecll.i.facilehominiutcx eis mulium com* datpropter fapiditatem fuani,ciuapropter nonbcnc.dig^ ri polTunt dC uias oppilant v^^^ corpus aggrauant grolTis tt . vifcofis humoribus ucrws 3C membra replcnies. Ncmo crgocofiderat j>f>fapiditaic qihiabundefumptibnJJ^ triac,imo laguoribus 3c chronicis morbis utctcs adapt^* Exuicibus praeterea fatfantfs comcftionis mclioreftuthomo una dfe femel fi^: altera dic bis mane SC uefpere comedat. , Inhacpartenona primodocet quoticns in dic fan'^ jjiiJ'^'' comedercconuenit.Sccundoin hoc obferuare confuct'^ ^^fli^^ dinem.ibiLVeruntamen in hoc»"l Tcrtio quoiicns debj lis comederedebet.ibiLSed qui digerendi."! Q,uarto3" accidit folito Comedere femel indiedum redibit ad ^if comcdcndum quidfinocte illa non comcdcrit.i^' LEt qui femeUlQ_utntofpcciaIitcr accidentia conting^'* re folita non confueto ccenare fi coenauet it. ibiLEt fi nauerit."|Sexto contingerc folita confuctis ccenarc fi (^cxnaucrint.ibiLHt fi non coenaucrit."! 1 n prima p^f. culadicitc^comeftiomelior cx fatiantibus comcfti^Jj?^ bus quo ad vices comedendi eft ut homo fcmcl vna comedat&altcra dicbi9,puta mane femel 3C fcmcn vefpcrc.Et cap. j.trac.primi fecundae particulac canti^* canticorumait.Debctautcm adminus comedcrcfe»'^^^ inter diem 3C noctcm 3C ad plus bis. medium autem ' tcr hgc cft fi comcdatur ter in duobus dicbus . Et incom.illius catici ait.iMagis quidc teperatus «"^^^f medcndi cft vt quis comedat tcri duobus diebus.E^ ^ qm opinati funt actus digeftiuac pcrficit in tribus nibusinfcxdccimhoris.Eccoftatq> laudabilior ^?. reficiendi cft cum rcficit quis ia perfecta digonc cib< P fumpti.Et.<?.colIiget.cap.7.ait.Noui medici fentiun^^ coucnicntiain tpe comedendi teperatis coprowboff tribus uicibus duobus cclebret diebus^ctfifr cxcrc^* balncijdcbcntfieri tribus uicibusduobus diebus* .^jj, Viir mihi magis ucritati appropinquare , 8C et t,}t Aucn^oar huicalTcntirc vr. Hacc Aucr. Scd . aliquis.Primo,quia continuc rcfoluimur 8C cibus <1 phibcndurcforonc(S: rcparationc refoluto^ ^"^^rW ... ^""""".gtl cft ,crgoc6tinuccibi8 cgcmus^&pcr coicques cot^^^^ti - continua ficut flumead manutenetia cius «"^1^.^,^^? nuoifluxuaqux» Itcdcdccemillibushoiunin^ ^^flo g fcruct hac rcraftl,ut tcr i duobus dicbus «^omcj^Jjjf^ cft ucrifiFc gcnus holum uniucrf ii a ucra rfa fic i^o * Itcm tcr io duobus dicbi» coracdcrc modo hjc S V P E R C A P. VIL Primvidelicct vna die femel 8C altcra dic bis^f. manc 8C vefpere eft de die in diem vfum fcu confuetudinem pcr> ")urarc» Icem infantihus quia crefcut,oporret ad minus Dis yel tcr in dic cibum miniftrarc,.^ fimiliicr fenibus a f«;nio,ciu{acalorhorumeftlicut lucernaad extinguendfi parata quac modico 3C frcquenti oleo indiget, hc Prin inhacli ttera fatiantcm comeftconcm approbarc vr qua fuperius rcprobauit parte quarta capituli ffl:iusJ$. iilo . Ex cibo etiam nulliis cii ica replendus vt non fit ibi locus fu/ perfluus. Item in icftatc bis a J minus in dic comcden^ dum cfl:propter refoluiionis fortitudinem quod faciutre Ifgiofi vitac aufterx 5:ar(ft3c ficui cceleftini 6^ cartufien-' fes.Iuxta illud GaF.primo aphor.com.illius can. Etqui^ bus femel aut bis in a:ftate cibus multotiens crit dandus «&:paruni.Multotien3 quia indiget propccr facpilfimam dilToIutionem.Parum ppuirtutisdcfcdioncm. Simili ra Moncpluriesindiccomcdcndum eft in rcgionibus cati^ dis 3<: complcxionibus cholencis 8C artificiis laboriofis •^oiHefti "'^''''^^ ^A"'^^ 'Snem vt fabrilibus. Pro folutione i(U ^^h^l d. T °^'f.^f "^'^ !"^"^^«^ P""io ^ comeftio fatians du. Plicue! ?J'^"'' comeftione fufFic.enti p vna refc ^^» «Ttione m qua tancum cibi fumitur et non plus quantil fto machus 8C hepar vna vicc bcnc 8C pcrfcde dioererc oof func.Etdrhxccomcftiofatians vt prandium vel cana comparationcadicndaculum vclreccnaculum vbi pan c. bol, accip.utur & femcl bibitur ad .cfocillationem na turaeS^confortat.oncmfpnuminhyemccontra pruinas 5<:fNBus,m xftate vcrocontra calo.cs.AIio mododc co meft,onc fat.sfac.entc penitus appetitui p,o una hora nul la defideaipartcrcferuata,dc qualittcra prarfcns noin tclhg.tur .ta vt approbctur velit laudabn' , fed dc pri" digo pnoris quse magis pracfum^ in r"]'"^ .^^'^^-^^ «^afuilTe ^biscademdL At enSe^e '''"^ mcdcndi ter in duobus dicbus no, "cft Penl.'' "f- ni ncq^ortempori ne^omni rcgioni fcdSfi '^^^^^ perato in :.tate iuuentutis vd pHm^l^^^ «e tempcrato,^ i„ vcrc vcl i„ hycmc nonTccuDaco lanbusncgocrjs^cxcrcitantifcmediocriburcxe^^^^^^^^^^ fohto rcfici.Proptcrca dixit Hippo.aphor "^^1^^ femclaut bis aut amplius aut «^^^33^^^^ .nH dandumvcroaliquidtcmporid^rcgoi;^^^^^^^^ tudini. Attcndc quarto cp in vicibus rnm. A "^"^ gulaRafis.4.AIma'nforis.?ptimmav^^^^^^^^^ -ndiccomcdant,phlcgmaticifcmcI,tcmp ratTS nei tcr in duobus dicbus, fic.n.fcruantur ab .'mmo^ «'s rcpletionc 3C inanitionc, Ad primum obic^um ^licct cibus acftu cibans vltima digcftionc di Jft ;>nuc fit ncccftarius proptcr rcparationcm parfium"'''?" I"tarum,non tamcn cibus qui ab cxtra fumitu n?- '1^''' qaantitas cius vna vicc fumpta fuffidt pro m?.r u^' "^: ^-ecundum dicq, fercomncs fur^us fiTri 1 P; 7"\^crapul^,pr Jcrcntcs bonum V „7„rv r Ptuofumbono fimplicitcr delcdabili,vclcrca?a J^^^^ humans vt ThcolL;' (r..„nr vel ..(ril'^^.'^^^ "^^"^* human* v7Th *^P''.''^''''''"r"'r'^"^^ mcdici. Ad '""^^is ut cescomcdcndife7un"5^^'^ confctudo n^ '^^!^^^^^^ confctudo ficut ^.T"^':'"*^'^ '"^^^^"cf dum aitc„dc. Adr'^''"^'"f ' ''^^""'^" ^^cu„' lertiumaticndc^ Z'"""".^ ^^tis ^(3 qui„tu primu refpondct attc„cJc medere coaf«e«« fenid comedat debiliiab^ D o a ir. F B N, iii. tur&f laxabitur emsuirtus. In hac fccunda particula dicit Prin.qiin vicibus co^ yfus co> medcndiconfuetudouehemcntcrobferuanda eft, quafi mcdendi praEpondefansomnibusaliisquarfuper his iudicantucl „,^311 atteftatur.Et hoc probat in toro refiduo huius partis nong ^q^p^ tangens inconuenientia qua: fcquuntur cx mutatione c6/ fuetudinis in uicibus 8c horis comeftionum. Et primodi cithiccffiillequibis indie comcderc confucuit folum femel comcdat uirtus eius debilitabit (5<: laxabit.Et p uir tutcm pot ttelligi corporeuni robur uel uirtus motiua uo> luntaric,ucluiriusuitali«5(:.iaturalis quacomncs laxanc diminutis calorecS^fpiritibusexpcnuriauel dcfcducon fuetaccomeftionis.Propterca dixit Hippo.j.rcgimisacu lOf^, Quifemeluelbis in dic comcdcrc confucucrunt a folito ufu in alium fubiro mutentur,nocumctum cis ge^ ncrat 8C defcdionc.Et Gar.Iib de uirtutc cibarioril. cap. primo.Q.uiconfueuitpranderc5(:rcmouct ab co 8c cft contentus coena magniffcat nocumcntum fibi.Et qui co fueuitacciperccibum ali qua hora dctcrminata &mutat ad aliam practcr iftam horam dcclarabit fibi nociua» Sed qui digf rendi debilitate habet et bis co medere debet,6^ raro comedat femel i'n die, Inhactcrtiapariiculadicitc^ho.cs dcbilis digeftiux dcbcnt comcdcrc bis in dic,& raro contetat i femel in dic comedcre.Tales funt meFici nales 8c fencs a fenio,(5<: cho lerici rarac contcxtur ar maximc in ftomacho, 8c conualo fccntcsqui fcrrcncqucuntunauicc tm cibi quantumeft: eis necelTarium prodic naturali,quapp indigcnt btnaui cc pafci.Et licer phlegmatici debiliter digcrant, de his tii nointelligiturlrapfis,qa plusalrjs abfc); nocumctofcrijt iciunifi muliitudine fuarfi humiditatil circa quas inna tus calor occupari folct horis ieiunij.Iuxta illud Hipp.fc> cundo regiminis acutoru.Quoril aiK phlegma cft dnan» cis maximcfiiciunatcotracofuctud.ncfuafacilius fcrac ieiunin,quarcrcmclindiccomcdcrcprctcr ufum facilc fuftinct.EtGaP.in com.ait.Ca aCn tolcratiae cius fup quc uincitplilegmaiciunrj 8C fufccptionis cibifemcl iaonfa cft in cis quae praemilTa funt in fcrmonc meo.In co fupce que uincit choPa quod cft,qa iciuniii facit 08 amarii uchc^ mcntius $ fuit . Humor aute phlegmaticus qn digcritur in illofpatio coucrtitur 8c mutat ad fanguinc» Scd qug> rct alivl^ qua^e dicit hic Prin.dc hfitc digcftiua debile , 8C rarocomcdat fcmclin die , vr.n.q> quac;^ dic bis come^' jjercdcbet.cn utrtus cius una uicc non fufffciat tatum di> gcrcrc quantum cft cis ncccftarium pro uno die» Dic ujs cp pcr hoc intcdit cximcrc quofdam.f. phlcgmaticos, Vcldicqjhominesdigeftiuoe debilis cum fuperfluxo rint in comcdcndo ucl fcnfcrinr in ucntrc grauitatcm ali/ quacoucniteisutdicfctinti cotctcnt unicacomcftione. EtquiTemelmdiecomedereconfueuitfiad bis comedendum redibit accidet ei debilitas a: pigritia & laxitas.Et (1 fine comeftione pcr^ manfent node illa debilitabitur. In hac quarta particPa dicit primo cj> fi cofuctus fcmc! comcdcrc in dic fi fc rcducat ad bis comcdcndu fupcruc^ nicnt ci debilitas 8c pigritia 8c faxitas, vt fi no cofucucric pradcrc fcd comcderc folnvcfpertfna hora,tfic fi pradcat aggrauatus cibo dcbilitabit 8c pigcr fict in toto corporc, 8C laxabunt iundiirac 3C chordx cius.Tuxta illud Hip. regimi'' acutoi?«.Quibus aute no eft cofuetudo prandcrc 8C pradcnt,mox dcf?ciunt corpora (om , 8c aggrauant 3C torpct atq? mollcfcnt. Attedc cp plus fol.to comedcrc no iducit dcbilitatc uirtutis .ppric & p fc ficut minus foU tocomcdcrc,fedpacciis qa nomiuitcas fortitud.s uirtu iis.f.Iaguinccalorc&fpnm,fcdaggrauat ^^-tute fupfluo podcrc cibi,Iuxia illcf .G.fup illo ucrbo Hi.nuc allcgata^ IacpbtSti«auic« Yy iiq I A C O B V Etnonaccidunteisacddcntiaifta nifi quando fft cibus fupcr virtutem eorum in loco ponderis,quod cft quia de^' bilitas uirtutis in eis noncft ex eis quae propriefunt eifi^ cut quod de confuctudine eius eft vt accidat apud prma^ tionem ciborum, Secundo dicit hic Princeps , quod (i illcquipranfuseftuelreditad bis comedrndum contra confuetudinem nocfteilla non comederit ficut confucuit debilitabitur exmutatione confuetudinis 3C dimilTionc comeftionis horafua» Et fi cozmaent non digcretur . Et accidcnt ciruc^us acidi dC malitiaanimac, dCnzuCes. dC ons amantudo, 8C lenitas uentns , propterea quod ftomacho immifitrem quamnoncon^ fueuitjS^accidctei aliquod accidentium quac accidunt ei cuius nutriens non bene fuit di'ge> ftum qux nunc rcies cx accfdentibus. In hac quinta particula tangit feptcm accidcntia quac fupcrucniunt non folito cccnare quando ccenat, Pri'' mum eft q? cibus quem rccip/tin coenanon bcnc digC'' riiur^quia fuper eum ftomachus non conftringitur nec dcledabiliter amplcxaiur ipfum , fed ab eo rcfugit velut abinfucto. Secundumeftcru<ftuatioacetofa» luxtail'' kid Hippo.fccundo regi.acu.Et fi ctenant cum illo , fcili-' cct prandiocruduantacidc.Supcrquibus ucrbis Galcn. \n commcnto ait . Qj.iod fi coenauerint cum illo cruduac erucfluatbneacctofa.Etnos quidem fcimiis q» erudua^ tio acetofa fit ex frigore ftomachi,5(; fit muhotics ex phlc mate quodaggtegaturln eocx multitudinc ciborum , 5C quandoq^ fit cx cibis tcmperatis in quantitatc fua , 5C vir tutes eorum funt frigidae, Tertium eft malltia feu fub^» uerfio animx cS: eft infeparabilis naufea ucl cafus appcti> tus.Iiixta illud Pr/n.tcrtrj. i j.tracfl.quinto.capPo odauo. Etfubucrfioanimaedicitur naufeainfeparabili8,(5i: quan doq^diciturdeftrucHiioappetitiis^cuius caufa cft graua^' mcn ftomacho illatum ex cibi multitudinc contra cofuc/' tudlnem. Quartum eft naufca proptereande caufam. Qjjintum cftorisamaritudo,5(:iIIud accidens choIeri> ci3cucnit,velhis quorum ftomachus cholcra perfundi/ turdumcholera ccdensfualcnitatc multitudini cibi pc titos ftomachi. Iftudtamen accidens magis proprium cft 5c faepius euenit his qui non cccnant. Scxtuni eft le nitas fcu lubricitas ventris.Iuxia illud Hippo.fecundo rc gimints acutorum. Alijs funtqui naturae mollitiem pa^' tiuntur propterca cj> ftomachus eorumcontra curfum na turae fu3caggrauatur,cui vidclicct inanitio fueritalTueta. Non.n.bisimplcri & bis digcrcrc pfit. Scptimum cft aliquodaccidentiumcuenieniiumci cuius cibus nofuit digeftu8bcne:fcilicctanguftia dC inquictudo 8C rcuolu> tiodclatercinlatus^&corruptiofomni proptcr cffiima'' tionem cibi indigcfti ad caput quac nunc fcies cx accidc> tibus vidclicet particula fcqucnii,quia hgc ctiam coenan/ tiacciduntutibi dicetur. Et fi non co^nauerit accidet ei dofor oris fto machi 8^ mordicatio : & uidebitur fibi qu6d ommaciusmteriora&rmteftma fint fufpenfa propter uacuitate ftomachi et propterca quod mfcipfoconigitur QC contrahitur. Etmmget urinam ^rdentemydC egeret rcm ardentem. Et cftcum in extremitatibus accidit frigus pto^ pterea qu^d cholera rubea ftomachu mfluit. Ethocqutdem eftmai^is mcholericas habcn^ dbuscomplexiones,&:fimrtiter in cisqui ha" bent i*n ftomacho choleram rubcam 8C non in DE PARTIBVS. toto corpore.Etcorrumpcturfomnus 8C dch tercin latus reuoluctur» Solii Inhacfexta commemorat o«Jlo accidcntia quae con-' tingerefolentfolito coenare quando non cocnat. Pri^ " 3 mumeft dolororisftomachi proptcr choleram vel Iw^ ^^^^ moresputridosquitradunturad ipfum tcmporc famis» Secundumeftmordicatiodi^ftiorificrj velftomachito" P tius vel inteftinorum propter cholcram quar ex iciunio acuitur 3c illic cffunditur. Tertium eft q» omnia mcni braeiusintcriora&intcftina vidcnturquafi fibi ciTcfU'' fpenfa,quia proprer vacuitatem in fe colliguntur 8C con^ trahuntur. Qiiartum eft emilTio ardentis urinac pro^ pter choleram iibi immixtam quac ex ieiunioacuitur^^ muIiiplicaiurfSc^partim cum urina euacuaiur. Quin'' tum cft cgcftio rei ardcntis ut fecum cholericarum vcl aduftarumex pcrmixtionccholcroc vcl fuperfluitatc de cocftionis tcmpore ieiunij. Scxtum cft frigus quandoq? contingens in cxtremitatibus propter cfiulionem cholcr? ad ftomnchum,(S^ id cliolcricifj euenirc folet, (5<:his quo^ ftomachus cholera rcpletur 8c non totum corpus, ficut nt intypis tertianarintcrpolatacqicxircma frigcnt propt^"^ rcuocationcm calorisad intcriora. Septimum eft <^or riiptiofomnipropter cHfumationcm cholcrac Sc puirido rum humorum attracftorum a J os ftomachi tcmporcfa mis. Otfiauum eft reuoluiio inlccflo dc latere in latu» proptereandcm caufam. Aticndcq» Hippo, fecunclo tegiminisacuto.plurima horum cucnirc affcrithis q"' prandiumprxtcrfolitum relinquunr dicens.Similifcrai' tcm qutbis in diccomcdcrc confucuerunt , fed poft pr3*> diumdimiferuntcorpora eorum in fedcffciunf,atqucab opereomni excunt.ideft ceftant 3c prxcordia dolct, adct^ ut eorum uifcera fibi e(Tc fufpenfa videantur , vrina cho lerica viridifqt?coIoris,ideftcitrini,ftcrcus inccfum. OjJ^ dam autem horis habct amaritudinem, oculos obdu(^os ideft fubmerfos,timpora formicantia.ideft falientia , ^t'^ gidosfentiuntarticulos. Plur/miquidcm quiprandiufl" omiferuntcoenamnequcuntexplere. Quiftccenant machus corum grauatur , fomnum ucro molcftiorem $ fi pranfi (iierint duciit.HarcHippo. Et non intelligash?^ omniaaccidentiacontingerecx vnica dimiftionc c«o* uelprandijcontraconfuetudinem, fedcx dimilTionibu* plurimis continuitatis vcl facpeiteratis» Corpora practcrca habcntibus in quihf^ cholera rubea magis adunatur cft ncceflTe Ccp^ ratimcomcdcrCj&uttam uelocitcr Ct qu^f^^ nus fitantcquam balneentur. In hac partc decima primo agit dc ordine comefti<"*^ adbalneuminchoIcricis.Sccundode ordine cxerci"? balnei ad efum in a!r]s.ibiL Alia vero.lTcrtio de «Dotus ante cibos 8C poft.ibiLEt qucadmodum.lQ^ to de fignis 8c cura corruptionis appctitus.ibiLC^*''''^^'^^, praeterea.l Quinto de hora 8C vicibus comeftionts^^ minum pinguium.ibiLQutautcm exhominibus.T hacprimaparticuladicit cp necede cft illos f^P^^^^^^\c ideft modo proprio ab alijs diftinc^fo vcl pl^riesin ^ comederein quibus cholera rubea magis a^^LinaiuM sbundantius aggregatur . 8C tam cito comedcre dc quod fuge comcftioncs fuis exercitijs pracfcrantur* ^^^^ tcndc primo quod comcftio cholericorum antc ^ tionem , ideo ff t ut corum cholcra non cbulliat ucrtu ^ ftomachi , dolorcm facicns vcl fyncopim '"^"^^"(1/(7 acutiftimofenfuparticulacillius. Et proptcrca cof«,jj^^ lalis balncum pr acccdcns debet efte modica ♦ ^^^l^iiflcc Princ. capitulo qufnto docflrinae pracfcntis. Et 1/ nc cholera cbulliat rubcafi hoc fcccric , 8C fc balncauerU SVPER CAP, vll^ balncaueritantc balncationercm debct fumcrc fubtilcm quam comedat^Et qui calidoe cxiftit complcxionis chole raabundans rubea hoc ci nccelTarium eft ♦ Ex eis autcm quibus ifti dbantur melius eft panis <n fucco f rucftuum infufus aut in aqua rofacea. Hxc Prin. Attcnde fccun/ QO jp hoies vchemcni?cari paucis vel nullis idigent excr citrjs,fed fu^Ficiunt cis cibus balncum & fricatio eum ofo fuauisJuxta illud Gal ♦ fexto dc rcgimine fanitatis . cap» quarto.QuidamautcmiSc^corum qui vehcmcntcr calidi funt complcxionc ncquaq^ indigent cxercitijs,fed fufficit cis a_bIatio,i.cibu8&:balncumfricatis oleo mollibusfri^ catiQibu^* Acrc cnim.i»acutum ct calidum mordax quod tranlpiratur in cis non vaporofum ncquc delcc^tabile fcd mordax humor,^: his quac poft cibum lartanrur balncis. Et quidam corum incredibilc qualitcr impinguati funt ta lidiacta^HaecPrinccps» AlfattcroabciscxcrdfaKdcbcnt 8C ctiam balneari,ddndedban',rcd comeftio balncatio nem nonpr^cedat.Quodfialicuincceflfarium fuerit comcderc ance exercitium folum panem talirumeredebetmenfuraucdigeri poffic an- tequamfuumincipiat motum. ^ln hac fc(?unda particula dicit primo q> alij a cholerfcls dcbentpnuscxcrcKarivt fupcrfluitarcs tcrtie dC quartc d.gcft,onumpurgcntur&caIor naturalis viuificctur dC poriaptcntur rccepr,oni nutrimcnti , defndc balncari vt Sftca b^^ ^^^^^- abftcroantur mcmb^^nr 'ut'''' """^'^ ^«bftantialis humiditatis rcpa Se."%"^^i^'-^^^ trahercturad quia fortirer 3c diu eft eLercirr,'/'^ "^"'.^ ^^^'^'^ ' tempore vehementcr al drpancmVo^^ ^^^^^"^ "'enraraqaoddigcri pofTit pfi" nuatTn'^^ fari , alitcr traherctur indigcQ r^i?,?'^^^'^^^^^ ««cisoppilationcs» "^embracaufaturus Et quemadmodum oportec motum qui eft ^ntecomeftfoncmnoncfTedebaem ^aSf feeftne,otusquieftpoftipfa„,g^^^^^^^^ cx fuauiter. Tn hac tcrtia particula dicit q, ficut cxcrdtium ante co> mcftion,^debctc(rcfortcquat^^^^ ^'«as,,ta dcbet c(Tc poft c^omeftionem dcbilc molle r 1 ^^^quatcnusconfcratdcfccnfui cibi vcrfus fanTm ^ •«achi vbicciebratur digcftio mclior Xonlr.. f^cutiatcibuminftomachoquodigcftbciu^fr.'^^ vdpcnctrct antccius digcftioncm/ '"^^'^'^' Corrupto prapterca defiderio quodarl... dechnatacutas & ncquedulces dnSt nen. unauofas,^ihi1cftmelius quimSa^^ cumaUquotaUq^alccftoxymdcurrTff^^^^ prouocarcpoftpifc^s^ tuifcudcC quo tali qtialc cft o "v^',^ *P^°T'' ""T r SignavcrocorruptiSn"?''^ natadrcsacutas&nollrf.^^''^^""^^ appetitus dccli. tendcprimocT ppcZ f •imio lupercxccdcnte propriam fpc^ D O a !!♦ F E UU 171 cicm luxta illud Gal.quarto morbi . cap» 1 1 ♦ Covruptio autem dcfiderijfi fucritin vltimitatc quantitatis Ht ilU fpecics quac deaderium caninum nucupatur . Caufa cius ve eritpelTimushumor acetofus pungene ftomachum, vclquiacorpiis vltima di^Toluitur dilTolutionc vndcci^ buscontinuefftneceflarius^Aliomododc dcfidcrioma> lorumciborum velrerum improportionatarum nutritio nipropter humorcs corruptos iffcientes ftomachumJux taillud Gal.ibKDcfidcriumautem malorum ciborum clTcdicocummalihumorcsincIufi fint in pelliculis fto/ machi 6C coniundi.Sed hocdefiderium habent prxgnan tcs cum hibent malos humorcs in ftomacho , quandoqj enim amant acetofa <3C pontica,quandoque acuta,quan/ doque cimoliam carboncs 3C teftas ollae &. fimilia.Et dc ifto corrupto defidcrio tcxtus prcfcns intclIigitur.Dc quo dicitPrin.terti].! j.trac^.fccundo.cap.io.Qtiandoinfto machohumor aggrcgatur malus diucrfus a confucto m qualitatcfuanatura,tuncrcquiritaliquid ci contrarium, quapropteracciditquibufdam appetituslutijmmo car/ bonum5(:tcrr3cc&:gipfi^ rcrumhuius gcncris proptcr qualitatem qux in cis cftexiccantem aut incidcntcm co/ trariumqualitatihumoris, Etrcdius adquod alteratur iftcappctituscftvtfitdccliuis ad acctofum 8C acutum^ Et illudquodcftmagisconuptum eftvt fitdccliuis atf cxiccandum & ficcum ficut cft lutum Arcarboncs 8c tc> ftae» M ttendc fccundo in hoc dcfidcrio non diligun^ turduIcfa£X:vnduofa,quianonhabcnt virtutcm mcid/ uam&abrafiuam corruptorum humorum a fupcrficic ftomachi ficutacuta,fcd potius fubftatiam Icuitcr abhis cori;uptibilem. Attendetcriioq>faIfipifccsantc vomi tum comcfti dupliciterconfcruntdcfiderio corrupto.Pri nio abftcrgendo fua nitrofitatc corruptos humorcs a fu-' pcrficicftomachi.SccundoftimuIando fua acuitate fto*' machum ad vomitum. Attende quarto q> radix raffa*' nioxymelli mcorporatafiuc fimplici fiuc diuretico fiuc fquillitico vehementcr confert in ifto cafu proptcr uirtu/ tcsinci/iuam abfterfiuam &rprouocatiuam vomitus qu^ cft in vtrifquc.Iuxta illud Prin.tcrtii'. i j»trac.fccundo,c» fecundo.Etcxrcgiminccxpcrtoadhoc cft vtfumat pi/ fces falitos 3c rafhnum infufiim in oxymcllc, Attcnde quinto cp non folii in ifto cafu conFcrthoc rcmcdin , fcd etiam plurimum valet quoque mcnfc datum ad cxpurga tioncm phlegmaium multiplicatorum in ftomachocx dc bilitatcdigcftionis qui non habct quod ipfum cxpurgctff cut intcftina choIcram.Tuxta illud Gal.quarto dc vtilita/ tc partfcularum.cap. 2 8»Ego dcniquc vidi aliquado quc dam ita difpofitum in raffanidibus quf pcroxymcl mul/ titudincm qu/dcm incrcdibilcm quadagroftiffimi phlcg matis vomentem confcftim autcm fanum corporalitcr facflum,(5(:nimirumtribusmcnfibus antcrioribus nccft aliud quid bcnc habcbat ci eorum qug fccundum vcntrf ncquc digeftioncs.Qiioniam igitur ncccftarium cft in vc trc 8C inteftinis gcncrari talcm fupcrfluitatcm pcr alia dc monftratum cft.Vna autcm ipforum cft fanatio folilob'' latio corum qux grolTa Sc vifcofa diuidcrc& incidcrc 8£ cxpurgare poflfunt.Hacc Galenus» Qui autcm cx hominibus pinguis cxiftif, oportet ne ilicocum cgrcditur bafneum comc d2Lt,(ed expc(fletetparuum dormiatfbmnum. Et huic quide femel comederc t dic e couemes, In hac quinta particula drcit primo q» homincs ptgucs non ftatim poft balncum comcdcrc dcbcnt , fed tardare comcftioncm5j:parumdormirc priufquam comcdant vtdaloreorum tunc occupcturin d^minutionc fux piti gucd/nis &. humiditatis fupcrfluac quae pingucdinis caufa eft, Sccundo dicit cp pinguibus conucnit folum fcmef indlc comcdcrc quatcnus iciunio fuo tollamur rcplcfic» lACOBVS pinguedo 61^ fuperBua humiditas , quibuf dirponuntur ad fubitaneam 6C imptouifam mortem fuf^cacioni« velapoplexiae» AmpUus non ilico poft comefiionem c dox miendum cibo natance. Inhac parte vndccima primo proMbct fomnum fta^' tim poit comeftionem.fecundoforiem motum . ibiLEt a forii.lTertio potum aqu jc plurimae.ibiLNcque polt ip (um*1 Jn iiacprima particula dicit q> noti eft bonum Quaccauc dormire ftatim poft comcftioncm dum cibus nondum da port ci" defcendit ad fundum ftomaciii,fcd adhuc natat in eo , ga bum» fi tunc doimiatur calor intcrius fortiffcatus operans in cu bumfaciteum abundeeffumarcadcaput vnde fomnus fomnijs tuibatur cerebrum repletur 3C caput dolet. Sed huius contraiium detcrminat Prin.cap.quinto ttac . pri> mi partis fccundac canttci dicens.Eft qiioquc fmmcdiatc poft comeftioncm dormicndum accfjbcndo donec ad lo cum digcftionis peruenerit cibus fumptus. Dic q> il^ lud didum Principis conditionalitcr intcll.gitur , fcilicet fialiquis doi miat immediate poft comeftionem dormiat accumbendo.f.nonproftratu9,fcd capiie^S^ fpatulis ele^ uatis.Iuxta illud Aucr.in commcnto dic^i catici.Cogruit quidcm vt cum quis dormit immediatc poft comcftio'' nem dormiat accumbendo capite.f.crecfto donec ci^ busadinfcrioracorporis dcfcenderit ,&hoc vt replctio capitis a fumistSirvaporibus minuatur.Nam fomnus im mediate poft comeftionem fatflus rcpletcaput fumis^;: vaporibus , Hacc illc. Et a forti motu qiianto plus efl: pofllbilc cfl: abflinendumneabusantequamdigeraturpe netretautfinedigeftione labatur auc propter inundationem corrumpacur. In hac fecunda dicit quod quilibct fortis morus ftatim poft comeftionem polTetenus eft vitandus vt cibiis non penetrct ante fui digcftionem nec inferius defcendat a fto machoad intcftina fine digeftione proptcr apertionem viarum a motu 8C a caliditate quac a motu fit nec in ven> trccorrumpaturagitationibus6;i inundationibus ipfius ineo.Haccenimaccidentia foriismotus poft comeftio^ ncmoperarifoIetJuxtailIudGaI.Iib.de virtutc cibario/ rum cap. i .Et in quo motus fequitur cibum ddcendit ci busdeftomachoprarterdigcftionemfuam dC intrat vc^ nas finc mutatione 8i adducit in hcpate 8C renibus oppila t^onem 5c morbum in reliquis membris, ^aliquado cft mcmbrum debile vt ftomachus 8C natat in eo ctbus cui non iniungas fomnum donec defcendat cibus dc ftoma^ cho. Sed inftabit aliquis,quia videmus laboratores grof fis vti cibartjs ficut fabis caulibus lardo bene falfo cafco 8C tartis,& fuper his fortibus moueri motibus , nec con^ qucri folitos de indigcftionc vel oppilatione,immo uiden tur iftos groflfos cibos melius digerere ex? poft cibum qc^ fccntcs, Ad id Gat. primo dc alimenfis cap ♦ fecundo ait.Carnes vacue.i.membra innanita tota die laborantiu cripiuntex ventre non folum femidigeftum fcd ctiam pe nitusindigeftumhumorem aliquando poft cibos labo^ rant.Etpropterhocxgritudinibus grauilTimis pofterius iftiacgrotam&antefenecft^jtemmoriuntur.Ft hoc igno rantcs multi beatificant ipforum robur corporis videtcs comcdcntcs 3C digcrentes qux nullus noftrum potcft in^' duccrc S(rdigercrc . Qiioniam autcm in his qui multum taborant fomni profimdiores fiunt , 8c hoc multum ipfis addigeftioncmconfertproptcrhocminus a prauis cdu Irjs lacduntur.Si autem cogas cos vigUare pluribus confc qucntcr no(5libu8 mox aegrotabunt ♦ Hli quidem igitur vnumhicfolumbonum.f.fomnum profundum habct ad digcftioncm malorum ciboruoi.Hgc GaU DE PARTIBVS Ncqucpoftipfummultabibenda cfl: aqiia qux mter ipfum &: corpus (lomachi reparatio nem faciat dC ipfum faciat natare.Sedexpe^ dandum eftScI non eft bibendum donec dc ftomacho defcendat. Ethoc quidem dedaraC rupenorum uentris lenitas.Quod fifitis ei* ne^" c-effitatem fecerit modi cum aquac fngida: fU'' gendo fumat 3C quanto plus fuerit frigida tan to minus ex ea fufficiet.Et hsec quidem qua n^* titas ftomachumaIIeuiat8c: colligit. Adfum^ mumuerooportet utpoft comeftioem bibaC quis dC non omni hora comedendi quantitatc aliquam quse cibo conferat. I n hac tertia dick primo q> aqua plurima non eft bibc ^^^,{{11'' dapoftcomeftionem,nedefluensinter ftomachum SC^^^ tan''^^' bum a ftomaclio feparet dc ipfum in eo natarc faciat,i"* j-^niti"'*, mo potus difterendus cft doncc cibus defcendcrit dcfto' ^.^ddl"' macho.Etfecundacanticac.tracft.primo.cap .quartoaii» r^.^^ Eft etiam vitandus potus aqux in menfa nifi rationc ad'' hxrentiac 3C tardi defccfus bucellg.Non eft etiam {o(ticn da aqua cum cibo ncc in egicffu a balnco.Et Auer.in co" mento ait.Caufa quidem huius eft , quoniam cum funi'' turaquafupercibum priuscj^ ftomachus calefeccrit ip^ fuminfrigidatipfum^^incrudat.Eft etiam caufa quaij fupernaiet cibus fumptus I ftomacho, 8C quare etiam adhereat dC vniatur eidcm vt conterat ipfum ficut cxig^j tur.Acflio nanque ftomachi fuper cibum fumptum fftC^ terendo&coqucndofimuljvndeficut cum infunditur" mul 3C 'm magna quantitate aqua in olla proptcr hoC t3t^ datur fibi dccocflio in eadem , fic quidem contingit in^^ ipfi ftomacho.Haec Auer. Secundo dicit cp cibus a ft^ machocognofcitur defcenclific per alleuiationem fup^j rioris partis ventris quac eft regio ftomachi , iia q> paf^" laleuis&vt vacuamanifeftcapparct. Tertio dicit <t fi fitis infeftaucrit ct coegerit bibere ante cibi defccnfu'»'^ fumatur tunc modicum aquac quafi fugendo . Et quan|^ frigidiorhocaquafucritjtantominus cx ea fufFicit , q"'^ fuo frigore fitimextinguit ficut humiditate. C^iiarto^' cit hocc modica quantitas aquac ftomachum alleuia' ^ colliojt.AlIeuiatquidcmafiti.Alleuiat ctiam cooper^'*^ do ad defcenfum cibi.Colligit autcm fua frigiditaie dunans parres ftomachi.Et fecunda canticac.trac.p'"''''^ cap.quartoait.Si tamen quis ex modica potentia tol^.'!^ di fitim vrgeatur,fumat ex ea parum tantum.f.q» dcci^^^ tio5^impuIfiocibiadinferius ftomachi complcatur tcnus ibidem digeratur. Sed contra dicit Hipp ♦ 'Jf'^^ rcgiminisacutorum.AquGc vero nullum «nueni vfi' ' nifi quia in acutis bibitur morbis.Et paulo iufra dlcit* gitum facit in ftomacho nata,quia tranfire moratur frigiditatf pertinet 8C indigcftibilis eft.nec vrinam P^^^^ cat,non nutrir,quia naturalitcr non habct fecem. Hr * incommentoaif.Hancergoaquamquamuis fit aqu3rum,tameninuenimus eammotariin ftoma<^"?^0 poreIongo,quarefacitaccidere incofecundum P'"'^'^^/ rugitum.Etlibrodeaquisait. CJuoniamautcm np/ trit aqua fed folum eft vehiculum cibi Hipp.& ^^''V pocS^ Erafift.vidctur.Et proptcrea ncquc vitalcm ^ j lem putant eam conferre . Et hacc eft caufa quarc melhcratuma^oxymel&yinum darcin a^g''^^^" fuif abfccdendo ab aqua. Ad primum dic cp Hip » ^ -^i aquae non ineffe virtutcm aliquam confortandi ac ^j.^ di vtalijs potibus,ncc3pfubtiliarc aut apcrirc y*""^jrarc qua acftiua.q» fi pcnctrct 8C cibum cui comifcct ^^^^/ faciat hoc fibi incftc cx fubtilitatc fubftantiac. ^^^if\e^ dum dic q> aqua modica fugendo bibita nequc "^^^on^ quc rugitum facit,fcd plurima bibita» ^^^^' 5,1 p ''tisto s V p E R c A p, vn, ctdc c;^ aqua oon nutrit 8c q» vinum mclius cft aqua tam «n Unis in ggris non vcliemcntcr fcbricitantibus, At tcndctanien cj»ficutcum cibonon conucnit aqua pluri n>a,Mc ncc vinum plurimum . luxta illud Gal . libro dc Virtutc cibariorum capFo primo* Nec oportct vnquam St» rccipiat cx vino multum in principio acccptfonis cib? nedefcendatc bus cum vino 5<:prohibeat dfgcftionem propterea q» feparat intcr fubftantiam 8c primum ci' bum,quia quandoquc non tangit ftomaciius cibum non mucatipfuminfimilitudincm 6C conuenientiam corpo^ ns fcd rcmanct in co indigeftus. Q_uinto dicit q» ad fum mumideftbreuitcr «Xrfummaric loqucndo noninomni hora comcdcndi fcd poft comcftioncm dcbet fumi quan^ ntas potus qu3E ciboconfcrat.f.primitus modica quanti^ tas quafifugcndoquicibopcrmixtusrcddat ipfum plus pallibilcm 3c capacem digcftionis , 8c is potus permixti^ uus dicitur.Poftca quantitas maior dum cibus in ftoma> cho drgeftus aicrit, vt ducat 5c faciat pcnctrare cibum 3C 18 potus diciiur ducfliuuB.Eiufdcm fcntetix meminit Ga. iL- ^'""^^ cibariorum capitulo primo dicens.Et dc l>et liti tales qui accipiunt cibum cum co fumere dc vino qtiodtantumfedctfitim,&abftineantfc cum quantita^ tcqua poflfunt5^quiefcantdonec digcftioffat,poftea fu^ ^^Zt^r ^f^tc r,"' °P'^"f^Nam ipfum adiuuat f„ vll/ r ri''^;^^ "^"^'''''^P'""^" ^ «ngrcdiatur h .3 r^?u ''^l-''.? " ^^^^^c^^nr nec a rapicnti. f "'T 1 ^•^/'^^^"^ > prandri & cc^nc bibunt fatis 3C vltra fatis pro pot.bus pcrmixtiuo 8c condudiuo. ^^^^^^^^ nocec,3.a.il. qu^EchoIcricis accidunccx toW «"conuenicntibus dHo dando priufquam comet n?,r ^t^l ' ^ "'"^^ Tcrtio rcfmnfl^r ro.: ^_'*"t»>b(Le>holcra c ditatcs.ndigcftasp unmaspartim cas digcrit c&in fat^. gutncm vcrtit partim refoluit , corriPit i^itur v7r. lapfum frcgMitat. humiditaT IZZT.^^ ^ft;toIcrarc fitim & fuperdormirc noccnt patictibus ch' Ur,casfebres,quiacaIorcm acuum , choleram multirjr. Jnt,^ omnia mcmbra fupcrflue ficcant 8c ad hccftir^" difponunt. Scd contra dicit Hip.vniucrfalitcr ncm!^ «'^cip.cndoaphorifmorum quinta.Q.uibufcuncf, eftTfi dcriumnocftubibcrcvaldc fiticnt^bus fi fupc^ht 1 ^ ncmabfqu&^^^^^^^t""'"*^^^ penurrahUaltVr'"^^^^^^^ ^"?^>c bcrc non fup^S '"^^"'b^ ^^^"'^ ^^P^dit bi> aphorifmiianUasTrr TJ"^ parua cft co^ «"«do.Sihumidi. tatusextinguatuTsi. "''^^P"'"'""^ ^"^*"^"^ bibcndideUSi:» tiam oportct darc.S cx m P^''"' ^^^""^'^'«^c > lici *>»Si enim dormierit qS^* vino^on mdigct potu da t, «•»^i«uatphicgniatico9 5^ noccc cholc/ D O a n. F E N. III. 17+ ricfsJuuat equ/dcm phlcgmaticos , quia temporc famis calor naturalis digcrit humorcs crudos 8C in fanguincm conucrtit pinguedinem minuit 3C aliquid rcmittit dc lap^ fucorporis intrigiditatc&humiditatcNocctautem cho Icricis plurimum , quia choleram acuit corpus dema>' crat • 8c ipfius caliditatem 8c ficcitatcm ad vltcrio/ rem laplum perducit, Cholcra praeterca rubca abundantibus cx tolcrantia famis accidic ut cholcra rubea ad ipforum dcfcendat ftomachos . Cunque ali^ qaid comedennt ipfbrum corrumpetur ci^ bus. Bc in fomno in uigiltjsaccideteis il^ ludquod nominauimus excis quarci acciduc cuiuscorrumpiturcibus. Eisquoque accidit uicomcdendiuoluntatem amittant. Quibus tunc dandumeft aliquid quod hoc dcponac 3C eorum refbluat naturahi cum eo quodeft Icne dC non faftidfcns ficut pruna & parum xirafcet . Cunquc dcfidenum reucrfum fue^ ric comedant. I n hac fecunda primotangit nocumenta quatuor euc> Famis ttv nientiacliolericisex tolerantiafamis. Primumcftderi lerantiacin uatiodiolergad ftomachos eorum.Nam fames facit cbul biliofit no lirc choleram,qux quia Icuis cft dc facili ftomachum pc/ xa» tit 3C prarcipueos cius. Secundum cft corruptio cibifu pcr famem accepii poft deriuationcm cholcrx ad ftoma clium tam ex permixtione cholerae cum cibo q^ex calore extraneo indutfio g cholcram 8c famcm. Tertium c ac cidcnscucnirefolitumexcorruptioncciborum in ftoma cho ta m in fomnotp in vigiliis Jn fomno quidcm turba tiocercbricumphantafqs^iifomnijs horrcndis & reuo/ lutionc dclatere in latus.fn vigilijs autcm dolores capitii &:ftom3chi,fcetororis&eru^iuationis fcxtidae» Qiiar/ tum eft depcrditio appctitus propter infe<ftionem oris fto niachiexhumoribus corruptie 8C corurp fuliginibus 5: cxtranco calorc. Sccundo dat remcdia contra ifta nocu menta,^!: dicit q» dandum cft medicamen quod deponat hoc.i.cuacucta ftomachotamcibumcorruptum cho lcram fibi infufam.5(: rcfoluat eorum naturam.i.foluat uc trem patientium hoc,^^: fit illud medicamen lene fcu lenl tiuum,vt totum infcrius lubricare faciat ad intcftina , dC non fit feftidiens ficut caflfiafiftula vel manna ne natei in ftomachoIongotemporc,fedpotiu9 appetitum cxcitani ficutprunaaliquidacetofiatis habetia,^ parum xirafcct idcft rob de fuccis fru(ftuum folubilium laxantium ven/ trem,vtthamar!ndorum<&: granorum vtriufquc mali/ granatidulcis videlicctcSt^acctofi fimul exprefiforum c5 fuis puIpis.Tales enim fucci fiue pcr fe mfpifiati ! forma rob:fcu non infpifTati cum fua vi falutiu^ quadam accto fitate participant qua appctitum cxc,tant,&: ftomachum ad cibum dclecflabiliter fufcipiendum praeparant ♦ Tcr tio dicit quod quando redierit cius appetitus poft purga-^ tionemcorrupifcibi 8C cholerae , tunc ftatim comed^nc ne rurfus ex fame noua deriuetur cholera in ftomachuni quaecibum corrumpac. Licetcorporahumfda cum humiditatc na ^ turafi habcntcs ucloci rclblutioni fint aptt^nc^» quctantumfamistolcrent quancum corpora ficca paucae humiditatis habcntes nifi humidi^ tatibus plcna fucrint alqs abeis qux funt in fbbftantia mcmbrorum corum,cum bon« fucrint conucmcntcs , & rccipicnc ca ^ lACOB VS patura eas in nucnmencutn m elfedu cotn> plecum conuercac. In hac tcrtia particula refpondet huic tacitx quxftioni quis lcuius famem tolerat vel humidus humiditace natu rali vcl ficcus paucachumiditatis.Et refpond« diccns,q> habentcs corpjra humida humiditate naturali funt apti vcloci folutioni , nec tantum famis lolerant quantum (ic-' ci corporc,nifi pkni hicrint humiduatibus alijs ab his qu^ funt infubitantia fuorum membiorum bonis conuenien libus 5i:aptis,vt pcr aifcus nutritioni^ a iiaiura fiant nutri mentum complctum in cflfedu»f.cambium , 8c tandem pars membrt pcr alfimilationem intcgram . Cuius rci fi^ gnum cil pueri pcr naturam humidi difficiliiis fcrunc ieiunium iuuencs 6C fcnes per naturam ficci . Et infan^ tes natura iiumidiirimi minimeomnium fcrilt iciunium, vtaitHip.aphorifmorum prima»can.ilIo,Senes facillimc fcrunt iciunium.Ef huius rcddit rationem Galcnus com/ incmohuiuscanonis primoparticulx aphorifmorum.Ec quicrcfcunt,dicens*SublUntiaautcm in^antuli cfl paru terreflris,ex parre enim maxima aerca cfl: Sc aquofa , iu^ uentu* perfecla h's contraria ell.quicquidautcm dc fub" ftamia humida dilmluitur multo magis eft: q? quod de fic ca (S^ fi in calore fint paria vel arqualia ♦ Et ad id efi ratio quia ficca corpora funt humidis duriora . Durum veio plus molli refiftit refolutioc fui humidi radicalis,ficut cla " rcapparetincandenti ferroA lignis incenfis. Scdinfl:a *^^'' bit aliquis q> limili rationc homincs fanguinei minus to/ lcrare ponfent 'ciunium qi cholcrici.contra id Gal.8.mc> gatcchni.cap.S.Sedtamcnhxccorporaquat calida func SC humida lolerabiliora funt cholericis in paticnda fame &fiti.Et propterhoccum iulfumerit triduanum iciuniu fuftiincre non nocct cis ficut cholcricis. Dic q> fangui" nei mchue choleric^s proptcr tria fuftincnt faniem. Pri mo quia amplius habent dc fubftaniifico humido. Se> cundo quia plus habent de humido nutrtmcniali. Tcr^' cio propterea cp calor eorum naturalis cft rcmiffior 8C mi nus acutus quia iund:us humido , fcd fi fanguincus di icholcricus elifent eiufdcm actaiis SC fimiles ingraduca^ loris 8C xqualitcr prouifi humido nutrimcntali fangui" ficus mollis minus famcm tolcrarct cholcrico duro Gcut puer iuuene. Vinum quoquc poft cibum cfl ex rebus magis/mpediencibiis , quoniamdigericuruc lodcer&fpenecrac&^facic penecrare cibum cii nondum ficdigcftus,8^: facichcreditareoppila tiones QC putrefaiiionem» Inhacdecimatertia parte primo agit dc nocumentis vini poft cibum.fccundo dc nocumcntis rcrum dulcium QC oppilationum.ibiLKcs praEterca.l Tcrtio dc nocumcn lis groffiticiaeris &aquae 3C rcmedtjs corum . ibiLGrof/ Utiespracicrca.l Qiiarto dc nocumcntis groftbrum borum in habcntibus intcftina calida.ibiLEi prgtcrca."] Qumco de nocumcntis cibi groili afifumpti poft cibum £ub<ilc in ftomacho vacuo iam prius receptum.ibiLQui autcm ftomachum.l In prima paiie prohtbct vinum yim poft dariftatimpoft cibumdiccns,q»vinumpoft cibum cft: cibu cxhi> exrebusmagisimpcdientibus.i.nociuis ,quiafacilcdigc biU noxa, ritur&pcnciratproptcrpropinquitatem cius ad fangui'' ncm 5^ conucnictiam cius Cum humano corporc 8C fub^ lilitatcm fubftantiac ipfius.Etex veloci pcnctrationc eius triplicitcr nocct.Primo quidcm,quia pcnetrarc facit 8ck cuniducitcibum cui immifcetur nondum digcftum. Sc CUndo,quiahcrcditarefac(t:ideftdiu pcrmancrc oppila^ tionesinyijsftricflis^vtin venis capilaribus hepatis ad quas pcrducit paties cibi grolTis nondum digcftas . Tcr do,quia cft cauu putrcdinii proptcr conculcationem hu^ DE PARTIBVS morum &prohibitionem liberae cucntationis corum in partibus oppilatis» Attende primo (j> nec ftatim antc cibum nec hora cibationis nec ftatim poft cibum cft plt* rimum vini dandum pcr modum du(jliui potus , fed pa^ rumcxeotutcdari potcft his qui confueuerut hora comC ftionis modo pcrmixtiui potus.Iuxta illud Prin ♦ cap . .1.^ quenti.Supcr cibumtamen duas brialas aut trcs biberc »5 iionnocetciquiconfucuit.Etcft briala pondus. j.vnc. ttende fccundo q) hoc vinum quod cum cibo fumitur noneftaccipienduminprincipio comeftionis nc ftatitn labatur indigeftumad hcpar,necinfineiplius ncfupcrni tando cibo liberc 3c abunde cffiimct ad caput , fcd quafi inmcdiocomcftionis. Attcndetcrtio cj> huius contra^ rium pracfticar hodic nobiles 8C clerici maxfme in galli)' poft gratias bibcntcs vt cibi vias a micis abluanc , 8C reli qnias inferius dcducant,vel potius vt fauccs irrigcnt ,5^ crapulofa voIuptatcdcmuIceant.Contra idGaI.7.dc in^ genio.cap.y.Oportet tamen nihil poftcoenam bibi Vtct busdigeratur.Cumcnimbibiturcibusnatat in ftoma'' clio non adhcrens fc ad fubftantiam ftomachi propier miditatem inter ipfum 8C cibum cxiftcntem . Sed Galc' nus vifus quodammodo leCcatoribus compati ftatifl* fubiungit.Sedcum fitimhabentes non bibantpoena crit fine iuuamine.vnde oportet tantum potus dariquantun* in fiti mitiganda fufficiar^cibo autcm digeflo quantu nC cclfccftaccipiant.Hxc Galenus. Res praecerea dulcesad faciendas oppi'*^ tioncsfunc ucloces , quoniam nacura eascra hicancequam digerancur.Ecoppilaciones (\^^ dem ad mulcas perducunc aegricudines cal^ qualis eft hydropifis. Inhacfccundadicitprimo q»rc8 dulccsficut mufc*^^ tcllum lac funt aptac dc leui facerc oppilationes , quia ifl^ ^ bramaximchepardcledantur in cis plurimum , qu^r^ trahunt ea prius completc fuerint digcfta Ad id ctia«> iuuat q, dulcis fapor fundatur in fubftantia grofla iic^' aitPrinccps fccundohuius.tracprimo cap.tertio. j^'^ tcndc q> dulcia oppilant hcpar 8c fplenem , quia trahutj' ab cis cum fcce fua proptcr delecftationcm antcquam gcrantur,feddeoppilantpuImonem , quiaab cis in iijf traniixu pcr meri nihil nifi fubtilc ad ipfum refudat , <^^^ guis geniujs cxrcbus dulcibus ad pulmonem vcnitia**' purificatus i*n hcpatc prius 8c in cordc fubtiliatus.Dc pate quidem t&:jrplcncq,perduIciaoppiIentur fidcm ^ cit Hippo.tcrtio rcgiminis acuiorum diccs . Dulcis pof^ Vifcera inflat fplcnem videlicct Sc hcpar . Et Gal. i J-^r^ gatcchni.cap.p.ait.Omnc dulcccaufa cft apoftcmatisj, hcparc 8c fplenc.Sed de pulmonc q, per dulcia deopp" •St^hcpar&fpIcnnon.Gal.ieftaturtcrtio rcgiminis a^^ torum.commentoillius canon.DuIcis poius ^^ic'"^'. tjj brum cui aduenit nocumenium poft hcpar cx vino du eftfplen.Resautcm noneftitain argritudinibus pu^^^^j nis quando eft rcientus in canis quar funr l co humor fus.duod cft,quia pcnetratio cius in hepate eft c''/* "j, quae dicuntur oorta amola ad venas ftricflas quae fu''' .j- Vij rari? latcreciusconcauo.Inpulmoneautcm accidit cont'^^ illius quod eft,quia quod pcrucnit ad canas eius penetrationcmciusinvcnis multis 8c digeftionein . in eis. Secundo dicit q> oppilafioncs pcrfcucrantes ta ^ pcrducunt ad tales morbos qualis eft hydropifis.f\V^ ^ oppilatio in hcpatc aicrit ipfum debilitat , P*'"';.^^/^ nitIibcrctranfircchyIuni,fiinporo fellis cholcra r ad hcpar,fi in poro fplenis melancholia , fi in ^'H^ JJ^^tuf fanguisaquofitas, vndc multum la-ditur 8C ju» fanguifica virtu8,& rupcrfluitas vel chymusaut cnr afuo prohibitus naturali curfucirca ^^^^^^-^ Early European Books, Copyrighl® 201 1 ProQuest LIC. Imoges reproduced by coorlesy of The Wellcome Trusl, London. S V P E R C A P. S/IU paulatim aggrcgatur , dcin tumorcm dcuat qu3c funr caulae prop.riae 3C potiorcs hydropifis, Grodicics pr arterca aens & aqaar &: qudm maxitiieinacftateeftcx efsquardbum corru. puntldeoquenon cftmalum utfuper ipfum uinum remperatum bibantaut aquam cahda m qua coda fuent xiloaloes & maftix. In hac tertia dicit primo q, grofifltics acris 3C aqux cft ac corrumpcntibiiscibum maximein xftatc, quiacom^ Sonv ''"^'^'^?^ " commrxtionc qui calorc arftiuo vcl de leui corrumpuntur, vel ad corrupt o> ncmproni ffunt.Grolfus igiruraerimmixtuscibo quat, dom3ft.catur5<:cumcotranfiens vfqucad ftomachurn ruptioncm fuis-vapor.bus . Idem efticit aqua grofta 3^ l?T^ ^ "^^^^" f^^i^ ^^bum in ftoSo fut 8rolT,c.e5^,ndigeftibilitatc, Sccundo dicitTu6d non cft malun, contragronf.tiem aeris ^aquo^ bibTc S^r^aS—^ XccrccS^^^^^ > tateseffidaf ftf /P^"' "^'^tofi- In hac mdcetiam proceder. ft^na^^al^dlS^^^^^^^ habcnti inte. ^JP"e meUn7h^Scu?Tf ^^u^'^ ""««^vtdbusTpS^^ bouem vel ccr^ machum 6^ partes eius e! d!f?'";°^'^^^" extendentcs fto Wia P[;^«Pfi««grolTitiemAadS^^ Via. atem vifcerum,itaq,?on^^^^^^^^^^ cali^ quam plurima cocom STelfi'''^^^ ^^"^ «d;c aegritudo dida md^n^houl ^ '"^e pro. natfomcntisproueniTn exS "bus cx myrach vcl partLs d 0^^^ '''^'"'^ ^^^'^"^e «bri vctricuIum.Bt ^3^^^^ "'^^^""^ cc afifignat Princcps tcrtn prima trac au. r ^ ''"^'"^ ««oquidcmfuamdiccnsquodSh^^^^^ •"ipfoadunanturfupcrfluitatcsS^^^^^^ «eftinorum &aduruntur humorcs ''"P^^^^ «dgenus mcIanchoIicum,&Td!f '^.r ^ "°""!r^"ntur jutnonfaciuntcucnirc,&Xtrxc^^^^^^^^^ -adcaput,&nomlnaturh.ci„^^^^^^^ «nchohca myrachia- Sccundo alTignat ITr ^ "^^^ ^"^^ns.Et ipfa multoticns clcuatur aSem ^^»' «ns Pt^u'"^y^^^^'^* Tcrtiocaufam Thco,^^^ ^^^^^^^^^^^ «"famqao^J^^^^^^ «ntcftinorum. ^ua»: ^...-.-^ °*^"«ama lorumauos nonnnm:«,..r. V^arto D O C. II, P H N. IIL 17S tfciquocirca ncceftc eftinucftigari . Namdc fpcnc ma> h humorcs cruginoli ad os ftomachi fluunt , prxicrca cau fa pallionjs ccrebro vel oculis ab ore ftomachi con^ dcTcT?H"c Gar^ ^"""^ humoribus afccn. Quiautemftomachumhabetuacuumcuui rcm comcdit fubtilem ftomachus poft ipfam ftringitur.Ethpoftearem comcderc uoluerit groflTam refugtetab ea ftomachus nequc cam digeret quare corrumpitur nifi inter catem^ pus pofitum fuerit. Et in huiufmodf quidcni difpofitione melius cftut grofllis dbus pau> latim praemittatur , quoniam ftomachus tunc afubtilinon terrebitur, Inhacquintadicitprimoq,quando dbus fubtilis in alicumsftornadiovacuorccipiturftomachus fcfupcr cS ftringuampledcnshunc dC rctincns auidc , quia famc> hcuscS:vacuus cxiftens hunc ipfum recipit- Sccundo dicitcf fiabusgroftusfupcrmittatur cibo fubtili talitcr rccepto refutabtt eum ftomachus,nccbcnc digcrctipm. quia lam fibi de bono fubtili prouifum fuit,cuius digcftii ct d.ftributio ad membra a groifo fupcrmillo imprditur* corrumpetur crgo grolTus velut derclidus a regiminc na tur3c,niiiintcrairumptioncsgrolTiv&:fubtiIis tantum in^ tcruencrit fpatium q, fubtilis fit quafi digcftus antc aduc> rum grolTi. Tcrtio dicit quod in tali cafu vacuitaiis fto machi melius cft vt grolTior cx cibis Icui procfcraiur qui« luncaleuinon terrebitur ftomachus co quod groftior cibusinfundo ftomachirccipitur auidc proptcr famem vbi celcbratur digeftio melior,^ iHic tam cito digcrl do tcritficut cibuslcuis fupcrius rcccptus, Cumautemin aliquo comcdcnte rcprctfo fuperfluxent , aut quodcft in cius ftomacho aliquis inundaucrit motus autaliquis miTcc^ turpotus ad uomendum crit propcrandum; Qnod fi hoc ei defccent aut uomcrc non po^ tucrit , aquamcalidampauratimbibat, quo-^ niam repletioncm dcponct dC fomnum afFo rct . Ad dormicndum crgo fc profternat 8C quantumuolucritdormiat . Quodfi hoc no fufFeccntautcinon aducncrit confidcra G tc naturacxaifabit cxpulfionc bonum crit . Et fi non luua ipfum cum co quod ucntrcm fuaul tcr foluit . Et calefedum quidem cum tali qualiscft triferaa: zuccharum rofcgcftiocin facicns aut mixtum cum pauco origano mura bato.Etinfrigidatum quidcmcum tali qualc eftciminummurabatum &:fcn'ze 8c cambr/. fct quidam *^ijdam aliorum quos non nominauit d^ ^^^^ ^^"^ decimaquarta primoaglt dcremcdtfs quf ''n ponum caufam ineo oppilaijQ bufdam contra comeftioncm nimiam Sc inundationcin crair^oo,/- n rt — Qiir*. cibiinftomacho<X:potumfuperfluum immixtumcibo* Sccundodc rcpletione potus 3c repletione cibi quse hara cft melior.ibiLEt potu qiiidemlTcrtio dc rcmcdtjs alnt contra repIctioncm.ibiLEt ex eo quod cft,~| hac Dar ticub dat quatuor rcmcdia contra rcplctioncm fuperfluS cx cibo modo accepto vel cotra inundationcm motus ct bi in ftomacho illius qui fumpfit cum , aut contra aliaue potum immixtum dbo nimis abundantcr Primnm Clhifupet fi""tinmefer;lW ''f'' oPPiUtioncs ^^'^ |°deinterioriburcf5^«°nfi;,^P°^^^^^ i'* '"yrachi3e,& J^* ^^^s mclancho> niachocoadunatosv"^P'°Pi''"V^^'*'^""'°'^"^ C ni difturbati funt 8cn P^^^*"^ ^<>mnia,quorum fom natio mcntis Jteiii a^cr ^**^"*" vcrumctiam fit ahc! cundriaca nullus oo^a "^^^edicitur inflatiua 3c hypo, fttm 8c ab omni boito dlr^''' * ^'''"^ tri ;'unt$ maniofisJtem ^^^'^^""''"^^"^'"'"^'^^'^'scuc '^"tiushacpalTioncvcL ''^^^^ "*n,quo,um plunmi funt fplcnc^ cftfcftinantcrprouocarcvomitum vdpcr impulfiocra fatisprofundamdigitiinorc,vclpcr<mmittcrcin osp?- inundato/i namoleointm(ftam,(5itmUarecuin caradccc IiDgcif,vcl tcincdia,4« lACOBVS per bibcrc oxymel cui fucrit imprcfl*a virtus raffan/. Sc cundum eft bibere paulatim aquam calidam fi vomitus ei dcfcccrit aut vomerc non potucrit,quia facicndo dcfce^ dcrc cibum rcplctiocm ftomaclii dcponet 8c affei ct fom numclongandocibum ab orificio tSc: proiiibcndo mulii^ tudinemafccnfus vaporum acibo ad cerebrum . adue> nicntcergodefideriofomniftatimfe profternat ad dor^ miendum vt fomno iuuetur digcftio cibi ,^ dormlat ior «iterquantum voluerit.Aquaen.m calida cum raro bibi tur ftomachum lauat^: ventrem icfoluit.vt ait Prin.ca. fequentf. Tertium eft.cafu quoaqua calida non fuffo cerit vdfomnus nonaduencrit confiderarc aitendcrc flnaturacxpulfione.i.fuafpontanca purgatione excufabit modicum ab adminiftratione medkina: , quod fi feccrit bonum crit necopus cft alio lemedio. QLuarium eft, cafu quo natura non cxputerit iuuare repletuni cum fuaui aliquo folutiuo vcntris.Et hoc foluiiuum diuerfificaturfe cundum complcxiones patientium , vt fi patiens calefa^ «flus fuci it foluatur ipfius vcntcr cum trifera vcl cum <fuc charorofatolaxatiuo.f.elcduario de fucco rofarum folo velmfxto cumpauco origano murabato,ideft condito cum mellc aut (juccharo.Et fi infrigidatus fucrit purgetur cum cimino murabato.i.codiium cum ^ucciiaro aiu mel lc.Etcumfcrie$cj,ideft affodillo , & cum cambri,idcft caulcfcu aquacaulis. Et potu quidcm fmplcn mclius cft quam rcplcri cibo. Inhacfccundadicitcjmcliuscft.i.minus matum rc^ plcri potu<$ repleri cibo,quia potus facilius dcfcendit aut rcfoluitur,nccitaoppilat,necadeo ftomachum fuo pon> dcrc grauat.Et Hip.aphorifmorum fccunda ait , q> facilc cft.i.facihus cft replcri poiu cibo.Et Gal.quinto de rc giminc fani.cap.fcxto ait,q> oppilationcs qua: funt a uino fu nt modcratac,cas vcro quac a cibis quibufcunquc uifco fum vcl grofium opcrantur humorcm non facilc cft fana re. Attendc tamen quod continuare excelTum in potu v/ni pcriculofum cft , a<: ad mortifcras pcrducit ocgr^ tudincs ♦ luxta illud Gal . tcrtio complexionum ♦ cap.8» Bxpotationcfuperflui vinifiuntapoplexicc &: paralyfcs ^fubcth 8C alifturdiai, idcft Icihargix 3C cpHcpfiae 8C fpafmi&ihctani. Et cx co quod cft conuetitcns fumcrc cx atocpoft talem qualis e ftcibus hicad magnitu dmcm trium ciccrum aut mediam drach.alocs &:mcdi'am drach .mafticis dC fexram drach. baurach.Etcxcoquodeftlcuc cft fumcrc cx tcrcbintina fccundum quantitatcm duorum ciccrum aut trium , 8^ eftcum ci admifcctur quanium ipfa cft aut minus ex baurach . Et cx CO quod cft conueniens dC uehementer lauda^ tum cft parum cpithimi cumuino .Quod fi nihilhorum fufFcccrit dormiat fomnum lon-^ gum , SCdicunaacomcftioncabftmcat.Etli allcuiatusfucritbalncct fc&: panum calidum «cntri fupcr ponatS: nutricns fubtihct . Etli oimhoctoto non digcftus fiicrit SC grauita^ tcm Qc icnfioncm QC pigntiam fcccrit (ci^s qu6d lam ucnse rcplctac funt cx fuis fupcrflui^ ratibus,quoniam nutrimcnto mulio 8<:fup€r^ fluo Iicct accidat ut i'n ftomacho digcratur, raro tamcn digcritur in ucnis , immo inip^ DE PARTIBVS fis rcmanetcrudum<l3<:cxtendit cas 8C qum^ doquefunduntur «S^gcnerac pigritiam dC la/ borem dC alyccs dC oicitationcs . i pfe igiiur mcdicaduseftcumco quodex ucnis cxpellit. Quod fi ncquc hoc fenferit immo fatig-atio^ ncm tantum aliquo lemporc quicfcat, dcin^ de fatigatiois fpeciem mcdicctur cum co quod modo nominabimus. Inhactcrtiatangttprimoquaiuor folutiua conucnicn ^^^j^jjqiij tia his qui fe nimis cibo repleuerunt. Primum cft fumc P ^.^.j reexaloc ciootrinoad magn.tudincm trium ciccrum.Dc uyfflc quo Jicit Mtfue primo fimplicium cap. primo.AIoe cft °rV de niclioribus 8c fublimioribus medicinis habens prxro 0 gatiuam fupcralias mcdicinas,c^Cj^.n.intentio folutiuifc cuduni plurimum fit dcbilitarc viriutes 3^ membra quac funt minere virtuium SCa&enc illis nocumentum ^ptcr illud quod diximus cadit hxc intentio ab aloc. Non cniit» folum non nocctimmoinucniiurad confortationem mc'' broiumdebiliumaddciCjiSt^adrcditionom eotum in^^ prias virtutcs confcrrc. iiccundumeft fumcrc drach.J» alocs cicotrini ct drach. ^.mafticis 5l fextam parte dracli» vnius baurach.i.fpuac nitri.Ei lioc medicamC cft nicliu^ primo.f.aIocfimplici,quiaaIoe folum miniftratum c dc tardcrcfoIuentibus,6topcratiocius vixpcrtranfit hcpar, (SJapcritoriffcia vcuaiumapcrtione fanguincm fpargcO tcMaftix veroprohibet ipfumab nperticne venarum, &baurach acquiritei folutioncm facilcm Sc protcnfio' nemfuac virtutisad longinquas partes, Tcrtium caC^ cipcredeterebintina quantitatem duorum aut triunici^ ccrum.Dequadicit Prin.fecundo huius cap.de granoVj ridi.Et prouocat dc lcnit ventrem cfi accipiiur ex ca aucl lana vna aut nux in iciunio abfque nocumento & mun^ ficat vifcera dc abftcrgit rencs.Kt Gal.quinto dc rcgim^^ nc fanitatis.cap.8.ait.Accipiunt autem cx ca quandoq^f quidcm nucis mufcatoc magnitudincm,quandoquc vct<> duarum vcl trium.Ncc folum innocue ducerc apta naf^ cft,fcd 3C vilccra omnia cxpurgarc hepar dC fpleneni ^ rcncs 8C pulmoncm, C^uartum cft conuenicns SC vchc mcnterlaudatum.f.bibcre parum cpythimi cum vin^^ Dc quodicit Mefuc infimplicibus capitulo de co q"^. prarogatiuam habctfupcr omnibus folutioncm facicnf'^ bus cducercmelancholiam.Educitcnim facilefinc n^^' ftia. Secundo tangit alia quatuor rcmcdia cafu quo P*^^ dt(fla non contulcrit.primum cftdiudormirc fupcr i^^^ pto cibo,& tota vna dic abftincrc a cibo vt attcntius ti2^ tura occupctur in digcftione cibi praraffunjptij&' c^ longo fomno iuuctur. Sccundum tft fi rcplctus pcr alleuiatus fuerittunc balnccturin aqua calida,vtpcr ncum fuperfluitanim edu(^iofiat,5^cibus digcftus P^^^ trationcm acquirat.Deindc fupcrponat ftacim vcntr'^ pannum calidum cuius calorcconfortctur ftomacni' grauatus cibo,poftca vtat cibo fubtili, qucm ftoina^ grauatus faciliter tolcrct 8c bene digcrat. Tcrtitnii^^g afiUmptio fortia medicaminis trahcntis a vcnis ^ lis ab ets humores,ficut diagredi] vel pulpae colW.^f da vcl lapidis la^uli,fi cum fuffragijs omnibus P^^^.^^ti cibusnondum fucrit digcftus,tmmo induxcrit g^^ in hypocundrijs 8C tcnfioncm in venis 8c pigrKja" ^^^^ to corporc .Per hacc cnim fcitur q, vcnx iam ^«"P'^ Ler^ fupcrfluitatibus illius cibi,quia licct dbus multu? ^j^ fluus in ftomachocapiatdigcftionem,raro tamcD ^^^^^ gcriturinvenisproptcrfuimuliitudincm ^J^^^.^.O^iO^ Vcnarum.&quia noncisalTiftunttot nem carum coadiuuantia ficuti ftomacho , .^,an/ ineiscrudusindigcftuscxicndcns ca .^j^diJCit tum vt ipfc fundantur,& in tofo corporc P'^''"' ^ aU« fuagrauitatc,5^UbQremaaamtudincm^^^^^^^^ S V P E R C A P. Vlh apoftenjofam , ppprimcndo laccrtos 5C cxtendendo fua n^u^titud,ne,^alyccg.i.cxtcnfioncs brachiorum &:alio rum mcmbrorum motiuorumA ofcitationcs multitudi nc ventohfatisaflfodaniisipfumcxopere caloris dcbil.s neum. Q.iartum eftcafuquo non fenfcnt hxc.f.gra uitatem tcnfionem pigriiiamalycesofcitationcs fed folfi fatigat(oncm cj, quicfcataliquanto temporc.Dcindc fjc^ curratratigationifuacfpontanesccum rcmedni ciu* inFc ma diccndis.Ccap» i fi.doftrinx pracfentis. Siuero aliqms inaanis multum procefTe. rit , ncque ipfum corpus cx nutnmento tan> tumrecepcritquanttimrurcipicbat dum cfTct lutJenis&reiusnutrientiafiant tantum fuper. Huitatcs,nontantumdebet comedere quantu lolcbatjimmo minus» Inhacpartcdccimafcxta primo agitde fubtiliatfonc ^g.mm,s fcnum a fcnio.fecundo dc illo quod fcqu itur ad ingroa;at,onem regiminis , biLEtcumnic qui ?cl r^'„ mgroirarc confueucrat rcgimc fubtiliaucrit O Tefti^d" maloqaodfequiturad fubtiliationem rc^ minl bii fn ■"f'"". niodebcntpi^r^S^^^^^^^ Attende Tene. , fe^ c.b,s euchimis f^cmT^dt^Zn "'''' Vti autc nir aut laboret in eorum di|efti' „Tn ' "'""^ vexe. d-CftGal.primoaphorifmomm ' "^'"''""^ horum n^facinimeferunHeianTurS^cre'^;':;'" ''''"/'«. S?^ feranr.nequeciborumm;,!^ "'"^"^ f^<^i'«" ie "nt.quoni,mf^„e.?SlTcet7;r""'™^^ n«.quicumfetee«inguaturpaS''.""*\'''''^""'P» ft«ri,quoni,m(ipIu,nimio abrr.T •' ^'^^' ''^""ni '«inguetldeohoc^aTp^uS::;!^^^ ft">at.ne$adcapie„dummultumr<;S™dtfttt «^^sgroflitudoimpeditea. • ^^8^">i^ «ngrcdictu po\'"/;t"'" ''^ ^t''"'"'.^^ ^oc ^^^!^ Priu. prohibuT^f^/T^ 'ftu^ffcr Poros.Scdiamcum^^^.^*^^^^^^^^^ ''""^"^o vcnas i^ grolTiticsproh h" '"'^"''^"^^^ "^"^ rcgimi» dcq.acrtrfe!'^^^°^^v^"^^ ^^^^ ^^Pl^n. ^aT'"" noftri corporis Vn^"^ ^'^ habcread foramina ^ ' n? ' fura q, cucntctVuff-,"'°^°?<^^<nf'^«=»^"sfubtaIi^g «^nonfinat eas put^^^^l^^ humiditates quas continrn, ^«•hiimori.dt: id va '^"^^"^ ^^^""^ occupct qui d.u^ «»^0 do fic q, repleat ea, Tf'^ Alb «^cns rtutrimenti quod f phmtaftica locum tc> J?bo nc vacuum ffat.Ec ift.M ^ P^I'' «^aretibus '^^«^corpom^^demac atf debilitationis v"! ^f*cioni8 cius , Tertio m^do fic tj 176 propter replctioncm nimiam vcnarum & pororum cx hu miditat.bus acr non libcrc poflfic cas ingrcdi & euentarc humiditatcs contcntas in cis.cS: iitc modus eft cafua potif iima putrcfa Jtionis humiditatum quas continet. In fubtiliante ucro regimen cum ad ipfum mgrollandum rcditacciduntoppilationcs. ^ In hactcrtio dicitq, ficonfuetus vti regiminc fubtiW trans cratfcipfumadreglme grolTum,accfdTr^"in^^^^^^^^ p.Iatioes.Cuius ratiocft duplcx. Vna q,gro(Tum rcgrmf dc fc oppilatiuum cft praccipuc viarum qux cx tenui di« ta pracccdente quodam modo conftridx fucrunt . Sccun do proprer multiplicat^onem phlcgmatis cxdiminutionc digeftionis diactx grolToc infolitx.. Et calidorum nutricntium impcdimcnta cmcndentur cum fyrupo acctofo & quam ma ximede feminibus , quoniam ipfc eft maeis iuuansquam omncs fpecics fyrupi acctofi (i fuerit dc zuccliaro : fed Q fucrit dc mellc (Implex fufficit. ^nhacpartcdeclmarextaprimoagit decorrcdiocca^ 1. Joruni nutricntium.fecundo frigidorum.ibiLEt frieido rum.m crtiogroirorum.ibiLEt qu» cx cis.-lQ.iarto dc comparat.onc fubtilium ad grolTa . ibiLNutriTntia vc/ ro.nQinntodehisquimagis rolerant nutricntia grolTa OC de noaimenro quod ex eis tadem anfequunt.ibiLExer c.tari prxtcrca.n In prima particula dicit cp nocumen^ ta calidorum ciborum debent corrigi cum fyrupoaceto fo,5(:miximccumiIIoqui fitde fcmlnibus . Talis cnim plus cxtens fyrupis acetofis confcrt fi de cuccharo cor«> poficu,fucrit,fcdficxmcIlcffatfimpIcxfu&:^^^^^^^^ mbus. Attcndepnmoq.fyrupusacctofu9 fimplcx cft duorum modorum. Vnus quidequi fftcxaceto 3C aaua cumfuccharomixti8,&ipfeinfrigidat rcprimens cholo ram qux cx cibis calidisoriri folct Sc multiplicari. Aliua d3tfimelpaucumfuerit,minustameti primo,cS: chole/ ram rubeam cum vrinacducit. Attcnde fecundoVfy rupus acc tofuscum reminibusffccxaliquo iftorum U rum firiiplicium dc co(flis in co quibufdam felbus.EX eft duplex. Vnus eft in quo fcia Calida dcco.^a ftierunt ff/ cut fcmen api] 5C fxniculi quem dcfcribit .Pr/n.cap.fcca do fexti trac^atus fummae prim x quinti caii.Et ipfc calo facit maxime cum melle fac^us , 6i:inon tollit nocumen/ tum calidorum nutricntium nifiper accidens educcnd cholcram genitam exeis cum fcce aut vrina. Alius eft in quo fcmina frigida decoc^i fucrunt vt lacfiucx portulac^ fcarioIe5(:endiui9cvcIcuairbitae mclonis cucumcris5(: citruIi.Et.ftae^optimenocumentacalidorum ciborum rcprimit,raaxlmcfifueritcum <fuccharo fac^u? tamfua frlgiditate fua apertionc qua cholcram educit. Attcn detertioc|,nutrientiacaIidaGal.Iibrodcvirtute cibario CibicaR rum fic fummatim recolligit . Qiia: funt frumentum co^ aum SCpnivs deeofacftus ciccra fcnugrsccum dacflyli fi> famum canabis vux cSiCpanfuIg dulccs apium rutha raflFa nu9 rapac paftinacoe allia Sc ccpc porrum antlquus caf^us uinudu!ce,5i: calidius cft vinum dulcc citrinum antiqui? Caridbi corrc^liot Etfrisidorumquaecx cisfuntcum hydro^ mellc 5:fyrup3 ip Tas ^ diacimino* In fccunda dicit q, frigidorum nutrlcntiuoi nocumM> taquxcxcisfuntfeudcrclinquuntincorporibus w tV ^'^^ ^'^^^ bus cis dicuntcmcndari cum hydromclle & fvruiv> lofi^ us.noximelle&diacimino.Perhaec.n.toIIiturfri^di^^ corum dC inciduntur phlegmata qu? gcncrant 3£ a^iatur oppilationcs quas induccrc folcnt , licct cnim non iint cx fe groffa,f3epe tamen generant grdflfas 8C vifcofas humf> ditace8,IuxiailludGal»librode viitute cibariorum.cap» tertio • Nonnunquam ctiani gencratur accidentalitcr ex cibisfrigidis chynius grolius propter debilicatcm caloris corporis 8c inobedientiam digeftionis dC fubtiliatiois fug, ficui acciditexcomeftionc fruduum ante maturitatem, &excomeftionecitruUorumcucumerum carnis citri5^ Hydrome laAisacetofi. Attendepiimocj» hydromcllie ex aqua lis modus &mellefa(fcitrcsfuntmodi. Vnuscfthydromel multa: triplex. commixtionis qiibd ex quatuoraqug p;tibus 8c vna mcl- iisfir,5<:hocCalel^cic6i plurimum reprimit frigusipref/ fum percalidoscibos.Aher cft hydromelmedix com^ rnixtionis ex parte vna mcllis 8c o.^oaqua: conftans.Dc quodicitMefueinantidotario dift!tt(ftionc fcxta cap.de aquamellisq^fedatfitim 8C valctad acgritudines frigi/ ^SLSjdi proprie qua: funt i cerebto 3c ncruis, & confert ad tulTim humidam 3C mundificat pedus a (anie 8c humore grolTo,3^ confcrt vi^s vrina:,*S^ non permirtit lapidcm in eis gcnerarfjiSi mundiflcat pcr vrinam&confcrtcolicoe, 6C lauat 6<:abrtergit vifcera,5<: foluic 8C mundiffcat vcn^ trem a tccibus,^ bibitur loco viwiin xgritudinibus ner uorum -Sc iun<flurarum,& cft bonus potus ♦ valct ergo ad rcprimendum nocumcnta facfia cx nutticntibus frigidis# •Tertius modus clt hydromel modicac commixtionis ex fcxdccimaqux partibus velpluribus conftans 8C viia inellis,(5iismodusnon reprimit fufficientcr nocumenta frigidorum ciborum nifi cum fpecicbus calidis aromatf/ jetur vc cum piperc gai iofilis cinnnmomo vel (^ini^ ibere, Attcndefecundoq^ oxymeldiureticum vtl fquilHticn • ■ raultomagisrcprimitnocumcntaciboiuminfrigidantin ' ^ fimplex oxymel ex aqua cum mclle 8C aceto fa<ftum, quiacalefaciiincidit(5caperitmulto plus fimplicf. At lende icrtio q> cibos frigidos fic brcuitcr rccolligit C^al. Cibi fridi» caj^. 1 6.dc virtute cibariorum.Hordeum 8C omne quod de eo fit milium panicu bathcca.i.melocucurbiia citrutli pruna petfica 8C quae dcdinant ad acctofitatcm 8C pomi/ citatem ficut vu? paifulc frudus dicfti palmg 3C radix eius laduca cndiuia portulaca papauer poma pira mala pon^ tica funt frrgida ♦ Ccrafa vcio quac funt acetofa func £rigida fubtilia fed acetum eft frigidufn fubtilc noccDS ncruis ♦ Hsec ilU, Et qua? cx eis funt grolTa complexioncm ba bens cahdam cum fyrupo acetofo dc fornbus fcmmibus 5C complexioncm habcns frigi^ damca corrigatcum paucodiatrionpipcreon aut dtacalamcntf» Cibicrafn cocrctftio. in Kac ter tia d/cit cp nocumcnta or la cx cibarrfs grofiTiS bomocsndaccomplcxionis corrigcrc dcbet cum fyrupo acetofo dc (eminibus fortibus,vt fcminibus apij 3c iocny culi.TaIis.n.,phibct'oppiIationcs quckuic ex groffis coiin guntCibis,6<:incidithumo!e3 grolTos 6C vifcofos ab cis genitos , &fubtiliateosabfque vehcmcnti calefa(5lionc* Sed homo frigid? complexionis malitiara grofforum cor rioere debet cum modico diatrionpipercqn vcl cum tan> tiUodiacalamenti. Artendc primo diatrionpipcreon cx tribus piperibus atbo longOvS^ nigro hdum poteft da rifatis citopoftalTumptionem grolTi nutrientis vt coope fcfiir ad eius digeftibncm.Sed diacalamentis feu diacala'' wieikuffl non debet dari poft cibos groftbs donec in fto^ macho digefti fucrlc,ne fua virtute fubtiliatiua cSs^ apcfitt'' uaforri dbos penccrarefaciat ante fui digeftionem.fuxta iUudGaUquartode regimincfani.cap. i i.Pharmacti dia calameniis maneeft vtendum fecundum matutinalem fricationem ante exercitia&: balncum.Et poft cibum no cft A/^cnd um diacalamentis ncquc aliquo alio pharmaco, xqupd £ortiorem reddiiionem,ideft p<netrationem facit» ^on ?tvn> rcddi tunc melius cft fcd digeri quae aflumpta DB PARTIBVS fuftt.Melius Igitur eis eft quc auKilio aliquo ad digcftioflf indigcntinhoc tcmporcdari phatmacum diatrionpipe^ rcon fimplex,fed 8C ipfum piper folum vtile nunc fi ma/ ioreft ncccfTitas6<: pharmacumex fucco citoniorum ta/ dum.HxcGal. Attendefccundoq^Gal.cap.fequen/ ti.miromodoextollitdiacalamcntum inoppilationeme biorum folidorum dicens,c^ cum in folidis 8C non in vc^ nislncilthumorcscrudi cum vlccrofo labore omniuiii optimum pharmaco: uni eft quac cognofco quod diacaia mciuis dicirur.fubcdiar cnim groiTa 8C vifcofa 8C euapo ^ rat 6<: vrinam mouct 8c nienS rua mulicribus» Atten^ ciblC^' dc rertfo cp ahi grolTi nominatia Gal.libi o dc virtutcci baHorum.cap.tcrtio funt lenticulac Icporcs glandcs W pj (Tibehepataouadura&frixa lac decodionc infpifta/ nmi vbie(f^amuftumcoc^um cxprelTum cxvua poM immarura^caioceruina vrfinabouma vcntres 8C\mc^^^ na lupini giana pini rapp fafcoli panis a^imus dadyli /"1 gi filamum Ia£>ana ccrebella omnia cnfpulj: mclongi? fces duri vifcofi cafeus aurcs 3C labia 8C extrcmita^ tc8 mufculorum, Nutricrrtia ucro fubtilia magis funtfanita-' ticonuem'entia &: confcruantia , &:uirtutcm mmus luuant 5C foriitudincm dC groffa futj^ ifiis contraria.Eiigiturquiconfortaticncina^ gct nuiricntia fortis chymi funt ncccffana cC uchemcntis famis contrarium . Vcramtamct^ cx ci's non multum comedat ideo ut digcrant» In hac quarta dicit prlmo q> cibi fubiilcs mag?s con^^ niunt fanitati fcruandp 3C cam magis conferuant fed i^^^^ nus iuuatK virtutcmcorporis.i.robur eius 8c fortitudi^^f mcbrori^ prgfertlm motiuorum.Et cibi grolTi contrar|JJ facirit.Ratio primi eft,quia fubiiles facilius feruntut 3C «• geruntur leulus q^grofti,& funt minus fuperfluici no o? pilaiiui,5(: liberius tranfeunt per vcnas ftri(flas fimiles^* pillis.Etfecundicauff funthiscontrari?,fcilicet g|;^!| funt difFicilioris digeftionis grauiorcs ftomacho ««agjj ' perfluicifxpeoppilantesdifficilistranfitusper vias ftr das.Et caufa potiflima cuftodig fanitatis eft vix c'"^ rum(5(:fupcrfluitatum maneantaperta- quatenus libc pcnetret cibu« ad membiorum nutritioncm.sSt: ^P^. laiei finc impedimcnto ttanfeant. ad expulfionum Vj^ ' Sed caufa quarc groffi fortificant 8: fubtilcs no fic «1^« ^ groffi veriuntur in partes corporis compac^as ^^^bil^ firmasfubtilesautemfiuntrararcoTporis partes fubi»^^^ tenerx citorefolubile9,& itcrD fanguis 8C fpiritus ex S fis p,eniti funt plus corpulenti ii^magis refiftunt refo» ni.Etifta funt intelligenda quando utcrq? gtoftus oc tiltsbenedigcritur,quia ncc fubtilis fenitatcm f^^^ua , .g groflus fortificat nifi digeratur. SeCundo dicir q» " tiagrolTafortishumoris&ftabilis nutritionis Kint i'.^^i celTaria qui confortatione.i.corroboratione corporis diget ficut illi quem pparare volumtis fortibus e%tT ^ & funt contrarium vehemcmts famis.i.magis b^ofam famem ^cibi fubtilcs,quiadtutius in ^^c^x^ pcrmanent 8C fortius refiftunt refolutioni qug cft ca ^5 bidefamis.Scd famdicus cx his quaq, vice modic muitum comcdat vt ea mclius dtgcrcrc valeat lan* j^/ mcdcbilitatus.Iuxtaillud Gal.librodc virtute c rum.cap.tertio.Oportct illum qui comcdii cibos g proptcr neccfljtatcm dammii appctitus in cis vtj ^^^,^ cx cis accipiat non incommixtos.i.non folosj^'^ d< libu s ncquc affuefcat cis.Et pau lo antc ^^^f '^^'i^^g'^ quando 8C quibus groffi conueniunt djcens.c. cs fa cum inueniunt corpus^calidum muUi labons^^^^,,n bum(S(:muItifomnipoftcibum d,gcrumur cx^^^^^jafl^ corpus nutrimenio plurimo aan^J^^^^^^^jgjionc S V P E R C A P, Vlh <onfortationc pIurima.Et melius cft <^ fumantur haec d> baria in hyeme proptcr aggregationem caloris ir * ribus corporis 3C longitudinem fomni»Hxc nic. Exerdtatipraeterea&: multi laboris magis lunt tolerantes nutrientia groOfa quos forfi^ tanmdigcrendo ea luuat fortis fomnus, dC quia i'n ipfo fiunt profundi ; Sed acadit eis propterea quod multumfudant 8Cex eorum corporibus multa refoluitur quantitas quod ipforum hepata ex nutriente rapiunt illud qiJ nondum fuit digefi:um , prseparat eos ad ^gritudines perniciofas in fine uitx aut in eius principio, dC proprie quia funt in fua confi- dentes digeftiua quod ex fua habent dormitio ne quod defl:ruitur cum eis frequentes accidijt . uigiliac proprie cum fenefcunt. % cibi, '^^^ quinta dicit primo quod iiomines qui fe forti^ ter exercitant 6C multuni laboraiit groHos cibos plus to^ lerant quam ociofi , 3C forfitan iuuantur in digercndo C03 a forti fomno,quia communicerfomn! laboraiorum funtmultu profundi. Nam natura fatagens fatigationi laborumfuccurrerccSi:fpiritusabunde quos laborrefol^ uitfomnorcparareprorogathuncquantum poccft qua^ dam mduvfla ncccnritatc . Dicit tamcn forfitan , quia aliv quflaboratorumficciccrcbrimalc dormiunt» Eiufdcm fcntent^meminitGaP. primodealimentis capitulofe. cundo.<^,on,amauteminquitinhtsqui multum Iabo> rant fomni profundiorcs fiunt,a: lioc multum ipfis ad di f.^lT<? h^'^ "^'""^ « Pr^uis cdulijs Ig^ tenT^fu confcqul Hn..Iabori:K^^^ machoprius$fueritibtd-mTr a 3»qu'da fto> ^nt5.^I.i":;^:^'^^^ tahs hum.di ab his refoIuitur,vnde fit q, mcmbra i mum inanita fugunta vcnis ven?abh%r e ' ,a Z machorcsin m7L ^'""'V^''^-'^"*'"'^'""'''' vcntrc non folumfe. m«d.geftum,fcd ctiam pen.tus indigeftum alfquando hu morcm quando poft cibos laborant. Tum proptcr necef fi^atem rcparationis rcfolutoru. Tum cx forti calorc pe motum acquifito vchcmenter trahentc. Tcrtio dicir ^ raptus vchemens indigcfti cibi per hepata laboratorf «l;rponit cos ad morbos pcrniciofos vt paraly fes hydro ! P>les arthriticas apoplcxias fpafmos i ffnc vita: veh nrin c>Piofent]'quodeft initium ffnis vitx maximequfa ron. ^^unt in fortitudinc fux digcftiu^ quam confcqui folen cxfmsfoa>nisprofundis,fcdhxcfortitudodigeftiu^^^^^^^^^ ^t^^^dcffciteis^^^ovig^^ ^^nitcr cucnit in getatc.fcnn vcl fcncdlutis propter defi? D r'T''"^^^'^ humiditatis fuorum ccrcbrorum p cTu™"^^^^^^ ^iontc^^^ rius ifti-*gri an gan^^f ^"1'"'^"' P"^^^ 6 "'"«"t^^^aniefencdlutcm mortuntur» nifiS''- ^'^^"''^ ^^centes non funt boni daS°r^"^ cholera rubea abua comlL r"^^''^-Eteosante comeftion? ' ^ mora 8C melones 6c perfica & pruna. D O C. II, F E N. III, 177 Qi;odfiaIns regantur rebus & non ifl:iscrit meIius,quoniam omnis res quac fanguincm aquofitate implet quac in corpore ebullit ficut fuccus fruduum extra,Iicet ea hora iuuamcn^' tum praefiet,tamen ipfum ad putrefac^ionem parar.Et fimiliter illud quod fanguinem hu> moreimpletcrudojicet quandoc^ conferatfi cut cucumeres dC alcheted. Et proptcr hoc qui his nutrientibus multij utuntur febribus fiunt apti,Iicet prius infrigident. Et tu quidem fcire debesqu6d humori aquofo pleruncp accidit utfiatpus,3<:hoceritcum non refoluetur dC In ucnis remanferit.Et cum ifti exercitrjs uti ce perintantequam huiufmodi aggregenf aquo fitates,&: ilicocum fruc^us comederint etiam cxcitenturrefoluenturaquofitates i^x dCmi^ nueturimpedimentumquodper eas habent. Oportet praeterca ut qui frucf^us comedit poft ipfos incedat, dcindefuper cos comcdat aUV quid ad hoc utlabantur. In hac parte. 1 7* primo agit dc rcccntibus frudibus quibus,cS{: quando compcturtt,& de fuis cflFcdibus.Sccu>' do dc cffcdu nutricntium gcnerantium aquofitatcs& vi^ fcofoshumorcsi&cholericos.ibiLNutricntia vcro."] In Frudluum prima particula datnoucm rcgulas circa vfum fruduu vfusrcgu/ & effecftus fuos 3C reprelTioncm fux mahtiae» Prima lae»^» cftfrucftus reccntes nonconucniunt nifi laboriofis homi nibus Sd cxcrcitatis cS:abundantibus in cholera rubca 8C tcmporcaeftiuo. Erintclhgitur hacc rcgula dc frudibus frigidis 3d humidis vt ccrafis prunis pcrficis» Dc quibui fccundo dc alimcntis capitulo fccundo dicit GaP. Sunt autcm omnia liarc mali chymi.Et folummodo utic^ quis ipfis in profcdum vtitur fatigatus cx prolixioribus itino» ribus5i:fuffocatione vehementi.Tunc.n.profunt mitiga tia quidcm ariditatcm corporis,infrigidantiaautcm mo» diocritcr quandoquis ipfa frigida aftumit. Humcdarc quidem igitur fempcr liabcnt,<nfrigidarc autcm non ha> bcbiint calidc difpofitionrs vtdiAum eft. Non.n.tatum frigida proprrjs complexionibus funt vt & ficalida offc> rantur infrigidcnt. vcntrcm.Indigcnt igitur fupcradiccfia frigi^li^^'^ contrariantccaliditati carum quac fuilt fecun^ dum vcntrem 8c hepar partium ♦ Haec GaF. Sccunda cft frucflus rcccntcs comcdcndi funt ailte cibos alios ♦ Et hancintclligedc frucflibus accipicndis gratia rcfrigcrn &*humcc5tationis(S{:dcIenitiuis vcntris dc dc frucflibus ftypticis cum fumuntur gratia rcftringcndi vcntrcm, vt piris 3C citonrjs.Nam prxmiiTi cibi fua ftypticitatc ven>' trcm ftringuntvSipoftpofiticis dcprimunt alios ad infc^ riora conferentcs ad digcftioncm 8C fccelTum facilcm, Ii> cct fint ftyptici.Caufa vcro quarc rcfrigcratiui &:hume> cftatiuipraefcrunturcibis cft vtappctitum comcdcdicx^ citcnt,choIeram rcprimant,fanguincm tcmpcrcnt , 3Cnc corrompantur fi vcl poftponantur vcl immifccatur altf» fcrculis tardioris digeft/orfis.Etut eff/cacius prpdicfla opc rcnturcxpcdit&intcrualloaliquoante cibos alios acci^ piantur,&modicum vinifubrubciautalbi fortiter Iiin> phati fupcrbibatur vtlcuius tranfcant fux roridac partcs ad hepar^i: vcnas cSiiferuorcm tcmpercnt cholcrae 8c fan guinis.EtlicctrcguIaritcrcS;:vtinpIuribu8 dicfti frucfhis pr^comcdi dcbcant,quandoq^ tamcn poft alios cibosac cipiuntur,vtfaIfugincmhorum velacumemitigcnt vcl fcruorcmpccftorisautccrcbritcmpcrcntin difpofitis acf maniafnvcladphrcncfim vd ad cauma pccfloralium, Ocutnowtum eft partc tcrtia capituli praefcntis.f ilia* lac3b.9»i»auic» Zz lACOBVS Vcrutamen quandocp necelTc cft aliquem cibum wt f c fimilcm cibofuperalium mittcre cibum qut fit ei ficut iiiedicina»7^.g. ficut illi qui nutrientia acma comedunt autfalfa,deindepofttcmpusjtn quo nondum complcta fuitdigeftioconfcquentcr eis adiungunt res hume(f?:an> ics» Tertia rcgula graiia cxempli nominat Uos fiudus Chryfo^ dc quibus dicftx regulae inteUiguntur.Pr imus cft chryfo^ nicla. tnela^Secundus mora. Tcrtius melones» (^uartus perfi/ ca»Q.ufntus pruna.De chryfomelis quidem dicit GaF.j, dcalimentis.cap,io.In perficorum generc dc hapc funt ditFercntiam quandam habentiaad melius»Nec|?.n,limt^ liter corrumpuntur fecundum ventrem necp acetofantur videntur autem multis dclccfl;abiI,iora,c5<: proptcr hoc mc liora ftomacho.Et in aggregatorio.Serapionis . capitulo dccisfcribiturcj>!axanccholeram 6^genetant humores grolTos.Et itcrum ibi aucfloritatc Rafis.Quidam patieba airfamolitatcs ab aliquohumorecxiftentc in ftomacho fuo 5C dedi fibi in cibis dc chryfomelis recentibus , 8C fe^ datus eft fumus ille^quarc poft hoc vfus cft infufione eo/ rum affiduac.Er ego non crcdo cj) reperiatur cibus aliquis {irfgidior ftomadiOiS: magis lucratiuus ftomachi ipfa, d:'funt meliora ftomacho c'^pcrfica , dC auferunt faftidiii cibi.Ef qui vulc ea comederc fir>e nocumento fumat poft illa anifum 8c mafticem de vnoc]uoc|j.drac.i.vel.drac.rj, &bibatpoftea vinum purum bonum autvinum dulcc Mora» cocflum vd mel.De morisautemfcribitSerapioninag' gregatoreauctoiitateGaF.cjjmaturi mori faporeftdulcis ftypticuSjvS^ virtus eius tertiaeft,qu3e mollit ventrem,c5^ irj. - fuccus eius confert multum in medicinis ori9,5c: rob eius "^i- . iuuat in muhis inquibus eft necelT*ria ftypticitas pauca» Sed immaturorum fapor eft ftypticus acetofus ♦ Ec vir'' tus eorum fecunda cft quac retiner, Et virtus tertia eft vir tus quac retinct vemrem retentionefofti,&conferunt vl ccribus inteftinorum 3C fluxui,inomnibus pgritudinibus qua:fiunta f^uxibushumorum , cSt^admifccntur poftqua. tcruntur cum cibis ficut fumach. Et qui vulr ex eis fumc tc in potu poteft cumaqua aut cum vino.Et mora quan/- doiiuieniunt ftomaclium purum ^i^ comcduntur antc ci'' bum cgrcdiumur a ftomachocito , Sc properare factunt' cxitumialiorumciborum.Qiiando vero coniedunc poft cibum.>Sc:inftomachofunc humores cito accelerant ad corruptioncm,cSi:con;upcioeorumcft mulrum nocitiuav ^tquando mora.noncormmpumurin ftomacfaofinedu, biohumectanr,(5^non infrigiciant ni(i quando cowedun tur fola.Et cjuod euenit ex comeftione eorum corpor i eft nutrimenrump3tjcb*mficutcx cibo meionum nifi quia mora non funt ita nociuaftomacho , necita prouocati*' uavomftus ficut melones. HxciUe. Etde moris cft re^ gula communis cp foh intcrfrucflus comedi debentantc plcnam rtiaturitatcm.f.media inter rubeaet nigra>Et dil comcdumurintegre maturagenerantfebres putridasan tracc5&carbunculos,c5<:muItiphcanToIem tcmpore pc Mebnet* "'^*^""*'^*"*«^o«ibu6autemfcrib« Scrapion aucflori^ "tcGa.capituIodecis.McIonismaturi ftibftatia eftfub tiliSjcSc: nonpcrfeiflc maturi fubftantia eft gro^Ta. Et vir^ tus prima cft virtus quae infrigidat Sc humecfiat mtertio gradu.Ei fecunda virtuseft quaeincidit c5<:abftergrc. Ec tertia virtus eft quae prouocat vrinam SC mundificatca> tcm,cS^propricfemeneius quando deficcatur cS^ tcritur 6C cribratur vS^ adminiftrat in lauaturis corporis*Et GaL fecundo alimcmorunv* capitulo quario meloncs pepo^' ncs vocat^&de ipfis ait.Tota quiclem igitur natura ipfo/» rumcftfrigidiorcum humiditate copiofa. Abfterfioum autcm aliquid habent propter quod dC moucnt vrina8,cc icceduntfubtus.i,ventrem laxam magis cucurbitis cSi: melopeponibus j ideft longis mclonibus . Quod autpm abitcrguntpotcsaddifccrcrefricando fordidam cutem, proptcr quod & fi morphcam quis habcat fiuc Icntigines in tacJC vel aipho8;idcft maculas fupcrficialcs. abftergut DE PARTIBVS Sc hos.Eo autem quod velut caro ipforum femcn abftcr git magis quareacj arenofos renes congruit. Paruum au-' tem operatur chymum in corporc,t5c: magis quando nort benedigeritur,tuncauteni 6c colicos facerc confueuit. Et enfm antc corrumpi ad vomitum idoneus eft ampliuf(^ comeftus,nifi aliquis fuper ipfum aliquod cuchymorum cduliorum comederitmouebitomnino advomiiu. Scd p /j^, deperficisaitGar. fccundo de alimetitis capitulo. i !7.<J *^ 8c horum fuccus Sc q> velut caro facilc corruptibilis eft, &omniquidem prauus. Quarc non oportct ficutquae^' dam poftaliud alimentum offerrc, corrumpunturcnim fupcrnacantia.Mcminilfeautcm oportet huiusquod cft commune in omnibus quaecunq? cacochyma humidac^ cSc: lubrica Sc facilc fubirepotentia propter hocoportct co mederc ipfa priora alijs.Sic enim ipfa ccleritcr fubcunt et illis uia faciilt» V Itima autc fumpta fimul corrumpunt ct alia.Sed i^crapiQnioaggregatorc.capiuilodccis.aucflori tate Diafcoridis ait.fAatura ex perficis funt bona ftoma^ cho 8C moHiunt ventrem , immatura vcro ftringunt , cSJ quando dcficcantur ftrinp,unt fortius. Et decocftio fic^o^ rumquando;fcilicetbibiturprohibet fluxum huraidita^ tum ad ftomachum 8C ventrcm. Et quado ficca trita pul ueri.<^antur fuper locum \'nde fluit fanguis abfcindunt Cum.De prunis vero dicit C^ar.capitulotrigefimo.fecun^ dialimentorum.Alimentum quidem igitur paucilTi'!'^'^ cxfruc^uiftocorpusaccipit.Vtilisautem cft humecflarC &infrigidarcmediocriter vcntrcm volentibus. Subd"'' cuntautem ipfum 3c hxc proptcr humiditatem SCvtfco^ fitatem ficut 3c alia quxdam prxdicflorum. Ineft auten* ipfis exiccatis cftc vtiles Cicm ficubus. Etopinionem ha^ bent multi optima aliorum efte quac apud fyriam in mafco nafcuntur.Secunda autem poft hxc qux apudhy; beriamHifpaniamnomfnafam. Optima autemipfor^ fum quxcunci; mediocrfter ftypticantia magnaq^runt <f^laxa.Quxautemp.arua6<: dura 8c pontica praua eduliuiii funt,iS^ad ventris fubdudionem. Decocfla au^ tcni in meUicratohabente plus meltis fufficienter laxant* Et fifofaquiscomedatipracS: multo magis fi fuperfor" beat mcIficratum.Pafam autcm confcrt fubducfiion^ ventris poftoblationcm ipforum fupcrbibcrc dulce^'^ num & imcrrumpcre aliquod tcmpus,(5<: non mox pra"^ derepoftipfa,fed& hoc communc omnium quicunci? laxant uemrem in memoria habeatur» Quarta regu[^ cft,melius cfi: ajj cbnfcruationem fanitatis rcgi cibis ali]* utcarnibuselc^is 8C non dicflis frutflibus. Cuiusrati^ eft,quiaomnequodimpIet fanguinem aquofitate ebufj liente in corpprc ficut muftum 3C alij fucci frucfliuum Ijum exterius in uafe pracparant fanguincm ad puff^^ ctionem,Iicet pro hora qua fumitur iuuamentum prp^'^ humectationisc&rcfrigerti uel lcnitionis . Hac de caul^ Princeps febricitamibus prohibuit fructus quarti P*^'!^^ tractatu fecundo.capitulo feptimo dicens. Et omne^ ctus nocent febricitanti cum ebutlitionc fua Sc corriJp^'.^ he fua in ftomatho.Ineft autem haecebultitionis P^^^^L, tas fuccis fructuum tam interius in humano corpo''^^ exterius in uegete cx calorc folis dcrcticto in cis cui« ^ turabantur.Rclinquantur ergo pro rccuriori rcc^""^^.,^^ fructuum uCus.SC maximc rcmoHitorn quos uufg^s t> tos uocat.Sunt enim fcmiputrid/ 8C immaturorum ^ " - mes habentiumcSitcmporcfufpectodepeftilentia.fc^^^ comeditur dc mclioribus aliquid fit iUud modicum ^^^^ iinotantuminunarcfcctionc, Quimarcgulacft» «llud quod rcplet fanguincm aquofitatc pratrparat ip ad putrefactioncm ficquod implct ipfum humore c phIegmate:fcilicctuifcofoindigcfto ficut cucum^fe ^ chcted:ideft citruUi difponunt ipfum ad putrctactio^^^^^^ Replens quidem aquofitatc fanguincm P^^P^^^.lu ^quo^ ctioni proptcr cbullitionem comingcrc folitam -f^^o fitatitScd repIcHS humorc crudo feu phlcgmate prarpara' V S V P H R C A P. Vlh praparat ranguincm ad putrcfadionem oppilando fibi Vias <X:prohibcndocum ab cucntationc qua ind/gct.Op piUtio vcro potinfima caufa eft fcbrium putredinis. Sex^ ^aregula cft. ilJi ffunt apti febribusqui multum vtun-' turhis nutri€tibus»CJpIentibus fanguincaquofitateueliiu morc crudo , qu?a prarparant fanguincm ad putrcfacflio/ tiem . Putrcfadio vero cft caufa quafi immediata 3c coniun(fta putridae febns , licet a principio conterant infrigidando 8c humedando» Septima regula eft . hu^ mor aquofus relidus in venis itcrdum fit fanics» Et iftud Rtcum non refoluitur fed remanct in venis vbifinon putrcfiat conucrtitur in hypoftafim quac Cum vrina cxit, « fi putrefiat putredine forti cfflimante ad cor tunc gene rat rcbrcm , fed fi putrcffat putredine modica non effu> «nantc vfqucad cor in fanicm vertitur ♦ Nam natura fa^ ciens de poftibilibus quod melius cft tcntat primo cx eo faccrc alimentum dealbando ipfum , quod fi non polTit in hypoftafim albam ipfum conuertit , c&: fi id non pofiTit facitindefanicmquamcum vrina expcllit. luxta illud Princprimi fccunda.doc^rina tertia. fumma fecunda.ca pitulo tertio ♦ Et eft cum fanus euacuatus qui excrci> tium reliquit mingit vrinam ficutpus 8c virus tcnuc quo Ipfius purgatur corpus , & eius aufcrtur laxitas quam exeratrj dimiaione confecutus cft. Odaua reoiila cft cum poft vfum fruduum rcplentium fanguinem aquofi' latibus vfi cis ccpcrint cxcrcitrjs vti prius ffi in vcnis agv gregatx fuerint &:multiplicatac aquofitates,^ etia ftanm poft corum efum fc excrcitaucrint refoluetur aquo ^ZmlT "^' exercitium , 8c diminuemur in. CommoJaquaecxcisventuraerant. Quorumprimum cft difpofitio fanguinis ad putrefactionTm , SccunTm Si ^ adh.rcnti. n" MLuiZT^'^' conucrfiodictarum c^it::" =r ^^^^^ eas cx. "a. Nona eft ftarim f^^a c "iordax& vlccrati buIanduTdldXTos a'S '^'^^ per motum partrm pcr cibum CcraffumD^^ .nfcrius,&citodigcfti tranfeanta7;&^^^^^^^ ^ve humectationis, Attcnde quod duplcx eSm poftfructusconucnit.Vnumfuaue dcambulatiuumft^ timpoft eorum afifumptioncm vtlcuius defcendantad fundumftomacht, Aliudfortius ilico poft fuamfecun^ aam digeftionem vtaquofitates cx cis gcnitae ftatim rc> «oiuaniur prius $ in ucnis accumulentur» 178 Nutncntia ucro quae aquofitatcm gcnc- ranta: humorcm crudum 8c choleram gcnc> rant febrcs proptcrca qu6d ca qux cx ipRs runtaquofafaciunt (anguincm putrcficri Sc qnae cx cis funt uiTcofa & groflTa, proptcrca quodforaminaclaudunt, dCex cis cholcrica iacoqu6d corpuscaIcfaciunt&: proptcr fan- gumis acuitatcm quae pcr ca gcncratun In hac fccnda dicit quod tria funt gna nutricntium Pe nerantium febrcs.Primum cft nutricns quod fanguincm .mpletaquofitatcficutdictifructus.Sccundumeftillu^ c nsporcus anguilU,citrulli,cucumcrc9. Tcrtiumeft mitricns multiplicans cholcram , ut allia, ccpc, port^^ ^'"^'^.^^'^^"^f^brcmgene^^^ ^quofitatrs fangumcm pcrducit ad putrefactionem . Se. cundumucroproptcreaq,humorgro(Tus uifcofus abco ^jmtusopp, atporos& uenuU, ftrictas quarc rctincn. ^«mmidcogcncfacfebrcm^quiacorpus^^corfupcrca. lcfacitca!orccxtraneo,& fanguincm acuit at$ chokru ^atctticicns ipfum pronum inflammari. Olcra uero cholcrica quandoque multum confcruntmhyemequemadmodum qux cx cis funt infipida , quandoquc multum confe. runt m acitatc. Inhacpartc^is.primo agit dc vtilitatc olcrum tam choler.corumc^infipidorum.Sccundodc remedijs con^ tra malos cibos cum necefi^: eft cis vti. ibiLQuod fiali^ cuKlTertio dc rcmediis contra nocumcnia dulcium ibi LEt cui quidem.lQluarto dc rcmcdifs contra nocumcnv ta acctoforum. ibi LEt cui acetofum.l Quinto dc rcmc-» drjs contra nocumenta vncfiuoforum&aliorum faporcr. ibiLEtfimilitcr vnduofi.l Sextode modo regcndirc/ pletosmalis humorfbus fubtilibus.ibiLCum vcroalicu^ lusOSeptimo de rcgimine corporis facile refolubilis ibi LEtillumcuiusO In pnmapariicuIadicitprimo<^*oIc OIcRtcafb racholcnca ficutalliacepcporri pcttofelinum nafturti5 tuvfus! quandoq, plurimum in hycmc coferunt. Primo quidcm quia armant corpora contrafrigus^Sccundo quia rcfiftut malitqs aquarum 3c pruinarum qux tunc inualcfcunt proptcr fohs impotcntiam ad puriffcandum aercm dC ^luas.Tcrtioquia rcfiftunt multiplrcationi phlegmatit a, trigori iplius quod communiter in hyemc abundat dC incidunt vifcofos humorcs. Quartoquiaapcriuntoppi/ lationcsquas fuo frigore faepc inducit hycms, Sccun> OlctuinO. dodicit(j,ficutoIcracho!cricaquandoqpconfcrunt mul/ pidorum ^ tii in hyeme fic infipida oIera,ficut fpinachia laducg vfo vfus» lariae portulacae multum profunt in aeftatc , quia contra aeftus corpora noftra armant,choIcram rcprimunt fan^ guiiic iempcrant,rcfolutionibus pfimis quac tuc ffunt ob> ftant,nec^ putrcdini funt ita difpofiti vt frucftus rcccntcs Quodfialicui ncccflanum fucrit nutrfen^ tia comcdcre mala,paucis uicibusi 8^ tion frc- qucntibus cis utatura^cumeis mifccat quod fitcis contrarium. los cibos cum coacflus fucnt aliquis vti eis , vcl quia non maloru f« habetbonosaut fatisdc bonis, vcl qu/a wubcfdt al^" mcdoru» comcdentibus malos cxpecflarc bonos rcliais malii ratio. velquianotari timctdcfingularitate 8c Icccacitatc cuin non contcntantur aliorum cibis,ucl pcr intcmpcrantiam cogitur friandula lingua ipfius malos praefcrrc bonis vcl afiumcrc malos rclicflis bonis. Primum rcmcdium eft raro non frcqucntcr malis cibis vti.Nam qui raro mali9 vtiturmaximecumdclecflationc natura corrigit corum malitiamneqppcrdurat,fcd qui frcqucntcr maliscibis vcfcituracquiritabcishabitum malitiac 8c indc altcra^ tur natura eius ftcratis vicibus ficut gutta cauat lapidcm Secundum eft q, admifccat cis fuum contrariuin yt fi pecccnt in caliditatc commifccat frigida. Si in frigiditate calida.Sf in oppilatione apcritiua. Addc tcrtium quod parum cx cis qua^ vicc fumat.Iuxta proucrbium. Mo^ dicum non nocct nifi modicum , vt naturapotcntior ffac adcorrigendum malitiam corum* Etcuiquidem rcs dulcis nocumcntu prsr> bct acctofa bibat Cicat dC acctu 8C granata ct fy rupijacctofumfcmexumo acri& citonns & his fimi'Iia,&: ufum habcat cuacuandi. - I„ hac tcrtia dicit primo qupd illc cui dulcfa noccm Ciborum bibat aut comcdat al.quid acctofum vt bibat acctum uc dulcio cor comcdatgranagranatorumacrium vclfyrupum bibat rcdio, acctofumfaaucx vinoacctofo& citonns & fimilia W Iacob,Bti.auic« zz ij - .TAC:Q:BV:S llcJt (liccum yu3e z^ccrbx vd fuccum ber beii?. Atten Dulciti no de c^ tx vfu dajcium tria nocumenta aaicntur in iiis qiM cumenta* aclcapronifunt*Primumeftfafi;idium propterea q^du.V ciafui8caliditate5(:iiumiditatcleniunt 6C applanantori- gcium ftomachi induccntes illic difpofitioncm contraria inanitionii5(:corrugationipartisil!iu3 quoefunt caufafa^ mis» ^>ecunwtjmeft velocitasinflammationis corum 5(i conucrfationis in choleram. Tertium eftoppilatiohepa'' tis ♦ Contrahacc tria valcnt acetors , quia appetitum fua acctofitaie prouocant fua frigiditatc inflammationcn^ prohibent SC fubtilitatc fux fubftantiac oppilationcs apc^ riunc. Sccuiido confuluit vt illc cu( dulcc nocumetum prsebctjVfum habcat euacuandi poftcotinuationcm dul cium,vtpcreuacuationcmfaftidium tollatur5(: cholcri/ cuslvjmor cxdulcigeniius cuacuetur Sc hcpar oppilatu apcriatur.Etadliocopcrafublimc pharmacum cft rcu-' b^rbarum cum cndiuia 3C fpica^S^ pauco vinoalbo» Et cui acetorum nocucrit port: ipfum mcl fu fnatautuinum antiquum,8(:hocqmdem fa^' ciat ant e maturationem &: digeftionem. AcefoforiJ In hac quarta particula dicit cp illc cui noccnt acctofa correctio poftca fumat mcl auc vinum antiquumantc digcftionem ctnocume autmaturationem acetoforum, Attcndc primo quod a» nocumenta aceif acctoforum prouenire folita in difpo fitisadhaccfum.Primum quidcm infrigidatio 5(: dcfic> catioquibus nocetpIurimum*naturalibus mdachoHcis. '^»'-' Sccundum cxafpcratio gutturis. Tcrimm pundio orifi^ c.nftomachifi vehcmen9fucritacetofitaseius.Q,uartum conftricflio pccftoralium 8C exdtatio tulTts. QiJintum no> ccrcgcncraliteromnibus mcmbris neruofis &:iundura> libusfua velocipcnetrationc qua ducunteis fupcrfluita" tcs 6C pcrueniunt ad ea cirm fuis nocetitibus infrigidatio^ Bc 8C cxiccatione.Et hi«^ ferc omnibus obuiant mcl 3c vi^ num vctus prarcipuc dulcc,quia guttur lenium, os fto*"^ chi mulcent , pcdlus dilatant , tufiim non commoucnt jNi compcfcunt,(S<: fua catidttatc mcmbra ncruofa 3C iuntftu ralia confortant. Attende fccundo quod ad obuiandu nocumcntis acctoforum iubct» Princcps poft haec quod tnel aftumatur aut vinum antfquum prius quam com^ plcatur digeftioacetoforumin partibus aptis nutritfoni velmaturatio in fuperfluitatibus corum , quia plurima fuorum nocumenrorum proucniunt ab cis antc com" ' plcmentum fuse digcftionis in ftomacho ficut cxafpc-' ratio gutturis , mfrigidatio dc exiccatio ftomachi ,con ftricflio pcdoralium , prouocatio tuCTi^ , mordicatio ptis ftomachi* ^ Etfimilitcr unc^ofi nocumetitum pontiV co emcndat Cicat funt caftancae 5C grana myr^ ti QC Gliquf dcfyria fi^ anabat QC zarorc, ^ amaro ficut enula muraba dC falfo 8C acuto fi^ CUtcaugamachSt^alltjs&^cepis dC cconuerfo. yj Inhacquintaparticuladicttprimoquod nocumcnta ^"^^ vnc^tuoforum vt buiyri axungiae medullarum ofifium ce criTro febrorumc&:olcorumcorriguturquatuor modrs.Primo "^" pcrponticadefuperacccptaficutfuntcaftane3e(S(:grana myrti dC filiqux de fyria : ideft grana xylocaracfle dc rc> gfonefyriar,<&:anabat: ideft mcfpila vel fruc^usfimi^ |is cis 3c ^arorc: ideft forbae , 8C cft f r ucflus fimilis piro in ngui-a^dc quo drcum quidamquod non eft forba fed "milis forba:» Secundoper amara vtfuntabfinthium amygda^ae amarx , nuclei prunorum 3c pcrncorum, g.. ; cmila muraha : ideft radix enulx campanoe condita» Tcrtio pcrfalfa ficutfunt falis fpecics &p.fccs 8C car^" nes in falmuria diu cuftoditi vcl fatc plurwo prius con-» (pcfC , &caugamach : ideft cibaria fimpljcta 3C conw PARTIBVS pofitaquaecomcdunturpoftcibum ficut capparcs dCcM ux, Sic cnim cxponitur in fynonymis Auiccn.5(: in mar ginali gloiralittcrgpraEfentis.Et fub nominccaugamach cadunt etiam acuta quac poft cibum comcduniur ut com poftac]uadragefimalis,anifumc6dftum,cinnamomum condiium,«Sc; fimilia.Qiiarto per acuta ut peraIIia(S:cC'' ^^^^^ pas,zin$ibcr&:pipcr,gariophyllos5d finapium. At-' pocH' ten(ie quod nocumenta uncftuolbrum funt fedare appctt'' r"*" tuminduccrenaufeamautfaftidium , aut natarcinfto^ ' macho et cire caufa natationis atiorum ciborum tardc de fcendcrecitoinflammari. Iftis incommodis primoob* ftanrpontica,quia fu>i ponticitatc dcprimunt infcriusd»' bosuncfluofos c5(:orificium ftomachi relaxatum pcr co» rugant 3C inaniunt pcr uiam exprcfifionis 8c fua frigidita/ tc 3C terreftrcitaie prohibent eos inflammari» Amarauc-' rouehementerabfterguntcralliiiem un».^tuoforum a fu^ peificie ftomachi.Salfa 5(:acutaincidunt5(:u{as rcferant unctuofis cibis SC rcprimunt horum unctuofitatcm,ficut clare apparct dum linguoc oftcruntur unctuofa mixta fal'' Cis* Tunc cnim toUiturabominatiounctuofitati» , 3C(i^ por corum fit gratus guftui. Secundo dicit 3c econuer-' fo: ideft ficut fapor unctuofus emendatur pontico amaro falfo 3C acuto , fic ponticum amarum falfum^S^ acutum cmcndari folentuncfiuofocibo , quia cibusun^ ctuofus reprimitaufteritatcm pontici 3c fortiiudinc fu» contractionis 3C cxprefi"ionis,6i: uchemcntiam abfterfio^ nis 8c exafperationis amari 3c fortiiudinem abfterfioni» 6(:ablutionis (5^dcficcationisfaIfi,6^ fupcrabundantiafl» acuminis 8C refolutionis 8c incifionis acutorum*. Cuacroalicuiuscorpusmalis fucrit rcpk" tum humonbus cum fubtilitate ipfum nutri'^^ tibus laudabilibus copiofe ipfum rcficc, In hac fexta particula refumitunum quod acquatente* praemifit.^.illofeptimae partis capituli pra:fcntjs.Ktf?P* ctiamconccditurciincuius corporc mali habcnrur hu^ morcs , ut rcm bonam largucr comcdat 3c propric cu^ non patitur ucntrcm fibi folui proptcrca eft debilis*!^^ fumitinquam ut addat quibus humoribus corpus rcpl^^ tum copiofam cxigit 3C fuftinct refccrioncm.Et dicir. ce copiofe cibis laudabilibus corpus rcplctum malis hij^ moribus fubiilibuscS^cholericis» Cuius ratio tactae»*' fuper *§*praedicto« Etillum cuius corpus ad rcfolucndum 6^ cilc fucnt nutn' humido quod uelocitcr dig^^^ tur.Garenusmquithumidum nutricns cft^ ab omnibus qualitatibus cft fcparatum oCei quafiinfipidum,quom'amncquceftdulccn^ qucacetofumncque amarum ncque acutU neque ponticum ncquc falfum» In fcprlma particula dicft prttno "looAhomo dc rcfolubilis eft nutriendus nutricntchumido facilis « ^^^^ ftionis. Humidoqufdcmad rcparationem ubere^ folutorum& facilis digcftionis , qu«a rarum «^^^jP^gaii^ dcbile 3C dcbilis digeftiu* , impotcns diger cre gro ficilia. Vel quod uerius eft quia nutricntfa fubt» cilis digeftionisfuntconformiora raris corpori^^^jj^a, intelligc fub hominibus raris pucros 5(: «nolles ^^^^, tos teneros medrj calorts 8C cholerjcos "ehcnriem j^^, nuatos. SecundodecIarataucto.GaIen.quide^t^^,,^> midum nutricns quo ifti debcnt refici dicens . ^^^g^ midum nutriens fecundum Galen.eft id quod e ^ tum fcuelongatum ab omni «ccllentifapore ^^^rufti cft dulcc magn? dulcedinis ncq. acctofum ne^ r^gfi iof»^ ne^ acutum ncq? ponticum necj f alfum , SVPER CAP, VIT, ..pidutnycldulccdinisrcmiflfart Nam qualitas cxcdlctis Pjusaitinctmedicinaequkm nutribili humido» Tertio «icit quod homo rarus mclius tofcrat nutriens groffum quamfolidus compadus, Ethoctertium di(fium cum primodidopartrculae praefcntis fuit pnus tacflum illo particulae feptimae capituli iftius.Cum vero alicuius cor pus rarum fuerit et ad rcfoluendum facile nutr iendns eric ex nutrientc humido quod cito digeratur , licct rara cor poramaglstolcrarcpofTintnutricntia groflfa 3c diucifa. Scd hic ca rcpcti t ut addat fccundum drdum dcclaras au ctoritateGal^^quidcftiioc nutricns humidum, Nutriefttia quoquc ficca. afflduc comedere fortitudmefn cadere facit dC colorem corrum- pit dC naturam ficcat. Et ex imduofo fit ociofi tas 8C aufertur defidenum. Et exfngido fic ociofitas <3^ fubnlitas . Et ex acetofo fit fe- nium. Et fimiliter ex acuro, Er ex falfo fit ftomacho nocumentum , 6^falfum etiam im^ pedit oculum. Amplms cum unc^uofum nu^ tnensd: conuenicns comeditur poft malum nutr/ens corrumpetipfum* In hac partc decimanona. Primo agit de nocumcntis afliduccomeftionis liccorum 3c vnduoforum 3C frigido rum&acctoforum acuiorum 6c falforum. Sccundode cbfs tardc aut velociter defcendemibus . ibi LNutriens ?ZVJJT "''''^"'^^ Phlebotomix hbonofo. um Tbtl ''T"^ ^"^^'•^ ^^g'"^^" ^ir^^o. SimS"™^^ ^ir,^ :^ ^'i-^i-Tc praeterea. I In prima part cula d ^ ST.,'';''' f'^''' -""«'ftiociborcm ficcorum prl ris m/v^ fort.tudinem virtutum vel robur corpo. to«virtutem,mma,rn7quTab'^ '>''"' «lorem&fpiHtus vicales^c^atr, eS„l"^"'"'™ p.t calorem corporis eis na.uralem.quia Srdt .^f'"'" V.u,ficuscutisvelfuperficieicorpor'isprocedi^^^^^^^^^^ ,afangu,n,sex,erius&leni.ate cutis quas minu IrtalTiduanoficcorum. Attende qu6d cibaria ficca^ h,3qu,buscompetuntficdefcribunturaGaIen. librode v.«ute cibariorum . Cibaria ficca conueniunt ei cu .uscorporetemporeiireg,onecS:!ocodomina,urhu.^i. d tae . Quorum funrlentes «ules fanich.i. ordeum no. uuni toftum ante ma,ur.,atem,cicera &omne quodall. tur&quodfrigitur.&omneillud in quo eft plur^um vinialmuriaceti&finapii.aicaroomnis animalis anli. qu>. Secundodicft quod ex nutrienie vnduofo Cr... PjnguedineSioleofftociofitas : ideft pigritie, corpo sl Wx.ta9motuum,quia per artiduationem vnauoforunl "laxantur&remolliuntur nerui chords 3c U^m,^., Etper talenutriens aufertur defiderfum , quif^'" ?! nftomacho&natarefacitqua: cum eo ibi funf T ,endequodPrt„<..capitulo tertio traaatus prim fecun^ * ^='n-fic defcribit opera vncfluofi . Et operat^neg v" AuoGtat.slun,leniff?a,,o&lubrificatio&decoaopa? wVoniT"-'° J'" quod ex cibis frigidis fi, ociofua ' ni« <Ji«,r • ^ hum d.tatis per v.am ind geftin. d3 o^. infpilTando procedi, , fic Z um «^ir,^ r "'''.''•.^»''" • lib^dc virtme cibario 4Xnc r^^^^^ *«*cens .Cibar«fr.g,d,debe„t «inifttarieiquicaU. DOC. ri. FBN, ni, ,7^ dieftcorporisin tempore regione&lococalidls.Dein^ de ,ang., hsc d.ces.C^uorum eft ordeum &omne quod deeofi,m.I.um pa.iicum bateca : ideftmelo cucurbita fcll^m^lft^ffH''*" Q.uartodici,q.exacetofofit AcetororS fen.t^m : .deft aff.dua comeftioaceti & aceioforum facif nocumeca accelerare femum & mo, tem , quia fuis frigiditate & c,tated,m,nuuntradicalel,umi:ium&caloren^1n,»tum qu=efuntpr,nc,p,a v.,a«,& i.„roducu,„ paulatimTr" pnamfenr,complex.onem.lB,deoperibusacetoror*Lm d^c.tPr.nc.fecundohu,ustra<fla. primo capitulo teni™ Operationes acerofitat.s fun, infrigidario & i„cir„T auinto d,c,t & ex acuto fimiliter : ideft r.cm ex aHidu» comeftioneacetoforumfftfenium.fic tx alTidua come/ ftione ciborumacutorum,quiacibiacutificu, piperata alliata &fpecies coquina: vehementer calidoe violentia fuxcal.d<tatis calorem innatum fuperflue refoluun, .S: humidumrubftan,<ficum ,amruocalore $ fua ficcitate excenr,ue confumun, . licei ergo acuta primo occurru ca lefac.an, tandem ,amen infrieidan, & ficranr s. .« Cffi, - dicitc,amduacomcftiofalforLnocet^^^^^^^^^^ Iis,Stomacho quidcm fupcrfluitatc fua: abfterfionis S deficcationis& pundionibus quas infcrt oriffcio cius. UciiUs vcro vaporibus^ fumis acutis nitrofis quibus minuuntur humidiiatcs corum Sc tunica: ficcantur 3c corruganiur, vndcpcrdunt parucitatcm vilioni vtilcm &:velutmccdrariam. Et dcopcrationibus falforum di> ^fr^''"''^ '"^i^V '''P''"^^ Opcrationcs falfedinis funtabfterfiosXiablutio &exiccatio,&prohi betputrefacflionem» Septimodicitq,cibus vncfluofus ex fe laudabilis 3c conueniens quando comeditur poft malum nutriens corrumpunt ipfum,quia & natat in fto^ niacho^: malum pracmiflfum quodammodo fublcuat quo fit vt vtcrc^ male digeratur» Sed c5tra,didum eft parte.i B.capitulipracfentis.nocumcntum vnduoficmc dari pontico amaro falfo ct acuto,& cconuerfo.crgo aim his nutrientibus qux funt mala : quia diftcmperata con-. uemuiitunAuofa quatenus corrigant fuae qualitatis cx^ ceilum, Dic primo q» pcr malum nutriens potcft hic. intclhgi nutriens paratum putrcfacflioni,ficut lac malum oua ^ pifce3 non bcnc rcccntcs. Dic fccundo cp fi fub "'"'f"irm compr^hcndantur ponticn ama rumfa fum & acutum adhuc vcriffcatur q, vnc^uofum fuper alf quod horum ilico rcccptum corrumpit ipfum 45> ptcrrationcmdictam,fed praealTumptum vcl dcccntcr ciadmixtumcum modcraminc corrigit ipfum proptcr contrarictatcm cius cum ponticoamaro falfo vd acuto tam in quahtatibus $ in opcribus» Nutnens quoquc uifcofum cft tardius ad defccndendum, 8C fimilitcr citrulli cum fuis corticibus uelocius dcfccndunt quim cxcorti^ cati & fimihtcr panis cum fuo furfure uclo^ cius dcfccndit quam cnbcllatus. In hac fcoinda dicit primo ^ nutricns uifcofum vt Vifcofora carncsporcinaccafeusanguillaetardius dcfcendit fn fto/ nocumcta macho 3C a ftomacho non vifcofum ♦ Cuius ratio cft: duplex. Vnacft tarditas &difFicuItas digeftionis c^us quia fua vifcofitate fortitcr rcfiftit diuifioni cius a calore digcftiuo.Alccraeft,quiafua vifcofitatc adhxrct lateri^ bus vafiscontinentis^cSjficut nutriens vifcofum eft tan» didefccnfusaftomacho,ficchyIu8 cius tardx Denetra^ tionis adhcpar,& humor eius tardae penetrationis arl I,* bra» Sccundodtcitq,citruIIi cum fuis corticibu*: rAm; ftifuntuclociorisdcfccnfus cxcorticati, Cuius ra^« SScrratji^^^^^^^ Cuiusrcifignumeft,c,ficumcorti?ibtSD cucris macuias oitis carum foeditas minuctur. Tertia Iacob,«ti»auic« Zz Dulciu no cumenca« lACOBVS dicit panls comeftus cum furfure fuo Vf locnis cTerccn^ dit cribdiatus:ideft confcdus ex tenui fai ina a fuo fur^ furepercribrummundata.Huiusrationem icddit GaP» primo de alimentis.capitulo fecundo diccs. Et li quis fru mcntis molitis fequeftrauerir fubtilillimam tarinam 3C cx reliquo kcetit panes quinominantur furfurei paucita^ tcm nutritionis ipforum experitur» Supetfluum autcm facientin ventre multum Sc propter hoc fccedunt de faci lijfimulautcm&quia abftcrfiua virtute participat fur^ fur,merito (egregatio ipforum fit vclox intcftinis prouo^ cati8 ad cgeftionem» Labonofiprafrcrearcgimen ajm fubtilia^ tur dC poft rem comcdic grodam ficut nzum cum lacf^c pofl famcm acuit fangumem dcRt m ipfccbulliatundcmmutionisprouemt ne^ ceflitas,h'cctparum fitcx quo fuitmmutus,Q^ Omilitcr iramhabens» In hac tcriia dicit primo cp quando homo laboriofus fortis exercitrj fubtiliat in pi imis fuum regimcn ira vt fg'' pc famcfcat , poftea comcdit fuper famem eius groffum tiutricns vt ri^um cum Iadlc,gcneratur inde fanguis acu^» tus&ebulliensinfepropter caloris acume tam a famc quam a labore ♦ Et huic eft ncceffaria minutio fanguinis dato quod ex proximo fuerit phlebotomatus , quia quan^ dofanguiecbuUicnsacutusin corporc incipit multiplica ri nifi mmuatur SC cuentctur cito febrem gcnerat» Se> cundodicit quod ficut laboriofus giorfac diactatuspoft fubtilc rcgimen indfgctphleboromia, fic homoiratus, quia ira eft ebullitio fanguinis circa cor leuiifimc pcr> ducesadfebrem nifi aliquid inflammati fanguinis mi^ nutionedetrahatur* Scire pratterea debes quod dufcc nutriens rapitnaturaantequammaturefcat dC digera^ tur3c^corrumpit fangumem. Inhacquarta dicitq>natura rapit auide dulccs cibos a ftomacho ad hcpar pi iufquam digeiatur quod in eis eft vtile chyliffcationi 5C antequam maturetur eorum fupei^ fluftas propterdelecftationcm eius maximam inconna^ turalirate drAcium^SC ideo dulce nutriens corrumpit fan/ guinem^quia replec ipfum aquofitateindigcfta ex qua redditur aprus ebullirioni 3C putrefadioni. Attende pri^ moq^opera dulcis fic meminit Princeps fecundo huius» capitulo tertio.Operationes autem dukis funt digeftio5<^ lcnificatio 3C multiplicatio nutrimenti,5^ natura diligit ij> fum 8c virtus attractiua attrahit tpfum» Attende fecfv do cp dum dlcitur hic q> dulce nutricns corrumpit fangui njcmintclligituriddedulciinfummoqualia funt conge'' latum vuae permaturac&mel 8c vinum quod vulgo mti fcadellum dicitur.Nam dulces cibi moderatae dulccdinis caetcris funcaptiores ad generationcm boni fanguinis. Nutr/entium quocp ludicia quando fiunt ex parte compofitionts ipforum. Experimen^ tatores nancp indidCzlt) dixerunt qu6d lacciJ ^•cbus acetofis edendum non efl:,nec^pifcescu ia<f^e,quoniamindead acgritudines perueni^ turpermanentesficut lepra, nec^ comedide^ bet meftcumraffanis nec^ carnibus uolatiliu, nec^ fanich pofl:rizum cum Iade,nec^ in pul^* mentoponaturoleum aut res unc^^uofa quac ia acneo (tetit uafe, necp comedatur aflTatura quae fuit aflTata fupcr prunas refia DE PARTIBV5 In hac parte vigefima.Primo agit de iudictjs niitricnj tium ex partecompofitionis uelcoaftumptionis uniuscii aItcro5(: modorum pracparationum fuarum.Secundo dc duobusmodis nocumentorum cliuerforum ciborum^^ qualiter veteres circa hxc fc habucrut.ibiLCibaria quo-' quc.lTertiode meliorihora comedcdiin acftarc.ibiL^^ inacftate.lQLuarrode nocumento toletaniiacfamis . ibi pj^tsi^ LFamc quoq?."] Jn prima particula dicit primoq» it''' ,^jjcib'"^ dicia nutrientium quadoqj trahuntur ex parte componis ^jgjjlj/' vel prncparationis ipfoium.Ec circahocdat fex rcgulas. Pnma eft.Iacnon cft comcdendum cum rcbus acetO'' fis ficutexperimentatores indisc Sc alii expcricntrjs cdo> ffii ccrtiffcanr.Et id nobis fenfibilitcr apparet. Nam mQ/ dicum accti lacti it romilfum vclocitcr diftoluit SC coagu lat ipfum. Secunda regula cft.pifccs non debent comc di cum Iade,quia gencrantur indc manfiuc acgritudincs» f.habituatae Sc infanabiles ficut lepi a,quia fe inuicf m cur rumpunr,ita vt ad quartam digeUionem pcruenictcs no nntimmuncsabomnicorruptione, fcd paulatim altcrcc colorcm Sc fut5am cutis Sc mcmbroium.Et hacde caufa multiplicantur Icpro/i in partibus flandix igelandriac5^ honandiaccooperaniibusadidfalfifl &'acuti6 balncis^i ftuffis poft comeftioncm quibus farpe vtunc. Tertia rc^ gulaeft.meft.i.lacacctofumcoagulatum non eftcomc-' dendum cum raffanis.Nccp mcft cft comcdendfi ci1 car^ nibus volatilium.Katioprimi eft,quiaIacacetofum coa^^ gulatum eft grotfum oppilaiiuum difficilis digonis tardj defccnfus.fcd raffani virtus eft calida fubtiliaiiua apef'*' ua pungitiua.Iuxtaillud Car.j.dcalimcntis cap.^Jy.R^'' dix vero cft eorum qusc comeduntur quotidie ut obfos.'* falfamentum magisqi alimentum fubtiliatiuac virtutl* ens Sc ipfa videlicct cum hoc cp calefacit manifeftc,pr3C'' ualet.n.pungitiuaqualitasinipfa.Siigit raffani cijlatff^ acctofo coagulato cdantur facient ipfum dcfccnderc ant^ fiii digon^.Sc penetrare in uias capillares in quibus fua d fcofitate adhacrcbit Sc vchemcter oppilabit cas ita ut ui« poff"ir oppilatio folui vri forte fequctur icfteriiia ucl hydf^' pifis»Eft&aIiud in raffanomalum.f.q>ineocft fubfta'' tiaquac eft velox ad putrefacicdum vt dicit Princeps.?' cafi*cap.de co» Scd inftabit aliquis quia de raffano co^ muniter dicitur cp non d/geritur fed digcrere facit, ca ig'*^ mcftficualdcdifficilis digonis raffanus ei pcrmixtus ful' liliando SC incidcndo ipfum cooperabit ad digonc eius^ ^ Item mos eftapud plurimos comcderc raffanos poftf* bos groffbs ut digo corum inde iuuetur» Ad primu dij q>licetraffani cummeftcomefti fubtiliem aliqualiter<^ incidantipm,nontnfufficientcr5<: practcr hoc ing""''^ mala fuperius tacfta. Ad fecundum dic cp mos ill^f^' probatur a Gaf. z.de alimentis.cap./is.dicentc. AdmirJ ti autem eft Sc medicoij? 8C idiotarum illos qui poft co^n* crudas comeduntipfasbonae digonis gra. IpfiquidC''^; aiunthabuiiTcfuff/ciemerhuius expericntiam. Quiaujf imitati funt ipfos ocs laefi fut.Scd ratio quare mcft no edendum cum carnibus volatilium cft,quia carnes vo' tiliumfuafubtilitateprius dfgeftac funt q^meft incip'*^ digeri.Autigiturpcnetrabunt5<: tunc ducent aliq^^^i, meftindigeftum,Aut^hibcbuntur penetrarc peroP" culum mcft,&: tunc corrumpcntur 8C corrumpent nj^ QLrartacftq)fanich.i.ordeatum noneft comedenau^^ poft ri^n codu cum lacftc.Cuius ro eft,quia ri$u in cocflum cft groffum oppilatiuu difficilis digonis» Ura tumvcrofubtile lubricumcito digcftibilc, aL^o^^^j, ita fit ordeatum multo citius n^o digcftum ^hibetur fire pcr ri^um cum laae quarc corrnpit 8C corrunip;' fum. Attcnde primo q» fanich generali nolc oi°^^e, libct grano panico Sc fruc^u comcftibili fracflo SCrn^^^^ raro in aqua pFimaJuxta id inuenies in pFibus jcb iftius&alioR^ librorum mcdicinae fanich trnict , ordei,fan chri<ii ,fanichmilij ,fanich pomorum. V P E R C A p. vir. piroTji.Sed fanich fecunda Alnia.cap.de fluxu vcntfis ffc ^^^'^oordeum fratfcum operrturaqua iSL'buI!/c vCcy ad fpiilitudinem aqu3c,deinde colatur,d*^ quodderceiiditert fanicii» Et irtud efl ordcatum feu ordcum mundatum,qcf yaldelaudaturinacutis palfionibus.lanuen» vero fupcr lUo verbo fanichafuVerum vtaccepi apcritifif/misoric^' ^tiij talil:>us fanich vocatur cum accipitur ordeum nouum an ^f^fl plcnamaturitateinduretur5^poniturin vafc acneo Vel tcrreo 3i fuper ignem leuiter torrefft , deinde tufum Ventilatur donec totus cortex abfccdat , deinde frangitur infruftra ficutid quodfar dicimus» Artende fecundo qu6d communiter vbi in libris translatis ab arabico fa^ nich fcribftur,in translatis a grxco loco eius fcribitur po^* lcnta qux etiam grarcealphita dicitur* Quinta eftq» olcum vclalia rcs vnvfluofa ficuc axungia vel butyrum qux ftctit in gneo vafe non ponatur in pulmento nec im^ mifccaturcibisgratiafrixurx vel aliter.Huius raifonem reddft Prin.fecundo huius cap.de acrc diccns.Oporrct cj^ dcm vt caueatur vfus dimittcndi illud in quo eft falfedo aut amaritudo aut pingucdo,ficut funt olea dc carnes, aut acetofitas aut dulcedoin vafis aeris dC bibcndi cx cisjp^ facnim,fcilicctvafaarristranfmitrunt proculdubio cin^ «5ariam:idcft diffandunt in ca qux conttncni ex dicftis cru ginem3cri9,(S:ifin5ar,idefterugogriseft vcncnum. Scx tacft.aflfaturainonfuntcomedcndx ncquc cx carnibus ncqucexpifcibusquaEfucruntanfatx fupcr prunas refin ideftpentadadylifeucathapucixmaioris quac& kcrua dicitur.Eteftarborinmagnitudinc ficus parux habens foliafimiliafolrjsdulliidertplatani , vt ait Scrai5.cap, dcea.H?c arbor cft dc gcncrc mcdicinarum laxatiuarum vcnenofarum,cuiusprunaediff(,nduntaliquid fuc vcnc/ nofitausincarncsautpifccsqul fupcrcos allair.ur> Cibamqaoc^dmerri adaabusimpcdfunt parc(biis.Vnaearum€fl:proptcrdiuerfitatem corum ia d.gereado 8c quoniam quod ex eis f^^^^^P'^^^^^ non eft 6igc. ftum.btrecundaquoniamalfqu(s plus poteft cxeiscomederc^exuno cibano . In teSre quocp antiquo qui cxercitabantur ia fugerunc abhocContenticnim crant folius carnis co. meftione in mane dC folius panis in coena. K.r ^ • ^"h^^^^cundadiclt primoquiddtucrfitasciborum (oru m cadcm mcnfa vtplurimum carnium differcntium «lociinl'? '""'t""^ plurlum pifcium vcl plurium fruduum '«iieta, nocctduobus modis ♦ Vno quidem proptcr diuerfita/ ^em maiTx cibalis cx qua duo furgunt ♦ Primum eft ^'fticultas maior in digcftionc ipfius» Sccundum eft disc ftio quarundam partium eius longc antc alias vndcfefc 'nutuo impcdiunt ♦ Alio modo quia communiter pImq comedunt homines cx diuerfis cibarrjs quam ex vno tcuiuifcit enim quodammodo appctitus nouis fibi prc* lentatis fercuUs. Secundo dicit quod tcmpore antt quo liomines cxcrcitijs dcditi ita attcnte fugerunt a di> uerlitate cibariorum quod contcnrabantur comcftio ne folf us carnis in manc , fcilicct hora prandtj , 3c °^ meft,onc folius panis icoena . Scd mos inoleuit ift^, fapcrcvidcturcibusfincpanc , immoquifquc cibus^ fuctudoattcndcnda cft & obfcruanda. Etmxftatcquidcm meliorcomcdcnAho. racxiftit quac eft frigidior. Inhactcrtiadtcitquodhoramcliorcomcdcndi D O a II» F E IIL iSo poreaeftiuocfthora magisrccens feu minus calida,vi/ delicct antequam fupcr noftrum hemifpherium fol mul tum eleuetur ♦ Tali nanque hora magis vtget appc/ titus , virtus d/geftiua val.dior eft nondum refoluta ca lorc folis . Et per cibum tunc fumptum aptius occur ritur caloribus venruris , fuppofito quod tcmpus he> ftcrnp comeftjonis fic fuerit ordinatum q, horadiei rcccn tiori digeftio cibi hefterni completa Cucrit dC iam inftet tempus nouxcibationfs* Famem quoquc toferarc ftomach um quan doquc malis replet pluribus. In hac quarta dicit quod tolcrare famem quando/ quc replct ftomachum malis puribus: ideft faniofis hu/ moribus vcl putridis aut aliter corruptis , quia ftoma^ chus denegato fibi cibo ab cxtra trahft a mcmbris, qux cibo egenria ficut ftomachus non finunt abirebo nos humorcs fed malas putridas fuperfluitates ♦Idem memoratum cft partc fccunda prxfcntis capituli fub iftis verbrs . Tolerare famem ftomachum putridia replct humoribus . Et hic reperitur vt altius mcnti hx rcat ♦ Et additur quandoquc proptcrea quod fxpc to/ lcrantia famis phlcgmaticis prodcft , 6C caufa huius fupra tada cft, Amplius^circdebesq? alcubeb cum digc^ ritur multi exiftit nutrimcnti,fcd tarde dcfcen^ dic &C in monoculo moram facit, In hac partc vigefimaprimaprimoagit dc alcubeb* fecundodcfurabesJblLBtfurabes » iTertiodc prohibi tionc vuarum Sc permiirioegranorum granatorum poft capita afiLjta.iblL Ex hominibusnQuarto dc tanc 3c pul !o cius.ibiLScire quoque debes.nQiiinto de meliori mo^ do afiationis gallin3rum , ibi LEx gallinis , -jSexto dc iuribus puni Sc gallinx.ibiLEtctiamfcirc debcs.n Sc ptimo de hxdo.ibi . LH^dus prctcrea.HOdauo de agno# ibiLEt ag""9nNono dc cebrabcgi^tbiLZebrabegi quo que.lDecimodcallues.ibiLAllucs quotjn Vndecimo de comparatione nocumenti panis ad nocumentum car> nis.ib'LAmpIfus fcirc dcbcsO In prima parricula di^ Affa car> citq>alcubcbeItmuItxnutritioni8dum bcnc digeritur, nisvfus^S: feddcfccnfusipfiusefttardus5<:protrahitmoramin in/ nocumeta» teftino monoculo » Eteft alcubeb nomen arabicum fignificans carnem fuper prunas aflfam ♦ Et cft cibus plurimum vfitatus inhisbaflffs rcgionibus apud caupo> nes(S(:tabcrnario3 ad quos afflucntcs manc lccatorcs uc defidcrium bibcndi excitenr laminas tcnucs porcinx car/ nis diiflas carboneas prunis fujjponunt quas non bcnc cocflascumpanc comedunt & vino fcpeliunt , & tar> dc dcfcendunt,tumquiagro(Tx,tumquia vifcofe,tuni quiadifftcilesdigcri . Et quia morantur in monoculo, fcilicctinprimogrofiTorum intcftinorum quod 6c faccus dicitur manica 3c orbus non competunt conftipatis nccp difpofitis ad coIicam.Dc hoc didt Rafis quarto Alman-' foris.Caro fupcr prunas affata multum nutrit , corpus na quc <?orroboratatcp velocitci' nutrit^Hxc etiam eis qui multum fanguinis fluxum pcrpclTi funt confert ♦Tardc tamen digeritur,iitquc vix vnquam tota omnino digcri*» tur. Quae neque poft alium fumenda eft cibum ncq? cum eaaliusfumidebctcibus,fedfoIa omnino cft fuir^nda Et donec digcfta fit nullus alius fumat cibus . Poft cuiuft comcftione potus fumcndus non eft nifi in parua auanti> tatcmaximatamen cogcmc ncccflfitatc, Et furabcs eft nutncns bonum cunquc ,0 ipfa fucrit capc uentoQtaics cxpdlctv^ I A C O B V S, cum (sepe non fuenc ta ipfa commouebiC uencoGcates* Inhacfecundadicit primoc;^ furabcscfl: cibus boni nurrimcntijcSildicitur aliter taphca^ dc eft ius carnium aut pifcium conditum fine ijuccharo 8C alio dulcore , anheto luris albi & fale imiiris cum oPo pauco quod a Gal.quarto de rcgi^ nucrimetu* mine fanitatis.cap. i ^«ius albfi dicitur* Secundo dicic q)fi'ifti brodiocacpc fucrit immixtum educetuctofitatcs, fi no,commoucbit dC fufcitabit eas.Et fccudo huius cap» dcCxpeait.Et i(icubi(^acum cxpe minus eft inBatiuuni co eft finc cgpe. Et pcr ({icubi^a intclligit furabcs ♦ Cu ius ratio cft,quia cgpe Icnit ventrcm SC comcftum cxpcl'' litnocumenrum vcntofitat/s vcncnorum,vtait Prin»di^ {io capFo* Scd contra.cgpc gcnerat ventofitates vt ait Scrapfin aggrcgatorc.cap.dc cgpc aucfloriratibus Gal.iS^ Diafc.ergomixtum furabcs reddct ipfum magis multi^ plicatiuum vcntofitatum» Dicprimo qjcaepc codum in furabcs cft minus vcntofum multo fit crudu. Dic fccundo q) licci c^pc ctiam in furabcs gcnerct vctofitatcs aliquas ipfas tamen laxando cducit» Ex hominibus prscterea funt qui putat uua^ pofl: capita aflTata utiles exi'ftcrc,rcd non efl: quema dmodLim ex iftimant,i'mmo uehemen^ ter funt malae,& fimihter nabit.Sed comedcn^ dafunt talia qualia func grana mali granaci abfque fuis oifibus, In tertia primo dicitaliquos putafTcquod vuoe comc^ ftac poft capita alfata vt vituli aut hxdi funt bonx,5(: uti^ lcs,fed non cft ica,immo vchcmenter noccnt,quia capita animalium,f.ccrcbrum 3C carncs cirCLiuicinx ei aflaia et comcfta funt phlegmatica vifcofa diflFfcilis digeftiois <S^tardi dcfcenfus^Et vuae fupcrcomeftac cito digeratur, (&ncqucuntc3 tranfireproptcr capitaprgecomefta fuper^ natat altis 3i corrumpuntur 8C corriipunt alia,<S^ cffumat ad caput fufcitatcs dolorcm capitis dC inquictudinem.Et fialiquandofuerintinuentae contuliflfc pcraccidcns fuit.f» dum fibi viam inucnicntcs intcr parictcs ftomachi 3C ca> pitacomeftalubricabant infcrius cum capitibus 3C pcr fluxum ventrisalleuiabanturftomachus&vifccra» Sc^ Nabit 9d» cundodicit q^nabitfimilitcr cftmalum poft capita af^ fata ffcut V uar . Et cft nabit potus qui fit ex dadylis 8C R " cubus vcl cx alrjs ab vuis.Talis autc potus fua vcntofita'- tc natat in ftomacho 8c natarc fac/t capita comcfta qbus fupcrbibitur,& fu« dulccdincoppilat hcpar ficut 6C chy^ lus cx capitibu s gcnitus,5(: fic addit in malitiam, Tcr^ tio dicit q» poft capita aflata comcdcnda funt fiuc fugeda grana granatorum acctoforum finc tranfglutoc fuorum of fium fcu Iapillorum,quia ccrcbra comefta cum carnibus inollibus qug funt iuxta ea faciunt naufeam dC delet appe titum,& fuccus granorum granatorum acrium tollitutru quc horum,o3 ftomachiroborat,fumo3 a capite prohibec SC coopcratur ad dcfcenfum cibi.Praetcrea incft ei mira^ bilis proprietas in prohibcndo corruptiones ciborum 3C humorum in ftomacho. Sedcontra.iftcfuccus cftfub" ftantiae facilis digcftionis.digcriturcrgo prius qp capita, 6c cum tranfirc non pofifit corrumpetur 8c cortapct alia* Dicq>hicnonfumitur viacibifcd in pauca quamitatc via medicin9,& cum cxplcucrit iuuamenta fua vcl facili' tcr rcfoluctur vclimmifcebitur alijsabfcj corruptionc^ ptcr incpiitudinem ciusadcam» Scirequoqucdebes qu6d Canz cft ficca dC con(tringitucntrem,fed pullus eft humiduscc yentrem foluens. In hac quarta pariicuU diclt primo <j tan$ cft ficcgco D E P A R T I B V plexioniscomparationcad homincmqui^ cibo ea vH^ &conftringit ventrem.Eteft tan^auisin palato habcns dentcs.f.anfer aut auca,^ eft de genere auium aquaticaijf ^ cuiuscarnesgroflefupciBuicgfunt difficilis digcftioisdc aucs clinantes ad mclancholiam» Sccundo dicitcp plus lan^ r^'» fcilicetanferuIuscftliumidaecompIexionisjS: foluensVc trcm,^&:ha:chiimiditascS£:folutiua vis infunt ci«ex humi> ditate conaturali adolefccntig feu primjr aetati.ficut.nibo^ ^ ueuitulus &:hircohacdus humidiorcs funt 8C labiliorcs, ^«or; fic anferuli aucis,hoc exccpto cp anfcruli quadam maiori vifcofitatcparticipantproptcr naturam fuaeaquacitatis» Ex gallinis uero aftatis melior cft quac i'n uentrc haedi autagni a(ratur,quoniam ciusco feruatur liumiditas* Tii hac quinta particula dlcit q» meliorc» cx gallinis af^ fatis funt hac C\ aflfantur in vcntrc hgdi aut in vcntrc agnl, quia phuntrmodum prohibcntur adeficcationc fupfly' ignis,^conferuaturin cis fua naturalis humiditaStScdaC tendei froportct q> venteragni vcl hgdi fit optimc mufl^ datiis.Et id maximefieri conucnit in macris gallinis noH habentibus pingucdinem 3C humiditatcm fufficicntes ff tegere eas a penetracionc violenta 3C arefatflionc ignci ^ , loiis.Ft fubgallinisintclligefi vis faemcllas perdicum fafcanoMim quc funt galling dcfcrti. ' Et etiam fcirc debes quod lus pulli uehem^ ^j^^^ ter temperat humorcs dC plus etiam quam i^^ gallinarum , led tamen lus gallinarum magisnutriens. Ii) hac fexta particula dicit primoq» ius pulli.r.colat''''' pyllirf vel aqua decocflionts eius vchemetcr tcmperat hunio»^' '[iaP ficq>caIefacitinfrigidaros6;iinfrigidat calcfados , ^(^^^ /^i fegencrat temperaruni f^nguincm bonum clarum in"'^'' dum. Sccundodicitq>ius pulliplus temperathuniorf* cj^iusgallinxjquiaminus habeidcinflamabili pingu^^^'' ne,5!: ccilor pullorum cft minus acutus proptcr huoiiil^^* temetatishcbctanfcmcum.Etidcoius pullimagis t^P*^ ceditur .nacutisfebribusq^ius gallin^. Tertio dicit<? ius gallinarum cft nutritiuus fit ius pulli,quiacft carfl^ fius fpi fl*ius 3C pinguius ficut docct cxpcrimcntum. Hapduspraetcrcacum fuerit fngidus cricf^^ lior proptereaquodeius quiefcit uapor. In hac fcptima particula dicit q> hxdif carnes funt ^.^-iif'" Iiorcscfuifridgq^caPae,proptcrcaq>infrigidisiamvap^ quicfcitcS<:rcfoIutus cft. Attcndc cp hoc torum g^'^". animalisabundarinfumisaut vaporibus fcetidis,<S^ maximcmanifeftaturin hirco & fanguinc eius,poft<ar capra,minus vcro in hgedo.Et talis vapor fe plus maO' ftat in carnibus horum qn calidg funt dC pori aperti» Ec agnus cumcftcaliduscft melior,propf^ reaquod ipfiusmalus odor refoluitun In hac odaua Bticula dicit q» carncs agni fijt «"^J^J"^ //^ efui caP? ^ frid?,quia calor ignis rclidus in eis to\^'^[. L/ foluit odorc maUl .pprig fubftantiae fifem ptngu«^'"i^^ frigcratx repta in cis cx abudaria humiditatis 8C "^f. ^ fitatis fanguis.Et talis odor no inucnit in ful5a carniiT n ^ di q ficc? funt dc fc fcd in huiditatibus fluetibus eaijj | calor dctcgit fcerorcm harum,frigu3 vcro toUit vcio iat,&cconucrfofitinniutonini3 fcuagninis carniDi'»' Zebrabegi quoqueca calcfacfiis <iatur «J^^^ oportec uc fic i n co crocus, fcd cum non (Sis ^n co cflc debec crocus. S V P E R C A P, VIR ' ^n^hacnonapartioiladicitq» fn cebrabegi non debei 'mifccf i crocus quando datiir fupercalefacflis vcl febricita |ibus,augaientarct cnini difcrafiam ipforum*Scd non ca lefadtis cum croco dandum cfl:,quia crocus cordialis eft, ^hominemhylarercddit^Sed fubpauca q^titatc dcbct inimitti cibis vel per fe alTum!,quia multum ex eo eft ue nenum. luxta illud Prin» j .huius.cajS.dc eo.dr cj> tres au^ ^eb . '■^'^cipfo^-n^erficiant Iftiffcando .Eteftaurcuspondus. quid «'fach.j.&.t^.Eteft.fcbrabegicarococfia cum aqua,cui * poftca admifccntur acetu 3c crocus.Et cft f rida q fa ngui tie 8c cholcram reprimit rubea,atq< caFm hntibus hepar, nec no his qui in hepate oppilationem atq; ?(flcritia & fe> brcspatiumurconfertjphleborhomatis quoq^ auxilium pftat.His veroquicatarticumhaufcrunt vclqui l neruis Ixfionem patiunt,fiue q corpora iiabcntcs macra 5c debi lia neccllc hnt ca corroborare at.jj impinguarc,nocumcn tum tribuit,deficcat»n.(^ fubtiliat.Carnium vero & fan> guinishabentibus muhirudinem,arq»hi8 quibus fangui/' nis 8c cholerae rubcac multitudo nocet congruit , ven> trcm ftringit,tcftc Rafi quarto Alma»cap ♦ dc vinutibus carniumex artificio. Allucsqaoque Ifcctcxzuccharo fiant ficut phcludes,nial^ tamcn funt propterca quod op pilationcs faciunt fix^ fitim» Xn hac dedma partfcula dicit ^ allucs funt malg pptcr %dc8, oppilationes quas faciunt 6c fiti qua incidunt , licctcx cuc charo ffant ficut plicludcs^i.pcnidig clconfici untur cx cuc charocodto,multum claboratocum florc amidi doncc fit ptenfum ad inftar chordse tracflb co cx clauo paricti af fiPe8gIand.bus,&ficrcferuatur.& pctia:talcs pcnidicdi cunt que multum valentinafpcritategutturis 8c tulTi & Uu "'aJ r P^:"^'^^'^""»^"^^ maturantcs matcrias pc(flora Itum&lfaciluanies fputum.Sed allucs funt confc^iones cx pafta a^ima dc ^uccharo aut mcllc ficut n.K? I li tae crifpulx quxcxpaftafuaacima v a. ' m"^"" "i'^^' faciliconuerfionccarUadchr^^^^^^^^ dulcedinem fitim cflFiciunt. "^*"^' Ampli'usfa'rcdcbcsqu6d impedimcntiiha tilscumno digeritureft.Scdcarnis impedime tumcumnondigcriturefi: minushoc. In hac vndccima partJcuIa dicit prio q, nocumentum «Jt panc ^ucnies qn no digcrit cft pPimum. vndc dici fo^ Iet»Ois replctiomala^panisautpefifima.quiaftodiuinia^ cetgrauansipfumpIurtmiTj&opprfmitpeaoralia . QcF «defccnderittandcmdcfto non bn digcftus oppilabit hcpar 8c mcferaicas* Sccundo dicit q> nocumcntu cx car ncrpucnienscumnodigcritcftmulto minus nocumerr. Panis.ni.;, r.!„e nmnnrff««,«? U. ^Il D o a ir; F'fe n; uh i8i nccptolcratcamnifi uehemcnter fangufncus^ Quod fi noih'conocumetuali'cui'fccerit,recun dulogitudinedierufacietcu in anis pcellcrit In hoc capPo prioagit dc regiminc aqua: .fecundo dc rcgiminc vtni.ibiLVinum ueroalbum.lPrima pars cft prarfens tcxtus. In prima partc agic de aqua qux con^ ucnit complcxionibus tempcraiis.fecundo tangit opinio> nemquandam circa mixtioncm aquarum remittcns nos ad priora fupcr elecflione 8c corrcdione aquaru.ibiLEni pyricorumautcm.lTertiodc nocumcnto aquac bibitae quando non conuenir,^' dc modo fuccurrendi neceiruati eius dC occurrcrtdi fuis nocumetis.ibiLScias autcm q> bi^ bcrc.lQuartodcrcmedifscontra mcndofam fitim,vS: nialoquodfequiturobedicndoei.ibiLEtfiti quidc men/ dofa.~lQuintodecfFedibu9 aqux fccundum qualitatcs cius primas acfliuas.iblLMuItam quoqp aquam . "1 In primaparticuladicitprimoq^aquaplusconucnicnstem ^^"^ ^^*" pcratgcomplcxionieftqtcmperatacftin fortitudinc fri/ pcfatoopti gidiiatis.i.nontrigida vchemcntervtnix,ncc vcluti tcpi da,fedfcnfibilisfrigiditatis,5^illacuius infrigidatio fca cft cum niuc no aq immixta,fcd adhibita dc foris pcr mc dium vafismaxielimalacfthmoi nix,vcl qa fitcxuapo ribus corruptisjvcl cja cccidit fupra malas plantas vcl in locis infcdis. Secundo dicit cp in niuc ct bona talis eft difpo vel ,pprictas,q> aqua rcfoluia cx ca nocct ncruis 8C mcbris anhclitus &oibus intcrioribus,nccfuftinct alicja itriftanr finc nocumento talis aq potu nifi vciicmcnr fan guincus (ucrit.Et fi cui alicri vtcntium nuc non nocucric in procellu tpfs noccbit pfm.Dc talibus ags dicit Gal.li-' bcllodcaqscap.f.Q^uaccuncjvcrofunta glatie&niuc difToIutaemalaefunt.NaqficogcIant cxprimit ab cis id qd' eft fubtiliflfimum ,(Sc: funt durg 8c in frigiditatc cxcede tcs.Dura at aqua & frigida ncc]^addigcftioncm necpad urinatioem eft idonca;mala vcro eft pecflori 8c lareribus 8C fpafmos fufcitat & tetanos 8C eruptioncs in thoracc 3C fpuitioncs fanguincas 8c cmpy mata, 3c pcrmanct fccun dil vcntrcm multo tcmporc gurgulationcs ibi opcrans» Empyricoruautequidam dixerunt quod interaquamputei &:flumfni's non cft facicda contundio,nifi dum una earum defcenderit* Etaqaxquide elec^ionem iam demonfiraui i^uSjS^fiftemendatione eiusquapex ea mala cttfid tamen fi aceto admifceatur rcc^ificatur, In hac fccunda particula dicft primo aliqs cmpyricoi|t dixifte cj»aqua putci non e pcrmifcenda aq flumis i cade rcfe(ftionc nccp vna altcri fuper bibcnda doncc altera ca^ rum defccnderit a ftd.f.Ncc vidciur hoc cmpyricum pc nitus carcrc rationc,quia licut diucrfitas ciborum cft ft5 •=s conturbans ipfumjficdiucrfitas aquaru dc quibus - - - . - iiucumeto grauis pani8,quia carncs plus proportionant humano corpori ct alicra velocitcr dcfcendit altcra tardc, Attcndc q, cm^ vjl m.?"""' peaoralia^Et fi tranfcant indigcft? ad hcpar py rici dfir qui reUais caufis 8C ccnttjs morborum fiRnis ^"^ma vei meieraicas minus ftabiles 3C magis curabilcs oppila ;nfi.ndiinf vpI ncr nmn«ac .^r...,.».;.. qw» nones induccntq^ panis trahcntibus mebrisauidius fuc. cum carnis proptcr fimilitudincm q? fuccum panis. idcm facobus dc partlbus fupcr hoc capFo. viij , Dereg itniQg aquae &: uini Cap.viq; ^niplexionibustcmperatis aqua ^^»^uenientior eft qu» in frigidita> tis foriitudinc tcmperata cxiftit , .-..^...^«Jcufus infrigidatio cumnfuc deforis nt,dC prxcipuc fi nix mala fucrit . Et in niueet bonahuiufmodicxtat difpofitio,quonia q3 «tcarcfoluitur neruis & tnembris anhelitus ^^cumentum fac it dC omnibus intcrioribus ct pyrici d..- -j — - — -■•>if •••w>^s/tui*« ugiiia . 8C curis intcndunt, vcl pcr proprias cxpcrientias , vcl per ^"^* cxpcrieniiam fuoiji pdetfclTorum vclargumentoa fimili* luxta illud Gal.Iib.dc itroducflionc mcdicotjz.cap.tcrtio» Empyrica vcro fccfia quac ad concurfus fympromatnj» accfitium incidetiu in acgrotantibus afpicit, & attcndcne ad fymptomata confcrentcm curamobfcruat , nccj paf^» fioncm fcit necp cSs inquirit,fed cft contenta coru quae in fymptomatibus fccundu expcricntia affcruntur. vfu vtit autcm 8C hyftoria praccxpcrtorum 8c fimili tranfitiocab cxpcrtoad incxpcrtum.HaccGal.ibi.Dcindc fubdit prin cipalcs intctioncs empyricf fcdgdices^Caracficricat igr. i.infigni«t vcl coftituunt&cmpyricShcrefim.Hec Gal. primum quidcmadconcurfusafpiccrcfymptomatij ct nccp ad pairionc ncc^ ad caufam» Sccundum vero in concurfibus obicruatio eorum quae per cxpcricntiam cS gruunt» Tcrtiumhyftoria praeexpcrtoruiHf jduartn I A C O B V autem fimiIistranfitio,vt fi quis conccdatalicui fpcltam quam non expertus eft proptcr fimilicudincm ems cum frumento perexpcrfentiam fibi* cognito, Sccundo di-^ cit hic.Prin ♦ iam fc prius dcmralTc eledlioncm 8c cot^ redionem aquarum«Cprimi, i Aoc* 2 .fumma, i .cap. 1 A^ malg Tertio dicit q» fi aliqua mala aqua cu accto pcrmifceat corredio» rr cfliffcatur inde,quia frequcntius aqua potabilis vcl cft "'^la groflfitie Sc tarditatc defctfus eius a ftomacho, vel quia difpofita eft ad putrefacflioem. Acetil vero fub/ tiliat plurimum (5(^3 putredine vchemcnter przferuat. Sc/as autcm 9 bibcrc aqua cum ahquis cft iciunus &^ poft cxcrcitium QC balncationcm &C propric ucntrc uacuo dC fimihtcr fiti mcn^ dofac nocfiurnac obedirc,qucmadmodum cra^» pulatis accidit bC ebri js,&: cum natura i'n digc rendo nutriens ftudct fatietate aquae iam (um cicntcrpraccedcnteuehementer eft impedics. Et fi multa quidem fuerit ncceffitas oportcbic utinacrefngido cempercturfit: collutioe orfs cumaquafngida.Demdeff hocnon fufFecc^ rit cum uafe bibat ftndi orifici j,Iicet hoc quan doqueebrio conferat &rnon impediatur a po tu aquae ieiunus.Q^iod fi quis ieiunus abftinc rc non potcrit quin aquam bibat , &C proprie poftexercitiumbibatprius uinumcum aqua calida tcmperatum. AQ potus In hac tcrtia gticula prlo tangitgncp cafus i cjbus po^' pcipuc no^ tusaqcftuehcmenr ipediestS: nociuusi Primus eftin xiusqfi. holciciunojtnc.n.liberepenctrataq bibita nullo Ipedita rctinaculo vfqueaditima mcbroiji principaliLi mortifi'' cans fuum calore innatij. Secundus cft in cxcrcitato for ti cxercitio,& fiFr ftatl poft coitil.Na tuc pori corgis funt multu agti,quarc pcnctrat aqua in .pfundo membroriJr Tcrtiu s cft poft balncatione maxime qu fit hpc balnea'» lio ventrc vacuo,ti5c .n.viae funt vchemenc agtc , quarc laedcnspenetrataquautdciTie.Dctali potuaq dicitPru quarti^tf.fijma.j.ca.vItio.Ex potu illius in ieiuno 8C poft baIncu5(:coitritimetcorruptioc6pPonis 8i hydropifis. Quariuj c biberc aqua frida obedicdo fiti no(flurn^ mc dofg.Na g eius potupiiibenS refolutio 3C digo iiiroris fal fi vel vini fortis vcl altcrius acuti facietis fiti,& cito poft potureuertiturfitisitafortisutan. Qyintus cftpotusaqi dum na ftudct in digcrcndo cibu,& hoc fi pracccfierit fa^ tictas aqu? fufffcics ad bona cibi pcrm!xtionc,tnc.n.dig5 ncichoataipedit,ficutfiinolIapIcna carniir bullicntium aqua frida fuperfunderc8,& calore innatu q digo fft pPm Sitisfcdan dcbilitat. Secundodicitq|»fimuItatuerit ncceflfitas miti da ratios gandi fiti,puta quia nimis vcxat 3c inqctat oportebit vt te^ct id acrc frido.i.mitigcc fitis g ifrigidatconc aeris qul infpirandus eft,& gfrequentesablutioesorisciiaqfrigi da, Vt fiti pacificata fuperucniat fonus digcres mam qu^ cft fitis ca. Tertio dicit q> fi ad mitigationc fitis no fuf/ ficiatifrigidatioaeris ifpirandi&ablutiooris ca aqfrida bibatfitibundusaquafrig^idacuuafc ftricfli orificr) ficut c phiala vcl aqria gracilis roftri , quatcnus aqua ^lixiori decurfu fupra orificiu ftomachi fortius fitim mitigct et dc «a minus fumat ne digeredoij? digone penttus ipcdiat^ Quarto dat cxceptione a prlo cafu q phibeat aq potus !*5'""5^'ce3,q,ebrroqnc^pficitneclfditipfc fi ieiunus Dibat Qc copula hac Iram fic cil priore.Scias aut q> blbcr aquacumaliqs ciciunus vehemer cipedie9,licct hocqn^' quc cbrio cofcrat,& non ipediat a potu aq ieiunus.Cuius ro e,ga iciunus cbrius no e olno iciunus nec i fto vacuus, fcdadhucibihetreligasaliquashcftcrnge crapul? quara aittolitas aquamitigat,acft.inachus per aquara ab illia D E P A R T I B , V abluit,(5i: repffis vaporibus ctfumis pparaturftomachuJ ad rcccptione noui nutrientis» Quinto dicit q» fi qs iciu nus abftinere no polTit ab aqux potu,maxie poft cxerci> tiu,qa uehemcnt inquietatur quafi fyncopi^as ex rabic fl tis bibat prius vinu aqua caFa limphatu,polt hoc fupbl> batfatisaquxfiidac, Attcndeq»Pri.quartifexta quge de venenis numerat inter venena aquam frigida 1 ieiuno bibita,&ctuinum purumin ieiuno bibitu.Aquaqdefri gida,qa qiiqj copFonc corrumpit dC hydropifim inducit. Vinum veropuru,ga fppefacitaccidcre pracfocaiionem 8C dolores 8c inflamationc,^ ^pric poft excrcitium 8C la borem,ficutaitibiPiin.vtigiiur vtriJt^ pliibcat abim preffione fug venenofitatis fuadet hic Prin.q> j^mifceaiuf vt fefe cotcperent,& fit aq caPa,nc vinu &aq penctratcf fubito corrumpat calorc fuis frigoribus adualibus» Et (iti quidcm mcndofa impcditus fcircdc betqu6ddormircctfitim tolcrare ipfa fcdat. Naturacnimtunc matcriam fitim hcientcm refoIuit,&: propric cum intcr tolcrantiam SiC fomnum coniundio fit.Cunque natura dig^ ftiua cxtingueturproptcr potum bC obcdicn^ tiam cius rcdibit fitis mcdofa proptcrca qu6d humor {\tim faciens clcuat eam.Oportct prae tcrca ne fitim habesmcndofam aquam ingut'' gitando fumat immo fuc^endo. In hac quarta dicit prio q> fi ipeditus mcdofa fiti fup« hac dormierit(&: no bibcs ea toleraucrit fcdabit p hoc^^^ tifimendofaeius.Proptereadixit Hip.apho.j.Quibufc3 sitfj'"'.^^ (^eft dcfideriijnoctubibercvaldefitrentibusfifuthoc {ni^i^^* dormierit bonueft»Caauthicreddit,qa natura f> fomnii reuocante calore ad intcriora refoluit matcria facicnte Cuh pcipuc dil coniildio fit intcr tolcrantia fitis 8c fonu fic ^ tolerantia fiiis fomnum no ^hibcat,fed fimul hurJc (tca copatiat.Et huius fignucft q,ftati poft fomnij rcperif fi'' tis cuanuiffe. Sccundo dicit cu in ucxatis fiti mendo la tioCturnanaturadigeftiua.i.calor naturalis digeftiuu* cxtuiguetur pptcr potij aq fridg 8c jjptcr obcdirc app«^' tui cius mendofa fitis no io ccffabit fed cito redibit .ppt^ reaq>humorquicftcaipfius falfus aut acutus fufcitabit ea dilapfa mfcrius aqua frida bibita. Ex potu igit aq dig^ ipediet 8c fitis no cxtinguet» Tcrtio dlcit q> hns fiti dofafipfcdationeipfius biberitaqua fridano debcte^ fumerc ingurgitando feu trafgluticndocu magnis haufti^ bus,fed fugendo paulati 8C quafi labcdo, Sed inftabit aliqs q> aqua frida fugedo fupta vr porius incedcrc ardo^ tl 8C augerc fiti ea mitigarc , ficut fabri fortius icedufl/ igne (iipafpcrflonc aq frid? ,qa modica aqua non fufJi^'^ Vinccre fuij contrariiTjimo quada antiperiftafifortificaf* C)ic fi huor cxtigucdus aqua ut cholera aut falfu pbj* congregatus ect i fundo ftoi ad que ftati labit aqua frf|? bibita magis expediret igurgitare ca cu magno hauftu fugcndo fumcrc.Sed ca coiunc^ta mcdofae fitis eft ifiltra«« circa os ftoi vbi aqua pFima figi no pot quare mclius cj* vt Icto tranfitu cotinue irriget orificio ftomachi mttlg^^?j jiti non cxtingucndo digeftiuu calorc, nec incrudandoc» bum vel humorcm in ftomacho contentum. ^ Multaquoqucaquam frigidam bibercp^ *«alum. Quod fi uehcmcnter ncccflarium «^it fit poft fufRcientcm comeftioncm . At^P",^ aqua tcpida naufcam facit , dC quac m^g « calcfada cft quam ^fta cumfrcqucntcr bibijj*^ «'^firmat ftomachum,fcd cum raro bibi wr »^ wiachum [auat dC ucntrem rcfoluit. jjf/ In hac qnta dicit primo q> gnalitcr malum e ^*^?^ pc bere multa aqua frigida,quia extinguit inatn calorc <fiu8 offcdit 8C ftoachuin dcijcit,& mcbris o'^^^^'^ SVPER CAP, VII. obcft, Secudo dicic q> fi neceffitas vehcmens fjuxcrit ad bibcdilfiraquafrigidamultalicutfitis aFr iplicabilis 6C veluti furiofa,tuc bibenda erit pofl comeflioem furticicn 5£,vr gmixta cibo no liberc labat fed corrigat 8C cotcget «Pius malitia» Tcrtiodicit q^aqua tepida bibita naufea «nducit,quia ft:omaciium rcmolUtcSeiaxacOcnanq; tepi dum eft remollitiuum 3c relaxatiuum ex propria natut a» Qiiarto dicit q> aqua caFior tepida frequenter in potu fu pta aomaclium infirmat,fed raro fumpta lauat hijc 3C uc trc Iaxat,qui3 faepe fumpta ftomachum remollit 3c appc/ titu fedat Sc calore difpcrgit,fed raro fumpta reperit huo res ftomachoadhcrentes quos lauando cducic <3c materia foecum quac eft iteftinis rcmolliens 3c viam dilatans fuis caliditate &:humiditatcinferius mducit» Vmum uero album 8C fubtilc caf cfadis eft meh'us,no enim capitis efficit dolorem fed for^ talTe hiimecflabit dC dolorcm capitis alleuiabit qui ex ftomachi ardore prouemt . Et loco qui^ dem ipfius ponitur illud quod tortellis aut pa-^ ne darificaf propric cum fadum fuent dua^ bus horis antcquam bibatur. Inhacpartefecundaquaceftdcregimine vini primo agit dc calorc fubftantia faporc actate hora potus ordine quantitatc vini.fccundo de iuuamentis vini 3C toleran tia ipfius,& rcmcdio c5tra muliitudinc fut potus»ibiL Vi numpraEtercanTcrtiodenocumentis vini 8C fcmedns ContraeaAdiuerfitatefuorumcffeauum penes coruc a tcm,& de vm,s abluto & mixto , 8c prohibitione vini' iri «e,uno,&pofl motum fortcm .ib.iauod (iex cibo 1 ' vel bts quolibet menfc inebriari feai oub pius oc mmus conucnit vimirt-. r: «•a«m.ibiLEbrieta,isautcveloctasofeS'i' dis procurationis ebrietatis velocis ebriet Hs f^' vole„tibus.ibiLQuod R quis citol In pr?ma Zr '" Uqu.eftpr.fenstextus^ri™oa8?tdeSL'fS & fib^pport,o„ali.fecundo de sroflfo dulci.ibiL Vi^u™ todehorapotusvm, ib,LEtv>nu,n quidem . loJinto q. nulla hora potus v,n. copetu poft malum cibH.ibiLSu Y Pefcibumvero.nSextodeordinevinorum.ibil Btap^K ^>Mb5 "■'.ISeptimodemefurapo.usfubcibo bibendi.ibiLSu C>' nf^^.r","!!";^ . '".^''•"'Partedicit primoo, vi" «SUtat. album fubt.Ie p lus cp alia vina conuenit calefedU • liueanaturaficutcholericis&fanguineis naturalibus fil u« ab accidcnti ficut Calcfaflis ex ira vel mora in fole vc 1 «"ctio.Cuius rationes duas ailignat. Prima eft a, „s Jac,teapiiisaolorem,quiano„eft vaporofum & f„Vn"° fum ficu, s^^J^j, humea^i &° lcmab,tdolorem capitis proucnientem exardore ftom. Ch,,qu,a uarubtiUa,ione&aperitione& vetd peneTra. «onc cholcricos humores pcr vrinam vcl fujorem vel fe I «t?a; S t?" -f;-.'"i7^.^'''' * hT::! capitis. At"cndc"'^'""'.'''''""t?'^'r'\"'f^ aauofum r„m^ ^P" vinum albumfubttlc intellioi, mllatur fccuda colo^l^"/7 ^ "^^'^^ eft lucidu 8C puria & co^r^r^^^"'u ' ^'^P^^""?:''". aquanontolcrataquemiw^f?^^^^^ tiquis paucifcrumSm 'A''^"?"''^ do hor\»i«^ - 7.^"*^ efii.Omnino ucro in ftypt ca ohocvinanonexccd,tfcdcaoifariae.olutahnsftypu D O a IL F E N. IIL iSz citate.vjrtutcc'tfiPeeftaq,necJcaputdebiie tage-s neCb 1? ' " ' . P"^'^o"<^ virtutc roborans & humorcs humedans 3c inodens moderate , Hoc at 8C febriotanubus ,n.pencuIofiusdaturaI,js vinisdect ma I.aasaq^^vm.effugit.mulcotiensaucicapit: dolores fedatpropterfluentesmventrehumores.HecGal. Sc cundo d.ct h,c I^n.q, loco vini albi fubtihs fi non hcatur fum, pc v,num quodclanffcacur tortellisauc pane papuc cum fuent fadum pcr duas horas ance<$ potet . Et fit hcc modo Dccoquuntpaaul^/naquafontisclara mundaU pida,deindecolaturcS:: inhacntromitcunt torcelle ue I na nisattrahentis fibi quod hancaquapertuibat enra red> diC hxc aqua fubtilis et clara ut uinu albu fubtilc aqfnm. Viniim uero grofTum quod cft dulce ed: mc Iius illi qui pinguis uult efTe & fortis . Ab op^ pilatfonibus tamen cius fibi caueat. Inhacfecundadicitprimoq^vinugrofl^ildulcecmev liusalnsuuushisquiqrutiprguationem cc fortiffcaiionc '^'"•'^'"^^* co, potis qu,a plus nutrit , ct eius nutrimentil elt folidum "^^^"^^^ groliumfortiterrehftcns refolutioni Juxta illud Gal tcr^ ^"^^^^» tK3aIimentorum.Q.uodquidemigitur grolTa urina funt mag,snutritiuafubtilibus,et natura ipfoium inlinuat 8c cxperientiatcftat.digcruntatfecundiT uentrem 3c diftri buuntur magie q dulcia aufteris tan^ utiq* 3c caFiora fc cunduuirtutcentia. Secudodicitq,uoIesutiuino g,oP fo dulci cauerc debct ne pcr ufum cms oppilationcs incur rat/umcndo.f.uel cu co uel poft illud aliqua apcritiua fi/ cut aquam ciccril cicorcc uel cndiuiae, Attcndc q> nul^ Iiluinuintcfaedulcedjsinuenituruncjfubtile aut lucidij fcdoctaIeeft:caIefacicsgroirumitatardicxitu9 3c trnop pilans hepar 3c fpicnc q^-til habct de grolTitie . luxta illud GalJibello de umis.cap.fecundo.DuIce uero uinum nec fubtilc certicudiarr nec hicidri inuenies uncft.Calefacic au '»*5 tcoeuiniT dulcc& gronfueconfiftetia.Qiiantu aut nt?c!> patgrolI,tietmefttarditranfitus»Vnn6foIil non deob> ftruicahquaobftruc^arunciculai^fcd etadijciet obftru^ dionKbc ppea nociuu fi t hcpati paticnti,cc maxFc qn ad^ hucphIcgminac,Imodcraiu3 vcro nocumentil ombitur qn a grofr.s huonbus obftrucfiil fucric hoc uifcus fuel qn ibecilhcace pam ficuc I heparicis paftVbnibus, dercep" uerohepacf,nocet fpleniadulc.bus uinfs , non tn pulmo qn in branchqs habecgroflfum humorc.Hsec Galenus, Vetusautemrubeummclius c(l complcxio ncmhabcntifrigidam 5^ phlegmatico» Inhactcriiadicjtq>uinurubeuanciqui5cmd alns Viniueto uinishoibusfr^ecopronisetphr^^^^^^^^ ^^^^^ bco rcmiflar rubcdis fubuhs fubftanti? quale cft i gallris uis uinil bcIn^.Talc nac|, corrigit lapfu fuae friditatis 8c apit oppifoncscucnircfoliias fridis phlegmaclcis , et'digcrit phPata coopans ad conucrfione eorij in fanguine ct dioc/ riE faciFr,ctcito penetrat,eteis pbct alimetil mudu et fpi rituspF/moSj&fuauetuftas additincaFitate eius » Teftc Serap.inaggrcgatorio.capdeuite.auc%ritatc GaKdicen tc. Vinu cfl in fecundo gradu caliditacis,& uetus ex co eft in tcrtio,& muftum eft in primo gradu. Et uinum quidem poftquodlibct omnium cibariorum bibereen: malum, qucm admodd liuiuscaufam lam intcgrcdccIarauimus.Non crgo bibatur niRpoftquam ipfum fuent disc (lum S^dcfcenderit. ^ \ n hac quarta dicit q> bibcre fupcr QuecunrL ^-u ru.grolTusfueritfiuerubtil.s fiuc^callra^Mu? fiue bonus fiue maluspriusqp foerit digeft„s eft mais: Cuiuscaufam fupcnusdeclarauitin parte. i ..capFipr*' cedctiti3*illo.Vinumquoque poft cibuin eft ex «bu» I A C O B V 8* ina8'3 impedientibus , quoniam digeritur vclociter , 8i, pcnctrat&:fadcpenetrarecibunicum nondum fitdigC'' ftus,5^ facit hereditare oppilationes 8C putrcfacflionem» Super cibum uero mali chymi bibere uinu dum comediturautanteaut poftquam digc>' ritur eft maIum,quoniam facitmaiumchymu i'n extrema corpons penetrare. In hac quinta dicit cj» malum cfl biberc vinum fupcr cibum gcneratiuum mali humoris quando comcditur &anteipfum&pofl:quam fuerir digefi:us,quia penctra^ rcfacithumorem malum cxhoccibogenitum vfqucad cxtrcma corporis ad quac fortc pcncrnrc non fufficcrct fi nc viniauxiliocSiconducflu^Etintcinge pcr cibum mali chymi cibum qui multiplicat humorem alium a fangui/ ncJuxta illudGal.libro dc virrutc cibinorum . cap. i Cibariorum mali chymi tres funt fpecics ♦ Eorum funt quaefemutantinphlegma,6i:quxdam quoe fc mutant incholeram nigram,(S^quaedam quac fe mutant in cholc ram rubeam Jtem intellige cj) vinum fuper cibum mali chymi non cftdandum via potus condudiui , fedquan/ doquc conuenit via medicincvt poft frudus 8i herbas frigidas (Silad digercndum phlemRticos humores dCmc lanchoIicos,6<:adedu£flionem cholcricorum cum vrina» E t a paruis quidem mcipere mehus eft quam a magnis. In hac fcxta dicit q» melius eft inclperc a paruis vini» infortitudine^^amagnisfi ineadcmmcnfa diuerfa vi^ nabibantur.cinia quod rcfudatex debiliad hepar ante complementum digeftionis non ficincendit iiepar 5t:fan Vinu pot€8 guinem ficut quod refudat ex uino forti. Sed contrariu an dcbile huius fjcpe pradicatur in magnis conuiuijs vbi primum inpotu prg fcrculum vinum cft maluaticum vel vuarnacia vel ro'' mittcndu» mania vcl vinum cocflum vel mufcadellum vel vinum aufoniae vcl anulatum,vulgariter didum galand cum to ftis tenuibus panis albiaitati. Item maius nocumcn^ torum vini non cft nifi in ccrcbro ficut ait Prin . in hoc cap.quia rcplet ccrebrum fumis & vaporibus,fcd ceriil eft q> vina fortia noii in principio fed in finc fumpta Ifbe rius effumanttSl' cuaporant ad cap. Item vina fortia dantur ad confortandum ftomachum 8c virtutcm digc^ ftiuam ipfius quac vigct in fundo , quia carnofior , igit""^ debentprius adminiftrari. Itcm os ftomachi Ixditur a vino forti,quia foedat appctitum 8C pungit os ftomachi, nocct crgo in finc mcnfae. Dicprimocj» habentibus re gfonem membrorum animatorum vt cercbri 8C ocultv rum raram 8c dcbilem vina fortia non competunt , 8C fi dcntur dcbcnt potius dari circa principium aut mcdium qp circa fincm proptcr rationcm fccundam praetacflam» Et plurimum crrant qui in finc menfa! dant his hippo^''* tcm vel nccflar ex mellc cum nebulis intincfiis feuobla^' tis acimis ad modum viparum . Eftamant enim hacc ad ccrebrum abundc 8c diutiuscx tardo defcenfu panis a^i/ mi perfufi vino. Dic fecundo q> habentibus hepar fu> pcrfluecalidum ficutfrequenter eftin difpofitis ad hyy dropifim de calida caufa,i&: ad morbos de mela ncholia adufta vtadlepram cancrum fortia vina non congruut. Et fidenturmeliuseft vtcirca finem mcnfac dentur $ circaprincipium,quiacibo immixta nec tam vclocitcr nectam abunde nccita cflfrcniter tranfeunt ad hepar» Dic tcrtio cp habcntibus mcmbra naturalia 8C animata fana tempotcfrigido tolcrabilc cft praeaflfumcrc in pran> dio vipam ab aliquo vinorum aromaticorum prgnomi natorum,maxime habentibus in ftomacho phlcgma cx CompIexionc,vd crapula congcftum ad confortationcm digcftionis 8C fubdudionem ac maturationcm phlcgma DE PARTIBVS, tls; Dic quarto quodabundantibus in crucfluatioibu^ 8C vcniofitatibiis circa orificium ftomachi,vcl in aquoQ tatibus cffluentibus ad os immoderatc cum faliua,vcl in (rigidatiscircadicflumorificium vel habcntibus appcti tum immoderatum 8C quafi caninum tolerabilc cft circa finem prandrj parum hippocratis vel necflaris fumcrccii paucis nebulis fcuoblatis intincflJs vt fuocalorc prgdicta corrigat» Dic quinio q> pcrfecfte fanis volentibus in ca dcm menfa diucrfis vti vinis mclius eft prcfcrrc debilia fortibus.Tum quia delecflabilius capiuntur,&auidiu8ea veiiter ampIexaiur.Tum quia fic tunc minus lacdunt he par,i cuius cuftodia valdc poft cor attcdendum cft , quia nccclfarnfiime funt opciationes eius 8c ipfum cft facilH' me dilToIub ile a caIido,quia no cft nifi languis male coa guIatus.Nocumcntum vcro quod cercbio inferunt fbrtia vina leuius prpterit rcfolutis Rimis 8C vaporibus ab hi9 cIeuatis,immoIapfus cerebriinfrigidoi5: humido quart doquecorrigiturpotu boni vini.SoIutiones obiecflorum trahunturcxhic dicftis. Super cibum tamcn duas brialas aui tres. bibcrenonnocetei quiconrueuit,6<: fimiKt^f fano poft mutationem. In hac feptima dat exceptioncm ab illa rcgula' quan> prgmifit.Et vinum quidem poft quodlibet omnium ci^ bariorum biberceft malum dicens.Non nocet ei quic^' fueuitbibercfupercibum duasauttres brialas vini.Nc^ quc etiam nocct fano poft phlomiam bibere huc uini n^^ furam.Super cibum qiiidem vt fit capactor digeftionj' vino remolljtus 8C bene permixtus . Poft phlebothonii* autem vt confortct corpus 8c rcparet fpiritus cx phlebo^ ^ thomia refolutos. Attendequod briala eft idem quo^ P"^^ caduSjCadus verofccundum Papiam vas vinacium ^ft ^^' tresvncias continens. Vinum praetcrea chofera abundantrbus rubea confert ,propterea quod choleramru^ beam unnam prouocando cxpelht . Et hU'' midis propterea qu6d humiditates maturaf» Et quanto magis cius oddr fuent bonus ^ ipfum fucrit mehus &C faporis melioris magis conferens. In hac particula fccunda primo agit dc vtiliiatibus Vi^ ni incholcricis 8C humidis; fecundo in penetrationc 5 bi 8C incifione phFatis 8C cducflione cholerac 3c facilitatio nclapfus 8C reprelTione maliti? melancholif 8C re^o^"^' ncIaftitudinum.ibiLVinum quoque.nTcrtiode liabi^j^ dine cibi ad cerebrfi fortc 3C ad cercbrum Ic aut cuius.1 Quarto dc intolerantia vini in hominc hili<j nPr^Jr^Mc FriMpntiiHpm.nOuinto de rcmcai) bilis pccfloris.ibiLEtillcquidem.lCiuinto in multo potu vini.ibiLAmpIius qui.T prf^^r^j te dicit primo q> vinum bibitum proficit abundanti in cholera rubea,quia prouocat vrinam,& cum ca c ram rubca educit.Et idltclligedcvino fubtili fub^^ ^j, VeIaIbo,quodvcIdebilcfitcx fui natura vclfortit^ . ^ phetur.AIioquinmuItiplicaret cholcram per cop^ ncm ipfius in eam,&: fupcrcalefadioncm hepatJS ^ Sccundo dicit q> vinum bibitum proffcit ^^^}T^(^iO phlcgmaticis,quia maturat humid/tatcs coru ^^ r{zct\^ calorc 8C fubtilitate fubftantie fubtiliat incidit ^rl^A Phlcgma 8C humiditatcs crudas aquofas , vcl «-^'^. ^tan^ cxpulfionicoaptatapcricns vias&: naturam con ^^^j^ ad expulfionem. Tcrtio dicit cp quanto vinupj^^jdi? mclius 8C mclioris faporis &odoris tanto magis ^^for confcrtad maturationem fuarum liumiditatum tationcm virtutis in cxpulfione earum. y ^num Ml S V P E R C A l\ VJir» Vimimquocpeftdbo bonus penetrator in totocorpore6^inddicpIiIegma dC refolmc ip^- choleram rubeam m urma dC alij s extra hit,&choIcram nigram labi facK 5C Facilcexire, oCcvjs fleditnocumcnaim propcercontrarieca te?n^&:omnesrefoIui*t lanjcudmes modos fme niiiItacaIiditateexn*anca.Btip{ius quidem (pc cics m fuo loco nominabimus» In I1.-1C fecunia tangit quinq^ iuiiamenta vin/. Primij eft q> cft boniis ciiDo penetiatoi in toto corpore»i.facilc efti> cit pencti ationc c.bi cui immifcetur ad oia membra fuis ca lore fubtilitate 3C conuenicntia in ,pprietatc occulta. Secu> dumefl:cj)inciditphlegma<5<:refoluitipfum modo prxta^ Cio, Tertium eft q> educit choleram rubeam in vrina 8C alrjs vt fudore iSs^egellione 3c refolutione infenfibih"» Quai: tum efl: q» facit mefiam quoc grolTa efl: 3c tardi motus faci^ liter labi per canalcs ^Dprios al3 hepate ad fplenem 3c a fplc ne ad os fl:omachi,&: tandem a corpore cum fccibus exire, ^iflecftitfcureprimitnocumentum meriae propter contra^ jrictatemincomplexione(X:modorubfl:anti3c 6^ in effecfli/» bus.Nam mclancholia triftitiam timorcm pufillanimiiaic «^auaritiam parit,vinum verogaudium audaciam magna ^iimitatem 3c libcralitatem. Quintumeftq, rcfoluii ocs tnodos feu fpccies lalfitudinis non alTociatos multa calidfV tate extranea ut lalTitudinem ulcerofam cxtcnfiuam apofte «nofam 3c arefadiuam.Et iftas fpecies infra nominabit 3C declarabitcap. 1 t.ptitis dodrinx^quiavinum rcfolutos fpi ritus abunde reparat. virtutcm confortat, humiditates reli^ Ais in mufculis ncruis chordis 8C mmis tollit aut minuir. tt nfucrit opu3 im.Ticaatione vt in arefacfliua velociter hu mcctat dummodo limphetur» Illc autem cuius cerebrum fucrit forte non ct" tomebriatur,neq;eiuscerebrum malos uapo. rcsarcendentesfurdpitne.i;ad ipfum peruentt cxuiaontaeiusconuemenscalor.Etipnust^^^ tumdanecaturmgenium quantum a n te S uiabusnonclariftcaretur. Q.uiueroab LdT uerfus fuerit erit ei diuerfum. ^ Inluctcrtiadicitprimoc^ virceiebri fortis non facile inebnatur,nec cerebrum ipfius cito fufcipit malos vapores tleuatos ad ipfum,et non fibi pcruenitcalor ex vino nifi co ucniens ct modcratus.Et intelligc q, no peruenit ad rd ma> lus calorvini,ita vtfigaturilliccnm vaporeaut fumo eius tlolorcm ingerens ingenium perturbans, fedfortitudine cercbri ftatim difloluitur aut refoluitur 3c expellitur per c6> «iitluras 8C poros cranei. Secundo dicit q» ingcnium hoTs tortis ccrebri tantum ex vino clarificatur Sc acuitur quantil %t[i u?u ^^^"^^aretur 3C non acueretur alrjs vicibus quibus no biberct vtnum.Iuxta hoc proucrbium. Vinum bonu acuit mgenium.Cuius ratio cft,quia cx bono vino plus g cx quo i curiq? alio potu generantur 8C multiplicantur fpiritus fuhf i I |?'^^^7^P^rui1.Etindceftc^theologi contemplari folit^ arca alt,fr,„,a bona vina diligunt. Tercio dtcit^c^ leqj^ d.uerfus aerttabtftodiuerfumeritei.i.illrhominicuicere bmmdebrIearentcontrariacontingunt.f. cito inebdarU vmo ^cto rectpere malos vapores afcendr-tcs cerebnl pausa.,mmoderatecaleficriccrebrilcaIorcvini,6^in;^^^ m e,u8 facle ex vino puro turbari„ppterca tale vcl vt debent vtn:s dcbilibus natura5:aquofis;veI limpharc fo tuervin3fort,afivtanttrreis,itavtpcrdantft.mumvelv' porc malum quo noccnt ccrebro, bjentquae.usan^^^^^ ^ .oanguftac «»aum multum bibere non potcft. D O a 11, F E IIL i8j Tnhacquartadicit q» homo debilis pedoris debilitatc coanguftante anhelitum eius in hyemc non poteft bibc> re multum vinum ♦ Talcs funt homincs ftridi pedoria difpofitiadphthifim,quDrum ftomachi H vino implcan> turcomprimuntdiaphragmata et coanguftanranhelitum, Et vinum plunmum natans in cis effumat ad caput , cuius vapores fngorc cerebri furfum infpilfati recidfit in pcdu» coaugcntcs eius coartationem vel fuo acumine puImo^< nem vlcerantes» Ampliusquimultum urnum bibcrc uoluc^ ntcomeftioncnon replcatur,ctdi'uretica infuo cpulo ponat, In hac quinta dat duo nocumenta volcntibus vti mul> Bibedi to vino fine magno eius nocumento vel impedimcnto. multil Primum eft quod non fe repleat multo cibo vt 3C vinum innoxic jfacilius labatur : 8C ftomachus fupcr digeftionc ipfius ratio. fortior fiat non vexatus fimul duplici rcpletione. Sccun^ dum eft vt mifceat diurctica cum cibis eius ficut naftur> tium carui foeniculum 8c aquam cicerum: vc per haec de/ fccnfus vini acceleretur,& euacuatio pcr vias vrinac finc multa ipfius effiimatione ad caput» QiTod fi ex cibo aut uino repletio accidcrit ipfumeuomat6<:hydromcI bibat&: poftea ip^ fum ctiam cuomat,deindc os fuumaccto StTmcI Icabluat dC facicm aqua frigida. In hac particula tcrtia.Primoagit de rcmcdijs contra re pletioncm ex cibo aut vino.Sccundo contra nocumcntum calcfadionis vini,ibil_Etcuiquidem."l Tertiocontrano/ cumentumeNdebiIitatccapitis.ibi[_EtilIequem.n Quar/ rocontra nocumentum vini inftomacho ex calcfadione» ibiLQi''^^ fi in ftomacho.l Quinto contra nocumentum in eo ex infrigidationeJbiLEt ille quidem..lSexto de codi> tionibus vinorum veteris 8c noui.ibi LEt tu quidcm fctas cp vinum.lSeptimo de conditionibus optimi yini.ibiLEt fcias ctiam.lOdauo dc modo faciendi vinum ablutu. ibi LEt bonuni quidem.lNono de remedijs contra mordica-' tioneni vini, ibi LQuod fi aIicui.~lDecimo de vclociori inc briatione ex yinoIimphato& caufa eius.ibi LScias praeto rca.nVndecimodeprohibitionc viniin ieiuno6t:poft bal> neum 8C poft motum fortem 8C caufa huius.ibi L Amplius fapiens.l In hac prima parte dicit q> fi alicuf contingat repletioexciboaut vinoprouocetcius voraitum dum rc< plctio recens eft grauans 8c diftcndcns aut pungcns ftoma chum per impofitioncm digiti in orc vel pcnna: intindg in oleo.Deindeadabluendum ftomachum & iterum excitan dum vomitum bibat hydromel tcpidum ct poft etiam euo matillud.ConfequenterlauetosacctoS;: melle ad abfter/ gedum rcliquias cibi aut vini aut humorum euomitorum, poft lauet faciem aqua trigida pro viuificatione virtutis a vomitulaflfatx ,&prohibitionc inflammationfs cx com> motionevomitus &eredioncappet(tus quas btio nimcdi <fla operaturJuxtaillud.Prin.primi fecunda.doc. fccunda# fumma fecunda.cap. vlt.Faciemvero madefaccreet fupcr ipfam aquam rorare virtutem viuificat&ctiam cum dcfl/ derio mcdicatur 8C crigit ipfum» Et cui quidcm uinum nocumcntum feccrit per ca!efac4ioncm in corporc dC ignitum fiierit hcpar fitcius nutricns.Vcrbigratia.illud quod fitin facco uuaeaccrbae 8C qu^cis fimilaf,&:fint ca quibus poftcomcftione utitur dum bibit ta^ iia qualia funt granata 8C citri acctofitas. Iacob.f*iauiCt A/Wi I A C O B V S\ Vini Ci Tti liac fecunda dac duo remedia contra caleFa dlione coir tor quo porisexvinovSc^inflamniationem liL'patis ab eo, Primii pac^oar ell vc cibus illiiis in quo hgc contini»unt lit iicut illud quod cendus* fic cum fucco vux acerbaciJic infrigidatus cum agrella SC iibi llmilibus,vt fucco pomoru arangig vel fucco lymonii vel fuccoacecofx»l^onac ergo de illis in aqua carnium vel pureta piforum,cS^comcd3tfuas carnes 6^fuo5 pifces cum pracdicflisfucciSjVCConrraopercncur fupercak-tadioni vi> ni* Secundum eftvc ea quibus poft comellioncvritur qn bibic vinfi lint mala granata acetofa 3c acetolltas cicri 5c: li miliaficucgrana bcrberisvcl rli.inna.Per iKvc^n.frangicur vini fumofitas miilium reprimiturcaliditas eius» EtiUc queexparte fiiicapftis iinpediencmi>f nuat cx ipCoydC quod cft temperatiiJTi dC chriR^ 'catumbibat,6tfeaqui'buspc)ll comcftioac utic dLiinbibit nnccaliaqualiadmccicoaia. In hac tertia dat tria remedia contra nocumcntum vmi ex dcbilitatc cercbri ,puta contra cbrietatcm vcl dolorc ca^ pitis, Primum ell vt homo debilis cerebri minuat ex vi> no,Ctaparumbibatq>naturapolTetipfumdiget-ere SC fu'' tnofitatem eius reprimere,v5<: citoad infcriora dcducere, iu ne hoc q? natet circa os llomachicrtumans ad caput, Secil dum c(t vt vinum quod bibit fit limpliatum 3C clariffcatir. vt ab aqua immixta fua reprimaturlcdcns fumofitas et no ' cicomifceaturaliquidterreilreconturbans ipfum vinum quod fft ca morx eius in llomacho» Teriium eft vt ea a quibus poll comeftionem SC vini potum vtitur fint vt cito nia vel diacitonitc, vel aucllanae aflfatac,quibiis inefl: virtus rcprimendi fumos furfum afccndcntcs ;S:comprimendici bos inferius Sc claudendios ftomachi» Quodiaftomaclio nocumcatum feccrit 8C jpfum calefcccrit comedat fcmina myrti torrefa da,&: parum ex trociTcis de camphora fugat,5^ illud in quo eft ftyptfcitas dC acredo. In hac quarta dat tria rcmcdia contra nocumentum fu'' Sto cx percalefacflionis ftiomachi cx vino. Primum eft,vt ille cui uinoca^ iftud contingit comedat' femina myrti torrefada, Ip^a lefaJlo cnim ftom fua ftypticitate corroborant 8C complexionem reme> infrigidant. Secundum cft vt fugat modicum extrocifcis camphorg. Quori! multas defcriptiones recitac Prin.crac 8.f»immeprimequinciCan.Etdeeisdicitcj> conferunt ad inflammationem quae fir in ftomacho dC hepate. Tertii^ eft vt fugat illud in quo funt ftypticitas dC acctofitas vt ca> prioIo=! feururiones uitifr grana granatoiy acetofoijt fumach velberbcris quibus confortatur cSl^frigefftftomachus. Et illcquidem qiti iti fto patit dolorcm cx fri giditate utatur poft comeftionem dum bibit cy pero dC gari ophyllis dC corticibus citru In hac quinta dicit cp illc cuius ftomachus nocumetum Sto cx f ri(»oris patitur ck potu vini poft comeftioncm dum bibit uinofri> ytaturradicibuscyperi gariophylis^Si: corticibus citri,qui gefado calore rcprimunt frigus illarum a vino,& fuaaromatici ^^^^' tate ftomachum confortant 8c digeftionem coadiuuant» Attende cp vinum in ftomachofrigidoleuiteracetofatur, «t tunc nocct plurimum fuo frigore ftomacho et neruis qua reprohibetur in paralyticis.IuxtailludPrincipistcrtrj fecu da.cap.4.Et fcias q, aqua melior eft paralytico ^ vinu. Vi num eiiim materias in neruis pcnetrarc facit.Et pfm qufdc ipfius quadoq^acefcitincoi poribus corum 5C fitacctuni. Acctum vcro cft cx rebus quae ncruis funt nocibiliorcs, Et tu qui dc fcias q) uinum uctus eft quali me DE PARTIBVS, diana SC pauci exiftitnutrimenti.Nouum ncrd uinum impedu hepar,et ad hepatid ^dudt dyj feateria inflatioae fua,<3!: jf^gca q? facit uetrc, In hacfexta dicit primo q> vinum vetus eft quafi tne^li^ Vii""^ cina.i.magisineftei virtusalteratiuacorporis ad calidita'' teri5» tem -Sc ficcitatem q? virtus altcrabilitatis a corporc p opus nutrit!onis,^eft pauci nutrimenti,quiaeft fpoliatum a rC ccv.^ viriditatequam prjchabuit 6<: pcne igneum fa(flutn» Propter quod in aggrcgatorc fcribit Scra.cap. dc vit3C» aii^ tHioritatc C^aP.q) cft calidum Sc ficcum in tertio gradu. cddodicit q» nouum vinum impcdit hepar,quia oppil^rip fuin proptcr im mixtioncm plurimam fux fecis , SC perdu^ cit ad dyilenteriam hepattcam propter in flatione eius qu^ debilitathcpar^^proptereaquod facit vciitrem.i, induc/t lolurioncm ventrisabftergendouifcera nitrofitate fua: ci^^SC ftimulando ea ad expuUioncm multitudinem ucnfo^ fitatis cSt^Iubricandocitoinferius per uiam indigeftibijjf^'' tis sSi^grauaminis ftomachi quare fe rclaxatsS^ portanarium oppreiris appcrit.Oc nouo uino dicit ScraiS.in aggregatore capiiuIodeuiteauc^toritateDiafco.Scd nouum vinutn g^^ ncratinflitioncm c5<:cftdifF(ciIis digcftionis,(5<: inducitfo"' nia mala <SC prouocat urinam» Et fcias ct q> ex umis illud eft mclius qcf/nt^j uctuftatc 5C nouitatc e irqualc 5C cft ch^t q rubediaemtrahitbonum hnsodorem xq^^^^^ faporis,quod neq? cft acre,necp dulcc, In hac feptima dicit q, melfus ex uinis eft medium '"f^l! ppti"'" iietus&nouumclaruminfubftantia trahens ad rubeo'"! boniodoris deleaabilis faporis/cilicet xqualis feu interacutum«S{:duIcenonextotoacutumnec ex toto ce.DequoSerap.fcripfitcapituIonuncdido. Sed cre inter nouum <3c uetus eft fine malitijs horum, fcili<^^^ ui&ueteris,quapropteroportctuteligaturpotus cius P^^ fanis S: acgris» Etbonum quidcm uinum quod ablutum ^ canteftquoditafit.Tresuini fumuntur p^^^^ dC aqu» una dC comifcentur dC coquuntur q^^^ uf$ quarta pars minuatur. In hac ocftaua dicit qi vinumablutum fic fft.Partcs i^^^^j tres 3C ps una aqu? fimul comifcentur (S^: bulliuntur uf^^^ confumptionem quartacpartis totius commixti,(S^i<^.^^.^^ remanetdicituruinumablutum propter aque pf'^.'^'''^t»/ nem,qup quafi lauit ipfum 3c partem fux fortitudi^i^ ftulit. Vnde nec^ hepati fuocalore nec cerebro fua ^"^K^/ tione fic nocet ut puril» Actende q> plurima ex uinis ^^^^ ciarquoddecoquunturnifitioua fuerinc cito coniicrn' adacetofitatem,feduina Kifpanise Sc Arabia: propf^^^^j^ fortitudinem fuftinctde^o.i:ioncm fiue acetofation^ ^ jj^ tempus nouiratis,ideoinFrancianon ffuntuina ab» cut in Arabia.Sed in aliquibus eius partibus tempof^ ftorum ffunt uina coda ilne aquac permixtionc* Qd^fi alicui ex uini potatione mordic^^^^ cidcritmalagranata poft f pfum fu^at^^ ^f^^ ^^j^ gida ctfyrupumabfinthn in manc.Et ingrediafpoftquam iaaliquid parum COJ^ Inhacnonadatquatuor remedia contra ^^^'i^tflzchi contingcntcmcxpotu uini fiuc circa oriffciutn ^^3^3 qua fxpius accidit fiuc alibi, Primum eft f^g^. fcu granatorum acetoforum quibus reprimicur l^^^. acx^ U^» pundura cius SC ftous corroborat» Secundu eit i v^ fupcr S V P E G A P, Via ^perbibcre rnodicum aquac frigidac qug vinum reprimat ^'"5 ^'-"«■ncfrangat, lertium efi: mane fumere parum fyrupi ab(inihn.De quo dicit iMeCdiaone.e?. antidotarq ip fius qf, confert ad cafum appetitus s5<;debilitatc rtomaciii et 'noll.ficationem vifceium, Qiiartum eft ingrellio bal'' nei mane poll: modicam comeltionem, vr per ipfum refo! uantur fnmi vapores derelidia vino : 81 per comert onem «^iodicam praruiam vt vnius boli panis in aqua rofacea in^ tind:i prohibeantur dolor SC debilitas pr2ccordioru,Jl'afflu xus cholerx verfus os ilomachi» Scias praeterea iTnxtum uelocius meb n'at, quoaiain aquofitas uelocius penetrat. JjjPhaiu In hac, i o.dicit vinum limphatum feu a quac permixx ter' 'f tum citius insbriat qi vinum purum, qa aqueitas feu aqux ci|f . ^"^^^**""^ vdocius penetrat fubftatia vini,quarc vinoim^ in mixta penetrationc eius accelcrat.Et iuxta hoc quicrit Arif» '^fe, tertia part.probiematum..ppter quid efl magis crapulatur bibentes quidc bene temperatum intcmpcratum» Et rcv fpondct aut propter fubtilitatem in plura loca temperatum ingreditur quemadmodum in indumenris:et eft difficulter cducibile,aquaautem fubtilis partiscafed bcnc cgrelTibi^ lis,autpropterhocq>minusbibunt intempcratum» At^ tende primo q> omne vinn grolTius efi: aqua pura vel aqua vicina purae^quia quadam terrearcitatc participat qua mi xtum cenfetur5^aptumnutrire,aqiia vero non. Exparte ergo fubdanrix aqua pcnetratiuior ell: vino, fed v;num ertpenetrariuiusaquafua caliditatecS: familiaritatc occmI. ta cum corpore humano. Artcnde fecundo cb ad veriffca tione.T, hu}«s q, vinum limphatum citit.s inebJiat duo ren! runtur.Pr^mum eft q, vinum /]t forte mulcam aquam fulli "^" d^b. leaquofum.Nam cum tale purum pr' fu dc b^katemebrnre,,o n.flFiciatquomebri:.bit Z^m"^ <xdcbi itatum.Sccundiim pa^». • '*S"'< ii^crum modica N.m,^r n ^^"^"^ commixta iit Attend^^^^^^ ^'"^^^"^ inebriandu D.o'a ii; F£ iii. l85 - "-'-r v^ciuuc vinoumpha briatmaKii-nenKcllijjendUm cfl:d.'xr;.,;oVL n-- - P-ruig^olTiticinvtr.buscoag^^^^^^^^^ proieda cohxrent.Nam talia ^TZlt "''^ '^^^'"^ liantur&penetratio.,emacqu^unt\edv^^ . •^^l-fi^vinabelu.paruvilS^^^^^ acqu.runt Jed funtexfeiplls facaiime penetraZ tlT tim poft eorum fumptioncm fentiatur fua cal S n tum corpus diflFundi. '^''^' ^ Amphusrapicnsfibiprolnbercdebetne ii iunusumun^bibat,aut antequam membra in humedatis aqua reftciantur,autpoft motum tortcm,quoniam h^c duo magnum cerebro fa. ciuntnocumentum arncruis,^ ad rpafmum P«rducunt:&:adamenti'am autin «gritudin/ \tt^ ^"^«ntemporccahdo. ^ I l'JV 'r'^**^'^^ vkfapiensJ.bcneinftrudusinconfen.,. b>> ^'""^'^ ^^«^^^ ^^bet ne bibat vinum ieiunurJfr o ' V tequam me,^bratc(ici.nturaqua /nhumecflads iUtne"^ '^^'^"T^"^^^««^fortem,quiahxcduo,f bib poftbalneum,a:bibercipfumpoft motum fortemT.r' I ^ "^;ntummaonu,^i,f,,/„,,,,,bro^neruis,Nemir^^^^^ damr", ''^"^"•^ generant.Cerebroautemquiaadat- ^::^^;^^'-^^^^ dicit,autanteqm?br*i!^,^^ Attendeprm,oarcahocc,cf non conuenttl.r^X-^7^^,'"' r '"^"'-^ fi pr^aiTumptocIoa 'ur^ ba Ineans ficut nec vinum ni bumfumptumtutiu9 roTur^^^i^^^^ ""^'"^"^ brafitibuUexcalorete^'^^^^^ "^- Jectbiattrahuntaqurmfcr L^^^^P'.^ "^^ "^^"i^ Gc hcit » I ji : J «ttraherct vinum; ncch aqua vmum, Attendefecundoq,cumvinumdefe facileper ^ ' r cutiat ncruos^cerebrum velocitate fuac pcnetrationis 3C r clt multitudine fuareuaporationis multo magis facit iliud pre^ ' ^'-lu apertis vqs ^ audo calore per balneil pr.Tcedens aut cxer citium;5. adhuc amplius in xgritudine calida vel temporc calidoconferente itenmi ad apertionem viarum. Frcquens quoc|j ebnetas eft res mala que he- patis accerebn' coplbaecornlpicetneruos debi lifat,a<:ad neruorum afgritudinem perducit dC ad apoplexiam mortem rubitaneam. ' ^ InhacparticuU.4.Primoagitdenocumentisfreqirentis r^, • ebrietatis.Secundo dc conuerfionibus vini in ch.^Ici 5 8c in *r'^""* acetum fecundu diuerfitates ftomachorum. ibiLVinriprc "^^''^^^'^ tcreanTertiodeopionecirca femel aut bis inebriari i mh ^'^ fe.ibiLQiiibufdam vero vifum cft.lCi ,arto cui partium corporis vinummagis nocct.ibiLSciasij,maius.l Qu:n> to de remedijs contra repletionem vini.ibi LEt ci qurdc.l Scxto de vfu vel non vfu vini fecundu xtates. ibiLEt pue/ ris»"IScptimofccundum regiones.ibi LRegio praeterea.l In prima parte tangit fex incomoda cor poris ad qug pcr^ ducit ficqucns ebrietas» Primum eft corruptio copfonis hcpatis quia vinum fupcrflue bibitum ad hepar venics vct niperflue refoluit calorcm ipfius vn admittit virtutc fangui hca;5r loco fanguinis gnat aquofitatcs eflFicientes hydropi/ fim,vel inccndit heparsS: humorcs eius ungiiatur lepra vcl mania» ScCf m cft corruptio copfonis cerebri propteralTi duam eleuationemfumorum viniadipfumdifponentium caFm ccrebrum maniac 8C frenefi 3c frigidum epilcpfiae li< thargix apoplcxix 5C fubeth. Tcrtium eft debiliias ncr< uorum.Videmus.n.bibuIos inebriari folitos trcmcre ca> pur 3C membrum non folum in fenio,fed etiam in fcncdu> te 8C iuuentute qiiq?, Quarium eft xgritudines ncruorii ficut fpafmus c&:paiaIyfis,qLiiavinum fuperflueacceptuiti' fxpe in ftomacho acctum efficitur quod valde nocet ncrui» fxpe conucrtitur ex dcfecflu digcftion/s in aquofitatcs indi> geftas qux neruos rcmolIiunt,fxpc ducit humores groflfos ad ncruos quibus dtftenduntur vel contrahuntur* Quiix tumc^l^apoplexiaproptcrhumiditates ccrebri multiplica/» ps a vino , ita vc totalitcr oppilent vias fpilum animaliuih a cerebm in membra» Sextum eft mors fubitanea , dum fcilicet ftertendo Sc dormicndo vix anhelitus multitu> - ' . '-t dme uini uel humiditatu ex eo gencratarum clauduntur ^ ebrius fuflrocatur, - ' ' Vinum prsetcrca multum in quoruda ftoma chis i'n malamcholeram rubea conucrtit , in aliorum ftomachis i'n acctum purum,^ coru m amborum nocumcntum eft magnum» In hac fccunda dicit primo q> viniim conuertitur in quo rundam ftomachis in coleram rubeam malam . fcilicet ia ftomachis calidis cholericis , & in ftomachis quorundam conuertiturinacetum purum.fcilicctin ftomachis fri|fjis phlegmaticis . Sccundo dicit quod vtrumc^ aflFerc nc cumentum magnum. Primum quidem , quia cholera in ftomacho ex vino genita tollit appetftum , pungit ftoma> chum,pe»floraliaignit;ad fcbrem difponit;ad caput eflFu> mat, &ipfum dolere facit, Secundo vero quia acctuni fiiis frigiditate 8c ficcitatc digeftionem ftomachi impc^ dit ac hepatis , pecfluscoartat 8C tuflfirc facit: os ftoma> chi mordet ; 8c ad neruosac iunduras penetrans vchcf menter cos lacdit» ,i r ; ... Qyibufdaucro mTum cftq>" rcmcI m mcnfc autbisincbriaricofcrtp^eaq, uirtutes allcuiat animales requtcfccrc &a't,3(: urinam prouo^ <ari&:fudorcm&fuperflairatcsrcfoIufr. Iacob.s»i.auic, AAa $ Ebrleta tis iuua menta» Ebrlc/ tas du^ plex. 1 A C O B V S. In hac tertla partc dicit quidam opinati furtt homlni conferre fe femel aut bis in menfe inebriet» Primo ptcrea inebriatio talis alleuiat animalcs virtutes 3C recic> fccre facit ligando fortiter fenfum communem cum virtu^ te voluntarrj motus ita vt quicfcant et reficiantur fomno.p funda,nihil trafmittcntes ad organa fenfuum ncc ad inftru naenta voluntarij motus, Secundo proptcrca cj> fudorem 8C vrinam prouocat tranfeuntibus abunde fubtilibus parti bus vini ta per vias vrinales q? pcr venas quafiabllergcdo aclauando vtrafcg. Tertioquiafupcrflaicaccs refoluit ter lix 3C quartx digcftionum.Tum caloie vint. Tum tranfi^ tuipfius vcloci per vias 5;^ poros corpotis impellcndo an/ tcfeiiasquibus obuiar» Tum calorc tiinatoper fomnum profunduma vinoinducflumforiificaco. Addequartum fi vis qjinterdum ftomachum vomicu mundificatcx pun> «ftura vini vel diftcnfionc vcl aggrauatione. Attcnde cj» deopinantibus ebrietatcm f.'mcl vel bh in menfe confer^ rcfutRaf.Ait.n.quarto Almanforis.capitulode regiminc bibitionis.Frcquenti quoq^cbricratcnullomodocft vten^ dum.malas.n.gcncratcgritudines. vnaautcm ebrietas licI duxinmenfeauxiliumprocbent. Etei videtur confentire Prtnceps quarto capitulo trac^atus prtmi particulac fccun^ dxcanticacdicens. E^lcjiomn! tcmporc vitx nifi fcmel in inenfe ebrietas euitanda.Scd Aucrroisin commento illius huicdinfcntit diccns. Aflfenfus autcm cbrictatis femel in menfe cfterroncus.Etnonconccditiioc nifiRafis, Quo> niam licet vinum tcfte Gal.fit ex magis conucnientibus ca lorinaturalt5;fitrcfpecflu cius in^gradu in quocft olcuni ad lumen ct !gnem,tamc ficut multum SC fupcrfluum olci^ cxtinguit lumcn.fic ctiam multum vinum cxtinguit calore inn3tum,protantoct^fiipfumfitex magis conucnienti/ bus calori natural(,ipfum nihilominus cft cx magis noccn> tibus calori aniipali 5:fenfibili (Stiorganis e(us,fcilicct cerc IjroSincruis, HxcAuerrois. EtScrapion in aggrcgatore <:apituIo de v% ait.Et omnis incbriatio cft mala 3C nociua ^ maxime fi facpe conrin;>at, quoniam inebriatio aflfidua ^ebilitat corpus 8C moUiflcat ncruos. Attcndc fccundo ^ incbriatio proprie cft turbatio mcntis 3C iudictj rationis cx vino cbibito vcl potu altcro vaporofo vcl cx fumis vini pcrnaresintrantibus vfcjad ccrcbruni , ficui interdum fic q»incaueis vafaplcnavinorum Jta cxubcrantcr hincindc effumat introcuntes Mcp potu aliquo ftatim inebriatur adeOjVt cancellent 5C fc rcgerc ncfciant.Et dicitur ab c cft finc 5^ brios quod cft menfura,quia tollit nientis fcu i tionis menfuram quadiu pcrdurat, Attcndc tcrtio c;^ dU'' plcxcft cbrietas.Quxdam lcuis quae non tollit vfum ratio nis fed linguam in fcrmonc vacillare facit 3c in grcitu pe> dcs canccllarc 3C mores immutat ucl ad Ictitiam ucl ad ira fecundum difpofitionem fubicc5li;5<:iudicium peruertit(5(i fomnolentum reddit. Alia cft fortis 5C uehemcns qua mens fopitur 3C tollitur p tunc ufus rationi9,& primi dctcnti pcc^ cant fed fecunda non teftc Arifto.tcrtia particula, problo matum.problcmatcfeaindo.qugrcntcproptcr quid uehe^ menter ebri) non pcccatn fcd parum cbrrj maximc. Et rc/ fpondct ita:quia non fic parum bibcrunt q> fimilitcr fe ha> beantfobri]snecpficcj>diltoluantur quod patiunt quimul lumbiberunt.AmpHusparum cbrrj quidem magis rccftc iudicant,ebrijautcmuehemcntcr ncqr conantur iudicarc, Parum autem ebrrj iudicant quidcm proptcr non uchemc^ terinebriari^Malcautempropterid quod non funt fobrrj 8c cito hos quidcm contennunt , ab his autem paruipendf putant.Hxc Arifto. Attendc quarto q» ebrictas Icuis fe^ mcl in menfc tolcrabilfs cft SC confercns corpori propter caufas divflas, pra^cipue inillis qui non rixantur quando funt ebri-j:fed potius qucrunt luderc5^ iocari uinum Cu miae non canis gcrentcs ut ait uulgus. Attcnde quinto c^ cbrictas fortiscSc: uchemcns eft homini pcriculofa detcftabi Ifsinutilis & muUum damnofa, Periculofa quidcm qu'a quandocjinfcrt fpafmum 8c mortem, luxta illud Hyppo* aphorifniorum quinta,Siincbriatu8 aliquis rcpentc finc uo D E P A R T I B V ce ffat fpafmo innato moric.PcricuIofa itcrum qula cbruis fe regerc nefciens quandoq^ccfpitac,quandocjjcadit velfJ pra lapidwS uel in cclarium uel in puteum ucl in foucam iiel fluuium; vcl fc ab alto praccipitat unde contunditur mutila turautocciditur*Et itcrum periculofa;quia ebriusdifcrctio ne carcns ct ufu rationis quadocjj rixatur,quandocp pugnat his quibus obuiat,quandoq; uuIncrat,quandoc]^ occiditfi'' cutcanisrabidus,quandocpdomuiimpeIIit igncm. Dctc' ftabilisautcai:quia cum rcx regum,(3j:dominus dominaii'' tium minucrithomincm piulominus ab angclis glorid 5^ honorecoronaucritcum,.S:conftitucrit cum fuper opcra manuum fuarum,omnia fubrjciens fub pedibus cius , infa-' misabicdisdcteftabilis cft injferiorbeftijs dil lcccacitate uini perdit ufum rationis minus fe rcgere ct conducere fcics animaIibusbrutis.[nutrlisucroquiahxccbrictas nccqui^ fcerc facir nec allcuiat animales uirtutcs tcftc Ariftotc. tcr^ lia particula problematum. quaerentc proptcr cjuid ebrn' non fit fomnus. Damnofa quidcm quia fupcrfluitatibus rc plct cercbrum 3C ncruo3,ne(^ aliud bonum facit nifi ^ tcrdum vomitum prouocat. Et fdas q> maius noctimcntOE^ umi no cftnt fi i'n cerebro.Ex ipfo igitur ncmo debile cercbriJ liabens bibatniTi parum dC mixtum. In iiac quarta parte dicit cj> maius nocumctorum quo^ ex vino cuenire folet non cft nifi in cerci3ro.f,repletio cere-' bri ex vaporibus 3C fumis 3C humiditatibus inde genitis ^ turbatiomcntis 3C obtencbratio fpirituum animaliuni'^ dolorcapitis.Etio nemo debilis ccrcbri fumerc debet cj^ vino nifi parum quacp uicc multaaqua permixtum uci naturaliter debiIctS<: aquofum. Et ei* quidcm qui umo implctur melius cft aduomcndum feftinct fi facilcfucrit, q? firtOiJ aquam (blam multam fupcr ipfum bibat aut mellcEt poft uomitum in tina balncctur dcit^^ de ex oleo multum i nugatur 8C dormiat. p^^i Inhacquintapartcdatquinc^iremcdia contra nini»^*^ iii'^"^^'^ repletionem cx uino. Primum cS^: potilfimum cftady^' dt^^^j mitumfcftinarcpcrhuncenim ftatim caufa mali toIHt^J ,iicw'' fi facile fucrit patienti uomcrc , Sccundum eft f^P^*^ bibcre uino multam aquam folam uel cum mcllc mixr^^ fi paticns facilc uomerc non polTit,ut 3c aqua uini rcpri»'J ^ uapores SC effjmatioiies,uel cum melle uinum infcrius ducat fubtilitatc aqux ct abfterfione mcllis, Tertiun^ ^ balneum in tina poft uomitum uini qiio refoluantur rel'3 ipfius,^ ftomachus uomirulattus muIccatur,cS(: ad ^^}^^^^, nouum fumcndum paretur. Quartum cft inunti'' tius corporis cum oleo oliusc mediocriter calido ^^^^ poft balncum propter candem caufam . Qi""^"*'Vj// ibmnus quo quictctur turbatio ccrcbri, 3C digcdio ni compleatur. Et pucns quidcm uinum ad bihen dum ^^^^ ellficutignemigni addcre m Iignis dchi^^^^/^ Sed fcnt quantum tolerarc poteft da, 8C i^^^^ busdaipfum tempcratc. ^i^tn^ In hac fcxta partc dat tres rcgulas circa po/ ^^^iJ ni in cctatibus . Prima cft » darc pueris uinum i t'^^ bu lu cft ficut addere \gnttn igni in lignis d^t>'"2"^'ttia'' j tU' quod pueri uchemcntcr funt rari 3c de facili biles , proptcr abundantiam fui caloris innati "^^yifjv neruorum , 3C debilis ccrcbri ; quarc lardit cos fJJ^^^^ plicitcr uinum , 8C inflammationc facili : ^..fJv.SCt^' ne cercbri 6^ ncruonim fua pcnctraiionc facJlH^^^y fumationc copio&Xum igitur pueris ui"""^j"^abill tur cabr tm inflammabilis calori pucri «""^j^ Early EuropeoR Boots, Copyright® 201 \ ProQuest LIC Images reproduced by courlesy of The Wellcome Trust, london. 583/D I 8 V P E R C A P. VJlh fiPnf! f?" P;^'" P^"^? refiftentix fitfut debilc *»gnu Imc arundo ficca vel fti pula arida ante faciem ignis. _ oecunda eft feni dare vinum in potu quatum tolerare po h lT "^^^^J^ofo-^^-quantuappetitappetitu vero natura ^ . ^•"'^"'•"•^""^' ""^'^^ ^"^* ^ rugatae reno^ uantur oleo IiniuncuretappIanantur,ficcorpora fenum po tu V ni elecflLSenee^n/rfgidi funt cS^ a vino calefiunt habct ^iritum tnfte ct abundat in menjs^fed vinu exhylarat eos ^ meF.as reprimit coiter male dormiunt , vinil vero.puo. cat m e,s fomnum,ad oppilationes funt quas vinu apc m ab €is .phibet,43pterea dicit GaK f .de regimine fanita !^*w!rir^ contrartjmmum itafenibus eft vtihlTimum» Tertia eft darc vinum bibere iuuenibus emperatequidem fecundum menfuraquantitatiua,tepcra te et,a fecundo deccntc Iimphationc,Iicet.n.iuucnes /ini ca^ iidi licut pueri,tri Iint mcbra folidiora ncruos 3c ccrebrum rortes quibus potcntcr rcfiftunt nocumentis potus vini Co fcquuntur autc 5^ ex potu uini fobrie fumpti ^uuamcnta dIu nma,v, edudiocholcr^,corporalerobur;ingenn acume r manu coccll.t hojbus vfum vini vetci^ mores fuper hoc a^leganscap.quartiTtrac.primi.parti8fecund:.ca^^^^^^^ mento illius cantici.Non cft curadum dc affun^r.ri t ti vini^cribit^n Jbi.Priorcs autc ncqua^^^^^^ numiuuenibusronefortitudinis3fpo^^^^^^^ tamcn ex co parum fenibus dC dccrcDf tis Prh-^^\ ■ numaromaticumadifidafibiacetoCflK^o^^^ ruccocitoniorum&cucumcrir ^^^' g^natiaut 10,. 8<onis vtprimi &TnZ ? """"'''M mcolse calidf re/ <ft.qu«h,col» fHg dr,c»^^^^^^^^ Cuius ro «rcbtiai:fo„<umLruo~„^^^^^ lons inna««indur»tionem a?coXi^l"'^^'"°"'^'n ''''i « b'orum a frigidocircu«ftan,ts-5 tco fum ra., renues debiliun, cerebri &?«°uorum''* foIut.o„emiuperfiuara innaticaloVi TraX"™'"" apert.onempororum&Uqt^aonemarexcer'''^ continemiseosaeris. »d exceflfu caloris Pleaturnecprcmddccmcomcdatfcd bibaJ tl Pheamua<fiuofametmfcasuna,ofict^^^^^^^ ^borct, 8C poftdbum cum b.bcreuoluerrt u ° »";amygdal,s& Icnribus fal.tis & caSS **«capparfbus.Etficomcder.tcaules cS - bus euif" fi*^'ncos.Nutnet,aprgerca inqm u'turcc,p,antu,num ggejg, tardc penetrat. «><^ vin".>^pkTquibu7p?i.r^^^^^ •»«1 '«c.ientur ad multum kTk ! 'P''"* nocumentis et ^«HinoimpTc rnSetr^c-b''""''^ rcpieatur cibo,ne grauainme gcmi> nato rcplctionis vtriufc^ namra nimium dcbilitctur,& neu < , trum,pforumrcgcrefuif.ciat,(X:necibusfua grauita^pe" i"^'^'' tcs fundum ftomachi vinum leuc fublcuct 3c natare foc^at vndeafluentiuseffomctadccrebrum,d^nfpr~ ftomachum muh, vini fufcepcioncm prohibeat^quarbi. bens ,ntcnd.t qupnt &affedar,& ne vinum mi tumTepl^ t, fec,bod,ut,usmanear,nftomacho effumans. Sccun' dum cft,q, .lon comedat rem dulcem,qu,a res dulces funt opp.Iatj^.^cgroir^.NamfaporduIdsinlron-afunda?^ ftant,afaep,usV,numergofecumfuafubtiIitatcpen^^^^^^^^^^ fact eas ad an radus fplenis 6c hepar,s ante fui di^Xne" vnde fplcn &lKparqnq,oppi anrur vel intumcf?! vel indurantur, Tertmm eft,q,b,battapheam vnSam ,,brod,um.carn,s p^ngue & vnduofum.Licet.n.pXcvi numdiut.usnatetjnftomacho&tardus defcendar renrT. miturtamenacuitasipfiusv,ni ^fuorum fumorum nL tantumcffumatvncfiuofoimmixtumproptcr cus ce;,acT. tatem&v,fcofitatem. auartumcft q, comedat micas vn£fluofas.,,offia8 pmgues proptcr candem caufam & car. nes rmixtas ptngucdini pFimp, Quintii cft,q, ,nungat oleo ohiiarum ad confortandum ncruos 8C ftomlchum contra malas,mprelT,ones vinifupcrflui.f, ncruorum dcbilica tcs fpafmos & paralyfcs. Scxtum cft, q, non laborctSx fort,tcr cxc,tetur,nc nerui&iundurxmotu calefadi vin5 indigeftum aujdius attrahant ct nc vinum forti motu in fto machocxagitatum multoabundantiusad cercbrum effu> mer, Attcndeq,Rafis,f.AImaforis»quincpcx rcmedtis nuncd,d,scontraebr,ctatcmficc6mcmorauic» Siquis in potumulto vult vti vinooportctcadcdiencmulto replea^ turcibonecdulcia comedat.Tapheam autem vnduofam rorbeat:& micas in ,urc mollcs 8c vnduofas comcdat 8c carnc pigucdini admixtam tempcratc cdat , nec cadem die antc comcftionem laborct. Sepcimum cft, vt cum voluc ntfuperflucbibcrcvinumpoftaiTumpti-icibumcomcdat amygdalas vel lentcs falitasvel caugamich dccapparS i.cappares „1 lalmora coditos feu in falc fcruatos^Dc amv' gdahsqu.ded,c,tPrin.2 can.cap. deamygdalis, Etcu^^ amyg^Iaramarxcomedunt antc vinum prohibcnt cbr^ perhocabcbnctatcEtitcrumlentcsfua grauitatc vinum «onc dcfcendcrcfactunt. Ocfhuum cft comcdcrc caSl« cum carnc codos 3c oliuas aqux 3c his fimilia. haec.n.ccm fcfuni quia fumos rcpr,munt,& vaporcs vin, quibus prx^ fcruantabcbrietatc&iuuantb,bentcm in bibcndo viml quia gcncrant fitim Jllud dc caulc tcftatur Arift. tcrtia oar ticula problcmaturn qugrcns proptcr quid caulis foluit cra puIam^Et Rafis, f ♦ Alman^hoc rcmcdium 8c preccdens fir comcmorauit.Dc his prgtcrca qux adiuuant valde ad r^^ tandumcft^rocumcauIibus&cumcaunamita.i.cuSu Icmpenah&cuiiiIcitibus.Adhoc praetcrca iuuametum prxftat vt qui vult bibcrc amygdalas falitas aut oliuas c5 ditas aut capparcs comcdat, Nonum cft gcncrale»f om^ ne quod vaporem vini allcuiat.i.confumit minuit aut a cc^ rcbro diucrtit cuiufmodi fcmen caulium dc regione fyrisc, dminum cui propric eft virtus carminandi verofirates va porcs 6c fiimos rutha ficca,dc qua dicit Scrap.cap, dc ca q> cft de rcbus magis confcrentibus inflationibus 3c ventofi/ tatibus.Scdinhumidaruthaeftinflario» Et calamcntu de quo Scrap.cap.dc eo.dicit q» abftcrgit incidit ct fubtiliat fal iiapticus.i.nigerrqui cum napta fiucafpalto inucniri f lct,& femcn ameos de quo Scrap.cap^deeo ait o, roilc • fubtiIiat5^refoIuit.Etomnia pr;.dida bibcrjLiu^^^^^^^^ vinoimplcrifuiscaliditaic 8c ika. Attamcn i^rlr ' ab ebrictatc vaporum confumptfone. Atten5p^^c?"^r ^ cuinto Alman.dequibufdam horum alrjs ad un^i?diS« hoccond.tumcontra cbrictatcm.^. caVm f^la f!^^^ minum amygdaUs cxcorticatas , mcn.haftrum, falcm; lacob.s^Mttic» AAa iq ■ I A C O B V S. abfinthium,rutham ficca,amcos,cx his omtiibus fimul tri tis,drach.ii.pondus cum aqua fiigida in ieiuno fumatur,li ilkqui fumerc debet calorem notr habeat» Decimum ell nutrientia in quibus eft vifcofitas Sc glutinatio cuiufmo di funt res vncfluofac dulccs vifcof3e,ficut cafeus pinguis quefa£ftus;lardum,pingues,anguilla:, vel carp?,aut tenchc» lita nanq; vapores ingrolTant,ita vt non valeat furfum pe netraie^ ebrietate cerebrum turbare»Sed quia tardg pene trant 3C diu remanent in ftomacho non finunt ftom recipe re plurimum vinum.His crgo ineft virtus prohibendi ho^ minem ab ebrietate,fed non conferunt ei adimplerivino et abundepotare.qura cum repleat ftomachi capacitaiem 3C tarde defcendat,nec vino imbibanc .pptcr fui vifcofitatem no finctc vinu i ea penctrarc phibet ipfis ftomachus a plu rimavinifufceptione.Etiftudintenditibi,licet non multu recipiat vinum,propterea rarde penetrat. Et remedium quafi coinciditcum tertioiam dido, Ebnctatisautcmuelodtas cftautpp ccrcbri dcbilitate,aut propter multos humorcs qui func in co,aut uini forti'tudi'nc,aut cihi pauci^ tatem,aut proptcr rcgimims malitiam in ipfo, aut in co quod cum ipfo cominuatur . In hac. /?.-particula. Primoagit dc caufis vclocitatis in^ ebriations.Secundodcremedtjsinebriationis cx debilita^ tc ccrcbri.ibiLEt eius quidcm.lTcrtio de remcdrjs cbric/' tatisaquacunq,caufafiat.ibi LSyrupus qui.n auartore/ mittit nos ad fequentia fuper cura ebrietatis. ibiL^^brieta> tis vcro.l In prima particula dat quincp cas velocitatis Ebrieta .nebriationis.Prima eft dcbilitas cerebri qua facile rccipit tis uelo/ '^7ni vapores&turbatabhis,nccbrcuitcporefupcrarefuf cis cau/^ ficitS^refolucrceos.SccundacftmultitudohumoFji coprg> fac.J. henforum in ccrebro,qs ch cxagitauerint vaporcs dCjumt vini vehemcnr turbat ab vtrifciJ cerebru&mens fibi inci dens.Tcrtia cft brtitudo vini vn vehemcntius et copiolius eflFumat ad ccrcbrum.a^arta cft cibi paucitas cu plurimo vinocbibito,fic.n. vinum per ftom dcfiucns <Sc: m eo natas liberc 8C abunde effumat ad caput.Quinta eft mahtia regi/ mi<3 in cibo,quia puta cft vaporofus dc fumofus ficut vinu vcluti funt ccpc porri gioffx nuccs allia, vcl in eo qcF conti^ nuatcucibo.f.inbrodijsaut falfis aut codimentis fumoiis 3C vaporofis ficut ccpulato vel fal(a dc mufto vel galctina. Et cius quidcm quae proptcr cercbrijdcbili ta tcmcftmcdicatiocn: rcumatifmi antiqui fana^ tio excpithcmatibus m capitulo illo nommatis QC nc cx co bibatur nifi paucum. In hac fecunda dat duo rcmedia contrafaciliiateinebria tiomscxdcbilitatccerebri. Primucft fanatio reiimatifmi antiqiii cx cpithematibus ttominatis incap.illo.f.tertii qum ta.tracfl.primo.cap. i .dc cura cory^se 8C catarrhi. Et capit hic cpiihema largc vt fc cxtendit ad embrocas ^ facellatio ncs ct applicationes pannoi^i calidoi?i,quia capitulo hoc nui lum defcribit cpithcma proprie di^um* Secundum clt, y t debile habens cerebrum non bibat ex vmo nifi modicum, &:fitdebileautlimphatum, Svrubusqui ebnctatem tardat fucd alboru cauliumpars una & fucci granatorum acriurn pars una8<:aceti'parsmedi'a fumantur &C icu ueantcbullitionibusahquibus, & fumatur in^ dcan^uinum bibaturunci.Sumantur etiam grana falis &: r uthx & cimini nigri & ficccnt ct comedaturindcgranum poft granum»Sumat ctiam fcme caulium de fyria ^ ciminu & amyg dalaeamaraccxcorticatac ^ rhannus abfin^ thium 2^ Tal napticus &: amcos a^ruiha ficca oc DEPARTIBVS# fumat tndcinpotu qui caliditatis nocumetum hon timet duarn drach.pondus cum aqua frigi ' daieiunus.Exeis practercaquacebrtj remouent cbrictatcmcftuteiad bibendum dentur aqua 8<:acctummulti'suicibusautaqua almafal aut raibacctofum. Et fiatutipfcodoret camphora dC fanda Ium,&: fupcr ipfius caput ponantur in" frigidantia rcpcrcufiiua ficut olcum rofaccum cum accto QC uino, In hac tcrtia parte dat fex remcdia gcncralia cotra cbnc tatem. Primum eft fyrupus qui rccipit fucci granatorum acetoforum an.hb.,^.acctiquartam.i,bulliantur fimul ali;; quibus cbulUtr(^us.Et dc ifto potu deiur vnc.i. an pot" vini:corroborat.n.ftom&potentcm cfficit indigeftio Vi^ ni,6^ prohibet vipurnfcffijmare ad caput. Secundum dragea qu? rccipit^anorum falis feminis ruihx cimini ni gri.an. vnc.i.mifccantur Sc ficcentur fcu torrcfiant (S: de i^ fis paufatim fumatur poft potum vini, vel ftatim afi pot"^ medietas vnius parui coclearis granum poft granum, con' fumit.n»vehementer fumos 3C vapores vini. Tcrtiu cit conditu quod rccipit feminis cauliil de fyria cimini amyg dalarumamararumexcorticatarum rhannorum feu gto"^ fellarum vel foliorum rhanni fi frudus no habcatur abUjJ thrj falis naptici.i.nigri femis ameos ruthx ficcg.ari.dracn» rj.terantur&mifccantur.Etdeiftocondito dctur.drach.n* diliblutxin vnc.iirj.aquxfrigidaciciuno ftomacho fi timeaiur cx hoc nocumctum fupercalefacflionis, Hoc.n.pJ tenicr fumos 3c vapores vini confumit 3C ftomachum co fortat. Attendc Rafis. Alman.cap.de his quac tum faciunt bibere, fcribens hanc reccptam loco rhan» y fuit mcthaftrum,& in glofifa marginali littcrar prffcntis ii» per verbo rhannus fcribitur in alijs calamcntum. 0^**« tum eft darc in potu multis vicibus poft potum vini aQ" acetomixtam,veI aquam almafal quac fit ex ladc ac^^^Jl &:farinaordei,vel raib»i.Iacacetofum.f.lacaquocxtra^ cftbutyrum.Nam quodlibct horum jfortitcr prohibetcfl^ marc vinum confortans 8C claudens orificium ftomach'» Qiiintum eft frcquens olfadio camphorx et qua cerebrum confortatur 8C fuauiter refrigeratur vnde nusbditur&conturbaturavaporibus vini» Scxtuifl . fupcrponcre capiti infrigidatia rcpercuifiua , ficut olen t diu agitatum cum accto facfto cx vino , vt pcr illud cpn tetur cerebrum,<5<: rcpellantur ab co vaporcs 8C fumi f Scd inftabit aliquis quia prohibentur pcr hacc rcfolui poresdaufis poris & futuris ccrcbri quarc diutius p^r^^^ nent in ccrcbro coculcati.Dic expcdii ifta minift«a^j cbrietatem,vt per ca coFortctur ccrcbrum, 8C dum ^^^^^t ni afccndcrcincipiunt&ipctcre ccrcbrum: et fituanda Oiper frontem 8C timpora 8c futuram coronalem , Vt ^ virtus vfq? ad cercbrum liberius penctret, ^"^" ^o^ Rafis.quinto Alman.tria vltima.rcmcdia/ic comtn rauit,capituIodehis qua^aufcmntcbrictatem.Aqua tum multoticns danda funt ci-.aut aqua ^'f\^^r^t^u multumacetofo,uelcumfcromuItumacetofo danda Acctum quoq, &olcurof. fupcrcaput funt fundend^^ camphora&aquarofata naribus apphcandx fufl^ odoret * Hsec illc* ^ > Ebrictads ucro fanationcm m particu a bus nominabimus. ^,^^, Inhacquartapartcdicitq,a,ramebrlctatjs^ laribus nominabit.f.tcrtq prima.tracfl.fccundo.c^F cura foda cx cbrietatc» AiCd^^^^ Quod fi quis cito abfcjp aliquo imPJ^ ^^^t^ mcbriari uolucrit in fuo uino infunaa^ aut Iignum aloes indum^ hac Ea,ly European Books, Copyright® 201 \ ProQuest LIC Images reproduced by courlesy of Tlie Wellcome Trust, london. 583/D Ebricta Uscito copara^ Vfnee ^brio Ji9 quo Q. V S T I O, In hac»>.particula*Prrodatmodos incbriaiionis facili» at)li$impedimcnrocX: pericuIo.Secfido inebriationis fords cum impedimcncocS:: pericuIo.ibiLEccjui forten In pri ma parte dat duos modos t]uibus facile quis incbi iac abr.ij impediniento» Piimus cftinfundere vfneariu vino i^uod Dibit.fct ea vfncLC cortices fubtiles tcnues circunuolutc fu^ per arborem ferentemglandes pinum 3c nuceset habet oclorem bonum vtaic 1 Vin.fecundohuius.cap.dceo.fct cu infunditurin vinofacitdormire potantcipm vt ait ibr, Secundiis eft infundcrc lignfi aloes concufum in vino qcf bibit.htKahs.wAlman.cap.dchisquiincbriant air. Vi> numinquoxyloaloesmadefadumfucrittribuat, Scd co tradicitPrin.2.can.cap.dexyIoaloc.q,xyIoaloes cofertce fchro valdc^conFortatfcnfus.non crgoincbriatcu cbric tas /it palho ccrebri turbans rC^nc.Dic q> non incbriat ma^ Iitja vapoi?2 fcd mulritiidinecorj^ .puocantc fomnu t5<:dere/ linquente venrigium coiitoriaiionis cxaromaticitate, EtquiTorte uuItebnetatcmcurrere,ideo uc membrummedicationedoloremfacienteranet m fuo uino aquam lolij ponat,aut fumat fumi" terre^opn hyorcyamtan.drach.5.&: nuds mu fcatae&fgalliarmufcata^&hgnialoes crudi. aii. drach.i.rextam,a:mdeadbibendum det cu uiV no quantueft ei nedum , aut hyofcyamunigru cum corticibus mandragor^e m aqua coquatur donecrubea fiat,&: ea uino admifceatur. P R I M ' , aVAESTIOiNES CLARISSrMf Hiilofophi pr^ftantiffimic^ medid lacobi ^oroliuicnfis fuper duas pnmas Fcn pri sni canonis Abm halyabm fceni fcclidter mcipmnt. IRCA PRIMVM LIBRVM canonis Aufcc.mouctur prima quxftio talis.Vtrumdiftomcdidn^abAuic^! inlrapohta(itbnponta..^nonarguic mult.pr, Pnmo fic. mcdTcina non eft faa.ig.tu.-diff6medicin^nocft bona' patctconfequentia:^a(rumptumpro: ^^^^"^^^'a"ied.cinaeftars,nua:Iibet autem ars eft habitus diftin^fius contra fcum: vt habcc " tem dolorcm.ficut ou^-r,S . mcbriputridi vc m^,S'X ; " 7 ' «'"P"»"»"' fibiles mulcum acp i ' ^!:':' * '^««•"•delicati et fe„ &profundedormireqfic" *"'briari modus eft vt i.i vi.,oquod 1^," ""«"^ i" eis. Primu9 herba crefcens in r.^Zs ^lXZ'''^'^ P°"" - * «■cania.quxcerebrum repletabun^^mlr '*'?''^" »l«er poribus,& acjua ipfius diftiiu: ve,t " ' dT/ 'T'' ^ vmo,mpo/;,aredditiprum vehemfter^LK"'"'' cundus efc darein potu cu vi.CC.r,eT "■'""'• cipit fumicerr^c opii hyofcyamtSd, " ^"°'' tJganiem>,rcac?ligniaIoes^ruSr^^^^ &mirceantur,etdehoccondito<^e";r;- ' "'■'•■•''''"^ |ganiem,,rcat,lIg;i'aIoes'c.Zfirpty^^^^^^^^^ &m.rceantur,etdehocconditodeturinnm,r ■ — tumefteinecelTar,um.f.arcrop., X "'/'"°3' fortitudinem vel debihtate patie4 S n P ''^ 'T''" •ocicerinebriat&fomnum puoca^Tdeo fimilis fubeth&uixexcitari M\l^^,wt?^""' ^'"^ <3uodexruismembris mcidatu v , ^^' ^„ «ali «tlmilecondittlderctibitRans.f.^!;^"."'^ .^^"fde «nultum inebriant,ni(Iq, loco fumi?e "e poSf ^ "™&pondus mutauitdicens.Mand afiorel^r %ami.an drach..M fumant,nuc,s murcS''^^ ^^^' ^rmenturquoi^unuscumitiuinodiiroli.r.rc f . dus adaudum ft ^T'^'' ^'°^'4' "?a»drago,am et Z cumuinoaq^,i7 '^^'"°"'";- ^^r'^'^'" "'ifceatur &cortexm' nJ^^:!''r*f"t'"V''^t^'""""' "'la «eminitRafis c ?T'^''"'m' ^''^ '^'^""""'°<Jum WinebriacuteXo^'"''"^^'"'^""'- De his quo^ -r,donecrubea^;:vam.^r,^^^^^^^ MUFiiic, Foroli.minimc fcripfiu cth.corum.igitur cS^cpater confequcntia.^e alTumptum at-y guiturcum mcdicina fithabims reda .ationc(^c^ii,us omdo arguit fic qudibct fcia cft habitus fpcculatiuus foUis fcd mcd.c.na cft habitus piacticus faltcm quoad maiorem eiuspartcm.igitur^^c.patctconfcqucntia dc maior ctiam fcxto cthicomm.St: minor patet.cum fit habfr.is ordinaru* adopus.crgo&c. Tcrtioprincipalitcr fic.quxlibct fcfa eft vna fciencia,fcd mcdicina eft vna fcia.igitur 8Cc. patct confequcntia 5^maioreiiam,fcd minorarguitur,quia pars prac t_ca pliis diftcrt a theorica parte qi philofophia natura^ lis ditl-c.atabeadem,fed vt no.um cft,ex iheorica medici^ ng 3C ph.lofoph.a natu. ali iion conllituitur vna fcicntia. igi lur&c» Confirmatur,quia pars pradica noncft fcietia Vtargutum eft,theorica verofic.igitur dCc* ' Inoppofitum cft Auicennainlittera» In ifta qu3cl tione primo tradabic difficultas tada in pr! moptincipaHantcoppofitil.ranmedicinafitfcia ucl ars cS^hoc tam ad partcm thcoricam ad partem pradicam! Sccundo v.debitur.an fcicntia medicinp debcat dici thcori ca vel pia(ft.ca,vS^ fi aliqua eius pars fir verc theorica Tcr/ t.o v.dcb.^tur de principali quacfito. Quantum ad primil funt dux dift-ndiones. Prima diftc3.q, hic termmus faa ftim.tur dupl,c.ter,put propofito pcrtinet. Primo comunit' 6<:ind.fferentcrproquocunq;habitu conclufionis pcr dc. nionftrationcm acquifitovelaggrcgarocx pluribus habiV fibus fiuc tahs ad opus ordinctur fiuc non. Sccndo fumitur niagis propr,c pro habitu fcienriffco folum pcr dcmonftra^ rioncmacqu,fito,c&cumhocadopusnon finaliter o d^^^^^^^ to qual.tcr dic.mus metaphy ficam cfl"e fciam. Sccunda difto dt c^ctiam ly ars fumitur dupliciter. Primo comuni. ter cS!: indiffercnter pro quocunq; habitu inrelleduali cum rccfla roncfa(fliuofiuetalis habitus fuerit per demoftratioy ncm acquifitus fiue non.Secundo fumiturmao-s p.oDrie n habituintcllcdiuo^c.&cumhocnonpcrdcmoti^^^^ acquifito,fcd pcrafiliefadioncm. Tunc fit prima cocfo Capicndo fcientiam primo modo mcdicina eft fcientia oa tct quia cft habftus vcl aggrcgatum cx habitibus pcr demo ftrationem acquifitus.ergocS^c. Secunda coclufio CaDic do fciam fecundomodo medicina non eft fcTa. parer ex qcf nominis fcicntic fecundo modo acccptx. Tci tia conclu/ fio.Capiendo artcm primo modo mcdicina eft ars . pater, quia eft habitus intelledualis rccfta rone fac^tiuus. fgiccXrc* Q.uartacocro.Capiendoartcm feci*domo medicina no eft ars.eft. n.habitus pcr dcmonftrationem acquifitus» Ejt his infero primo cp ars primo modo fumpta 3c fcientia pri mo modo fumpta non funt habitus ex oppofito d ft nd Secundo quod fcicntia fcci:ndo modo accepta ' 3c qualitcrcunqt fumpta de h:s modis cx oppofito 'd ft-^'^> guuntur- Tertio quod ars fccundo modo fumnrl i fcicntia qual.tcrcunquc umpta cx oppofito d.ftinguin. tur, auantum ad ^^^cundum primofciendurcftS mcdici vtuntur ift.s tcrm.nis praxi.: pradic^,K r,ca ; InreUigentes pcr praxim operationcm C^a^n^ tcminpotcftatenoftra. ^ Et per pradicam fc'entiam vel Iacob.s»i,auic. AAa uij plicicer* Ars du^ pliciter. Praxis quid& p(flica« Scicntia tlieorica dupfr» clv ;e S T I O. artcm,cuiusfiniseftoperatioexifl:ens in poteftatc noftra» ScTa pra Per theoricam veroecontra. Secundo nota cj> iuxta com (ftica du munemmodumloquendidupliciteraliquafcientia dicitur pliciter. pracftica.Primocommunitcr,^: ficomnis fcientia qua:h> * nalitcrordinaturadopus veloperationem in noftra pote^ ftate exiftente diciiur pradica.Sccundo proprie, 3c fic fola illa dicitur fcientia pracftica per quam docemur qualiter dc bemus operari,autquc prxcipitoperationem in noftra po^ teftatc cxiftetem.Hxemplum primi,vt pare medicine theo rica.Exemplumfecundi:vtarsmilitaris dicitur pradica: 8C taliter fecundo modo fumit. A.in littera pracftica. Ter^ t o fciendum eft cp etiam dupliciter dicitur aliqua fcla theo/ rica.Primo vt diftinguitur contra pradicam primo modo acceptam vX^ficomnis fcictia nullo modoadopus vel ope rationemin noftra poteftatecxiftcntemordinatad/cic tlieo rica,ficcnimmetaphyficam diceremus fcientiam theori/ cam.Secundo dicitur aliqua fcia tlieorica,prout theorica di ftinguitur contra pracfticam fecundo modo fumptam ficoisfcianecprfcipiensoperationcmin noftia poteftate cxiftentem,necdocen3 qualicer fit opcrandum dicitur theo rica. Et tunc fit prima conclufio.Capiendo pracflica pi mo modo totalis fcientia medicinx eft pracftica, patet quia totalisfcientiamcdicinxordinaturfiiialiteradopus in no^ ftra poteftate exiftens.igitur S^fc.patct cotifequentia SC ans fi^naliter intuenti. Secunda coclufio eft hcc.Capicdo pra^ aicam fecundo modo non tota fcientiamedicina: cft pra/- aica.patet.quia non tota prxcipit veldocetopcrariopera- tioncm in nra poteftateexiftentc.igitur &c. tota confeque^ lia 5<:a?i8 patentintuenti. Tcrtia cocro.Capietido iheori cam primo modo nec fcia mcdicinp totalis nec ahqua cius par9cftthcorica.patct,quia omnis eius pars ordinatur ad opcrationcm in noftra potcftatc cxiftcntcm igitur &c. pa> tct cofcqucntia &ans. Qiiarta condufio.Capicndo theo/ ricam fccundomodo aliqua pars medicine cft tncorica»pa tct quia aliqua pars cft qucvcrc nef prxcipit nec docct opc rationem in nra poteftatc exntcm, Ex his infero primo €h non pptcr hocdicitur aliquis habitus theoricus ; quia lit per demonftrationem vcrc acquifitus.patct,quia pot aliq» clTc merc pracflicus,vt fi demonftrarct illa conclufio htCti^ ca primar fpcciei eft pcr infrigidantia rcmoucnda , talif ar> guendo.Omnismalacoplexiocalida cftpcr frigidum re^ mouenda.fed hc ilica primx fpccici cft hmoi.igitur &c.pa tcthabitumhuiusconclufionisfore per demonftrationcm acquifitum.Qyodtamenfithabitus mcrc pracflicus patcc fatis:cum fit docens modum opcrandi fiue modus opcra^ tionis.tgit 3Cc. Sccundo fequit faiis cffc poffibile eudem habitu elTc pradlicum 8C theoricum: vt patet cx varijs mo dis fumendi ly pratflicum 8C ly theoricum. Quatum ad tcrtium.SithaccconcIufiornfiua: cfdiftode medicinaab Auic.in Ira data cft bona.Probatur,quia competit (oWkic medicinx 8C cuilibet:5<: pcr particulas in ea pofitas diftert iftafcientia abalrjs^&exprimitur natura difFiniticrgocxc Perhoc enim q> dicitur:fcia.tangitur gcnus. Etper hoccj dicitur,humani corporis v5<:c.diflFert medicina a fcietqs qua: non confiderant de humanocorpore.Scd per hoc cp dicituf ex parte qua fanat 5^c.differt a philofophia naturali 8C vno^ rali au3E licct confiderent dc humano corporc , non tamcn inquantum fanabile xgrotabile 5^c.Pcr hoc autem q, fub. iun\uur,uthabitafanitasconferuetur&..tang,tu^^^^^^^^ dicinx,& diflPert etiam fcientia medic.nx ab ift.s faenrns, Idco vidctur cp prxdicfla diflFinitio fit bcne pofita & com. plcta. Ad ar^umenta principalia rcfpondetur. Ad pri mum fatis pate^ in quxftione ex dic^tis in primo articulo. Adfecundumdiciturq» fcicntia fccundo modo fumpta cftfolumhabitusfpeculatiuusjcd in diflFinitione fumitur primo modo, Vnde notant^r dicit Gal.primo tcchni.Scicn tix ergo communiter nomen & non propvic fumi oportet» /Vd tertiu df negado cp pfs drt pars pracflica ctc.qa amb? partes hiitattributtone advnufuBm.f.corpushumanuctC» Ad confirmationcm tiegat ans pro prima partc. Ih Quxftio, n» S E C V N D O Quxritur, Vtru intcr fanitate 8C xgri tudinem fit reperibilis difpofitiomedia.Et arguitur non* Primoaudoritatephilofophiinprimoprito ponentis fa-' num 8C xgrum cire cotraria immediata. Secundo argui'' tur,quiafanitasnoncftnifidifpofitioviuentisbona SC portionataoperationibus viuctis,xgritudo vcro difp^opor tionata,fedinterproportionatum 8c difproportionatfi non eftdare mcdium,igitur c5<:c.patet cofequentia 8C alfumptu fimiliter. Tertio ad idem eft auclloritas Auerro. primo coIliget.Et arguiiur ratioiie fic,quia fanitas eft xcjualitas.et «gntudo inxqualitas,fed intcr xqual tatem 3C inxqualita^ tem non eft dabilealiquod medium,igiiur»S:c.patetconfc/ queniia:5c:affumptum fimiliter. In oppofitum crt G.^f.pi imo techni.Et Aui.infra fecun^ dahuius. In hac qucftione primo prcmittcnda funtaliqua prgambula 3C notabllia.Secundo eft refpodendum ad qug^ fitum. Qiiantumadprimum. Primo fciendum eftq^ y iiiterdifpolitionemqucdicicur fan-ta8,et illam qux dicitur litas xgritudocaderedifpofitionem mediam pofiumus duplici^ picx» ter intelligere.Primo per participationem utrinfq? extremo rum.f.fanitatis 8C xgritudin!S.(5(:dc hoc no eft fcrmoin pofito.Secundoperabncgationem vtriufq^ cxtremorii,qa f.reperibilis eft difpofitio viuentis^cjug ncc cft fanitas iiccc xgritudo. Secundofciendumq?xgritudofumitur du|.w citer,vt colligitur ex dic^is Aui.Primo communitcr 8C in^ .^^^^ diflFcrent pro qualibet difpofitione per fe 3C immediate ope C rationes viuentis Ixdentc non remouibili ad placituni neC a caufa primitiua dependente,fiue huiufmodi difpofiiio dat fenfiljihterfiueinfenfibilitcr.Secuiido fumitur xgritU'' do magis propric 8C prgcife pro difpofitionc iam dicfia fenj fibilitcr operationes viuentis Ig dente. Tunc fit prima co cIufio.V^olTibile eft aliquam difpofitionem cffc fubiecftiue in viuentc,qux nec eft fanitas nec eft xgritudo ncc neutra^ litas, patcthoc,quiafi for .propeignem cxfis calefiat nofl extra latitudincm fanitatis ille calor inducflus ab igne cft fpofitio for.Q^. tamen non fit fanitas nec xgritudonec flc^ tralitaSjpatct.Non.n.eft xgritudo nec neutralitas,cuffl fit cxtra laritudinem SCc.Q^ etiam no fit fanitas patct,qui^ tion cft difpofitio fortis naturaIis,ideo &c.Et tota caufa tVC' quia licet huiufmodi difpofitio fit in viuente in ipfo tam^'' cft dependens a caufa primitiua no habcs cffc fixum in to* Ex ifta conclufione fequitur cp non qu^Iibet difpofitio Vi ucntis fenfibilitcr Igdens cius operationes eft xgritudo , ^ patet dc ligatura manuum. Secunda concIufio.Capi^enct xgritudinem primomodointer fanitatem xgritudine no^ cftdarc mcdium ad hunc fenfum cp nullum cft cc?rpus peribile quod non fit fanum vel xgrum.patet,quia mJ»",^ corpus cuius ojpjones non Ipdant vel perficiantur, 'y^-.g^ conclufio.Capiendo xgritud nc fecundo modo inter f^"' tem et xgritudinem cft dabilis difpo media P^^^^^^^^^^a nem extremoi^.patet quia inter qualibct difponf per fe fibilitero^onesledentem &:qualibet ipfa?perficienie bilis eft difpo media per abnegationem.f.infenfibilir^»'^^^^ dens eo cj, inter quacuc^ perfccftioncm operationum fibilem earum Igfionem cadit infenfibilirer IcHo. ^ fenfum fecunde conclufionis vadunr omnes dicentcs intcr fanitatem 8C xgritudincm non efi^c neutralitatem mcdiam» Ad argumenta principaUa f cx di<flis folutio t5^C. Quxftio. ^ . . jP\ Mf^uffl TERTIO Quxritur.Vtrumfpiritusfit . |.^i/ propinquumfanitatis&xgrituc1inis.& arguit "^^^/^c, tcrq>fic, Primofic.fp"seftformaIiteraiatus. erii^^. patetconfequentia,quiacuicunqjanimato vel V'^ pri' petit cflfe fanum vcl xgrum.&aflfumptum argt'! fo^y moperaaioncm vniuocam fpiritus cft P^^,^\ ^ot^ce: maliteranimati.igitur^c patet confcquent.a ^^^cic dcns arguitur,quia acflio per qua a fpiritu ^'^"'^.^ie 8CC' forma fcetus m matcria generationis eft vniuoc^ 1 Q_v ms rio, Et cSffrmaturideauctoritatephilofophiin libro dcmortc & vita defcribentis 6C diceritis generacionem viuentis elfc primam parttcipationemanimacincalido naturali,ideo vi^ detur calidum naturale participare anima , fed tale non eft nifi fpiritus vtuolunt omnesaucftores.igitur 5(:c»Gon^ nrmaturtertiofic^fpirituicompetit naturaliter moueri ad oem dria pofitioni3»igit fpus efi: formalitcr aiatus.tenet co^ fequentia,eo q> folum animatum eft naturalitcr mobile ad plures difterentias ponis,ut colligitur ex didis philofophi fc/ cundo dcanima,^ aifumptum paiet,mouetur»n»fpiritus an lcretrofurfum deoifum intus extra fecundum exigentiam operatioMum animg^vt patetin timore gaudio, 3Cc^ Secu do ad principale arguitur fic.per difponc exfitem in fpii im fnediateiSiifenfibiliter lacdunturoperationes uiuentis igitur «ptunceritdifpo exiftes infpij 3cgritudo,iS^p cofequcs 6Cc* patet confequentia.^S^alfumptum arguitur.ponendo coplV »^cm alicuius determinati membri forc fanam . Sc cum hoc lamen ponatiir <^ fpiis vadens ad membrum fit difl:cmpc/' «■atus notabiliter,{&:fequituropcrationcs illius membri no> tabiliter Icdi,^!: non nili per difponem exiftentc in fpiritu eo ^ difpofitioexiftens in membro dicitur fana, igitur&c.pa'' let confeqiienti2,i5!: alfumptum fifr intucnti» Confirmac idem,quia c^^poreeftahquarem in corporc noftro cxifteic «juacnon fit pars noftri corporis clfe xgritudinem,ta pofe e fpCim elfe acgritudinc,fed primum eft polfibile , vt patct de lapide in vefica exfite,igitur ctiam fecundum cft porc,ct pcr confcqucs eft pofifibile fpiritum caepgritudinem , fed nullu viiecur cffe fubicdum huius xgritudinis nifi fpils.igit 3Cc, Tcrtio pro illo facitaucftoritas Aui.ponentts fubicdum pinquu fanitatis mebnlaut fpum.Et exponit ly aut,copuIa liue ,vt tadu cft circa Iram fi bcnc rcfpcxit intucns.igit dCc. In oppofitum arguitur fic . Solum viucns cft fanum vcl acgrum fed fpiritus non eft viucns,vt tenet communis fcho la mcdicorum.iguur SCc* Riidendoadhancquocftionemprimo prarmittam diftin ln.r "^l^^ ''"^ notabilia. Sccundo ponentur concrones Ztt^.: 9^"^^"" f''"'^"' * Sciendum cft primo pcr fpiritum intell.gere dcbcmus in propofito corous vaoo rofum tcmpcratumgcneratumcxDarfPr.kl r r • ° Etdiciturvaporofum:quiVfu^Sft^^^^^^^^^^ utc^etfaciliterpercorp'u.mobS^^^^^ tranfmrttifccundumcxigcntiam animrJnful operaS bus.D,citur autcm tcmpcratum,quia in fua naturaliS ne cxiis habetdifponem fiuccompPoncm per quam eaptil aniniac in fuis operationibns deferuire.Dicitur autem cx par le fubtiliori fanguinis ad cirailoquendum materiam j^pria iplius fpiritus,ficut.n.pars fanguinis groffior Sc corpuletior cit materia apta Sc conueniens generationi membrorum ita lubtilior pars fanguinis eft couenicns materia gcncrationis. ct haec diffo colligitur de mente plurium aucftorum 8C ma> VjRf. ^'"icGaU7.dciuuamentismembrorum cap.ultimo» Ex Sua dcfcriptione fequitur primoq,non quodlibet mixtun, Participat fpiritu cum multa fint mixta ualde frigida dura "on apta euaporatfoni uel fubtiliationi. Secundo cocludi poteft non quodlibet uiuens adu participat fpu.patct fiP^ cum multae fint planta: ualde f rigidx Sc refolutioni ineptx quarum operationibus uidetur fua fola complcxio fufficcrc' Neccflitas autpm r.««»«^; i.,t;iirmr.r?; Cr^irW,, • . tas autem ponendi huiufmodi fpiritum maximc ui^ aetur uelocitas refoFonis cahdi naturalis uiucntis loco cuiua oportct fpiritum fuperuenire, quod non cft cft in plantis ual> tn8,d,s,igKur 5ic,Ex quibiis fequitur tertio aliquam fub. uantiam inan.matam magis elTc participem fpiritus S ali> qua madataanimataa,t%tctdefpmater :.ntu, ^ L^^i^^^^^^^^^ participantis, SccGdo '^^cie fS "^"T ^ huiufmodifpiritusponiturtriple^ tcZ^ fT-'^^^^^ proceditacor. ^cupertoto.Animalisvcroaccrcbro.NaturalisabhcpatL ^er ^ ntum vitalem confcruatur vita in toto. Per natSraS Mciunroperationcsnatural^^ «^le vcroopcraiioncsanimalcs vtcfkus a:raotus,licctad Spiritus copla^' tus& n cSplata'' tus» Spiritus innatus llh 189 qualibct iftarf! o^oncs fpus vitalis effcdiue concurrat ficut infcrius apparebitt Tertio fciendum eft quelibet illorum fpLlmpolTeelfedupIicem,quia quidam dicitur coplatatus membro,6!i:quidem non copIatatus,fed poftgenerationem acquiiitus.lntcUigendoperfpiritum complantatum fpum membioattributunia piincipiogcnerationis ita q^fifinci^ pitmembrumelfe&:uiuerciSi: hunc habere fpiritum quo exercetfuasoperationcs.Econtiariovero per fpiritumnon coplantatumintelligeredebemus fpiritum in mcnibroac^ qtiifitum vel actribuiuni non aprincipio generationis fed poft illud . Quarto fciendum eft quclibet irtonl fpirituum clTe duplicem,quia quidam dicitur inatus, quidam vero in> fluens.Etpcrfpirituminnatum intelligerc dcbcmus fpnm o. intrinfecum membro qui fa^tus eft mcmbro conueniens u - ftrm profuisoperationibus cxercendis :ideo diciturfecudii cxigentiammembri dearticulatus (S«: membroappropria^ tus.Econtra vero per fpiim influcntem intclligejc debemus fpfim ad membrum proucnientem a membroalio,fecundi5 tamen cxigentiam operationum illius membri non de arti/ culatum nec fadum pro folis illius membri opcrationibus conuenieusinftrumentum . Exemplum ficut fpus a cordc vFab hepatc ad os trafmiitus nodirm eft conueniens inftrm operationis offis eo cj» a corde non datur tempcramcntuiii per quod fiat fpt1s conueniens inftrumentum;fic ad Ofjonea olTis q> non carnis velncrui . Oportetigitur hunc fpiritum attrahi ad porofitates particularesolfis,vbi a copFonc oiXis acquiritcompfonem per qua cfFicitur fic conueniens iftrm oponu ollis q» non carnis vcl nerui,&:tunc vocaturinatus, fed afiq? huiufmodi dearticulationem recipcret non erat in> natus,fed influens» Notatamen q>mrtoticns vtunturmc dici improprie lioc nomine fpus infliuens,omnem fpum uo cando influeiuc a mcbro ad mebrum.pcedcnte fiuc fuerit de/ articulatus fiue non vr dcm cft»Ex quo fatis patet caufa ne/ celifitatis vtriufq^ illorum fpirituum»Cum igitur in qone q- rebatur vtrum fpfis *5^c.de quolibet iftorum poteft efife qug ftio» Q_uinto pracmittcndil q> fubiecftum fanitatis Sc ggri tudinis in propofito vt tadum eft circa litteram intelligere debcmus oe denominatum fanum vcl acgrum , vel ex quo fieripoteft aliquod acftualrcSc: principaliter fanuuraegrum# Excmplum primi,vt membrum » Excmplum fecundi , vc humorcs 5(:clemcnta.Et dixi notantcr principalitcr ad diffo rcntiam figni 5^caufjc que non principaliter,fed per attribu tioncm ad corpus 8c membra dcrtominatur fana vel acgra*. ^ , , Scxto prgmitcndum eft vt ctiam circa literam tangebac rt, per fubic(5lum propinquum in propofito intelligere debc '^^.""^. Jius fubiccflum adu denominatum fanum uel xgrum, Per "'^^"^ £jjjjjgjflumvcrorcmotumdebemusintcIIigerc lem nonta'' ^"P^^^* litcr aCtu denominatam,cx qua tamen facftum eft aliquid uP aptum cft ficri aliquid talitcr denomfatum actu, vt clemcta cibi humorcs SC huiufmodf» Septimo premittcdum eft licctaliqua difpo non fubicdiue exiis inuiuentc pofl[it efTc argritudo ,nihil tamen dicitur fanum velggrum nifiuiuens. prima pars huius fupponis patet de lapide in vcfica. fecun^ g • da pars cft dc mentcomnium aucflorum» Ocftauo prcmir^ j ^ tcndacftdifFofanitatis(Si:3cgritudinis.videIicet.Sanita3 cft difpopcrquaimmediatcperficiuntur operationesuiuentis* iEgritudocftdifpoperquaimmediate laeduntur operatio> nes uiucntis.Et addendo vtrobicpcondicfliones aliquas qug tacflg fuerunt in prgcedenti.q, Premittcndum cft vlrimo ^adgcnuscaufacmaterialis non folum rcducitur fubiectii Prepara denoiatupcrforma,fedetiamdifpofitioreddens fubiectum tcs difpo pracparatum!S:difpofitum,vtpatiaturdicitur materialiter j concurrercad rcccptionemformoc^Iicet non principalit,fed natu fccundario&inftrarr^Vndeimaginandumcftc^ ficutcali turalcs ditas ignis prccparans igncm,ut pofifit ignem ex combuftili rcducut. gcncrarcdiciturconcurrerccftccftiuead gcnerationem for/ mxign»sfccundario5(:inftrarr,itadifpo exiftensin mato ria reddcns ipfam conuenientcm ad patiendum dicitur ma^ tcrialitcr concurrcrc ad formam qug producitur in matcria, fcdoonprincipalitcr,quia concurrcns principalitcr dicitur mm Spiritus aiatus duplex» CL V S T I O. cfife foliim materia , alia vero inflrrumcntalitcr feu diCpoCitu ue. Qjatuadfecundam inFeroaliquas concFones. Pri maconclulioetlliJEc» Ad cuiuslibet membri vel animalis conferuationemnccelTeeftin ipfo ponere fpdm innatum. probatur conclurioficperfpfmiinnatum perhcit quodlibec animalvSi^cuiufcilqpanimalis membrum operationes fuas SC fibi proprias.ergo 5c:c.patet con fequentia S: afis proba^ tum eft fupra fatis. Secunda conclulio. /id cuiufci*K}^ me^ bri noftri corporis conferuationcm ncceliarius eft fpijs in/ fluenscapiendofpiritum influetem proutdiftinguitur cotra innatum.ptobatur.Spiritus innatui eft faciliter refolubilisy crgo necellarius eft fpiritus,qui loco iplius cum refolutus fue ritfiatinnatus»patetconfequcntiad<:ari3 limilitcr » Itcpatet fpiritum influentem multum iuuare membra in fuis oponi^ bus»VndeexiftopatetquidinteIIigidcbcat per illud quod communiter dicunt medici fpiritum innatum aduari per fluentem. I pfum.n.actuari crt ipfum iuuari adagendu dc ab influente conferuari 3c icftaurari» Tertia concIufio.Ponc^ tcs fpiritum innatum vel influentem elfe foi maliter aiatum poneredebcnc confequcter ipfum fore fubiec^tum fanitatis propinquum patet per vnam fupponc fupcrius prxmilla. Quartaconclufio. Pontntes fpiritumnon cfte formaliter animatumXcd folum virtualiter confcqucncer liabent pone> re ipfum proprie non elfe fanitatis vcl ;tgritudinis fubiecftil propinquum»Er perjFormaliteranimatum intelligo compo^ iitumincludensanimainfetanq> partem elfentialem ipfil informatem. Per virtualiteranimatumfolum intelligoco'' pofitum illud quod non iMbet in fc animam taq^ parte cius. eft tamen oponum eius.f.animp produdiuum, vel adhuc ip fiusanimxproducliuum.ExempIum primi , vtfpirltusin nobis exiftens fi non ponatur animatus.ExempIum Cccudty Vt fpiritus gignitiuus qui eft in femine . Vtrum autcm fpi1s debeatdicianimatusfatis plenedeclaraui fuper fecundoli'' brotcclini.HaccconcIufioprobatur fic fpiritu non exiften" tc formalitcr animato non dcnominatur fpijs fanus uPaeger adu.ergo coclufio vera,patet confcquentia per qd nois fub^ iecflipropinqui.£&:alIumptumarguitur quiaficnon eft vi^ uens.ergo 3Cc* Qiiinta conclufio ♦ Solum membrum eft proprie fubiedum fanitatis 8c aegritudinis propinquum.pa tet,quia folum mcmbrum cft viucns intcr partcs noftri cor> por is .ergo 3Cc* Scxta conclufio, Licet ita fit vt praeccdcs conclufio alTcrit ,non tamen mcmbruni cxiftes fine fpiritu, fed praECipucmembrum difpofitum per fpiritum cft fubio <ftum fanitatis vel pgritudinis.patet,quia nullatenus fine fpi ritu poteft efle uiuens.igmir&c. Exquibns infero ^babi> liter fpiritum materialiter concurrcre ad hoc vt membrum fit fanum vel aegrum ficm 3c fubiedi difpo ad hoc vt reci^ piat fubiedum ipfamformam.Sicutautcm ipfa fubiccftip^ paratio non dicitur poftca informata ipfa forma,ita fpfis no ^iccmr fanus vel aeger. Ex ifto patet intcllccflus Aui^dum dixit in litera» membrum aut fpiis.exponendo ly aut copula tiue pro&.Sumpfit.n.fubiecftum prooi eoquoddenominac vel quod materialiter concurrit . igitur ^c.ad intellecfium datum. Nota ramen q> probabiliter tenere poftumus ly Aut du> autdifiun^^iue.Etquodnotanrerdixit aut.Dubium nan.f? plicitcr ♦ erat an fpils foret formaliter animatus. Ad argumeta pri^ cipalia refpondetur. Ad primum diciturncgando afium^ ptum» Ad probationem vlterius neganda eft confequentia, vt in quaeftionibus techni plene declaratum eft . Ad alia confirmationem dicic q> oportet illam audoritatem ficex^ poni ideft in fubiecto difpofito per caliduni naturale. Ad aliam conffrmationem dicitur negandoconfequentiam.Ad probationem dicinir illud efie verum per fe primo . fecuda'' rio tamen 5c:ex confequenti non repugnat , vt declaratii eft in locoallegato. Adfecundum principale dicitur proba> biliteradmittendocafum 5<:confcqucnter concedendo ifta dilpojitionem qux eft in fpiritu enfc aegritudincm^cX: negan^ do colequetniamad intelle(*tum pofitum in qu^ftione, quia ad hoc non fequUur fpiritum denominari fanum vel pgrum, fcd folum mcmbrum cuius opcrationcg ladMiuur (eaHbk iri & iirL Itter. ^ Et per idem r cfpondetur ad confirmationem* quartu patct fatis folutio per ca qux in quscftione diciafunr» Quaeftio, iiij.. Q.V A R T O Qu^eritur. Vtrum humores fint, fubie^ ctum mcdiatum fan^tatis vcl jcgritudinis. Et arguitur $ non. Primo fic.Cibus 3c potus non funt fubiectil media^ tum.ergo nec humores.patet confequentia, cum ita cxcibo 8C potu fiatmembrum quodeft immediatum fubiecftuni ficutexhumoribus.Ef alTumptfi videtur. A,inliteraq»i"^ ici fubiecfta mediata non numerat nifi clemcta^<: hum^f<^ Sccudoarguic.Hijoresfunt cacffcdiua fauitatis <S<:a:gritii dinis igr no funt ca materialis.patet confequctia cCi idc "O" po/fit cc fimul efFicics &materia rcfpecftu ciufdc,ut coWig^^^f fecun.lo phyficorumtextucommenti»cS<:aflumptum coHi'' gitur cum humor cholericus faciat feb.cliolericam 3C p\M matrcus phlegmatica. I tem fanguis frigidus cx laifluca gna/ tus rcmouet xgritudinem cholcricam liepatis faiiitatem in^ ducendo in liepate. Tenio humores funt cauf:v immcdia^ tac materialis acgritudinis. igitur vScc.patet confcqucntia;'^ alfumptumprobatur.cum febres liumorales fpccicdifti"' guantur abinuicem fecundum diftincftioncm fuarum m^tf' ricrum humoraIium,utcoIligitur prima qiiani 3Cpr\ir]odc differentqs febrium. Et confirmatur,quia humori im«^^^ diate inefi fanitas vel aegritudo , i.oitur &c. patct cofcqu^^!^ SC allumptum arguitur,quia chryftalinac ineft faniuis , q"'^ diaphantitas uelluciditas fibi naturalis.Similiter cgritu^^o" in eaforetopacitas.Q^-tamcchryftallinafit humoralt«i"it» Aui.tertiatertij cap.primo. Item confirmatur lic, fi'-'"^^.^ guebatur in prxccdcnti qupftione ponendo cp in co foieto;' ftemperata qualitas 3C non in membro,cuius operation<?^y pedirct 3c arguatur vt ibi, Quarto ad pnncipalc a^^f^ nec humores manentes nec non manentes fub propiijs fCj mis funtca foralis fanitatis vcl acgritudinis, \9v3cc,aiWr probatur.non.n. manentes vt patet nec non manentcs,q»^'* quod non manet non eft alicuius mancntis matcria,igr in oppohtum eft Au icen, Refpondendo ad iftam qu^ftionem primopmittcda ^^f quacdamnotabilia.Secundoponendcc funt conclufione^^, qu^efitoin quacftione. Quantumad primum articulu/'^"' h? diftmdiones» Prima difto.q, humor fumit muliipl'^"; Hfirnopro quolibet corpore humido liquido . Sccun^JoP^ m, quolibetcorporchumido liquidogeneratoex cibo «1^^'^^ veIimmediate,&ficaquofitatem vrinalem hcmus apr lare humorcm.Tcrtio^oi corpore humidocxcibon^c^H*^ te vel immcdiatcgeneraio,c5<: hoc per vnam aut pfes traf^^j mutationesaptoconuerti in fubftantia noftri corporis ^ partes membrorum noftri corporis.Quartofumitur^^^^^ porchumido5c:c,immediateex chylogeneratoapto conj| tiin fubftantia noftri corporis. Jn propofito fumitur hfC" morquartomodo.Et fic fumendo diftinguitur conf^/^j^, lumhumiditatesfecundas,<X:contra aquofitatem vri^i^^^ Sicautcm non eft dehumore tertiomodo fumpto , q^^^ diftinguitur nificontiahumiditatesinutiles excibo g^^^ ^ tas . Secundo nota cjj per caufam materialem mediata/^^^^u litatisintelligeredebcmusoc non formaliter denoni"' fanum vel^grum ex quo tamen mediate vel immedi^f^^^^ Vel facftum eft vel fferi poteft aliquid formalitcr deno«i'.'^^^ tumfanum vel cgrum. Quantumadfecundiim ^^^^^^9 lum ponuntur conclufiones. Prima condufio. ^^^^J^ noftri corporis fumendo humorcm tcrtiomodo fui^^ ^ effecfriuae fanitatis vel pgritudinis.patet hcc conclufio Pf^^j^j quafuperiustada.Etnotacfhumor prxternaturans^ ^^^^ febrem nondebetpropricdenomiriaricaufa "^^"^^l^jfen^ p^^f^^ cft.n.caufa efficiens febrem^fed dicitur materia ad ly^^ r ^^^^^i fum,quia eft res corpulentagrofla refpedu Cpirtni^^^^^^e^ -^^ ^^if det febris, vnde has febres vocamus materiales, q^i'^' ' gjj "^^^j/ pcndentcs a matcria corpulcta grofta effecfliua ^^•^'''^^ elTe quo pater,quare auctores ponunt febrem ^pb^^^^l^ ^ calc^ ' in matcrialcm,non quia fit depcd€s,quia cft dcpco^ ^^. Ucto ce fpuum fcd'ga ca a qua dcpcndetcpheme^^ Early European Bo Imoges reproduce( 583/D CL V iE S T I O, rfs groffa 3C corpulcnta» Sccunda coclufio cft» Hiimoftti funt fubiedutn remotum fanitatis vel ggiitudinis liue exn> tes fub proprijs formis , liue non»patet quia per fubiedn rc^ motumm propofitointelligitur omne illud ex quo fit vel fic batvelffcripoteftaliquid actualiter dcnominatum fanum vel azgrum ideo SCc* Ex qua conclufioue fequitur idc forc fubiedum fiue materiam efFiciens fanitatis vel acgritudi^ nis.patet cx didis* Tertia conclufio ,licet ita (it , porc tn c qualitates informantes humores clTc a:gritudinem.patct,qa porc eft per qualitatcm exntem in liumor? immediatc 3C fcn fibiliter lacdi operationes» igitur &:c. patet confequentiacS^ alfumptumarguitur.Ponendoin venis velin aliquo aliorc ccptaculoforehumorcs alicuius qualitatis naturac rcbelUs, quialicetnuUamfcnlibilem qualitatem impiimantin mc^ bro,perqualitatemtamen hanc impediiunt ne mcmbrum debite digerat aut nutriatur,(J^ hoc impcdimcto fenfibili.Ec patet operatiunem mcmbri fenfibiliter Igdi ct non ab aliquo immediate nifi a qualitatc cxntc in humorc ia di(flo»igr dCc patetconfcquentia,3;^ailLimptum fifr cxcafu» Exquaco clufione fcquitur q> non quodlibct in quo crt acgritudo fub'* iedliue vcl inhacrenter cfl: acgrum.patcc, quia hic humor efl: hu ufmodi , vt fequitur cx conclufionc. Sccundo fequitur aliquidclTeegrum,in quotamen noneftinhfreter cgritudo. patet , quia hoc membrum taic fignatum in cafu cil a:grum co q» fenfibifr lcfum cfl; in fuis operationibus, 8C vt tcnet W laqualitasquxeflracgritudo noncfirinco, fcdin humorcia dido inhgrenccr.Et lota caufa cfl; quia non cx hoc diciiur ali quod membrum cfic acgrum^quiahabcns ggritudincm i fc inhgrcntcr,fed quia per ggritudinem cfl: fenfibilitcr 1? fum uF impcditum in fuis operationibus ♦ tgitur dCc* Et potcfl: poni dc hoc cxemplum dc mcmbro non pcr proprictatem, fed 6 communitatcm cgrotantc,ficut dc cpyglotti 'non potctc»for> marcvoccmproptcrimpcdimenium motus mufculorum pcctoris,Iicet hacc xgritudo dicatur pcr communitatcm, 6C prima non. Sccundum corrolarium e hoc.No in quocuq, fubicdo potcft clTc argritudo potcft ciTc fanitas inh^rcntcr* patctcxdiaisfuperius, Adargumcnta principalia rcfpS detur. Ad primum d.ctur ncgando aiis:dicitur Cl> Aui:ii^ cct non cnumeratcibum 5(:c.dcdic tamer. ii- ^ V- vndeAuic.noncnumcratnificxcmpTad^^^ patctquidfitdiccndumcxdicftisinqte^ ci,non potefttdcmfimul effcmatcriaproprrjffimc capiCdo matcriaac: cfticiens rcfpccftuciufdcm.Alitcr tamcn capicn> do matcrmm non rcpugnac.Et primomodo intcllcxit phi^o^ fophus ai matcria non fit adiua. Ad tcrtium dicitur nera doalTumptum ad intcllcdum datum dc matcria immo diata,&:ad probationcm.patct qualitcr humorcs dicuntur matcria: fcbrium humoralium cx didis in qonc. Ad alia conlirmationem dicitur q, chryftallina eft mcmbrum aiatu non humor.Dicitur autcm ab Aui.& ab alqs audoribus numor pcr quandam fimilitudincm quam habct cum hiV nbus,vcl fortecapicndo humorcm primomo, Ad aliam confirmationem patct quid fit diccndil pcr vltimam conclu Oonem pofitaminquflcftionc. Ad quartumprincipalcDa tetcjdfitdicedap fecudaconclufionccucius dcclaratione» Quacftio» V» QVINTO CLueritur^VtrumcopPo fit qualitas.Fr arguuurq,non, Primofic.coplcxiocft fubftantia.ioitetr patct confcquentia.iS^ aflfumptum arguitur.Primo qSia ccC plcxiocftnatura .omnisautem natura cftfubftantia cxcn q>omnis natura eft matcria vel forma»igirur 8Cc. patet coii lcquentia,&afl[umptum fiPr penes mcntem omniumaurrn rum poncntium q» tantum tres funt omnes nature l quib»c confiftit fanitas vcl .cgritudo.CcopIexio compofitio k vn ' taswgitur&c. Et confirmatur idem fic,quia idemcftfi' gnum fumptum a complexionc dC fignum f.imptum a fub. ftantiahtcr inh:crcntibus ,ut colligitur cx didis Ganfccndo technK^uur SCc. Et confirmafur idem auc-toritatc qZ Prunodeiuuamcntis mcmbrorum ,&idcm afteritHaly.f; ^«ndotcchniauctontatc^GaK Sccundoarguitur principa V 190 litct fic,qugllbct qualitas cft vna qualitas , fcd coplcxio non cft vna quaIitas»crgo 5<:c.patet c6fequentia„<S^ alTumptum quo ad primam cius partem notum cft,fed arguitur minor, quia alia eft complexio media inter calidum 3c frigidum.5i alia media inter humidum 3c ficcum,& hoc fecundu fpcm» igitur;S^c.probaturalTumptum,quiacaIidum 3C frigiduex vna parte 3C humidum 3c liccum cx alia funt cxtrcma diucr forum generum.igitur&c» In oppofitum eft Aui.poncnscopPoncm cflfc qualitatcm. In ifta quaeftionc primo vidcbitur dcquacfito principa li»Secundo tradabitur difticultas tacta in fecuudo principa^ li.f.an complexio mixti fit tantum una,an fint plurcs coplc/ xiones in uno mixto adacquatg» Q^uantum ad primij funt quardam pmittenda.Pracmitio primo q» pcr comproneni uiuentispcrfc6^immcdiatc pcrficiunturoperationcs uiuen-* tis.harc fuppofitio vidctur dc metc omnium auctorfu Sc> cundo prarmitto nullam formam in fua naturali difponc g> ficereopcrationcs fuas vcl fibidcbitas nifi mediantc inftro» Tcrtiopr^mittoc]^omnisfubftatiacftmatcria uel forma vel compofitum cx matcria dC forma , 8C hoc dc mctc oiiim auctorum» Prima conclufio cft hacc ♦ Complcxio non cft: matcria.patct,quiapermatcrianuUa: pcrficiuntur oponcs, fcd pcr coplbncm immcdiatc pcrficiuntur opcraiioncs uiuc tis, vt pcr primam fupponcm.patct.igitur dCc* Sccijida c5 clu fio.com pTo non cft forma fubftantialis compofiti..pbac, nullaformafubftantialiscopofitiimcdiate .pducit opones fibi debitas per fccundam fuppofitioncm,fcd complcxio im mcdiatc producit opcrationes debitas brm^ uiuctis igr ctc» patct confequcntia 6<;affumptum pcr primamSilfccundan* fuppofitionem. Ex his fuppofitionibus 3C conclufionibua fcquitur tertia conclufiOtf.c;^ complcxio non cft compofitd, patct per idem mcdium» Ex quibus fcquitur cj» compFo non cft fubftarttia. Sequitur fccundo CompFoncm no effe naturam,(5l' hoc capicndo naturam propric» Quarta con^ clufio cft hacc.c]^ probabilitcr tcncri potcft comproncm noti clTe qualitatcm aliquam diftincftam a toto aggrcgato cx pri mis qualitatibus talitcr refra(flis.patct,quia quafcilq» opcra^ tioncs attribuimus complexionis fieflfctfimplcx qualitasac tribucrc poflfiimus huic toto aggrcgato.igiturjS^c.patccco^ fequenria&^aflfumptumfatisapparct fuftcntabilc. Qiiin taconclufioprobabiIius& ronimagis confonum cftcom^ plcxioncm mixti faltcm pcrfcwli cflfcqualitatcmfccudafim pliccmfpccificcdiftinctamaquacunqp qualitatum prima^ rum q^J? ^^^^ qualitatcs primas l virtutc fua acftiua cotincr, nontn.apparct qualitcropijcompibforctapta.pducerc fri' oidit?te*^ quartigradus,autcuphorbiumcaFitatcm,fiutriuf quc iftorum compfo non cfict nifi aggrcgatu Jtcm no apgct aliter qno in marmore cffct corrupta fornia tcrrae aut notabl liter fracfta,cum cxpcrimcnto patcat notabiPr tcrram calcfic rianic$ cornlpatur vcl notabiPr rcfrangaturJmaginadun» igitur cft q» in matcria ex qua gnatur marmor aut lapis indu citur certa proportio qualitatum primaru ad quam fequitur indUL^iocompIcxionis debitg marmori qua compPone idu/ <5ia corrumpitur forma tcrrac cui hec complcxio cft incom pofiibilis&confcqucntcrinduciturforma marmoris 8cC\c dc alrjs* Quantu ad fccundil praemitto poFc cft fieri di-' ftcmpcramcntum in humido 8C ficco ftante tcmpcramcnto in calido 3c frigido,&ccontra.Hxc fuppo clarc patebit in^ fcriusdcmcntc Aui.coIIigiturctiam dcmcntc Gal.fccundo techni in pluribus paflfibus. Sccunda fuppofitio e q, q\io/ rncunq? temperamentorum potcft vnum variari aliono ua riato illa tcmperamenta funtdiftincta.hoc etiam dc fc notil cft. Tuncfitprima conclufio.AIiudcfttcmpcramcntuni medium fiuc complcxio mcdia rcfultans cx actionc qualita^ tum actiuarum i ntcr fc.5: alia qualitatum paflfiuarum intcr fe.Hxcconclufioprobatur.quia ftatficridiftcmpcramcntij incopFoncmcdiaintcr paflpuas nulloaducnicntc diftcpcra> mcnto compFoni medi? intcr actiuas,<S^ econtra igitur Scc, confcquetia tcnct per fccundam fupponem,quori7cunc^ unum variaiur alio rton uariato illaiunt diftincta,<S;alJnpta Naeura Q.V ms r 1 o. «ft pnmA rappo.Et patet cxpcrimento, videnius.n^corpus aliquod notabilitcrcxiccari abfcjt hocq» notabilitcrcaleffat aatfrigeffatjvcpatct dc puero tendentc ucrfus iuucntutcm. Igituf^c» Secundoproiftaconclufione videtur circmes philofophi,fecundo de anima ponetis fenfus tactus e/Ie plu/ res. Vel.n^poneretur fenfus tactus cflfc plurcs roneorganoni f n qu.bus fft fubiecfliuc tadiua fenfatio,v5e hoc non ,quia tilc Vifus 8C tactus non eirent plures fenfus. Vel ex parte animp, &hocnon,vtpatct, Velcxparte qualitatiuartl difponum organiquacfunt inftrm in fenfatione tactiua .Cumigitur non fit ponendum primum necfecundum vt tadum ell,re hnquitur tcrriumXq, fenfas tactus e plurcs,quia difpo qua^ litatiuadcfcruicnsnon cftprxcifeunafed pIures,vnaXme> dia intcrpafifiuas,&alia mcdia inter actiuas . Sed vt notum cfthaecdifpSqualitatiuaanimae immediatevt inftrumctij dcferuicns &c.non eft nifi compIexio,ideo videtur q> alia e compFomedia interactiuas,5<:alia inter palliuas, Item pro illaconclufionc facruntargumcnta fuperius tacfla.f. cj>inter cxtrcma diuerforum gencrum debent ciremcdia diftinda^ Exhis fequitur fecunda conclulio q> totalis humana copfo noncftunaqualitaB.patctexconcIufionc» Tertia coclufio cft q, in quoliber mixro perfecftoadfquatc ffit plures copFo ncsabinuicem fpecificcdiftinctae.patetcxdictis. Quarta concIufioefthaccq,pcrnullam illarum pnt futficienter ficioperationes viuentis , fcd nccclTario rcquiritur vtrun.p vt uiuens polTit debitc perBcere operationes,ad hoc.n. vt nu trimcntum digeratur non femper oportet calefferi vcl frigc^ ficrijfcdquandoqpneccflfeeftipfumexiccari 8c humedari, ideo 8Cc. Ad argumenta an oppofitum nldctur. Ad pri mum ncgando afifumptij.Et ad probationem dicitur q, pc^ nes audores fumitur natura duplicitcr . Primo proprie pro principio primo vS<: principali motus 3C quictiscius in quo cft dCc.dC fic dicit natura prgcipue de materia et torma fub^ ftantiali compofiti naturaii8,quo vnum eft principiu priiv cipale paflfiuum Sc reliquum actiuum.Sccundo modo fumic natura pro quocijqj principio inftrumcntalf vcl difpofitiuo inatcriae vel formp,quia.f.naturam primo modo dicfla dif'' ponctc ad agcrc vcl pati opcrationes dcbitas.Et taliter fum^ pfcrunt audorcs diuidcntes natura» in quibus confiftit fani/ tas vcl acgritudoin compfoncm copo ne 3C unitate ♦ Ad conffrmatione aonccdo cp Ggnum fumpium a complcxionc cft fignum fumptum a fubftantialitcr inhaercntibuSttS: nega turconfcqucntiacumconcluditur^crgo complcxio eftfub^ ftantia,dicicurcnim fignum fumptum a fubftantialiter inhg rentibus figiium fumptum ab eo quod cft clTcntialitcr idcm quod fanitas,ficut bona complcx io idcm cft cfiTcntialit* q3 fanitag,c&: fic non proccdit argumentum.Ad auctoritatcs di Subftan GaU&: Haly.non intcllcxcrc fubftanriam propric tia dupU ^'^^ P**°"' fubftantia diftinguitur cotra accidcns , fcdruna ciicr, pfcrunt fubftantiam pro eo quod ad altcrius cfifc 3C confcr^ uationcmmultumopcratur,ficutctiam dicimus diuitiasce fubftanriam noftram,(X: ficimpropric dicitur complcxio fubftantia membri. Ad fccundum principalc patct foIu> tio cx fccundo articulo SCc* Quaeftio» yj, S E X T O Quxritur. Vtrum poflfibilc fit gqualc ad pon> dus eflfc.Et arguitur multiplicitcr q, fic. Prirao pofe e ali^ quod corpus in fe habcrc tarum dc lcuitatc quantum de gra uitatc.igitur iS::c.patct confcquentia.c9<: alTumptum arguitur, Poncndo aliquod corpus fummegraueper uniformem ac-' quifitionem Icuiiatis fferi fummeleuc,^ fcquitur q, tale cor^ pusin mcdioinftanti horae acquifiuerit medictatem totius latitudinisleuitatis.&pcrconfequens pro tunc crit deperdi'' mcdicras latitudinis grauitati8,co q, qptum dc vno con> tranorurnacquiriturtantumdcalio expellitur, fequitiircr^ goconclufio q, pro ifto inftanti grauitas Sc leuitas i iftocor/ porc cmnt fimul H.b medns gradibus.crgo 3Cc. Et conffr/ matur,idcm fic.oleum cft acqualcad pondus quo ad quali/ taicslocalftermotiuas.ergo&c.aflfumptum arguirur , quia toi funtclcmcntorum fphcr» inquibus naturaUtcr olcura afcctidit quot funt fpher? in quibus naturalitcr dcfcetiditw'gf non magis debet dici grauc cp Ieuc,nec ccontra.patet confc quentia >5;:alTumptum patct expcrimento, afccndit.n.i fph« ra tcrrg 3C aqup, 3C defcedit in fphera ignis 3c acris.crgo cfc. Sccundo ad principale arguitur,poFc cft efnta ad mixrion« fimulconcurrerccumfuisqualitatibus acqualis intenfionis 3c oequcpotcntibus ad agendum/cd hoc pofito intcr hecno ccfllabitactioquoufvp peruenerit ad tempcramentum «UC'' dium acqualirer diftans ab exrremis . igitur 3Cc, patet confc'' quentia vS^maior,minor arguitur , quia ipfis taliterapproxj' matisadinuicem qptum vnum conttarium de alteroCorrU'' pittantumdecodcmabaltcro fuo contrario corrumpituf, A notum eft q,inter hec non celfabitactioquoufq, iter iHa critdilfimilitudo vclcontrarietas quf no remouebitur ni/i contrarrjsomnibusad mediiim dcductis , tuncenim crunt omiua fifia.igitur 3Cc, Et confirmatur,quia pofe eft f"»"^ calidum pcr uniformeacquifitioncm frigiditatis in horaac' quirerc frigiditatcm fumma.Et ponatur ita cllc , 3C fcquituf q^inmedioinftanti horac crit hoc corpus fub gradibustnf^ drjs caliditatis cX:frigiditatis,vt patet intuenti. Et pcr fif^^^r^ gumentumdeducipotcftcfiepoPe aliquod corpus praccifc habcre acqualiter dc humiditate ficut deficcitate ponendo corpijs fumme ficcum pcr vniformcm acquifitiocm hu"*'^ ditatis fferi fumme humidum ctarguitur ut prius. Ter"'' ad principale arguitur,quia fecunduni quaciJa dcnofn^^^^ tionem eft rcperibile magis 3C minus^fecfidum cam c repe^ ribile acqualecuicnc]^ gencri attribuatur illa dcnoi"atio,fe<I '^^ gencrc mixtorum fccundum dcnominationcm calidi dcbi^ gidi humidi 8c Cicci reperibile eft magis 8c minus.igitur et^» Itcm non plus repugnat medius gradus caliditatis inedi'' gradui frigiditatis qi gradus caliditatis intcnfusgradui frigi^ ditati3remifto,fcdcumintcnfograducaIiditatisftatgradu9 remiirus frigiditatis.igitur &c.patet confcqucntia 8C tnsioh mtnorpatet.Ponrdoq,fummecaIidum remictatur aliqu^^ litcr citra fummum per frigiditatis acquifitionem. Et tur q, cum aliquali gradu caliditatis , immo cum quocun^ gradu cahditatis citra fummum quantumcua intlfo ftabit aliquis gradus rcmiiTus frigiditatis.igitur &c!& hoc quani^ ad partem aff irmatiuam quaeftionis. In oppofitum cft Aui.in litcra.Similitcr Haly.primo tec^, nultc fccundo dc giiatione colligitur ide dc metc philofophL' Iniftaquxftionccrunttrcsarticuli iuxta matcriam f''^ argumentorum principalium . In primo videbitur vtru^^^ pcribilc fit aequalc ad pondus,quo ad qualitaies motiuas l^j calitcr.Sccundo vidcbitur vtrum poFc fit rcperiri idem f qualitates altcratiuas. Tertio principalit' vtrum pofc dti^^ reperiri quoad viranc^ illarum qualitatum fimul» Q^f tumadprimum.Praemittam primoquaedam pracambu'^* Sccundo ponam condufioncs dc quaefito » Sciendum 'j* igitur primoc^ pcr qualitatcs localitcr motiuas intelligo^^ iitatcs qu? funt inftrumcntale principiil motus localis cUJH' niodi funt grauitas 3C Icuitas 3Cc. Sccundo prpmittitur ^ qualitatcs motiuae naturaliterfituatx nonfaciunt tra(fli"^ »urfum nec^ dcorfum.alias cnim aer continuc afcendereri'* ^efcendcret»fimiIitcrignis,huiufmoJi tamen qualitates^ fuerint cxtta locum ad quem naturalitcr inclinant tra^^^|^^ Velinclinationemfaciuntfurfum vcl dcorfii.ficut.n.hmy modi qualitatescSc: proprietates inclinant mobilia nstu'^" vtad hunc locum vel illum moueantur,ita naturaliter lant vt in illo loco quicfcant. Tcrtio prxmiitetidu ^ non cft poFc duo contraria inftrumcnta eidc principali ^g^ ti 3c particulari format cflfc acqualitcr conucnientia.pat^^ " «juiaduocontrariainftrumcnta neceflfariofunt ^»"^''^*^^"^ generum perfedionis^fed quorucunq? duorum i"?^"^ "k yeldilTiPiumadquodciJcpcftvaria&dilTimilis hab'f"^n^ m^^i Jgitur &c.patct confcqucntia 3c aflfumptum fatis fi» Quarto pracmitteudum eftq, acqualc pondus 1»«^^. dfP nari poflfumus vcl uniformircr talc, vel diflFormiter f^Jfjjj^gt plum primi,vr fi imaginemur vnum corpus cuius ^ Pars $tiiaiiua habet'quatuorgradus grauitatis Scq^^^° Early European Books, Copynghl © 201 1 ProQuest IIC, Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trusl, London. 583/D a V S T I O. uicatIs»Bxemplum fecundi,/icut /I effet vnum corpus blpO aale cuins vnum pedale cirec leue ut quatuor^vX; aliud grauc Vt quaruor Jji propofito ell fcnno de aequah ad pondus pri> niomo»LNotri»n»c q» non repugnar Cecudomo fore equale ad Pondiis , Tunc lit prima coclufio.Po^libile eft quo ad qua iitates localtterniotiuaseirealiquod corpus icqnale adpon^ aus hxc conclufio dcduci potdl pcr pr imiini argumcntum a^ductumanteoppofitum vtpater intelli^cdti. Secunda conclulio ell q, dato tali gquali ad pondus Hlud non ubicuq^ poaeretur quiefceret.probat fic»talc corpus poiret alicubi ll iuari,ul>i potcntior enfct leuitas in trahendo furfum ^ graui> tasintralicndodeorfum,&alicubi «luari poiret , vbi forec contrarium.ergo *S(:c.patct confequentia , dC airumpnim ar^ guitur.Fonendo»a.fore tale acqualead pondus in quo /It leui las ignis, vt duo.5«: fimiliter aeris & grauitas tcrrc vt duo 3C nmiliteraqux.Et patet qj.a.fituatum in fplicraaqugfurfum mouebitur»trahunt.n»furfum leuitas ignis dC leuitas aeris et non reliftit nifi grauitas terrx vt patet per fccundam fup^ ponem^Etpcridempatetq^talccorpus fituatum infphcra ignis vel aeris mouerctur dcorfum. Ex ifta conclufione ec eius probatione infcro primo tale corpus aequale ad pon - dusmouereturdedudolpedimento quoufc^ medietas cius «actfituatainfphcraaqux;^: reliqua medietas in fphera ae/ rxs patct,quia vfcp tunc trahcns cllct maior Ci^ potcncia rcli ftens,vtpatctintclligctu Scquitur fecundoci, dcduiiarc^ liftcntiamedi, vd faltem impcdlmento fufFicientc ipedire motum talccorpuscircufituatum continuc circularitermo. uercturdixc conclufio dcduc.tur.Ponendo.a.taliter qualifi. reTr%'" ^'P^^^^^^^"^^"^ ^ ^^^^ Hc pcdalc cxiftcns l ac> ufnfr?ut refiftcntiatamcneftprSduo^ ropedaliecontrapotLa aiK„^^^ ^oignisduoac4refift^:!r:;:.S"S^^^^ hensfiaitdTOrfuru.ii>itui &c P°''""a fu, fu tta> fub!totnoueretur,qufafielTetuacuiimiMr I pofitumfabitom^ieretur.quiaaS" '''''' '^"''•^■'^i .iua/ednonaliquantafotefreliSvtS^^ tertus patet non velocius polTc moueri finiDW i„ mixtun,.Et multaaliafequetent quA at^*^ " 17'"°* .0. Tertia conclufio pril.cipaIis^p,^„^i,7pro nt „ Inipore eftaUqacorpusnaturaIeScuh^°'"""^ «lis formam fubftantialem in natu al fuad fol^^ mrefibi luerdegrauitate&le™^^^ f9^'Mt eft grauitatem et leuitatc ahcui corporhu urali , ^ forms fubftantiali|qualiterforeconue,SS^^^^^ Patet confequcntia &afrumpmm per tertiam ruppofftL Qyantumadfecundumarticulii lintha: fuppones D ^ ma fuppo.Qu^cun$ extrema funt fibi adinuicem cot,„m "'' .'/"^.'"''"'Pofflbilia med/o inter illa extrema Stet o? ' ma.o,eftrepugnant,aextremiadextremumSS^^ """"'"■"'"^•"•«pugnatextremum medio «^"3 „T ?u;TaS"n^fr-"^'"^^™c'^ fik; >• '^"^^""q^ fibi inuicem compoiribiliu mcdia n. diwtP ft:,r;«,-r L Tertia fuppo.Cum irttenfa c^Ia' S':r^S?;feeIft.epoteft^m ^■'giditatis&ecoucrU^i^^^^^^^^ & p^^ntc oppofitum Jtefiraou/'"^,^^ per pluraaddu. •Mucr,quo ad partcs cius c;pt«atiuaj^ VI IPI & fcquic conclufio, vt patct intucnti, Et patct pcr idcm poP fibile cire aliquod corpus in fc per totum habere aequalc me furam humiditatis 8c liccitaiis» Sccunda coclufio eft hxc. Poiribileeftcirealiquod ocqualead pondus quoadqualita^ ics aIteratiuas»probatur conclulio ficnonminus repugnat quo ad fimul informare idcm fubiedum intcnfa caliditas iti tenrcliunndicati($mcJiusgradus caliditaiis mediogradui huai'ditatis,limihter mcdius frigiditatis medio humiditatis vcl ficciiatis,fcd tam intcnfa caliditas intenfa frigiditas e compoiribilismtcfchumiditatifimiliterd^ficcitati.ergomc dius eft compoflTibilis mcdio.Ponat igitur in eife . Et fequit in fu bicdo fimul eirc cahditate praccifc fub mcdio gradu 3C limiliter liumiditatcm.;S^ per confcquens in eodcm etiam'fri giditas&ficcitaseruntfiib medio»Suppono.n» ad prarfens non ficri remilfioncm qualiiatum contrariarum nifi pcr in> dudioncm contrarij.^S^ per confequens &c* Item ponac corpus fumme calidum SC humidum in hora per uniforme acquifitioneni frigiditatis ^t^ficcitatis fieri fumme frigidum 6C ficcum»Et patet conclufio» Dicerctur forte cp humidi^ t3s tardius remittitur. Contra.ponatur latitudinem humi ditatfetantoproporiionabiliter eirc minorem ^to tardiug rcmittitur.Etadliuc fequitur condufioJtcmcum gradu mc dio humiditatis 8c ficcitatis informante fubiecftum ftare po tcftintcnfacaliditasd:fimiliterintenfafrigiditas.igituretc. patctconfequentiavcX: altumptum fimiliterex fuperiiis di^ dis. 'l^crna concIufio»TaIe corpus taliter difpofitumccc alicuius oponis produ(fciuum.paret,quia polTct agcre in ca> lidum intenfum per frigiditatem,^^ in humidum intenfum pcr ficcitatem.Immoconccdendum foretillud fimul pofic producere contrario> motus,fed non in idem fubiedu adae/ quatc,vtpatetincelligcnti.^ Quartam conclufioncm po^ nunt quidam q> licet fit pofiibile taliter eiTe cqualc ad podus qualiter poiiit fccunda conclufio, impolTibile tamc eft ec al t quod talc gqualcad pondus q» in eo fint fimul tam gradualcs raenfure q^ potcntig contrariarum qualitatum adarquatcpa tct,quia t^^-tLJcfjqjineodcm fubieaofitgqualiter intenfacali ditas 6C intcnfa frigfditas 8C intcnfa humiditas 8c intenfa fio» citas,maioristamenacfliuitatiscftcaIiditas $ frigiditas Sc maioris refiftentip cft frigiditas qpcaliditas,6i: fimiliter ficci tas eft maioris adiuitatis $ humtditas , qug maioris tamcn cft refiftentig $ aliqua qualitatum adtiuarum , idco &c»Di> cunt autem Conclufionc ifta ciTc pro intclletflu. Aui. Qyiv " a ^^^^"^ ^^^^^ intelledu Aui.in litcra Jm^ pofibilc dt ahquod corpus naturale in fua naturali difponc xquales mcnfuras qualitatum contrariarum fibi naturalitcr xqualitcrlimitare.probac quiaimpoffibile eftalicuius cor^ poris naturalis formam fubftantialem ad qualitatcs duas fiy bi inuicem contrarias gquale habere conuenientiam ♦ Patet confequentia,<S(:alTumptum videtur patcre pcr fupponcm tertiam in primo articulo pofitam. Quantum ad tertium ponuntut hg conclufiones. Prima conclufio » Cum calidi/ tatc intcnfa ftare potcft intcnfa grauitas.patet harc» in aqua. nJerucntc eft caliditas intenfa SC tpfa cft intefc grauis , Sc Cu militer in fcrroignitojgitur 8Cc. Sccunda conclufioc hxc cum frigiditate intenfa ftat intenfa leuitas»patet,qufa tcporc hyemis expcrimento videmus acrem effeita frigidum vt in co rigeant mcmbra^S;: lii eft valdc leuis Jtcm ventus fepte> irionalis vt boreas e ualdcleuis,ct tanicn in eo eft intenfa fri giditas,ita vt quandoq? congelentur vaporcs quibus occur- rit vt ipfos in niucm vel pluuiam conucrtat.idco dCC» SiPr in media regione cft intenfa frigiditas continuc,& tame acr ibi exns eft Icuis.Nifi forte quis diccret hoc fore proptcr va^ pores ibi exrites, fed ita dc uaporibus .pcedcrct argumctum ficut dc aere,cumetiamvaporcs illi fint IcucsC.onfiPes con clufiones polTunt poni.f.q» cum intcnfa humiditate ftat intc faleuitas fimilitcr grauita8,ut patct in acrcct aqua.Et fimili^ dc ficcitatc vt patet intelligcnti. Tcrtia conclufio.Cum ca liditatcintenfa potcft ftarcequalcadpondus in grauitatctS: !euitate.patct,quia cum quacuncp poirunt ftarc cxtrcma pot fiaremedium*Ecfiniilitcrpoceft dictde humiditate <^^c^ Gaf. Gent. Cocilia^ tor. Sanitas pe rf ecfla triplex» Q. V S T I O, dtatc, Q.uarta coclufio.PoiTibile c fimul forc aliquod? qua le ad podus lani quo ad qualitates alteraiiuas quo ad mo liuas localitcr.probatur fic cum caliditate 3C humiditatein> tcnfaftatintenfaleuitas&intcfagrauitas »fimiliter cumin^ tcnfa frigiditate 3c ficcitatc ftat intcfa grauitas ♦ Sc fimiliter intenfa leuiias, vt in borca.igitur non repugnat cum tcmpc/' ramcntoacqualiter medioirtarum duarum contrarietatum ftaietempcramentum ponderalc inter medium grauitatis 6c leuitatis.patct cofequentia, quia quorilci').!; extrcmorum inter fe nun eft repiignantia,eorum mediorum intcrfcnonc rcpugnantiajVt fupradidum ell:» Quinta conclul]o»liccc itafit nullum tamen corpus naturalciii fua naturali difpo/* ne exiis fibi limicat tcmperamentum medium pondcralitcr, tam qualitatum alteratiuarumq^qualitatum motiuarum lo calitcr.patetconclufio vcprias.hc iftaconclufioeft proin^ tentione Aui.in litcra &omnium au(ftoruni fonantium non clTe posfibile rcperirc arqualcad pondus, Ad arj;^umenta principalia adducfta ante oppoficil patet cx d(cT:is in quacftio^ nc Ad confirmationem fuperius addudani de oleo dicic negandocofequentia.iutot fpheras nnturalit dcfL-endittXrc. ergO(S<:^c.per idcm.n.concludcretur li<Mium fore xquale ad pondus.Et caufa eft,quia licet afcendat in aqua non tn cqua iiter facit tranfitum fuifum , ficut in acre deorfum vt docet experimentum . Itcm quia oleum noii fupcrnatat omnibus corporibus grauioribus aere,vt cft manifeftum dc vapori-' busgrofiis in aercdefcendcntibus, quarci&c» Qiiaftio. vq, S E P T J M O Quxritur. Vtrum xqualitas fecildl mo di habeai laritudincm. Videturc}> non. Qjiia primo om/ nibusalrjs modis ^qualitatis Aui.allerit latiiudinemj&liuic non. Ircm quia vltimo non daturalicrius , fed hic modus in vltima SC optima xqualitate confiftit. Item quod pcr fupabndantiadicit vni foliconuenir. Ft pro ifto vide ur audoriras Gal.primode regiminc fanitatis dum dixit q> fimplcx fanitas 3C pcrfecfta quac rcdilTima habet eucrafiam vel nuncg tuit in aliquo animali^ corporc, vel fi vnqp fuit ne que pufillo neqp fenfibili tempore permanfit in ictu orul' SC in vnoquoq; momentoalterata,6c non codem modo feha^' bcs. Adoppofitum argiiitur,quia cxtrema huiufmodi ha^' bent latitudinem ♦crgo& mcdium.Item optima fanitas eft principiuiiioptimarum oponu,fed nulla res prxcife perin^ ftans durabilis eftoptimarum operaricnum principiiim .cr go &:c.Pro ifto dicunt quidam prinio cp hic modus habct la titudinem.Primo ex parte fuppofitoruni plura.n.elfccor^ pora habentia aequatitatcm fccundi modi non repugnar.fc^ cundo ex parte formsc ipfius tcmperantix.Stat.n.aequalitas fecundi modicum debitofomno& vigilia moru quicteci^ bo&potuin qnibus omnibus variatur mcnfura arquali^ tatum in quibus confiftit harc tcmperantia.Dicunt fecundo q> fi pcr aequalitatem fecundi modi intelligamus fanitatcm complexionalem abfolutcoptimam quxin corpore huma^ noreperiripoirit,auttalis dabilis noncft,veIfi dabilis cft noneftconfiderationis mcdici,quia prarcife per iftansapta eftpcrmanere. Dixittamen Gefi.cj> illaoptima fanitasq eft puncHiialc mcdium tranfitus in decurfu actatiuo licct fit l^' diuifibilis duraiioni8,tamen habet latitudinem perfc<ftiona>' lem,poteft.n.vna altcra perfecfliorcffeficut illaqux cume lioribus circunftatij?! eft medium tranfitus in de curfu etati ^ uo. Conciliator vero differcntia. i S.triplicem diftinguit fanitatem perfec^am» Vnam pundualem diclam tacflam a Gal.vbifupra,>5<:hancdixitnonelTe confiderationis medi> ci.Non.n.confideratmedicusfaniratem nifi inqiiantumeft principiumoperationum.Aliaeft fanitas pcrfccla latitiidi^ nem habens aliquantam anguftam tamen valde, 8C hxc iti paucis indiuiduiSjnec in cis nifi in longis lemporum iterual^ lis poteft reperiri.Ad hancn.rcquiritur optimuscacleftis in-' fluxus fiueafpedus.verbi.gratia.con^uncftiofaturni&iouis in pricipioarietis &alriafpecflu8,c&:idco ncdum plures,fcd nec (ortc diios fimul conuenit produci,tiinc.n. viderur illuJ exfpali (tiuina gratia contingerc, ficutdum gcncraturpra/ vihscvm. pheta medius Cxris Vt fupra intcr fapientes 5c:angeIos, qua^ icm dicunc fuifte Moyfcn.Dc hoc modo fanitatis optim^dr xit Gal.in libro de optima habitudinc.Quod vltimo pcrfc>' ^tuminomnibns,vtcj>nec|?in confimilibus neqp inorgaj| nitis particulis nihil haberctin commenfuratum ficpofitu non valdc quidcm coniingit,fed in longis temporum petj? dis confucuitficri ,quod autcm brcuc deffcit &c»Tcrtius clt modus fanitatis optinia: ab hoc fecundoparum diftcrcns re pertus in indiuiduoin tcmporcinquomcliores 5C robuftio'' rcs poteft produccrc operationcs durans fortalle pcr trcs an nos velcirca,vtcirca. n-annum in quotemporc pallusclt Xps.fct notumeft cj) hic modus iiabcc latitudincm. Ad argumenta inoppoliium rcfpondctur. Ad primfi q> A"'' dedit intelligerc eius latitudincm cx prxcedenti modo cqua' !itatis.L'xquo,n,ponitur pars xcjual tatis piimi modi hctla'' titudinem. Adalia fatis patctex di<fi:isin quacftione» Quacftio. vii» OCT A VO Qiiaciitur. Vtrumcoplexio humanafir cgteris complcxionibus propinc]U:or acquali ad pondus inter complexione^. humanas acqualitas fecundi modi Cn pincjuior acqualiad pcxlus.Et arguiturcji nun. i^rloquod'' libet viuens faltcm vita fcnfitiua rcceditab xqualiadp^n' dus pcrcalidum 3C humidum, fed multa funt viucnMa vita^ fenlitiua qux iiolc funt minus calida <^ humida. crgo mu»* funt viuentia homine acqualiad pondus propinc^uiora.pat^^ confequcntia 3C minor 8C alfumptum probattir pro pr«3 P^^ tc.Pi inio quia cuiuslibct viucntis operatio peificitur pcrC'^ lidum ct iiumidum.Secundo quia cjuodlibet viuens gff^^^'' turperdig6nem,fcd iion fft digcftionifi dilante calidoiit"' bctur.4.metheoiorfi.ergO(S^c.Tcrtio quia cuiuslibct nH'"], vel pai lis viuentis conferuaiio fft per nutricationem quf fit nifi per dfiiri caIidi,c.n.nutricatio coucrfio nutrimcti^^' facfta ab anima mcdiantc calore naturali.Qiiarto , quia ^?'^^ viuentiscftprima pticipatio animx nutritiux incalit^^^'!, turali5(: vita eft eius pcrmanfio,vr colligitur cx di(f^«sP" bfophiinlibrodemorte&vita. Et pcr fimileargt!»^^!'' nim dcdud poteftcj>homodefecundomc') equalitatis ad''^ ftitiam non magis appropinquatarqualiad pondus y^^f» compJexiocjjaliquaalia,quiatotalis humana complcJ^iy tem in fua iiaturali difponecxiftens excedit jrqnale ad p^'-^'!, pcr i-alidum&; liumidum.crgo complcxiominus cali^^^^ ?qualirasfccundi modiacqualead pondus minus cxcf'^''^^ calidum 3c hiimidum ,(^' pcr confequens ab ecdcm ^ nus reccdit, Sccundo ad principalc arguitur fir.pUis if.P | gnat acqualiras pondeialis complcxioni humancq* ^l'^^' tericomplexioni.crgo&c.patct confequentia eo i'^'^'^''^^^ cuncpformas fubftantiales diuifibilcs inrenfiuecft niaio'' pugnantiaintcri!Iaseftdiftantia,c3<: aftumptum uidcf'^^* in Uteradicentis noefleposfibile reperiricomplexionc^> . lem ad pondus vt fit complexio alicuius mixti qpto t^^K^ Vt fit complcxio hominis vcl membri,clarc hic in'^"'["/. . plcxioncm aequalem ad pondus magis repugnare ho'*^^'^^ Tertio ad principale ficarguit.ficut fe videtur l^at^crf '^^^ brum perfevftius ad membra cgtera impcifccftiorajt^lf bet habere animal pcrfecflius ad animalia impeifcc^ioi^^^^^^^ pcrfecft!lTimum mcmbrorum in gcncrcmembrorii»^ lidiftimum. ergo pcrfecflilTimum animal in generc a'^ i fimilitcr eft calidiftimum,tenet cofcquemia Si ma'f ''. ^.^^j^ norarguitur,cor enim cxiftcns mcmbrum maxim^ LbrO'' palc noftri corporis eft membrum calidiftimum rum noftri corporis.ergo SCc» . ^^,'3 In oppofitum eft dominus Aui.in litera. Secutw s ^ fenfus tactus eft in hominc pctfcc^infimus rcfpcc^t" animalium,vt colligitur fccundo de anima , 3C ^^^^t tp^ clTe nifi ponendo ipfum maximc medium co q> -^ctui; fumeaedenudatumabcxcellentrjs tangibilium '^^foncm <^ organum tactus humani corporis habeat comp'<^^^ '•^lis ^lias ^iiipPr fumeaedenudatumabcxcellentrjs tangibilium '^^foncm <^ organum tactus humani corporis habeat comp'<^^^ feu difponem maximc mcd am, Sc pcr confcqu<^"^ ^ pcr idcm vidctur tacflum tempeiati hoh forc ^T^ ^tuS CKcellcntij* «ngibiliilmagis dcnudaium rcfpccftu ta ftcmperati* EaHy European Books, Copyright® 201 \ ProQuest LIC, Imoges reproduced by courlesy of Tlie Wellcome Trust, london 583/D a V S T I O. ftemperati, Ec confirmatur quiadato oppofito fcquitur tac^tuni melacholici elTe perfediorcm (it tactus tempcra ti,quod eft coiitra philofophum fecundo dc anima . fccunda cnimhuncfenfumiudicamusiiomines ingeniofos vd non jgeniofos efte,duro3m.carneduros mcte, mollcs carne mol les mentefiueaptos dicimus,^confcquentia principali. .p- baturprxmitcendo q»ol)iedumquodcriq>tactui prefcnta/ tumminuscahdumq^fitorganumiactus per tactum iudi/ caturfrig!duin,minus verofrigidum iudicatur calidum, 6<: Jequiturq>obiedumtangibilemedium incer difp6ncorga> niitactustemperati^^ difpofitionem organi taccus melan^ cholici per tactum temperati iudicatur frigidum,et pcr tactu melancholici iudicatur calidum 3d ficcum SCc. Vnde ex hoc brmari poteft hocargumcntum, dcquocunquangibili re^ cflciudicattcmpcratusdccodcm recfle iudicat melanchoIi> cus,c5^ non econtra.ergod^c. patct confcqucntia , Sc^iXum^ ptumpatetintelligentiperdedudionem argumenti prscce/ dentis» Rcfpondcndoad iftam quacftioncm pra:mittam primo qiiacdam pambuIa»Sccundo ponam concluliones de quxfito, Qiiantum ad primum fint hx fuppones» Prima fuppofitio ci> perfedius operatur anima fuas opcrationes me diante tcmperamcnto vclgqualitate iuftitiali mediante ali qua difpone lapfa ,patct quia iuftitiale tempcramentum eft inftrumentum animx proportionatilTimum ad operationes cxercendas,ideomcdiante ifto perfcdius operaturforma. patet confcqucntia ^airumptum fimiliter intuenti. Secu da fuppocfthxcr^totalis complexio humana in fuanatu^ rali df fpone exns exceditic quale ad pondus pcr calidii 3c hu m.dum.Hxcfuppoprobaripotcftper argumenta ta.^aafi tTj^fZT^^^^^^ Ificci^ um nr ^^^«"PPofito fequitur q, nuuimen> tum ptopnumoTis non conucrterctur in fubftltiamX d??cac^ce^^^^ tumtTanfi ns ado^^>^^ ^ ""^"'^^'^ ^^^^^^^^^^^^^^^^^ menta ante oppofitum. Tert^f "'^^^ ^ ^"*^'a"t argu> ad pondus 6C xqualitatem fccund modi'l? "^"^'^ nesmedi.quarumqu.hbetecaiir^^^^^ dusir^ida verorcfpcducqualitatis ad iu S d.mod, h3ecfupp5patetcxprxcedenti. 0^^^ 7n^^^^ ct^otrqualitatemiuftitialempofifumus ad ali^ Hir r ?^''^ fecundumpropinquitatemadClefdiS^^^^ comparare.PrimorationcgradusfueperfTdS^^^ turexope.ationibusabeaproucnientibus.Ser^^^^^^^ graduahs menfurc quahtatum'primarum in qutbus cS ^qjiahtas iuftitial.s. Q,,antum ad fecundum fint h^ con c ufiones. Prima conclufio. Comparando comXir- nunianam ad alias mixtorum comDlexionp? in t>rr.\i- Pe*<flio„is totalis huma„a complexio i„ter c^terJcltf" Jtiones mixtomm cft maximediftans ab eauali ;,H L T^' P-b«arfic.plusperfeaio„alitere,ceditSnac5tll''"'- gqua eadpondus |aIiquaaIiaex.edatiIIunemS° patet«nreqt,entia.&alTumptum fim,I,ter,ntuemi S^- dacoc u(;ofeq„itu,<p,on,p3randocqualita,em7ec.-,di rf>;««- "^V. ^^ad pondus ratione fuorum graduum 1- SZiSSi^-"^-°<''eftab,quaI.aip^ Dlu. np.pr^ , diftantior.probatur vtprxcedens nu HIud.idemigitur&/,!^^ euitur,quia;erfedio;X'°"r^^"''^ ^^•aeoc; perfediores oTerar''"' ^T^^^'^^^^ ? literam tactum eft S r"'' P^^^"^'^^^^^"? ^"'^ vtcir '^^ fecundi modi extr rm ^ r ^^"^^ •*ii^tis.ip,r,,r ^ 'ntcnfius totius latitudinis fa^ xionemhumanamadalias complexiones mlxtorum in .p^ pinquitate ad cqualc ad pondus ratione menfurg qualiiatum in quibus confiftunt complcxiones iam didg aUcuius m ixti complexio eft complcxione humana propinquior ad acqua^ lead pondus 5<:ahcuius complcxioeft diftantiorabeadem* Hxc conclufio patct,quia multa funt mixta hoic calidiora et humidioraJimihter multafunt viuentiacodem minus cali^ da.igitur ^c.patet confequcntia cum ponatur cuisuhbet vi> iicntis complcxionem cxcedcrccquale ad pondus per calidii & humidum» Quarta conclufio fcquitur q, ctiam talitcr comparando gqualitatcm fecundi modi ad alias complexio^ ncshumanasinpropinquitatcad pqualead pondus aliqua complcxione humana cqualitas fecildi modi cft propingor 5(:aIiquadiftantiorab xqualiad pondus. patet fimilitcr vt preccdens. Ex hacconclufionefcquiturhanc confcquctia non valcrc.huius tactus organum eft propinquius cquali ad pondus (^huius vel iftius»igitur hic ta^fius eft melius vel rf/ dius iudicans.patct.organum.n.tactus mclachoIicichuiuP modi,5^ tamcn non perfectius iudicatagitur SCc, Sequit fccundo,no ideo organumtactus elTc melius difpofiiu ,quia abcxcellcnnjstangibiliumfitmagisdenudatum. Tertio fequiturnonquodlibetobicctumperceptuma fcnfu tacius exfis organo tactus remillius calidum a fefu iudicari frigidi'u Exquofequiturtactumtemperatidecquali adpondus fibi conucnienter appioximato non iudicare tale calidum aut fri gidum fed medium. Vbi tamen fi perciperctur a tactu pcc materialem imprcirioncm factam in organo conccdendum foret rcmiifc calidum iudicari frigidum.Et caufa cft quia re> milTecalidum nonmatcrialiterimprimit in intenfc calidii nifi pcr frigiditatem» Et fi arguitur contra ,quia obiectum matcrialitcr imprimens non percipitura lactu. Dicit hoc iiegando,ficut patct dc dolore cato a mala comprone cxifte> te in ncruo^ Qiiinta conclufio clt hcc,licct ita fit vt pcedca ponunt coclufiones, humana tamcn complexio fecudum fu militudinem 5^ proportionem quandam eft ccteris mixtorii complexionibus propinquiorequaliad podusl^probat .quia (tcut in cquali ad pondus refractc funt elementorum qualita tes,itautnulliu9illarumuirtus dfietur alteri uel excedatur ab ea,fta in compPonc hiimana rcfractx funt menfurx qua> litatum imperficicntium operationcs 5C rcductx funt ad me diiim prooperationibus proportionatiitimu^ita I illa non do minctur uirtus alicuius qualitatis difproportfonatse ad opa^ tioncs pcrficiendas.Sirr Cicut qualitercunc^ rccedat aliquocf abxquah adponduscaditfub excellentia alicuius quaHta/» tis^ita qualitercunq? rccedat aliquid c5<:c.cadit fub compfone (jffproportionata» Sexta conclufio.q, per proportionalita> tc SC fifitudinc quada qualitas fccundi modi iter cxteras co> plexiones humanas e equali ad pondus .ppinquior » patet vt pcedes.Sicut.n.ingqualitatc poderali fiintoium qualitatum ^xcellcntif refracte,itainequaliad iuftitia rcfractsc funtoes mcnfurcqualitatumnimiuexceUetcs uel defcctuofe .popo/ nibus,5c:admefuradcductcfunt oponibus proportionatif/ fima,ita ut in ea nuUius qualitatis excellentia ucl cxccfifus in/ ueniaturrefpectuopcrationis producendp.Etiftas duas con clufiones dicerc poftLimus cflfe de mentc Aui . f n litera dum dicit hanc equalitatem fore uicinam 5Cc. Ex hoc patet rc fponfioad qonem utpatct intuenti &c. Adargumcnta principaliarefpondetur* Ad primum dicitur q? ilfud ar/ gumentum cum fuis confirmarionibus probat copfonc hiTa na non foreadcqualcad podus roncmcfurp gradualis qua/ litatum in quibus confiftit humana copPo maioris .ppinqui tatis.Et hoccoceflfum cft.Si.n.omnes mixtorum copFones in latuudine fitucntur fccundum intenfionem uel rpmifr graduum fuarum quahtatum reperientuf inter humanaco> plexionem 3c xqualc ad pondus plurcs eorum coplexiones mediatx^ctim quo tamen ftat q, fecundum proportional-ta tem SC fimilitud.nem lam dictam magis altjs equali ad poti^ dusappropmquat.Confimiliter per omti a dicitur dccqua> litatc fecundi modi in comparat?one adalias complexionc» humanas Ad fccundum principalc cum arguitur plus kc/ I Q. V ^ S T I pugnat SCCfdkhm' iilu J concedcdo ratione gradus perfcctio nis.plus ,n»reniojetur hjmanx complexionis perfecftio ab jeqiiili avl ponJus q? alicuius alterius mixti complexio ,ideo plus repugnac aequale ad pondus fore coplexionem homini conuenientem alicui alteri mixto, Et hoc intellexit Aui.in litera.Similiterdicitur degequali iuftitiali in comparationc adaliascomplexioneshominum. Ad tertium diciturne' gadoiUam fimilitudinem»Caufam autem negationis huius tangam infra* Quia tamen argumenta a Jduaa videntur probare scquali ad pondus ratione gradualis menfutj: fuarii qualitatum complexionem humanam elf': propinquam , io ad argumenta illa refpondetur. Adaucioritaies Aui,fatis patet refponfio per dida in qone, Ad fecun Jum rndeiur concedendotactum in hominc forc perfe(ftilfimum,et negac confequentia cum concluditur.igiturorganum cius ellmaj gis denudatum ab cxcellcntijs tangibilium . Conceditur tn organum tacnis fore maxime dcnudatum a mcnfuris quali' tat^um fcnfui csctus difproportionatarum quia in eo.f.c men fura qualitatum optime deferuiens animx -n opcratione taj aiua»Vndc jmaginandaell vna m3:.^na latitudo quahtatil quibus mediatibus in organo tactus cxill:eiKil->us aia poten: cxcederc fcnfationcm tactiuam,cS^ totalis itla latitudo pcr gradus caliditatis 8C iiumiditatis intcnfiue xqualc ad podus excedat,(&: in tota illa latitudinc rcperitur menfura propor tionatifiima ad operationcm tactiuam:sS^ iUa corrfidct orga no tactus liois,aUae vero viuentibus vita fcnfitiua.organum igitur tactus liois eft: dcnudatum ab illis cxcellcntns ficut pa tct» Portet ctiam dici organum tactus eHc dcnudati"i SCc,u non actualitcr informatum qualitate omnino fimili qualita> tlobicai tangibilf9,tunc.n.non ponfetpercipere obiectum, Ad confirmationem cum arguitur tunc tactus ellet per/ fcctior in melancholico &c.dicitur negando cofequentia.bt cum permtttttur vlccrius cp remiiTc calidum obicctum orga notactus pntatum ab co iudicatur frigidum Dicitur liocne gando,tmmo percipitur talc qualc cft» Et fi arguitur con/ tra excoquod ponitGaf.primo dc experimentis (Jc vrina actucalidaproic(flafupra dorfum liois febrientis aut in fliut fa cxifl:cntis. Huic dicitur conccdcndo expcrimcntum ilj lud,quia.f.ftantc matcriali imprcnfionc tangibihVf n organii tactus rcmilTe calidum iudicatur frigidum co cp in organum^ tactus non imprimit nifi pcr frigiditatcm in co exiftente, vbj tamcn imprimerct fpualiter non iudicarctur tale fcd calidti ficut eft» Et fi arguitur contra,quia femper talc obiccT:uni materialiter imprimit» Item quia illa ratione data iam ca^ lidu obiecfu oinoi caliditate fiPe organo tactus iudicabitur ca lidum,quod videtur contra philofophum fccundo dc aia di^ centcm q> xque calida non fcntimus* Dicitur ad primum q,non fcmpermaterialisimprcffiopcrucnit adfcnfum vcl ad organum tactus, Ad fccundum dicitur coccdedo ans* Ncc minus eft hoc ponfibile cp oculus videat oculum om^ nino fibi fimilem,s&: hoc pcr fpi5alcm impreflioncm . Vel dfcitur negandoconfequetiam,quiaq^uis obicctum fecudu qualitatcs tangibiles fit confiPr difpofitum ficut organum fpualiter imprimat,organum tamcn non eft perceptiuum u milisqualitatisqualitatibusfuiorgani.quod ordinatum elt a natura ne in nobis fit continua fenfatio qualitatum in orga no exiftcntium.hsEC rcfponfio eft multum probabilis. Quaeftio. '^* N O N O O uaeritur . Vtrum complexio iiois dc lccudo modo ^qualitatis fit per xquidiftantiam media tnter extre^ ma totius latitudinis primi modi fiuelatitudinis humanx co plcxionis, Arguitur multiplicitcrqj fic. Primo^toaliqua complexio eft ad aliquod extrcmorum magis declinans taj to ipfa cft ma^is lapfa ecorra.igitur complcxio nullo mo lapfa non cft dec linans ad aliquod cxtrcmorum , fcd iimoi c complexiohois defecundomoxqualitaiis.igitur t5(:c.co«ue^ quentiaeftnota.&alTumptum videtur notum. Secundo adprincipalearguiturfic.Dato oppofito qonis fequeretur aliquam complexionem diftcmpcratam eftc pcr xquidifta" tiam mediam cfc.confcqucns cftialfum eo cum cxtrcma IX. totius latitudinis fint pefifima q^to aliqua complcxio eft mj^ nus illis participans tanto cft melior dC pcrfcdior, liuiufmoi autcm c copfo gquaPr ab illis diftas. crgo &:c. confcqiicntia principalisarguitur,quia intcrquaccunq?extrcmapcr latitu^ dincm diuifibilcm abinuiccm diftantia cft aliquod medium ab cis xqualitcr diftans, Tertio principaliter arguitur iic* Sit.a.minimus gradus frigiditatis cum quo non ftat vita.et. b.alius minimus gradus caliditatis,cum quo non ftat vita» Et arguitur fic.a.5(:.b.3Equalitcr Ixdunt op(^rationes, quia.f. tam.a.qi.b.auferuntopcrationcs refpcctu tempcrati . igitur . lapfus ad.a.5(:.ad»b.funt prpcifc acqualitcr mali". fcd omncs lapfus cqualitcr mali xqualiter diftant a temperamento fii^ optima fanitatc,vt dcbet vidcri primo tcchni . igitur Scc.oC per confequens intcr cxtrcma.a.&.b.c pqualitas fectidi tvio^ di fiuetemperamcntum iuftitialc ocquidirtantcr mcdiii,tota confequentia cft nota cum antc . Confimilitcr poteft aigi" deextrcmishumiditatii »S^ficciiatis totius latiiudinis C^uarto ad principalc arguitur fic.nifi. qo forct vera vidc^ retur cp cqualitasfccundi mdoi non clfct pcrpquidiftantiani media in tota latitudinc tcmpcramcnti.confcqucns cft falli') vt alias probaui in alia q6ne,5(:cofequcntia vidctiir tcncrCj quia licut fc iiabcnt cxtrema tempcramcnti ad fuum nicaiij fic extrema totius latitudinis liumanx complcxionis ad mcdium.Qjiintoadidemarguiturauctoritatc Aui.in lit^i^* diccntis fccundum modum xqualitatis medium cxiftcrcii^' tcr duas cxtremitatcs latx complcxionis. In oppofitum ai guitur.Extrema totius latitudinis d^C*^^^ fqiialitcr fiiiit repugnantiaxqualitatiadiuftitiam.igiturctc* confequcntiadcduciturinfra^iS: alfumptum probaturjq"'^ facilius tranfic gqualitasiuftitialis ad complexioncm cal>" 3C iiumidam cp ad frigidam cxtcris paribus .igitur 3Cc* In ifta quxftionc crunt trcs articuli Jn primo articulo Pp ncntur diftinctioncs 8C fuppoiics qupdam.In fccundo pon^^ tur conclufiones de qugfito.In tertio rcfpondebitur ad argjj^ mcnta principalia. Quantum ad primum ponuntur di^^ ctioncs* Primadiftinctioduplicitcrdicituraliquodcci^^ dium intcr aliqua.Primo 8c proprie per xquidiftantiam»^^ cundo3^communiterper inclufionem . ExemplafaiisP^^ tent lelligcnti. Secuda diftinctio eft ♦ DuplV dicic fi"^^ ,p poteft vna complcxioaliacireatepcramcuto diflatioi.l^'^' fccridii gradualem menfura fuais? qualitatum ♦ Sccudo ro>^, gradus fux perfcctionis.Excmpla fatis patct , qiiam aliter ponunt auctores coiter.f.q» quxdam cft diftantial^^ tudinis naturarum ,5^qu?dameft dlftantia naturalitat^" prgternaturalitatis. Tcrtia diftinctio'cft cj> xqualitate«|]^^ cundi modi elTe mcdiam &:c.poteft intclligi vel primo| tum modorum,vcl fecundo. Quarta diftinctio cft titudine human? complexionis duplicia imaginamiir ^*^^ ma.f.extremalatitudiscumquibusftatfanitas,5i ift^ pj.j^ quibus ftat vita,totum patet.de vtraqp eft hic (crtno* ^^^^^ ma fuppo cft ifta cp caliditas eft vitx conformior ^^'^^^^r^^^ ft &:iiumiditas q? ficcitas,hoc totum habetur ab Aui . '"^^^o Ex ifta fcquitur fccunda fuppo q? lapfus de kciundo ^qualitatis ad frigidum efl virx dcterior SC fanitari ^^-^eft lidum 3C ad ficcum 6C ad liumidum. Ter tia fuppol» ^^^, < q> cxtcris paribus perlapfus deteriorcs citius dcducit ^ pusadxgritudincm ,immoadhucad mortem qp P fam minus malum. nc\^^^^^ Qiiantumadfccundum articulum ponunmr co" ^5 nes Prima conclufio.Secundum gradum PC^^^^^^^jja.pa plexio iiois teatiflfimi non cft P^^r pquidiftantiam "^.^^.^(d tet,quia vt fic tenet cxtrcmum locum , vt alias f) ,^^,6o^ eft. Secunda conclufio eft hec.Si duo corpora dc ^^j^ modo xqualitatis oino xqualiter labantur vnum reliquum ad frigidum continuatis his iapfibus viq^^^ fii temcitius peruenietadmortem corpusquod ^^"^ >laP^ gidum.probatur.Primo quialabitur connnue 5ne«i: fu.igirur&c.patetconfcquentia pcr fecundam 1 k .^^jati ^ccundoper talcm lapfum ad frigidum contm^^ .jccV tudo perfcAionisoperaiionu c^eperditur.igitur^^^^j.jj K EaHy European Books, Copyright® 201 \ ProQu«t LIC, Images reproduced by courlesy of Tlie Wellcome Trust, london 583/D av ;e s T I o* m 5i aflTumptiini fiaiilitcr»TertiogradLis pfxtematuta^ litatis cuni quo non ftat vita scqualicer diftat ab liis et ma> iorem laticudinem prartcrnaturalitatis continue acquirit coi pus , quod labitur ad frigidum quod labitur ad cali^ dur.i » igitur 3Cc* Tertia conclulio fequitur quod duobus corporibus de fccundomodo xqualitatis omnuio xquali'' terlabencibus vnoadcalrdum»^ reliquo ad frigidum ci'' tius fierct acgrum corpus quod labitur ad trigidum quam quodlabiturad calidum.patetlimilitcrper tcrtiam fuppo^ fitionem,sS: per argumenta probantia concUifionem prx/ cedcntem, Corrolarium primum^PIus diftat a tempcra mento remifiiTimiis calor cum quo no ftat vita remifif fima f rigiditas cum qua non ftat vita ab eodcm , vt patct Jntclligcnti . Corrolarium fecundum. Maior cft latitudo caliditatiscum quaftare poteft vita vlcra terrtperamcnv lum qu^m fic latitudo fngiditatis vlira tcmperamcntum cum qua ftarc poteft vita . patet cx praecedenti. Cor> rolarium tcrtium» Plus diftat a tcmpcramenio maximiw gradus caliditatis cumquo ftarc poteft vita <S<:fanitas(J maximus gradus frigiditatis cum quo SCc* Corrolariii quartum.Latitudocaliditatis cum qua ftarc poteft fani/ tas cft maior latitudo frigiditatis cum qua ftare pot ctc» Similcs conclufiones 3C corrolaria infcrantur de humi/ <Iitatc rcfpecflu ficcitatis . Quarta conclufio fcquitur complcxfodcfccundo modo arqualitatis non cft fecundil menfuramgradualem^s^c.mcdia pcr ocquidiftaiitia intcr «xtrematotius latitudinis&c* vt patct cx diAis. Quin> ta conclufioeftquodipfacftmcdia pcr intcrclufionc 3Cc, Sextaconclufioprointelledu Auiccn . cft qu6d fecun> dus modus xqualitatis cft medians intcr cxtrcmas cxcel lcntiasomnium qualitatum ad opcrationes dirproporiio. Sur^T'''^"'' '° eftocqualitas 3C mcnfura qua^ n s TceC^T ^P"^"°"ibus , cxcludit enim om. Sa rlT""'' ^"'^P^^''^^ diftemperata vcl t am r ? ^^"'»^»^3"« ^^^^""di niodi cft pcr arquidifta^ litas fecunS modLgitr^c! C^^^^^^^ l^atitudo chdlericitat^s S: fan^uinc phlegmacicltatis vel mCS ir""^^^^^'^' nam teraum.Latitudo fanguineitatiscft iZlor^lZ^^' cholencitatis. Corrolatiumquartum. Sang ii^cu '^f trcmo mtenfiori fux latitudinis eft calidior c olcr rl ^xtremo mtcnfiori fu;. latitudinis . Et infir^^,^^^^ his poflfuntconcludi. ^ ^.t^ ^'^^"'^^» principalia refpondctur . Ad primum ^egaturatrumptum : vt patct cx fuppofitione, Ad r? cundumconccditurconfcqucntia 3c confcqucns, fed nc> €atur,HaaIiaconfequcntia cxtrcma 3cc. fu.it pc(fima er frTl"'"? aliq^acomplcxioeftiftaminus participans ts' •to eft perfea.or. Ad tcrtium dicitur concedendo u P^^^B ad.a.& lapfus ad.b.funt xqualit^ mali. Et vlterij i'' ^«ur jomneslapfusaequalitcrmali fecundum latitudin- Perfeaionis a.quaUterdiftanta tempcramento non u^^^ :^^f^^^^';^^ecundum diftantiam gradualcm qualitatum ' qu^bus lapfusaiiconfiftunt. Ad quartumScc^;" ^endo condufioncm,fcilicct q, «quil.tas ^^^^0^'^^ tft Pet::.quidifta„,i,;, mcdia6^c. ExquofequiTl'f'° ^ platonc cxiften^iBus omnino ^qualitcr tcmperads pe^atSZ^^^ for.5^tamcnpIa.fietta?H '^'a^ labaturadfrigid:m&;t!^fX fed non tanta propordone n ''^'"^r , ^ '''^^''"^ !«eftmaiorverfuscirm",;^"^"^^l^ ^ "* ^-vjnciuuo ; vt patct intueni^t Ad quMitum fcilicicctadaucfioritatcm Aul.qiialltcr ipfa fit in' tclligenda,patetcxdidi8 in quscftionc, Qiiacftio. X, D E C I MO Quxritur. Vtrum fi complelcio indi per mutctur ad complexionem fclaui vel ccontra ad liuiufmo> di pcrmutationcm ncccftario mors vel mfirmitas cofcqua^ tur. Arguiturmultiplicitcrcj^non. Pnmo non minus adinuiccm rcpugnantcomplexioncs naturalcscontrariea complcxioncs contrariarum regionum inter fe fcd copl^ xionum contrariarum inter fe ad inuicem eft polTibilis traf mutatioabfqjhocci, ad illam pcrmutatlonem neceHario fequaturfTjprs vcIa:gritudo.ergo&c. paret confequcntia, &maior^minorpatct:fimiliter dc corpore choIericilTi> mo,quod in xtatc paracmaftica permutaturad corpus vc rcmclancholicum. Sccundoprincipaliter ficarguitur. Ex pcrmutationc climatis fclaui ad clima indi vel ccontra'du> citur fclauus ad tcmpcramentum.ergo &c.patet confequc tia,quiapertranfitumadtemperamcnium non inducitur mors vcl acgritudo,(S:aftumptum patct,quta coplexio fcla ui 3C indi.f climatis funt contrariar, vt pono,3<: xquipotcn tcs,fcd huiufmodi contrarrjs concurrcntibus gencratur te/ pcramcntumintcrilla.igitur&c.patct confcqucmia cum antcccdentc. Et conffrmatur quia quibuslibet formis fub ftantialibus ciufdcm fpccici iiuceiufdem naturx vel fimi> lis conueniens cftfimileinftrumcntum,fed formx fubftan tialcs indorum ^^' fclauorum funt ciufdcm fpecici, vtpatct. igitur^^c^ pcr confcqucns tcmpcramcntum vniillorum conucniens eft conueniens aItcri:tota confeqirentia cft nota 3C minor,fcd arguitur maior,quia quibufcunqp formis ciuf> dem fpcciei futit couenicntcs fimiles opcrationes vt patct fed non eft polTibilcformas aliquas fubftaiitialcs produco» rc fimilcs operationes nifi mcdiantibus fimilibus inftrume tis.igitur&c.5c:pcrconfcqucnsinftrumentum quo opera/ turforma indieft fimileinftrumcnto quo opciatur forma fcIauiiX:fuas producitoperaiIones,quod quidcm inftrumc tiim maxime eft complexio.igitur 8Ccr Tercio principa litcr arguitur.aliquis indus eft phlegmaticus.fed indi phlcg matici ad fclauum cholericum magna videtur conucnicn> tia vd modica difconuenicntia.igitur 5c'c.patctconfcqucn/ tia,quia intcr quofcuncp cft difconuenientia modica facili» cft tranhtus 3c pei mutatio cum in habentibus fymbolum facilis ht tranfitus.& patct anfumptum confidcranti, In oppofitum eft Auic.in littcra. In ifta qonc primo pra? mittcnt qu?da notabilia.Scci^cfo poncntcocFoncsdcquacfito. Quantiladpiimij.Sciendij Copro^ eftqjuarietascopronisincorporibushumanis inucntafc/ nisuv ' cundtJ varietates climatilcotracfla cft a principrjs gnonis. rictaa Sicut.n.inlratangebataltcriuscoproniscftfpcrma cS<:fan unde guis cx quo gnat indus $ fit fpcrma 8c fanguis cx quo giiat * fclauus ,til quia ca ex quibus funt gnonis principia funt altc riusdifponis^ifiquiacalorhcpatis 3c cordis 3c tcfticuloitt 3C totius cft altcrius mcnfurx in indo&fclauo , tu ct na acr afr altcrat 3C fperma 3c fai iguine in vno & aPr in aIlo,ut no tucft. ExquofcquithanccopPonri diucrfitaic forc indo 3cCchuo naturalc cS<:.pportiona!e,c^ ita .pportionaPr intelli gendumcftdeahjs. Secundoeftfciendu^vtctia inlratS gcbatur cj) ad hoc vtalicui corpori aliqua copPo fit fanitaf non fufficit ipfam cfte talis uel talis gradus ucl tanfsc intcn> fionis;fcd cfi hoc requirit ipfam in corporc humano dcbitS hrc depcndentia a fpiritibus 3c humoribus, ta fccundu coijj quantiratcqifeciindi7coij«quaIitatc.ErfiPr diccndu cft dc natiirali humido mcbroijjin quibus cft ifta copPo,no eft.n# copPocorporifanitasnifi^-^quantoipfa mediante aia Dot cxcrccrc5(:pcrficcrcoesopcrationes,fcdno pot nifi hm5l complooo taliicr coniunc^a fuerit debitac quatitati fpirituii 8C humoi^i:igitur &c.paict confcqucntia 8c alTumptn intc!> ligcnii.Ex quo fequit in cafu fore aliqua copPone dftcpcra tamquaetfi non cfttempcrara calidior frigidior humidior vel ficcior.patct vt ci rca Iram diccbac de coplexionc cho> lcriciilimi corporis ad fcnecftutc pcrucnientis d dccidctiam Iacobt8»i,auic, B3h CopFo indi pcr mutatiir ad illa fclauidu pliciter. tia du> ^ S T I O. permutataad conipIexioncmericani,huius»n.copPo aliqn erit taiiti gradus praccife ficut temperata coplexio quoe ta/" men pro tunc erit dincmperata complcxioJgitur 3Cc* Se> cundo fequitur non qualibct complexionem diftempcraia naturalitcrefife finiplicem velcompofitam roncfuac inten/' fionis vel remiflfionis,patet fimiliter dc coplexione iam di> da. Ex quo fequitur tertio ifta conclufionem in cafu forc conccdendam cj» complexioalicuius corporis complexioni tcmpcratsE continue fiet gradualiter propinquior,(^ tamen ifta complexio erit continue diftemperatior,quia hmoi me lancholici coplexio.vfquequoerit aequalis graduscum lem perato continuc erit cidcm faltcm in calido vicinior ; SC ta> men con:inuchmoicomplexiocrit difiempcratior vtfatis patct, Ex quo fequitur vlccriu» diuilioncm complexionil diftemperataium in quaiuor iimplices S: quatuor c6pofi> tas nonfufficicntcrqualibctcoplcxionem dift:emperataiTi comprahcndcre.Nififortcdicatur qj huiufmodi coplexio diftempcrstaingradutamcn icqualis tcmperatac fit redu'' cfl ue fub aliqua illarum difiempcratarum comprachenden da fub ifla.f.cum qua maiorcm habcrconucnicntia in ope rationibus. Vel forte pollet dici audorcb folum tctigilfe cG plexiones vtplurimum cucnicntes^noautcm pollibilcs cue nire. Tcrtiofcicndum q>dupliciicr complexioncm indi poffumusimaginaii permutariad coplcxioncm fclaui vel econtra.Primo modo pauIatinc.Sccundo fubito fiuc repen linc.Et pcrmutationcm rcpentinam non intelligo folum re pcntinam localem mutationcm,fcdctiam fubitum aerifri gido occurfum poftcj fi^ctit in aere caIido,Et ita fimilitcr in ' telligitur dcpauIatina.Vcrbigratia»fi indus duccretur ad fclauonix clima,c&: ciiam vCqt ad talc clima vtcrctur dcbi^ to rcgimine itcr agcntis,5c: cum forct in fclauonia in came^ ra poncrct calidifTima & non exponcret fe acri:dcinde pau^ iatineaffuefierctacrifclauoniXjquantficunqj iftc in breui tempore cgifiet iter dc india in fcIauoniam,ift:a tamen noti diccretur repentina,fed paulatina mutatio.Si tamen fe fubi to acri expofuilTetjCum ibi fuiftet Jianc mutationem bcne appcllarcmus rcpeniinam, Quarto fciendum eft q^ cli'' matum quaedam funt pergradus fuarum qualitatum muU tum diftantia,quacdam veroparum.patct hoc. Quod aute fupra di^um eft de complexione fclauorum & indorri:eiia deomnibusalrjs abinuicem fecundum fuas difpolitiones multum diftantibus eft intelligendum* Quantum ad fe> cundn fint hx conclufiones» Prima conclufio fubita per^ mutatiocomplexionis vniusclimatis ad complcxioncal^ tcrius climatisabeagradualitermultumdiftantis cft cau^ fa infirmitatis vel mortis.probaturfic. Omnisfubita tnu^ tatiodifpofitioniscorporis naturalis eft caufa infirmitatis vclmortis.igitur&c.patctconfcqucntia co q» complcxio vnius climatis cft corporibus illius clipiaiis naturalis vt ta cflum eft in prima fuppofitione,c&: patet aftumptum intclli/ gcnti. Ex qua conclufione fcquitur huiufmodi pcrmuta^ iionem nunquam forc fubitoficndam. Sccunda coclufio cft haec.Permutatio complcxionis vnius climatis ad com> plcxioncm alceriusclimaris ab ca parum diftantis graduali tcr&firepentefueritfada non ncceflario eft caufa inffr/ mitatis vel mortis.patet^cja polfibilc eft huiufmodi clima> taitaparumforcgradualiterfecundumfuas qualitates di> ftantiaq>exhutufmodipcrmutationcfolum intra latitudi> nem fanitatis ffct permutatio compIexionis,vt patet intelli genti Jgitur cScfc.patet confcqucniia cum afitc. Tertia co dufio efthacc.Permutatio complexionis vnius climatis ad complexionem alterius climatis abca extremaliter multu diftantis paulatinefacfla no ncceftario eft caufa ggritudinis vel mortisrmmo potcft efic caufa melioris acquifitionis fa nitatis pater^Nam cj poftiblleeft vnam naturalem comple xionem ad aliam permutari ab co multum diftantem pau> latinchnehocc]^corpus fiat infirmum,tam pofifibile videt de rcgfone.Itcm non maior eft permutaiiofada acomple xioneindfadcomplexionemfclaui fit mutatio facf^^a a pucritiainlenectutcmjfed fccundum tolerat virius abfcp InfirmItate5i:mofte faltem vfq^ ad piimam. fcnedutetn. igitur iS^c.patetcoiifequentia SC alTumptum intelligenti. Ad intelledum huius conclufionis non dixit Auicc. Indi nanqj corpus cum fiat qualc fecijdum complexioncm fcla> ui aut infirmabitur aut morietur,fed dixii ad intellecfiri pi macconclufionis. Adargumcnta principalia rcfponde^ tur, Ad primum patet cx dicftis in quacftione quid fit di'' ccndum, Ad fecundum dicaur negando confcqucntia, licct cnim talibus contrarijs occurrentibus refultct complc xio mcdia fecundum gradum 3C acqualis tcmpcratac coni'' plexioniingradUjVtfatiseftpolfibilc, non tamcn illa crit huic corpori temperata vcl fanitas, immo cidem ,crit acgri tudo . Ad confirmationcm dicitur cp ficut forma fublia lialis indi & fclaui funt vcrc fimiles 3c ciufdem fpccici : ita eis compctuntinftrumcntafecundumfpecicm limilia,qu? tamenfuntabinuiccm fccundum magis 3C minus pci^c^ (ftius 3C imperfecftius accidcntalitcr diff-erctia.Sicut 3C opc^ rationcs eorum,licct fint fibijnuiccm corrcfpondcntcs fin^' Ics in fpeciCjfunt tamcn fccundum magis ct minus iii pcr^^ (ftioneaccidentali diflerentes» Vndc licct tam iiidus quati' fclauusintcUigatfcntiat 3c nutriat, diftcrcntcr tamcn ^ impcrfediu^^ vnusaItcro:ut patct intuenti. Ad teriiu»^ principalcdiciiur q>magna cft diffcrcntia cuiuslibct i"^' quxcunqj fuerit cius naturalis complexioadquccunq; uum cuiufcunc|;fucritcompIexionis.Et fic non procedii*'' gumentum.Et fic eft finis quacftionis» Qiiacftio. xj. V N D E CI M O Quxritur. Vtrum fit polTibile/^' periripluraindiiiidua omnino confimilis complcxioniS' Arguitur multiplicitcr q> fic. Primo poffibile eft pl^^^ elfe corpora dc fecundo modo acqualitatis. crgo SCc, P^'^' confequentia,quia necclTario li funt duo corpora dc fecuO'' do modo acqualitatis funt omnino fimilis complexi^'' nis cx eo quod habent complexioncm perfedilfima'^ quae poteft clTe in fpecic humana , et affumpiumeft^'»^ tis notum . Sccundo pofiribiie eft duo corpora efic p^^ calidum5::humiduma tcmperamento pracifc acqualit^^ recedcntia &:hoc naturaliter.igiiur&c.patct confcqucntia» quia quorilcunq? duoi^ ad aliquod tcrtium cft eadc habii^' doiIlainterfefuntfiFia,6<:patctalTumptu,quia potcft elic for.calidior&humidiorplatonc rccedentea temperam*^'? per caFm 3c humidri,& filV pot cfte minus calidus SC hunj* dus codc.igitur S^c.patet confcquentia,quia in quacuncpj^ titudine diuifibili eft repcrirc intcnfius 3C rcmillius in ^a"^ cft reperirc cquale^&alTumptum fatis patet intclligent»**^ for.&: platonc parum lapfis a temperamento pofe ^^J^ for.qp pla.reduci ad eundem gradum tepeiamcnti. ig?*^ ' confcqucntianotaeft,&anteccdenspoteftcolligi <^^!?]^^g G^^' tcGaf.s.tcchni: . Tcrtioadprincipalearguitur. P^'*' L cft caufas pdudiuas complcxionis [or,3c coplcxionis P^J omnino fore fimiles,et per omnia confimilitcr appli^^*^' ^ cius gnonem,fed hoc pofitoomnino fimiles pioduccrco'^^ complexiones in for.!&: pla.igitur c5<:c.patct confequcntJ^^^ antecedcs nullam vidcturincluderc rcpugnantiam: mJjJ^^^ ctiampatct,quiacaufisomnino confimilibus exiftf'^"^^j^ tonfimiles debentomninoeffedus produci.vtpatct^^^^^ «ftis phiIofophi.9.mctaphyfic3c.Omnis cnl varictas j fatis prouenit ex varictate agctis. Quarto ^orpus ^ neuminprimocxiftensinactate iuucntutis cft calicl' humidius corpus tcmperatum in cadcm actatc , ^ decurfum ciufdcm pcromncsfuas actatcs fiet ^f'^'^' jqcjj ficcius $ iam eft corpus tcmperatum. ergo erit qu^ ^^^/ praecifeacqualitcrcalidum&humidumficut iani ^^^,li/ pus tcmperatum,fed pro tunc videtur elTc P^^^^^\^per» tudocomplcxionishuiufmodfadcomplcxioneni f^j^ ffff' ti,quia nulla pro tunc apparebit dilTimilitudo «"^''f^^col^ ^ Quintopro illovidetur auiftoritas Aucrro . fccu ^j/ liget dc duobus gemellis ♦ igitur 5Cc. Itcm pr^^^^^ pgi, decur au(floritas beati Auguftini in libro de ou^ Mi: Early European Bcx>ks, Copyrlghl © 201 1 ProQuest IIC. Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trusf, London. 583/D ixti a V ^ s T I o, quam allegat Conciliator vbi Auguainus aucTtorJtatc Hyp pocratis dixit duos fuille gemellos iimilis complcxionis intantum q, quando vnus ridebat altcr r/debar, iX quando i^mis laetabatur altcr Ixtabatur,;:^ quatido unus tr^aabatur aiterlimiliter,5c:itain alrj^ accidentibus animae, oppofitum eft Aui jn Ira cum dicit. Debes autc fcirc omne indiuiduum debet .pbare coplexionem fibi ppria lolummodo in qua alrud ci allociari eft impolTibile. ' Kefpondendo ad illa qonem.Primo prsemittcc prscam/ bula quxdam.Secundo rndcbitur ad qugfitum principale. Qiiantumadprimu.Scfcndumeftprimo q> per indiui^ cluum in ppolito intelliae„d«m cft mixtum complexiona> tum Pcrlcdum cxns vnum numero pcr fc, 5^ non inditferc tcr quodlibet contcntum fub aliqua fpccic, Vcl fortc poflu^ pFo f""^ i fcftringcrcad mixtum animatum. Secundoeft <Jnprr ^^^'^r^""^ quolibet tali mixto duplice reperiri vel inueni^ quid c^pfoncm. Vna dr complexioinfequcns formam. Alia vcro infequens materiam. Et per coplexionem infequcn tcm formam in ^.^pofito non dcbcmus intelligerc copfonc infeq.jentem difponcm principij adiui^ficut fpcrmaiis vi^ ric&:fpiritus gignitiui.Sia.tncc per copfoncm infequcntc rnatcriam debemus intclligerecopronc dependcntem a di rpolitionc principi-, paflfiui,ficut fanguis mcnftrui coDfo n tiam habuillcadifpofitionefanguinismenftrui ficut foer. »nat,s,cumpleruq?TnoibusfimiIct magis tartus marr^i patri.cumtilillacoprofitinrcqucnsformaX^^^ ^^^^^ ^duciturTtSeha"^^^^^^ soperatioiies dcbi'' sexaaione&paf' forms in materia n,^ f; "'",1''""'^""' l^roaiiceretur d"iseiufdemVpecieieftSundflr"-"'M°'''"' quoibetmdiuiduodehu.^aXte^-Hul""'''''-"^ ™,l.cetfitineisfealdummaVirpei S 'ft ponf,biIe Mcum indiuidui formam Vb hutf""":;'-^''^ pIex.one abrolui.N„,um eft eniti"! pS':;,"''^^ finecomplexione,quacoreruatur&nr.l7 [. ^""o -.rcfuItantee.pV.»ncr;ta^,S-^^^^^ Contraueropercomplexionem infeoueme^ ^l? - !"* «elligeredebemuscomplexionem in ZT.T "^, «pertam non neceffario requifita.4aderf ° "^T^""- Hlius inmateria,necrefultam „r<xawf ir^^ rrducibilibus ad eas,nec nS^oad ooeT,?''"''''^'* oeicuiuseftijludindiuiduum reSminX^ r^^^ "^am cius ad detcrminato modo agcre vcl nati alin,,? ' ^ationes. ExempIigratia.fcpcriturftSlrf ^P*^ h-rcnsalliti^^fi/^eftomaclu^smeu^^^^^^^^^^ mlkuT^Z^^^^^^^^^ ^.^"^^^^^ conuen,e,'^> inftomac&Jr complexK^nem eflc produc^j cius tam quoTd eo^^""^""^ cxigcnam ftomachi 3c^orrr^^ opcrari eiu8.s!S'- "a"^"'";.''"' r "''^'"^ ^ ^"^ad perqtiamabhoT^S^^ cft in materia fecuntr ^^^^ifpofitio n5 quia quantilcuncfe in ft?^ cxigcntiam animx ftomachi mei ' tiopcr quamabhoS''^^'"'^"^" ""'"cr' ^'''P^^^ L ucnicntcrin ftomachocoir "^'""^ P°^« ^«^"^a con f pPo. re fic dc alns.Ifta lain? J"'"^^'^''' ^'^.'^^^^''^ nutri> ^ infe. «^arcriam ad intcIlcdZ il^^'' ^^P°^'^° dicitur infcquens ^"^^^kt ^^"igipolTuntplurcfdiffc r ^^'^^""'^ ^''^"^ ^^^ntcm formam 6c comp IxSon ^o"iPj^^'°"^"^ infe ^v»"piexioncm ^nfcquctem matcria^ XI ,94 Prlma drla cft,quia finc complexionc mfcqucntc forma maabif non potcft forma in matcria confcruari ,fcd finc compFonc la infc^ infcquentc materiam fic. Sccunda differentia cft, com quentc plcxio infcquens formam cft fecundum fpeciem fimilis oP matcria bu8indiuiduisciufdcmfpcciei,compIexio vero infequcns driam matcriam non. Tertia differcntia cft,q, principalcs fuas triplcx. opcrationes opcratur forma per complcxioncm infcqucnte formam,non autem per complcxioncm infcqucntcm ma> tet lam.Et plures aliac differentiar polTunt addr vt patct in^ tucnti. Tertio principaliter fcicndum eft q, prxtcr quali^ Qualita tates manifeftas concurrentcs ad gencrationem mixtorum tcsoccut concurrunt qualitatcs occult? non rcducibilcs in qualitate^ tac qux. manifcftas,ficutoccuIta:cocleftesinfluentiiE velocculte di fpofitiones matcriac ratione quaru dcrelinqui poflunt in mi xtis gcneratis adhuc ciufdem fpcciei varix occulta: difpoft tioncs ad agendum vcl rccipicdum dctcrminatas operatio' nes,quas mcdiantibus illis occultis difpofitionibus poflunt produccrc formac illorum mixtorum tanq mcdiantibus in/ ftrumentis. Vcrbi gratia cxprclTc cxpcrimur aliquos ho mfncs fanguincos qui rationc complcxionis rcfultantis cx qualitatibus manifcftis dcbcrcnt cflfe Iargi,qui tamen natut ralitcr inclinantur ad furandum vcl aliquid lalc committc/ dum,manifeftum cft cj,hoc non poteft rcduci ad qualitatc9 manifcftas,fed rcducitur adcoclcftem influctiam vcl afpo dum quicumqualiiatibusmanifcftis concurrcbat ad gc> ncrationcm mixti huius,cX: pracicr complexioncm rcfultan^ tem ex manifcftis qualitatibus dcrelinquitoccultam^^prio tatemtalitcrilludinclinantcm,quam diccrc dcbcmus clTe qualitatem dc fccunda fpccic quaIitatis,quxfolct naturali* potcntia vel impotentia nominari, Itcm expcrimcnio vi dcmus aliquem fanguineum iuuenem abhorrcrc naturalic vcnerca Sc totalitcr f pfa fugcrc,q, non poteft rcduci nifi acf talcm proprictatem fiuc complexioncm quam dicimus co plexionem,feu difpofitioncm infcqucntem materiam,qua: idco dicitur infcquens matcriam,quia eft principium occut tum5;:nondiftin(ftecognitum,vclquianon producfta fe^ cundum principalcm formxcxigcntiam , vcl quia multo/ tiensacquiriturratlone occultac difpofitionis cxiftcntis iti materiageneratfonisficutinfpcrmafc vcl fanguinc mcn> fVruo,ficut de multis cafatis vel familtjs qux a principio gc neratfonis contrahunt difpofirioncs pcr quas tandem cadilc in tineam aut podagi am aut aliquid huiufmodi, cum tamc omnesiintciufdemcopPonisinfequctisformam vcl fiFis. Qiiarto premittcndu cft q> cfl"e duoindiuidua orntfcofif/» copronispotcftdupliciterintclligi. Vel quoadcopFonem infequentcm matcriam 3c formajn fimuL Vel quo ad com plexioncm infequcntc formam tm.ExempIa fatis patcnt* Quantum ad fccundum fint hae conclufiones, Prinia ' concIufio.Pofifibilc eftrcpcriri plura indiuidua omnino fi^ ^"o» miliscomplcxionisinfcqucntisformam. Hanc conclufio^ ncmprobantargumenta facfla antc oppofitum» Secun^ compFo da conclufio cft haec.Nullam rcpugnantiam naturalcm in> "'^ cludit plura forcindiuidua complcxionis omnino ciufdem ^^^^^^* * tam infequentis formam qp matcriam . Probatur. Primo quia qua ratione de pluribus indiuiduis ciufdcm fpcciei il> ludclTcr repiignans,illacadcm rationcdeomnibus quarn^ cunq^ fpccicrum indiuiduis.Scd arguitur q, non , quia non repugnat ignem fimpliccm vnum forc alteri omnino fimi^ Jem,nec vnamaquamalteri,&ficdcfingulis S^c. Itcnoii rcpugnantagentia concurrentia ad gcncratlonem fortis fo> rc fimilia omnino 3c materiae confimilitcr applicata,&n^3 tcriam forcomninoconfimilitcrdifpofitam.igitur&^c. na> tct confequentia,<S(: afltimptum intelligcnti. Itcm no vidc ^ cj,cxiIIofequaturcontradi(fiio,nccaliquid cotra natural"^ principia,ideo 6Cc. Tcrtia conclufio qux fcquitur PoflVV bilc eft duo vel plura indiuidua ciufdcm fpccici ta m fe> cundum complexionem infcqucntcm formam qukm Ce^ ' cundum complcxioncm infcqucntcm materiam forc om> nino confiFa.probatur,quia quod nulla f ncludit rcpugnana naiuralc cft naturalit poflibiIc,fcd hoc eft talc, vt cx prseco Iac6b.8»i,auic, BBb ij QV M S T I O. dentls conctonh ^batione cft orifam jgitur Sdc* Quarta conclufiopoiiitur prointelk'd:Li Aui.Eit valde difficile 3C raro vcl nunqua eueniens eft: q> duo indiuidua olno tam fe> cundum coplcxioncm infequentem forma Cj^ fecundu co^ plcxionem infequcntcm maccria Hnt firia»patet, quia dilfi^ milnudocomplexionis infequentis matcria.puenit cxvaric tate circunftatiarLT cu qiiibus concurrunt principia gnonis ad gcneratipnem,fcd raro vel ni'iq eucniens cft q> hmoi gc nerationis prirtcipia cum oinociufdemvcl confimilibus cir cunftantriscoiicurrant.igitur&c.patetconfequentia.^t^aP fumptum pro prima parte patct,vS: pro fecuda fimiliter, qa datoq)fanguis menftriius 6^fpcrmaforcntomnino conli' miliaadliuc fortc cceleftis afpcJcus non clfct fimilis:aut fc^ pus fimilc,aut modus cocurfus caufarum,aut locus,autali^ quod limSi quae ola habct huiufmodi coplexioncs in cquc^ tes mat^ria variareJgitur »S(:Cttota confcqucntia patet cum antececfcnte.Etad fcnfum illius coclufionis vr dixille Aui» cum dixit»Dcbcs autcm fcirc q> omnc indiuiduu habet ctv plcxioncm fibi folumodo ppriam in qua aliud ei alfociari cft impoffibilc. Sed contra tertiam conclufioncm arguit tripliciter, Primoquia datis duobus indiuiduis talibus Cequitur vnum efreidemalteri.probatur, quia duac in om> nibus conueniunt nulla videntur habcre differentiam. Sc^ cundo quia tunc conceptus indiuidualis vnius illorum cifec conceptus altcrius.Q^uxcunqj.n.diiofunt pcrfcde fimilia quicquid cft fimilitudo unius eft limilitudoalterius: confc^ quens tamcn videtur inipolfibile^quia tunc conccptus na/ turae fingularis ciTct cois pluribus» Tcrtio fequitur q> no quodlibet indiuiduum haberet naturalitcr quintum modil aequal;tatis,quiafor. & pla.oino fimilibus for.rcfpccftu pla* non habct iftum modum 3cqualitatis,difpofitio.n.fo. . non cft fic foiti acqualicas q» forct pla. inocqualitas . 3C ccontra, Conuc' ideo SCc* Ad primum illorum dicit ncgando confequen^ nicntia ti3m,c& dicitur q» :lla omnino conucniunt prout conuemen gd^etdi tiaeftidem q>finiiIitudo,.5^diftinguitur ccontra d;fconue/ fconue^ nientia quxide eft dilfimilitudo Jpfa tamen differunt nu nientia. rnero. Vnd: propric loquendo differre non diftinguitur co Diffcrre conucnirc,fed cotra effc idem,fcd dc hoc pertinet ad me quid, taphyficum. Ad fecundum dicitur q> conceptus quo co cipitur for.cum omnibus conditionibus intrinfecis prgcife pDrie non cft indiuWuali3,quia per illum poffunt plures ho mines concipi. Ad tertium dicitur a quibufdam concede^ do confequens (St^confequentia.Iicet illud fit difficile rcperi re, Aliterdicitur Iket for.& pla.forentomnino confi-^ milis compIexioniSjCoraplexio tamen for . non eft a:quali^ tas pla.nec econtra.Sicut enim complexio for. fic prepara^ uit matcriam^inducf^ioneformx fortis q? non pla.ita co plexio for.cft per fe taliter coucniens for.pro fuis ogonibus non formac pla.6<: econtra. Sicut fi pcr poflibile matcria gcnerationis for.(5<:materia generationis pla.proeodcm in" ftantifuiffentprfparatfpercomplexiones omnino fimiles jn materia grionis for.fuiffict produtfla forma for.^j: no pla» &:econtraquodnonfuiffet nifi quia quantucunci^ fuiffent omntno dilTimilcs talitcr tamen conucniebat haec comple-' xjohuicformxq> non Uli(Sc:c. Et fiquariatur vndepro'' uenit huiufmodi diuerfitas.Dicitur q> non cx alio ; nifi quia ficut forma ifta non cft illa,ita conucnit fibihoc no illud» Et hoc inueftigari habet plcnc fuper libro dc gnonc. Et hoc fo^-teinrellexit Aui.dum dixit.Debes aute fcirc &:c.Nec ni/ (ificintcllcxififctoportercthicfaceredifficultate ilja deco^ pFonc infcqucte forma 3C de copFone infcqucte m:\m.^ Ad quartu ncgat cofcquctiatficut patet intelligcti,cd' dciri eft* Ad argumcta pricipalia patct foPo ex his que di(fla funt» Qiiaeftio, xij. D VOD EC I MO Qyacritur.Vtriim in gcnercme broiv nri corporis cutis fit maxime mcbru temperatn ♦ Et arguitur multipliciter ^ Prinio,quia tempcramen^ tum maius vnius mebri arguit perfecftionc ma orc,fed non cft cutis mter caetcra mcbra nri corporis perfciftius mem^ brum»igit<S^c.patet confcquemia dc maior cu mcbranri XIL corporis fccutidii fuas pcrfedliones intcr fe nullam habcatlt driam,nifi ronc fuoi^ tcperamcntoi}2,<S;: minor fatis patct. cO cor 3C alia mcbra principalia fint pcrfcdiora cutc.Simi' litcr quia ficfc vidctur habcrc mebrij teperatius ad minus tcperatum ficut indiuiduum temperatius ad indiuiduiJ mt'' nus tcmperatijjfed eft notu q» tepcratius indiuiduii cft perfc dius.igitur d<:c.SimiIiter ficut homo tcmperatus eft regula ad graduandum alios hoics in fuis copfonibuscita cutis alia membta noftricorporis. Secundo fiquacftio forct vera hoc maximc forct:quia in ca eflfet tacflus melior,fcd arguit^ q> non,quia cutis eft: fubftantialitcr terreftris,cum fit com' pofita ex partibus ncruofis 3C contexta,fcd neruus eft frigj;' dus 3C ficcus.igitur 3Cc* Tcrtio multa funt membra nri corporis in quibus tacftus cft perfccftior ({i in cutc ♦ igit 3Cc^ patct cofcqucntia 3c alfumptum patet de ore ftomachi:q'^*' cft maximc fcnfitiuum 3C alrj cxemplificant de capite virg? fedilludcxemplumcftturpe. Qiiarto quia non aliter vi det fc habere cutis hominis ad homincm cp cutis alioru ani malium ad ca,fcd aliorum non eft cutis mcmbium maxi^ metempcratum.ergoiS^c.patet confcquentiacum antecc^ dente, Q^iintocutiscftmaximedcbilc mcmbrum ♦ig"^ 3C maximc diftcmpcratac complexionis, cofequcntia tenel co c]) fortitudo uirtutis infequitur icpcramcntum^&alfunr' ptum patetcum cutis recipiat totiuscorporis fuperfluitatcs mcmbraautcmdebilia rccipiunt afortioribus. Scxto ^l* cutis affumpta in cibo pracbct nutrimentum melancholi'' cum Sc vifcofutn cScIc.igitur 3Cc* In oppolitum cft Auic.in Iirtera,quia ponit cutc cffe ximc^^pinquam arqualiadpondus.Exhuiufmodi BUtcp^^^ pinquitatc arguitur complcxionis tcmpcramcntum ,ut col» gi potcft inliitera. Primooportet quoedam procambuls prirmittere 5c quxdam notabilia.SccundoconcIufiones (jutiJ quacfito. Q:»aniij ad primil.Primo fcicndfi eft , vt tangc ^^,plj>'' baturcircalram qicutiRcftduplcx.Qiiacda exterior qt»* dicitur hymen,5: cft folum corporis coopctimcntil. Q^*^ dam autccutis inttinfccacontextacxpartibus ncrucis, <^ adquamtcrminanturuenpminutae etarterix porcatcs guincmctfpni,utdrinIitteia.Etdehaceftfcrmo inqo"^' i^?bf) Secundo eft fciendum vt ^^poCuo fpecftac dupFr diciti''' aliquodmembrumaliotemperatius.Primo temperam^'^ ^^^^ to debito 3C pportionato ad operationcs:quia.f. mcliorun^ . 8C pcrfecftiorum operationum producfliuum: ficut dicifn^' ^ cor clfc perfecflius mebrum q? os.Et hoc dicimus pp^^^ peramentum iuftitialc. Secndodicitur aliquod mcmbru»^ noftri corporisaliotempctatius,quia qu3ta ad menfura''' fuai^zqualitatum habetcopPoncm intcr cxtrcma nri corp^ ris magis rcfracfia ucl media,qualitcr diccremus carncifl/^ fe tempcratiorem cerebro,non quia fft^ducfliua perfec«^ num operationum,fed quia magis refracfla fit copFofi^* magis ad medium tendens inter copFones mcbroi^ ^^^^n/ riorum nri corporis q^coprocerebri.Et hmoi tcpcraflj^ ^ tum eft quxda fiPirudo ucl figmcntum temperamcti aa P dus. Quantf) ad fecundfi articulii finthx conclufiot|^^^^ PrimacocFo.Cutis non eftintcrcetcra mcmbra nri^^ poris tcmperatilfimum mcmbrfi tcmpcramcto prinio dicflo.pater pcr plura argumcnta adduc^a afi oppofitt^*^^.^ cundacocro.Cutiseftintcr cftcra mcbra noftri ^^^""^ „3 tcpcratiffimu mcbru tcperamcnto fumpto fecundo * tet,quiainteroIummcbroB?nritrorporis copFones «"^^^ media cft copfocutis ut declaratum eft in littera.igjf"*"^ patct confcqucntia.&affumpti^ fifr» Exifta cocfon quiturq> non quodlibct maius tempcrametum in ^^r^^^z oroi^arguitmaiorempcrfecftionc.patctexdicflis» -.^^jj cocFo.probabi!iterponituraquibufdam,v5» p^tet, fenfustacfluseftcutisq^al»quod alioi^ "^^"^^'i^Tuifl quiaineauidcnturexccllentiae qualitatum "gib'"" gr^ gis rcfracfi3e,ucl faliem qualitatcs quac funt proP''^ pjtur* opcrationi tacfliuar-tgitur 3Cc. Quarta <^f>"j'"*^^ Jori» ^*^" Ucet iiafit:ftat tamc membrum aliquod cfie ^jchi, tis,quia:fcilicct cutc intefius fentire.patct dc o^^^j^ Cibi nnius a V S T I O, oculo,capitevirgx:ideo&:c, Adargumenta principalia relpondetur, Ad primumfatis patec folutio ex didis in qua:itione. Adconfirmationem primampacetfimilicfo lutio. Ad fecundam dicitur cp licec gi aduentur coplcxio^ ncb niembiorum in comparatione ad cutim ficuc aliorum i^ommm in coparatronead temperatum , hoc tamcn non a'LUitipfanielleperfediorem,fcd fccundOfuas d.fpones nu-diam etic. Ad fecundii principalc dicitur ci, licet ronc luxcompIexioMBinnatxfitcutis tcrrcfbis , non tamenffc nmoi percompIexioneminnatad:infiucntcm fimuU Ad tert.um prmcipale fatis patet in quaraione. Ad quartum dicitur.iegandofimilitudinem illam.Nifi forte intelligatur de cuteexteriorehominis, Ad quintum dicitur negando allumptum.f.cutim elTe maxime debilcm. Vcl conceffo il. 10 negada eft confequentia.^ hoc loquendo de temperamc to lecun Jo modo dido. Ad vltimum dicitur conceden. do cutim mortua elTe terrertrem,hic autem dl fermo de ui uente.VelfaIteq>norepugn3t(i,idc mcbrii,vtcibus vno mograduandu eftintercibosquodtn vt opcrationil prn/ dudiuumcftaliteringncmembrorum graduandum. Quacftio. xiri. wPr ^y' ^ au.ritur,v'rum reperi bihs fit aliqua medicma temperata.Et arguitur q> no Pr mo quTlibet4iiedicina ingrediens corpus nrm patitur a ca lore noftro pafiione corruptiuawgitur quplibct medici. a eft contrariacorporihumano,&perconfVuensnleftfibit^ perata.patet confequentia,& maior collipin.r ;« i didisAuic,defcribLismedicina";^^^^^^^^^ adio 3C palTio corr^ptiua' v?r ^^"""^ Secundo^incipaZ fic lio^^^^^^^^ P"^.^ gnone. namforeLaIis'comp ',S'n^^ «am.igiturd^c.Datetconrr conferuati cemperatarSTvnin^^^^^ medicina ^uiaei^fder^tr:^^^^^^^^^^^^ xionum:fedquodcuq,eftconS-..r ^''''''^''^'^^ copk^ «ft corruptiuum alte?ius.ij»it 'T^^r''"'"" contrarioi^ ante. Tertioad principaleSS^^^^^^^^ Patet cu d.cina adualiter olum membro;^ ?i i'*''""^ ^^''^' ua.igita^c.patetconfequentfalirL '^^^^^ litertaIis:igiturnecpotentXe 1'^ fielTetaliquatalisipLS^cu^^^^^^ xJem foret habitudo,fed quoJuL eft eadc habitudo illa inter fe '1'^^'^^ ^^^tium ^ioftn corporis forent inter fe fir.a. quod non ""'""H'' Cluartoquantucunq^fiieritmedicina te°n '^'-T^'^ ^xiccatiuanoftricorp^ris.igitipfansXTmn''' ""^' fonfequentia &:a(Tumptum quia fi ^P';''^ * P^^^ fturperipfumconferuaturcTfS^^^^^^^^^^^^^ ^ Per confequens vigoratur/ed caPm vLl^r "T"''''' ^1'ccathumidum naturale.igitur^c 0^^^^^^^ f^^* Etconfirmatur,quiacaIidum'n'm^^^^^^^^^^ orernedicingtempera^^potentius™^^^^^^^^ fee^po^^^^^^^^ te corrump&.^^^T^''''/'^ t"!' ^^"^ 'rigidit, cpufequenti ^^^^^^ rataqianttlcun^ S;"V^"^^V ^T^^ '"^^''^ina temp ! cnq.temperato& 7^^^^^ polTet a corpore quanul iniIlud.c.gomedic L ' ^^^'^"''J"^^'^^^'^ ^^^ntitur A cuncj,tempcratumS.'oer'^'r'''^^^^^^ 3<flio non videtur ^«."^^^"^"^ ^^'^'^^^^ , talis eni^ Jmtdueaiicftoritates.PHr"^^!^''"' • ^^^'"^^P^oifto "mplici medicina q, de - ^^"'^'f"'' ^""^0 et fecundo de Pus.SecildacoIlipiturnnf"''"^"'^'^'^'"^'^^ ^^^^'^'^ cor. Perantiam cibo 3c diftitr.?!^ '^'''''^^'^ "^^^*"^ tribuere te. ^^fi^rcolligidemente A^fr^"''^'"'"^^'^^"^ '^evi. ^««^editur 6C bibitut; vbi diftin" P"*"*'"'^ cii ca XIII bum vr velle mcdfdna opcrari a qualitatc ♦ opcrari aute a Opari a qualitate cft agerc dc alterarc qualitatc manifcfta, igit dCc^ qualita^ In oppofitum cft Auicc.in littcra. tc gd. Iniftaqoneeruntduoarticuli. In primo prxmittentur quocdam diftones 6C fuppofitioiies Jn fecundo refpondebi tur ad quaclitunn Qiiantum ad primil (int hx diftones. Prima diftindioq, mcdicina tempeiatam polTumus con Medid^ fidcrare dupliciter.f.adualiter,& potcntialiter talem. Exc^ "a tcpc^ plumprimi^vthomotemperatushomitiitemperato.Exc/ »ata du/ plum fccundi,vt hyacintus aut capillus vcneris vt alrj exe^ plcx. plificant. Secundadiftindio eft q, dupliciter poftumus Corpus imaginari aligd corpus nrm calefacere:aut infrigidare etc. nrm ca^ Cinteniiue 3c cxtenfiue aut quantirat iue Sc gradualiter» Exc lefieri vP plumprimi vtcibustemperatusdiciturcorpus ^^g^ infrii^i/ titatiuc calefacere reponendo.fwn nobis fanguinem 6c fpm dari du/ quxfuntcorporacalidaquantucunq;non fiat per ipfa in plex, corpore calor intenfior q? prius,immo iuxta iioc foret con> cedcndri laducam 3C papauer corpus nrm calefacere. Exc plumfccundi vt pipcr calefacit nos. f cahditatem inten> dcndo vltra gradum caloris prpexiftentis» Ad propofitutn cum dicimus tempeiatam medicinam non calefacere cali dam verofic,inteIligimus dccalefadione fecundo m5 di/ c^a» Tertiadiftindioeftqjmedicinamtemperatamc6> Mcdici/ feruarecorpusnoftrum poftumusdupliciterimaginari.Pri nc tDate mo q> ipfum in eadem latitudine 3c ciufdem latitudinis fitu coferua velgraduconrcructfiucpermanerefaciatipfumnullomo' tio du/ doalterando,fcd folum alterantibus refiftendo^' eius per^ plcx» mutationcm .phibendo,Secundoq> ipfum alteret intra tn cxtrcma fupIaritudiniscoferuandovS;: eius exitumad cxtrc ma 4?hibendo.Totum fatis patet. Vtercp illorum modorij abaucftoribusdiciturconferuatio. Q.irarta diftindioeft Mcdi'd> q> quxdam eft medicina conferuatiua per fe,& quxda pcr na cofcr acddens,Pcr fe didtur quac per prindpium eius intrinfecu uaiiu^ naruraliter indinatur.Peraccidens vero qusc no vt veftis. duplcx. Er iterum quxdam per manifeftam qualitatem hoc fadt vtcapillus veneris,qucdam veroper occultam vt hyacin> tus.Hic autem maxime eft fermo de his quge hscc a manifc ftaqualitateoperantur&hoc perfe. Quinta diftindio Mcdici^ cftq^duplfcitcrdiciruraliquidvelaliquamedidna confcr ngcofcr uare membra noftri corporis» Primo quidcm immediatc. uatb du Sccundoveromed atc.f.conferuandoaliquidaquo immc plcx* diatc totius vel omnium membrorum complcxio refcrua> tur. Pnma fuppofitioeft q, a fpiritu cordis fuper totum influentc 8C fanguine totius corporis 3c cuiushbet membri noftri complexio conferuatur.hoc fupponitur nunc ct dccla rabitur infra capFo de membris» Sccunda fuppofitio fc." quitur q> quicquid eft conferuaduum huius fpiritus vcl hu> ius caloris communis a pluribus taliter appcllari cft huma> nicorporisconfcruatiuum.patctquia quicquid eft confer/ uatiuum prioriseftconferuatiuum pofterioris via depcndc tiae, Tertiafuppofitioc^in quacunq;Iatitudine abinuicc gradualiter diuifibili vd in qua diftantia non repugnat in> ucniricxtremaineadem non repugnat medium inueniri» patct,n.q> tranficns de exti emoinextremum talis Iatitudi> nis tranfit per nicdium. Vltimo quantum ad hoc fcien^ dum cft quod de tcmperantia (StTgradibus mcdidnaruin dua: inuentx funt pofitioncs» V^na ponens quod om> nis medicinaalicui corpori temperata eft tem pera ta cui> libet ita quod Cicut medicina tempcrataefifet conferuati/" ua tempcrati fi eidem fuiftet dcbite approximata itafb> ret confcruatiua cholerici 3c phlegmatici fi cis debiteap> proximaretur . Similiter ficut camomilla debiie temv perato approximata calefaceret ipfum in primo refpc/'/ avL proprntemperamenti, itaapproximata cholcricoaut phlegmatico ipfum calefaccrct in primo refpe^^tu proo ' tempcramenti ,3cCic dc alris» Secunda vcro pofirio no> nit quod medicina temperata eft foli corpori tcmpcraro tcmpcrata^ q> omne corpus tcmperato calidius infriaida retura medicmatemperata fibi conucnienter approxfmara fi^iomnccodcmfrigidius calcffcrct,ficut camomiUa ponic Iacob,s,i.auic» BBb iij CL V S T I O» eorpus temperatarii calcfacere in primo:corpu9 tamc tem-' perato cali Jais :n iVcando no calefferet a camomilla.fed po tius Frigeiieret tantvi qaantum dirt u ab ea.Et ita proportio iialitcr intelligendam cft dealqs.Q_ixautetn iftarum po(i tioMumiittenenvli^^quaenon vidcbiturinfra cum difpu" tabitur fup^r illo capfodeeo quod comedftur 8C bibitur Qaantum ad fecundum penes vcranq? iftarum ponum fintquaed im cocPones. Prima cocro.l-^oiribile eft inue*' niri medicinam tempcratam actualitcr talem. Iltam con^ GaF. clufionem voluit GaP,2,delimp!ici mcdicina» Etarguitur idem.Dabiliseftmedicinaconferuatina corporis humani inlatitudinefuaecomplexioniB^^nulIarenus verfus cxtre^ ma illius altcratiua.igitur cS^Jc.confcqaentia vr nota ex quid nominis mcdicinx temper3tx,vS<:airumptum patet de lio> minetemperatoaltcrun complexionelimili.ltem rcperibi liseft mcdicinaadualic talis calefadiua humani corpori» &rim!literinfric»idatiin.ergo dabilis eft medicinainter hpc extretTiamedia.f.conferuatiua.pa(Ctconfcqiient^a,(5t afsiV ptum (imiliter.Ttem dabilis cftmediciiia omnino in fuo ca lorcgradualiter /imilis complexioni pla.vel for.igirur SCc, patet confcquentia SC aftumptum per idcm , quia datur in^ tcnfiorcS:rcmiftior.igituri5cC. Sccunda conclufioprinci palis.Dabilis eft medicina temperata potentialiter talis,.4V batur,quia dabilis cft medicina quac m corporc temperato ad acftum rcducfia corpus tcpcratum in fua naturali difpofi lioneconfcruat non inducendo qualitatem cxccdentem na luralem eius difpofitionem fecundum aliquam cxtremua'' lum.igitur ^^c.paictconfequcntfa cx quid nominis medicf nae tcmpcratx pofitac in Iittera,& patct alTumptum vt fu> pra:quia reperibilts eft mcdicina uerfus cxtremum calidius permutans.fimilitcr vcrfus cxtrcmum frigidius.igitur confequentia tcnet probabilitcr. Tcrtia condufio. Licct ita fit vt prxcedentcs afierunt.conclufionc9,nulla tn iftarfi medicinarumiemperatarumfiuefuerit adualitcr fiuc po> tcntialiter talis:eftimmediatc conferuanscomplcxionc to^ tius humanicorporis cuiapproximatur,5(:cuiuslibctparfis cius.Patet primo de medicina aclualiter tali , quia non im^ mediatc donfcruat nifi per fimiliiudinc qua habet ad cofer/ uandum,fed ipfa non habet acflualem fimilitudinem ad to tius conferuabilisquamlibctpartcm:vt patct fatis cn ipfius conferuabilis partes valde diftincftarum complexio/ num.igitur&c.Totaconfequentia patetcumantc, Similic arguitur dc medicina potcntfaliter tali, quia non conferuat nifi ad acftum redu(fla,fed ipfa fic reducfia no eft fimiUs cui Iibetmembronricorpons.igitur<S^c. patct confequciitia, &alTumptum fimilitcr. Quarta conclufio, fcquitur quxlibet talis mcdicina folum mediate coferuat cuiuslibec tnembri noftr^corporis compIcxionem.Patet,quiaac5luaIi ter conferuat Sc non immedfate,vt argutum eft. igitur 8Cc, Modus auteco eruaiionis talis eft fi fucrit medicina ac^tua liter talis erit fimilis calori noftrt corporis fiue fpiritui et fan guini,quemc6feruabit,&huiufmodiautem calor flucns fu pcf totum corpus habet^onferuarc totum. Similiter fi fuo rit talis in porentia rcducfla ad acflum confcruabit calorem iam dicflum totius confcruatiuum. Ex quo patet c^ quan tncunqp non fit illa cuilibet mcmbro fimilis ipfa tamen eft totiusconferuatiua.Patetfccundo non cuiuslibct mcmbri fieri conferuationem per fimilia acftualiter in gradu et in for ma.Sed quafr ifta .ppofitio fit intelligenda videbitur infra. Quinta conclufio penes primam opinionem. Nulla tem/ perata medicfna in eo q» temperata reducfta ad acflu in alf^ quo corpore eft illius corporis alteratiua intra vel cxtra lati tudincm.patet,quia alias non effettemperata. Itcm quxli^ bctmedicina rcmperata cuiuslibctcorporis cft conferuati^ ua.Itcm prfcife taliter eft tcmpcrata vni qualitcr alteri cuu cun^.Si|gtturvnius clTcr alreratiua efietaltcratiua cuiuf^^ libet.Notu autceftq, non eft alteratiua cuiuslibet , quia alit' oc corpus pofTet permurare exlatitudinc fua.igitur 8Cc* Et fofte penes ifti via ^^babilitcrpofiumus imaginari cp me^ dicinatcperatainteriusaflfumpta conucrtit in vaporc toti XIIIL ct oibu3 partibug .pportionalc hiitem i fe partes difFormef toti.pportionabileSjficutimaginamur in cibo temperato» Sed ilia diflficultas pro nunc tranfeat, Sexta conclulio pe^ nesfecundamopinionem.Aliquamedicina temperata eft adintralatitudinem temperamenticum fuerit rcducfla ad ailum gradualiter corporis temperati calefaLtiua vel infrj^ gidatiua.Hxc conclufio probac,quia I^titudo tempcrame> ti velteniperantixhumanicorporis corrcfpondet latitudi^ nitemperantixmedicinx,quia aliterforec corpus tenipe^ ratum cui non enfct mcdicina tempcrata vel econtra, fcd i" latitudine tempcrantix corporis eft reperire extremum ca'' lidms cStextremumfrigidius.igitur (S;:c,patet confcquctia, quia medicina cxiftente in extrcmo rcmiftius calido tenip^ ramenti approximata corporis in extremo calidiori exift^ ti alterabit necellario illud verfus extremum minus cali^l^' 8C econtra . igitur^Scfc» vtpatet intuenti, Septima coii/ clulio eft hxcPenes iftam podtionem fecundam reperibi'' lis eft medicina temperata alicuiiis corporis tcmperatf acftii reducfla nullatcnus calefacfliua autinfrigidatiua ^^^«il"' de alijs.patct:quia exquo latitudo tcpeiantix corpoiis cor^ rcfpondet latitudini tcpcrantixmcdicinx poftibilc eft co' poritt?peratoapproximiri medicinatemperatam exntcirt iitulatitudinis fux corrfidcntcfitui in quo eft illud tcperari' corpus in laticudine temperantix.igitur &c.patet cof'^^1".^'^ tta(X:anfumptum fimiliter.quarcvf^C Adargumentaprj" cipalia refpondetur ♦ Ad primum diciiur conccdenaj' qualibet medicinam tcmperatam potentialiter talem p3^(' 8C negatur confcqucntia cum dicirur.ergo nulla eft medic'' na tcpcrata.No.n.dr medicina tcperata,qa nurj altcrecnf<^ alterct,ficut nec cibus,fed io qa ad adii rcducfia coferu^f'^ Ad fecundi*! dr negando afTumptum, & coccditur mc'^ bra noftri corporis efTe contrariai^ complcxionum 8CC> ncgatur minor ifta,quicquid eft vnius contrarioi^ confer^^^ tiuumeftaIteriuscorruptiuum6<:c.eadc enim ccxleftis '"^ flucntia eftcontrariorumconferuatiua.Sirr calor cordis^? trariorum membroi^.Ncc hoc rcpugnat de his qux vr tia vfia ad iftos eflFecfius producendos uel confcruandosf'' currunt.Sicuretiaminargumctonegatur cj.omne aIt^'Hj conferuatiuum fit fimile illi,Iicet benc ecomra. Ad i^^^ dr negando afiumptum.Et cum arguitur.c]? olum •^v''^ rum noftti corporis ad illam foret cadem habitudo.Uf ^.^^ cedendo.f.tanquam conferuabilisad conferuandum.c^^ in hac denoiatione funt omnia membra fifia quc eft eu^ fcruabile» Ad quartti dr c^ mcdicina tcperata ^ig^^^^L lidumnaturaleadfuas opcrationes naturalcs .P^^^^^V^t Et negat cjj caPm magis vigoratum magis confumit ? '^^j^ patet in cholerico 8C in tcperato. Vel dr cj> C\cut magis ^^.^ cat ica melius rcftaurat. Vel negatur c^ magis ^^^^^^^'^ xx\', etiampermedicinamtemperatam difponitur l^"*^'\^^jin ut patet.Et per idcm patetad confirmationem, ^d H^^ tumqualiterfitfenfibilis6!^qualitcr non fatis P^^^^*^gliC aucfloritatem Galcni dicitur cj> de ratione medicinx ^ rarccorpuSjlicctnonquodlibet.Et hoc quo ad ^^^"Jjj^jna pofitionem.Quoueroad primam intelligitur de ^ diftempcrata. Ad aucfloritatc Aiier.dr cp uoluit ^^^^z^ difticulter reperiri medicinam diftemperatam , fr^^ ^ ^e/ autc&facilius cibi'i. Vel qj magis immutaccorp':"'^^ dicinis q a cibis, Ad aucftoritate Aui.dr q, 'lon j^; a qualitate altcrat,fed bene alterat uel conferuaf» ^ quitur ibidem dc mcdicina diftemperata. Quxftio. ^^'^^'-A\aoCO^ DECIMO Q.VARJO augric.Vtri'^|^;^,'ilt plcxionum diftcpcratartl pofita m Iraab Auu ^^pre poHta fic cp fub ea omnes complexiones «^i^^^/^o ftat a^» hendatur.Et arguitur multipliciter non. ^^[^^0 "^" quam complexionem diftemperatam efie: qup t .^g ncc: eftcalidanecfrigidarefpecftutemperatx nec n ^^g^jtur ficca.igitur&c.renetconfequcntiacS^afiumpfU»^g gra^ quia moricns cxfebrc per refolutionem potclt .^^^SCC* dufusecomplexionisomninoxqualistcmp^f^ ^^^ct Early European Books, Copyright© 201 \ ProQuest LLC. Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. a V iE S T I O. tcnct conrequentia eo cp mnc erit difteperatus non Cafs ncc fkM^ ^"'"ititer de alrjs, vt patet Jgitur dCc. Secundo poliibileeftcomplexionem phlegmatici inprimo permu> tari ad coplbnc cholerici abfq? hoc cp permutec ad tempe/ ramentum.ergo poilibile eft alrquam fore diftemperatam copfonc qux nec erit calida nec frigi^&canfumptum fatis patetjvS;: confequeiitia arguitur.quia fit for.phlegmaticus in Primo qu! in hora gratia argumenti permutetur ad choleri/- cum in primo per procellum vniformc abftg hoc q» fiat ali quando temperatus in medio inftanti horac crit for. diftem peratus et tamcn pro tunc non erit calidus nec frigidus nec iKimidus ncq? ficcus refpedu tcperati, vt fequit ex cafu.igi> tur cX:c.patct confequcntia(5<:affumptumfimiIiter» Ter> tioad pnncipale fic arguitur^AIiquacftoegritudo comple^ xionalis quac nec eft calida nec frida nec humida nec (icca, igKur^t^c.patct confequpntia&airumptilarguit, quiaco^ lor exns in cryftallina & vifionc ipediens cft scgritudo cov plexionalis eo cft acgritudo cum pcr fe immcdiate impc/ diat vifioncm.Qi tn fit copronalis patet,quia nec cft copo Jitionalis nec vnitatisigitur&cScd q,nonfit acgritudoca I/da necfrigida &c.patet fttis intclligenti. Confimiliter per omnia argui potcft de duritie mollitie afperiiatc & lenix tate.Nam pcrrnolliticmimmcdiateae fenfibiliter lardiltur operationes o(ris,ytoperatiofaftcntatoria,autoperatio dc. ns:vtnottimcftAidcodcntisveIo(rismoIIitiespo'eft fcacgritudo,fed vtnotumcftnon cft jcprin.H^ X\ T rrigida,igicur^c.totac6fcqucntiaeftn4c^^^^^^^^ ritics&molhncsfimduar. Contraper idcafperitas^Ic nitasnonponfunteftescsritudinpc f^^.r •^'^'^'"^s ^ le ponuntau^ores.&a.S caLn *'"'"r ^PP^^^"»" nitasitaconuenienterrfducun^^^^^^^^^ cutdurities5<:molIitiesSe^^^^^^^^^^^ fuadcrctur q, afperitas i3^f ertt" i ^"^' ^"^"c^Ite pcr diatefenfiblitffiop^l^^^^^^ toad pHncipalcargu tuE n.^^^^ ^"^^ vcl copFoncm infcauem^^^^ ^ ^'^'^' difponcn riuspo^.umpe:t-™^^ eft per copFone infeq^entf mate?^ i^/ ''^ ^?^' * '^"^ P^^^ !-,^'-P---igitur?nc(re7SVtfc infcqucntis formam ftat CompIeS^^^^^^^^^^ '^P^'^"'^ pcrffciens operationcs ficut fuDraX 1 ^ r"'^'^'^'^ im. bile.Etpatettunccorpu?fo?c'^^^^^^^^^^^ qumcopPonisoperationesIxdcntis^a^^^^^ diftcmperantia calidi fri.humidi vel ^rl7,' "^" ideo&c. Quintodolor eft ^gH ul coZl i tamen non eftaliquaiam didarum^pL?^^^^ ^ qucntia&minor^maiorarguit^§'"e„tr^'P^^^^ *udoarguit,quiadoIorcft immedia ta caufU^^^^^^^^ Proftradionisvirtutis.igireftimmcd^^^^^^^^ «•attoni3fenfibiIis,&pcrconfequcrcftL'l^^ ^P^^ fequcntiaa^airumptLfatis.auSr^^^ Patet,quianeceft^gritudo cor^f>oSi'7P^^ «deo&c. Scxtoarguitur fic.plurcn^fi^^?^^^ ^"'^^^is, compofit3c^enum^crat.inIit'cra bA ,1?^^^^^^^ confcquentia6ea(rumptumarguitur,quiS perant.acaIida&fngida,6ehancnonponirAui^ confcqucntianota&^rguiturmaior.PrZo^^^^^^^^^^^^^ teccdcntc. LpT^^^'8'^"f ^rP^^^-^^^^^qucnt/a cu tioftri corporis inducirL' '^'''''Ta" ^"'"^ "^^^^^ S^diftcmperantiafrioTl^^^^ d.ftcmperantia calicj^ aflumptum^quiaidcml:^?''^^;^''"/^"^"^"^"^ «aftupefitc^calefit r-.'J^^"^j;»»'um fecundum fctotum ab tur6^;.patctconfeS^rc.''"^^ ^"'^ '^'^^^^^ ^ Oppofitum ponUuilr ^"^^^^^^"^^^ <^»onem tanquam bonam P°"'"' P^^^'^^a diftin. JflilUqoneerumduoarticulu -a u-. XIIIL cipali quacfito.In fccundo vidcbitur difficultas tadla in fex/ to pnncipali,an.f.fit poftibile in cadcm parte fimul efte di ftempcramcnta contraria^C diftemperamcntum calidum 6(: trigidum. Quantumad primum prxmittam primo pracambulaquaEdam.Sccundoconclufioncs dc quaclito» Pracmittcndu igic primo q, diftcmperantia potcft eire du plex.f naturalis vX: prgternatura.Et per diftemperantia na^ tuialem.ntelligoillam pcrquampotcft mcmbrti ve cor^ pus in opcrationes fibi dcbitas qua: tamcn la^fa: Sc im'perfc dx.puen.untrcfpcduoperationum proucnientium a teni peramento, vt difpofitio qua quis eft fanguineus vel cholc^ ricus.Econtra per diftemperantiam practcr naturam jntcl^ ligo illam per quam corpus vcl mcmbrum impeditur vcl l3cditurinoperationIbusfibidebitis,vt fcbricns aut friai/ dus prartcr naturam aut aliquid talc.Et dc vtrifLj? iftai^ po^ teft eirc fermo in queftione. Secundo principaliter pmit^ icndum q» ad hoc cp aliciua complcxio lit alicui corpori tc/ peramentum vel fanitas non fufficit ipfam efifc talem vel ta lem in gradu,fcd cii hoc rcquiritur dcbita dependcntia eius a fpiritibus humoribus &c. vt fupra alias declaratum eft Ex quo patetq, non vbicunc^eft copFogradualitcr tcpc^ rata ibi eft complexio tcmpcraia;immo potcft enc a tcmpc mentomultumlapfa. Sicur»n.proptcr defecfiuum graduj rcquifiti ad tcmperamcntum cfficitur complexio diftempc rata ita propter defedum aliarum cirCunftantiaru. Ter> tio principaliterpipmittcndumomncm illam difpofitione cficacgritudinem per quam immediaic& per fc Ixduntur operationes viuentis.Et hoc colligitur, j.dc accidcnti.Et po tcft hcc defcriptio verificari tam de diftempcrantia natura liq^dcdiftempcrantiapracter naturam.QuocIibet.n.difte^ peraniia naturalis per quamfenfibilireroperationes I^dunc refpcdu temperati poteft cfte acgritudo 3c dicitur segritudo fimpIiciter.Similiter qiixlibetdiftempcrantia prcrer natu^ ram pcrquam immediatefcnfibilitcr Ixdunt opcrationcs dicitur3cgritudo5;:acgritudovt nunc hoc fatis vifum eft prinio technt, Tuncfit prima concIufio.Pofifibilc cftali/ quamcircdiftcmpcrantiamcomplcxionalcm qusc ncccft calidanccfrigida nec humida necficca tam naturaliter & ctia pretcrnaturalit talc.Hanc conclufione quo ad copFonc prcternaturalit talc dcducit primum argumentum ari oppo fitumadduc^um.Q.uantumveroaddiftcmpcranttanatu. ral.tcrtalemdcducitfccundumargumentum aii oppofitS adducfium.Itcm pofl[ibiIc eft coplcxionem graduaIi/7Qua km temperamento non fore temperatam.igitur &c patec confequentia (S^aflfumptum argutum cft, Et ex coticluCio^ ncfcqu.turprimoalfquam diftcmperantiam a-gritudinale non plus,immo minus gradualitcr diftarca temperamcn/ to qp aliqua certa data ncutralitas diftct ab codem. Scqui> lur fecundo aliquam neutialitatem plus gradualiter a fan^^ tate diftarc diftet ab eadcm argritudinalis diftempcran^ tia certa dara. Sequitur tcrtio cp non intcr quamlibct egri tudinem&fanitatcm fibi oppofitam gradualitcr mcdiat neutralitas» Corrolariumaliud.Nonquaelibct diftcmpc rantia complcxionahs cft fimplcx vel compofita. Corro^ lariumaliud.Latitudocomplcxionum diftemperataril no correfpondctlatitudinf medicinarum» Aliud corrolariil, Noncuiuslibctcomplcxionis diftemperataercducflio adt? peramentum fft neccffario per contraria intendentia vcl rc mittentia gradum complexionis reduccnte. Ex ifto patet vltcrius candcm complcxionem iam non cflfc naturale fani tatcm vcl tcmpcrantiam,quac tamen poft hoc crit tempc> rantia (Sc:tamcniftacompIcxiononintenditurnec remitti/ tur, Et infTnita quafi cx his fcquuntur qup nunc dimitrant^ Et nota iftucafum fore optimum ad oiidendum ad fan** tatc fbre per accidcns motum* Secunda conclufin - t,uam quGc cftcomplexionalis. HfccondufioarS Primo quia color in cryftall.na exiftcns 8c v\nnr.^^'\!l diens eft huiufmodi,Scaindo quia mollitics omT vd dcS! tli laedcns vcl impcdicns cft huiufmodi, Tcrtio qu« Iacob.8*i^uic, BBb im Diftcpc ratia du plex,- iEgrJtu do gd. iEgritu do du^ plicir. I grauitas membri dcbitum eius motum impcdies cft vclef fc poteft huiufmodi.igitur iSi^c, Ex illa coticlufione et cius probatione fequitur primo non quamlibet diftemperantia cflfc complexionalem compoficionalem vel vnitatis» patet quia iila diftemperantia coloris eft huiufmodi» Secundo fcquitur non quglibct fanitas eft complexionalis compo fitionalis vei vnitatis*patet:quia diaphaneitas in cryftalli^ na debitc cxiftcns eft huiufmodi» Sequitur tertio no qua> libct diftemperantiam forea fibi cotrarioformalttcr rcmo uibilem quia no albedo a nigredinemec grauitas a leuitatc» TertiaconcIufio.Pofiibileeftaliquam corporis velme/ bri diftcmperaniiam e(Ie qualitatem non maniteftam. pa^ tet,quia poflibile eft talem eiTe malam Complexioncm infe qucntem materiam.igitur Ss^c.patet confcqueniia 3C aitum ptum fupra dcclaratum eft. Hx ifta conclulione plura ad/ duci polTunt corrolaria» Qyarta coclufio.PolTibile eft ali quam aiflionem Uciam elTe acgritudfnem vel ccotra proba tur,quia poffjbilc eft dolorem effc argritudinem , fed quili> bet dolorcft acftiolxra.igiturcS^c.patetconfequcntia et mi nor &:arguit maior,quia per dolorem imcd atc Ipcdiri po/ teft SC fenlibilitcr locdi viucntis opcratio.igic (Src.patet con fequentia^aifumptu.pbac:quiadoIor immediaic .pftcr/ nit virtutem.igic (5<:c.tcnct confcquciitia quia .pftratio vir^* tutis cftaccn3,5(:alTumptum fatis patet. Non.n.mcdiante complexione hoc operatur dolor fcd potius ccontrario. tn^ftratio virtutis fitacciis ^batur.quia eft rcs pigter na^' turam,& non eft acgritudo,nec ca.igitur .^c. valeat quantii poreft.Item dolor.pfternendo maximc Ia:dit opcrationes immediate.Item dolor ofiFufcat fenfationem,^:: hoc Imedia te,quiaquocunq:aliodcdu(flohocfaceret:quia foriiornjo> tus &c.fcd hmoi offufcaiio cft Ixfiofenfationis. igiiur 6Cc. Ex hoc fcquitur primo aliquam acgritudinem efie aCcns» Scquiiur fecundo q> difto rei prxter natura in acgritudine cam 3C accns non eft neccffario tanquam rcaliter diftincflo rum,fcd folum ronc» Scquitur tertio aliqua fgritudincm elTeinaiafubic(fliue,quiadolorcfthmoi, Sequiturquar> to aliqua aegritudinc forc qualitate fpualcm , quia dolor eft hmoi.eft.n.fcnfatiofiueadus quoaiadr fentire.Infinitaex his fcquuntur» Qi^iintacocroeft.Diuifio pofita inlittera Aui.com plcxionum diftcmpcratarum in fimpliccs etcom pofitas non cft vFr coprehcdens oes coproncs diftepcratas. hxc cocFo cuidcntcr fequit ex cocfonibus praecedcnribus» Sexta cocPo.Diuifioab Aui.in Ira pofita fuflFicienr coprae henditoes diftcperatias manifeftas copronalcs a copronc tcperata graduafr recedentcs.pater,qa ols copro manifefta fiuc per qualitates manifcftas a temperamento gradualiter rcccdens vel rccedit pcr caPm vcl frigidum &c.ut patct in^ tuenti. Ex quo patet ad faluandum Aui.Sc alios aucflorcs innuentes praedicftam diuifionem necelTc eft folum poncre iftadiuifioncm diftempcratarum copFonu manifeftaij^a te perata copPone graduafr reccdctiij. Et per ly copPonalium remoiiec iftatiafacfta decolore&grauitatc^tales.n. nSfunt diftcperantigcopPonaleSjlicct bn qualitatiug,quauis multo ticrts auc^tores appcllant eas complcxionaIcs,tunc.n.pcr co plcxionales intelligimus qualitatiuas.Pcr hoc aute qcf dcm eft manifcftaijt rcmouct inftatia adducfla dc copPone difte^ perata infcquente mafcria qua dicere poiTumus no clTe co> plcxionaIem,fcd eftqugdamoccultaqualitas,vtfupra oftc fum eft. Et perhocq>diccbaturgradu£iliterdiftantiiima tcmperameiuo remouet prima 8C fecunda inftatia ante op> pofitum adduclae.tales.n.licet fint diftcpcrantiae , no tamc gradualiter diftantcs a teperamcnto. Quantum ad fccun _ - - dum articulum prxmitto primo diftones 8C notabilia qu?^ Mebru da.SecundoponacocPoncs dc quxfito. Sitigichecprima '"Vlr rt*- '"'^ra communem modum loqucdi medicorum. uel diite E)upliciter conucnit aliquod mcmbrum infrig:dari vcl c3i> perarl ftemperari in frigido.Primo.f.intenfiue quia in cont rrigus dupFr, intcnfius gradualitcr q? prius crat aut q^ elTe debcat SC cali> ditas rcmiflfior. Sccundo extcnfiue vel quantitatiue, qu^a f»in ipfo rpuum dc fanguinis eft quatitas minor g prius erac XIIIL autqpcfifedcbcat.Primadicitur frigiditas vcl infrigidatio pofitiua.Secunda vero priuatiua,quia non eft frigiditas niu per priuationem talis rei calidx vt notum eft.. Cofimifr peroia dicipotcft dccalefadione. Dupliciter enimpoteft aliquod membrum calefieri vcldiftcperari in calido quia intenfiue»f,acquircndograduintenfiorcm 8Cc, 8C extcnw^ vel quantitatiuc.f,perpofitioncm maioris quantitatis fpiij tuum 3C fanguinist Secunda diftincflio.DupIiciter potcft dicialiquis calor intenfiuc diftcmpcratus alicuicorporivcl mcmbro.Primoincomparationead tcmpcramcntum il» corpori vel mcmbro conueniens temporc fanitatis.Secudo ^^jjjf, in comparationc ad quantitatc humidi exiftentis in illo mc bro vel corpore acfiualiter.ExempIum primi, vt in choleri coephcmcrante.ExempIum fecundi,vtin moricnte exre'' brcperrefolutioncmiammultfi infrigidato dicimus calo" rem fore cxce(Tiuum,non in comparaiionc ad mcnfui a ill^ corpori dcbitam tcporc fanitatis,fcd refpccfluhumidi p^^^ jVlcbf" ci protunc in illo corporc ad:ualiter cxiftentis. Tertia di^ |,f,id(i" ftincftioduplicitcrcontingitaliquodmembrumffcri hucni ^ypfr. dius.f.qualitatiuc 8C quantitatiue.Qiialitatiuc.r. acquircdo gradus qualitatis quxdiciturhumiditas.Qiiatitatiuc yero acquircndocorpus liumidum.Ethocitcrum potcft clleu'* pliciter.f.fubftantialitcr3c:accidctalitcr, fiuc madefac^i"^* |v0rii totum fatis patct. Quarta diftincflio. Dupliciter dicitu'' membrum exiccari.f.gradualitcr vel qualiratiuc,^ pcr cic^ ^^pjf, pcrditionem corporis humidi,fiuehumccflantis accident^^ liter vel fubftancialiter. Tunc fit prima concIufio.Polii^ bileeftjdcm membrum fimul infrigidari intcnnuc t^extc fiuc caleiieri : 6C ccontra intcnfiuc calcficri : 8C extcnfin^ fiue quantitaiiue infrigidari. Prima pars huiusconclu''^'' nis arguitur . nam hecflicus cum curatur intcnfiue inn J gidatur,6<: tamcn extenfiuc calefft pcr multitudincni fpj^ rituum 3c fanguinis in co.igitur 8Cc* patct confcquentia affumptumfimiliter.Secunda parspatctccontra qn acr^ljlj ritur hcvftica. Corrolarium fcquitur cp poflibile cft ^ quo mcmbro adxquate fimul ggritudinem calidam fii^^^j.J ftemperamcntum caloris intcnfiuc,5ii tamcn in codein^^ fe cxtenfiue diftcmperamentum frigidum. Patet prirt^^','' hccHiico tertie fpcciei. Itc in afclytico vel tympaniticoi"^^^ fe fcbrientc eft huiufmodi diftcmperamentum.igitur 8^^' Corrolarium fecundum huiufmodi difl^mpcramenta'^ liter fumpta non funt fibrjnuiccm contraria. Secunda ^ cIufio.PolTibilc eft in aliquo corpore vel mcmbro a^v^.^^jj tc cfte morbum frigidum fiue diftempcramentum ^**'^' ^ refpec^u^prrj tcmperamcnti illius corporis in quo ta'^,^^ eft diftcmperamentum calidum refpedlu humidi qi^^^^^^y tiui membroi^ illius corpori8.patct:quia in moricnte ej . bre pcr refolutionc cft morbus frigidus quia in toto ^^J^i^ ditas maior pHus fuit 8C fibi conueniat tempore tatis,fed tamen tale corpus cftfebriens pcr confeq^^^^ caIidum,nontamcncaliditatcintcnfiori q^fuit ^^"^P^folii nitatis,fed cjuia caliditas illa eft fuo humido multum r ^^^^ to&paucificatoexcellens fiuecxccfTiua SC di^propo^^^^^ ta. Corrolarium primum.Huiufmodi diftcmpera iam dicfia non funt fibrjnuicem conrraria, ^orro ^^^^ fecundum.Non ideo calidiias in morientc ex febrc p^^. lutionem eft prxter nacuram,quia per mtenfioneni ^^^^^ dus naturalc tcmperamcntum huius febrientis exce ^^.^ quia humido febricntis excciTiua ^ ^'^Pr^^onion^ humidum illud exterminat. ConfiPes concPones ^^.^^^{^ ni pnt de humcaatione 8c cx<ccatiane,quas gra j^pol" omitto. Tertia conclufio pro mente Aui.in Ira ei • ^ ^-^0^ fibile eft cidem corpori vcl membro adpquatc^n^ ^^^jg ^ peramcntum calidum pcr gradualcm exccftum frigidum pcr gradualcm excclTum f"g'd>«tis re pro/ peramenti ad iuftitianwcl temperamenri prop ^ Aur, bandumautcift5conclufioncmfuff.ciatau^^^^^ inli^a.ltcquiaplures^quatuoreffcntdiftci^^^^^^ fitx.Itaiua ronehocpoftetclTcprgtcrnatur^^^^^ c(Te naturaPr,5i Cic polTct elTcaliqd' corpus in q ^^^, Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. Q. V JE S T I eflTetcalidlt^s S:frigiditas maior $in temperamento,quod nonapparet rationale.ad liocenim tolcrandum plura dif/ hcilia fequercntur .Item ad probandum quod nulix dug qualitatcs contrarix intenfiores medio gradu polfinrc/re ineodemadacquatefufficiant media qux tetigiin tractatu ae incenlione 3C femiillone formarum» Similis concUifio potelt poni de diftempcramcnto ficco 3c liumido ad intclle/ ^tam datum vt patct inruenti. Sed contra iftam coclulio/ nem arguitur multiplicitcr. Primo quia fi fi enetico detur opium frcneticus intenfe infrigi datur quia ftupcfit , 3C tame ititenfe f.-brit, Secundo tUeriaca noua fimiliter totum cale tacit totum ftupefacitjgitur S^c. Tertio in afclytico febrie tceftmorbuscalidas ,&tamcn incoeft diftemperamcntLl tr/gidum,cxquoineomultiplicantur fuperfluitates aquofi/ tates 5^ ventolitates, Qiiarto quia polTibilc eft aliquc ftu> petadum eire in toto,& tamcn ipfum eflfe febriente igr 3Cc, QLutitopro illo vidctur aucftoritas Gal.fecundo dcaccntJ dicentisc]^quauisfit incredibilc morbos contrarios effc fi/ mul,illud tamen non eft impolTibilc. Ad primum dicitur q> opium datum frenctico ftupefaciupermifcedo fc fpiritibus anima ibus:quarc rcdduntur inconueniens inftrm fcnfatio^ nis,veIfortcextmguendomagnamfpilum quantitatcm vF forte imprimcndo aliquam qualitatem difproportionatim adfenfationem^^ c^u.ZmZ^ babilia» Ad fecundum dc thcriaca dicituffim;!:^» 1?, r - t.bus, vel qu,a geaeram complexionem vel propor.ionem «T* Ad<eZ'^ j;?"' P^°P»™°ne dominetu"caridl «ai». fertiumdiciturcbinarrl\/r;/<r»»n.r f j-^^iiwi liduspergraduilemintenfion™. Iv^^ " gidus per intcnfionem sraral^^^^^ T 'T'" ftemperamentum Ji|um pe?n^^^ .I.cetfiribidi^ fanguIs.Bthxceftcaurfn?^,'^ Pnuatronem rpirituum&: quartumdiciwrlS.n^^^"^™^ Ad pefa..usptrel"„^e^l:rgVa;r^^^ temperat„entun,,re(lproptermTn^ «n eo vUra proprrum in toto.vel (ortc propter vaDom^ *"™'«'n fpirituum fpirituumraultxmixtum vnde • corpulentiac niens inftrumentum fenfaiio,,! trDrr;^^""^ argumenta principalia rcfpondetur kV f-""' "'^- Ad d um patet folutio per dida in qone* f * '"'^5' gandoq,colorincryftalIinafi 7o ;,udo 'm';:;™ cec concedatur q, fit argritudo qual tari.^ *^°'«P'"'onalis,Ii. q.eft=.gritudo&nonfomplnlfet;?ni«^^^ "S"''"' pfonalis .Negaturconfequentia.NiE,?,^'''^'-"^''*^"' compfonalera intelligat^us qual.-ta ual &"/?"'"*nem auaores cum diuifcrunt xgritud „ 'm ^^^^ pofitionalem 3C vnitatis.per comDP,^,^ ^^Pf»"'"'"! co. qualitatiuam. Htconfimiliterd.-JrlT,'''''""""'''^ d«ritie& mollitie. A.gumentum , ' enT'"^'''"'^^^ Wuendumeft.quiadicendum eftiftamfnr, '^"''^a'''' P5nalem,& non eft qualitas nifi valde c5^er Z""*"^ '° quodicirausfigurameffequalitatemKa^,'"^^'^"^^ hu,urmodidnrqaali.ates nifiquiaconcretaX!,^' rum pr^di„„^^ ^d quarmm pa^^^^^^^^^ fir.. Ad qu,„,u„ fimiliterpatet per conclufir,n ° ""^-^ .n quxft,one. Etfim.literadfextumS n"^' P"'^.,, lrae"r??''''"^'»''"'"'=''l>'"^".q"i"b^ flumeftfupra q„ffti„„, prgditfta '''"S-^f^»' vrdj Qyaftio. ' ^^^^^^^^^^ P^rr^^^-^Z^^^^^^ tipliciter q, no„? p?'^^"^T ^'"^P^'"^'"* Argtn^ q>caliditasmaiorc£r°'"^'°"^'^'*^"'5.*'" ^'^^^^ S SecundoadSre':^^^^^ Propriacformx,6^econTrrf^7i"'^'''^f'^"'^";varieta8 formae paflfiuarum 5^ econr'1 '5'"'' "^" ''''' ^""^'PPHe "arum.igitura^c.patctcrr^^^^l^^^fT^^^^^^^^^^^acfli F^tctconfequcntia .a^altumptum colligU dc mcntc philofophi quarto mcthcororum . 3C Aucr»quinto libro coUigct ♦ Tertio ficut fe habct caliditas practcr natu^ ram ad ficcitatem praeter naturam,fic naturalis ad naturale, (Sc:ccontra»fedad qualibctcaliditatem praeter naturam fecj^ tur ficcitas prcter naturam Jgitur 3Cc.3C pcr confequens fal> tcm non erit aliqua diltemperantia calida tantum, tota con/ feqiientia nota eft 5^: miior , fed minor arguitur aucloritatc Ciaf.inprimoaphorifmo.commen. i<T,quodeftiIIius apho> rifmi.Humidpdiaetgomnibus fcbricitaniibus coferut&c. ^^^* vbi explfc alTerit febrem elTc morbum calidum & ficcum» Quarto numerus complbnum adacquatur numerohumo> rum vt ponit Auer.primo canticg fed non cft humorum di/ ftemperantia fimplex.crgo ncccompronaIis,tota cofcqucn^ tia noia eft cum antc. Qiiintocft repcribilis diftempcran tia fimplcx cum matcria nec fine materia,igitur&c. patct confequcntia cx litcra.Prima para alTumpti patct audorita/' tc Auer.loco prcallegato.Difficilc eft imaginari ♦ &cJtem quia quclibetdiftemperantia cftcompofita eparte fada& (lenda.ergo nulla cft fimplex &cJtcm quiain qualibet tali cft duplexintcntio.f.curatiua<S(: conferuatiua , vt colligitur tcrtio tcchni»crgo nulla talis c fimplcx.Et fecunda pars antis arguitur,quia fi aliqua talfs clTet maxime forct illa qua Aui» ponitin litera.f.qux caufaturab igne vel niue.Scd arguitur q>non,quiatuncpo(Tetcffcfebri3 quando non clTct aliqua pars noftricorporisincalcfadoelTc.confequens cft contra Aui.c& contra Gar.primo de diffcrcntijs fcbrium.& arguitur confequeniia,quia ponatur in cordc talis mala complcxio ca lida pcndens a folc vel igne,& patet q> illa cft febris » Vcl cr^' go tunc aliqua fubftantia noftri corporis cft pofita in calefa' (ftoclTc vcl non.Si non habctur concIufio.Si fic ergo talis ia non eft dependens a fole vcl ignc,quod eft contra pofitum, 3c confequcntia tcnct,quia folum cft dcpcndens a calcfacflo clTc fpirituum vcl fubftantix in corporc noftro calefacflo, Inoppofitum cftAuiccna inlitera. In ifta quxftionc crunt duo articuli . Tn primo vidcbitur de quxfito principali.In fccundo vidcbituran data compfo nc diftempcrata fimplici illa fitaptadiupmancre. Quan/ tum ad primum fciendum eft primo cj> non dicitur aliqua diftempcrantia fimplcxper priuationcm componis ciusex parte fada 3C fienda,quatucuci?.n. diftcmpcrantia calida tm qua inducit ignis fit talitcr copofita,ipfa tame dicit fimplcx, Nec dicitur fimplex propter carcntiam altcrius diftcmpcra/ tia: fccum coniunc^oc.Oiifum cft.n.circalitetam c;^ non po^ teft efTc in aliquo mcmbro diftcmpcrata caliditas quin i co/' dcm fitdiftcmperatafrigid'ta8,fimilitcrfi for.cxiitc calido in primo,quia.f.ephemerantefuperueneritaIia jfebris non ni fiincalidoipfum diftempansadhucflla diftcmpcrantia ptu ma diccrctur fimplex quatilcunc^' fecum coniungcretur alia Diftcfti diftcmperantia.Similucrnoideodicitur cJiftempcratia fim pcrantia plcx,quia in cius rcmotionc non fimul plurcs coniungatur V fimplcx tcntioncs,vtpatetdediftcmperantiafimplicimatcriali&:c. gd ctc6 Scd vt propofito fpccftat proptcr hoc dicitur aliqua diftem^ pofita. perantia fimplex,quia proptcr ipfam corpus folum eft difte pcratum fecundum qualitatcm vel qualitatcs fubvna 3C non fub pluribus contrarietatibus qualitatum primarum compr?henfa8,ficutcomplexio calida rcfpccflu tcmpcratc, nonhumida,necficca,5^ficd^alrjs. Notaiameq|j modus prius diclis &exclufis plurics dnt aucfiores aliqJ diftcmpcra tiam cflfc diftempcrantiam fimplicemj&oppofito mo com pofitam. Ex illo poteft ftatim patcrc qualitcr dicitur ali^ qua diftcmperantia compofita prout pcrtinct propofito.Di/ citur.n.compofitacxcocj» cftdiftempcrantiaqualitatu po/ fitarum fub ambabus contrarictatibusi qualitatum prima/' rum. Sccundo pracmittcndum cj> «ifftempcrantiam fim/» pliccmimaginaripolTumusdupIicitcr.f.naturaliter vclctia Di^^»" praEtcrnaturalitcr taIcm,totum hoc dcclaratum eft circa li^ P^^antia tcram. Tcrtiopracmittendum q> diftempcratum cftc in fi*"P^^* vnacotrarietatccumtcmperamcntoinaltcra poflumus du «^"P^*** pliciter imaginari. Vel quo ad opcrationes aptas natas ab ip faprouenire.Vcl§tumadgradualcm mcnfuram dcbitam I Q. V S T I O. temperamenio iuftitiali de quo tcmperamento 5^ diftcmpc ramento fibi oppolito in propofito eft fermo» Prima fup> pofitio fii li^cNec p leperamentum adiuarum tantum nec per temperamentum paffiuarum tatum perficitur quaelibet operatio viuentis,fcd fimpPr per temperamentum adiuaru dC pailiuarum fimul iiec fuppo de fe eft faiis nota, Secun^ dafuppofitioefthgCtMaiorcftrcpugnatia extremorum in>' tcr fe extremi alicuius vel extremorum ad nicdia vel fal^ ' icm non minor patct,t]uia non repugnat cxtrcmum mcdio necccontranifi pio quato medium fapit naturamcxtrcmi. Tcrtia fuppo eft liocc.Cum caliditatc intenfa ftare poteft humiditasintenfiortcmpcrata,&fimiiitcr iiccitas tfperata inicnfior,patet in phlegmatico dC cholerico. Quarta fup'' pofitio.Cum frigiditatc intenfa ftare potcft liumiditas inten fa&fimiliter ficcitas intcnfa ftarc poieft.patct inphlegma^ i\co3c mclancholico, Tuncfitprima.concIufio.PolTibile eft reperire complbnem diftemperatam finipliccm natura'' liter talcm.probatur .cum caliditatc intcnfa ftare poteft hiii^ ditas fntenfa^^ fimiliter ficcitas.igituriS!: mcdia . cofequetia tcnet pcr fecundam fupponcm fupcrius prpmifiam.Item fi for.tam in acfliuis q"; in paftiuis tempcratus SC occuriat caufa fufficiens fortem calefaccre naturalitcr.Et patet c|i cum cafu ftare poteft for. non cgredi icmperameniuni paffiuarum cjualitatum, quia cum cafu ftat occurrerc forti aliquam cam acquipotcntcm inhumc(ftandoficutilIa caufa cft potens in cxiccando.rgitur 8Cc» Secunda conclufio. Pofiibile cft elTe diftcmpcrantiam fimpliccm praternaturalitcr talem.Pro ifta conclufione fiat aigumcta qup fac^a funt fecundo techni qugftione»i7. Primum. Ponatur for.clTc tempcratumin liumido dC calido.habcat.n.caliditatcm & humiditatcm in/ tcnfiftimam qug in lali latitudine rcperiri poteft, 3C occurrat cicaufapra:ternaturalitercalcfaciens,ipfum,ita cp pofthoc eritfor.immediatepracternaturaliter calefacTtus vef practer naturamcalidusj&tamennoneritficcus velhumidus nifi Intra latitudincm tcmpcramenti.igitur «Sfc.tota deducfiio cft ibf nota.Secundum.Cum caufa calefaciete practcr naiuram poteft concurrere caufa acquipotens iw humedando vel hu^ miditatem conferuando.ponatur crgo in efTc. Tertiin CiJ humiditate intenfa ftarc poteft caliditas procternaturalis ite/ fa et fimilitcr cum ficcltate.crgo &c* Contra. Primootm caliditatem pr^ternaturalc fcquitur ficcitas pr^ter naturam* ergo.&c.aftumptum pater,quia aliter feb.non foretmorbus caFs&ficcus. Secundotuncnon omnibus febriciratibufl competerent humida» Ad primum ncgatur aftumptu 8C cxponitur ficcusj.cxiccatiuus. Ad fecundum dicitur nega do confequcntiam & hoc indicatfone fumpta a febre, vt ple^ nius habes in qucftionc praeallcgata» Tcrtia conclufio.lf^ cct ita fit non tamen ftat diftemperamcntum in vna cotra^ rietate cum temperamcnio in altero quo ad operationes.pa/ let per primam fupponem fupcrius pofitam. QuantO ad fecundum prgmittoaliquas fiipponcs & aliquas diftones*. Prima fuppofiiio^QuaElibet tcmjxrata caliditas coniunda humido temperato nata eft cum tempetainento huius humi di 8c proprie per totum decurfum fuarum aEtatu decurrere ita q) continue permancbit tempcratiim.alias cnim hmoi te peramcntum non forct fanitas fimplcx. Sccunda fuppofi/' tio.Vbimaioreftproportiocalidi refoluentis ad humidum rcfoluendum ibi cidus cetcris paribus trahitur vel aptum cft rrahi humidum illud a cahdo extra latitudincm tcmperame ti. Tertio fciendum cp per caliditatcm maiorem opor> tctalTociare fecum ficcitatem ma orcni oportet , &ficdc alrisduopolTumusintelligcre.Primo maiorem graduaPrq^ fitinlatitudinctempcramenti. Sccundo maiorem q^huic corpori prouitcdurationeconuen at. Qiiarto fcienducft Exicca'' qjdupPrdicituraliquodcorpuscxiccari &fiiniliter infrigi^ rivel iii dari.f. priuatiue6<: pofitiuc.Et pofitiue iterum dupliciter.f. frigidari gradualiter & c^titatiuc fiuc cxtenfiuc.hcc diftinctio tacta eft dupFrt inferius. Tunc fir prima concIufio.P^offibile cft diftempe rantiam calidam naturaliter talem per totum dccurfum fua> rum gtatum pcrmanerc talcm abfcj; hoc.Cq» fiat compofiia» XVf. probatur ♦Primo poflfibile cft tardiorem c.Tc rcfoluticnc hii'' midi a calido in calida tantum q^ in temperata.igitur &:c.pa tet confequentia Sc aflumptum decimafcptima qugftione \u brifecunditcchni.Secundoadducas argumenta frcqucnter facfta pro ifta opinione facienda in loco dicto . Sccunda co clufio fequitur.compFonc tcmpcrata tam in actiuis qrin paf [ luis 8C compPone calida tantum habcntibus cqualcm men^ furam praccipuehumiditatis ncccffariofiet ficdus corpus ca liduin tantum intra vcl cxtra latitudincm tcmperatc humi^ ditatis patct fatis^quia fortius exiccabitur.igitur 8Cc* Tcr^' tiacoiiclufiofcquiturcj>citiuspcr actioncm calidiin hunii^ dum morietur quodlibet talc corpus caUdum tantum q> cor pus tcmperatum in caIido,hoc fatis patct. Ex quo fcquitur q^ caliditas maior debct reddit corpus ficcius dcbet rc^ fpcctutemperatiperpriuationcm humiditatis facientis pro vita.patct fatis ex dictis. Et notacj>cum ifta conclufioiKJ ftat adhuc tale corpus nuntj*^ forc gradualiter ficcum extra la tirudincm temperamenti vfc|i ad mortem. Quarta coclu fio cft cj> caliditas maior t^ debet multum a tcmperamcntw excedens coniuncta humiditari tcmperatc poteft extralati'' tudinem tcmperamcnti exiccarc.hacc conclufio fatis patef.^ Et fimilcm conclufioncm poffumus ponerc de diftcmpera tia calida practcr naturam. Ex ifto patct intelFs illius ,rP^ nis.Caliditas maior q> dcbetetc.Eft.n.fcnfus cj» rcddii fub^ iecflum ficcius vclpcrgradum ficcitatis maiorcm vcl p pr''' uationem Immiditatis iicicntis ad perdurationcni vitc icfpe ctu tcmpciati,vcl cp ab illa caliditate plus exiccatiiv ill> conueniens produrationc vitac rcfpccni tempeiati ConH militcr per oia de frigidftate quac reddit fubiccfliim huvn^^^\ q^oportct&c.Etficctiam deficcitate&c. Alia vcrodicc da in hac materia tacta funt in qftione allegata ka^ndo tccj) n». Ad argumenta pnncipaha rcfpondetuf. Adprioi'^ patct ex dictis in quacftione. Ad fecundum dicitur cp fit vanctas formacquoadopcrationes. Adtcrtium diciinc^ gadofimiIuudincm,&negandocj, adqualibet calidiiatcfl^ practer naturam fequitur ficcitas practcr naturam, Ad c^t^ tum dicitur negandoaflfumptum prpterq. de numcro cota^ plexionum compofitarum diftemperatarij graduafr. Quintum negaturaflfumptum.Exargumcntis probantibw^ pnmam partem eius fatis patet quid fit dicendum.Proargi^ mento vero probante fecundam dicunt quidam concedcd^ aliquam efife febrem dcpendentem actualitcr a caufa prin'^'' tiua.EtvIicrius ncgaturcj» nulla fitfubftantia pofita in C2^^ facto eflfe qula.f.fpiritus eft huiufmodi.Et cj, ad hoc c^ ^9^^ dicatur in calefacto cflTc non requiritur in co forc caliditar^'^ independentem.fed fufficitineoforccaliditatem tantafli^ ab ea vcniat fcnfibilis Igfioiii opcrationibus ♦ Et dicunt h"^ intellexiflfe Aui.dum dixit.Ita vt retmeatur , Alirer (cc\i^* dum viam communem fatis patet qualiteflfet refpondcdi^* Quacftio. xv;» D E C I M O S E X T O Qu^ritur. Vtru fanitas mag^ attineat caliditati cp frigiditati, Arguftur multiplicitc»" non» Primoficfanitasefttcmperamcntum '"cdium^^l formiterfehabensad vtruncpextremumeius.f.fam t^^n q^ frigidum.ergo non magfs attinct &c.patef cofequcnti^ alfumptum cum fanrtas fittem pcramentum mcdium '''.^ lido&frigidofecundum vnumcxtremum cius «m»^^ fehabensadcaliditatemexccdentemfanitatem 8C f'^^'^?^^ aliud ad frigiditatem. Secundo fi qnacftio elTct "^^^^^^^x maxime foret,quia viuens in fanitatc fibi maiorem ^^j^yjj natmenfuramcaloris q^frigidifatis,fed arguitur cf "^A(ti tuncfaciliuslibcrcturquodlibetcorpus humanum ''^ c-yj/ calidum qp in lapfum frigidum.confequens eft fa^^^^^^^^i/ detur contra mentem Gal.f n com mc.illius apho . tr'0^ ^ quarti fecundae particulac Jn morbis minus pc'^*'/^" J^^li^ tantes &:c.Etarguitur ratione quia ita cito poteft la^' ^ ^^^^ betqualitasadextremum calidum Rcutzd ^^'^^'^^^n^iixit'' tra co c}> in utruncp imediatc labi potcft cum vtraq^ jpji diata,ideo&:c.&arguiturconfequentia,quia fi ma or ^ tudinccaliditatisqp^rigitJitatis dcterminat ^ U poi n^li Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC 583/D Upf-us a V s T I libct 5Cc, tuc pcr malorem mcnfuram rcfiftirjquodlibet cror pusinfrigidantibusti^ad lapfum calidum tralientibus,6e p confequens cctetis paribus facilius labcretur quodlibec co.v Pj^s ad calidum SCc. ConSrmaair.cuilibct corpori 3C cuv libet membro liumani corporis lapfus ad calidum eilct hp> tus limilis,5^ lapfus ad fr/gidum torec contrarius, Sc ita lap/ phlegmatici ad Fcb.cholericam foretlipfus limilis fibi, qiiod nunJ^ audorcs pofucrunt SC lapfus calidusellec lifis fe ni{X:frigidusconcrarius,cuiusoppoluum notat expericcia, «^arguicurconfequentia,quialifanitas magi^attinct 6;^c.er go fanitati conformior 3C proportionabilior dl lapfus ad ca r lidii cYj ad frigidum,fed femper conformior lapfus refpcdu minus conformis dicitur fimilis vcl proportionalis, vtcolli gi potca: in comen.allegato.ergo 3Cc. 1 ertio fi qucllio cct vcra fcquitur cj, dilFicilius crTct rcducibile corpus faiiguincii ad temperamcnrum cY^ mclancliohcumxonfcqucns falfum, tunc.n,difFicilior lapfus brct fanguincitas mcricitas et de terior.arguitur confcquentia,quia R conformior ellet calidi^ tas fanitati 3<:c,8c maior eft in quolibet corpore mcnfura ca lorfs,crgopcrmuIcomaioremmcnfuram caliditatis rcfiftit fanguincus rcducentibus ad mcdium fiue tcmpcramcntum quam per menfjram frigiditatis rclilbt mcficus 3Cc fed ubi ert maior rcllftcntia ibi diflficilior efttranfitus 3c acfliocS: rcdu.^io.igitur^rcpatctconfequcntia^airumptum quia per rntrigidantia rcducitur fanguineus,quibus refirtit per ca lid.tatcm fuam,5^ pcr ca efacicntia rcducitur mclancliolicus qu.bus refiftit pcr fuam f rigiditatem , fed multo maior c ca> hditas ,n fanguineo qua frigiditas in mclacliolico crgo ctc, auarto U qua.fi,o ciret vcra fcquitur q, plus appropinqua^ Ad oppofituni eft Auicen.in littera * SttXTorSd^^^^^^^^^^^ ueremperamentumadoperationerpIufSgereS'"" qpfrigid.tate.&hoc alias declaratum ef? paIiterpr^mirte„dumeftq,nonrepufn;retdei^^ fore eidem corpori flmilem & comE . r ^ l''"^''^ rum.&hocper lapfum fimiIen°S,W Iem.Verbigratia.neruopueri fcafmu 'SZ/T"'°'^»' «ionalis,& fpafmus fiecus difpropSar n^^^^ netamenad iuuenemfpafmu'se 'p™^^^^^^^^^^^ facilts.vt fatis patet.Similiter proportionaliLio,,^- " fun>us lapfum calidum fore phl^Std ioTem ''-?y f"™ tefpeautamen temperari.quia f Seoma c",?,^'^!' Peramm comparando.dicitur lapfus calidtTs dS r'^' 5^".'^P"ati,pnph,e^,Hco&f,^gidusSs o^ lahif.M-r^r ^ V^niegmjin.ow.r,igiau5 lac is ec labitur Phlegi^aticus ad lapfum frigidum ffl ter ^^^■"^'.'''''^^'•"-«lidumr&hoc^::- tcmperatus^cS: ptfmitt.d,;„:';:s^^^^ »tcftcLpu?e?r/I"!!r''r"'.f.'?.!'"rJ"^^^ minus re potcft corpu^cMr'^'!" '«'"""""^ to'erat vel malusX-econtra o"'"" "'''';'i'''''''^''''*J'P'"'''^"iini fr;oM;ro^;.4... ..'^"o.hanitas magfs attinet caliditati Tu ad frigtdi7»Bt notantcr dlco cateris paribus proptcr argu> mcntum quod folct coiier adduci de corpore exiftente in ex> rrcmo intcnfiori choIcricitatis,ita cp $ cito ab illa permutat ht extra latirudincm faniratis , quia fi confimiliter laberetur ucrfusexrrcmumrcmiiruseiret confimiliter in extremore> miliior! Iituatumdctcriustunclabercturc5e minus deipfo lapfu tunc tolcrarc polfet. Ex quo vlccrius fcquitur cb fri> gf d.ras primi gradus c minor mcfura calidiras primi gra dus 3C frigiditas fecundi gradus caliditas fcci-idi. Et pof femus probabiliter concedere cp Utitudo totalis formc indu cibilis a mcdicinfs frigidis e minor latitudo totalis formx amcdiciniscalidisinducibilis&c» Etinfinira quali aliafo quuntur» Sccuda concIufio.Cactcris pibus cuilibct huma> nocorporinaturalitcr difpofito feciliorefl: lapfus adcalidii q^adfrigidum.probaturillud pcr argumcntum tacftumaii oppofitum. Exqiiofequiturprioq,cuilibct humanocor> pori naturaliter&cdapfus ad calidum cfi: lapfus fimilis <Sc lapfus ad frigidum cfl: lapfus diirifis fiue contrarius patct ex quid nominis lapfus fimilis vcl diirifis vel contrarij» Cor rolariumfccundumdixcconfcqucntianon valct xqueim^ mcdiatealterabilecfthoccorpusadcalidum ficut ad frigi/ dum,&: ccontra»crgo xquc facilitcr , licct^n.ita fit vt ponit ans fi:at tamen cj> ad altcrandum corpus illud ad calidum re quiraturminorcaufaalterans^&adfrigidummaior Ter^ tia conclufio.Iicet ita fir,Iapfus tamen ad frigidum dicitur fi^ miIi8phIcgmatico,et adcalidij rcfpcdu tcpcraii cotrarius patct,quia facilius pcrmutatur phlegmaticus ad frigidum tcmperatus 3C ad calidum difFicilius mcrito fux qualitatiuac difpofitionis.igitur5c:c,patctc6fequctia cumantc. Etper hoc tolliturappnrenscontradicftiointcraucflorcs&fccunda conclufionem, Ad argumcnta principalia rndetur Ac! primum patet,quoniam non valct confcquenria» Ad fecu dum dicitur conccdendo confequcntiam 3C confequens, Et dicitur vlterius in lapfum calidum immatcrialem facilius caditfcncx quicunqt qiin frigidum,quia tamen propterdc^ fec^tum fpirituum multiplicantur indigefi:ioncs»idco ftatci» in frigidum materialem facilius labarur fcncx. Ad confirv mationem fimilirer patet refponfio* Ad tcrtium dicitur ch fipcrfimplicemaltcrationemdeberetiftareducflio fieri ar^ gumentil probaret vcritatem,quia tamc hoc fft pcr cibos vP potus hoc non oportet. Ad quartum dicitur negando con^ fequentiam,fcd ex illo aiite fequitur oppofitum , vt alias dc^ claraium cft.. Ad vltimum dicitur cp cpteris paribus ma^ gis mortiferi funt morbi frigidi quia tamcn corpora funt fa/- cilius alterabilia ad magnam menfuram caloris ^ frigidita/- tiSjhinc cft oppofitum contingcre potcft vbi non cft pari tas, Et fi fiat inftantia dc peftilcntia.Dicas cj, hoc non e gradum fed pcraliam qualitatcm fiue proprictatem,qug no cftcalorautfrigusnecaliquamanifcftarum qualitaium.Et p a-i conceditur cx ifto cj, taliter febricns habct duas xgritudines ""^^ vnammanifcftam,&:aliamoccuItam.EtfimiIitcrcj,taIitcr p^r . argrotans habct duplicem alterationem.Coccultam 6C mani feftam.Et cftfimileficutdcnapelloalterante nosamanife ''^^S"'' fta qualitate calelaciendo in quarto , 3c proprictate occulta, | ° quia.f.fpm refoluit 5(: mortiffcat. Etnotandum cft cj»ifta * caliditas in quarto,^ iftaocculta proprictas nonfuntidc,ci5 contingat talia abinuicem abfolui taliter.f. q> .phibetur cius calefactioinquarto,non tamcfpiritusmortificatio vtdocet cxpcrimeti] fcd dc hocpatebit infra in vna quaeftione, Qucftio. xvrj» D E C I M O S E P T I M O Quacritur Vtrum in co> dcm corporc vel membro fimul cflfe poifint dux diftcmpe/» rantiae Contrariac.f.calida 3c fru hu. 8c fic.Et arguitur quod fic. Primo.Tn moricnte ex febre pcr reforonem cft mor>' bus calidus quia fc.5;: Frigidus ,quia anhelitum frioidum ha> bet. Sccundo fi frenctico fcbricnti detur opiumltnpefTt d£ perconfcquens infrigidatur.ftupor.nnon fit nifi a fridcSe/ cundo caii»quarto cap.& tamcn hic eft fcbriens.igitur SCc. Tertio.thcriaca noua ftupcfacit 8c inflamat, dc fimilir phi/ loniiJ ftupcfacit 3c vctofiiate» diffoluit. QJarto ♦ in afcly> Q. V ;E S T I O. tico febriente eft morbus . frigidus hepatis,proptcr quod ex chylo aquofitatcm gnat,& tn habet morbum cahdu quia fc brir. Quinto.exmorfu falamadraeficinflammatio 5^ ftu^ por.Sexia.quarti cap.dc morfu falamandrx.Et tarchon cale faciclinguav^c^ftupefacitjVtfecudocafi.cap.dc tarcho» Sex to.Aerhumidus iiumectat nos , vt fecunda fenliuius primi doc.fccLida .<T.cap. Aer.n.humidus cutim 5j^corpus hue^ftat, 6C tamc in omni difpone nos exiccat Sc refoluit, vt ifra caj^. de xtatibus 3C fccuda fen.doc.fecunda cap. tcrtio, Arguit vltimo argumentis Gcnt.^n quinto can.^^^in qucftionibus detpibus morbi. Primo quoticnscuUvj^ahquod fubiccftri fchabetpcrindifferctiaad duas formas fufcipicndas a duo^ bus quafcilq; compolTibilcs formas poicft fuccctTiue rccipc/' rc poteft fimul eafdem rccipcrc. Sccuiido polTibilc cft in P aliquo fimulcffc caliditatem(3^fri.humanum tcmpcramc/ tum cxcedetes.videabco. Proiftornit aucftoritates C^aP, fccundo dc accidcti ibi.Et fi in icmpore diuifibih ;S^c.Et ide tcriiode fimpr.medicina.tcrtiadig<'nc.cap. j.et.^.Ad quod adducit plura cxempla.Primum dc circuhs in aqua mora fc intcrfecantibus.Scciindum dehomine icnentc pcdcs in aq frigida 3C manus in cahda.Tcrtium dc fcbribus in quibus fi mul in toio fentitur calor 3C frigus. Quartum dc rc amara SC dulci,vt mdkSC abfinthio fimul commixtis .Qiiinto cft eft ratio fumptaex mcdicina mixia ex folatro & camomilla. Aut.n.folumfolatrumoperatur repcutiendo.Aut camomil la fola refolucndo. Aut vtrunqf^ (if.Si primum erit medicina purc repcrcufTiua.Si fecundum ciit purc rcfolutiua . Si tcrtifi in cadcm parte (ict reperculTio 8c reforo,5^ pcr confcqucns calcfacftio SC infrfgidatio.Et Auer.alic]ualitcr tcrtio colligct. Ad oppofitum cft Auic.inliteia.Et fccunclo caii.cap . fc/ cundo.Ei Arift.j.dcgcncrarionc.Calidum.n.&frigidum, rurfus autem humidum,<S: ficcum idem elTe eft impoflffbi/ le. Primo in quceftione ifta poncntur quaedam pracambu la.SccundoconcInfiones dequacfito, Prima diftinctioeft Mcbru ifta.Dupliciter contingit'aIiquod membrum infrigidari vel ifridari diftcmpeiari in ffigido f.intenfiue &extcnfiue . Et fimiliter duplr, caleffcri.Etcolligitur harcdifto qptumad calcfferi fccunda huius doc.fccunda cap. i ? .quod eft dc eo cjuod comeditur et bibitur.ubi ponitcibum frigidum vt lacflucam iaquantum Calor di eft a materia operans corpus calefaccrc. Secuda difto^Du ftepaius plicitcr potcft dtci aliquis calor rcfpcctu corporis vel mcm^ dupFr» bri intcnfiuc diftcmperatus.Primo refpcctu mcnfurae cidcm corpori tempore fanitatis debiiac.Secundo in comparationc ad ciifponem in corporeac^ualiter exiftcntem.Exemphl pri^ mi, vr dum corpus fibi fanum acquirir calfditatcm febrile primf gradus.ExempIum fecundi,vt homo febricns propc mortem ex rcfoFone habetcalorcm intenfum refpedu humi «... di. Tertia diftincflio.Dupliciter aliquod corpus vel mem iviebrii brun^ dicitur humccflari.f.intcnfiucv&cxtcnfiue. Ethoc du> J n plicitcr.f.fubftantiffcc 8c madefac^iue . Exempla patcnt. ndupfr Qi^iartadiftincfiio.DupIicitcrdicituraliquod corpusexic^ cxic^ cari.f.intcnfiuc vel qualitatiuc 8c fubftantiffcc feu extenfiue. Totumfatispatctintucnti* Prima conclufio. pofifibilc cft idcm corpus fimul intcnfiuc infrigidari 8C cxtenfiuc caleffc^* fi,&econtra.Prima pars patct in hccticis dum curantur.Sc/' cunda in corpore dum fft hedicum autin afclytfco incipicii tc febrirc. Corrolarium primum.polTibile cft in eodcm Ci mul elTe morbum frigidum cxtcnfiuc 8c calidum intenfiue, 8C econtra.patct. Secundum corrolarium h'iiufmodi mor bi fiuc diftemperantiac non funt contrarie. Secunda coclu fio.Poflfibileeftcandemdiftcmperantiam fimul in codem corporc vel membro efle refpectu proprij tempcramenti fri g^dam,qu?tamcnrcfpccflu difponi^ membri vel corporis aclualitcr cxiftcntis eft calida.patet de difpofitione corporis febrientis ad mortem pcr reforoncm rcndentis. CorroIa> rium primum.Huiufmodi diftcmperamcntanon funtcon> traria,fcd cadem. Corrolarium fecundum. Non ideo cali^ ditas morientis cx fgbre per refolutionc cft practcr naturam^ quia gradualiter huiufmodi corpus natufalc tempcramcntu ««xccdat/c*J humidomcmbri difproportionata cxiftcns XVIII. illud cxtcrminat. Tcrtia conclufio prointenecTtu Aui^tSi^ contra Gen.Impofifibile eft in eodem corpore vel mcmbr(> fimul eft^e diftcmperantiam calidam 8C frigidam aut humida SC ficcam per gradualcm vtriufcxj illarum qualitatum vUra tcmperamcntum exeelTum. Pcrfuadetur.Primo , quia lunc fex cllen t diftempcrantix fimplices 8C noucm vcl fcpte co^ hmu; pofita%Sccundo quia qua ratione proctcr naturam eadem ra tcga, tione naturaliter,<S;: fic daretur corpus naturaliter calidum et ni^ ^ frigidum rcfpecfiu tcmpcrati,c5<: fimihtcr humidum 3C Cicdh tia 8C fic elTent fex diftcmpcrantiac limpUccs hicab Aui.difti"^ plejj^ cftac 8C nouem compofiic.f.calida 8c humida,calida 8c ficca, frigida 8C humida frigida 8c ficca,<5t' prgtcr has quatuor cali^ dafrigida^licca,deindc calida frigida hOi.humida CiccRC^ Ikia,humidaficca^ frigida,i5^ vltimocalida frigida hfjida pjd^pf 6c:ficc3.Velahtcr.Item.2<;.efIcnt diftcpcrantic hicab Aui. diftinctx.f.fcxfimphccs &fcptem compofitg.hcahda*?^!]^ tupl^- mida,calida 3c ficca,frigida 3C humida,frigida 3C CicaL,^^ ter has quaiuor,caIida frigida 3C humida,c3<: calida fi igida ^ ficca,deindc calida frigida humida 3c ficca. ipfis igitur diui' lis per matcrialem&immatciialcmclfentctiam.jo.ucl.i^' quod eft contra Aui.hics5<:Cj'al.primocc")pIcxionum.8.caP' Gi^' &:inprimoIibro viriutum naturalium(5<:in libro clcmcto rum.Itcm aliqua mala complexio pcr contrarium dcbitc ap proxtmatum non poffet remoucri ab acquali in graJuargui^ tur confcquentia ponendocum complcxionc a calida inf^^ cundo compolfibilcm cllc frigiditatem fecildi gradus fupr» tcmpcramcntum.Etpatctcjjpcrfrigidum in fccundo dcbit^ approximatum a.non curabitur.a.co quia non inducit difpo fitioncm incompoftibilcm .igitur 8Cc, Ad aigumcnta p»^ cipalia refpondctur. Ad primum de moricntcex febrc p^ tct» Ad fccundum 8C ad alia patebit alias, 3c poteft ex di' (ftis foFo patere. Caderet etia hic qupftio an caliditas ttii^ gisattmeatacqualitati&c.quamalibi bcnc habco. Quaeftio. . xvin» DECIMOOCTAVO auacritur. Vtrum hotno iiabcattempeiatiorcm complexioncm qjinhoc mundoc^ fit pore.i.vtrumhumanacomplexiofit tempcratifi^ima co^ plcxio quac poflfit cftc.Et arguit cp non. Primo pcrfcctio^ r em complexionem $ fit hols complexio polTct deus in ali' quoanimalialioab hoicproduccre.igitur &c.patetconft<1'' tia 3C alTumptum arguftur, quia inter gradum pcrfcctioni^ .""J"anaefpecici correfpondcntcm 8c pcrfcctioncm angf** inffniti mediantgradus perfectioni8,quorum quilibct tCt}^ perfectior pcrfectionc angeli,& intenfior pcrfcctione hun'^^ na.Ponatur igitur dcus creet aliquod viuens,cui corrcfp*^ <Jcat tahs gradus pcrfcciionis mcdi? ct fcquit illud viuens pcrfectius hominCj^ pcr confcquens compfoncm illius vj^ uentis effe pcrfectionem complexionc humana. Et conwf niarur,quia fi forct aliquod animal pcrfcctioris complcxi^' nomincnonincludcret contradictionem,fcd quahtercuntp neri non includit contradictionem deus potcft faccreig? ^^^' Patet confcquentia cum afite. Sccundo nuilta funt ani«^^ I'a multas opcrationes melius pcrffcicntia qjhomopeint^^V Vel fit aptus illas pcrficcrc vel fimilcs.igitur (Src.patct co^ ^ quentia,cum perfectioopcrationumarguat pcrfectiocnj^^ Plcxionis,5c:patctafifumptum dc multis operationibns fuum cxieriorum vt eft auditus in apro,qui eft valde mcjj^^ $inhominc,c5^de vifulyncis,vndcin metro dicitnr^Yjjf aper auditu,Iynx vifu,fimia guftu. Vultur odoratu P^^^^f^j, ^anea tactu. Tertio multa funt animalia vitx Jf^l^^i^jg $ homo.igitur &c.patet confequentia,quia Cicut c^opl^^ Jongioris vitac,ita videtur cfife perfectior S: tcmpfratior» ^ Tumptuin patct de elcphantc 3C ccruo,& aliqui dicunt o Tcre.Et propter hoc quando primo contrahuntur fp*^'^ <^"ntmuliercs Bononicnfcs dum primofpofac «f';^" j^|,ac ^,^,^ n^aritorum^ochajocha^quafi dicendo tam diu viuant^^ c^omo ficut viuit vclaptuscft viuercanfcr. ^^^Lfunt \^ facto aliquod animal cft cuins operationes P^ ''^^^"^^.ijf ntia q^alicuius ccrtihomihis dati.igitur^S^c. patct <^°"'^Jocun(? ^aflumptuarguitur, quia incanc autfimiaauf ^3 Vi , Ph Q. V /B S T I O. alioanimar/valdc difcipl/nabili gfediores fuiit omnesope rationca c^m frenetico veIapopletico.ergoc&:c. I n oppolKU ea Aui.in litera dil dicic.Douauit aut lioi 3Cc. FnmoIiaiitanduseftqu-xftionis tituluscSe ponenda funt nofHoilia quadaai. Secundo refpondendum ell; ad quifi- tii'n» Qiiancum ad primum fciendum efl cp qo poteft cV K-uu, •■^^^>yti-"niliomoiiabeatperfediorem complexionem quae "^^pote P"^!.^^^'-]-'»»! pocenciam polft eifc . Et fub lioc fenfu no elfet tia dilt.cultas nec iielligitur qo^Notum dt.n.q, deus per fuam Iplex, potcntiam abfjlucam polletanimal perfect:us hominepro> ducere,3i (ic perfediorem complexionem q, fit complexio ! humina,ad hoc.n.non fcquitur contradictio,immo infinitx pertecfttonispodetdeusanimal producerccS^ polTet produ> cere animal ellenttaliter perfedius angeIo,c5e hxc pfcrutatio efl: theologica cSc: non medicinalis. Alius fenfus ell , vtrn ho habeat perlec^tiorem compIexionem,quac per naturalempo tentiam in genere viuentium reperiri poteft. Et fub hoc fen/ fu intclligitur quacftio.Ex quo foluitur primum antc oppofi/ tum adductum 3C eius conffrmatio, Sccundo fcicdum q, licet compFo ordinetur ad operationem tan(^ ad finem prin cipah us tamen ordinacur ad formam ad operationem co cp operatio a com pFone proueniens eft gratia formar vt oa^ tct,datur enim compfo in matcria, vt pcr ipfam forma I ma teria confcruetur.ordinatur etiam ftmiliter vt per iofam fnr mapoft-itinmatcriaoperari,5^adhucoperaturformai^ma teria per cornplexioncm, vt melius m clfe conferuetur 6C Cic pc^pr,uso;dinaturadformam $ad operationem. Exd patctpnmoq,complexional,. perfedio ,ioneft attcndeda pciicsoperationesabiftaprouenienrpQxrpIor^roo • r ucnire.Notum eft.n.q, multo pcrfe^^. ^ '^^' '^' funtprouenireabali.^obrtoSo^^^^^ mineadmortemtendcnte vtabaonnlV4^c ' '^''^ velfrencticotendenteadCtem ^^^^^ fecflionem complcxionis nr>n 1 r . ^^^''"i"^ P^^^ cflionem f-mx curiftTcoS^ P-^- iftacompFone ftare vel c^fe c a • S'"''"' ""'^ '^- non perfe.-tior ciTet compIexk> fo ^ ^ materia.Sic cnl non apparet tationabile . Vcrun;' choIerici,q3 -^.o/ P^^f^^i^ n^tuv^Ws complexionrh.'^'" Perfedio formx k f,, ^^^^ir^^nft^ntrjsexpcrfe.^ioneoper"^^^^^^^^^ ^^5 'pPo cp comparando complexioner diJ..r^'^^ r ^i. tcrfeperfectioillarumattcnSDet ^^^^^^ itavtillafuperFeaiorcumqa^^^n^^^^ fedior forma.fta illudargumentnmlr?^ P^^^^e- formaelTevelftar^poteft^Crc^t^^croI '^^^^^^^ cum.b.ig.rur.a.compIexio eft perfcaoT:^' ^°"^Plex,anc cg hocdicovolendoomninotencre43 ^ft perfecflior ^c.Si tamen adinuic^mTomL xioties eiufdem fpecici,illa perfec5l?oTtten^Cf/.'"'"' '^*^ «onalitatemipfarumadfoJ^ma.^ve/^ quamoaliquacomplcxiocftform Jhurn^T^^^^^^^ ^ to eft tempcratior feu perfecflior^propt^ omoH ^ ^'^' Peratam cfte perfccftiorem diftemTera , Tfano ''"^^ ;ens^nbusphlegmatica tur non penes lon?itudinem vel breuitatem ,f mrcomplexionistemperiesvelperfeat^^™;^"^^ eonjplex,o,uuenistemperati$pueri,&°amZ?^^ r. d.rat,o,„s vt p,.„.'' viteriu. patet no" «pte ',T^'° perhect.orem ODrra»;^ rf \ v *^ ''vPtcraliq,,3 conflmilis opera oT'i"'fL'"'"' ^"'^'"ioneffi^ ' »oneme(repXl'e^^r'''-'""'"^':;"='"''"'^°^^^^^^^ neret.Hudargume,^um •^"""'"5" ""^'S"? ^'^.'''ne te , Prouenireabln ad1,™£'T''"''°''"^''^/*^r''« ^PPo 'e , ve,iur>,,formisc,&f '^f^ W ""-ali difpofitione n„ . .:^"^5'""P'"J°."^' <''benturl„, bcicndum vltimoq, . atiordupliciter.PvlJ ^'exionem humanam tcperatiore Nor '"falidifpofitione fua exwr5° . ^ , . «!» <iu. vna compleriopoteftdicfa '""^''T 'citt,. «hrolute,vtdicimu3 ""f ''!'emperat,ordupl,c,ter. Pv, '"fecomp!exionebri,ti.Sec .ni°"T ''"'"'""" '^P^ano '"fo^mam faam velfuam&^P'"''"'^ ^'""'^ i"»^""' * " 'pccicm comparando vd rcfcrly XIX 199 do vt dlccndo cp complcxioa/lni fana eft tcmperatior in fu;| fpc q^Cn complcxio hols non fana in fua fpccie, vt fic dicatur compIex,orempcratiorqux infuafpecic maiorem obtinet gradum tempcramenti, Quantum ad fecundum fint iftx concluhoncs» Pnma conclufio » Abfolute tempcraiior dC perfectior cft humana complexio aliqua qua: i aliquoalio. v,ucnte rcpenri poftit,probatur,quia cum ca ftat vcl confer uatur pertect,or forma in matcria.igi tur patet cofequctia cum anteccdcnte. Secunda concIuftoJicet ita fit ftat tamc complexionem ahquam bruto fore tcmperatiorcm cu fit hol aIiquaccrtahumanacomplexio,probatur quia coplexiotc^ pcrataafiniefttemperatior complcxio afino^ complcxio mclancholic! hois fit temperata complexiohoi.igiiur cS^c.pa tet confequentia cum anteccdentc» Ex quo fequitur q, ali/' qua complexio afini poteft eftc ita tempcrata coplexio afino ficut hols tempcratilTima eft temperata complexio hoi, quia tantumgradum tcmperamcntiinfua latitudinem obt.ncrac poteft ahqua complexio afim ficut hois temperatilT.micom plexio obtinet in fua.igitur 3Cc, Ad argumenta principalia refpondetur» Ad primum modo iam rrifum cft. Ad fc cundum negatur confequentia vt tactum eftfupra.Poftctet ncgari afis,d,cendo cp quihbct gradus vifionis humanac tfici1rqprcmilTuscftelfent,ahterperfecflior $ vifio bruriffi/ tilcunqpintenfaJllaergointenfiononeft nifi accidentalitcr perfectior. Ad tertium dicitur fimiliter negando confequc t.a, vt tactum eft in qucftione, Ad quartum dicitur negan do confcquentiam.Argumenti^Jtamcn concludcrct fiutrua illorum foret in ciifponc na turali &c» Queftio. xix, DE CIMONONO Qiiacritur. vtrum in corporc tc perato fit quxlibet opcratio pcrfecflior fimilis operatio in corpore diftemperato, Arguirur cp non.Primo a copPonc bruti poteftaliquaopcratiomelius perficiq^ fimihs ogatio ab hole tcnperato.ergoa fortiori a complexionehumana di/ ftempcrata potcrit aliqua opcratio proucnirc perfectior,con/ fequentfa videturtcnerccSraflumptum patctcx pracccdcnti qu^ftionc. Secundo mclius digerit ftomachus calidus ffi teperatus 3C melius ftomachus frigidus appctit. crgo 3Cc* patet confequcntia 3c alTumptum etiam patct,quia in calido ftomacho eft calor potentior . fimiliter pro minore cft GaP* fecildo tcchni.Frigidus quidcm ftomachus appeierc bonus, dtgcrere vero non bonus. Tcrtio opcrationes motiu? funt pcrfcct.oresjn pucrocholcrlcoci^in pucro tcmpcrato cu mo tio VJgoretur caFo^igitur 3Cc, Quarco opcrationes cogno> fcitiu? funt pcrfecftiorcs in pucro melanchohco»^ in pucro tc perato, vt vidctur vclIe.Gal.fccundo technu Qiiinto ope j.atiomcmoratiua5i:odoratiua perfccfiior cftin habcntibus huiufmodi operationu.ii organa labentia ad ficcujgitur ctc# patet confcqucntia.&coUigituraftumptum quatum ad par/- tcm illam de odoratu a philofopho in primo dc fenfu 8i fen/ fato.quo vcroad fecundam partem patct , quia opcrationis memoratiu^eft confcruarc,fed mclius fft cofcruatio in fubic (fio ficco.igitnr 3Cc. Scxto poflfetadduci argumcntum dc taciu melancholici fuperius adductum» In oppofitum cft Aui.i cap de compFonibus, Et Ga.fecu do techni in cjpluribns locis vbi dctcrminauit iftam qone. Ideo iftam abbreuiando primittam quafdam fuppones Secundo ponam conclufioncs de qugfito. Qaanta ad pri^' mum fit haccprima fuppofitio.Form^ humanf correfpodct vnum tcmpcramcntum optimum cum quo ipfa optimciti fubicctoconfcruatur&optimecumillofuas pcrficit opcra'' riones.patct exdicflis alias.Et poflfet probari,quia dicitur te> peramcntum iuftitiale» Secunda fuppofitio eft hgc.Diftin^ (^is formis fecundum fpeciem diftincfla tempcramcma cor/» refpondent fecundum fpccicm,hocctiam patct, quia notum cft q» cum tcmpcramcnto canis non conucnicntcr cxercerct anima humana fuas operationes , immo quantfTcuncfe canis habeatinorganofuooptimam difpofitioncni prooSratfo^ ncoffacfiiua,fi tamcn illa difpofitio forct in hoic non cum i/to pcrficcrct anima actum olfaciendi» Ex quo fcquitur * vif* QV /E. S T I O, fum pcrfici ab aliquo alio magis ab liomlnc noo folu cft inentomftrumenti,fedctiam mcritoformarcui illudinftru^ mentum cft maxime proportionatum 8c illi operationi tali> ler conueniens qualitcr non cx conuenicns formac humanx. Tertia fuppofitio eft hacc.In diucrfis partibus noftri corpo i^is tam confimilibus organicis func temperamenta iufti^ * tialiadifticta.patetper diuerfitatem opcrationum, Quar ta fuppofitio cft harc.Pofi^ibile cft in quoljbet membro no/ ftricorporis efieiuftitialctcmpcramentum fibi proportio/ tiatum.patet,quiaalias homodcfccundomodo acqualitatis clTet cof pus ncutrum defecundo fignificato, Qiiantuad fccundum fit hscc prima conclufio.NuUa opcratio cptcris pa ribus potcft e(fe pcrfcdior in corpot e vel in membro difte^ perato qj tcmpcrato.probatur.quaElibct opcratio in corporc tcmperato proucnrt a tcmpcramento iuftitiali,fed cacteris pa ribus mclius perficitopcratjones temperamentum iuftitialc rcfpecftu illius ql diftcmpcramctn cx quid nois tcmpcramcn tiiuftitialf8,igituri5L'c.patctconfcquentia cum antecedcntc, SC ^ illo pofiunt adduci argumcta ta(fla fccfido tcchni,qux^ ftionecadcm. Secunda concIufio.Scquitur qualibct opc^ rationem magis clTc pcrfcc^am in corporc tempcrato qi idi ftcmperato cuctcris paribus.patet cx didis. Ad argumcta principalia rcfpondctur. Ad primum negatur confcqucn> tia.talecnim tcmpcramcntum cum quovifiovcl opcratio aliquamelius pcrffcitur in biuto qpinhomine tcperatopot dicproportionatumformacbruti fednon formachumanx. igitur 3Cc» Ad fecundum dicitur negando affumptum.Et q) non quolibet maiori calido pcrficitur mclius digcftio.Pro auctoritatibus vcro dicitur Gal. voluit q> ftomachus cali'' dus digcrit melius ipfc appctat.Et frigidus ccontra. Ad tcrtium 8C quartum ncgatur antccedcns » Dixitautcm GaF. q, in pucro mclancholicoin pucritia funt fcnfus pcrfcdi noti tefpectutcmpciati,quia fint pcrfcctiorcs in eo in pucritia fi" cut nec i iuucntutc,fcd quia non funt tantum in co ipcrfccti in pucritia ficut l iuuetute rcfpectu tcmperati iuuenis . Alitcr q> funt pcrfecti rcfpectu tcmpcrati,fcd non funt cptcra paria.qa in aequalitcmporc plus proportionabiliter prcterit de pueri'' tiamelancholicuscptcmperatus proptcrquod apparctit in cooperationcsperfcctiorcs.Sitamcn fumcrcturin pariibus fuarum gtatum fibi proportionabilitcr corrcfpodentibus co tingcretoppofitum.Ad quintum dicitur ncgado affumptfi» Etdiciturqjliccthomo intcrc^tcra animalia prauc oJorct propter humiditatcm &C.homotamcn temperatus,quiaha> bct menfuram humiditatis formac humang proportionatani intcr caereros homincs optimc odorat,vndc qualitcrcunque abealabercturdeicriusodoraret.Similitcrdicitur dcmcmo ratiua.Etcumarguiturq>non,quiamcmoratiuae opcratioc confcruat!o<5<:c.Dicitur cp non cum quolibct (icco pcrficcrct animaopcrationcm mcmoratiuam , fcd cum ficcotcpatoq^ lc eft huiufmodi CiccZ} quod corrcfpodct icgamcto iuftitiaU, Qiiaeftio. xx# VTGESIMO Qugritur.Vtrumfpiritus fit rcscali'' dior quae fit in corporc noftro .Et arguitur q> non. Primo quiacorcftcalidius fpiritu vclfaltcmnon minus calidum» igitur &c,confcqucntia tenet 3i aitumptum probatur , quia cor producit caliditatem fpirttus vel fpirituum,fcd nihil agit vltra gradum proprium.igitur dCc, Et confirmatur idcm (ic.Sic fe habet caliditas naturalis cordis ad caliditatcm na^ turalcm fpiritus (5eecontra,ficutcaliditasciusprctcr natura ad caliditatem prgter naturam fpiritus , fed maior cft calidi^ tas prsctcr naturam cordis qp fpiritus.igitur cS^c.patet confe^ quentia &: arguitur maior,quia quanto res eft calidior tanto cft inflamabilior & maioris caliditatis reccptiua faltem ige" ncrc mcmbrorum noftri corporis.& patct minor,quia calc^ factum eflfe cordis cft multo matus pofifit cffc calcfacftum cffc fpiritus ,quarc &'c. Vcl potcft fic argui 6C mclius fortifi^ carijficut aliquod mcmbrum cft calidius ita cftintcfioris ca^ liditatis practcr naturam rcccptiuum,&ccontra,fcd maioris caliditatis prgter naturam rcccptiuum c cor cp fpus .igr dCc, tota confequcntia cum anicccdcnic nota eft, Sccudo prin/ cipaliter arguitur.calor fpiritus eft tetripf ratus.igltur &c.aP fumptum patctcxdefcriptioncfpiritus fupcrius pofita, qma fpiritus cft vapor fanguinis tcmpcratus &c. Cofirmaiur. quia quod cft omnibus opcrationibus viucntis proportiotia tum cft maximc tcmpcratum ,fcd fpiriius cft huiufm6i,quia fpiritus cffcdiuc concurrit ad quafcuc]^ mcmbrorum opera'' lioncs. Tcrtio cholera cft calidior fpiritu.fgitur t&:c.paiet confequcntia,5^ansponitGaI.in libro dc malitia compl^'' xionis diucrfg. Q^uarto arguiturfeb.de fanguinc& fi»^'[^ liter dccholcra cftcalidiorq? feb.cphcmcra.crgo vidcturla guincm 6C cholcram clfe fpiritu calidiores . confequentia te^ nct co q> cum fpiritus fit fubftantix fubtilioris qj aliquod il^ lorum li forct aliquo illotum calidior ad maiorcm caliditate a caliditatcpractcr naturam citius dcduccrctur.sSf^affumptu c6ccJuntau(fi:orcs,fc,n.cphemcra eftrcmiliior gradus tco* Quinto.fiiS^cfcquiturq) quodlibctmcmbrum fpiiituoiu cftctcalidum.confcqucnscflfalfum coq>ocuIu5 cll irif'^'' brum valde fpiriiuofum ^&iamcnoculus non cft calidu^» fed eft mcmbrum frigidum^ „ In oppofitum cft Aui. in litera qui in primo ordinc cali dorum ponit fpiritum. In iftaquacftionccruntduo articuli.ln primo vidcbii^ dcprincipaliquacfito.Sccundofpalitcrvidcbitur viruifl'P' ritus fitcalidiorcordc. Quantum adprimnm.Prpmitta primoqupdam notabilia.Secundo ponam conclufiones" qupfito. Quantum ad primum fcicndumcft primo utc|^ ^^^i^ ca Uttcram tangcbaturcfcum triplcx fit fpiritus.f natura"^ .^^ animalis cS^ uitalis ,dc quorum diftonc infcrius hcbitur «.P ^ pofitoqueritur dcvitah.Notum cft,n.necanimalcm "^^- turalcm clTc rcm calidiorem J^ccum quolibctillorum ^Pfj vitalis fit calidior. Sciendum fccundo hunc fpirituni ce[ cordc & in mcmbtis alijs omnibus quibus a cordc tranf^" titur.Qyia ramena cordead aliamembra tranfmiifus alt^ ratur 8c ifrigidaiur,ideo de tali in propofito non cft fc''^^' fed folumdcfpiritucxificntcin corde,Etadhucpotcfi<^*'^" ^.j^ di qo ad fpiritum vitalcm in arterijs cxiftcntcm cordi .pP' , Sfl^ quum. Scicndum tertio q> ctiam fpiritus vitalis cxifte"^ v"' cordceftduplex, Q^uidamcftcoidiappropriatus pro ^ operationibu5,& iftc eft in corde interius contcntus etia««'^ ' porofitatibus intrinfccis cordis,Quidam vcrocft comunJ aptus a cordc ad alia mcmbra ri anfmitti,quia igitur prin^^ alteratus eft 3c complcxionatus fecundum cxigcntiam «>P^, rationum cordis,fecundu3 vcro non idco dc fccundo in ^ pofito cft fermo. Sciendum quarto cj>. A.in propofitp^t duas mcmbra noftri corpoiis in fuis complcxionibus i'J'^^ parationcad cutim ponit graduationes eorum fecunduj^ . naturalcs complcxiones Sc non fccundum complcxion^^^^ rum prxtcr naturam, Ex dicftis quantum ad f^^^u^^^l.^gt quuntur iftac conclufiones. Prima c5cIufio. N'on ^"/'^^j. fpils cft rcs calidior quac fit in corporc noftro.patct,qui^ ^^^^ naturalis nec animalis.igitur &c Secunda conclul'*' Non quilibet fpiritiis vitaliseft rcs cafifiima quac fit '^jl^^pft fc noftro.patet quia fpus uitalis altcratus vt fiat animalj^^^^ Vitalis ,qui tamcn non eft calidiffima rcs.tgitur &c* ^^^^ fia conclufio.fequitur probabilitcr polTibilc cft a^i^*^^ fpiritum vitalcm aliquo naturali vcl animali frigidior^ minuscalidum.hcc conclufio probarur.maxiinc ^^^''"^^,^3/ opinioncm mcdicorum portcntium fpiritus viralcs " jgj Ics 6C animalcs forc abinuiccm diftinctos fpccic.Pona ^ turq^cx.a.fpirituvitali gcncrcturfpiritus.b.animaHs ^^^^ nunc primum inftans i quo cft.b.fpiritiis gcnitus ^^/'di tet cj>.b.fpiT9 potcft elTcaliqufs fp/ritus animalis ffl' ^Jj-^^ alias qpcitoincipcrct.b.fpils caleficri tam cito ^^'J^^Lf, aia'' fitfgitur,c.fpils animalis in fcxquialtcro «^al''^'^''''^' jaUcro, li.Etarguiturficcfpuscftcalidior.b, fpii '"/^''^Lo^ fed minus in fcxquialtcro immcdiate antc iftans,'^ ^^^^^, prcfcn? fuit a.fpils vitalis calidior.b.igitur '^'^'P^^/^, Ex qucnt^a.ct afi^umprum fat is fcquiturcxcaru.ign"^ .^ak»« quo fcquitur fatis cflc polTibilcaliqucm ^P'''""?^ fpiritu^ forc prgcifc ita calidum ficut eft aliquis ccrtus da^ j.^ ^^loris Vici; Cordis '^Plicir', a V ;e s T I o, Vitatis. Confimiliterdicatnrperou Jc/iaiuiali, Quatv ta conclnho dl lixoNon quilibet fpils vitalis exiis in o^. de eit res calidilliina quac fit in corporc noftro,patet de fpu ap propriato cordi prooperationibus fuis. Q.uinia concliino eit iicc bpLis vitalis cxiftcns i corde SC no cordi pro rais ope ration^bus appropriatus eft calid/or vclcalidiilima resciux luincorpore noftro.Hancconcluaonem intellexit Aui,inli tera.bt perfuadcc^quia |> praefentia 3C tranf.niirionem liuius ipus ad omncs partes noftri corporieconferuatur cuiuslibet partjsnoltrrfcorporiscalijitas naruralisjgitur^^c.patetco lequcnt.a 5^ afiumptum fatis patct Sc rfra declarabit. Sex ta concUifio fcquitur cp licet ita fit^ftat tamen Iiuiufmodi ca^ Iiditatem f-ore luftitialiter tempcratam.patet , quia ftat cum noc lianc toreoperationibus mcmbrorum proportionatam» igitur 5^c.cofcquentia nota&afiumptiifatis patet. CUim tum adfecundumarticuiumfciendumeft primoc-h Icordc tripUcem imaginamur menfuram caloris» Prima eft quae debetur cordi mcrito partium.ex quibus itc^ratur cor Ccnt ^ e caro ncrui arteriae ^c.deduda caliditate fpfis cordi dC fuis calKKtatcia dicca 5<:calid(tatc fpuitus cordi Sc^uis ntibu^ proeorum operationibus appropriati, Tertia eft totalis mcnfuraaggregata exduabus caliditatibus iam didis Tcl liditate fpus cotnmunis in ventriculis iam dic^i« r^Z. cotum diftribucndi. Et notum eft cp fecundaSli T ^ tenfiorprima,^tertiaadhucintenK"^''^^^^^^^ tumigiturcompararepoirumuscorrdS^^^^^^ Tertio princioXf^ '^^""W rcfutt,„se. duSp";,^:^™ <P omL calidtl alia «miflfius in 0»^^/« remi?fiurc^ 7'" ^ .mennuscalida.patet.qui, remi rluseftlr.*''' P«'""» fecundu,n qu^nlibet par.em fo e" xat $"c(l *.us pars rntenfec,Iida/edprotSd fo''"*"""' ' calidumncutparseius intenfioreft cldl n^''^' "^ conreaiientla «/.rr - ^'^"'^'""■la.igituriSkc. pa '8<^""- Tunc XX. 200 conrequentia,;ta.&rn--rr; .? ; fitprimaconclufia/pirituseft 2or6 'f"';- n.cfuram gradualem calldltatis cordL?im, "'"'^'''''^ patet hoc lntell,?enti. St^r,..,^. "LT, ^l""?'^ lam ditSs pacethoclntelhgenti. Secundacon luK? 'r-' l.diorcordeadhacquoadfecundamme„fif '^''fi"^""' corderepertam.patet,quia maxlm^ "^, ^"""'.^''"''.«'is ' pro tunceftcal/ditas fpus fibiaDnml • S'**"' '""^«f "»eftremi,Tior$caliditasfptfsc5TS"'*"°'A'"'^* in propof]to.jg<t;^ &c. Nota tarar" 0^^!"° ^'"^^ A<m aliquos poteftfuftinericai ra ".^^i^* '"*'"^^"n Propriatieire^quc intenfam ficut Sas f^/ "^^'''P' con,e„,ii„ei.,s;entticulis.lmag,n1dorii^e '^"r''''i' "«■'appropri,,&c.fit,emiiraaCp,e*in co^'d*"?^ «rL''''''°''"»"'**''«"'"''»"«f^cun"urLt*''-?'^^ mfttetur fibiZ„i f'"''"'"'"'--""'''"'" •""''<> Plu ' f«o,idco no„ eft! ^'^""'•''"'^.'^ * fpiritui intr fi-r^iJ "glSOCCU leco.idcononefteiiM.. • i, ' ,. , -f— ""'intri, fed quatncun.1. h 1 fot? T' '"^"'^ ^"^^^o confideraro.quia co? ! "'^'^'^^ ^JxfuafubftanMaac fr.-"" ^^"'i^^''»""^ ^ft comp, fiam fupponem rjDeHl.?J Pi''' ^"^enfior,fed per ter 'ntrin- taiiter tiam fupponem rjperiu?'i!. r — ter eius pars intenfior.erpri;'''^^'"' '^^' ''^«^ifirius tecedente, Tertia condu^'*^'''' confeqiientia cum an> ?'ta3 fpiritus non fit intenfil ^""•^'P^^^^ '''^* ^'^^f cali. immenfuram /'^.'^^''^'^^' ^^^^'^ eidemattr I 'f"'**"^ "^" ucintenliV»»-;^* ,. ;. *^"tafcaindummenfuram r ^•''^'''^'^^^ '^^'"'''^ ^";>^edendumfpiritum e(re'o\T^'^'^^^""^"'^ ''^'^s arguituraanium diftat a nn ''"1 "^^'^' ' P''"'^ P^^^ *^ a non gradu tertia menfura ca^ attri tamene Uitatis in corde cxiftens quantum calidiias fpus , fed pcncs liancdiftantiamattenditurfntcnfiacuiuslibct qualitatis,erv go^c, Adargumentaprincipalia refpondetur. Adpri mum dicitur negando pr^.nam confequentiam , cor produ> cit caliditatem qua fpus eft calidus 3c nihil agit vltra gradil proprium.igitur fpus no cft calidior corde,fed ex illo antc fe H;i'-Ih2"7J"'' °' ' ^''''^^'^'^^^"^ ^ fitcaI.ditascor> di .lIamcaIiditatemproducens,Ethoc conceditur faltede caliditate cord.s tert.o.. menfurx . Cum hoc tamen ftat ipffi elfe cal.diorcm,eodcm.n.oradu poteft aliquod fubiedu de. nommarimag.sev: aIiquodminus intenfum vt debetalibf videru Poteftetiamdiciprobabiliter q, non tantam cal > ditatem quandam habet fpus producit cor/ed primo d 1u> citfpum iemiirccaIidum,quipofteaaItcratfead gradiiin tenfiorcm conuenicntcm fux formp,ficut vidcmus dc aqua intcrius ex vaporibus gcnerata, quga rcmilTa frigid.tateac> neratur,deindemouetfeadgradum frig.ditati^ intenfiok Etmultaaliapoliumus hic imaginari» Et fi quarratur cil cor primogencretur.vndehabcattuc fpiritum quo med.a/ te alium gcnerare ponfit,Dicitur q, generans agcns in rnato riam generarionis cordis fccundum diaFormitatem partium illius materix ex aliqua partcgenerat carncm , & cx aliqua neruum,5^ ex aliqua fpilm uitalem 5<:c.Nechoc eft mirabile cum ctiam fpirnus gignitiuus habeat in fe ifto5 tres fpus vf formaIiterveIvirtuaIiter,feddehocpIus videbitur infra, ' Ad contirmRtionem cum arguitur fic, quantoaliqua pars noltricorpor.seftcalidior^cdenegando afiumptum.qua tucunvijenfm fpns defefitfacilioris inflamationis qfialrqua aliapars &(?»quia tamen cito 3C velociter corrumpitur for-» ma fpriScS(:exh.^lar,hinccft q,fub formafua non tantum tolcrat caliditatem pter naturam.Iicet ergo cor vel aliud prg tcr naturampofictefiecalidius fpu , hoc tatnen noneftc5 tra di(fta,quia nongraduantur in propofito partes fecudum difponem prxter naturam , lo.SCc, Aliter polTet proba> b.Iiter dic.q, fpils inrcnfiorem poteft habere cal.ditatc prx tcrnatur3.11 SCc, ^>calcfactum clTe crhiccnon cft ^0^^^/ <uis licet illud iit aciitius ct magis refolutiuum propter fubie (fli d.uerfitatem. Ad fecundum dicitur negando confequc tiani vttacftumeftinquxft one.Et confimilitcr dicitur ad confirmat.oncm, Ad tertium dicitur communiter q, cali> ditatcpoter,t.oriquaaltcrabilis&:cxtrancabilis cft cholera ipfaettcal.diorfpu.fpustamencftcalidiorcaliditatcaduall naturali.fctadprimum fenfum vaditaucfloritas Gal. Ad qua rtum potcft dici ficut dicebatur fupra ad conffrmationc pr..n.. Al.tcrd.ccre poflrumus negando confequcntfam. 5(:caufaeft qa quatucuq? fpus cxiftens in calefado ciTc fit iti tcnfius calidus qp fanguis velcholera quiatamenpropter fuxfjbftaniixfnbtilitaiem &raritatcm multo minus pot inmembrifubftantiamimprimere qpdiolera vcl fanouig calcfa(flusJdcocum hoc nonrcpugnatephemcram clTcrc> miaioremficutcS:multisaIi]'scxempIis naturalibus potcft exemplificari& declarari. Ad quintum d citur negando confequentiam.fed illud tantumrcquitur deduda cotra opc rantia pariium mcmbricontrariac complexionis fpiritui Qe in ocuIo,Iicet enim in eofit multus fpiritus,in co tamen fune multi humores 8c tunicae amplioris quanritatis dC potentioy res in denominando ociilum frigidum $ fpiriius fit fufticiej oculum denom nare calidum &c, Queftio.. xxj, VIGESrMOPRIMO Qirseritur* Vtru phlegma fit frigid us quod eft .'.1 corpore noftro.Etarguftur muItipFr qp non» Primo.melancholia eft frigid^or phIegmatc.ioi> tur&c. patetcofeqntia5c:arguit anfuptil^qaexqcucb phfav te (]3tucrTq?fr.'gidopot perviam cogclation s generarimc lancholia.fedomnegeneratum ex aliopcrcongelationt- eft fri gidius eo.igitur 5^c.patet confcqucntia &co!ii2:tur m;„or exdi^is Aui.incapPo degencrationchumorum & patetmi norcumccjngelatio procedatcontinucinfrigidando: Secu do.pofiibileeft aliquod phlcgma forc aliquo fangurne cali^ dius vel laUem minue frigidum,igitur vS:c.patct confcgucn tia patct 5<:arguuuraiTumptum»Poncndo.a.phlegma Un<:> diate in.b.fanguiticm tianfmutari,6<: fit nunc iftansprimii inquo gencratuscfl.b.fanguis cx.a.phkgmate,6^ fitb.fan^ guis in fexquialterofrigidior. b. generatocx.a.Htarguitfic, In fexquialtero fiigidiorcft.c.fanguis qpnfic c.b.fed minus q; in fexquialteiofrigidiusfuit pcr tempus ante hoc.a.phleg ma Ci; nunc eft*b.igitur patet confequcntia ailumpril pro prima parte.&fccunda fequiturcx cafu cum vfrpad trigidi'' tatem.b.continueante rcmitfa fuerit fiigiditas.a.igiturtScc. Tcrtio.rigor quartanac crt maiorq^ rigorquotidiana: vel phlegmaticg.igiturfrigidior clt melancholij dtc.patctconx fequentia cum humor melancholicus 3C limilitcr phlcgmati CLis pcr trigid:tatem caufent rigorem.5(i aUumptum colligic cx dictis Aui.prima tjuarti in piuribus pallibus, 6c patct pcr cxperimctum . Quario.phlegma cfi fanguis diminutc de^* co(ftu8,ergo phlcgma non cfi: frigidius ^fcrc.patctconfequttia cutn nullus fanguis fit frigidior rcs qug fit in corporc nollro. 6C allumptu hcbit infra in litcra i cap. de liumoribus. Qui to.phlcgma ell: frigiditatis paucx,fed nil)il exillcns frigi^Iita lis paucxcrtrcstrigidiorqui litin corporc.igitur v&:c.patct confequentia Sc ailumptutn ponitur in liteia in cap.dc huo^ ribus. Vltimo arguitur fic commututer in frigidiirima sctatc multiplicaiur melancholia vt in fcnc(flutc,igitur ♦ 8Cc» patet confcquentia Sc aUumptum fimilitcr. Adoppofitum eft Aui.inlittera dum dicit. Fiigidius vo ro quod eft in corporc noftro cft phlcgma. Phfadu Prorefponfioncad qua:fitum prpmittoqugdam propofi plcx, tonccelTaria.fccundo poneniur conclufiones dc quxfito. Quantum ad primum fit prima diftindio hcc. Duplex cft phlegma,quoddam naturale.quoddam veropractcr natura» Et per Phlegma naiurale inteHigcrc debemus phlcgma na^ ture vcl virtuii conucnicns pro fuis opcrationibus cxcrccdis &finibu8,ad quos a natura inucntumcft phlcgma.Econtra vcro pcr phlegma prxtcr natuta intclligas phlcgma habcns difpofirioncm qua redditur virtutidifformis , vcl difconuc niens pro fjisopcrationibus & finibiis iam didis f\cM didi1 Fhra na ^f^ phlcgma vitreum vcl falfum vd aliquod hmoi. Secil'' turalc dift/ncftiocft hxc.Phlcgma tiaturalcad inicllcc^um datu duplcx, poteft cffc duplcx,quia quoddam cft alteratum a difponc pu ri phlcgmatis verfus naturam fanguini8,quoddam vcro no» excmpla pai' nt, Confimiliter pcr omnia diftingui potcft dc mclanchoUa,a:it quocnq? alio humore vcl humiditatc no ftri corporis. Quani^im ad fecundum articulum fit hgc prf ma conclufio.PoflfibilccIf ^liquodphlegma aliquofanguine cfTc calidius vcj remilTrus frigfciuni. hanc conclufioncm dc> ducitargumcntumfacftumantc oppoficnm»Et confirmat, quia fatis verifimilccft phlcgma cxiftcns in co^de calidiits fore fanguinc nutricntc os vcl ncruum 8Cc* Ex quo fcquit primonon quodlibct phlegma cfifc rcm frigidiorein, quae in corporc noftro, Secundo fequitur.aliquod phlcgma no prxternaturalccfirecalidiuscutc.aliquod cnim tale aliqo^* fanguine naturali cftcalidius,vtargutum c. igitur&c. ^Se cunda conclufio. probabilitcr tcneri potcft phlegma quattv cuncfprxtcrnaturalitcrfrigidumnon cfTe rcm frigidiorcm q fit in noftro corpore. probatur.nam cx frigidifTimo phlcg^ matcquocunqppcrcongclationcm potcft gencrari mclan>' cholia.igitur&c.patct confcqucmia. faiis.n, rationabilcap^ parct melancholia cx co taliter gcncrata pcr congclation? partes humidas dC fubtilcs phlcgmatis cxprimentcm cum rcmanentiatcrreftrium ficutpatctin congcIationeluti,crit frigidior cp phlcgma cx quo pcr talem congelationem^erit gcnerata.crgo&c.ltcmproiftovidctur intrtio Aui.cap.dc generationehuniorumdiccntisq>frigidiias griat phlegma, & multum intenfa mclancholia. Tcrtia conclufio cfl h?c. probabiliter tamcapparct 8d fuftcntabile fri^ gidifiimum phlcgma prscrcrnaturale cft fi igidius mclacho^ lia prxtcrnaturalitcr friaidifTima . Imaginando q>cum cx vitrco ph egmatc frjgidifrimo gcncretur mclanchora pcr co gelationcm quantricunq^partcstcrrcftrcs phlcgmatc ib lo contmuc frigcfiant quia tame multo rcmiflfius frigidg P"' XXI, us erant tg aquofe faita congelationc 8C cxprefTis aquofis re> manebunt adhuc illx terrefti cs congclatx rcmifTius frigiu^ qj prius erant illx aquofc,cS: fic melancholia illa rcmilfius h i gida,ficut apparctin lutoquod cum habet pcrmixtionem aqucarum pariium cum tcrrcftribus in principiocongelatio nis apparct multum frigidius q; poft congclationem multu procedcntem& multum terreflrilicantcm,vt docctcxperi^ mentum.ficpportionabilitcrimaginandum cft inpropolij 10, Sed fortc contra hocarguitur, non vidctur aliquomo elfcpoftibile in corpore humanorcperiri phlcgma fic co9,^''^ laium,non.n,vidcturq>ftatc vita tantapoftit inhomine rii giditas rcperiri huiufmodi cogclet phlcgma, Scd ad ^^^^ potcft dici primo q> ipfa non cft vcra congclatio ficut cotp^ rum cxiftentiura cxtra no6,fed cft quxdam fupcrflua ingro' fatio. Vel alitcrdiciturq>licct non fit poffibilein alKli"^ mcmbro viuentc fore tantam frigiditatcm &c. calorctani'-' alicuius membricxiftentc dcbili,vt inteftinorum SC mult»'' plicatophlcgmatccx rcbusfrigidis gencrato,putafungis^^ cucumcribus^poltibilccft virtutem clemenrorum frig'^^'' rum in hoc phlegmatc tantum dominari q> non potcrit bricomplexio tantum prohibcrc quin talia feadgradun^ valdc intcnfum frigiditatis rcducant,ad qucm fcquitur qi'? damcongeIatio5c: induratio 3c partium humidarum fio,qiiod adhuc forct cuidcntius ponenti clcmenta in nij''j^ formaliter remanerc licct refrada vt patct. Qiiarta coc"^ fio.fcqiiituraliquodphlegma elTc aliqua melancholia naturalf 4? prxtcr naturam calidius 3c aliquod frigidius , aliquod cqux frigidum prxcifc . hoctotum pacct intueff'* Vltima conclufioponiturprointcntionc Aui.inlitcia'^' delicet.Cpteris paribus phlcgma naturafcin fua puritatcf'' ftens non alteratum uerfus conucrfioncm cius in alium h'' rem eft frigidillimum,quod c in noftro corporc refpccf^u ^!" rum partium noftricorporis naturaliter fe hahcntium • conclufio cft de mcntc Aut.in litcra 8c pcrfuadcc,quia p^'^^ ma plus attcftatur aquc qj aliquis alius humor vcl aliq^^^, noftricorporis,qux atteftcturvel proportionetur ah'^^* j terielemcnro.igitur&c.patet confequcntia,cum aqua mentumfrigidilTimum.&aftumptumofiditcxpcrimf^^^j Ht cxhoc tanq^xpcrimcntum perfuaderi potcft P^''^^?j| prxternaturaliterfrigidifTimum forc frigidius mclancno^^^ frigidilTima prctcrnatiirarfter,quodcft, quiaquod eft ''f^^j ralitcr frigidiu» videturetiam prcternaturalitcr fieripo'*^ gidius cS^cEtdixi notanter in conclufionc cctcris parib>J*^^ vbinonferuarctur paritas,puta,quia compararetur pj^ maexiftcnsincorde mclancholix pcdis,patct q> pr°^'^pc forent cxtcra paria,nec cfTet coclufio vniucrfalircr ^'^^^'j/ betigiturc6parariphlcgma natuialefrigidum ad tes naturalitcr frigidas infua latitudinc correfpondentf ^'.^^ mcdiocritcr frigidumad mediocritcrfrigidas,<X: fico^ k Ipfis.n.adinuiccm fic corrcfpondentcrcomparatis,p3t<^ per phlcgma critfrigidius 8Cc. Et fic uoluit Aui. in I?^. argumenta principalia rcfpondctur. Ad primum P^^j^jlic quxftionc quid fit refpondcndum. Ad fecundum ^^^^.^^ patet intucnti quid fitrcfpondendum. Atl tcrtium r^pf^ negandoconfequentiam,qu'anon cft maior fi^ 'r^gcal^'' nifi proptcr humorcm ipfum facicntem cflfc difticii'" fac^tibilem 8c fubtiliabilcm. Ad quartum qt' alif^''^ ^j^i^ pofitiofitintclligendavidcbiturinfra» Ad qujn^^ ^j^ieg illa propo rccipit multas expofitiones.Prima clf jT ^ ma naturalc c pauci frigorie rcfpectu phlatis ptcrn^ ^ ' . j^g phra ptcrnaturale cft multo frigid us.fccunda ^.''P para^ ma naturalc cft paucx fr-.g'ditatis rcfpc(flu eius ^^J" i'* tionc.f.ad caliditatcm cholcrx 8C fanguinis,quia^' ^^^jg^ter gidius cft rcfpcau cholcrx 8C fanguinis ^ «-^^P o.ica;^^^^'^' tia expofitio eft hec.qi ph!egma,f.naturale eft pau ^ ^^icgj tatis refpe(5tucutisadhuncfenfumq>minus rec ^^^fura, maper frigiduma cutc,&hocquoad ^^^^"f P^»;^^^ humorcs calidifT nii, vt cholera ^««^^"L^^^Lius» , lidum.Ethocconformanirquibufdamdretis • ^ ^uUJP^ vUimum diciiur cj» i n frigidifTima xtatc multo y ^^^^^ [ya. catur humor phiegmaticus 14 mcIachoIiduV,'ut patet colligj cxdiCtis Auicen.caproillo.Nutriens malticationcilla par^ ticuIa.NonoportecvtfteccreduIitas cj> omnis complexio generet immorem fibi fimilem ^L'c Jicet in xtate feneJ^utis Plu3 multiplicctur mclancholia in alijs artatibus , dc quo tamen inferius habebiturJdeo S^c. <> uxftio. xxii, VIGHSIMOSEC VNDO Qi^iritur» Vtrfi piU fint complexionis frigidx» Arguitur multipliciter non. Primo matena gcneraiionis pilorum cft calida. i^i/ tur ;S:c.patet confequentia &:al]umptum (imilitcr , proba> tur multipliciter. Primo talis materia eft exhalatio a forti ca Iido (S: adurente fubtiliata 3c furfum eleuata.igitur &c, pa^ tetconfequentia &alTumptum fatis patcr^talis enim mato ria non eft nifi vapor fumofus , fed non ffc vapor fumofus nili a orti calido.fgitur;^c.Etconfirmatur idem audorita te Halyabatis fccundo iheoricx diccntis materiam pili clTc vaporem calidum ^ficcum^Secundo. huiufmodi materia plu9cIcuatur&muItipIicaturin^tatccaIidioriJgitur&r patetcon cquentia&aftumptum fimilitcr^quiainiuuen^^^^ tc, Tertio.quia m corporibus calidioribus putain choIe> ricis plures gener antur pili & Proflfiores confcquentia ^ aflumpmm fif^iht rpatit p^^^^^^^^^ tum. Qiiarto.pili calefaciunt corpus humannT funtfrigidi NotacftconfequentrSu~^^^ de panno. Q;n'nto.quia facilius infl^m^, -i ^ Iore.fedquoda calore faciliteHnflam^ ^'v^ Adoppofit^n^eftAuSnltt^e ""''''''"™' gcnerationia Piligno bituradqu^fitumf O »i^de. cp per adionem calidi P""'""' fciendum eft ^smulticlctial ™ funtuaporcs humidi So^^^^^^^^ QLiidacnim nientes autfubtiliantur 3dr^r \ '^^^ porolltates ue/ te aicrit,aut condenfantur P"^^ ^ «lidum for> doriscxpclIuntur,5^quandon?5 '"'^ fub formafu^ brumconuertunturinaquofitaT^r''^^''"'"'""^ ad cerc> velreuma.Etnotumeft qu^d Snf ^^'^''^'^' generant teria pro generatione pili . huiufl ' ^°""cniens ma rimumeftfrigidus5dLmid^f nat^^^^^^^ ^^P'"^ humidus naturaliter, SecuL, .^"tcalidus 6C ignea,fciliceta,btilis valdccalidacJn r'"° S"^^^"' cholericusfiue afubtili cho£a eltamf 'f.^^^^ l'^^' modi exhalatio eft conueniens rnarrl l^'"'^'^"^ ^"iuP cumnonfitaptainporofitatiblTetinc^^^ P'^'-* oportetad pilorum generationcm Te^b ^^^^^ tas quardam lutofa grolTa, qu^ „ * 7/. ^^^^"^^^'•flui^ fudok/edeftresgUt^rTeftrvJd^^^^^^^^ apparenscircafupcrffciem vcl cutTm ^^''^i"" «I-etiam non eft conuenicns m^ "daTcne ^ .Qu^rtacft vaporgrofTustcrrSa r^/l"^ Pi^^- I;^'P^"^aliquiddevnauofo6evi^^^^^^^^^^^ P°^°fitatcs*utisafrigiditatecutir5^^^^^^ ^pereiusvifcofitatLcuticonglutfnatu;^ cu. fucccdcnsaltcr vapor fimili^ confim iferTnr".?^"^ »"rtpfe vapoTr''T5^"""' Pnori.&ficcontinue ah doaLmTfic"X*^-'T" '""^'^ ''''' P^opl [ubtilc fecundum fc.'^"^"^^"^ ^.'"^^«"^ ^""«^ corpu. Ethancran& P^^!^"^""^,). ^^o^^icrimus^i f 'cflis Auicen,quarto c^i?"^'""T '2^^^^ lus nafcitur ex vapo^p P ^^"'"^^ fen.dum dicitur. Capib oritur fuper eos Dro.?^^° '^"^".'^^. congelatur in ^0^5 3hmento5^propricou°^'V'' '""^ atTumitur ex vncfluofa non aquofa ner ^T f''^' ^^'•PO"'^ cft vifcofa '^'^folianoncaduma^c p'l^'"'''^°'"^ vnduofa> cx hoc pacet fccundo qusc fuc ca qua druplcx XXIT, 201 caufxgcnefationIspiIorum,funt.n»quatuorficut<S: alion" p.loru compodtorum naturalium.Cmaterialis. formalis.eflPiciens ofiJoru <S:hna is.MateriaIiseftvaporriimofusiamdid:us.Forma " hscLt illa forma per quam dicitur pilus,quc vtrum lit eiren tia itcrdiftinc^aaformafubftantiali illitis vaporisfumoU vel non,non eft ad propofitum.Final.s vero eli mundifica tio corpons ab huiufmodi vaponbus fumolis,ct adhuc cor porisdccorat.o vt patet de pilis fuperciI,orum c5^barbc, Effic.ens vero eft duplex,quacdam mcd.ata 3c rcmota ; dC iftaeftcahdumadurens eleuans vaporem fumolum iam didum. Aha veroelt caufa ctficiens immediata Sc ifta cft frigiditas cutis^ahorum membrorum ^^aeris circiinfta> tis ingrofi^jns fiue congelans pracdicflfi vaporem fumofum a: in pilum conuertcns. Sed diccs tortc.quomodo ad fri> giditatem cutis poteft pracdidus vapor fumofus conoelari cum fit frigfdior vapor illc q} aer cxtrinfecus vcl cutir& rc milTiusfrigidumnonpoflfitinfrigidarcd: congelarc inten> fiusfrigidum.igitur(S(:c.Etconffrmatur,quia uidctur fri?i-^ dum cutis 3C mcmbrorum circunftanttum agcre vltra era dum .pprium. Sedad hfc potcft dici q, licet ille vapor fit naturalitcr frigidior cute accntalitcr tn,quia a calido palTus 3C elcuatus cft,cft calidior cutc, 3C hanc caliditatem pot rc mitterc cutis 3c membra circunftantia &acr* Scd adhuc non apparet qualiter ducatur ad frigiditatcm tantac intefio nis q>congeletur.nifi dicaturq>ab imrinfeco quia naturali ter frigidus eft ducitur ad frigiditatcm tantx intcnfionis ch ad eam fequitur congelatio. Aliter poteft dici q> illc va pornoninfrigidaturacutcnifiad iftum fenfumc^ incutc non eftcahditas fufticiens prohibercnciftcuapor intendac adgraJumfrigiditatisiamdidum.Et utraq^ refponfiopo teftfatistolerari, Quantum ad fecundum. Sitprimaco Pili co^ clufio.q>piluseftfrigid3ecopIcxionis..43batur.materiapili plcxio " eftfrigida,efficicnsimmediatumcftfrtgidu.crgo6^c»patct * confequentia&alTumptum.pprimapartc, cillit matcria illa uapor terreftris.fifr fecunda pars patct,qa licct mcdiatil agens fitcaIidum,nihiIominustamenimmcdiatc comples gcnerationem pili eft frigidum,ut dicflum cft.ideo 3Cc. Sc cundacocro.fcquiturppilusctiamrescft valdc ficca. pa tet cum vaporille fit ficcus 8C fumofus. ideo 3Cc. Tcrtia conclufio.fcquiuirq,piluseftmagisficcusq^ipfe fit frigi^ dus.patet:quia fortius eft cxiccans generans pilum q fit in^ trigidans.igitur &c.anrumptum patcc,quia talc cft calidifti mumtortctircns,frigidum ucrocftfrigidumcutis& aIio> rum lam dicftorum.Itcm pro ifto cft aucfloritas Auicen. di ccntis in littcra cj, ficcior rcs quae fit in corporc noftro cft pi lus 3C cft in primo ordine ficcorum:non autcm frigidoruoi igitur 8Cc^ Quarta conclufio.fcquitur q, phlegma eft fri^ gidius piIo.& hanc conclufioncm habcmus in littcra. qua>« rciS^c, Adargumcntaprincipaliarcfpondctur. Adpr? mum negaturalTumptum, &ad probationem dicitur nc gando illam confequcntiam.f.huiufmodi exhalatio fft a for ti calido urcntc,crgo cft calida potcft cnim a forti calido gc ncrari vapor frigidus per rcfolutionem humidi, vel dicitur cp conccdendum cft hunc uaporcm accidentahter elTc cali^- dififimum ficuteftuaporaqucus,qui tameneftnaturalicfri gidus, immoadgradum intenfoE frigiditatis rcducitur. Ad confirmationcm cxponitur illa audoritas Halyaba-» tis a multis talitcr.pilus fft cx uaporc calido <&:ficco » idcft a calidocxiccato.Velaliter diciturq>fft cxuaporc calido fci IicetcapicndoaccidentaIiter,utdi<f^umcft# Ad fecundii dicitur cj> pili huiiifmodi ucl matcriain artate calidiori plus multiplicantur 5^c.quia tunc funt matcria: magis tcrrcftri^ ficationi aptac 3c difpofitac 3^ calidum aptum magis tcrro» ftriffcarc, ideo 3Cc. Ad tcrtium fimiliter dicitur Acf quartum dicitur q, calcfaciuntpcr accidens reuerbcrando calorem , ut iam alias dicfjum cft. Ad quinium dicitur negando quodomnequodacalorc feciliter inflammatur cftcahdiim. Pro auaoritatc GaF. polTunius dicerequod illud qcf facilitcr calefft proptcr dominium partium aerea> rumuelignearuminco potcft dici potcntial/ter calidum» Iacob,9»itauic. CCc Q. V T S I O, ficamerti non eftdepilojCLnn non ira facitucf inflatnme'' tur nifi propter fubtiliiatera fuam: ideo 8Cc* Q_uacftio» Ifaac* Ccrebri compro ufmem bii cii/ iuslibec iriplcx. Ccrcbri ■nefura compro nalis tri plcx» frigidu dupff* VIGESmOTERTlO Quseritur. Vtrum ccrcbrum fit fngidae complexionis» Arguitur multiplici'' terq> non. Primo.cerebrum pcr fe eft producfliuum ca-' lidi» igiturcercbrumper fecalidum ♦ patet confequentia: &afifumptum patet,quiaccrcbrum per fc efl: producfliuu fpiritus animal s,c]uiefl: valdecalidus.igitur^Lc.patet con fequentia.& allumptum liabetur prima terti>capttu!o pri^ mo, Secundo.cerebrum indigct cuentatione continua.er go cerebrum efl: calidum.patet confequentia, quia non de> betureuentationifirationc intenii caloris . & patetafTum'' prum,quia eleuatocraneofenfibiliter apparct ccrebrilimo^ ueri motu dilataiionis 3C confl:riiftionis» Tertio ♦ cerebril cfl: principium fenfus (S<:motus,fed huiufmodi opcrationes non perficiuntur nifi a calido fatis intenfo ♦ rgitur 8Cc . nota eft confequentia,& alfumptum patet prima tertijt Et con firmatur , qula a ccrebro perficiuntur opcrationcs interio^ rum virtutum,fcil'Cet fcnfus communis phantafia SCc.quc tnultoindigentcalidoc^multofpiritu.idco SCc, Quarto quia circa cerebrum maximc multiplicantur pili.fdeo 8Cc* patct confequentia:cum pili fiant a forti calido adurctc ma> teriam. QiJinto.ccrebrum eftmatcria nutricationis ca> lida.igiturcft calidum c5<:humidum.patetconfequentia: qa cadcm cft matcria gencrationis 8c nutricuionis . alTumptil fatis patet fi fumatur loco cibi. Vltf mo pro ifto videtur audoritas Ifaac in dicctfs particularibus capro de cerebro, vbiaucftoritatcph lofophidicitcercbrumeirc calidum na^ turalitcr& accidentaliter fpgidum» Ad oppofitum eft Auiccn.in liticra qui cnumerat ccre^ brum intermembra frigida. Refpondendoad iftam qunrftionem. Prlmo prgmittam quacdaiT» prn:ambula Secundo pona conclufiones de quc/' Cno. Qjianrum ad primum fcicndum eft primo q? cere^ brumelTecaI;dxcompIcx'on*8aut frig'dxetfim lit quod^ cuncp aliud mcmbrum triplrcitcr poteft intellrgi» Vel refpc (ftuocqua'i<' ad pondus. Vel rcfpccftu mcdiigencris quod cft cutis. Ve! rcfpcc^tu mcdti fuae fpecici, Hic autem cft fer/ mo de membris frigidis aut calidis rcfpccflii medij gencris, putacutis.Notum cft.n.q[) iuxta fupcrius dicfla cerebrum refpcc^tu nequalis ad pondus cft calidum 3c humidum . S mi liter fatis patetcomparandoccrcbrum admedium ^pria; fpeciei aliquod cerebrum cft cal dum , aliqubd frigidil SCc^ De his non cft fermo in propofi o/ed folum de fecundo, et cftfcnfus quaeftionis.vtrum cerebrum comparandoad cu tcm fitfrigidac complex onis. Sccundo.fcicndum in cc rcbrotrcs imaginamur mcnfuras complexionales. Pri-' ma eftcomplcx-orefulrans a ccrebro mcrito mifcibilium concurrent'um ad cercbri gcnerationcm dcducfta omni ca I ditate&frig ditatc&c.inipfopofira afpiritu cxiftentein co aut vaporibus ad ipfum eleuatis SCc.SC haec dicitur com plcxio ^nnata. Secunda cft menfura caloris aggregara ex complcxione -am dicfta &caliditatc in co pofita a fpiritu Cu bi appropriato pro opcration'bus ccrcbri, 8C h'C dicitur co^ plex'o fnnata ac^uara per influenrcm. Tcrria eft menfu> raaggregaraexmenfuris iam dicflrs 8C caliditate fpiriuis an-malis v italis 5C narurahs 8C fangu'n's ?n cerebro ex fte/ tis & vaporum ad ipfum eleiiarorum. Et notum eft q> tcr/ tia menfura excedit fecundam ,c5<: fecunda cxcedft primam intenfiuc. Terr o fcfcndum rh aliquod membrum poteft dicimulclpIicterfrigfdum.VeIqu'a'n femultam habens friRiditatcm.Vel quia aptum cft corpus totum vel aliquod uel arquamembrafnfr gidarcExemplumprmi.dicmus os vel ncruum fr^^id us eflfe cerebro eo Qy vtrunc^ iftorum habetinfcfrigiditatemintenfiorem q? habea" cerebrum. Exemp^umfccunc3i.D'cimus ceicbnrm vt vult philofo/ phus in libro dc fomno , cffe frig"d IT'mam part'cu'arum noftricorporis,quiapcrvaporc9 frfgidos in humiditatem XXIII. phlegmaiicam Id tfercbroconuerfos dCdcotCum a cerebro ad alia membra dcriuatcs ccrcbrum cft aptum totum cor>' pus valdc in calore. rcmitterc 8Cc* Quantum ad fecun^' dum fint iftx conclufiones. Prima conclufio^fecundum quofdam cerebrum quo ad complexionem innatam tan^ tumeft frigidx&ficcaccompIexioniSj&hoc deducfla hu'' miditatc in eo reperta a vaporibus 3C plilegmatibus humi'' dis in eorepertis.Etproiftoadducunt aucfloriratem philo'' fophifecundodepartibus animalium^ Ecrationem fuam^ quia ficerebrum coquaturexclufisab eohumiditatibus ia dicflis reperiretur materia terreftris,quia ,fcilicet frigida^iJ ficca,qux remanebit vt apparet ad experimctum^ Sed lioc argumentum noneft elficax.confimilcnanq^poteft addu^ ciad probandum de carne 8C quacunc^ alia parte nofi:rl corporis, Voluit igitur philofophus q» quo ad mollem cerC'' brum eftaprxdominioterreftrc, ficut &:fere membrunJ quodlibet noftri corporis,non tamen neceffario quo ad qua litatiuam difpofitionem, Secunda conclufio ♦ fequit huic oppofita.fcilicet.Cercbrum eft frigida: 8c humidx compl^ xionisquoadcomplexionem eius innatam tantum . pro^ batur,quiacerebrumnutritur fanguine phlcgmatico^ ig'^ tur iSi^c.confequcntia tenet,quia complexio naturalis meoi'' bri fimilatur ei ex quo nutritur.vt Auicen.ponit in littcra» Tei tia concIufio.Ccrebrumquo ad complexionem eiu* innatam acfiuatam pcr influentem, qux eft complexio p^^ fuis operationibus debita eft ctiam frigidx Sc humidx cO'' plexionis.HaecconcIufiopoteft multipliciter pcrfuaderi*^ Primo.quiaad opciationcs cerebri plus opcratur frig''' dumci;calidum,iS^humidumc7ificcum. igirurS^c. pa^^^ confequcntia et alTumptum dcclaratur difcurrendo.l^riit^^ gcneratio fpiritusanimaliscx vitali.quar cerebro cft gis attributa magis perficitur per frlgidum c^j-j per calidun;») vr patet adhuc per hui-nidum,cum videaiur fpiritus anini* lis humid^or virali.Secundo apprachcnfiones in fenfu cotf^f muni Sc:cog!tatiua videnrurconrormiorcs fubiecflo hum''' do q? ficco.Tertio quia ad ipfum tcrminantur aIteration«' vigiliarum ^motuum pcr neruos: ideooportuit ipfum*^'' fe valde refiflens inflammationi.huiufmodi autem copl^^ xioeftfrigida&humida.igiturcX^c^ hocargumento vtituf Auicen^tertiocaii.fenprima. Quartoquta fubftantia m^'' dullaris eft in cerebro dominans,quae frigida cft SC humi^ da vt patuit, Item pcr hanc complcxionem eius eft caufa fomni , fomnus autcm fit a frigido , vt primo de fomno»^ Itcm pcr complcxionem eius innatam acfluata per infli'^ tcm exercetopcrationcs nutncationfs fibi proprias,quibi{* nutriturfanguincphlegmatico, crgo SCc* Et plura alj* patent,qua: non funt nifi probabilia. Qtiarta conclu»^ cft haec.Cercbrum quantum ad mcnfuram complexiona'' lem tcrtiam in co rcpertam naturaliter fe habens eft coji^^ plexionis calidac humida!.probatur. Primo,quiatacti^J . ficindicat.Secundo,quiapropterhanc menfuram if^^'? euentationecontinuacum continuemoucaturmotu dij' ^ lis 8c fy ftolis.crgo &:c.patet confequenria cum antcccd^|J^ tc. Qiiinta conclufio incidenter ponitur . cp cerebrU magis recedir a cute per humidum quim pcr frigidum»^^ ^atur.Primo plura SC potcntiora funt cerebrum humc^ tia quam ipfum infrigidantia . igctur 5;:<:- patet confcq^f^.^ tia.&:aflumptumpatet:qu'afanguip^ fpiritus fLintni^^^.^ ditatcm cerebrf coadiuuant!a,qu3c tamen funt ^''J^'^^^|f^| g'd tatem remoucnria.igitur cSrc.Ttem vapores acflu <^ ad cerebrum tranfmilTi funtcerebrum humecftantcs» tamenfunt cerebrum infrigfdantes . Et pro ifta ^ fione plura alia polTunt adduci:puta quod tacftu parum p ^ cip^turfrigidum : multum uero mollc 8C humidui" '^^.^ de hoc p!us in fra uidebitur» Secunda conclufio. i ^^^^ «ncmbranoftricorporfscerebrumeft Cor 8C f?^"%ar/^ pusmaximepotens infrigidarc. Etproifta ^^°^^ \ri}^ tasph lofophi primo dc fomno dicentis «1"^^^^^ etiai^ cftfrigidilTmapartfcuIarumnoftricorporis. Paf f^|g]di rationc , quia a ccrcbro rcciprocantur uaP°^ *Si civ m s T 1 o, ^^^"^''^^^P^^fos uenas arteria» totum infrigldare po^ tb ^^^"JP^^^f femporc fomniJgitur&c. patetconfequtn^ ««ccailumptum.Similiter acerebro fuper toto fparojtur atena catarrhalis phlegmatica,qux ctiam totum dl ma^ ime potena infrigidare.igiiur c&c.patct confetjuentia cum -ntecederite, Ad argumenta principalia rcfpondet, Ad Pnmumdiciturnegandoconfequentiam.eft.n. pei fe pro> «uctiuum calidi remitrioris ex intenfius calido, &:per iioc concluditur ipfum elte frigidum 3c non calidum : ut patet. Ad ftcundu dr cp iHa cft complexio quo ad menfura ter^ a"]' ad illam conceditur ipfum elTe calidum. \d tertiutn dicitur q, licet huius operationes non perficia torc trig,dum,ficut de ncruis circa litteram dicebat. Ad quarium dicitur q, iioc eft,quia haec materia fumofa a cali. "oeieuatamaximcpcruenitad cerebrum 3c caput &ibi coagulatur.hoc igitur arguit plus cerebrum frigidum Cu ca Ldum, Adquintumconcediturq, illud concludit cere' b^umm vianummentiforeabfoluTecalidum 8c humMa POf is,quia abfolute conuertibilein cafm ^ h.L^ " k>.1upccd,targumcntumvltimoaddu<aumin4one! VIGESIMOQ VARTO eucdo&adcps flntcomplcl^i' (^l.^Xl"'-'^"" f''" adeps&pineSedn vnauoCi fanguinis. Tcrtio •"is/edduZotlt„T^f"'^ «lida.igitur&c.cofcauen!^' "^'"^ f"'« crt doIoribu8 caufaris cx -Herb f. l?f '*.'-^'"<>l"« & c5 «o.circa mcrabra fatis Intcnf^ 1- ^^'-'2'^ *c. Ouar "u,c..radcp.d.pi;;xg,::^rp;i-r- alfumptum «militer.gencrafu c„^ ^ " ^"'^'^"'^""a & Adoppofitun,,^^^;^^^ ,^ Ilitcra. l>i»„ j r '^"'''^"'''''''''^"nqua^ftioncmPr.w., • ;«gue> dafuntqa3,dam propofitonccclTaSrH^"^?"'"'"' " qu.d fitum. Q.aantum ad primum pr=^m^' " H i"" "^lep, ^l-PerplngucdineminpropofitoS p" hT''^ ^1*»« <J."°cIvuIgariterdic.turlardo.Pe;dtcmtcr^ <^°'t«draxungia.Di(fcruntautc-hecA!rj 'J"'^'» I um generatur cx matcria vnduofa Cme ^ "9^ fanguinem S ^^"^ condcnfantc hu^fmol Partium c5m"« "^"""/''-^^ ='-oadlp,src7^a;"''''5'*'"P'':^^^''''-^''^^ ■pIexiofortls,& e " '"?'t'",°"" ^'§"'^'1"^'' Poteft dicics ign.spo,ritfaciIiu°H[?f'''''''^P'°P"'.''r''''"''gen,J^ tamcn .'"JWuere adipem pinguedincm n- pinguedo triaa si^^^^^-Differunt tcrtio ratione fitus fdeps verocircapa^tpcl P^'*^^^"'*^'^*^^^^"" ^^rnofas A ^''^^^^••concludi q,a P'""^^^^ ^"opoteft.pba; %h turadeps ql pmguedo cu^; ^ ^«ndenfa ^>gue Panniculofas $ camofas c j^' "'''^^ t'^^'^"^' ''^'^ ^^ca^e, "^"^condudipolTuntcauf-l Exquibusotn f Pars fangumis vnduofa. Formalis vc Joeftanlmanutriiiuapenes ponentcshas fore partcs no/ f. [n^Z''"'r P'"'' ^'"^"^^^ oppofitum cau fab.mahs dcformai^uius determinati mixti. EfFicics vc> c^uofameleuans&feparans abah^s . Propinoua verocS: .mmcdiara eft fngtdum hanc partem condenfans. F nali. uero uariarur fecundum uarietatem membrorum rn qui! busfunt.quadoq,cftrcpletiouacuitatisinter aliquamcm^ bra,quandoq; cabris rcuerberatio ut uideb.tur infra capi. tulodemcmbris.idco&c Quantum ad fecundfi fitprl ma conclulio..^ p.nguedinis ^ adipis cft materia calida. probatur quia tahseftpars fanguinis unduofa . iojrur &c patctconfequcntia&aliumptum fimiiitcr, Secundacov cIufto.Materiaexquageneraturpinguedo eft minus cali> daquammatenaexqua gencratur adeps,probatur «uia matena: pingucdinis plures funt partes aquofx permix* tx quam materix adipis.igitur patetconfequentia 3c allumptumpatetexperimento.cumadepsmcliusd^ faci/ Iiusint^ammctur,itautoIeoairimiIetur.ideoiS:c Tertia conclufio eft.Q. tam adeps pinguedo fint frigidx com> plcxionis in comparatione ad cutim» patetjquia quatucun. horum matcria fit calida^immcdiatc tamen fit a frigido c5 geIantc.ideo<X:c.patetconfequentia,<&:afrumptum fimili^ tcr,cum tam adeps q; pinguedo liquefiant a calido ♦ qux^ cuny autcmhumidacongclantura frigido diifoluuntura cahdo econtra ut metalla» Quarta conclufio eft hxc, Q. hcet mareriagenerationis adipis fit calidior matcria pi gucdinis,frigrdior eft ramc adcps pinguedo.Prima ^^^9 huius conclufionis eft pofita fupcrius»Etfccunda patet pri^ moper Auicen,inhtterac&:arguiturfigno, quia dcnfiori9 SC folidiorir- fubftantixapparet adeps pinguedo . igitur adeps recipit congelationem fortiorc»6<: per c5fequcns&c# patetconfcqucntia 3c alTumptum cxperimur. Itcm quia circamcmbrapanniculofamaxime multiplicatur adcDs- qux membra panniculofa funt frigidiora cp carnofa mcm> bra circa qux muhipl carur pingucdo . igitur 3Cc. Ifta» omncsconclufiones confueuerunt antiqui poncrc fub hia uerbis.Pnma.Adeps et pinguedo funtcalidamatcr.alitert hcctfintfrigidaformalitcr.Secundalicctpingucd^ tcnaliterfngidioradjpcformalit tamefngid or cft adcp» q, p.ngucdo.Et intelligunt has quatuor conclufioncs fupo rius poiitas, Scdcircadicflaquxdamconcurrunt dubia. n..N;. Primum AdcpscS^pinguedoaffumpr;.inciboucl mcd cinafuntcaIefacicntcs,rdcononuidctur qu6d rationabiIi> ter debcant ponr fngidx.confequentia uidctur nota Sc cot ligituraflumptumfccundocaii. capitulodcadipc/ & ab Ifaac in dixtis uniuerfalibus in pluribus capitulo, Secun dumdubiumeft,quiaadepspofitain ftomacho uel fuoer ftomachoanimalisliqucfitfubtiliatur&in uaoorem co > ucrtiturexiftcnstamcnintcriuscirca mcmbra ualdc cali> diora qi fit ftomachus in eius groftitic conferuatur ubi uidc rctur ipfam fortius dilToIui debcrc ut circa cor» Tertium dubium,cuminquaIibctpartccorpotis adhuc cordi pro/ pinqua fit caliditas ualdc intcnfa,quomodo potcft uncW fumibicongelariafrigidoc^ in ad/pem conucrti cum fit iuxta cor. Ad hxc om nia rcfpondctur. Ad primum di citurq> non rcpugnat idcm prout eft pars noftri corporia cfifecompIexioni6aIiquaIis,quahs noncftoccurrcns corpo ri nofti-o,ut cibus ucl mcdicina*ucrbi gratia ♦ cor prout cft: uiuens ucl pars noftri corporis uiuentis eft complexionis ualdc calidae.quod ramen inter cibaria ponitur complexio> nis melanchoIice.Et fic in propofito quantilcun» ponatur pingucdo 5::c.inter partes noftri corporis frigida in com rationc ad cutim,ipfa tn occurrcns corpori nro ut cibiK^^I mcdicina potcorpusc*aIcfaccrccX:in latitudinc calid^ rcponi.Ettotacaufaeft:quia fccundum alia coDlevion^m operatur proiit cft pars uiucntis Afccundum alia a!^Z niitur ut mcdicma.PrimOj^n.moopcratur pcr coplb^^^ quarcfpc(ftucutisipfacftfr.gida.Criucrooccurrir uc mc> dicinaopcraturpcrcoplcxioncm ciusuittuale.Et nSrcpu/ Iacob,M»auic. CCc if Calidii dupPr» Adeps ^ pigue do coiifi deratur a V ;s s T I o. gnat aliquid fore forinalitcr vel adualltei* frigidum , quocf tnell virtualiter calidum,vt patet dc vino 'Sc multis alijs» Et li arguitur contra hanc refpolionemcquia ita liabet co plexionem hanc virtualicer calidam dum eft pars viuentis (icut quando non eil pars viuentisjgitur qua ratione cale/ facit vna vicc SC reliqua. Item quaeritur qu.i: complexio virtualis efl ilia. Dicitur ad primum concedendo alTum ptum cp habet illamcomplex onem virtualem, illatamen complcxio virtualis non qualitcrcunqj eft caliditaiis pro/ duJtiua niriadipctalitcrfubtiliatasS^ adadum redudade quo videbitur alias. Ad fecundum dicttur q> illa f ft qna^ litas fecunda ita naturaliter produdiua calidiiatis ficut lu/ men,quauis non Ht formaliter caliditas ncc fcigiditas : fed de hoc magis videbitur infra» Ad fecundum dubium di> cunt quidam tencndo c)> adcps 6c pinL^uedo liiu paries ani matx. q> anima adipis dC pinguedinis i clillit , nc panes in adipemoucanturadgradum caloris intcnfum, Schoc mc/' diante complcxione adipis 3C pingucdinis ut fe in fua natU' lalidifpofitioncconfcrucnt.cum vero corpori noftroappli caiur adeps aut pingucdo tanquam mcdiclna vel cibus ia corrupra cilanima in eis,ideo partcs calidj: acrcacigncpin ipfis exiftentcs iam fc rcducuni ad gradum caloris intenfio rcm vel moucnt 5^ pQicntcs funt corpus calefaccre, Si aute tcneatur cp pinguedo Sc adcps non fint partcs animatc,fed habcant folum formam mixti inanimati.dicuntur fimiliter (^^licctpingucdo&adepsexirtcns in viuentc non fit in fe habcns animam formaiitrr,ab anima tamen fiue a virtute reguIaturtS: refillitfuacinflammationi t!v: liqucfadioiii ni ficaufaconfumcnsfucritnimis potens, ficucin hedica marafmo. Scd hxc refponfio muIta=J patitur inftantias, Prima^quiaquantficunc^ virtus rcgularc habcat&c.non tamcn aufert quin in adipc a cordcvcl fpiritu inducatur iiv tcnfiorgraduscaloris*fedhuiufmodi gradus videtur fuffi^ cicns ad liquefaciendum adipcm.igitur&c.cofequentia vi detur nota. Item minor gradus caloris q? fit indudus in adipe a corde fufficit ipfum fubtiliare 5c in vaporem coucr tcrCjigitur gradus caloris in adipe a corde pofitus potcs eri^ adhocfacicndum.confequcntia vidcturnota SC afiumptil probatur,quia calor ftomachi fufficit hoc facerc cum tame vidcaturmultoremilTior. Ad primum dicitur q> perre*' fiftentiam iam didam prohibetur vt inducatur ita intcfus gradus q> fufficiat ipfas I/quefacerc , licct intra latitudinem alteretur adeps.Nec negandil cft quin cactcris paribus inac'' quali remporc fiat maior refoFoadipis in partibus cordi vi> cinis in alrjs Ad ipfam etiam confcruandam 6C gnanda fatis adiuuat acr frigidus ad cor pcrueniens 6c frigiditas ca^ pfulx. Ad fecundum ncgac ans & di^ q> in adipc pro cibo vel mcdicina in ftomacho aftumpta a ftomacho maior gra dus caloris ^ducitur a corde in adipe viucnte.cS^ p cam iam dicflam patct q> non .pccdit argumcntum. Ad tcrtiu dubiumta(5laeftforo^partc,dicitur.n.cj>ad illius congo lationem fatis adiuuat frigiditas capfulx,qux cft frigida rc fpe<5lucutis etetiam frigiditasaeris infpirati.Veldiciturc;^ non quaelibct pars exiftens prope cor eft calidior cute, imo aliquaeftrrigidiorjlicctquaelibettalis fit refpecflu cutismi nus frigida qi foret ii eftet diftantior a corde. Circa iftam materiam efifent multa fpeculanda. Ad argumenta prin cipalia rcfpondetur. Ad primum potcft dici probabilitcr adipem & pingucdtnem clTe potentialiter calida . & hoc in potentia pafifiua,ficutoc vncftuofum fcd hoc non rcpirgnat didis in qone. Ad fecundum dicitur negando confcque tiam,licct.n.materialircalidaagens tamen immcdiatum eftfrigidum. Adtcrtiiim dicitur cj> adcps 3C pingucdo dumfuntviucntiafunr formalitcr calidiora ipfis mor> tuis.non tamen virtualitcr. vt fatis dicftum cft. Ad quar> tum dr negando confec]ucntiam ficut fatis patct cx dicftis» Ql»oeftio, XXV. . VIGESI iy\OQ_VTNTO Quxntur.Vtrum cu Juilibet mcbri copFo naturalis fim lctur ei cx quo nutritur» Arguitur multipliciter cp non. Frimo,quia luiic fequcrft XXV. cp omn1a membta noftri corporis foretit fibrjnuicc in plexionc fimilia.cofcqucns cft falfum,vt patct.cS^ arguitur confcquentia,quia fi quarftio clfet vera , tunc cum quodli'' bet membrum nutriatur fanguinccuiuslibctmembri , co-' plexio naturalis cft fimilis complexioni fanguinis natural/.' fed quaccuncg in complcxionc fimilantur vni tcrtio inter le funt/imilia. Secundo.fi quxftioeifct vcra fcqucrciurcp pulmoforct naturaliter complcxionis calidx ficcar.con' fcqucns eftfalfum,6lc: vidcturcontra Aui.inlittcra5^c. guitur cofequentia,quiafanguis cx quo nutritur pulmo elt complcxionis ficcac;cum fitmultum admixtus cholcrg, vt ponitur in littcra.idco6<:c. Tcrtio. fccjuitur cj» quodlib" mcmbrum noftri corporis cftct complexionis tcmperatarv confcqucns cft falfum.etarguitur confequcntia,quia cx nu trimcto temperato potcft nutriri quodlibet membruni no ftri corporis.fed cjuodlibettale fecundum naturalem eius complcxioncm fimilatur ei cx cjuo nutrit.ideo &c. Qy^^^ to.pollibilc cft nutrimentum cllc contiarium compkxio^j naturalimcmbriquod nutritur cxco.igitur&c.nota eO:co fequcntiavScallumptum patct^cjuia potcftfanguis clTcfrigj dus cuiuslibct mcmbri complcxionc naturali cxiftcnte ca da.igitur&:c. Quinto.aliquod eft mcmbium nolbi^^^ porisjcuius naturalis complcxio nonfcruatur nifi per co^'^ ttaria,igit5(:c.patctconfct]ucntia Sc alTumpium cjuia co'' dis naturaliscomplcxiononferuatur nifi a prohibentib^ eiiis inccndium 3C diftcmpcramcntum ad carm.ralia y^^^ funt frigida.idco5(:c. Scxto nutrimcntil alTimilat mcb' ^ Sc non ccontra.crgo qo falfa,patct confcqucntia SC alTu*^ ptum Iiabet. 3,de virtutibus naturalibus a Gaf. ^ ^ In oppofitum cft Auiccn.in littcra. ^ Cf . In ifta quacftione primo proemittcda funt notabilia^^ fi^j . dam 3C diftinc^iones.Secundo poncndac funt conclulio'^^ dup' < dcquacfito. Qiiantum ad primum fcicndum q> pcrco''^ plexionem naturalcmmcmbriintelligere dcbemus cofl plexionem conucnientem fiuc dcbitam mcmbro pro operationibus exercendis.Econtra veropcr accidcntal'^'^ qu3c non cft debita vel requifita pro fuis operatiombus jP^ ducendis fiuc cum illa rcmaneat membrum intra latif^ ^ ncm fanitatis fiuc non.Exemplum primi.ficutcft copf''' patis per quagnathumoresconucnientcs p nutricatio'^ ^ Exeplu fccundi.ficut cft copfo repcrta in pulmone in eo P fita ab humiditatibus & vaporibus phlegmatibus 3C c^t^^ rhis ad pulmonc pcruenicntibus,licer.n,in pulmonc tum cft dc fe non eftcthmoi Iiumiditas accntalis ab h'f jy poribus cX:c.adhuc pulmo efifet fibf fanus et couenient i*^^^ N excrceretopones,io couenicnc dr hxccopfoacciitaliS' (^^^, cudo fciendu eft q» duplex cft nutrimcntu. Qcf d5 op3 d^Y ma tm refpcu eius,refpcu cuius dr nutrimctu.Qcf'*^''^ ^^g^ ras a ma cX: a qlitate fiF.ExepIii primi.ficut fanguie jP^ Excpli' fccfi.ficut fanguis giiatus cx lacflucis g no ^'''^' gjj/ tur,qa in corpus trafmutet,fcd etia refrigcrado corpi^ ^^^.^ qPr altcrat.Et dixi notant rcfpcu eius rcfpcucuius^dr ''^.^^ Cop fiPar lutri ^'cur; Pis 5 J'iorr, co qcf' comcdit ctcpatebit. Tcrtiofcicdu q, adhucd^^^^g cuiuflibct mebri nutrimftu.qcfda.ppriu Sc (^<^^^^f '^e^ p\u dc coi vt maflfa fanguinca dr nutrimctn coe oiu ^ ^gf broi^,co q> cx ca apta filtoia mcbra nutnn.ln to^a * jjs; fa ifta renibilis eft ps fanguis cuilibct mcbro^po'' ^i^cti .^jjjr' exfplfidc pprioficutnutrimctiificcoucnicsofii5'' jiiuc ^ ^f^t mcbrodrnutrimctu^priiJoftis. Q.uartofcfcdii P^^^tu pri' cuiuslibctmcbrinutrimcnti*i^prii)cftduplex. ^'Srt ' pK>' appropriatufiueppinquu la difpofitu ^J^^^P^"'^ qu^'^^? et .ppinquu fuBx mfbri:vt humiditates fe^^Linds» eft mcdiatu fiuc rcmoti1:ficut fanguis ^^pornonatu ^^^^^^ nutrimcntum olTis .pprium.In PP^f^'^"'^;!''^^,^^^^^^^ denutrimento.ppr'ofccundomododi(fJo.fic.t^ ^^anife/ Auic.in littcradcfanguinenutricnte pul»"^"^'^^^ cft ^1?« ftum.n.cft nutrimctum ^^prium pnmo ^,^0 CopPo ^finati •^o vul K aViESTlO, membro 5d cconucrro, vt patct cx gd noJs nutrimcntl pf o pri) talKcr accepti. Quinto principafr fcicndu copfo/ nem mcbri fimilari ci ex quo nutrit poQumus duprr imagi n^^rKFrimoformalitvtruc]pipfoi?«ad idemedium generis ii.cut(fncoparando.Secundocorrndcnrcr,vtfit fenfus cu quaiccftmcbrumin gnemcmbroi^ refpedu cutis taleclfc niitrimentum mcbro.pportionatum in gne nutrimentoij; ««pedu^f.nutrimcnti conucnicntis mediognis. Tmaginan aumeft.mcj^fanguiseftmalTa cois nutrimentalis omniil mcmbroijjhns infedifformitatccorrndentemd fformita^ ti mcmbroi5« n?i corporis, vt quanta habet difformitate os cc caro tanta habet pars fanguinis .pportionata olTi a partc langulni8.pportionatacarni,(9<:ficdealiis»Ec ideoficut fc habet os intcr;ncbra nri corporis quo ad copFonc eius na> turalcm,ita nurrfmentu.pportionatuolfifehabetad nutri^ mentum alrjs ii.<:bri3 .pportionatum» Sexto fciendum q, «miiitudo vel.^ portionalitas nutrimctiad mcmbru qncfa ^3uenit cx parte ..u^Utatu manifeftai?^ vt fimilitudo fangu^ grom mcladioliu ad o..Qriq^ autcm .pucnit ex parte qua^ Iitaus vel difponis occultx,ficut eft hepar confem^ pa U6&fib,conforme,&ftomachusftomachi: 6c pi"lmo pulmonis&gnahter quodlibet mcbrum humanu ciS fpcc.c.cumiUo,ficutcoIligipotquintoconi8eurdcd^^^^ tcrtr)dcpulmoncvuIpisafmaticoconfcrentc.&dcc^^^^^ xta, j.cap.de colica de intcftinis lupi conferem.W • cis.&dccimaquartatcrtiidchcpatTp^:^^^^^^^^ riufS . Vlte mc fieri pcr nutrimctfufed de hoTm^^^^^^^^ Non cuiuslibet mebri n °PP°'''""'. Secu, Ja cocFo. quU ule poteft erte 0^1^?«^™;-" "c""^' P^'" '^''^> uetfo fici.t fatis eft notum. TerZ "'^ ^^Sido, 3i econ^ betmembri natutalis complexio iL^T'- '^»" '^"i"^!» .t.memieius^pt,jfotma^.e;Z"S L"'"-^'"'^''' cutim fiucadmediumgenetis oZ?.u^ «^«Patando ,d xioniseftoscompara.uC^":''^:!^'^^;^ nutftur&c. CIuartaconclufio.Pornt AlTVfT,,''"'* Cu.us1,bet membri noftr. corpor is comoUi^^ ^^;"' CorrefpondenterfimiUturnutriS^rtoers^^rT"*'"';''' »oa materia tamum operanti, qu^cc^ 1^5"^ T'?"' feUi8i.q„alccuncpgradum veirKumoZin """^ •'scomplexioinleneremembrorumt in la itur''"-' bfotum talem obtinet nutrtmentfi Z W, "''™ '"^' «'■■um.patet.quia quodlibet meb n?n fu^ ±, "'""'""^ nutrimento fibi ^portionato & Sir confr^^ «e con ea',?""'"^° pet al.os modos fif,.ud«. igT&cfZ: fportion^lt^rT""""-7r""f"°''""" *d lius^por.iona^'^^^'?'''"'^^"'^'.^'^?'^^-'"^^ ^3j«-.. _ . '^^PtinciDaltamder. Ac^ nrit»7% r^.-^ ^dargumcntamjn • r -7-- n^^^^ ^"te. ' qone,pbat n?''"^'P^.^'^"^^":, ^^Primufatis p^ ,, fecundu dr c>^,; m qonccocclTum vt pate^ pulmo fit multu adm?x;?.^'i: ? "utriE naturalcnutrfmcn^oc- '"i"'" - " ^'t'' '^^^^^^^ Adfecundudrc> A '^''S"^^'".^'^"^^^^^^"^ ^ pulmofitmultuadmlx ' midus ♦ Sed tn de hor nf" l '^''"r hu> ficut de fanguine coi diccbl-^ '^'' infra. Ad tcrtium dr 6uinitcpcrato,fia,ilatt^^^^^^^^^^ «^Pcrato. Ad quartii dF c^? .pportionah in fanguine J?atcria,fedaquaIitatcoD?J""''^"^ nutrimentum nona '"cunc^ nutrimcntu cordis n?'* f"^ ^"'"^""^ ^"5. H "«'o^ocontranum^ftattnilludforc cidcn, fimilc corrcfpondentcr vt dic^um eft.Et ita proportionabi^ Iitcrdicercpofiumusdcaere,VcIdiciturq>pcracrcm non Confer> confei uatur cor vcra dc proprie di^^ conferuatione,fcd po uatio tius pracferuatur per aerem,per nutrimentum tamen cofer cordis uatur reponcdo in eo tale quale depcrditum eft. i.ed de hoc oer aere, inrramclius vidcbitnr. Quarftio. - VIGE.IMOSHXTO a-riturr vtrum qdli bctmembrumfecundum complexioncm eius accntalem fimiletur ei quod ab eo fupcifluir. Arguitur mulciplicitet q, ,.]'^'"^,^>^"'^^"°;^3 Pulnioni. digeftionc fuperflu,^ eft calidum dC ficcum^^St: tamcn pulmo cft accidentalit hu n-idus.igitur5j:c.patet confequentia^&atfumprum ppri/ ma partc patet Cum pul jj^^ nutriatur fanguine cholerico vt vult Aui.inlrafupcrfluitasdebeat proportionari ci a quo dcciditur^vt infra videbitur.ideo SCc. Secundo poilibilc cft quodlibet mcmbrum noftri corporis fecundum coplc- xioncm accidcntalcm fimilari ci ex quo nutritur . crgo pro tunc nccelTario non fimilabitur ei quod ab eo fupcrfluit fe^ cundumcomplexioncmaccidentalem. patct confequetia cSt^alTumptil.poFe.n.cft nutrimentilaltcrarcquodlibet m£ brum nri corporis in eo qualitate vel coplcxionem accnta^ Iem.pduccndovtIaduca.idco&:c. Tertiofic principali tcrarguitur.fupcrfluitasmembridcciditura digonc mcm bri.igiturper fupcrfluitatc mcmbri figniffcare polTumus fupcr complcxioncm naturalcm membri 3c non accidcnta lem.patct confequentia cum per fuperfluitatem dccifam 3 digeftioncarguamusfuperbonitatcm vclmalitiam dige/ ftionis.^ pcrconfcqucns fupcr pcrfcdioncm vel imperfc^ dioncm compIexionis,qux cft inftrm digcftionis* dC fi fic videbftur fupcrfluitatem 5:c.magi8 proportionari complc xioni naturali q?compIcxioniaccidcntaIi mcmbri. Quar^ topcrvrinafignificarc poflumus fuper digoncm hcpatis SC venai}?,^: per cgonc fuper digonem ftoi, 6c intcftinoru 3C per confequens fupcr copPone corrndcnte nalc , igit 6Cci InoppofitumeftAuic.in littcra» In ifta qonc primo vidcbitur de principali quxfito. Se/ cundo videbitur an fanguis cx quo pulmo nutritur vel de^ bcat dici fanguis cholericua. Quantum ad primum prx mifio cx antccedcnti quiftionc quid pcr complcxioncm ac cidctalcm intcll.-gerc dcbcmus. Sciendum primo cb fu Supflui/ pcrfluitaseftduplex.f.communis&propria^pcrfupcrflui. tasdu> ' tatemcommuncmintelligeredebemus fupcrfluitatem dc plex, ' cifam a matcria communi, vt fcces a chyIo,& vrinaa fan^ guine vel fac^iam ab agente opcrantc pro toto , ficut fu/" perfluitarcs di^x proucnientcs a calorc ftomachi vcl hepa tisoperantiumprototo,vclquiaprodu(flaad finem com/ munem vt fpcrma ad confcruarionem fpccici, vcl quia ad membrum dclegata cft a toto Cicm cft fupcrfluitas cxiftens f n pulmonc cx catarrhis 8c vaporibus cleuatis a toto. Et c *.fl • ficutdiciturquatuorraodisaliquafuperfluitas communis tar^""'- ita quatuor modis oppofuis dicitur propria. Primo quia de ^fZ " cifaamatcrfapropriavtfuperfluitasnutrimenti olTis» Se^ "^^™ cundoquiadecifaabagentenonopcrantc pro toto vtea/ dmo^ii^ demoflisfupcifluitas. Tertioquianonadfinem commuv citcr/ nem.Quarto quia non mcmbro dclegata a toto , fed a dc> tcrmiuato mcmbro» Et dc omnibus his poteft intclligi in quaeftionc» Sccundo Ccicndum quod duplex fuper^ Susfl ' fluitas poteft in mcmbris inueniri , vel perviam deflu/' • xus , vcl per vram congeftionis» Excmpla fatispatcnt. '^-J*^- Tcrtip fciendum quod vtroque iftorum modorum du> T p ^ plicit« in membro poteft fupcrfluitas rcpcriri ♦ Prim P ipfo cxiftcntc in naturali fua difpofitionc ♦ Sccundo inf^ cxiftcnte in difpofitionc proetcr naturam . ExcmDla f tis patcnt, Quarto fcicndum quod huiufmodi fuDcrflul^ tas vcl ibi moram longam contrahit vel non Excmnb fatis patcnt. Tunc fit prima conclufio. Poftibii; cft mem^ brum fccundum complcxionem cius accidcntalem aflGmi lari ci cx quo4mtritur.hanc conclufionem probat vnum ar gumctum adduelum antc oppofitum, vtmcmbra calid» Iacob,M,auic» CGc iif Q. V A S T 1 natuialiter nutriia cx Ia<fluca,qu3e ffunt accntaliter frigida, 6C ita fecundum accfltalem copronem aliimilanc ci ex quo nutriuntur.Nec ell iioc contta Aur.in Ira nec contra deter*' minaia in praecedenti q6nc.ibi.n«ex intentione AuicJ.dicc/ batur copFo naturalis membri limilatur ei cx quo nutrit tanquam nutrimentoproprio vclfibi proportionato quafr * noiiellincafuconclufionis nuncpofitx cum nutrimetum taic^hon/itproportionatum membris , quac ex eodicuntur nutriri,ideo dCi:, Secunda cocro, No cuiuslibet membr» noftri corpor4s infua naturalidifpofitioneexiftentis accide taliscomplexio alTimilatur fuperfluitati ,pprix illius mcm bn\patet quia fuperfluitas talis magis proporiionatur com plexioni naturaliillius mcmbri.igitur cSt^c.patet confequen tia cum antecedente» Tertia coclufio principalis. Adhuc non cuiuslibct membri nollri corporis naturaliter fehniis ct habcntis fupcrfluitatc coem primo fecundoueltertio mo do dicfla accidentalis coplcxio ailimliac uel .pportionac fug fupcrfluitati communi primo fecundo uel tertio mo diifig» patet,quia hepate naturaliter fe habente cofimiliter ftoma/ cho urina 3C egefiiones attcflantur naturali complexioni iic patis 3C ftomachijideo 3Cc* Cliiarta concIufio.Hrs mem bris non exiflcntibus in fua naturali clifpofiiione poFe eft fu perfluitatescommunesprimofecundoucl tertio modo di'* <ftasproportionariuelfimiIaricompIcxionibus ido^t mc^ brorumacCidcntaIibus,patet,quiaurina exiflcntc choleri^ ca fiiper digeflioncm accidcntaWrer cholericam hepatis fi^ gtiificamus Sc ipfa phlegmatica fimihter,idco &c*Et nulla illarum conclufionumuoluit Aut.inlittera dum dixit mc/ brum fecundum accidcntalcm complexionc aiTimilac 3Cc, Q.uinto dc mcntc Aui.cft ha:c.Superfluitas communis in membrocxiftens pcruiamdcfluxus& longam contrahcs in mcmbro moram fimilatur mcmbrofecundum comple xionem mcmbri accidentalem» Patet, Primo difcurrendo de pulmone 3c ccrcbro.Et arguitur rat(one:quia talis cotn^ munis fupcrfliiitas contrahens (S^c. neceffario altcrat mem' brumfuaqualitatcuelfuisqualitatibusqua: non funt ne^ celTariae membro nec rcquifitae ad fuas opcrationcs cxcrce daSjigitur&c.patct confequentia 3C affumptum fimiliter Sanguis patet intuenti.Ethanc intcUcxit Aui. Quantum ad fecil^ choFicuf dumarticulumcftfcicndumprimo. Aliqucm fanguincm dupfr» efifc cholericum poteft intelligi dupIicitcr.Primo.n.fangui^ nem cholericum in gcncre intelligcrc pofifumus fanguincm calidum et ficcum in coparationc ad fanguine tepcratum» Secundo per fanguine cholcricum intclligere poffumus fati guinem,cui multa admixta eft cholcra fiue per talcm chole rx admixtioncm rcddat fanguis ficcus vcl non» Sccudo praemittendum q»puImo fecundum complcxioncm cius naturalcm cft complcxionis calidae 3C humidae , 3c hoc vr dc mente Auic.in littcra. Tcrtio pracmittcndum cp cuiuf libct mcmbri complexio naturalis fimilatur ei , ex quo nu'' tritur membrum ad intcllc(ftum datum in prfccdenti qu?^ ftionc. Qiiarto praemittcndum non necclfario p qua^i bctadmixtionecholcrcrcdditurfanguis ficcior tcmpcrato fanguinc,hoc fatis patct. Tunc fit prima concIufio.San> guis cx quo nutrit pulmo non eft cholcricus primo mo.pa> tct,ga non cft calidus 3c ficcu8,igit «Si^c.patct confcquctia ct aflfumptu ^bat,quia pulmo eft naturaliter calidus 3c humi duSjfed talis cft fanguis cx quo nutritur pulmo in gnc fan> guinis qualis cft pulmo in gne mcbroij^.igit SCc.p^ttt cofc quentia cu antc. SccundacocFo. Scquitur c;^ licet multa choFa admixta fanguini nutricnti pulmone fit potcns illum fangiilnemcaIefacerc,nontncftpotens ipfummultu cxic care.Prima pars patet.Secunda fimilitcr,quia alias illc fan guiscffctficcu?, TcrtiacocFofequitur.Sanguis uutriens pulmonem cft fanguis cholcricus capicndo cholericum fc cundo modo.patet qu a hutufmodi fanguis eft multae cho^ lerae admixtus,vt expcricntia docet^cu fit fubtilis fumofus rubcus rubedine clara,vt patct cum fpuitur fanguis cx ru> ptiira vcnac in pulmonc,c&: colligirur ctiam hoc quarta par j^icula aphof»quicuncjjexpuunt fanguincfpumofum.ltcco XXVIT. cludi potcft cx pulmonis leuiiate 8c fponglofitatc 3Cc. argumenta principaliarndet. Ad primil fatis patetcxdr cflisinfecundoarticuloquidrndcndum eft. Sifradaua quid fit refpondcndum patct cx primo articulo , quarc 3Cc, Quaeftio» xxvij. VIGESIMOSEPTIMO Quairitur. Vtrum membrainhocca.ab Aui.graduata in fuis complexioni^ bus graduentur talitcr pcr copFoncs eo^t innatas, vclinnue teSjVelinnatas adluatas pcr influcntcs. Arguitprimoc? pcr innatas folu, PrimOjCjuia capilli ponuntur intcr cctc'' ras partes complexionis maxime uccac pp hoc cp ex cjs ra ro nutrit aliquod alal fcd hoc cft graduarc ipfos pcr fua i"' ta copFonc tm.igit &c.patct cofcqucntia 3C afiumptu Ih'** Et conflrmat idcfccundo,o8 ponit liccx copFonis PP^^ cius duritie.fcd pcr nulla copFonc influcntc eft os durii» ig tur 5^c.patct confequcntia.&: maior in Ira.tSt^arguicniinor, cjuia offi non influitur nifi fpiritus aut fanguis quoi^ qjj^ bet eft corpus humidu rcfpecflu cutis vt fatis paiet. 'S'^^^^ Confirmat.idc fic.hcpar ponit minu8 caFm fanguinc pP ipfum cffe fanguincm congeIatn,fed notii eft cp hoc eltir fum graduare fccundu copFonc innata.igit S^c, patctcon^^ ^^^^ quentiacuaiitc. Itc quarto graduarc mcbra vel P^^^.^ ^^^ein alias nri corporis eft in varias qualitatu mcfuras 8C deno tiones attribucrc fecundil coi^ varietaic,fcd per illa cop ' nemmaximcfuntmcmbrainfuiscopFonibus giaduan ^ per qua maxime diucrfificant intcr fc,maximc autc diuf[ ficancintcr fe fecundum coi^? coplcxioncs innatas. igi^ * confequentia prima fatis patct<Si vltima, fcd arguic m"^ «auia in complcxionc influcntcviirfcreocs partes nri ^^^*^^ ris e(Te fiFes cli eade vel valde fimilis fit influcntia fupjf ' to cordis 3c alioi^? principaliu mcmbroi^*, vbi tfi " ^ innat? mebroi^<X: partiti nri corporis funt fibi inuiccm xime contrariar,ideo 3Cc. Sccundo ad principalc arg"'\, qy mcbra Sc partes lam dicfix graducnt fccundtl cop"'" coi^ influcnres. Primo vcna: 8C artcri? per copFoncs innatas funcfrigidac copPonis,cS<: tamcnintcr mcbra<^^''^ graduant ab Aui.igit c5<:c.patct confcquentia ct afifuit^P^" coIFr. Secundo quia ab Aui.ponitur fanguis cali^^^J. pate .pptcr continuitate qua habct cum cordc,fcd pc)* '|, continuitatc non rccipit innata.fcd praccife influcntccop nc.igit (S^c.confcqucntia nota Sc aflumptu fiFr fatis pafj.^^ TertiopuImopaccntalcmcopFonceius ponit hu«ij' ,^ hepatc,fed notu eft cp acciitalis copFo no cft nifi ^^^^^^^(t tur ^c.patet cofeqntia.(5!(: totu affumptij colFr in Ifa* tioadprincipaIearguitcj»pcrcopFoncm innata acftt*^ per influcntc. Primo quia cutis volac ponit copl''^'^' ^( peratififime.5!: non pcr innata cum fit cutis ncruoft,'^^ influcntc tm: vt fatis patct.ergo poncnda cft talis pC plexionem innata aduata per influcntc.confequcntia P .^^ 8c alTumptri fiFr intclligcnti. Et confirmat hoc au te Aui.in Ira di*i inquit cutc cfifc mcbru tcpcratu , q"' ^^jgj/ in ca aequantur caliditas vcnaij? 3c fanguis 3c ncruoi^ ^^^^^ ditas,potaute hoc totu aggrcgatfi coftitucrc c^P"i" gju^ taaauata pcrinflucntcm. Tcrtioper illacopFoneg^^jj^j dafunt mcbra nri corporis per quafuas pricipaFr p ^^^/ operationcs ad quas funtfinalitcr a natura or^L^^^^^pori» perta,fed hocin oibus aut i plurfbus partibus nri c ^^^^^ eft pcr copFone innata aduata pcr influcntc.igit ^ '^orp^' confequcntia,& minor fiFr difcurrcdo per partes ""'i^ui ris,&: patct maior,quia mcbranograduantab ^jef infuiscopFonibus nifivtipfis cognitis ^"ciamus copFoncscoi??conferuarc,5^pr2tcrnaiuraIcsaDn ^^^^pcf ralcs autcm copFoncs confcruande vnr «nna^ influentcm.crgo cS^c.patct confcqucntia cum an AdoppofitumcftAuiccn.inlittcra, ^ ^ . Refpondcndoadhancquacftioncm pri«i^ P g.cundj» ^^pf quxdam tcrminoriim diftincflioncs '^^"o"^ " ad P^i^^'' jni'f poncntur conclufioncs dc quarfito. Cl^anturn^^g ,ri> Sciendum cft primo cj, pcr complcxioncm in ^^^^^0 tellfgcrcpofifumus. PrimocnimcompUxionw» Copl 'Hple ^(fln Copfo CtV ^ S T I O* Vel corpori naturalem exntem fiuc proportlonatam p fuis operationibusc5<:ficdirtinguitur complexto innata contra complexionem accidentalem vel practer iwtiiram^et no co trainfluentem:immotalitercapicdocomplexionem inna> tam ahqua complexioinfluens eft naturalis vel proportio^ nata membro pro fuis operationibus excrcendis. 8ecu ndo per complexionem innatam intelligere polTumus complo xioncm in complexionatoconfu. gcntem merito fuoru mi lcibilium,ficutexempli gratia eftrcomplexio in neruo rcful tans merito humorum cx quibus gencrat ncruus in quo do minantibus partibus frigidis refultat complexio nerui frigi da &calidis calida.fimiliter complexio in mufculo refultas merito complexionis carnis 3: ncrui 3c ligamentorn ingro di^ctitiumcomplexionemmufculi dicitur innata mufculo, lic dc ahjs^Et talitcr capicndo complcxionem innatam* ailtinguitur innata coira influentem» Complcxio enim in> Hucns non confurgit in mcmbro mcrito fuorum mifcibilin fcd ahunde fibi influitur ficut fatis patct de complexionc da ta mufculoa corde vcl cercbro pcr fpiritus animales velvi tales acordc&cercbroad mufculum tranfmilTos. Secii/ do fcicndumq>percomplcxioncm intiatamaduafam oer .nfluenteminteUigcrcpo(rumus iuxta communem modf, loquediaudorumtotumaggregatumcx complcxionc in^ foki non poifct cflfc conucniens inftrm.rcquiritur igit in io fomufculopraetcrcomplexionpm ;«j,.r ^ '"^ 'gicinip totaliscomplcxio au^ .Hi'^^^^^^^ ucniensmrsX^^ nem influentcm aS.^* P^'" ^^"^ complexio vcfimulc«trfir^^^^^^^^^ tionum iamdiaarum, Ex h «nftrumcntum opcra^ f»<J»complcxionum,qu3cdam cftTnn., "^'^"^"^ P^^^'^' quardam imiata ac^n.r. n?'" n".l""^^^'^"?dam influen.. mmu ,una con> Slix. A ' ^'^"««■vj^m eit in c t complcxioncm innatam aduari ner infl" ^"''^ «oprmc.palitcrfcicndumq,perg i^^^^^^^ noftn corporis in futs complexion bus nZ^^^ rcdcbcmusin propoUto nifl attribu •onem^^ menfufxcomplcxionismcmbris DutaTr ''"^'"^tae tum a temperata rcccdcntis.Et K ' emr'''^ Sendoin propofitocomplcxioncm Cd r.r'''"' '"l^"' tam.f.cuti, Et cx hoc patct quiTfiT^^^^.f "'^'^ -1"^'^"^ partcstioftricorpoHspcrcomprcxL^'"^^^^ '"'^^^ flucntem. aua«o principaZr '"'^'"^ bu9«oft«coTporisquatuorpo£m^^^^^^^ P5«i> 5°mplcxionalirdifti5,das.sLrr.^l^^^^ 'nna^ ;ina fomplcxionalesdiftindas.SicutcxcmSr-"''"^"^^' -PrimoqaidemimaginamurconS^^lTcmi^ tam tatitum dc qua iam dicfhim cft:;&: hanr "^uHn quolibctfimplicium componcn"^^^^^^^^ SccundolmaginamuVinnatamadua^aT^^^^ quol.betfimpIiciu„, cxiftetem pro opcr^io'^,^' ^l"^- libctillorumvtconfimiliumconfimi^cc^^^^^^^^ tributaS pcTquam" "'r'^"'^ ^^g^nico at ci>vt organicum cft fi -'8—". opcrationcs organi ^motus,pcr nXmcnT"'" r "^P'^'^'^"^ u" VidcturmufcuIuscrueL"''^"'^^'''^"""^ ^^"^ ^^^^^rum tus,patct enim pIurcsTc^i^"^ mftrumentum fcnfus ScZ poncntiaorganicum o^Pa^^^^ confin,iiia„, co> cum cft impcdita fimi&' ^^^^P^^"^"^ ut organi. fpirituum vitaIium6^anImoi-^"^^"^° ahqiianta repcritut fcnfus dc motus quanta l'.''"'.'^"^""'^' P^-oopcrationc ^rentfenfusa^mom^X^^^^ « XXVIL 204. imaginamurmcnfuramcomplexionalcm in mcmbro fc> cundum maiorem vcl minorem diftantiam cius a fontc ca lorisfiuccordis,notumeftenimq, «eteris panbus mcm^ brum quod eft cordi propinquius elftyidius q: fimilc me> bruma corderemotiuseodem,fiue orgai^um fuerit fiuc confirmle, vt neruus vel adeps alicuius membfi vtTatis pa tet» Et hxc mcfura complexionis in mcmbro vel par> te noftri corporis repcrta diflPerat a complcxionibiiijrfien/ furis alns pruis di^flis patct ex muhis.Primp quia iJcmbril vel pars noftri corporis cxiftens fecundum alias mcnfuras frigidum rcfpedu cutis poteft fecundum hanc quarta men furam fibi attributam cilc calidum refpccflu aitis, dC fitua^ ri in latitudineproportionata fibioppofita , vt ncruus cor> dis calidior cft fitcutis volae temperatac quantricunq? fc cundum alias mefuras coplexionales prius didas rcfpedu cutiscnfetfrigidusexquopatctQ.Iicetneruus fecundu co> plexioncmquacfibidcbcturvtncruus eft fit mcbrum fri^ gidum,fccundum tamcn complexionem conuenicntcm uc tahtcr veltantum propinquus cft cordi poteft clTc mcbru carnc cahdius.Sccundo vidctur fecundum quofdam diffcr re hxc complcxio iam dida ab influcntc cum qua tamc vi deturmaiorem habcreconucnicntiam, vt ponit Gentilis * quia influcns communicatur magis mcmbro pcr fpiritum tranfmiirumperarterias&chxcautem magis medianti/ bus fumis SC vaporibus a cordc 3C membris propinquis p ucnientibu8,licetnonfitncgandumq>mcdiantibus fpiriti^ buscomunicetur,fcdmagismcdiantibus vaporibus qpia di(fl3e;immopcrfimpUccm altcrationcm dcdudo fpiritu traiifmilToimaginandum cfta cordc,aIiquantam mcnfu/' ram caloris mcmbris tribui propinquis, Tcrtio fccundum Gcntilem diffcrt hic modus complcxionis &c. quia hic ma gis fundatns cft in vaporibus in mcmbro.Econtra vcro cft dc mo complexionis innatoc aduatx pcr tnflucntcm. Et fimilitcr dc influcnte, Additur adhuc alia diffcrctia, quia trcs primac menfuraccomplcxionales funt nccclTarif mcm> bro: vt per illas fuas cxcrceat operationcs.hxc autcm quar/» ta no,fed qualitcr hoc vcritatem habcat infra patcbit » Ad propofitum fecundum vnaquaq? mcnfuram iam didara polTumus imaginari graduari partcs noftri corporis in fuia complexioniljus. Q,jinto principalitcr prxmittcndum r;?^. eftq^ multipIcxpotcftelTcinucftigatiovcl modiis inucfti. ^ff?' gand complcxioncsmcmbri. Primo pcr tadum qualiter UrVw>' ^embra partcs cxtrinfccac noftri corporis maximc gra^ ft ' duantur.Sccundo ratiocinio fiuc rationc^ficut dicimus ncr. p uumfrigidumcoquoddcbctelTcinftrumcntum motusnc ^^'^"P** inflammcturcxmotu,& tamcn notumcft^ fitadus ta^» lcm ncruum tctigiftct ncruum cordis non pofuiiTct frioi> dum.Tcrtioantiquorum tcftimonio dimittendo rationeni (5(:cxpcrimcntum»Quarto ex confidcratione compIexio> nisinnatae;vtputaconfidcratione complcxionis in mcm> bro rcfultantis, merito mifcibilium ingrcdientium com^ pofitioncm mcmbri . Ad propofitum ut patcbit omncs ucl plures iftorum modorum ,graduandi membra tctigic Auicen.inlittcraquodnotanicr fccit vt nobis innotefco rcnt omncs modi graduandi mcmbra iioftri corporis, Scxto principalitcr prxmittcndum q> in ifto capitulo n5 graduantur mcmbra vcl partcs noftri corporis nifi pro quantocxiftcntiaadualitcrfuntincorporc humano , hoc fatis patct ex dicftis^quia non graduantur mcmbra ucl par> tcsiamdicflae nifiut fciatur corum complcxio naturalis in fua naturali difpofitioncj, cS:dcbitc fciamus partes noftrf corporis confcruarc 8c pcrmutareeas ad illam cuttx fuc rint ab cadcm lapfae , idco dCc. Praemittendum cft ulrp> riusq»mcmbranoftricorporisdiucrfarum fpecicrum iorcm abinuiccm habcnccontrarictatcm per comol - corum innatam q pcr eorum influcntchocfatis notG tuenti 8C difcurrenti per fingula membra noftri corpo'ris d« ucrfarumfpeaerumEtdixitnoranterdemembrisd^ucrfa rum fpccierum.Eiufdem.n.fpecici mcbra adinuiccmafore habcnt drwm pcr copfoncm influcntc $ per innata, Notii \ Q. V S T I O, ctl.n.ct» iKf4as exils .ppe cor diucrfiiicatur multum a com plcxioneneriiipedis qiiod non eftperinnata , quia merito inifabilium Cao^t funt eiufdem copronis,fed non per influe tcm,vtpatetcxdidi5» Qjiantum ad fecundil fit prima cocfo.Non quaecunqi membra in gradibus fuarj2 copPonfi funtdiftincflataliterabinuiccpercopFones coi^ innatas di ftinguutur.patctexdidis.neruus.n.cordis alterius gradus copfoniseftq^neruus pcdis qcf noneftpercopfonc inna/ tamndeo 3Cc, Secunda cocfo cO: hxc.Euidentius mebra velparres nricorporis dillindaijzfpcij! abinuicc in gradi^ busfuaij:copfonum per innata copfoncm difiinguunt pcr influentc»patet,quiaeuidcntiusapparct gradus copFo/ nis difto confurgcns mcrito iWo^t mifcibiliii, io 3Cc* Ex ifta conclufione fequic primo q> qualitcrcunq,' diftinguunt aliquamembra ni^i corpoiis pcr complexionc eoi^iniiata, taliter eade diftinguuntur abinuicem per iiiflucntem ftante vwebic;pin fluxuconfimili , patctlioc corrolarium defc» Secundo fequitur q> non qualiter fc hfit adinuiccm aliqua mcmbra diftinda fpecie per eoijj complcxiones innatas ta litcr fe habct per innatas aJluaias per inHuenres.patet, licet cnim cor pcr complexionem innatam tni no fic calidius hc pate;muIto tn eft eodcm calidius fecundum copfonem np fluentem innata 3c aduata pcr influentc <5<:c.SfmiIitcr licct caro pcr complcxroncm cius innata fit multo calidior ncr^ uo,neruu3 tii cordis pcr coplexionem inHucntcm Sc innata aduatam SCc.cd carnc pedis mulio calidior.SiFr licet in co plcxioneinnata pauca fit dr/aarteriaeeius ad vena,incom plexionetameninflucntc multum abinuiccm gradualiter diftinguunturfiuediucrfiffcantur. Tcrtia conclufio prin cipaliterfequcnscft hxc.Partes 5C membra nri cotporis in fuis complexionibus fiueorganica fiuc fimplicia fuerir, qnqj graduac per copFonc innat.i,qiiqj pcr inHucntc, qfiqj per innatam aduatam pcr influcntc ha!c cocfo patet. Hc/ par.n.poniturminus caPm fanguinc,quiacftfanguis cogc^ latus,quod vr elTc per copFoncm innata. fiPr ponitut mii> fculus minus calidus carnc fimplici ncruos 3c ligamcn^ ta mgrcdkntia coponcm mufculi,ideo ^c.patct cofequcn tia.Et fccilda pars cocPonis patct,quia cor ponitur calidius hepatc5(:caetcrismcmbrisproptcrfpi^mcxfitcm in ipfo, idco fanguis ponic calidus valdc ^^ptcr fpni qucm rccipit a cordc.Patcttcrtiacumcutis volacponat tcmperata: com^ plexionis,quia no patltura mixto 3EquaIitcr,idco5cc. dC cja cftindexqualitatum tangibiliumcxtraneaij«,quodnon vi^ debiturcffenifipercomplcxioneminnatamaduatam pcr influentcm. Exhis patctcj^ad fufFicientercopr^henden^ dum copPones innatas mcbrorum cS^etia innatas aduatas pcr influentes non fufficit fola cognitlo tacftualfs, imo qnq^ requiritd;fc?urfus,<X:aIiqncxpcrimcntu,<S<:adhuc aliqnfta musaucfloritatiilludrcftificantijlfcctintcr oes fenfus huic magis feruiat tacfius. Secundo fequit mcbra in hoc cap» graduata non folu taPr graduari pcr copPones innatas SCc* fed aliqua perinnatas&aliqua pcr influcntes. Et cx hoc patet rnfio ad quaefitu principalc:quia cu haec oia non km^ perdccodcmcbrofintpoftibiliahabcriqiiqj in graduado aliquod mebrum pccdimus vna via qfiq^ alia, vt patet in> tuenti,^^: fecundij hoc couenit mebrum graduari qncp per copPoncminnata,qnc]pperinfluente&c. quos modosoes tctigit Aui.in Ira. Scd circa dicfta occurrunt dubia. Pri> ,mum dubmm. Vf q|> nullum mcbrum nricorporis fitgra duandunifipcr copPoncm innataactuata per influentcm. Non.n.pptcr aliud mcbra nri corporis graduantur nifi vc .cognito gradu fiiae copPonis fciamus ipfa conferuarc 8C ad .illudgradumpcrducercmcbrumcilabillo lapfum fuerit: vt fuas operationcs polTrt mcbrum pcrficcre.copPo igit gra .duataeftilla per quaperffcitmcbrumopcrationcs fibide^ ^bitastquaeeftcopPoinnataaduata perinfluentem &c. pa^ tet confequentia 8c alTumptum fimilitcr intelligenti. Sc^ cundum dub.un, cft.Non videtur cp in mem broorganico fit aliqua alia menfura complcxionalis ^ opcrationibus or/ pnlas vt organicum cft ^ iUa qux dcbctur cofimilibus, XXV IL Immo illa cadem cocPo prxcifc cum qua pcrffciut conji milia organici fuas opcrationes 8C organicum illud rcfultas cx confimiIibu8,cuiu8 tn oppofitum fuperius ponebatur»(P baturh3ecpropofitio,quia membrum organicum eft id^ quod eius confimilia fimul fumpta cum totum fit fux par^ tes igitur nihil fubiediuecftinorganfcoquod non fic fubic c^tiueinconfimilibusiS^per confequens pcr complexione exfitem in confimilibus perffcit organicum mcmbru fuas operationes. Et confirmatur,quia fi aliqua complexiona lls menfura rcquircreturproopcrationibus organici ^^^'^'^ ganicum eft qua: non lequircretur pro operationibus conli milium vt confimilia funt fit illa menfura.a.cS^ fit mcnfura b.per quam pcrffciunt confimilia fuas operaiioncs,ctfcqu' turc]> non repugnat.a» diftempcrari non diftemperata»b» mcnfura.l'onoigiturcf itafiat c|j diftcmpcretur.a. ira opcrationcs ab.a.prouenicntes fcnfibiliter la:dantur5i: tet diftemperamcntum.a.circ ncgritudincm complcxiona^ lem Sc non confimilis vt fcquitur in cafu.Etiam per diftcr pcramcntum.a.non Ixditur opcratioalicuius coCm^ lis.igj'' lurdifiemperamentum.a.eftorganici xf^thudo;3C pcr co^ fequcs aliquis morbus comple.Nionalis eftorganicus quod nonapparcr rationabile.Et conflrmanir idcm quia ficutjP batumefthuiufmodicomplcxiononcft fubiccftiue nifi confimilibuscomponcntibusorganicum illud ita q? P^"^' eius eft in partiali confimili Sc lota in omnibus;vcl igir iufmodi complexio cft tota in omnibus conlimilibus natu^ raliter,vcl practer naturam.Si dicitur fecundum fequic h^^ complexionem lacdcrc opcrationes confimilium.Si dicii"'' primum,fequitur pcrhacpcrficcrcconfimilia opcrarionc? fibi debiras vtconfimilia funt,6«: pcr confequens non funt huiufmodi menfurxcclplexionalcs abinuicc dift incfla'<^f^' Tcrtiumdubium.Videturcj>nonfitponenda alia SCi^^^ menfura complcxionalis mcmbrofiucconfimili fiue org^ nicOjfecundum maiorcm vel minorem propinquitatc ad cor.Primo quia ncruus in cordc vcl cordi multum 9^^ pinquus exiftens forctcontinuecommunitcrcum dirpo"'' tione prxtcrnaturali fibi quod non vidctur rationalc» ^^^^^ guitur confcquentia,quia ncruus cft naturaliter frigidi'^ fpedu cutis fenfibiliicr calidpjgiiur ncruus cxiftcns in coj^ de eft fcnfibilitcr a fuadifponc naturali rcmotus, vS^p^^^^''^ fcquens &c.patct confequcntia cum antc.Et confirmac v prius.quia vel talis mcnfura complexionis cft ncruoia f^o naturalis,vcl praetcr naturam. Si primum cii p^r '^^^^ libet complexioncm mcmbro naturalcm perficiat brum opcrationes dcbitas fequitur cp per hanc compl^'''^ f^e pcrficit neruus fuas opcrationcs , cuius tamcoppofi^"^^ innuit Gentilis SC altj hanc complcxioncm mcnfuram ^ rcntcs.Si diciturfccundum fcquitur inconucniens fi^P^^' ^ conclufum.f.neruum cffe in difpofitioncfibi praetcrnatuf li»Etconfirmaturidcmtcrtio,quiaduobus mcmbris C^^^ trarrjs non conucnir eadem complcxionalis menfuraj neruus cordis cStrcaro cordis funt mcmbra naturaliif'" ^ trariarum complcxionum. igiturcis non conucnit ca menfura complcx-onalis fcd prsccifecadem yi^^^^^^.^ffl riexpropinquitatcipforumadcorfiex propinquitatc ^^^^ dida acquiritur aliqua complexionalis menfura,ig'f"^^^y tota dedudio huius argumcnti fatis patct. Ad j^^/ niapcr ordincm refpondetur» Ad primum f^^^^^r^ doquodmembranoftricorporis vtplurimum ^^^^^^^m cent opcraiioncs pcr complexionem innatam ac perinfluentcm.Etdiconotantcrvtplurimum P^°^ -^^zti bra quoE ab audoribus dicuntur habcntia virtuteiti lantum quae principalem corumoperationem excr xime pcr inatam complexionem corum. Et dicitu ^^^^^^ complexio innaia $ influcns complcxio ^"^^^^ ^^Ubet Per influentcm indicatdefui confcruatione ^-^.e g ' ' iIlarumfitcopPonaturaIis,ioncccficcft '"^^'^^ lexif^i^^' duarc mcmbra feciidum unaquaqp illarum ^^"^-^^ti^t^tti Perinfluentcmindicatdefui confcruatione f^^.^^ gra^ ,plexi — V a t«-^- — j — V ^ inn** — Conceditur tamcn mcmbra habentiauirtuten ^^^.^^g, aauaiam pcrinflucm^ maximccfTc ^'■^^"j^^^nibu* (tV M S T 1 O. plexionibiisrecundum corura complexiohem {natam actua tapennHuentem.Negaturtamcnconrequcmia illacumin' «iiur noiiel&gracJuandamembrain fuis complextonibut Per complexionem eorum iniiaiam. Et fi concluditur ex nislaltciiullamenibra foregraduanda per complexionera eofum accidenialem ,cuius tamenoppoliium videtur tace/ fe Aui.in literadum graduat pulmonem per humKliiaiein accidentalem, Diciturq,lioceiiain ooortuitAui, tacere cum a coraptexione accidentali raembrieiiam fumipollit indicaiio de qu.iniitate & qualiiateapproximandorum me% brorumadconfcruandumeius natutalem difpofitionem ut fatis patet inteUige„ti.ideo.&c, Ad fecundum dubium di ciur primo aquibufdam q. fi fumatur complexio . proprie prouteftqualitas tefultans exaaione& paffione qualiwttl elementoium&clic nulla complexio eftatttibuenda or J mco foluM.n.tlliproprieertcompIcxio attribueiida quoie «raediate relultans uel compolitum ex elementis vel his que elemeni.sptoportionaturvthu.nor,hocautem eft confm.i le & iion organicum vt faiis patet ideo &c . Si autem fiimaf complexioproiotoaggregato expluribus complel S„ & parttum htn.hum componeniium organlcum vnH ce or8an,coattt.buendaaUqua coraplex.oqua= ZZcom^ p^exioaljcumscon hmiliura^uisoranium firau ruraDtX iSi:cum hac complexione totali peiffcir ""V""™P'°'''' «iones fuas & nullum confirailiura cumeS'" S "''"'^ tationes fuas, Etfecundural.ocfacTLf "'r''^'"''f ' gumenta adduda in primo dubTo c.'i « '/^^"'"«"''f ar viam .,on procedit fe^ndum in eiS r H Notura.„.videturci, cii GenTil &llH^X menfutam compleLnalem Lo. ' "''^ confirailiumcomponentk.morln'^ ^ huiufmodi menfu«m aggr^S^^^^^ ' '"'"''S"'" B fimiliumomniumcomnf,^^, complcxionibus coi. deturalitetrefpJ^deS ad '""'^ • •nembroorganlconulb^^ c'"'"" «^"""dendo.f.q.in Pperaiionibus ? qSha ^Z T ^'"'''"^"^'i' ^ lium.EtconfimiwTonced? '''''''°''' """"f^'" perficiuntconfirailiaruas "^^^ coraplexionc vtorganicumeft.Verbigratia '^'^'^ organicunJ «onibus volunianj mo.uf ex ± 'fi^ "1"'^"'° P'o opera> P«c.feoperationesconr,.„iC^^^^^^ ficedi tamen imaginandum eft h , r ^"'«'ids fiue pe,/ i»confimilibusab1,uiufl"ifc «tead opcrationes fuorum conffi^" ,''*'^p'''^^°''cur <iu|atarae.,hancmenfuramcaoT^^rj'7-"'''''«'-"nt. confimilia fecunJuraexigei,tiaraorof„i " " r"" "«P'"' & non recund..ra abfolutam eSm f '^'"' operationum.ideo hane menfuram atf^k -'""" '"^"""^"'n bigratia.catocord,sadpeif?c n^asor, "'°'^^"'"°-Vcf «Untes vt cato abfolute eft .,o^7„fc"^''°^ mquantaineaaaualiterreperiturduraT'"'"'^''» "'<>' fimiliterneruuscordis.igi,urmenfuramm «'dis, & carne cordis eft vltra illam quTfufc '^u"^ "'°"'^ operationes fuas abfolute fecudum o, camlft .""«ndu ^orescordiquia.r.noneftincarSn^f-'''''^''''''"^ d's.Co„fi,,,i^„ „o^„i,<ji,i jn^^P oq<t^^ ^equocuncpconLilicomponente aKn°i '^^ dicitur vlterius q, .otalis illa meufura caront aTT'^ -Bt cord.sfecund^u„,o,ji3 exigentia^?»^^^ i>fuisnn,„.;„nW,,,.(;k; ^"-"'^'''.'^'entricar/ itii confimilcta eero ^««^Petentibus in? opc lunc Uditate cxiftente iAn- 5". «;p-";'^/"'«"»citi citurhancmen&^^^^^i '^f^ rationis organic," in^^^^^^^ , quinfitctiamoperarnrf^^^^^^^P^^^^^.^^^^^cludunt nonabfoluiefedfecun^^ ^'''^'""^^ confimilium princi^^ cum componentlrr^pr ^ ^"'^"''^^^^"'"^"^^'^ fecundo foluuntur . A d '''^ a^gumenta adducfi A gumentum q, m organico^non "a ^:'"^'^""^' ^educit ar s "on iit m confimilibus fuist Ad con/ XXVIL 10 j ffrmationcm dicitur ^ nulla eft menfura f eqiiifica pro opei a tionibus organici vt organicum eft qua non fic requifita p operationibus coniimilium prout confimilia funt huius orga nici parces.Uoncediiur tamen q, aliqua eft menfu ; a requjlix ta pro operationibus organici pr out organicum eft q'JX noa eft reqmlua pro operationibusconfimilium.put abfoluie func conhmiha.cum remiiriori.n.caloicq^ fit caiiditas exiftensi., carnecordis pe.fiatcarofua9operat.ones conuenientes fibi vtcaro eft.Etcxhoc vlteriuspatec diitemperamentum noneftmorbus o.;gan.cus fedpotius confim.hum utpatec fatis. Sed lortecocra hocargu,tu.-,quiaqratione diftempc ramentum q^titatis attribuitur organico Sc non confimiliea dem ratione diftempcramentum in huiufmod< complexioc rcqu.fitaprooperationibusorganici vidctur cftc organico attribucndum,fed primum attribuimus organico vtfatis patecigiturvS^cconfequentia nota & minorarguitur quia acgritudo in q^titate non dicitur morbus organicOs ntli quia tanta vel tantaqptitas proopcrationibus debita licet fit in co fimihbus,non tamen cft in cis nifi ad fincm organici. i^it pa rirationehicmorbuscomplcxionahsdcbct dici organicus, l.cet.n.tahscomplexio fit i confimilibus fubicdiue,n3 tamc cft in cis nili ad ffnem organici. Scd huic dicitur negando lianchm.htudinem,tant3.n.veltanta(5tita3non eft ordina la aliquo modo ad operationes confimiIis,quia ncc incXtum abfolucc confimile,nec in^tum cft confimile huius organi^ cf.patet enim partes iUius confimilis fuas pcrficcrentope rationcs fub minori q^titatc.Similitcr q^tilcunqj car o manus augereturq^cicate^dumtamen eadem permancret compfo acqualicer fuas petficcrct operationes inquantum caro,et ad> huc in^tum caro manus nutriretur.n. vt conuenit carni ma nus 3c fuperfluitates cxpellcrct 3c:c.Sic autcm non cft in co> plcxione confimilibus attributa ad finem organici ♦ Si.n.ca^ ro cordis mutaretur ab eo quod eft in corde fibi fano nullo modo pcrficeret fuas operationes fibi conuenientcs inq&tufn huiufmodi caro cft talis organici pars,idcohuiufmod, diftc/ peramentumattribuipoteftcarni Ji:non primum vtpatcc intuenii. Ex his patctrefponfioadaiiam conffrmatioem, Ad tert.um dubium dicitur negando illam confcquentiam .f.q» tunc neruus cordis ^c.Et cum arguiiur q, quilibct ncr uus cit fr.gidus &c.Dicitur hoc concedendo per complcxio '^«rul neiT) C.U8 ,nnatam,non tamen ncceftario pcr influentcm,di> «^©pro, ipoiit.o.n.cum qua ftare poteft ncruus fanus babet latitudi^ nem latis magnam non prarcifc contcnta in latitudi nc mcm brorum fngidorum^. Ad conffrmationcm dicif coccdcdo q, pcr huiufmod i complcxionem cxcrcet ncruus opcratione fiiam.Et dicitur vhcrius q, ponetes hanc complexione noii efie principiumnonplusvolunt nific^ huiufmodi compPo noneftrequifitaprooperationibusconfimihs vt confimilc taIisfpccieiabfoIutc,&hoccft vcrum.Q^, fiahier hocintc! ligant dicftum corum eft abfolutc ncgandum^ Ad allia c5 firniaiionem d^citur q,idem ta$ vPc principium poteft cfife caufa contrariorum conferuatiua,ficut medicina tcmperata 6C cibus temperatus.fimilitcr cadem cxlcftis influentia quc eftcontrar.orum confcruatiua.Vnde imaginandum eftdc mcmbris noftri corporis adhuc eiufdem fpcciei ficut dc ho> ^ minibus habiianiibus contraria chma^a ♦ Sicut indi habcnt complexioncmhuamanam &habent complcxionem talc vel talem fecundum qualitatcm climatis,cum qua tamcg^ ficiuntfuasoperationcSj&itafclauij&adhuc rcgionem tc> peratam htcantcs.Ita neruus cxiftcns propccor fecundum propinquitatemhancaliter complcxionatus cft q5 neruu9 pedis.Iftorumtamcn vtruncppcr fuam complexione fua» pcrficit opcrationcs.igitur 6Cc. Ad argumcnta principa> liarefpondctur. Adpr.mum cum fuis conffrmationibu. fat.spatetrefponfio,conccd.iur.n.,IIa mcmbra eraduariD" complcxioncsinnataseorum. Adfecundum confimilitcr refpondetur mcmbra dc quibus idcm arguitur ff.aduanf pcr complexioncs influentcs. Ad tertium fimilifer rcfpo detur. Hic fupcrius pofifct moucri qugftio utrum cor fit fic^ cgcomplexionis, AdquamuidcturconGmiliccr rndendii a V S T I o. ficat ad quxfcionem qua qucritur» vtr um fit Cot calidius q^ (itincorporenollropoftfpiritumjideo ptranfco.ltcm plu^' res alig pollec qones moucri Iitteralcs fupcr lioc capitulo.IIla tn lircio i. i.techni i tradatu de difcrafiis cordis declarata e, Qi.i^'ftio, xxviij. VIGESIMOOCTAVO Q_U3critur. Vtrti eiuf/ dem corpotis conipPo'naturalis & xtatiua abinuicem diliin/ guatiir.Arg(iiturmuIiipliciter<j>rtc. Primoquia aliterdc eis fruftra Aui»5::alii audoies capfa facerenc diftinda.fuffi^ ceret cnim vnum eifdem capFm ii funt idem realiccr . Secij doarguiiur llc.accidentali complexione pfrmutaia pmanet complexio naturalis eadem, igitur tScc. confequcntia tencr, quia quorficunqjplurimum vno mutato vel variato no.va riatur altcrum.illa funt diftincfla.& ailumptum paict. Piileg maticaenim complexio in for.pcrmanet eadem in pueriiia 3C iuucntute,d!(: tamen permutatur vei variatur ctatiua vt fa tis patet.igitur 5^c. Tcrtiocum eadcm complexione natu rali potcft corpus permanere continue a primo inftanti fuae generationis vfqjad inftans mortis naruralis,fcd non potcft permanere cum eadcm complcxione actatiua continue cum necelTario traiifcat per pucritiam iuucntutcm i Jco , Sccio ta confequentia patet cum antccedcnte. fct conffrmatur, quia alicuius corporis naturalis complcxio eft talis fimplicit igitur &c,patet confequentia Sc limilitcr piima pars afitis,et fccunda pars arguitur , tjuia nulla complexio actatiua e apta durare talis femper vel vt multum. igitur (S^c. confcqucntia iiota eftquid nominis difpoiiis limpliciter talis patctaf'' fumptunidifcurrendopcr/ingrasgtatcs , quia ncc pucritia nec iuucntus ^cfc.eft apta pcrmanere talis fempcr vel ut mul tum.igitur <Sc:c. Quarioad principalc fic.indicatio fiipia acomplcxione naturali quandoq? eftcontraria indicationi fumptx acomplcxione actatiuaeiufdc corporis . igitur 3Cc* patet confequentia eo cj) ab eodem non polfunt fumi indica tioncs oppofitije vel contrari3c,& aftumptum probatur,quia complexio naturalis liumida faciliter tolerat ieiunium , 3c Cic ab'eafumiturindicatiodcrarovelparum exhibendo cibi'!» complexioautem xtatiuahumida vtpueritia difficulter tole rat ieiunium,& lic ab ea fumitur indicatio frequenter vf mul t3e oblationis,igitur &c.confequcntia nota, 3c affumptij col^' Itgitur o(ftauo terapeu.&: aphorifmorum.7>illo apho . Cor> paribus humitas.tSc: fecunda pars aricedends patet per Auic» quarta primicap*dccibarionefcbricitantium,(5^ per Hipp» apho.primaapho.illo.Senes facillimc tolcrant ieiunium.c^ Gal.in commento. Quinto lit for.naturaliter colericus,<S; arguiturfic.for.naturalis complexio conferuandaeft perfic ca,fedfortiseiufdemcompIexio actatiua confcruanda cft p humida.igitur naruralis complcxio fortis non eft complexio «tatiua eiufdcm.confequcntia nota 5c patet maior, quia con feriiatto flt per fimilia,&: minor colligit ex .pcelTu ab Hipp. apho.primiilloapho. Humidxdigtx. Sexto.naturalis co plexio eft res naturalis, fed complexiogtatiua eft complexio ni naiurali annexaigitur&c.confeqiientia nota eo<^ nihilc (ibiannexum.&affumptum ponit loannitius <5^ alij pluri^ miaucftorcs, Et confirmatur,quia principia naturalis co>' plexionis&aEtatiuefunt diftincfta.igitur 5(:c. patetconfeqn tia 5C alTumptum arguitur,quia naturalis complcxionis pnn cipia funt qualitates elcmcntorum.aitatiuc vcro principium cft actio calidi in humidum naturale,quare SCc* Ad oppofitum arguitur pcr complexionem ftatiuam cor pus per fe perficit.operationcs fibi debitas.igitur compfo gta tiuacft naturalis.iS^ per confequens.&c, Inifta quaeftione prio poncturprxambula qugdam.Secii do ponentur conclufiones de qua:fito. Q;'tum ad primu eft notandum cp per complexioncm naturalem debemus in propofiiointelligerecomplexioncm corpori conuenicntem Copro aut proportionatam vt virtus mcdiante ipfa tanq^ propor^ natura tionaii fuo inftrun^ento funs poffit producere operatioes qua lis cjd» ^'f^'' ^^^^"'"^ complcxioncm tempcratam elTe complexione naturalem tcmperaio & cholericam cholerico 3Cc, Secun do prginiiteijdum eft varicias gtatura complcxionura «tatiuarum iii liobis confurgit cx varia proportionc vel bitudine calidi naturalis ad humidum naturale noftri corpis, <S:econrra.Quando($.n,taIisefthabitudocalidiadhumidii P . cjjpoteseftcalidumhuiufmodihumidum extendcre ctam " plius reftaurare(^dcipforcfoluatur,& humidum calidoin fuanaturali mefuraconferuarc.Quandoc]^ autcm fufficitca lidum <^tum refoluitur tantum reftaurare , Sc non plus et ta tum humidum adhuc fufficitcalidum in fua graduali menfu ra co nfciuare.Quandoq? autem talis eft habitudo calidi ad humidum SCc.q^ praccifc fufficit minus rcftaurare,ncc in ca^' dem mcnfuia fufficitcaliduminhumido confeiuari, fed co'' tin ue gradualitcr minuendo procedit.Et fccundum hoc diftl guitur innobisactasadolcfccntia: contra ^'tatem confifteti^^ SC fenccftutiSjVt clrca literam dicftum cft. Ex quo paret cj) p complexioncm actatiuam nonaliud intelligcrc dcbemusni' Q^^to ficomplcxionem exiftcntem innobis cum tali vcl talihabi^ ^jjiiiia tudinccalidi adhumidum<X:econtra exqua in nobis cofur^ ^jyjj, gitpolfibilitas crementiautconfiilcniipaut diminutiocalidi i vel virtutis, Tertio principalitcr pracmittendum c iux^ I ta communem modum loqurndiauiftorum ci"j dicimiis ali^ quam actatiuamcomplcxioncm calidam cffe vcl itida SCCf hoc no dicimus rcfpec^tu complcxionis tempeiatc fcd rcfpc^ cftualterius velaliarum actatum.Si.n.dicimus complexione gtatiuamfor.puericholerici ellchumidamjion intelligimU» hoc refpcdu lempcratf complexionis pucri,fcd rcfpc<ftu iu' uentutis vel fenecflutis , vt fatis patct. Quarto principali^ prfmittendum tp non rcpugnat cadem difponem diucrfi» « contrarijs comparatam cotiarias denominationes rccipfr^» quod circa literam declaratum eft complcxio.n.tempcrata rcfpedtu phlegmaticf dicitur calida 3C fic.compIexio,qu? j rcfpccflu cholericac diciiur irigida 3c humida.Et xtas iuuen^ ^ tuiis refpccflu fcnccflutis dicitur a:tas humida,qua! ramcn te^ fpccftu pucriti» dicitur ficca, vt patet fn litera , & fic de niul>' iis ahjs. Ex quo paiet tj, ab cadem difpone diucrfis copa^ rata poftumus indicationcs diuerfasVontrarias faltem fccuH dum denominationem haberc complexio enim tempcrara refpecftu phlegmaticae cft calida 3c difficulter r olcras ieiuniS yndc ab ea phlegmatic? comparaia fumitur indicatio deoi^ ferendo multum cibum Sc frcquenter,fi tame compararetuc cholericeabea fumitur contraria indicatio vt fatis patct* Quantum ad fecundum fit prima concIufio.Compfo xt»^ tiua eft compro naturalis probatur fic compfo gtatiua eftu?*' tuticonuenicns;<X:proportionata.igitur compfo actatiua e^ complb naturalis.patct confcquetia ex quid nominis copl'^'^ nis naturalis,& aaiimptum fatispatet compfo.n. pueriti^ fortis eft conueniens forti inftrumcntum 3c fic dc alifs.I'^'^ quaelibet compfo viuetis eft naturalis vel accidcntalis , ^^^^ notum eftcompfoncm octatiuamno fbreaccntaleigic<^i^' patetconfequentiacum anteccdentc. Secunda conclulj' cft ha:c. Cuiuslibet corporis compfo naturalis eft eiufd^c^ Plcxio actatiua. conclufio probatur fic . cuiuslibct corpofj compfo naturalis eft compfo cum tali vel tali habitudinc^^ proportione calidi ad humidum.igitur&c.patet confcqu^^ tiaexquidnominiscompronis artatiuae fupcrius pofit*,*^ affumptum fatis patet.Pro iftis etiam concfonibus addu^ Pntargumentaalia.Vtquodfruftrafit pP^ura ^^'^^f^-l nuiufmodi compFones foret diftincfta:,vcl hoc enfet dfi'^^^^ nenumcrali vel fpecifica.Non primum,quia ex his "^"^L^ copro vna,plura.n.accidentia folo numcro diffcrent/a t>us non efficitur vnum nonpoffuntin fubiecfio «■«♦Nec fccundum,quia diftin<ft3c compFoncs totalf s dumfpecicm videnturprarpararcad formas fp<^^'^ . -^i «^as.Item i nullo membro falt"" confimili poteft P^^^f gi/ pPoaetatiuadiftincflacontra naturalem eiui ^^^^'^'^^^i^in i tur^^c.patetconfequcntia <&:arguitur affumptum,q" ^ nullo confimili funt plurcs toiales proportioncs ^"^^^^<;ofi Pfimarum ex quibus poffit compFo refultare.igitu'' 'zjfent fequentia nota cum anteccdente.Et plura his ^«"'"^^^na^ adduci. Tertia concIufio.Ucct ita fit,compIexi^>^^^ turalis 3c cpraplcxio gtatiua funr abinuicem ^^^^'^ j^aU» formilcs rationcs diftincfl3e*patet,quiaficcteadcin fcs fit co plexio natiiralis dC actatiua ,fecundum tamen aliam ratione aicitur gtatiua,5(: fecundumaliam dicitur complexio natura "',vt patet ex quid nominis complexionis naturalis dC aeta^ t«uaet Exhisomnibusfequuntur corrolariaqueda» Pri^ nium corrolarium.Cuiuslibet corporis fani fimpliciter co> plexio aetatiua efl: finiplicitcr talis^patet quia quaelibet talis elt Uifpoficio naturalistigitur 6Cc. Secundum . Quaclibec compfo ecanua fana aegra vel neutra fimpliciter eft apta mancre femper vel vc multum fana aegra vel neutra , patet cxquid nominfs complcxionis fanx velargrar vel neutra: limpliciter, Tcrtium corroIarium»C6pIexio gtatiua pucri taciliter toleratieiunium.probaturficJitfor»puer phlcgma ucm,^ arguitur fichacc complexio phlegmatica faciliter to lerat ieiunium,cX: hgc eadem eft complcxio gtatiua pucri.igi.' tur <5^c»patetconfequentia 3C alTumptum cx dicftis, Nota tamen non eft concedcndum complexioncm xtaiiua elTc aptampcrmancrctalemgtatiuam fempcr vel vt multum licetenim fcmper vel vt multum permancbit non tamen permancb.t xtatiua talis.Similiter liCet concedendum fit in cafucorrolarntertqcoplexionextatiuam pueri facilius ctc, non tamcn rationc qua 3ctatiua,fed quafrigida vel phleema tica.Similitcr dicendum cft q,Iicetomnisfnd1ca^i^^^^^^ acomplexionc naturalifit fumptaa complexionc Sa. A iqua tamen vel aliqualis fumitur indicrtioa com^kLio «LS"''^'''^^^"^?'"?"^" fumiturabca r^nc qua "em SLl^^^^^^^ '''""^""^ ^^^^^^'^ dcnomTnatio. rtre^p rneS^^^^ nationisfpeabhocgrnc"^^^^^^^^ quiafiiit neadlmlK ^mpl^ionis naturalis,&non quentercontingit . Ad fcomi? P'i"'bus ahis fre^ Ptutn. Quandocnci,e„i„, comple"o it" ' "egando aflum> plextonaturali, etiam permu«tur "oncqua naturalis.v.g.forterero,, " P^muteturra/ permutatur adiuuentufem coS o™?,"' r "'^*'"'' rietatemiftamintratamenlatrd" de.llacomplexiot,u»priusdicebatur^Sr.L^^^^^ luuen.l,s,,deodicimus complexionem eatiuL T tatam.Quia tamen ficut priu. 111^^" ^.^. ^"'«"' ita iam erit iuuenis temperatus non dirilf complexionem naturalem.Non «' perlancvarietatemacquiriturhu^^?o±^''""''^"'''"i« ci8cadenominatiofubhocge",ere'«S T '"' ''°.^^ 8enere„aturaIiscomplexiofEtSp"ermutrh:^ P ex,o„em ratione qua ftatma eft & non ratione qua „,'?*" Ad ter tium cum eius con5rmat<one fatis n,,„ . tefponGo & per diAa in qugftione. Ad qu" ,um7 '^"^ gandoco„fequentiam,& conced.tur q. ab eodrm J'" comparato fumi polTunt indicationes rontrarfe f^r dum denominationem vt compIexioneXfm^''^ '^™' temperatecomparata&comparataaltjs^S puta .uuentuti. quintum conceffo\„1ecede^^^^^^^^ »'87'""'>'8»turco„fequentia,ficutenircom^ conferuationecomDle ''"'?'"'"^"f?''''?^°"^"iun to darefpeaudiu^rfo^^^Lmr ^'^^i''"" '^^» ue„iuntiuue„tuteS'l""'!^»'f''^'"'°^""^^ (eruantiscompIexS^^''''^' "° -"'^^^'^'•«^on" fextumdiciturq,coSot, ■'''^"''^"'''P"'''- Ad •urali,compIexio,S,"^„'='7'« """"'f «^'«"» •^'««.a.lt«,IdeodL;C-^;^-Sl:S autrifibilitatcm cfie quidannexum hominr, Ad confir> mationcmdiciturq>eademfunt piincipia naturalis 5i 3Eta> tiuecomplexionis.Etdiciturq»etaciuc complexionis princi> piaeftediuanonfuntcalidumd^: humidum ^c. plus (Jiia turalis compIexionis,licet fecundum aliam 3c aliam propor tionem 3c habitudinem calidi ad humidum varien tur deno minationes compPonis,vt a^tatiua cft S: non vt naturalis» Queftio, . VIGESIMONONO Q.n:^mur.Vtrum quatuor lintaetates»Etarguitur multipliciter <j, non. Primo non pluresfuntactates duae igitur (Xrc.patet confequcntia 3C aflfumptum probaturaucftoritatc philofophi primodegcnc rationc poncntis pr?cipue duas f tatcs^f.gtatcm perfedus,6e f tatcm defedus, Secundo non funt ponendp plurgs setatcs trcsJgitur ^c.confequentia nota,&afl[umptum probat quia omnis gtas vel eftgtas cremcti vcl ftatus vel decrem? ti.igitur 3Cc. Et confirmatur,quia ?tas fencdutis non e di> ftinguenda in ctatc primg 3c fccunde.igitur non funt ponen^ dpnifitrcs.patctconfcquentia 5::arguitur alTumptum,quia fi talis forct diuidcnda diuidcrctur vtca diuidit. Aui.i n etate i qua cft virtutis debilitas occulta dC in gtatcm in qua c iimoi debilitas manifcfta.Scdarguiturcf nonquiafimilitcr pide ftasaugmentiforctdfuidcndainxtatcm inqua cftoccultii &ingtaicminquacft virtutis manifeftum augmentum,(S!: pcr confequcns cflfcnt quinc;^ 3c non quatuor folum» Tcr> tio principalitcr fic non eft danda confiftcndiftas.igitur ctc, patct confcquentia i5i:aflfumptum ptobatur,quia nulla e gtaa in qua non procedat continuc liumidum exiccando.igit 3Cc* confequcntia vidctur nota <S(: alTumptum fimilitcr» Etco firmatur idemcotinuc pcr adioncm virtutis nutritiug rcftaii ratur humidum in pucris pro vita deterius.crgo nulla e actas confiftendi.confequcnria vidctur nota 3c aflfumptum infra dcclarabitur» Et confirmatur idem,quia in finc gtatis con-» fiftcndi vel verfus fincm virtus cft dcbilior 3C opcrationcs imperfecfiiores in principio vcl medio ftatis ciufdem,igi> tur in nulla gtate debet dici corpus confiftcre ♦ confequcntia vidctur nota cSt:alTumptum probatur,quiafortitudo virtutis rcpcrta in corporc vcrfus fincm confiftcntig pcr minorcm la titudinem diftata fbrtitudinc virtutis in codem repcrta tcm porcfcncautis.igitur&c.confcqucntia nota 3C aflfumptum probatur,quia pcrmmprcm alterationcm 8c cxiccationcm pcrmutaturadillam vclremouctur ,igiturminus difi^tab ea» Confimilitcr arguitur per omnia dc opcrationibus p ucnicntibus a corporc cxiftcntc iuxta ffncm fu? confiftcntif, f.c;^ pcr minorcm latitudinem diftant ab operationibus ciuf dcmtcmporcfcnecflutis.igitur&c^Quarto huiufmodi arta> tcs non attribuuntur alrjs ab hominc,igitur non funt hominl attribucndf confcqucntia vidctur nota,quia non apparct ra tiodiucrfitatis,non.n,dicimus vinu vcl aurum aut thcriaca cc decrcpita vel fenccflutchrc.videc.n.cj, uina vc! thcriaca irt fcnccflutc fua fi fcnccflus cis attribuatur fint pcrfecflioris uirtu tis,& pcr confequcns illa non cft fenecflus.igitur &c. Ad oppofita cft Aui.in Ira. Actatcs omncs funt quacuor. In ifta queftionc crut duoarticuli.In primo videbitur dc principali quf fito.Sccundo vidcbit qualitcr fit poneda ^ta9 confiftcntigvclnon. Quantum ad primum fcicndume (j) SEtas fumitur duplicitcr. Primo propric.Et ffc ? tas non _ cft nifi viuerttis corporis dffpofitio mcnfurara temporc cum "^^^^ tali proportioc calidi ad humidum <S:cc6tra ,fic.n.dicimus ^"P^*^» difponcm fortis pueri eflfe actatcm pucritie pro q^to cft hoc temporc. i4.vcK i f .annorum menfurata cum tali habitudi nc calidi ad humidum,vt.f.calidum poflfit illud humidu ex> tcndcrc 3c augmetarc.Sccundo 8c impropric fumitur artas pro temporc hanc difponcm mefuratc, fqualitcr impropric dicimus.jo.annoscflfcvnamgtatcm^&fumitur hicmodus bqucndi dc gtatc cx hoc,quia.n.vidcmu8 in. jo.annis varia ri hanc corporis difponcm 8C calidi habitudincm ad humiV dum ad quam gratia excmpli fcquitur augmctum dicimus, jo.annos cflfc hanc etatcm.Et ex hoc conuenit cp ?tas a mul^ tis dtuerfimode diftinguicur • Quidam cnim uc Albertua CL V ;e S ,T I a Alber> alamaniis in libro dc etatibus gtatem Cic diffijuunc ; /Eias eft lus ma> lerminusin quo virtus vitxomnem peifidtrux menfursc gnus modum uifi pcr accidens impediaiur. Alij autem fic de/» jiiiascjd fcribunr» ibtas elt menfura mcnfurans difpo/Itiones corpo> ris viuentis.Alrj autcm fic defcribunt. /Lcas eft fpatium vel tempus vitjeanimalis quocrefcit,ftatdimitiuitur occultc,(X: pofcea maniferte.notum crtauteni in lii» dcfcriptionibua pofitis fumitur aetas pro tempore ipfam corporis viueiis di^ fpofitfoncm menfurate. Alitcr ergo dcfcribitur aetas pro^ pric Rimpta, TEtas cft corporis difpofitio tcmporali pcriodo menfurata per quam corpus augetur,fiac,occuIte vel mani> fefl:ediminuiturfecundum variam habicudinem calidina^ turalisadhumidum naturaIe,vSi:taliccrfumitur octas inpro'' pofico ab Auitinlictera» Secundoprincipalicerfciendum efl:q)diuifio2ctaci'i qiiqj fumicurex parce variarum difpofitionum nobis icrinfecai^, puta ex varia proportione vellabitudine,6<: per confequens acftione cralidi naturalis in humidum radicaIe»Qj.iaiidoqj aut fumitur gtatum difl:indioex partc caufarum cglcllium vriil, quia planetarum difl^indorum dmnm nobis in diucrfis par tibus totalis perioJi vitjc no(lrx»Ht fic difiinguunt aftrolo^ gi ctates humanas in feptem,quia fcptem funt planeta: in di> uerfistemporibus inclinanics dirigentes nos in accionibus JEcatis "o^^fis, Vndeprima atas fubijcicur dominio lunar. Sicut difllccio n.Iuna macerefthumidicatum,itainhacprima xcacein no^ fecundfi plurima abundac humidicas.Similuer ficuc luna eft vclo aftrolo^ ^^^^^^ ^ vanabilitacis, quia crefcic Sc decrefcit dCc, ita gos. pueripropcer indifcretioncm in operaiconibus funcvaria^ horatius biles» V^nde Horacius.Quando puer paribus geftitcolludere & iram CoIIigic ac ponic pro deponit &c.Ec ifta arcas durac vfqjad.io.annum» Secunda vcro cctas dominio mercu/ ;^ij.Tunc.n,apparet proprietatesmercurioattribuc3e,nuc.n» incipit pucr difcrctus fieri,&:cloqucns & velocis motus cor Ouidius Po*'^' ^"P propriecates mercurioatcribuutur» Vndc Ouidius. Ego fum qui iulTa per aura Vcrba patris porto pater c mihi iupiter ipfe.Ec ifta ctas durar vfcj? ad decimum quartum an iium. Tertia aecas fubijcitur vcneri.Tunc.n.appareiit .p^ priecates veneris,quia cfFiciuntur pucri vcnerei,quia in ucnc rcis delcdantur 3c volunt ire polici 3c benc induti vt placeac amafijs fuis,& uolunt irc aequites antc hoftia ipfarum vc ap parcac diuctes.Vndehoratius.Imbeibis iuuenis tandemcu horatius ftoderemocoGaudetacquis canibufqj.Ethxc setas duratuP que ad.2 2,annu* Quarca actas fubijciturdomin/o folis. Sol.n.inclinat nos ad optima,puta iiirtutes 6c honores,ct ica -hominestuncefficiuntur uircuofi & attentiadhonorcsctuo lunt docfiorari 8C ire cum cauda poft fcln hac xtate capit iu iienis proprie denominationem uiri. Vndc magiftraliter di^ jcitur a uireo uires.nam uirtute florere dcbet cum ad sctacem peruenit ipfe virilcm.Et durat ifta xtas vfq? ad trigefimum quintum annu^n vcl quadragcfimum. Quinta gtas fubcj citur dominio martis^Tunc.n.funt homines ualde bcll/cofi, & jlurat ifta etas vfq^ ad quinquagefimum vcl quinquagefi muquintum annum.Item tunc audent magna 8C periculofa facere,puta tradatus Sc mortes inimicorum,fubuerfioes fta loannes tuum,acquifitiones diiiorum.Vtloanncs de Bentiuolrjs ci> bcnciuo uis mcdiocris exiftensprorupitad dominium Bononieca/' lu6 ciuis picndum,(5!^ illam hijic fub dominio. i y .mcnfibus , fed tan/ mcdiO'' dcm incerfedus eft. Scxtaxcas fubrjcitur loui.Iupiter.n. cris fa'' inclinac homines ad appetendum bona ardua 8c alta dC fper ccus cy> riendum uilia Sc tranficoria caduca» Et iia conuenit homini, ranus. quia in hac aecace incipit curare falutem anima: »5;: mundana JJathes fpernerc&pcticgPiamparadifi.V^ndeDanthes. Quadomc uedo in quella parte De la mia ptatc,chc a cMudii derebbc Calarlcuele&abailarlcfarcc.Ecduracifta 2ecas ufq; ad fc ;(agd:mum annum 8C plus ec minus fecudum naturalcs co^ plexiones. Septima xtas fubrjcirur faturno. Tunc. n.appa j-ent maximei homine propriecates faturui.f trift a. Proptcr quod vir?r»^lJUS.Triftifq,fe„e^f^us.Auaricia&mifer'a.Vnde lioratius. A lulta f<-'nc circGucniunc incomoda uel cp Qucric et inuenti^miTcrabftinct 5c timctuti ♦ Difficilis quxrulusr XXIX, Ic^m phiIofophus.4»echicorum. Videturautcm fenccftus omnis impocentia illiberales facere. Et ifta durat ufq^ ad R" nemuicac ^c. Ad propoficum igitur, quia has caufas uniuerfales non habet medicus inquantum medicus cofidc rarcjideo calicer Aui.& alij medicine auctores ptates abinui^ cem non diftinxcrunc,fed folum ut diccum eft ex uaria pro^ porcione calidi nacuralis ad humidii nacurale. Tcrcio prin cipalicer fciendum eft cj, a principio generacionis ufq? ad ncm quacuor in nobis percipiuncur difpoficioncs uarix per accionemcalidi naturalis inhuidfi fccundum uariaeorum,|v porcionem adinuicem. Prima cft in qua fic motus augmc tid^cxcenfio.Echancdicimus adolefccntiam. Secundoi: per quam corpus in eadem tj^titatem pcrmanet dc in cadem fcre menfura uirtutis (S^caloris graduali ficut prius.Ec iftam uocamus confiftenciam. Terciaeftin qua uirtuscorporis (S:caIordiminuicurfiuediminuiincipir,Iicccn6dumficfcn^ fibilicer diminuca.Ethancdicimus fenec^utem primani' Quarca eft in qua uircus corporis apparec fenfibiliccr decrc uilTe,undc corpus nocabiliter laefum eft in fuis operacioibus rcfpectu eius quod prius fuit.Hanc appellamus fenium fiue fenccftutem ultimam.Et ifta eft uia qua cotra fc inuiccm di'' ftinguunturaetatcspencs generalcs uarietaccs difpofition« nobis adintraappentes, Quartoprincipaliter fciendum cf licetitaficpenesmedicosphilofophi camen uidentur gc^ neralius etaces concra fc inuicem diftinguere,quia no fic fpc cialiter confidcranc mutacioncs in corporc humano appaicn ^^^^' tesucmedici.Idcodicritduasee actaccs cotum corpus nofi:ta: ^ durationis comprehendcnccs.f.actas perfeccus dc ctas defc^ ccus.Et per aetarem perfectus intclligunt aetatc totam in qu^ f,aif' corpus pcrficitur uel eft perfectum,ita ut patct comprehcdot '^^^ acjolcfcentiam Sc confiftentiam.Et per artatcm defectus in^ telligunt totalcmxtateminquauirtus corporis diminuitut liue nocabiliccr Iiuc n5,ct pacec cp ifta includit primam fcitc^ ctutem5^fcnium.Eccocacaufahuius diucrfitacis efi^c pof, quiamediciuarietates ?tatum confiderant fecundumc^ab eis in regimine corporum uarie fumuntur id/catioes Q uia igitur iftoe funt quatiior,quia alia fumitur indicatio ibtdoU fcentiaaIfaaconfiftentia,aIiaabipfa fcncctutc prima,alia ab vIciniofcnio,ideo&c.PhiIofophusautem non confidc^ rai dfltinctionc gtatum,nifi pro ^tocorpus in illis acquirit p tecuonem,aut eft lipfam deperdcndo. Et nota cp quidain fub etate defec^us comprehendunt confiftentiam dicctcs licet per illam corpus non producat operationcs imperfectio rcs ,quiatamcflimmediatcad imperfectionerh tcndntp^f dici deficere. Ec ex his patct quarc in gencrali diuifionc tum quam ponunc medici xcas adolefcentia: non diuidit"f in gtatem fenfibilis augmenti virtutis,cX: in gtate occulti menti, Poceft.n.dici hoc contingcre,quia non fic manif^' fte in hac ^tate hgc diuerfitas percipicur. vel alicer, quia in to^ ta adolefcencia fumitur eadem idicatiogeneralis adminifif^ tionis di?cc,quia femper eft dandum multum SCc. l cocali»'^' fenectucevcrancjjcomprehendente fumuntur indicationf^ contraric,vtcoIligicurincommencoiIIius aphorifmi Scne» raciIlimefcruntieiunium.Ex qiiibusonin/bus concludip"^ concIufioncs.PrimaconcIufio.Talicer confiderando ctate» qualicerconfiderantphilofophinon funt ponendc nifi'^^* gcaccs generales vel tres ad plus.patct,quia i omni ctate pus,aut eft perfectum,aut imperfectum, vel tendens ad ?m,ideo no erunt nifi actas perCecf^us et dcf<-^ ^ lati' pcrtectionem,i Virgil. horatius Arifto» rectionem,ideo no erunt nili actas peri.ectus et derc'-- aut pcrfectus confiftentisc Sc defectus. Secfida coo^^"'"'" ^^^i' , Confiderando xtaces qualiteripfas mediciconfidcrant co n ^ ^^i^ frafcinuiccmfuncquatuorinnobis gtatcs <X\fiit\gyi^^^^^'^A t)aiur,quia quaiuor in nobis pcrcipiuntur difpofitioncs ^.^^j, qua? fequimcur in nobis vari? mutationes . igiturcS:^^' P^,.^ confequentia &aflumptum patet. Primo.n. comprencjl^^ «^us difpofitioncm ad quam fequituraugmentum «^s^^^^jj ad quam fequitur ftatus uel permanctia in codcm ^9' ^qXz Jioc patet quare Aui.in plures partiales ptes t^'"''*'^!!'^ jpres i^centiamjvS; non fic de alijs fecit,hoc.n.ideo fccit^cju^^ apparentpartialcs uariet^tcs in hac m alijs imvo^ ^ a V ;e s T I o. tct^umpnmonafcaturpuerfinedcntibus delnde nafcumf ei denteSjdeinde loqmtur 6C graditur deindc poIIuitur,dci/7^ dc barbefcitjquales varietates in alrjs gctatibus no percipiii tur,vt patct difcurrcndo,ideo SCc* Tertia conclufio fcqui'' tur^Modus diuidendi gtates fecundum philofoplios no con^ tradicitdiuifionicetatumquamponunt mcdici nececotra» patet,quia vna diuifio poteft ad altera reduci. igitur 8Cc* pa> tetconfcquentiaiS!:a(Tumptumfimilitcr,quiaomnis ftas vf cft 3ctas perfecius vel defcctus. Si primum, vd in ea corpus cft perfedum vel tcndit ad perfcdionem.hi primum eft co fiftentia»Si fecundum eft adoiefccntia ♦ Si eft sctas defecftus vel in ea corpus cft occulte vel manifefte dcbilitatum.Si pri mum eft aetas fenedutis primar.Si fecundum cft xtas fenrj» Patct crgo c;^ iftac diuifiones funt conucrtibiles ^c. Qua> tumad fecundum prfmittcndum primo eftaliquam ceccr tamhumidi latitudinem cum qua potcft cadem menfura gradualis calorisconfcruarimeritoactionis calidi naturalis in humidum c^ti]icunc;pnonfiataugmcntum,fedfolum latii quatumrefoluiturrcftaurctunpatctquiaalias ftati poft aug mentum mciperct calor naturalis gradualiicr diminui quod non apparct rationale.cum.n.difficilius fit calidum humidtl extendere 5C augmentarcql fii tpfum fe in fua nienfura con > feruarc ,3C per tempus poteft faccrc primum.igitur per tem pus poteft f acerc fccundum. Vtrum autem fiet aliqua va r ie> tas,vclnon,noncuratmcdicu9,fcdfuflFicitc^ nolit uarietas a medico confideranda. Secundo prscmittendum con^ tmuchumidumquodrefoluitureftficcius Sc piovita detc> riusUcctnonneccirariopro operationibus 3c pto graduali menfura caloris conferuanda,hoc fatis patet 8C infra decla> t^bitur mchus. Tunc fit prima concl ufio.Non ppter hoc aliqua d.c.tur artas confiftentie,quia in ca confiftit corpus in eodem gradu ficctatis aetatiua: continue,patet quia ^tatiuc corpuscominuecxiccatur&tendit ad mortcn^.igiru i^^?: ftcndi 'r^^"^^"'^^"P'-°P^^^»^^cdicituraliquactas confi^ quratea^ '"^i"^ ^^"^^^^ permaneat. pacct idco 5^c.patet confeqS^entia ^^^^""'7""' prohiberi, tiaconcIufio.Proptc'rhocdictt&^^ «ner.topporaoiscal.diadhumidia.lla g^a ex^^^^^^^^ .neodemgradupcrfedionisfuarumoper^^^^^^^^^^^ & in codem gradu fortitudinis virtutis pcrmanet cn^ ' dem graduali mcnfura caloris.patet quia DcrXrfn? rationesfufficienterdiftinguitu?^^ tibus qu^ufcunc^.,g.tur^c.patetconfequentia & confiderati. Ex ifta conc^^ifione fcquitur q, ^tucunX ncx prtmus fub eodem gradu caloris inueni^t^fub quo f: feconfiftensvel,uuemserat,nontamen dcbcrct dici con C ftens, vt patct, Qua«a condufio eft hxc . Eft darc ^r, - confiftendi.patct.quiacftrcperibilisftasin qua confcru.r ^qualis q^titascorporisaequaliscaloris gradualis menfu "' ««quatisfortitudovirtutis.igitur &c.patet confequen f aflfumptun, fatfs notum cft dc fc.Dixi notanter in orl dent. conclufione mcrito proportionalis&c.proptcr r.?^'' accidetalcs accidcntalitcr opcrationes imperficientes argumenta principalia refpondetur. Ad primum fari, tet cx dicflis in qugftionc. Ad fecndum fimilUer ^^"^""^ "^g^^"^ afifumptum!!''"! pobationemdicitur tZnr''" ^'ft^' 5?c.fcd vtrobic^ a.qualitcr,& 2 ^.^"^""'^^^'^•"-remalterationemtrinfitadil^ tcTatt^Zpn^ r ^^'5 ^^n^ f""^ huiufmodl ''l -^^0.^^^^:^^ s eius Qucftio* xxx; 207 pl/c/ter cj, non* Primo in aliquo corpore antc fincm f tatis confiftentiac minoratur calor naturalis.igitur (5<:c.patetcon/ fcquctia ^5^: probatur alfumptum,quia corpus a principio go nerationis ualdecholcricum in fcnecftutccfrigidum refpecflu tcmperatifenis.igiturantepriucipiumfencctutis cius calor naturalis gradualitcr minoratus eft faltcm ad gradum gqua> lem gradui caloris tempcrati fenis,alias.n.fieret faltus de cx> trcmo ad extrcmum fine medio.confequentia tenet 3c colli^ giturafiumptumdemente Gal.i.techniillocap.Decidente vero calida 3C ficca. Et confirmatur idem ♦ Signetur pri^ mum inftans fenec^lutis fortis cj> lit nunc gratia argumenti. Et arguic fic. for. nuncelfe fcnex.igitur caliditas fortis e rc^ milT(orcpfueritgraduscaIoris exiftentis inforte in mcdio inftanti fuar iuuentutis,s&: per confequcns eft codem i aliqua proportione remilTior.Sit igitur gratia cxcmplf in fexquial> tcrOjcSt: fit calor nunc cxiftens in fortc.a.&: gradus caloris tc*' poreiuuentutis.b.Etarguiturfic.a.cftin fexquialtero remif* fius.b.vS^hocpercontinuam rcmilfioncm caloris in force. igitur prius fuit.a.remillius.b.minus in fexquialtero , fed continue prius fuit for.in ctatc confiftentix ♦ fgitur*cS:c .tota confequentia patct^s^alTumptum intucnti . Secfidoad pri cipale arguitur fic. poiTibile eft poft gtatcm confiftentiac cali ditatcm forc cqualcm vcl maiorcm fucrit in actate ccififte di.igitur &:c.confequentia nota cft dC alfumptum probatur, quia fenex primus exercitatus Sc rcplctus cibarijs calidis vi clctur calidiorqiipfcmctcofiftcnsffigidus(5<: rcplctus ciba rijs frigidis.Similitcr fenex poft vtcns cibarijs vcl regiminc calido poteft clfe calidior q> ipfcmct erat cofiftens vtcs ocio (S(:regiminefrigido.Similiter quia phlegmaticus confiftens poteft reduciad cholericum vel tempcratum itacj» in fenc> (flute erit temperatus vcl cholcricus fenex,fed hoc pofito fc-* quirur propofitum. igitur &c, Et confirmaiur ♦ Poncndo fortem in xtate confiftentix , «X: lit iam tcmpus 3eftiuum,ct fit in vltima parte confiftcntix,ita cj» in hyeme ingrcdiatur fortes octatem fenecftutis primx.f.in principiohyemis.Et ar guitur fic.for.in hyeme fequcnte crit calidior c^ nunc eft 3C hoc caliditatc natui ali,5j; pro tunc crit for.in gtate fcnecftutia prim3E,(&: iam eft in aetatc confiftcntiae.igitur &c.tota confe quentiapatetySc^coIligituraffumptumdc mentc Hippocra> Hfppo» tisilloaphorifmo.Vcntres vere& hycme calidiHimi func natura,5c:aGaI.incommcntociufdcmaphorifmi* Tcrtio ad principalc.fi quxftio clfct vcra hoc maximc eftet proptcr ^^^* cxiccationcm vel refolutioncm humidi.Scd arguitur cji no, quia tuncin fcnccfiutc ruperuenicntehcctica calor continue (leret remillior,quod eft contra cxpcrimcntum ♦ &arguitur iconfequcntia,quia maior fit dC cft facfla humidi confumptio in fcnecflutc fupcrucnicntc hcctica, idco 8Cc* Ec confirmat dem,quia humidum repertum in fenc potcft coicruare gra dum caloris intenfiorem $ fit gradus vcl fucrit exiftens i eo temporciuucntutiSjigiturpotcftacqualem caloris menfura velgradum confcruare.patct confcquentia 6c alTumptum cumabintrinfecopoflfitfenexincurrcrc ephemcram cxfa/ mc,<5^cx illa in hecticam, Item maior eft mcfura vPqua> titas humidi in fenc tcmperato ql iuuene choIcrico,fed huml dum luuenis cholerici poteftintenfiorem conferuare mcnfu ram caloris fit caliditas iuuenis tempcrati,igit potcric con feruare gradum caloris tempcrati iuucnis , confequcntia tcy nct,quia quicquid potcft minus potcft maiuSj&afiumptum fatis notumcftintelligcnti» AdoppofitumeftAui.fnlitcradices.Poftcacft fciedum j^tas q> caliditas poft ctatcm confiftendi incipit minu'» cofiften Iniftaqugftioneprimoprgmittcnda funtprxambula quc^ di gd,5: dam.Secundoponendacfuntcoclufioncsdcquffito. Qua fcnectu/ tum ad primum fcicndum cft primo cp peraitatem confiftc tis, di vt fupra tac^um cft debcmus itelligcrc gtatem in qua cor pus cstcris paribus merito proportionis calidi naturalis acJ humidum naturalc pcrmanct vel aptum cft prrmanere fub cadem vcl acquali mcnfura caloris graduah' 3c fub fortitudi^ ne virtutis cadem vcl aequalijtS: in qua illud quod rcftaurat cft «qualc ei quod refoluitur«£comra pcr gtatem fenecflutis <I V S T I 0. intclIJgcredebemus octatcillam in qua corpiis merlto.ppoi- tionis calidi naturalis ad liumidum aptum cil continue i ca lore 3C virturis fortiiudine diminuendo procedere ♦ Ht dico notanter merico proportionis calidi naturalis , quia licet ab alicjua caufa intendente calorem in fene cotinuc per tempus augendo procederet,aut fub eodem gradu permanercr,quia ramen hoc non foret merito proportionis iam didac no dicc^ retur illa -jctas ni/i actas fcnecturis Similiter Iicetabaliqua ac cidentali caufafit poflLibile remitti caliditatem continuc i pta tcconfiftcntig,quia tamen illud non cueiiiret mcriro propor tionis SCciih ccas adliuc diceretur ptas confifteniig.Conrirr peromnia dici poteftdcahjs, Qiiantum ad fccundum Cit hec prima conclulio, Poflfibile cft in actate fcnectutis calidi^ tatem naturalem fore intcnfiue maiorcm ii> aliquo corpote ^ fuerit ineodem in artatealiqua prgccdente.patcc hccc con clufiopcraliquaargumcntafupcriustacta,ubi .f.non ellpa ritas in regimine, Secunda conclufio fequiturtPolTibilc efc calidftatc in tcmporefencdutis fqualem cile gradualitei ca liditati qusc fuit prius temporc iuucntutis.patct,quia^pot clle maior intenliue3ipotcll elfe minor.igitur potcltcire Lcqua^ tis.tota confequenti*patet cum anteccdenie, 7 crtiam co clufioncm ponunt quidam,Corpu5 tale quod in cctate fcne> (flutis eft calidius gradualitcrqifucrit tenipore iuuentuiis, plus uelocius morti appropinquatqj fi no foret calidius, fed forct calidum prpcife fub menfura libi debita mcritocta tis»Hanc conclufionem probant fic huiufmodi corporis hCn^ dum velocius refoluitur a caliditate exiftcntc inicnfiori . igi/ tur 6c'c.patet confcquentia (St^alTumptum fimilitcr intuenti. Q^iarta conclufio potcft probabiliter poni contra hac, No neccHario corpus tale cfl: morii proplquius qi forct ^c.prO'' baiur fic.PolIibile eil tali corporc facto calidiori meliorem clfe proportionem calidi naturalis ad iiumidum cp forei ♦ igi tur (&:c.patet confequeiitia 8c alTumptum. Ponendo tale cor pus prius fuiflfe fangufneum humido dominanic 5;:c,Ht dici rur q> ifta confcqucntia non valct cius humidum velocius rc foluitur.igituf ^c.quia I/cet ita fit,cum hoc tamcn velocius &:mel!usrfn;auraturincafu,ficut cpuis in fenc fanguinco . velcholerico velociushumidum rcfoluaturqi in phlegma^ tico vel mclancholico fenc,non tamen citius mors aducnit in to cxteris paribiis, Q^iinta conclufioad mcntem Aui.in litcra.Stanteparftateinregiminecorporis vSi^naturali com> plexione5(^ caufisaccidentalibus omnibus dedudis impe^ dientibus eontinuc pofl: xtatem^onfiftendi caliditas procc^ dit minorandotamgiaduaIi'terqp($titatiue,itaq> in infl^ati term nantcconfiflcntiamincipicvS^c.patetcxquid nominis fenectutis fuperitas pofito patct ctiam conclufio pcr caufas cxiinclionis calidi naiuralis tadas in Ira, vt cft humor phleg. tnaticu^ multifjiicatus dCc* Ex ifta conclufionc fequic pri'' mo qj corpus cholericum in fencsflutc permutatum ad mc> lancholicumnoneftinconfiftcntiain gradu fuae caliditatis rcmillam. Scquitur fccundonon ncceflfario talccorpus in qualibet parte fencdutis cire frigidgcomplexionis Sc Ciccg*' Patet tertio intellcdus Aui. in litcra dum dixit, Poftea fcie dum c|> caliditas &c.Non plus enim voluit nifi cp poft actatc confiftentiae incipit calor diminui in tcrmino vel in inftanti tcrtninanteetatemconfiftcnti3c,f,tam*graduaIitcr ci^tita> tiuc.i.im enim humidum fadumeft terrcftrc valde vt non amplius fit inftrumentum conueniens tantc mcnfurp caloris vt infi a magis declai abitur. Ad argumenta principalia rc fpondetur. Ad primum dicitur negando alTumptum . Ec dicitur vlteriusqjlicetinaliqua paric fenectutis huiufmodi corpus fit frigidum refpecftu temperati fenis , non tamen in qii^libpi,immo in aiiqua parte fenecffutis huiufmodi corpus cft calidus irt aliqua pqualitercal-dum Sc in aliqua minus ca lidum.tota ig tur hgc diminutio non proucnit nifi in ctate fc> nectut.fs . /\d conffrmationem dicitur non eflfc fignabile primum inftans fenedutis fortis/cd vltimum non eflfc fene c^tutiseiufdem^.nquo.f.non crit fortis calidiras gradualiter minor $ "t m iuucntutG,6^ immediate poft illud crit minor, SC lunc qualucr argumcnium npn proccdity Ei fi.ar XXXL guftuf contra;quIatuncroretfignandum vltniium inftaiiij confiftenti^for.Dicitur illud conccdendo.Etcortceditur CQ fequenter infortehancmenfuramhumidi,qua: cftin eoinil lo inftanti cfte minimam,qu[: lantum gradus caloris fufficif conferuarecum illis circunftantijs fcilicet cum tali dcpendc tia a fpiritibus 8C humoribus.Et notum eft cp hoc non inclu' dit aliquam repugnantia» Ad fecudum principale dicitur concedendo totum ad quod deducit argumdum, ficut patet pcr aliquas conclufioncs pofitas in qucftione. Et ad cofir mationem dicitur q>quando dicunt auVtorcs caliditatem di minui in fcnectutc refpcctu confiftentip , dcbct hoc intelligi merito proportionis calidi naturalis ad humidum naturale, cum quo tamen ftat pcr aliquid aliud fupcrueniens polfet il^ la caliditas maiorart vtcaliditas aeris calorcm intcrius unics confcruans.acquirittamcnhumidumdifponem perqua rcmota caufa calidum vigorante continuc proccdit calidurn minorando. AIitcrdiciturq>iIIudquoddidum eftintclH gi dcbet cxteiis paribus qualitcr non eft in propofito . com^ paratur enim corpus fcnis tcmporehyemis eidem conlilto^ in cftate.Si tamcncomparatur corpus iam didum fenile exi ftcnsintemporchyemisadfcfpfum dum fuerit conlifte"^ w..^^.,,., .iwii luuiimsiduurnuticnious vt (nnuin^ia»"' commcntoapiiorifmiallcgatioppofitum contingcre pot» Adtertiumprincipalcdiciturq>licethumidumin fencre^. pei tum ex conucniOti Sc naturali adionc caloris natuialis i» ipfum non fit fufi;ciens vt in co confcruetur tanta mcnfur^ caloris iicut in tcmpore iuuentutis aut confiftentix conferua^ batur.ex actione ramcn alicuius caufp fortioris ad impri»n^'* dum in humidum illud polfct clTc fufficiens vt in co tanta^^ adliuc maior confcruaretur menfura, ficut fi feni occurrcrct tornsradius blisautignisautaliqua caufa ipr^mens febf c '^.'''a^'^*"'^^ '^'^"^ confequcnt^a.in hedico ^ nc ht X dt tacta maior cofumptio humidi. igic &c.iit pat^f intuent/. Et pcr idcm patet folutio ad confirmationem P^^ mani. Ad aliam dicitur negando illam .f.maior eft i^^^^ fura humidf^c.Iicet cnrm corpus fit humtdius eius , taniert humidum eft ad calidum confcruandumincptius .Ht negaf q> quacunqp mcnfuram calorig fit fufFiciens conferuarc tni^ nor humidi menfura,fufficfens cft conferuarc quxlibet iornifiponanturca:tcraparia,qualitcrno cft in propofit^' Qiicftro. xxxh T R I G E S I M O P R I M O Quxr itur. Vtrn aer no» ctrcundans continue exiccet corpora noftia . Arguiturm"''' tjpliciter q» non. Primo.aer nos circundans cotinuc h"'^^^ ctatcorpora noftra.igitur 6<:c.patct confequcntia dCaii^^ ptum probatur,quiaaernoscircundanseft humidus natH J-aliter.igitur&c, Secundo.acrattracftus peranhelituni.f hibet corporum noftrorum exiccationem vel faltem ei re^ itit(X:fpfam retardat.igitunS<:c.patetconfcquentia &afit|^ ptum.quiaaerattractus prohibet fupcr incenfioncm S^^^^ Hamationem fpiritus,ad quam fequitur corporis velox^*'^ catio.igftur (S:c.patet confequentia cum antecedete. ^^^^^ "o.aer nos circundans temporchycmip nullo modop^'"^ cxiccare.iginir&c.patct confequentia«5<:airumptuni ^^^J cum tuncnos intenfiueifriget &humectet . igitur SCc* confirmatur,quia fi continue nos cxiccaret , hoc non P*'^.^^ Poni nifi pcr influentias exiccatiuas continue in aerc np^ g 5""danteantcrcceptas.Sedarguiturq) non,quia po^' ^"fluentiam humcctatiuam eflfc fortiorcm ad 'w^^^'^ ^ exiccatiua ad cxiccandum.igif"»' 8Cc .patet confeqi^^' ^aflfumptum patetexpcrimentodeftantfbus in "^^^^rj.]a| ^adijs lunp.tales cnim vt plurimum incurrunt «^o'"'?^? ^,^» <Jos 3c humidos,puta catarrorum reumatum SC vert/g'^^^^^ Q^uartoprincipalitcrfic.acr nos circundans ^^''^'^"^^p pus noftrum,igiturnon cxiccat.confequcntia nihf f xiccationem perducitur corpus verfus mortcm ' f^orte» aliud confcruans pcrducit illud ad corruptioneiii v »g«tur SCCf Aflfumptumprincipalc probaiur fic , 4^^ Plicitc *ta Src )'spr< ^ua CLV iE S T I O. confmiaccaloreninaturalem.fimilitcr patet q^ fcmotio & pro ubitio attractionis acris cft caufa velocioris inceritus ani ma!is.igitiir<S::cJtem proiftoeftauctoritas AuiXecunda pri mKcioc.fecuda.cap»fcxto.Cdcopcratione qualitatum aeris, vt)i ponit aerem humidn corpus humedare.igr dic, Ad oppolitum arguituraudoritate Aui.in litera ciicentis aerem "03 circundantem exiccare corpora noftra . Et fecunda feii Pf-imi doc.fecunda.cap. i.Ncqx enim frigiditas guenit apud nos tanta quin aliquo modo rcfoluat , immo in omnibus re^ 'oluftdifpofit;onibuspropteriIIud,quod in coeft de virtu> iefolis6^ ftdlatum» In ifta quxftione primo pracmittenda func quaedam no/ tabilia.Sccundo refpondendum eft ad quarHtum. ^=xiccay Quantum ad primum fcicndum eft primo cj, iuxta com «odu. munem modum loquendi medicorum dupliciter fumit exic Hiiciicr, catio.Primo cnim fumitur prout idcm cft quod ficcitatis in-' auctio,intelligendoper ficcitatem vnam de primis qualita^ tibus d.ftinaam conira caliditatcm frigidiiatem 8c humidi^ tatem,& fic cxiccatio cft fimplex altcratio.fecundo modo fu j mttur cxiccatio pro refoIutionc,per refolutionem intelliocdo corporis groffi fubtiliationem 3c conuerfionem cius in i"aDo I rcm qualir dicimus aquam refolui du ipfa euaporat. Ifta ailtindioncmconfueueruntponerc auctorcs fubalns vcr^ nem nn.Ii/'^'"^^^^^^ per cxiccationem qualitatiuam i.idudio. l ro S^'"' '"^"if f ficcitas.Pcr fubftantificam vc in p' i '"^ K " ^'•"^'■'bus noftris ab aliquo exiccame ft^m&Smeftr, r 'emanentiaterrc J'Ki rentur & «iccentur!™,-? >"agis altc pro dMexeftqualitasperfepVSrurr"''"™ ^«''huc ^^uta maluer ficcitas. Al,; vero^cM, fo mah^ l'^ ' ^"''d ^ou M«. citat.sproduaiua,vtcceleft<s nC„ ' 1 di. Quar,opr.;i,te„d m^t:;;^^^^^^^^^^^^ quodcorpusautcaloremnoftricoS^nferua^^^^^^^^ fum.neodemftatufaciatptldtuaIi,erpe7m^^^^^^^^ «ftfimpliciterimpofi[ibile,fed quia fac,"lS ' waneretalequaleeftfecundum quodeftnorhnT'"*^' •nanere.verbi8ratia.aertemperL, Z no^ft '^^"^ E' qoincorpustemperatumcontinuepIuTl^rn^?'"'^'''''' C''™necenkriocontinueexicceturi^«t ue „ ' ««ccationem atatiuam prohibetalTa'nerm,l,"'"" «wes corpus extra lat.tudinem .emS"'^"" "»^«orpus,emperatHm.Confim."terpeTrmnJr"'''j' «botemperato,& alns huiufoodi. XnZL r'""'- fit Pr.ma condufio. Not,neceflkrioaer no " "nln?''''" '^'rnt'-^ -|iturl£^-— ncndoacremefrp», ij r- j q,i "miiitcrpoy - catum. E^ifta^ont^^^^^^^^ mfluentias in acrc ' rcquitur q, non nccenfariop^, qualitatiuc, SeL?dr'''fV"°p'r'''r^^'°^P°^^ aantemcorpora noft ' rua''''?^ ^«^^un ^erc.probatSrficpofl^b^ •^idumnoftricorporisnon?KT"' T '^^^""^^"^^"^hu. »^rc,fed pot^us condcfare & ^'''^T ""T''"^ Sientia ^eanfumptum fm. ^^'^^'^' <=oty. J^fem e(Te valdc fr-pidutn^';"''^""' comtmt huiufmodi '■^gioncfrigida.igitur^^c p^'n'''"^^"'P°''' ^^^f^rcfolutionisab Ai.i ^ ^ conclufionc fcquiturq, ^ «*»c«ntci J,c« cnim acr quando^ qucJuuctadreroIutionem non tameri neccfifario fefoluitvt fatis patcr. Nota tamen q, Aui.fecunda primi dodrina ter iia.cap.3.ad Iitcram videtur velleoppofitum huius fecundc conclulionis,ideo cofidera exponem audoritatis illius fiuis tcnerc iftam conclufionem. Si autem vis tcncre oppofitil concU.fionis,hcrcs dicere confequenter q, c^tilcunq, fueric aerhumidus velfrigidusineofuntinfluentia: cxiccatiue SC q,proptcrdifformitatem partium noftri corporis licetinca^ fupotcntiorfitporentiaaeris abfolutead ingroiTandum cg influcntia cxiccatiua ad exiccandum noftn corporis humidi tatem,tameinfluenti3cfempercxiccant aliquid.in nobis n, femper reperirur pars aliqua a Cicco faciliter rcfolubilis et paf fibilis ,a frigido autcm diflF;culter, ideo contingii partem illa pati ab influentia exiccatiua fortius cj^ a frigid/tate,6^ per co/- fequens refolui. Tcrtia conclufio.Tam qualitatiuc fub> ftatifice poteftacr nos circudas corpora noftra exiccarc.Pri ma pars huius conclufionis patet , quia poflibilc cftacrcm clTeficcum.igitur<S:c.patetconfequentia&: afifumptum pa^ tctdeaerc multumalterato 3i tranfmutato vc conuertatur inignem.Itcmquiainacrepotcft c(Tc influcnti? cxiccatiua noftri corporiSjidco dcducto impcdimento nos cxiccabit.Sc cundaparsarguitur.polTibilccftacrcmeftc valdc calidum comparationc noftri corporis,fcd hoc pofito partcs aliquas humidasmcmbrorumnoftricorporis potcritfubtiliarc 6C in vapore coucrtcrc.igic &:c.patct cofcqntia 6^ alTumptuin fifr . Et ifta partefecundam liuius conclufionis voluit Aui. inlitera.Exifta conclufionc&cius probationcfcqiiiturcor^ Tolarie cp polTibilc cft ab eodcm agcntc corpus noftrum fiP qualitatiuc humecftari 3C fubftantificc exiccari.patct, quia ac rc cxiftcntc valde calido 8C humido rcfpcdu noftri corporis corpus noftrumqlitatiuc ab copotcrithumcdari vtpatcr, <X:cum hocabcofubftantificccxiccari,coq> acrc cxiftcnic taliter calido partes humidas noftri corporis fubtiliabit & in vaporemconuertet,ideo5^c.patctconfcquentiacumantecc dente. Ad argumcnra principalia rcfpondctur. Adpri mum dicitur negando illam confequcntiam, Aer noscircu dans cfthumidus naturaIitcr,igiturnon cxiccat fcd humc (^tat.Primo,quia per influcntiam contingcns cft ipfum cflfc fortiorcminex'ccandocf^fitciu?humidira9 in humccftado, Sccundo,quia&fi/jthumidus,ftat tamcn ipfum rrfoluerc percalorcm , vtdidum cll.& hanc rcfolutioncm appcllac Aui.exj. cationcm. Ad fccuncjum dicitur ncgando confc quentia,Iicct cnim proh bcat iflam cxiccationcm quam facc rct fp"s lupcalefacflus,ftat tamc ipfum corpora noftra cxio carc. Ad tcrtfum & cius confirmat oncm fatis patct p ca qux dfcta funt in quacftionc. Scd hic incidit dubium,qiTo ftanrcsdcnocftcfubradiislungdc ncccflrtatc hunicdcntur &:infrigfdcnturcum radius lunae fit cxiccatiuul» Dicunt quidam primoq> radiuslunae rarcbcit corpus 8c apcrit po/ ros, vndc fr giditas acris facilitcr penctrat ad ffcriora. Ali^ tcr q>luna non pr^cifcagit in nos pcrlumc,fcd pcr inkuentia infrigidatiuam&humcc^atiuam^Ethoc cft ratio mcl.or» Scd hic habcmus duos modos , qu bus luna cat fluxum 8c rcfluxum maris.Primo rarcfaciendo;S:tumcfaciendo aqua pcr radios cius.Scciindo aquam gcncrando<S: multiplicado pcr eius inRuentiam infrigidatiuam ct humrdatluam • ficut videmusafeptetrioneinmcrid cm Conr?nuc aquam flucrc, econtra imaginandum cft dc acrc. Alii dicunt ^unam hrc lumen propriumdift nc5lum aIum'ncfoIis infrfg-datiuum & htimcdatiuum, Ad quartum tactum cft in quarto no> iabiI'»diciturcn'm q,aIiquod confcruans corpus noftrum modoconfcruat onispofifibilicontinuc ducii ipfum Vcrfui terminum mortis,vtpatctdccaIorc naturali xxxn TRIGESIMOSECVNDO auxritur Vtrun, fi viVtus nutntiua forct infinita,& fcmpcr dum rcftaurat iD> farcftaurarcc 3cqualiter«SCvno modo corpus aliquando ad morrcm produccrctur.Etarguiturmultiplcitcr t^nc^ Pr? mo.fi virtus nutritiua cflfct ifinlta dc femper rcftaurarct,uir> tus nutritiuafempcrcdctfnactufccudo.fcd tadiu viuitatal Lunc radrj* Lunc^ prictas i caufado fluxu 6(: rcfluxi"i;. Virtu9 reftaura tiua dr I Bnica cri pliciter. Viftus nutritla reftaura tiiia a:q^ liter tri/ plicitcr» Q. V T S I O, ijd?unutritur.igitur&c»totaconfequeiiria patetoim antc^» ccdentc» Et confirmat.quia fi virtus nutritiua forct inffni ta 3^ feniper redauraret a-qualirerdc: unoniodo,virtus nutri tiua femper ellet in corporcL^in membris reftaurad^s . igi^ tur 5Cc* Secundo.li virtus nutritiua foret infinita d< femj> reftauiarct xqualitcr cSr uno modo,fempcr liumidum rcftau ratum forei xqnx l^onum , ^t^per ccnfequens xqualiter fu> ftentatiuumcalons natuialis.fedquandocunq? ita eftpma^ net vita xqualis perdurationis.igitur SCc, patct confcquctia &. allumptum limiliter,quia li non foret continue humidum rcflauratum acquale3::a:qualiterbonum ia non rellauraret f qualitcr 3C uno modo. Tertio.fi iiifinita ellct virtus nutri tiuainffnitc mclius humidum reftauraiet qi iam reftaurct» fed iam reftaurat humidum fufFiclens ad perdurationem vi tx pcr tempus finitum.igitur tunc rellauraret humidum fuf/ ficiens ad conferuandum vitam per tcmpus infinitum . igu tur 5^c.tota confequeniia nota ert Sc minor , tS^: arguiiur ma^ ior,quia qualis cft proportio virtutis ad virtutcm talis eft p portio humidi reftaurati ad iiumidum rcftauiatum» t't c5 firmatur,quiafit virtus fortisreftauratiua finita& reftauret modo humidum perfetfiionis vt vnum,6^ in hora imediate prgcedenti reftaurauit ipfum perfecTtionis vt duo,v5^ arguitur iic.fi virtus fortis bret inffnita plus q^ iu duplo mclius humi dum rcftauraret qj nunc rcftaurat,fed praccife in duplo per-^ fcdiusin prxcedenti hora rfftaufauit,ergomcIius reftaura^ uit ia prius rcftaurauitj^Si: per confequens polTet hoc modo vita perpetuarijkS^ per comniunem formam.patet tota conx fcquentia&alTumptum^quia datooppofitoeadem polfct ec proportiovirtutis finitc&lfinitazad humidum reftaurandil. Quarto.fi virtus nutritiua cflet infiniia infinite potentior ect ad confcruandum calorem dc humtdum naturale qj iam cft, &per confequens infinitc refifteret cxiccationi fiue a^flioni caloris,adquodfcc]uiturnunq^ciuscalidum naturalc extin^ gu! igitur dCc* Quinto fi virtus rcftauratiua praccife finita fufficit reftaurarc humfdum mclius fuerit a corpore dilTo/ lutum.fgitur a foi tiori virius inffnita.fed hoc pofito nuq; vir tutc reftauratiua infinita exiftcntc pofifet aducnirc mors . ig^^ tur &c.parct confequcntia Si afTumptum principale arguif , quia virtus reftauratiua hcctici curati ipfo curato reftaurat humidum melius pro vita cp prius crat,igitur (5<:c,patet con fcquentia cum anteccdente, Adoppofifum eft Aui.in littera ♦ Amplius Cihxc vhtuQ infinita foret (Si^femper SCc* Rcfpopdciidoadiftam qugftioncm primo praemittentur qiiardam diftindiones cSifuppofitiones, fecimdo coclufioes de quglno. Quantum ad primum fit hacc prima diftictio, cj> virtutcm reftaurariuam polTumus imaginari infinita mul tipliciter fcilicetextenfiue vt pofito q» forct cxtenfa pcr fubic^ cflum infinitu.Et itenfiuc,ut pofito q) cet potcmie reftauratiu? inffnitc.Et in durabilitate, vt pofito q> ipfa elfet apta durarc g tcmpus inffnitum & incorruptibilc» Sccunda diftin<flioe cp virtutem nutritiuam reftaurarc xqualiter cS; uno mo pot duplicftcr intelligi.Pnmo c;^ rcftaurarct aequalc in quantita-' tc 8C vno modo,quia acqu^ perfectum vcl bonum humidij» Secundo cj> reftaurarct aequalc in qptitatc 8c vno modo,quia reftauret humidum oequg proportionate membro cui appo> nitur,DifFeruntautemiftiduomodi,quiaftat cotinuc aligd reftaurarc humidum aequf proportionale membro cui appo nitur,quodtamennonrcftaurathumidum gcqup bonum.p vita vel acqu^ pcrfccftumjficut fcne exiccatogtatiue, ita ima> ginari polTumus humidum quod ei reftauratureffe propor> tionalc membrisfuis talitercxiccatis ficut illud quod appo> nitur puero vcl iuueni.Tcrtio q> reftauret cquale in qua tita> tc 8c uno modo,quia.rcontinue (leret fiue permaneret vnio vc! affimiUtio,ou3c cft actus nutritiuc virtutis, Tcrtia df> ftinaiocft cj> dilToro quandoq? capitur pro motu quo dilToI uifur velccnrumitiir humidum , quandoqj autem funiitur dilTolbpro ipfa ficcuatcCum igitur dicit Aui. in litera cp dif fo^utio vno mo no eftc^.poteft intelligi vel illc motus difilb fijtionis noii cdct vno modo quia non iom vniformist^;^ illc iiofl eft InteIIe<fias Aui,vel ^ ficcitas pcr illum motum car^ pori acquifita non elTct vnius intenfionis, fed continueina''' ris,&:iftecftintelIedus,A,in litcra, Iftis diftinaionJbus praemifiiis fit hcc prima fuppofirio,Non fub gradu liccitatu ^tocunqj dC terrcftreitatis potcft virtus nutritiua i fubie^ o vel materiaconferuari,vel fuas exerccre operationes fuppofitio videtur defe manifefta.non.n.apparet virtuc^»"^ nutritiuam fuas pofie opcrationes cxerccre in niareiia lap dea aut terreftri licut lapis. Secunda fuppofitio. Semp'-^^ pus SC quodlibet membrum noftri corporis a quo fit ^^^^^^ tio Sc exiccario in termino ad cjuc refolutiois eft Ciccius reftrius cp in terminoa c]uo refolutionis eiufdem. patct,^] per cjlibcr refolutionem refoluitur fubtilius Sc magis acfc ^ cum fit refolutioni paratius t&:cptcra /inr paria.IHudeigoq^^ facta refolutione relinquirur cft continuc ficcius ^J^'^'^^ ftriiis.continueenim crcfcit proportio partium icrrclti (St^ficcarumad partcshumidas vtpatct intelligcnti. ^,^^ Vi^,j lia fuppofitioeftcj>per virtutem nutritiuam in piopolJfO |,piri telligere debemus ipfam animam informantcm nictn ^ ^yiil' noftri corporis mediante calido naturali inmcmbris ^^]^,. nutricationis cxercentc.Ex quo patethanc virtutcm^jbi^^'^ fa fuerit non amplius poicrit in matcria hxc virtus liuiu ' quem gradum caloris ucl menfuram limitaie,a ^^jua cufp'''^^ di actum producerchxc omnia fatis patenr, Qiiaii^ pofitio.Nutrimentum quod alTimilatur membro iioiia'^'^^^ ritgradum humrditatis fubftantiffce maiorem Hi^^^^^^^ bium cui aliimilatur.quod enlm apponitur mcmbio 3pF^^ nirur fibi fecundum difpoiitionem,qug tunc eft in me'^. Quantum ad fecundum fit hxc prima conclufio .Jjli ^'.^ reftauratiua foret inff nita extenfiue,quia fcilicet matcri? ' nitg extcnfiue cxtenderctur,^:: fcmper reftauraret 0 vnomodo.f modo proportioali membro cxiccatoi" no ad quc exiccationis,quia.f ralc humidum reftaurarct le tunc elTet mcmbrum talitercxicccatumadhuccorp"* j mortem perueniret.piobatur conclufio fic.tale corp^^fno nue fieret ter reft r ius SC ficcius ,fgitur in aliquo tempf ''^ ""n, perducereturadficcitatcmcum quavitaftare noi^f!^\o/ patet cofequentia cum non fub gradu terreftrcitatis $^!^ jjc que cS::c,&alTumptum fatis patct ex dictis ♦ vcrbi gi'tfi fubiectum infinituminformatum vmute nutritiua , < |it cftfinitehumidum intenfiuehumiditate facientead ^^J^^l igitur illud humidum,s,graduum, quia igitur continu^j^^fa uiturrefoluatcalorhuiufmodi humidum pcr vnum 8C patct q> in ff ne horp erit humidij prpcife ut, 7M ig'^^iuj hH^ ratur f qualiter 8c modo proporiionabili reftauratur ^^/ midum cxtcnfiue inffnitum tale quale erat hoc corpU^ ^ mino ad quc refolutionis iam fignatac,& per confcq"^ ^jf^/ ftauratum erit praecifc humidum vt,7,& Cic dcince^^ ^^^^ rius proccdit fefoIutio.& patet q> aliquando deueniet^ midum ita terreftre &exiccatum,q) cum illovitaftaij g poterir, Secunda concliifio eft.Si viffin! nutritiua f .^^i/ Secunda conclufio eft.Si virius nutritiua ^'J-gdi^ nitaintenfiue,;S::fempef faceret reftauiationem {]tt ctocorpus tandem ad mortem perduccrctur . proba^^ ^^,/ Vt prxcedens ,quiaaIiquandofieretfubicctum '"^P^yniC' ftcntaculum vitac,vtin prccedenti conclufionearg .^jj,fa Terriaconclufio.Iicet itafit,tamen fi virtus '"^^^"jqoS (^! retinffnitacSrinffnite potensad rcftaurandum /1^.^ ^y^i>' qucretur mors.pt obatur.femperinffniteperfecffl^^^gffiJ^^ dum polTet reftaurare.igitur 5^c.paterconfequf"^J^^y^atii'^ ptum fimiliter. Ex quo fcquir"r q, virrutefij^'' ^o^o fore inffnite pcrfcctiortis SC rcftniirare fempcr oc ^ cftanteccdensadconrradictoiia. Qnartaconci ^^giira^ tus reftauratiuaforetindurabilirateinffnita '^'^ g a<ic(^ rct xqualiter Sc uno modo ad fenfum datum,corF jl/ud perueniretadmortem.probatur conclufiofic ^^^^^^rcqri foret continuc ficdus SC terreftrius.igiturc^c. P ^^„cIu(io tia SC affumptum declaratum eft fupra. tix '^^aufat'"2 ^ ne fequitur corrolaric cp qualirercunqr virt"^ /^^^g ocquauc ?; rctinfinita,dunuamenipfareftauiaret con" corpusP modo proportionabili ficcitati mcmbri refta" ygnir^f civ s r io. weniretad mortc, Exquofcquitur vltcnustamdcm^iiltc intenliue qf; extcfiuc cjf? in durabilitate poterit Ira Aui.intelli &* fcx his oibus potell fcqui talis litterc expoliiioamplius Y'"us hxc.r.nutritiua foret in(inita,(iue in durabilitatc,(^ "^JPP^f^e^^^ioncv&^c.licetmagis lltconfonum in durabihta fc,(Xfemper.iaototcpore quo rcftaurarctincorpore face-' «■ctpermutationc.i.reftauraiionceius quod a corporedilVol^ "itgqualitcr: quia.f.tm reftaurarctq^tum eft diliolutum,cS: vnomodo.i.proportionabilf ficcitati mcmbri in termino ad quem cxfccationis,quod eft necelfarium proptcr quarta lupponem.dffTolutiotamcn.i.ficciias Sc terreitas corpori acquijita pcr rcfolutioncm non elTct vno modo,f, non clTct aEquah's,immo cotinue fcmpcr augeretur, quia corpus fcm pcrclietcontinueterrcftrius&:ficciu9,cS:corpus no poflfct tolcrarcdiiTolutionem.i.nonpoflctftarccum tanta ficcita^ tceS;:terrcftrcitatc quanta tandem acquircrctur,(5<:ifta difto lutiofiniret.i.confumercthumiditatemcum qua ftat vita. Viuanto magis fupplc dcbct corpus mori virtute cxiftcntc hnita^&nonfempcrrcftaurantcarqualitcr vnoino. Et hocintelhgitdum dicit,quandoduxrcs fc iuucnr. Ouin ta conclufio.Si virtus nutrKiuacfifcc prxcifc finita 3c t^o te porc quo rcftaurat rcftaurarct humidum acqualc^ eaue pcrfedum humido rcfoluto corpus nunquam ad mortcm pcrducercturM3batur.fempcr cftct humidum corpori clZ nicns calidi & vitx fuftentaculu ficut prius. crgX oate confequcntia&^afTumptumfimiliterintelligen^^^^^^ fcqu,turq,fi v,rtusnutritiuacftetinfinita dum rcftaurare^ rempera^qualiter&xqucpcrfccfrumnunqua co ad mortem pcrduccrctnr.hoc ftatim fequhur cx TclZ. pr^mum dicit q, illud arPum.mf ^P'^^^ refpondctur ad Sudit vcritatemScTorpr"'f^^ <]uiin qurtftion^ eft tad^^^^^^ fed illc ^eftaurat^Et fccund m h ncl^^^^^ "^"^">'^ fecundamdlcit^r^t^^^^^ Ad Etcumarguiturilludantecedens otML ? ^"^'^^^tum cft. tet;.qualKcr&vnomodo.dS^^^^^^^^ ad.ntclleaumdatumitiquXnefchctr^^ 5%"""^cJiciturq,fivirtusnutrtiuatrrfnf^^^ Wffn^cmcliusrcftaurarct&c. ^exa lia n" '''J?%"^"^ 'qu3eftioncfequituraliapar.contradifc ftaurarctaequaIitcr&c.Sitamcnponer r -ntenfiucinfinitaargumcntumen-«neo'^^^^^ ^ *ucnti.Et vltcrius proillo qualis cft pfo "„,7 "^- ^'^'^'"^ vmutcm&c.diciturc^illudcftvcruS^^^ "'•""51' c^tcris paribus quaL cft propo™?ST T^^'''^'' ad virtutcm in pcrfccftione vel ^«^^10». i a u '^"^ in cxtcnfionc.Non tamcn oportet^ -«^?' 'tl ^"^* ^;"^^^^^^cidentalitcrmclius:quia.fdcn^^^^^^^ <3cntibustt,ultisipfuminficicntibus illud «m-T ^"'^ ^utfifct mcrito "^T' ''"^P^^^ ^^^^^et non confunienti* &c ' ^^^''^' P^^^^^ "^turam ipfu'^ Quaeftfo, aliqua fit mors naturalis nf • Q-"*^'^"''* Vtrun, ttrq,non. Primo fic 0,°Tu"* «""^tiplici^ tem indinationcm morie;?-'" • T'' '^""'''^ "^^"'•a> •oq,quodIibct cxiftens con:'^"" ^ffequcntia: '^ltcriuscfteidcmviolentnr^ naturalem inclinationcm ^^odhbct cns naturaliter Zv' ^^"'^P'"*" Probatur^qui^ •^ticoru tcrtio dc cofoIationctOm^ XXXIIL 209 ne nanquc animal tueri falutem laborat, mortem vcro petniricmqj dcuitat» Secundo principahtcr arguitur fic, cuihbetviuenri viiaefteidemnaturalis & eius generatio» crgo cuilibcttah mors & corruptio cft violenta cSe prxcer naturam,&perconfequens5^c.antccedens farispatet. 6C tcnct confcquemia,qufa fi alicui coi pori naturali aliqua mu tatio vd difpofitio ineft naturaliter oppofita f neft ei violen ter , vc colligitur primo de coelo» 1 ertio fi al/qua foret mors naturahs fcqucretur quod aliquod viuens polTct per^ ucnireadmortem antcquam ad acgritudinem velneutra- litatcm deuenirct. confcquentia comunitcr fequitur fed falfitasconfequentisarguitur. Exillo cnim fequitur alicu^ ius viucntis opcrationem quamlibct auferri polTc totalitcr abfquc hoc quod diminuatur, quod noneft rationabile quia tuncfierct tranfitus ab cxtremoad extrcmum , non pcrmcdiumcumintercuiushbet operationis pcrfedionc d(:ciustotalcmabIationemtanquam medium cadar opc/ rationisdiminutio. Scd arguitur principalis confequcntia quia for.fimplidtcr fano deucnientc ad mortcm naturalcni opcrationcs dus totaliter auferuntur,qux tamen nunquam priustucruntdiminuta;»probatur,quia conrinue ante itv ftans mortis fuit for.fimpliciter fanus: igitur nunquam an te fuit for.in fuis operationfbus lxfis,ct per Confequens «XTc. Quarto ad prindpale arguitur auaoritate Philofophi a a tcrtio dc ccclo poncntis omncm defcc^um , dC corruprio> nem elTc prctcr naturam.Itcm tcriio hecticorum. Mors eft vltimum terribihum Scc, Ad oppofitum cft Aufcen.in littcra diccns q, harc mors cft naturalis cuilibet indluiduo dcftinata fccundum fuam propriam complcxionem, Refpondendoad iftam quacftioncm vidcbiturprimode prindpali quxfiro. Secundo tangetur modus quo contin/ gcrc vd cucnirc poteft mors naruralis. Quantum ad pri mum fciendumcftprimoq> communitcr vtuntur aucfto/ res iftis term^nis generatio vita & mors.lntcllfgunt autem Gnatlo pcr generatfonem viuentis.f.de qua in propofito eft fermo quid. primamparticipanonemanimgnutntiueincalido natura/ I/.Et hanc defcriptionc pofuit Philofophus in libro de mor> tc vita.Et per hoc quod dicitur partidpatio animx nutri tiu3etangiturgcnu5,perhocenim conucnitgcncratio homi nis cum cuiushbct alterius viuentis steneratione.Et pcr hoc quod dicitur. prima diflFcrt a nutricationc ct huiufmodi quc no.ifuntpr,mx.Er per hocquoddidt^ calido naturali decrac inftrni5:: difpofit,ocuidebetanimain materia c6/ iungi,tunc enim didtur uiuen? generari, quando prima ma teriaciusdifpofitaper calidum naturalc partidpat anima nutritiua.Pcr vitam autcm intelligerc debemus anime nu/ tritiuaepermanentiamincalidonaturaliad intclledumda ^^^^ tum» Pcr mortem autem inteHigcre dcbcmus feparatio ^"'^- nem animx nutritiuac a corporc viucnte. Quia tamcn hu/ ^^ors iufmodi feparatio cft pcr calidi naturahs cxtindionc quod confcruabatipfam animam in matcria,idco multotiens utuntur audorcs ifto termino mors pro calidi naturalis ex^ rin<ftione,dicentcs mortcm cftc calidi naturalis cxtincftio/ ncm,fciliccrcaufatiuc,quia fcilicetad cxrindionem cali/ di naturalis fequitur mors. Sccundo prindpalitcr fcicn/ . dum cft mortcm duplidter pofTe aduenirc. Primo cnim ad> ^ - ucnit a caufa extrinfeca acddentali vd practcr naturam ^^"^tus ficut gladio.frigore.apoftcmatc 8c huiufmodi. Sccundo po ""P^^x^ tcft aduenire mors ab intrinfeco per naturalem et conuenic temacftioncmcalidinaturalisinhumidumnarurale, Ter t tio fcicndu cft q> calidi naturalis cxrincfiio mulripliciter po> ^^'^'^ tcftconringerc. Primoa contrarioipfum cxtinguentc per ^^^^ "^^ fimplicc aItcrationc,ficut frigidum pcr fimplicc altcrationc '""^" gilandofrigiditatcmcorrumpitcaliditatem. Quandooau P^'^''^^' tem fit caloris extindio pcr modum fuffocationis ficut r»< Mbitacucntationecorrumpiturcalor&exringuirur O u5/ doff autcm fft per Iiumidi quod cft caloris naturaIisVuften> tariuum cxiccationem fiuc rcfolutionem, quamuis vr decla rabitur prima aphorifmorum . cxtincflio calidi pcr viam- Iacob.s»i,aulc# DDd iMors nads dupiV. tcr tm^ Ninira> le d: prp rcr natu ram du^ pliciier» a V S T I O. fuffa.:ationis reducacadillaquacfitpcr viam refolutionls> Nota tamen q> extin^^tio t^ccs per viam refMutionis liumi di quando;{; fequitur caufam practcr naturam ficut in homi nc morienteex tcbre pcr refolutionem contingit.Quadoq^' autcm cofequitur avtioncm praccifc naturalcm ficut ell cx^ lindio quoc confequttur rcfolutionem iiumidifacfcamaca> lore naturaUagente in ipfum» Qiiarto principaliter eft fcic dum q>duplicitcr dicituraliqua mors naturalis.alicui mo^ rienti.Primo.quia a natura intenta & conucniens naturg jp fius moricntis. Sccundo. quianon fibi eueniensa ca prjC'' tcr naturam.Cofimihter per omnta diflingui poteft de !/♦ practer naturam.Duplicit cnim dici potcft aliqua mors prg ter naruram alicui moricnti. Primo, quia non conueniens, fcd difconueniens naturac ipfius morientis. Secundo.cja no fibiaduenicnsacaufa prsctcrnaturam. Vltimo fciendu eftq^tam naturalcq? praeter naturam dicuntur rcfpcifiiue 5<:ad aUcrum,ideo non rcpugnataliquid rcfpecfru vnius na turalc clfe,violcntum vero vel pracier naturam rcfpccftu al tcrius.T^.g.caFitas ab ignc.pducfla inaquacft aqux &ciu9 formp violenta,quia difconucnicns vt fatis patet.Huiufmo di autcm caliditas calefac^tio eft matcrix aciuar naturalis quia materia aqug cft naturaliter inclinata ad reciprcncium ocm formam in aqua .pducibilcmiSiTr igni calefacienti cft hxc calefactio naturahs cum ignis (it naturalitcr inclinatus ad calcfaciendum.Hx quo patct hanc confcquentia non va lcre.in.a.cftprincipmmintrinfccum naturalc inclinatil ad calefacicndum.igitur.a.naturalirercalcfacit. Tuncfitpri^ ma conclulio. Aliqua mors potcft eftc alicui naturalis, pro/ batur.aliquod agcns clTc potcft alicuius uitientis naturalitcr corruptiuum.igitur 5ic.patctconfcc]uentia 5l aftumptuni fatis patct.multx enim funt influcniiac coeleftcs hominum corruptiuac 8C multorum animalium.Similiter omnc con/ trarium eft alterius naturaliter corruptiuum , fed cuiuslibet uiucntis multa funt cotraria.ig^tur ctc.Similiter multa func uenena naturalitcr hominem mortificantia,&ita illis ucne^ nis mors hominis eft naturalis.idco 8^c. Secunda cdclb^ Capicdo naturalc primo mo nulla morsalicui cft illa mor tc morienti naturalis.pbatur fic.nulli moricnti conuenicns cft eius mors.igituretc.Itcm nullus naturalitcrappetit mor tem,fcd ipfam rcfutat naturalitcr,vt fupra argutum eft.igi'' tur (ic.patct confequcntia cum antecedenie. Ex ifta con dufione fcquitur q> capiendo violcntum vcl praeter natura put diftinguitur contra naturale prfmo modo fumptil qug'' libct mors eft praetcr naturam vel violcnta moricnti, vt fa^ tis patct ex conclufionc. Tertia cocFo.Capicndo natura^ lefecundomopoflfibilccftaliquam mortcm cfie naturalc nioricnti.pbatur.ponfibilceftalicui morienti mortem ad^ uenirc ex ibla naturali 3C conucnicnti acflionc calidi natura-' lis in humidum abfc^^concurfucaufac talc corpus practerna turaliter immutantts.igitur &c.patct cofequentia 8c allufn ptum declarabitur poft,licct fatis in littcra fuerit dcclaratu. Quarta conclufio.Talitcrcapiendo naturale non quelibcc tnors ab intrinfcco^^ucnies eft naturalis.parctfatis demor te ab intra .pucnientc per putredincm aut pcr viam fufifoca tionis. Exhisomntbusfequitur aliquodcorpus perueni^ read mortemabfcphocqt^^liquando cadat in acgritudine vcl ncutralitatcm nunc.patct hoc dc moriente morte natU'' rali. Sequitur fecundo.alicuius viuctis operationes in ca^' fuioraliterauferripoftq? refpecflu ciufdem nunquam fue/ runt pracrcrnaturaliter d.minutac vel corruptac . homine.n, tcmpcrato cxiftentc S: morientc morte naturali ipfc conti^ nuc vfci; ad primum fui non clle permanet temperatus , dC pcr confequcns nullomodoinfuisopcrarionibus lacfus rc-' fpecflu fui. Nota tamc q> licet in tali cafu opcrationes cius nullo modo dicantur diminutac refpecftu eius quod debctur tali corpori cxiftenti in tali xtate,comparatx tamen ad ope rationes cidcm dcbitas in alijs actatibus muItum,immo ad non gradum pcrfecftionis corundem diminuunr. Ex quo patct tncafu il!o non fieri trafitum de certo gradu perfec^io nisopcrationum ad non gradum pcrfcc^ionis earOdeni fi^ XXXllL nc mec^io.quare Slc, Qtiantum ad fccundum prar.mittc'' dLleftcxdidisfupcriussS^circalittera. Primocj»noti fub raenfura calidi SC humidi quantucunq^ parua poteft anima nutritiua in membris noftri corporis confei uari. Seciido pracmittendumcft c}> calidum naturale continuc agit in hu midum mcmbraleipfum refoIucndo,Iicetetiam ipfius te^ foluti continue fiat reftauratio.Ex quo fequitur quod mcni'' brale humidum fit continuc ficcius 8C tcrreftriiis » con" tinue enim refoluitur illud c]uod eft refolutioni paratiuJ 8C illud cft fubtilius . Tertio prxmiucndum eft quod calor natuialis non conferuatur in humidonifi quamdiu habet ad ipfum proportionem talem , quod illud poflif fubtiliare feipfum cx eo fouere.Ex quo fcquitur quod liu^ midomultum terreftrificaroextinguitur calor. Exgbus omnibu3 colligitur modus quoaducnirc potcft mors natu»' ralis.Calidocnim naturaliagentcin humidum naturalcli'^ midum continue fit terrcftrius vtiam dicftum eft. dcucnif^ igiturhumidumad tantam tcrrcftreitatcm c]> non potcti^ calidum naturalcconucnienter fuftcntarc.vndcincipic ^^, dum naturalc diminui,quia tamcn adhuc non celTar hum''' dum refoluereadhuc.pcedithumidi vlterius ficcitatcm^U'' gendo&mcnfuramcaloris diminucndo,vndeintantin"''' norabitur c?alidum cp non crit amplius fuft/cicns ad opc^'' tioncs vit3c,vS: per confccjucns tunc dcficit vita 8C aducff mors.Ad cuius calidi minorationem ctcxtinc^ioncmiuu'^ humor ctiam phlcgmaticus 3c labor 8C cactcrae caufc, qu^^ inlratangitAuic.dumdixit&adiuuar ipfum humor 3CC' Ad quod etiam concurrit cp calore multu dcbihtato^'^^*^'' p btis anhelitus multum induratis dcficit motus anbd'^^' Ar' &perconfcc]ucns vclocitatur paucicalidi remanctiscxti^^ «flio.Qiiam fnlam inniiitphilofophus in librode mortc <> vita;dum inquit.PPm autcm vitac deficit habentibus rcfrigereturcarm&communicansfibi : qutadmodurti*"! dicflum cft frequenter contabefcit ipfum a fcipfo qii ^"i dem pulmohis quidem bracchia indurata fuerit propt^f^' poris Iongitudinem,deficcatis his quidem brachtjs Iiis qp^' dem pulmone 8C pfm facftis tcrreftribus non pnt ha^ P^^ tes moucre nec eleuarc ncc fimul ducerc , tadem ergo ^'^^ incenfione marccfcitignis. Alij autem tanguntahos ^^^^ dos fumptos expartc contrarictatis elementorum cxift'^ fis^^ tium inmixto,fed hicprimus modus fuificit mcdko* *^ ^^1)^^^ his omnibus polTunt colligi differcntiac quacdam intcr «^^ jpi^fjj' tem naturalem &pr3Eternaturalem.Prima eft ; quia t^^'^ (ors'' naturalis non fcquitur acflioncm agcntis practcr natura^lJj J^fC <\ mors autem practernaturalis fic.Secunda, quia mors o3l jjDp ' ralisnon praefupponitacgritudinem nuc vel ncutralit^t^ nunc praetcrnaturalis vero fic.Tcrtia diffcrentia, quia '^^ ralis mors fit fine dolorc corporaIi,mors autem praeter f' luram inlibro raro contingit finc doiorc.Et hanc fniam tctigif ^J^'* de morte 8c vita dum inquit.Propter quod SC U triftitia eft quac eft in fenecftute mors . nuila cnim yj^'^''^ paflfione contingente moriuntur,fed in fenfibus aninJ? ^ ^^^(}> latio fitoIno.Hanc fnlam tetigit Sencca in "^^^^^^^^.^t/ pi dum dixit.Animam fcnilem mollis cxoIuitfapor.Cl ^.^ ta differcntia eft,c]> non potcft mors naturalis 3^"^""^^^.^^ fi in vltimo fenio,fcd mors practer naturam ^"^^^^^f^l-pefl qualibet nctatc poteft contingerc.Si quis.n..ppfer abf tiam a cibo moreretur non morcretur morte "^t"'^ jjj.itur argnmcnta principalia rcfpondctur* Ad primuifl . ^^j^a q> illud probat nullam mortem eiTe naturalcm ^^^^^^f^^i piendonaturaIeprimo,quodbene conced/turr jp^on liter pcr omnia dicitur ad fccundum. Ad tertiut" cedendo confequens.Et conccdif efte poFc ali<^"'"!. fuc^ qualibct opcrarione totalitcr auferri abfqp hoc a"^^ .^(cr cjuaiibctopcrarionetotaiuc. «u.^..i«,u,v^„vw^ ccijin' rit refpecfiu eiufdcm diminura. Et negatiir vlfcjJJJ^ ^^^. turq,eiTettranfitusdccxtremoin extremum n" fint Diciturtamenq, licec in corpore taliter vmcntc ^j^^^t,, operationesdiminutacrcfpecflufuiin tali ^f^rc ^^jm comparatxtamcnalijs actatibus abfolutefccun .^^yptyr., perfccftioncmad non gradum perfecftionis ^'1^0» vt lam dictum efl: Ad aiKftoritaiem veto dicitur q> Phl^ lolophus voluit mortem eirepracternaturam prout diftin' guitur naturale comra praeternaturale primo modo fum> ptum,Erliarcde qua:(ico» Quacftio. xxxiirj» TRIGESIMOQ.VARTO Quarritur.Vtrum pcraclionem virtutisnutritiuxpoirit relhurari humiduni |quebonum vel meIius,eoq>priusfuitacorpore rcfolutfu fct arguitur multiplicitcr q, fic, Primo.per adionem vir tutis nutritiux poteft reftaurari humidfi cfr quo longiori tc> porc potefc vita 3c calor naturalis conferuari cum humi> do pr? exnti,igitur ^c.patet cSfequentia . Sc alfumptum batur.ponendofortemeireleprofum vel hedicum primx vel fecundx fpecief,& cp m fequenti hora for . erit curatus, &:arguitur fic.cum humido in hora fequenti for. reftauran^ do jongiori tcmpore poterft permanere Vfta eius cu prpy cxntijgitur &:c.patci confequentia,quia non priori humido Vitabreuioriteporcpcrmanliirct.non.n.potuiiret for, per/ manere heaicus longo tcmpore cum fequcnti tfi adus eO: pcrmanere,^^ per multas actates decurrcre. Item conffr/ matur idem.humidum praeexns minus conueniens crat vi t« poftc^ erit reftauratum.igr ^c.patet confequentia.&: aftumptuarguitur,quiahumidum praeexiis cratinfcdum qualitate vitae difproportionata <X:contraria.iffitur SCc Sc cundo principaliter arguitur fic.corpus lapfum a tempcra - mento poteft ad temperame.itum reduci.fed ipfo talitcr rc dudoerit humidum reftauratum melius^^pcrfedius pr.. exiftcntc.igitur &cpatct confequentia.& alfumptum pro prima parte collig.tur. j.techni.^ pro fccunda parte ar^u^ STr^ovd^^^^ i^rmTatrtX^ peratum. ic^itur ^c m.T^ r reftauratum vcrotc decur m t l^^^^^^^^ ^"'^ anteccdente vi vitai^t tdtru^^^ infamem melancholicum 6c fi>!^^^'°^ff"'*'Ponendofor, durarc in vita per annos. 6c temn^" ^P^"^ P''' &fitfor.redudusadtemDeramr ^ c ^'^^os.so. Etarguuurfic.humidu7prSri:^^^^^ feruare vita prascife oer annor/r^ ^ i '^' ^P'^' ^«"^ eftaptumco^feru;;~;3^^^^^^ confcquentia vr nota cum ante -ff "^^^"-'^^ ^^^- for,ia'mmelanclXs~tpofi^^^^^^^ peratus hns humidum cius temperammrn^^^^^^^ cifeeodemgradu,quoerithumiK^r^^;/^^^^ P^?^ norumredudi, Et a rguitur fic. pe^^ed ' ! ^ '''^ platonenuncexns^Lmidumnmc^^^^^^^ peratutn poteft Ion|ori tempore vita conO." r^"^ ''"^ perfcc^um erit humidum forK 'du^"^'^"^^^'^^^^ ^^Ue humidum platonis:ficut didum eft „ ,fr"Ti'"^ Tr fnthumidumfor.facfiarcducflione^^^^^^^^ •n eo. tota confequentia vr nota cum ante! TcTt o . pal.terarguiturfic.poreefthumidum nutr memarr,"'^ approximatum fore perfecf^ius,eo ^,^^^0^^.^^ ' ^'^^^ Satu^t;:--^^ r'\t.i^J • nutrimeiifo forc perfecftius contrac^o r^v. - qui fubndtur pnilf. '"-5'^" T^'[^'''' ^bi trl fangu " msexca.ismeCcS~^^"^^^^"^^^^^ principahter fic.pSnlf "^"'^'''"'^ ^"^^to scquc bonum humidum oe P''^''^^!'^^^rgo falten, teftrcftaurari.patetcoX:i!f;?^?Z^^^ xxxiiir. 210 teltreltaurari.patetconfpr; ""tntiuppo aaiocalorisnamSte^ 'Pediri, fed ipfa fic rDcdit^ n?i "'^"'^^' ^°'^'"er «»uucnict morsjgr &:c»tota cofequctjji patct <^um antc, Quinto ad principalearguitur experimc to,quia contmgit indum permutari paulatinc ad regionem iHzmiSc experimur ipfum longiori tempore in vita perma nere,vbi tamen meritohumidi conrracfti in regioncindoru nonerataptusultra.30.annos vclparum plusin vita pcr^ durare,d;centc Auic.fecunda primi doc.fccunda.ca. de his qux.pueniuntexhabiiationibuslocorum.Loca c^luh ma <:nificant cap)llos,c^ intantum crifpant cos q, cum coUi(>U' turpiperihmilesefticiuntur;digeftiuamdcbaitant decum Indorui in eis maxima fucrit refolutio,^:^ minuatur humiditas ciio fenia in aduenit fenium ficut in terra indorfi illis nanq^ qui ibi mo^ 30.anis< rantur accid it fenium in. ;o*annis» Ad oppofitil vr intentio Aui.in Ira.innuit,n.cotinue hu^ midunri corporis fieri magis tcrreftre&ficcius.Idecxpref fius tcrtia primi»cap.2.decaufis neceiritatis mortis» Refpondendoad iftam quxftionem ponendx funt quo^ rundam tcrminorum defcriptiones 3C fuppofitiones qusc/ dam.Sccundo ponendx funt coclufiones dc qupfito. Qua tumadprimumfciendumeftci» aucfiores 3c dodores co' ^ijjdi' munitcrvtunturiftisterminis.humidumradicale.humidil ^^"^ nutrimentale.humiduminflucns.&:humidum innatum.In ^•^"P^'^ telligentes per humidum radicale ^^prie humidum mcb ra^ ^ Ic animatum.quod ideo radicale dicitur,ipfo tanqua radicc fuftcntatur ^S^ fouetur calidum naturale per cuius pfuiam conferuaturanima in membris^Vtuntur tti audores ^^do cflorcs frequenterifto termino radicalemagis ftrided^prg cife.phumido cotradoaprincipiis gnonis» Perhumidum autc nutrimentale intelligunt humidum quod eft nutrimen tum,ex quo aptum eft reftaurari vcl generari pars in mem bro^Dportionalis parti ab eodem refolute,(icut dicimus glu ten eire humidum nutrimentale.ex ipfo enim poteft genera ri pars oiris uel nerui loco eius quod ab ofie vel neruo diflfol uiturperacflionem caloris naturalis.Vtuntur tamen audo rcs hoc rcrmino humidum nutrimentale multotiens indifFc rcnter tam .p eo quod cft vere nutrimentum C^^ eo quod innutrimento contrahitur.fic.n.partem oft"is cx nutrimen> to generatam appellant humidum nutrimentale» Ex quo patet primo q> non quodlibct radicale humidum eft a genc iationecontractum:immoaliquodageneratione(5<: aliqcf a nutrimento contrahitur. Patet fecundoaliquo mo pof-^ fe concedi humidum nutrimentalc eflfe humidum radicale, quia-aliquod humidum cx nutrimento cotradum verc eft hiimidum membrale aiatum,<X: pcr confequens radicale fe cundum q,aiatum,nutrimentalcfecundum q,contractum cxnutrimcto^odem modo perhumidum innatil qnqun> telliguntindifferenteromne humidum membrale aiatum quandocp autem folum tale a gencratione contractum» Pcr humidumucroinfluensintelligunt nutrimentum aduenics membro» Secundofciendumeftq,peractumuel actio/ v* ncmuirtutis nutritiu^ in propofitodebemus intellioereope rationem quamfacituiitusuelanimamembrimediatcca^ nutritlae lorcvelcomplexionemembriinnutrimentum ipfum ap-^ ^"^^ vP ponendo membro eidem uniendo ac ipfum tandem ei airi^ ^^'^ ^ iniIando,Eftergofenrusqu3eftionis,utrum uirtus nutritiua membri taliter poffit nurrimentum tranfmutarc 3c ipfum mcmbroaflfimilarecj^ipfumair milatum ipfi membro fit melius 3C perfectius preexns humidum membrale refo^ lutum:uel c^ illud humidum fit meliori modohumidum prius crar» Iftis defcriptionibus terminorum iic pofitis Hnidus ponuntur diftinctiones» Prima diftinctio.Humidu mem> meh'/' broreftauratumdupIiciterpotcftdicimelius.Primoabfo^ Qsd f Jute pro uita uel uitac perduratione.Secundo pro operatiomV bus.Primo dicimus illud humidumprouita melius quod longiori temporc poteft eflfe vitae fuftentatiuum. Secuny domodo dicimus illud melius cum quo perfectiores rationes poteft anima producere, Secunda diftinctio' Huidtl Vnum humidum potcft eflfc a tcro melius pro uita duplici^ melius ter.Pnmo in fe & abfolute. Secundo merito qualitatiu^ P vita difpofitionis ilhhumidoconiunctae» Excmplum prifnh dupFr. dicimusquodhumidum pueri in fc<5eabfoIutc cftmelius Iacob«s,i,auic» DDd tj dv s r 1 o, pro vita cp humidum fen is:co plns habct dc humido fub iili aereo puer calidi rultciuatiuo.ExcpIum fecundi, ficuc fi puer fit hedicus vel leprofus,licct in fe tX: abfolute iit hu^ midum huius p vita melius humidum fenrs , meriro ta> men qualitatiujc difponis humidum pucri inficicniis dici'' mus illud irjmidum p vita dctcrius» b't ex hac diflind:io ne infurgit hxc tcrtia dirtindlio.Humidum in mcmbro rc ftaurarum clie melius vcl scque bonunnS^rc.potcfl: intelligi dupIiciter.Primoin fe 5;^ abfolutc,quia.f.melius vel acqua^ literaercum.Secundomeriioalicuius qualitatiug difponis» Qjjam dillonem comaiuniter ponuncaucftores fub his ucr bis.f. Dupfr dr humidum mcliusalio,quia cum co potelt longiori temporc vitaconfcruaritj^potuifrctabfolute cum primo,velquiacumeopotcrtlongioritcmporc vita cofer uariq;potuilIecIitalitcrrcftauratumnon fuilTci. Exempli gratfamclancholicopuero pcrmutato ad tempcratum in mcdio pucritig duplicitcr polfumus imnginari in eo forc hu midum rcftauratum mclius.Primo,quia longiori tcmpore poCiVitacofcruari cil rcllauratoqjabfolute potuilfctCLl pri mo.Secundo quia longiori tcmpore poicft vita pcrmancrc in humidoilco fac^ta inc pcrmutarionc cY; fi hxc pcrmuia^ lio faAa non fuilfet.dil^crunt tamcn ilH duo modi : vc infra Huidius patcbit. Cluartadillincflio.Dupliciterdicitur aliquidab altcrodr tcro humidius. Primo ciualitatiuc. Sccundo fubflantificc. duprr» Exemplum primi: vt pljlcgmaticus in fehindo dicitur qua Iitatiuehumidiortemperato,tcmpcratus tamcnaut fangui neus in primocll fubllantifice humidior.Diciturautem ali quidalteroqualitatiuchumidius,quod cftintcnfiori gradu humiditatis humidum. IUud autcm fubliatifice quod pliis vcl melius habct liumidum vitac 3c calidi nacuralis fuflciv tatiuum. Aci propolitum humidum rcllauratum forc liumi dtus praccxiftcnti rcfoliito polTumus imaginari,ucl qualita^ tiue vcl fubllantifice.ExcmpIu primi: vt fi cholericus pcr^ muteturad phlegmaticum.ExempIum fccundi,vc fi humi dum reftauratum habcrec plus de acrco & minus de tcrreo aut elTct magis conucniens fubiecftum caloris naturalis. His diflincftionibus prccmilffs ponuntur fuppofitiones, l^rimafuppofitioperaJtioncm calidi naturalis in hum(> dum fcmpcr refoluitur fubtilius 3c magis acrcum.patct,ga aeque bene cft applicatus calor humido aereo ficut grolfo tcrrcflri , cSc^cum hocfacilius cflrcfoliicrc humidumaeicu c[i tcrreftre grolTum.ideo 8Cc* Secunda fuppofitio. Qua^ to humidum cfl: magis aercum (5<:unduofum illud eft con> uenientms fuftentaculum caloris.patet,quia tantocft aca^ lido faciliusfubtiliabilc&difponibile fecudum exigentia caloris ad eius confcruationem in fubiecfto. vt alias declara tum eft* Tcrtia fuppofitio.Stantibus omnibus fimilibu? 8C aequalibus caufis durabilitatis vitoc femper ftat aequali» uitaEdurabiIitas.patet,quia fimilitudo omnium caufarum arguit fimilitudinc in cfFccftibus.oIs.n.dflTimilitudo in cau^ fatis dependct cx dilTiPitudinc cfficientis aut materiac,uc cof ligitur.ix.mciaphyficae. Quarta fuppo.Membril cui fimilatur nutrimcntum perfecfie obtinct fuper nucrimcntu quod fibi aiTimilat.Ex quo fequit talcs requirit nutrime^ tum difpones a membro quales funt in mebro,cui fibi af> fimilatur nutrimentum. Quinta fuppo. Contingens eft humidum melius prouitaepcrduratione ^ptcr difponefo cum coniuncftam minori tcmporc uitam aliquo alio dctcrio ri humido confcruarc.patct hoc fntclligenti. Quantn ad fccundil fit h2cc prima cocPo.PoFe eft per ac^ionem virtu> t{snutritiuacreftaurarihumidu,poponibusmehus q^fiio rit praeexns humidum rcfolurum..pbac fic. in principio iu> ucntutisreftauiatumeftmeliusqp fueric prgexns humfdil ^>operationibus,eoq>cri talihumidopotuirtus perfccftfo rcs producerc opcratfones.igitur&c.patetconfequentiacSi declaratum eft alTumptum fuper?us,ubi oftenfum eftiu> uentutem pcrfecftiorem elTc pueritia.Et pro ifta cocfone cft Auic.tcrtia.primi.cap. i .dil inquir. Veriltii pcrfecftio 3C in^ tcgrftas nra 8c potentia nras pcrficicndi opcrationes non eftnifipoftmultsiriccitaicquacnobis accidit, deindc ifta XXXIIII. ficcitas incelTanter^ceditdoncc nos perimat.AcqLilritau^ tem ifta ficcitas facics ad pcrfccftionem opcratioiium in iU'' uentutc.igitur c9^c* Ex hacconclufionc fecjiiit hanc ppo^ nem elTe conccdendam.peracftioncm uirtutis nucritiu^po teft reftaurari humidum pcrfecftius fuerit prgcxrls, quod enim cft mcliusprooperationibus cft abfolute melius SC perfecflius. Sccunda conclb.Per acflionem uirtucis nutri tiux pot reftaurari humidum qualitatiue humidius . patct, quia corpus cafm potcftad plilegmaticum permutari , qd" ficri non potcft c|uin tali corporireftauratum fit humidum qualitatiue humidius.igitur cX^c.patec confec]uentia cu antc cedcntc.Idcm patet dc hccftico,qui cutatur SCc. Tertia co clufio. Per atftionem uirtutis nutritiuac potcft rcftaurari hu^ midum.puiia mcliusmcrito qualitatiuac difponisilli hU'' mido nouitcr acquifitac . patet hoec concPo , quia in lcprofo pucroauthccfticocuratohumidum quod reftauratur cft^ uitamelius,quia difpofitum cft difpofitionibus qualitati^ uis mclioribus prouita. prius.n. crat leprofis qualitatibu? infecftum,a quibus iam cft denudatum.Ei dixi notaier ifl^ rito cjualitatiux difpofitfonis,quia licet .pptcr hanc qualit* liuam difponc iiouic huic humido acquilita ualcat illud 111* midum fuftcntare mclius caPm c*]! prius potuilTct cum Pl^ cxiftenti difpofitione.in fccamcn mclius iiumidum crattnc 5c:magis acrcumc]? nunc,liccc calis bona fuftentatio.p""^ ab illis primis qualitatibus impcdiretur. Confimiliterpf^ oia dicendum cft dc humido reftauiato corpori temperstc facfto ex meIancholico,licet.n.tale corpus ad tcmpcram^^"^ tum permutatum longiori lemporeuiuerc poterit fi^^*^ fuiffct pcrmutatum,cius tamen humidum erit minusaere^ um &: in fc p calidi coferuationc minus aptum prius era^ ante rcducftioncm. Vfi fi ante rcducftionem fuilTct cil x^^^ bonis difpofirionibus qlitatiuis ficut crit poft , notil eft^ cum ca longiori tcmpore uita conferuari potuilTct. Exfl^* conclufionc fequitur q, licet hcdicus curatus fit a mortca' ftantior cp clTet fi fic curatus non fuilTct , non tamen efl^^^ ftantiorabfoluteq^ prius. Quarta conclufio.NoneftP^^ fibilepcracftioncmuirtut^s nutritfux rcftaurari huini^^^"' fe 8C abfolute .p uite perduratione aquc bonum, fic co longiori temporc q; cum procexiftenti fitapta uita p^f^^^ rarc.pbatur hxc concIufio,quia tunc non rcpugnarct coj^ pus humanum in uita perpetuari.confcqucns eft falfu"'''^ contrafniam Aui.inlra.6<:tcrtia primi.cap, i.6«^argf ^^^'^^ fequentia.Ponendo cp fortes in hora quoc nunc eft rcftatif^ rct acque bonum humidum ad fenfum datum licut in hof^^ prxccdenti.Etargi^fic.humidum iam dicftum reftaut^f'^ eft infexqucbonum&c.ficut humidum pracexfis , ig''^^ acquebonacft.pportiocalidi natutalis ad humidum in prpccdentiiS;:ficutinfequcnti,^per confequens nun^ pcruenirct corpus hocadfenec^utcm.Etfundaturhocar|^ mentum fupcrillafupponc fupcrius prxmilTa.f* ^^^L, oino fimilibus SCcAtcm fi acque bonum reftaurarctur^^^ igitur cum cactera fint pariafequitur for.elTepcr ^^^^" ' ef tempus ineadem uellimiIidifpofitioncpuctuaIitcr,<>r^^ confcquens dJc.Item fit for.iam merito fui humidi n^^^^j^ lis aptus iiiuere pcr. ioo.annos.c5<: rcftaurct pcrannum^^^ tinuc humidum acquc bonum,ficut nunc habet,<S(:p^^.^^ ctia in fequenti tcpore erat aptus uiuerc. loo.annis. , V^^^ taconcIufio.Sequiturq)peracftioncm uirtutis ""^'''Sabfo eft pofc reftaurari humidum p uitac duraiioncin i'^^^ lutcmelius.quac conclufio fic eftcxponcnda,qj "/"Vj^um fibilc pcracftioncmuirtutis nutritiuacreftaurari hu^ j^/ cum quo longiori tcporc fit apta confcruari uita ^^J^ pcr ri..pbatur hacc cocFo fic.qualitercunqi fucrit humicjj actionem uirtutis nutritiue rcftauratum f«'"P^'*" " c^te^ cius 5^terreftrius.igitur <&:c.patct confequenria, ?^^^porC risparibusquodcftficcius dC terrcftrius m!"""^' pcfpri" eft uitac 8C caloris fuftentatiuum.&aflfumptu P^^^^I^rTi cui mam fuppofitioncm premilTam. Secundo. ^^!^.^^jrConu' alTimilatur nutrimentum eftcontinucficcius \'^^scc, tota ftuc nutriraentu qd' fibi afTimiUt cft ^icdus.i^l^^^iiA . a V S T I O. confequeiuia patetcum antecedcte per quaitam fupponc, Tertio toto tcpore quo conferuabic vita cum humido lic rc Itaurato erat pracextls humidu aptum ipfam conferuare.li/ bi.n»no repugnaret ii debite regulatum' fuilTct, 3c cum hoc teporcampliori,quia.f.temporcan talcm reftaurationem, Jgitur &c.patet confequentia cum arlte.Quarto» dato oppo iito cocfonis fequerec aliquod corpus polle in a:tate retrocc acre,confequens ell:falfum.tunc.n»non fieretcGtinue mor " propinquius.cX: patet confcqucntia intelligenti» Item per aaioncm virtutis nutritiux non poteft humidum omnino f quale in perfedione rcftaurarijgitur nec melius»patet co fequentia et aifumpti] lifr ex .pbone prxcedentis cocFonis, fcxiftaconcroneiiliiius.pbationefequitur primo q» licet puer hedicus curatus fit humidror humiditatcoppofita fic^ citati3egritudinali,etustamenhumidum icrreftrius cfl:ip/ fo curato $ ^n,8c ficcius ficcitate a:tatiua,cuius fignum cfi: quantucunq^ fucrit puer hedicus in iuuentute benc fana tus pro tunc tamen eius humidum eft inobediens cxtenfio> m ^ motui augmenti,ubi prius augeri poterat. Secundo fequic nunqua artas poftcrior plus diftat a morte prior Iicet bene plus a morte polTct diftsre diftaret prius in eo^ dcmcorporenullapcrmutatione facfta. VcriltiTin aliotif> corpore poir.bile eft xtatem poftcriorem plus a morteT^ ftare q, prior sctas in corpore aliquo certe dato,ut in tempc rataiuuentuteq. inpueritia melancholica. Sequitur ter' tioprobabiliter fore tenendum non oualibpf r-.T - peratamforcqualibetdiftcmperatali'^^^^^^^^^^^ ta prmcipalia refpondetur Arl \- ^'«"«f " airumptum <S;adnmW -T P"'""™ d.f itur negando humid^re Saul^^S eiusbomm calidifuftoitio' ' '"^"^" Iociu3 refolucnte:&ideoiUud h,,m?? '*""'='"' ■P'""'" Iapfum noneritprovi.ame?ius i^f ^"'^'mm poft Adfecundumdiciturcj, iHud hum d,?m? operationibus&nonpr^vitxpe d i "Ad""' T mationem primam didtur poft reducli ,L ,f dum nonerit magisaptum^ontuat^^a cxiftcns/ed bene $ erat prxexiSZ' 1"' V% ' Ad aliam confirmationem admit" mr r.f ^"'"'^''"'^- fumptum pro ifta parte.f.perfeaiu fl hf "'^^""^f^ inpulmone&c.&negatur q,/,t anVu?-. r "'^^^^ vitam conferuare &c:n.fi fiuemSTm i^^'r'r'''"P'*''^ n paria^cuius oppoa,um fequitw e?af"^ * li'^ ""^S«e. t"<:nesandoconre.iuentiam,&caun, eft n,,!?!."'"!'"^''^' sffimila, fibi nutrimentura,quod non facitt^ ',^,"'''''"'« "'ofemineexiftensautfemen. quatficuS" "V "«ttimentum fitmel.us&c.quia tam n m^^K ''^*''''' catumeft&,erreftrefitexeoterreftTe.S T/'''^' tum dicitur negando afl-umptum, &,cumar*uitur^ caIor,s .nhumidum poteft totaliter auScirc.*'-'^'» Qyxftio. «nisfittfperatiorpu°?iy'^^°,*H"''''''^''"i"' tno fic.Melius & perfea,, ''5"" '""'"K';? Pri. ■■ma! qp in tepore iuuentu i, iL'?!"'" ^'""•^"'^P°n pue> »ffumpt,ipbat,quiahu,T,Ja|o ^''n" * iuue> 211 iie 43portionacci quod ab eo tefoIuitur,fcd melius etpurius humjdum refoluita puero qiaiuuene,igic&:c» patet confe> quentiad:maior(S^ minorpatct,cuma principio pueriticc yfc|,adiuucntutemfiathumidilnatuialc pcr nutrinientale impurius. Secundo.Coplb pucri cft longioris vitc co plcxio .uuenis.crgo eft melior Sc tcpcratio..c6fequcntia to net,eo q, d*fpo cum qua melius et longiori tcpore conferua turtorma.nmaefttormacconuenicntior magis i.por> t.onata,^per confequens tcpcratior, ailumpmfL p^^^^^^ Ec confirm3c,qa fic fe vr hrc cctas tcpcrata ad alias diftc^ peratas ^ctates,^cut copFo nafr tcpcrata fe habet ad copfo^ nesnaturalrd.ftcperatas,fcdqual,bec copfone diftempe. perata copfo tcperata c longioris vitx,fola autc pueritia cft longibris vitaecactens paribus.ergo&c. tota confcqucntia vr nota cu antc^ Tcrtio principalitcr fic.pucr in qaalita^ tibus a Jiru.s cft tcpcratior iuuene,crgo faltc non debet iuue nis dici tcpcratior pucro.igitur cS:c.patct confequenria cS^ar guituraftumptumauctcGaf. fncomcntoillius aphorifmi GnP primx particuIar.Q^ui crefcunt pFm hnt calorem inna> tum ^c.qui ponit q, caliditas pueri eft multfi grata & fua> i.is iuuenis vero mordax.SiPr caliditas pucri fic fe habet ad caf.d.tatem iijuenis ficut calidiias pucri fani adcaliditatem fcbr.cntis.fcd tcpcratior eft caliditas fani.igr &c.patct co^ fequcntia,cX:a(TumptripatetincomentoaIIegato» Qi,ar tocopFopuerieftfirior^.pportionabilior corpori tcpcra^ toq^copFo.uuenisveUlteriusxtatis.igrcSeo patct confo que.u.a «S:aaumpti..pbat,quia pucr melius confcruat in te porc hycm.s & veris q; (uuenis:fcd nonfit conferuatio nift perli{ia..gitur&c.p.mtconfequentiaL^'anrumptumhabet in comenroillius apnorifmi tertig particulc. Seci.ndum hos quidc veris. Qi.into principalitcr ai gr auc^oriiatc Galc* fexto dc rcgimine fanitatis, vbi darc vult cp optimam co^ plexioncm habet puer.Cactcrx vero funt detcriores SCc Ad oppofitu eft Aui.in cap.de copFonibus , innucs cqua Iitate fccudi modi rion reperibilc nifi in ? tate in qua auPmc tuadfut,perucn.tfinc<Etdraq^^^ leg. pducf^c non corrcpte.hoc autc foIO cft in ^tatc luuentu tis.S,Ir ,n hoc cap.de ^tatibus verfus fine dicit iuuentus habctcompjcxionem magis ^qualem complcxfone pucri. It^ ifta qone primo prjcmittend:^ funt queda diftones ct notaWia.SecundoponcdcfuntcocPones dc'qfitl qL CopPo ti^n^^adpr,mumfc.cndumprimo.DupFrpot dici vnac"> tpa^oc Permaiore.ppinquitatem aliadr 3cIxqualeadpondus,&ficcompIexioab 4"al|- ad 00^. dupPr, dus minus d.ftans dicitur temperatior. Secun/r»r,l -rf " peramentoiufticiali^&ficcopLemaquape^^^^^^ ueniunt operationeg dicimus pcrfcdiorem. Secundo pre iTHttendu eft q, quxda operationes funt naturalcs ♦ ouTdS aiaIcs,nondiftingucndovitaIes contra n^tura^es Exrnl,^ primi,vt digeftiua 8c nutritiua.ExepIu fecundi, vt fcnfitiuc tainteriorescgcxteriorescS^motiua.. Tertio prxmi en du eft cp oponum natural.um qugda funt facientes ad con feruationemindiuidui:qucdaaddonferuatione fpciad bo" numfenfum, Quartoprpmittenducftcalorcin pueroct in .uuenc efie in gradu 3equalc:puer tfi cft iuuene humidior Qiiinto prpmittendum eft tota humana copPonem decli> narc ab xquali ad pondus pcr caPm & humidil 8cc, Qua tu ad fecundu fit hcc prima concPo.Opones ad vitam vcF eius pcrdurationercquifit?pcrfcc^iorc8 6emcl/orcs funt in pucroqpin iuuenecpterisparibus.,pbacfic.perhmoi onov neslongioritcporedurataut longius conferuat vita oucri iuucnis igr &c.patet cofequcntia & afl^umptu patct inrpf ligenti. Ex ifta conclufione fcquit primo q, pcrfec^Jn fuiitopones naturales vt nutritiuac^ eifde adminift in pucroq^in iuucnc.patct:quiaperfcc^ius prenara? X"^^' ftauratur nutrimetum humidum in pucro ^ in i,„ c ' quiturfccundohancconcIufioncmclTcconcedend^^^^ pcramento.p vita requifito tcpcratior cft d.ip^ ^ Secunda concIufioprincipalis.Csetcreoocl^ .ales ^Cgencratiua pcrfcaiorcs ^^i:^;::^^ lacob,s»i,auic, dDc! iif O^atio duplex. O^atio naturaP duplex» Q. V ^ S T 10, puero.patet fiaec conclufio dircurrendo,quia fenfitlLix tam intcriores exteriores intellecfiiuac &. motiue localiter func mulio perfediorcs in iuuene q?in puero.igitur6c:c.Etargui tur ratione.Primo.quia liuiufmodi operationcs requirutor gana a fuperflua humiditatedepnrata,vt bene perffciantur» hocauie maximec in xtateiiiuctutis vtfatis patet.igr^c becundo quia organa iltarum opct ationum lunc funt maxi me perleda& completa cum iam fit augmcntum complc tum.igitur&c.patetconfequentia^Siairumptum fimiliter, TertiaconcIuliofequitur.Abfolutc temperamento iufti^ <\ah' lemperatior eft: iuucnis puer. Iianc couclufionc vo'' luit Auicen. in littera in locis allegatis ♦ Et arguitur ratione per complexioncm Juuenis cxtcris paiibus mclius&perfc dius perficiunturoperationes ad quas homo finalitcr ordi'' natur.igitur 5^c.patct confequentia SC affumptum .pbatur, quiatalesfuntopcrationcsanimalescognofcitiusc quoc vc patct funt in ijuenc perfediHimx. Ex hac conclulione fe quitur hanc cofequeiitiam non valerc.complexio fortis eft te^mperatiorcomplcxioncPIatoniSjCrgo complexio fortis eft longioris vitx tf; complexio platonis.Similitcr no fequi tur econtra vt patet intuenti. Scquitur fccundo hanc coii fequcntiam non valere.cum a.complcxione melius 3c diii tius eft apta anima in fubiecflo conferuari cum.b.cople^ xione.igitur.a.complexioeft melior & temperatior . eft.n# in cafu aiis verum ^ confequens falfum,vt pofito qj.a. fic compIexiotcmpcratiiuuenis,(S(i.b,fitcompIexio pueri icm perati.Et caufa cft,quia perfcL^io complcxionis non arguic cx longiori vel breuiori coferuatione formx in materia, fed cx maiori 8C minori perfecftionc opcjationum,quas mcdia teifta complexioneapta cftforma produccrc. Verutamen fi clTent caefcra paria cx partcoctatfi fjS valei illud argumeti tum coparatis indiuiduis eiufdem fpeciei adinuicem, vt pa tet intuenti* Sed contra fecundam 3C tertiam concIufio> GaF. nem videtur audloritas Gar.j.tcchni.cap.defignisdyfcra fiarum cerebri frigidi 8c Cicci fonarc oppofitum,vbi ad lit^ teram inquit»Senfus vcro in eis m pueritia magis perfccftf, ^cccdtiue veroiuuentute marcefcutcitius. Vbi apparet cx prclTe vclle in puero frigidi 3C ficci cercbri tempore pueri> tix perfecfliores elTc operationes ammales qpin code tcm'' pore iuuentutis. Et confirmatur.ratione fic in puero me/' iancholico rcperitur faltem in palfiuis tempcramentiim ta^ le quale i iuucne temperato in iuuctute reperitur, 3C in iuuen tute eft in eodcra tempcramentum a temperamento iuuc> nis tempcrati valde notabiliter lapfum.ideo 3Cc, Et ad hoc ciiidentius foret argumcntum arguendo de pucro ficco tni* norum enim cft q> in principio fuae gcnerationis ipfe eft hu midior iuuene temperato 3c aliquando erit ficcior in pueri^ tia.ergoaliquandoeritacqualiterhumidus pr3ccife,& pro tunc eric-xqualiter caltdus.ideo 3Cc» Argumenta ifta ali^' bi foluta funt»Et aiic^oritas GaP.cft fic cxponenda , q> fen> fus pueri melancholici funt pcrfecftiores 3Cc,u minus exce/" duntur in pcrfecftionc a fenfibus temperati pueri qp iuuenis, quia.f.non tantumaugeturperfccftiofenfuumin iuucntutc fuper pcrfecTtioncm ciufdcm in pucritia quantum in alris co plexionibus. Vnde]fenfu3 in iuucntute dicuntur marcefccrc licetabfolntemultopcrfecftiorcsfintq^fuerint in aetatefc/' nccfiutis.Huius tamen caufa cft nimium ficcitatis augmen tum uerfus aetatem fenecfluiis, Quarta concIufio.Tem/' peramento ponderali temperatior cft iuuenis q? puer.patet quia inacftiuis funt iqualiter diftantcs ab gquali ad podus. fed in pafifiuis plus eidem appropinquat iuuenis qf puer fe/ cundum fuum fitum. Vtrum autcm fccundum fimilitu/' dinem&aequiualentiamagisappropinquet non eft prae^ fcntis fpcculation s. Poteft tamen dici q> fccundum fimi litudinem iuucnis eft magis propinquiis.&fumitur fimili^ tudo hoc modo,quia ficut aequale eft medium ita aetas iuue tutiseft mcdia. Adargiimentaprincipalia refpondetur. Ad primum dicitur conccdendo ails 3c ncgando cofcque tiam,vr pat« ex dic^is in quxftionc. Ad fecundum dicic negandofimilitudincm»Et dicitur vlicrius ^ nonqu^libet XXXVh difpofitio cum qua melius 8c longiori tcmpore (fonferuatur formainmatcriaeftformaemagis conueniens 3C propor^ tionata,nifi cum hoc ponatur q» ab ea perfec^ioresvel gquc perfecflae proueniantoperationes,quod non eftincafuargu menti* Adconffrmationemdicitur illam fimilitudinem viV negando.Conueniunt tamen in hoc q>ficut a naturali complcxione optima fiue temperatifTima optimac ^ueniiiC operationes refpecftu aliarum componum cacteris paribus ita ab actatiua tempeiatilTima optimac proueniunt opcratio nes rcfpccflu aliarum actatum. Ad tcrtium principalc di^ citurq>perillud non plus voIuitGaF.nificj>fortiusinta(fii* imprimit caliditas iuuenis pueri^^ptcr ipfam elic in fub'' iecfio ficciori 3c denliori:cum quo tamcn fiat ipfam non fo re diftempcratam.Et dicitur ultcrius ncgando illam fimili^' tudinem.f.cj> ficut fe habet calor pueri etcnifi quantum modumimprimcndiinorganumtacftuSjquia ficut calidi'' tas fcbricitantis fortius in tacftumimprimitcj^ caliditasfa'' ni dC refpecflu illius apparet mordax,ita caliditas iuuenis rc fpecflu caliditatis pueri.notum eftautcm c|> hoc non repU'' gnat dicftis fupcrius» Ad quartum dicitur q> cx illo coclii ditur c^ temperamcto pro opcrationibus naturalibus requ< fitotempcratioreft puercjpiuuenis. Nontfi concluditurq» abfolutc temperatior.Notum cft cnim q> qiianti~icunq? ^^^^J ditas iuuenis fit magis acuta,proptcr quod temperatior cft cadcrc in lapfumcalidum in vcrccjpcomplcxiopucri cs'^ ris paribus,quia triab ea pcrfecfliores .pducuc opcrationc' Cactcris paribus non fcquitur contra dicfla. Ad quintu ^r q> GaT.non plus voluitnifi cp complexio pueri tempcram^ to requifito prooperationibus naturalibus 3C vitx perdur^ tionecft maxime tempcrata» Et hoc ctiam dicfium ft^* eft- dicftis confoniim» Quocftio. xxxv;. TRIGESIMOSEXTO Quxritur. Vtrum lieres fint naturaliter viris frigidiores. Arguitur mulc''' plicitcr q> non. Primo fic. Aliqua mulier cft valdc choff rica aliquo viro exiftcte ualde phlegmatico vel frigidojg*^ aliqua mulicr vr aliquo uiro calidior ualde. patet cofiff tia 3C affumptu fiPr. Secundo. Aliqua mulier eft al»^"^ uiro mobilior^^fortioFjj ogonum motiuaij? quaca cal'^ viirpeifici,utpatet.2.dcaia.igiturc5^c. patetconfeque^^p (X:afTumptum docetcxperimentum. Tertio.Defacn:o^' qua muIieraliquouiroeftpiIofior,piIofitasautem cHict^ ^ a calido.Sifr cxperimcto patet aliquas mulieres efife caf ij fas et bn coIoratas,ubi aliquis uir critgracilis ctpilis nud tacftufrigidus &coIoris pIumbci,qu3comniaarguunt ditatcm magnam. Quarto.Fortius &[acilius lacdit^jj,^ frigidouir mulicr.igitur^cc.confecjuentia tenct , ^^.^^^ gnumfrigidgcomplcxioniscfta frigido faciliter laedj^' colligiturab Auic.fecunda primi.capitulode fignis ^^^^^ xionuminfextogfiefignoijz.&aiisfatis patet ^^^^'^}^^^^/ uidcmus enim mulieres optimc ire capite 8c collo j jjy to,uiros autem non.fimilitcrlotriccs queftant in "^''J^gf bus temporc hyemis uidentur calidiores uiris. ^^!^^ ^ guitur.Mulicrcactcrisparibus plus habct dc fanguJ uir,igitur6<:c.patetconfequctia&:aflfumptum ui^ pcrimcnto:cum fluxum fanguinemhabeantpenodu ' ^ ri autcm non. Vltimo fi fic ellct 3Cc, hoc •^a':''!]^^^^? $)pter motiuum tacflum ab Auic.in littera,quia.f.u^ casincreatura minores.fcdarguiturhocnon 4^t)ar • ^ in multis animalibus funt mafculi in creatura min .p.j^g tamen fim calidiorcs fcemcllis,ut patct de anferc - &fa1cone:&huiufmodiconfimiIibus rapacibuSjJ^ ^.^^ Item aucftoritate Ouidij metamorphofeos . i ^ . ^ui^ magis uenerca uiro . igitur 3Cc . Ad oppofituni cenna in littera. „ nf3cni'^^^'j Rcfpondendoadiftamquacftionem pr^l^' ^ dafuntquardam prcambula. Secundo «^"^"jj' pf iriio ^ qujcfitum. Qjanrum ad primum fciendiini ^^^^qo uiril 3C mulicrcm polTumus adiuicem '" quclbei plexionu duplicitcr coparare.Primo :ndittere^,|j|3gt, pi<*' Q.V B S T l O. '^'''^^''''"•SwunKfo 11011 in.liflfercntcrqucmlibct ajqua/ liDct,red folii uiru ad mulierC in fitu fu? latiiudiiiis libi).mi> cerncoirefponcicnte.putatemperatutii virumad lempcra tam niu((crem,cholcricum ad cliolcricamJtcni ibnic pari tatcin regimiiic&alijs liabcntibiis caliditatem complexio ns variare, Sccundo principalitcr fcieiidum cll <p licct muliebritas & vinlitas dcpendeat cx difpoliiioiic trin priii cipalium membrorum vel faliem cordis,vtcoUis.iEa plii^ "olopho primo de gcnerationcaninialium, quia tamcn non neccllarioomnia membia illis in naturalibus complexioni bus proportionantur non repugnat aliqiiod corpus ex par^ tecordis liaberecomplexioncm Lccmincam.quodtamcex parte gcnitalium habct mafculinam complcxionem.Simi^ litcr non rcpugnat clle ccontra vt patet intelligenri. Ht feca <lum hoc contingit huiufmodi diuerfiias aliqux funt aio Viriles fecundum vcro geniialia muIiebres.Ei ccontra ali^ quas e«e mulieres cx partc cordis,quc lamcn funt fccundil gemialia viriles,<S: fic dc alns. Q..aniri ad fecundum fit hscprjma condufio.Non quilibet vir eft qualibet mulie. ViVn '■"'''*°';P^'"''^<:«nclufiopcrpIuraargumenia fuDc> V.tno„ nusadduda. Sca.ndacocro.Nonquil,bet vTnonorba ^ams ,t,s cft qualibct mulicrc non orbata calidior. Et inieUi^o n virum noi, o, bat„m,virum qui meriio fun: comp «ron^ naiuralis poieft ,n operaiiones fibi debitas rationc fuSs patet hatc conclufio.quia cxperimOio videm, r.in, nercsclTcaliquibus vlrisnoLibaii^c" ro;tuTa:oZ ftores rubicundtores mobiliores audaciorcs & 'pmot =n"Sf:li"ite^^^^^ «bundaniiuscfida u fo Z ! v ^"^"''^«li confcqucntia & cSSr " ' ' ''•'^'"''^^- P''" nerationeembrion ■ :"''^''"''"'=^ neratione cmbrionis k"^ r'"-""^""". = i .icrtn cap.dc gc^ &aGar.i„&TfiS;'"""'"''"''"™''''"- fuadetur rationc fic.qu Tcmo^^:'"" '"""-'^^- ' ' l.cris.igi,ur &c.,ene, confecuemia"»^,- ' ^ 'P<^' Quarta cocfo principalis ili Z r ""'^'""' «nu .erem inter fc fimilcs vcl corr.n.^;T'''"='"^° vir,-, & tus ,n fuis laiiiudinibus fcmpeTCi S ahdl^ "'''i""" teris par,bus.,c-peii,ius.n.vir eft cilw" '""''"'^ <^*' choeria,schoIerica,excrciiatu cte'^^^^^^^^^^ Pa"bus,& fic dc aIijs.Et ifta cocfo'™, pateictiam concfo^pcrimcn^o Z"",^^ '" «leiis paribus robuftiores pilofio es &• f ""'^' num mo,iua.5!,cS<: fic dcalqs. Ad a refpondctur. Ad primum fccmidu!, ? P""^'P'lia 5'<rt.s. Ad quarium dr ne<.andn cTr """"" P="" ficiliusbdunturafrigido.crS^anH'''''''''^'''^'-*^ Wr cstcra par,a,&cx par te i^r iia c &lnr' ".''' P°""fn «tis.qualitcr noneft,npropofito 'l^W '''''? «•os ftriaos & ftrifliorcs% vi i.B tc forr T"^"T "«'um colrr. ^iechni.&^..cafi4f/ Ado T'. ^""^^ «'atconf.etudo,funr.,,.mt,liercsfoli^miiTre„^ ''''^^~P«to ci, viri,& loiriccs ftarSra p ^ua™ ex fundamcnto folui poieft hoc pblTr^; „f " '5 ''ocefrc,quiac«^''"'''''"n'^^''';'^^^ Dicitr frigidiiatcmfa;'"''^"''"''^.''^'^""" ^ptc tct.Qiiare ^^'"Pl'^'^"'"'' fttj^t»^. Ex quo etiam irum fuiitftoIidx,uthabi,antes rep, tet,q,.are aliqui b ^ . 1"° "'^'nZ tiesfr,p,das. ^^''''"^'"'•''^"''''''^."'habitant^^ re»,'? cft in mulicrc debn.vfS'""' ''i'^''"'''?' 'i"'^ "irtus foluti^"^ fto,^ crudoreSr&m*f-^r "^^f Suincin,';^ de fanguinc «amc,, bot^"^" ''P'''^^»,'''^;" "^"1^"^ cp in ujf^ '" uiro. Ad ultimt m didro'"'.'''^ ^"""^i Auic.in liiicra .,o„ foTeicu de.''' '"" '"T"'" ''^""' ^ens,a;gcneraIiterinrDcri; ''"^'■'''"''''""'"'^"^'^eui «'"mmulium dehumido ficu'i"hr''"" ''""T"? h^ben wo.iicut honjo equus 3Cc, In his.n. XXXVZI. 2.1Z marculo cxiftcinc calidiori-& humido exiftcntc multo non arcfaLl,biliabal,quocal,dofftca:icrisparibu3exiefioma^ X ■?o,e'°""" T" '^"™^"?."i"in quocalidum no .abe po,ent,amadcxiendci.dum.fnatiimalibus autcha. bcnnbushum dummodinim ^-^uj "">aun.iiK' „:,„,,„_,:, "^,,. : "oy'C"nV^calidummuliumconiin> gitoppohium,calidocnimcxiftentemulio in mafculo 3C hum,dopai,coarcffthumidumialc,undcreroJ, m pna pars ■llius=& perconfcqucns abbr^uiatur mafcu us3^ menfionibus ru^ Econtra uco in fccmina exiftenie calido .,0,. ,ta imc^^,ro ^.^humido ampliori no conrumi,," ilM hu midum.rcd ad amp horcm dimenfioncm extendiiur.^^ pa.ciinacc.p;,rcanl^:rc & falconc.in qi.ibus anim^Iib"* proptera..dac.am&ag,litaicmnccc.rcfui,cahdncircpIu rimum&hum.dumpaucum.Ex quibus roluuntur multa problemata dc quani.tate ma, is et fa-min.^ in hac maicria fohia propon,,qua;gratia breuiiatis omitto &c. Quaiftio. xxxvii' TRIGfcSIMOSEPTlMO Q,,.L. Vml caro mul,errs flt ranor caro uirL Et argu.tur multiplicic' non, Primo fic.Rar.tas cll effecflus caloris , ijjir ex rari tatemaioriarguipoteltmaiorcaliditas.fedmulie; non eft calrdror u.ro,ut patet ex praccedenti quacftionc , i^itur totaconfequemiapatet ^ allumptum fimilitcr, Secundo mul.er d.ft.ahus patitur altcratur a frigidoc^uir . igituc mulier eft cal.d>or uiro uel eodem denfior.fed non clUali. d.or,io,tur dcnlior.patet hxc cofequentia ultima,^ prima colhgiturexC,a.:.techni.ubicxFacilipairioneaFrigido co cUid.tur membrum frigidum ucl rarum,ec6tra uero cxdiF ffcili.Itcmpoteftcolligi.j.can.cap.j, Tcrtio principali. tcrarguitur.inmulicremagisdominantur clementa frigi^ d-i (f; in uirotecoiura uero in uiro calida. fed elcmcnta frioi> daconfequit denlitas 5L'caIida confcquitur raritas. igr c^c* paict confequentia cum antecedcnte» Qijarto. uir efl: pi* lofiormulicre.fgiturrarior.confequcntiau/deturnota Mul titudo enim pilorum a. guit multitudincm pororum et oer confequens raritatem.cS^alTumptum fatis patct. Pro illo ct.afat.sporcllfacereauc^oritas Hyppo.quinta aphor.il lo Hyppo. aphonf.k.gorcsmuI.cribus,Etiniradicit,Cutcmuerora° ram declarat pilus d^c. Ad oppofitum efi: Auicen.In littera, qualucrd.cimusacrcmefi-eaqua rariorcm &:aqua terra v Sccundodicituraliquod corpusaliorarius , quia porof n^' ^^,-^"/ (icenimcorpusplurcsuelmaiorcs habcns porofitates '"P^'"''' tcft dici alio rarius habcntc ipfas pauciorcs iX: ftr c qualiter diccrcmus fpongiam 6^ pumicem elTc corouru^b dc rarum:quantucunq? fubftantia co^ fit tcrrcfrris ornf faueldenfadenfitatcdirtincftacontra^rarita::^^^ dofumptarn.Tcrtiodiciturcorpusuelmembrum alio ra> rius^quiauillicomponetcsipfum funtadinuicem maleccv texti,quia non habctadinuicem bonam connexionem ct 43 pinquitatem ,(icutpannuamala tcxtricecontextum dici- musefi^erarum,quia.ffilaex quibus componiiur pannu? non funt fibi muicem deb tccontcxta cSepropmqua.Sic co fimiliterimaginaripolTumusalfqiiem mufculum uel ner> uumhabereuillos fuosex debilitafc uirtutis informatiua? adinuicem male contcxtos(S;:connexos,undc dicimus \Z fumclTcrarum. Et fumiturhic modus raritatis cx d'^- Auicen.ij.tcrtii.trac^r» fccundo capPo dc caufisdebT aomachi.&fecunda primt.caprodecaufis debilit^?^^ ^^^^" brorum.ubirantatcmtcxturacdicicclTemaonarv, ^"^' debilitatis.Q.uartodicituraIiquodcorpus uH ^ "t"^^"" alio rarius,quia eodem mollius aut fluxibilius ' fl u^- propinquius aut magis laxum.Et ifte mod i • 1 Lce.fecundocancapitulotcrtioliqrfc^^^ Iacob.s»i,au:c» oDd iiq DcflilTl quintU'' plcx. a V ^ T s I o. Vltliilo JicIturallqiioJcorpus velmcmbruni rarius alio, quia in fuis poioliiatibus minus obflruccuni, qualiter fum Arifto» pOc philofophus problemaium decima dum quacfiuit.Pro pter quidnnoiplieafenibus magis coniingic q? puetis^ac decrepitis virismagis q^mulicribus.Dicens hoc elfema'' gis in d\<fll9 corporibus n quibus funt confumptar humidi latcs quac replebanc porolitatcs SC impediebant matcriam morphex pclliadextcriora cutis,econtra vcroin puerisvc fatis patec/dcodicitur cutcm in talibus corporibus elle ra^ riorem,quia in fuis poris minus obilrusflam. Ht quot mo dis Kilcitut aliquod rarum,tot mod s correfpodenc aliquid dicicurdenfum,Primo,quiafubmodica extenlionc muhil hibct dc matcria.Secundo,quia paucas Sc ftrid^as habcn» porofitatcs,Tertio,quia habcs uillos adinuiccm fortitcr co rcxtos, Qiiarto , quia folidum dCnon laxum ve! fluidum vclfluido 4)pinquu,Quinto,quiainfui8 porofitatibus mul tum obftrucflum. Ad propolitum omnibus iiis modis in faruatc6^ denfitatc virum j<i muliercni adinuiccm com/ parare polTumus. Qiiantum ad fccundum lit hxc prima conclulio.pbabilitcr loqucndo dc rariratc primo mo dic^ta dC denfitatc iibi oppofita vir eft rarior mulicrc. patet:quu in vtroplusabundantclementacalida &in mulierc frigi^ da.fed raritas primo mododicfla confcquitur clementa cali da 3c dcnrttas frigida.igitur 5c:c.patet cofcqucn tia 5C alTum ptumintelligcnti.Etintelligituriftaconclafio citeris pari bus expartecomplcxioni^ naturalis cS(iregiminis&:c.<S^in viro 3C mulicrc ex partc ociatum 3c alioi um, Sccunda co clufio.Cxtcris paribus vircft rarior mulicre rantatcfccun do modo dicfta.patet^quia vir eft porofior vt docct expcnV mcntum ccrer<« paribus.Primo quia calidior.Secfido quia pilofior. Tcrtia condufio.Raritatc tcrtio modo fumpta mutier cxtcris paribus eft rarior viro.patct, quia viMi mu/ fculi 3C ncruorutTi in mulicrc funr adinuicem cactcris pari/ bus dcterius contcxti.igitur&c.patctcSfcquenria ^alTum ptum probatnr,quia virtus informatiua ccrcris paribus cft in muliere dcbilior.igitur SCc* Qitarta conclufioeft hxc, Raritatc quarto modo fumpta caro mulieris cgteris p.^ribus rarior eft carne viri.patct:quiamagis laxa vcl fluida .pptcr ipfamcll*ehum:d.'orcm. Etiftam conclufioncm inccllexit Auic.inrtttcracum dixit.Etfubrtantiacarnium carum cft tarior. Qj.iinta conclufio cft hacc. Raritatequinto modo dicla vir clc rarior mulicrc 6C mulier dcnfior viro. fibcitur fic. MuUcr cxteris paribus in fuis porofitatibus magis cft obftriida.igitur^^fc.patctconfcqucntia^probaturairum'' ptuni,quia pluresabundantin muhcribus fupcrfluicate» 3C humiditates potcntcs poros obftrucrc:tum,pptcrocium,ta ctiam proptcrfrigiditatemvS:: humiditatem complexioni» earum refpcdu viri , tum ctiam proptcr poros carniiiiTi mulicrum forc ftricftiorcs , SC pcr confequcns aptos fa^* cilius obftrui. Ethanc conclufioncminccllcxit Auicen.in littera dum inquit. Licct viri carocx partecoinplcxio^ nis vel eua^uationis eius quod admifcct fit rarior etc» Ad argumcnta principalia rcfpondetur. Ad primum dicfcur (p non quaelibct raritas cft cffecftus caIoris,quia non raritas tcrtio 3c quarto modo fumpta, vt patct cx dicfiis in queftiO'' ne. Ad fccundum dicitur mulicr patitur difFicilius etc. quia eft denfior dcfitatc oppofita raritati fccundo modo di> £tx cum quotamcn ftatipfameflTc rariorcm modo tado inquartaconclufionc. Adtcrtium diciturc|) illud arguic virum fore rariorcm raritate fccundo modo di(fta,quod eft concclTum fnpcrius.Et hacc dequacftione. Q^iacftio. xxxvin'. TRTGESIMOOCTAVO Qiioeritur. Vtriim habitantes terras feptctrionales finthumidiorcsalrjs.Et ar> guitur muItipFr cp non. Primo,quia ftat aliqut- habitante lerra fcptetrionalc eftc valde cholcricil aliquo habitantc tc> peratam cxfite valde phlegm3tico,fed quoiilibet cholericii Borex corpus cft ficcius phlegmatico.igitur 4<:c.patct confequen/ coplb lia ^ aftumptum dc fc fatis cft notnm. Secundo.in terris et aiiftri fcptarionalibw inaximc abundat borcas qui cft v«u8 ma xxxvnr. xImecxi<?catIuiis:inmeridionalibus vcro vigct aufter cjui eft ventushumcdatiuus.igic^S^c.confequcntia nota c^ans tcrtiaaphor.ifto apho.Q;iotidic coftitutioncs borcales ctc; Tertio in habitantibus tcrra fcptetrionalc vcl rcgione eft cafm fortius vcl potcntius in habitantibus tcrra vcl rc/ gionc calida,fcd ficut cafm eft fortius ita fortius exiccat huj midum.igitur fortius cxiccatur humidum habirantis terra feptctrionalem 3Cc,3C per cofequens talcs funt ficciorcs. to ta confequcntia vi^ nota,<Si: potcftcolligi maiorin comcnto illius aphorifmi. Ventrcs vcre ^i; hycme calidilftmi SCc* Ad oppofitum eft Auicenna in littcra. Pro refponfionc ad hanc tioncm pracmittcndum eft pn mo:q>cum Aui,5caIrjaucflorcicomparantintcr fc infuis complexionibus corpora diucrfarum regionum ; diccntcs habitatcs rcgionem fcptctrionalcm clfc humidiorcs autca^ hdiores.hocdcbctintclligi cxtcrisparibus , vtincompl^^ xionc naturali cadem exnte f tate ^S^:^ regiminc,& fic de alij'* cjiiorum varictaspoccftintra velcxtra latitudinc variare. Notiim eftcnimc]^cholcricu3 vtens rcgimine valJelicco in terra feptctrionali valdc ficcior clfe potcft cfj phlegmst»'' cus vel tempcratus vtcni continue Iav.T^ucis 3C papaucrc ct alijs rcbus humccflantibus in rcgioncauftrali. Ucbctig'^ turintdligicomparatioftantcin alijs paritatc. Sccuna^» pritmfttcndum eft cj> corporum habitantium rcgioncs hi'' gidas fcptctrionalcs quxdam funt fortis caloris^quxda^'^^ ^^rpii' ronon.ExempIafatis patcnt. Prxmittendum cft tcrtio ^i.^jnj qjduplicitcr potcftaliquodcorpusaltcroctTchumidius.rr' ^^^isf monaturalitcr.Secundoaccidcntaliter. Exemplumprl^'' vtfanguincus cfthumidiormelancholico. Excmplum ''^^ cundi:vtphlegmaticus fanguinco,vtpatcbitpoft» ^^!f tamen qi poteft aliquod corpus alio efle humldius dupli^'''* Primo fubftantifice.Srcundoqualitatiuc. Exempla paf^l^ ex fiiperius dicftis. Qiano prscmittcndum eft q> fHg'"'.^ tas non nimis cxtrcmalis vel excelTiua occurrcns corpo" fortis caloris calorcm cius rcddit fortiorem , hoc collig'/'-" aphor.et comento allcgato. Ex quo patct quare in tcrr'^ ptctiionalibus fintmaiciatS^ robuftiora corpoia» fecundo quare funt dcmentia 3C minus prudcntia. enimporis .phibctur vaporum & fumorum ad ccicbr"^^ eleuatorum refoIutio,quiin ventriculis cerebri rctcnti pj''^ turbant rationem,qufa pcrmifccntur cum fpiritibus. *^ j tct tertio aliquod agens fortius opcrari ad ^diic^ionciTi ^ c^us,cuius eft dc pcr accidcs .pducfliuum c); illius | fe,pduc^iuum,vt frigiditas aeris corpus noftrum ^^^^ eft pcr fe producftiua frigiditatis incorpus noftril,pcr aC<j^^ | autem fortificatiua caloris,qua: tamcn fortius agitadca'^ risfortificationcm;igitur c5<:c. Qiiintoprxmittcndu^' ^ acrfrigidusoccurenscorporibuscaloris dcbilis cft ^^^-^/ aptuscalorcm illum incorporibus illis cxtingucrc q' gorarc,vc patec in animalibus debilis caloris,cjuac ^^^^^J^/ meiacent vt mortua, vc patct commento allcgatO' ^^^^ toprxmittendumeftqjciebilitaicm caloris naturalis poris vel extincftionem caufatam a frigido ^°^^^^J^^r^„:^it$ poris accidcntalis Inimccflatio patet ciim ad talcm "'^jjj^g tcm feqtiarur inducftio 3c multiplicatio humiditatum P^^^ maticarum&:carumretentiocum "o" '^^^'^'"^"'"L^^c fit tumcorpushabenthumc<ftare accidcnialitcr. ^fijtcf prima conclulio hcc.Corpora caloris debilis fi^I^''^.^j^yj; ac^ ras feptctrionalcs funt csctcris paribus alrjs corpor» ^^^j cidetaliter humidiora.paret,quiainraIibus ^^^P*'/ erfluaf — 'plicanturindigeftioncscX^humiditatesi^^ ^fc, r,qux fiint corpus nrm accntalitcr hurn igitur5^c.patctconfcqucntia^^alfumptumlir«u' ^^^rafc (ftis. Sccunda cocro.Corpora lobufta 1«^"^ "jiorabab* ptctrionalc funt fubftantificc naturaliter h".*"' „tcr a^^ tantibus alias regioncs '^'^^^^^'staf ^jdi^ralf diftcoeratas.oa non funt nafr 3C fubftanffcc hum' fa^ diftcperatas,qa non birantibue tcrras tcpcrata8,cum «nt^P/^^^^^J^^.Q^ quam perfiuitatum inutilium fequcftratio ^ caii» J ^^rporibus feptctrionali.probaiur conclufio lic* I n ^jioc caIoreftfoitior.igiturmtalibu9nieIiu9 gfifdtur nutricat/a,' c«cperconfeqjC(is J^c.tota confequcncfa patecvSt: aifuoiptLi cxprgoiiiris fuperiiis. Terciaconclufio. ralia corpora fcv Ptetnonih4 corporibu ^ iam diciis c jcted!? paribus f unt acci «cnta iter hainidiora.patet,q'iia in talibus plarcs recin.-ncur 1^'pcrHuitates corpu^ iiucnecfuntej^i^^itui- t&^c.paretconferjn tia cum antecedente, Q_i3, t3 concluiio. Gorporum ta ro Duitoruvn calorn debilis aliqux partcs fupcrticiales cxte «-Jores func licciores tam qualitatine qp fubftantifice.patet qj talfum corporum pori cxterioris fuperficici claudunturi^ ingroilanrur,(tavtcaIor naturalis ^fangursin quantitarc modfca ad hjiuf.nodi partcs polfint pcruenire,h3ecaucem e caufa (j»huiufmodi partes fublhnciffccsSi qualitatiue exicca lur, igfturvX:c.Pro illocci;im facitcxperimentum.vjdemua enrmhjiuOnodicorporahaberc exteriorcm,fuperffciem vt manum valde rigidam .Siiafperam .Itcm clt experimctum innobi9q>temporehyemi3cuti8 noftra cxteriorcft mapia dura ^ afga lit tcmporc veris vel a:ftatfs.quod non coTin git niu propccr caufam iam didam.ideo 5ec.Bt ex hoc fo!ui tur hDc problem^.propter quid cft tempore hycm(. pcr cuir.o man.m aut alterius membri fortiorcm aut ma >i, diu. turnum caufat dolorem 3c tardius fanatur in cempo e efta tisauc ver,scxcer.'spar,bu9. Dicitur cnim cp fubftancU m.nus .nhyemeeft dcltor ^fpidior dl' ,^ala ^omp lexio n ea ex percuir«one derehda fortior eft ad ?pr,mendum bn g,or,temporem ub^doconferuatur.Q_.,Iita,,n.in f^^^^ do dc/ior, imprella d.utius c^tcris pari^3 permanet tioris eft ad!u,tatis,vtdcbctal,bividcri Ad irZrn.T STut rr''^^"'""^- Adprit^Xteffl™ tiuus,reuocandotamSran a n^^^^^^^^^ ''''''' fortificando eft caufa f.To. - , ^ 'P^'*"^ vnicndo fluitate« retinendoaccLn '^^•^cdationis,.^fap. illahumedat Snr jr"^ ^^-l^ihcando naturalcm corpora rcam eSf^re"^^^^^^^^^ ^ '".^" argumento^ho. ^Humi^u:;;:;^::-::^!:- XXXIX turaln forciter eiticcet hutnicitim ta™"."""' '"^" fperiftoapl,orifmo.Ve„,resve"^^^^^^^^ bu.o,„n,busconigecth,bil7e"t* rdi^^^^^^^ E.qui bu9 alijsCKtris paribus hutnidior es. Qiiiftio. ' RIGESIMONONO o ,^ •, tio humoris pofita ab Aui.in litera H..""™ morina,uTali.igitur&c.pat«ro;^^ batur.CholeraenimeftLmo"^te?"f"^^^^^^ «men neutrum iftorum cfthumTdum M '"'i"<^^°'ia, Sc Conffrmatur etiam de humoru ^1'^,"!?^ non qu,libct humoreft corpus humidLli h™ m" ■'""''<'» P^;"co„fequen,ia&ar8u.mra.rumptu^ '^^^^^^^ Phlegmati, fpecies quibu, -lon conXt ilC' ^ * lert(o.VelperIynutrfen8nnfJM..^:Jj *''."«c ne^hu'"' .'^-'-•VelperlynutrJen poe-lV".' nehumor,si„,e,Ug„,,,aaunutrien,.q'uiardqufe- '"late coniiert tur in fuKftanM, ^ . "«"a «ndifterenterinf.li- • "^^mbr L v^i tranfmu,«te^"'^''S"".'''"'"f '" ""''^"^ mY'' ucrfione.„Sr ^^'V; f T""".' '','=^P'^=''^'fTd cJ •num fequi,u7h '"',="'?""■• ^hyI"S.Si dici,^, ~ diciturgu ^eS '^' ''^^'•"*r^ confequens nlur,. '''^""'1=1 *"'« hitmores &• 1 ^ ««tium ^rguitufq, „on prim '"""'S^"''-Si<iici,ur cumhumorrerteehumorCdl'"'"' ''•'"'°^"" ^'''ns neratus non elTet humor.arguitur confequent/a ; quia fn fan- gu,ne,mmcdia,ege<ieratoexphlegm3tenonimme.1iateco uert.tu,-^diyU.5,fed p.!u, in phlcgma , igitur Sic. Q,.ar,o .q«ll:,oe.letverarequereturq.folu8 chylus deberecdicj f,,;" H "^'^^^"'"^ eft,alfum,3i argu turci„fequent.a,qui, folus chylus eftcorpu, humiJum ^cm quod inprimi con ^^n::^'^^"' co„^uertitur'in chyZ .g.tur J<:c.,o,aco„ lequen,.-,, ..o.acftcumantecedente. I„ .fta qu|«ft,o,,e primo prfmittentur dift.„<fliones qu=e. dam&„o,ab,l.a.Secundoponendx-ru„, codullones 3 ^ hto.Q..an,um ad pr.mum fi. hfc prima d.ftindio . Hic 'el mmus l,umorrum|,ur triplici,e,-.Primocommu„i,er 3CiL d,fferc.„er .p quohbet corpore liquido Huido , ficu, diccmu. aq.am eiTe hu,„orem,v, radix vici, dicitur aurahere humo! remaquE.Secundomodorumitur procorpore liquido flu^> do generato .„ corpore noftro qual.ter diceremus <* h.-iore, ocul. run, humore,.Te. tio modo rumitur humor pTo cor hqujdo flu.do <„ nob,s generato per fecun Jam digeftionem qua .,er d.ceremLjs rangui..ephlegma&c.elle hQote,. cu„ Ja d.ft,n<ft,o.Dupl,ci,er dicitur aUquod corpus hum.d,^ Pr.mo aau,,I,ter.Secundo potentialiter vel virtualiter^Ex; plum pr.mi vt cholera Sc melancholia cS: hmoi.Exemplum recund. vt om„e corpus liquidum. Ter.ia dift.nclio . L v nutr.e„s dup hciter fu.nitur.Pr.-o pro illo adu nutri, SC c5 uerticur.nrubihntiamm.tritiA:ficnonrumftur in propofi to.becundo per iiutrien, .ntclhgitur .Uud quod priraa in cor pore noftrorecpttdigeftionemper quam mcdiate prccpa^ ratur vt tan Jem actualiter nutriat id vel aliqu.d ex eo ocne> ratc) 3^ hoc modo pcr nutriens /ntelligitur chylus,>5i: fic fumi turh;c.Q;ialiter3ute,„ nutrimentum diftinguaiur in veril nutrimentum Sc quafi nutrimentu.Ti 3c futurum nutrimen/ tum v.dendum eft a Gal . primo virtutum naturali,.m. Qu^rto prxni.ttendum eft.Non omne corpu, acftu humi^ dum ,ux,a mod..,„ communem dicendi auaorum debTre d.c,fl..,dumau,hquidum..'\er.n.eft corpusactu humy" Ec fpus qu, .uxta modum loqucdi aucflorum non appXnE k,u,d, nec flu.d..Uquidum.n.eft corpus fenfibiliterXx b" l-.r'^/, ?'^'''"'"' '^^t.ft'''"»'nfua groflitiea no. primc^ vel"rrn T ' ""^'"fi°-Capiendo humorem ft.orepertgrunt h,.„,ore,.co„clunofa,fe patet intelhsen"^ Secunda conclul.o.Cpiendo humoremVt o chylusnechum,d,tatesexranguine8enerata:fun,rmo^ patetquia neutrum .Ilorum eft produilum per rocunda di. 8eft,onem..g.cur&c. Tertia conclufio.Sequitur nulfu, humor non na.ural.s cap.endo humorem ,ertio modo debe! dic, humor,nuIIu,.n.tal,s aptu. eft <n nobis per fecunda, d geftionem generari vtpatetdifcurrendo,ideo&e conf/-,!,?! ":ndefcl':1'""'"""r"'""""- Q.«-?ondutTb non defcr,b.tur humor n.fi tert.o modo fumptu, , patet fati, condufio. Q:.,nta condufio.Diflinitiohumori, ab Aui.in litera pofita conuenienter intellecSa eft bona.patet,quia con uer„b.I.8 eftcum humore.igi,ur &c. dedarau.r affumprii ga compctit cuilibet himori proprie fumpto.&per ipfam a qualibetquodnoneft humor fufficienter diftinguitur,igiy tur&c.totacofequentiapatet.* declaratur affumptum.NS primo ly corpus pofitum in diffinirone ponitur loco gnis in hocenimconuenitcum membris & humiditatibus^fecu' dis,qu3Eruntcorpora.&differtperidema virtutibus plex.onibusquenonappeIIanturcorpora.Perho<-3i„;r^*^j diciturhumidumliquidumdiffertamemhri n corporahumida,&da,urin,eIligieiushuS,/ Iem.Per hoca,uem quod drcitufin quodTi^trfm tur nutriens differ, a chylo.dicum eft.n cl ^""1"" pofiiiointtlligiturchylis d.fferi «iam ah^h^ "T'Z'frl ^undisperidem. t^^*^»^^..^lr^tj^^^^^ ftruKumlynutrien^Poteft«amc6ftruiijrmIycouer.J, Humoc iriprr. Corpu* huiduin drdupli citer. Nuiriea dupFr,' Liquidij quid. CL V S T I O. Prcitio moin feiifus cit.in quo.l nutrieiis fn pnmis/utllacl quoJprimonuciitcorpiis,quod d(citur chylus conueriitur fuppk immedfata conuerfionCj^^c: tuc patcc qualitcr per hoc diltinguitura chylovS^humidiiatibus fecundis.Secudomo fenfijy cftinquod nutriens conucrtitur in primis»uanteqp in aliudconuertatur G^quendo modum loqucndi mcdicorum, quomodo diceremus chylum mediate conuerti in membm, quia conuertitur in fanguinem Sc fanguis in iiumiditates fc^ cundns<5(:c. Exquibus omnibus fequitur primoqj diflF.") hunioris data jn liitera non competit humoribus non natu>' ralibus.Etpcrconfequensq)liicnon diifinicur humor .^iut efl: grnus ad humorcni naturalem non naturalcm, immo de iplis xguoce dicitur iiumor prof)ric fumptus» Et 4?ptcr hoccredot-f Auicdixcricinlittcra ctlc diuidendum iiumo> reminquatuor huniores,6«iqucUbct eorum in naturaIc»Sc: non naturalcm ,dum dixit.Ec diccmus q» liumores humoro fifuntboni c5<:fuperflui, Vt qua/i dicat (j> licapitur humor communitcradbonumliumorcm & naturalem iS^ illuc)ui eftfjperfluiias no naturalis funt ditiidendi in quatuor,LSc: libec illorum in nacuralem dL' non naturalc, Sciiuitur fccun do q» aquolitas cum fanguinc per vcnas tr.lficns eft iiumnr# cidem enim competit liumoris diffinitio5::rcducicad phk^ ma^nifi fortc vcllecquis probabilitcr diccreq^aquofitas no recipitnouamformamab illa quam prius hcbat quando in hepatc fcqueftrabatur a partil^us chyli qux conucrtuntur in humorcs fcd cft folum pars aqiiofa q erat in chylo» Ad argumcnta principalia rcfpondctur, Ad primum dicit q> licctcholcra fit virtualitcr ficca.quia cxiccatiua , ipfa tamen eftactualitcrlrjmida,dequahumiditatcin propofito el t fer mo. Ad contirmationem patet cx didis qualiter re fpondc dum fit. Ad fecundum dicitur q> phlegma gipfcum non cft humor ni fi arquoce.& hoc modo fumendo humorcm no fumitur in praediaa d ff<3nc, Ad tertium dicitur q>perly nutrienspofitumindiftonc humoris intelligltur c!iylu?.Et cum arguitur poft q> non,quiaaquofitas iS^c.iam diiTtum eft qualitcr aquofitas debeat dici humor 8C qualiter non, Ad aliam replicationem dicitur negan^o confequcntiam ^dCcu arguiturq>infanguinem immediate cx phlegmate gcncra* tum non immediatc conuertitur chylus ♦ dicitur lioc vcrum clTc de facto nihilominus in fanguincm qutcunc^ generabi^ lemaptuseftconuertichylus.Ideo dcbet illa propofitio fic intelligi.in quod nutriens.f.chylus aptuseft immediateco^ uerti per actionem.f.calorisfacientis hancfecundam digo^ nemaut naturaliterdigeftionedigercntem. Et per hocct foluiturargumcntum qiiod fieri poteft dchumore corrupto immediate ex chylo generato hic cnim non fic per aclionem proprr] caloris naturalitcr fccunda digeftione digcrentis^ Exquibusomnibus colligitur diffo humoris completa.f. humor eftcorpus humidum Iiquidum , in quod nutriens in primis conuertitur vel aptum eft immediate couerti p actio itcm calorts naturalis fecunda digeftionc digerentis 3Cc, QiTftio. xl, Q^V ADR AGES I MO Qi.i?rltur . Vtrum practer quatuor humores in hepate gcneratos fit necelTarium .ppter nutricationem membrorum poncre quatuor humiditaics fc cundas.f.primam contentamin braminibus puarum uena rum fecundam rorcm,tertiam cambium, quartam gluten. Etarguitur qi non» Primo propter membrorum nutrica> tionemnoneftnecefifariumponere primam humidirace de fecurtdis.ig/tur 3Cc, patet confequentia 5^: alTumptuni,quia hiimiditas prima de fecundis folum continetur in foramini^ bu3 paruarum venirum.fed non omn"a membra nutrienda habentparuas venas.igicur iS<:c»patct cofev]uentia SC alfum ptum deofTibu3 3C neruis. Etxrofirmatur , quia humiditas prima de fecundfs in cafu non differt ab humiditate fccunda tertia <&:quarta, quod non eftconfonum rationi . &arguitur conrequentia,qu"a capiatur ros ex quodebet vena nutriri fc cundumparteseiu3capillarc3,&:arguiturfic.h c ro? efthu> mor inforaminibusp^ruarum venarum contentus .igitur b:c rps eft primahumiditas qug lamen ponitur fccuada» Et xl; /imilfter arguuur decambio.afis 8C prjrtcipafis confcqucn'' lia tenet per defcriptioncm humiditatis primae de fccudis po-' fitam ab Aui.in litcra. Sccundoad pricipale arguitur lic» poftlbilc eft aliquod mcmbrum noftri corporis generari im mediatcex fanguine,vt hepar cum fit fanguis congcIatus,ut fupradcclaratumccap.de complexionibus mcmbrorum, igic polTibilceft aliquod mcmbrumnutriri cx fanguinc.pa tetconfequcntia,quia eadem eft matcria gencrationisc^nu tricationis,^ ccontra. Et confirmatur , quia maior videc conuenicntia fanguis ad carnem hcpatis q? roris ad carncm ciufdcm,igic immediatius dcbct nutriri caro licpatis cx fa"'' guinc q? ex rorc.patct confcqucntia cum anteccdctc. 1 tioad principalcarguitur.fccundahumiditas dc fecundis.f» ros noncft ncccilariaad mcmbrorum nutricationcm . ig'^^ tur iSt^c.patct confcqucntia ^S^: probatur alTumptum , qui^ ii forct neccftaria cSt^c.igitur fcmpcr inanitis mcmbris ros at'' trahercturad membra SC mcmbris allimilarctur. fcd necci'' fario attracfco rore ad mcmbra fit fitis.igitur mcmbroru ina nitione fcmpcr faifia carctur fitis.iSt: pcr cofcquens litis feni pcranceccdcret famcm naturalem. Et confirmatur , qu'^ facta inaniiione non attrahitur plus fanguisa vcnis cp to^» fcd econtra ros cit/us.igitur iS;:c.parct confcqucntia cuni pc^ confumptioncm humidi roridi caufctur fiiis.&arguitur con fcqucntia.ros membris cft propinquior Cf; fanguis cxiftcns in vcnis,(Si: virtus attradiua cllagcns natiiralc^igiturcSt^C.te nct confcquentia cum antccedcntc, Qiiarto ad principa^ Ic.non cft poncnda humidiras tcrtia^igitur^ifc.patct conft'' quentia«S(:probaturalTumptiji,quia tcriia humiditas vi An'^ ponic in litera cft humor vcl nutrimcntum quod cx partc co plcxionis conuerfum cftin fubftatiam membrorum, p.irtefubftanriac^c: completacfimilitudinis noneft confcr^ fam,fcd arguitur iioc cfic impoft"ibilc,quia complexio cft ot fpofitio pracparans ad formam fubftantialem . qua-cun'!^^ jgiturfuntfimilii fecundumcomplexionem funt CimiH^^^^ cundumcorum formam fubftantialem &per confcqncn* feci1dumcorumeftcntiam.cS::cumiiuiufmodi humiditas'^'^ ' tia fit membro facfia fimilis fccundum coplcxionc kieoS^^" Qtiintohumiditas quartanoneft necefTaria.igiturcSi^c.pa^ tet confequcntia SC afis probatur ,quia quarta humiditas ei* nobis in principrjs generationis,fed nihil nobis contracflm^ vel acquifitum ex nutrimento ineft nobis a principio gcn^^ raiionis.igitur non producitur in nobis quarta humiditas tiutrimcnro,& per confequcns SCc* tota confequcntia pat^f» Sc maior colligitur ab Aui. cum dcfcribit quartam humi' ditatcm de fecundis. Ad oppofitum eft Aui.in Iifcr3,qui practer quatuor hunf^ responitquatuorhumiditatesfccundasin nobis ad ac^i* nutricationis mediate velimcdiate concurrcntcs. ^ Rcfpondendoad iftam quacftioncm primo poncnda: u' ^ tJefcriptiones quorildam terminorum ab Aui.in litccra po ^ torumtSc^notabiliaqupdam.Secundoponcndg funt condi'.^ ^u^^^ fiones de quxfito. Qi.iantum ad primum fciendum c p^^ tas^ mo,vt coHigicab Aui.in littera q> humiditatum vtilii^f" pK^^ nonfuperfluarumqucdam funt qucc a mcdicis clicni^^.Pj^Jj «S^quacdamfuntqupdicuntur fecundx. Etper humidit non fupei ^ quacdam lunc qup aicuntur iccunaa: • ^*- h"-' pfimas intelligunt quatuor humores qui pro tanto Primx,quia funt prima: humiditates quccx chylo tiir.Humiditasigiturprimaefthumid tas pnmo ^^'J^pcr «^'ateexchylogenerara vcIaptagcncran.Econtra vcr liumiditates fecundas intclligunthumid tatcs nat"':^' quatuorhumoribus velaliquoipfor",'" »^et^'a'^/^l.^|nituf ^^^ate generatas.Hxc autem fccunda humiditas f'^^ ^r a abAui.inlitera.Secunda humiditas naturalis eU »u^^ ^g, Pt-incipalf fua difpone conucrfus admembradelc^a .^^j^ ^um factus pars alicuius fnembrorum fimplfciuni H ^^j^ opcratione,& per Uoccpdichurhumov tangitur viCt dumtamenq> ifta propofitiocftfalfa vt verba ft^n^^^^hu^ acl hunc intelledtum intelligatur.Secunda hi'"i«^'^%fcf eft »nidir3«! generata ex humore primo.Ifte enim trcq ,^ j^epar Piodus loquendiauctotumtQucadmodii eiiatn ciJ ^j^c Hf tas da plc Cl,V M S T 1 cHfe fanguinem,quia.nex fanguine. Ly Iiumof ponltur loco generis^in hoc enim omncs humiditates coueniunt. Per hoc autetn dicitur a principali difpofitione conuerfus,differt a quoubetquatuorhamorum,quifub proprijs difpohcioibus exiitentesnonfuntconuerfia principah.i.prima eorumdi> 'Politioncinhepatcacquifita^Perhoc autem dicitur ad niembradelegatU6fupplcnutrienda,diflfert ab humoribus practer naturam,ut a cholcra no naturali 8Cc, quauis cnim hi liumoresfint generaii ex humoribus couerfis &:cquia tamG non delegantur ad membra nutricnda no funt humiditates fccunda:.differuntetiamafanguinc contcnto in concauita^ tibus venarum,qui Sc fi fit aliquo modo a principali difpofi/ tione conuerfus,non efl: tamen humiditas fecunda adhuc oa nondelegaturS^c.Pcrhocautemc^dicitur vltimo nodum taetusdittertaparteacquifitamcmbro pcr nutricationcm ^ mcmbro pcrfcctc alTimilata. talcs enim non amplius di' cuntur humiditates fccundac» Secundo principalitcr c fcicv dum q, antcci ex fanguine vel nutrimcnto in lieoate gencra/ tocorpus reftaurctur pcrfeda rcftaurationc quatuor in ml Hiiidi. reperiuntur notabilcs varietatcs 8c imutationes- P -i> feci5 J"^'^^»^*«'^abethumorincxtrcmitatibusuenarumcaD l daqdru ^^""•^Suaeterminanturadporofitatcs membrorum confi plex. milium.tunc enim prima apparet in fanguine notabi is mu> tat(o,cum enim.de ven.s magnis ad paruas cS^ de pTuhad matorcs vfq^ad capillarcs tranfmittitur ucn.ens ad extrema csporofitatesilarum capillarium vidcturin fubftan a^ m colore variarr notabi itcr» Secunda x^^iM.rlc » • acquititcomplexionem fi^-f '""'"'^'<?^ 'P^'"^ membri.Si: qultaadrnfrtCSutlntr^ t Partemmemb i E ^°nf T" ^P^^'»^ .ria«n.oaducniem«Z i"^"''""'''" ■'"''^ fecundas.vfAui.in litwa. p^","'"2."<^»«s liumidita.es i'i porofitatibus extremi,,,,. ''"'«iditas contcnta Pillarium. Secundaeftrosfiuel nmH'^'"'™"' -terdenominatum.ciuiaadfi, iS.^rro7i«^^ lia irrorantis irrorat &l,ume<rtat meXafun. * '" &fuperqu=ediffi,nditur. TertirSt.m no''''-' detureniminporofitatibusponiloco^W t,onisfa<S:ecum parte qux diff; ^ur rced'' ^""""^ roloco partis diffolut^c. Qyarta eft humW '" P»' niinaturgIuten,qux,deoglJIenvolur^^^^ nem «.iufdamglutinisfiuecoireS ;^ '""di- h=cret&i„uifcafur.vndecontinu™ur^°?''PP°"""'ad. tione,quiatuncprimoinduciti""nmaTer^iM° '«amembri. Tertio fciendum eft ""'' '™« di»tesqu,damcrediderumeffe abi *ia' ''"'"i' .bftan.,,e,fo_^ nutricabile Ett ff 'r'"^'''^.'''>"°'''*« •"^•^ pellatur humid^ll "'^''P'"'^ PT»"» """anonem ",! ^amappelbtur u' :,':Vt^ftcundis.Rec.piensaure;7ec^ bium,&ficdeincep Sefu '""'"'''^^^^^^^^ patet aliter effe dicendum u"" '"''"^ ""'""' P'-''^? uia ttaM^^-.u.;, n..: ■ .'"""i' Hasautem auatunr - Jicendutn u ^'^"^Sh]^ .«wdefcribitAui.inlitte^adi '5"?'"°'- 'lumid,,. " '^"^ofammibusextrcmitaiuni p^^^^^ rum propinquaium fimplicibus vcnts 6^lmbibentlumj,hu medat tum caj.fimplicia membra.fed alia littcra habet ea, c^^eitfenfusimbibentiumeam.fhumiditatcm prima,Gu/3 extremitatesporiinfeimbibunt hanc humiditatem. Sc^ cundumtamenhancdefaiptionem noneirercoe ad omne primam humiduatcm dcfecundis . Non cnimapparctTol cXioXn"" vna Jlla enim non ne rftirrln C^^^ ^^"^^""^ '^^^ eft n profunda yalde partc ipfius vel ec pot. Aui, tamc vo> lcs hac ex parte fitus notificare notiffcauit cam cx par^^^ plurimis talium communis,eo cp plurimum har^m himfd ' tatum primarum cftad nutricnda mcmbra alia aTcm? i tftecontinctur in porofitatibus etc.Iicct etiam dici polT t pfr hanc defcnptioncm folum notificari humiditates primas de lecundis correfpondentes membris alijs a venis cuius fitua eftman.fcft,or,&per hancpoiTemus ihas comChcndc' re. Sciendum igitur eft ad complementum huius defcrl ptionis oportcre fupplcrc multas claufulas pofitas in diffo e humiduat.sfccunda:.aIitcrenimnone(ret fic completade. fcriptio.Notumcft.n^c^adporofitatcs membrorum poteft defluerc matena vcl humor appofitus mcbro pcr vcnas ca. pilIares,cX: tunc patet q, ,ftc humor erit contentus in poris cx tremitatum paruarum venarum,^ tamen non crit humidi. tas prima de fecundis,igitur ifta defcriptiofic abfolutc prob ta non eft completa. Apparct igitur ifta dcfcriptio fic fup> plenda.Prima humiditas eft humora principali difpofitioe. .data ab hepate prima notabili conucrfione coucrfus ad mc bra nutnenda a natura delcgntus, vtpfm in porofitatibus ex> tremitatum paruarum venarum contentus.f.dedudo imoe dimento.fct per ly notabili conuerfione couerfus (X:c.differt ab humore non notabiliter conuerfo^X: flucnte ad apoftema/ dum.Perly primadifferta rore 5^: cambio quo nutriuntur venx 8C alia membra,que non prima notabili fed fecuda vf tcrtia notabih conuerfionc pcrmutata funt.Sed per Iv ad me branutricnda&c: Differtctiam a materia quacuL fiuc peccantcfiue nonad membra prarternaturahtcr fluente. Nota ctiam 111 pr^xrdida defcriptlonc per extrcmitatcs vcn> rum non eft folum extremum longltudinis vcnx intclligen! diim fed quahbet gtem exteriorem ad fuperficiem uene ter. mmatam quon.am,nomnitahparte notabiles funtporiS quo poteft vena nutrimentum ad membra diffundere . Ec ttZy''"^:^^^^^^^ denotaduoi vena magna. Ex h.s fequitur no in quohbet membro nu rriendo rcpcr.bile cflfe hanc primam hLiditatcmTcS dis,qu,aadcu.u8l.bctmembriporofitatcs non terminamur cxtrem.tates venarum paruarum,ideo 3Cc. Et fi areuitur contra,quiatuncnonquodlibctmembrum nutritur exhac prima humiditate.Neganda eft confequentia, ficut non fen> letur non in omni membro rcperibilis cft fanguis. igitur n5 quodhbet membrun, eft nutribilCex fanguine licct enim ia ahquo mcijibro non fit rcpcribilis hxc prima humiditas di" da Jn quohbet tamen membro rcperitur aliquid ex ea factfi puta camb.um aut ahquid huiufmodi. Nota tamc fatis babihtcr polTetolcrariin quolibet membro clTe rcpcribilem hanc humiditatcm,(S^ q> ad hoc vt fit hsc prima humidita^ dcnominanda no rcquiritur ipfam cffe inextrcmitatibus,fed fufticit eam ibi efte gcneratam fub difpofitionc fi.b qua gene rata non fuit faltcm notabilitcr variata, videtur etiam fatis 13 habil itcr eflfe fuftcntabile in membris extra vcnas eenerak: lem cfle humiditatem talc, Secudi humiditas fic ab Au' dcfcribitur.Sccunda humiditas cft humor trafiens ficut '* per membra fimpl.cia aptus in nutrimcntum conuerti H corpus nutrimcnto carct,&: yt mcmbrum humcdet cfi eid5 ahqua caufa fortis ad cx.ccadum occurrit.DicV o.,^ r rosrranfie,,s&c.hecenimhu.^iditasefttent;"ad:risfim; htud.ncmfparfa etiam per luncfiuras dc memK« n diturro,fupetherbas&fol.a.Etperho"di£f^^^^^^^^^ mid.tate velcamb,o&alr,s qusc funt in porofilatibus ."bibi. i2.Kosautem noneftin poris venarum neciiiporisraemi Q. V /C S T I O, bi-o:um»Hancdi'fferentiam tetigit Aui.in quarta pilm/cap, 1 5.r.deliedica dum inquit, Qiiod de nutrimento remanet quod eft in femita reconden Ji vt dux ali jc liumiditates. Per hoc q) rubditur in defcriptioneaptu? in nutrimentum couer Ros du/ ti tS^cexplicatur finis gracia cuius a iiatura inuentus ros q p!icitef ♦ efi: duplex.f. nuti irc membra dimi n Jtrimcnto carent,cSi: ea prohibere ne a fortibus exiccantibus corpori occurrentibus mcmbra noftri coi poris exicccntur» Et ex hoc patet gene ralis differcntw'inter rorem phlegma naturale ♦ Conuenic ♦n.in generali fine eo q> vtrun.i^ ffnahter ad membrorum nii tricationem Sc membrorum humecftitioncm oritur. Diffo runttamen in multis,quia phlegma non efta principali di^ fpolitione data.f.ab iiepate notabiUter couerfum, ros autem fic.Et confequentcr differunt,quia per plurcs tranfmutatio^ nes medias tranfic phlegma in nutrimentum c|> ros.Differilt etiam quia phlegma pcr vlteriorcm digcil; onem conuercic in fanguinem,6«: ros in cambium.Similitcr diffcruntex par> te hiimedationis quia cum ros fic iam fatis .ppinquus difpo fitionimembiih imcdatipfum quadam humedatione lic huic vcl illi memhro proportioinia q> non altcri . phlegma autem humeclat quadam humcctatione cot. Et ex liis ultc rius fequicur q>ad pcrfcifljm dcfcriptionem roris haben/ dam oportet prx Jicftjc defcriptioni aliquid addere, Ter^ m humiditas taliter diffinitur in I ttcra.Tertia humiditas eft humor qui parum antc fuir coagulatus, 3d eff nutrimentum conuerfumin fubllantiam mcmbrt cxpartc complcxionis ex parte tn effcntix compIctae'5(:limilitudinfs nodumfuit conuerfumr Sciendum cil: autem pro intclledu huius dc-' fcriptionis fj> dehumedationc mcmbrorum ex rore dup in/ uentx funt pofitioncs, Prima ponit non elfe poffibile alicp nutrimentalem matcriam formam membri recipere , quin in ea prcccedat aut prgccfferit forma roris.Et cofcquenter q» quatuor humiditatcs iam dicHiac fe neccffario fecundum ordi nem cofequuntut.Sanguis.n.dcbens nUtrirc membra neccf fario conuertitur prius in prcmam liumiditatem de fecundis cj^ in aliquam aliam. Et confequcntcr priufqp prima humidi^ tas cxfanguine generata tranfeat ad formam fccundx humi ditatisipfafecundumfctotaconucrtitur in humiditatem fc^ cundum qiiam rosdicitur,(5^ficdcinceps.Proifi:o adducut probabiliaargumcnta.Sccundum hanc ergo viam taliccx/ ponenda efi: prxdic^ta defcriptio.Tertia humiditas efl humi^ ditas ex humore facfla vcl gencrata qux paulo anrc coagula' ta fuit a natura.humido eni rorido cx quo debet generari ter tia humiditas exiftente valderarooportetipfum coagularK igitur parum an,quia,f.parum poft vel ftatim coagulat quo coaguIatoc5<^ad porofitates mcmbri nutricndiattracfiofacta cft hxc humiditas» Secunda vero ponic non neccffario pri mam humiditacem fecundum fc in totam rorem cranfmuta/ ri prius ioeam vel cius materiam inducatur forma humi ditatistcrtif.Etimaginamur hic primo cj>ficutper actionc caloris digcrcntis chylum vc conucrtatur in fanguinem ali^ qua pars conucniemer digcfta tranfmutatur in fanguinem et aliqua pars cruda inepta digeflioni tranfmutatur in humidi^ tatem ^quofam phlegmacicam fic .pporcionaliter calore mc brorum agcnccin primam humiditatcmdc fecundis aliqua partem eius conuenienter digeftibile perfecfle diger!t& coa'' gulatfecundum cxigentiam mcmbri nutricndi qugtalir coa gulaca ex porrs venarum cffundicurin poros mcmbri nutrie di & h't ex ifta tertia humiditas,licet nunqua habuerit form^a recundxhumiJitatis , partem verocrudam eiufdem vX:aq> fam ab hac alia parie fequeftrat 5(:in quoddam fubtileliqui dum 3c roris fimilitudinem habens conuertitur quod natura per fubftantiam membrorum poftea feminat 8C diffjndit,et jllud efthumiditas quac dicitur ros. Ei confequentcr imagi^ naturh?cpofitioq,ficucphIcgma poteft vlccrius digcri SC in fangi^iocmconuerti.itainftancemagis necefficatc & indi> gentia nutrimenti humidum roridum a caloremembrorum ulteriu? digentur 3c coagulatur Sc ad poroficaccs mcmbroi^ trahitur (5:: fit cambium.Ec fccundil hanc viahic humor qui paruiw coagulatu» cft ^c» vtplwrimu no e ro3,fcd vtpfm liumidltas a qua feparata per actlonem talorls mcmbri gte fubtiliaquofa&ipfaperdigeftionem ingrolfata generatcx cacambium,vtdictumeft ♦ vtrac^illarumpofitionueft(P'^ ^ babiliterfuftentabilis, fed quac fit magis confona rationi vi^' debitur infra. Ex quibus pacec primo cambium multo pinquius elTe fubftantig mcmbrorum (jl fit ros aut humidi^ tas prima,hoc:autcm explicat Aui.in defcriptione pofita, dii dixit(j>iamconuerfumeftin fubftantiam membrorum cx partecomplexionis,licctnon fitconuerfum ex partcelienti? completx '3C fimilitudinis^quod quidcm intclligendum c dc complcxione partiali,licet.n.partialiter recipiat cambiu co'' plexionem prueparantem ad tormam niembri non tamc re cipit totalem , quia alias rccepiifet formam membri , 3C pcr confcqueus eorum fimilitudinem fccildum ellentiam quod rcpugn.Tt altcri parti defcriptionis»'l>nendum cft igiturca-' bium cilehumiditatem mcmbroin complexionc valdc,pj pinquam,non tamcn rccepiire formam mcmbri,quia no co plexionem ad ipfam fufficlenter pracparantc, licet ab illa plexionc parum diftet,6<: ideo non cft conucrfum in fubftan tiam membri ex partecirenticcompletp brmcfubftantialis 8C fimilitudinis in alijs accidentibu8,qualia funt calor frig"/ durities5<:molIitic3 dCc* Qj.iarta humiditas lic dcfcribit» q> cft humor qui cft intus in fimplicibus mcbris a principil* natiuitatis per que confiftit cotinuitas mcbrorum fimplicii'> cuius ptincipium cfc a fpermatc,&: fubiungit q> licct h;c h^'' miditas fitexfpcrmatcdcbettamcn dicielifc cx humoribi'' co q> principium fpermatis cft cx humoribus, Ad intcllf'' cH^um huius defcriptionis fcicndum cft primo non clTe intd'' lccftum Auic.hanc humiditatcfolumcx priciptjs generati^''' nis clfc contradam.Non.n.cft impolfibilc talcm humidit^' tcm peracTtionem virtutis nutritiucex partc rcftaurari.E''^ plicatiamen ipfam elfccxgeneratione.vtper hoc comp''^ ^ hendamus huiufmodi humiditatem non folum cx nurrim^'' toclfccontrac^am,fcd ctiam ex generationis principij5,ai^ forte,quia perfccftififima cft huiufmodi humiditas a genc'^'' tionc contracfta. Scicndum fecundo c]> varix rcperiunt^*' pofitiones <&:imaginacioes dehacquarca humiditate q^f^? ad hibitudinem cius ad membrum . Imaginantur.n^q^'.'^^* Vt Gentilis cp huiufmodi quartahumiditas eft eficntialit^f idem,quodhumidummembriradicaIis fiue ipfum m^^^!^ jnquantum eft humidum.Hoc.n.videturexitentionc Ai"^* in Uttera dum dixic,q> hoc humido eft continuitas mcbro*?> ideo videturmcmbriscontinuarijcS^: per confequens eca>^ tum.Et confequenter poniccj> l|iiichjmiditati non cop^^ defcriptio fecundac humiditatis kiperius in recto , licet h^^^ in obliquo,quia.f.quarta humiditas eft ex humore gciK'"^ aprincipalidifpofitioneconuerfa^mcmbro dclegata ^ «ffcvftapars mcmbri perfecta operatione. Et confcq^^^.'^^ ter conccdendum eft primo idem elTe membrumcSehufTi/J^ tatemfecundam quia.f.quartam de fccundis , mcbriiq"'^^ procgtoanimatumcft,humiditacem vero (ccun^^^ tum humidum conrraccum 8c concinuatum cft. Con^^ dum fccundo alic^; elTe humiditatem fccundum P^^^^^^^^^^i rationem membroaffimiIatam,licetfitgcncrata ex milatis. Sequitur vlterius non cuiuslibet humiditatis dcprincipium materialecfirchumidum inuiuente iHo^ Pofita non cffe propric dictam diffinitioncm vcl def^jjgrta ncm,fed eft quedam nocifi^atfo vcl circulocutio. ^^^^^^9 autem humiditas poteft totalitcr completc defcnb^vx-^^^^^ ■laicciicnumiaum "'. "y^^j\[j9 trimento contractum,fedaIicuius ex generatione '^^"^^j,-^ cx parte.Exquoulterius patetillam notiffcat^onenT ab nrkH.r nr J:-. ]:a.n'inniipm ^^cl delC''''^^^^ I^Quarta humiditas eft hun^idum cx gcneratione vel temporc^^" r^, ctum in membris fimplicibus contcntum,cS;: pcr ^"^^ '^jcl rum cotinuitas permanet . Ly humidum ex ^^^^^^.^ cot^ tcmporc contractum ponitur loco gencris.In hoc c ^5 uenit cum altis qua: ex gcncratfone contrahi poliun .^^^ neccffario ficut quarta humiditas vt dicunt q"'^^"^^^,porc adhuc poffet a prpdicta dcfcriptione rcmoucri ly c cx dicendo q, eft humidum, quod neceffario ^'^["^jaitatibu» geacrati6econtrahit,<5ephocdiffcrt ab alijs »««^^^^„^15 civ m s T I o. fetun.lis vtquidanidicunt.Egoauteni credoa gene.ationc contrahiomncsfecundas l.umiditatcs vel faltcm cambit,. tum '^^!t"«"1''°'''^*';''"""'""^'"''"'* ''■"Plicibus conic tuina:c.dittcrtaprimahumiditateife:rore.l3cdper Iv n aa eorti continuitas &c.difFert acambio per quod non per »u- net contmuitas. Ego autein alias imaginatus fum ij, tan, « princ.p,o generationis $ ex nutrimento in nobis duplicit- « trepenbilehumidum animatum.Quoddam perfeile no rJn aifimilatum ,puta duritie mollitie colore apore,& rale non cft humiditas fecunda amplius . Quodda vero non omninoin accidentibus airimilatum circa qCJ ad' hiic operarur virtus nutritiua membri allimilando . Et quia .aIeht.mjduma,,imatumeft&glutinofum,ideocontinuun' eft tnembr.s &eorum con.inuitatis confertlat.uum proptec q..od gluten yel glutinatio .,ominatur,5: confequen.er <^ il> lud elt hum.diras fecunda & quarta de fecundis & fibi in re Ctocompet.tdefcriptiocompleta fecundx humiditatis . Er ?^n.nH^"'"f'''''""'°'P''"''"<''"°^1°«P°"'"da(!.diflFinitio fecundu™ hanc v.an,. Sccunda vero ponit primo q, 2% non eft hum,du,n animatum,licet fit valde propintJum a 5 hoc vt an.me.ur,fed eft humidum valde inm^SZfr fectumme,,,bro,& conrcquenterq,l,uiufmodi hum^Oo tes mcmbr. cu.us in.crfec.um eft fua vifcofi.are ,„ ^ i nui.atecoferuat&cogluti.,atacfieasa7l,a, r^^^^^^^^ garem modum loquendi ipfas con->lu n"acX',,f,l ' collaall.gan,partesligniadinuice,,vir.Jioa =f;c^:^a7!=e's Qyarftio, ,. Q.VADRAGESIMOPRrMn e> - Vbicuncp (it phlegma fit in finl "^^ ° Q-iirlc. Vtru neceffarium ipfum prius "d^r!"',"^"' <^°'"'"tibile , vel fit guitur. PrimoexK V fter i,''''"-^',°'' v'''c""q,ar virtutes&c. 8^0.1^0 ^, " ^ °P"="£ •natis in ftns.uinem l^f^r ""^""' '""'""'■•'"tlophleg 'xtra venasC^cunh >■'?'' "' ''""/'" ' "bicutVf: r^'-o.^i^X^^::^^oR^ poceft.ergo tc. ma.nvenis peracionemcalorisr,-' po.eftphlcg/ Etargu,turfic.a.gradum dto^ft o,i.r'"S^''''^'g'-3''"'-^- acquirere,fed minus $ pe^a^difc 0)7'''^ '"''^2'"» ' "^"i« fefl», .g.tur in uenis po.eft p| ' ' ''"°«i5e qu.rereperfe<fle.confeqae,,S l^^cf *^='*'°"''=^^^^ fib>le, vt patet intuen.i, igicuri""'"-* '"'""'^fi' ''^PoC Etproiftovideturauctori«sAuTd°&"'''^'^°'^'''''^- «u.f.capro de ..omitu.vbi ponTi ft5'7^"''V'/''' ma <Iulce,&: digerendo facit ip L?, '^^'^^'P" P'>leg n.s vel membris poteft ex phL^mateT i ri ^'"" '" "= Iteficfehntven^poftheparaTipfui naadftomacl,um,fedmonoct^un^^n"?n. '''' '^'"' '*^«fti' coaionem eius quodeftdim.nu. ""erfiumr,.^^ ' '^•tertn capitulo primo.igicur 1™""" » ftomacho, vt. Ad oppofitum arguitur multiplicfcer. r^rimo quia forma fanguinis nrnrl,,..;..* • ^^hepatisLmediatevelqu^fiCtX^emar-''^"'''''' gu.nem t„„f,„ucandam attingetis pron, ' n. T"' '" ft'« fu.t clrylum in hepate per venas miS 11.° «■ cap.parebic.hocautem nonoportuife fi " f''^' '■^quf^ par potui^et fangui, gcnerari. ^ ConK" "'"" citurrubeurC^a™?^'"'Tr 'J'-''."''"^'"^"?"'^ fld^ «^,vt. ,.can. 'calbum ad fim,I.tudinem carnis tra mamilUm nec J 'P"-? ".'^ i*?' ^™" ' •'^^P-''ed ne. J cosconuenitlaclc. «7'''^'^"'°' ^'^^'^ '^^""dum medT. Plus diftat chylu, a r^'"""'- ^'"'f '"■^non tra.,fmi..andus q-. nh!,» '"-^'""',' '"""^diate in fan»S medfa.erranfmSater''''^'"'''"'''"'>'"'^^''^''yCn^ in venis que f,.„cpoft hepart?""''"' "nm.di^t, ponere,^ 'ut. ed corrumperetur i»' .'"i'"A"'"'"' "°" '^snfmu,, ' XLr. 2I( '■jr.fed coVrum^^e^ietur^i^f,;;" "S'.i"e'T' "°" "3nfmu,a,e> ■"•Kuinem mutandus anteqp ad hepar pert.en.ai eff.c.tur rubeus vt fecundum fenfum appareat . e> er'Lm'!i',"^'^"' 1"°'' "«".'"^ de phlegmate vt patet . mi,>or ,n ^ ?„'^!^ '7""* ','!',"' '''^'""*"'^'°'"'" 3T"uit ex chylo rv^,l?".f""'''°'^''''^"!"''''S"'''^"^8^""«i. LelL dub.opoteft vtra(jparsprob.,b,U.crfult,neri. Et pri.„o ar?eni. ,t"ff '""' '"Tf " "°" '°'"'" '" "'"-'^^^ "i^'" i" arre.,, non folum ex phlegma.e.fej e.iam exchylo crHa.i l.cetpl..,,mumhu.ussenere.urinhepa.e.E,uid irhS d"p lu^Z ■r-tf°-'"''''-'^'.'^''°'''' -i'"""-S Arifto. de parr bus plu, ... volen.,s venas Ji: a, te„a, ,o,ius chvlu.n ab .n.eft.n,s ft.gere.hr confcquenter .j, lice, ,n uenis pC ' hoc fier. .,on .amen n.f. per virtutemeiuscoicatamab h „ te.Et co,,fequen.er pa.e. modus quo phleg,„a exiftc.,, ,aS .n uenis q, ex.ra venas .ranfmu.atur i., ftnguinem . Exilte n.ex.ra reingred.c venas uirtute ipfu.nad inrra venas mouf .e,vb.perfedadecoa.onedigeritur&tranfmutaturiX„ gu.nem.Et .u„c fac.l.s dlet refponfio ad argumen.a poft op poh.um. Ad prrmum dicitur q, licet fanguis virtute car. nofitaus l,epat.s genere.ur.non ramen eft necellarium illam ma.er.am .mmed.a.e octurrere,fed fufF,cit vir.u.em eius a J mater.am tranfmutandam i.n.nediateperue.,ire,fui.au.e.,. neceiranum venas hepa.is valde m.nutas elfcqu a cf, heoa t. occurra. fimul mul.a Cp.i.as chyli digerendi nifi a.i,re. iVi ad m.n.mad.uifusnopotuiiretabhepate perfctfte decoqui fed non ta,T,en tan.a occrrit c^titas Hmul phlegmatis in ue i„s. Hd lccundum concedi.ur q, proport.o eft ,S:c.ad iftil lenlum cp qucadmodum in hepa.e eft uir.us faciendi fan»ui nem ex chylo.ita in ma.,,illa Kic ex fanguine.di: nega.ur con requentia s^c.h.caufaeft qu.aheparinfluit virtu.em natu. ralem .S; fp.r.tum pluriraum in vcnis qi^i eft inftrumentum d.gcftion.stert.s.fednecraamaianec teft culus virtutciS: fpititum ahjs membris influit vt pa.et. Ad tertium prob» bil.terconcediturq,fichylus proxim.is vel valde propin/ quus,infa.,gu,neratranfmuteturtranfircrheparvrreciDCte tur i uenis poft hepar ibi pollet comple,-. digeftione reciperc fed hoc no„ co„uen,t,qu,a ,n hepate digerirur. Auctores ig^' non fecerunr de hoc menr.onc tan.^ de contingen.i remoS becunda a..«m pol.tio ponit q, ficut non generatur fpTri ws' vitahs ahb. cjp ,n cordc nec animalis alibi | in cercbro «c g.gn.uuusn,f>Uelc,c..Iisautfperraa.e,nec^cn fi nma^^^^^ Ia,Kanecfangu.sn,fi,nhepa.e.Etpro fe habet raotiua iain d.eta. .Exquo,nferturpriraocp8dhocq,phlegraa Doiric tet venas .ngred.,& deferri ex venis ad hepar & ibi perfedla decoft.onem fufcpere. Wcebat tertio ^ lice, ta ^ ma tamen temporeinani.ionis abfq, hoc^ i„ fanguinS pto> pr.e conuertatur poteft a membris quadam alteradone alte. rar. qua redd.tur mcnbris conueniens & proportionalis & eaahquahter fouens &confortan, refiftendoinfiJmatioS ex.ccat.on. confeque„t>bus ,nanitionem,& hxceft quedam irapropr|e d.fla nutr.cat.o ficut etiam chylum iraproprie™ cmus ftora nutt.re.vt colhgitur. , j.tercp' p,imocap.'SI,iJ autemoueatfangu,.,emauttrahatabextra venas ad kpar & quahter flat h,c raodus u.debitur infra de uir.u.ibus &c Ad argumenta .gitur alterius pofitio.iis refpode.ur Ad '^""'ca primum ut ftet iuxta membra &c.& uirtutes operctJr et nu ''° tr.athoceftnutricationcpropriedi(fJa. Ad fecundum dici Pl'citer, tur q, non nifi in carnc fit fanguinis tranfi„utatio i„ carnem quiacarnis propriuraeftcarnem reihurare,& fic hepatis o priumeftfjnguinemgenerarefccundum cj, iion alterius Ad aliudin uenis po.cftexphlegma.e& fanguine senerarJ cholera,uerumeftno„naturalis&acalidopra;tcrnar,.rl non ramen fequiti.r q, fanguis &c.ut patet. Ad ali ^^r"* turq,nullumgradumdigeftionisperfedcarl f., ^"""wi/ guinis poteft inducere aliquod membrut^ nifi '^"' jlla.n.eftagensadhancforraaralimi,ansuell?™ P''''.:- cetigiturulteriuscalefferet &c.non tat^en , '"""""'' t.onemreciperetexquainducereturr^Vt-^PIi^S' qual.terc„q,al,erareturuaporfa„gursextracor^ontamen in fpintum tranfmutatetur. Ad aliud dic.t ftos l.ben,! a V s T I redplc phlcgms dulce cx quo nutriatur.r.anpropne Sc coiicr latipruiii in fanguincm.f.impropriedidum qui noneftnf> C\ plilfgma vlcerius prout membro conuenit decoctu. Ad vltimum dicicur i folo Ito polTcgenerari chylum,ulteriori ta men qui dam decoitione poieft in inceftinis d<ijeri,et ita etia i n uenis poft liepar poft^j^ lam generatus cft fanguis in hepa te poceft fanguis quadam vlceriorem decoccionem recipere, 6C hoc n5 rcpugnac didis. Huius vero caufacil,cja poftq^ agens naturalealiquem eflFecTtum induxit non rccrahit fuam actionem,quia tunc ellec agens racionale.Hepar autem dum digelVit clioleram gradum fuperfluje docodtionis induxit,io non retrahetillum giadum,^ pcr confequens nec couertcc infanguinem.hocargumenio vtitur Auer. j.colliget.4.cai5» Melancholia autem cll licut lex fanguinis,(cx autem pcr di'' j^eftionem nonconucrtitur in rcm limilem illi cuiuscft fex» Acicr* Alitcr GVfi.Ht non poteft conuerti.quiaeft matcria illifor mc in proportionata liue lioc lit mcrito maniTcftx fiuc occul tac proprictatis. Contia quia primo coctum incnidari po^ teft,vt fanguis dumin lac conuertitur. Jtcm quia potcft infrigidari,igitur potell remoiieri illc gtadus decoctionis fu-' perfluac. Itcm fecundo regitninis acutorum .Cholcra pcr infrigidationcconjciticurin plilegma. Itcmcx potuaqug frigidacin tebre faiiguinca aurcholerica potcft gnariphlcg ma. Ad primum negatur confequcntia,quaIitcr autcm co Ctum pollit incruclari 3C incruderur,vcl vlterius digerac fan guisdum conucrtitur in lac videbitur infra. Similitcr ad fecundunijlicct enim infrigidarctur SC incrudaretur cholcra, non tamen in rangu/nem tranfmutaretur , fcd dehoc plus in fcqucnti cap. Ad tertium diciturqj cholcram conucrti ad plilegma cft ipfam aliquo modo ucrfus naturam phlegmatis inclinari,quiainfrigidari. Ad Vltimum dicitur /imiliter, vcl dicitur cx potu multa: aqux frigidic incrudatur phlcg^ maquodtandemauirtutenon rcgulatum putrefcit (5(:facit fcbrcphlcgmaticanotilfanguisvS^choIcrai phFa coucrtit, Qiipftio. xlijr aVADRAGESIMOSECVNDO QiixnU Vtrum folum quatuor poncndxfintdigoncsin homine.Et arguftur multiplicitcr q> non. Primo. tanra vidctur diffc^ rcntia cambij a rore quanta primx humiditatis a fanguinc. igitur tantum differt tranfm utatio qua cx rore fit cambium a gcnerationeroris quantum gcneratio primae humiditatis diffcrt a fanguinis gencrationc,fed gcneratio primae humidi^ tatis eftdigeftiodiftincflaageneratione qua generatur fan> guis,^^: per confcquens faltem quinq^ erunt digones . Et fifr qrgui poteft de generatione glutinis ex cambio. Secundo practerdigeftionem quainftomachogeneratur chylus exci bo humorcs ex chylo 8C humiditas prima ex humoribus,& fccunda cx prima eft in nobis aliadig5.igitur tS^c.patet con^ fequcntia 5(:a(Tumptumarguitur,quia prxtcr has eft digo qua ex phlegmate generatur fanguis qua: no videtur minor tranfmutatioq^chyliinphlegma,firreft digcftio quaphlcg mafitexfanguinectfpiritus animalis cx uitali,ct fic dcaltjs. Tertio quilibet prgparatio nutrimenti vt rcddatur conuc/ niens ad nutriendum eft digeftio co q> quxhbct talis eft pcr fecfiio humidi a proprfo 8c innato calido , fed plurcs qua> tuor funt huiufmodi praeparationcs.igitur i&:c.patet confeqn tia &arguitur minor.qiiia pretcr has cft prgparatiocibi i orc fanguinis in Cordc,igitur &c, Quarto.noncft neceffario poncnda digcftio quc fft in ucnis.crgo cSt^cafTumptum argui fLir,quia alias notabilis pats carnis regeneracp non poflet nu iriri eo q> in ea rcgcncra ntur venx 8c per confequcns n5 pc teftfieriin ea'tertia dij^cftioquaablaia aufertur quarta.igi'' tur&c.Velficnotabilis qVitas carnis regilatx nurricur,dJ ^^^s? '^^^"^ "utricationem non anceccdic d gcftio tcrcia,igi^ turcxc.anfumpcum arguicur,quiaincahon regencrancur vc nx in quibus debec fieri ccrcia d.gcftio. Ec conffrmacur qa fecundehumiditates non funcefifcncialiter diftincflea fangui^ nc.igitiir tion eft pon?nda aliqua dJgcftio prxccr digeftionc hcpaiis.alTumptumprobacurprimo,quia alias darctfebris matcrialis non iiuinoraIis,SimiIiter patct,quia cum i ftx hu> XLIL midltatcs fint quatiior digcftioncs i'am cfifent fimilitcr tuor.Similiterperfecflior videturdifpo fccundaehumiditatis q^fanguinis cum fit mcmbrorum fubftantic propinquior,ct producitur aucnis &:membri8,igiturgfediorem induceret vcnp&mcmbra difpofitioncm q^hcparinnutrimctOj^S^^p ^ cofcqns uidcret pfecftiora. Proiftocauctoritas Aucr.J.col ligct.capi.dcaccidentibus digeftiupponcnt.s folum trcs.Ec ^ Gaf.. 2.complexionum5(: fecunda aphorifmorum in comc. illiusaphorifmi.Vbicilcpcibus ptcrnatura itiat ponittres» Ad oppofitum eft Aui.in prima primi, In ifta qiicftione primo premittcnda funt prxambula .Se cundo conclufioncs dc quacfito. Quantum ad primum fic hpcprimadiftincftioq^ vtpropofitopcrtinct acquiuoceutun „.^5111 tur auctores hoc termino digeftio.Qyandoq^.n. fumicdigo proqualibct pracparationenutrimentipcrquam reddit nu^ " trimcntum mcmbro proportionatumad nutricndum,ucldi fponitur ad hoc ut proportionetur qualitcr altcrationcm qn? fic in ore pcr mafticationcm appcllant frcqucntcr digoiic SC prxparationcm,fimiliter purificationcm fanguinis in coidc nominantdigcftionem. Sccundofumitur propriefoliipr^ tranfmutationc nutrimenti qua fit nutrimcnrum prxparati5 ad hoc vt nutriat cum hoc fubftantialitcr tranfmutctuf quahtcraliamdigeftionem dicimus hcpatis aliam ftonia chi,nontamcndicimusaliammagiiariimuenarum SC cof'' dis,quia manct idcm digcftum cftentialitcr, Tcrtio fumimf digcftio pro qualibct notabili tranfmutatione ipflus nutrim^ ti ucrfus fubftantiam mcmbri,fiue pcr hoc pcrdat prxcx ft^ tem matcriam fiuc non,dum tamcn ad fcnfum iiidcatura plg^. exiftcnti digcftione notabilis difFcrentia. Scciida difticti^ pijofj^ (j> digcftioniim qucdam funt quibus prxparatiir nutriinctfi pati""^ ut membrum nutriat,qu?dam vcro adalium fincm qpadnU'pIf)«' tricationcm ordinatur principaliter. Excmplum primi ut ,« gcftiofanguinis in ucnis facta.ExempIum fecundi , vt digC' ftio fangumis ut conuertatur in fperma uel fpiritum. ta% tioprgmittendumc^dchumiditatibusfecundis pluresi^fff daf^ ^ funtpofitioncs.Qiiidamcnimpofucrunt humiditatcs fc^^"" fiti^L das a fangu-ne folum accidcntaliter fiue per accidental<^s drr fpofitioncs cfte diffcrentes & n5 accidcntaliter. Quida uer? pofuerunt ipfas a fanguinc differre cft'entialiter,6<: hi diueri^^ ^cati funt.Quidam.n.pofueruntomnes humiditatesfcci"^'' dasprptcrultimaelTeefTentialiterfimiles,diffcrCtes tiia Tan guine.Quida uero pofuerunt ipfas ocs ctiam inter fc clTciiti* litcr differcnte3,& habcnt pro ifto motiua fatis dcbilia , i^^^ prxtermitto. Prxmittcndum quartocj» tranfmutatioqti* gcneratur vltima humiditas dc fccundis non propric dici'^!' digcftio,fed nutricatio,licet nutricario polTit digeftio noiaf^ quiadigcftiocft tranfmutatioprxparatiua ad nutricatio'^^' Quantum ad fccundum fit hxcprima concIufio.Capi'-''^^ digeftioncm primomodo non folum funt quatuor digo"^^^ patet,quia miilto plurcs funt tranfmutationes etiam ad niJ tficationem fi'naliterordinatx,igitur 6«:c.patet confcqu^^" ^of^ «Ss^afTumptum patet,funtcnimfaltcm.8.&fortcplurcs.fc,^ ^^(Si^ n»primo'prxparatio cibi in orc.Secundo digeftio ft^i*^^'^' hcpatis Qiiartocordis.Qiiinto vcnarum.Scxtoadforrti^^^ ^^, J^oris.Scptimo cambrj. Vltimo ad formam mcmbri ♦jp^ jjj^* dere polTumus digeftionem qux fft in mcfcraicis . Et fi«JJ * Pr?parationem qux fft in gibbo hcpatis diftinc^tam ab 1" fit in concauo 8c plures alias. Secunda conclufio . Non^ g lum funt quatuor dig5nes fecundum fpccicm ad ^^/?^^as nema natura intcntum ordinat?.patet,quia prxtcr i^* eft digeftio qua fit fpcrma Sc fpiritus.crgo 8Cc. [^m clufio.Capicndo digeftioncm fecundo modo.f.pro ^!"^ j^nc tationcfubftantialinutrfmentiprpparatiua ad ""^L'^^iil'f probabilitcr tencri potcft folum duas digcftioncs ^'^^^^ folui \,3C fimiliter folum quatuor.Prima 's babiliter.n.teneri potcft humiditatcs fctrundasianif" ^^^/je efteafanguine naturalitcrfpeciediftinctas,fcdfoIufJj^ ^ui/ taliter 8c fic non funt digeftioncs tranfmutationes ^jjja- bus fiunt hx humiditatcs fccundc.Tranfmutatio ^^gtioad in fubftantia mCbri noeft digeftio.fed ip^«"^^^"^uaiii CL V ^ S T I O, quam digeftiopracparatur.Secunda pars pafct.probabilitct cnim tolerari poteft recundam liumiditatcm cambium et/o rem eiieeiufdem fpcciei a finguine tamen dirterentes 6c luc €runi trestranfmutatiuncs fubllantiales pracparatiua: ad nu tncationem»V!timaveroelhiutrfcatio.^imil,ter tertiapais patct apud ponentes primam liumiditatem fpecie ditferrea wmbiov&ieandem eliedigonem qua gcneratur cambium ^ ros poncdo rorem elfe rcfpe<ftu cambrj (icut phlegma re^ jPc^tu fangmnis,vt fupra declaratum fuit»Sic patet etiam .4? oabiiiterfuftcntabileillas eileciuinque diftinguendo digi^ nem rons contra digeftionem cambij. Quarta conclufio Aui.diftinguens quatuor digcftioncs fecundum fpecicm co ira feinuicem non habct eas penes fpecificam diftinctioncm caufarum per quas iilac acquiruntur diftinguere.patet , quia conlideratioilla non cft mcdicinalis , fed potius metaphy fi^ ca,vel naturalis.Item huiufmodi diftictionis no habctur euj dens notitia.igiiurcSc^c.patctconfequentia c5c' allumptum pa tetintcUigcti.patctiimilitcrciaeftentmuItoplures vt phleg matia dic, Q_uinta concIufio.Capiendo digcftioncm ter tio modo prxc.fe quatt.or funt digcftioncs , ad fcnfum Aui. ad hunc fenfum q, prxcifc funt quatuor notabilcs tranfmu^ tationes matcri^ nutrimentalis ad nutricationem pr^.parati m locis nctabaiter diftidis a calore naturali in noft^o co po eproucnicntcs.NuIIc.n.aint quin fint ad has reducibilcs, t.,lUm conclufionem intcllcxit Aui.Omni«.n.dioeft[o ta^ tramcSr;^"/"''"^"^^'^'^'^ tiam cibi in ore,^ fanguinis in venis magnis Sc cordc & ar df ellen, muUo plutes « auam "«'abiles iam dicen pomco„clufio.pr»cir:^u™t;o^'dt^'"^ forn.a poteft funt quatuor tranfmutationes i '"'2'^"'°"" .i. prsccife cquif„»ad nutrication ^ ' ° K^'*'' """imenti busnotabiliterdiftrentib™":™,';^^^^^^^^^ raI,terordinata:.Etdic.turnotab U^^, ad.nu.cem natu. cibiinorefanguini,incorde.Scitnr,'r;'''" tntndumaddififerent.am materie qu"LJn '^ ""' «tur i„ fpiritum 8c in fperma.Et1t?clHn?'"'" ""f 'entiamfecundarumhum.di.atumquJ& '•''*''*'= «mbium a:c.Et dicitur ordinatx ad diff- " humornmquotumgenerationes no„rum '^^^ '5"»'"or cem ordinat^.t»lT,7nr.„.nn,„.: "°" 1""' "3'"«l.ter adinui XLin. ZI6 cemordina..,poffunt;;:;mn„S"^^^^^^^^^^^^ mentaprincipaliarefpondetur. Td .■^'^'^8" gando confequcntiam.vt patet. Ad r^r T ^'T' digelHoquaieneraturVangusexpwlm^," T '^"""'^ c"ndam.bubftanria..>.phlfgn,a«reftfrfe^7''''? P^Pinqua&communLnfetilinlocote'''»''''»"^ exfanguineStfpermaautfpirituTnonZPdie^^^^^ qu.bus ,,,propo,i,„, ,i,„,Aui.Et,,on d^ett ir^' ""'""^"«lisffnalitervtnutriatmembrr Adte*^ Pf'«"^8'"''''n>efteantecedens. Ad quar^m neo/'""^ faltem fic elTr^ffl'!'"'"/ regenerantur ven? paru^ in cularum tractam pri "''V'?""" * '^"='."° '^' ^'"""'e pa ',1 uort.mmembr v^^T^f^^™^"'""»--'' -cura*^^^^^^^ eueniunt &nafcumur ficuV ""'T, TV"" ''"'"">'i« roregeneratapotuTexhumT'^, r'''.''''^''^ '^^^^ .ibus aliarumvenaun,re»en "'■'''"' rf" "'"">"» rit,ficut&o(rapIurimar«pma"K'"' '• '"^ AdconfirmationeS^SX^::^^^^^^ dl pcrfe<ftIorcm fubftantiam pioduccfc alia mcmbra $ he> par pcr digcftionem fuam,immo et etiam cor per digone qua geneiat cambium tencndo cambium per fedius eile ro re 3l cambio gluten.Non tamen ex hoc fequitur illa elTe p^r^ tectiora.I^rimoquiahocnonfaciunt nifivirtute hepatis^i: cordis.Sccundo quia tam hepar q> cor per fua temperamcta producunt humiditates fecundas fibi proprias pe. actu pio pried.geft.onisqua.funt multo pcrleaioies humiditatibus fccundisa .orum membrorum fibi corrcrpondent.bus fi. cut cor cS^ hcpar funt eis pfediora. Et pro aucfioritate Aucr. poteli: d.ci q, volebat in uenis acquiri rem fpeciediftindam afanguinciJeovifumfuit c^.pluribus negare illamdiPone Gar.vcrototalem tranfniutatioem quagencrantur quatuo^ humiditatesfccundcconfiderauittan^unam pio quantoc vnius ordinis,idco dixcrat ires clfe digeftiones Qu3cftio, • jj^. Q.VADRAGESIMOTERTIOQucri5!Vtru quatuorhumoruminhepate gencratorum fitunus 8c idem calor efficiens.Et arguitur q, non. Primo,quia idcm inqua> tum idem femper cft aptum iaccrc idcm.fecundo de ononc. igitur&fc. Sccurido caloreflficicnsfanguinem eft tcmpera tus,ut coll.gitur in littera 3c cfticiens phlegma diminutus cho Icram excclliuus,fed non eft idcm calor tempcratus excciri^ uus ct diminutus , ut patet.igic &c. Teriio ois diueriitas in catis pioucnit cx diucrfiiate agentis uel materiar.j^.mctaphy licac.fed humorum diuerfitas non confequitur diuerfitatem materi?,.gitur agentis 5^: pcr confequens caloris.confequen/ tia not^.Sc collig.tur maior.p.mctaphy . &arguitur minor quia quatuor funt humoi cs abinuiccm fpccie Sc mult um no tabiliter diffcrcntes quanta diucrfitas non repcritur in chylo SC ptibus cius.igit a^c, Item fi chylus fccfiduocs ptcseius uniformisattiahaturabhepatcpatet cx illo giiari quatuor humoresdiucrfos.Autigiturhxcdiucrfitas proucnitexpar/ tc matcrif vel caloris.No primi7,ut fequit ex cafu.igitur &c, Ad oppofitum arguitijr.Hepar per totum eius calore na. turalcm tranfmutat chylum in quatuor humores fed hic eft unuscalornumcro,utfatis patet.igitur &c * * "^"^ aJbutsrr^^^^^^^ Quantumadprimum. Ptimo nota pr ndpium sene. h,?"""- cutcalo compIex,onal.s quo mediante operatur virtusLel amma e.us l,epa.is operationes. Secundo notTZum au, ,,t,utrum unus &c.|»teft intelligi de caloreZal?& p" d,^ 1,. Tetfonota q, Itcet omnis diuerfitas effetf.us confequaE dtuerfitatem ex parteagentis uelmaterifuel utriufcc non tii proport,onal,ter<5taefteffectuum diuerfitas & dUlimilitu" dotantaefta(Sual,ter agentis velraateriidiuerfita rd tnim calor fecundum fpeciem folum feciidum mapi«',V!w* nus variatusexmateriaomninoconfiraili Dof ,ft% diftin^osproducere.VtcaIorftomachicteid^^^^^^ nerat fumum,aut humiditatcm corruptam cx quo calor fto! machi tempcrati gcnerat humorcm bonum c5L' laudabilcm Et candepartcm mcllis quam conucrtcretcalor iuuenis I cho leram calor fenis in fanguinem tranfmutaret . Similiter eti5 ex partc diucrfitatis matcrix folum fecundum magis cX:mi. nus poflTunt effedus produci fpecic diflFcrcntes. Vt calor fto. machitcmpcratiautcholericichylumtemperatum in hilc' rcs naturales tranfmutaret,chylum tamen calidum 8c \t\R'j mabilem in rem aduftam ut patct prima primi cap de ^ do gencrationis humorum. Ex quo patct q, fecund. riam proportioncm agentis ad matcriam continpir pffil^"* fpccic diftindos produci.Et illud intellexit mi.aIIega.cap.dumdixitadgenerationem hum^^''"^^^"/ ri aquidiftantiam. Quarto prxmittendum?,?'^ ''"^1"" rcm comparatum matcrns diuerfis eiTe rcfr.^/; ? minabilem cxcclTiuum,& refpecftu altcriurH tct,quiaporcftunumfupcrfluetranfrnutare^^^^^^^^^ rcsuKl;ntLiruniformisad rcnfumtaniei1efl: ex partc rei dif formis in fuis partibus ualdc,n5 in co funt partcg igne^ aquef aerex & tcrrea: ^c» Q.uantumadfecundum fit haccpria concIulio.Diuerfi faiir calorcs iicpatis partialcs a quibus ta>' qua particuUribusinrtiumcntisquatuorgcncrantur iiumo'' res.Et intellige per ly diucrfi dilfimilcs.patct , quia intenfior cft calor gibbi hepatis 5C rcmilTior concaui quorum quilibct ellpartialeinflrumcntum.igitur 3Cc, patet confequcntia alTumptum fimilitcr» Scci'ida concIuIio.Licct ita fit tamc quilibct iftorum cft quatuor humorum part/alitcr producfii^ uus.patct qa t3 in gibbo qp in concauo quatuor humores gc> ncrantur.igitur&c. Tcrtiaconclulio. J otalis calor hepa> tis quatuor humorum producliuus cft.unus patct utfupra. Quarta coclufio. L.icctmatcri3cchyIorcdirtbrmitas fitca dlucrfitatis liuiufmodi humorum in hepatc,non tamcn eft to talis ca liuius.Prima pars parct,qtiia in chylofunt partcs ta^ iitcr proportionatac gcnerationi ciioIcrpq> non fanguinis 3C cconucrfo uel faltcm non aequalitcr.igitur <S(:c.Secunda pars arguitur. AUqua pars chyli tcmpcrat/ in hcpatc tcperato con iicrtcrctur in cholcram qu^ tami!n in plilcgmatico non.Simi litcraliquainfanguincconucrtiturquxin phicgmatico con ucrtcrcturin phlegma.igitur nonfola difformitas (S^c.patec confequentia6^aiis fimilitcr. Primum corrolarium.Idc calorfucccfTiuccxmatcriauna&uniformi poteft pKires.p^ duccrchumorcs,quia primophlcgma poftca fin^,u\ni Scct Corrolarium fecundum.Non quatacun»]? eft difformitas cflFcdus tanta cft materix ucl 3f*cm, Corrolarium tertiil» Idem calorad diuerfas partcs chyli comparatuscft dcnomi nandus fuperfluus diminutus &tempcratus. Corrolariii quartum.Ex chylo uniformi in hepatc tcmpcrato ucrifimi» litcr non gcncrantur quatuor humorcs.Nifi quis ucllet ima^ ginari diucrfitatcm applicationis poftc hanc diflFormitatcm carc quod non eft ucrifimilc.Potcs tamcn imaginari fit.p ptcr diucrfitatemmultitudinis dC paucitaiis fpiritus 6C calo^ ris occurrentis partibus,61(: iic fi chylas uniformis fucrit qua^' tuor humorum potcft fieri giio imaginando cp uirtus fcci^dil cxigciitiam humoris generandi tranfmittatplus ucl minuj dcfpiritu. Quintaconclufioncm pofucruntquidam anti^ qui.uidclicct.Practcr calorcm hepatis unum cxiftcntcm I fpc cicfuntquatuoruirtutcspcrqscxchylo q^tulibct unibrmi cft quatuor humorum gencratiuum.hoc perfuadetur.Primo quia proportionabilior uidetur gencrationi fanguc nis quacli^ bct pars lacftis aut uitelli oui $aliqua pars fab3c.patct,quia uitellum ouicitius aiicj partcm fabx hcpar tranfmutarct in fanguinem.confcquens cft contra cxperimentum ♦ igitur oportetdiccrccxparteuirtutumquatuor ihcpatc rcptarum quarum aliqua conccrnit phlegma,aliqua cholcram SCcSe^ cundo,quia in minima carnc rcpcriuntur quatuor uirtutes di ftind? ut infra uicfcbitur,igitur non rcpugnat fic cftc in hepa tc.Tcrtio,quia finis impermutabilis debct haberc caufa im^ pmutabiIe,fcdgcncratioquatuor humorumcftfinis impcr inutabilis.igitur habcbit caufam impcrmutabilcm. fcd non matcriam,igituragensquod cft hcpar. Etimaginamur hic q> illx uirtutcs fint caufa gcnerationis quatuor humorij qua tucunc^ fucrit matcria uniformis» Ad argumenta princi'' palia patet cx didis folutio. Qufftio. xliiij. Q^VADR AGESIMOQ.VARTO Queritur. Vtrum caufa cff/ciens humoris melancholici naturalis fitca liditas tcmperata.Etarguirurmultipliciterq> non. Primo, humor melancholicus eft frigidior phlegmatc , igitur non fit acalidotcmperato.patct confcqucntia&aflfumpium argui^' tur.Primo,quia rigor quartanac cft fortior quotidian3C,<S^ fimiliter frigu^ quartanae cft maius confequens imprcftione inelancholiT.Secundo.quiaphlcgma cft propinquius fpui Si^fanguini qui funt calidiorcs mcIancholia.Tcriio,qa phleg ma naturalceft faporisdulcis.mclancholia ucro naturalise ponrici,vt prima primi cap.dc humoribus,fed in fubftantia frigidiori fundatur fapor poticus dC acctofus dulcis,ut col Gaf. ligit. 1 .can.cap» j .5<:.4,cje (implici mcdicina diftone tcrtia. XLini. ' prImo5i:.2.cip.igitur 3Cc. Sccundo princlp.ilitfr rnainf cftfrigiditasgcnerans mclancholiam naturalcm q? phleg^ ma.lgitur «l^c^c.afiumptum pbatur,quia frigus gencrat piileg ma <S(^ multum fupcrflucns mclancholiam.pria primi cap» de modo gcnerationis humorum. Et cofirmatur,quia fic fehabctphlcgma naturalcad mclancholiam naturalem <^ ccontra,ficut non naturale ad non naturalcm 3C ccontra,fc<* quolibct phlcgmatc non naturali mclancholia aliqua no na^' turalis cfHVigidtor,puta gcncratacx phlcgmatc pcr wTico^ gclationis.igitur 3Cc, Tcrtio,melancholia natuialis cft hu mor frigidus 3C ficcus.igitur non fit a calido tcmpcrato.cof» fcqucntia tcnct.noncnimdiciturcalor humorum produdi^ uus tcmpcratus vcl igneu8autdiminutus,nifi quia rcitem'' peratae igncx 6<:c.produ(ftiuus 3Cc, vt vifumcft circa littc^^ ram.<S(:airumptum fatispatct. Qiiarto minus dominat calor hcpatis fupra partcm chyli in humorcm mclancliolici/ conucrrcndam q? fupra partcm in phlcgma conucrtendam^ igiturmagis diminutum cft calidum gcncrans mclanch«^' liam ^i^c.confcqucntiatcnct vt vifumcftcirca littcram,'^ aflfumptum ,quia pars illaeft grolTior 3C tcrrcftrior »5(1 cuilibcttranfmutationiinobcdicntior 3c calidum virobi<3^ cft3:qualc,vtpatct cxquxfttone prncccdcnti. Adoppofitilc Aui.prima primi, cap.de mogilonis huof^' ^ In quxftionc hac erunt duo articuli . In primo videbitt"' p|if) quid fit frigidius an phlcgma an mclancholia.ln fccundore^ ^tW fpondebitur ad quocfitum. Quantum ad primum fit hs*^ fliol'^ |)rima diftin(5lio,q> tam phlcgma cf? mclancliolia potcft ciup'^' duplcx.f,naturale,cli:pr3ctcr naturam.Quidfitutruq? pat^^* plif'^'^ ExquopatctinarticuIopofTecomparari phlegma natural^ ^^,^3!« ad melancholiam naturalcm,q> proctcrnaturalcm ad prst^'''' naturalem 3c cconrra. Sccunda diftincf^io.Phlegma natu, f alc cft duplcx.Et fimilitcr mclancholia. Quoddam a prin^^j pali difpofitione conucrfum notabilitcr , vt propinquum a^ hoc vt conucrtatur in fanguincm ♦ Quoddam vcro non p^^^ mutatum notabilitcra principali difpofitionc. Pt^vnt^^^ dum rcrtio phlegma naturalc clTc in fanguincm tranft^^^SJj biIc,non naturalc vcro non, Pracmittcndum quarto^*'^} bet phlcgmate q^-tucunq? frigido pcr viam cogclationi? P^* fegenerari melancholiam non naturalem.Ex c\uo,n^^^^!f pcr congelationem poffuntcxcludi partcs aquofnc huni'"f cum remancntia terrcftrium.igitur«S^c.Similitercx fangi"^ poteft per congelationem ficri mclancholia non naturalis V colligi poteft cap.dc humoribus.^ fexta quarti cap^^^f^j^, fu canis rabidi.fcd multo maior c diftatia fanguJs a melac" ^ Iiaq^phlegmatis vitrei.igitur&c. Sit igiturhxcprinia<^j!^ clufio. Aliquod phlcgma naturalc cft qualibct mf^^n^^^ naturali minus frigidum vFcalidius.pbatur.Aliquotl rl^^^ nianaturalcaliquo fanguincnaturali eftcalidius , hpj^'^ t>aterconfcqucntia 5!:aflfumptum probaux fupra ^^P»^^^^; plcxionibus mcmbrorum.Itcm aquoIibetfangu?ne nat liquilibcthumormclancholicus reccdit notabiht^f y quodlibet phlegma,puta illud quod cftimmcdfatc i" J^'^^j nem conucrtcndum. Sccunda conclufio cft '^?*^'^' . ^jju^ naturale a principali fua difpofitionc non alteratum frig' eftqpmelancholia.lftam conclufioncm voluit Aui .P^ p^ primi cap.dc complexionibus membrorum dum '^^^^^i\cg gidius quod cft in corpore noftro c phlegma.Ttcm P (^/ p{fi ma atteftaturclcmcntofrigidiori.f.aqusEColHgitur i^^^jg^, V M cundo compIexionum,ct in librodc malitia compl^j' ,-^^5^1 ^Jp iJcrfc,(S:in cai5.de modogcncrationishumorum ^ ^elan^ ^ phlcgmatis cflFec^iuam cflfc calorcm diminutum ^^^^-3 ^0' cholic tcmperatum,cS:pIura alia adduci poflTcnf. i j^^uficp cIufioprobabilitcrponitur.Ql^o^ibet phlcgmatc (V j^ifg ^ridoaliqua mcFia nonaturalis eft frigidior..pbar»'=^^||^ht, matc q^tilcoc^ frigido conucnit pcr congclationer" ^^^\^oP. liam non naturalcm gencrari,fed omne gencratum jila congelationcm vidctur frigidius.igitur ^i^c.Nota .jj^^^.n. conclufioncm non cuidentcr cflfe probatam P^^^^^^^gclatio^ teneri porcft oppofitum imaginando q» Iicet P^J^^ationcm nem partcs rcmancntcg infrigidentur per j^^^eo CIV B S T t O* tamen exprimuntur partefiaquofx frigidiorels finttmc^» ttres,vnde r(tinanens non eft frigidius.Et ficaliqua melan^ cnolia aliquod phlcgma eft fi (gidius dC aliquod minus frigi «um,(X:percofequens afiquodgquale vtfccunda primi.fcc «x his patet tefponGoad argumentum» Qiiantum ad fecu^' «um colligcndo qugdam di(fla circa litteram fit hsec prima conclufio.ldeo non didiur melancholia fieri a calido tempc ^■atOjqufa calidum ipfius efFecftiuum fit ponderaliter tcmpc fatum,paiet fatig» Sccunda cocIufio.Non ideo etram dici> furfieriacalido tempcrato,quia ilUid fit tcmperatum adiu^ ftitiam.patet,quia per idem phlegma factum ex cibis tepc> ratis in hepate icmperatum denominaretur ad mente Aui» ficriacaUdotempcrato,cuiusoppoIitum ponit in littcra» Tertia conclulio.Non idco dicitur c^Iidum gcnerans me> lancholiam temperaium quiaproducit rem teirpcratam in relationc ad fanguinctn, Quarta conclufio. Huiufmodi cn lidum dicitur temperatum per abnegationem extremorum caloris a quo gencrantur humorcs,talia cnim extrcma funt calorigneus genetascholeram^&calordiminurusgcneras phlcgma.Quiaigiturcalorgcncrans melancholiam noeft ita intenfas vt calor gcnerans choleram necita remillus vt gcnerans phlcgma,c6foquenter dicitur per abncgationem mcdius.Et iftam conclufioncm jntcllcxit Auicen.in littera Ad argumenra principalia fefpondetur, Ad primum di' citur negandoailumptum faltem de naturali pollct proba> bilitcr nc8an.Et cum arguitur cj, rigor &c. ncganda cft co fequcntia;eften.mmaior,quiacxtenfior proptcr matcrix grolI.tiem &fornor propter giauitatcm 3c horribilitatem melancholior 3C contrarictatem eius ad virtutem, quarc vir tutemmagisproftcrnit^^propterdenfitatemmagisim^^^^ mit.Co„fimil,ter dicitur dc frigorc,.S: negatur phltrnTno conucrfumcffcformalitcrpropinquiusfanguiniquo^ CU„q,remilTus gradus dulced?n?s '^^^^^^ <# fapor ponricus vcl acetofus. Ad fc ^f^^^"^^ maiorem fio. Ad conSrmationcm neganda cft m" 7 ''^P^^ proportionaWtas 8Cc . Ad auam.m ^ ^'"^''«"f^o vel foplicitcr^abfolutemitt S^^^^ ^^^' ^-ct quoad pofifccalefaccrc. "">»"«ur (Xc. non tamcn XLV* ^»7 Quaftio. xlv» Q.VADRAGESIMOQviNTOrk.. • ytruexiftimatiovclfpccicsina^m^^^^^ tnshumorri autquouismodorcalisaltcrarinn . A ^'^' «on, Primo,qSaagcns&pafrumd;^^^^^^^^ quiavelmc.erct^^ «i»niUSi nihil nunc fpintu moucbitur cx fe n.,^^ ws ynu9 vnicam faltcm imprimct qualirarpm m • r^^* «omsfib,opp<,fi,,5. Tertio,quia«ntumdCvidl^ &plusfp.r,tuspedisabimaginatio.Ke«ftcte n „^1'"!: mculo cerebri pU,o„is ^fpiritus manus vel pedtTfc get,s caput platonis imaiinantis.fed illa pot '(Imouer' f " r,tumped,s ,gi,u,aifpi|,3manisfortisAficZ" -r^^^^^ ?o,fequ[""c^ mri' L^T^Zr'''."^'"" Qi"- fi concedituTcontfa r r ^^"l^^T ^"""a,q. dicin^fciUcetdi"«f ' '^^"""''"5™";!"« nl?, fiinatio. Ouinr^ '^'^''y^fSiaquoru nulliieftin,, Sm,utSSd;";r"""^^^^^ Ad oppofitum eft AuTcen p n>Mionismouethumotes.&ft ^"^'"•"'otus :cfti. etiamcucorpuspatiturproptcropcrationcs anlmales alias ab iftis cX:c.Item confidentia poteft elTc caufa aegri ad falu^ GaP. tcm,fed hacc eft tranfmutatio rcalis.igitur c&Tc.maior colligi turprimo.pnofticoiuni.2.commentoJIIcpIurcs fanat dc quo plui cs conffdunt.Et quarta fcxti naturalium pcnultimo capFo.Plus facit cofidcntia ad fanationcm cu mcdicus cum omnibus fuisinftrumcntis. In hac quxftione dc virtutc quxfiti non cft dubium.Ex> perimentoenimpatct variasanimaccHFcdioncs noftra cor pora varijs modis alterare moucndo fpiritumab intus ad cxtra,^econtra. Sed de modoquohoccontingat eft du^' bium» Credidit cnim Auiccn.in fua metaphy fi . 3c fexto naturalium capituloallegato. quod imaginatiohumana no folumeftefficaxadalterandumcorpus proprium fedalic^' num.Ethabcatmotiuumillud» Cum eiiimanimam con> ftet ex nobilillimis principrjs eflfc 3c ab his immediatc pcn/- deat.f.calcftibus corporibus Sc intclligentijs , quia cft infi^ nita ^ntelligentiarum matcria aliorum entium mundanoru eft naturaliter obedicns animx quae multam fapit fupcrio^ rum naturam,iS(: maximecum fueritanima produdaa no^» bililTimiB coeleftium influxibus,tunc cnim potcrit pcr ima> ginationem corporis cirentiam ac matcriam tranfmutarc SC niucs 3C pluuias 3c grandincs induccrc 3c pellcrc 3C alias mirabilcs tranfmutationes inducerc,& hoc maximc crit vc rum cum anima fueritimaginationum valdefixarum et for tium(S(:fueritfeparataab operationibus fenfitiuis multum diucrtentibus 3c impcdientibus animam. Et hoc multis exv perimentis fortificari potcft quae ibi colligc. Sed hxc po/ fitio communiter improbatur, quia propinquius eftcorpus proprium animae ab anima tranfmutante alicnum.igitur multo melius 3c eflFicacius 8Cc, Item quia anima non agit ni fi in virtute fuperiorum,fed talia non agunt nifi mediatibus caufisiiiferioribuscalefacicndo 3c infrigidando mediante moruluniine&influentia.igitur&c* Hac pofitiofufteiv tabilis clTet fi quis vellet infiftcre. Alitcr igitur rcfpondo turad quxhtum. Prxmittendoprimoq, in naturalibus corporibus inanimatis multi poflfunt motus nouiter initiarr ' & in talibus no aducnit noua imprgfifio principalis illius mo tusautprohibentisrcmotio. hocpatetde mutationc facfla inaerefuppofito grauiori nullo prohibentc remoro afcen> diifuperpofitovcroIcuioridefcendit,&:hocnoneft nifi ex naturaliord.ncgrauium.talitcrenimexnatura dotata funt Vt quandocunq, grauiori Icuius fupcrponiturvcl leuiori gra ad motum. Contra.tunc grauc inanimatum moueretur cx fe» Neganda eft confequentia,quia hoc non fit finc mo tuincxtcrioribuscontingcntevelmutatione quac eftcaufa huiusmotus.Etpeneshoceruntmulta alia concludenda Prxmittendum fccundoquod fpiritus vitalis naturalis 'sc animalis eft corpus animae naturaliter fubordinatum in fuis motibus. Ex quo fequitur fpiritum aptum efte mouo riadomnempolitionisdifferentiam fecudum exigcntiam opcrationum animac,ficut aer aptus cft afcendcrc 3C defcen dere fecundum exigentiam ordinis naturalis grauium 3c Ie> uium,cui naturalitcrfubordinatus eftacrin motibusfuis PraEmittcndum tertio qu6dlicet fpiritualis alteratio 3C matcrialis fint tranfmutationes valde diftincfta: cx fpiri> tuali tamen alterationc , 3C qualitatc fpirituali potcft pcr fcproucnircaltcratio matcrialis qualitas matcrialis.pa^ tct , quia illuminatio eft fpiritualis ahcratio cx qua pcn> detpcr fe calefac^io . Similitcr fpccics coloris apud po/ nen tcs eas 3i coeleftes influxus plurimi 3Cc. Quarto ore mittcndum cp fccundum plurimum efitdus gcrit in fc fi ' litudinemformalem aut virtualemfux caufae o * pracm.ttendumeftdupliccmeflfeaixapprachenfior^^^^ AI* ap ma eftapprachenfioai^ad quam fcquitur palTiofcnfitiui ao P^^*^'"' pctitus dC inclinatio ad profccutionem vel fupam r ^ fiocibivelinimici. au3cdamvcrocftappX;& Pl^^« luta ab huiufmodi acflu appctendi.ExcpIa pTtenVficL' vffio coIumn«.H,spr3emtftjsfithaecprimaconclufio^^ lacob.Sti.auic. eEc Aucr. a V -fli s T I o. matlo velimaginatio vel fpeciesiiianima coniiindla paC' fioni fenfitiui appetitus potcft ellc caufa materialis tranfmu tationis.f.calcfadtionis infiigidationis 3cc* Conclufio patet cxperimento in ira timore gaudio 6cc.Et colligitur fccunda primiallcgatocapro.Hteit omnium aucioium. Exvarijs enim atfedionibus animalis fit diucrfus motus in fpiriiu ad intra:&: ad extra,veIociter,tard3c, quare cotingit corpus in terius vel exterius calefieri 8C fpiritum inflammari dC extin> gu!,vt vifum cft.igitur &c. Sccunda conclufio. Ad fal> uandum iiunc motum fpiritus ad inira Sc ad cxtra SCc, fecu dum exigentiam pallionum animae non oporict poni in fpi rituabanima velmembrij nouam qualitatcm velimpref'' fioncm qux fit liuiufmodi motus caufa produdiua. proba^ tur.Sola fubordinatio naturalis iiuiuCmodi corporis ad illud eft fufficiens caufa Iiuius motus.igiturfrullra dcc.Itcm non apparct a quo proucnircnt alterationes iilx contrari qui^ bus fpiritus aliquis in aliquo accidente anima: mouetur ad intra,iS^aIiqui8omnino illi iimilis ctiam mouetur ad cxtra, 8cC\cdc alrjs» Modus igitur fecundum quem contingit hic motus in fpiritu eft quia fpiritus naturalucr fubordina^ lusanimarficdifpofitaanima , vrin gaudiofic inclinatur moucri ad extra,*&: econtra in triftiiia. bt piobatur rationc ficut acr ordinc naturali fic difpofiius cft vt fubftet leuiori/ bus 3C fuperftet grauioribus ita vt aliquando quiefcat&ali quando moucatur,ita diccndum cft dc fpiritu. Hoc auicni videtur fcnfilfe Auiccn.prima primi.dodri.fccunda. capi' tulofextode viitutc motiua duni inquit,q> in vnoquocj? mufciilo eft alia natura quae cft iudiciuni aeftimatiua: virtu tisaquaproucnitcommunisconfcnfus.non enim verifi^ mileapparet q? mulfculus pedisaut cruris altcrari debcat ftatim cum vidct canis cibum 3C appraelicndit tamen mo*' uetur.potiushocigiturvidcturrcducendumin hanc natu/ rac fubordinationcm. Tcrtia conclulio» Probabilius ap*' parct fpiritum ab animx palfionibus ab intra vel ab cxtra moucri fccundil exigeniia dCc» per nouam imprglTioncni in eo receptam pcr quam inclinatur fic vel taliier moueri» Potcft pcrfuaderi rationc,quia tunc diftans agerct indiftas, &nonagcret pcrmcdium.AmpIius pari ratione magnes mouereturadfcrrumfincalterationcaliqua. Etita viucns viderct vifibile fpecic nulla rccepta,<5^plura alia non confo na fentcntia: Arifto. Quarta conclufio. Probabilitcr po^ nitur q> fpccics fiuc imaginatio ad quam ctiam non fcqui^ turaiTenfus neq^diffcnfusaut appetitus profecutionis vel fugx potcft per fe elTe caufa rcalis tranfmutationis in corpo re imaginantc.f.calcfadionis infrigidationis 6Cc,8c motus fanguinisadcxtra&adintra.Iftam conclufionem iniclli^ gebat Auicen.in littera.iSc! fecunda primi.alleg.ca. 8c quar ta fexti naturaliimi.capFo penuItimo.cS^ prima tcrttj. tracta tu quarto cap.penultimo in fine. Aiftimamus obedientiam naturae mcdicaminibus.Et GaP.aliqualiter in libro de cau^ iis motus animalium.AUcrant autem fpccics 8c phanta^ {lac.Etphilofophusfcxtaproblematum in problematibus pluribus 8c maxime odauo problcmate. Et primus mo dusquohancconclufionem faluarc poffumus cft q> licec fpecies caloris in anima cxiftens nofitformaliter caliditas cft tamen caloris virtualitcr producfliua.Similiter licet fpe^ cies rubcdinis vel rci rubex non fit rubca vcl rubcdo , eft tamen rerum rubearum naturaIitcrmotiua,&ita confimi'' litcrdcalrjs.Tuncergo ftante forti imaginatione rubedi> nisfanguis poieritperiftam mouer;,cS:^fic dealijs. Et caufa €ft,quia cfFcdus aliquo modo fimilitudinem gent fuae cau> ^ vtfupradicebatur.Necde hocplusporeft fieri quaeftio cp quare lumen calefaciat aut aliquis caleftis iiifluxus infri ^'j!^^* pxiftopatetquarcaliquo comedentcrem ace^' P P^^""f ^entes afprcientis.Et quare aliquo ofcitan te occbt quarc friget homo dum videt hominem trcmcre, vt leptima probIematum:5^ fccunda primi allcg.capfo. SC quarta lexti naturalium allega. capFo. Secundus modus cftimagmando virtutcs naturalcs clTc animalibus aliquo modo fubordinata3,ita imaginatione tali vel tali cxiften XLVI. tc talis vel talis accldit In fpiritu motus virtutibus naturali^ bu3 fic mouentibus propter hanc fubordinationem.Et hoc fcnfit Auiccn.5(:alrjpluresin locis praeallegatis. Cotra, c]uia fpecies caloris videtur dcberc cakfacerc vcl frigidita^ tis frigcfaccrc fpeciem rci qux videtur tremere vel huiuf/ modi. Jtem quia tunc fpecies quandoi},' deberet obicdi^ immutarc cum indifterentcrpoftueirc caufacalefadionis. Item quia parirationedeberct calcFaccrc acrcm 3C mc^ dium. Ad hoc refponde ur cp licct fpecies fit calefac^iua nontamcn nifidctcrminatifubiedi 8c dcteiminaii mcbri difpofiti.Secundodicitur q> poteftaliquid pcrfe calefaccrc quod lamen pcr accidcns eft caufa infrigidationis. Ad argumenta principalia refpondctur. Ad primum diciiur cj) communicant. Vcl dicitur vt Cociliator q> agcns 3C pal fumacftioneconuerliuacommunicant&c.non tamcn ccftario alia vt patct. Ad fecundum de motu fpiritus pa>' tct,5cconcediturq)fpirituspotcft contrarias impr^fiionc!? rccipei e SC q> ipfc non cft vniformis ficur fangnis. Ad tcr tiumdiciturq>fpiritus pcdis cft fubordinatus imaginatio^ ni tux iSc^anima: tuar 6C non fpiritus manus for . tangentis tc. Adquartumdiciturq>triafuntinftrumcnta maxim^ comunia a mcdicolibcreapplicabilia.alia tamc funt i^^}^^J ta,ut ucrba incantationcs 3Cc, Ad vltimum fimilitcr di'' co^^^ citurconccdendoctiamq^cftibiconta(ftus faltcm virtua ta ^ , lis licet non corporalis. Proifta quxftionc vidc Coiic'^ ii|" liatoremdiffcrentiadecimatertia. qiplurcs alios dod<y r j, rcs Patauinos qui optime dixcrunt. Quocftio. xlvj. Q^VADKAGESIMOSEXTO QLisritur' Vtrum in vnoquocjj membro fint illc quatuorvirtutcs.f.at tra£^iua,rctentiua,digeft!ua,6<:expuIfiua.Arguitur q> "°"r^jf, Primo.in cutc non cft virtus cxpulfiua: vt. i.de accidcntl 5(:morbo.<j.cai5.igitur6<:c. Sccildo.pcrfcdiorcs funtfof mcanimatorumq^inanimatorum^fedfbrma lapidis nf* indiget his pro fui conferuationc.igitur 3Cc* Tcrtio.hp ^'''^ tutes funt conrraria:,fcd non polTunt in eodcm clleadir^J"^ te concraria igitur 3Cc. Quarto.agens idem in paftu«» •'J^ non eft motuum contrariorum produdiuil , fed rctenito attracftio contrariant ut motio 8c qctatio.crgo 8cc> 0^}^ • to.attracftioperficiturficcoc&expulfio humido dominat^j fed non poteft in codcm dominari ficcum «Si: humidum»;^^ tijr &c. Confirmatur ,quia uirtutcs diftindx diuerfi^ digenttcmpcramcnti6,utponitGaf.f.dc accidcnti. Ad oppofitum eft Auic.hic.Et Arifto.primo dc ^ tionc,&pIuries alibf.Etgencralitcromnes audores. ctiam expcrimcnto,& argumento dcdudo. Ad dccIarationemlittcrac.Primopracmittenda ^^'Jl 5/ tabilia quaedam.Sccundo conclufioncs de quacfito* ^ jj^ tumadprimumfcicndumprimo q^anima proprie cft humana cii fit forma perfcdilTima 8C plurimut" &opcratiuaindigetfubie(fio difpolito per inftriJ*^^^"^^ inaximcoperatiuum,taIeautem cftcalor. Propterq"'' fcribituruiuentisgeneratioinlibro dcmortc 8C ^'^^^ f^^i/ prima parricipatio animac nutritiux in calido natiiral/' la autem eft huius permanfio.Et quia acfiualis calor in ^.^^ teria mixti non abfoluitur ab a(ftionc in humidum tefolutionc ut capitulo dc hc(flica.& tcrtia primi P'"'*^^,.^f/ pitulo,idco neccftaria cft continua rcftauratio pcr "^^quo tumncuitacitiftimeconfumptohumidofiniatur. ^^^/ patct quod fi forma uiuentis fuas potuifter operatio ^^^.^^ ^ ficcrc in materia dura calida non refolubili ^^^pcr .J aut ferrum in illa fuiffct anima produda ^^^%,^iti'tt' \ ^if facit natura dc pofTibilibus quod melius cft. ' ^^tun^: ^,,. tendum fccundo pcruirtutcm intelligi tetnp^!^^ du^ K-^/ & non ipfam ammam "«rtus P'-'"^'^-^, JupJ'^ )/' <^a. Tcrtio prarmittcndum hanc ^'^''^''^^ut^isoP^ cem . fcilfcct communcm 3C propriam . ^"^""^iijus , ^ ratur cum uarietatcuillorum in uarijs J.'^' ^(,tu locai» cum motulocali , ut infra , propria ucro ""^^u,n cnifli mcmbri. Et dchac propria eft fermo > ^^„011 CL V ^ S T I O. el^non omnemetnbrum habere virtutem communeniV H( aemittendu quarto q> motus niitrimenti proprij ad nie> Afifto» i'^ ^^^"^ motus ferri ad magnctem. 2,elenchorum,6<: 7.phylicoij;»comen,io# Qiiintopraemittendum q^norc pugnat aliquod agcns mcrc naturaie elTe contrariorum eb rectuum produc1iuum,quod quidem potc(i: in multis cafi^ DusaJuenire^Wrimo vnumproducedopcrfe 3C rcliquum Pcr accidCs, vt aqua frigida calefacit 3C calida ( nfrigidatur» occundo per diuerfas eius partcs habcntes proprictatcs co> traria3,vtaloes per partem fl:ypticamconfortat,v5^pacu> tamrcfoluit,coriandrum cSLpfylium per corticem infrigiy dat 8C per medullam rubificat dC cautcri^at» Tertio per df> uerfas proprictatcs occultas in dtuerfia partibus rcpcrtas eiufdem vt pars feptctrionalis 8c meridionalis magnetis» QLiarto ex parte varietatis dffpofitiotiis palli , ficut fcrruni purum attrahit magnes & inucflum olco expellit a fc. Qiiin to vbiconcurrit idcm tanqua agens vniuerfalc,vt caleitis influxus generalis agit calorcm 8c frigus Jdem fol maturac tTudlus&:corrnpiteofdcm.Scxto ex varietatcordinis vel difpofitionis cuifubordinatur forma, ficutin motufurfum «:deorfum aquac ne detur vacuum,^^ in acflfone quam fa> cit forma fcrri ipfum mouens ad magnctcm. Qiiantum ad fecundum fit hxc prima conclufio q, in quoIibTt mZ^ catione , & nonhabet nutrimcntum coniundum , igitur oportet ipfum attrahi &c. vtcirca litteram dicebatur Sccunda conclufio Ad faltiandum has quatuor opcra/ ^ones oportct ,n quolibet membro poni quatuordiK principia velqnatuor virtutcs rcairtcr c{\a\^Z. vnamcdiantefitattracflioa^ldiant^^^^^^^^^^ quidam pofuerunt imaginatcs cb n^m» ? d'?^ft«OiS^c. vt attrahcrc nutrimentum " ftu' S ^ '"'"^ dens ffxc rctinere vt,'t ficco '^' ^ttradum inircn. calido 6^c.prS S '"''"^'"^ ^'^ercrc vtic patefteiusrohrer^ar^^^ naturalc no„ fed dum fit attracflioadeft ficcum ^^V^ approximato: ItcmquaronepolTetfufpcndercac4S!r T ^^P^^fio. l't,po(Tct etiam rafpcnderc ad^l '^:'^"^. ^^«^ ^ '^P^t turaleflaretdebitcappr^xim^'^^^^^^^ lud 3C plura alia. Tmia c^Si T> f I^T 'I bilc cft q,coprone vna fiuc "ol^n ^ ^'^^"^^ tum &C.OCS in codcm memb o n^^^^^^^ ^^^^^g^ dicflx.Pcrfuadetur fic,a quavi^ " ™ 5.'^ abcademetiamfitatt^aSiretentr&Td^^^^ demmconuenientisexpuIfio.igitnrcXrr /ffLr!; tcnendo.n.vttadtamfuitin qfnc dffo^m^ f^^^^^ ^^'''^ mafpccificanoncftn;^^ vt renfit Auer.CompIcxio membri altcrat nutrimcntn ab t anoneincIinantcadmotumadmcmbrumcS^pcrea,^^^^ qualitatcm qua inclmatur nutrimcntum admoucrf ad m-^ bruni inclinatur, vc luxta illud cxiftens quicfcat ficur . grauuatc SC forma mouctur lapis ad ccntrum & n^. in centro,per eandem etiam virtutem.f. comDPonem'''"' vltcrius membrum nutrimentum aItcranT& diRcTcnl'^ S^tandem fupe.fluitatcm digeftionis tanquam Ifco.'^^' •n.cntem altcrationcinclinantead expulfion rpr^""^ T^li-"' de igne in lycinio Sc de ma?n«c fi deK ^rahcrc&alTimllarefibiferrum^erubigine^^^^^^^^^ ;„^:;^[.'^^°"^^"fio.Licetita fitpbabilius tamen at^'^^^ tam qua.pprfum^S^^^^ ^ P""^^^"^ occu fluitatem^p^atctTxd S^^^^^ ^ ^^^P^^^t fupe , cxpulfiofia%crfi4fe . ^"^ « ^"Perfl i occultam propricmtem rcfolutionem nooportct inhoc libetmcmbroSS^r^' Corrolarium.ln,,^ diftincfi^ pcr quas hmoi nciff^'''""^ ^hmmctvci rcaliter ^ vu*uic» rrcqucntcr dnr quatuor in ordine XLVIL 218 ad operatiotics fecundum denoiationcm* Ad argumen^ ta principalia rcfpondctur. Ad primum dicit q» in cutc non eft virtus cxpulfiua comunis ab intra. Alt^ dicunt cp il lud cft vcrum dc cute qux dicitur Hymen quar pi oprie no Hymen eft membrum, Ad fecundum patct ex primo notabili, quid, Adtertiumdiciturq,nonfuntcontraria:,nifi quia c6tra> riorum cffeauam producfiiu*,quod poteft elTe aliquo mo^ dorum iam disflorum antc, Ad quartum dixerunt quida q,qu(esinterminoadqucm&' motusad tcrminuad que noncontrariatur,quiamotuseftdegencrctermini ad au^ Vcl dic q, idem poteft per fe producercopcrationcs oppofi' tas faltem priuatiuc,dum tamcn vna alteri fubordinet na^ turalitcr ficut motus naturalis ad tcrminum 8c quies natu^ ralis in tcrmino» Alij dicunt q, idcm eft per fc cum diucrCis circunftantrjs contrariorum produdiuum, vtaer in fplTcra fua quietatur a forma 8C extra mouctur. Ad quintum dr q, omncs iftx pcrffciuntur complcxionc totaIi,Iicct vbi do minetur ficcum complcxio ifta fit conformior retentioni- SC vbi humidum dominatur cxpulfioni fit conformior. Quaeftio. aVADRAGESIMOSEPTmO Qu^ric Vtrum olla nutriaiitur mcdulIa.Arguitur q, non. Primo fic.Medulla cft fupcrfluiras nutrimcti olTis.crgo «Src.anfum ptumcolIigiturinIittcra,&.2.dcpartibus»3.cap,adfincm. Sccundo tunc in omnibus olTibus cflct medulla , quod eft contraArift.5.dchyftorns.8.cap.3<:.j. dcanimalibus dC Arifto* 2,dcpartibus alleg.cap.Et Auic.prima primi. doc.tf. cap, dc anatomia digitorum, vbi ponit ofla digiiorum efTe crea^ ta dura folida fincconcauitatc 5C mcd ulla^vtcfl^ent fortio^ ra in fuis motibus. Tertiocuiuslibec membri complcxio naturalisfimilaturcicxquonutritur , fed complcxio oftis non cft fimilis complcxioni mcdullx , co cp meduUa calida cft 8C humida, vt fecundo de partibus.allegato caj3 3c Aui .2.naturaIiLl,&.j^can.cap,dcmcduIIa 8c gcncralitcr om^ ties audores. Qi,artocadem eft materiagencrationis 3c nutncanoms ,g,tur5^c. Qiiinto ofl-a nutnuntur fangui. nc melancholico fupra capfo de humoribus.igitur 8Cc tom patet, i^^toomnis humiditasquatTutrituroscft humor primus vclfecundus:fedmcdulla ncc cft humor primus nec fepundus.crgo 5^c.cofequctia nota ct maior ct arg? m ^/pcne^^^^^ ^""^^^"^^ dcfecundis: quia illagencratur,ncxtrcmitat,busparuarum venarum ncc rosvtpatct,ncccambiumnecgIutcn.ig}turX ' Ad oppofitum eft Auic.in fequenti cap.de fermone vnJ ucrfaho(Tium.Et.3.deanimalibus.EtGar.inIibrode ma> C.P lit.acomplcxion^sdiucrfx.2.cap.Et.5.virtutumnaturaIir, ' vltimo cap.Et cft qualis fanguis carnibus talibus mcdulla ofl^^bus.Et Ha yabbas fecundo theoric^.In quibufdam of fibusmagnisfuntmcdullacvt cis pifcantur/fit tcrtio dc animalibus Auicen.Iuuamcntum mcdullac cft vt nutriat &rcmoIIiatosnecxicccturamotu» Proiftaquxftionefcicndumprimoq,medullarumitur Mcdul> duphcitcr»Pr,moproquoI.bctcorporcmoIIi& humidoin Udupfr olTium concau.tatc contcnto qualiter ccrebrum ct nucham frcqucntcr medullam nominaueruntauc^tores. Secundofu^ mitur propr.e,vSC fic defcribitur.^\cdulla cft corpiis mollc exfanguinegeneranim,in oftis concauitatc conLentum,a calido digcrcntc dealbatum,gratia oftis in cuius concauita^ te Continetur principaliter a natura deputatum.Et per hanc vhimamparticulamdiffertmedullaacercbro 3c nucha Prxrnittcndum fecundo q, non repugnat aliquid inau^r,. tum cbiis vel mcdicina denorabile cflfc calidum ax^/ - alifcrcofidcratumcftdenolabilefrigidum hocnmriT ^2 pe5^pingucdincplenea,itdeclaratum Pr^^^^^^^^ tcrtio q> dc mcdulls habitudine ados diuerfll^ "t"" pofitioncs. auidam.n.tcxtiimAriftoTdeL'7'' i.dcpartibus magis fupcrficialiter intpV.^ hyC^orqs.SC pam nutriationi. Etpro ifto adducuntargumenta&au. ia«)b,s.i.auic, EEe if Arifto C5. V i& S T I o, Aoritatcs addu<5la anteoppofitum.Et confcqucntci' por\t> bantq^illahumiditas per vltenorem acftionem caloris oP fis refoluiair 3C confumitur» Alij autem dixcrunt medul^ lamellc membrum5(: partem animatam.Etad hocaddu cunt leue fignum quod in animalibu&adultis reperitur im^ muLarc calorem Sc modum fubft:antig,vt adeps SC pingue 6o5Ccp ert fada ad ffnem nutricationis ofifis,. Auic . aute fecutuseft: viammediam.voluit.n.cjimedulla fit inuenta, vtoiTanutriat,(S£:hocquoad partem cius groflfiorem.qnan tum vero ad fubtiliorem inuenta eft vt oiia humetflet , qug tumexnaturalificcitatctumetiamcxmottbus multfs ap^ ta funt cxiccari arcfieri 8C rumpi. Secundum iioc igic fint hseconclufioncs. PrimaconcIpfio.Oiraomnia medulla aut humiditatc medullac proportionata nutriuntur ♦ Patet, quiaaliquaofifamedulla nutriuntur,fed omnium fimilium membrorum fimile debet elTe nutrimentum.ergo 6!^c.ma'' iorpatct. Primoquia medulla apparct fanguinea;deidedc albatur 3C difpofirioncm oili vicinam rccipit.Itcm quia ta lis vidcturhalDitudoolTisadmedulIam 3C fimilitudo ficut carnts ad fanguincm.Itcm quia matcria medulla: cft humi dum fanguineumbenedigcftum,vtdicit Ari.inlocis prx^ allcgatis,& gencratur a calido digercntc.igitur rcmanet be ne digefte 3C nutrire apta cum non ordinetur nifi ad finc in> diuiduf. Secundam conclufionem porwnt quidam vidc/' licet.Probabile cft medullam pcr tot tranfire mutationes vt nutriatos,ficut fanguis vt nutriatcarncm.patct,quia ta/ tumdiftans videtur meduIIaabolTcficut fanguis acarnc» Ex quibus infertur plunbus digcftionibus indigcrc nutri/* incntum,vt conucrtatur in os vt conucrtatur in carnem vt dicit Auic.in Ira» Tcrtia concIufio.Licct ita fit, tota ta mcntranfmutatioillaquam medullarccipit in concauita^ ico(Tis fub vnadigcftionecomprachenditur.f.fub quarta; quia non fit in locis notabilitcr differentibus< Quarta co clufio.Probabilitcr ctiam tcncri potcftq) prarcifctot tranf/ mutationibus tranfmutaturnutrimctumofifis ficut carniSr Et modus eft ifte cp medulla in mutationc olTis ^portionac tonjSC ita in oflfe fincs roris faluanturjmanifcftiorcs tamen funt tranfmutationcB quas acquirit nutrimentum ut trafeat in os» Ad argumcnta principalia rcfpondctur. Ad pri^ mum.cft fupcrfluttas rcfpecflu quantitatis cius quo adu in^ digct os pro fua nutricatione folum in praefcnti , fed non in futuro 8C rcfpcdu humcdationis ficut dc phlcgmatc diccre mus^ Adiecundum.quaedam non habent medullam.i» notabilem concauitatem vbi continetur,habent tame mc^ duHam qua nutriuntur.In oftibus.n.Iconis non cfi: notabi^ lis concauitas praetcrq^ in adiutorijs 3Cc* ppter neccfTitate fortisfmpetusiSicaliditatemfortem fufficientcr fibi nutH/' nientum affimilantcm» Ad tcrtium.complcxio ofl^is pro pottionatur parti grolTaemcduIIgcx qua nutrituros.IIla.n, eft talis refpccflu nutrimctorum ppriorum alioi^membro'' rum qualc cft os rcfpcdu corunde. Ad quartum ♦ cadem cft matcria S^^c.f.ppinqua vcl rcmota. Ad quintum dici tur cp nutriuntur fanguinc melancholico mediantc, imme^ diatius vcro medulla. Ad fextum eft humor fccudus vel ci proportionatus,quia.f.rori. Contra folutionem ad ter^ tium.Primo quia tuncomnis mcdulla eiTct calida 3C humi da,quia non illa pars ex qua nutritur os. Item dubitatur, qula fi dctur pars in mcdulla calida 3c humida,& dctur ctia pars frigida a ficca,igitur dabitur etiam pars in medulla te perata,quod non eft audiendum. Refpondetur ad prima negando confequentiam^quia cum refponfione ftat q» cade pars cft calidus 3c humidus cibus aut calida 3C humida me dicina, Er pcr idcm refpondetur ad fecundum. Quaeftio. xlvirj* <I.VADRAGESTMOOCTAVOQugrhur. Vtrum praecife fint tres modi operandi cius quod comcdi^ tur 3C bibitur in corpus noftrum contra fc diftindi.f. a fola qualitatc a materia 3c forma fpecifica, Et arguitur q» non. Primopr3Pter modosoperandfiamdic%3 datur modus operandia grauitatcleuitatc quantitatc;vt circalittcram ta XLVIII. <^iimfult.ei*go5<rc!.patetconfcquentia cum antecedentc* Secundo.nihilingredicj)s etc.folafui qualitateopcracetC. crgo non funt trcs modi iam dtdi coiifequentia nota eft: SC arguituralTumptum,quiaquicquidoperatur qualitas opc^ raturforma fubftantialiij.Omnis enim opcratioaqualitatc proueniens per prius prouenita formafubftantiali illa qua litatem digerente in agendo.Item quia cuiuslibet operatio nis virtus cftprincipiu(n,vtfupra fumma dc virtutibusr cap.primo.omnis eiiimopcrationis virtus cxiftit initium ncqjcftopcratio nifi ex virtutc. Tertio principaliter ar^' guitur.nihileftopcransaformafpeciffcaquod non fitopc rans a qualitatc.igitur (Ss^c.patet confequentia 3c probatur^ Primo,quia quodlibet aforma fpeciffca prouenicns prouc nit a forma fubftantiali talitcr operanre,fcd nunquam pro-* uenita(flioa taliforma fubftantiali nifimediante qualita^- te quoc cft inftrumcntum illius formx pro agen Jo.igit SCc, confequentia pate; cum anteccdentc.Item talis forma fpc^' cifica aut cft compofitum aut matcria aut forma fubftantia lis aut accidentalis.Non matcria aut compofitum vt patct» Si forma fubftantialis,arguitur vt prius.Si accidentalis,fc^ quitur q> cius opcratio prouenit a qualitate,quia ipfamet cft qualitas, Qiiarto.quodlibct opcrans a materia opcratur aquaIitatc,(S(:fimiIitcraformafpcciffca,igitur»S^c.patet co fequcntia&arguitur alTumptum.Primo;q> a qualitate ope retur,quiaomnetaIepatitur cSi fubftantialiter tranfmutac, dC non nifi prarcedente tranfmutationc pcr qualitates mani fcftas,vtprimo degencrationecoHigitur.cSc: primo phy fi> corum.igitur cXfcSimilitcr q) a forma fpecifica . patet.caro cnim ingrcdicns corpus hominis taliter cft in fubftantiam mcmbrorum cius conuertibilis qualitcr non ingrcdies cor pus bouis vel afini.igitur talem proprictatcm habet refpc/ (flu hominis qualem non habet refpc(51u cqui.fed hxc prO'» prictas non eft difpofitio manifefta fcd occulta . ergo 8CCt Quinto quodlibct operans a qualitatc faltem poreniia ta/' leoperaturformafpecifica.crgOiSec.Arguitur afifumpium ficut cft argutum de opcratione a materia» Oppofitum vidctur de intentione AuU3C omm aucfloi^» In ifta quaeftioue primo pracmittcnda funt quaeda pr?a^ buIa.SccundoponcndoefuntcocFones dcquaefito. Quan tum ad primum fcicndum cft primo vt tadum eft circa lit tcram q»p qualitatcm in .ppofirointclligcrc dcbemus qua> litatcm prima manifcftam puta caliditatem frigiditatccrc. Pcr operans vcro a qualitate vcl operationcm aqualitatc prouenicntcm intelhgerc debcmus,vtcfl: caIcfa(5lio infrigi datio 8Cc* Sccundo cft fcicndum 9 talitcroperanciij qdP ' dam dr formaliter talc,vt ignis calefaciens* quoddam ve> ''ovirtuaIitcr,vtcuphorbium 8Cc, Tcrtio cft fciendum q>peroponcma matcria ^ucniente intelligere debemus tranfmutationem qua rccipit cibus cx aptitudine fui ad hoc vt in futSam membrorum noftri corporis conuertatur , 8C conuerfionem eius in fuBam noflrri corporis, co.n. q> haec tranfmutatiopafiioeft materix,ideohanc tranfmutationc qua cibus nutrit dicimus effe operationem a materia* Et nota q> cum dicimus cibum in fubftantiam membrorum^ «X fua naturali inclinatione vcl aptitudine cfie tranfmutabi jcm^noncftintentioqjnaturaquoceftforma cibi naturalV «ticIinetcibumadhmoitranfmutationem,immoeide rcfi'' ftit. fcdhocideodicitur,quiamcrito fuac naturalis difpo^ fitionis aptus cftcibusparum rcfiftcretranfmutationi eius nfubfl:antiascorporis,quarcperpaucas 8c facilcs ^ranP mutationcs in ipfum tranfmutatur.Pcroperans igita ma^ tcria intelligcrc dcbemus illud quod ingrcdicns SCc.eQ: ap^ tum vt facilitcr 3c pcr paucas tranfmutationcs in fubftan^ "am noftri corporis 8C mcmbrorum conucrtatur. Qyar^ toprincipalitcrpraEmittcndumqjiuxta modum loquendi aucftorum hic tcrminus forma fpccifica fumitur triph«^'^J^ Primo pro forma pcr quam ponitur indiuiduu in deter nata fpecic 3C in praedicamcntofubftantiac^quarr a«a^ . ^ ccrcmus forma hofs fpcciffca.Qjiq? autc per ^or'"^ f cificam intelliguur occultum princ/pium vcloccw^^npo Qtiaii' plex* catrJP^^ CL V . i£ S T I O. aqiia projen^t ali.jnaope atio vclpropter quodprouenit al 4^i4opci4tiolic icfpewiu viiiu- jioji altenus , ck^omni iciJtuidaocitjr.iejn rpccsei cit coniiemens iiuefubitancia iic fiueacc;den.s,cjualiier viitutem mai^netiB fcr n iic non la pid.b attravtiuam,^ fernad magnerem iic ip noaluid mo tiuam viMutcin appellamua foi mas fpeciffcas. 1 ertio mo^ do fuinitur forma fpccitita magib coinmuniter p quolibec pfincipioocculiO vel d/fponcocculia fubilaniiam d/fpone teada|;^ere vel paiialujuamoperacionemabfolute, vel iic refpectu huius q> noilliuP,fiue iali8,difpofitio fitapta in cjuo libetindiuiduo l eperirieiufdemfpecieifiuenon: cjuaPr for» dicimus abiio; rere allium vel fungos a forma fpeciffca, pla tonem veroin eis voluptuari valde,nonobfi:anceq» inqua litate manifelta confimilis fuerint compIexionis.Kt fic dicc mus con plexionem infequcntem materiam , de qua fupe/ rius didum dl lore formam fpeciffcam,d<: hoc fiue tale pri cipium occultum fuerit fubftantia liue accidens vel qiiali/ tasaIiaaprimis,velocculta,pportio qualitatum pritnari"i» CL>i"to principaliter prxmittrndum cibus 3^ potus nil triensco-pusialchabcnt habitudinem rcfpedu vniusqle non refpedu cuiufcij^ alterius /iueeiufdem fpci fiue aliarii fperiKut allium ci\ cibus proportionatus for.non platoni 5C carohomini ^^nonequo.Conlil^rperomnia dc mcdicinis alteratiuis talibus in potentia eftdicendum , medicina cni caiefadiua bouis no c equi calefacftiua^vi fatis patet, Qua tum ad fecundum fint h je conclufiones. Prima coclulio propter ph lofopiios.Poiribilc eft aliquod ingredics cofpus noftrum fola i|ualitate operari,fic q, nec a mat:cria neca for, ma fpecifica.Patct,polTibile efi: enini aliquam mediciriam calidamcorpusnoftrum ingrcdieniem ipfum calefacere. fcdpronuncfolaqualitasopcratur.igiturcSec. patct confc/ quetia,«&:prima pars aiTumpti /imiIfter,cS:aigU!tur minor quia ad alteradoncTi qu.i aqua calcfacit corpus noftrn no« concurnt cftediue forma fubftantialis aqui,nec ctia hanc opcrationcm a materia appellarc debemus jgitur cX:c.patcc confcquentia cum antcccdentc. Et ex hac conclufioiic cu <ftiucconcurrcre,patet. Exqizo vS?'^^""'^^' '^'C «codensfineco^Kurruforma^^^^^^^^^^^^ aaionem produccrc Ex quo vlterius feqt^^rur h W concedendam,a.^,b.producunt.c,cX:.a.tamen non ptodu cit.c.nec aliquam eius pancm totaliter vel partialiter:fimi . I'ternec.b.patct.aquacnimcahda producitcaliditate qua «ieceui«; partem producitmatcria velformaaquar. Et fimt liter indn taquafi alia penes imaginaiioncm hacforent co.- cedenda. Sccundaconc!ufio»Probabiliterponitur ch\u cct virrualiter fiuc potentialfter tale a qiialitatc operanT jn corpore operatur aforma fpecifica.probatur fic» quodlibct «a^eo.Acrans operatur pcr principium occultum talitcr indi tia- hoc ad operari in hoc corpus vel mcbro no in illud igltur &c.pafcr cofequcntia &:aflfumptum difcurredo hyj fcyamus enim infrigidat nos& non turdum.& fimiliter ?! leborus calcfacit ^ intcrficitnos Sc non coturniccm. ^ np^. ^rimij «■ de aliis dici poteft.igitur &c.patet cofequentia occultu ^*«3,qux res eft illud occultum principium. Dici? Suid» P'*"^'^ ^ P°^^ft efi^c a^'^"^ qualitas de fecunda fpecic quali. tatis tahter indinans ad hoc q» non ad illud» Vel potcft ciTe illamet forma fubftantialis illius alterantis feipfa taliter mc diantefuoinftroalteiantc hocq» non illud.formic.n.fubfta tialesindiuiduorumdiuerfarum fpecicrum non omo om*^ nes inter fe confimilem habent habitudincm, vcl fortc oc- culia proportio qualitatum primaium» Contra. quia il|a occulra .pportio non eft nifi qualiratcs primsc qusc funr prf. cipium manifeftum ^ non occultum» Dicitur q> vt qua> liratcs funt manifcftum principium^ratJonc tamen qua fic propo •tronaroc funr occultum principium. Tertia codu lio Qnodlibetopcran« a materia in corpus noftrum ctiam o.)cratura'ormafpecifica.patct,quiaquodlibcttalctalitcr t>*titur & tranfmuutur ab aliquo qualiter non ab aho , fcd XLIX, hoc non potcft eiTe nifi per principium occultum talitcr in^ clmas ad pati ad intdleiftum fuperius datum.igitur cS:c.pa> tecconfequentia cum antecedente, Nota tamen q, licec ita ht iftas lamen acfiiones itixta commun -m modu luque^ d/ medicorum non dicmus a to, ma fpec.ffca puenire.Di. cimus enim luxta communem modiVloquend'i illud a fora fpec,fica operan,quoddeducla operationc cius a materia vd qual.tate fuam produceret ac-tionem, vt napellu. inter. hcithomincm^^c. txiftis fequitur primo candem rem Opari a fimulopcrariaquahtatcfo. mafpecifica Jvmatcria vten^ foi=a fpc diuia5c:lacftucaduminfabftantiam noftri corpons^couer. cificagd tuntur» Vtrumautcmeademadionumero dTatur a for/ mafpcdficaqualiratc^c.non eft praefentis fpecula ion s Scquiturfccundohos tres niodos nonfoieabinuicem nc ccftario reahter condiftindoSjfed folum ratione hoc intelle xit Auicdum dixit.Et fortalle ifti modi funt propinqui lin^ gU3cplatione,quianonnecefiarioreaIitcr funt diftinvfti fc> cun.ium nominis fignificatum,vd quia in eodem facpifti/ me inueniuntur.Dixit autem noiatcr foi taife propter ipfos non necelTariocommunicarc. Qiiarta conclufio.Licet ita ficvtponitfccunda5c:tertiacondufio, non tamen quodh/ bet operas a formam fpecifica opcratur a qualitatc vcl ma> teria vt magnes ferrum attrahendo. CViinta concPo. Prg ter modos opciandi iam dicfios repcriuntur alij modi ope/ randi.patetper vmim argumen um addudum antcoppo> ritum. Sexta concIudo.Prnecife funt tres modi operandi «laximecommunes ra ione d(ftindi»patet,quia non repe> riunturplura;prriaprindpia/IIarum opcrationum.f. ma> iteria,formafpccifica,cSt:qual.ias,aquibu9rcnpiilthuiufmo di denominationem.cacteri autem in hos vcl aliqucm ifto^ .rum reducunrur» Adargumenta prindpalia refpondct, ^ AdprimumdiciturconcedendoalTumpium.f. q> prxter iftosmodosrcperifurmodusoperandi a quantitatc odorc fapore,fed hoc non eft coir ra dida in quift one vt patuit, Adfecundumdic turprobabiliternegando aftiimprum vcnqtracft oncexemphficatumcftdcaqua cal da calcl^: oentc.^adp.obat,onemdiciturfim;litcr cuiusli ibet acfc,o,,is pr,nc,p.um elTe alic^uam formam fubftantia rusT hcfr'^^ Adconfi,mationem vcro dicitur 'T^^Z"^^'^']^^^^ dcbitc: ced aucfroritas Aui, Adtcrtium princ pale d citur nega ^ y doafiumptum.f.q,nihilcftopcrans A^c. dc hoc capiendo quaI-tatcm,npropofito,vtamcd:cisrumitur pro^r^^^^^ fta quahtarc fiue pro prima quam talircr acdpicndo pa et ^^'^'^' non proccdcrc argumentum. Et fimiliter dxitur ad con hrmafonem. Ad qiiartum prindpalc didtur probabilic negandoanrecedens pro illa parte.fcilicctomne operan^ a matcria operatur a qualitate.opcrans cnim a qualitatc iuxta defcriptfonemmcdicorumeft fua qualirate corpus tranf. mutans 3c agens in illud:licct benc fit concedcndum om. nc rale pat, a qual.^tc.Et tunc patct quahtcr probatio vltc rius nonproced.t.Conced turtamen vltcrins inargumen. coomnctalcaformafpccificaoperari, vtin quxftioneta^ (flum fujt. Nota tamen quod capiendo opcrari a qualita^ tccommunircrpro quol bct agcre vd pati fecundumqua^ litates manifeftas concedi pofieto? opcrans a matcria opey rari a qualitate : vt recfJc probat argumcntum . Ad quintum principale dicirur confimilirer concedendo af/ fumptum 3C negandoconrequcntiam non en m ftj't fntcf^ leausAufcen.hos modos opcrarionum contra fc^nuicpm forcnecdTariorcaIircraft?ncfios,fcdfoIum fecundum Z tionem Sc fccundt,m diftinaionem princip^orum huiufmo di a(ft,onum,ficut fatis patct cx didis in quxftionc, aVADRAGESIMONONO Q.,ru tur. Vtrum ahcu-us nutricntis qualitatis corpowTvcf mcmbroruni alteratiua remancre polTit vfquc ad coav gulationi8 , ^ affimilatlonis complcmentum Arguitur Iacob«8»i,auic. EEc iij Q. V S T I O, muldpticiferqmon» Primo.impolTibileenipaffum quod agenti fibi contrario iimilatur vfc^ ad fincm Hmilationis iti ^ agens princjpalc reagcrc.igitur qofalfa.confequentia patct cc adumptum eft dcterminatum in naturali philofophia.f.t arguitur r6ne»Sipattumagenti principali totaliter affimi/' Iatur,ergo contrarietas pafli ad agens vfqj ad non gradum remittetur,fed ficut remittitur contrarietas ita aJtiuitas paf {i,(!^agentis principaliter refiflciitiacontinue manebit ali/ quanta,crgo aliquando antc fincm acfiionis no fufficiet paP fum in agens principale teagcre»SimiIiter fumatur fanguis alteratus cuius qualitas manebit &c»& arguitur ficJiic fan guis a mcmbris noftri corporis tranfmutabitur dC fubftan^ tialitcr conucrtetur iS^c.crgo huiufmodi fanguinis dcpcrdec acftiuitas vfqjad non gradum . fed membrorum potentfa acfiiua 3C refiflitiua continuc mancbit aliquanta ♦ idco Slc, tota confequentia patct cum antcccdcnte» Secundo. frigf ditas generati fanguinis cxlacflucis non pcrmanct vfq: ad fincm alXimilationis.igituf iSi^c.patct confequentfa et alTum ptum arguitur,Signetur«n.frigiditas illa ct fit tiium graduii 6C in fine affimilationis dcbet manerc gradus vnus.Et argi^ fic.facilius cflcalori membrorum corrumperc^gradd vnu frigiditatis $ diios vcl trcs«fed prius fuit potcns calor mcm brorum agere in tres gradus frigtditatis ipfos corrumpcdo: igitur iam rcmanet potcns rcfiduum gradum corrumpcre, 6C per confequcns (Sirc.Itcm quantilcu nq^ fucrit fanguis cx lacflucisgencratusfrigidusinfinealTimilationis plura mc> bra noftri corporis calefacict.igitur cS^c.patet confcqucntia, &aflfumptum arguitur,quia pars fanguinis vadens ad nu> tricndumos quantxcunqpfuerit frigiditatis cft calidior of^ fis fubftantia.fed quodlibct calidum minus calido fufficien tcr approximatum aptum cft calcFaccrc 8c non infrigidare. crgo5;c* Tcrtio^nutrimcntum cfTicitur mcmbris perfe/ ^e fimilcjCrgo in codcm non rcmanet vfc^ ad finem affi^ milationis qualitas mcmbri contraria et mcbrorum altera tiua.. Q_uarto,quia iam accidcns videretur transferri de fubiecflo in fubiecftum,quia dc lac^uca in chylum SC ex chy loin fanguinem &:c.hocautcm cft impofIibiIc»idco.5(:c, Adoppofitumcft Auiccnnain littcra» In ifta quaeftionc primo pracmittenda funt quaedam fu>' perius tacfla.Secundo poncndx funt conclufioncs» Tcrtio Nutrlfn folucndum cftad quaefitum. Quantum ad primum prp tum ucl mittcndumeftprimocjjduplcxeftnutrimentrifiue cibus» cibusdu f-purc cibale 8c medicinaIe»Et quid fit vtrumc;^ iftorum fa plex» dicflum eft circa litteram. Secundo prxmittcdum per nutriens medicinalecorporipluries approximatum corpus polTe a fux proprix complexioms laiitudine per mutari. Ex quo patct cp \n quolibct approximatione vcl faltem aliqua rcmanctpofitiua qualitas dc nutricte medicinali mcmbris communicata,nifi cnim fic foret nunquam fieret hu;ufmo'' di permutatio. Tcrtio principaliter pr^ mittendum cj> nc ceflarioantefinemalTtmilation/spaflfi principalis ad agcs principale,principale paflfum definit poflfe reagerc in agens principalc.jSt: hoc fecundum qualitatem iftam , fccundum quamdiciturprincipalcpaflfum dcdudo accidentali iuua> mento.hocfatis perfuafum cftfupra 3c probatum. Ex qiia fuppofitionc concludere pofTumus primo q> non, quamdiu agens contrariatur paflfo,&: immcdiate agit in paiTum rcpa titur ab codem.Sequitur fecundo non omnc agens phyfica communicas in materia cum paflfo in agendo repati ad in> tcUcaum datum.Plura ctiam fere infinita alia concludi pof funt cx his» Q^iarto principaliter prxmittitur, nullius mi xti materiam pcr ac^ionem altcrius mixti in ipfum 3C genc^ rationcm altcrius mixti cxco totalitcr qualitatibiis primis in eo exiftentibus cxpoIiari.patct,quia in nullo tali corporc caliditas frigiditas humiditas 8c ficcitas ad non graduni de ducitur.igitur &c.patct confcquentia 8C aflfum ptum argui^ tur,quia"oncorrumpiturfrigiditasad non gradum nifip inducftion^"^ caliditatis fummx in aliquo.crgo SCc> tota co S fcquentia patet cum aiitc» Tunc fit prima conclufio.Siuc nutricns medicinalcfiucpurccibalcfucrit; aliqua qualicas XLIX. quaeprius Irt nutrientcfuit,remanet vfc]^ ad fincm tfoagula^ tionis ^i^aflfimilationis cius admembra noftri corporis.pa^ tet quia nulla qualitas primain nutrientc pr^exiftcns pcr af fimilationcm eius ad mcmbra tranfmittitur ad nongradfr» patctconfcquentia&alTumptumintclligenti» Sccuda c6> clufio.fiuenutriens medicinalcfiucpurecibale fucrit nulla qualitas in co prcexns remanct membroi^ alteratiua poft perfccfla: aflfimilationis compIemcntum»patct pcr plura ar^ gumenta fuperius tacfla» TertiaconcIufio.PolTibilc cftnu tricns medicinalcpoft eius alTimilationem infubftantia5c: non in accideiitibus corpus per qualitatcm in eo manctcm aItcrarc»patct,quiapolIibiIecftadhuciIIud gradualiter di> ftarc a complexione membrorum.igitur 8Cc* Qiiarta con^ clufio.Ex nutriente purc cibali poft completam aftimilatio nem non rcmanct qualitas in membris:qua ifta fint a prac/ cxiftcntc naturali dtfpone rcmotacactcris paribus,patct ga alias nutriens purc cibalc operaretur a qualitate.Et dixi no> tantcr cxteris paribusj.pptcr artatca aeris 3c aliorum occur/ rentium pcrmurationcm» QuintaconcIufio.Ex nutricn> temedicinalipoft completam aflfimilationem derclinquic in membris qualitas c]ua ipfa rcdduntur aliqualiter a pexi^ ftcntc fua naturali difpofitionc rcmota.patct ex cjuid nomi nis nutricntis medicinaIis»SimiIiter cx nutriente frigido gc-' ncratur chylus frigidus,fanguis frigidus,iiumiditatcs fecU'' dxfrigidac,6<^tandcm partcs membroi^ frigidac rcfpecflu prarcxntium reponuntur»ideovX:c.patctconfcquentia 8C af fumptum , quia alias vi nutrimenti non contingcrct fieri pcrniutationem naturalis complexionis» Et hancconclufio nem voluit Auic.inlittcra» Adargumentaprincipaliarc fpondetur. Ad primum dicitur conccdcndo vt argume> tumintenditdeducere,q|> non rcmanct qualitas altcratiua mcmbroru poft pcrfecfiam aflfim!lationem,nifi taliter qua liter qiralitatcs naturaliter in mcmbris cxiftcntcs fint ipfoiJJ alteratiux vtcaliditasmcbriagcndo in mcmbru altcrant membrum,cS;:hacceftgencraIis altcratio cuiuslibct mcbrl coplcxioni 8C calido naturali conucnicns. Dr tri vlterius ^ illudargumentum non efteuidens,contrarietas rcmittctur ad no gradfi ergo 8c acflio ucl acfliuitas.Rcmiffa.n.cotrarie'' tatc ad no gradil crefcit principalis agcntis acflio vel a^hiut^ tas in infinitum ficut et proporiio.Dc paflfo tn principali bc nctcnerargumctilutibiarguebat.Sequit.n.paflrum princi palc rcagitinagcns&ipfoftantepaflfo principali remittct contrarietas ad no gradu,crgo cius acftio vcl acfiiuitas* fecundfidr cj» cxteris paribus facilius cft 5l^c ♦ fcd non funt cactcra paria,quia in finc rcmiflfa cft caPitas mcbroij! 8C nuj' trioienti intenfa vfqp ad aflfiPatione.igit 3Cc* Poflfct aPr dici, fed p nunc fuflFicit. Ad ali a cofirmationc dixi fatis fupef techni. Adtcrtiiipatctfatiscxdicflisinqone. Adquaf gyl^iH tu dr no cflfc poFe accris trafirc de fuBo ada^qto 5:;.pprio i" ^ypU^* aliud fuBm .pprium 8c adxquatu^Dc fuKo autem no .pprio ^adgcquato quod dr fu5mdcnoIationis no rcpugnat:quia licct illud variec,pcrmanet tn ful^m ,ppriil 8C ada:quatum. Quxftio* Q_VINQ„VAGESIMO Quscrit. Vtru fora fpc cifica fit fubftantialisforma cius,quod cft a forma fpccifica opcratiuum» Arguitur multiplicitcr q» no"» Primo. in rc vna numero non cft nifi forma fubftantialis vna iiumcro ^ adxquata,quamuis in codem fint plures fpeciffcc diitin ]Viay fccundum fpccicm, vt in magnctc vfrtus attrahcndi oc ui expcllcndi fcrrum cum ipfum inungatur olco ct fccundum diucrfas cius partcs, vt tcftatur magiftcr tracflatu ^^^^^^f te,quiaparsfcptetrionaIisattrahit fcrrum 8C meridionaii cxpcllit.Et in aloc funt partcs aforma fpccifica phlcgmat^ ^ oU«p„ ^»^..ir£>;„^. ... ^/-ifre fubtile<? t^nartes non attraCti ^jgpcH' 10 dt eorma rpccitica,qua cu nois intcrcmpnuu. ^ ''^ct c'"*- r,/ nutritiuus. Secundo.corrupta forma fpcciffca rci "^.^^ plej^^F fora fuBal 8 cius ,ut aloe multum loto facflo non ^^^^ ^^^ ^oU^** fcdftyptico&confortaiiuo.Et dearborc ^''^"^PVjngnofa» pcrfidc in argyptuint^,deaccnti,qu3cpriu6 ^'^^^j jjj,^ Ai: ma 'pec «a qi ^Peci 4upi Alberr. H u fpec fiv tio dv M s r I o. Tertio forma corrupta fubftantiali rci rcmanet eius A)r> »Tia fpecjffca.igitur &c. Airumptu patet de carne tyri Sc na pelli cS^ ellcboro 3c alijs pJaris venenofis jS^ cxicca tis i gbus corrupta eftfubftantialis forma,quia mortuac [am,<3C ta^ "len eadem manet forma fpecifica hois corruptiua. Qyskr to,aliqua indiuidua eiufdem fpeciei in fpcciffca /oi ma non lunt fimiIia,immo cotrariantur in forma fpccifica» igr etc» atlumptum probarur.MuIti enim homines in forma fpeci> ^ca vinum abhorrent cuiufcunq? fuerintcomplexionis , SC •^ultiipfum valdcdiligunt.Simiiiterarbor venenofa inp' <idc 3(: tranfplantata erat in fpecie /imilis, cum tamcn eflet pria a forma fpecifica corruptiua,6<: fccunda no » Kt.pifto videturautftoritas Auic.2»deanimalibus.vItimo cajiadff nem.de quo ctiam (imiliter multa rcfcrt Albcrius magnus firptimolib»anitnalium.pcnultimocap. C^uinto. aliqua indiuiduafpcciffceea"cntial(ter diftindain /imili fpeciffca formacoicanr.igitur &c.allumptum patetde cartamo Sc turbrth a forma fpeciffca phlegma attrahcntibu8,quiaqug> cun:^ conucniunt in tcrtio forma fpcciffca conucniunt intcr fc. Itcm pcr folum argumentum quantitatiiium vaiiat fpcciffca forma.igitur cS::c.aftumptum colligitur primo col lfgct»vbi ponitur cp mcdicina non eft dctcrminati humoris attradiua,nift cum dcterminatis circunftantrjs ; vt quanti^ tate 6C proportionc cius ad calorem naturalcm ♦ Pro hi8 vidctur Auic.fccunda primi.cap.de eo quod comcditur 3C btbitanDum dicit q,eft ficutodor vel fapor anima ctc»Et <3aF» j»virtutum animahum dixitadionem fiert a propric^ tatc SC qualitatcEt fecunda primi.cap.de virtutibus mini> ftrantibus naturalibus attradtioncm dixit Aui.ffcri a virtu^ tca vacuo&aqualitaic.Etpfacflaa virtutcintcllexit afor ma fpeciffca,5(: non a forma fubftatiali,quia fimiliter a va> cuo & a quahtatcfimiliter fartx eircnt a virtutc, quia fit ra tioncfim.htud,ms.5.defimplicimedicina,fimilitudovero efta.quahtatis.pa[rio,nprxdicamcntfs..^.,.mctaph.Sir^^ ^tcr quia portulaca eradicat vermcas nonqualitate fcd^' pnetatc. , .cati.ca.dc portulaca Jed hoc noeft afori^a fut itantiali.igiturtS.c, jtem proDrieraQ n i j- Ad oppofitum cft Aui.fecundi p.,n-,i t T^''^'' . mcditur & bibitur J^rma fpccifica ert^^r ^^^' '^^^^ lud quod eft.Sim,litcr quia l^^^^Z:::: eft natura 3c non matcria.igitur cft forma,a,uecedens"o g.turtnl.brodemotibus cordialibu..traclatu primo! vl macap.vbi .nquit.Proprietas in virture non cftaliud o n-. tura.Natura autcm eft principium motus 3c quietis. 2 pL. licorumvS^c.Etidcmtcrtio complexionum. Et vFromnes aucftoresappcUantipfamtotam ful^ftantiam rei: &noeft compofitum,igitur eft forma. Ttem omne agcns a forma tpecffca d/citui: agens a fua fubftant/a» Sciendum in hac quTftioncdiflF.cultatem maximam co lurgcre ex variismodis loquendi aucftorum de fpeciffca for ma» Quida.n.ut fandus Thomas de aquino in tratftatu qucm fecit de proprieratc diftinguunt operationum quafda clicoccultas etquafdam manifeftas rcducibiles in quatuor pnmas qualitates.r.caliditatcm frigiditarem 3Cc. Econtr vero non reducibiles in qualitates manifeftas,fed in alicrJ principiumoccultum vtattradioferri ,motus nutrimen?' ad mcmbra,attradio medicinac &c. Et ifte dicunturfieri J tota fubftantia rei non mediante maniTefto rei princip^o r dido,licetagant mcdiantealiqua occulta qualitate : queeft organum fubftantialis formxiti tal. operatione. Secu, ! dutnhoc.g.tur patetq,forma fpeciffca noneft nlfi forml fubftant,alis,vtopcran3 veloperatiuaperocculrum prind p,um. Et fccundum hanc viam patet quomodo prscDa' rat complcx.oad virtutemhanc.quiapracparat ad form^ f hjc virtus confcquirur formam. Hic modus refpon: dcndi tanquam defeduofus inftantlam recipit. a^ia pri molumencftco orisproduc^iuum 3C nona qualitate vel jnatcria.tgirura forma fpecifica & tamen non a forma fub. ^titiilu Jtcm fpccies coloris cft produ<fl'ua vifionis ^ 110 CoIor rubeu9eftmotIuusfanguinIs,&citr!nu8 color matc^ nx tacjcntis i deritiam ad exteriora 5C tamen non per fub- ftantialcm formam. Item talitcr cft color per eius fpecie altcratiuiis organi vifus non auditus , 3c fonus auditus q, non y.fus igitur^c, Aucrrois autem. u colliger , vult ^ ^uer hxcformafpccficanoneftniliproportio quxdam quali^ Z tatum elcmentorum.Imaginando q, a calido fn^ido 3c hu. m,doc&:c.proucn,re pollunt opcrationcs qufdam abfolu^ ^^^* tcnquantumcal.dum velfrigidum^c.vt calefactio Scc Sccundo prouenirc potcft operatio non abfolute vr calidil* fedvtcal.dumlictaliter proportionatum 3c menfuratmTi cum tng.do cX:humido&c. Et iftadicitur opcratio afor^ ma fpecffca.Sicut calor abfolutc vt calor membroril calc> facit 3C confumii: vt vcro taliter proportionarus 3C menfu> ratusattrahitnutrimcntum,fuperfluum expellir nonquia calefaciatveIinfrigidetabfolutc,fedquia calrdum cri alris qualitatibus elcmcntorum proportionatum cft fic vel talir potcns agere^Sicut de folutiua mcdicina que fub alia 3C alia quantitatc&prDcparationeeftalterius&arterius operatio> n.s produd.ua^Et quia hx proportioncs no fur.t a priori co gnita:,fdeoh:Ecdiciturproprietasocculta. Q,,ia etiamide ad diucrfa iclatum varias obtinct proportiones^^dco c6tin> giteandcm rem multiformiumoperationum aforma fpe^ cifica eirc in diucrfis producfliuam, immo in eadem vt fic inffnitx pollunt eire formar fpecificx, Hxc po et,'5 com ' niun,tcrrcpLehenditurpcrargumentafadac6tra beatum 1 homam» Itcm magnes dum attrahir ferrii diftan-; vel in ipfo,mprimitaI/quam difpofitionc nouam,vcl no. Non poteft dici primfi^quia non apparet quarc nunc magis mo/ uereturcp prius^Si aliquam,vcl imprimit proportionc cua litatum primarii,cSc: fic calefacit 3c infrigidat ^c.quod non Vidctur: vel aliam qoalitatcm 5C tunc illa eft pi oprietas oc" cultafiuefotmafpcc,ffca:5(:ficnoneftproportio5.'c. Mir MundiV dinus vcroPaduanus dixitqjcadem res fubdiuerfis conce/ ptibus SC rationibus comprarhenfa recpcre poreft dcnomi narioncm fubftanriar 3C qualiratis fiuc accdenris. Et o, for^ niacftent.ahsco.iipofiri,vtparsquaIitatiua,fiuceftentiaIi9 compofit,d,c.turfubftatia. vtvero principium avftiuum vclopcratmumcft:d,cturproprlerasfiuenaturalispotctia, ^F^rconfequensqualitas&accidens,licet fecundum di^ ^llnTr r^''' E^videtur quan^ f^Zer A diffcrenria,7 ,. hoc idc fen. (^flc,..ccttandcm magis cxplicetfenfitiuam modi dcclara> d. inferius. Pencs quem fciendum primo o, ZTr^Z^n r -r proucnIentfumabhisqu.corpusnoft'rurin^:5L™ rim;f,terv,rtutemeorum,qua:damdicunturprim2c<X:vni ^ ucrfalcsvtcalcfadioinfrigidatio&c.qHardam fecundsc& "enicns vniucrfalibus fimiles vt rcfolurio 3c maturatio attracftio a^-F^ quacdamtertiacvtprouocariourinaEd'c.&differunia fecil - " ' dis,quiafecundis non ncceftarioannedituroccultum Drin> T clpium occulto non ad operari inclinatum , terriis vero fic, ulnm^ Q, en.m med.cna fit mag.s per viam urina: fudoris p> ZTea uocat,ua,uelccontranonuidcturproucnire nifi cxoccuha nLl conuenicntia&c.undc huiufmodi operationi annccftuura nlev qual/tate operatio a proprierate occulta. Alia; ue, o funt que Liler.. proueniuntpu,caboccultaproprierate ficut curat o epilo fiLur;» pfixfufpenfapeoniaadcollumA hacfuntqusca tota fub^ perDeo ftantia prouenircdicuntur. Sciendum fecundo q, cxmo niam dis loquendi aucfrorum boc nomcn fpeciffca forma rcpcrit * ttquiuocum.Caufa aurem huius d/uerfiratis eft, quia auda Tcs his tcrminis,forma fpcciffca,tora fubftanria, proprictas occuIra,vfifunt frequcnter tanquam fynonymis Ouan n doquc cn^m fumitur forma fpcciffca pro forma fub ftantiali pcr quam habet naturale compofitum rpccifi'' tiatum cft-e fpcciffcum in gencre fubftantfse o que pro quol.bet occulto principio formali'ter r °' fpeciei cuilibct indiu duo naturaliter conueni^n^-^ ? .e cuiuslibctinduiidui illH.s fpcciei inclinatr " ^^^^^^^^^^^^^ pat. , ut hyrundo ,n facf^.one nldi : aut alia auis Tcr> tio indifferentcr pro quocunque occulto prmcip o occul^ Iacob.8»i.au:c. EEc iiij Early European Books, Copyright© 201 1 ProQu«t ILC, Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. Forma fpecifiv ca du/^ pUx» Mcfue, a V B S T I tc operatiuOjfiue cuilibet indiuiduo naturaliter coiicnlat fi> ue non,vt q> aliquis nullo modo vinum appetat SCc* Quar to 3C vltimo fumitur adhuc largius pro quocunq? formali principioeffc<fliuo vel difpofitiuo alicuius opcrationis fiuc (it occultunijfiuc fit ad fenfum manifefiiumidum tamen oc culteuel peroccultam tranfmutationem aliquam operatio nem producat vel opcrctur;quaIitcr calorem a forma fpeci fica vifum SC non auditum dicimus immutarc : 3c ccontra fomnium,&ficdcali]s, Etpcncs hocfitprima coclufio» Capicndoformam fpecificam primomodofola fubflatia^ lis forma efl: forma fpecifica,patcr, Sccunda coclufio, Li cccitafitnon tamenopcratioaforma fubfiantiali pucnies eft iuxta modum loqucndi ^n^iom dicenda proucnirc a for ma fpccifica,fed folum illa qux prouenit ab ea, & cum hoc non opcratur illam per qualitatcm manifeftam prima vel ex illis refultantem, Ex qiio,fequitur intelle(flus illius par tis pcr quam eft illud quoaliquid cft» Patet fecundo ope^» rationcm a forma fpecifica ipfius proucnire, Tertia coiu clufio.Capiendo fecudo mo aliqua forma fpecifica cft fub/ ftantialis 5(ialiqua accidcntaIis.Patcr,quiaoccuItoi52princi piorum alicuius fpecicicuilibetindiuiduo naturaliterexffte tiumaliquodcftformafubftantialis 3C aliquod accidcns; vtforma fubftantialis magnetis,et qualitas qu^inferroim primitur»Et cx hoc patet in eodem inueniri polTe plurcs fpc ciffcas formas, Quarta conclufio.Capiendo tcriio modo non quaelibct fpcciffca forma cft fubftantialis forma opcra tis a fpecifica forma.Patet,quia vt fic quaclibet complexio infcqucns matcriam eft fpcciffca forma,ct nulla talis eft for ma fubftantialis. Ex hoc fcquitur non qualibct formam fpccificam cffc naiuram propric fumptam» Qi»"t3 con/* clufiocft*Q^ 43babilitcrcolorcm,odorcm: <S(:faporcm,di^ cere poffumus cffc formam fpcctficam , quia licct quolibec iftorumfitqualitasmanifcftaj.pquanto tamcn eft pcroc>' cultamtranfmutationcmopcratiua potcft fpeciffca forma nominari. Ex quibus corrolarig fcquitur primo ,pbabilic fuftentabile cflTe proportionem qualitatum clcmentoru cfifc formamfpccificam,quiah'ccttaIc8 qualitatcs fint manifc^ ftac funt tamcn per occultam tranfmutationcm opcrationu plurium produdliug in ordincad quas denominari pofi^unc formaefpcciffcaE»Similiterlicctiftac qualitatcs vt tangibi^ lcs fint manifeft3e,tamcn vt talis vel tantf ^portionis funC occultae. I nfcrtur fccundo caliditas ,f rigiditas humidi' tas &c,poffunt dici boc modoin ordinc ad aliquam opcra^' tioncm fpcciffca forma»Et fortcad iftum intcllecflum ^ct^ dit aucfioritas Auerrois» ? ♦colligct» Ex quo vltcrius patet concordia intcr littcram Auic.ponentfs cft illud quo res eft,& aliam quod cft,verbi gra,coIor,odor,aut anima. Pa/ tct hoc totum verum cflfe fecundum diucrfam acceptionc huins termini forma fpeciffca. Vltima concIufio»Proba>' bilitcr teneri poteft in nullo compofito naturali , propc for^ mam fubftantialcm 8c qualitates manifcftas fimul rcpcri/ ri formam fpcciffcam quae fit qualitas occulta. patct,ga cx> pcrimentopatct aliquas qualitatcs a complexione qualita^ tes oc cultas induccre.igitur ita ^babilitcr diccrc poffumus cj^formafubftantialismagnetismediatc fua complcxione OCCuItam potcft caufare alterationem ♦ 3C fimiliter mebru mcdiante complcxione producerc poteft qualitatem occul'' tam&C» Contra,quiain patiente faltem praetcr natura qualitates manifeftas repcriret &c. Dicitur cp illud e vc/ rum,(ed volo dicere cj» a forma fpeciffca fibi limitet.&^ hoc voluit Auer. Rationabilius tamen apparct cp practcr ma nifcftas qualitates in mixtis rcpcrianturctiam qualitates oc cu\t3e,cum frcquentercomplexionibus mixtorum manifc'' ftis cxiftcntibusljn ipfis appareant inclmationcs contra/» riae. A qua vcro caufa hae proucniant occultae proprieta'' tcs pcrquircre fpccftat ad naturalcm philofophum. Dicc> dum tamen he qualitatcs infequuntur potiiTimc coeleftcs fnfluxus,aquibuscummatcriamixtifucrit talitcrvcl talic complexionatatalcs veltales occultae proprietatcs impri'' muntuf.Proptcrea Mcfue dc cofolaiionc m^dicinarum ca/ pitulo primo.Dotatum eft vt aiunt omne dupIicitcr.f.Virj tutc coelefti 3C elcmentaria.Et parum infra. Soluit folutiuii non quia calidum ncc quia frigidum,fed quia ccelefti virtu tc dotatum. Et ex hoc patct quare non omnc» rcs ciufdc fpcciei funtaequaliieraforma fpeciffca operatiuxncc om-' ni temporc nec omni loco.Et proifto vidctur Conciliator diffcrentia .72. Et nota circa hoc q» hoc modo omnis mi> rabilis opcratio proueniens a mixto pcr qualitates primas qug vclocitate magnitudinc vel alitcr cxcedit opcrationcm meriro talis proprietatis prouenirc debentcm ctiam formx fpcciffcpattribuiturficutoprjmortiffcatio ut infra patebir, 3C napelli cSc^c.Iicet cnim opium fit valde frigidum. mirum tamcn videtur cj>cius fcgiditas ftupcfaciat 3C cxtinguatca lidum hominis robufti^cu aqua frigidiftima in magna mc> fura hoc non faciat.Similitcr napellus calidus ponendus in fecundo qualitatcfua opcrando ftatim intcrffcit, 3C hoc no potcft qualitas mcrico fuf gradus faccrc nifi elTct tali pto> prictati coniuncfla.Similitcr dicitur dc vcneno fcorpionia frigido. Nota ctiam hic cj» multa qua: fcmpcr aut frequc'' tcr nobisoccurrunt vidcntur principium habcrc manifc-' ftum omnino,vndc in eis non cadit admiratio ficut cft opc ratio ignis . Et in hoc rccita quod dicit Galc. de proprieta> tc primo de virtutibus cordialibus.cap.de .pprictatc, Ad argumcnta principalia patct foluiio ex tacfiis» Qiia-ftio» I;, aVINaVAGESIMOPRIMO Quaerltur; Vtrum forma fpcciffca fit forma fubftantialis» Arguitur multiplicic q> no# Primo.Forma fpcciffca cft ficut odor, 3c fapor qug funt accidcntales form^.rgitur 3Cc* Secundo» Stante rc eadem fecundum fpccicm 3C vna numcro fbrmg fpcciffcg multiplicanrur in ca.igitur etc. patct confcqucntia &afruoiptumpiobatur. ftantccnim idcntitatc magnctif quandocp eft virtus attrac^iua in co,quadoqT expulfiua fer ri.SimiliterinnapcIIocodcmeftforma fpeciffca nutriendi turdos 3C confcruandi ipfos 3c forma fpecifica hominis fub ftantiam corrumpendi, igituretc. confcquentia nota cunl antccedcntc. Tcrtio. Corrupta 3C remota fpeciffca (or^ ma remanetforma fubftantialis rci cruiuseft ifta forma fpc ciffca.ergo&c.confequentia nota cft , 8C altumptum patct dealoclotoquodaforma fpeciffca ante lotioncm cuacuac detcrminatum humorem,poft ramcn complctam 3c perfc <ftam lotionem non cuacuat,fcd potius confortat 3c ftypti^ cat, vt colligi poteft tcrtio dc fimplici medicina.& a Mefuc in dc confolationc mcdicinarum. Qiiarto. Vcncnum fcr> pentis aut napelli a forma fpcciffca intcrffcit homincm. talc venenum cft accidcns quoddam,quia qualitas vitg ho minis difproportionata,idcoaliquaformafpecifica cftqtia Htas.idco 3Cc* Itcm pro ifto facit aucfloritas Aucr . qu'"'' to colliget : quia ponit cam clTc proportioncm qualit»'' tum primarum « Ad oppofitum vidcturintcntio Auiccn.inlittcra diccii^ tis quod forma fpccifica cft illapcr quam operans abca cft illud quod cft,fed notum eft quod hgc cft forma fub> ftantialis.Similitcr idem cft opcrari fua fubftantia 8C fui forma fpeciffca;ut colligiturin littcra.crgotaliter opcrantis idem cft fubftantia'<S^ forma fpcciffca.& cofcqucns SCc, confequentia patet cum anteccdentc. In qugftione eft prpmittcnda diftin«^'o quedam.Sccun do ponendg funt conclufioncs dc qucffto. Quantu ad p" n\u fic hcc diftindio ^jpartc.fupcrius tac^a^c}, hic tcrmini^ forma fpeciffca confueuit mulripl'citer fumi. Pri*"° P*'^^ pric 8C prxcipuc pro forma pcr h^ bct indiuiduum dctc minatum cfTe fpeciffcum in gcncrc fubftantia: , ^"^"i'!^ j.^ dicflum cftanimamiteIIccrciuameft"cformam minis. Secundo fumitur forma fpccifica pro quocUi^^^ culro principio cuilibct indiuiduo fub aliqua ccrta M?^ tento coucnicnti illudinclrnanrcaddctcrminatcag^^p vel paticdum,vel lalitcr rcfpcctu huius effc actiuufj».^^^.^ fiuum qualitcr non rcfpccflu altcrius,qualitcr f^i^^ tutcm magnctis (S:ferri pcr quani cft attrahibi»^ Virtui cuiusli bctdu plex» Cocl» Gal* fp«^'^ effe fofmas fpecificas» Tcrtio adhuc fumltur fof ma fpcci nca magis cooimiinitcr ^ tjjualibct occulta propriecate dCc- iiueficaptain quolibctindiuiduoiftius fpcciei repcririfiuc non^qualiter proprietatem in for.qua abhorrctallium,aut in clinaturadfurandum,<S^ficdc alqSjdicimus etfe formam fpecificam. Qjiartoadhuccommunius famic forma fpe ciffca pro quocunq? principio vel difpofitione fiuc occulta fiuemanifcfta,occuItctamen agcntc vel difponcntequa^ liter probabilitcr diccrc polfumus q» licet membrorn com^ plexio agat calefaciendo ct complexionando nutrimencum, cum hoc tamen in nutrimcto producit quadam altcratione vcl quahtatem occultam dc fecunda fpecic qualitatis incli/ nantc nutrimentum vt moucatur ad membra quam vocat formam fpecificamr Quantum ad fecundum fi t hgc pri> ma conclufio penes hanc diftincflionem» Capiendo for^* mamfpecificamprimomodo forma fubftantfaUs folum cft forma fpccifica,patct,per folam*n* formam fubftantia*' lem poniiur indiuiduum in detcrminata fpecic dc gnc Cub/ ftantiar.ergo 8Cc. Secunda condufloXicct ita fit , no tn quaclibet operatio a forma prouenicns iuxta modum loquc di aucflorum dicitur a forma fpccifica.patct,quia folum illa proprie dicunt a forma fpecifica &c»quae no e in qualitates manifeftas rcducibilis.cum igiturmultaeproducanturopc rationesperqualitaiesmanifeftas.fequitur &c. Ex iftaco dufioncfcquitur propric forc formam fpecificam illam per quam res eft illud quod eft. Patet fccundo operationem a'forma fpecifica proprie a fubftaniia ipfius opcrantw puc^ nirc,& plura alia etiam fcquuntur. Tcrtia conclufio prin cipalis.Sccundo modocapiendo formam fpccificam aliqua formafpccificacftformafubftantialis 3Caliqua cftforma accfdentalis.patet,quiatalitercapiendo formam fpecifica quodlibctprincipiumoccultumetiamcft forma fpecifica. fcd talium aljquod eft fubftantiale aliquod accidentalc vel inftrumcntalcergo&c.patctconfcquentia &airumptu irmftcr. Ex quo fcquitur in codem fubiedoplurcs inucni ripoUc formasfpecificasabinuiccm fpe diffcretes. Ouar/ compIcxioinfequLmatcl^am^^^^^^^^^ fa non eft forma fubftantialis,vt fatis patetagS, ' qufbusinfcroq>nonquaeIibetformafpccificLftna^^^;ac5 tra quofdam ,quia no quplibet forma fpccifica cft fubftantialcvelpr,ncipalc.igitur5^cpatct cx defcripdonc natura:. Etfiarguiturcontra,quia omnisformafpecifica clt principium motus dC quictis.igitur 8Cc, Similitcr Aui indeviribuscordisaflferitomnemformam fpeciffcam cE naturam, Dicitur ad primum ncgando confequentiS fed oport ct aftumerc q» fit fubftantialc principium,vel oponcc aflomcre q» fit principium motus primum 8C pcr fc & non fccundum accidens,qu3e claufulae fi difcurrantur non com pctuntcuilibctformxfpccificae^ Ad audoritatcm Aui di citur cp ibi fumpfit naturam impropric modo quomediv ci ctiam complcxionem compofitioncm &c.dicuntcac na turam. Qiiinta concIufio.Capiendo formam fpecificani quarto modo quelibet eft fubftantia.patct fimi litcr vt Drx ccdens» Sexta conclufio.Talitcr capicndo probabifr ro/ lorcm aut odorcm formas fpccificas appellarc dcbemus tctjquia talitcrcapicndocolorcm&c.licet fint difpofitiSes nianifeftg,funt tamen pcr fuas fpccics occultc operantes cr go&c.confcquentia vidctur nota dc affumptum iniuenti Ex quo fcquitur cp littcra Aui.diccns.Sed cft verbi o.J:^ colorautodor&c^potcftintclligi vt vcrba fonant.Et dici ^n. f -c ^ omnts forma prout occultc operariua dici do> tcft fpccifica forma. Scquitur vltcrius proportioncm ahv quam qualitatum primarum vt fic polfcdici formam fne. citicam.Et fortcadhuncfcnfum proccdic audoritas Auer quinto colliget.vbi alTcruerit fententia dicfiam. Ad ar^u mcnta principalia antc oppofitum rcfpondctur. Ad pn^ mum dici potcft prout i littcra cxpofitum cft.Potcft dici fc cundo q^ dum fic dixit Aui» ccpit'forma fpccificam ultimo modo,vtpatctcxconclunonibu9* Adfecundum dfcitur q» non rcpugnat in codcm adaequatc plurcs forc formas fpc cificas accidentalesjubftantialcs tamcn rcpugnat .Et p ar gumento de magnctc dicitur q,principaliter codcm princi pio quod cft forma fpeciffca attrahit ferrum (S:cxpellit, fed fnftrumcntaha principia 6C occulta funt diftindla . Et ita in magncte funt plures formae diftrcteaccidctales 8C um fub/ ftantialis vt patet. Ad tertium dc aloe dicitur fimilir for> mamfubftatialem eadem remancrc difpone accntalem occultam remoueri per lotionem,quia remouctur otcs fub/ tilcs.Alitcr poteft dici cp alocs non cflFicitur no folutiuus Ted minus potcns ad folucndum proptcr ablutioncm qua rcmo ucntur partes fubtiliorcs 8c acutiores.Et cx hoc vt probabi liargumentotrahipoteftaliquamformam fpecificam clfc acciden3,quiaindiuerfispartibusciufdem materix conuc nit repcriri varias iSt: diucrfas formas fpccificas, licct oes in fubftantiali forma conueniant.igitur&c. Ad vltimum qualiter fit rcfpondcndum cx didis patet . Qux autem rcs fit venenum infcrius patcbit. Ad audoritatcm . A.patct ex dicflis.Et ad ca q poft oppofitu fi* adduda patet itcUigeti.- Qu3eftio# \u aVINQ.VAGESIMOSECVNDO W , ritur. Vtrum frigidiias cftentialitcr fngrcdiatur opcrationes virtutum naturalium aut virtutis cuiuslibct altcrrus. Argui tur fic. Primoarguitur fic . feCundo de gcneratioe ani/ malium. 1 4*cap.gno homogcniorum caliJitatc 3C fri.fit 8C conftat,hcc quidem caIido,hxc quidcm frigido. Secndo. 4»metheororumgcncratcaIidum(X:fri. Tertio.primode p iuuamcntist2.cap,Complexioeftfubftantia per CciWdu dc fri.fedcomplexioeffcntialitcringreditur virtutis adiones^ Q.iiarto.Aucr.'>,colligetdicitc^opcrationes ftomachiho minis iuuantur 8c complentur frigiditatc temperata,. Quf to ficut frigidum ad calidum ita ficcum ad hu,3C ecotra.fcd ficcum efientialitcr ingreditur ficut humidum . igitur fridii ficut calidum. Sexto frigiditas tcmperata cft fanitas.fcd omnis fanitas cft per fe principium harum opcrationij ♦ igi/ mr 8Cc, afiumptum probatur, quia cuius itemperics c mor bus eius tcmperics cft fanitas.primo dc accidenti. Adopofitumcft Aui.inprima fcn.doc,(;.cap,3.&: pria fcxti naturalium. vltimo cap.ad fincm * 8c fccunda priimi. docftrinatcrtiacai5.i.in.7.gnefignorum.Calor igitur na- tus virtutum omnium cft inftrumetum 5<:frigiditas eis in/ conuenicus,c&: ncqr prodeft nifi accidentaliter . idcoc^ dicic calor innatus 8c non frigiditas innaia,ncc comparatur frigi ditati corporis illud quod comparatur caliditati.Et GaP.n de accidenti.i.cap.ad fincm,Frigidita8 vcro nullum i actio ^^^* nc confert iuuamentum.Et Arifto.^.mctheororum . Fridu corruptiuum.Et Aucr.i.&r^j.coIIigct ♦ Plurcs adioncs na> turalcs ffunt a calido.Et Haly.i.tcchni . commen. i j i ,im^ probat Mefuc 5!: Ifaac tcncntcs oppofitum. Et pcrfuadec ^^^Y* primo,quia omnium virtuium opcrationcs cxiftuntp mo^ tum.fed motus fit a caIido,vt Aui.in littcra ♦ 8c, i j.problo matum. ^problcmate.igiiur 8Cc. Secudo , quia quod uni contrariorumpcrfcefientialicercoucnit ab altcro cfietiaFr ^^^o^ remouctur.fcd ingrcdf opcrationes naturae cflfcntialitcr co> uenit calido.igitur a frigido clTentialiter remouetur. Itcm tertioomnes operationcs pcrficiuntur pcr complcxionem qua: cft ad calidum declinans 8C humidum. Quarto,qa omnis opo pffcit a caIidoinfluctc,veI inato,vc! vtrocp fip» In ifta qucftioc fuit opinio Cociliatoris oppofita opinio^ ni Auic.tcnentis q» frigiditas cffentialitcr pcr fc inorcdia-' tur 8Cc, Et premittit primo aliquid ingrcdi altcru con> tigcrcpotcfttriplicitcr.Qiiiditatiueutpartesdiffonis efl^en Irtgredi tiales 8C fortafic formalic c.lentiam compofiti,Secundo in/» altcrum tcgralitcrutpartcscompofitumintcgrantcs. Etinftrumcn ^"Pf''» taliter ut inftrm uirtualitcr ingredit ud adualiter Secun (Jopr?mittitpcroperationcm intelligendum cfl"c actiuam &paaiuamimmancntcmfcutrafcunicm. dcomnibu9,n. Pcracci eftcadcmratio. Tcrtio prgmittcndum q,pcraccii9 qncp dcsqua^ fumitur utdiftinguiturcontraimmcdiatc utibi» Non uero ^uplcx. : " a V S T I O, ipfa vods magmtuda, i^techni.Secundo contra prlnlo vcl p!incipaluer,vtpnma tertii.Neruoruiu iuuamentum pri> mumeRdarefenfam^c.Secundum vcroc5<: per accidena € roborarecarnem,ftcut graueappctit quietcm gfe^^mo tum j>accidcn3,T.ertiovtidequod cafuale vel tortuitum, -Quarto vt non per fe,ficut jfrigidum per accidens calefacit, §C taliter fumitur liic ^ dillinguitur contra elfentiaFr ingrc di.Calidum igitur elTcntialiter ingredi eft calidu inftrumen taliter per fe concurrcre ad op5nem,econtra vcro frigidum per accidens.i.non pcr fc, His pracmilfis ponit iftam con clufionem pnmam conira Pk\i'u3c H ily .allegaio comento, «FrigiditaselfentialitersS^perfeingrcdituropcrationes natu rjE.Hancprobataudoritatibus pluribus pro parte tactis,ec ibi vide.Ktrationibus. PrimoqijiaaUqua naturae opatio •fit aggregando,fed frigidita^is cll aggregare. Sccundo te p js quietis retentiux ell loni»'US tcpore motus. Icem ter tio.ad quclibet motum per fe concurrit fixio qux perficitur frigido,vti;i Uttera. Q_iarto,(icut rcs fc iu-t ad elfe ita fc hC-tadoperari.fedelfent/alitcr ingreditur frigiditas ad elfc mcmbrorum.igiturASCc.maior paretfecundoinetapliyiicv, quia elfet cuiuslibet mixti per fc ordinatur ad opcrari vi i Pi^ nem.qjicquidautcmeftperfccaufaancis crtcaufa confc/- quentis. Q^iinto.quaclibct faiiitas per fe ingreditur opera tionem,fed aliqua frigiditas per fc faniiatcm facit corrupcn do per fe j:gritudincm calidam,immoutfupra aliquafrigi ditas eH: f3nitas,quia cuius intemperics cfl morbus eius tem perics cfl fanitas. primo de accidai, Sexto fanifis cllentia'' literintegratur excalido^^frigido.igitur &c# Scptimo.cja ficuttnmaiori mundoita in minori mundo. 0<ftauo.ma teriei nocitiux digellio efl per fe intenta a naiura,fed aliqua talis per fefri^ido perficiiur,ut in furiofis humoribus6<:fub'' tilibus igitur(5^c.hxcoilaua ratiocolligitur difFcrentia.fiiv ^ .p SecundacondunocftexConciliatorccolleda.licet ita,fit Kuoncit* j„jgn(]or tamen 8c potentior 5^: in maiori menfura concur'' rit caliditas 8C ingreditur operationcs naturoc^cS^ mulco plu^ ribus dcferuitoponibus q^filditas.Ethaccde quarftioncr Qijpftio. lirj» Q.VrNaVAGESIMOTERTIO QjxnL Vtrum calidum ageils i'n humidum denigret. Agcns vcro i ficcum dealbet.Econtra vero frigidu i humidum deaibet, in ficcum uero denigret. Arguitur <Jj non. Primo,quia ca lidum agens in cibum tranfmutandum inchylum ifangui nem tranfmutandum infperma.In iiumiditatem primam defecundis tranfmutandam ad formam roris.In chylum tranfmutandum in phlegma.In fanguineni tranfmuiadum in lac agit in humidum,5(: i nullo iftorum cafuum denigrat. igitur SCc* Confirmatur,quia agens in aquam non dcni'^ grat igtcur SCc* Secundo.calidum aliquod agens in ficcu denigrat.tgiturcSi^c.allumptum arguitur,quia calidumadu rensosautlignumficcumautpapyrumagittrem ficca,(5<; tamendenfgrat vtdocecexperimentum.igitur&c.ltc ma/* tcria geiierationis pili eft ficca,in qua quato agens calidum eft forrius tato pilus nigrior generatur. Tertio. frigus ages in fanguinem agit in humidum,&: tamen dcnigrat vt patet tempore hycmis quando propter frigus liuefcunt labia et fa - cics toia,vt.3 8.problematum.4:>ptcrquidrigentesIiuefcut. Afuto, Jtem ex fanguine a frigido congelante poteft humor mcla cholicusgenerari,vtinfrainfequenti cap . «St: fexta quarti.. capPodemorfucanisrabidi. Itcin mugis quae funtapata ^"o* calcaneorum fan^uis collcdus a frigore dcnigratur. Item qma* ^y.^ vnm nigra fignificat extindionem caloris naturalis* Quarto,quia vitrum cryftallus os lutum funt corpora fic ca,ln qua agens frigidum non denigrat SCCr Ad oppofitum eft Auicenna. Prorefponfionead quocftionem prxmittendum pr?oq> t3m calidum quam frigidum agunt,quando:|? vt calidil aut frigidtim abfolutc.quandocp agunt ut naturalia inftrumen ta.ExcmpiLim primi,ut calidum vrens aut putrefacies.Exc plum,fecundi,ficutcalidumdigcrcnsfanguificans &c.Exe plum primi de frigido ficui frigidum hyemis congcIas.Exc plum fecundi vtfrigus piguedinem gcncrans» Hac dlfio' CaW" ncm ponunt audorcs fub his vcrbis.Calidum 8c frigidum agunt aliquando ad inftar detcrminati agentis detcrminata ^gut formam inducentis.Quandoq?vtcaIidum aut frigidilab/ dupf'"»^ rolutc cX: eft idcm. Sccunda diftindio.Tam calidum qua Calido frigidum agens vt calidum aut frigidum abfoIute,quadocp a^j ^"J^' agit in materiam fimplicem non corroborabiIem,quadoq? in materiam mixcam aptam varios colores reciperc.Exem abfoli^^^ plum primi vt agens in aerem vcl aquam.Exemplum fecu dupfr. di vt agens in ligna. Pracmittendum tertio q> albedo 8C ni gredo^clcxtericoloreSjUtfunt vericolores Sc uon tantum fecundum apparentiam funt vcre qualitatcs fecundx SC ue reformxaluce^tlluminefpccificediftindx uarios coplc" xionu modos infequentcs ficut fapores odorcs 8c huiufmoi. Hxc uidctur fententia Auic.fi recolo.^.fexii naturalium. cap.Eciiideturconigicxdidis Arifto.inde fcnfu 8C knd^ Ar/flO' to. Quarto fupponedum q> licet ita ih vt ponit tcrtia fup pofitio,inter tamcn luccm 8C albedinem tanta ex natura rci uidcturconucnientia,utpureIucidum velluminofum a fen^ fu comprxhcndatur ut album,tX: pcr confequcns fccildum uarias lucis vel luminis pcrccptiones polfunt rcs apparcrc quandocpalbxquandoc^uirides ^'quandoqp obfcurx.uil de 8c difpofitiones has fecundum quas fiunt iftx apparctiac fignificaitius nomine albcdinis&nigrcdinis ;S<:c.Proptcr quod introclufio multi corporis pcrfpiciii pcr opaci~i aliquo modo tcrminati facit realbam appaierc.Propter quod fpu ma quxlibct apparct alba.Et fi fortitcr cocutiatur olcn cum aqua fit album fubingredientc multo acrc intcr partcs olei p illas aliquo modo tcrminato.Et proptcr hoc lifciuium proic dum fupr a oleum facit ipfum apparercalbum . Aut ctiam acetum,quia acuitate bcnediuidit,vnde 8c partes acris fub^» ingrediuntur. Vndc5^ ptifana cu olcodecocfta multum albc fcit.h: per idem cornu nigrum ambra 8C crvftallus pei tri .1. i.onemalbefcit. EtexhocpatctmultipIVin recaufarial^ A^^S bedinempcrmodummixtionis.Prfmopcr inclufioncmp ^ ^ fpicui.SccundopcrexcIufionemopaci,ccontrain?redicntr. ^^''^ \ Exemplafatispatcnt. His prxmilTis probabiliter inhac c2i^f maceriatcnendxfuntiftaeconclufiones» Prima.calidum autfrigidumagensinmatcriamelemencarem fimplicc uc humida fiue fi'cca fuerit no dcalbat neq? dcnigratilla ma tcria fimplici j>manente.patet,qa color c mixti palTio. Sc cunda concIufio.Calidum inquantum naturale agens in hu midum quandoqjdealbat,quandoquc denigrat, quadoquc rubificat,quandoq^citrinat.Eodem modoin ficcum patct, quia taleni indticit colorcm ad qualem prxparar modus co plexionis aut mixtionis confequens talem adioncm.fcd illa quandocp prxparatadalbedinem,utin lacftc chylofperma tc phlegmate. quandoq: ad nigrcdincm,ut in generatioc hii «noris melancholici.quandoq^ad rubcdinem,ut igilone fati guinis SCc* TertiaconcIufJo.Non fempcrcalidum JJgeng vc calidum abfolute in materiam humidam dcnigrabilcm denigrat nec \ maccriam ficcam dealbac.patet pcr plura acj ducTta ante oppofitum. Quarta conclufio. fempcr calidil adurcns aut putrcfaciens auc aliccr uc calidti abfolutc operas agpns in humidum quod fufFicit in exhalacionem fumofam conuercerc, vcl eius partes opacas a centroad circuferciiam tralicre aut per cotum difpergere illud i q^o^ ^git denigraf*. patet,quia taliter agendo acrcm ^tr(picwm tx<:{\id'n^8c(a mum humidum opacum per porofitates corporis feminatr quarc&c. Etcxhocpatctquarcdiccbarur in complbn^ cuiushumidumfufficitin exhalatfonem fumofam <S^c.iIIa .n.eft tcrreftris 8c opaca. Patet ulterius aliquod calidil rc^ fpec^ualicuius humidi effe dcnigratum quod tamcn refpc^ «^tualterius non efiSct, quia abaliquo f ifFicit elcuarc vaporc fumofum 8C ab aliquo n5,fc«l tnimodo aereum.Et plura cx his poteft concIudere.IHam complexioem voluit Aui» Ex quo vlrerius patct modus quo agcns vltimando acftion^^ fuam dcalbat,quia fumumopacum aut humidum ^^^^^^^ ^ tum difToluit loco cuius fubingreditur aer aut corptJJ P^^ cuum.Patct vltcrius cj» non fcmpcr agcns m dcc^'^-^ " frigi ida lute 'r. 4 GaP. <i. V S T 1 0# qma ftat ! ficCoefife liiimidum non ! cxhalationcmfumofam conuertibilc» Etficfcquitur quinta concIulio.Calidum vt caliduin abfolutcagcns in ficcum huniidum vftibile vl timate confumcndo , aut cuius humiduni opacum non fuf'' ficit per totum difpergere vel in exhalationem fumofa opa> cam conuerterc illud dcalbat.Et hanc incelligit Aui* Vlti> tna conclulio.Frigiduni agens in humidu corpus cuius hu> midum corpulentum fuificit accentrare dealbat,in ficcum Verocuiusfulticitpcrfpicuumclaudendo poros cxcludere, aut illud perfpicuum igrolfare,et opacum redderc dcnigrat, patet intuenti.5(i lioc breuiter voluit Aui» Ex quibus fe> quitur q» contingens cft frigidum agens i humidum ipfum denigrarc 3C non dealbarcin ficcum vcro dcalbare 8c non dcnigrarCjUt patet intucnti» Ad argumeta pricipalia patct. Qua;ftio, liiq» Q^VINCLVAGESIMOCLV ARTO Quxri tur* Vtrum color viridis polfit cfife bonum fignum ♦ Vidc/ tur.n.qcl fic,qa color nigcr qui c detcrior pot ec bonij lignij, Oppofitu vr,quia dc hoc debuiffct Aui.facere mentionc, Refpondetur fic,fed quia vtplurimum eft fignum ma lum de illo non fecit nicntionem Aui. Vel dicatur q» non fc cit mentionem,quia fatis hoc dat iteUigerc per alios colorcs malos,quiquadoq;funtbonafigna,vtnigrf in crifi virtu/ lute ftante 3C vrina multa» Quxftio^ Iv» Q_VINQ.VAGESIMOa.V INTO Qu^tu tur» Vtrum omnis hypoflafis dccidatura tcrtia digcftionc qug crt mcmbrorum, Et primo arguitur qj hypoftafis fe quf ftratur a loco fecundae digcftionis fic.ab illo loco fequx ftratur hypoftafis vbi naturaconucrtitcibum in fanguine» fed hoc cft i fecunda digefttonc.crgo 5c:c.aftumptum patct cx Gal.primo pronofti.comen.vltimo.Cum dixit quod c, quia rc8 quc refligit naturam, vt opcretur in ea cx cibo apud conucrfionem fuam ad fanguincm rcfidet in vrina, non cu go alteratur ab ea vt fit fanguis . Conftat hic q. Gaf . vult partem cibi qug dum natura cibum conuertit in fanguincm ^o'^^fiir;iLd^^^^^ cundofic,nifihypoftafisUVrc^^^^^^^^^^ nonoportetc^plurimahypoftafis cxpellatur cum faZ^^^ cft in femita digcftionis & compleia digeftionc minoretur cuws oppofitum dicit GaF.prio dc crifi in his ucrbis . Et qn' fanguis rcmanct in femita digonis vidctur in vrina qux mi gitur color ad albedinem dccliuis 8c fcdime in ea lcuc dc Icalbum plurimum.cuncjcomplctur digcftio additur co> lor eiu5 8c minoratur quod i ipfa refidet.d^ confcquentia pa^ tet.nam fihypoftafis decidatur a digcftionc tcrtia,crit pluri ma quandocomplctur vcl complcta crit tcrtia digeftio tio anteqp incipiat 5C dum fit fanguis.Tcrtio fic.hypoftafis aut cft cx parte cib? non couerfa in chylum,aut cx ptc chyli ,15 conuerfa ad alios humorcs,aut cx parte humorum non con uerfa ad humiditates fecundas,aut cx parte illarum humidi tatum no conucrfarum in mcmbra.Non primum, qa pars cibinonconucrfaadchylumnon vaditad vcnas &:hepar f n naturaliflfima difpone,vt patet prima primi»cap.de genc rationc humorum.Nec ex parte humorum non conucrfa ad humiditates fecundas.Nam aut talis pars clTet in prima fne humorum & cft falfum,tunc cnim hypoftafis aut cflfet fany %\x\9,8c fic effet rubca fanguinea.ct ifta c hypoftafis non na^ turali8,vt patct hic infra <n hoc cap.aut cx choIcra,& tilc ect aut citrina'aut rubca.& ifta etiam cft non naturalis»aut elTet folumphlegma cthoc non,quiatunc non fignificarct clio^ lerae aut fanguinis digeftioncm. Secundo , quia phlegnia f ubtiliatur quandoq^ ita vt putctur hypoftafis naturalis no tanricn eft hypoftafis naturalis vt Auic.infra in. u cap.cun, dicit.Plcrunq;enimfubtiIiatur&attcnuatur& putatur hv poftafis laudabilis fupple phFa.Et qa hoc phlegma fubtiliay lum non cft hypoftafis fubditur,quapropter in acutis fgrj, tudibus non cft confidcndum in co quod apparct fccudum ««lilitudinc laudabilij hypoftafis,Siniilitcrarguitur^no fitpars mcfanchoIiac^Autfecundodiccreturc;^ cft cx partc iftorumhumorumquoicouertiturinfugfluitates hora qua fftdigcftiotertia vtdicuntfercomncs medrci* Sedargui tur non.Primo,quia ifta non cffet pars ex cibo quge efFu<' gitadioncui naturac apud coucrfioncm fuam ad fanguine, vt dixit Gaf.in loco allegato. Sccundo,quia non plurima apparct hora digeftionis fanguinis , 8c principahter quando fanguis cft digeftus ♦ Tertio,qu(a hypoftafis laudabili» non eft aliud quam humor facics febrcm,qui iam digcftua eft,vt Aui.primaquarticaptdecu.pu.in gencrali.fed con- ftat q> tales humores non funt conucrfiad aliam natura cu in crifibus expellantur feruantes propriam naturam 8c colo rcm.ergohypoftafimlaudabilem non oportet effe cx fuf>^ fluo remanente ex humore in digeftione tcrtia,!mmo e qficp ipfemct humor digeftus d(geftfone tcrtia. Q^uarto , quia ^poriiohypoftafis ad fignificadufupcrmaturatioem matc riei in toto non cftet ficut proportio puris albi ad fignificadu maturationem a}3atis.Nafanies cftcx humorc digefto non fuperfluitas digeftionis.confcquens cft tamen contra Aui, in ifto capro.ftaiim poft fcquentem partem. Qifmto^quia inprincipioputridaefebris debcrctapparcrc fcdimen mc*' lius qi in ftatu vel augmento cum in principio nutriatur cor pus magis 8C fit virius minus dcfedla,ideo amplior clTct bo na fuperfluitas digeftionis tcrtig exfanguine fcqucftrata»cu/ f us oppofitum docet cxpcrientia. Scxto,quia in vrinis fa norum magis cct qrenda hypoftafis q^?grorum.oportct.n« in fanorum vcnis fit talis humor cxcuticndus , quia opoitec in eis talem fuperfluitatem aggregari vcl gcnerari , cum no polTit ftarc quin in cis fiat tcrtia digcftio , 8c pcr confcquena cius fuperfluitatcs gencrcntur. Similibus modis arguhuc q>nonfitexfecundis humiditatibus.Rcftat crgoc^nopoc clTc nifi cx par tc chyh non conuerfa in fanguinem i hepatc» fed poft tranfmilTa ad uias vrine cum aquofitate,5(: idco dc cifa a loco fecund x digcftionis non tamcn gcnita pcr fccun dam digeftioncm fcd pcr primam.(5e hocfcntitGaP.inloco allegato.in primoargumcnto. Vltimo.fi hypoftafis cflfet ex fupcrfluitatc tcrtiac digonis non videtur modus quo fignl ficet fupcr digonem hepatis» Nam digo tcrtia perficitur in mcmbris poft hcpar.Et pofTibilc cft hcpatc benc digcrcntc alia membra malc digerere,^ cconucrfo* In oppofitum cft q) hypoftafis fit fupcrfluitas icrtiae digcftionis. Arguitur muhiplicitcr. Etprimo fic,nifi hypoftafis dccidcretura tertiadigcftioncquacfitinambitu totius non polTct figniff/ care fupcr maturationem matcriei in toto,fed ipfa debet fu pcr talis matcrici maturationcm figniffcarc ut paulo poft dl ctt Auicc.in cap. crgo 8Cc* maior patct quia cxiens figniff/ cans fupcr maturatioem debct dccidi a loco vbi fit talis ma turatio&pcrillamtranfmutari vt conftat dc cgeftione6<2 vrina 8C fputo 8C fudore. Sccundo fic.fi hypoftafis elTet chyli vel decifa a digeftione fccunda, fcquitur non habet laudabilis hypoftafis fignificarcfuperdigeftiocm matcriei facicntis fcbrem quando illa materia non cfTct in hepatc.co fcquenseft contraGaf. prio de crifi*& Aui.fecunda quarti» 8C oes audorcs medicin^^^ cofequentia patct ut prpccdcns, qa illa pars a fcctida digone decifa nuUo modo pcrmutatur fecundum permutationem materiei facientis fe.cS^ idco fug illam non fignificat.. Tertio.fi ita cfifet hypoftafis laudabi lis non cflfet pars humoris facicntis fc.contra.Aui.prima qr ti.cap.ftatim fupra allcgato. Quarto fequitur q> in princi pr)sfebriumhumoraIiumdeberctamplior apparcrc hypo> ftafis laudabilis in ftatibus 8C q? i'n fanitate.confequcns e falfum&contraGaP.primodecrifijqui ponitin principio vrinam fine hypoftafitin fanitatc autcm 8c in ftatu cum hy poftafi.Et patet confequentia.primo quia in principrjs taliu fc.minus eftpotens hcpardigcrercq^in fanitatc.& ioplus rcmanct de chylo non conuerfo ad fanguincm«&: quia f pr^ cipijs fcbrin miiltopluscomeditinffrmus decent rccftus in ftatu,miilto plus dc tali matcria hypoftatica fupcrfluercr. In ifta qna:ftionc faciam trcs articulosjnprimoponam qu^dacomuniadehypoftafi qug oporcct vmlguc^^i^^^i^c* a V ^ s T I o, In fecundo narrabo pofitioncm PlufcJ commehtatoris Jn teriio dicam illud quod magis miiii videtur metibus audo Hypo> nim conformc in noftro quaeliro. Quantum ad primil ar^ ftalis cjd ticulum notandum pcr nomen hypolhfis communiter in" telligendum efle fecundum vfum medicorum omncm rem cum vrina a corpore expulfam grolTioris fubllantiac vri naS^abeadiuifam.f.ita vtuifudifcerni polTit» Ex quo fc quitur q> de hypoftafi in generc non eft dubitandu q> qncp no eft pars chyli refugicns opcrationem naturx apud fuam couerfionem ad fanguinem,nec tamen repugnat aliqua hy poftafim clTc talcm rcm large,vt pracdicitur accepto voca^ bulo. Coiiftat fccundo cj) fumendo hypoftafim pro non naturalinonoportetomnemtalem cfte fupcrfluuatem ter>' tioc digeftionis,& ideo fi qua:ftio generalirer proponercc n5 clTct vfr terminada,Reftrigamus ergotitulum ad hypofta fim naturalis fubftatiac» becudo nota cp hypoftafis bonae fubftantix fignificat fuper digeftionem iiumorum qui funt in ambitu totius praccfpuc in venis.iftud colligitur cx Aui, inparticuIaimmediatefcquentiscapFi. Notatcrtio q>tam humorcm ad benignum reducibilc cp humorc malignu tu^ nicae vcnarum digerunt.Quod naturalem patct>quja in eis conuertitur fanguisad primam humiditaicm de {ecvd\s^5C GsJHt ^^^''S'^"'^ etiam ex Gal.in plerifq? locis^at: praccipue primo pronofticoijt.commc.vltimo. De no naturali patet cx GaP» primo de dirterentrjs febrium. Notandum quarto q> non oportet apparcre hypoftafim in vrinis fanorum quod colli'' gitur ab Aui.infra.5i: cx Galprimo dc crifi.fed non cxprscf fc.Et caufa eft,quia non oportet q> fit in eorfi venis humor cuacuandus. Qiiinto fupponcndum q» per hypoftafim na turalis fubftantix intcUigimus hypoftafim fignificatiua di'' gcftionis bonorum humorum in fanis,& fimilitcr hypofta fim fignificatiuam digeftionis humorum malorum no con ucrtibilium ad benignum in concauo vcnarum exiftctium* Quod vtraq[? iftarum dicaturhypoftafis patetex Aui.hic. Nam dicit q> hxc hypoftafis.f.natur alis non expectatur nifi in pgritudinibus.Et fubdit q> fi in venis fanorum fit humor crudus meJius eft q> fiac hypoftafis in vrina aut matura aut non matura.Et Gal.hoc dicit clarius primo de crifi^cfi uult vrinaoptimahabetfcdimcalbum.Qiiantum ad fccun^ durrMrrticulum pro declaranda pone Piufqp commctatoris fupplciida funt quoedam. Supponitur primo q> omnis hy poftafis laudabilis in urinis fanorum eft ex fuperfluitate cru da.HocprimopatetcxGaP.primode crificum dicit,q>hy poftafis ifta leufs alba arqualis fignificat q> digeftio eftcon firmata,& cxpellit a corpore chimus crudus vltra menfu ram,modo conftat q> hunc chimum aut oportct cfte hypo/ ftafim aut falrem ex eofieri.nam aliter non figniffcarct hy/ poftafi? chimum crudum cxpclIi.Et Aui.in hoc cap.parum infia dicit.In venis aurem fani non oportet cfiehumorcqui fn cxcutiend»9,fcd fi eft melius eft vt hoc figniffcent cx cis fuperflaitatce quae in cis fiipetfluunt cx ciboa digeftionc pvi uatXjdeindc.fuperfluit fuperfluitas qua in vrina fit hypofta lis.Praetcrca nifi cflet ex fupe. fluitatecruda non efiet ca mul txhypoftafis (n vrinis infantis q> cibus eoru trahitur cx fto macho ante^ fit benc dfgeftus.Nam hoc non aderet ad hy^ poftafim,confequcns eft tamen contra GaKprimo de criff» Quarto fi no eftet cx fuperfliiitate cruda niiUa cfTet ca fign% da,quaredumfanguis cftinfemita dtgeftionis hypoftafis apparetpIurimaaIbaleu?s,5;^quando completur digomr> noratur fedimen.Et cum hoc apparet ad experientiam Sc c de mentc Gal.primo de ctifi cum dlcir.Et dico q> q^diu fan guis permanetin femita d/geftionis inomni vrinaqug mirt gitur videtur fedimen leue acquale album plurimum.cunq^ c.Knplctur digcftio additur color eius & minoratur quod in ipfa re.idet.Etidemfentitno multil poftcti aftignat cam, quaieeftplurima hypoftafis in vrinis vtentium rnultoocio ^ puero: utTi.Dixit.n.5^ proprer hoc aggrcgat m vrinis puc rorumomniumnifipaucorumcS:in vrinis traquillitatecSi: odocomplctorum 5<:aliorum mulro vtcntium cibo hypo> ftafis plurima proptcrca <j multiplicat in corporibus oium quos dixlmus de fupet fluitate cruda. Ex hts ci go 8d mul^ tis fimilibuspatetfuppofitioqjhypoftafis laudabilisin fa^ nis eft ex fuperfluitate cruda. Supponirur lecundo q> in ie bribus humoralibus putridis humore pcccante exifteiite in venis fine apate digeltio humoris p quam fe.ducitur ad fta tum5^crifesfiuntlauadabiles,&perquam materia parata cft euacuattoni non permutat humorem pcccatcm a ^pri^ fpecie,ita q> cholera fume digetta in nocitiuo in caufoiieho>' ra ftatus non cft fada alterius fpecici,fcd cft cholcra ut ante, ^ ita cft dc fanguine m fynocha,& dc phlegmate in laiica, Sc de mclancholia in quartana continua.hacc fuppofiiio pa' tet,quia in crifibus harum fcbrium qux ffunt poli comple/ tam digeftioncni cxpellitur in caufoncciiolcra 3C i fynocha fanguis ,&:fimiliter inalijs. Supponiturtcrtiocjihypofta'' fis laudabilis in talibus fcbribus figniffcans digcllionis co/ plemctum non cft aliquis iftorum humorum ♦ hoc patcr,qa non eft fanguis ncc cholera ncc melacholia cum fit alba nec eftphlegmafubtilitatc vtcoftatcx Aui.inifto cap.et patec q> cholera 3c fanguis pcr digonem non coniiertuntur i phfa, HyP^'/ cumtamen cxeoriimdigeftioncappareat hypoftafis. fciup ftalis^' ponitur quarto q? hypoftafis laudabilis in hoc differra fanie ffrta^^ laudi^bili q> caufx facicnti faniem eft coniunda difpo cxtra naturam,fedcaufacfacientihypofta(im non cft coniunda (^af» difpofitioprxter naturam.ha-cfuppocftGar.primo pro^ ' nofti.commen.vlti.cum dixitinfine commentl loqucs dc dida hy poftafi.Nec cft ficut fanies.Caufx cnim eflicicnti ca non permixta eft difpofitio extra naturam. Vltimo fup'' ponicur q> di(fta hypoftafis e illud ex cibo quod rcfugit opC rationem naturxapud conuerfionem ciusad fanguinem.pa tet hacc fuppofitio ex dicfio commcnto Sc audoritate fupra allegata. His habiiisponuntur cortclufioncs. PrimacS cIufio.Hypoftafis laudab/Iis fubftantiac in corporibus fano ruiiinoneftfupcrfluitasgenitaincorporc humano ex fan> guinc pcr tertiam digeftionem.Probatur primo fic.fi hypo ftafisclTcthoc modonon omnis talis effctex fuperfluitatc cruda.contra primam fuppofitioem,& confequentia argui tur.quiaaliquacflretcxfanguinebenedgcfto 8C opiimeciJ cxillofitfuperfluitasdicflaquod pcrtcrtiam digeftioncdi> geritur.hocautcm in fanis (S;:optimefanis eftfanguis benc digeftus.Fortcdiciturc^^hypoftafiseftcx fuperfluitate fan ♦i.cx parte quac fupcrfluit ex fanguine cum digeritur tertia di geftione,5^ ifta eft cruda refpc*fiu partis quac in fecundam humiditatem conucrtitur vcl refpecfiu fccundx humiditati» cx illo fanguine genitac.Et ad hunc fenfum intelliguntur au <^oritates praedicftae pro prima fupponc. Contra primo, quia vrina Sc feccs in gcncre fuo benc digeftas nun^ vocat Gaf.fupcrfluitatcscrudas.crgoa pari rationcnec dcbct di^ cerecrudamfuperfluitatemtertif digeftionis bcne digefta in gcnerc fuo. Practcrea hypoftafim talem dicunt bene di geftam.& tamc dicunt efte ex fupcrfluitatc vFhumore cru^ do.Cum ergohypoftafis hocmodo dicfta ex rcfponfioccct cruda fequitur non illo modo intelligunt docflorcs. Si vc to dicarur q> hypoftafis non fir nifi quandofanguis het parj- tes qux funt ptes fanguints 8C funt ctadxSC fit ex illis. Co tra.f x fanguine quantucunq? bene digefto fequaeftratur fu^ perfluitas per tertiam digeftioncm.in omni.n.integra digO ftione refecarur aliquod fupcrfluum.Si ergo hypoftafis nort eftnifiextaIifuperfluirateconftat(3><:on"ng'tefire hypoft^» fim cx fanguine non hnte par tes crudas. Secundo prf turconclufioprincfpaliterficGaf.voIuitprimo de crifi,vt fupra dicitur q> in omni vrina qu^e mingitur dum fanguis e in femita digeftionis eft fedim c leuc Sc acquale 3C albu prai quod non eflfct fi eflfct hypoftafi» fupcrfluitas terti? digonis* crgo non eft ita.minor patct,quta fi hypoftafis eflfet fupHui^ tas tertiac digonis non fcqugftraretur antc digcftionem ter tiam ,fed fanguis eft i feoiira digonis antc digcftione tcrii^^' «i^go non fcquacftratur tunc faltem plurima. '^*^*'"^ eflet non eftct hy poftafi» id quod refugit opcrationeni^ reapud conuerfioncm fuam ad fanguincm.Nam ^ fluitas eft cx partc fatiguinis qug fiiit palia a a V s T I o. uerfionls fanguinisinmenibra»Nec valet (pod quicJam d/ cunt liyportadm e/Te quod refugit operatfone naturarapucf digellionem tertiam qnx fit in fanguine.Nam li ad iuicin> telleiftum GaUdixillet tVuftraaddididet ftatim illud uerbu, Non ergo alteratur 5C fit fanguis.Nam certum eft cj> in liac digeftionc teriia cibus non couertitur in fanguinem , fed in fecundas iiuniiditates aut J membra.. Secunda conclufio pnncipaliseftifta.HypoftafisIaudabilis in febribus liuo^ ralibus abf*^ apate no eex parte Iiumoris putndi qui eft ca ans vel coniuda feb.condufio probatur fic hypoftafis lau dabilisiniftis noncftaliquis quatuor humorum nec facta eft ex illts.crgo nullomodo eft vere cx parte humorum qui funt caufa teb , Prima pars alTumpti patet ex fuppolitione tercia.Secunda probatur quia hypoftafis fft per digeftioem humoriun talium fi eft cx eis,fed per digeftioncm quam rc cipiunt illi humores non conuertuntura propria fpecie , vc dixit fuppofitio fecunda.crgo fi hoc non erfet ex partc illoi^ humorum hypoftafis eflfetaliquis quatuor humorum.con^ fequenscfttamencontrafccundamfuppofitionem vt fta> tini dicitur 8C contra expcrientiam* Videmus cnim q> fcdi> me laudabile vifum in caufone non eft choUrn^dC vifum ! fynocha non eft fanguis,^^: vifum in quartana non eft mc/ lancholia.Rcftat ergo hypoftafis laudabilis in talibus fe. non eft cx parte humorum qui funt caufa coniunda.vPans tcb.Confirmatur praccipue cp non fit a caufa coniuda qu3C actu putrcffr,quia fi ita cllet fequeretur q, hypoftafis lauda^ bilis elict fanies.Nam non diftert a fanie,nifi quia caufx5a> cienti hypoftafim non eft pcrmixta caufa prartcrnaturam i cd conftat cj. cum calorc naturali dfgcrcntc talcm humore ^""^l ''^^^ con.uncta concurrit calor prarter naturam^cr/ ^Tertiaconclufio eftifta.Hypoftafis laudabilisia in fanis cp in xgns eft ex parte cibi qui r hcpatc hora gtioni* fangumis 6^ humorum non fuit conuerfus in languinem vP lon .1 , 7'''' '^""'^^^ '^''^^'^'^ 3Ut ex partc lon conuerfa ad aliquen.,fed non ex parte conuerfa ad na. turam humorum.ereocftexDarr*.., /• i i 'U . «io.umnacuram.Jnor;gTtu^^^^^^^^^^ ^^!::;:::^^^ n hepa e fed cx parte cibi non conuerfi ad naturam humo. ium inhepatc,quiaeflflig.toperationemn3turx apud con> uerfionemfuamadfanguinemvtdicitGal.locoallegaT fctvtplaniusmtelligaturhufus pofitionis intcntio dic3ni> matim. Vult ergo pofitio hypoftafim naturalfs fubftan. tix quae habet fignificare fuper digcftioncm hepatis 3c morum qui funt in concauo venarum Sc totius ambitu ho^ modoaccideretamin fanis c|in acgiis in qutbus inucnituH ctcibo digeftoin ftomachocSCgenitochyloaliquae p^ttel ex cibis genitx mittuntur ad hepar qux cum chylus in fa„ gumcm 3C alios humores conucrtitur non conuertuntur i6p ad fpemalicuius humoris,fed remanent non paflfae illam d' geftionc,„necconuerf3cadaIiquamfp:cicm quam priJ €flrent.Nam fiadaliam fpeciem cflfentconuerfi fupcrfl "! tatcs genitac pcr fccundam digcftiocm cttent plures^ f? ' ab audoribus pofitx, ^c^cflfct opportunum fempcTin?' nis debite rc^is huiufmodi hypoftafim apparere , ficut ^ fcces dCvnmm Scfadorem quod eft falfum 3c contra cx / pcncmiamJftaeergopartes tranfcuntcum aquofitatearf' veficam,=S^ Cum expelluntur rcfident I vrma,& ficut mal. ta parsaquofitatis vaditad vcnascum fanguine,ita murr:, parshuiushypoftatic^ematericitranfitad vcnas cumfa^ guine^aquofitaterem^nentcauttardeaut cito advcfics rccurr.t hypoftafis quae in venis apparet fubftantiae lauda bihs.Ethanc partcm dicit Gal.vocari chymum crudfi , l Aui.fupcrflu,tatemcrudam.quia non recipit digeftioncn; »ecundarn co non tantum digeft^ fuit in ftomacho p prj, "»ain vt hcpar cum circunftantijs tuc exlftentibus fufFiciat in fecun Ja digercfe, Et attende ego non me limitoad dicendumc^haECparsfitchylusvehf fit pars potentialis chyli vel pars cibi alfumpci ex his diclis , fcd relinquohoc fub dubio folum hoc dicens iuxta hanc opinionem qj hypo ftafis eft res fada cx cibo qui refugit acftionem natutgapud conuerfionem cibf ad fanguinem. Sed contra lianc oppo fitionem multe circuuftant difficultates quas oportet dilfol ucre fi debet ifta pofitio plene intelligi» Primum ergo du bium eft,quia ex didis viderur fequi q, hypoftafis laudabi !is infanislignificatfupcrindigcftionem ftomachi,confe> quens tamen eft contra ocs audorcs mcdicin c,quia hypov ftafis figniffcat fuper digcftionem no fuper indigeftionem. Secundofequiturc^fignificat imperfcdionem digeftiois hepatis.Nam figniffcat partcm chyli cffugereoperationem naturac cj, non accidit ni fi hepar diminutc digeiat* Tcr^ tio vidcturq>hypoftafisIaudabiliflfima in fanis non Cigm^ ficet fuper digcftionem in hepateau: digeftionem humorn in vcniStNam hypoftafis non figniffcat fuper illas digoneg per quas ipfa non digeritur fcd non digcritur fccuda aut ter tia digeftionc,ergo non fignificat fuper illa.hoc tamen oino eft cotra omncs auc^lores» Qiiarto hypoftafis laudabilis infeb.in principiodeberctapparcre.nam ftatin principio tahum febrium partem cibi crudam tranfmitti ad hcpar ct {ndecum vrinaegrcdit Qiiinto quianon figniffcarct in feb.fumper humorum digeftionem.Nam cu non fit ex ptc pcccantis humoris non videtur modus quo fupcr talii*! hu/ morum digeftioncm figniffcaret, Sexto contra opinionc Q^f^ cft exprglTe Gal.primo de diflFercntijs feb.cum dixit.Putrc do autcm humorum qux in vafis fimi lis cft ci qux fecun-' dum apata» Et fubdit parum poft de putredinc quae fit i do minanicmatcriaJnphlegmonibus(Si: puftulofis tumori*' bus pus cft.In humoribus aut qui funt c/rca artcrias SC vc nas proportionabilepuri.f.id quod ;n vrinis fubfiftit.Eccc q, Gal.ponit humorem putrefcentem in vcnis fubfifterc n vrinis cSiTclTchypoftafim.Et idem exprxflfc vult Aui ♦ prla quarti cap, de cura pu.in gencrali dum dixit»Et ari fcdimen laudabilccftaliquidnifihumorfaciens feb»qui iamdigo ftuseft, Septimofieflfet vtdicitnoelTetcaufa albcdinis hypoftafisifta,quiacumdigeritur fimilatur membrisra^ dicalibus fecundum colorem contra Gal ♦ primo pronofti, Aucr.' commen. vlti»Similiter contra Auer»quarto collibct cap.dc hypoftafi.ubi caufam albedinis hypoftafis dlcit eflfe , quia non nutriunturmcmbracx fanguinc n/fi poCtCu eft dcalba tus 3C cis aflfimilatus.& proptcrea eft color fupcrfluitatis Cu cutcolornutrimentiquandonutritiua fequitur curfum fuii naturalem* Otftauo dubitatur,qu!a fi ifta pofitio fit vcra non elTct caufa aflfignata ab Aui.in ifto cap.parum infra cj/» re hypoftafis non requiritur in vr/nis fanorum ♦ Nam alTi> gnat hanc caufam,quia non oportet in vcnis fanorum eflfc liumorem excutiendum.Conftatergo cj» vult hypoftafim eflfcinfaniscxpartehumorali* Profolutione iftorum funt quedam notanda» Nota primo licet rcs quac cft hypo- ftafis in hepatc hora fccundac digcftionis in hepatc non per> muteturapropriafpecienecconuertaturad aliquem huo^ rem,ipfa tamen aliquo modo digeftionis digeritur 8C pro> portionalitcr patitur a calore hepaiis,licut reliqua maflfa pti fanaria ita hepate bene digerente refiduum hgc pars qug rcfugitopcrationem hanc natura:,ita cp non conuertitur in humorem,ncceftaquofitas digcritur,iraq, fitalbacX^fqua lis iu partibus&mediocris fubtilitatis,fed cum digcftioe debilis fft groflfior,iS;: cum pcr digeftionem fanguis fft mul/ tum cholcricus plcruncji multum de hac hypoftafi fubtilia> tur dC refoluitur ita vt modicum rcmaneat aut nihil cij vri/ na excuticndum.Similitcr etiam cum fanguis (S:alrj humo res tranfmittuntur in vcnas fimul cum eis ftat hypoftatica materia tranfmutabilis diuerfimode a calorc & frigore^: humorum difpofitionibus non folum in difpofitionibus Ce^ fibilibus 8C mamfeftis,fcd i quibufdam proprictatibus,fra q, digcftfs humoribus fimul haec hypoftatica materia c di> gefta fuo modOfdC fimilitcr cum putrcSt hoc acccidit i ma^ Q. V iE S T I O, H Jtnor teria illa, Nota fecundo cj> Gal, 5^ AiiKfuperfluitatem ta> pcccaus lem talibus humoribiis peccantibus mixtam faepe vocant quid. peccantem hjmorem aut partem eius.Ec hoc putandum e eire,aut quia muUum proportionaliter difponitur cum pec cancchumorecui mifceturin digcftionecS: putredinc, aut quiaitafecumcommixtusefl: vtdifcerni fenfu non polTic, autproptervtrunc]p,5(:quiatalis materiaeft apta peccarc cum chojer^ SCcum phlegmate cum alijs humoribus dC fc Materia qui illoru putredinc 3C auget feb»ideo tales vocant medici cojs fc/- materias comunes ad quarum euonem laboratur in princi cudil me p|opu,feb. vt prima quarti cap,decura.pu,in gencrali , d6 dicos Gal.vocat has fepc ferofas fuperfluitates. Tertio nota hac quid» fuperfluicaiem opiime difpolltam quodam modo dici pof> Gaf» fepraEtcrnaturalem5(:quodammodo naiuralem.vnGaU primo pronoft.commcn, vlti.hunc dicic medium inter hu> mores naturales 3C practernaturalcs.Nam quia ipfa flt a fo/* lo calorc naturali non requifltopracternaturali ncc requifita practernaturali difpofitionc coagcntc vcl j3ccrnacurali qua/* litate fpeciali in mater!a,ideoiIlam dicimus naturalc.Quia vcrohxchypoftafis non accidit nifi cxquadam impoten^ tia naturac fuper cibum vel partcm fuam , ideo poteil dfci quodammodopracter naturam.Rccte ficut Diocles exrc> latu GaUpiimo apho.ocm fudorcm dicic prxter naturam, Et ideo no oporiet hac inueniri incorporibus fanorum , qa nullo fado crrore i n regiminc 3C corpore optimc fano i arta te perfe(5i:a non oportet elTc huiufmodi hypoftafim.hoc aut cft valde raro,fed ex multis alijs modis accidit q» in fanita^ tc non appareat» Ex quibus patet dubiorum omnium fo lutio» Ad primum cnim conccdo q> Ci^^niRcat fuper indi geftioncm quarildam partium cibi iftomacho,fed rcfiduil chylum iiypoftafis opiima declarat clTe bene dtgc(\:um,3C ideo Faciendo dcnominationem a maiori dicitur figniffcare digcftioncm, Et paritcr rcfpondetur ad fccundum. Ad tcrtiumncgaturci»hypoftafis nondigcratur modo fuopri ma vel fecunda digcftione vel tcrtia*, quia vt didum cft in prio notabili» Ad quartum argumcntum concedrtur q> aliquando apparct hypoftafis laudabilis in principio putri darum,fcd non perfeucratinomni corum vrina tunc mi'' (fia.Et ideo voluit Hyp.fecundo pronoftl, vrinam fidelem nutium falutis here hypoftafim laudabilem femper vf($ in crifim,<X: non cx vnica vicc hoc fignificari textu commen^ Vrina tuio.cum dixit» Vrina laudabilis cft quac hypoftafim alba laudabi rubfiftentcm&gqualem&continuam atij leucm hebit, Us3C fl^ «Si:ficpcrmanen8 vf(jfincrifim»cftcnimfidcli9 nutia falu> dclis nu ^ brcuitatem acgritudinis fignificai,Q£ fi modo cu hy cia falu^ poftafi pracdicfta modo fine ca fit'diuturnitatem acgritudis tia qusE» fig^ificat ncq? eft omnino ffdelis, Ex quo patct multos ct^ rarc medicos qui cx vnica vifionc vrinx volunt figniffca> re fuper digeftionem humoris facientis morbum» Ad qu^ tum patct modus ex primo notato quo fignificat fuper di" geftionem humoris peccantis 3C fuper indigeftioncm eius- Ad fcxtum quod fundatur fuper didum Ga.dicit q> Galr fupponit q» in putrcdine matcrierum quae funt in vafls.i.in vcnis &: artcrrjs pars commixtahumori que putrcfft fimul cumhumorequandodigcritur intcgrc uincente naturafic hypoftafis laudabilis.Nam R exhumore putrido fua fpem pcrdentc 5^conuerfo ad aliam naturam fieret hypoftafis il ia eflet vcre pus quia no eft alia ratio puris & faniei qf^ cp fit rcs gct^hs. in corpore noftro ex humorc purrido non rcduct biliad benignLim in alia fpcciem tranfmutatOjVt oftedi in quaeftione dc fanie fccunda apho.illo apho.Circa gnonem fanieij(X:fuitquacft o.tfi.immoefthaccunaratio dc ratio^ nibus prohac opinione.quia in putrcdine fccudum conca> iia vaforum cum qua vincit natura id quod putrcfft non co "^aT?^^^'^"^ fpeciem pcr generationcm.Etideo cfi hy poltalis hudabilis vt in feb.cholerica no fir «choPa reftat cp non Hrcx patte choIcrac.Etad hunc fcnfum loquitur.A.pri ma quarti locoallegato, Ad feptimum ncgatur confcqn tia.Nam in ftocumfitalbaanfimilatur ftomacho qui eme brum radicale. Qi,od G cum tranfit ad hcpar non cft alb^ LV. &vaditadvena3cumhumorcmaIo digeritur modo Cu6 atunicis venarum&: dealbatur, Advltimum patetex didis In notabili fecundo» (^' /? quacratur fecundil \unc uiamaninfeb.putdecidaturhypoftafisa caufa coniunda vel antccedcnte» Dicerc debes q» in mulcis earum a fola aiite deciditur vt in intcrpolatis in quibuB humor dum pu/ trefit eft extra vcnas.Sed non video quid cogit negare in co linurs febribusquarumpiitrcfactfo cft intra venas decidi hypoftafima ca coniuncfta vt multxaucftoritacei onarc videntur, Qi.iantumadtertiumariiculumfunt qugdam fuppofitiones. Supponiturprimoq> virtusdigeftiua mc brorum 3C venarum agens in nutr/mentum hora digonis tcrtic ipfum dealbat Sc fuperfluitates cius.hec fuppofiiio Cu ne contradidione eft Gal.primo pionoft.c6men.uItimo et Auer.4.coIIiget,cap.defigniscontentorum inurina» Secu Gaf» da fupppfitio eft q> cum virtus bene digcrit fft digcftum no Aue^' tantum benignnm & quod in membrorum fubftantia co uertitur,fedeciamfupcrfluitasgencratur bcnc digcfta.harc fuppoficio patet per hoc q> aliter cx bonitatc digeftionis ex> pulforum non figniff caremus bonitatcm digeftionis prin/' cipalitcr in tcntorum pcr digcftionem. Supponitur tcrtio q» licet naturaliifimus locus cxpulfioiiis fuperfluitatis terti? digeftionis funtpori cutis^vt potcft colligi cx modo loqiicn di Aui.prima huius.cai5.de gcneratione humorum. 3c pria apho.commen.i4.tamen abundante multa fuperfluitatc aut claufis poris cutis non inconuenit hanc fuperfluitatem cxpelli pcr urinam.Sccunda pars huius fuppofitionis patet, quiaibieft viaparataadaliasfuperfluitatcBCum illa com> uopo» mixtas expellcndas. Vltimo quoad hanc viam fupponit "J/|j hypoftafis laudabilis fubftantiae cft illa quac habct*figni ^ \\,\ ficarcfupcrdigcftioncmhumorumin ambitu corporis,(&: ^ 0* in concauo vcnarum contcntorum» Exiftis arguit hicc " jj, coclufioprimapofitioisaltcriushypoftafis laudabilis fub^ ftantiarincorporibusfanisapparens eftfuperfluitas tertix digeftionis pcr illam tertiam digeftionem cx hurworc uf hu moribusgenita.probaturcoclufio.talis fupcifluitas rcfidcc aliquando in urina ut fequitur ex tertia fuppofitionc, fed qn fic rcfidct c h ypotafis laudabilis 6c naturalis fubftanti^igi tur&:c.minorpatet,quiaquandoffc rcCidet figniffcat hxc fupcrHuitas fupcr fuam caufam,fed cius caufa cft perfeda digcftio tertia.crgo &c. Ex hac conclu/ionc infcrtur cor^ rolarie^omniahypoftafisnaturalis &laudabilis fubftan tiaein fanis cft fupcrfluitas pcr tcrtiam digcftioncm cx hu^- moreuel humoribus gem'ta,quia no uidctur maior ratio dc unaquamdcalia, Sccunda uiaad hanc conclufionem dc clara ndam haec cft. Supponitur primo q» hy poftafis na turalis fubftatif in fanis aut cft pars cx chylo ucniens a Cto^ niacho quac non fuit digefta in hcpatc ita ut in aliquem hu^ morem conucrtcrctur ut dixit praccedens opinio,aut cft fu perfluitas gcnita in tertia digeftione.Nam ipfa non pot efic aliquis naturalium humorum,quia tunc non naturalitcrcx/' pelleretur,^ quia nulli illorum conucnit in colore odorc^S^ niodofubftanti?,critergofuperfluitasaIiquo illorum mo> dorum. Secundo fupponitur q^to digettio prima cft per^ fecfiioralqsparibusminusdc chylouel cibo tranfmittitur ad hcpar quod fit ita difpofitum ut cflfugiat ope rationem hc Patis conuertentis ipfum in fanguincm «Si^alios humorcs» Tcrtiofupponitur cp in hycmc fft prima digeRiomeVior $in gftatc in corporibus in quibus calor naturalis in hye^ fortiffcat.hic cft GaP.primo apho.commen. i ^ a^^^S^' Gi^* his fequitur q> fi hypoftafis cftct illud cx cibo quod rf> ^ijgit actioncm naturac &c.ad fenfum pracccdcntis opinjo^ t^is minus dc hypoftafi debcrct cffc in urina in hycmc a^ftatCjConfcqucns tamcn cft falfum 3c arguitur confeque 'fa,quia digcftio fft mclior in hycmc,crgo minus dc cibo re fugicns a^ftioncm naturf trafir ad hcpar,crgo minus in ^!'' na dcbet rcfidcrc. Forrc diccretur q> licci plus de taW^^^ t>otranfcatinpftatc,tamcn minus uadir cum urin^i,^"'.^ maior cius pars diftbluitur, Contra,quia pari t^^° nus debct eflfc urina in aftatc in hycmc,conff ^JfJ^^ ^ ci.v MS r 1 fum 3c contra GaMoco allegato cum d/xlt q» hyemc mlno ratur quantitas vriiiar,5^hyporiali3 eftfeculcntior » fallitas autem primi confequentis illati patet ex eadem audoritate namllhypoftalBeltfcculentior,.:^: vricia: quanticas mino ratur fequitur q. tunc plus dc hypoftatica materia inueni^ tur. Confirmatur fecundo ex h;ic uia conclulio lic.niii ita elTethachypoftafis noa leftareturcorpus fc hene habere, quia potius teftaretiir digeftionem non efte ita perfedam. Exhocfcquicurhypoftafim naturalem efte fupetfluiiate cx digeftione tertia genitam, Conffrmatur etiam cocro, fja nifi ita ellet caiifi gencraUs albedmis hypoftafis no ect, quia membra radicalia ipfam dealbant,f,tunicae venarum Q^j, 3c arteriarum ^c.confequens eft cotra Gal.primo,pnofti, commen.vlcinio. Pratereafere voluntarie. videturetQ ne ratione didum cp cibus qui lam crudus a ftomacho mit titur, vt hepar ipfum in humorem naturalcm couerterc no porfitconfiguraturfangumiquitunc generatur 3c humorf cum quocomifcetur.Nam fi eft chylus vel pars cibi cum non fit obiedum proportionatum digeftioni membrorum non videtur habeat proportionabiliter digeri cum humo ribus. Practerca cum magna pars adionis var^etur cx ua rietate patirtis mirabile videtur q> fempervel vt plurimil Ivjiuscibifuperfluitasdigeraturfimul cum digeftionc hu^ moris cui mifcetur,fed hypoftafi laudabili icgritudinibus» Item dicit hxc opinio eft fuperfluitas teriix digcftionis genita per digeftioncm in nocitiuo a virtute digefta venaiji ^Siimembrorum. Ad quam conclufionem piobandam fupponitur primo q> polTibile eft aliquem febrire in cuius venisnonfit protunc detali hypoftatica materia qualem dicit pracced:ns pofitio.hrc propofitio patet,quia dixit pre ccdensopinioq,ftateoptimoregimincin corporc optimc fano talis hypoftatica matcria non tranfit ad hcpar fcd pof fibile cft aliquem qui fuit vfus optimo rcgimine vf^ ad fui vltimi faiiguinis generationem febrirc.ergo. Sccildafup pohtiocft q> in ftatu fc.r^nguinege falubris conuenienti fta^ tc regimine debet in vrina MuStis impedimccis cfl"e hypo ^ ^•^'^:^^^/-"-,^^^e.p.rtecib da d.geft.onc in hepatc.crgo non omnis hypoftafif iLda bilts fubftant,^ m xgritudinibus eft ex tal. parte,i ,5 Videtur aliud dicendum elTe hypoltafim fi non fit modo d1 <So,nih fuperfluitas digeftionis humoris peccantis.feuuitur ergo coclufio. Et per hanc conclufionem eft cxplTe Aui prima quarti.cap.de cura pii.locoallcg.cum dixit.Et ati fe dimc laudabile eft aliquid nifi humor faciens fcb . qui iam digcftus eft.Et idem fentit Gal.primo de diff"erentijs » fcb locoalleg.cumdixitputredinemquaceft invcnis dominS tc natura cfifc illud quod in vrinis fubfiftit.Et hoc uult Auer 4»colliget loco prxallegato.hncc etiam eft ca quare in urinis 2cgrorum xgritudinem humorali cxpcdatur hypoftafis 8c non in urinis fanorum.Et hacc eft etiam caufa quarc in prin cipiis pu.non apparet vrina digefta quia cx humore q non^ dum cft digeftus non fcparatur fupcrfluitas,nec cft feparata qu3cexpcllidcbebat.Et vultinfummahxc pofitio hv> poftafislaudabilisfubftantioemododido tam infania ^ in cgris fitperdigeftionem tertiam tam in iuuatiuoffiin citiuo tan$ fupcrfluens a tali digeftione.Sed in fanis pcr di> gcftioneni in iuuatiuo, 8C ftantc rcglc optimo dcbet per oo ros cxpellf,fcd cum fupcrfluit aut cx alia caufa impcdit eius ^^ac» ^'^''"s Pe*" PO''®^ tunc recurrit ad vcnas cum vrina ^S^ rcfiy dct in fundo.Et hoc vult Ifaac octaua particula vrinaru d3 docaufam quarchypoftafisfitalba^: refpondendo arPa mcntis fophiftaruminhis vcrbis rcfpondct tribus mo|c hoc dcbcrc fferi. Vel q.iia hypoftafis fundamentum cft tcr ti? digcltionis ,n mcmbris qux cum fuam complcant dige ftioncm (S:coc^ionem menibrorum perfeac cxprimit fi> militudinem. Vcl quia hypoftaHs cft fanguis fecundo dcco ^lus,quia fecunda coctione poft comoletum ruborem non inucnit in quam mutctur qualitatcm mcmbris alTimilantc nifi tantum in albedincm hanc. manifeftififimc vult Ifaac didam conclufionem» Sed dicit pofitio cj) in acgris humo rcmalocxiftentein venisreducibili ad benignum iiatura ipfum digeritin digeftione aliquam fequacftrat fupcifluita^ tcm quxadaham naturamconuertitur,A;ita dealbatur& curritcum vrina,5i:ideopoteftfecildum fuas varias difpo fitiones fuper humorum digeftfonc fignifi^care. Et huius fccund jc coclufionis fnia poteft colligi ex Gal.primo de dif ferentijs feb.loco allegato fupra , Sc cum parum infra eode cap.fubdit.Manente.n.adhucuirtutcdigeftiua vaforii hu/ iTioris qui putrefft iterum humor in talem alteraiioncm de^ uenit.EtcoUigituridcmab Aui.prima quani loco aliega^ to,^ innumerabiles quafi auctoritates funt qu? hoc fonarc videntur. tScd tamen hanc etiam pofitioncm multsc cir cunftant difficultates. Primaeftifta.fi conclufio prima elTet vcra fequitur cj) in vrinis quac miguntur dum fanguis cftinfemitadigeftionis minus clTetdehypoftafi quam in illis qu3c minguntur poftq^ fanguis cft digeftus.probat co fcqucntia,quia dum fanguis cft in fcmita digeftionis adhuc non fit digeftio tertia,ncccft facfla,crgo p tunc nihil aut pa/ rum cft de fupcrfluitate digeftionis tcrtioe quac cft hypofta' fts.Et fimilitcr quando fanguis eft iam digeftus fft digeftio tct tia,<5^ per confequcns lunc fequcftratur & multiplicatur illius digcftionis fuperfluitas quac eft hypoftafis,confequcs tamcn primxconfcquentiaceft contraGal.primo dc crift loco fupra allegato. Forte dicitur q» Gal.voluit q> in uri/ nisquxmingunturdumranguis eftin femita digcftionis tertix 3C non fecundx. Contra,qiiia in urinis primis qug in mane colliguntur apparet plus de fcdimine 3c hypoftafi in vrinis diurnis vt poteft colligi ex didis in cap.primo huius fummXjfed illDc minguntur dum fit fanguis fecunda digeftione.i.dum fanguis fit in hepate.rgitur dc fccunda di/ geftione eft intclligendum,iS(: minor patet quia illx comu/» nitcr minguntur. i i .horis poft Cacnam,fed conftat q» tunc fitfecunda digeftio.Nam cibus digeritur digeftionc pria.x, horis.Iuxta illud Aui. i j.tcrtij.Hora cqualis rcmanentix ci bi in ftomacho eft illud qiiod cft intcr. 1 2 .horas 3c viginti> duas. Sectlda diflficultas.Si hypoftafis I fanis no fit aliud fupcrfluitas digeftionis tcrtix fequitur caufa alTrgnata ab Aui.quia non requiriturhypoftafis in vrinisfanoru non cfifet vera,quiadixtthoccfTcquia nonoportct vtin venis fani fit humor excutiendus.Modo conftat q> oportct in vo- nis fani hanc elTe fupcrfluitatem.Nam quatilcunq? optimo cxiftrtc rcgimle refecetur haec fupcrfluitas,ut coftat per cx pcrientiam quam videmus forditiem in pannis, 3c cx Aui.. tertia primi cap.de cxcrcitio. Sccundo fequitiir q» fi cflTcc in vcnis fanis humor excuiicndus pcr hypoftafim non cfTcc melius $ciTentfupcrfluitatesa digcftionc priuatar.Nam ft id quod in hypoftafi cxpcllitur cft fupcrfluitas digeftionis tertig melius cft q? hoc fit cx humoribus benc digeftis cx fupcrfluitatibus priuatis a digeftione confequens tamen cft falfum &:contra Aui.inlitteracumdixitinfra.f.q>fi eft in uenisfanishumorquicftcxcutiendusmclius cftuthoc Cu gnificcntexcis fupcrfluitatcs qux in cisfuperfluunrexcibo adigcftionepriuatx,utfupraaI!egatur. Tcrtia difficultas ^^^- cft.Si in corporc febriciiatis elTet hipoftafis cx humore pu trido fequeretur cp hypoftafis elTet ucra fanics . confequens cftcontra Gal.in primo pronofti.commen.vltimo 3C prlo de difTerentijs kb*Sc probatur confcqucntia.Primo fic.hy poftafis ertet corpus fluidum genitum cx humorc pu.no rc ducibili ad bcnignum.crgo eflet fanies faltem large loqucn do de fanie,tcnet confequentia per faniei dcfcriptionem,q5 uide. 2 .apho.apho.4r.qui fic incipit.Circa gencratione fa- nlei 3Cc, Er conffrmatur quia diffcretia intcr hypoftafim 8C faniem cft q» caufoc facienti hypoftafim non eft coniun^» <fla caufa practer natura, fed cag facicnti faniem .pculdubio eftcommixia difpofitioprxternaturam,ut fumiturcxGa, primo pronofti.locoallegato,fcd caufae facienti iftam hypo ftafim cft commixta difpofitio prxtcr naturam.f.put*"'^^- crgononditfcrcabilla.ergoeftfanies ♦Fortedidiur ^ ad Q. V ;e S T I o. fatiiem fecietidam concurrit cffcdiue calor prpter naturani non afitad liypoftalim» Sed cantra*Primo lioc ell: cotra illud qurtd ondi fupra in quacllione de fanie apiio^allegato. 6C contra Aui.primi quarti cap.de iudiciis fanici ut ibi ofte di.Prgcerea nulla uidetur ratio putridus calor I opoftema^ tc agatcum naturali ad faniei generationem,quin per illud putridus calor in iiumore faciente feb.agat ad gencratiocm fuperfluitaris alb^^ ex illogenitg» Ad has diff/cultatcs per ordinem refpondetur. Ad primam dicitur concedendo, ut dixit refponfio ibi pofita c]()Gar.intelligit dc digeilioefa guinis qug'e(l digertio tertia»t?t cum arguitur cj> uring i qul^' bu3 plus cfe li/pollalii apparet funt illp cjiic in mane colligil tur.Primoconccditur cj> in plurimum itaell.Etcum dicic c^ illaeillioradigcftionis fecundc.Refpondetur cj>immoil la eft hora digc(i:ioni8 tertix in communi regimine»Adar> gumentum,quia non diliat a cgna nill. 1 1 .lioris aur. i o.Co ccdo,fed dico in fumciuibus bis cibum in die pro tunc fitdigertiotcriia prjcferiim inuenis conuertcndo fanguine ad naturam primarum humiditatum.Nim conltat q> Aui» in cap.de liis qux proueniunt in pulfu fomno,VuIt cj) in te- pore fomni augctur pulfus quando cibus digellus ell: 3car^ teri.rfiuntmelio es propter nutrimentum quodad easpc/' «etrat.vultergoci» in fomno naturali iam promagna partc completa eltdigcltiofccunda 5(:fit tcrt'ain venis.Et con-' llat cx his cjunc diamtur tertia primi.q(> fomnus conuenicn/ terapproximatus digcritcibum fecundum digcftiones no minatas vbi non vidctur velle f]> tatum vna fed pluribus» Cum ergoincipcrcdebeat digcri poftqicibus al3 orcfto/' machi dcfccndif,<S(i ante:p excat dc ftomacho conftat in eafit prima cSli fecunda digeftio(5(:promagna parte tertia. 8C ideo .p ti1c l fine talis plurimil habct de hypoftafi ♦ Quod autcm diciur cj> hora acqualis rcmanentix cibi i ftomacho cft illud quod crit intcr, 1 2 .horas 3C vigintiduas a quibufda intelligiturc]^cibusquifumiturinqptitate fuff cienti incor pore temperato quado comeditur in duobus dicbus tribiis vicibus ftatin ftomachotemperato.x» horis computando tempus compraehcnfionis cibi in ftomacho 3c tcpus cxitus.- Scd cumhoccibobcnefumptomanediftabit ab eo lioris i4.&ideo tunceritcomplctafccunda digcftio&: fit tertia» Alij vero dicunt cj> hoc tempus eft illud quod cft medium inter.i i>SC vigimiduashoras,&hoccftquinquchorarum# Et hoc voluit liartholomeus dc varignana. Ad fecunda difficultatem refpondetur negandoprimam confequentia. Nam & fi in venis fanorum fit fuperfluitas digeftionis tcr> tix notl oportet iftam efife cxcutiendam per vrinam,fed ciJ iion fuperfluitin cptitatc^ noneftaliud impedimctum,vc fupr a dicitur pellitur per poros manifcftos ct occultos» Ad confirmationem negatur etiam confequcntia inrelligcndo ad f enfum Aui.Nam Aui.vult fi fit humor excutiendus per vrinam melius eft vt fit fupcrfluitas cibi nouitcr fumpti qua: non fit ita plene digefta ficut alia pars,fed tamen fit di gefta 5C conijcrfa in humorcm per fecundam digeftionem, 8C cum hoc fit taliter obediens vt conuertatur in fupcrfluita tcm tertiajdigcftionis qua:tranfitcum vrina hoc.n.eftmi nus maIum,quodeftepoteftin fupcrfluitatibus humorum in venis.Qr ficlfetfanguisbencdigcftus nimia: quatitatis non aptus hoc modo pelli maius elfet cius nocumentum in futurum.VcIfecundo voluitq^fihumor cffet excuticndus melius eft cp hxc fit fupcrfiuitas ex cibo a digeftione priua ta.f.tertia per^eda 3C principaliter intenta,& tamen funt ta les vtexpellantur per vrinam 5^ ibi refideanr* Adtertia difF/cultatem conccditur hypoftafis laudabilis in feb.eft fanies largo modo locjucdo de fanic.Sed ci> dicit Gal.differ refaniemabhypolhli intelligitur dc fanie inapoftemati^ bus genita in quibu'; communiter deterior eft putredo q? in travenas.5^iffad ffertabhypoftafi laudabili in febribus pu.fecimdum pUis Sc minus perfecflum non fecundum fpc cienvKt potefthoccomprchendi exGal.primodedifferen tijs feb cap.r^dum dixit.Q_uod autem i apoftematibus po tridjs func ditrercntig tot etiam in fcbribus a putredinc acce ScraP' fi^ funtfpecies eorum' quae ni vrinis infcruntur.Et ijeo liy poftafim vocauit proportionabilem puri.f apatum, qa no cum tanto dcfecflu innati caloris fada cft. Sed cjuod dicitur prio pronoft.commen.vlti.intelligitur de hypoftafilauda bililTima in fanis cjug fft nulla cxiftentc puttcdine. Siquis autemdicerct Plufvip commcntator cj) hypoftafis nunqua decidctur a caufa coniuncfta,hanc difficultatem folueret,fed inciJerct in alias maiores.Et ex hoc vltimo patet refponfio ad conffrmationem. Ad argumentaaut pricipalia facifi' patetfolutio.EtfimiPrad rationes prima: pofitionis. Qiiacftio. Ivj. Q_VINQ_VAGESIMOSEXTO Qiixritur. Vtrummellilotum fitcalidum in primogradu. Videtur cj» no. Primo videturtemperatum auctoritate Diafcoridis quam Auic.ponitcap.de mcIhloto.Etdicit textus UiafcO'' ridis c^ eft arquale in caliditatc dc fri. Sccundo c\> lit cali'' dius c^ in primo,meIlilotum cft amaruni,ffd omnc amaril eftcalidiusq? in primo.igitur cS^c.q> amarum fit calidius- in primo patct per Ifaao primo diactaium vniucrfalium, ubi dicit c}> amarum cft calidiim in fecundo. ^ Adoppofitumcft Aui.2.caii,cap.dcmcUiloto.Et Sera pio qui dicit cp eft calidum in primo. Confiderandum cj> cum iftaquxftio fitgeneralis habeo Jj!^"^ oftendercinquocontradicuntaucftorcs 1 fimplicibus. Pri ! r^Q^ii mocontiad/cuntde qualitatibus primis abfolutc , ficut eft ? contradiclio inter Auic.C ^2i\,dC I Jiafcoridem de coriandro, ^^^1 qiiiaC;al.dicitf]>cftcaIidum.Et Aui.dicitcum Uiafcoride Lfltt q» eftfrigidum.In qualitatibus fecundis vt in ^inzibereq^ ^'cllil"' damdicuntcp eftaptum putrefacflioniproptcr humidum» ^ ^^^d Quidam c1icuntc}> eft calidum. In gradu contradicunt vt Aui.dicit (]> mellilotum eft calidil in primo,Diafcoridcs dicit q,efttemperatum.Etiam ianifo.eft.n.calidum in.x, ficcumin.j.apudmultos,fedapudDiafco.cft calidum 3C liccum in eodem gradu. Sccundoeft difcordia intcr au^" cftores in fecundis virnitibus in fc 8c rclatis ad primas.ln fc cijdis vt deuna medicina dicit vnus (j> c refolutiua 8c aliu» non,vtaliumfrangitventum,vtdicitGar»ii.dc inge^fa'' I nitatis de illo ruftico qui comedebat allium vt uentus refol uercturj&ipfcdicit.AIIiume theriaca rufticorum.Et 1.4» regiminis acutorum dicit<j>allium facftuentofitatcm.Co-' tradicuntctiam infecundisuirtutibusrelatis ad primasut fjf^^^ in Tarcon quod eft faturegia uel herba piretri.aliqui dicunt i^. q>eftcalidum poftea dicunt f|>eftupcfacics.SimiIitcrman j.^gia"^ dragora rubificat faciem 3c eft frigida ut ponit.Scr.cap.de ^p^^ mandragora. <S<: Aui.Gal. vero dicit c^ inducit pruritum» ^{^t^f Tcrtiocontradicuntinuirtutibusappropriatis membris g^fap» particuIaribus.utunusauctordicitq>haEC medicina iuuat ftomachum,utgrana pinifecundum Aui.i.can.conferunt ftomacho&decimatertia tertij tra^flatuprimoultimocap^ dicit cj) nocent ftomacho, ficut dicunt c]^ amcos 8C ciminii faciuntbonum colorem. Quartocontradicunt in formis fpecificis ut quidam dicunt reubarbarum eftfolunuijm 8C euacuatchoIera,utponitZoarmctheifir lib.**«^^">**^|5'^ q» non eft foIutiuum.Abfinthium dicunt qui^^am (^^efiat phlegma 3C quidam dicunt q> non euacuat phlegma. Qijl tocontradicuntetiam indofibusut quidamdicunt dc ta» medicinadcturtantaquantitas^&alii^f^^to^inoraut /v\e ior.Indofibus autem utimurMcfuc prodomeftico mag'S dol ^ • nobis. Sunt ergo inueftigandx uise fedationis harum con ^otn tradictionum. Via autem fcdationis contradictionuni »n cif»' qualitatibus primis mcdicinarum cft quadruplcx. P^"^^ qua:in omnibus altjs cadit.f.non credere altcri iftorumn ^icentium.ucrbi gratia.fi Aui^contradicitGal.nonopor^^ crcdere Aui.quia magis confido dc Gal.quia fuit mclior perimetator,ut ipfcmet dfcit in cap.dc emitrithco.Uicit» ♦ q> non eft credendum Ga.crrafTc in «pcrimento.Sccl^^^^^ non cft concord a,imnio negatio partis.Si ergo ift» ^^^3^^ dicunt in qualitatibus ut aliqui dicunt cj> cft calida ^^^^^ dicuntq>eftfrigida.Iftaeftconcordiaq» ita ^^'jf '^i^erunt ^ expericntiam tuc ab illis audoribui^ct '^^^^^^^^^^^ ' Early Europsan Books, Copyrighl® 201 1 ProOuest LLC Imoges reproduced by courlesy of The Wellcone Trusl, London. c0 na diucr fx quali tatis fo fpecflu Secua Ja vacoticordandieftrediicere lioc in parte? me> dicinac. Vc fidicaturabaliquoq^m^nilotum eftcalidum hJit Ubi vifum perpirtcs qui^fnbet mcllilotum am:<ras. V* dicit eft frfgidum refcrt fcaJ partc? aliis , Tertia via concordiae eft propter variecatcm rcrum 3C comtpunitatem nominis , ncutquanJoque menths dicitur calida, quandoque f rigida 5^c » hoc cft , quia au(flores re reruntfcaddiuerfds resfuper hoc noniine pofitas (icutde fcdencgicftlapisaemathfthes 3d fcdenegi cftfemen cana/ p:8, SC tunc tu inucnis ab aliquo quod eft calidum ^ab ali quoquodeftfrigidum. Et fic fcias quodhoceft propter talcm denominationem , 3C non veram conuenicntiam quia femcn canapis cft calidum , 3C lapfs acmathithes eft fngidus ♦ CLiarta via cft propter diuerfitateni approxi^ mationis medicinarum . Sicutdicuntquidam quod talis m eft calida quidam tali» eft frigida . Ec hoccft quia vnus rcfcrt fc fi ponatur ab fntra,(S:aIiu9 fiponatur ab cx- tra licut coriandrum pofitum ab intracft frigidum fcd pofitum ab cxcra eft calidum rcfolutiuum. Ec caufa eft rrtesS tr;:V^^"'" Pi"«rant vel uadunt intu; partes calidx , fed ab intra vadit tota fubftantia 3CD'r Viam latam ,unde infrigfdat, Difcordant qu.^uloVh mnj , 8C ideo creditur magis cxperto, Cumeroo GiP. Tcorid it\ t '"''"^ "^^2^^ ^^^S^re Dio Sur£'^ fucrit RomV^^ • multum circuiuit licet nam quaedam mcdicinae & „, '* jltclimatum diucrfitas. ri' calidtori, po,lunt«, m.. ,' *i""^..'"^lore, climV •nate frigidiori. & ideLTo ^ 'f'''! t'^"' loq..untu'r fec^nduml^erio^^^^^^^^^^ , vt poni. Haly .fecurdo^ d,n tXr™" commcnto.Rrt Alb x,j^ ^^cimi , tractatu tertio dicinarum d diuerfa corpL "'°^'' ficca in tertiog ad^ TaTo«L'^^,'"''^'''V',^^ «u..ter dicituf , ec i,oc ef ^.i^rf^^r^or;; temperati , cum autem poftcrius or^nhL ;« ! vel i„ capUuli, de generanribuJcar^:^* TJZ:^ bus eft medicinaficca n fecundo r^:,t^r i;k J " quar.,. Modoiftaeftconco^^aXu^^^^^^^^^^^^ v^?: /^'^,^!^^^';^'^ virtutibus abfolute '^' Allfum facics ac dcftrueg uentu in corporc ^tupcfa ^io du> Pliciter, v-s a d,it tal., niedici;;™ - fi ro„em*i,,f «""'^''.= '1"'? '^P™P'"diuerfam difpo do AlG^m q"'bu»lwc medici„aaduenit&ift3 mn, "^"'nnon inuenit fumumi„corporefacir . rcoXeft'^'" T'""' «'^«-^'iprum Loncoraia elt tyrnr^,,^ Aint^rntot^ty* «o..:. „ . ... . ^I'a concordia '"""^ vc.iiuin aeicruir ipfum . n,. cut^^ot c tm^P^ temcftftypucr ^aT'"' '^P"'^'^^Pae tes fecundas ad pri^*" ^^"^^^^'V^ comparanda uirtu. omni non fent r?atu?';^'i^^ talem effe^um qufe^^^^"^ ? undcTarcon inducit cipitur , ideo didtur q^ TiT"'' '«7 "^" ^^'^ in formi. fpecifids 6?poteT^''' : , ucut tuiurbor tranfplantata dc Pcr^ EXTRAVAGANtES. ii^ fia irtJE^yptum, & fic cft dc rcubarbaro interra Auen^ ^oartS: Auicen.quiadidmuscf in loco Auencoar nafd> tui foluciuum fed in regione Auicen. non , uel eft poflGf bilc Auiccn . non habuerit illud per cxperimcntum. t.oncordantur etiam pcr diuerfas partc^ in reubarbaro licutin m-rabolanis , quia perunam partem ftringuncucit trem & per aliam refoluunc . Alia uia concordantix for mxfpecificjccft rcferendo ad diuerfas fpcdes humorum ut qufdam dicunc c;^ aloes non foluit phlegma : quidam fic.fimihtcr quidamdicunc abfinthium non foluit nhlcff mi quidam^ fic. MoJo hoc cft propter diuerfos humo^ rcs. nini aolinrhium n 3n foluit phlegma vitreum grof fum , fed fabtilc. Coucordantur ctiam auilores iniu^» uamento 3C nocumento appropriatorum membro vc cum dicitur talis mcdidna nocet ftomacho &a!iusdi>' dt iuuac ftomachum hoc cft proprer difpofitioncm cor> pons , vc qufdim dfcunc cim «rj.n 3c am-js in cholc^» rico fadunc turpem co!o-em . dormire cnim fuperdmf> no fadt turpem colore.ii , vt didt Gulielmus de Lom^ bardia, Sc ciminum , ameo«i itx Inbentibus phlesma gronrum faciunt bon im colorem , 3C abfinthium totum cum hifto dc foliis iuu u ftomachum , 3c ita fuccus no^ cec 3C in genitalih i^ pcrfica exdtant coicum hoc eftin chMerico cemperando diolcram ♦ Vltfma eft concor> d-a difcordiarum in dofi» Prima cft dando fidem cul plu3 credis . vt verbi graria ♦ dando plus ff Jem Mefue, Et eft concordia ex diuerficatc tcmporum ♦ Nam an'> tiquitus , quis crant homines robuftiores dabatur maior dofis nunc minor , quia natura cft dcbilitata, &hocm» ximc fecundum climata , vt ponit Mcfue in capftulo de elleboro. Etiam diucrfificantur ratronediucrfitatis clima its ; vt funt quidam hominesrobuftiores propter aliquam rcgionem , vt funt Turchidamus dofim maiorem 8£ fic loquirur Auicen . lib . primofen quarta . capitulodedi^ fpofitionc mcdicinarum ventrem folucntium . Etiam dant auLcorcsdmcrfas <ioCc^ proptcr virturcs diucrfas. fdliccc maiorcs aut minores fccundum qu^d virtuscftfortisauc debilis . Et cx hoc celTant contraricratcs , quarc &c. Finis quaeftionum lacob.dc Foroli.fupcr primam 3C fccundam Fen primi Cafi» Auiccn» ^"nfi extrauagantes rubtiI,rs,maf,quacincongmercIiquisinuo luminibus uagabantur.idco iioc in locoaccomodatiorcslocauimus. Vtmm dabilfs fit 3etas confiftcndi certo tcmpore mcnfurabil/s, Arguitur muliiplidtcr qu6<f non. Primo nulla c atas in qua calor noncontinucpror ccdat humidum exfccando* igitur&c, Secundo, nulla cft ztas in qua continuc noti rcftauretur humidum dcte^ — I rius co quod cft rcfolutum. crgotS^c. Tcrtfoimpcrtccfliorcftactas confiftcntiac set» tc adolcfccntiae , &continucad maiorem tcndit imDerPi- ^ioncm . crgo non cft vcra confiftcntia . Aflfumptuni liro^ batur,qu,a p us appropinquat imperfc(flfoni fcnisdif^. fitio confiftcnt, s adolcfccntis co quod pcr minorem ah^. rauoncm tranfmutatur ad illam.crgo 8Cr r c Et fuppono adolcfccntem irfincTd^cfccnS^^^^^^^ rum 3C fortiorum cfTc virtutum 6^ operat L^^^^^^ mo.vcrbigratiainduplo. Et arguo^fic.^^^^^^^^^^^ vclpcrfcdtof cft confiftensin tota confiftcnlSfficutado; iacob,9,iMiuic. FFi /cctis tev dctis ad cofiftc" tia codi tio qua^ druplcx Q_V A S T I lefcens in fifne adolefccntiae , fcd adolefccn» j tunc efi: Itf dubio pcrfeiflior fene caetcns paribus ♦ ergo in lota con-' fiftentia cft confiftens in duplo fortior 3c vigorofior Cc^ nc ♦ Cum igitur immediatc fiat tranficus a confiftentia ad fenedutem primam , fequitur immediate fieri tranfi/ tum a gradu duplo ad fubduplum perfcdionts virtuiis» Quarto . in cholcrico nulla rcperitur aetas confiften^^ tiae , 8C qua ratione in ciiolcrico neque in alio , vt patet^ crgoinnullo»afi[umptumprobatur,quiacalor in cholerico temporeconfiftentiacfortior eft ad icfoluendum qjin tem'» pcrato&confiftenti3c,^debiliorad reltaurandum ,fcd in tcmpcraiopraccife tantum potcftrcftaurare quantum refol ucre«crgo in cholerico plus refoluere fufiicit q{ reftaurare,c5^ per confequens ffc in co dccrcmaum. Ht pei limilc viccuer fa probari poteft in temperato continue ficri augmcntum,et per confequens non cft confiftcns,quia calor naturalis in eo cft potentior ad rcfiaurandum cjt in cholerio cofiftcnte , fed in ciiolerico confiftentc praccifc tantum reftauratur quantu refoluitur.fi quaeftio cft vcra,ergo in temperato plus rcftau'' ratur Cp refoIuitjvSt: per confequcns non cft confiftcntia. Co firmatur»fit for. temperatus in principio confiftcntiae.Et ar guitur iic per tocam hanc actatem erit virtus 3C opcratio rc> ftauratiuaacqualisficut nunccftcxquo inliac actatc nonfic virtutis dirainutio"^ refolutioeft continuc minor igiturpcr totam hanc actaccm erit rcftauratio maior refoIuti''6ne.^ba> tur minor,quia humiduni erit cotinue icrreftrius 3c lardius refolubilecalidomancntcconrinue ocquali.ergo &c^ Adoppofitum vidcturAui.in litteraquia^tati confiftcn' tiae afcribit tempus qumquc vcl dcccm annorum.Er pcrfua dctur ratione,qura mtcr quofcun.^? motus contrarios cidem mobili fucccdentes cadit quics mcdia, fcd motus augmcnti &motus diminutionis funi huiufmodi .Similitcrdiciturdc perfe(flione,quiamotus augmctf 5^ diminutionis perfedio nis virtutis funt contrarq. Confirmatur,quia naturadc nulliusprodudionecftfol]ic«a,decuiusetiam cuftodia cu/ ram non habeat,fecundodegcncratione animalium,fedna tura erat follicita cSs: p fc Itcdebat pfcdionc c6fiftetig.igr[crc^ Pro folutionc huius quaeftionfs oportct pracmittcre quae^ dam. Patet prio pmittercdabilemcfic ahquani mcnfura humidi naturalis habetKclacitudinem intra quam cxiftentc humido poicfl calor fcipfum fub codem gradu conferuare vlcra quam cum hiimidum exiccatuni fuerit procedit calor diniinuendOjdedudoaccidentali iuuamento iniendcnte ca" lorem autprohibcnteeius diminutionem. Huius perfuafio^ nem fumerc poftiimus ex dicftis Aui.in lirtera.quia difficili^ us eft calori naturali feipfum coferuare 3c humidum ad ma iorcs dimcnfiones extenderc fcipfum confcruarc , folum, auc humidum folum extcnderc . crgo diminuta potcntia ca^» loris in comparationead humidum quandoq^? potcft vnum facere Sc nonambo.Sed no poteft dici c;^ augerc humidum pofTit^^ non feipfum confcruarc.crgo fccundum.Item diflFi icilius videtur feipfum conferuare 8c humidum augere q^ fe^ ipfum conferuare folum,fcd primum potcft facerc per cem bus.crgo & fecundum. Vel econcra arguicur ex difpoficionc humidi,q«iaquandoq^humidum pracparatum cft, vcpcr tempus fuftencet calorem 8C cxtcnfionem ab eo paciatur,(5i^ quandoq^ neutrum.crgo aliquando altcrum tantum.Ec pro cedc vt prius. Et pro iftis vidciur cxperimcntum dc humo/" ribus aduftis Sc putrcfacftis, vt iii febre. Oportct fccundo pracmittcrc per acflionem virtutis nutritiuae continuc rcftau rari dcterius pro vitae duratione,vf($ tamen ad confiftentia pro opcrationibus melius.patet in tertiafen huius primi pri mo cap, Vcrumcamcn pcrfcLlio 3c integritas. Oportet tef tio hic pracmitterc q) in adolefccntc tendente ad confiftentia quatuor confidcrare polTumus difpofitioncs.Pnma eft mcn furacaloris naturaliscum qua perficitoperationes confiftc^ iiae.oecuncJaeftq^titas ad cuius perfcdioncm perducicur in confiftentiai. 1 crtia cft ftccitas quac in eo inceiTanter augme t^ndo procedit. Quatta cft pcrfctJlio confurgcnscx iftig ota V G O N I S- nibus.r.canditatecum tanta tncnfura quanttiatis dc ficciw' lis dCc» Cum crgo quacritur vtrum dabilis fit actas cpnft<^ ftcntiaeaucftacus.lncclligi potcft,vcrum fic danda aetas iii qua cor pus fub cadcm mcnfura caloris per tcmpus aut quj titaiis aut ficci.aut pcrfccflionis confurgcntis ex iftis perma> ncat. Iftis praemifiis ponuntur conclufiones. Prima co cIufio.NuUa cft actas confiftcndi in qua per tempus aliquod corpus pcrmancac omnino fub cadcm menfura iiccitatis omninogradualis aut pcrfedionis cx parce ficciiatifl»Prima! pars pacec,quia iiccicas concinue actatiue augeqdo procedit. Scd fecunda pcrfuadccur in coca lacitudinc ficcitaiis "rcpcrtae ab adolcfccntia ad fcnedutcm funt extra impcrfe (ftiora ♦ cr^ go in illa rcperibilc eft medium acfiionibus proportionarififf^ mum.taleautem vtpatct non cftpcr tcmpus perdurabile» ergo.Pro ifto vidc quac tacfla funt fuperius capitulo dc com plcxionibus.vtrum qualitas optima habeat latitudinc dCc, Secunda conclufioprobabiliter ponitur,quam tamen non detcrminatc pono,quamui8 corpus nacuralitcr per fuas ^ti^ tes dccurrens ftante vniformi 3C proportionato regiminc^ ali)s paribus pernullum tcmpus in actate conliftentix ma^ ncatfub codem gradu pcrfccftionis.non tamcn rcpugnatcx parte accidentalis iuuamcnti oppofiium contingere.Prima parspatcc,quianullaccrta eft mcnfura ficcitaiis fuo calori iniuueniutcproportionatiiTlma.alicercnim acqualicas fim^ pliciccr opcima poftcc per ccmpus permancrc . Sccfida pars, patet,quia polTibilc eft a pundo illo in quo rcperitur ficciia§ caloii proportionatilTima cancum meliorcs ficri alias circun ftantijs facicnccs ad pcrfevftionem fanicatis , vt exindc plu» pcrficiatur tp cx dcteriori ficcitatc dctcriorarctur.igitur 3CCp Allumptum patctdccxlcftiinfluxufiquis habcat fortuna fuam vltia mcdium confiftenti3c,6<: in multis alrjscafibus» Bx iftis fequirur quod non ideoinucnitur aliqua actas con'' fiftcntiae , quia corpus in illa fub eodcm gradu ficcitatis ve! pertcctionis omnino non variato pcrmancat. Contra fc> cundam partem conclufionis arguitur qua rationc mcrito aftralis proprictas potens eft virtus vitalis 3C motiua ad me lius operandum , eadem ratione reftauratiua ♦ Pono igitur quod melius rcftaurctur in dupIo.Et arguo fic.in duplo mc-' lius humidum rcftaurabit cx parte aftralis proprietatis qp fi non perueniflfet illud iuuamcntum cx parte aftralis pro'' prietatis. fedminusq^perduplum derioratur merito ficci^ latis aetatiuae.crgo merito illius reftaurabit humidum mc/ lius qp prius pro vita. Tcrtia conclufio . Dabilis cft aetaf in qua corpus merito proporiionis calidi ad humidum ap> tum eft fub acquali graduali mcnfura caloris naturalis per^' raancrc.haecconcIufioprobaturlnlittera.Et dico nocanter merico^porcionis calidi ^c. propter dicfla circa littcram# Ec fimilicer dc quantitatc ponitur conclufio , quam aliquis ficfuadct.neccftariointcr diftincflasmutationes cadit quiea p^^gft wiedia , vt Commentator teriio phyficorum.commetofcx to.&odauo phyficorum ♦ commento.tfi .inccrmotum augmenti&diminucionis mediatquies.Etpro ifta faciunc argumcnta Auic ♦ circa lictcram declarata, Ex quibus pa tetquod dabilis eft aetas ftatus,quiain ca mcrito proportio nis calidi ad humidum aptum cftcorpus fub eifdem dimen fionibus confcruari , & proptcr hoc tantum quantum rcfol-' "itur reftaurari , 8c calor fub eadcm graduah menfura pcr" "lancrc . <5<: haec eft eius ratio formalis* Ad argumcnta Principalia refpondetur. Adprimum^i: fecundum pat^ rcfponfio cx his qua: dicfla funt. Ad tcrtium neganda cft maior. Ad probationem eft ncganda illa confequcncia . pcr minorcm tranfmutationem producitur ad impcrfecflionei» atatis fcne<fluti8,crgoeft propinquior impcrfccflioni «tatj» fcnccflutis ♦ quamuis cnim per hoc concludarur quod cit fibi gradualitcr propinquior , non tamen fequitur quanj Perfcdionaliter , vtpatet. Aliterenimperfimileargunic lum polTct dcduci infantiam perfediftimam cflTe ^J^J^^^ quia plus remouctur ab imperfecflionc dccrepitir ^^^^i^ fifmationcmdiciturprimoquodadolcfccns in njif Early European Books, Copyright © 201 1 ProQuest LLC, Images reproduced by courtesy of The Wellcome Trust, London. QVjESTIONES iaco. tia fi perfc<3a iS:optima iuutntus eft in medro in nuIV la proportione cft perfedior fene in principio fene<3u' tis. vterque enim illorum exclufiue tcrminaiuradgra' dum pertcdionis conQllentii.quae in vtroque extrcmo^ rumeftminorcSCinmedioimcnlior. Veld o negando intotaconnftentiaxqualemautmaiorem etfe pertctaio nem quara in fine adolcfceniiae. Ad quartum ncgaiur aflumptum.Etadprobationemprimo potcft dici uu6d licetcalorin cliolcrico fit potentior ad rcfoluendum & in temperatoabfolute , iion tn eft potentior ad fuumli^ midum refoluendum quim intemperato , eo quodin cholericohumidum eftliccius & dcnfius , ideo inobe^ dientmsadrcfolutionem.Ec limiliter dicetur dc fangui^ neorcfpeaucholcrici . idco tam in cliolcrico quam iti temperato conliftente jcque potens cft calor ad refob uendnm ficut ad rcftaurandum fuum humidum. i. ,3 tra , qula tunc cliolericus non ditFicilius tolerarct ieiu^ nium. Vide prima aphorifmorum. Alitcr dicitur concedendo quod ficutcalor in cholerico confiftentii insquali temporeplusreloluitquamintempcrato con/ liftente , itaettamin aquali tcmpore plus reftaurat Contra , quia virtus rcftauratiua cft fortior in tem/ perato .ergo cstcris paribus in aquali tempore plus teftaurat. Primo poteftnegari confequentia , fed fo/ lum cx illo fequitur quod melius 6i perfedius . Sicut vir tus d,geft.ua ftomachitcmpcratifortior eftquam cal.V tl~U°T '"'"'d^gerat . Sicut etiam v.rtu,pulf,„l,s,„corde temperato fortiorcft quam in calido non taracn ideo citius pulfat.fed bcne melius 3C perfe<a,us.Etitaifta rcftauratiua melius 3c pertcai^ tatfi.onc&crud.tatceft remotius , licet non velocius £er r,ardrnTr "'''."^^' P~ rts ad c,^,. ' "''''^^?"''""' necefi:itatem rcfolutio/ ftau'ratl EVr''T'''^'"°?'="' ''"»'"" o^dinatur rc in'c^nfift'c„7eru'^f;;:„« tionanturrcfolutioni . Et ideo "meft°^ "^"i P"'^^' «que velocitcr aut vc.ociuffiat^^TcWu nttera" .0 in codera velocius e.iara fieret rcftaurario .Tc fe^ cundumhocconcedcndum forct quod cator m um^l .atoconfiltcnte plus polTet , aut poteft reftaurarc qui tcfoluatur . Vndeconualefccnte tempcrato & cl?o" ™ co exxgruudine rcfolutiua caeteris par.bus citius reftl ratur temperatus quam cholericus . Quia tamen non rei ttauratur nifi propter finem , &ma(or rcfolutio fit L cholerico quamintcmpcrato , maior ctiam fict reftau. ratio m cholerico quatn (n temperato , quod argutum «ft. AdvIt.mamconfirmat.onem negatur afTumptQ »-utpatetexdKa.9 . &ne8atur virtutem continue rntl neteaqualem , qux adhuc fi remaneret aequalis no„ tequitur continue fieri reftaurationem aqualem ficut n." trS'"^'"'"" • P^'""*"»''- Etfi arguatur co„ tra determinata quod necetTario pcr terapus quiefcet r„. pus m confiftentia fub eodem gradu perfe<ftionis augmentum perfc<3ionis&eius diminutio fint contra rnmotus &in,erquofcunque raotus contrarios caHil qu<csraed,a.p,oi^[odiciturquc,d non neceCo^^« quofcunquemo,u5 contrarios caditquics mcd.a tempo [ra?Ji'con?c„"' ' *P'«'P"' duo motus con. ..m^ ^""[''^"''•"ur motum vnura aliquem contin" Z^cll =""8""'"«« perfetSioni, & eius decrct^en tertia primi primo capFo. ' Poft^tatem conGftendi incipfatcalor Zh^ dm-^'"'-'''''''?''.''""- f'"""""'' "■«mconfi Pe fuade ur de corpore muUum a generatione cholert «in,,atepetacraaft.ca ad melancholicum petniu„„ eXTRAVAGANTES; 22C do . Si cnira in fenc<aute erit melancholicus refpetSu teiii peratifcnis , al.quandoantefuit prarcife «qualis in c^^ o.c tcmpcrato fcni&c.SCper confequcns ante f neX tem m eo fieret calor rcmillior qua.i. .n confiftentia; Itcm lig..etur pr.mum inftans fcnetflutis tempcrat 8i patct pro tunc effe tcmpcratum fencm frigiZcm qui* fuitin med,o .nftanti pueritix vel iuuenC e"go aliqucm gradum vcl excefiTum . prius crgoDcr mfS.f, .emi lius fcdprius femper fuit p'ucr Snfif* go &c. Secundoad prmcipale. pofi-ibile cft in rrnc eflfe caliditatem ^equalem , aut maiorcm quam priu, . go&c. affumptum patet . Primode fenc fan^inc^ t f,„^ '"^'°''""- Brconfirma,ur 00 nendotcmperatuminffneautumnieirein ffne confiLn> ..a:<S:re<fluraregiraincproportionato.Et patet .ju^d .„ hycmcfequentccrifcalidiorquamin autumno pr^fel" ti , quia ventres vere & hyeme &c.fed tunc erit fencx & .uncconfiften,,ergononpoft xtatera confiftendi ind c.p.e. ra.nu.fed potius augcri calor. Tertio ad prind' palc.fi qu»ft.oenrct vetahoc cffe, proptcrhuraidi ex^^. t.onera,vtdi<fluracftinhttcra.fedaWur id qu,a tunc fupcrucn.entc hetflica in prlncipio fenS deberetillaheaicacontinuediminuendopUederetum «Tem «?H 'T^^-T- -^""'■"''^"""m calorem nlu* nlem ^ ad confcruad., pternaturalc.Plura en.m funt pro moue„t,aconferuat.onemcalorisna,ura/is quam Drcter naturam , v, virtu, cum fui inftrumentis & humidum &nonomnia ifta conferuant calorem prfter naturam immo eius rcnotioncm iniendunt.Similiterquia non mi nus hxus & hab.tuaius in humido videtur calor naturali* calor prf tcr natura.Etia fimiliter quia calor hetflice in fub,c<f«,pcnde,a «lorena,ural,&nonecon,ra. fublato enim calore naturah auiertur hetfiica & nnn , ""^f^Y .urfixiorcft&magis habituatus c?,o*ru~n 3 pr.moquamcalorhc<fiicffedcalorhe<flicerncom^^^^^ minorando proccdi, . igi.ur &c. 0,.a„r. JT '^""".""^ le Poft^etatemconfiftentiatempera^rrl^ ?„ minui.er8oqu.ft,ofalfa.arm'^S:~:Cr'p^^^^^^^^ cetinprirao in~ilZ Ern^"''^"'''^'^''^ humiduma.acrereftru;&;?XaTr°*"'-^^ pla.Iice, in calorc fin, parcs.Si, quoSplo I";^'''* reura E,a,gui,urfic . in duplo^raagi, aerlm™aTum^ dumfor '?P^&2!'"':°^'"'''''''''b''"3"stiS ' eftcalorfor . <*pU.&meIiuspropor,io„a,us.errDer maiusrempus potefthumidumfor.confcruar, i ^ fuum^humfdura pla.fcd huraidurapla feruarc per horara . ergo humidum fo T^Scft confcruarcplus^pct horam , 3c oer rnnV i horara illam qu*eft in fine confiftcmie Zn T'"- P"** lordiminui infor. quodeft comra Inl?,^ ''"',' fintfor . & Pla.ficflgnatf n vl Kfc"'' ra"" ti^evtriufquc. E,ar8uiturfic.inrDlo m^" ' ^"'^ft'"' &acreumefthumidumfo.SfeS^^ tum.ergoper,erapus poft ho*cS,fum!&rrq" aerei,mvelhumidura,ficu,fcer,otemporcan,ehocfuit humidum pla.cum nuncfit humidius & magis aereum 3C fuo calido magis propor,iona,ura . fed humid.im „u antchocfufriciebatconfcruarecaloremfuum^o^^^^^ dum for.pcrtcmpuspofthocpoteritconfetM I fuura , pr«,pue cura mclius fi, habituatu "H.^ ["1* do cpin pla. Et perfimileargumcntum °-'""^'' anteinftansfignatumincepftlminuTclSr''''^ in primo inftant. vltimi hora erit ^^^1^1. r ^ ^ * aereum Sc conferuatiuum fui calorisffinl, ' •"'*'• .empore fuffici, humidum pla.cSj! Sh«raidumfor.^huraidL*^£r;;-^^^^^^^^^ I ACOB VS cSfcmabit fuum caloicm.iguur humidum pla.m^nusq^ per horam,5<: per confequens ancc ffncm confiftetuig.er^ goSCc* Similiter fignato vltimo inftanti conliilentiac Vtriufc^arguiturhumidiuspet tempus polt hoccrit hui^ dum for.qO'^ certo temporc ante Fuit humidum pla ♦ fed pofthoc tion poterit humidum for,fuum calidum confer^ uarc.ergo ei^am antc non poterit humidum pla.cSc: per co fcquens aiiie diminutus fuit calor» liem in primo infta/ ti vltimc liorx fignarc humidum for.cfl: difiantius vel gq diflans a gradu ficcitatis cum quo non potell calor cofcr'' uari ficut humidum [•>\ci,SCc.SC cum lioc continuelin eo mc lius refl:aurabitur,ergo tardius pcrucniet iiumidum for. adiftumgradum.c&:pcr confequcns tardius incipict ca> lor diminui^ Ht per cadcm argumenta dcduci poicft c^ non ftatim in tempcrato poft eiatcm adolcfccntiac definit augmentum.Signatido vUimam horam adolefcentiac.Kt patet cj> humidum for.lic fignatiin primo inftanti illius hor?ertliumidiusi51^magisacreum5(: potcntius ad con^ fcruaiidum calorem,5:paratius eircad augmcntum q^in pjLO,8C continue mclius rcftaurabitur.cigo tardius pcruc/ niet a d ficciiatcm cum qua augmentum ficri no poicft»Et arguc vtpriua.Ht confidcra bene# , Ad oppofitum eft Auic.in littcra cum dicit.Proptcrea (cicdu caliditas poft gtatcm confiftcdi diminui incipit» Conclufiorcfponfiua.StantecademcompIcxionc nali & regimine proportionato 6;:c.poft ctatcm confiftendi in cipit calor diminui gradualitcr.Paret cx quid nominis cta tis confiftcntiiK. Oorrolarium piimum.Cholericus de bens ad melancholicam complexioncm pcr dccidentiam pcrmutari>non eft iti principio fencdutis melancholicus, ncc <nnnc confiftcntix in calore fiiogradualiter rcmif fus. Sccundum corrolarium .Tota permutatio cfusa naturali complcxionc qua dcnominatur frigidus rcfpedu tempcratiacquiriturin a-tatc fciiccftutis» Tertium cor/ rolarium rcfponfiuum.Poft jctatcm confiftcndi.i.in infta ti terminantc actatcm confiftcndi incipitcalor diminui in tenfiue,itic;^continueanicruitintcnfiorqp poft illud in^ tians 5C continuc crit rcmilTior fcmpcr alrjs paribus, quia comparato fenc ad confiftcntcm cum circunftantijs fimi !ibus,puta cxcrcftato ad cxcrcitatum,quiefcentc ad qu*c fccntcm» Adargumcntaprincipaha refpondetur, Ad pnmum patct ex corrolarijs, Ad confirmationem dico q> non eft dabile primum fenedut/s* Ad fecundum pa tct ibi non ciTc paritatc in coplcxione naturali, Ad coii firinationem non eft paritas in tcmporibus anni , ficut po teft fcncx cxcrcitatus elTc c.ilidior fcipfo in confillentia qe/* firentc, Ad tcrtium conceditur propter illam cam &c» d^negatur confequentia,cumconcluditur qa hcdica illai continuc .pccderet diminucdo,qa licet huidil merno nalis impftionis cJy^aclionis naturalis caloris inipfum no poftet precxiftete mcnfuram conferuare,mcrito tfi caufae fortius imprimentis polfctmaiorc, Adconfirmationem dicic no ee difticilius humidu &c,.ppter difparitatc i ca iprime tCjUcctcn maliqua ^^moueant coferuatione calorisnatu ralis qu3c non ^^mouent cofcruationc caloris practer natu ra.aliquatii caufafortior.pmouct vel pmouit conferua> tione caloris prarternaturam. Ad vltimum negctur af-' fumptri&admittiturcafus.&negcturproilloinftati hu> midum for.tcmperati efte fubftantiffce humidius <S^ ma^ gis aereum,iramo cft terreftrius,d<: fccundum fc pro vita Sc fuftctatioc calidi fui dcterius.licet fit coccd(:du pro tfid illud clTef-orteprooperationibus melius.hoc autem vi-' ^enc argumcta deduccre. Nam nifi ira elTct in actate co ijftentigin tcmperato ffcretaugmcti"i,& in a:iate fcnc(fiu tismerito proportionis calidi ad humidum pexmaneret calo ' fub eadcm menfura,&: infinira quafi alia fequcrcn^ turincouententiar Item ad .phibendum augmctu inttv peratorequiriturmaiorterrcftrcitashumidi ad prohi> Jpcndum ^ugmcntum in diftcmpcrato ,Cuni virtus reftsu DE PARTIBVS ratiua fit in eo fortior. Aliquis igitur gradus ficcitatis fiifFi cit prohibcrc augmentum in diltempcrato,qui non fufti^ cit in temperato augmentum prohibcre,&: per confequcs infincaugmenticft humidum temperati lerrcftrms, Et fimiliterarguiturde confiftcntia,quoniam potcntior eft calor tcmpcrati ad fc cofcruandum in fuo humido quam calordiitempcrati,cumfitei& virtuti magis proportio'' natus . igiturforiior requiritur caufa adfaciendum calo/ rem minui.cum igitur in dccurfu actatiuo non fit caufa ni fificcitas (X:tcricftreiias,fcquitur quodad taciendum ca loremdiminuiintcmpcrato requiriturmaior ficciias 6C tcrreftreitas Etpluraaliadcduci polTcnt ♦Idco fultincn/ dum eft qiiod humidum tcmpcrati in principio confiften liaEterreitrius eftj&dc fcpro vitaineptius quam in alio corporeininitio confiftentiac. Immo quanto confiftcns fueritmagis diftcnipcratuSjCiit eius humidum in acrci-' tate tanto magis excedcns tcmpcraiunn Dicendum la mencftfccundoquodinquairDetparte fufaetatis -jcqua/ litcr diftanteprincipiogcncratlonis cft cius humidil ma/ gisaereum,3^melius provitacY^ liumidum cuiufcunque alteriusinpartcfimiliter diftantcHi fupponit hacc pofi> tio tempcrata complcxio lit m:ixime logfua.Ht tota ca eft,quia ficut tota ftas tempeiati eft longior xtaie diftem pcrati iota,itaquaeIibct pariialis actas tcmpciati cft lon> gior partiali sctatc diltcmpcrati fibi corrcfpondcnte, Et iicuicomplcxio&calortempcratieft virtuti 3d humido cius magis proportionaIis,iia Ion;^iori temporctSi: cu ma ioricxiccationeliumidi.fufticit difpofitioncm fuac actati» putaaugmentum caloiem 6c virtutis peifedionem coii' fcruarc,&: cuftodire, Contra tamen hanc poiitionem funt apparentcSjIicet mco iudicio parum cfficaccs inftan> t»?» i^rimacjjaliquandoftantcrcgimine conuenicti in corporctcmpcrato5(:diftcmperatoalij8 paribusin a:ta> tCvSi^C.dcteriushumidumcontinue reflauraretur in tem<* peratoqpinmclanchoIicOjVt fi melancholicus &:tcmpe»* ratus fint in vltima liora fux confiftentioc aut adolefcen-* tix aut decrepitx f tatis,tunc enim deterius eft humidum in tcperaco qi in mcPico,cSc ptr totum illud ips vtcrci; fibi ^portionalc reftaurat»crgo continue rcftaurat virius de>» tcrius in tempcrato, ] tem fit for ♦ temperatus 8c plato fnelancholicus,6<: vterqpin vltima hoia fuac adolefcen/ tix.Etarguitur fica gradu ficcitatis cum quonon poteft fieri augmentum minus diftat for.q; pla,cx quo humidii eius cft terreftrius,&cum hocfortcontinue dctcrius re/ ftaurabitq^pIa,5^perconfequenscitius 3c ante horam terminabitur augmentum in for.aut per tempus in aiatc confiftentie plato augebitur, Ht pcr idcm fignata vlti'' ma die vel hora fenccfluiis vltime for.&: pla , arguitur for.temperatus citius morietur pla. melanchoIicus,qa a gradu (iccitatis cum quo no ftat uita minus diftat for.qp pla,ex quo cius humidum eft terrcftris iSi: continuc reftau rabit deterius for.q^ pla.igitur citius pcrucnict ad giadum iftum ficcitatiSjcSi: per confequcns citius morietur , quod repugnat pofitioni, Ad primum concedit coclufio illa» Ipfis tficomparatis inpartibus fuarumftatiia principio gencrationis equaliter diftantibus,f.in quibus gquali tctn pore in fuis humidis facfla eft cxiccatio.condufio cft tt^' poftibilis, Ad fecundum ncganda eft confequcntia,c^^ uis enim in tempcrato reftaurciur continue detcrius ablcj lute,reftauratur tamcn magis proportionale(5^ minus ai ftans a prgexiftcnti humido,cS(:propter hoc pcrfeucrat Ibct cius ?tas longiori Ktnpore* Et pcr hoc idcm relp detur ad vltimum» Et pcnes ifta ccocludcndum^ t^oi eflceandcmproportioncmhumiditcmperatiin P»'*^'': infantie ad humidu mcl^cholici.qualis cft eiufdc in prj^^ cipio fenecftutis, Itcm cofucui c6tra hac P^"^^'* fic,ga data hac pone fcquuur q, poftibile cft heri ^^.^ augmenti! in gtatc confiftcntig.Sit cnim ^^^'^"'^J^fi^ Qc fi< inftanti coufiftctif,^: incipiat rcduci ad ph» fimilitef fe habens permanens fub «adcm complc- xione natiirali» Et arguitur Cic ♦ fi nulia fieret melioratio complexionis for» in for. continue praccifetantum reftau rareiur licut in plato ♦ fed per hanc redudionem plus reilau ratur in for . tunc . igitur plus in eo reftauratur Cf; in pla. cum igitur non plus refoluatur in pla. confiftentc , fequi> turin for. pUis leftaurari quam refoluatur ♦ 5«:pcr confe> cjuens 3Cc , Item fi calor in h^c inftanti elTet melius pro^ portionatushumidoq^ nunceft, aut pcr tempus poftiioc critinfor.fierctaugmentum,fipofitioeftvcra , fed calor eritcontinuehumido for. magis proportionatus , vel elTc poterit,q'jiapotcriteiuscomplexiomeIiorari . idco 5Cc, Pro ifto dic quod cafus claudit rcpugnantiam fi benc con fidcratur» Ponit enim cafu^j for ♦ eire in octate confiftcjv tiac , 3C ptr confeijucns quod merito proportionis calidi naturalis ad humidum non eft for . aptus augeri ♦ Et ex alia partc ponitur complexionem -for » fieri meliorem dc pcrconfequcns quod meliorabitur proportio calidi natu> rahsadluimidum(S(:c. Dicoigitur quodfor, eftin sctate confilientix mento huius complexionis in qua eft lalis proportlocalidi naturalis ad humidum , cumquo tamen ftat fi complcxio for . elTet melior cum alrjs paribus for, noneirct inartate confiftcntiacfed adolefcentix » Cumali/ quo igiturgraduficciiatisaetatiucftat confiftcntia in com^ plexionccholcrica.gratiacxcmpli in fecundo gradu cum quo ftaretadolefccntiain complexionc cholericain primo autlanguineahipnmoauttcmperata, Et exhoc proba^ biluerconccdi poflre videtiir quod quanto aliqua comple^ xionatural.scftdetcriortempcrata ahjs parib is , tanto in cu,ushbct fu..tatisfinehabet humidum magis'acreuti" &dc c VK^^caloris magis .fuftcntatiuum . Et pl«ra cx hoc aha polTunr condudi. Confidcrabo fi mihi ci ca ma tcriam iftam aha occurranu plclL^J..^; J^' A '""^"^"^'^ tcmpcratior com mo r.!f f ^^g"'tur multipliciter q, nom Pri> TJT.J:tt::^-^^^^^^ -peratum ad tcr '^"^^^"^"^ complcxioncm uue mcmo f » aphorifmo decimonono . com - mcmoillius.Secundumhoras quidcm vcris Etorn a cufdrc'"T'^o''^^"^ '^^^^^^ r^gimTr/anilar^e! cundo capitulo . Opt.mam igitur cucrafiam habct que rorumcf^actas&c.&fccundocomplcxiontimfectmdoe^^^^ Pttulo , vbi ponit capillos pucrorum clTc ficut funt capilli L b ant.umintcrraa.quali, & perconfequcns in fua com! P exione fim.Iantur ilhs. Etcft fententia omnium poc^ cSs «noft '''""^' ^^"^P^^^^?^' ^^i^" fanguis . tcrtio pZ Lhorr'""".^ commeuto\ ^^.8c prima aphorifmorSm ap'ior,fn,oetiam &commcnto. 14. Oui crefrunr PueripIuri„.umhabcntcaIorcminnat^'6e'" Sra?"?^'^^^°^"': Coffrmatur,quiacaIorpu ri eiiabctadcalorem luuenis , ficutcalorhotriinis fani calorcm febrile,„, prima aphorifmorum , rommento^f ^^^eminquahtatibasadiu. remper^lTet Fuer luuenc , 3c pe, confequens non debct dici iuuenr. ! abfolute tempcratior. Tcrtio ad principalc. n^t^wl complcxio naturalk a tl "•^^enabct /^. tcmpcrata ad diftempcratam , Cxcnr rali^ rnmni;- T Qiftemperatam ♦ fed fempcr natu> Jexiopuerrfi^^^^^^^ ^atur,qu,a complcxio longaeui^rcft vit^e 8c uirtu^^ma V G O N I S. 227 tionata& conucnlcns , nifi poflfct cum ca virtus dlutius feinfubicdo confcruare. fed omnis complcxioalia virtu ti magis proportionataeftiuftitialitcraliatempcratior»cr>' gotemperatior eft complexio pueri complcxione iuuenis. Qiiartoadprincipalc.melius reftauratur humidum pcr adionem virtutis nutritiuocin puero cf; iuuenc. igitur6<:c» allumptumprobatur.invrroci, reftauratur proportionak ei quodabcodiiroluitur , fc.1 magis punim dC aercudif- foluiturinpuero.crgo purius.^ mclius rcftauratur in eo/ dcm, Q.uinto ♦ in plures adus poteft pueri uirtus ^ luucnis» ergofortior cft pueri uirtus iuiicnis » fedforTi tudo uirtutis infequitur tempcramcntum complcxionis .fc cundotechni.igitur tenipcratiorcftcomplexiopucri coin plexioneiuuenis.probat.irmaior , quia virtus iuuenis fuf ficitfolum inavflumniitritionis,pucri vcroin nutritioncm & augmentum . Similitcr virtus iuuenis folum fUfFicitca^ loremfuum conferuare , virtus veropucri caloicm cofcr^» uare^&cumhocaugmentum faccre. Etfimiliter quia ad venereaforrior viderurpucr» Similitcr quia opus virtutis nutritiux pcrficitur calido 3c huniido quac in pueris rcperiij/ turJniuucnibusautcmdcffcithumidum. Vidcturiguurc* omncs adus virtutum quicalido&humido pctficiutur dc> beant elTe pcrfcctiorcs in pueris, Ad oppofitum cft Auiccn.in littcra.Iuucnls autcm habct complexionem magis acqualem.Et. 1 2 . animilium capitu^ lo de 3ctatc . Et fupra capitulo de complexionibus ♦ vbi acqualitatem fecundi modidixit repcriri in indiuiduo , quod cft in vltimo xqualitatis cx fpccic,qux cft in fine aequalita^ tis Sc in gtate , in qua augmentum ad fuum pcrucnit fincm* Et fecunda primi.capitulo fccundo.vbi ponit corpora fcnu contialerccntium5c:pucrorum ncutra. Et tertiocafi.capitu> lo de fpccicbus fyncopi» Sc caufis cius,6<: caufa mortis fubi^ tx.vbi corpora infantium ^tTeis propinqiia.f. puerorum co paratcorporibus quacnonfunt fana ncq^ acgra» Multifuntmodircfpondendi adiftam quseftioncm ex quibus tamcncligam meliorcm. Pro quo prxmittcnda CopFo elt h:c diLiific) q> duplicitcr poteft dicf aliqua complexio alia tcDatior temperatior.PrimotempcramcntoponderaIi,quaIitcrcom alia du> plexionem xqualitati ponderali propinquiorcm tcmpcra> pUciicr. tioremappellamus.hinc tamcn propinquitaicm , vt fu^ pra intclligcre poflfumus vel fecundum fitum vel fccun^ dumhmihtudinem, vtfupra capitulodecomplexionibus dcclaratumcft. Sccundo tcmpcramento iuftitiali fiuciu^ ftitiahorqual.tcr complcxioncm pcrfccfllorum opcrationu produaiuam dicimus tcmpcratiorem. Ec adduntquidam Tempe tertiummodum tacftumaDynoq,aIiquod corpus dicitur rametu alio tcmperatius , fc?Iicet quantum ad imprenfioncm ta^ua duplcx, Iem,qualiicr dicimus complexionem in organum minu3 imprimentemcfifctemperatiorcm . 6eccontra acutiusim> pnmcntcmdicimus diftempcratiorem» Praemittendum fecundo quod non fempcr ncc ncccflfario quslibctopcratio naturahs ad hncm anatura intcntum ordinata aliaperfc^ dior abfolutc cft cadem pro quolibet ffncpcr fcintcntoa naturamclior&perfeAior. polTuntenim opcrationes ho/ minisdefccundomodo xqualitatis cfifc abfolutc mcliores 8C pcrfcdiores quam operationcs fi.nilcs fanguinci ucl cho lerici infantis , Iicet non fint pro quolibct fine pcr fe intcnto a natura pcrfccftiorcs ♦ Non cnim funt mcliorcs pro vitac perduratione 5C caloris naturalis cuftodfa ♦ vita enim dC ca> lor pcr operationcs infantis fanguinci longiori tcmporeapy ta funt pcrmancrc in co q? in homine de fecundo modo xqualitaris , qui iam totam adolefccntiam practernt Et fimiliter in moralibus aliquidcftfimplicitcr mclius dCtW gibilius,Iicctprodctcrmmatotcmporcaut alia dctcrmina ta crcunftantia fit dctcritis. Ex quo patct nen omnc Corpus tcmperatum naturalitcr altcro fimplxltcr & abfo^ lutc mcliuscfl[ercfpcaucuiufcunqucfimsper iDfum a na> tura intucnti pcrrcc^ius 8C mclius. Et ^ j^„endar funt probabilitcnftae conclufioncs; lacob.s.i.auic,- FFf iif Oy B STIOMES lA, Prima complexio iuuenis cft alijs paribus ponJcralltcr fecundum fitum lemperatior complexione pueri * Patet, quia in afliuis func parcs , vt fupra vifum efl:, 3C cum hoc ii) palliuis plus accedic ad a-qualitatem ponderalem ConciF» iuuenisqucim puer, er^y»o ddc * Itcm Conciliator di^fercn^ tia vigelima ♦ tam puer quani luuenis cxcedit aequalitatem ponderalem per calidum &liumidum, fed paereftliumi'' dior iuuene&aEqualitercalidus» ergo &c. Hanc conclu (lonemnullo modo arbitror Auicen. intcllcxilfein litiera dum dixit . luucntus autcm 6^c .Siccnim magis diceredc/ buiffet quod feneiftus lubet complexionem magis acqua^' lcm,qu<a acqualitati ad pondus propinquiorcm , nifii quis fortc ncgct totalem complexioncm liumanam ab aequali ad pondus perexcelfum calidi 5(:liumidi declinire. Sedadliuc lianc politionem tcnendo non elTet conclulio vera vniuerfa liter . patet enim quod iuuenis ficcus tantum non cfl: fccun^ dum fitum vicinior acquali ad pondus pucr ficcus tan/' tum alrjs paribus . luuenis cnim iiccus tantum per exceP fum ficcitaiis rcccditab acqualiad pondus,cin' matiiFcflum eftquod tcmpore pucritix plus appropinquabit , immo nccelTario in piicritia tranfit per xqjalc ad pondus in palli^ uis qualitatibus vt patercxditftis fupra ♦ capitulo de com/ plexionibus. Secunda conclulio tcnendac/iquodfecun/ dum fimilitudinem fupcriusj frequcnter tadam complexio iuuentutis cft alijs paribus ponderalitcr tcmpcrattor com> plcxionc pucritiac. Parct hoc , qu/a ficut ocqualitas pon/ dcralis obtfnctmedium inter cxccllentias qualitatum clc/ mentorum,ita iuuentuiiscomplexio mcdium obtincrintcf exccllentias qualitatum faltem palliuarum extremarum, aetatum, fcilicct pueritiae& fcnciflutis. Propter quod dixic Auiccn.inlittera,qu6dcomparationcfciu3 iuuenis efthu^ midus , pueri vero comparatione CicCLis ♦ Sicut tcpidum adcalidum comparatum cfl frigidum , adfrigidum vero comparatum eft calidum. Hanc tamcn conclufionem non puto Auicen.intellexilTeprincipaliterfi quis bene confide^ ret per textum cius , Iicet ad hoc fatis adaptari polTit littcra. • TcrtiaconcIufio.Complcxio iuucntutis eft alrjs paribus iuftitialiter temperatiorcomplcxionc pueritix ♦ Hanc con-' clufionem putoAuicen.intellcxilTeinlittera* Ec fupraca'' pltulodecomplcxionibus:dumaequaIitatcm fecundi mo'' di vidctur attribuerciuucntuti»Etita tcrtia primi.primoca pitulo.vbiinquit» Verfitamen perfedio 3^intcgritas (S^c- ConciF. Vndc hanc condufionem deducit Conciliator differentia vigefimafexta. argumento fumpto a fubftantialitcr inhac^ fcntibus,quiafuacomplexiocft magis media inter cxtrc> ma SComnlsi inftrumenta organafunt integra &:com^ pleta.Similitcr exoperatiouibus , quiaomnes opcrationes vitales animales (S^naturalcs funtin ipfis perfcdiores 8c fortiorcs.Similitcr ctiam ex cafibus , quia iuuenis habet mc diam difpofitioncm inter moUitiem SC duriticm& magis q^pueri»SimiIitcrinicrafpcritatem& lcnitatcm, pilo/itate 6C pilorum priuationem. Itcm quia intcgritas 8c coplcmen^ tum virtutis no acquiritur nili cum intcgritate organorum quac non cft nifi in iuuencute. Et fi confidcras hsec dcducflio Conciliatoris fimul probat praeccdcntcm concIufioncm,fci licct fecundam 8c. tertiam. Vtrum vero eius probatio fit cffi cax videbitur in dovftrina fcxta^rtem puero tcndcnte ad uentutcm procedunt virtutcs faltem animalcs naturalcs dC uitalcsadconfcruationemfpccieiordinatac continuc fortifi cando vel crcfccndo^igrtur in iuuentute fortior eft virtus vnquam fuit in pueritia.fcd fortitudo virtutis infequitur iu/ ftitialc tcmpcramcntum ♦ crgo iuftftialitertemperatiorcft Tempc luucnis pucro. Qijidautem ficdicendum de tcmperantia ratiatri^ tf"'°n»ododicfia,fcilicctfumptapcnc3 tacftualem imprcf-^ pliciter» ^^oncm faiis patct intelligcnti. Vndealiam conclufioncm commumtcr ponunt qu6d quatum ad imprcfTionem acfiua lem complcx o pucri eft temperatior^ Patet quia calor pueri praecipux vcrfus finempueririaccomparatur calori iuucnis licut calor corpons fani calori fcbricitantis, yc prima apho/ EXTRAVAGANTES. rlfmorum ♦ commcnto. 14» 8c totum accidit proptcr cafo> rcm iundum humido imprimcre minus quam iundum ficco» Ad quem fenfum dixit Dynus quod rationc pro/ portionis adiuarum 6!^: palTiuas puer eft tcmperatior» Contra tamcn tcrtiam conclufionem poteft multiplicitcr argui. Primo,quiacompIexiopucri melacholici cftalij» paribus tcmperatior complexione iuuenis mclancholici^ fe cundotcchni.capitulodcfignis fiigidi&ficci cerebri* vbi inquit.Senfus ciuidem in pueritia pcrfcdi<S(:c ♦ Et pcr idcm prima terirj ♦ capitulo dc fignis complcxionum malarum cuenicntium a conccptione.non igitur vniucrfaliter tempe> ratior eft complexio iuuenis. Confirmatur , quia iuucnia tcmperatus cftcempcratioris complexionis iuucncficcoia' ium,propter ficcitatcm in ficco lantum cgrcdi xqualitatcm iuftitialem cum folum iii acfliuis fit icmperatus , igitur inco tcmpore crat illud corpus ficcum tantum minus dirtempc'' ratum ,in quo cum tcm pcramcnto acfliuarum minus pcr fic citatcm egrcdiebatur acqualitatc fccundi modi . fcd hoccrat in pucritia.igitur in pueritia erat ficcus lantum tcmpcratior qperatiniuuentutc.igitur 8Cc* Itcm corpus ficcum tan> tum tendcris ad iuuentutcm pcr aliquod tcmpus continuc fit ab atrqualitatc fecundi modi diftantius, alrjsparibus quz^ tumeftpolTibilcferuatts , cS::ftantc regimine conucnicntf# igiturin iuucntutccric talccorpus diftemperatius qi fucrit in pucritia.AlTumptum pater,quia corpus ficcum tantum a piiiicipiogcnerationiscfthumidiuscorporc aequalidcfe/ cundomodoxqualitatis ,i^inprincipioiuucntuti8 cft fic/ cius»ergointcmporemcdiouelininftanti aliquo cft prx/ cifc sequalitcr ficcum . Sit igitur illud inftans.a ♦ 8c fit» b# primum inftans iuuentutis : di^patet quodpcrrotum tcm^ pus mcdium inter.a.b.corpus ficcum tantum fiet pcr (icci tatem vliftaiitiusabacqualitatefccundi modi, 8C pcr con^ fequens aliis paribus diftcmperatius. Item.fignctur meii fura ficcitatis opcrationibus proportionatilTima intota lati tudine ficciratis acquifitar per decurfum actatiuum . Et pa^ tet quodinillacftmcnfuraficcitatis lepcrta in corporeha bcnte acqualitatem fecundi modi quse fit»a* Etaiguitur fic*quodlibetcorpus cholcricum nielancholicum aucfic-' cum tantum naturaliterdccurrens pcrfuas artatcsintempo re pueritiac pcruenict ad .a.mcnfuram ficcitatis ftante pari^ tatcinacfiiuis. igiturquodlibet talecorpus crit in pucritia i n pafTiuis tpatius c]^ crit in iu uentute ♦ Vel brcuius arguic fic. quodlibeccorpus quantilcunqp naturalitcr ficcum cft aprincipiogcnerationishumidumhumiditate fupcrflua SC multum improportionatain opcrationibus 8C infcnccflutc ficcum ficcitatcfupcrflua. crgoaUquando inmcdio habo* bithumidum pro opcrationibus optimc ficco contcmpC'' ratum ♦ fed hoc non crit nifi in pucritia , quia in qualibct alia aetatc habcbit ficcitatcm egredicntcm aequalitatcm^ igi tur 8Cc . Vclarguitur fic. corpus a gcnerationc ficcum tan tumhabetaprincipiohumiditatemfupcrfluam pro opcra> tionibus,&: in iuucntutc habcbit ficcitatcm fupcrfluam^ igi-^ turintcmporemcdio habebit ficcitatem (Si: humiditatcm tempcratam. vel non fupcrfluas , 3c non in iuucntute ♦ igi' tur 8Cc ♦ Confirmatur , quia pofl^ibilc cft alicuius corpo^ "stcmpcrati fortunium clTc in pueritia &infortunium in iuucntute, quo minus potcrit pcrfTcercomnes fuas acftionc» «niuuentutc q^inpueritia ♦ ergoin pufitia crit iuftitialitcr tempcratior^ Pro ifto videtur expcrimentum dc corpori'' bus multum ncutris tcrtrj fignificati , vt vehcmentcr cho' lencisagenerationequcciniuucntutea facili caufa »griW ^incs incidunt in pucritia tamen fana permancnt ♦ "'^ ifto videtur intentio Auiccn.tcrtia primi . docflrina quarta» primo capitulo.vbi plura cnumerat corpora,quorum conj^ plcxioncs tcmpcratiorcs funt in pucritia, vt Cicca t^"'" ^ VeIchoIcrica,6<:ccontra, vtfuperflue humida cum Pcramento acfiiuarum. v\dc 8Cc^ UtoUcc Ad hacc oia rridetur per ordinem* Ad ^"'"""'uni Wo oiodum tefpodcndi vidc t^dum a mc ^"^^''♦^'il^gato Early Europ.an Books, CopyrighlO 201 1 ProOuest LLC Imoges reproduced by courlesy of The Wellcone Trusl, London. CLVi^STIONES lA. praeaI!egatO(X:eligc. Ad fecundum dicitur q» idco luuo» nrs tempeiatus ert temperatior (icco tatiaim,n6 folum quia ficcus tantum egrcdiaturgqualitatem ^c.Jiicnim folijideo ctlettempepactDrco tcmpore quo curiitempetameiitoacfti'' uarum liabcbic ikcj catem praccife acqualem /iccitati iquali tatis fecuiidi raodi^norifuiifct iuuenis de fecundo mo aequa iitatis eo,tcaiperatior6t:iiccorpus ficcum tni aliqnin pue> «•itia habcretpqualitateiitfccundimodl,miipcratU8 autem fecundi modi in iuuentutc , ideo eft tempcratior ficco tan^ tum,cfjiacumtalimado mixtionisdi: lanta humidi terrc^ ftreitatccumalii circunftanttis requilids ad fqualitate ha> bet (iccitatem iHi gc^uahtati proportionatilTimam ♦ & econ/ traficcatantum , ideo diciturrefpecftuhuius pqualitatis di-» ftempcrata. Hcficpatet argumentuni uoprocedcre. Ad tertiam confirmationcm dicendum eftquod illa confcquc'' tia nonualet,quialicet: in cafu aigumcnti corpus liccuni tantum per touim tcmpusinicr.a^Ok.-.b.pItis gradualitcr rc moueatur ab gquaUtate fecundi modi,ci tame continuc plus appropinquat pcrftclionaliccr.Et conrcquciuer conccditur aliquod corpus per dccurfum ecatiuu fieri continucab equa Utarcgt^duabter rcmotus:quod tamen continuecidcm per tcaionahtcr magis appropinquat, ut in cafu argumenti, fccontra ut in fanguineo ad fcncdutem tendcmc Ad quartam confirmationcm ncganda.clt ifta confequentia, quodlibct corpus Iiccum tanium cholcricum aut mclan^ xholicum in tcmporc pucritic pcruenietad.a.ftante tempc/ tamencoaAiuarum . igitur 6Cc. quia licet.a.fit mcnfura 43. portionalimma &:cmon tamen nili cimi tanta tcrreftreitatc ^talt modomixtioois&c.Qiiiaalitcroportercc conccderc quod omne corpus pcr fuas gtates dccurrcnsaliquando ha. bcrct.:qualitatemoptimam palBuarum. A4 quod c^iam concurnt quod a, luucntucc reperiturinte^rirae comDofir^ mljs qualis non cft in pueritia. Ec per Klem dicuu" ad 5 repI cac,oncm,c8^canccditurqu6dcorpus natuiXcr ficc^^ ^^^^^^^^^^^^^ t^^^M^^ '""d eft in luucntutc. me tcmperata fiue proportionaca'3d^ i 1;^ 0"^° t>uerhia,Ucetfit,qualicatiopt^^^^^ qu.rucdiccum^ft Ad^ali^^ lus difpoficionis accidcntaliter fupcrJenientis poITibilc ' ft luucntutcmminusperfcAamclTecMuitpueritiain eodem Vbi tamen alia paria fiicnnt pr^ter ca in quibus fft compa tatio 8C ad sfta nccclTano fequeniia eft fcmpcr iuucncus per tedior pueritia.Et fic cft inteUigcnda pofitio. Dc aucflonv tatibus vcro induc^lis dicitur conccdendoaliqua corpora i„ luucntucc ciTc magis argrocaciua.cx illo camen non fcquitur «orum complcxionem intempcratiorem cflrc abfolutc qujl ^bfolute impcrfcaiorum opcrationum produdiuam : ficur 2lT ^h^l^^''^"^ «^at ^ cadit in febrcm licer cS^^^ Etfiarguiturqu6dft' d^S^f/''"""^'''' •''^''T''^/'* potenciarcfiften: j ^grotatiuis argui potcft pcrfcdio fanitatis. iv dcmxtatisjnccrfcqualftcrnoncftin propofito. Pro ^oritatcct Auic. dicitur Auiccnna non voIuifTe lla coroT acircinpucritiaHiftieialicertcmpcrata^fedfoIumgradJa^^ ter exquomentofuarum complexionu minus pafata ful; ^L fZr ^^"^."^'«ee.Et fi mihialius occurrct modus oU ^erur aT'-"^"""''^ Ad argumcnta principalia ref^^ fZnr:U, ^"2""^ ^'^"«r '"^"^ fimilitudinem Xc rari ^ ^'"^ ''''^'^ a^ignantquidam,quia Z^ZIZ '""^""^ P^<^P^^^ fubftantiL.coru' Tafif.bnes,ideooporcccpueros magis confcruarc tempcra! ^^8aut.meftdc,uucnibus,inquib,sproptciJbJidi«^^^^^^ EXTRAVAGANTES. 11$ & corum impaflfibilitatc norcquiritur tanta tcmperies aeria &:aliorum Iicut in pueris.Non igitur voluit Gaf. ver non cf leconfcruatiuum luuenum ficutpucrorum,fed voluit quqd prxapucpueribcnefeiiabcntin vcEcproptcr vcr nonha- bcrecxcclfum qualitatum,a quibus pueri facile pcrmutan^- tur.Sicutctiam corpus conualefccns cx agritudinc aut na^ turaliter valde rarum,ita quod tam a calido quiim a frigido facilitcr patiatur,melius degcrit Sc conferuatur in vcrc in aliotcmpore.&Iibi magis proportionatur vcr corpori quantiicunq? temperato.non tamen ex ifto fequit illud cor/ pus cactpatius.Infummaigiturhaecrcfponfio vult q» iu/ ucnis,vcrbigratiatemperatusinomni tempoie anni tem^ pcratobcncconferuatur,cS^ forte abfolutc melius q; pucr quia virtuseftineofortiorad tolerandas impreilioiKs cu^ iufcunqp tcmporis anni non egrcdicntis tcmperamcntun» proprium.fcd pucr pp eius palTibilitatcm quantilcunq? acr liycmalis 5^: acftiuus itieric cempcratus indigct maiori cufto dia,<S::intcrcaEtcra mclius fc habct in vcre,quia in eo rcfpc/- aualiorumtemporumnoneft cxcclTus potcns ipfum no> tabilitcr immutare.Et ficcum didum cft deaerc, ita pro>' portionabilitcroportctintelligidcaltisrcbus non'naturali^ bus. Altj aliam caufam tangunt,quare non fit illam fimi/ litudoconccdenda,quia:calor pucrorum eft in multohumi-^ do,quarc mitis 8c non pFxparatusinccndio. calor autcm iu uenis acutus 3c incendio paratcis,vnde dcbct clTe confcrua^ tiuus luucnis magis infrigidatiuus &:inccdri prohibitiuus q^ acr pucrorum conferuans alijs paribus.vndcacr vcris fufFl cicntcrinfrigidat& cuftodit puerum,fed no acqucbcnc iuuc nem; • Conrra,quia tunciuucnis tcmpcratus non poilitiii Gianni tcmpore debiteconferuari, ncc fifr puer. Ncgan> daeftconfcquentia,fcd folum cx hoc fequitur q> pluribua adminiculisadcius conferuaiioncmindigetpucr in ajftatc 6c tcmporibus alijs qt in vcrc.Similiter iuucnis temperatus paucioribus in hyemc tcmpcrata &:in alrjs tcmporibus plu ribus indigct adiutorijs. Verbi graria.io vcrc iuuenis tempc ratusindigetcibo&potufrigidioribus ac^uc^puer. Simi> htcr excrcitio minus calefiactiuo.Pucr autcm in hycme indi gct cibis & potibus caIidioribus,veftibus calidioribusiuuc nc <3C caufis rcliftendi infrigidantibus cflFicacioribus. fcd dc hoc v^eccrtiocechni.Hgcmihi vidctur clarior folutio hu-^ lus dithcultacis.licetaliccr videatur diccrc Conciliator diflFc rentia vigefimafcxta. vide quia confufa folutiocft. Ad prl mam conffrmationcm dicit Cociliator allcgata diflfcrcmia n -i. Gar.cum dixitoptimam cucrafiam habct^q;' pucroru^ ^^"^'^' clt artasmon comparat complcxioncm pucritiac complexio nibus aliarum aitatum , fed comparat complcxiottcm in ambabus contrarietatibus tcmpcratam in pucricia ad alioa pucrosinftatu:&:compIcxioncm tempcratam in ftatu ad alias complcxiones in ftatu,& fimiliter in fencdute Et hoc videturinnucrefcries Uttcrg cum dixit . Et crit eucrata h*c talis,fcilicct tcmperaia in ambabus contrarictatibus fccun/ dum ftarus tcmpora,fciIicct rcfpedu inarqualium , in ftatu vcrominimc,&(ntemporc fccundum dcclinationcm vt iftis cogruum nam optimam quidem crafim habet corpu» fccundum puerorum xtatem &c.vide ibi. Ahj aliter cx/ ponunt GaP.intcIIexilTcpueroshabcrc optima m crafim .p naturalibus opcrationibus. Ethoc ipfi conccdunt. Cuin quotamcnftat meliorem cfifc complcxioncm iuuenis pro opcrationibus animalibus. Quod autem hpcfucrit intcntio Galcn . probat feries ftatim fcqucns cum dixit.Duplicibu9 cnimcxiftcntibus adibus fccundum animalium corpora pucri quidcm opcimas habent phyficas , animales vera ca qu3Epoft pucrorum aetas vfque ad paracmafticam Contra,quia virtus&opcratio gcncratiua pcrfcdio.Vr?- in luucnc vt omncs audores fcntiunt . fcd iHa ^ii rJ!! desvircutis&operacionis naturalis, crgo nonomnci?P«5 rationcs naturales pcrfcdiotcs funt in puero Rper idcm arguitur fic. attradiua 3c retentiua digcfliua & ex> puUiwa non eft uniucrfalitcr perfedior in pucroquamin Iacob«s,i,auic. FFf iirj V A S T I luuctie,Spcfmaciiimgcncratur(& pcificitur omnibua iIUs Vivtutibuscuiuscftgciieratio tam in iuuencqj in puero» ' Item fpiritus animalis perfecnor dl in iuucr^c in pucro qui generatur in rctc mirabili pcr digeftionem:ut prima ter tfjvfccundocapitulo^ergoperfectior cft virtus digcftiua dC generattua fpiritus aniinalis in iuuenc quam in puero. Ciim igiiur iftae fint virtutes naturales,fcquitur dCc* Item fpiri tus vitalis perfcdior eft in iuuene cY? in puerojco quod fpiri^ tus vitalis perfcdiusattiiigit fincm, ad qucm fuit a natura animali tributus , fcilicct pracpararc mcmbra ad fenfum dC Hiocum,& funulcum fpiritu animali operaiioncm fcnfus 8C motus pcrficcrc.crgo pcrfcdior eft virtus Sc opcratio di geftiuaquaincordecxfanguinc.genciac fpiriius vitalisin luucnequam inpueio,cum igituromnis virtus digeftiua fit Virius naturalis:fequitur<S(:c» Itcm virtus vitalis eft for/ tior in iuucnc quam in pucro.fecunda primi.capitulo dc pul fibus ptatum.fed virtus vitalis cft fpccies virtutis naturalisi pcrScirur cnim cius acfhis digeftionc attradionc cxpulfione dC rctcutionc» Qtjicquid alias dixerim in hac matcriaj tfiim iuucnis effcni,nunc'milii videtur tcnendum quod opc V&tiones animales 3c naturalcs et adfpccici confcruationem ^rincipalitcrordinara-funtiniuucne perfcifiiorcs quam in pueio» Ex qiio parct quod abfolutc pcrfc<5iior cft tempo Hfefe iuucnis qu im puerlali^sparibus.Si cnim principalilTi/' mwoperatioiicsadquP!'; finaliierordinaturhomo funt pcr> ffdiorcsin iuupne:nKiiui> atiingit iuuenis vltimam perfc> ^tionem Jrumanamquurii puer,<S^ per confcquens &c. Sc tundo/opcrauoncs viiaies pcrfccfliorcs funt in iuucnc , quia ftieliu^ aurngii finem cuius gratiaiiominicft virtus vitalis attrlbuta. Tcrrioopcrationcs naturalesomncs alris pari/ busfuntperfec^ioresiniuucnequam in puero. Sunt cnim rtieliores prooperarionibus,nifi cnim talc reftaurarctur hu/ midum iniuucne <&:tanta!ficciratis,non cficntorgana con/ Ucnicntia ad opcrationes iuucntuti debitas. Quarto , licet Ita fit plurimx tamcn virtutes et operationcs naturalcs funt in puero mcliorcs ad vitc pcrdurationcm ♦ SC confcqucntcr patctq^non rcpugnataliquam virtutem vel operationem effc meliorcm pro perdurationc vitae qua: tamcn no cft ab^ folute melior.(S<: ccontra aliquam meliore clTc abfolutc qux tameneft dererior pro vha: pcrduratione» Ad primum igitur concedirur ad quod deducit argumcntum» Et eodc modo diciturad fecundum ctad tertium.Probant enim no omnes opcrationcs naturales cfifc in pueris perfediores. |Et hoc conceditur.Dum igitur dicit GaP.phyficae quidem funt incliorcsinpucrfs.inrclligitcasmcliorcs cfifc pro vita: cu> ftodia 8c confcruatione.fct hoc non rcpugnat dicftis. Coti tra.peridcmanimalesiSivitalesdebcrcnt dici mcliores in pucri3,quia ctiam funtmcliorcs pro vitac pcrduratione» Proiftopoteft dici quod animalcs 8C vitalcs in pueris no funtper fcmcliorcsad vitaepcrdurationcm. Veldic q>vi> tales fub phyficis comprxhenduntur ; Animales vcro noii funt meliorcs pro vitae pcrdurationcin pucroquamin iuuo nc.non cnim magis apta cft mcrito operationum fenfitiua/ nim aut motiuarum magis prolongari vtta in pucro quam in iuuenc i Si autcm non placet harc rcfponfio ficabfoluta dlc quod fola operatio nutritiua 8c miniftrantcs illi perfe/ 6k\or cft in puero, caetcrx vcro in iuucne , 8c dc nutritiua 8C fibiminiftrantibus intellcxit GaP. Argumcnnim autem fumptum acapillis non coiicludit,ficut licct in calido &:hu mido polTit clTc capilli fimilitcr colorati ficut in 'temperato, non tamcn cft vtrobiq?fimilis tcmperics. Et cj>po(Tint clTe fimiks perfuaderi poteft , quia potcft in calido 8C humido fieri maior aduftio vaporis fiimofi quam in tcmpcrato . 8C fimiliter mirior, vbi humor eftet magis exubcrans ♦ igitur potcftclTe vftioacqualis.ponaturigiturita tflc^SC fcquitui' ^ropofitum.Si autem poetx pofucrunt vcr afifimilari pueri^ tix illud dixcruni metaphorice. Ad fecundum principa'' !c neganda eft conrcqucnria,quia pcr idcm concludcrct cor'' pus fangumcum effe tcmperaium,quia in eo maximc ^un V G O N .1 1 dat humor fang^uincus qui cft humor tcmpcratus.Iicct enifrt inpucris magisabundet fanguis cjp in iuuenibus, fangui» tamen pucrorum no eft alqs paribus tcmpcratior fanguine iuucnum» Et per idcm refpondetur ad id quod dicitur dc calore naturali. Ad conffrmationcm paicc rcfponfio,quia illa nonprobatnifi tcmpcriem maiorem quantum ad ta'' (ftualem imprcfiionc dc qua no cft fcrmo» Ad tct tium prin cipale . ncgaturilla fimilitudo vniuerfalitei intcUccfta , quia complcxio naturalis tcmpcratior eftalrjs paribus longcuior fed non vniucrfalrtcr «rariua tcmpcratior cft lon^^uior» Et pcr ;dcm ad confirmationcm ncgatur cj> complcxio vniuerfalitcr longpuior fit uirtutimagis conueniens quam/' uis fit ci conuenicntior pro vitx pcrdurationc \'cl ciifto'' dia.Cum hoc cnim quodcft conucnicntior pro cufiodia vitx,potefttamen efiic inconuenicntior pro opcrattonibus vel opcrationum pcrfecflionc. Ad quarrum Hlud probac qp mclius procuftodia virx rcftauratur humidum inpucjO nontamcn probat quod rcftauratur mclius pro opeiationi'' bus,quoniam pcrfc(fiio& intcgritas noftra 8C potcntia nO'' ftra pcrficicndi opcrationes non cft nili propter multam fic citatem quar in nobis accidit.tcrtia primi primo capitulo» Ad quintum dicitCoiiciIiator quod pucri non polTunt iO pIura.Erquibusarguipotcft quodiuucncs fiintmagis teni pcratiautfortioiis virtutis.Puerum cnim pofiein operaiiO'' ncsaus^mcntationisjSi^noniiiuencm non arguit ipfiim cfle pcrfediorcm,fed potius impcrfe<ftiorem,quia nondum ve/ nitad pcrfccftioremjfed cft in via.Iuucnis aufem eft pcrfe^ c^us qui omncm adcptus cft perfccflioncm , .6C nullam ad/ hucperdidit.Vndc&GaP.fecimdocomplcxionum. Cecon/ docapitulo.Puerdicituranimalimpcrfectum. Et pcridc patctadaliamconfirmationcm.Ucetaurcm pueri plus po£!^ fint vti vcncrei8,non tamen aeque perfetftc. Ad aliam co firmationcmdiciturquodactus virtutisnutritlunr SC dig?/ ftiuacperficiturcalido&humido tcmpcrati iuftitialitcr,fi<' cut eft in iuucnc & non in pucro» Incipit fubtilis qitacftio VgonisSenenfis dc Ma^ litia complcxionis diucrfx. VTERITVR VtriTmmalacompIf^ xiodiuerfafic in cualfbcr parte cius cu/ iusaltcratur complcxio. Ad partcm firmatiuam arguitur multiplcitcr. Pri^ mofic.malacomplcxio diucifacft qua^ litas,qualibct qualitas habct fubiecftt^»^ adaequatum. ergo malac complexionis diuerfaccftaliquod fubicctum adqcqua^ tum.fed nullum eft fubiectum adaequatum alicuius qualit^ ti3 nifi illud in cuius qualibet partc eft aliquid dc illa qualita ic.ergoaliquod cft fubicctum malse complexionis diucrfae, incuius qualibct partccftaliquidmalp complexionis diuer^ f?.&hocnon poieftclTe nifi illud cuius altcratur complc/ xio.ergo mala complcxio diucrfa cftin qual bet partc eius cuius alteraiur complcxio ad bonum fenfum» Connrma^ tur.cuiuslibct alterationis eft aliquod fubicctum adocqua^ tum.ergo alrcration<s pcr quam acquiritur ma!a complexia diucrfa cftaliquod fubicctum adequatum » ergo ta^^'^'^"" dum quamlibct partcm fuam fiue formalem fiuc "^VV^^ lem ad talcm complexioncm aheratur . fed quod f^<^^^""; quacunq? partcm alteratur cft «n mala complexto a'uc fa.crgo aliquod eft fubicctum cuius alteratur «^^"'P'^^'^ j^, cuius qualibct partc eft malacomplcxiodiucrfa. ^^^^ fic mala coplcxio acqualis poreft efl^c in qualibct P^f'^.^^^ iecti quod altcratur:<&: potcft efte in qual.bct pa»'^ ^ 5'" bona complcxio acquaIis»ergo potcft cftcq, m quai/oc y^^^ te cius quod alteratur Cn mala complexio diuerla. te fequcntia,quia fi partibus ta materialibus qi torrn^_^ ^ ^^^^ repugnatmalacoproacqlis &bona ^^^^^.^^ eftmala extrcnia,cifde non rcpugnabit rccipcrcmcdiu^q ^^^j^ d V S T r o, complcx/or diucrfa.>&: anTumptum patct:quia cade pars quac pnmo crt fana Bi poilca febrics fcbrc hcdica. Tcrtio . fi nonciictpolJibileinqualtbecpartcciusquod alteratur elfc ■nalam complexlonem diuerfam,aut hoc repugnarct cx par tcagentis quia non p.tcft agere.c5<: hoc non , quia inueniun^ tur agcncia quac totum alterant , 8C qux totam contrariam complcxioric inducunt in facto eire. 3C hoc non poaUnt nia pnmisqualitatibuspartem tam formalem qi materialem altcrarcnt.Aut rcpugnaretcxparte rccipientis fubiccf^i 6C hocrfon quiacum quarl.bet pars vtrfiq, cxtrcmum 00^0 rcc.pcrcfequiturq,quxlibet poilit rccipcrc mcdium:Aut tcpugnaret cx partc formx rccipicndx.di: hoc non, quia ca> Iiditasfiens poicftrccipiinquocunc5mixto& in cuiusl.bcc rn.?.l u ' P3'"^3ut quanto,quian5eft polfibilc fimul n qaahbet partcclTe malam complexioncm diucrfam,quia «uncnoneiret diuerfa immo xqualis,vt videtur diccrc Dy. ms,3c tunc dic. non poteft q, mala complexio diucrfa in ali qua parte matcriali ftet cum bona complexione natura ? v puta in illa partc matcriali in qua cft.crgo poterit ftare n ,m bona natural. in toto rcliquo.fed quadiu ftat bona xaur. I.eftipfadiucrfa,quiafic^^^ dolorem vt7nf a d cctur.crgonon rcpugnat ipfam cflfe d.ucrfam d^: e Te in qualibctpartccuscuiusaltcratur. Quarto fic fi nln ^ qualibct partc eius cuiusalteratur coniple^^^^^^^^^^^ LT «fl "'^^'^"^? « quahbet partc formaliTm «iima nalitcr non tn cft in qualibet narr; rr.^r^.;,i j Mundinusdclctis.BertutiuslS dcgarbo:fedhoccftimpo(TibiIe ntm.v^u^^^ lis minimi naturalis polTro e ftXrm^l^^^ ? rcliqua mota vtquicfccrcri L n n ^.f '"V '^''''^'''^ «iodiucrfacumjttS^ turiUainquacftmara • ^^ "^^u^ -^ moucro mm calori» namraUs animll ,? a P"muni mo' «lam qu,efcit. Ec itadequiete necaliterdemotuin cip.0 feptimi phyficorum probaret Adftott au^ quod mouetur.mouetnr ab alio. * "«^ _ ^"oPPolitumeftGaP.inlibellodemalitiarnmnl, • diuerfe.propepriticipiumficdicenscafi pf '^'cT"'' quidem eft q. iftx fpecies m^lit^rimoleiinn r;"'^'^"'" «iiuerfificanmra fpeciebus mal t?J comoS,^^ "^ nifi.quoniamift^nonconfiftuntinorrb^^^^X^^^^^ Poj<s cuius alteratur complexio.Hic GaF. "^or' Iftaquaftiocftantiqua&diiTicilis 5:in<-3 .W^- y=>rn modi dicendi .n pluribus «ian^^ dStionih^ "l?"'^ «''i""fentibus.Primotameni„eaviS2''^^ m»IacompIe,iodiuerfaAquidfitmlacoZ;i^^^ fic .uxta modum loquendi med/corum.SeSm" J'^'''»' Malaco xio.quia^^nSso"!'"'.'*^,'^;?'™?'''^'"^'' ^""«P PFodi. faeft\uminru&"°''^ i'?']?^'"^'"'» ^uer. "erfa 6i: cit dolorem aut t ftel'?'^''°^ '^'t^," '""P^dimento % »qual,s lisinfabieaoin quoT^^^^ q"=e. fationem.Etinhocadil?" f»^!'^°'''^"" "'^" '"«em frn' libro de malitia co3« on'" /'T''''' P^^^^^ fe«o.nfine.rnfeWhefl° '''"/1 ,^""' «Pitulo in membris quid luben^ea,^" ""'u'^V f ? ^^^» «Phem:ramlut pu^rrdam remir" '^""i'! ' f'^^ ^'='"^'^ fl=--scetrerieslit,er^Iirmau^^^^^^^^^ V G O N I S. 229 aijtem aliamm febrium exiftit.quam patiens eam non fcn/ tiat.fct,n capituloquartocirca medium in translatioiieara- bicadrcrt cf principium quietis a padione &. dolore qux Cmt in mala complexione eft cum membrum erit perfecfle afflmnacumalter5,i.Exquodaturi„telligiq. antequam fit perfede aft.milatum eft ibi dolor aut palCoTEt apparct ift, in traslano,ie ex gratco, vbi dicii GaF.Si vero co, pus vinca tur a caumate quidem proueniet dyfcrafia , & acftus eorum pereat,<S: eorum paftio in tempore cellabit aut a dolendo tunc q,pr,it>um alTimilabuntur tranfmucanti.Ec hoc eft C7cf Amceti.voluic fecunda primi.docflr.na fecunda capiculo de caufis dolor,s abfoluce.in principio.cum dixit q, vnum ge/ nus caufarum doloris eft mutatio complexion^ cito fala &eft mal.ca co.npIexionisdiuerfoc.Et paulopoftdicit Ma (itiaautemcomplexionismanfiuxnullomodo efficit dnl,,. rem nec fencicur.Et idem vult fexto nacuralium.cap. dt Z a^.3c Auer.tertio colliget de accidentibus fenfus tadus Auer. Fnma .g.tur d.fferentia inter iftas duas manerie. maliti^ complex,on.s eft ifta dicfta. Secunda autem diuerfitas ft magispropria.&addeclarandum vtriufce defcriDtil,.^ famit.,rexcaufahuiusdifee„tix,quxabr<^S^^^ gacs alT,gnacur 5^ eft quia mala coplexio ocqualis fiue ma„ fiuaeftfada,ndepcndens.mala autem complexio d,u"rfa eft,nfier.ta„tu.;,.Etinde(;a.Iocoallegacodcmalic,acom r,P pIex,oms capitulo quarto.air,gnando caufam d.dtorum ad^ dit.bt.llud.deoqua„doacc,d,t membris no„ accidit do> Ior,cu,ri,pforumcomplexio iam integra tranfmi.tata eft fed ,„ d,rpofit.o,.c tra„f,r>ucacio„is eius.Ec propter ho - «aoritate Hippo Auicen.fecunda primi capitulo allega^o di xit.lfta eii.m dolorcm non elficit , quoniam ipfa non femi' tur.oportecenim vtfcntiensabillo quod fentitur patiatur res nanq, non patitur proptcr difpofitionem raanfiuam aue' ipfam no„ mutat.im.no non patitur nili propter cotrariuni aduen,ensquodmutat,pfamadilludquod nonerat. Erii ' hoc fere co„ue„,unt omnes medici.fcilicet quod ma a co^ plex,o d.uerfa eft ficns , & eft caufa doloris i„ mTmKr?- quoeft:autpaUio„is mala complexio ^^l\s\ahaT & nonfact fe„fumautdoIorem i„ membtotn quoeft M ratamec^dediffcrentiain malam compexionem f^cW & malam complexionem Sentem ad huncfcnfum non ? m.l.terd,cuntomnes medici modern "^7^, Mundi^us fj per l.b.de mal.t.a complexionis diuerfa: & n„„,?c.iT bo .n quxftione de hac materia volum ^ m ,^ fiens,i,aeftdependensacaufaipraSenT'^.S'^^^ tianaa cho era putr.da q, ftatim caura remota ce fat notocamalacomplexiofiensababfencia conCantis vt nullo mo tal,s qualicas fiens remanet ,n fjNie p '4 ' dicuntq,hochabet,mpotentia.Bt„o„d'c.trab Arift ° in alia &omnis mala comple<ioqui rerlanl? faproducenteeftfaaa&nonfJens. E hocl" ^ ratione &audoritatibus. Ratio eft ifta f diuerf, dicicur talis pro quanto eft n "fed oTr,"'"'" eftin fferi eft in motu.&omnismo.uspendct te'!'''''' acaufa mouente,itaqu6d caura moueme exTorr™!' nullomodoremanetmocus . ergo omni. maC Jp^^ o ta n,h,l,l|,us mals complexionis remaneat.Mala autem co plexio fafla „on fft:& per confequens non pendet a caufa i» fam producenre quia maU complexio fada non hjbet elT, n.fi,nterm,noalteratio„is.&omnismotus talis „on, plius fit.ergo non amplius dcpcnde, a caufa facen," Frl"?' Copro. fn,am con.^rmantauc^oritate.A.prima terr,t j tateaccirtiumrodxcummiteri,.vbrv,,w' ^■'''^^"^l'' l c xioquando-pfltpervicinitatem quanlol?"""' ^"'P'' f^f^ tacionem.Et q, iHa qu. fi, pl vidnitafer^ rem "'"'"'"^' ' ' tohumoreimbibcnre.rilaautequi fjt o-. l '""'"""1 no„ l.c remoucE.Et patet lege„ri q, copLM'"'^?''"'"'"' cinitatcm i-"ell,gitffe„,em,1talia imelli, P^^Y - fuperhocpropofitoproce.r,cDynu?.vt,^l'r 'i';V-^"^ *aq«calefaflaaa?rrcmo:oc^,e;-;;^-^^^^^^^^^^^ ucob»9,iauic» FFk v Q. V /E S T I adpriftinamfrigiditatem:>5*:quadiueft calida eft talis pcr prxfentiam partium ignearum ipfam tranfmutantium ad caliditatem.EtconceditvUimum,q) noneftopus agetein^ fiigidanie reducente aquam ad fuam frigiditaiem no in^ diget ni/i vt celfct caliditas,6;: ipfa reditad infrigidatcm vt primo cum ipfa fit cflfentialiter frigida,iSi: non indigct nifi rc motionecaliditatis accidcnialis qux remouet ^ ccifat pcr remotioncm caufac producentis,cum non poifit in aqua ma nentc forma aquxelTecaliditas facfla.cSi fecundum hnc mo dumfacfium quodcftpars fientis ert totumfiens,5^in mo^ tu,& pcndcs a caufa vt cft caufa moucs qua diuerfitatc mo^ ucrc dcCum.SC illud definit e(Tc cum non iiabeat effc nifi in^ quaniumfits5c:habet refpe<flum ad caufam mouentem vt talcm. Contra hunc modum arguo fic. Primo.facftum deficntceft.crgonon fir.tCfKtconfequcntia,quia illud quod fit non tH.dC alfumptum cft notum per fc. Prxterea . fic <p a mobile ex caliditate naturali,vt vnum debeat caleficri vfq; ad gradum vt tria,ita q» antcquam ad gradum deueni ret coniinue qualitas lit in fieri:ct fimus in inftanti in quo cft calidum vtduo.Etarguofic.iftacaliditas vt duo cft fadta detota!ificntc.fcdiftanonampIiu9fit:ergofa(ftum de fien^ tenonfit.minorprobatur,quiaiftanonfit nifi per modum perquemacquiritur.fednoncftamplius moius pcr quem ipfa acquiritur quia pracfuit.iguur ifta non fit.cSt: toti"i afium-' ptumeftclarum» Tcitio fic.pofifibileeftaliquamqualita teni fientem ad modum medicorum per tempus rcmancre in fubie<fto,pcrquodtempusiHud aquo qualitas iUa dicit fiens non mouet nec altcrat fuBmeiufdem aliquo motu.igie oon eo modo dicitur qualitas fiens, quia pcndet ab agctc in/ quantu eft moues.cofequctia clara.afl[umpti1 .pbo. Suppo nendo cp du in aliqua parte intcndit caliditas & remittit tit giditaspertotumc^^pars illa non acquirit'frigiditatem ,^ ccontra. Alitcr cnim contrar ia in cadcm partc adacquatc li^ mulintciiderentur^&ineadem partc^acquircrctur frfgfdi/ las SC dcpcrdcrctur quod cft blfum.Caufa cnim potens ad f rigiditatem induccndam in parte eft potens ad cius corru/ ptioncm prohibendam. Supponofccudoc;^corpus febrics febrefenguinisautcaufonidiscum potataquam frigidam, 6C pcr illam infrigidatur SC curatur non fubito,fed in teporc venitperillud infrigidansad gradum caliditatis tempera^ tSE.Et fimilc poteft fupponi dc manu febrientc aat phlegmo nata aut ery fipelata cfi ponitur in aqua frigida patet ad fcn^' fum.Et cp fequatur probatur,quia talia non infinitc vcloci^ ter agunt hanc qualitatcm fictcm rcmittcndo cum ibi fit rc^ lifteniia ex partc humoris & fpirituum a quibus qualitas il^ la fiebat,&: potentia aquae agentis eft fiuita. fit igitur.a. cor^ pus febriens febre putrida fientc,& i nfrigidetur ab aqua 8C fequitur per aliquod tempus infrigidctur antcquam ad tc peramentum redeat,&: fimus in aliquoinftati intrinfcco hu iustemporis.Etfcqui'turcj>pronunccftibi caliditas fcbris quae prius crat fiens,& pcr confequcns cft ffens eum non fit facfla fixa,(5<: tamcn a caliditate rcfpccflu cuius ifta dr ficns nulla fit altcratio in fubicc^o caliditatis illius.Nam aut caufa aItcran8 caIefacit,cS^hocnonquiacontinuein parte illa rc/ mitiitur caliditas pcr totuni,vt ponit cafus , igitur in ca noti introducitur,autinfrigidat,5ihocnon.namhumores «xfpi . ritusfiuntcalidiorcsin partciIIa.EtfimiIitcrftatc;[>hocnon humccflct nec cxiccct.igitur ftabit aliquam e(Tc malam c6> plcxionem fientem rcfpecftu caufae quac pcnitus non mouct, necaltcratfubiecftum illius malaecompIexionis.Etcx his fc quitur clare cp in omni tali mala cJompIexione ficntc cft do^ lorautpaffio&inmcmbrofenfitiuofcnfatioquod non cft femperintratifmutari&altcrari. Prxterea dcillo cj» di-' xit Dynus dc aqua calefacfta q> rcmota caliditatc non indi'' get reduc^orcad f igiditaremcxtrinfeco ncc intrinfeco,quia c^Wdii^^ definit efi^e per abfentiam conferuantis, dC ipfa dif> cit fe ad acflum infrigidandi',quia potentia ad acflum fccun> dum cft potentia accidcntalis,fed potcntia ad acflum primil eft potcntiaeffcntialisindigcns cxtrinfcco rcduccntc vidc6 eife falfum.Nam aqua calehida aut habcc fumaium giadu V G O N I frigiditatis aut non.Si dum cft calida habct fuiiimum gradu frigiditatis.ergofrigiditas fumma ftatcum contrario inco^ dem fubiccflo adxquate,fed non cum contrariofuramo,igi'' lur cum rcmilfo gradu caliditatis .igitur in illa aqua crit caliditas rcmilfa &:frigidita9 fumma,exquo fequit cp aqua illa pro tunceritabfolutedicenda frigida 8c noncalida , cu-' ius oppofitum dicunt omnes 3c ipfe Dynus tenct coiifcquc iia,quia denominatio dcbet fieri ab intcnfiori contrariorunj exiftentium in eadem partc adacquaic.Si dicatur hxc n5 habetfummumgradumfrigoriscum rcmotoagcntc tandc reducatur ad fummum gradum frigoris tunc coftat cj> opoc tet ipfam acquirere acflum primum 3C idco ab aliquo rcdu^ ccnte cuius oppofitum dixit Dy nus. Pcr multa alia mcdia polTetharcpolitioimprobariiudiciomcoquoad hunc mo' dum loquendi dc mala complexionc fiente fecundum medi cos.Nam ii remota caufa ftatim ccfiat cxtoto mala complc xioficns,quareGaF.3.tracfiatu techniin cura malac complc xionis fientis dixiftet c^ oportet prius vnaquaqp caufam ab^ fcinderc,deindeveiiire ad eam quae facfla cft dyfcrafia cum dyfcrafia ftatim 3c fubito rcmota caufa definerct. Et ideo aiq modernioresdicuntmalamcompicxioncm non folum dici fientem fccundum modum loquendi mcdicorum, quia non fit in elfe pioducfla,nec ideo quia pcndct a caufa inqua-* tum eft moueiis 8c alterans folum , fcd omnem qualitatcm pendentem a caufa extra fubiecflum in quo eft dcpendentia fpeciali dicunt hrgo modofienicm.Et fecundum hoc no di cunt putridim febrem elfe malam complcxioncm fictcm» Nam cxquo eft febris eft morbus,«&: idco lacdit oponcs, 8C ideo eft in clTe producfla.Sed dicunt elfe ffctcm:quia ilta pc> det ab humore putrido qui no cft dc mcmbrorum fuBa ncC requifitus ad corporis debitam permancntiam cp illo rcmo to 8C alqs deducflis ftatim incipcret remitti 8C vei fus no gra dum tendcrc.Idco illam dicunt fientem,quia pendcniem in elTc 8c confcruari non autcm in produci.Et lioc dicunt nota ripcrdidum Aui.primatertiicap.allegatoa Dyno. Nam cum ibi loquitur Aui.dc mala complcxionc facfia pcr vicini tatem,d;cit per vicinitatem quidcm quoniam fit humor c5 mixtus calidus aut frigidus 8c calefacit aut infrigidat , Sc c« fcparatur huraor ab eo quod ci comixtum eft ffnitur 8C cua-' t\eCcn^8c non facit moram dc qua curctur*Haec Auiccn.ubi conftat ipfum no ncgare fieri moram humorcfcparato.Scd dicitq» nofacitmoram dequacurctur,quia parua eft» No' ta tamcn cp quandocp dicitur mala complexio ficns illa qup eft in produci cuius pars aliqua cft facf?:a 8C aliqua futura ffc'' rij8c conftat cp ifta pro quanto eft hoc modo ffens no cft i« aliquoinftanti temporisinquodiciturffens^cX: hoc decepit Dynum vt puto,quia quandoqp Gaf. vocat fientcm hanc ta Um,8C de hac cft verum cp fien» complexio ad bonum feO'' fumcftcompofitacxpartcfacfla ^S^ cx parte fiitura fierir Nota etiam vlterius cp non rcpugnatclTcaliquaf" complc xioncm fientem cuius quflibctparsfacflaeft fumcndo fien> tcm hoc modo,fed non fequitur,h3eceft complcxio fiens,igi tureft,immo fequituroppofitum.f.q) nonefthocmodo lo/ quendo dc fientc. Ex quibus patct Gaf. 8c medicos vo tcrcsduplici modolocutos clTcdc mala complexione ffctc. Vnomodo vtdicit complcxioncm depcndentem fpcciali dcpendentia a caufa cxtra fubicc^um fu"m. Secundo moc^o pro complexiouc pro quanto cft in a<^^"'" > cuius pars a quaacquifita eftcSc: aliquain acquircndo eft» E^ ^!5", ' notantcr dcpendens fpeciali depcndcntia,quia non cit au qua caliditasanimalis in membris quac non ^J^^P^"'^^^ . fpiritu 8C fanguine . Etideo fcbrishecfiicadepcndcta k ritu 8C fanguinc , fed non dcpcndct ab alqs »P^;?'f .^u, pcndentia , idco non pcndct cx caufa cxtrinfeca iuo nisj?^ dU5 duP' tcdo pro quanto participat difpofitionc non «^»^"^,,^ indiuidui permanentiam in fanitatc fibi P^^gP"^^' fgcfta fufTicit ad iioc , vt aliqua qualitas dicatur "'^^ i^^^ ficut ftricflcapud medicos. Vnde confiderandum^q^^^^ duobus modis dicitur aliqua complcxio hes^ta disdicitur-aliquaqualitas vclcomplcxio«<^ * ^ C5PI plicii^^' large dc omni,quaIJtate in efTc producfta , 5i hoc modo om> nis complexio cll fa(fia cSt: complexio fiens vt opponitur fa^ (S:aehocinodononeft,fedettinneri.t)ecundo modo fumit procomplexione producfca in elfc Sc non pendentc fpali dc pendentiaacaufa cxtrafuum fubiecftum proprium,5(: hoc modo fada dicitur folum dcmala complcxionc fixa.Et hac vocat Aui.manfiuam fccunda prtmi cap.dccaufis doloris, Et q> his modis loqucndi vtatur GaP.Fwteft manifcftc pro> barihi8quaedicit.8»therapeu.q»putridxfcbrcs funt fictcs, & q> fola hedicacft fada iuxta ca qux ipfc dicit in libcl.dc malitia complcxionis diucrfx,& tamen dc putrida vtdicic tertio tcchni aliquid eftfadum &aliquid fuiurum fieri,hoc tamen non pateft concordari nifiponamus praedicfla gqui> uocationem,5c:hocnoui.j.cap,allega. Hic tamen cadut quatuor ditJicultatcs» Prima quare aliqua complexio cft facfla ftridc loquendo SC alia non eft fada • Hoc enim non potcft dici cflfe rationc intcnfioni8,quia multac qualitatcs fic tc9 multis fedis ciufdem fpecieic&:in fubiccflo fpeciei ciufdc funt intcnfiores dc multac rcmifTiorcs.Non potcft dici ronc pcrmanentiae in fubiecflo , quia inuenitur hecflica fn uno dic acquifita.immoiuxtacommuncm opinionem incipiendo & quartana & phlegmatica repcritur pluris temporis.f.me fium veIannf,Nccrationcficcitatis,igiturK:aIiditatia ca in fenccfcutc remittatur proptcr (iccitatem. Sccundum du^ bium cft. Vtrum omnis mala complcxio flens largc loqucn do in fubiccflo fenfitiuo non impcdito caufet fenfationcm, Tcrtium cft* Vtrum omnis complexio ffens hoc modo fit complcxiodiucrfa, Q.iartum dubium cft . Vtrum mala complcxio diuerfa in mcmbro fcnticntc exiftcns caufct fcn 'TL ^ ^^"°"^*"autdoIorcmimpcdimentodeduao, AdprimiJ Tho. dc dubium rcfpondct.Thomas de garbo fuper libro primo dc garbo* ^'ttereniqsfebrium cap.de hecflica.c^caufafixionis calidi^ utis cft difpofitio ,n fubicc^o nobis ignota.Et vidctur mihi I Iicet non ita talem difpofitionem cognofcamus ficuc cali clitatem e^c:3ccidentiaperfcfenfibi1ia,tamcn hxc rcfpSfio non fufficit. fct ideo dico Sc ofidi in quxftionc de complc xionc,^mquolibctcomplexionato practcr qualitates pri> maseftcompIcxioqu^diciturqualitasfc^LnT;^^^^^^ ad formam quam non oportet variari ex quocuncL mo ac^ quHmonis veldeperditionis primarum qualitatum nift ad iltummodumfcquaturvcrumaugmentum alterius quali^ tatis fupcr totam mixturam naturalis minimi. Et hxc co^ plexiocft ctiam caufa quarc mixtis diuerfis funt naturali co/ plexioneconfequcnrerdiuerfacmenfurxprimarum quaUta lum non abfoluta idetitatc fpccifica formarum vt alia mcn fura cft naturalis cholcricocSc: alia phIegmatico,6<: c ifta ^«5^ plexio principalc inftrumentum ad operationes forme r)du cendas.Cum igitur in aliquo mixto complexio , quae eft fc/ cunda qualitas de qua nunc dixi,pcrmutctur , 8c non fit dla quac prius fed aIia,merito cius mi xtum limitat fibi imefiore gradumcalorisq^prius,tunctaIisgradu8 caloris cft dxus «on.n.indigct ad hoc vt remaneat I fubiecflo nifi conferuar^ compUxionem quse cft loco principaIis,immo cft pro tunc Pricipalig ncc indigct difpofitione cxtra fuum fubiccfiu au* non fitconferuatiua fanitatis fubiccfli. Vcrbi gratia for eft tcmpcratus Qc a caufa cxtrinfeca calefit ita vt febriat <i fc. briatcmitritco,6i:cumhoctalicmitritco adhuc ftat conP quae eft qualttas fccunda inclinans fortc ad rcditum ad pcramcntum cum ibi fit caliditas quae cft fiens Sc pcnder.? poftea agcns humor calidus quando agit cxiccando Sc r^\", facicndocumvincitmcmbrumS^ corrumpit compleviA' nem lUam qua: cft ^Xxt^^ fccunda inclinans ad tempe^^?^ menfuram primarum qualitatum,6i:introducit aliati, inclinat ad caliditatcm maiorcm vt caliditashecflice fci;l & tunc caliditas illa animalis fit fixa 6C e fcbris hccflica m!; oportct^ tunc fit ibi putrida,licet fit poflfibilc , q, ctia^ fit alia putricia. Tn fumma igitur dic?o q» complcxio vel qaa, !ita8 prima fitfixa in mixto,quia acquiritur fubiccflo fuo c5 P cxio qux cft qualitas fccunda faciens illam mcnfura qu, »iuti8prhnocoiiferuari,quiaincUnatadtalcm mcnfurS ^ V G O N I eft ficns q^diu cft in fubiccflo quod mcrlto complcxiois qug cftqualitasfccijidainclinaturadrctinendum gradum illiu» qualitatiSjcX: non ad maiorem. Et hoc probo fupponendo folum tunc eft mala complexio manliua,cum corrupta c complexio principalis membri , & iUa complexio manfiua eft facfta ficut principalis.Ifta fuppofitioeft Aui.ad litteram fccilda primi cap.dc caufis doloris abfolutc fic dicetis.Ma'» litia autcm complcxionis manfiug nullo modo cflFicit dolorc nec fentitur.Etaflfignando caufam fubdit. Vcluti fi compFo mala,quia iam cft in fubftantiamcmbrorum manfiua cor/ rumpit complexionem principalem et facfla eft ac fi ipfa cct principaIis,quiacftmanfiua.Ideoapud Aui.fequitur<^cor rumpit complcxioncm princtpalem , 6c ipfa eft facta ficut principalis.Ethocquidemintendit Aui.prima quarti cap, dc fignis hccflicae cum dixit.Et cft habcns acgritudincm no vehcmentcr difccrnentcm illud quod in co cft dc caliditatc, quandoq^ cft facta complcxio membro conueniens.coftat cnim q> non cft magis conucnicns qp putrida vel cphemcra rcfpectu vitx vcl pcrficicndarum opcrationum , fed dicitur membro conucnicns,quia proportiorwta principali complc xioni membri quae cft qualitas fecunda acquifita illi mcm/ bro & rcquircns tantum actualcm calorcm cum proportio/ nata menfurafanguinis&fpuum.Ncc vidco altam cxpofi tioncm illi lococouenicntcm.Etadhuncfenfum dicit Aui. ff xto naturaliil cai3.de tactu.c^ coplcxioncs malg non fentiii tur quando per cas corruptg funt naturales & ipfc factc funt quafi naturalcB.vbi fic inquit.CompIcxioncs.n.malaccon^ quicfcunt poftq^corrumpunt complexioes naturales,ita c]^ haemanifefte factc funt quafi naturalcs non fcntiuntur,& p pter hoc non fentitur calor hecticorum qpuis multo fortior fit cp calor tcrtianorum.Scd fi naturalcs habuerint adhuc cc ille cxtrancac quc aducrfantur fentiuntur.Et fimilc huic uult p^^^ Auer.j. coIIigcrcap.de caufisaccidentium.fenfus tactuscu * vuItc;{>malacompIexiodiucrfa fcntitur pcr rcmotionc bo^ naccomplexionis quaecftin mcmbro,fcd mala complcxio facta non fentitur,quia bona complcxioin illomcmbrocft corrupta» Suppono fecundo cj» folum tunc cft mala com^ plcxio diuerfa vcl fiens quando talis qualitas qug e mala cS^ plexio eft in fubiccto in quo cft bona complcxio fixa illi co^ traria.hacc fuppofiiiopatct cx Aui.fccunda primi cap.allcgj faepc decaufisdoloris vbific dixit.Pcr malitiam autcmco plcxionis diucrfae intclligimus vt mcmbra in fui fubftantia complcxioncm habcant nwnfiuam,dcindc aducniat cis c5 plexiocxtranca huic contrariajta vt fiat plus calida'aut'fri> gida crat.Et idcm pot colligi cx auctoritatibus ftatim al> legatis de differentta diucrfae cS^ manfiug complcxionis, E« his facilc probatur conclufio in mala complexionc aequali € corrupta complexio principalis illius mcmbrij&cum ma^ la complcxioncdiucrfa nocftcorrupta,immo rcmanct.Ec ifta duo non poflfunt vcrificari nifi loqucndo dc compIcxio> nc quf eft qualitas fecunda q> fit Corrupta quando cft mala complcxio fixa vel manfiua,5(: qu? non cft corrupta,quado cftmala complcxiofiens.igitur malam complcxionem vc caliditatcm dicimus diucrfam fixam,quia corrupta cft co> plcxio quae cft qualitas fccunda quae inclinabatad illius ca> iiditatis corruptioncm,^ gcnita cft complcxio qufcft qifa> litas fecunda^alia ab illa priori qux inclinat ad cius confcrua tionem.Et tunc dicimus cffc malam complcxionem fientc quando ralis qualitasTccunda inctinans ad cius ficntis corru ptioncm non cft corrupta,immo cft illi fienti cfFcctiuc & uir tualitcr contraria quod fuit probandum.C^ hoc non potcft faluari nifimodo dicto,probatur,quia fi pcr talcm complc/» xioncm que corrupta quando mala complcxio cft facta in> tcll igercmus qualitatcm primam vcl aggrcgatum primage qualitatum,tunc cum vtracp mala complcxionc oportct di-» ci eftc corruptam complcxioncm bonam aliquo iftorumo^' dorum.Autdicimus corruptam,quia rcmiftam ingradu it% aliqua pars cius cft dcpcrdita,^!: hoc modo cft corrupta complexioin vtracj,tam.n. propter malam complcxione diucrfam proptcr xqualcm vcl fix^m cft gradus aliquis Q.V ;e s t I o. praccdcntls qualitaiis ccntrariac reminusautcoffUptUSi^Si: CSpH) /ictotiusaggregaii exomnibuspiimis. Aut dicimus tunc corrup/ folum elTc corruptam quando Fornjalitcr complexio fecun<' ta qdru'' dum fuam qualibct pai tcm corrupia cil , Sc hoc modo ncc plicitcr. in manifefta coniplcxionc faaa ncc in (itie cfi: corrupta c6/ plexioprarexidcn^ifumendocomplexioncpro qualitatibus primis vclaggregatocxeistConftat.n.cjjin hcAcoeft ahV quid priflin jc caliditatis 5: pri^linx frigiditatis , 3C fimiliter in tcrtianariocum nulius ifiorum liabeat in fummo aliqua primam qualitatem»Aut.}»intelIigimus aliquam bonam complexionem elfecorrupiamquandodefinitelTebotia Sc fuff/ciens ad opcrationes per(iciendas,(S(: tunc etia in vtra^ malacomplexionc clfet corruptio, quia vtracjj non fuflFicit ad operaiioncs fanorum pcrficiendad. Aut quarto dicit cor^* rupta complcxio prscexiftens quia fada inconucniens dc im poHibilis vita:,& hoc modo non cffcr corrupta in mala co/ plexionc fatfia ncc in fientc,quia utraq? ftat cum vita, Cum igitur non vidcaturalius modus fecundil quem debeamus intcliigcrc complexionem praccxiftcntcm rcmancre in ma^ lacomplexioneffente&eamclTecorrupramin mala com/ plcx<onefa(fta,fequitur cp hpc nullo modo faluari poltunt ni fiintelligendodecomplexione quaecft qualiias fecunda mc rito cuius conucniens eft membro hacc vel illa qualitas pri/ mDcmenfuraCj&hocintendcbam probare,(5<:hoc modo rc-' fponfumlitad primam ditficultatcm. Sccunda difficul> ra;eft. Vtrumomnis mala complexio ffcns loquendolarge de fiente pro qualitate dependcntc in conferuari in fubiecto nato fentirc cxiftens deducfto impcdimento caufet fenfatio'' nem.Et arj^uttur negatiue. Primo ftc.mala complexio (ics non caufatfcnfarioncm pcrpartemfuturamfieii,nccppar/ tem fac^a,igitur non caufat feiifationcm. Aftumptum pro prima parre paret,quia pars futura fferi non eft nec fit;igitur iioncaufatfcnrationcm.Profecunda vern.parte probatur, quia fenfatio non fit in fenfu tacfiu5 nifipro quanto tranfmu tatur,et pcrconfequens nofftnifipcrqualiiatem ad quam rranfmutatur,fcdfubie(ftum non tranfmuiatur ad partcm fadam dc ficntc,qula iam ad illain cft trafmutatio» igr SCCp tt cx hoc argumento concludi potcft cp nulla mala complc 3cio fiens cft caufa fcnfationis vcl doloris in fubiedo fuo p/ prio, Sccundoarguitur fic.nulla complcxiofubiccfliuccxi ftens in membro fenfationc fcntitur a fuo fubiedo adxqua to.igitur nulla mala complexiofiens hocmodoafuo fubie/ cfto fcntitur,et per confequens modo facitfenfum.aftumptij patctprimo^qufa fenfus debetelTedenudatus a natura fcn/ fati,quod non cfifet fi propriam qualitatcm fentirct. SeciJdo qu«a acque calidum non fentimus Sc hoc modo nifi,quia fcn Tus non fcntit caliditatcm fibi equalem propter hoc ille mul tomagis nonfcntit propriam caliditatem. Tertio iic*{i fenrusfentirctcalidiratemfienteminco fubiecftiue exiften> tem,fequcretur q, alrjs paribus quato qualitas fiens cffet in/ renfior & non naturalis magis fentirctur , quia fortius efiet ibi oBm.confcqucns cft falfum contra experientiam , cja ingrcJicntes balneum caltdum cum primo ingrcdiiltur fcn tiunt fortiter caliditatem 5c in pricipio parum eft ingrcftum dccaliditatcinmcmbrum.InprocefTuautem cum diu ftc/ tcruntnonitaillampcrcipiunt^&inproccffu multo magis funt calcfa(fti,& tamen tota illa caliditas quac in balneo acv qutritureft fienscotinuc.aliter.n.ficrenthetflici quod cft fal fum.patetigfturq»quandocaIiditas fieseft in mcmbro in> tenfior fcnfatio fit remiflfior alrfs paribus, Qiiarto fic. cali ^iias ficns cft in membro fenfus non impcdfto praecifc gquc intcnfa ficut caliditas in caufa ipfam confcruante autprodu ccntc<S: vniformisjgitur caliditas alrqua ficns non fentiiur, conrcqucntia eft bona^&aOumptum eft poflfibile , igitur cS: tjonrequens.Q, confequentia fit bona probo , quia fi calidi^ tastienscftfimiliscaliditaticaufaE confcmantis mcmbril, in tah cahditatccft pcrfede aflffmilaia caufar . fed quadoeft perfe(5lcall;milatace(Tatfenfat:o&palfio fenfus, vt dixit GaP.in Iibello de malitia complcxionis dtuerfac loco fupra ille^ato.Cfgp5^c» Confirmaiur,quianfubic(fium cftpcr/ V G O N I fe(flc afTimilatum ggeiiti ceflfat a(ftio agentis hoc ccflfantc ccf fat fenfatio vt patet ex pracdidfs:quia fenfatio ta(fliua conli ftitinmoiu&altcratione vtpatet ex multotiens dictis hic dC au(floritate Gaf.iX: Hippo.d<: Auic.Sed q> alfumptum fit polfibile egoprobo fic,in membris for.poteft elfc cum fua naturali complexione nuncexiftcntecaliditas remiifa . ver'' bi gratia.vt vnum 3C caliditas ficns intenfa vt tria , igic ct'i illa poteft elTe caliditas vt duo per totum vniformis . probo confequentiam,quia fi poteft elie caliditas d/fformis vt tria intenfa,igiturftabitmembrum cum caliditate ficnte inali^ qua parte eius habcnte calidiratem intcnfiorem vt duo» Etfequiturplusefteacaliditasfiens difformis in membro vt vnum,igitur poteft elfe caliditas fiens in di(fto membro quamufsinaliquapartceiuseHct caliditas icmillior qf vc vnum.&: iftae duac confequcntiac facile .pbantur , quia /i eft caliditas fiens ut tria difformis oportet aliqiiam elfe partcm fccundum fe totam habcntem partem caliditatis fictcm in^ tcnfiorem (j} vt duo vt conftat.Et pariter probatiir fccunda confequentia.cSi: principalis conlcquentia patei per hoc q> fi parti 3C mcmbro non rcpugnat cum fua complcxione natU'' ralirccipcrecaliditarem intenfiorcm cpvt duo per totum, ncc repugnat recipcre minorem,fequiiur q» no repugnabit recipcre xqualcm» Ex his patct cp po/fibile eft in mcbro aliquo elTc caliditatem fientem vniformem , 3c polfibilc cft iftam confcruaria caufa acqualis gradus , quia coferuatiofic afimtli.ergototumalTumptum cft: polTibile.f. q, calidita» eftfiensinmembrofcnfitiuo^vniformi8(S^ acqualis gra/- dus cum gradu caliditatis lunc ipfam conferuantis. Reftat modo probarc cp polfibilc eft in aliquo membro efi^c calidi^ tatem prtmi gradus Rcm\s,3c in eodem poflfibile cft cfi"c ca^ liditatcm tertij gradus fientis,^ hoc patet.-quia cum quis in hycmere balneat ^ infundiiur fuper ipfum aqua primpca/ fxbalncicalefit:abilla,fedcumingrediturfectldam cafam 3C ibi corpus moratur.fit corpus eius calidius aqua qua: crat inpnma cafaintantum fi fuperfundaturillain finu rigc/ bit ptx fngorc pcrcepto.ponc igitur cp caliditas illius aqu:r fit vt duo:5^cahdit*s qup primo corpori acquiritur dum i^. illa lauatur fit vt vmm.Sc caliditas acquifita in fecunda ca/ falit vttria.patetveritasalTumptorum.nam iftac calfdita> tes in balneo acquifitae funt fientes.& rotum patct ex Auic, fecunda primi cajS.dc caufis doloris abfolute. Vltimo.in iftocafudchomincbalneatoinfccildacafa balnei quouf^ m cahdior cft in naturali complexionc cutis qui nunc infun-' datur inaqua prfmae cafac ^X^percipitur frigus ficns in mcm bns.arguiturq>nonpercipitfecundum illam partem prc piiamcaliditati,tunc.n.fimulin codcm obiedo vniformi fecundum vnam &candem partem fcmiretcaliditatem 3C frigiditatcm quod eft impoflfibile,puta ex feipfo,(5L' vltra cp proiemporcproquoabillaaquainfundatur non fcnritca> lorem in parte illa,fed continue per illud tempus cft complc x!Ocalidaficn6,igfturaIiquandocftcompIexio m mcmbro nonimpcditoafenfu.tSCtamcn non fcntiturabillo» In oppofitum videtur efi"e Auicc. 3c GsitSC Aucr,6c fcre omnes medicinac autfrores notabiles.Nam Aui.fecunda pri jnicap.faEpeaHegato.dixitde malitia complexionis diucr>' f^»Et virtus fenfibilis rei aducnicntis fentirct contrarip. vbi vtdetur uelle cp in gencrali mala complcxio dluerfa fentiaU clarius habctur hoc fexto naturalium parte fecunda cap# detacfiu.namibidicit.Sedfi naturalcs coplexioncs adhuc habuerini eflfc illp extranex fentientur,fcd in omni mala c5/ Plexionefientecomplcxio naturalis mcmbri habct cflfevt dictum cft fupra.igitur omnis mala complexio diuerfa (cnti tur»Etidem (ecund^ primi capituloalleg.in aflfignandocau ^^n)cj,calortcrtianariorumfcntitur,6<:non calor hccticoril non vidctur innuere nifi quia calor tertianae pcdet ab extrii Teco(&:cftinfubiedoinqnoadhuc remanfit fua narural/J complexioA^ndc fic dicit. Et tcrtianse calor cft vcnlens a v cinitatc calidl humoris ad membra in quibus adhuc na^"r* ^'8 ipforum complcxioita confcruata cft qyfihutnor rcceilc ricniembrumremancbitinfua narurali compl<*'^"' ' "^^ («tlor ClV A S T I O; calof ille rn co figctur mCi aegritudo in hcdlcram mutata fuc> rit, modo condactj» in iioc conucniunt omncs malae comple xiones fientcs,ergo omncs rentiuntur,auc iita noefi: fufficics caufa»Et Gal.in lib.de mali.complexionis diuerfc dixit.Nul la vcro reliquarum febrium cxiftit dc aliarum ab liectica (J* patiens cam non fcntiant^iSi^liuius nullaeft caufa ni/i c]a func malac complcxionesfientcs.crgoomnit» mala compfofiens fcnritur» In iftodubto videtur miliicj» fccundum mctcm Ari^nuIIa qualitas ftue ffens fiucfada fcntitur fenfationc rc> (fta a virtutc proprrj fubiedi,<S^ proqpto cft intrmfcca', imo (bUim fcntitur qu5doapplicatur fenfui vt cxtrinfecus » Nam Ariftot '^^ anima tcx.comcn, j i.dicit Ar.in affignado cam * qiiare fenfus non fentit abfq^ extrinfeco fcnHbili non obftati o^S^Tio fuo finc fcnfibilia,vt ignis dC terra,^;: ca quia ftnfus eft virtus palliua.Et tunc cxpraelfe fatctur cj> fcnfu& non fcntitabfcjt cxtrinfcco fenfibili.Et commcntator codcm commentodixic»DicamuB ergoc]^ fcjifus notseft cx vircuti>f butacfliuis quac agunc cxXcabfq^ co cj> indigcant in acflione quoc prouenit ab cis motorc cxtnnfeco,(S^ ideo non fentiunc Idcm ex fc.Et idcm vult Ar.tcxtu comenti. fj;.cum dat difteretia inter fcicntiam & fcnfum Dicit.n.in arabica translationc, Scd non drnt,quiaagentiain lioc funt extrinfcca.f.in fcnfu Aucr» SC vifu (Si^auditud: alia fenfibilia.haec Aiji.Comctiiator vc^ foeodemcommctodicit.Sed primapcrfcL^io fcnfus diftett a fcia fcientis in acflu quando non conueniat in hoc cj> moues primampcrfecflioneminfenfui&^extrahenscamin fccunda funt extrinfeca fcnfata,vt fubtilia j<: moucns fcientis dc pri^ mapcrfedlioncin fccutidacft aliquidconatumcum anima conationeincircvConftacctiamclarccf uult omncm fcnfa> tionemrequireremcdiuminterfcndbile 6^ organuni qtiod non uult q> fcntiatar qualitas in fubicdo fenfitiuo cxiftts ab illo fubiecflo modo di(fto,5^ cbnftat cx comcnto. i s.q? arqug calidum non fcntitur fcnfu tac^tus cum ibi organum cli: fibi> mctarquecalidum.igiturfc perqualitatcm non fcntiet, Ex hisc5(:mjltisfimilibushabeo clarccj> Ar.non vulr «lalam . r^iy,.^- complexioncm aqualcm nec malam complexioncm ficntc • rs 'I J?^^^"^^'J"^^^"^»'^J^^f'"oP'-oprio&:adxquaroita q,qu?> ; ^ J»bct parsfcnt,aturafcipfa,velcuiuslibet part.s qualitatisil Iius fubiecftum fentiat propriam qualitatem cum rcfpeclu cu ; iuslibct adpquatc fcnticntis fcnfatione recflaYentics , debct s^i^^ . extrinfecus ab co» Et fccundiim hanc Ari. viam hcc^ prima conclufio & rcfponfiua ad dubium.NulIa mala conv plcxio'fiens fcntitur a fuo propi io 3c adccquaco fubicdoadx^ quatc,itacj)qu?libctcius parsfentiat propriam qualiiarcm, Putofccundoconcedendum elTccj> non rcpugnataIi(JclTc malam complcxtoncm ficntem largo modo loqucndodc fic le ad fenfum fupra pofitum membro fcnfiiiuo non impedi> to5c:eamillud*membrum non fentit.hancprobat argumc tafaaaantcoppofitumpr^fcrtim argumentum fac^um de qualitatc ficntc 3C xquali in gradu qualitati agcnti poft^ eft producfia per notabilc tcmpus» Tertia concIufio.Pofiibile eft in membrum fcnfitiuum introducflam cftc malam com/ plcxionem ficntem notabilcm 8c fcnfibilem in cuius produ^ jflione membrum non crat impeditum a fcnfatione,&: j in tcmporc illo producflionis aliquid obiccfium non fcntit <S: hoc probatur vbi in longo tcmpore per ualdc tardum ttK>tti efifetaliscomplexiointroducfla^videtur enim ad fcnticdum ccrta alterationis vclocitas cfTe rcquifita. Quarta corrdu^ fio cft ifta.Omnc mcmbrum fenfitiuum tactu non impedi^ tum qiiod notabilivclocitatcaltcratur vniuoccad aliqygn, tangibilcmqualitatcmfcntitillamaut aliquam ciufde fpei cum illa.Ifta conclufio patct,quia inomni tali funtcaufe fuf ficicntcs ad fenfatbncm tahs qualitatis caufandam,6<: fcquensincomebroficfenfatfociusautfibi fimilis. q ta conclufio.Non fubito introducta qualitatc fcnfibili irT n,e. brum fcnfitiuum definit ex toto tncmbri illius fcnfatio , hoc Arlfto, parct cx Ar/m fcciindo dc fom no SC vigilia vbi pcr multj cx pcrimentaonditq^in fcnfibus non folum rectis,fcdaltis p^^, manct fimilatum a fcnfibilibus in fcnfibus. Ex ifta fcqui^ ^ in mala complcxionc ficnte cum produeitur,Ucet in iftaiv V G O N I S/ ti intrinfcco productionis qualitatis qua: fcntiturnon prodir catur nifi libi limilis quc producta tn e cius vel fimilis quali tatisfcnfatro,iiatj>ractumcIefienicinprimo iftanti allimi/ lans mcmbrum ad agens adhuc cft agcns aiius fcnfationis, licct nonfi2?t&:licctincipiattenderead non eftc.Eticieoqn dicuncdoctorcscf fentircconfilcit in tranfmutaiionr dcbet intclligi cj>ficri fenfationcm confiftit in tranfmutationc ^fed eeeius nooporte: cj> fit foUl i tranfmutatione . Nam Ar.r.dc- anima textu comcn. i s.dicit c^ fcntiens patitur dtim non eft, fimile,&dicit patitur aflimilatur.igitur dum habec pcrfecta afTimilationem SC fenfationcm co modo quoalTimihKur J.fc cundum circtntcntionalcproportionatum efte rcali infcnfa'» to,Et Commcntator Auer.commc.eodem in finc diciedc Cc ticnte;Conucnitei illud quod conucnitomnibus altcrationi/^ bus vt declaratum eft in fcrmonc vri.<5<: eft cj. patitur a fen*^ fibilidum noneftfimilcillij&cum paflio pcrficitur tnccrit limile.igitur vult Aucrrois cp cum cft pcrfecta palTio 3c fen^ fatiocftfimilc,cS;:idcocftfcnfatioquandocft fimilc,fed noi» fit tunc. ScxtR conclufio.Licet non rcpugnet circ ages ma^ lam complcxionem ficntem confcruans vniforme,fimili(cr ctiam in lali qualitatc Sc mcmbro vniformi,tamendc facto putandum cft nunqi contingcre,cS^ hoc proptcr mcmbrorw difformitatem (&:fpirituum & fanguls 5;: vaporum ad va^ riaspartcscontinuc variamapplicationcm habcntiu. Ex hacfcquiiurplurimumclVe,ita c}>mala complcxionc ficntc cxiftente in membro fcnfatiuo cius aut libi fimilis fenfatio fitdcductoimpedimcnfo.Ethocintcndit Gal.vbi vult ma> lam complexionein fienccmfentirc^&omnem febrcm cxce pta hecticafcntindtin mcmbro habcntc malam compIc>' xionem fienttm ec fenfationc illis malcc coplexionis aut qua litatis ciufdem fpcciei cum illa,5i::in membtis patieniibus fc brcmaliamabhecticji fcntire aut caliditatisa qua pendet# Ethxc vidcturmihiprobabilitcrdiccnda fecundum viam Ari* Sed aduertendum cji Aui.rJ.naturalium cap.de taciu* videtur cxprxlTe vclle cj> fenfu tactus fenricur c^ualitas I mc>» brum introducta aut quic introducitur,licet non ncgct fcnii riobiecta cxtrinfeca.Et idco vidctur inucrcq> fimul cadcm f.-nfationc fentitur qualitas que introducitur 5^ obicctu, Vult fecundo c^ fcnfatio non fit in tactu,nifi dum fublcctum tranf mutatur ad qualitatem cuius fitfcnfatio.Et ideomal^coplc/' xionisfactacfcnfationonfitinmembroilloin quocft fedjr,' fed malx complexionis fientis fit fenfatio illius qualiiatis qug fit propric loqucndo de fferi 3c cft fenfatio partis fadae de fic tc.Et quia dcciucto impcdimcnto agcns a quo confcruat ma la complcxioficns in mcmbro ctiam vt plurimum altcrati; immo rarodcfacto potcftoppofitnm contingcrenifiimpc-^ diatura cotrario,ideo videturgcncralir diccrccj)omnis ma>» lacomplcxioficns fcntiturquandonotabili vclocitatc indu> citur.quiaomnis mala complcxioffcns totalis in mcmbro autproduciturautnuncprimo producra cftnifi fit proptcr impcdiens contrarium,cc idco deducflo impcdimento adhuc cftcius fenfatio,nonficautemcftdcmaIa complcxionc fa/' aa.Ettucxiftanoftra rationc forma conclufioes huic opi nioniproportionatas&cruntmagis confbrmcs littcrisme^ dicorum,licctn5repugnctomninodictis Ari.apcrtc. rotcfi: cnimdici Ari.voluiflccj>membrum non fcntit propria qua litatcm nifipcrfenfationcmcxtrinfeciobiccti quod ifti non vidcntur negarc. Ex his facilc argumcnta ad vtrancj? pajr tcm foluuntur, Et cx hfs patct ctiam folutio quarti dubrj ubf quxritur dc mala complcxionc diucrfc?,vtrum omnis fcnti^ tur, In tcrtio autem dubio vidctur mihi cp non omnis ma la complcxioffens cft mala complexio diucrfa,Iicet ccontra omnis mala complcxio diucrfa ad modum Gal.fit ffens Na CopTa malacompIexrodiucrfadebctcfTcmedia intcr complcxio/ mafa di^ ncm agcntcm 3c complcx oncm»naturalcm patienteiii et i5 ucrfa, abvtraq^diucrfa.Etifta cft ratio complexionis diucrt^q» fit ffens.i.pcdcns 8C cum hoc omnino fimilis qualitans aj>?> tis a quo depcndct,(S(: q> fubiccfiCi cius vtpFm W qua^ pcrdcducfloimpedimetofcntiatillamaurfibi ^milcm. Se cudug artrculus in quo tractatur principalis quf ftio • Nuc aijt Q.V iE S T I O V<niamus ad tuulum quediohis in feipro Jn quo titulo«i1U€<^ nioduosmodos loqucdiantiquos.Vnus Dyni &niundinj# Alius Geniilis in quacllioiie dc lioc titulo, virum mala com^' plexio diuei fa fit i qualibet parte,cuiusalteratur complexio» 8cd Gentil/s fe expediuit concedendo q> mala coplexio di^» uerfa c(i in qualibei partc cuius alteratur complexio, fed no CSpfo qualibet partc eius cuius alteratur complb.fct hoc tnala fecunduni videtur putarc fufficere Gal.in lib.de malitia co/ lis gd, pfoni9 diuerfac.Mala autem complexio acqualis ad mentem GaUcR in qualibct partc eius,cuiu8 ipfa eli complexio fixa» Etiu hocditferta malacomplexione diucifa. Idt quia pU' loelfevi Gentilis dicitdemala compronediucrfa,fed nopii to illud ad mentem Gal.idco non profequar in opi.fed tantij profcquar ponendoopi.Dyni, Primoi<>itur notandumij» Copofi^ in quoljbet compolitonaturali inueniuntur duplices partesi tinalis vtpropolitonoltropcrtinct.Quxdam ciiim funt partes for*' pars du malcs 3C quardam materialcs.bt per parrcs tormales int^Ut^ plcx, gimus illas qux funt partcs compofiti naturalis,vj d\ habca tormam 6c:operationem natutalem homogenio conuei)ien> tem io quam operanonem lales partes funi potentes per fe, non (blum vt funtaiteniiomogenio coniunclac , ficut vcrbi gratia.omnis pars carnisqux poLCllin opcrationcm carms pcrfenon folum vt cltahericarni coniunc^a cpats forma^ lis^Fartcs autem corporis homogenij naturalis quac nec pof funt ellc per fe nifi coniuntlla: alteri homogcnio nec eiiam ha bent opcrationem per fe mododKfto dicuniur matcriaks.Ht coiillai dodis in fch aut tj? minima tahs partis carnis aut of fis aut fimilium funt l)oc modo partcs fornialt'S,(5<: ctia jjies iftis minimis maiorcs^fcd partes (^titatiux irtoi um miujmo rum naturalium funt p^rtes maierialcs non abfoluieco q> no habcant materiam SC formam eiufdem modi cu toto SC par^ tibus formalibus,fed quia proptcr paruitatem nec pcr fc pof funt efl.e nec pollunr per fe opcrari,fed vt fub formali & in il la continentur,idcodicunttir partcs matciiales ,habent.n.cu materia fimiliiudinem refpec^tu formahum,et ccontra illp cu forma merito quarum fimilium i(ix formales illar matcria'' lcs appellaniur. Primo quia in partibus niatcriahbus diui fio ptoccd/tininfinitum&feienetexpartcmaterix. Secu do quia non habet ellc nifi pro quanto continetur in foimali'' bus,<5^ hoc modo cfi: in materia refpecftu formac. TerjU0,ij3 |)on poffunt opcrari nifi vi conifidf parti foi mali , 6c fimiiic matcria non operatur,nifi per formam 6C vt ell formae con/ kinda. Etconfcquenter ponit duas conclufiones. Pna cft.Mala complexio diucrfa Ifdcns proprias operationesopc rationc alicuius totnis vel mcmbri adacquatc laefi ab ea,ut in morbo vel neutrahtatc cius per elTcntiam cfl: tquahbct par' tcfbrmalitalistotiusaut membricuius alteratur.conclufio probatur.malacompiexiodiucrfacftin qualibet parte eius quod pcr fcab ealgditur,fed cuiuslibctpartisformalis tptiu^ autmcmbriinquodicitur e.^c mala complexio laeditopo ratio.igitur cS^c.maior patct,quua nullius formalis partis imc diate pcr morbum Iscditur operstio nifi pcr malam copFone in ea exiftcntem propriam,quia fi in ea non clTet mala copro func ipfaefifctcompfonalitcrfana.Etdixi notantcr raala c6> plexiomcmbriadaequatelacdcns&c.quia non eft dubium q» fi apoftcmafit in digitoc]^ mala complexio quc eft iti digi to eft mala complexio manus,fed non cius lcdens adacquatc operationes,cSc:idco non oportet cp fit i qualibet parteforma'' 'i cius.Similiter licet mala complexio frigida in dii^phragma <c Igdat operationcs epyglottis percommunitatem,notamc *^Portet q» fit in qualibcc parie epyglottis ,quia non Icdit illas operationes,vt morbus per efrcntiam complexionaji» cpy> ^'^"'^^fedeftmorbusepyglottisper comunitatem.Nec viV Mi: ^ . ^^^^^'''^ynoaliasrationcfi^necipfealiashmitationespofuif» Scd putoitaljmltari noluilfe.labotauitautem pcr multasra, tioncs ad probandum q, quelibet febris eft mala complexio^ in qualibet parte febricntis,fed illac fumcbaniur a ratioe qlis eft mala complcxio diucrfa,5<: idco non pofTunt trafmitti ad arguendumdeomniaUamala complcxionc diucrfa,&: pro/ ptcrca cas hic non narro, Scpunda concIufio.Nullji mala )f o V G O N I S. plexioficns totiugautmembri adxquatc l«dcnsopcratioes corum tanq^ morbus complexionalis aut neutralitas eoriif|> proprieraterh til \ qualibet partc talis totius aut tnembri cu/ ius altcraturcomplexio.hanccomplcxioncm ^bant primo audoritates C^al.ab ipfo allcgai3c,ciil funt duae. J^rima cft fu^ perius pofita vbi dicit.Et manifcftum eft q> dicfia- fpcs ma/ \x complexionis diuerfc non difterunta fpeciebusimalgcom plexionis acqualis hifi qi ipfae non confiftunt:in omnibus |Dti bus eius cuius altcratUr complexio.ln quaaudtoritatc mani-' fefte vult Gal.hoc elfc gcneialc in omni mala complcxioc di uerfa,q> ipfa non confiftit in omnibu? partibus eius cuiua co plcxioahcratur.licciindaaucftoritaseftineodem hb.dema<< J/Kfm- litiacomplexionisdiuerfcin prii^cipiotcrtij capituli.vbi d^>( ' cit Gal.ht rios quidcm in his que iam funt prpmifia dtximus Q^f^ tl> inpartibus corporis in quibus accidit mala fomplcxio dif ucrfa no cft complcxio vna ,quoniam hoc cft commiine «5<::i partfcipatum oranimalitia: complcxioms diucrfp.tit ex hoc manifefte fequitur propofitum.mm ftinomnibus p.iroibua corporis eUet maIacomplcxiOi&: vniiis modi , quia nondt'' uerfa,&ideoinomnibus cHctcomplexio vna,cuius oppofi'« fn''^' lum <iick Gal.Ei cx hoc patct mciitc (latcfic q> in coin quo eft maJa compfb diuci fi in quibufdira pariibus cft tahs con^pfo diucrfa Sc in quibufJam cft bona naturalis fic .T^^^' noneltinomnibuspartibuscomplcxio vna. Kaiioautcm prima eius cft ifta mala complexio- diucrfa cftin ikriSC inmotu,vtpriusoftcndiipfum vc[k,8c tancp vnus icrmi^ tiiis mows puta tcrminus ad qucm,fed cuiuslibet quod mo^ uctur ad aliquem rerminum non quxlibct pars cft in illo tci^ mino.eigo cuiuslibet fubiedi,quod alieraiur ad malam co^ plexioncm diuerfam non quclibcc pars eft fub mala complo xione diuc.:fa,cX: fic mala complexio diuenfa non cft in quali* bctpartccuiusalteraturcomplexio.confecjucntia cft clar^/. quamlte partcm .n termino ad qucm. probatur a Dyno Aij(.e>^Gommctatoreminmultis paltibus.Et loquiiiiurdc term.noadqtiemnonvItrmato,fed propinquofiucrmcdia. ^ fd to.PrimuspaHuscftqumtophyfico.um.circafincm tcxius- "fdt./ Comnienn.62.EtCommcntatoriniIIoc6mcntodicit.Qua niamdummoueturquaclibet parseiuscftinco ex quo mo/ P V uetur,(S(: quaelibet pars cius cft in co ad quod mouetur,^^: fic ^'L, non fequitur vt duo contraria inueniatur in codem fiibiccfto» ^ Secu.Tdus locus cft in fcxto phy ficorum textu 6C commento ^^^""^.0:VbicumArift.vuItprobarcq>omne quod mouec cftdiuifibilcvtiturhacrationc.omnequodmouciur eftpar tim ni termino ad qucm,& partim in tcrmino a quo,oc autc tale eft diuifibiIe,igitur.Ex quibus patct Arifto. velle q> par» q"a:cftin tcrminoa quonocftilla qu? eft i tcrmino ad quc.. aliter.n.argumentum non concluderct uciitatcm.Ercomfn taior in comcnto poftt^ in illo palVu narrauit opinione AIcx. A 'a^^*^ Aucpacc,qui volunt partcs dc quibus loqui tur Arifto.non funt partcs fecundum, vltima vel qpfifas,fed partes quantitatiux vcl poteftatiup fecildum quas corpus uiditurper accidcntia oppofia.ScddicitillafibiampIius no Viaeri,qu,a Arifto.Ioquiturdediuifibilitatcquareftm conti nuofecundum fcqupcftdiuifibilitas ferfidum vltima.Etio qiKitita incxponcndo verba Arifto.tranffnutatur.ji.m pn'o cum tranfmutatur dccalidoin frigidum-cI'<^'t"rquod quide. <^aI'cJo SC quidem in tcmpcrato cum inter cafm SC ttm P^i^atum non fitqualitas mcdia diucrfa fccundum forwam^ J5 *^cundum maius &minus,quoniam nianifcftum cft per f^^ciim tranfmutaturamittitpartescalidi&acquirit par^ temfrigid,- q, qualibet parscius cftincalido&quarlibetirt teniperato,quoniam non eftcalidum fecundum totum tiec tc"^Perarum fecildum totum.etiam fimilitcrquoniam amij t^ahquam partem albi & acquirit aliquam ptcm pallidi eft^in albo fccundum totum necin pallidofecundum tofu-^' quglibct in pallido 8C quxlibet in albo.H^ec Coni«^jJ^^ tor.Ex quibus paiet Comraentatorem cxprf fTc vcllf ^ quod cft in matcria non fecundii qualibcr ««'"^J^^ dV -^ S T I O/ quo J rtiouet.cu ergo oe In quo cfi: maU compPo dlucrfa altc ratur ad ipfam^quia ipfa eft iii fferi vt fupra drJgr oe talc no citfub qualibetparteitimalacopronc diuerfa^J^ /icfequit *)pofitu» Icc probatur fecundo ex dolorc pRlfione quae fcquunturmanifeftacomplexionc diucrfam,lic mebniin quo eft mala copFo qug facit dolore vel palTionc non ell: fc^ cundum (•^libet fuam partcm fub cade copPone,fed oc mem «rtmi in q eft mala coplb facicns dolorcm Sc pailionem pa tKur diuerfam qualuatc.igitur oc talc no eft fccundu tjjlibei; pcem fub cadc.maior patet.per hoc quia mebrum no dolet necpatitur fenfationem manifefta malam compronem Auer ^'^^'^^.'^ "^fi rcmilTionem bonae compFonis quac cll in ♦ co vtdicit Auer. 3, coIIigct.cap.de accidc"tibus fefus tadus. ^uur inoitalimembroeftbona compFo,fcd bona copfo «•malacomplexiodiuerri non polTuntelTe fimul,igitinali qua parteillius noncft malacopFo diucrfa. Confirmatur tertio lic mcmbro dum cft in co mala compPo diuerfa cft di tpo luo qeft via comixta mcdiaintcr duocontraria,ut dicit Gal. ^^/•^"'''^'^^^«ni^litiacoplcxtonis diucrfjecap.^. fcd hacc Ofipo cft coniunvfla inter duo cotraria in forma vna,ut albij ^ nigrn funt in rubco,tnc.n.celTarct motus vt apparct com plcxjogqualis.igfeftibicopFodiaornconrrarioiji i pvyms u ^''"Tr P^^^ft^'^^^"^^'^^'" k^tc.igitur fum in di ucrfis p,rt.bus,6e fic non crit mata coplexio diucrfa i qlibec luh, tundament.s qux quaqp fit f.ibtil,bus rationibus robo. alleprrir^i "^.I"''"^ '^n^^n^au fundaia Aucr.in locis ambf^n r^r'"'.'"'^^^ Aucr.d.fficiliacSein matcria hanS ^'"'""^ 'Pt"^»^ Auer. Contra . i^ic qcF prhS 'T ^ ^'^^^^^^ complcxio cft illud ^art^e pHm ful^e ""'^' coplexionem diuerfam.igir in oi uer^ Sfui^^u • ^"'i'^^^lterat coplexio eft mala copPo di ftiocurfcitu^c^^Xr ^-i^'^'"^^"" Partibus tan^in fSsl "r ' '"^''"^"^ P*"^'^"' bet primi altTrat/auLlW P^^et , qa cuiusli^ mum ^ o quacl bet pars alterat.alitcr.n.no elTet ori C^Tert^^T^T ^^bicatlaltcrationis,fcd i qual.bet t^te ^a la^^^^^^^^^^ ";.3l5c5pPonem diuerfam ^ft fccQdtl ma la r-^I P^'"^i alterat 5 aT^I^^^^'^^^^^ J tcrminoad tTrmin^^'^' pars qugalterat in tali altcrat/one cft part?° acf quem non eft nifi malTc5 P lex 0 diucrfa. igr ofstalis pars q altcratur cft in mala clZ Plexionc diuerfa Hjc non video nifialteramduarurc • Vnacfirctq,nulltl e primum 3C ad^ata f^b^dualicuiustalisalt^ ^i aw/ "^"^'"^^^?"; non altcrat.igr cuiuslibe , ,e tera'rat° ^^y""' "^^ ^^'^"^ P^^^ ^^^^ quod ,1. mal^Et d?r^"^'^^ P'"^ '"'"^ fi"^ matcrtalis fiue aitcrationis.ScgE ^^^.„„^0 cp no eft aliqua pars ncc ma • minoad quVS^" P'"' quae altcratur c aliquid de ter. diucrfa.pLtfc?,^^^^^^^^ fequft.nulla cft^,Tj^""^*^ec vr Dynus perccpilTe cj^od cipct coniunai vtror 1^^' -^" ""'^- ' "^" .^^^ti. parsnccmatcriStr?' "f'^ mala coplcxioc d ue"?a c5?n' '^"^""^ '"'"'S^" '^''^^•^'^ »epugnctpofitionr^!|$"^^^^^ PlexiodiucrfanocftS ^ «wn crt in oi,<x ex aha gtc conccdat nulu V G o N 1 2JZ cft in qua fit,<S^ fic eft cotradidio. Sccundo ifta riifio e fal Contr a-» fa in fc fequitur.n.cx ca q» impoPc cft aliquid fecundu fc totu didio in altcrari,^ fic impollibile elTet alique fecundiJ fc totd altcra' motu aU r'ty3C non fufciperet in codc adaequato fubiedo qualitatis ma leratoi» gis 3C minus,cuius oppofiiu volilt omnes,d<: ipfe Commc> tator Auer.in illo. i.comctoallcga.vult q> aliqua qualitates eiufdefpci diffenlt fecun.lfi magis Sc nimuSjSc licin altCra^ tioneaq.ab igncpartcs qug reciperentadgquatc caliditatem ficrcnt fumme calid?,5i p cofeqiics dcfincrct clTe aqua,imo fccijdu iftii licut incipit mcbnl alterari iciperct in aliqua ptc cius ex toco elTc rcmota compPo bona i5exns,^ io mala Itati cx qua inducit inciperct clTe fada rcfpciflu adacquaci fubic> di fui,5c: rcs ifta toleret totam phiIofophiam,nec enim vidc mus q» aqua illuminatur tota 3<: calefft a lumine in partc ubf lumc eft remllTius.igicur fecadu oium partes debet allcgari, 3C fimifr partcsdiftantcsgrolTiorcs licet parum igiiur mrto magis omncs propinquiorcs.Bt in fumma videt eifc faiuil multiplicarCvcrba ad .pbandil q,cft pollibilealiquid fecua diltotil ajtcrari,quia fcnfus hicoftcndit finc contradidione. Sed modebct folucrc roncs fuas.p coclufionc fecunda.Et breuitcr cil fic arguit.ois mala copPo diucrfa no cft nifi i fic> ri 5^: acqri,(&: manifeftii eft talc quod cft in acqri per moium eft I qualibet partc cius quod tali motu mouct.igit nulla m^ lacomplexiodiucrfaeftinqualibctpartc eius cuius altcrai complexio. Primodiconegandomaiorem.vt patctcxlu pcriushitis. Sccundodicoq,minor cft falfa. Adautori tatc afit Ari(.3c Auer.rrldet hoc mo q> non fuit intentio Ari» q> in 01 motu illud quod mouct fccildu viiam partc cft adu fiue dc faclo fub termino a quo 3c fecfTdu alia fub tcrmioad quc.Nam Ari.mecintextuvidensqjhocnofpcrar nccclfa'» riU,Iimitauit verbu de tcrmino ad quc primo mutatur illud qiiod tranfmutatur. Vndc in tcx tu dixit.Dicoai^t cx albo iti pallidum non in nigrum.Necfuit Comencatoris fntcntio clfcnt de facflo rerminus a q et terminus ad quc i" diucrfis par tibus. Vndc vbi hocmagisalTcrtiuedix(tfubditq,hocno eftinadu.Nam.f.phyficoril.comcn.<;2.aIIcgato.poft(5 dl xitq,quiesintcrminoaquo non inuenit.fiPr inco q» moucv tur fed illud quod mouctur cft partim in tcrminoa quo &:fc cudu partc in termino ad quc. Addit in ffne comcnti nc quia crrarct putans ipfum intelligcrccf fempcr ita cft dc fadoch mota p vna partc quicfcant fub termino a quo,addit.Ei fcie dum cft q, quies coniuncfia cum motu no cft diftinda a mo tu in partc d.ftinc^a,qm fcqucretur cx hoc vt aliquid quicfcc rct in aliqua partc 3c moucrctur in aIia,cS: tunc non cft dlftiti (fta,igitur eft in potentia 3c non in acftu.Et patct confidcrati ti q, vult loqui dc co quod e motum adgquatc.na dc alio nul lu eft inconucniens q, pars moucat 3C pars non fi ioit i ade» quato motu non contingit q, vna pars moucatur 3c no alia Ii ad modum Dyni.5^ ideo nulla.crit pars materialis quc no mouerctur & fic nulla crit vtprius argucbatur,qux non h» bcataliquid de terminoad quc,&fic nulla crit pars matcria lis in qua non fit mala complcxiodiucrfa.Qiioigit dicemuj in ahqua parte non cft cum ifta fint formalir' contradido na.comcntoaut. , i.fexti phyficoi^.poft $ dixit cp illud mouct amittic partcm calidi 5C acquirit ptc frigrdi.q> qugda pars cius in frido,vS: qda in tcpato 3C fic dixit dc albo ca acg rit partcm pallidi fubdit,Jiccf hoc quidcm non diftinguatuc in adu fcd in potcntia,qm cn fucrit in adu dcfincrct motus* Innuitigiturq,nooportctinmobilibus quod mouet defa^ <fto partcs enfe fub vno tcrmino 3C partcs clTe fub alio cotra no,quodDynusfupponcbat.EtcIariushabcturq, non dt ftinguantur dc facflo partcs i quarum vna cft tcrnJinus a 4 &.naliatcrm,nusadquc.8.phy.comcn..p.poft$ dixft^' illud cx quo aliqu.d tranfmutatur dC illud ad quod tr™> tatur funtoppofita neccfirario,& q, vtrunq, eorum cft f par> tc tranfmutati alia a parte in qua cft reliquum . add/t . fcd tff iion funt dctcrminata in fc necapud nos. Vultiffitur cp dcfa ao talcs partcs non funt diftincflse non folum quia fcnfus nr autaliavisnoftracognofcitiuanon fufficiat diftingucre,fcd t m • ! qiiia dc facflo non diftinguuntur no vt dixitDynus q> diTHn guunt fecundCi partes in potctia,quia funt partes minimoru naturaliu q no pfit f> fe ec feparatac»Na conftat q> no agitur defeparatione,qmanccpartescj|fjntnaturalcs magis funt fcparatx,*1cd agitur vtrunifintabinuiccm alig.In fuma igr negat cj> I eo quod mouetur ih opportunu de facflo aliquam paiteecfubterminoaquo,quiaaliquafubtermino ad quc (lidintfla a prra,ruie loquamur de ptibus bralibus,liuc ma>' Tcrmi-' terialibiis admoduDyiii. Scd poliet hicdiciq> voluitlioc nus a q dicere Comentator cficcs cj> fint in diucrfis ptibus 6C no in noeftdi vna&cjjlwcnoncftinacftUjfcdinpotentiain comctis.rta. ftinctue Qnti phy.vSt:. j 2.fexti.c5(:cj> ifta tion fintdiftii5laifcnccapud atermlo nos.^^.oclaui phy. Sccundo dubitaiur.fi non oportet dc ad que fa<fto fecildu q>titatc diftingui partes mobiiis.cjuai um vna eft fub tcrminoa quo,^^alia fub tcrminoad qucjqno demra uit Ar»c|> ocmobilccftdiuifibilcperiiludmediri.NaargU' mctil nihil vr valei e, E*t licet medico dca fupra fufficcrc deberet,tn cj^ ifta fant difficilia 5£:obfcura,vt re<fte l ifta cx pone dtcit Albertus magnus,dicaaliciuid in materfa icipiC'' do ab hoc fecundo,quia cx co patebit itelleiflus primidubif» Etconftat legenti commcntil.5 i.fexct phy.c]> Comcntaior d(.q> intentio Ari.latet omnes expofitores . 8c hoc arguit rei magnam difficuIratem.Egoautem volohic laborarein da> do optones Alex.tS<C Thcmiftrj 3c Aucpace , fed narrabo ad que fcnfum Albcrtus magnus exponit Aucr.5^ qci ipfe fen/ fit,.S<:fiqui funt modernidigni relationc in hoc palTu,dicam albertus quidmihi vP fp (Kindo faniori cofilio. Dici: Alber.tf.phy. tnagnus textu . 2 .ca. 1 .fic ad litiera de Aue.In ifta aijt obfcuritate qd tenendum fit non fatis exprimit Auer.qui dicit fc fuftinuilfc diu opfO.Aucpace,fed poftea ea fibi non placuinfe ,eo q> dc/ monftratiotndu(fia '\ in veritatcc Ari.non fic procedit , fed potiusq> ci'i illud qc! mouec non moueat i eoa q c mo(us,fed cotf nuc mouebit rccedii ab illo nec mouet in eo qiiod c mo^ tus,fed potius in motu elTe oportet cj> illud quod mouec fecij df) alfqiiid fit in vtroq? fir,qni mouet.qcfjd igit e in duobu8 (imul fccudu aliquc modi] oportet cp fit compofitu diuifibi lcnoperforma^ tantij,fed potiuscentiarr perfui q^titatem; Haec Alber. Videtur igitur Albcr.inielligere ex Aucr,q^ ratio Ari,.pbatprimoq>oc quod mouet cc|dam5in termi^ noaq^c^qdam mointerminoad quc.arr.n.non moueret, fcd finitus ect morus fioio elTct fub termioad quc.aut nodi'i cot in motu fit ex toro ect fub tcrmino a q. 5: c}>oc quod mo> uet participat fifal q modo vtroq^ contrarioijz tamf fubm, 6C hocoildit Ari.ro. fed qiiia poftea manifeftu c quod ocqcf hoc mo participar duobus contranjs eft diuifibile fecildum qptiratem,iofequit q»ocmobileeftdiuifibite fecildu q^iita^ te.Nec plus pot ex ifto coprehendi iudicio meo. Et hoc mo conftat cj> no dicit Auer.in ol motu ecdc facfto aliquid fub tcrmino a quo ipfius mob lis,6l' aliam partc ce de tado fub termino ad que.Sed conftat q> fi iniellfgimus cp oe quod pc hoc modo participarc contrarrjs eft diuifibile in partes q^tita tiuas ira vt pofifibilitas ifta non dicatur luenta nifi in his i bus eft talis materia q> ipfa necelTario funt q^ra diuifibilia in partcs 8C partcs.Puto tn fi Auer.hoc intellexflTet q> pofuilTet pro noto illud quod c valdc ambiguu,puta cj> omnis natura q pc fimul contrarrjs quodafn modo participare eft qpta.Na intellec^tus pcrmutarur. de ignorantia pofitiua ad fciam . Sc io aliqn eft fub vtia.]? quodamo vt qn eft in dubio , & tii £ indiuifibilis.fed faltchocdubineft.igit non eft notum illud quod ibi fuppoiiitur.Biirleus autem exponit Commenrato^ »"«ni q, inteUigit q? oe quod mouetur de vno termino in ur^ minum diuerfj: fp^i fibi ita immediatum vt inter ea no ca> dat mcdin dlfFercs fpc c partim in termino a quo,& parti in termio ad quc.qa nulla cotraria pfit ec in eodc fi ^o adcqto. SC illud quod hoc modo mouctur participat duobus conrra> rrjs termino.r.a quo,& termino ad quem.ideo in oi tali funt duo contraria &nonineadcm partc,ig'tur diuerfis . verbi gratia.cum arqufd mouct de albo in pallidi^^ vt fic mouetur per partcm ai'i partcni fit pallidum.& dum mouctur aliqua pars iam cft pallida aliqua alba, vt medictas in mcdio iftati EXTRAVAGANTES, mbtuSjfi motus fit vniformis ♦ Sed hoc modo dicendo nott videiur quare Auer.in omnibus illis locis dixh hoc eft in potentiaS^ nonina(fiu.Namdefac1oiiftiscafibus vna jpi elTctadu pallida 5t:alia alba.Necad huncfenfumfuifietin^ conueniens illud quod Aucr.intulii in commento.Ci.quinti phy.f.cj>aliijuidquiefceretin vna parte&moueretur i alia immo elfet neccllarium.f.q> hoc modo eft partim in termlo aquoSt^pariim in terminoad qucm.Ncc etiam cftct vcru, quta ifta non funt diftincfta in fe necapud nos cum cotraria in fe necefiario funt diftincfta.Et iuxia Burlci 8c Dyni opio-' ncm omnia adacquata fubie<fla cotrariorum necellario diftl guunc . Ideo dicunt alrj q> contraria dC fi non polTintcffe fubelfccomplero vel fufticienti denominatione in eodem fubievftotamen polTunt elTe fub elTe incompli-to,quod eficc ellc remilfum aut in fua caufa propinqua,& talc vocat clTe in potenria.Dicunt igitur cj> in omni quod mouctur pars damcftnib termioad quem,5^ pars fubterminoaquo,qa» f.quaelibet qux mouetur 3C hoc de necellitatc in omrri motu adxquate.fcd ifti tcrmini non funt in acftii , quia fub efic co-' pleto,qui3 tuncfequcreturmotum nonelTe in aliqua illaril partium,c]uia vrracp clTet in vltimo vcl primo termino mo tus.Similiter pai tes in quarum fiPr vnaeft terniinus a SC 111 alia terminus ad quem non diftinguunr in fe nec apudl nos in mntu adacquato^ita q> vna li: fub termio a quo q> nu! lo mo.lo fir fub terminoad qtiem,& alia fub termio ad quc q> nuTo irio fitfuh lermino a q.Similiter etiam cjuies in tcr^' m ino a quo qux cft coniun^fta cum motu non cft in adiu ta^» iis:vt merito illius illud in quo cfl dicatur quiefcerc vcl pcr ' fce^e elTe fub illo termfno fed in potcntia.^i: ifta non diftin-' guuntur fecundum partcs ad modum didum a motu fecw coniuncfto.eft cnim quics illa nihil aliud cp particrparc termi noa quo,quod tncft in continuo paulatinodefe(ftucius itri'' fececontrartjs,(&:idcocum motu.Kthoc voluit Commen> taror in illis tribus commcntis allcgatis. Voluit autem q> it^^ telligarur dc cotranjs immediatis,quia in illis eft necelTariil niotu cxilte ab un 0 in reliq(ium,cj) totum quod mouet qiio^ dam modo eft in vtroq^ tcrmino,quia in termino ad qucm cft aut fub elTe remilTo aut in ca propinqua Sc prpparationc, quod non eft opportunu de contrario medfato , S: maximc hoc manifeftatur in motu locali in quo mobile non eft fecu>' dum partem in loco proprio per fe,fed tamen quia eft i ma^ gnitudinead bonum fenfum quxcft locus in potcntia .ppiit quaaliusapriori.Etfecundum hunc modum intelligrmu» demonftrationem Ai^.hocmodo.omne mobilc motu fuc^ celTiuode conrrario in contrarium immcdiatceft kcMum vnam fuam partem fub tcrmino a quo,5c: fecundum aliam fjb termino ad qiiem.(5^ omne tale eft diuifibilc ♦ crgoom ' ne mobilccft diuifibile.Affumptum probarur qa omncmo bilenon totaliter cft fubterminoa quonecfub termino fo>' taliteradquem fibi contrario.igitur ipfum habcr partcs j>ti cipantes modo dido vtri ^7? terminis.confequentia tenet gf hoc fi acquirit hoc modo contrarium.igitur poteft immC dtate moueri de vno illorum in aliud acflu.fed non moueiur de vno contrariorum in aliud in acftu^nifi quado partcs hoc mododiftinguuntur fecundum q^itatem. ig""'' omne talc habet partes diftiuiftas fccundum quamitatffn.^ per fc no tumeftalTumptum q>mobiIiaomnia indudiue procedcn^ dofuntmobiliadc vno contrarioinaliud contrarium if^^/ diate in acflu.Et hoc manifcftum cft hoc non poteftfc ni^ fi fecundum fucceftionem in partibus q<titatiuis,quia cotra rium in acftu tcrmino a quo non ftat quoquo modo cum ter mino illo.& ideo quod fic mouctur oportct cp fit i dicfiis hus,3c hic videtur mihi intellcc^us ArlSc Aucr.Ioco di(fto» Sedconfidcra q>quandoaIiq"'c^ mouetur dc vno cotrario in aliud contrarium in ac^tu non mouctur mobilc Cecunduin qualibct cius partcm illo motu,jmmo dcfinit illc ^f^fj-^^ plefu^^ inpot^" tiaqui''' partibu* in quibus acquintur contrarium in acftu . quod dicit Albertus cftc demonftrationem ad ^^^^.^ ^^ffj^i^ mobile cft diuifibilc,qa oc q, mo jcturc ^^^^^^'^.^domnc ni diuifibilis jn partc , aut pcr fc raiione J^oJjilc ' «aobilc fufccptibile huiusdiuifibilis eft diuifibile» ighiir omne mobi'e efi: diuifibile, Poteft effe fit dcmonftia>' tiOtSed fine dubio coftat legcnti Arift, texiil q, no eft dc> itionftratioab AriftoJacta.Et nos hrcquacrimus de Ari^ demonftiarione,5iinon videturmihi ponendum proex'' pofitione , fcd pio additionc rationis ad quxftionem pro' banda , Sc quia extra limites mcdicinac fum breuitcr mc expediam.hoc enim plus ad fevtum phyficorum crat pcr tinens» Ad fecundam rationem Dyni quando arguit c;^mala compltxiodiuerfa fentitur.igitur noncftinquali betparteeius cuiusalteratur complcxio.patet rcfponfio iii vna dfH-iculiat^ pofita in expofitione terminorum»Rc> lidaigituriftaopinionevcnioadillud quod milii initlo propofito vidctur c(Tedc mente Gai'.St: cfie vcrum» No fSdil igitur primo q> in rationc male complexfonis diucr fae includitur q[> fit ficnSjvSi includitur fecundo q» lit diuer fa»Nam GaP.ubi loquuur in libello de malitia complcxio nisdiucrfxdehccflicafebrccximuitipfam a malacom' plcxione diuerfa.^S:: conftat tamen q> in hedica non om^ Gaf» nes partes habent acqualem calorcm,vt ipfemct GaP.di^ citin capituIofcxtoeiufdcmlibriJgKur maximc eximi> tur a mala complexionc diucrfa propter elTe fixamJEt qa ftcundumipfum quandohumortotaliter mcmbrumaP (imilauit in qualitatc fua iam mala complexio cil non di> Ucrfa/cdaequalisquandoceffatpati linc dolorca mcm^ brd fenfitiuo extftcntc in co mala complexione , 6c ctiam inaxquali9t&:nonamplfii3diucrfa. Et conftat cxfupra dicfti9q>f;xpccelTatpafi(io&dolorftante mala complc^ xionc depcndentc,vt patet in illo aui diu ftciit in aqua ca lidaljalnei & non aniplius fcntitiilam , immo calida fcd minus-^a fcntfrct frigidam. Idco tion fufficit ad hoc ut c5 plexio dicawr dfuerra q, ipfa fit dcpcndens, immo rcqui^ Coptcxfe ^*'^"*" f ^^e"us diucrfitatis aut inxqualitatis et hoc aequalisqd "^^3^ vocabulum. IgiturquidrequirituradhocVt fic ^ diuerfa. ^ complcxio diucrfa.Primo q, fic ficns. Sccundo cp fit alitcrinacquiilis.Ktquiaiftainacqaalitas non intelligitin quantuatcf.b,ecfH,id.odebctinW.ingradu Sed vi^ dctidumeft refpeducuius dicitur xqualis tlUqucaGa. diaturnodi^eifa,5^ c^hocl^atimhabemus i-cfpicfiu cu ws alia dicitut diucrfa; Et coftat cp cura tunc illa dicatur acqualis quando agcs aaimilauerit mcmbrum. Et qu6d tunc dicitur diucrfa quando complcxio fubicili in mein bro exiftcns cft fics ab aliquacaufa immcdiata , rcfpedti cuiusdicitur inxqualis mtcnfioriis notabiIitcr,quia mem brum nondum eft alTtmfIatum.:)^.g.cum fanguis infun^ dit mcmbrum 3c facit phlcgmonem,caIiditas qux cft in partibus mcmbri cft rcmififior q^- caliditas quac cft in fan guincfacietc ph!egmoncm,;X:fdeodicitur diuerfa. 6^ ita accidit in febrc putrida rcfpcdu humoris aut vaporis pu tridi ipfam facientis dC in cphcmera rcfpedu fpirituu aut vaporum^Ex quibus patct illam dict malam complcxio ncm diuerfam quxcft complcxio mala in mcmbro, no/ «abiUter tamen deficiens in gradu fuac intenfionis a caufa a qua immediatc dcpendct fpcciali dcpcndcntia, 8c ,ncli, ait faa fujt depcndcns 5^ fit matcrialis. Malitia aute complexionisacqualiscftmalacoplcxio in mcmbrono notabilitcr diuerfa in gradu fntenfionis a caufa a qua ir rncdiate pcndet fpcciali depcndcntia. Et idco duobi Copfb ma comingit dicimalam complcxicncm ?quale. Aut la aequalis ^"'^ "^^^ '^at>ct talcm caufam a qua dependct fpcciali Hp duplex. P';"^.^"»^- Aut fi habct non diaFcrat ab ea in gradu no'. tabihtcr,quia mc. ho primi hcdtica cft malx com pUio> nis.Dicuntur aequalcs priuatiuc,quia non diucrfar in^ °' du a caufaa qua immcdiate pcndet modo dicfto cum n„l la lit» bcqmtur vltcrius iuxta himc modum non form", litcr rcpugnarc aliquam clTc malam complcxioncm Cn. tcm5^cftcxqaatcm,&ccontra aliquam arqualcm qul non elt tada.Et hoc pro partc fuperius dixi.Et fi arguimr contra,quia tunc non cffet oportunum gencralitw omn£ ini'' us ut V GO Nf I S. 2J3 febrcm cfifc malam copronem diucrfam,cxccpta hedica quoc non repugnat rone putrida: fcbris q, fit tanti gradus quanti cft htjmor putridus, Dicitur q, licet hoc non im plicet tormalem contradi(ftioncm,(afficit medico q, nu^ quam contingit ita elle. Etnon dicitgenerahteromnem talem tcbrcm elic malam copfoncm diuerfam quia fem per mcmbra radicalia non funr in tali febrcoino xouc ca lidacumputridohumorcvelfumo. Et fi fccundodici tur c> tunc non omnis mala copfo diucrfa fentirctur,ficuc accidic quando rcmiititur a contrario iuxta polito» Di> citur q, omnis mala copfo diucrfa qux non impcditur,cc rcfpcctu CU4US non pomtur impcdimcntum , aut fentitur illud a quo pendct.Et hoc fuflficit pro mcntc auctorum il lud diccntium,fedimpcdimentum poniturfn coqui ihfri gidatur nc fentiat calorem» Scd quia Auic.fcn fccunda primi.capmiIodccaufisdoIoris»dixit q, mala copFod^. uerfa eft cum mcmbra in fui lubftantia conclufionem ha bcnt.i.mafiuam , deindcaducnit c/s complcxiocxtranea ei contraria quae fit plus calida aut frigida ^ crat , intelli/ gendum eft q,adueniatabagctc immcdiato notab litcr in c^pfoncm diuerfo a mcbrorum copPonc. Et idco Ciib^ dit.& virtus feiifibilis rci aduenicntis fcntirct contraric. f.complcxioncm cxtrinfeci alterantis , qux cft contraria dum akcrat.C^autem ad fenfationcm faciendam corpo ris tangibilis propinqui rcquiraiur q, eorum tadusetcor poris tangibilis qualitatcs fint notabiliter diucrfce ita vc ifldcfequaturnorabilfsaltcratio.patct ex fcnfu. Etpatct ex Gaf.in hbello de malitia copronis diucrfgc. ca.c. cum dixit.allignando caufam quarchecfliVus non fentit*febri> km caliditatcm. Ht illud ideo quoniam mcbrorum ciua difpofitio,qua quxdam ipforum agunt^;:: quscdam ipfo^ rum patiuntur,cum omnia iamfacta fint difponis vnius & facta fic corum copfo vna conuenicns .dcCiCm quse^ dammcmbraaugmentationiscalefactionis,6^quaedam augmentationisinfrigidationis.nampxfuperflu/tatccalc facflionis corum qu3c cx cis funt calidiora no proueniteis qu^ cx cis funt fngidiora vt impediant , quia vicina funt in caIcfaau>ne.Q, fi res ita non cffet mcmbra fc adinul cem impedircnt in naturali exiftentia difpofitionc,mem> bra nanq,inil aetiamdirpoficione in coprone diucrfifi> cantur fua.5^,llud eft quoniam caro eft membrum cali. dum,&os cft mcmbrum frigidum , vcrtltamen cum di^ u rfitatc horum & fimilium non cft dolor nec paftio pro pter paruitatcm opcratidnis intcr ca in caliditatc & fLt ditate.patctig,turq,rcquiriturad fcnfationcm faciedam certus gradus velocitatis opcrationis , 3C pcr confequcns noiabihs duicrfitatis vt dixi, His pr^notatis pono con clufioncs ad quxfitum. Prima eft.Non idco dicitur ali qua ffcns malacopfodiucrfa,quianonfitfa(flail^ffxain qualibct parte eius cuius alteratur copro.probatur n;, Vul C1U3 cuius ahcratur copfoquac non cft diucrfa. igitur^c* airumptum patetin cafuin quo copPo ffens fit pra:cifc a:que intcnfa cum copfone caufc a qua immcdiate dcpc. det.^^.g.fortcsquidiuftctitinaquacalida valdc pcroc^ curfum illtus calet 3c fentit caliditatem , 8c pcr occurfum ahcuiuB aquae caliditate fua naturali coplcxionc, frigct, vt fecunda primi ca.dc caufis doloris» 3c primo dc fimplici. cx GaP.igitur aliqua cft caufa calidior fua naturali c6plc> xioncjpcr cuius occurfum ncc calcrct ncc frigeret 8c ifta maxime eft fibi fimilis 3c conferuatiua caloris nunc in ec^ inucnti.Pono igitur q, ita R^t.3c patet q, poft talcm r;,lJ.i; tatem in forte cft fiens 3C dcpcndcns f n omniW % - eftmalacompIcxiodiuerfacumfitfimrSn det.5^ quia impcdimcnto dcdudo nec ipfa ner r ^ rf fcntitur a mcmbrofenfitiuo in quo cft. Etc^li "t! fioncvideturmihiGcntiIeminV.ftion^^^^^^^^^^ tcria non fufiF.c.cntcr dcclaraftc qufd fit mala^omplexio diucrfafccundum fuam r6nem,ncc pofulircmcntc GaP. A S T I O Nim fi difFcreria intcr malam complcxionem ^iuerfam dC xqualem non eft nid ex parte (ixionis debuit Gaf.dice rc c\f maU complcxio diuerfa non ell in aliqua parte cius cuius alteratur complexio,quia per Gcntilem intclllgitur quandoGar,dicicq>non clt inqualibet partc eiuscuius altcraiurcomplexio.i.noneftfixa in qualibet partc cius cuius alteratur compIexio.Si enim iic intclligatur non fo^ lum cft m qualibet partc,fcd non cll in aliqua. Sccuda conclulio.Non ideo dicitur aliqua mala complcxio xqua li9,quia (ir fada in qualibct partc cius cuius alteraiur co^ plcxio.paietquiaftatcllcmalam complcxionem xqua^' Icm,& tamcn non cfTc facflam vt didum cft.Pr^ tcrca co tingit caufam aitcraccm mcmbrum aQimilaffc mebrum in caliditate cxiftentc tam in mcmbro in caufa cotinuc dcpendcntc.rcd quando mcmbrum cft airfmilatum com plcxio cft 3cqli5,vt dicit Gaf.Ioco f.vpe allegato ♦ igit &C» Tcrtia cocIufio.NuIla complcxio fixa cft mala complc^ xio diuerfa.patet ex modo loquendi GaP.in lib . allcgato, & cx Auic.fccunda primi.cap.de caufis doloris. & ex dc^' fcriptione fuperius pofita ♦ Nam nuUa talis cft notabili-' terdiucrfaa caufaaqua dcpendct fpcciali dcpendcntia, cum talcm caufam non liabcat. Quarta conclufio. Ali qua eft mala complexio diucrfa non abfolutc q> cius pars Ht fimilis alceranti immcdiate.patct, quia licet pars fic fi/ miliSjtamcncontiitgit partemaliam inalia partc fubfC'' cflt cxiftcntc crtc diftimilcm» Ex quo patet q> non fuffi^ citadaliquam dici malam complcxionem ocqualcmq» fit fimilis caufa: in aliqua partc fubic(5li,immo requiritur q> fit in qualibet paric fubiccfli fui non notabiliter dilTimi lis caufar a qua pcndct modo dicflo. Patet fecundo con clufio rcfponfiua ad quacfitum. NuUa malacomplcxio di uerfa cft in qualibet partc cius in quo no cft diflfiniilis cau ff a qua immcdiatc pcndct.Et hoc voluit GaF. loco allc'' gato^Necrones fuae aliud probanc* Ec textus Gaf.in cap* V G O N I S* aKeg.Iibri de malitia complexionis diuerfc.hoc modo m* tclligitur quod manifeftum eft fpccics malitii coplc/ xionis diucrfa: non differunta fpeciebus malitiae complc xionis aequalis,nifi q> ipfac non funt in qualibet parte ciui cuius altcratur complcxio non notabiliter diftimilis cauff a qua immediatc fubiedum alteratur (n co talis cotnple/ xfo confcruatur. Et fi quacratur de caliditate facfla a lu> mine,adhuc tamen dependcnte utrum fit diucrfa aut no, Puco cj> vbi in fpiritibus aut humoribus membri vel ac rc vclinaliquocorpore immcdiato oportct caliditatcm dcpendcrc,fed folum aluminc eltct dcpendcntia cj> non fentirctur,(Sc:nonoportct»nuncautcm fcmpcr eft ita vbi funt partes multo intenfioris gradus facilitcr fufccpti uc a lumine c]p vni,^ idco communitcr fcmper fenfus fit in tali alterationc, Et fi quxrat fccundo an febris cphc mcra fit facfla proptcr Gar.e.thcrapcu.dicentcm cj>,com GaP» mune eft hccflicis 3c cphcmeris adhuc non ficri» Dicitur fccurc cj> propric loqucndo cphemcra cft fies^ Et hoc uult GaP.cap.<i.dc malitia complcxionis diucrfac.fed ipfa dici turfacflaquoadcursc fimilitudincm,quia pure alterantia fufficiunt in vtraqj.Iicct in cphcmera fpiritus dC vapore» oportcat aut refolui quod fit a uirtute finc opcre medici in pura vcra cphcmera,aut alterari quod fit ab cifdc cau/ fis a quibus altcrantur membra , & idco non ponicur hic pro intentionealfa,fcd nofic cft in putridis.Et quia argu/ mcnta antcoppofitum cocludunt veritatcm aucfloritato autcm 8c GaP.&: Auic.nihil volunt practer cocfone hanc vltimam.ideo ifta dc hac quxftione fufficiant, Scripta Florcntiac 8C complcta per mc Vgonem Scnenfem.Anno Dtii ab incarnatione. 142 1, dic fccundo lanuartj • Amen. F 1 N I S. 1 REGISTRVM^ Aa Bb Cc Dd Ec Ff Gg Hh li Kk Ll Mm Nn Oo Pp Rr Sf Tt Vu Xx Yy Zr AAa BBb CCc DDd EEc FFf Omncsfum quatcrniones praeicr Zz ternione& FFf quintcrnionc. Vcnctijs expenfis hacredum Lucae Antonrj luntx* Annodomini, I J 4 7. Menfclunio,