GRICE E ZIMARA

 a A RSrore LES ARISTOTELIS OPERA CUM AVERROIS COMMENTARIIS Vol. IV VENETIIS APUD JUNCTAS 1562-1574 MINERVA G.m.b.H., Frankfurt am Main Unverinderter Nachdruck 1962 2 2 Ó 8€$6$.5 KJ3s V, g- Druck: Anton Hain K. G., Meisenheim/Glan Quartum. Volumen, ARISTOTELIS DE PHYSICO AVDITV LIBRI OCTO, Cum AVERROIS CORDVBENSIS VARIIS IN EOSDEM COMMENT ARIIS, Qutomnia, à funnis huius etatis Philofophis,à men- dis quàmplurimis expurgata cernuntur. Masc Antonij Zimarz Contradaftionum. in cofdcm Libeos Solutiones . Critenta "vero in buc "ralmine, verfa pepina ef endit, YENETIIS APVD IVNCTAS. M. D. LXII. IN HOC QVARTO VOLVMINE HEC CONTINENTVR. AnisTroTELIs dePhyficoauditu libri O&to,exo timiscodicibus cafligati:aci fümmas,& capita diui Quibusaddita nupet fuitSimplicij leto in libroSeg mo, atextudeamo víque ad vigefimum primum, uerfaab eajquz pasfim legitur. AvzrRnRors ineosProomium, antea quidem dif cillimum, nuncautem ad maximam redactum fac tatem,tum ex Iacob Mantini noua transatione,tu exantiqua caftigatisfima. Commentaria in eofdem magna,fimul cum ipfiuste tu,explurium,antiquorum, doctisfimorumá; vir rum collatione exemplarium emendata , action p rum claritatis adepta. Expofitio media füper Tresprimoslibros, Iacob Mar nointerprete :füperrcliquos vero Quinque mor prareptus, eam intaQam reliquit. Qump lurimz figurz, proprijsinfertz locis, mirab confeéie artificio. M. Antoni] Zimare füper hoslibros contradictionu Solutiones. Eiufdem de primo cognito,Quaftio. Summarum acCapitum Index, Index INDEX SVMMARVM, Keine dfiramur ema efie prin Ac camrvM LsgonvM, — "Padre Cpu nn quiin hoc volumine Summa Quarta. continentur. TITEN M4- Sammzcac Capita Primi libri de. Dee 161 Phyfico Auditu. Decontrarictate, aperiam prisci rum. Cap.t. EESUER Verres Proamism, Dreier mter D] daiiabreitme- cmdemermittemCui. — 3L lation, Antiqua ftt. Duodétaxai c[fé principiaprobatar ma Mantini MB nne for prinationem auti i prinerpiit effe per accidens. Ca. 3. 34.E. SummaPrima. Migrant aon, felamcur per. Derim 5 fc i que de prima manria feutiagre Denm in hester. Cap.4. 41.H rem E que im. Deincorroptibilitate materieyt qudeft feientia fant. Cap... 6H — impenita. Cap... 46.G Enbopriori sr TÉ Summz, ac Capita Secundi libri Summa secunda. de Phyfico Auditu. Summa Prima, $ DIU $ natura dicatur. 47.L . DeNaweCap.. Dess que naturambabent. Ca.2.49. K Derebss fecundum naturam , cy natura. libw.Cap. 3.67. 4. $o.B Qd tama gridpm fmm Co o.C Quot mods dicatur Natura, et quid na- ure nomine potins dignum fit, materia me an forma.Cap. 6.7.7. jo Summa Secunda, Dis Mer , e Mathe- pii pnmo apii *4$ c Index €» quemodo magi percont qui ponumt fumanwdti mania am Matbonatic quitan i tantummodo in telletione fepar.-mmt. Cap. 1.ey.2 ibidz. Natwralem non confiderare formam [ime materia. Cap. 3. Summa Tertia, Di d fent cam[e. Cap. 1. ibidem. "fortusa.Cap. 3. 6€y.K SummaQuara, Srenditwr. quód omne agens , ope. propter. $H Dicas fidi. Cap. iion, Ad quam caxfom, toribus fL itae in rebuena- rtramw. Capi. — $1 A Summa ac Capita Terüij libri de Phyco Auditu, Summa Prima, $6.E edicere Gi dew. Cep. [63 Que patlosna, ceademvei cator. n potentia, cy in atn. eh nid itur erred dei aper Ca. 9o. Metwr en, in monent, ili Cap 6. nep n^ Summa Tertia, 110. De dj m" as Kidd cef, prope mon pot eaim sfédin pote. Defirunntim ratióes quaprehure id for daiinfitem ille C. 3.113. Summa ac Capita Quarti libr. Phy lorum Summa Prima, Eloco, LI Famefe afferuntur ratives, tum. tantes locum effe. C. A sbid loci.Cap.2. 116 aram i Qro pn bodgile m f. Cha 1g Soli Index Prorüsnai e irn a D F sáleeri metu c» quit C.x.145.A. Summa Sccunda. 147.5 eod aj mature fjr conj accum er er mem C). 1j4-H Verr mmi frei ad IE peint Cep. . . 167.C arr pen 169.8 Summa Tera. E Tempore. 17.6 Dektaty a» Temp fit,»d w.Ca t Shm eos ed iempuqriamii- x Em p XL lendit tempue quextuis now [it motwt, en Lomen effe fone motas, c declararur fe spa motu, vis datur ctiá ip- temporis definitio. Cap. 3. 177.E. Quam rationem habeat ipfm Nic, ad ip fam temps. Cap. 4. 181. H A T- » quiin deii que , nonnullorum in. emit C.5.196.C temperccfe, que fos ca qua. yate ti Man iim d Oei. TB Qr patema mima D: quie enini 206. Difigsitor motus] »4 mota Mini fein Qiii die i10. Mj. e quine predi pria Kd m pum 7 torimmolile. Cap. 3. 213. Ll Suma. Index Summa Secunda, Quod nip Nic, nibil nec monete; ne quifcat. Cap. i6yl E vnitate , ev pluralitate motus, D 2121.,G , deienms Tenia. iid fi femul,qwid Jepuratim, quidtan E dinifioneipfimemotu, 36511 porem ord air Dmm t Coniiguam, quideni. C.1ibi, — putt. idem Quongpliciterdicarwr motus wet quis Quotspliciter diidatm ipfe Motu. Ca» proprie vone,quind plures, C.3, 226.g pui. . 167. . Eaflem eff diifnes ipfam temporis ip Summa Tertia. fiti motu ipfise moueri, €ins quod mo. tur, C? Cito in quo fitmotws, Ca-- D' gei mmm, Orqe- — pug. 169.K tum. 1jfE Cer times penam C Summa Quarta. dre ieeuimem co ur LT E érdine partiom motu. 171.M I4 quies, cui msoLui, Cp» cui quieti oj virsinln - prora Mo ne. Cape Prim, f rimm ne Proponuntur nommulle circa praditla, ^ - t latione foleumtré. Cap. 3.341.G det intin men fiipra itaSexd libi — Defiroerinfoiroinmota.C. 3. 285.8 Didaci. bim pai pim Pod, Or jit, viiam inmate, ü Lf non deter inci primum . Ca- Summa Prima, Foi mE LÀ mdiuifiblibu, 146.H Summa Quinta, Wullm continsum ex indiuifibalibue ci- Orfutat errores quofdam, circa ipe i. Cap.1. ib Corre aí$sE Mdinifion£ megwitsdinis, equi diuifo- Seluitration Zenesi, motum asferen- pon Tiperi,erenra. Coti91O — pe, Capt. ibidem. otn, crinfritum eodem pacfo inue Excludit errorem, quid impartibile mo- fiim mognitadine, e» Tempore.Ca-— meatus, Cap. 3or.8 pu. 357.D. Nullam mopnitmdjnem efinfoitá.Ca- pug. 304.A Summa Secunda, Summz ac Capita Septimi libri Oan non momento fed tempore Phyicoram. menfurari , dimi ey quie Summa Prima. fen. 16r. Vin Nave indifüdile ef oftenditur Eco qd mowetwr , quód neceffe Cai. Sbidem, D Baberemotorem, 3os.L Índex Desniiraie probans oonre quod mosc- tir, db alo moneri , quemad poA parripfim monens. jo Demosiivaio probans quod. àmeta , per. mim d memi. 307.5 Summa Secunda. Om adi emma eife pri n C» mets. Summa Teri, Rim, movens fend effe com vo pzÉzzI 3G Laien deerationis cy amtumenti mo- tas efl femel cum motere, Cyr eo im meosetar Cap.1. Qgrd ca qua pastor 2 ismstur , ciom pris. fine, tione acce. passe fucrit, quida; im parte anime fen- fitim e$9 alter tio alijs autcm musi- mu. Cap.z. 317.4 Samma Quarta. V———A— babeat cii om- mi metn comparauonon. 315.8 nis motum , cai moLwi fit. 23 ibidem. Quo patio moucntia , Cy* qua moucuur. reper: ouam unter fe immotu. hi 4C Sommz ac Capita O£taui libri de Phyfico Auditu, |Ved primm motor fit penitmeim- mobilis perperwus,et vnm. 355 Diefnem examinat eri om. mon. quo ad motion c» agen omia ufi, mda snoueri continue. ibidem. mime dlique moueri. 6L eee fi drnire d A qud, mfi rid Fic gura d iammal d od c fi permeniamss ad primum ipfam miowens , necefe tum fit demeni- réad monens penitus anmohile . Ca-- pe^ 7H Primm monena e[fé perpetum C ris, ipfemque mec per féystc per accidens mo sm. Cap. j. j9;.D Summa Tertia. A N detur motm coutinuus , 7 quie moisum. fis primm, J9«L *— Lartorem effe ceteris motibus pricrem ; sbidcm, Cap.1. Quod motu al 2 Latione non fnt cena fini, Cap. 490. A Nolam Laien Index vofesam, aliqua fuerim ftir fii babere mapstadinem.— 413.C. CET IPEA prepesa nme per QE om fl dri pi i FINIS mes P4 PE 416.G Quin 41.L Index Medig expofitionis Auer rois, fuper tribus librisdePhy Summa Quarta, fico Auditu, i fummis ac ca " piubus iam noa, Fumum motorem indimifibilem. tisrefpon, P mon ipartilem, nullamás pror- det. ACV'TISSIMI INTERPRETIS AYVERROIS CORDVBENSIS IN LIBROS PHYSICORVM ARISTO. PROOEMIVM, Depliciillfratum trans latiane , antiqua frilicet tailigata , nlla necnon Iacob Mantimi Erebrai; iri [imi runc primum $n Incem edita. ANTIQYA TRANSL. MANTINI TRANSL, » Tt£tio meafhocfer Viuslibri propofitá sonceftglofareli- efterponcre librum r Arif qui df audi d phyfico audiru: ci 1Dàlis:qaà nullo nulla adhuc integra tpofitorü zdita eft expofitio alicuius ex. 1p fingulis verbor& literá vifa nobisfuerit. .tx.verborüezplana quod vero hucufq; vidimus ex Ale tio cognita&nififappartéprimi,& xandri expóne füit aliquid in pri- fopcondt quantique, Gnd má fecundi, & quarti, quint, (ex- &kptimum: &quod habeffüper Tam pmülibriimmo (dips panem oGaninonceft Alexandri. — Infextülibrá n6 funt verba Alex. Primum vero fecundum víüm ^— Confentancü tiefe v vt pi Éztorum , dicentium in princi piolibri octo capitula ;fcilicet Inten € tionem libri, Vnlitatem Ordinem, Diuifionem,Proportionem, Viam. bend do&trinz, Nomen ibn Nomen au $ thoris, dicam & ego : licet pluraex BH. igi, ioci erprotemio bri:ficutin fübíequentbus often- demus. mais . Dicoitaquequód intentio (cien Medo, rnanrali in fumma, caius ile Maerefi pans ef cognofine nia namus (dam, folentipfi expoftto resin initio forum librorá Bid quid£ fammatim fant o&o.Prim: eft ppofitá libri: SecüdG eius vfus: Tertii ordo ipfius: Qartá eiuspar- testQuintü eiusróex proportione: Sextü eft mod? do&rine : Septimü quid noméHibri fignificet : Octaud quiseum zdiderit: & fi maior pars horum fint virtute in prcfatione ip. fiuslibri:vtnosexponemus, cuml lucperuenerimus. Dicamusii it i naturalisin bei Seb ifteli ber eft vna. D effe Phy.cí có. Auer. A. ife- Procmium Auerrois G. aNTIQYA TRANI. fptrü(enfibiliü,& císcord, füntf €isaccidentid : quia fübiectá iftius. 2 2. füb- artisnon funt nifi res fenfibiles, Xi des vanfiuanturde (6. fm babent mu defe principium motus, & quietis. rdefe — b Etintétio h*libti € cognofcere. b ldét c. de iftis cáscocsolbusreb* nalibus, fI CMateri& Form Finé,& Eficien- € avida tó& cognofcere cás primas, fm qp € Fofa pra polt fcriin hacícia, ficut materi Serm primá,& mouésprim(: forma ait phy cogfy PrIa. & finisprimus cà Meraphyfi- deramur., CO cOlyderant:& cófyderatio in c Id£j.mer. fcquentibusd cóibusofbus reb? na- H turalibus ficutloco e & tpe, & hisfi n &.1- milibuseftinquifiio naturalis. dalacg., Vtilitaseiuseft pars veilitatis (cfe. dentibus . fP juz.& tfi eft inída € addit confyderantein ionibus vo- : racuo- luntarijsqeffe hominisfm vltimf perfectionem ipfius, f& fubftantia fe&a eft ipfum effe pfe&ü € pfe&tiop fcientiam iuam :&i ed potio eft i di terna vira. Etin hacízientia manil fols gm c quod radicuio pend ijs homini i à fcientia la- frecilaris tina/& non perfecti iue non haben 3 MT isaptitudinem g perfia poffir eft oppo.s. de Zquiuoca : ficurhomen hominis, aia cá je. quod przdicatur de hofc viuo,& de. Videcon. homine mortuo:fiue predicatioho DIDge y Tninisderationali,& lapideo. g Videp h i ocrcm , gEtcü hocoófequif cognitiont Lin fine fciz (peculatiuz fcía de moralitate virtuofa.qih fciétesiftá (cfam , cum icitas, & fempi eruntfm ordinénaturalem,opor- q has tet cos de neceffitare efle virruofos inoibusfpébus virtutü moralium, quz fünt lufti : utudo, Veritas Fiducia Máfuetudo,& ali de virtutibushominum. E t MANTINI TRAN: 0] fpecierá fenfibilid,& cás accidédl, ineiscxiftéidi:qin fübic&d, dequo hecars confyderat/ftresfenfü cogni tz d (lex fe tranfinutabiles d bütin feprincipium motus,& quietis, 'ropofitti veto h* libri &fdre cfs. c escun&is rebus naturalibus, 4 (d Matcria;Forma, Agens atq; Finis, notificare; b* ret primas cás,vtpüt. in hacfcia notificari, vteftipfa ma prima,& primus motor:de pria ve- ro formaacprimo finead profeflo ré (cz Diuinz confyderarefpedat: necnó tradare de cófequentib? cói buscun&is ebusnarrlibusvtet I t£pus locus, & reliqua bis fimilia Viosaticeioseflpats iuuamenti ipfiusfeiz fpeculatiuz. in fcíaát vo luntaria, d, f.tractat de aGionib? vo luntarijsi fuit ofifum gd id, du. Git hofem ad füá vltimá &integiá eflentidt vt ea ifla neatfdascótéplaiuas. Qd aüithoc. fithofs vltima fcelicitas, & vitappe tua p bancfciam fatisapparet, cum nomen hois qd dt deco, g £in fci£ tijsfpeculatiuis confumatior,& de. oui non eft in eis fectus, aut nó eft habilis vcin eis pficiat, profeto juiuoce dicaf de ipfis: quéadmo- ^ dá quoq; d£ h6 de viu&e,& de mor. tuo: & vtdicituretiam de homine rationali, & pidlo in lapide. Addeét q ad cognitione fcfarü fpeculatiuard fequunt pft&tiffimi acnobiliffimi affe&*, vel mores. ná fitent (clas/fi fm nalécó(üe tudin£ fe h£ant, ;pfeo oportet vt reddant ppbiTofghevirtutü mora li nobilam,q (E Iuftiris, T pantia, Fortitudo, Magnitudo al,ac Libera litas,& Veritas, & Fides atq; Humi litas&relid yrtutes moraleshüauc. Alezan- À awTIQYA TRANI. Etdechrauit in proce miohuiuslibri q6o fequarur (cien tiabarü virrutum ad fram fpecula. neceffariu uam.quia,cum noucrit faptés par. wirarem vitz fuz, & perperuitatem fempiternam , & motum costinw- um, & quód pi .portio faz vit: sd tempos empitern( cft Gcat pun. Giallincam, rel ficut minimum fi niorum ad infinitum, non proca- rabu propriam vitam , &tuncerit. Oppoken foniscz necefhtate Afimiliter cum Mein. noscritfapiensquód morseftex ne uisopinctur de Socrate,q nó ci deiane vie ditcph communes propriz: quia voluit miiaein via propria cum po- va. Et fimiliter cum (ciuerit quód p Maze s. fe bhaberenó »eritei mors przeeli füper vitam. & manise(tum eft, cum dubitaoerit fapiensíe nócfíc perfectum," quód eius mftitia nó crit, nifi de fici banc perfectionem abi] Iterum oporeet fapientes effe iu- ftos,& temperantes.Iufli:cum (cine tint naruram iaflitiz cxiftentem in tja rerum,rünc amant imi- *i d EA p InLibrosPhyficorum. E MANINII TRANSL. veroin fua ik nehuiuslibri probat quo pa&o c. à ium vt ez cognitione fien tiarum contemp'atinarum tur huit virtutes . nem cfí. fapiens norit breitatem füz vitz: in relationead prefenscffe affiduti, acad motum contiauumm , & pea dem eftrato vivreinradipfum s zternum,quz eft ipfius pani fe&iffimarum rerum finitarum ad ess finccarentsinq maxima vie. türfolertia vt viuat,& ficefficietur. ono fortis. cumq; nouerit infapet E. rouenit ez neceffitate ma im cá faeriradeproshu- »tuncnontime- teriz f maná: ? bitmortem:immo hoc tfn faciteum,npe qp caretfüa píe&tio- ne:quamycum adipi(citur,nihil p- hibetquin aliquando exiftimet pee eipsiam efle ei mortem vita : tSocrates fe geffit cd Athenicfs- bus:licet poffet quis opinari q» So- Crates erat expers viarum doctrine, tum communium,tum propriaré: mam ftudebat profiteri ca,quz funt. propria Tulgo: Adhze,cá fapiens ipfe noritquo F fe effe pri: lione, tunc. nihil intereft finc viuat fiue moria. rurimmofli eftei mors. ne tüaiteft q,cüipfe moleftcferat (e carere huiufcemodi pfedtione, tüc nullusali* erit inis (uc fortudinis, & dere buiufcemodi pfetionem., lemin£ Pterea latet profeflo- reshoiusfcIz debent effc iufti;ac vt perati:Iufti quidé:quis, cfi cogno- üerintoaturá zquitaris qua in fub. tam ftantiaentid reperit, rent atfimila fiilli nag &feqoentil A ij form&, Tem- Proo:mium Auerrois "c AWNTIQYA TRANSL, "Temperantes:cum fuerint in- dignitatem voluptatum , quianon fantdedifpofitionibus neceflarijst eflc hominum,nedum de perfectio nibusipforum,fed fum confequen- tiaex ncceífitate mareriz, de (cipfis. eijdentvolaptatesomnino, & erüt tem ites,& manfüeti,& mana- Vacbontleges diuinas,& imirabun turordines natrales. niz vilitarem,& quod H cacít vnum dedefyderijepreter na. turam. . Similiter debentc€ Magnanimi, & amantes veritatem in operationi bus,& diétionibusipfori, cum aliis cbíequentibuseisex vittute hüana, Siantem dicatur quod effe non teflatur füper hoc,quia plures , qui glorianturia his cientijs hoctépo 1e,non fanttales. Dicaturquod hoc acciditeis p- pter difpofitionem inaaturaléquz €osad ralem confenfüm deduxit: & 3(ta difpofitio eft declarata exercit tibusin difaplina practica. Etfignü fuper hoc, quod accidit. eisextranaturam,eít q inuenimus . Alexá.& alios, dicentes qp (apientes. sapit! virtuofi fuerütin temporefuo. * & pori huis cum aliquis perícrutatus fueritde qa acóia hac difpofitione, inueniet nullam mEPH aperto ctthiduat aute illa io,cui fübijciunf affuetu Ey dinc hominum,in qua nutricbant, fimt qd valde eft remotaab hac perfectióe. n5 &ti fed non folum hocaccidireis fed é& Torten quod ex cófuetudine,in qua nutrie. gui (elle ben eredunt bas peo € valde vilis: I TANIINY Hp iie X '&perati vero:qfn, cfí nouerftT- pfe&ion£ipará clpiditarum vola ieafq; n6 c£ necaffariasad itaté f ; minusadjip- periisracon res fequunt ex necéffitate narurz, ipfi? mae tüc gpenless picti, depellen ma. Ximeqieasodio ,» Spo minstione profequent.& ficefficenttpari,am idiuinasl: b Leere arakalafünec, d. EE Cóftatq; eosreddi meliores, ac Li beralioresalijs.cá defpici&tpecunra. 1G $f&,cognofcantq;eius ignobili taté,& qp vu folertia ad ed acqrédii L eft gd egredienslimitesnaturz. :Cóftatq; Iu p eoseé Magnanimos. diligétes veritatt in is c a- Gionibus &1religs. bitatib*, & vircutib* hüanis 4 na debent eis. Atfi quá dixerithoc dit non. correfpódere veritati:qfi nos vide- mpshisnfis rpibus oppofitá h*in his fe ia&átobtinere hmói (cias. Ad hocfcire debes q» hoc cótingit. ppquendáaffe&ü non nalág indu. xitcos ad huiufcemodi deliberatio néq qdécftnotusilli, qui fuerit ri tifpezercitatusin fcia practica, feu a&tiua,atq; de ca fuerit pícrutatus. M E Cr REA fitres non n. dicio eft id,qd Alex. at quealij dt,népefapientes e& viros fos riranbusqs fditos: ga etate ina erat hoc (apicnubus colendo f hocdiligéter inuelligaucris nihil gedostiadinveniesnit gilla p- io leg(i,cui à puris, atq; ab ipfa bfüetudine (iclinan, € de fe remo tab hac pfeione. neq; hoctin eis accidit:fed (üntopinati ex ipfa edu- catione qd hzc dignitas , & pfectio fic viliffima,& ipfcdla, acei* quoq pro- In LibrosPhyficorum. A AWNTIQYA TRANSL. SES list bocnon scciditeiserleges EU elceorumpedbeeim. as eant. wdcai E ES uis Erboniscni diei peruenire ad hác p-. D! Pc ,&videruntomnesho- (ü tuecocsmicmncrccam Reredee mug icam non debenteffe. dex Pa pnonnranredant cum hoc omnia dicta de hac perfectione. Sum fünt fimilia dicisde illa pri- e 3 mr plccilimenporis ri ian liqui modice fpcculationem attin- ica goctacomnino mnino dedinabuntad ci, ien Sppeius A acoediteis difpoftioin q M fet naroralis.adco q non dicentur cfle. week parsciuitarisomnino:quoniam c Pr €isnoa poteft ficri contractus ciui- Ehud lisneg; amicitia humana, neq; vti- din; up Iinasalterius fed omnes actionesco ad ie rum funtad (eipíos: & idco philofo Erie phiain ocabborrerar. &iam exi- Oris ig, timus noftraintenrione ,ad qu& 12i. t ICUCTUUIDUR.- ken » c Ordoautemhui? librieft g ifte kbereff primuslibrorü pofitorom ab Ariftin faétia narurali.quia res. naxuralesdiuidütur ad diucrías na- oras: &cum diuerfantur in eo, qd eft proprium vnicuiq; corum conr municant tamen in rebuscommu- mbasexiftentibusin cis. & propter. hoc diuiditur cfyderatio huiusar- iriduapanePromacitoniie müoin i'upibus omni- bus fabicctierantfedeum. fam 3 MANTINI TRANSI, fe Borer1piGisbocafir acci eisnó. tos, q cá vitu A hac rag 5 pier spen d auc atpepiri fant pul ili ple &ioni:& putat (e TpfeGtoseffe ppea. qal holes viruperíreos &cipfos non e£ dignos, vtciuiles vocCexiftimát neq; dignos cé ter miim um s etm vtefíeis s ampli*attin Edad dr hac, non fit abe. r del MCI it] rien cda pers ioc fit rs quos lurescoríi-tradüt. t| leges ad volopeesin i 'acciditeisres maxime! ternaturalisita,vt nó fint. ps Reip.vllo Pack Em TET Citilisolno vere perdi vllahumanaamicitia, E tasalteriabcis puenit: mesosüre£ deett hic fit vthac: nfaij,q (cam p fitent,fintf. briá, & maximo F vitio affecti i ^ [edi reucrei dumeftadid,vü digreffi famus. Quod vero ad ordin£ libri attine, isgdtliberef prmmslibrorum ab Ant pofitorá, q in ícia nali. qi.cti reralcdiuidácT variasna m q sensum fion di differátia ter! Api funt propria vnienjqi earít,ti adhuc cóicant inter fein re. bus vniuerfalibus quasobtinent. Id-oo| s ns hares. de fideratio h* artisin duas In Prima confjderat de hie reb reb? vlib* A ij cundis Procemium Auerrois & amrrIQYA TRANSL. basrebusnaturalibus: Secundacft confyderatio in rebusproprijs vni- €uiq; generi narurarü diuerfarG. & ifta parsfecunda diniditfm nume- rum diuerforum generum.& pro- pter boc fuerunt libri pofiti in hac inppuren, ficut accidit d &alijsartibusfpecularisis. J&ryhy. Caufrautem, quare parscommu UE niseftpriorparubus proprijs, funt ide Ma. tresin hisarubus, Prima eft quod &j4 — communceít nouusnaturaliter rie n0s: Secunda qidem in lifciplina non erit pluries iteratd : H Teriaquédpropo(itiones vfitatz in hac (lentihertat prime, & pro- pria. verbi graria, qui hospite 3a triangulo angulos effe zq! duobas redis denonfbat hoc per ropofitiones primas: qui autem. on(trat hocia triangulo diuer forum laterum, vel zqualium Jate- rum,tuncpropofitiones quib? vti- turnon erunt primz. fimiliter qui demonfkrarcfcuriam rimz mate. riz homini,velani velalijere bus particularibus. ppter hocopor tet przponere partem communem. Tropic Priorum, &li Vbrum Petihermenias ante Pofte- riora & Dialedhcam,& alias. Diis. ^ Diuifionesautt huius libri fant 0o (ermones: & quliber fermo partitur in partes maiores, & mine 1es,& maiores in mninores partiun- tur.& nos narrabimus iítzs parus in proamio cuiudibei monis 'IO- MANTINI TRANS. cun&isrebus nalibus: in Soda ve. tractatde reb? Tropris vnicuiq; neri naturará diuerfará.& hec pa. adhuc fecunda diuidif in nume t im dineríorá &obhanca in hacarte reperiunt plures. Fe poliaui acidi ide acciditarti Logicz , &alijsartibu Verum. ES cbisin hisardb"a Prijs. Ppuescis Primaellquia d netiuseft natura apud nos, d pr prium:Secunda,ne in ipfa doli accidat repetitio:nempe vt eadér bis. Pici repeut Tertia vt pre pofitiones d fiunccirca hoc,fintp mz,atq; propriz . vt, exempli qui purs ii epi LIT les duobus re&tis, oio ved demfatione , 4 cóft ex prpofitionibus primis:ed q di moníirat hoc de incquilatero , v xquilatero triangulo,tunc propo tiones eiusnon crunt ofno prima iquoq; «óne fi quis demóftr iojem, vel alal, vel aliqd aliud pa: cularium obtinere primá materi his vtiq; rebusoporret vt parscói & vlis! Proprias de particul zesvt liber Priorum, & lib Petihermeniaslibrum Pofterior & librá Topicorá,& reliquos qx queltbros. Partesvero cius & 980, in o&olibris pofitz fuut : quilibetliber diuidicin magnasp tes:& ille magna in minores:& c que minoresin exiguores: & qi non duiiduntur primz partes:& « que definet dimbo in plures qu :& hoctotü iuxta naturá r. qua tracatur.& quandoque a |uz res expofcunt vt ingrediant dasdiniücnes ppordinédoctrir. q InLibrosPhyficorum 4 À anrinya rzaxcI. MANTINI TRANSL | D quidem partesnosenumerabi Resin flote vaiuzaiuf ibd. fcfam eft r6, vel proportio elemen- Wero Proporrio eius ofbos aétijs fpe- Locri idend - na- naroniisad reliquas reine: m fe (peculai rie eft; sr cun died usi s Hari daoborencdis: T[ vouseft proper Fach d rphapuial vam; exercirinm, ficut. d &füntip' fciz Mathematicz:alre iik k £ alius pp perfetionem,] qui ráv bd imr ipis piethoneses Tan iti ob guis Carp vfus: d, Proporóo px libriad (cié di Eis Nain E i iftius Nr ii" lib ad nal tiam naruralem ít inl elementorum rci ad ré:quia ifte li-. 3 ber res, e Price rilodum e qui alloqui naruralis, Viadocrinz huiuslibri funt fpe. GesdoGrinz vfitatz in hac fatia: & fant modi omnium difciplina- rum. demonflratio: o fign M dens firatio canfz, & demonflratio im- fesrquam uis fignum , & cina plus vátarain bac fcicntia:& ali do cft vütata desnonftratio torü rci adipíam rem : nf bicliber continet: qe ht veluti pund.. E ia,& vies radices ad ea, qua: profe huiusfcientiz vult tractare. & Mom ioarnerqui i ineo us ing, ia hacc feri olent: quiquidem fant modi. iofum rcs ri 'rum demfationá, ni Eieu demonftrationt q zr &demonftrauonü ppqt demenflrarion lutarum med fimpliciter:licetin hac arte maior ee aioneiql c, fiant, fat nftrationes: d: raro enim fiuntin cadem demos lira nesabíolutz:contraid, qd fitinip- F fis Mathematicis, in quibus(. fiunt. vtpIim demonftrariones fimplici ter&abfoluts. Vüfinfu Rx mó u&io doctrine g fitp definiti p diuifioné & co,q p enthymema, &eo,q Pindu&tont cen pexé- ld. hisetenim quinq; modis oibus vrunfipiz artes demíatiuz , co pa- poer Poffteriorü traditá p hzalio m6 Mine de 10du&tionc, d vrafars Dialedi ars Rhetorica:vif.n.ars penc ldu&iSe,& ars Rhetorica exéplo. A üj Qua Nomen author - lins Nichomachi,, fapientiffimus Confile. j. ca.có ek. Procemium Auerrois G ANTIQYA TRANSL. Nomen huiuslibri eftaudit? na. turalis/fiuc fermo naturalis: fed, c(í acciderit (ermoni qaudiatur,muta tumeftloco fermonis auditus fec dum tráfamptionem,& alteratio nem,propter dele&arionem , & ex- traneitatem cxiftent£ in verbismu. tatis , fecundum quod delararum eftin Rhetorids & appropriat hoc nomine,quamuis ít commune to ti hnicarti:quia ifte liber eft princi pium, & radix totius iftius artis. & yocatur pars nomine toti*:quia eft in potennaomnes :ficutele- H mentum eftin potétia omnia gene rataerco. Nomenaauthoriseft Ariftoteles, Grzcorum,qui compofuit aliosli- brosin hacarte,&in Logica, &in Metaphyfica,&ipíeinuenit& com pleuithas tresartes. Inuenit.quia quicquid Taenitur fai| ab antiquis in hacfciétia nonet dignum,quód fit pars hui* I arüs,necambiguitasetiam,nedum qp principia effent, Com- MANTINI TRANIL Q uid ait nomen ciusfigiet,in- telligit dé ipe p aufcultadoné phy ficam,ofon£ phyficá: fed cü contin gat ofonem fieri p aufcultationem, AMeo víuseft vocabulo aufcultatio- nis, vicc ofonis, p mod metapho- rz, & tranímutationis, ppconfoni ti&,& difonandá,d fieri foletipri- misdictionibus,vtin libro Rheto- ricorum explicat fuit. at indiditei hocpropriü nomé, licet fitcóis toti huicarti:quia hicliber € fundamc- t, & principalisradix huiusartis:ió pars vocat nofe toti*:qa virturecft o€s ptes:quéadmodü cfnt é vira. tcoésresquzer ipfo oriuntur. Author vero huiuslibri € Arift. filius Nichomachi,maaifefliffime Íciz apud grzcosnotus, q fuit quo queauthor reliquor(i librorá , qui Thacare habenf,aceoris q inane ica reperiunf,necnó tractatui m: fca Diuina fueniunf. ipfeq; nitinuentor hará tri arti, né| artis Logicz, & fctz Diuinz, ac Na turalisfciz,ea(q; ipfe perfecit. Qd aütipfe easadiuenerit patet. quia,li quid fuit did de his rebus abaliquo alio fter ipfum,n& dcbet recipi jpaliquo principio harü ar- tili neq; p aliqua pattermo, fi gc repericab alijsdictà de hoc,non de betpro dubio produciin hisartib* longeq; min? dignd eft vc. recipiat ro prícipio earü. & hoc fatis pare in fuis libris, vbi facit verba de ipfis roponendo eortt verba in histri- Desinecnonex libris, g nunc repe riunfeiafcnpti , licct fint admcdé paucimaximcconflat. ná poft] n« tuerelibri huis viri,libri fideceffo rum ciusfuerunt abi liti.Inter libros vero, InLibros Phyficorum A SUYA TR AMNSI. Completitquia nullus corum quii cum víquead hocté Posquodeftmille & quingetorum annorum,nihil addidit,nec inuenit jn cus verbiserrorem alicuiusquá urads. Pr Ettalem virtutem effc in'indiui z.c1 & doo vno miraculofüm, & extraneü 4, D griltiu&becdifpofitio,cum in vno uU bomine reperimnr,dignuscft efie di ic ymer inusmagisuam humanus, vH esple mm & Etquoniam nos compleuimns ia przccdeniia ad hunclibri Ea14, & compendiofe expofüimus ili , UE es denm i it tanfredcbemus. ua $ MANTINI TRANSL. teipfüm zditiin his rcbus p vi&do D &rinz proximiorcsfant libri Pla« tonis :&fü pauca. admod( fintea, f inciscontinent,in rclationeadilla E libris huius fapiétis cótinent,d ff pauciora in vna (cfa,g in ala. "uod aüt ife pfeoritipfos ate conflat:cü nullus pofteriorá ei* v(- que ad fcnstfs, qj fiit fere mille & quingenti: gnneporiie quic adde- rehis d ipfe tr: uit :"ncq;aliquid imj qnod fit alicui? momé ti,vel confyderationis, Inueniri aüt hocin vnico indiai duo eftalienü;ac maxime miracu- E 18. Hzc ait,cü reperiuntin aliquo viro, debent potius afcribi diuino ftatni , humano : &idco antiqui Mover diuinum. Et ig fuerunt q breuiter ex pofitebz otto intentiones, fiat Maid ier deg dede eld Te ipfe diari hoc fuolil Ernfentaneh eft: li expofitio- né vniufcuiufq; librorum cius. In hocprimo phyficzau- fcultarionisprimá ci* propofitum. eftfucftigare quid fit prima cá ma- terialis,cóis cun&tisentibus natura- libus:& continer trcs fümmas. InPrima fumma: agit de rebus, qbus fatus eft hunc: uülibrü. In Scdatraftaf de oplonibus antiquo 6 quas habebant dc hoc principio j; deftru&tionibus, In Tertia nit oploné fuá de hoc principio. rima fümma cótinet tria capita. In Primo ca ponif, gppofitt h? féiz. In Scdo de generi! demronti, df hoclibrofiuntagirur. In Terno de modo ordinisdo&trinz, quo p- cedit in hoclibro,&in fcquétibus, Ariltotelis Hi ARISTOTELI: DE PHYSICO AVDITV LIBER PRIMVS, Cum Auerrois Cordubenfis Commentarijs. SYMMAE PRIMI PHYSICORYM. » A Tex primo vque ad.6.oftenditur quis (it modus procedendi in (centia Narurall ad y. refelluntar vetultiores,qui non naruraiiter fant loqm pa qui lite A 6 ^ ferae ad ctia principa A 41víque ad 6o.ofleni 4 60: 5YMMA dit aacuralium rerum prinapia efle tra. in ncm de materia prima di(putatur ac de priuatione. Iud, PRIMA. De modo procedendi in hac (ceni, De Propefit bains fientie, Cap.1. aw utmenta, ex horücognitione:tunc.n. pu^ 1 ramuscognofcere vnüquodg;, cücás primas cognouerim?, & principia prima,& vfqsad ele, menta:manifeftü eft qp &Cea, d fícircaprincipia (cíz,d de natu ra&primü determinar tétádü. pr] ena difpofitio certi. Ide, €7 [cie moi buys , babentibws prícipra, aut canus , «txt elementa, non. acquiritur mf excognitione slork: eredimue.n, m vnaquad, rerum ip[am fcire. Jémerimus caufas kA fimplices € prima principia eim donec ps wentampe ad elementa eime: mai à fefium efi qd in [Gia narurdlii epertet primo querere determin fionem principiorum eius, Nccpit hunc librd a c pp quam fuit cófyder; tio huius (cíz in tionecárum rerá nac ralium,& dizit, Quoniam difpofi tio.ideft.quia declarará € in polte rioribus q difpofitio fciz certzc busartibusdemfatiuis, cófyderan busde rebus habétibuscás, vel vn quatuor caufár(i,aut. rplures vnaat 06s, non acquirit nift ex cognitió caufarü. Enon intédebar píciam &ceritudiné (ynonyma:" qfi no mina fynonyma non vfitantur i fciéria,& doctrina. iu Phyficorum À &llintendebar difpSnem fi ceri: P fanc eft £a mila perfecta, & WR im, alisctim| deis terminaras per res determinatas. Ec dixit habentibus priocipia, aut cau fis autcleméra. qma artium fpecu Iatiuar aut fuará partium funt f- 44, que confyderant de rebus fim- piles care fbas princi ijs: S hec efldifpofiio fcz confy. cmaris de js principijs& primis cuiusli secus. Ecrit princi- pia, aut caufas aut dementa, pp di iandriucger pritcipainboclo- in per principia in hoclo- Mid cocarag ntis A: montes & per Ve Quin tnes e p ema cian d pes fnt partes rei f mareriá, & formá. Me & vtitur hoc nofe principium pro- seii Ic fimiliter boc nomine caufa, xke. ja (ant noia (ynonyma,cfi vfitent ds dui. Cbiter.& fic, vt mihivf/ezpofüit Ale m&vi- x. Etintendebat Arift.per hücfer Mies mon£ docere non oés artescon- ULP UTE "v tantá, - MaclE Mabematicz A quodi de trib*can cs fef. rmali,& fine, & eft ie fa Diuina,& (Já dequatuor cau- 1Mec c feft cia. Naruralis.&,quia hoc Vitas non fun manila in hoc loco, in- SEES dnsitermone in form& dubitatio goma, 15» Kd.habennbus principia ,aut i perg imr Tt fn idem e- az quif, fi ponaf qp ille res! it pri "- rax, dut finalis utcemé tria, aut oia. & impoffibile eft vt hzcooniunctio, aut, fit ficut copu- 3 Vidcem. Tm. laius:nam difpofitio cetut(icin do modici 6 venitur in rebus habentibuscanfas D 3284 petfdam illará caufarum, icut inuenitur in bane e nescauías. Et, ci pofuit] pónem , induxit Fiimonius 2d verificádum illá, q» feré induxit in. pofterioribus Analyticis,& d.credi mus.o.in vnaquaq; rer, Sci.& fi-- gnum eius,gd diximus, q difpofi- tio fcfe cerue dealiquo non acquiri tur nif ex cognitione caufz eius: qf omnis, qui drcit fe &irealigd, nondicithocnifi qfr (ciui illud p. füssomnescauías ppinquas,& re- motas: & hocinuenitur in of, qui. aliquid fcitin veritate, aut fm exi- E Bimarioné:& giniftapr (itio- prisornirpi yderantes» m € Sophifle, vt dixitin ferorber dtum fouerimus Fd caufas eius fimpliccs. & intendit, vt yid. mihi vf caufascriftentesin re, pH- artum mas,n6 cbpofitas.& funtprima ma &r.ce.c. teria, & vltima forma : que.n. fanc te 6 Me preter primá materiá, & vltimá for phy. csi. má cuiuslibet rer naturaliá funt Oppot.ii fateri compofite, & forme cópo- Mccék tz. D.d & prima principia. & inf 2íece dit,vt vidctur, per prima principia uim &nis primascanfas, qua füntextra ré, f. omnid re ptimá agens, & vltima fin&ofum F— 1erá.D.d donec pueniamusad ele- rd 3 Me. métacius.&intédithic pelementa rient caufascriftétesin re, ppinquas, & zim. e£ntiales Et innuit p pow de Vici qdo&trinaordinata£inapered co n ite cr primarü rei cogno ES Sept dei de intédere cogoi tion£aliarí cír remotarü fm or- din&, donec perueniamns ad caufas inquas. & fm hoc vtifhocnole Sadenin alio m5abeo,quo víus£ illic pri* fm fui moréThabée. lich (officirudiné de nofbus. E» vu zquods Í do&rina. Phyficorum G Etcum pofüithanc maiorem p- Qioliciar pofitioncm in hocfermone dicen- tem qp ícientia certa de rebus haben. tibuscaufas, & clementa non acqui- demíari-- riturni(i cx coguitionecaufarum, va vide. &clementorum corum,dimifit mi a2..19 porem propofitioné, & induxitcó- dufioncm,quam inrenditper hunc fermoncm de disi manifdtam eft gin (cientia naturali, &c.i. manife- um cft:qi ex hoc fcquitur q qui vul largiri fcientiá de natura opor- tetipfum priusquzrere determina tionem caufarum rerum naturaliü habentium caufas, & elementa. Et. H ifie (ermo componitur fic. Omnia. naturalia habent principia ,caufas, & clementa:fed habétia caufas prin. €ipia,& clementia non fciunturnifi €x cognitionecaufarum, & elemen torum : crgoomnia naturalia non fciunfnifi ex cognitione füard cau- farum,& elementorum. Degeneribnu demonilrationum, quetha Jéeuiafumt. — Cap. 1. Nnataautem eft ex notiori^ busnobis via, & manifeftio ribusad manifeftiora natu. J rz,& notiora:non enim funt ea dem & nobis nota, & fimplici, ter. Quapropter neceffe eftad hunc modum procedere exiim-^ snanifettioribus quidem natu^ 1a,nobis át manifeftioribusad manifetioranaturg& notiora, q' Et^ yia ad illa efl. de rebus no- tioribus C77 manfeklieribus apud mes ad res que [ant mamfeitures n natur azilla enim , que [unt co- nita apud mos non funt illa , que. funt cognita fimpliciter. Et ides epertet nos ire per hanc"Wam, (5^ "venire de rebus , que latentires funt apud naturam ,C9^ manife- Slieres apud noi, ad res, qua [unt manifeklieres , £7" netieres apud Bafuram . Cum declarauitq oportet Na- turalem largiri coguitionem caufa rum,& clementorum, incepitde- dlarare viam inducentem ad cogni- tionem caufarum rer(i naturaliü, & naturam demonftranonum lar- fadom caufas rerum naturali, d.Etviaadilla.i.uiainducensad cognitionem caufarum rerum na- turaliuny,eft de propofitipnibus ac- ceptisex rebus pofterioribusin e£, qua funt notiores, & manifelliores apud nos, ad conclufiones priores effc, quz funt notiores, & manife- ftioresapud naturam&latentiores apud nos:&eft modus demonftra- tionum,quidicitur fignum. Et, c declarauit naturam demonftratio- nisqua vtitur hic,redditcaufam,& dixitillaenim,qua-fuat cognita a- pud nos &c.i.& caufatin hock via , pet quamirur ín bac (cientia, debet. effe à rebuspofterioribusin effc ad resprioresin efle,eft quia illa, quz füntcognita apud nosin rebus na- turalibus,non fünt illa,quz funt co gnita fimpliciterideft naturaliter ; uod eft contrarium in Mathema- ticisillaenim quz funt cognitain ills mpliciter, & üntcaufz prio- resin effe,funt cognita apud nos. Quiaigitur naturaliter procedim* dc (cito apud nosad ignotnm,fi có- tigerit vrnotum apud nos fit notü apud naturam,tunc demonílratio- ne Liber Primus ne eorr erütdemfones pac le : &, fi contigerit vt no- £i ua. mosnon fiat aod; id pa- St nri quznó fant priorain effefed Lm fteriora, tunc. nftrationes Mord in. mE de umero fi- ; goorí, non. foncsfimplt . Et, Bett cm noGficauit qvia in hac (cia fa denio efticipereà rebus notioibusapud rca nos, &intenderc ad resnotasapud IE namrá &ignotasapud nos, & qj i- y. polteft alter in hac (cia incedere, €&.aem incepitdedarare qp pet hanc viam Bi doe opjin hoclibro ire £ op; ipfum bie cüfyderare de boc , qd eft de rebus anie cis. cognitis apud nos, procedendo ad B rescognitasapud narurá, quz funt «nz quz fitr, & d. Et ideo oportet. morc. Deinde demáftranieque intillaquefunc itaapud nos, &larcsdora apud eram &que fantilla, quz (untcogaitiora apud naruram, &ignotiora apud nos. Sunt autem primum nobis dilucida, ac manifefta confufa magis: pofterius autem ex his notafiunt elementa, & princi, piafjs, qui diuidunthac. Etilla , ue primo fuot. sos euidentia, 77 manfefta funt. mixta , f- compofita propric : de- 4Ade in. pofiremeo oe m- his exifis elementa , 7 princi- pua manifefta . 3 Didt&illa d (unt. ita; crée! sorpimo der 'narariibus ur nadar compofita caufata ab elementis, & Sure illa, 4 fantignora apud nos natura. 1c licer ane. aufi cópofitori (ed pof Eos fibileeft ex rebus compofitis,i ex. aenxra,. juétibus carum cognoítere. c 7 caufas: adco qp ex hoc erunt notz D allecaufe,ex quibuscóponunt cau Íz autem funt notiorcsapud natu- ficqa aura facireópol Itacr cau- fis. vnde vf q» caufz funt nouores apudillá : ficuteft difpofitio in re- bus aruficialibus cá artifice |f. qim caufe funtcognitioresapud illum, fiigitur nos ageremus res natura- les, runc cauf; cflent notioresapud nos: (ed, quianosnó habemusage xecas, ideo difpofitio in eis apud noseítcontraria difpofitioniin re- bus arificialibus. De modo ordinis dothrine. Cap. 3. E Vapropterex vlibus ad videct. fingularia,pcedereopor ux tet.totum.n.fm fenfum , pos ir notiuseft: vieautem to void gà tum quoddam eft: multa enim Znterib* comprehendit, vt partes , vlt, pore o- Et ideo opertet procedere dere cedere. Dua moti "ynswer[alibu ad parti- eulares."yniuer um.n.motins efl im fenfu: ev* "vnmer[ale eif aliquod. ynser uen: yniuer [alem.continet. res plures , tanquam partes . Cum dedarauit qcaufa pp quá F debemusire in hacícia de i bosad priorseflquiafemperdebe musire deillo, qd eft notum apud nos, adillud, quod cítignotá apud. Dos, narrauit q pp hanccám, Lire. de notiori apud nos ad latentius, oportet inciperein ordine doctri- nzácognitionc cárum vium, & accidéuum vliü,& d. Etideo opor- tet procedere, &c.1.& cá, pp quam. fuit necefle vtdemroneshuiusfciz: fuerint figna, &eftire de notiori apud nos ad latentius ,oporteteti& nos Phyficorum G nos procederein doctrina de rebus vllibusad particulares, Et intendit. per vfia vniuerfaliffima fabftrata, 4 poffunt inueniri in iftis reb? rer( naturaliá.f. dc caufis, & accidentib*: qf, quanto magis vit fucritcóius, táto magiscótinebit. Ftex hocfer mone declaraf q intentio ifbusli- fALVfb* bri eflloqui de rebus? [vlibuscóib* Fire ofbus,] quzconftituunrur pnam. saviaot Etcumd. particularia, nó intédit basosibo Hividos imma fpeciesauti, vide qua funt quafi vltima fpecies. Er, ia Plo dam dedalauitmodum ordinatio- H nisdo&trinz in hac(cienria, &eft fic& Oportet procedere deillo quod p cóc, ad illud, qüod efl magis pd lllad, quodeft magis Colles, Coe. cftnotius quemadmodum via demonflrationis in hacícientia per hanccaufam necefle fuitire de fterioribusad priora: incepit. caufam, pp quam fuitnecefle vt ve. intelligibile fit notius particulari, quod eft fub illo&dixit vniuerfum. imAcidet resviesfünt norores apud int.lfm d particulares f. fpes: Savi atimdorindiuiduocom fito : & cópofitü eft notius apud "m n fama. quéimodum iftud vni. - ueríum eft notiusapud fenfum, e15c14 eft quafi prindpium fidei fmi Videcóa. Tim. Alz ci. & C7 ZW a 34-8cx.de cia, quz funt caufz illius vniue: Gene. vex. demonftrar, ilt vla (antnonora. C».5. apudintelle&um g particularia:vfe enim eft aliquod rniucrfum , cum. contineat multa. quia igif ita fe ha- betadintelle&um, fcutcompofitü particulare ad fenfum, ideo difpofi- tio vlhisapudintelled'um eft difpofi tio particularisapud feufüm.. caufa igiturin hoc, qp viz demonftratio- nümin hacfcientiafünt decompo fitisad implicia,& in hoc g princi- pium do&zinz eft de rebusvlibus, eft, qfa vniuerfüm demonftrarum eítnotiusapud (enfum q ei, & viet notius apud iotelIm G prc p Et, c declarauit q vita milat'vniuerío compofito demon- ftrato, dedit modá fimilitudinis,& dixit vniueríam enim cótinet mul tasres ficut] i. vie .n. contine! multas fpés, 4 funtfübeo,ficut par tester compofitará indiuidualit Patiuntur aüt hocidem qua dammodo & nomina ad ratio. nem:totum enim quoddam, & indiftindte fignificant, vtcircu. lus:definitio aüt ipfius diuidit infingula, Ac pueri primü qui^ dem oés viros patresappellant, & matresforminas polttrius au tem determinát horü vtrung Et iam accidit bec idz queque- medo emnibws definitiones: fü Á "user fum . bec nemi circnlne Mefinitio eit. dioguns per particdleria, xt puer exifhe- mat im primeipie omne virum, qu "Wdet,efe patrem eineey* omnem mulierem effe matrem eim: dein- de in plíremo diflinguit ,Cy* de- ferminat vvuna, Cum declarauit caufam,proptet qui set notiparti Parieulari/quoc eft fübeojinoxpit " eer ied IM. eft notiusapud nosq illud, ign ficatdefinitio apud intcl |, &d Etacaditfifr hocidem itc. i. & pj bác cám accidit fifreis,d ignifican nola apud illa, quz fignificát defin. tiones, ... Liber Printus "nenapiiph a fant nocora cis,j D.4. fignificat enim aligd vniuer- fam&ci.&cáinbocgi digni ficát nola, (ant notiora defiónil eft, qii nomécít aligd vninerfum, nofata : &illnd vniuerfüm. n6citdiftin&á: vthoc nom£ circu Tusgd fignificat vniuerfum fdiftin- uo dolio vem cis do ga m ii jná efl pictus ,à qua. oi lezexcubus ad crcüferenk fant zquales , eft vninerfum diftin- eü& inará Loo pii ibascóflitoit circuli us, Sc 2 re xiociaenicba can diri ingauit p particularia. vocat enim. denm pe Mc parécularia caufas indiuidui vnrucrf. Et dicit quo- quomodo.qià illa quz fignificitf. momina fpecierá , affimilantur vfi inquanrü continct caufas,ex quibus confituirur (pés,& differuntab co, inco g viecontinet fp&. vf ergo eftaliquod vniueríam fpeciert : & illad quod gnificát noia, eft aligd vniuerfam, diuifüm aüt in caufas, Vi -Me cx quibus coaflitoitur fpecies . vni- RT. uerum veroin rei verirare eflindi- &cideGe murio itum, demonflratü: € &filk pactesin rei veritate, que func. T oinidui-& fantillz de lui- dixit qp funt notioresin fenfu q- cauíz. & ex hocg iftud vniuerfum. eft noxius. fenfum caufis, Écau fain hoc, q via intelledta (unt no- Sorsapud intilin d fac paruesintel Ee nd hoc qnss flerioresin eff fustnodor nos. . Etqueretaligs Eris as imo chiden doraspal sos. & ho » qd dixit poli 4&acidit hocidezn in nolbus Qut. 8 definirionet aS (antide: qi D. impolteftipfum intelh Tes mifta copo iadiuiduademon flzata:cü exiftis non procedarurad dmm princi isinrrledanf . enim fant "ylfi:fed procedit " A.L&mi- pr sede ld fica clon exin le dividuo.ergoifta ch difpofitio fpe- ici apud (üascaufas, & difpó eius, juod fipnificát nola apud illud, qd Knives iones. qo i; mr fuit hicalium modum? A at dicamus qp in primo fermone prims - fecit cóparation£ imer fpés, & (uas caufasfm fidem, & dixit fpéscom pofitz apud nos(ünt notioresfuis anis is (pecicbus pcedi- identibusexitétibusincis in hocaáit (ermone fecit cóparatio- neminterfpés,& caufasfuasfm ima ginsrionem, &disipillnd quod ignificant nofa, fantnotiora. nos jillud,quod fignificantdefini- tiones, Sunrigiturtresmodicom- Tre mo- pofitionis,f.cój fiio fpecieier uis di compo caufis: & itio. isex fpecie. iur: &eviryilarlcompolitond eft notiotapud intelle&t q (uz par tesitertiaaüt compofitiocft compo y fitio individui ex fuis paribussf: jo eeu Tquz füntfm fai" qualitaré: &illa notdm cbpofitio eft notior: pud fenfam q qualitas. faz &coq ifta compofitio Vide 4- £notior apud fenfum ,ideoilliduo 1$. cat; modi compofitionis funt notiores com.r. apud intelfin. Etiden nóeftremo *&1. quan tum ipfam intelligere p hoc, qd di- tiatem- cit& illa, quz fantapud nosmanife pow fla, füntmifta compofita fm duos Vide peo modos compofiionis. sópónem 3 indiuidui,& cópónem fpeciei:indi- cundo widud enim compofita licecnó (c ina princpium in doctrina demfariua, tamen G *AL illius. Phyficorum zamen eft principi: juifirionis *viisquodcft principi demonftra tiuz. Etcá dedlarauit cóc eft no tiusapud nosq propriti,quéadmo- dum compofitum eft notius (impli cibusfüis dedit teflimonii fü p hoc, &dixit Et puer cxiftimat&c.i. fi- (i eius, quod cóeeftnotiusapud Ea propriü,eft,quia videmuscó prehenfionem cóem 'epro priam cóprehenfioné . infansenim. in principio cóprehenfionisexifti- matoém virum effe parré, & omné mulier£efle matrem: &,cum vigo- ratur intelle&us aus, cognofat pa- H treminter ceteros viros, & matrem inter ceteras mulieres. Ifte igitur eft prologuslibri: & continerinten tionem,&ordinem cius& modum do&rinz demonftratiuz. $YMMA SECYNDA. Ani iniones de principijs nam- Tilibas crimina, easi; deftrui De opinionibse antiquorum circa qrisdpis Cap. n. 7.1] Eceffc eft autem aut vnü effe principiü, j| aut plura, Etfi vnü, I —' autimmobile, vt di^ cunt Parmenides, ac Meliffus, aut mobile,vt Phyfici, hi quide aerem afferentes effe, alij veró aquáprimum principiü. Si ve^ 1Ó pluraaut finita , autinfinita, Etfi finita, pluraauté vno , aut duo, aut tria, aut quatuor, aut fmalium quépiam numerum, Et, fiinfinita , aut fic vt Demo critus genere quidem vnum,fi gura veró, vel fpecie differentia, aut etiam contraria, Etopertet nece[fario vt princi. X qm fit ynum, aut plura Y. 5i 7ynié, aut immobile, vt dicum Pav. menides 7" Meliffus aut mobile, "yt dice Naturdles:quidam emm. ter:quidam aiit aqua. 5i yero prin 14 fuerint plura Yne » 4L erunt nita, aut nfinta. si gitur füe- rint plura Yno,e7* finita, aut erit. diuo, aut eriit tria aut. dut alterius numeri nece[fario,quici Ffit.si it anfinitasaut erunt, ficut 1 dixit Demucritw, eade in genere, Jedinfigura,o* in ferma diuerfa, «t erunt cum boc contraria. Finito prologo incospit pfcruta- « ride prindipijs Sibusoimmtum re- rum naturalii, & dixit Et oportet. neceflario,&c.i. & oportet fm natu. ram diuifionis vt principiü exiftens jnrefit vni autplura vno:&, fiali- quispofuerit principiü effe vnum, tuncillud vnum auterítnó tráfmu tabile,vtdicuntParmenides,& Me- lifusqui dicantnon natr,quia ne- ganttrapfmutationé, & mot( : aut. tranfmurabile, vt dicunt Naturales, quim loquuntur.&fm naturam. linifionis deberent dicere & fi vnü, auterit finitum;aut infinitü : vt di- cunt Parmenides, & Meliflus.fed in nuit hancdiuifioné per diuifionem. plurium principiorá, finita, & infi- nita Et dixit vt dicunt Parmenides, & Meliflus.i.f raginai fuerimus qp Parmenides, & Meliffus-vtantur. Rocnofeenspro prícipio: ifti enim. non dixerunt principiü effe vnü im. mobile ed ens vná immobile.& fic poteít Liber Primus À& poseft quisintelligere per hocno- menensnon ium entis.&eft onnenicnuits, vt dicer poft quo- miam, fi vruntur hoc nolc ens pro incip& non poflunt dicere ens efie vná:qfü principi habetin feduo, principii, & illud , caiuseft principium. Ér,cüm [duxit godos, quos pótdicere qui dicit principid cfc voum, reueríuseft & ad nome randi o£s modos, quos pót dicere. dicens principia c£ plura Tno£pri pis,que funtin re& dixit. Ets Fracpia feit plara vno, &c. qf, foerint finita, neceffario bürnu- demingenerediueríain forma , & figura,aat diuerfitate cótraria, aut non coptrana, (infinita :auterunt eadein (pecie hiuerfa in quátitate, Mailen - vt dicebat Democritus. íedinnuit. doszcd. boccondiuidens hoc per prim(, vt dà focmi cft fans mos inabbreuianione.& in am £m iflo modo ít multitudo rerfi: mul Mer; titudo.n.auteftfm formá, autfm taut U^ quantiarem.& has duas multitudi nesdixcruntantiqui de principijs, & acuit diuifionem plariá princi- pyorum in motum,& in quietem : € nalius enim dixit plora Drincipia quicícentia efíc-aut quia contentus efthacdiuifioncin prfo principio. Similiter aüt querunt & quz. zentesquot fumt ea quz funt.ex quibus enim funt ea quz funt, quarüt primum vtrü hec vnü, anmulta fint.& fi multa finita, aninfinita. quare principium, ac tum quzrunt verum fitvnumyan multa. 2. Et codem modo. illi, qui uaria de cutibue quot [snt. prime. 9 enm quam perferutentur de ille, D ce uh in moi. perium. fur de cie vtri fnt plura saut vni. Q7 fi plura; virum finits,ent fs PIA. C7" fic erit perj[erutatio eoru, € de principio ,e7 de clementi, vtrum [int "num, aut plura. Dixit Et in hunc modum inqui fitionis diuiditur pfcrutatio eor, qui ( deentib* quot fint: &fantilli, qui vtunf hocnofe ens 4nig pce. pro hoc nominc puincipiur:ezifti pun: (o mant.n principiacflcentia:quia fo Ium eni lum perceperunt materiale pripcipiam,& non for: 1quare non feerontd ifferentià pe prin mae Gipium,& ens.ifli. n. "utantur ph.cs.ldé deentibus vtri int vnum,aut pfu- 1de28.c ra:quia intendunt per hoc nomen 5e; ^ ensprincipium : & fic perferutatio eorum in nihilo differt à perícruta tione deelementis vtrum fint vnd, autplura:cum non differant nifi in vexetfa. Deindedixit. priuseníq pere tentur de illisex quib*, &c. iq iier perferutatióe fua de re juz iunt principia enum , [Ser ALANI vtrü [9 vnum,aut: plara io plura.virá fi- nita,aut infinita. & fic perfcrutatio p. deente, vtrum fit vnum, aut plura, eadem eftcum pícrutarione de prf €ipio,autelemento, vtrü fit vnum, aut| P ura. 4 à Pho Ex di£lis cpinionibun. fico. fru mlom dfrni dto c Tag fi vnum,atqyimmobi^ le firid quod eft,confydera^ re,non eít de natura fpecula^ ri. Vtenim & Geometrz non ampli? eft ratioad eum, qui de ftruit principia fed aut alterius Phy.cicS.Àuer. ^ B, eft Phyficorum G eft íciétiz automnium cóis fic neg eiqui de principijs.non.n, amplius principium eft, fi vnü folü,& ita vnü eft.aut.n. princi piü cuiufdam,aut aliquorü eft, Et dico nunc quod con(deratio de ente; virum fit yrum ymmobi- le,nmn eft confderatio naturali. Quemadmedum igitur Gesmetra son bée difputatienz cii co, qui ne- faprecpaaoreme ep de boc fpeiTat ad aliam [cientiam. A Geometria , aut ad [ciam cóem. H.osnibus fcientyt : fomiliter Nam rale non btt loqui de principys an. men.n.erit hie principium em- sun fi fuerit "vnum tanti ,C7* fue-. rit bmoi yná& principium.n. eft ali ense principi, aut aliquerum. $ Cumdmitgilli,qui vtunfhoc noleenspro principio, non differt pferutatio corum,vtrü ensfit vná, aut pluraà pícrutatione coríi , qui perutantvtrum principi fit vná aut plurajincorpitdicere o illi , qui. vtunf hoc nolecns. [p ipfo ente,& Inon incipio , dicentesipfüm efe ott immable mali di ftantabeisqui vtunf hoc nofe ens pto principio.confyderatio.n.ifto rum eft naturalisjllorá vero nó na turalis. Etdixit:Etdico nunc, &c. i,& confyderatio nácde ente, vtrü fit vnü,aut plura, & mobile,autim mobile,qf hocnomen ensnon fi- guiar ipfüm principium,eft per- crutatio innaturalis. D. deditcau fam,&dixitquemadmodum igitur Gcomerra,Kc.i.qui dicitensvnum efle, & immobile, ncgat principia, quz ponit Naturalis, f. entia latu K. ralia plura effc,& mobilia, & haben. tia pricipia.i.compofita.nam pofi. to enteefíe vnum,nó eritillic prin- €ipid oIno:& ift motu ablato non Mo eritillic prindpium mouendi,Cna- bit tura. & quicunq; hoc ponit P principià pola Nau alise F4 cft vtcli co non fiat difputatio:qué pri admodum Geomctra non difputat ^? cum negantibus principia Gcome- Qu viazfedloqui cum hmói hoibus p en: tinetad aliam fcfam,aut propriam, o5 socciem cbuCenis] pimam 4 hilofophiam,aur artem difputan- t Li Etdixit: fimiliter Naturalisnó c habetloqui de principijs.i. fimiliter gar ait de principijs notis per fe non £P oportet loqui in hac (cienua: aut,fi à; fucriteritalteriusà Narurali. D.d. vi non.n.erithic &c.i.fm.n.fermoné c4 dicentisensefle vni immobilená F^ erithocprincipium ofno, videlicet caufa rcrü naturalium.f.n.eft prin. cipium,eft illud,cui* eft prinapiü : 'e ens non erit vnum, fed plura. vno.Quuiigitur didtens effe vnà , & immobile,negat principia cogni tonisentiat ele] mura mollia cflldc principije cognitionis in hac pur prindpia,quz funt caufa motus, & quieusin eiseft principium cogni- tionis &effe.hoc igit nomen prin- cipium vítatur pro ambob?, Etcx pofuit hic modum , ex quo fequi €p dicensenseffe vnum negat pria- cipium effentic/& coguitionis& ta. cuitmodum,ex quo contingit dic£ tiensefle vnd negare principiaco- a, gnitionis,& eft plaralitas & morus. pe nam qui negat principium , negat ne pluralitarem,& morum : principi 74! enie(tci vuriufq;. Etdixit: nó erit qj hic, cà Liber Primus & hic&tc.Fm.n.dicent£Q eseft vnà, te ro inendédo fimplexad eiit prs o sipium'oino,quia prindpium exi- com| ionem, & pluralitaté , E dicere ensefic vnum eri e trarium.non igiccrichicpnncipii f tom pens faerit enim hoc mido, Lin, ] hoc intendcbaz, cfi dixic : & E. vat hmbi Lferit mpir. E Simile i confyderare anfic vnum dl &adalim qui HE - f is gfa que ft prftunn, Junt ex cie ]ue fur verbu, vt fermo Fleracliti, aut. ferme dicentu ens "ynió berninem. 5» Hzc io deente,vtrum fit vnum,zutnon vnd, &loqui de boceft imilealloqui, & perícruta- zi dealiqua pofitione falfa, quz nul C lam habetrónem, fed (olummodo dr verbissvt fermo Heradlti gola fantmobilia:autíermo dic£tis ofa entiacffc vnum hofem demonftra. tum.non.n.cít differentia inter fe monem dicentisolacfíe vnum , & diccnusomniacffe vnum equum, zutolaefíc vnum hominem, Aur foluere litigiofam rón£, qd uidem híit rónes & i idis: eteni im falfa accipiunt,& non Cogicd 2 lone tes funt.magisauté Meli. Vas ies O6 eft, GC n6 hiis dubitatione, na ds fcd Ynoinconuenienti dato alia jp cnsefle vnü eft de genere 10 " ildifD tont a autem nifil dif —€ ficile i. Et asfimilatur cuidam erme- Eis mi faphistice . €7* boc inuenitur in fermene [M elisfs , e9* Par. sun fequitur ex. blepifme fa [fer- m Melisfielt magu Yanm 77 sn elÍ sn boc dubium:concesfit.n. meo improbabile , induxit fam. per ipfam refidmas fermanes. Cum dixit: »fermodicentium p fi&orum fophifticord,i C Te rum; icorG, incovpit. game primam garuram fermonis juo acceperunt icétesens eiie vaum C Parmecides & Melif- fus & dixit. Etatlimilat&c.i.(etmo. corum, perquerm ratiocinantfüper hoc p enseít vn, fiis cft abuíds fermonmb? fophifticiss&hocfophif mainuenitin vtroq; fermone, per quératiocinsaf ambo. D.dixitizc iuntenim falfa &c.. ponunt.n.im. fist; llogifimisfalías propofitioncs. oz: faciunt (yllopifmum non con dodere. aut imphiciter,autillud, y. juod intendit cócludere:& talis eft. Simo vanus,vt dictum eftio fophi ftia C.quiacftex falfis propofitio- nibus,&ez malaforma. Deinde di- «s v. xit ed fermo Melifi &c. i. (ed fer- mata c mo Mdliffi eft magisvan? d (ermo ex&lis p Parmenidis:& non facitaliqui du- Póeib*; s bitationem:quiaconceflitin eo (p- f cnoidt pofitionem improbabile falfam: & t&ra «6.1. qi ensnon generatur,non hét principium:fyllogifmus.n. ciuscft qrfiens generatur, habet prícipid, Deinde dellruzit antecedens, & c6 dufit qj non habet principi, & pec B. dj.occait Mánia inj pz 2f pc" hil.&i, Mess ifti fy mumtc7. "lInhocpt cuediximus. Phyficorum G cxuitin deftru&ione cum hoc,g pofitio dicens q» ensnon. rd eftfalía.Syllogifimus aüt Parmeni- diseft,g quicgd eft fter ens eft nó ens: &qd eft non ensnihil eft: enseft vni Ifte &lnon concluficil- lud, quod intendebat condudere, eum hoc propofitiones ciusetií non funt vere, quia füntduplicesex zquiuocationc.conuenit igitur cf fyllogi(mo Melifüi in eft ma lusin materiz,& forma.fed dixit in Cog eftmiantvanusquia. propofí tio minorin co non eft neganua, * fed eftinfinita:* & runc fitio iat minorin prima figura eitondu- H dens.(ed noneftita de negatiua:(l ifimusenim non coududit.& in ; teligo per priuaiuam hoc, quod eócladens disitquicmuid elt preter ens elt nó minime $t ens & quicquid eft non enseft ni- loquetur poít in hoc, ifmi funt: Dohitticis cde it corruptionem corum, fi- Nobisautem fupponatur ea, quaz (unt natura,automnia,aut quadám moueri . manifeftum Hippocratis Chij Tetragonifinut, E. eft autem ex indu&tione, Simul K. autem neg conuenit omnia fol uete fed quzcunque ex princi püjsaliquis demonftrans menti tur, quzcung vero non, mini mé.vt Tetragonifmum,eü qui, dd perfectiones Geome- trici eit diffoluereillum autem, qui Antiphontis, non Geome^ trici eft, Nos autem penamie quod eia padre d p nn bila.ez* boc manifeftum ef exin duélione y nde cirea boc noneper- y. tet contradicere omnibua: fed foli- medo epertet contradicere es, quo. rum declaratio fundata eft. [uper principia, fed funt falazeis autem. qua non funt talia,non, verbi gra. tia.Quadratura circuli que efl fe- cundum ab[cis finem , Gesmeter. babet ei contradicere: qua autem fit fecundum antiphentem , mn babet Geemeter. Briflonis c 11 Liber Primus IY Brifloais Tctragonifmos, c — Tetragonifimu Antiphontis, Cum declarauitq fermo dicens. bium vtfüm fint níobilersutnon: NsAeex q'enseft vnum, & immobile, non ^ eft ermo naturalis, & o» naruralis non debet cótradiccre &dixit. Nos 2üt ponamus, &c.i.Nosa(it,cá inté dimusloqui naturaliter, ponamus mo q» oia naturalia , aut quzdá T mobilia. &hoc mani! eft exinductione rerum naturalium. Et dixitautquzdam,przíernando feabanims,& fotmis.eft cnim du- fed,licetnon moucantur,tamt fünt. naturales(ecundum q; funt in mo- bili.autdizithocquia dubitaturde partibus, quz funt apud centrá ter- rz,vtrum poffint moucri, aut non. Etcum dedit caufam , propter quí pofuit ifta & eft qo confyderatio ei* eft naturalis.* & q intentio ci? pri- manon eítcontradicere opinioni- basfalísin bacícictia fed desrmi- Bd nare motu 1er. * Inte prd non f tradic opiox Phyficorum 6 narefübftantias, & quiditamsrertt atfis hac naturalid; dedit ét fecundfufím ad fca) de. hoc &dizit:&cum hoc non opor- fiücias, & puce medi gibus A cf hoc quiditates fuerimus q oportet artii con- Verd nam Voice ibiehibus falfis faz ar- gium. Q tistá nóolbusi(ed (olummodo de- Eus. bereoortadiere eis sondudent pbyicom à primis propofitionib* illiusartis, n clyde flic cobclüfionc alfa 1eisafit, in Rigdio quibuseft peccatum in ip(isprinci- i. Pijsinon oportet contradicere. v.g. vid qim (ermo eius, qui exiftimauit mec. 2. quadrarecirculum,cum quadranit H lunares fi qua fant portiones $937 rculorum;oportet Geometrá c5- 8.74.81 tradicere ci : quia peccauit jn eis, d deala.c.. funtpoft principia. portiones.n.ca- &xj.&4 dentesin arculo,licet poffint! *- quadratazqualiacis;ri non fequit ex hocfacere quadrata zqualia cir . culo:namillz portionesnon coa- fümuntcirculum p diuifioné.iftud enim peccatum cft effentiale Geo- metrz,& Geometer debet deflrue- reipfum,Antiphonti aít n6 debet. cfcradicere.qffcam illefecit in cir. «ulo figuram zqualiálarerü,& an- gulorüm, & fecit fap quodlibet la- Vierum rangul( lfofcelem diuidé- , doarcus inlpiciétes latera in Duo media, deducendo lineas ad extre- ma lateris:& ficfecitin circulo figu ram zqualium laterá, & angulorü spaiorem prima,cuius numerusla- terum eft dnplus ad numerá latc- nm primz figurz:;& cum fecité f Bacfigurailid 1quod fecitin pria, inuenitetiam in circulo figurá ali maiprem fecüda:& ficexiftimauit, cum fecerit fic diuifio non proce ditininfinitum, (ed perueniat ad f guram zqualcm arculo;&, cm fe «itquadratum zqualc huic figurz, exiftimauit tpillud erac X zquale circulo. fedi e non crarefiotiale Geomeri EE Gcometer! 't principiu: li vifio litin. dtnitim: &ideo ài non dcbetei contradicere, n Sed, qm denatura quide, nó *! aüt naturales dubitationes con tingit dicere ipfos,forfitan qui^ dem bene fe habet aliquantulü difputare deipfis.hét.n.philofo phan hzcconfy dj 5 f iod ferme e» rin efl de natwra,C" fe dubitatio mes eerum non fint. naturales , e- Gum efl incipere parum loqui de. fuere 06. emn jderati enim de boc eit phidsphia, Cum dedarauit qp non oportet naturalem loqui de dubitationib* non naturalibus, & voluit loqui cá eisfm difputationem pp valitatem. proucnientem ex hoc equi incipit 3n hacarte,, incx-pitdeclarare cám. eogencem ipfum ad loquendum de hoc,& dixit. Sed quia accidid, &c.i. fed quia acciditiftis duob? virislo- qui naturisvtde vacuo , &infi- nito, alijs reum eft loqui cii eis inifisquzitionibusdifputariue fi cec nó ünt naturales : qm & fi loqui cum cis non oportet naturalem,ta- méoportet Primum Philofophá, nium proprium. qifi mul . tipliciterdrid, qd e, qüo dicunt dicentes vnum effe om^ nia'Vtrum fubfítantiam oía, an quania aut qualia &citerü vir |ui Liber Primus G (abftantiam vnam oia, vtho. minem vnü,aut equum vnum, autanimi vnamcan quale, vnü üt hoc,vtalbum,aut calidum, autaliquid taliumzhaec. n. om^ ed nt pulum, &cfunt lia dictu. Et illnd, quod eff. principi om. sium iflerx, efl ifÍnd,, quia ens di itur multipliciter. i fir dicit i dicut eia e£ ya? rao fecundi quidera fant fab t,Au quatstatei? ey" boc di Hoo yusner fuos emt qualitates?e7* Ytri ola fint "vna fubflantia?v. Yu bero aut Vnoee equa , aut "pne dic? aut sia fint. quale cid "ug lbum ant calida , aut aliud u esee Eel Dicit:Etillud , quod oportet, Il iin loquendo dc iftis:opinionil S2 ialoqaendo deilizopaionib" Tbek non naruralibus eft iftud. qin,cum. | fitnotá qp ens dr multiplt de decé £e i is qd igit dicamentum Wt4. me. fignificathoc nomen ensapud dicé tx le, ts ola entia e£ vnum? vtrü fithoc, ise" 9 olacntiafünt füb[tanticaut quí "UM diesantqualitatcs'i. voum 1 füb- flantiaaut vnum in quátitate, aut vnum in qualitate:& fic vnü fm oc nos &plura fm fpém. autint bocquod dicont, q omniaen ancraus indiuiduü,v.g. vnus bó.zut vnusequus: & qp omnes - tztes (ant vna quantitas fm indi- tiduf:& qp ocsqualitarcs fant vna qualitas cundum indiuiduü, ver- bigratia hoccalidum , & hocalbü, iw 1 autaliorum indiuiduorumaliorá K licamentorum.illa enim , quz ignificant hoc nomen ens, mult diftant:&omnia füut impoffibilias hocenim nomen ens aut ignificat. genusaut vnum indiuidud nume- ro:& quom, (ue fit, enserit. multa. Et,cum dizitiftaeni diftác "Int&ióes multum,&c." iotendit intentiones, IP dea dequibusdicitur hoc nom£ ensex pone e: iftisquz numerauim? f. vfe,&indi £vfe, & in uiduumillz enim multá differá: : m & vnaquzq; carum eft Tpoflibilis. hoc d Sienim erunt & fubftantia, 7$ec37 & quale,& quantum, & hzc fl pe ut feparataadinuicem, flue nó, nant vte, multa (unt d unt, Si veroom, X ptcsla Tia qualcaut quantü, fiuecum 1c; fit (ubftantia, ftue cum nonfit, inconueniens eft. fi oportet in^ conueniens dicere qd imposfi, bile.nullum.n.aliorü feparabile eft prater fubftantiá: ofanangs deíubiecto dfir ipfa fuba, Quoniam fi fuerit. boc fabFlan tia 7" quale,eo* quantis; foe iila fuerint diflintla abinuicem , aut men fuerint:entia erunt plura.ez^, M fiemma fuerint quale , aut quam- tum fne fübFlantia fuerit aut mà fuerit Joc erit improbabile:foim- pofibile poft dicviprobabile nal hi.n.caterorà feparatur a fubfHan I pa jceaffens per [e fingularis es" diftintTaxomma.n.dicuntur in fub. sello quad el fabilantia. Didc: fienim concefferint hoc 14. effc fübftanris aut quale, aut quan tum ,continyit eis entia. efle plu- za, aut (&cundum indiuiduum, B iij. non Phyficorum € non concefferiot vniuerfale efle, ut fm genus, & indiuiduum, ft concefferint ipfam effe: & fiue po- n&tiftz fdicamenta feparariabin- wicÉaut nó, fed dam exifterei q- bufdam, vteft verum. & hocintens debat, cii dixit fiue fuerint difta. sbinuicem, aut non fucrint diftia- Daabinuicf. Et, cá dedaraut hoc, &dixit:fi concefferint hoc eflefub. flantiam,& jrfi.& quale & vit pluf Q vnü przdicamentt, contingeteis entia ele plura, incarpic & diceref- e cótingens eis/i hoc nó conce(- [erint,& pofüerinr effe aliquod cz- H terorum fdicamentord fter fubft£ tiam : nam, fi pofüerint enseffein vno fdicamento, aut ponent illud effc (ubítantii,autin alio à fübftan tia Ec. direc ofa fuerint quale, &ci.& i pofuerintg phoc nomé ens pesi un aliqd peicamentorü poft (übftantiam, au; quale, aut q- tum: fiue concefferint fübftantiam. efle;aut non: hoceritim pole, &im probabile:fiimpole poffit dici im- probabile:conungit enim eisomni nocntiacfle plura. n&, fi pofücrint. ola füntqualitates tín, aut quan- titatesaut voum ceterorü fdicamé ] rorum,tunc au tconcedent fübítan tiam effe,aut non concedent, f con eedent,runcentia erunt plura : &, fi non ccedentillam effe, continget. illud fdicamentum eziftere períe, &feparari:& nullum czterorá fidi camentor( fter fübftantiá pót rari per fe:fed omnia dicun£in (üb ie&o:vrdecaratum cft in catego- Tof rijs&cum prdicamcatum, quod intendunt per hoc nomen ensfitin fübieo,ergo entia erunt plura. Meliffusautem quodeftinfi fd! itum effe dicit, quantum itaq aliquid eft quod eft ,itfinicum eniminquanto eft. fübftátiam aureminflni aut qualitate, aut. masflonem lie mon contin. git;nifl fm accidens, fiflmul& quanta aliqua fint.Infiniti.n.ré quanto vtitur,fed non fubftan. tía negs quali.Si igitur &tfabft tiacft,& quantum,duo, & nor num eft quod eft. fi verà fub. ftantia folà fit,non infinitü eft neq; magnitudine habebit vlla quantum enim quoddam erit Meliffue"vero dicit ens effe in fimt er fcundábec ent erit d «uod quantum infinitum.n.ef ai ti autem finita , aut. aut bi empofabile eft^Vt fit , vi per accidens : fi aliqua ex e cin eique funt babuerint. quantita tem.efinitio enim infiniti exige tatem , C7 non fabfFlanty neq, qualitatem.51 igitur ens fiu vit fubFlantia,Cy" quantum,eru dua, y nó vnum. C7" fi fuerit f Flantia tantum , tunc ens mne infinitum ne4, babebit mefüra empnine nam fs babuerit, erit ai wm, riori declarauit y boc nom ensdt de intentione vi, & partic lari,(indiuiduo:& qfi intende pillud intentioné ,tüc nóe vni, fed plura:& fi int£derit p ill. $ntentionéparticularé tuncaut c defdicamento fübz,autde cate licamétis:& manifeftd qfà fpc eli vtensfi vn intendunt ai Andi Liber Primus A indinidut czzerorfi dicamentort Li m ferrsbamvr rta c quale nin CS eaa dinidua cexerorá pdicamenrorum Sutctá exiftuntin fdiuiduis fa be:& fic ens dficAs, (altéerunt duo,indiuidud accidétis tab indi &indiuidud fubflantiz:incrpitde Vez; T. ftraere rdiquü contradiuidens, & dicamizo eftipfm efleindiuiduü fubftáriz. f& Mes 7. & dixit.Mcliffus vero dicit,&c.i.&, me. c&.. fi dixerint qp intendunt p hocquod dicunt,q enseft vnG , indiniduum poss oca wisiihp- M. deftrui turex it, qfb alter eo- rum dictceeqi infinitum Meli fus.& alter dixit finiti, f; Parmeni- D des&fm virüq; cótingit fi ensfüe Mena rit num, vt fit qtd vnum.infinit deam, d cnim,& finitum funt de differérijs esie 1 quantitatis. A hoc intendebat, cum Ze lxitinfiniti. n. eftcollocat in q- hocucid Mog. Labllandiam diciinfinitf, aut qua comis. litstem,aut vbi,aut aliquod aliorüí licamcentorum impolfibile eft p. ifm od cft fübftantia ut vbi; fed cft; de geraccidenm e ritpoSitá hiceffe aliquid fdicamé- torum,quz cá fuo efle proprio hat ii ita, Cp quantitasacci C dacis.fm honc modum igit df fub(tátia eftinfinitaant finita.i.fm. accidit ei,qp fuerit quanta : & fir. alijs édicamentis. cum pofuit. qrinfinitum eft proprium quantita ti ledit rboem fuper hoc, &dixit de fnitio. n. Infinin, &c.i. qf defini- Fosse ne Arni non mina aantá i us infiniti,ga. nocdfi dekoiiene abl, rd eius eft fuba, aut vbi . & hoc, dixit de infinito,intelligendá eft. finito.D.d.fi igitens, &c.&, cum de glaratá fit. infir plicat 'dequí tocius do ij Pducanea 10. D.d fübítantia veroinfinita,Ec, effe 13 tisper accidens: interidunt,cum di D cuntqenseft vnum,fübítanuá , & im:fübítantia.n.non df infi- nita , nifi fm qeft quanta: tunc enserirduo,non vnumf.(ubítána, &quanrum,fm o d£ip(aeffc inita, aut infinita. &fi intenduntfubflan tiam tín,tunc non df infinita, neq; hfe menfürá oíno.fi.n. haberet mé füram effet quáta neceffario.&ifta. contradidlio eft (cenndum fermo- nem,non fm rem. Amplius, qi & ipfum vni vn:mut. multipit dr, quemadmodü & 1 dr. quod eft,confyderandü eft quo modo dicunt vnum effeoc, dr «n, Vnum,autcótinuum, autin diuifibilejaut quorum ró eade, & vna eftipfius quod quid erat c: quemadmodum merum, & vinum. Et etiam , cuns "num dicatur multipliciter ficut ens dicitur co fue [derandum esf qiio dicunt totum. qe dicitur enims V nii aut eontinuo ant de ndiuifibil aut de eu , quorum ratio, qua fignifi- eat quditatem eíl Yna , wt 'i- RnuH.C?" merum. Cum deftruxit ition£ di- centé p ensefl vnd dicendo o&sin- 16 tentiones,de quib? di ensfm fimo fitatem,quod eft fubie&tum propo fitionis incepit deftroetc eam diui dendointenuones , de quibus dicit vnü,qd eft dicatum in propofitio ne,& dixit. Etét,cum vnum dicat, ei equemsdmodt nobis appa« ruitex dinifione intenuonum, de. quibosdthocoomen ens qifla io'nopeít al muni Phyficorum A fifrapparcbit nobis, fi diuiferimus intentiones de quib* dr hoc nom vnd. Et,cum dixithoc, incepitdi- uidere fm quot modos dí vnum in numero, & dixit:q di trib* modis, juorü vnuselt continud. v. g. vis linea,& vnü corp", & vna fuphici fecunduseftindiuifibile, vt pü tertius vero nola, (| (ignificant idé fm definition, v. g. vinum & me- rü.&intendit p rónem,( figüat q- ditates,rcrum definitiones. Siigitcontinuü eft,multa eft id,qd eft:infinitü.n.diuifibilee continuum.Habet aüt dubita tioné departe,& toto. fortasfis aütnihilad oronem fed ipfam $m (cipfam,vtrü vnum ,an plu rafint pars, & totum. Et qo vnüaut plura.Et fi plura, qo plura.Etde partibus non conti nuiseadem eft ró.Et fi toti vnü vtrag eft, velut ídiuifibile , qi & ipf fibüpfis. Et fi per cótinuum ens eft yi, ey multum: continuum.n. disodi- tyr in infinitum . Sed eft queiio de parte, €7' toto : €7* i non buie C fermens videtur exiflere per fe. € efl; viri pars,C7 totis fit. yn, dut pe "ne. Et fecundum quem i funt "num , ant plura yno . Et partes et nen continue, fi quely bet eft totius, C7 vn eft ide: quia mn feparatur ab eo: ergo ne- ce[fe eft, "va quadam conuemiant eum quibu[dam. 17 Cumdiuifitintentiones, de qui busdrhoc nomen vn, incxpitde clarare,& con(jderare de vnaquaq; earü,vtr( fdicefde ente, diri. fi pconnnuumenseft vnd, &c.i. fi intendunt p hoc.qd dicunt e eft vonm,quod eft contionü, op. teteosconcedere ipfüm efle vnu quodámodo,& plura. i6:co dnuum.n.non pótdiuidi in infir tü:& (icensnon erit vnum fimp efEn.vnum actu, & plura potent ffm diuifibilitatem. Et quiae accidit in continuo, & in of hüte. tes,vt multitudo ciusnó fol(i fiti diuerfitat&partium à feinuic£ ,! &fm diuerfitaté partisá toto,in pitetiam drerc hanc diuerfitate & inducit qónem contiugenté. tiquis in hoc,& dixit. Sed eft q5; i.&eft hic qó de parte, & toto p densex hoc(ermone : & vifum qfi non pendetde hocfermont ceffario,mi eft qó perfcrutanda fc. Deinde induxit qbnem, & di &elt vtrum pars,& totüfit i idem q6o poffunt dici effe iderr tum.n.vfcflc aliud à patte, &e fi partes dfntá toto,qüodiit e£: totum.n.nihilalfud eftq congr tio partium . Et,cum induxith qónem in continuo, dixit. Et ps étnon continuz,&ci..& ctiá in | tibusrerum continuarum, & n tinuari. v.g. manu, & pede ,&: rá partium cápofitarü accidit qó:qinfi vnaqueq; parnü eft i« cum toro,quia eft totiusj.non rataátoto, tunc vnaquzq; pa eru idétoti:& ficoés partes erü teríe ezdem: Sccaput,& n & collü eruntidé:ergo parsno intoto,&iftud impofe,qi (eq! totum, & pars fuerint idem , Íc neceflario . & (ermo oppofitu non exprimit pp fuam famof &cítqpols parseitalia à wto:i Liber Primus A temnibilalind eft q itio Trimmergo totum eit aliud à fe. ifa Sopbiina eft cipofidonis & dinifionis: qfi v |j partiü diefic aliad. dioto: pr nonpoffant dici cffe aliud à toto. At veroffi velut indiuifibile, nullum erit keen quale. Negitag infinitü eftid, gd et ficut Méiffus dicit, negp finiti ficut Parmenides. terminus. n. indiuifibilis eft,neqs finitus eft. EL fi totum, "Wrié, ita quod. »Á Jaduifibile , tunc men erit. uan fumant quale . Et ct ens. nenerit motum, Yt dicit saeliffon , net, fonti, vt dicit P. Indis Jhile n. eft finie non finitum. Com induzitillod, quod contin giteisfiintenderint p vnum conti auGinduxitenam impoffibile con tingens eis,fiiutenderint p hoc no- men vonm indiuifibile,& dixit: Et, fitomm faerit vnum, &c.i. fialiqs duitq,cum dixeritenseffc vnum, intendebat cfle indiuiitüc c: d €nitquanti ji neq; ful ciqumted quio eey meotorí:qf& omniaifla funt drui- fibilia aut per (e, vteft quanti ,aut Peracdens,vtfuntreliqua. Etcü decrauit qr dicens hoc non poteft €occdere hoc effe fubftantia m, aur. quale;aut quanrum,quod cft valde improbabilcjincocpit decarareim. poli quod conungithis duob* Wirisfecundum hocquod ponunt, non (cundum rem in fe &dixit. Er. enetiam non ericiofinitum, &c.i, Koontingit Parmcnidi, & Melo iu. fnlocq dicunt casnon firin&. n ui: ti, & bono quare idem erit boni, ji 14 Meliffosdicit,neg; finit, D ides.nam finitum, & in- libus, q ft finitum non dicuntur aifi dequan Duck ad t0,0n dc fine quanti. cldá ipm. Atveró/fiola quz funt, róne L7.pby. c. vnum (unt, vtindumentü , & 1*fin P tunica, Heracliti oFonem contf vo ad ai- itipfos dicere, idem. n. erit & qd. Eid no,& malo,&non bonoeffe, Pert. nirum,vt vt. tr infer- mone dc litare. Vide con: G non bonü,& homo & equ?. G nondeco,g vnum funt,que funtró erit, fed de o, cp nihil (t, & ialicffe,X cantoidem, Etfieia entia fuerint ynà cii P diem ronem, v vef, C7" tunica, eentinget eit dicere quod Fieracli fus dicit.e[fQe-nerit bmi , 7" mali "nume" beni eg" no boni, ex. Jequitur quod bonum , cy" nen. ni erit idem ,e7* homo, C7" equ, 97 tunc ermo erum no eriti boc, quod entia funt vnum , [ed in bec, fad nullum corsi efl: c7" erit int£ tio quiditatie tali diffofitionis s. quabtatiey inttio Kl tal me Jure, 1. quantitatie cade sntentio, V. Cum deftruxitdnos modosillo !? rüm trium, fecundum quosdicitur hocnomen vnum, incepit deftrue retertium,&d. Etfiomniaenna, &ci.&fi intenderint per hocquod dicunt,g entia diuerforum jnomi- num omnia füntidem fecundü de- finitionem:adeo q fignificatio ho rum nominum,homo,equus,& afi nusfit ficut figniicatio horum no »quod dixit. Heracitus óphifta lie: contraria effeidé. D.d. Phyficorum G DA efle.n.eritboni, &c.i. &, cü fi-- gnificationes nomind fint ezdé re- xum contrariarum, & oj tarü : ficut vinum , & merum fignificant. idem, & vellis, & tunica :tunceffe. proprium bono,& malo etit vhum flc. Ethocnon folummodo inuc- nit inbono & malo, que füntcon- uaria fed ibono,& 2d bono,d (ont «6tradictoria: adco qp e&etitnó e£. D.d.ex quofequifvtbonum,& non bonum (intidé,& hó,& equus, kb, ciet propri oppofiis (tiis eflc cótingetepoppofita.v.g.bonü, B & non tont t eme & Bonfold oppofita, fed & fpecicsdiuerfe, v.g. hó,& equus Deladeiduxitimpr- fedalbarur,neqrambulangett, K fed ambulat:ne ipfum eft adi, Cientes, multafacianteffe vn. Et pofleriores /tntiquerum t; yon Wein eis idem vnum, ev plura infemul.Que. re dimiferunt boc nomen :e (iden sficauit diélienem, et dixit non operi ; [evt £x tet dicere bominem e[fe album, fed beminem. e féd beminz ambulare : ne, ciin- V penunt in fermone bec verbi effe, babilecontingenshuicfermoni,& faeient de alique yne plura. dixit &tücíermo corá, &c.i.&, c pofüerintq»oppofita,d figiiantet, & nonefle/fintidé, tuncponunt 3llad,gd eítnon eft: & fm hocpri- vantentia effentia, cá dicantcacffe. vnü : &fm hoc, quia voluerütda- recntibus aliquá difpóné dellxuxe zanteacflc. hocigitur cft vnG im- probabiliü contingenti huic| tioni, D.induxit aliud improbabi- le;&d. &eritét intendo quiditaris, &ci. & cringit huic póni vtaliqd 1 etin aliqua difpóncji.Taliqua qua- litare,v g albü,autcalida,&iplum e£inaliquaquanitare, v.g. longü, & breue. fint idé.& fm hocola pre- dicamentaerunt vná fdicamencá, Cónturbabantur aüt & po^ fteriores, qucadmodíi & Anti, qui,ne forte accidat ipfiside fL mulvníeffe e multa. uapro pter &alij quide ipfum eftaufe t, quemadmodáü Lyco "mers. Phron:alij autem mütabant di «tw. Cüonem, qmhó, nonalbuseft, Hir Dicit: Et, quia Antiqui c&en- e ferunteis, f.Parmenidi ,& Meliffo enseffe vnd eft fubflátia,timoe runtexprimere in inibushoc verbücffe, necontingereteisaliqd effe vn & mulia, quia nóintellige bant phoc noméens,nifi vn& inté- tentioné,(fübftanuiá . Quapropter c drmiérntggidididioncsquefe iicant efie in prt ul $qua- Es vedicnafün ac desta, Vf cic Lycophronzs dicebatn. qm n6 1 oportetdicere hofem effe ambulá- té fed bominé ambulare, quiaens. tance£t plusg vni. &torá hoc fuit, dime » fiin propóne, cuius. übiectum eftfübftantia,& fdicattt aliud predicamentum,faccidentis, interponerethoc verbü effe, q tüc. enseffet plusq vnái.& hocintende- bat,cá dixitimponütifermóc, &c. T&d fingulariter dicto vno, autente, Sed multa funt à funt: autratione,vtaliud eftalbo c&, etmufico,cidé LibetPrimus Aw aut diuifione qué lum tocü , G partes. cii dubitabant, et coafitebi, «ur vn& multa efle, tanc nó có tingeretidé vnum, multa e£, BCporrntia &atu. ndn Qf be mmer uem, tbc semen ens diceretur. Sed entia fint plura : fm p slip end pul fe dbi eff diad 4b cffe mufei , C7 nni erit. "vtrique . €7* tunc vnum 3 eri malrerl aut fecundam dii anu "yt totum,e7" partes. Sed pe [reru fe excare in be pri uL [e vnum, et epa fn cus Eros Meet i1 Didt,Etiflefermo eorü funda. We inta tur faperhocphocnomen vn Moceny, idé: qd non eft nene. EGRE men tusdide plaribus fm deii- € e£ciusfm muficam, & eft (übicdtü viriufq; fm humanirat£: & ficali- ix erit n,& plura duobus mo- , vnum fm fubietum , vero iei accidens. Et fimili- aliquid vn fm com; le ssieolg fm aácdinifon£, a ph T2. v.g.totfi A partes. non ia f ciiliqui 7 "non conceflerunt IUS ex Pun erc Dae m-— €. bile. D.fecpitdareiftos duosmo 7» 1$ tium dicere, aliquid, Cquia nS hüc D verum efle,& n6 potuerunthocdi- eere in partibus & toto. totG.n.eft fabftantia , & fimiliter partes (unt füb(tantiz.. & ideo non potuerant excufarefein hacquz(tionc. D.d. vir ia- quafi cffecimpoffibile,&c i.& diots flantia. Boc v£opinaniidem ede vnd & plu raduobus modisdinerfiseé impof- Tode dosin toto parte, &dixit vaam fut enim eft porentia , &: i. totum porenda, enimeft vnum ad, & plura poren quisdmo ti quemadmodum eft pofhibilein 24£ Pole pludibusacto, vtfint vnü in poflc, Lits quoniam hocnon cftimpoffibile. fx rad t Hoc igitur modo dicentibus É a ile videtur quz funt vnum effe, Etex quibus often, dunt foluere non difficile eft, vtriqs.n.cótentiofe fyl it, & Melffus, & Parmenides. ná & falfaaccipiunt, & non fyllo- gizantes funt. Eft auté Melisfi magisonerofa ratio, & non ha^ Beusdubirationem fed vnoin conuenienti dato, alia contin^ gunt.hocauté: nihil difficile efi. ipte f efferint per hanc Yu Ld v4, it ipoftibile ei entia datoaka. eater o ef edifici cima. F. dicere eu ex illo,ex quo nititur de LI. clarare boc. "tera, n-vtitur [5 [od fephifhes Meli fus.f-et Per menides.accipiMe. m fa (4, et no e-. quiwr ex Dligifme. sed f. feme Mif efi n "yanm,et $ eo no poti vewecdimi vefte m mdi ifr monem. et ia en no efl difficult Dici. Phyficorum G Dicit.Cüm igiturconfyderan- 23 tes procefferint p hanc viá confyde. Continua rationis, p quá nos proceflimus, ap 79. —— parcbiteis, qíh impofe eftentia cé vnü,vtifti dixerunt, &, cü cót xitcóclufioni corü p fe, incaxpit oó tradicere argumétis: hec.n.duocxi. gt diprano: dirt, Ernonef diflicile,&c.i.& n6 eft diflicile có tradicere (ylfo,quo vtunt'in cófir- mádofas opinioné., Et, cü notifi- sing fale contradicitfylfo eo- 1, dedit cám, & dizit: vterqy.n.vti- tur (ylfo fophiflico.i. & ck in hoc, qp facilccontradicitciseft,qa argu. H mentatiéescorá füntfophiilicz, & fermoncs fophiftii contradicunt facilius q difputatiui.D.demóftra wit modü,fm qué(üntfophiftici& y, daccpitt n Ac. ponuntn. propó- nesfalías, & cóponütcascompóne nó cócludente.& fermones, q funt hmói,dhr vani qui peccát in ma- Quifsm. teria, & forma.* Ftiód. Sedfermo 15, Mcliffi eft magis vanus: quiaoIno efe Ga ki pin up mE 16:10. nidisconcludit,fed nó 4 funta« Ts 'à- pofitum fem DL &iheonaa Ht dubi,.& cüm co, quod eft magis vanus, m facitdubirationem. 'ofitióes enim politein co funt VEU, cimprobabiles "tcum di- xitqpensnon generatur. Decenfutatione flloeifimornum pro iam. diclis opiwiba. oo Vodigitur paralogizat Mdiilus manifeftü eft. opinat.n.accipere,fi qd facti eft, oc habet principium, «p& id, qd non factü eft,nó ha^ bet.Poftca et hocinconueniens &Leifti . ois" effe principium rei,& non *mareef. téporis,etgenefationis nó fim plicis fed GC alterationis, tan K. nó mométanca facta mutatiót. ia ant M eliffus peccat n Blend ci mat.n.quod accepti efl quod, fiet, quad. ee dri » € enine, nen generatur min abet principium . Deinde bec ct efl magis improbabile, f'exiflima re emne, quod habet princi- qum , ef intentio fabflantia .e7* nonne tempus habet principium , et principum & neceffe eft effe in y, dlteratione? €7* mn continget ei, quod. rion fimpliciter , «c fi 'an| [mutatio non fieret fubito. Dicit. Qi aüt Mceliffus peccatf 15 Gibimaaiücil qaopitat q.i He uerit cóceflum q o€ , qd generat, «5t haberprincipiü, fequitur q o£, qd "^ nongeneratur,nó habet principiti.. & hocnó fequit.. qii, fi przdicatü affitmatdeco,de quoaffirmat fub iectum,non fcquit vt neget ab eo, quo ncgat fübiectá . Si.n. ponatur bo. qpdeftrucio antecedétel oia fequitoppoficá cófequentis. ha & jesse n hocpro vc M ro,& ebat o6, 'Tatur, hétprincipiá, crlimauitq o£, gd nógenerat,nó habet principii. de- inde cóiügit liunc qp ensnó gis: i &c cóclufit qj cnsnó hét príapium. Et. hccpropó dicésq ens nó giat, de- 1^ dlarabatexcis,vt dicit Ari poft fic. 7 &£ qii ensghatautgüatex ente, autcx nóente.g fiex nó ente,tunc. nóensmutac] nàm entis:&fiex en. te,tücensfuitanteg generare£: er- go nó gat: ergo nó hétprincipiü. Deinde Liber A Deéindecxhoc,gp ens nó babet pria Gyium, conclufit ipfum cfle vnü,& immobile. principi enim quodeft exiremü magnitudinis , cüm fuerit nonens magnitudo erit infini ta,S rit vna:ga cá ca nó eritaliud.. ipfa enim eft infinita : ergo tot locum. occapat.&eritimobilisga non ha- bxbitlociin quo moucaf.& ifta du bitarioIduxit Antiquosante Arift. Ymaximücrrore, vtdicet poft Arif. " Es, cü dedarauit corruptione fer- 1605 monis Melifi fm * formá cius ,in- pe it dedarare corruptionem cius masc, fam maris, &dirit. Deinde B hocéteft: js improbabile.i. & € magisimprobabilehoc quodexifti mauit, Q boc nomé principium d£ vno modo, depnndpio ubflstiz tín, principium enim eft tpis.& etiá aherarionis. Si igit vtitur hoc nole incipiü pro principio tpali tunc Lo otod dixit, quicquid non secad non ét principidji. tpale,c verü, fed nó eft vtilcin hoc,quod in tendebat c5cludere p enseft vnü, &immobile& infinitü. (i aut vri- turco pro principio alterationis,nó c erm. non okaleraio ha- berprincipium , vr alteratio fübita. M6cui: fí.vero volareo pro principio ma- Ee pona gnitadinisnon eft neceffe vtomne, 'e, quod non af,non prin- ELS dro quodin (ablantia corpus aco. erum carlefle haber principidquod pana eftin fubílátia & non generatur, vt. fcc5. polldcdarabit. Sed Arift.córentus ftin córradidtione iftius ppónis, tis qp o€, quod generatur , hét principiü abalteratióc, (| fit fubito, quo gnatur: (ed nó habet extremü, Vrel Cl; 4 quo incipiet gatio. Et hocinten à - üd. & non cóti ei quod giamur fimpli.i.& nó cótingitapud Primus 16 iftum virá, vt principi jo- D nisfitillud, quod &in fübítitia an- tum, vtip(e volurt, (cd & in alio, cá fimpfr induxit hoc nomen moin propofitione, & non determi nauitipfum. & hocéquafi qui opi- natur qp alteratio non fit fubito. Deinde& propter qd eft im^ mobile(i vnü efte ficucenim c parsvnacüm fit,hzcaqua mo^ uetinfeipía, quare non & totüc Poftea alteratio pp qd non erit? At vero nec fpecie poffibileeft vníi effe,nifi eo,ex quo. Sic aute & Phyflcorum quidam dicunt vnum , illo autem modo non, homo nang ab equo alterü cft fpecie, & contraria inuicem, , Deinde quare efl nece[fe ci fue. rit 'ynum, Vt fit immobile?cy qu£. admodum pars, "vgafhims aque et. pers vna manetur in fio locoyqua- re Qg' totum non meuctur, a men efl buu[medi ? Et poflea quare no eft alteratio? Et etiam impoftbile efl ve fit vaum [ecudum fermam, F sfs fit fecundiá illud, 4 quo eff. boc 4. [e dixermnt quida. Naturales, 16 T alie mode impofabile ef. bà enum Arn i aliw eft ab equo m ferma , c7 fitr mium. cotraria diera [unt adinnicem. zim. Cum decarauitcorruption£fyl- 14. logifmi Meliffi; qj exco nó fequit coclufio, quam nitebaf concludere. dicit,& fi c&ceflerimus conclufion£ corum,&eft p enseft vná,& infini tum, th nó fequitur x hoc vt cim. mobile.qin quemadmod( videm? Prima qp parstorrusquod ct infinitum,vt dicungv.g act moueruz ccüdá fuas partes Phyficorum 6 ferestom 'iman£tein (aoloco, imiliter. Net hoc accidatin 10finito,f. vttotü moucatur fm par. Secáda in tesnon fm totum.Detride,fi concef* ferimusq non habec morü in loco, quare non habet motü,qui e(talte- 1atio*& hoc intendebat, cum diit, Deinde, quare non eft alteratio? i, deinde poít hunt (ermoné,(i conce ferimusq non habet motü transla Et bec mede fermni efl tva : piedi i wie s m Burr oniá mam fefliá. eff quod [ermo ee ju re an radon quia ytitur ente ac fi nà diceretur. Jimpliciter eo" dicitur mulu mo- Efl aute non cencludens quia, tionis, quarenon habet motüalte- f pefuerimue (ola albasty dixeri- rationis? D.d. Et éimpolteít vt (it. yag vnüin forma,&c i.impole eft vtali usexiftimetg enselt vná in fub- H Wanna nit fm illud, ex quo genera tur C materia, vt plures Antiqui opi In mate-- i un na ends. habantar,gpentiafüntignisaut ter vár pofle raautaer:quia apud eoscompone- cóicaó mi banf'ex vno iftorum . qpauté entia. me «à f fintvnumin forma impotlibile eft rolium. Opinari. homoenim manifeítacft r Pi h S.Phy.46. cpeftaliusabequoin forma, & ma- & Men. nifeftiusefthoc q contraria dife- Videchus tüntà feinuicem fm formam, md EtadPatmenidem aüt idem modus rationum eft,& fialiqui alij funt;ppri.Et folutio eft par^ tim quidéquia falfa eft : partim aütquia non cócludit.Falía qui 1 dem, quia quod eft accipit fim pirdici, cóm multipit dicatur. Non concluditaüt, quia, fi fola albacapiátur, fignificante vnü albo, nihilo minus multa alba funt,& non vnü.non enim con^ tinuatione erit album vnü,neqs tÓnealiud enim criteffealbo,8r fufcipienti , & nó erit prater a bumnihil feparabile, non enim quatenus feparabile eft, fed effe alter eftalbo,eteicuiineftSed hocex hocParmenides nódü videbat, od alba in eie figmficant. "vri, boc mon erit, Vider bec, 4Uàd album mn fit plura fed vna. Albi enm men efl Ynàé, nea, fecun. dum contingationc nea, [fecundum rationem . rati enim ali alia eft ab ea, qua efl recipientis, c7 etid nen intendumss quod pofabile eft, "vt album fit fepararü . quonia nes. diximns boc , qued diximsu non. 4uia albi [cparatur , (ed quia cft Aliud ab eo ,cuim efl f. à recipiete. Sed bec in tempere Parmemdis nà dum erat terminatum. Cüm cótradixit fylfo Meliffi, re. uer(useftad contradicendá Parme nidi,& dixit: Ethoc modo,&c.i.fm ilium modum, quo contradiximu: Meliffocontradicemus Parmenidi, & alijs modisproprijs.eftenim cóc eis, quia vtücur jppónibus falfis m ssquiuocationá, quia vterq; non c ludit illud, quod inten códu dere.d fjl& Melifft eft non cóclu- densoIno, & idco dixit qpeft magi: vanus. Etintenditp hoc, quod di- xit,& alijs modis,&c. vt mibi videi quo contradixit conclafion. skipiis ppGnibusez quibus Para nidés fiumi À nidescompofiitfyllogi ideo eric iri Athoc snodo (ermonum.i.fermonesqui- bosvías eítin deftru&ione condu fonisabíq; fermonibus, ex quibus €oncluferunteam.videm?.n.g fer- moni uibus vfaseft in deftru- ione conclnfionis, eorum quid fundati (up propofitionespro babies X eonrlicto eft ebiscis, & quidam fantfermoncs, ex quib* «oadudit improbabile, & impole & Parmenide, &eft propria Parme Liber Primtss 17 tz.(cd tunc non conduderillud, qf D nitebatur códudere,f. q ense vni fed,cum iftz propofitiones illo modo,quo funt verz , fequetur. vtensfit maltum, Ercunneme uitcorruptionem exiftentem in logifino ciusex propofitionib?, - uetíaseftad lá corruptio nem eiuscz figura, & dizit. Eftatit non concludens, &c. i. eftauté non. concludensillud , quod intendebat. condudere,(.«p enseft vnum in nu- mero. qfà manifeftum eftex hoc, nidi.In contradictione veró Melif. 9,6 pofüerimusloco huiusnomi- fi nullapropofitionccarum vtitur, 3 quasponitin fuo fjlfo,quia omnes itzquiuocz. Et,cum narrauit qp ifti conueniátin hoc, q corruptio fyllog:fimi corü eft fm materi , & &iá notificauit bocinfjl ifmo Meliffi,i itnotificare. bhocin fyllo Parmenidis,& dixit: & Mani! eft eft alfus, & noa condudens. i. & manifeítum eft. ionesfui (yllogifmi funtfal- albüeft Él gin dos Eonchudenei- lud, quodintendebat condudere, «f propofitiones cius fant fale: ia viitur hoc nofe ensjta qp dicit vna intentione,fcd dictum eft de. pluribus£in juod dixit, gc- quid eft prerenscit non cns: & qo- i iihil : qf boc € eser eimi) ens vnü decem p rum. v. g. Subflantia, 2utQuantum,runcnon erit verum icquid eft n6 enseft ni- diccre, bikqiieda C quit vt illud, qd eft ponquantum, ned: fubítanua, fit nisenshoc nomen album,& accepe. rimus,g hocnomen album fignifi e. cetidé dealbis, ficut ip(e accepit p hocnomen ens fignificet idem de entibus& pofüerimus qnihileftf* vralbum. & opmpofüerimusfyllo ifmum fic, Quicquid eft prater al fum etn alba :&quicquideft nonalbum eftnihil. quicquid eftfteralbum. eitnihil adt folum .ens,fi coniunxerimushuic condufionialiam propofitioné , & eft quicquideft preter nihil & folum eft ens: & manifeftum eft. ex hocenunciabili album folá non fequituralbum effe vnum nu mero,nifi contingat vcalbá fit vn y. fm continuationem,aut fm defini- tionem, & hoc pet accidens.&, quia. manifeftum «4. album non eft vnü fecundá conunuationem , ne- que fm defininonem, exhocexem ifte(ermo nó cft condudensillud , quod intendebat concludere. album. n. non eft vnd fmm continuationem, neq; fm róné, i.fm definitionem. Sermo.n.cSdu. densper fe debetcondudere in om. ni materia.& eft manifeftum qp fec modui conduditaliquid effcíola, Phy.cácó.Aucr. .. C^ non Phyficoruin € non fequifex eo, vtillud it vnum. numcto, nifi contingat vtillud fic vnum numcero:neq; c5cludié q fit. vnum fecüdum deliniioné etiam fimpliciter , n.n. fimplt debet htehas duas difpofitiones, Et, cum. nartauit pcr hac materia, in qua vías eft fylfo,oportet q» illud quod accipit in co,quod eft albi, non eft vnum numero, neq; fm continua- Albd f- tionem,neq; fm delinitioné, dedit So aoc modum,fm quem non eft vnd fm Gipiensal. definitionem, & dixit : ratio.n.albi, bedinem, &c.i.illud qd fighat hocnomen al- süo hoc bum,non eft va fm definitioné, " * quiaalbum fignificat albedinem , dermar & recipiensalbedinédefinitio aut 157 Vide albi eftalia à definitione recipiétis con(ife.1 albedinem. Et,cum narrauit q def mi C53. nirio albedinisdiffert definitione recipientis albedinem , narrauit. uif vt illud,qd differtin de! nitionedifferatT ee: ne aliquis exi ftimethoc fequi:& d. & non inten- dimus &c.i.nó fequifex hoc, quod diximus, q definitio albi eftaliaa definitione recipientis albedinem , vtalbedo fitfeparataà re recipien- te.intendimus. n. per hoc albedin£ effcaliam à fubftantia, non aliá fe- rreona d: paratam. Etquiaiftzintentiones Parmeni. Inuentein hoc exemplo,quo demó dis. ftrauit, ifte (ylls non condluditil- lud quod intendebat cócludere,ne- cefle eft vt fint probabiles,& vt (int. conceflz ab; Aducríario,fi contradi io fueritdifpuratiua & itz inten- tionesnon erant famofzin tem| re Parmenidisf. vtaliquid fit vná* & diuerfüm fm definition£, excuía uitipfum,& d.Sed hoc in tempore Parmenidis non erat terminatum, 1fedifta quz diximusin hocezé- plo;per que intendimuscontradice refyllogifimo Parmeaidis,&ded: rauitiplüm effe non concludenter per fe illudquod intendebat cóclc dere,nondum erant terminatain i pote Parmenidis. & (ic intelligit Mlefermo , & non fm qexpon mE alij. á e eft igitur accipereij: qui dicüt quod eft vnü effe, n folum vnum fignificare qd cf dequo vtig praedicet fed & qi veré eft, & quod veré vnü ef accidens. n, de fubie&o quod dr. quarecui accidit quod eft nontritalterum enim eftab e quod efterit itaque aliquid,qi non eft.non itagperit alij inexi fiens quod vere eft."non.n. eri enti ipfi effe;nifi multa qd eft: gnificet fic, vt fitaliquid vnun. quodqs.fed (upp onitur qd eft: gni vnum. — Contingit igitur dicenti quo ens ef ynum opinari quod ens n fignificat vnum tantum de quoc que dicatur fed fignificat illnd & ud eflent y d rendz wi accidens n. dicitur de fubietlo a quoergo erit illud cu accidit en. mon ens:efl.n.aliud ab ente:erit £e qued nà el ens l ergon ceffe eft, vt illud quod efl ens , me. fit eliquod accidens alteri.impof. Lile.n.ef aliquid effe, fs ens non. mficat multas intentiones , ad uod fubilantia , c7" accidens f "viri, aliqua meentio, fed pojit. efl quod ens. figificat "vnam in fentienem Càr *aldin Liber À Cüm contradixit lylfo Parmeni 26 disi it cótradicere conclufio- niciusex fitionil |uas po- faitin ffllosi eft contradictio, qur d tio. & dixit. Contingit igitorNc i.& qui dicicenseffe vn non debetopinari ipfum effc quod «unq; vnáfitfcd ens, quod e(t vna Án rci veritate, & eft fubftantia. Dc- inde deditcanfamt hoc,& dixit:ac- €idensenim df de fübiefto. i. qfn,fi fucrit opinatus ipfum dici denon fabítanua, io df deacciden fübiccto:funt E i duo;; » üesceraccidens. aliquo. Deinde dixit:erit igitur il- sui accidit. &c.i illud ipitur, qd eftfubicüum entis, quod enseft ci t i BEEN - luit, quicquid eft fter enscft non enc Cohn] iti; das vtillud, qd eftnon ensi quod ens. D.d. er- E e i it* [cx hoc, quod po- Act, qo Po Rue Lex hoo quoc i potoc. fütimus qp ens fignificat accidés,ne- -— Erw Lista ie Nin C D.d.impoflbile eft , vt aliquid fir, &c.i-& caufa in boc cít.qín,cü po- facrimus,q ens fignificet accidens, ámpoffibilecft vt accidens italiqd ens:nifi ponamus,g; hoc noméens fignificet faltem duo , accidens, & fübicctum accidentis.fed quia Par- menides pofuit qp ens figmficet v- nG,ideo acciditerimpoffbile hoc ig nomen cnsapud ipfum fec lum hanc pofitionem non poteft fignificare acadens , fi cum bocfi- ificat vnum. Primus 18 (quod non eft.Si enimericqii D ky eft idem & album,albo au. tem effe non eft quod veré eft: (neq: enim accidereipfi posfibi leeftquod eft: nihil.n. quod eft eft,quod non veré fit)non ergo qi cftalbü eft.non flc aüt vtali quid nó fit, fed oíno nó fit, erit, quod veré itag eft non eft, ve^ rum,n.eft dicere quod veré eft quodalbum, hoc autem nó qu e fignificabat.quare f &albü figeificatquod veré eft, multa E ergo fignificat quod eft, Et fi illud, quod eff ens, non ac cidit alicui eino fed e dig mine aces dit illud, quod accidit: ergo ens fi. po- gmificat iud, quod. D ens, ant fr- cat nan ens.queniam, fs illnd, [ej mi ripe pn tie albi mn e$ ilud,quod eft ens: mam impofubile efl yr ens accidat ei: qua non cil. ens nifi illud , quod eff ens:erga albi non eft ens . non ita quod ft illud, quud eft ens, éd ita quod eff mn ens emnino.er. neceffe eft va illud quod eft ens, [on ens.dicere emm ipfum effe album eft "veris fed dicere boc, fe ficat no ens:ergo nece[fe efl ex 5 "Wt albis fienificet ens : erg. en: figrifieat pires wmntétines . Cüm redarguit Parmenidéi hoc, $n qpens igiiat vnü,gd € acci s Tcacpit Ct re irguere. ipm, fi po umi Siigitur quod MA nulli accidit, fedilli aliquid , magis ip. qd vere ft fignifica: quod eit füeritipm ens figtare vni, qd eft. fuba,&d.Etffiillud qd &ens,&c.i.& fiivedir,cü d. ensé vnd qd € illud Cc ij quod Phyficorum € quod nulliscciditomninó,fed ofa, quz accidunt,ci accidunt , tuncens apudipfum fignificat illud, qd £ens. in reiventate ,&ensfignificatnon. ens. Deinde incorpitdeclarare,qio fquichoc&cdisi: qffi illud, od ei i.qff illud, quodefteus, dicitureffealbum:quiaintentioal- bieltaliaabintentioncentis: nam impoffibileefl, vt ens accidat fibi .. Etin alia translatione d.ná impof- fibileeft vtaccidatei vt (it ens. qn dicerealiquid effe non eft predica tio peraccidens ficut przdicatioal- is D.d.&quia nó eftens, &c, H piapofirum eit o noa cítensni fifübiectum albi, ergo album non eftens:nonitaq fit non ens,gd po- nitParmenideseffe ens,& ensaliqd fedita qp fitnSens omninó, D.d. ergo neceffe eit vtillud,quod & ens, firnon ensi. contingit igitur vt fit ensillud,quod non eftens. Deinde. dedarauit hancconfecutionem , & dixir: dicereenim ipfum effealbum i Kors i dien ens album,eft ponere album c£ ens: quisiftapropofico eft vera: &i&. laratum eft q hoc nomen albi fignificat non cas fm pofitionem I Adaerürij: exquo fequif vtensfi- gnificetillud, quod ip! ens. D.dixitergo ens, &c.i ens fignificatillud,quodipfe itens &eít illud, quod recipit linem, &illud,quod pofuit non ens,Calbü, ergoens plate. Nequeigitur magnitudine: habebitquod e luiden qd veré eft, eft, quod eít.vtrigs.n. partium aliud efteffe.Quód au. tem diuiditur quod verdeftin quod veré eftaliquid aliud eti pofuit non. 16ne manifeftum eft, vt homo, fi cft quod veré efaliquid, ne ceffeeft & afal,quod veré aliqd eft effc, S bipes.fi. n. non quod verécíty idétia erunt, aut. igitur homini,autalicui alij fub. iecto.fedim le €. accidés ,.- etenim dicit hocaut quod cone tingit effe, noneffe, autcuius eítin rationc hoc,cui accidit.vt. federe quide velut feparabile. f fimoautécít ratio naris, cui di» cimus is mdi . ER etiam ens non ef] magnitue do, fi ens el illud quod efd ens. in- tentio.h"virin[à parti efE alia ab altera.Et mameilum 5$ quod il dud,quod efl ens lsmiditwr TAtiene Gn aliquas partes , que [unt ct Slud qued efl ensv.g. bomo, fi fit sud, qued ef ens »neceffe et^vt. dal etiam fit sllud , qued ei ens , v bipes.nam fi mn fuer nt illud, quad ef ens ergo funt accidentia, ant ergo boni accidunt aut alte rs fabletle, c tcaidés enim dicitur qui dei guedpuet d dien- ya jor, ant nn c[[e, aut de ill , in cu- iie ratiane accipitur eye cct dit-y.g.feffio aut. feperati , fms i ip accipitur. ineo , de quo dicimus quid fimi- m Le accidit ei. Cüm erit Parmenidem * ropriéincopitcótradicere eisam P buscbiter,& dixit: Etensnó eft qv magnitudo, &c.i. &ét ensfm hanc. opinionem impolt eft vt dicat cffe corpus A echa el She TuT tW rt * u$8 T * "v ELE. Liber Prímus ens apud cos fit ens Sandra cingi 'eft vt fit corpus. nam coi ok Pini 1 manifefti' , Seni didccae Di YE itcon- tradicerecisalio modo ,& dixit : & periere rie daten fam effz corpus, fiue nó, Fd er definitionem, &c- » iv. ep füerit q ens, quod eft. Xue: nodct powlob tire perm em hcima idi tia bof.eut alteri abiecto: fed ima edo Gata rv bot, Acidene n inpenirurduob? ynon, "frio ur 4^ 19* prin- hofeautinalboraiio albi hofs, D » Siigithegc hoc fehabent modo, € G& hominiacciditbi| eft feparabile effe ipfum, continget vtigy non bi, lecie hominem, autin róne bipedis inerithominis ratio, fed impot fibile eft.illud enim injllius r6 neineftSiautem alij accidüc bi pes,& animal, & non eft vtrun que quod vereeftaliquid,&h vtigseritaccidentiumalteri, Et dicam tt quid lla, 4 cci pisntur in definitune defimzte rt, y et «ut illa, ex quibus inuenitur res , Vabilet ratio iliwra wi wer] accipiatur in ratione ilm. TOW rerRY.g VE ratio beminie ac smbipede , ua ratio bois j accipiatur im zt fill fint talia e" bipes accidit E S Moped mneceffe el autem. » n vL Em T diti accipiatur w ratione. Si dris eff mmpefübile nà hec 4 sn definitione illom. zl illud,in cuius. ffi brpes,Cr" iud. accidant alteri,et p dinidone acci itillud cui* eft ac- Sem. rur g mica prd nafo: 1n eius definitio inae uod fequif, fal brpesfucrint terius duo- Tim modorum accidentis. amplius quacunqin defni baratione infunt, aut. exqui, busfant;in ratione horum non init r6 totius, vtin bipederó etiem nn esl iliud , quod. efl ens neceffe eil ve bó. fit vom. derebws aci alteri. Dicit:&manifeftum eftetiam q 19 illa quz accipiürut in definitione, veliónc defini£te rem , impolteft vtin definitionibus illorü an tur illz res: qfr pertes definitionis przceduntdefintum,non definit pratedit definitionem v. gr. vtho- C'^idj ^ me Phyficorum € moqui eft pofietior bipede,& ani- mali;acapiatur in definitione bipe. Partes. de dis,&afalis,aut homo albus, qui eft finionis pofterioralbedine,& hofe, accipi codárde trn definitione hols, & albedinis. ecóna qa qifiita eflec, tunc caufatum prz- tunc cání cederet caufam. Et, cum pofuit hác bester. propofitionem dicentem q atl, & tpiceg bpes.& vit illa, q accipiuntur in de videconc. finitionibus rerum, non definiunt Zim. — perillasres,incocpit facere mentio- nem de propofitionibus przzdecla- raus f.p accidentia fa nt duob? mo dis.eft.n accidensfeparabile, &infe parabile. & n definiticnibus infepa H rabilium accipitur illud , de quof- dicantur.& congregateas cum hac propofitione,& declarat inducédo ad inconveniens illud, quod inten- debat dedararef.qp aíal,& bipes nó przdicantur de hofe fm q füntac- cidentia Et dixir: Et, fi illa funtta- lia,&c. i. &cüm iftz propofitiones findpofiun t qp homo non accipitf definitione bipcdis, & «p accidentia funt duob* modis. modo, quo nó feparantur à fübieto, & in quorü definitione accipitfubic&ü,& mo- do,quo qq; c ur fübiecto, manifeftum eL qj, cum pofuerim? I aíal,& bipesfintaccidentia homi ni& coniunxerimuseis has pi fitiones,(. qp accidentium aliud eft feparabile, & aliud infeparabile, $c qindcfinitioueinfeparabilis acci- pitfübiectum,in quo eft , fequetur ex hocalterum daorum impoflibi lium.quia/fi bipes,& aial fuerintac- cidentium feparabilium, (cquitho minem effc qq; non alal, & qq; nó bipcdem, fi veró infeparabiliü , fequitur vt homo accipiat in defi- nitionesfalis&| bipedis & vtruaq; eftimpolc impole. n.cft vthomo fit,&careat vita. &impolfibileeft K &vthomo accipiatin definitione bipedis fed cfté conuerío . &, cum. iftud impoffibile fequit, fi polueri- E bipes, &animal fintaciden tiainhomine, manifeftü eft. non funt aided, bipes & alal,&c.i.fi bipes,Salalq accipiuntur in definitioncentisac- ciduntalicui fübie&o alteri ab ho- mine,ex eis, ( $dican£de hole, qu£ uimus fimilem enti apud cos,& itaaccipiuntur in definitione ho- minis.manifeftü e(t qii ex hocíe- quit vt homogui eft fimilis entit pofitione,fit accidens:& fic vu ens I apud eoseritaccidens,non fübftan- tia,quod eft contra pofitum. Etab ^ breuiauo fummz iftius fermonis 5 efL.qi illa; accipiunt in definitio neentis, auteruntde natura entis, auteruntaccidentia : (i aütacciden. tiz;aut (übie&um eor( eritens, aut. aliud przdicabile de illo.fi igit(ub- iectum eor eritens, non eruntac- cidentia in eo.qin accidétia aut sit irabilia aut infeparabilia : (epa- iliaafit poffunteffe extra illud , inquo fant;cdabllis, quz accipi tur in definitionibus ,impoffibile& vtdefinitafeparent : ifeparabilia át definiunt p fubic&tum,fed non fub * ictum perilla, Vnde impoffibile , elivtilla, 4 accipiunt Tdefiniti entisfintaccidentiaio co. & impof | fibileeft vt fintaccidentia in alio. ! namf fuerint accidentia in alio, & 1 fintacceptain definitione entis, có tinget vtensfit de natura eorum:& fic vn ensapud coscrit accidens. & hoceftcontraillud quod dicunt:ét fi dixerint ipfum effc accidens feg- turumpoleBdidtd. Eteü deftrudi funt o&s modi, fm quos pole cft di- eere Liber Primus 20 Karegrilla d aciplunt in definitio- poke: wiididpn i tis remanet vt fint de natura entis, enseft multa nó vnum.& hic abbreuiatio iftius fermonis, Mt fap Sed quod veré aliquid eft fitac 9:7. (cidensnulli.& de quo ambo,&C vturung,X quod eft ex his,dica tur, exindiuifibilibus itagp eft omne. Quidam autem rónibus virifq acquieuerunt.huic qui^ dem,q omnia vnum funt,fi qid eft vnum figrat, qp id eft ec qd non eft,ci autem, quz ex di! B Gioncjindiuiduas facientes ma. Penamee iud, epi piri dicono iud de Vrogut de slo quod efl ex ei [eputur ex venera df Et ridemi quo[dam, Jermemi dicenti quod eia (unt yn&i, Jféens figmficat 'vnii : quia dicunt. quod ma cfl exs babet ejfentiam. c ebedinns auti alteri (ermni,quia safibiles [cundum diufanem in " uas medietates. Ponam i. igit, ie rsiociato emere ali Gam. phoc, 9 ensé má tralis: Ensqd oc cívnum,cít deferensacci- Secidasó dentia, noa accidens: ergo corpus de ^ ét vnum,&indiuifibile. qf, fi fuc zit diuifibile procedet diuifio fem p ka duas medictates.A p duifionem $a medietates deuenictur ad hoc, sotpus fit cópofitff cx pun&is:& iv erit. fitt er n5. icu- D din eradncorpeqd &tpolt.er- Eicorusctvat Indiuifibile. Et 1ntédebat,cá d. S mn Bei namus, qp corpus diuiditin duas Dodcunes ip cosdr de vtraq; me dietate,& coi toygd eft corp*, ez quofequi£ vccorpus fit poficil ex non corpe.ná illz duz meedicta- tesdiuidunf in duas, & illz duz in duasalias,& pocdethocadeo, pin. corporenon remanebit i- fed diuidef fm totü , & deficiet, autdiffoluctin pun&a,& vitin ná corpus:qd eftimpolE. D.d. Etvide musquofdá, &c. & intendit pillos E duosfermonesiftá fermone, & pri má rón&in quadixit ,quicquid cft fter ensnó dt ens &c. D.d. obeditit at, c.i. obediüraüthuic,gd dixit, de qquicquid eft prer ens,non dr ens: Juiaexiftimanto ens(olummodo i£ vno modo.& idco vifi funt con tradiccre huic fermoni, dicentes g» quicquid eft prater ens, habetali- uam cfientiam,& fi non dicatens. innuit per hoc Platopé. D.d.obe diunt veró,&c.i. alij non obediunt ifti rationi, quia contradi ipo nendo corpora indiui i.q Parmenidescum dixit qp fi corpus P diuiditur in duas medictates, con- tinget vt diuifio perueniat ad non corpus eoarradiserant huicfermo- nialij holesconcedendo qdiuifio eaditin totum:& eft falfam.& dixe. runt g ifta diuifio non peruenitad non corpus.fed peruenit ad corpo- raindiuifibilia, & fic fugerunt vnd. falfum,& ceciderunt in aliud, Maniícftü aüt eft &Lqp nó ve rum eft qp , fi vnum fignificat. quod eft, & non ile eft C üuij imul € fimulcontradi&ionem effe, ni^ hilerit quod non eft.nihil.n,p, hibet non flmplt effe fed n6 ens aliquid effequod non eft.Dice, requo£nifl preter ipfum, qd eft,liquid eritaliud, vnum ofa forejinconueniens. ei ;quisenf H 31 Phyficorum addifcit ipfum quodeft,nifi qd veré eftaliquid effe? fi aür hoc, nihil fic prohibet multa qd eft effe ficucdium eft. Quod igit posíi^ fint, non habenteffeniis (imilem fic vnum effe quod eftim bilefit manifeftum eft, Et manifeftum eft quod dice- uficat "Ynum , er lerta mon poffunt ef re,quod ens iod contr, C infonulimpefibile ef st nà ene D.dedit ám in hoc; & dixit: nihil enim prohibet, &c.i.nihil prohibet vtillud quodeftnon ens quoddi- €um e(l,vno modo non fit nóens fimplt, cd non illud, quod fignifica tur per hocnomenens.i. non fimi- leci.D. neceffe eft vtdr, &c. i.ergo neceffe eft vt(ermo dicentis qfi non fuerit hicaliquod ens hüs tflentiamin rei veritate. f] icutef- fentiam entisofa erunt vnü,fit fer- mo impoffibilis:pofeeft. n. vtaliq eflentiz entis.D.d.oullus.n.intelli- Erscinallus enim intelligit pet. ioc nomen ens,nifi ens, &ens I principaliter,& vere , f. (ubftantial, &,cum illud ensverum fit vnd, pof fibileeft vtentia, quz füntfüb eo, babeat e[fentiam rationis C7" mon. incffe int plura.D.d.Quoniamau eff verum.nibil.n. probibet "yeso fit fimpliciter éd non ens erit nen «liquad ens ex quo fequitur vt di-. eere quod, fi boc mon, babens efentia preter ipfum ens, 61a erit yum, frt imposfibile. mul loe.n.imtelligut per hoc nomen ens, mifi illnd quod eíl ens.e' fc mbil prohibet yt veputo , "Yt entia fint. plira!ve praditium ef. Quoniam aute impoftibile eft"yt ens fiz"vriá Dicit:Etmanifeftá cft, &ci. & manifeftá ef qfi aliquispofuerit, qp ensfignificat vnum,& qimpofe eft vtcontradidloria congregentur infimul,Ceffe,& non efle, &exifti- maucrit gd cx iftis propofitionib* fequitur gp illud quod non eftillud ens,nó hétcflennam, manifeftum. eft piexiftimatio ciusnon cft vera. it aliquod tem impoffibile,eft &c. 3SYMMA TERTIA. In qua ft fermo cam ilis,qui circa, Pa proprium ceder Antiquorsam de principio materiali nari fur opiniones eerumá epinionisvtd wreaw/A — Cap. 1. onm] I autc Phyfici dicüt, " | duo modi funt. Hi.n. : DANDI vnum facictes quod di -:!] cft corp? fubiectum aut trium aliquid,aut aliud, qd eftignequidem denfiusaereve ró fübtilius.atia generant denfl tate,& raritate,multa facientes: hzcautem funtcontraria. V ni^ uerfaliter autem exceffus, & de fectus ficut magnum dicit Pla^ to,& paruum: nifi p hic quide hzcfacit materiam , vnum aüt formam.Alij ueró vnum. quide Liber Primus 2I A fbi iam , cótrari autem. diffrentias óc formas. Quidam aut£ ex vno inexiften te5 cBtrarietates fegregant, que 2dmodum Anaximander dicit, EÉtquicung ctiá vnum , € mul tadicunteffe, d funt, ficut Em^ pedocles,& Anaxagoras,ex có^ mixtione nanqp & hi fegregant alia.differunt autem abinuice, *€ogillecirculationcm facitho rum,hicautem femel : & hic q^ deminfinita, & fimiles partes habentia,& contraria, ille veró 3 vocata elementa folum, utem dicunt N aturales ens dnobus mods. Quidam enim peofnerunt ens vnum genme fubie- Kum eut ynum trinm, ent alind denfom igne ev" [nbtiline aere:at- aribuunt ali adenfitati,ey rarita fi, C7" pofuerunt ca multa:e7* hec dno fnt contraria:C7" Yninerfali- ger additioyez" diminutio fecundis Jentemiam platenis in magroyes* perno:fed Plato ponit bac dio lo-- tomaterie C7" prat "rni loco fr- mail autem ponunt iffnd "yn Jibicllm materiam , 7 ponunt duo contraria differentios eies.Er. dixerunt con raria [nnt exillentia in'yno ,C* ex eorefolnuntnr (5'exeunt vt di €t d maximander,. Et femiliter enaxn qui dixerüt quod entia unt. "numer plsra, vt Empedec . e7* wfhaxag AT, nattribuunt. exit alierum reri diffolutioni ,3 fit ex D mixte [ed differmnt: quonss ille ds. eit hoc effe reciproct isle autem ds eit bec effe femelcamplise ille di- xit quod partes confemiles fant in. frnite,er contraria Ele aut de. cit contraria in eu, d apud ipfum dicuntur elementa tantum. Cám contradixit opionibusné ja. naturalibusin hac arte fm difputa- tioné,rcuerfüscft ad cótradicendü, oplonibus naturalibus dictisab cis. qui concedunt principiaeffe,& vt türhoc nofc ens pro principios&q E iftorá dicit, cpenseft vni , intendit. qp pri im eft vná : & qui dicit entiaeflc plura, intendit ptincipia effe plura.&incospit Ariftin oplo- nib*iflorum ab opinione diceutis principium effc vn(i&dixit:Q uod atitdicunt Naturales, &c.i, Natura. lesatit, qui vtunt hocnoie ens pro frindpiosc dicuntq enseft vnum In qualitategenerarióis funt bipar- titirifli.n.conueniuntin hoc quod. dicunt,q ens (principium, eff vn auttrium clementorum:qfh quid& dicunt qp iftud principium eftignis. &quidam zer,& quidam aqua;aut pF aliquid medium interignem &ae- 1fori.opl. rem,denfiusigne,& fübtilius acre, nioncs re- Seddiuififünt in modo generatio Quite ^P nisrerum ex hoc principio vnoin dca; duas fectas.Q uidam.n.ponuntge- nerationes rcrum ex hoc principio fm raritatem , & denfitatem : & ift quoquomodo ponát principia plu. rasponuntn. vnum fübiectum , & duo contraria, f.raritatem, & denfi- taté, & vIt additione, & diminuri nem,füb quibuscollocátur ma, fiti & paruum;qua dicit Plato, S, Phyficorum € differunta Platoncia hoc: quonif Platolponithzcduo contrarialoco spateriz, & ponit vnum quod eft fübie&tum corum loco forma :ifti veró ponunt vnum, quod eft fübie €tum;materiam,& ponunt contra- zias differentias, & [pecies materiz, Íquoniam vnum ponunt pro ma- teria & contraria pro forma; Etcd inccspit notificaujt vnam fententiam dicen. tium,principium effe vnum Tmo- do generationisrerum ab illo prin €ipio,reuerfüs eft ad fecundam fen- tentiam,& dixit: Ecquidam dicunt. €p contraria, &ci.& quidam eorü, H Quidicát,g principium eft vnum , non ponunt modum gencrationis fm denfitatem,& raritatem: (ed di- cunt g contraria, & vniucr(alt om niadiuerarom fpeaert,& forma- zum fanc exiítentia in a£tu in illo vno principio fm latentiam : & nerationihil aliud eftq exitus zum rerum latentium ex illo vno: vtdixit Anaximander naturalis. D.d.qfio conueniuntquidam eo- rumgqui dicunt principia effe plu- 1a vno cum iftis in hacopinione,f. Yhoc, generatio ex principijseft d tionisopinantur illi, qui dicunt. principium eft vnum, &quidicüt incipia effe plura, vt Ai ras, Empedocles;ifti enim attribuüt lerationem rerum exitui earum Da pris. à mixto. Et, c narrauit g» ifti duo viri conueniuntin modo genera- tionis,incoepit natrare in. Ew diffe runt,& dixit:& differütin hoc:qín. &ci. Empedocles, & Anaxagoras difrnrgfo Empdodesopinat, qp mixtio & congregatio rerum ha. bettempus, quod eft temput corru Y ionis mundi,& (egregatio earum aliud tempus, &efttempus, generationis mundi :& sudits congregatio & itio femper. eft feciproobininfum. Auata- inatur reseffe mixtas. it diftinguere cas,& extrahe- recasà mixto : & quód hoceritin infinitum. Mundus igitur apud. Empedoclem eft quádoque,& cor- rumpitur quandoque:apud Anaxa goram veróeftens factum prin- eipio,fed permanebitin infinitum, Deinde induzitalias differentiasin ' ter eos &dizir: &ifte facitfemel, mE nondifferuntin hoctantá, fcilicet qp Anaxagoras ponit genera tionem mundi (End ,& Enipedo- desinfoities, fed etiam in hoc ,q Anarágorasdicit,i omniaque dif foluuntur, funt partesconfimiles,& contraria:& idco accidet müdo re- manerc in inhaitum, eo q iflz par tesfüntinfinitz:quare nunquá ce(- fantezire, Empedocles autem dicit cbgtegationem , & fegregationem. elementorum quatuoreílc recipro cam:quia apud ipfum füntelemen mentacorü,quz funtconfimilium partium : fed apud Anaxagoram à conuerío.qfa omaia illa, que fan: confimilium partium, funt apudfi] fum eleméta clementorü quatuor. Vide£aüt Anaxagoras ficin finitaopinari,qiri putabat cor muné opinione Pl yficorü efí v p nihil fit ex eo,qàl nor eft.pp hoc.n.fic dicun t, erantí muloía,& fieri hmói ftatuerü alterari, Alij autem cógregatio nem, fcgregationem, Liber A 2 forti tmaxapiras eifna i eft vtaliquid fit quoc Dd qi pplor Ampliusaíitex co cp fluntex Sid aeeraris fani iscótraria inerant: ic Sienm oe , quod fit , neceffe eft [Eri friautex js , quz funt ,autex. siiis ijt quz non funt horum aütid, quod eft,ex fje,qua nó funt, fe^ ux -E riimpolt eft: (de hac enim cue Oc niutopimoncoésqui deNNatu. atum purum js. xim fuperabüdat Primus PES rajreliquiü iam eStingereex ne ceífitate putauerüt ex fjsquid&, paruitat€ magni, ex infenfibilibus nobis, vnde dicüe oin omni mitceri; propterea q» o&ex omni videbant fieri:appa eapite quod mae titudinem in miítura ufinito, rum. fynoere enim totum albü, autnigrum ,autdulce, autcar, mem. cuius sen entibw: Cy eft smpofibde dli- MEenerars ex non ente: Natura. Ludis y dio exiftimanersont: leguutur ne- cejario qu Lido bur fif infe propter pe SULAIE Cr pori erii, erit generatio ROT mixtum cum pd um rm edis "ridentur diuerfa, C77 dicitur alia A feimuct, "ridentur ita propter il Ind, quod. pde mins mn mint quonia, vt dicunt pibil efl quod fit ium cnt viram, aut * Phyficorum 46 ant dulce , aut cro, aut os : fed in "ynaquas, verum iud quod vincit. 58 ed , cxiflimatur quod natura. eim eft illins. 34 Hocquod dicit, Et etii alterü contrariorG,&c. cft alia res,d indu- zitcordicers qentaerit infimul: jfà, quiaopinabantur q generatio E ex ontarijs &go veria funt, uz funt principia, oportet vt non int generabilia,neq; corruptibilia. & idco oportetapud cos contraria effcinfimul:& quzdá exeunt qui- bu(dá, Ft, cum induzitillud prim H indubitabile, qd mouiteosad opi- nandum enria eflc infimul,& q ge- neratio eftexitus,& refolutio,incos pitdeclarare illam ambiguitat£ , & qu uomedo Mr /naxa. eos, ui dicüteffe impolt, neratio Jrquid cfle quod widcrat cd. Qin ,cumomnegeneratum, &c. & fermo ci* in hoc manifcítuseft p fe. D.d. & ppparuitatem,&c.i.excu- à fein hoc, 9 fenfus sontradicit iüicopinioni,dicentesq juo: appare fenfüi, Cp gencratio dc ex non ente, eft pp patuitatem partidi, nonq in rei veritate eratio 1 ex nonente. D.d.&ideo dicunt, &c. ideft, & quia coadi funt ad creden- dum,gens quod generatexente,& quod hoc , quod apparet fenfui, eft peccatü feníus ex paruitare partiii, ezquibuseft generatio, dixerüt q» o€cít mixtum c omni, licet non appareat fenfui : & «p neceffe efto€ generari cx omni,non vtaliqua ter minatagencrarenfezaliquibusge- mneratisterminans. D.d. & illaque vident effc diuerfa, &c.i. & Anaxa- goras, qui eft coactusad credédum o€gencrari cx omni , excufat fecx hocquodaj fenfui, f. quis videntdiucie, dictdo [i videntur diuerfz,eft ppillud,q: dominafinilla re mixta ex infinitis. v.g. qn tuncexiftim: hoceffcaquaqfi partesaquo(z: rintin co pluresq aliz partesin tz mixtzin co: & tuncexiflim! hzc eft caro, qfi partes cara int in co pluresalijs partibu fitis cómiesinco:mó quia in nenon fintnifi partes carnofz ficutexiftimarur : neq; in aqua partesaquofz:fedin aqua,&aer 1nomni,quod diftinguitur, noi ftinguitur nifi pp illud, quod h: coex partibusconí numero,nóin Ta.dicunt igitur, nihilefthic totum fitalb purum,aut nigré rumyautdulce purum,aut caro raautos purü,fed vnaquzq; re fümaurefle dc: naturailio, q magiseftin ca: & qp illud eft de. tura ciuspura: & q non eft nifi natura pura:& hoceft fal(am, Rationes 'CoNtr a eipiaeffeinfmite. Cap. 1. S: igiturinfinitum, £m q» finitum,ignotii eft$m r titudine quide, aut mag tudiné infinitum ignotüqu tum quoddam eft: $m form quoq infinitum ignotü qt juodda eft. principiis aute« tibus infinitis fm mult dinem,& fm fpecie impoffi! efteaqua funtex his,cogno re: ficenim cognofcerecom] tum arbitramur, cum cogn mus ex quibus & quot fit, Dican Liber Primus À Dicomu igitur quid, finfm- tim fecundu quod eff infiniti, nen Jat , ergo iliud , quod eft infini TION IN ONOPIETO AE 13 pofl quatum nv bie »cil- Ind, quod c Win ferma cit rii (c peii) fat mfimta in mmero, C77 5n má ergo nulla cfl via ad [cendi bs, que fant ex eit : nes enm mn exiflimamm fcire cempofitu , mifi 6k feimersmme illa , ex. 4 c LII compofitum. » fovkciun im iniones Na gualram io numero prindpior de in - modeittere Érmon£ dicebtites efíeinfinita. Et, cl hocdeftruxerit, it perfcrutari vir fin vnum, auplura f fint plura, quot fint: &| Pie feum fermon£ inhoccon tra Anazagorá,& fi fit etiam contra E Democrirü, qui dicit; effein- EST dinifbiles modo c6i,& non pprio: hi. kaa com in hoc libro, & in alio diceCde fiam modoproprio. Etinoxpitcontra- ecd diccre huicopinioni róne logica.& C dico hic Logicam.i. argumentatio- Lud cip cs funt decani vi^ in Logica, & funtacceptzillic pro rat decararis p (e. Logicaenim vcr MP infüiendjsdnobus modis:autfm q» eis ii Ctinftzm difüngoens verá à falfo: lacs Kbiccft moduspropriusautfm qp» ills, fuot declarata in eaaccipiunt mazximisin deflrruendo, aut có do aliquid. & ifa confydera- toc vfitarur in artibas particula- ribuseftnó roa »1narteautem Vif. Prima [59 ineft appria. Eriftefermo cft fylisin fecunda 15 gura, cuiusaltera ppb eft pofita fi- D Eomedio, fecuri eftcü medio, quod cóponitur in prima ficura, & altera ppóeiuseft manifefta perfe. altera veró duarum ppónum,qua ponunfin fecüda fipuracít, Omne cbpofitum ex principijs infinitisn quantitate, & forma eft compofirü, quod nó fcitur ez quib* componit, &ex quor : fecunda veró eíl, Etoé compoft notum eft compofitá, quod fciturex quotcompomt,Scex quibus: ergo in fecunda figara, O€ cbpofitum ex principijsinnitiseft compofitü ignotum.i.quod nó po- teftíciri.Propofitio ait dicens qp o£ cbpofitum notum cftcompofitum ex principijsquorum quantitas , & qus eft nota, eft pofita fine me- o:& eftilla quá expreflitcü dixit, nosenim nó exiftimamusftire,&c, Propó veró pofitacü medio in hoc fylfocíicum dicimusg o£ compo tumex principijsinfinitisin quan. titate,& forma eft cópofitü ex prin- kt ignomsk mediü eft, o£, q infinitum in numero,autin ma guitudineeft quant non cibile,& o6quodeft infinitum in forma eft quale non cibile.& fic iftefermo có ponitin prima fgura/Omneinfini tum in numero, autin magnitudi- nceftquantü non fcibile, & omne, quodeltinfinitü ia forma, ft quale non fcibile,Omne cópofitü ex prin cipijsinfinitisin quátitare,aut qua- litateeftcópofitum ex magnitudi- nibusaut numeris aut qt tatibus nófabilibus: ergoin prim Omne cópofitum cx principijsinfi miisin quátitate,& in formaelt có- fit ex principijs non fcibilibus. py minor iMtiusfylfi declarat euam p medi, f. propofitio dicens, qot EL S gomne inrer pripcipijs Siiniisin mantitate , & qualitate eft compofitum ex magnitudini - bus, aut numeris, aur qualitatibus non £cibilibus: & medium, per qd declaratur propofitio, eft propol i- tio dicens, Infiairum fm in- finitum eft non fibi. & D if- mus componitur ficin prima figu. 72, Omne, quod eft infnitum , eft. non fcibile: Sed omne, quod eft infinitum in magnitudine, aur nu. meroyut qualitate, eftipfinitum t €1go, Omne, quodeft infinitum. jn numero, aut ma; itudine, aut H qualitate, cft non (dbile Suncigi feftum. * sur tres fyllogifmi , & fex i- i E im bein C tiones: & dto fyllogifmi funt in prima figura, & vnus in fecunda. propofitionum aut£ duz funt ma- nifeftz declarazz ci medio, & qua- tuor finc medio, & Ariftotexpref- fitex iftis duas propofitionesteruj fyllogifmi quz funt maniffle 6i- nemcdio, cum dixit, g infinitum fm geftinfinitum , &c.deindein- duxit vltimam conclufionem pro- Uenientem ez iftis uribus fyllogif- mis, & dixit: &,cum principia fint infinitain numero, &c. deinde ex- JJ preffit alteram duarum propofitio num primi fylPi,qui eflin (ecunda. figura, quz eft declarata (ine me- dio. nos enim non exiftimamus fcire, &. Ariftote. igitur. t €xillis (es propofitionibustres ma. nifeítas fine medio : & tacuitduas manifeftas cum medio, cum fint jn porentiain fuo fermone, fecun- dum quód funt conclufiones : & vnam manifeflam fine medio . Ervidequomodo eft fermo hu s." ius boni hominis breuis. & forte "J^ eftitadequolibet verbo eius, Phyficorum Ampliusautem fl netz et Cujus parté contingit quant, Beunyeth fm -— line, &C itaté,et ipfum contingere, Vico afitialium aliqui partiti, inqui cum infine, diuiditur tü)fiautem im ilceftani y snalaut plantam quantácunqs mas €fíc fm magnitudinem, & pato min uitatem , mamfeftü eft qj negs . partiü quamlibet, erit.n.& to^ tum fimiliter. caro autem ,& os, & hmói partes funt anima, lis, & fructus plantarum.mani eftigitur q» imposfibile carnem , autos, autaliquid aliud quantücung; effe, i tudineyautin mai?) autf min? Et etia ind, cuim, pers poteit effe cuiuslibet menfura pofitam iine aut tm. parutateyne eeffe eft v illnd etiam posfi boc. ec mntelligo aliquam partem ex. Talibus partibus j quas diuiditur muere ef Yum. fíigitur. tefllale eft ve animal eut plans te fit cuiuslibet quatitatis tsma udine ent. perwtatemanfe- fm dini topide f he etiam in alia parte eim. neceffe eft vt"vniuerfam [it tale - € can ero er feila funt pertes animalis , e7" fru£lns funt partes plantarum. ergo mamfe- ffi eff pod impo t. oca TO , AME 03 1. rs. Jit cuiusliber mfra pn m magnitudine , aut in power ie LiberPrimus À Miecfalins &rmoperquem de 36 fric aede ch pofitacr pat- ibus infnics fm quandam, Fes il nr sca mum fequitur partes, quz func fm. uantiratem in pacuitate,& magni Ersenrisipe ipei terminatione , & interminatione : ergo, ficompofirum fueric firi erminan quantis necefe cft meme juibuscóponitur, fint. nra & in numcro: fed perii finitz quantiratis, &terminarm: ergo & ptescius (ant Honhá vrmioae nins aere ye. m- itur in.ij. j ypo- E eer c ds 3gitur dixit qm il- ra prpecimit pars à cit quafi ptace- Eus destitit compolt cu- dpoéxá € ius partes funt non. terminar in zi in jj menfura, rin r4 magnitudine, aut paruicate. D.d. dite ci necciectvrilod pofi: :&hoceft &intenditqd necefle. dirisios pokcom ctis pa que Circi sn EC nein ir tate,non fitét terminarti: fi fit pof- Sici pam efie ariudibe menfic cM magniradine & para Eligii eet x per be dq fm Dual aae Rd fm hd i & hocduobus modis: rper, pans quz fontjn poragaja 234cc.,; 199 aut pares, que füntin actuin Lnd Et,quia nó conícquitur vtto 16 fequatur partesin mcnfüra, nift in parnbas,que funt fmquantitaié, quz uncin toco inaQu, Init did endet bic per part : & intelligo bic parié, &c.i.& mE quien: [7 FL quantitate, fed poffibile eft vc fint, 24 Foie Hie perpuém que ede ibquartotum dioi acf &nonfmqua iur qun corpus dividimtin formam:neq; partes, quefüntin toto in potentia:fed par. tes,in quas vniuerfüm diuiditur:& fantillz , quzfuntin toto inacu. Et, cumindazit przcedens, &*có- *aLincó *Lincó- fequens: ita q confcutio fere eft weniens. mánifefta per fe : deftruxit confe-. qué, & dixit figitur efLim vdd animal,&c.i. & hoc: eludere. ; Dendedeliterenplide partibus coi torum, & dixit: celica d vnluerfom fittale: E- &caro & os,&ci.neccfle efL.n.vt to tum fitin difpofitione partium : ve caro, & os, & fimilia funt ptesani- malis: & fructus, fi fimilia (unt par- tes plantarum. D.d. & manifeftum. eft,qin impoffibile,&c.i.&,cum to. tum in cópofiis fequitur partesin boc, 9 funtterminatz : &totum , quod eftanimal, aut planta eft ter- minatum:neceffe eft vt partescius. i.caroy& os, & fructus (int termfata, pice A ir iei nefunt infinita : & qp exirus earum Ht in in infinitum :opiratur q partes, ez quibus animal com- P ponitur, aut planta fantnon termi. Batz: ex quo fequitur, vt totum etiam t non terminarum. Amplius, flomnia infuntQ,, dem hmóilinuicemyetn5 fit, fed fcgregantur cum infit, di cun£auté d pluri: firaüt ex quo libet qliber, vt ex carne aqua, fegregata,& caro exaqua;om^ neaütcorpus finitum tur àcorporc finito : toanifcfti €f nócótingit in vnoquoqs vnum. Phyficorum € vnumquodqgi e£ remota.n.ex. fe aqua carne,et iterü alia facta ex reliqua fegregatione, quamuis femper minor erit fegregata,at tamen non excedit magnitudi nemaliquá paruitate. Quare, fi quide ftabit fegregatio, non o£ fomniinerit.in reli jua moinerit caro. Si vero non ta» bit, fed habebit femp remotio^ néjn finitamagnitudine,gqua Jia finita inerütjifinitafm mul. titudinem., hoca(üit impolt eft, Et etiam fi omnia ifla genera, et fimilia funt omnia exiflentia , aut quedan in qubu[dam , et nà generantur , fed difolunntur, 7^ exeunt , €" non nominantur , nifs fecundum illud quad vincit in eu: € emne generatur exemm.Y e. ex carne aquayque refoluitur, eo^ ex aqua caro: C" omne cerpa fi- situm cofumitur à cerpere fimto: manifeflum efl, quoniam smpe[fi bileeflye maques rerá. exiflat. in Ynaquaa, re-quoniam , quando exit care ex Aqua deinde ex aqua vefidya generatur alia caro fecun dum reJolutionem : tunc,ev" fiil- dud, qued exit ex carne,fit [emper eninus , tamen caro pertranfit n parutate magnitudmem deter- minatam . Ex quo fequitur , aut. "yteeffet vefoliatio : €" fic non erit. emne exiflens in omni : quoniam. 4n aqua refiduum non erit caro , «ut non cejfet : fed im eaeru qud. H refiluitur: et ficinmapy ferminata non erynt ma gnitudines aquales finite fed if mita i numero: qued é impofabil. Ifte fermo poeta tertia,qua deftruit, q generatio f femper fm crimi vt quodlib. fitin quolibet, vt dicunt: & pocfa. dari fuper illud , qd predictum e £g hicfünt partes terminate T pa. uitate.fed alia ratiocinatio. Etal breuiatio iftius fermoniscft, t fpecies corporum cófimilium fac rint omnes in feinuicem : & nih | nipind abaliquo, fed exeunt e cinuicem, vt dicunt: quia quod beteftinquolibet: fed vnáquodc eorum nominatur fm illud,qd vi &itin eo: &idco quodlibet gener exquolibet.v.g.qffi ex carne; ratur aqua, que refoluitur, & ex femper :& exaqua étcaro. Ete regula, p omne corpus finirum quando cx co erit corpus finitu. mulos peceftario m i lud.Quareimpoffibileeft, vtqdl bet firn quolibet :generatio. A hüc modü neceflario ceffabit. q qfi ex aqua exit caro , deinde ab exitalia caro, & fic in infiniti, crfie etant vcerimsocfen aur v Corpore finito fint corporaequal Tünha.q n6 Pt Aliqicese * exaquacziuent prima caro, dei deexiuitalia caro, illa caro fect daerit minor prfa fm minorati nem bw exitum primz ca nis. & fimiliter tertia caro erit m norfecunda fm minorationé ax perexitum fecdz carnis: & qp» procedit in infinitum, f. paruit aquz, & paruitas carnisexiftent «aro enim habet magnitudincn Liber Primus Mnt pon perranfi, C non inücimr Eoeg crrobabess magnitudinem mino- pur, rem ifta.illaigitur magnitudo ter- petes minata,quz eftcarnis, quando exit Ris exaqua,femper nccefieeftalierum. &y;,d, uorüzaut vt cflet generatio : aut phy. s. in magnitudine finita, & termina- M 7. In ta fin aqua.crüt magnitudineseq- 5. Jesinfinitz: &eft minor maguitu- TIGE do carnismintma:quod eft impof- né fibile.Ergo poncre p quodlibet cft. inquo &q ibet generatur exquolibetfm exitum femper, nó B fmalterationem eft impoffibile. D dixit: Etctiam, fiifta omnia, nera &c.i. fpéscorporum confimi- lium,quasponitAi més verbigratia carop coo vi omniacorpora , quorum definitio totius& pártiseft cadem. D.dizit: & non gencranmr, i. & iftz non generantur ex inuicem fecun- dum tan(murationem, fed fm excuntà (inuicem, &ante exitum ttantin feinuicem: fed vnáquodq; eorá vocat diuerfüm ab altero fm i uod dominafin feipfo. D.di xit:gin &/fi illud qd erit, &c.i. qin, € cum pofücrimus, c illud quod ex carnefecundaczit,e(t min? primo, & terti cft minus fecundo, & quar. tum cft minustero : & manifeftü eft pfe, & declarat €t , qp caro hét meníaráterminatam in paruitate, |uá non ptranfir:necefle eft alterü ior:aur vt. pz eeffer, aut. ytin corpore finito fintcorpa equa liainfinita. Et ifte fermo cft in for- ma (ylih: ici. cuius fcedens eft é&fiifta generatio &c. confe- quensaut£ cíl, q impoffibile eft, vc. quodlibet itin quohbet,&c.fermo zcfidous. confecutionem. 1 Adhacautem, fi omnequi, D corpus, remoto quodam. minus necelie eft firicaruisa tem determinata eft quantitas & magnitudine, & paruitate: manifeftü eft qj ex minima cat» nenullum fegregabitur corp?, erit.n,minor minima, Amplius aütinfinitis corporibus ineífet Ytiq iam caro infinita, &an^ guis & cerebrü,feparata tíiab, inuicem, nihil autem minus en tía&infinitum vnumquodg,, hocautemirrationabile eft, Et cum boc [ro£ corp , quado ex eod 4 iqua pars , ne- cejfario fit minm:e7" quátitas car nie efl terminata in magnitudine, C paruitate:manfiflum efi, niam impoffibile eFjvt ex mimi- macarne exeat. corpua oimo . niam [i ex ca diminuitur aliquid, erit minor minima . Et etiam ne- ceffe efl, vt im eorporibue infinitie fit caro infinita, e7* [angue infini tw,Co" medulla infimta:e7" Yni- uada, eorum non ef minu illo in V » quod eft infinitum:Q7" boc eft extrarationem. Ethzceftetiam quarta ratioci- 5$ natio,qua contradixit, vt generatio fitfecundum exitum corporum in infinitum,& dicit: Et, cum firmani feftum perfe, omne corpus,quá- do ex co diminuitur aliquid fitmi nus:&etiam eft manifeftum per fe, qpquantitascarniseft terminata in magnicudii litate: manife- ítü cft, ex minima carne, falicet. Phy.cdicó.Auer. | D qua E Phyficorum G quanullacarocftminor,impoffibi iaquarens intelle&us, fivdit K Jecítexire corpus confimile ofng, nam,qR exitus procedit femper , & minorario corporisexquo eftexi- tus:& ái procedit (emper,neceffe eft vrillud corp*à quo exeunt hec cor ra,perueniatad minimam quá- titatem illius fpecicicorporis:& tiic ericIpoffibile,rtex eo exeat aliqd : qrn runc fieret minus deberet c£ : quod eft contra pofitum : ergo ne- ceffe eft vc ceffecexicus Et, cum có- pleuithanc contradictionem, indu Xitétquintam rÓnem,qna contra- dicitetiam, vt quodlibet itin quo- H libet& vcexitusà quolibet fiin in. finitum,&dixit: Etetiam neceffe. eft,&c.i.&ctiam neceffeeft,fi exit? ab vnoquoq; rum c5fimiliá infinitorum fucritinfinit" , neceffe. eft vtin vnoquoq; iftorum corpo- rum infinitoruni fintcorpora mfi- nitz.tiam in quantitate, & qualita- te:& erunt hicco infinitane- &effario diftin&aab inuicem inlo- to:&in vnoquoqy infinitorüifto- rum,eziftentium in vnoquoq; 1n- finitorum,eruntetiam corpora in- finitain quantitate, qualitate di- ftin&a etiam in loco: & fimiliter é& I in vnoquoq;iftorum erunt corpo rainfinita:& ficinfinitaeruntin in finirisinfinites: quod eft contra r nÉf.infinita multiplicari p infinita, Nunquam autem fegregatü iri non (cieter quidem dicitur, recte aute dicitur: pasflones, n. ffeparabiles funt.Si igitur mix^ tifuntcolores, & habitus, fi fc^ gregentur, eritaliquid album , velfanum,nonalterum aliquid exiftens,neq de fubiecto. seinconucniens eft, im| ] quidem hoc aüt face^ reficimposflbile, & fecundum quantum,& fm quale.fecundà quantum quidem, quia non eft minima magnitudo:fecundum qualeautem,quia infeparabilea funt pasflones. 2. dixit quod. AHc autem, res maquam dift mo fene diferetione, fed efl veru fine eim font. ier es. Et quia cerptra , €" ma foa mixta f ditm L fur, tinc albedo erit exifiens S, € fanites erit exiffens perfe fi- ne indigentia. alicuime. alterim, exiffentu ey" ab/, eo, quod fist in Jibieilo.Et ideo smteligentia erit ils, jt smpe[sibile, cum. ie Lfeheuer Tl non petes neq, in quantitate, nea, in qualita fein. quantitate quantam. smpe[eibile e$t; vt ft magnitudo, quanulla efl mimr : in qualitate d afines funt infepa- yg fi u. Cum compleuit contradictioné 39 contra Anax.& notificauit gd col- loccfin co de falfo incarpit notifica. requid eft in eo de veritate, &dixit: Hoca(itgd dixit &c.i.qf € ermo verusfm. fm totum, hoc, quod dixit,g res pon difbnguunfs jj feparant.& "mo didterionequia pA diftinguebat acciitia à fübicdtis, & corporibus, hoc n.4d dixit,gdlibet cft mixtum equ exigit mixtion&corpo rum Io si- dit ic pez paff Liber À tumadinvic£,& mirtionem corpo- fum T, rum cam acaidentibus:cii &accidétia (int duo . & idco fermo Mimirimeca. verus acci- Ci flanc nonpoffui rariabinnicem.& fm hoc, gd erifti maf,q caufain hoceft, quia quali- pesci mE mixtzcá orporil quia faotcorporazfed q: accidentia non iaten- ionesofa accidentia, spo 9 Eccum norificauit p fermoci*eít verusin accüitibus,É corporib?in- gy epit declarare hoc, & qo equ bocez fermonc cius& dixit: Etga &ci-& quia Faso I T qp fequitex fao fermone,fant mix- tz/ficut mixtio corporá confimili dum eft in (einuicem:cum non diftfguebat mixtionem, cum exiftimabat q mixtio corporüin feinuicem eft ficut mixtio acciden- : ribus Etmanifeftd ita: & q continuatio x Erde tá dnt mirdoyrü im| vtmixral eo.qfn,f feparent, eruntac- £ ddentia cxiftentia per fe: & ficalbe. do erit exiftens p (e:& fift fanitas, fi ne indigentia ad hoc vtfintincor- :& accidentia vir non eruntin iccto:quod cft impoffibile. Et, cum dedarauit veritatem iflius fer moaisjn quo dizit, qj resnund di- untur, uitetiam im- contingensci, fi conceda. tarfm torum, & dixit: Etideo intel. lipentiacrit visse i &ceontinger x bocquod dizit, q ola fü mixtaadinuicem tempore infini- intelligentia quz apudip ium mecin Pritnus 216 "m dinidit perat D easbinzlocm.Sedida diui A i parauo. pletur ; vt. lo Tüiertateliguim nang complex, & fitodofa,quiaincorpudiftingue. 1e quod noaquàm complebitur: & tale agenseft valde vile £quia niti- E hoa posi di mpi - diuidit, funt partesinfini- tz:& fic nititur di fecun- & dumquantitatem , quod nung di- Q- flinguet.diflinguercautem qualita arodileden dating plose imi le: icut dixit: fascinfpardbies . Nonredesuecm ndpgenera tionem accipit corum, fiauitium partium.eft chim, VE lutum flutadiuidié eft autem, vtnon.& non idem modus cft, vtlateres ex domo, & dom? ex lateribus.ficautem aqua,& aer exalterutris& funt, & flunt, Nes etiam rele dixit in boc» V quod attribuit generatunz comue- nientibus us forma.efl n generatio luta dimiditier in. Inteayey* efl alio mo.ez" eÍ alim, ey mn eil ym modm. Yerbi gra. fia, "atio laterum ex luto, e7* generatio dem ex lareribw . e9* t fimiliter 44ud,€7" de, Wer - fir generari exvi D ij Did Phyficorum 6 " Didc& Anara.non bene dixitl 40 hoc, luit generationem ex ele- incodézonuctitibusia forma c fatio f. vtcaro fit ex multiscarni- 'us,& osex multisoffibus,ncq; in- duxit determinationé füp hoc: eft enim gfiatio ex partibus conueni&- tibus ín forma:& ilt corruptio eft diuifio,& refolutio in partesconue nientesin forma:vtgáatio fruftilu tei ex fruftis puisluu : & corruptio eiusin illa parua.eft aür gáarioalia extebusnon conuenienubust for- ma,& fifr cortuptio : vt itio luti ex aqua,& terra, &eius refolu- H tioinaquam,&terram. & hocinté debat, dixit:& eft alio modo. D. dixit;& ifte aliusmodus,&c.i.&ifte. modus generationis non cft vnus. eft.a.modus qui eft vt generatio la. terum ez luto,& idoli ex cupio: eft à(icalius vt generatio domus ex la- teribus &lapidibus, &hofsex mé- brisconfimilibus,& diuerfis: cít au. tem alius, vtgeneratio aquz exae- re & aerisex aqua: &cít proprium. huic modo gíüationis vtrq; quod. generaturex reliquo. Etintéditin toto hocfermonededarare qp om- ne,quod Anaxa.induxitin hoc, cft 1 incdemonftrationc, SYMMA QYARTA. Deuumero principiorum rerum. naturalium . De Contrarictatt, er pleraltateprin- zipiermm, Gap. 1. RRZTZ] Eliusautem eft pau^ e d ciora,& finita recipe (d v] re quod quidem fa citÉEmpedocles.Om nes igi£ contraria, principia fa^ Giunt,& qui dicunt g fit vnum o& GL immobile(ctenim Parm nidescalidum,&frigidü prin piafacit:hzc aüt appellat igr & terram)& qui rarü, & desi & Democritus folidü,& inan. quorü aliud quidem, vt qd ef aliud aüt,vt qd non eft, eife d cit. Adhuc pofitione, figura, € ordine.hzcaüt genera contr: riorü (unt:pofitionis furfum deoríum,afi & retro:figura ax gularejinigular,re&ü, rotüdü Et melum eft accipere quinapi fimta ficut fecit Emped. gt ots | iunt principia cotrari4yqui dicu. f totum fI Yuis, eo" immobi eni Parmenides ponit cali T d fiie prinapiagz n cat hec duo ignem C77 terrá: € quida dicunt raritate cy denfite 16.7" Democritus, ci induxit pi WAÀ,CT acus, primum vero pro € te fécundá aute pro non ente . € ci bec dicit quod 1 pleno € pofitic Aut alietas, qua entia dier[ants fecundi pofitione c7" figura," « dine , C7" funt centrariorá gene sflapofitio "vero efE genus [uper ri C7 imferiorie,Cr" pofferuorn, anterirufigura Yero € gens bi entium angulas ,C7* carentiti ai liec retli C rotundi. Cim defluxitprincipia cffe i finita,copit ponerecacfle finita, decaiare,gifta pofitio nó folür do eft vera,fed X melior etiá:deii de dritquotfunt,&dixit: Et mel c(t, &c.i.meliusin bac ícía eft por Liber Primus A teprincipia finita: qfi, cum pofi xiteahmói,quis poterit cóplere na- mm oium endum dfunterpria €ipijss& nihil coget vt fintinfinita: Bite cinaseoum fm faim eft mdius,vtfecit Empedocles, cü pofoit €x principia,f. quatuor cle- menta & amicitam, & litem. Et,cá dedarauit, q non folummodo cft neceffe ponere principia finita , fed Simacliusincoepit (rere quotfant: & pofuit principium confyderario nisin hoccx hoc,q o£s Nanuralcs fucruntcoactià natura entis ad nendum principia efle contraria, B nonfolummodo quicorom conce danrentia cffe plura cin , fed ctiam. quinon concedunt hoc, f. qui dicit OppoGos; totum effe vnum. Parmenidesaüt (b mabilia:& q» vera funt intellipibi- etaccpe- lia, & funt vná :& qp eziftimabilia nux. Pret fanrfenfi funt plura:& pone Vm bar principia iftorü pluri duo có- qoia pri traria, terram. D.dixit& en per qui licunt denfitatem, & rari- IR, tarmi.eorum,quidicát principi efie vnum , aut vná clemegtorum. quatuor,aut medium inter duo co C rum.D.& irus &c.i. Sc ét poait principia effc contraria hoc, quoddisit,g vacuum eftinuolutü €um ;Icnoin nibusrebus: adeo prinapia rerá ap-id ipfum fünt va- €u & plear n. vacuü.n. apud ipm eftcontrar.:m pleno fm contrarie tztem,d eft inter effe,& non ec.ple- num.n.cíl ens, £: vacuum cítnon ens Ethocintendebat,cG dixitpri- mum veró pro ento, i. p eros eftprimum in cfle.e! - A vacho.fim q eftens:& vacu(i, gwodeft fccunda in cflc, contrari em. Zum. 17 eft £m qeftnonens Dd. & D cü hocdicitpin pleno, &c.i. & cd hoc dicit vacuum , & plenü effc, (fant contraria fm effe.&non. e ponitétin pleno. alieraté, & diuei taté,cuius viseft (icur viscontrario rü:& illaalicraseft pofitio , figura, &ordo :entía.n . quia apud ipfam. fant vnius naturz, f. partis indiuifi- Sedet panos dott: tex us diu, . mM diuran(bisuib'dtije ArifLigitdicitp Democritus dixit. frindpia effc contraria daob? mo- lis, fm q ponitplená, & vacuum: &fm o ponit dfias enti fm pofi- E tion£,&: ordinem. D.in Roundo carpit dedararep ifla funt genera Pit E rerum contrariará, &d. pofitio aüt gura dui- eftgenus,&c.i.qfn pofitio diuidit p ditin con dfiascontrarias, funtfaperius,& f traria ferius&anterius & pofterius.& fit caapm (a figura diuidit peontraria fm e£ & mofitacé: non effe,Cin hnsa: & carens ex quo tol angolis.&üf diuidit in contrarias icerral düias fm famofitaté in re&á & ro- s.call 7. Yondá:redi.n. noneft contrarium vbihr Tomando rorundo nihilefEcon Fur nihit trarid,c(í fit pfe&io figurarü in ve Seonua rizmc ed in primo a(péctm Aflror 54. Vide do diuiditét per driascontrarias,. E prius& pofterius: &cacuitipfum, Contrarie. quiaintelligif exilis. Etnotand( 4s 96que Q^ cít.qhocnomen contrarium vfita doe of" tr hielargé procontrario/ priua Cádi pri- tione& habitu:fiue fit in rei verita- uationem te,fiue fm famam:quod contrarit, habia. fecundá ego credo nosappella Kxmip musdifperarum. Pnncipio 5 Quod igiturcontraria quo» done. dammodo omnes faciunt prin, Yide coo. €ipiamanifeum eft, Et hocro mabilt.Oportet.n.pricipia neqy Dij ex Phyficotum V6 exalterutris elfe necp ex alfo 5c exhisomnia,contraríjs. mE "misinfunt hzc .obid quidem prima funcion fant ex alijs: bid veró q» funtcontraria, nó Yunt ex alterutris, e£ ponunt principia contrarsa qua wuomedo. Neceffe ef. n. Yt primes- pino, "WENP ex iiuicen ne queex alys, ey vtomma generen ur ex eic, C7" bac exslentia funt Tnprincipys cotrarys. fecundu qué. Fi dem quod funt principia, mon, rantur ex dlys: fecusdu'vero quod funt otrariayno funt ex inuicem. Coruiaspparctex (estnonib? om" ni nunt «omtraris eerdcmconeeviaatu cade ca tietate,ri vt conueniuntin hoc, p fantoontrária.& intendit nosiüea- An! conuenientin füstconsrri priacpie, ausccó- trarietate,ppduo, C vr demonftret €oés concedunt principiaeffc plu Ta vno,&ctiam perícrutede hoc, eft. juod dicuat, & penat principium i Seruationisde Mlo.deinde. Weru- tabit poft de hacvontrarierace quid fit:& vtrü oft ncccffe poncrealianr aturam à contrarictate,aut non .. Dixicmanifeftum eft igif/&ci. ma nifc(tüef igit ex hoc, quod narra- uimusgpoésponunt principia con trariaaliquo modo contradictióis, autcontrarieratis: licet non conue- niantin hoc, quis ficifte modus. Deinde incepit notificare, q bene. fecerunt, inducere rationes, mo weruntcosad dicendum hoc,& di- xit: Necefleeft, i. necefía £enim vt Vrindyis Rei, qf, fi penerlitare Inuicem,tünc erit idem prindipit & nóprincipitim infimul: (ue fn indpia adinuicem fm redproc: m.fiuenon. D. dizitneg;c Aj hoc manife eft per ri cipia non: it ta 6g pid t prima. Deindeinduxit terti prc prium,&dixit: & vtola generén exeis; &hocmanifeftum eft &f pnadpia debent efle c6ia omn Sbusentibus quz fntex principij Eta demonftzanit ilia propr án principijs;incacpit etiam demc uiro cdedarar la efíincir rijs& dixic: & hzcfontezift&tiai grimiscótrarijs&c.i. neceffe eft. Vijnon generentur ex alijs quia fai Sprincipia:& vt non generentur inuicem,quia funt contraria cótr. riam enim moti. fex contr. tioji.non mutatur iniBud. B rw cii ag ratior confyderare qualiter cótinga Accipiendum igit eft primü. ofum, d fenihil neqfacere nai , negp pati contingensa co: tingenti.neg;fit qellibet ex qc libez,nifi quis accipiat fm acc dens. qualiter enim fiet albu ex mufico,nifi accidens fitalb. aurnigro muflcum e fed albu. quidem fitex non albo: &h nó exommai fed ex nigro,.aurn dijs.GL muficum ex nó mufic: fed nonex omni,fed ex immi co,aut fi aliquid ipfis mediur Sed eportet con[jderare nl Jécundum rationem quomode | quitur. Dicamm igitur, quodex niu Liber Primhus 18 A giam entium »on quodbbet agit, aupaita àqulós, ner genera tar 4 quolibet ufi aliquis accipiat. rec per acini dim um net itd bum ex mufo , mi accidat. smgro aut albo "yt fit mufcwe , fed ex nem albo,ez" non ex om- mi no albe éd ex nigro, aut ex me. doy" mnficie ex mn mufico, C7" so ex omni non mufico, (ed ex illo, qued nullam habet dignitatemin mufica, «ut ex eo , qued e alteri 3 difrefitionu: fi fit aliqua bic difje-. gro, itio sauter bae duae difpofstionet. 4) , Quiaillzues rietatesf prin ipijsíant maoil *incontranjs vero duz tà funt manifeftz: tertia. Ter p olagientorercisnoneft manifeftapet fe:ideo incepit decla. gare boc per inductioncm, & d. (ed opor confyderarec.i. fed opor tet confyderarein tertio proprio p induction& (q o&quod generatur, generatur ex ooncrario. D.d. Dica- nusigitur &c.i.qf, cum induxeri musoiaentia,non inuenicmus qd- € libecagerein quodliber, neq; pati à quolibet:fed ali notum termi marum agicin aliquod cerminat(i , &pariCabaliquo terminato: & ifr jngenerationc,& vit in olbus cráf- & hocintendebat,cum dixitinifi ac cidat,&c. Deindc dixit: fed album, &cideftomne, quod fit exaliquo dio generarur ex illo, quod &aliud & nó cx omnialio fimpliciter:quo niam tuncquodlibet effet ez quoli- betfed exaliquo 1lio, aut cótrario ; aut medio inter contraria,cum có* traria fuerint mediata: vc cum alb fite nigroauteolore mediointe£ album &nigrum. Et intendithic percontrariü, vt diximus, illud, eftcommune contrarijs &priuatio nis& habitui. Etideo , e dexit exemplum de cóurarijs,Calbo & ni- »Iduxiraliud exemplum depri B uadone & habitu,& dixit : & mufi- cusex non mufico.i. & muficus no generatur etiam ex omni,de quo di tur non mucus, (ed exillo, quod eftuop muficus,& eft innatum rc- Gipere muficá, quod efthomo igno rans muficam ,quia nullam habet. ignit inea, fed babet poten- tiam addifcendiillam. D.d.autex oquod eítalerius&c.i autex me Id&j phy. dio quod eft inter muicum,& pri- £19 $1 uanoaem mu(icz , (i üt poffibile vt quai, jac. fit medium inter priuation£, & ha» 1,ot.10. & bitum. Etdiait hoc, non quia inter »degfac. habitum,& priuationcm inuenitur. . medium,ed ad verificandum pro- Pier n pofitionem minorem dicentem, qp ii5.ca, -. omnequod generaturutgencra- &.i.m tur ex contrarijs,aut ex medio, (in px mutationibes quarum a&io,& paf. contrarijsmediatis. &in hocloco (25417 foci qui genus. DA niialiquis accipiat nih aliquis accipiat illud, «uod. Nor io sii maquonid tunc. let peccare 1n hoc. Apparet euim qimpoffibile e(t album fieri ex autex grammatico, nifi accidar nigro,ex quo fit album pct fertis muficusaur grammaticus, 3v ion curar quocunque modo fit,fi- uealiquisponac, qp inter habitum. & priuationem fit medium,aut nó. Etcum notificauit o omnegene- ratum eíLaut ex contrario ,aut ex m:dioji A it declarare hocf cor- rupioneyX dixit. i D üj — Neq Pet accfis aGit,gd eft p accfis,differt à fecüdo: dieta. fecundo. Phyficorum G Neq igitut corrumpiturin contine primm, vealbum nóf muficü,nifi forte fm acciis, fedinnonalbum,& in nóalbü, monincontin, edin vig, autmedium.ffr autem & mi €um innon muficii: & hoc non áncoi fed inimmuficü, : autíiipfis aliquid medium eft, Nes aliquid etiam corripitur. grins di et. e din c dmepe. arid jd nim Lini in jn quodlibet mn album , fed in ns- grum,aut in medium , (97 famili ger muficw corrumpitur in no mus ficum,eo mn in quodlibet nó mu- Jéeum fed in illud, quod non babet. digmtatem in mujica , aut in ali- quam diffofitiuneninter bas duae 44 €t corrumpifaliquid prin ipai perfein j juodilber »fed principaliter, & perfe corrum itur inaliquod terminatum vn, 1 dario veró,& per accidésnihil pro- hibet vtaliquod corrumpafin plu- ravno,autin quodlibet. Eorum.n, in quz fit corruptio, aliud eft pri mum,& aliud eft fecundum : &eft illud;in quod fit corruptio median. te "Primo :&caliod eft peraccidens,& eftillud;ad fitin quodlibet, Illud qfi fcdm quoquomó é terminar &illud,qd eft p acciisé nó termina ti. ArifLigicexigitprioritatTcor- ruptione,vtillud, qd fitcorruptio, fit vnü,&exigiteflentialitaté, vt fit terminat(:& hoc id£ intelli eft in generatione. Alia aát. corruptione in hoc cap. manife füntex eis d dicit in generatione dicit vft corruptio & princip & perfe eftantde contrarioinc trarium, aut de habitu 1n priuat: n£aut ad medi(i,ficuteft difpof inghatione, & q hoc manifeftü pindudion£, Et, cá notificathc güiationefimplic, in qua vnum €x vno,notificatetiam, q itaeft ieratione compofita , [qua v tex pluribusvno. Sitt aüthis& in aljjs. qi non fimplicia eorü, d funt, 1 cópofita $m eandem fe hax rationé:fed,propterea qpo| fie: difpofitiones nó desonnl tz funtJatet hoccontingens, ceffeeft. n. omnecont ] inconfonanti fieri, GL incofor exconfonanti, & corrumpi o fenansinconfonantiam, Gh nó cótingenté, fed in oppofi wiopiie alie "viden qnd ii nó funt fmplicsa. entibus. Memes exdlemn dobabent difpofitionem ; (éd, diffofitianes n compofstm non Dent neminatunem deo. nen pe pientur:er fi fit nece[farium . i ce[fe efl. n-vt mne compofitum compofitum ex non compofite , "yt cempoj corrumpatur 1n babens cempofitinem , [éd noi quodlibet nen. babens compef me, fed m illud, qud eff eppoy Di Liber Primis A 5 Dicit: Ecfimilitereft dcomnib? 43 fjcciebos, ilium,& corrupti. bilium,f.quoniam fex có trario,& corrumpuntur in contra- xium.videmus.n.giilla, quz gene- zanturex pluribus vno, & funrilla, Suo funt fimplicia, fed compo ita talem difpofinonem Dabentin generatione , & corruptione. fed, quia difpofitioncsoppofitz exifté- mrinifterburiarerillud quod ge neratur,& illud, ex quo generaf , inter ind quodcorrosipiru Ac il- ludjnquod corrumpitur, non ha- bentnomina,ideo latetcontrarie- B tascxiflensin iflisrebus, & non per cipitur fed,cum infpicitur, videtur io exiftercin eis.neceflc eft enim vtomne compofitum fiat ex non compofito, & non ex quolibet. noncompofito, fed cx non compo fito cerminaro , & eftilludin quo priuatio propria illi compofitioni: & fimiliter compofitum corrum, türin non compofitum, & non in iodlibet non compofirum , fed ínilludin quocft pofitionis. mani! riam in hoc modo €orruptionis, quod fit ex oppolitis C fecundum habitum , & priuationé. Differt autera nihil in confo^ mantia dicerejaut ordinejaut có eft igitur ird pofitione: enim «p cadem fit ratio. At veró & dq mus,& ftatua , & ddlibet aliud fitit. domus enim fitex €o,9 non compofita)! fed diuifa funt hacfic:& ftatua, & figuratorü aliquod ex ffigurato:& vnum, quodgs horum fm alia quidem ordo fecundum alia veró com, pofinio quzdam cft, uatoilhuscó fed 29 Et nen efl differttia inter boc, D. quod ifle [ermo fit in copsfitione «ut Vordine aut complexione: ma mfeilum eft emm prdetiden Jermo.Et fimiliter. C7 ido- dum,e7" alia generantur boc mo- de.dmm.n generatur ex mncom pofito fed feparato , ev fat tlia 3n tal diffofitune : €v* femiliter. 3Molum,e^ hbabentiu m. it ex mmn babente slam quidem esl ordo aliqui , 7" qui- y dem aliqua compo Dici non dra iahocfer- * : - E: iori glanter psi Too fitfth cópofition£ , aut fm ordin£, aurais modiscadt n eltefydea rio in hoc.Etitaeftin artificialib*, ficatin naturalib*.dom*.n.gnatex aliquo nó cópofito cóp5ne dom*, rato fed illa feparata ff'ter- minata,& in difpóibus terminatis: non. nif domusex quolibet, neq; exillisex quibusinnatacft c poni,nifi fintin difpónibus termi- natis,& hocintendebat, cum dixit, ' & fant taliaf tali difpóne A fr ido 46 eft li, & vnáquodq; aruficialiá , quo- rügüatioeftin fi fanfexn& baicuee illá fuis x iftapriua tio fit propria-D.d.& vnumqdque iftorü c.i. vt mihi vf,& vnumq4- queeorü,ex quibus güaf cópofitti juoddá, habet ordiné propri(i in e fe compofiti,& quoddá hét compo fitionem propriá in effe cius. & d. hocdemonitrando q cópofitü cá- ponitur ex rebus terminatis. i si Phyficorum & Siergohocverumeft, o£ vti que,quod fit,fiet, & corrumpef qued corrumpitur aut excon^ traríjs,aut in contratia, & horü media:media autem ex contra/ xijs funt, vtcolores ex albo,&ni gro:quareomnia vtig erunt, d matura fiunt,aurcontraria, aut. ex conttarijs. Si igitur fit boc Yerum , quod amne, qued generatur, €9* omne , quod corrumpitur gener atur , 7" errumpitur,aut ex cotrarjs, dut H mneentrariayaut inter contraria : 3lLs auternque funt inter. contra- ria funt ex contrargs. Y g. aliquis edlor ex albo,es* mgro:ex quo ne- efe eil; va illa , quz generantur. per naturam, fint aut. contraria , «ut ex contrarys. 47 Dicc&cüiftaIdudio fit vera] paret gifta ppofitio vfis € vera, f. dicens, qp omne, quod generatur, ieratur ex contrario, aut cr cis, que üntinter córraria:& omne qd «orrumpitur,corrüpitur,aut Ícótra. riG,autiilla,d funtfter cótraria. D. 1 àiilla aác d funt fter cótraria, &c.i. &ccü iniunximushuic jppóni aliá manifeltà p fe,Sell, ola, fntí- ter córraria, (unt ex cótrarijs, vt ali- juis mediuscolot ex albo, & nigro, ouitg qi ghafin na, güatur autez cótrarijs aut ex gíiatis ex cb trarijs.et hoccitin prima figura. Hucufcp igitur feré fecuti süt & aliorum plurimi , qucadmo, dum diximus prius. Omnes.n. eleméta,& ab ipfis vocataprin Gipia,quamuisfine rationepo^ nentes tamen contraria dictnt tani ab ipfa veritate coacti.D: ferütautem ab inuicem, exe qpalíj quidem priora, alij poft riotaaccipiunt:& qp hi quider notiorafm rationem,lli aute $m fenfum. Hi enim Calidun & Frig.illiautem Hu.& Sicct alijautem Impar,& Par , quic Es Litem & Amica ca iunt generationis, hec: temabinuicem differunt [pu dum dictum modum, In boc igitur fere. pluresvefid um conuenit cum vifu , yt pri diximus.Omnes enim ponunt e. menta contraria C7 Wa, qua^ cant principia licet fint fine va ne contraria , quaf compellan. 4d bec. hi ipfa veritate. sed di] THAM US Doct 4 pit ex e gp pe Jéentia,eo qudm accipit ex 3llud,quod eH poFleriwe im ciéi €? quidá accipit ex eis illud ,q. eff notum in intelleiu, C7 quia aliud, quod efE notime n (enfu. dam enim ponunt. cau[as. (po tions Calidum,ey" Frigidam, quidam, Humidum, €77 51cci Q7 quidem Par Cr Impar , vamictiam, C" Litem. 67 differit fecundum smodum diximm. DuiitIn hocigit tff de cogn incipiorá;f. ea efle contr. feré oés Antiqui cóueniunt ct quos dixim*.oés.n.ponüt prí« Liber Primus A &demenu effe contraria, & f nt fine ratione quoquomodo. fed na- tura veritatis compellit eos ad hoc. &,fichocniunt in hoc, q principia fantcótraria, tf differuntetiam in haccontrarictate, quid fit fm ordi- Bapl nem corum in priori, & iori Mim inconrrarijs Q midam.n. accipiunt Lud iod qd ct ius in fcfa.i. in. i p-3 ionem, & quid& ac- €» cipiunt prius apad i iin co- Vei eoitione , &eflillud ,qd eft magi » » magis Vial Vie, & quidam accipiunt LT SES ipriosapud enfum , &eft illu , n od eft magis particulare, & efthoc. jued apparet vnicuiq; corum. pres] Exdii box pitur Bi. &in- qui idg tendir per plureszefiduornm, illos, ti capi quosmon nmerauit . D.d. licet fit. E 4. fine sónc píccka. ni Idu, aci] Gietinduxit cosad dicédü hoc Cin- 1. Pici, do£lio, in qua non inducuntor ola Ck particularia. D.d.quafi cem, * ter, &c4.quafi verias qux elt Tin- duclione, compellat ad hoceos. D. d. fed differunt, &c. &intendit per priuxin fzicria, vt mil vi, illud, qd *footum perargumenrationem, aurillud,cususcognitioindiget ar- c ennione is: ifii. n.vt mi i ví diecbant illad eit hmói, eft priusin cfc. D. d.& quidá acci- iunt illud, qd eftaodusin inelle- Bacettiliuh, gd cfl magis vie. & comparatio inter comprehenfibili abintelle&tu , & à (enfu non verifi- «arur, nifi qfi accipitur in refpe&u, communiscomprchenfionis, D.d. &ifta& diffcrunt&c.i& ifta, que. diximus, differunt fm tresmodos. prioritaris, quosdiximus.qui.n. Dante dá & Frig.& Humidá, &Siccum principia contrarisopi- adanfg prios cit iliud, qd eftno- 30 tius in fenfaü:qui afít ponebát prin- D cipia Par, & Tpar, coicbic $ pri? ict eft illud , qd eft notius apudT- Sicae eil) qd eft magis ve: illiatít, q ponebát principia Ami tí, a Litlopinabeat q priusin e£ eft notum, per. ienrationem. autem notius D. d. Arift. Quare eft cadem dicere quo» dammodo, & altera ab inuic£. altera quidem, quemadmodü & videtur plurimis. cadem au^ «em fm analogiá , accipiunt.n. €x cadem coordinatione, hzc tur contrariorüi. Sic igiturfimi, liter dicunt, &aliter, & peius, G melius. Et hi quidé notiora fm rationem , ficut dictum eft prius, illiautem$m fenfum:vie. enim fm rationem notum eft, fingulareaüt fm fenfum: ró.n. vr noa vliscft,fenfusaüt particularis, fcdm «-- vtmagnum, & paruum fecun, P» inpr. dum rationem, rarum autem, &niuan. & deníum fecundum fenfum . Et fic efi bomines conemiuat. quadammde es dofferunt.diffe- y runt.n. (ecundu quod vident sn eie plures beies. cónemunt xt (ecudn iod fequitur eade rànz accipit. bee eade cóiuntlione. o imi n. queda funt determinatia,et 2- di determiata. 5st igitur buc ma pre ntes in fme » zd mó ferit. a qdá sit "viliera,et [27 rk inp? ddamtiera apud satelle£ism ,'vt prim diximem, et quadam mtiera apud fcnfu. [4 Phyficorum G "ynnerj wt dpud i trariorum,d fünt notiora apud (cn. &um. piii nd piles prison) fmfeofum.D. " arel]; À quod cft notiusapüd intelfm/& qd apud fenfum:imtelligere enim efl. qs enam Redixitivibn ci. & "yninerfale [entire vero particula-. fm hoc proportio Calidi,& Frigidi TeY.g ueniam Cr par. spud fenfum eft ficuc proportio Pa sen fant sw mti rerum, Di Imparisapud intcin, Ki € denm wm fenfu. apod intclctum. Ercum deca 49 Cim dixit;p Antiqui conuenitit in hoc, q principia funt contraria juodammodo,& differfit alio mo Soscepis numerare modos.f1 qui- busconueniunt, & in gbusdfnt. & .dint.n.fm,&cii. dént diuerfitate H quam plaresboies fciunt,Cfamofa juer(itate.& conueniunt,quia cedantin confyderationc p cádem ientation£ ingíie:o£s.n.vt(i- tur induGtionc.eft.n.cbe oibuscon irarijshocqin quzdam fünt deter- minantia,& (dam determinata . & conueniuntin hocgreducuntter- minataad terminantia p inductio- nem.v. g. qf qui dicitep principia fant Calidum,K Frig.& Hu.& ic. nitit pinductionem reducere om- Dis conrrariaadifta, civ qudi- itg principiafuntPar, & Impar , Sur Additic Ae Diminutio. Sedi Iigifhunc mod conucniunti hoc, Em argumentatione in rma fed differuntfm illud quo arguunt. D.d.& alio modo, &c.i.&. onueniütétalio modo. illa.n.quz dicunieffe principiaconueniuntin hocgpalrerum contrarior(i eft vi- lius& reliquum nobilius & in hoc, r funt proportionalia, quia quedá (ancnotioraapud intelle&um,& dam notioraapud fenfum: & fic. traria, d funt notioraapud intelle- €um, hít inter fe proportionem spudintellc& icut proportio con. rauit,g vit eft notiusapud intelis & pticulateapud fenfum, dedit cau fam in hoc/& dizit: intelligere enl. &ci.& ck in hoceft,qía comprehé ilc ab intelledt efl fe, & Lopre- héfibileà fenfu eft particulare.D.d. vg civ. g. qi magnum &parnt fant magisvfiad rarum,& défüm: &ideoattribuuucmagnum,& E uumintelle&vi,prarum,& défu magis (enfui. Et hocitaeftquia ra rum,&denfüm comprehenduntu. in corporibus fenfiblibus naturali busmagnum autem,& parunm ci prehenduntur in corporibusnatu ralibus.& mai ici: Desemero principioram naturalism fé edel verdi C4. 1. Vódigitcótrariaopor tet efleprincipia mani feftum eft. Conf |uens autem erit dicere vtrum luo,aut tria,aut plura fint, Vn enimf, ileeít, qi nó vn: "contraria infinitaautem nor qiünegifeibilequod eft erit. E. vnacontratietasin omni gen re vno fubftantiaautem vnur quoddam genus eft.Et,quia c tingitex finitis: melius aut&e finitis, quemadmodum Emp docles d ex infinitis, ofa nan: asflgnare opizat, quemadm ] iu icis. Liber Primus 31 4 dum Anaxag.ex infinitis, Am. plius funtalia alfjs prioracótra ria.et fiunt altera exalíjs, vt dul ce, & amarum , G& album,SC ni grum. principia autem femper Oportermanere, avt e dre "Wr prime contraria. Et Jeguitur paran "trum fent duo , no plara. 1mpoftbile enis efi wi fat"ynum , contraria enim sen [unt num. neque ctiam if- » RULA , quonam tuuc ens non feire- fer, 38 emons genere diat crum so jan Bah mem gem Et, im- € Vt generatio fit ex. px» "Yt dieit Empedudles , quàm finta. psteff eum com- polis rui rci SOAXAQ Pr aa , ciem. 'eMTA- pui efe vxinfluti dieran, quia contr ariurum [unt priora alys contrary, et quadam C contraria que generantur ex ale exptrarys , Yt dulce C77 amarum, € album c7. . principia. ym veeje e Ot fin pem ECBA 4ICThA. 5o Lor de cei jrervit, int: con- Sara, ed pe ndun d pi mo, vtrum fint duo , velplaraduo bosimpoffibile.n.cft vrtint num principium,quia principia füntcb- Fora freoalzarla fant als duo. &impoflibileetiam eft vcfintinfi- D nit2, quoniam tuncenserir nó (ci- bile, vt prius diximus, Etetiam in. vnoquoq; gencre decem przdica- mentorum eft vna contrarictas: & fübftantiaeft vnum genuscorum, cnius principia fantquaita, cum. fubftantia fit fubiedum aliorum. entium. vnde neceffe eft vtcontra- rietas cxiftens in principijs non fit. plus quàm vna, &eft contrarictas. exi(tensin fübftátia, nedum vtfinc. infinita. Ethocintendebat, c( di- xit: & fübftantiacft vnum genus, fed tacuit conclufionem , & eft, DEM ens ineaeft vna, E. & eft principium aliorum entium. Deinde dici: Etquia impoffibi leeft,&c.dicit & etiam, fi conceffe- Gimusdicentibuspnincipiaeffe in- finita hocefle potfibile, &q» ratio poffitetiam ficri ex eifdem, tuncdicens hoc oferconeedere generatio poffet fieri &ex princi Pi inis epum hzcduo fic po- fibilia, meliuscft, vtfintex fimtis, ytdicit Empedo. j ex infinitis, vt dicit Anaxag. quoni dicens prin- cipia finita cli poteft cóplere cau- fatomnium spparentiumy icu po teft complere. ea cflcinfini- p t2,vtaccidit Empedodi cum Ana- xag. Et,cum conceflcrimus,q na- rus poferer principijstini- tisillud quod facitex infipitisyme- ligseft,& rectius vt faciathocex fi-- nitis: & finó,tuncnaturaagetocio sé.qni.n. p6t (aluare modica actio- vide es. ne, illeagitacioneartificiali: fi au mfc8.ph. hace tcperot. iaelt zm E i t &cfüperlluà , &ita - de naturajficut deane. D.d. &ctiá Quiréca contrariorum, &c.i.& etif non po- dica a&io teftaliquis dieere, qp ofa contraria. PI finc 8 Phyficorum € fint principia, nedt vtfintinfinita. anch contrariorom m riam funt " riora quibuf an rone ma 5 quibulda, vcfapotesez imaro & 1a ono dulci , & colores ex albo & nigro: focs&ia yrincipra aGtfuntillacótraria, que Dur i3 non generantur ex alijs;neq; tranf- Wesdear mutantur vilpripcipiaenim dehét 16. exquo eff permanentianon tranfmutabi- eri » liz,neq; generabilia ex alijs. fudinna — Quodigitur neg; vnum,neqe mre ! infinita fint manifeftü €-exhis, H Quoniamaütfinita, n6facere 1b infa duotín habet quidam ratione. yo Dubitabit enim aliquis, qualt ^. dem, enfltss raritaté facere apta na, *fhr.7& tafitaut hac denfitate fiit auté *&7* & alia quzcung contrarietas, non enim amicitialitem congre gat, facitaliquid ex ipfa, neg lisexillafed vtraqsalterü quid, dam tertium : Quidam aute & Plura recipiunt, ex quibuscófi Ciunteorum, quz funt, naturá, Declaratum efl igitur exiifie férmonibus quod principia no fant. "ynum. ned, infinita . Et quia funt. 1 fimitastunc in boc [fermone dicente quod [ola duo mm agunt , efl locws dicendi. Fome enim ambigit,e7 nefcit qiio denfitas agit varitaté, eut raritas denfitate C7 fimiliter m alys contraryi impoftbile enim eff vt amicitia ducat [ecis htc, e^ faciat ex ea aliquid , ne$, bs faeit ex aviicitia , fed oes faciunt alind tertiu. V idemm enim quofdi , qu acceperit aliqua plura'ym, 7^ py. uerunt ex eii naturam entium. Cüm declaranit,g prindpia funt finite jnarpirpeiiretan dint plura duobus, & dixit: Etquia funt. finita, &c.i.& quiaapparet, qp pria- €ipia (unt finita, & qj non fantpau- €iora duob*jidco in fermone dicen- te, duo non füfficiunt in hoc, pal terüm patiatura reliquo , eftlocus rationiscontrarium enim non red itfüum contrarium,f. non alterat in eiusforma:qin1[ calidum nó re- cipit ex frigido calidum fibi fife:] fiigusenim fm q eft ftigus.non re- cipitcaliditat£, neq; alteratur in ef, &cum fitimpoffibile vccalidum fa ciatex frigore calidum fibi fimile, impoffibile eft vtex eo faciatillud vniuer(aliter. & fimiliter detfitas nibil facitez raritate, neq; amicitia ex litefecundum Empedoclcz:, fed vnumquodq; cótrarium agitin ter tium,&extertio. Etcum dedara- uit, contraria nó füfficiuntin hot qp int principia, quiaalterum nihil facitex reljquo, dixit. Videm? enim quo(dam,&c.ideft,& ideo videmu: quofdá ponerealiqua principra plu ra vno, exquibuscomponitur natu ra vniufeuiufg; entisentium tranf- mutabilium , & q corpus demon- ftrarum eftcompofitum, non fim- plex. Et dicithocquoniam fi prin- €ipiaeffentcontraria tantum , tunc generatum effet fimplex non com- pofitum. & dixithocquia eft ex mz teria & forma. Alteratio igitur cor tratiorum inuicé cocgit omnes cre dete omniacorpora füntcópofi tanon implicia& qp in eisfüntali qua plura vno, & maximé prim: corpora, fiilicer quatuor elementa iftaenim principia, de quibusper férutatur, [untcómunia limplicib* & compofitiscorporibus. At Liber Primus À Adhzesfitadhuc& hocali, quis dubitauerit , nifi quis alii fuppofuerit contraríjs naturá, Nullius enim videmus corum, qua fimt, fubftanti$, contraria, principid autem nóde fubiecto portet dici aliquo : erit enim pricipid princip fübiettum enim principiü ,& prius videt efe, praedicato. Amplius nó effe dicimus fubftantiam contrarii fubftantiz.Quomodo igitur ex. non fubftantijs fubftantia vti: *ritcaut quomodo prius nó fi P fantia ij fubftantia erit? Etycum bec eti ambigit bomo dn boc narrabo, fi mn. petri cn. trarurii aliam natura. Non enim tiam alicui res.Cy principii nen epertet've dicatur in [biete li-. quodebet enim effe principii prn eipy - fabieifum enim eff aliqued principium, e" exiflmatur. quod iim peri Ete no » qd [abflantia ef cen- C traria fubflantie. Quimodo Lini poteft effe fubflantia ex no fubflan Flauta prior fabflantia? y nia ratio jt principiaeffe Mom contia duxi a Ermotem Pre Vadiccnee ilh, vt. BE oppo- duorum. lá cogat nos; fiM & nendum aliquod terB aliudà con. Vacad tarijs, vt eft propri fermonibus Tm, — difputatiuis dicennibus, C qi illud, quod accipitur fimpPrin vtroqy ter Binaruc fan parté veram. ifte (cs- 32 sno difputatiupseft, tp cbtráríanó Dr. funtfubt&tia alicuius. cootraria.n. dicun£in (übieto: (übítátia aüt nó diin fübic&to contraria non. funtfübfts; principia debent effc füblitiz,quia principid fubftá tizeft(übftitia crgo eberaría non Principid fant principia. fed iltacó(ecutio nó iie €8. eft recta,cü apparuerit g primacó- ,,. Mer, trariafantpriuario,&forma. Dein comi. deinduxitíecüdá ration£ iftiusge- neris,& clt, qp cótraria nó füntfub- ftantiz,c fabftátia non fitconrra- riafübftátiz : & principia func füb- ftíiz,qià principia fuBefüntfube. Et modusconuenicntiz;inter bas E duasróncseft,qfr,càm pofüerimus fabiectüiftorá principiorü,quod fubftantia, & yalterü contrariorü eft Privaio Sq hoceftfübictum illii&formz,dillolaentur o£squz- ftiones,& verificabicur, principia omnia funtcontraria . &* fimiliter "alvir. &nihil prohibet vtfübftantiz fint Nibil pro contrariz fm formas.non contrarie (ez noc fm fübicctd. & fic dicere, fübftan- contrarie nanó ít contraria fübftátiz,e(t ve (cdm foc- rum fm fübiectum, & fübftan- Pas tiaeft córraria fübftátiz fm form (ifa s. eft verum.Et hoc adiuuat Alexan- Met. có... drum,cum dicit,g in fübft&ujsfim Vide cb. plicibuspóteffe contrarietas, nó1n Zm- compofitis. Et Alezanderintelligit hoc,quod Arift. dicitin pdicamen- tis, q proprium eftfübtantiz non. haberecontrarium, de fübítátijscó 1deCene. pofitis, non de fimplicibus. Arifto. zc c. enim dicitinlib.de Generatione,gp corpora fimplicia funt contraria. Quocirca, fl quis & priorem veram putabiteffe rationem,& hanc,neceffariü eft , fi debet aL. uarc vtrafq rationes, fubijcere quodd& Pbyficorum € quodditertium,qutadmodum — ztewfisnatur nod mediis dicunt vná quandam naturam dignim . gnis emm ey terra € dicttes effe vniuer(um,vtaquá, (C77 aer fant mixta per cón detignéautmedium hon pier eri. rideo qui pont abi re ud f ef Yera eife dürim did à cnr (s, nen facit non. aee deme pe. nere tertium, ficut dixerunt ponen [4 tes tofum Ynius nature aqua, aut $3 . Dicit&pphocneceffeefl,vtqui opinatur qp primus fermo , dicés.qp H principia funt contraria eft verus fm partem,& qjifte fermo, dicens principia non fant contraria, eft. verusfm parté,& p i(ti duo fermo- nespó funt fal(i fimplt, fi ponat hic. tertiam mareriá:&eft alteratio con. trariorü inuicem.qén poneado ift natur$ poteritfoluere dubitationé sccidenté x iftis duobus fermoni- busoppofitis. D.d.ficutdixerüt,&c. ideft: Tic dixerant. quidam, q ofa éntia facta füntex eadem natura, & q fübftantiz rer& diuerfar(t fantin res veritate ifla natura vna,ex quib? funt£a&z. Quidamenim opinant I giftanatura cóisoninibusentibus eft vnum elementum quatuor,qui - damautemipfam cffe medium in- tercontratia corum. Videturaüit medium magis. ignisenf & terra & aer,Ó'aqua, cótrarictatibus complexa funt. Ideo non irrationabiliter faciüt, fabiectü alterü ab hisfacientes. Videcóa. aliorum aüt quidam acrem: aer e e pfi slum inrefitudi j ponit ipfum aerc. aer eni. mes dr sn diwerfita fenfibili e" fequitur aqua. Dicit Et apparet qp qai ponu iftud fübic&um aliquod mediu interacrem, &ignem, & vniuerf liter inter duo vícinantium dicu: rectius. quoniam iftud fübietu oportet vt non habeat aliquam cc trarietatem in fua fübftantia, cà contrarium non recipit füum cor trarium, &aqua, &ignis, & aer, térra, vtrüq; habetcontrarit in fi fubftantia,medium atnollam h. bet Contraria in fübftantiafu quare mediü eft propinquiusnar 1z iftiusfübiedi,: quatdor elem t Erhocinen i dixit: ideo quiponit,&c. D.d.& lum kc &quiponiti rne iusfacitq qui ponitipfam vnu aliord , & poltillum inredtinudi «ft, qui ponitipfüm aquá. Etdis hocnáqui ponitipfüm vni med um. aquz &aens, rectius facit, qui ponit vn extremord : contr. rietas enim. min cítinmediis extremis, Et qui ponitaeré: facit; qqui ponitaqu&, qfi dfizl fibilescontraric paucioresfunti« & idco dixit, &fequitur qui po ipfam aquam ,quia aquactiam medium , ficut aer : ed aer exce "7 — enimminiméaliorum habetdif aquam in hoc iq differen ferentias fenfibiles , confequens utem eftaqua, aquz fant manifeffz magis fent & differentia acrisfbnt latentio: Etinte Liber Primus & Exintendit per diuerftatesíenfibi- &ci fed oéscBneniuntinhoc,pfz D Meis esdrascontrarias feníbls n ciütfuübm gurari hzc dup con- t t xitcp qui ponit fübiectü háüs dfias. trariz.1.p ponütfübm materiam. Ried ems ponit refiusquiafübiedd &duocentrariaformf,fm qj vaul Viaciaá in rei veritate eft materia ,cui^ efle quifq; opinabaf'in contratijs. g.n. mic... eftin potentia." opinaban(,g défitas, & raritasíunt £9 Scdots vnum hoccon ima contraria, ponebát illa dfias ns figurant, vt denfitate, & rarita, te,& eo,quod magis, & minus. hecautem omnino funt fupabü. dantia videlicet,& defe&tus, fL Cutdictum cft prius, Et vr anti jua effe &t hzc opinio , «p Vnü , St Sapcrabundantia, dc deed B principiaentium fint. verü n6 €odem modo. fed Antiqui duo quidem agere, vnum autem pa t. porter d contrario, vnum quidé agere, Sed emnes figurant síInd vni per contraria, vt denftat C'ra- THALCP CI magi C7' minm . C77 ter funt in. Additune, C7" Dimi- € tale efl epis antiqua. [vt prim- emi entium funt V num, C7' td ditm C7 Diminutio. fed mn eode mmodo. /Antiqui-n.dicunt quod ille. duo agunt, C7 "yum patior , alg contrario [quod ynum 4p, o duo patiuntur tantum. Cümnarrauit , qp bené fecerunt. 55 Antiquiia hocqp el contratijcpos faeruntfabmo,incorpit écnarrare q eric ctio A d Sed o gele auté quidam inordinatioi Mbictti&c ft q opinabanf, qhzc contraria (unt magis, & minus, nebanthzc duo dHasifti* fubieii. D.d.&manifeftá cft,&ci. qp raritas & défitas,& magis,& minusomnia funt (üb Additione,& Diminutióc. E D.d.&forté eft opinio antiqua. & intendebat,g nó cft inuenta Pla- tone.Oésn.& Plato opinabant, pticipiafünt vná fubiectá,& Addi- tio,& Diminutio. fed opinio eor linationc iftius vnius, & con-- trariorá nonefteadé Antiqui.n.di cebant,q cótraria funt form. &cfabicdum eft materia iésPo- fleriores veró , & Plato dicebant qp contraria fant materia, um & Paruum , & quód vn cft ma agens. Triaigit dicereeleméta effe, G ex his, & ex huiufmodi alijs F Confyderantibus videbitur vti ue habere quanda.n ratione, 'ut praediximus, plura autem tribus non amplius . ad patien^ dum,n.fufficiens eft vnum, Si aüt quatuor exiftentibus dua cruntcontratietates , oportebit feorfum ab vtrags eíe alteram quandánaturá mediam. Si aüt €x feinuicem posfint generare ociofa vtiq altera cótrarieta: erit.(imulautem & imposflbile eft plures effc contrarietates pri mas.fubftátia,n. vnum quoddá ?? eft entis. quare eó qd pri?, Phy.cá có. Auer. E'& $fp 1 vno güe £vna. onrarie- in a tasldé fü. vna eft.ots autem cótrarictates [C TRE. Gf. Phyficorum G & pofteriusdifferentfolum ab, inuicem principia,fed non güie. femp.n. in vnogíüe cótrarietas reduci videntur ad vnam, Dicere igitur elementa e£tria eft fecundum ratinz, em conf deratii fuerit boc de ifle rebw propric, C" femihbws;vt di- ximui.phura akt tribue nongn pa[. fone.n. fufficit vni. Si igitur fue- rint yita quod centrarieta. tes fint due C7 mndget'vtraa con p frerietes per [e alia natura exifte te fub illa.ss sgitur posfibile eff ye. ynié contrerioru (uf ficiat,tunc re- liquam erit faperfinum.e7" ci bc. smpe[tibile efl vt prima contraria. fint plura. fubflantia.n. eft^yn&i ge. se." principia differunt abinui cem fecundum prime, C" pefferime. fantum, nen (ecunds genue.in Yn enim genere vna eft contrarietae, qg'emnes contrarietates videntur. » reduci ad ynam. Dicit: juomodo,qnia pro; nesquibus vt 1 hoc, dat ia Etcum declarauit,q principia non fant vná,& appatuitez difputatio- necaeffetriajinorpit declarare , qp non füntplura tribus. deindc p(cru tabit demone, vtrum fint duo;aut. lora. D.d.plura at. tribus nóji. 8 in paffione,d eft fm gationem fuf ficit vna contrarictas: patiésaütde beteffecontrariü ei; quo pati&ter- duocontraria cü fübiecto fuffi- «iunt in tráfm utatione, ga paticns quodámó cft contrari,& quodam. modo fife,&eft modus quo recip aCtion£ agentis, & hoc non eltni ex fübiccto. D.d.Siigt fuerint qui tuor,&c.i.fi i BEEN licia, ác vtrüq; par ídiget fuo fut. ls vSroerca naaracó? d hocin tendebat, cá dixit cxüte inter ill; |f (übm eft medii inter cótrari; tipfe. d fübm eft in*ifitc dine medij.eft.n.fimileei quoquo modo,quiaeft in potentia vtrunc extremum,fed tá fübm eft virüq extremá poteatia pura . medii ve rÓeft vtrung; extrem( nó pura p tétia (cd alia potétia, 2 in medio. r. eft vtrunq; extremüin a&u, fed c: nóin vltima pfe&ione.eft igitTp tentia vtrunq; extremü quodám6 & in actu alio m6.füBm veró pur. tentia eft vtrunq; extremü. bi igtalterd contrariorá fufficit, re liquum elt apto i pofüerimu: qpprincipia effentfex,& iguamor e traria &*duo fübie&a tác, fi alteri E contrariorü cf (ao fübie&to fu icit in. hoc. ex eisgüentolatü reliquü par erit fapfuü : &narur. nihil agitfüpflui,alterü aüit parc trarior( füfficitTgfiarióe oTum en tií:quiadi&ü eft, prima prind i debent effe cóia. Libusenb* EI igni eiuseft hoc,qp ola entia altt rantininuic£. D.induxit fcdam rC nem,&dixit: Etc hocimpofe ef i.& impofe eft vt prima contrar fint pluraquia primacontraria nc ceífe eft vcfint primi gi: contraria in quolibetgie funt vn r,vf necefleé vt prima córari lint vnfi Par.b D.d.& prima princ pia drnt, &c.pótintelligi , qp prirr principia contraria, 4 lüntin vnc iuoq; ghie.x.fdicamentorü,nó di Siruni dbinulcf fm genus fed fm. qu Liber Primus A fant priora quibu(ds, & cau quoran. ola füntin vnoge- acre & reducunt ad prima contra- ria d fant caufz aliorü cótrariorü, v4. qi, fi prima contrariain vno- quoq; gàc fintoppofita fm efle, & noa eflesunc oppofita in fübftáa fm efie &coG ellcfunt. cauíz aliorü torü cxiftentid in alijs dica mentis:& illa debent dici prima cá trariz,qfà hoc nomen prima cótra. riaezütiain vnoquoq; güenon df zquoc?neq; vniuocd (ed fm prius. &pofterius,& eft vnus modorá no minisambiguitaris Etpótintelli- 3 gialio modo,&eft qp prima contra ria d fantin fübaJicet fint plura, nondifferüt à innic&ni fmpri* &pofleriusnon quia funtingnib* diuerfis.& talia cantrariaredicunt ad v nam cÓurarietat£,d efl prior oT Wer. bus D.d.in vno.n.genere, &c. forte. intenditdare cám , pp quam ddam. contraria plura 4 funtin codégüe, fant priora quibufdam fm (ecundá Semis, Cxpónem. | Ét forté ifta eft maior propofitio,p quam intendabar de- darare q necefle cft vt ctraricas, ia in primis principijs, eft vna.& (yI& ic componi, Primajprincipia C conrraria fant illa, ((üntin genere fabítantiz:& prima contrarietas[ eftin vno generc eft vna: crgo pri- ma principia contraria funt vnpm. & fm hoceritifte fermo przpoftc- rus & rancfic deberlepi:füba n.et Ynü genus,& in vno generceft vna. contrarictas principia n. non diffe- runtabinuicem nifi fm prius, & po fien. fm veró aliam expóné debet legi vtin texru:fed debet intelligi - comaior propofito diets, qivno vna contrarieta., qín pil" hüap. EL oapicbivur concinfio.D.d.& ola contraria vft reduci, &c. poteft I intelligi q ofa contraria f funt Teo dem cum reducuntT vnam contrarietatem, füntin potentiain principio vno.Vcl fic, ofa contra Secunda. pad) untin fm vn. |; genus przdicamentorum, dim redücutur ad contraria, quz funtin fübftantis, ofa erunt vnum jn potentia & fm refpcctum. Deo dentaxat ee principia probatur, Ma. Pro seram f. Cs" Formam, Vódigitur neqs vnü flt. e ni elementum; neq plura cóa pri duobus, vel tribus, pereo manifeftum eft, Horü aüt vtrü drca mi- quemadmodum diximus dubi afa £ fpe tationem habet mulram.Sic igi ede y. tur nosdicamus primdm deo! huustez. fecundum naturam communia primum dicentes, fic circa vnü quodq: propria fpeculari, Manifeklum ef vgitur , quod elementum no esl vnum Co" quo elementa non [unt plura ,F aut tribus . V trum autem fit^ye- rum habet maximem. quail" mem. Penamm igitur fermonem nekirum bec. primo incipia- mcr con[jderemm de omni ge neratiene quoniam tunc prece, mw curfu naturali: e7* prime dica ysplcvidaaipe yspeian de confyderemus poft euileiibu pedea. E. ij Intendit DoArint, negandá generati Phyficorum € Intendithic peleméi principia, rum generabifium,& hoceftinos 57 4 funtin reiirit hi maximá nibuspartibusiftius(cientiz.de ge qnem,liceti&apparueritex difpu- neratióe autem,& corruptione co: tatione principiaeffetria,quiane- porum fimplicium , &compofito effe ponet illud,gd recipitefgha rum loquitin. libro peri Genefeos tumyipfüm effefübiectüauteótra- &in.4. Meteororum:& de proprij id. Siigiffuerircontrariü,códger vniufcuiufq; compofitor loi contrarium alterari infüü contra- inlibró de Mineris,& in lib.de. riü,itagnoneflealteretinefz,& ctis &inlib.de Animalibus fed libri mutetinillud:quod eftvaldelpro- de Mineris non habemus, neq;d. babile. Et, pofüerimusq, fübiedá Plantisifi duostratatus. eftrecipiens& q;contranürecdit, — Dicimus.n.fieri exalioaliud continget vtin fübítantia nófitge GCex altero alterum,autflmpli neratió ofno.fübiectum.n.eftaliqd. (ia dicetes aut compofita. dia demfatum in fübítantia& vfrcot-. 2 utem hoc flc.eft.n. fleri homi Hi tibginvtaliquid ij antedg fic. qe nem muflcum,eft autem &noi non fitaifiexfübftanua,defflübie rritoe CSE ficri mull &um,&ifta fübítantia fit cóisofb* quippam ner mud entibus, &ens non generafniex Cufmautnómuficum homine emeergo cnteflanei genere. & pos mufici, Si pictigieu - ifta q5 cocgit plures Antiquos factum fem, Lad gone Tron£. Dlunca. nonsmuficum , & quod fit fim dincpits procedimus.te.& iàvia do&ring. plex,muficum: compofitü aut rebos] b* & q. d. & intendimus confyderare. & quod fit, & quod factum e cóib* E n$ iius de reb? vfib^ cóibus quiaifla cum non muficü hoiem dicim Vea s? dockrinaeltnaruralis.eft.n. dodri- ep, ff 1. na, cuiuspropofitiones in medias ».ea (ant maxime,& fine medijs,&cü sins, hoc manifeftiores & non acciditin ti é& quig ca iterario. Etintendit peóem I nerationci ioné, d fit iub. naccihs flantia in oibus fdicamentis, & reiteratio. de fubftantia güationé cóem qua- ldiComi tor corporibus t igni, &aque , & [r^ &eri,& terras & corporib* compofi- rphy. tier gencraionem elt vnius ex vno.ilta. n.generatioé quatuor elementorum, & compofitorü. ge- neratio autem, M ini ns lori erui in e jocniors hocintédebat,càm di- ait deinde confyderabimus poft de proprijs,i. de proprijs cxiftentibus 1n gencratione vniuftuiuf gene- fieri muficum hofem . Horun aüthoc quidem non folü dici hocaliquid fieri fed etiá ex ho vtex non mufico muficus , ho autem nondiciturin oíbus. n enim ex hofe factus eft mufic? fed homo fadus eft muficus. Dicemim igitur quod, cum d cimus generari ex ali "i quod rniuerfalirer gem r 'eneratur ex alique , for. intende ie CE] efita.c7" intellsge bec, nan pins fit pin Spic em fit muficus, C7" bomo non mi e fit bomo muficu.ntelligo bi eu Liber À enm dio. time fsneplex, bo- telligo , cum dico generatum fim- o beminem muficum: Cg" intel. etiam. CWér af um. compe isi iip e- fi beminem. Sed alteri duorum illorui dicitur fieri ex boc, € fieri boc.dicimm.n.quod ex no mofico fit muficus, aut nnnfi- em fot muficue , relique ero no B dicimns quod ex bomine fit mufi- em, fed bomo fit muficmi. $9 Etcftmanifeftum, q aliquid ge merat ex aliquo;aut abaliquo.& in tendimosalrerá duará intention, qf aurinténdimus p hanc propo tionem r£ fimplic£, aut compofitá, v.g.càm didmusqp bó fit muficus, íntendimus q» muficus fitex impli d,quod eft bó qui eft fabied mu fici.& ifrycum dicimusg non mu- fscusfit muficus, intendimusg mu fic &fitex re fimplid, (eftnó mu fesqurett priuatio mufici. & ifr. C cim dicimus,g hó non muficusfit muficusintendimus q» muficus fit ex refimplic,quod eft non mufic*, quzefüpriuanio mufici.&'cnm di- cimusg homonon muficusfit mu. ficus, intendimusq) muficus fitex duobus (exhofe,& non mufico. & bocintendebar aim dixit forte in- sendimusfimplicia,&c. Etcüm di ighasot, qatibuit fü, litgüari é, attribuit fabi. inquocft geocatd, Et,cüm dixit: &immoficusfit muficus intéditge nezxtionem d attribuit oppofitoi. Primus ue fit contrari, fiue fitpriuatio. Et, D cm dixit:&bomo non muficusfit. muficusintenditgfiationem , (at- tribuitur viriqlbiedi Rc oppo- fito. Deinde expofuit hzc tria & di- xiti& intelligo, cüm dico gencratüy áimpin ci drimligo cim. diro generatio generau attril ra lic. fubisctó, quod efthomoT hoccxemplo,& oppofitum , qd cft non muficum: &intelligo pillud cüiusgencratio attribuitcr rei com. eslludquod atibuit vtrig; , esci ibiccto , quod eft! mo non muficus:& vit dicit: 2E neratio attribuifoppofito, & fübie. &o,& ambobus. & peroppofitum. intellige contrarium, & priuationé: &hoceft cóc fiue generatio fi fub ftantiz,autin alijs przdicamentis. Et,cim notificauit qj generatio at- tribuitur hisduobus fimplicib*,de- ditdfiam inter illam fm vocem ,& fm remi disis 1Sedalterum duo- rum,&c.i.fed oppofitum poteft ferri duobus; modi icr caindp fum fieri hoc&ex ipfo fieri hoc. & hoccft fm idioma Grzcor(i.&ideo dixit:dicimus.n. pex non mufico, &c.reliquum vc fabie&tum nó profert nifi vno modo,f. ipfum fic- tihocnon ex ipfo fieri hoc. non.n. dicimus q ex homine fit muficus, fed dicimusholem fieri muficum. Etnotzndum eft qp hoc eftfm idio usc 1a Grzcorü,&quodammodo acci ditin boctemporc.hac.n.przpofi- tio Erin Arabito eft cóisqfq; igit notatoppofitum,& qfiq; fübi hzcani fitio Ab, notatcau- füm efficienté, potiusq fübic&d , & oppofitiLoppofitü verof nfo 1dio- mare on di ferihoc, fedi diát in fübieto. hac vcro przpofiio. E j^ pol Phyficorum G Poft, in nofiro idiomate dz pprié de oppofito,& non de fübiedio. di- cimus.n.poft non muficum fit ma- ficum,& non dicim" hoiem fitmuficus. & ,cóm. lriá fm. vocem , dedit differentiá fm r& &c. Eorum autem qu; vt fimpli ciadicimusfieri, aliud quidem permanens fit, aliud vero non permanens.homo,n. permanet. factus muficus homo,non mufi cumaüit& immuficü, neg; (im neidem.non.t ,idem efthomi, K ni& immufico effe: illud qui dem permanet,hoc vero nonp manet, etenim non oppofitum permanet.hó,.n.pmanet, mufl, cum aüt,& immuficum nonp^ manet: neg; ex ambobus com^ pofitum, vtimmuficus homo, Et,cion determinanimu ifla , ex omni, qued generatur potefi ho me accipere bec, fr pofuerit fua co- plex,neg cópofitü permanet. — deratienem ex boc, quod dico ,f- Eti cimme, fe H quid funt fimplicia, generari, que. dam generantur permanendo, e7* nà permanendo. bà.n.per manens bomo fit mu[icwe, non mu. fien vero non permanet nea, fim- plex, tur. 59 Eulla,jdürgenerari,& ficri ali- juid aliud,fm c» funt (implicia , & (untilla duo, przdiximus,dfntin hocqfn alterum permanct, qi gia var lllud exeoalerum vero nó per manet,fed deftruit, & non eft pars gidcalerum vero panet,&et I$; ierat. v.g.mutici ju gna- 1 ps hole Acennó mufico! hno enim pmanet.qá fit mufic*, nó mu ficusautem non permanet , cüm fit. oppofitus mufico, & fi oppofitü ac- ipiatur fingulariter, aut oppofitü cum fübiccto,&c. Determinatis aüthis,ex om nibusquaz fiunthoc eftaccipe rejfialiquisinfpexerit, ficut di^ cimus, p oportet femperaliqd fubüjci,quod fit. & hoc,erfi nu. mero cít vnum, at forma quide non vnü.forma,n,dico, & ratio quoniam [emper indigetur aliquo, perry ini imu i € cfl illud, qud eft generabile € iind licet fit "ynum numero , tamen fecundum formam non eft "rnum.e7" intendo per formamra tionemp.ratio.n. bomims nen elÍ va. tio non rufici:ed illud permanet, € bec nonjilud autern , qued non babet eppofitum, permanet. bem. enim permanet non muficue yero non:nea, compofitum ex ci, vt ho- mo non mu[icws. Et, cüm dedarata funt hzcduo 6o fimplicia, quibusattribuitur gene- ratio, pót homo accipere hzc duo effe neceffariain oigeneratione, fi o(yderaueritin hocex hoc, quod dico appareteni bene, qp omnc ge- neratum femper idigetaliquo fub- icdo,& eft illud quodin rei verita- te di gencrariCin tempore, in quo gencraturinactugeneratum.n.có- pletum fuitgeneratum, & nó eft in actu genezario gitur, fm q eft mo tus,ncceflario habet fübicctü , &c eft illud , quod df generari inse & ioc Liber dixit , manifeftum eftin fubftantia, & alijs.gencrat viov gnarum p motum, quem hétapui Sationcs le D.d.&ftod hof Ynum,&ci. & iftud , quod eft gfia- & ?x boc tam in actu,licetfit vnum 2 nume- A Did to, fübiecto,rf non eft vná fm r6- bm, ncm,i.fm definitionem t. n. ges in eodoo,quorü vnum eltoppofi- Mi dcfini- tum ri quod eft princ piígnatio- sicnt - VÀ€ pis A aliud recipiensillá ré. b& Op E5547 pofitum aquiuocaf in Arabico c €2147. & co,quod citfinis '6.n. ibi. 1d£ hominisqui fi muficusnon eft r6 acia) non mufici,qui fitmuficus: homo dean. cnim permanet,mufica generata in Orel eed mul » i6, q9 mufica genera- *& apod vari fübiccto, Et «i illod hod e- cat. ed 0t: ito ex iftis duobus perma E net bomo i muficus: inufca 3x «f; cnim non efLoppofiaboLaon mu E fica verocxiítensin bole eLoppo- Mot qu, fita muficz,v nonefícad ffe, & i Sáe vx. deficit qh fit mulica. Echocquod mo ad dixitintelligendum eft cóiterin o Siomo busprzdicamen itis, in predicamé Be TS to (abftantiz.in frmat- n.quod em, &c. fithomo , ncccflecít vt fit aliquid , oam & cftillud, p. prod dt perma: rón. hoisqui fit,eít oppofita róni fper- " mc marci&cetam vreocliquid re AE. dpiensformam hoks, 4 & eit in rei weracedt. veritate il generari Cil- ES ludjin quoitucritifte motus.mo- imo effc in fübic&o icut di- lie moo, ximus, & impoffibilecit vtürinil- E12 lo,cui? partes facceffiue deltruunf fiationem partium illius,&e! Van d Tof quodert 5 ficü genctato , epoxide Pao q! P 4 Exc, felile morus eft in fübiedo. &, *& dick noncflec(übicctü, non cflethicali Ern quid deferensift&i motü,necaligd, Reit idest mones) acq digi ll [2 Primus 36 fetin porentiaalig d, &auferretna- D^ tura; (mieig Sed hocignoráit re le Moderii ppeonfüemdinem.e [ fuetudo.n.ficut dizitf Arifto.in.z. m p acd metaphyfict,eft maxima caufa im. dé.vididé pediensá pluribus rebus manifeftis [rogi Igquemadmodum enim, cum 5i 9 faerit affuctus ad aliquas aCtio- e Pan hcc nesJicet noceantilli,erunt facilesil Procmij li,& credit qp fint vtiles fimiliter, cü. Ea). fuerit affuetus credere (ermones fal dgio " fosà pucritia crit illa confuetudo & iura. cíadn lum verü manifeftá:(i Pauli 1a cut quidam cum vfitari fant come- ehu viri dere venenü in tp erat eiscibus, h* fic accidit Modernis dicétibusg; i f neratio füitex n6 ente, caufàifli?. pride; exifhmaiionisfuit confüctudo , Ec Bos d*£e tu potes(cire boc ex hocquod dixit. g Arift. omnes Antiqui cóueni(it. 3n hoop nibilgeacraarer nihilo ad "banc &iá vidi quol focios dubitátes tríftulim* in hacqóne,am£obuiaui huicali- loc ad & quantulum in tratar de fübítan- tesa ua orbis. Etifta malaconfuetudo Eremis— auferri poteft per habere confüetu- no« fr&s dinem audiendi contraria fua. qu& porn pd admodum enim malitiz acquifite a P" per malam confüetudinem obuia-. fium. musper confaerudinem habituum t14.Idé bonorum oppofitorumillisit cre £P-6 7 dereresfalías per malam confuetu- xp. te dinem deftruifper habere confuc- E? "- tudinem rerum verarü, & ifta con- Vide coo. fuetudo eft impediens multosintel Zim. le&usperfe&tos recipere veritatem. Etideo videmus Modernos loqué- tes dicere q qui in principio adifcio Bhitoophiamnon pótpoftcaadi- X q primo aii itleges, ei abenden Minis as dixerunt.in quo.n. cógregaf'cófüe tudo,& cóprehenfibilitas veritatis, illenon hétimpedimécá à veritate, E iij n Phyficorum G Poft, in noftro idiomate di prie de oppofito,& non dc fübiedio. di- eimus.n.poft non muficum fit mu- ficum,& non dicim" qppoft hofem fit muficus. & , càm dcdit dii fm. vocem , deditdifferentis fm r&&c. Eorum autem,que vt fimpli ciadicimusfieri, aliud quidem permanens fit, aliud vero non permanens.homo.n. permanet factus muficus homo,non mufi cum aíüt,& immufici, neq fim plex,neg cópofitü permanet. Et illaque dicimus, fecundum H quid, [fine pli generar que dam generantur p. »c nó permanendo. bo.n.per. manens bomo fit muficus, nan mu fiie vero non permanet nea, [m plexpe, lo componitur. Erud dir generari,& fieri ali- |uid aliud,fm qp funt fimplicia , & (ancilla duo,d przdiximus,drnt in hoc alterum permanct, qi gha tur illud ex eoyalterum vero nó per manet,fed deftruit , & non eft pars. ghátialterum vero Pmanen, &cft irsgenerau. v.g.mufici jui gna- tur eL hole cetuó mulco. homo enim pmanetdí fitmufic, nó mu. ficusautem non permanet, cüm fit oppofitus mufico, & fi oppofitá ac- eipiator fingulariter, aut oppofitüi cum fübi. (C. Determinatisaüthis, ex om nibusqua fiunt,hoc eftaccipe^ reffialiquisinfpexerit, ficut. die cimus, cp oportet femperaliq: fubáci,quodfit. & hoc,etfi nu^ mero eít vnum, at forma quidé nonvnü.forma.n,dico, & ratio 59 neidem.non.n , idem efthomi ni,& immufico effe: illud qu dem permanet,hoc veronong, manet, etenim non oppofitun permanet.hó.n.pmanet, mufl cum aüt,& immuficum nonp manet: neg; ex ambobus com pofitum, vtimmuficus homo Et,cum determinauimw ifla ex omni,quod generatur,peteft b me accipere boc. fi pofuerit fua co deratirnem ex boc, qud du quoniam (emper indigetur aliqu qued fit fabieifum lum D cc] € eft illud, quad eft. generabile € ifud Jicet fit "ynum numero tamen fecundum formam mon e$. "ynum.ey intendo per formam v. tienens.ratio.n. hominu nen eft v. tio nan tmwfici fed sllnd permanet € bec on,llud autem , qued no babet eppofitum, permanet. bm enim permanet,mn mu/icue yer nen:nea, compofitum ex eu, vt ho mo non muficue. Et, cüm dedarata funt hzcdui fimplicia, quibusattribuitur gene ratio , pót homo accipere hzcdu: eic neceffariain oi generatione , 1 cófyderaueritia hocex hoc, quor dico.appareteni bene, qp omne ge nerarum (emper idigetaliquo fub ic&o,& cít illud quodin rei verita te di generari Cin tempore, in qui generaturina&tu,generatum.n.cc pletum fuitgeneratum, & nó et ii actu genesario igitur, fm qp eft mi tus,neceflario habet fübiectü , & el illud, quod di generari ina. t DI Liber Primus. AÀ hoc,quod dixit , manifeftum eftin fubftantia, Kalis generatum n.elt güarum p motum, quem hétapu. Satouds D. d iffad ,lescf num,&c.i. & iftud , quod eft güa- & 9x hoc tum in actu,licctfit vnum 2 numc- DERÀ s roi fabietto,f non eft vn fm rb- dá faten, ncm;i.fm definitionem Ln. Mess in co duo,quorü vnum eltoppofi- Mi deni. mum re quodeftprincrif. natio- tion - 1d£ ris & aliud recipiensillá ré. b & aíz pofiram aquiuocaf in Arabico 2147. && co,quod cit finis ionis.ró.n. ii. 1f hominisqui fit muficusnon cft ró aca; non mufici,qui fit muficus: homo ala c, cnim in Bil D ucrpé si nd V Oppot- netíed deftruit, qü muficagenera- FE ZI var Hfübiedto. Et ri illad,quod ca- enim non cftoppofitaboLoon ma fca vero exiftensin hoie eLoppo- nisi quo ta muficz,vtnonefícad cffe, & i6 dde wx— deficit qi fit mufica.c Et juod mimo ad dixitjntelli lum eft cóiter in of bus prxdicamentis.k in predicamé Ie PTS to fübftantiz.in fpermate. n. quod m. &-. fithomo , neocfleeft vri aliquid , cDocumé & cftillud, pquoddf fperma: ró.n. x - hoisqui fit,eít o; ita róni fper- 4 m ER cen vien i vid re- P in pa Cipiensformam hols, d & inrei werkacedt. veritate illud,quod df gencrari,Cil- mE Iudjin mo ibucsicifb morus mo- Ro effcin fübicBio,icutdi- imum ximus, & impoflibileeit vt Gtmil- «x quo ps lo,cui? partes fucceifiue detrnt mien. per güationem partium illius,& Baci ed n juod eft oppofitü generato , tree Gili moras elLin fübiedo. &, d Y& dex nonceffet(übicdtá, non cflethicali P3 ^y, Quid defereusift motü,necaligd, fa ve. dd dicerc( moucri,ocq; aliud gd ef. illenon [2.7 cr e] retoppofitoex iftis duobus perma E ness bomo /fi fit muficus: iufica. f Fx 36 fetin potentia alig d, &auferretna- IJ tura] fübiliadi Sed hoc ignorát re e i pp confüerudinem. e Có Mmtin. fuetudo.n.üicutdixitf Arifto.in.2. E acá metaphyfioe,eft maxima cau(a im- décvididé pediensà pluribus rebus manifeftis mezc 1. Ig quemadmodum enim,cum 7 ^ fueritaffuctus ad aliquas actio- e parshec. nesJicet noceantilli,erunt facilesil Proemij li,& credit qr fint vales, fimiliter, cti oco in H füecit affuecas credere fermonesfal foe o. fos pueritia ,erit illa confüetudo t& iua cíad dicil mansit. Pia Mia cut quidam cum vfitati funtcomc- deicvenenü io tig eracciscibus, doGifini fic accidit Modernisdicéibusqj f neratio fuitex n6cntc A cauli pridex; exifhimationisfuit confüetudo , Et Bot d*fe- tu poresícire hoc ex hoc,quod dixit Arift.q omnes Antiqui cóueni(it 5 e in nihil genetaturex nibilo..ad "hunc &is vid, 3 focios dubitátes tréfulme 1n hacqóne;taméobuiaui huicali- ecd a? & quantulum n tra&aru de fübítan- 4o, uaorbis. Etifta mala confuetudo Eremia auferri poteft per habere confüctu- no. fi& dinem audiendi contraria fua. qué Bononie; admodum enim malitiz acquiftz icio per malam confüetudinem obuia- f Áci.i. m. musper confüetudinem habituum tc14-1dé. bonorum oppofitorum illisift cre tP-6 7: dereresfalfas per malam confüetu- g uphte. dinem deftruitper habere confüc- tont 14 tudinem rerum verarü, & ifta con- Vide coo. factudo eft impediens multos intel Zim. le&usperfe&tos recipere veritatem. Etideo videmus Modernosloqué- tesdicere qp quiin principio adifcio philofophiamnon pótpofteaadi- (cere leges g primo sli itleges, ei abícondenfpoft liz fctz. & dixerunt.in quo.n. cógregatcófüe tudo,& ieprehentbilitas veritatis, impedimétü à veritate, E dj, fed Phyficorum G fedimpedimentti femp àfalfitate, velfaltem ab eo,in quo non eft ve- ritas neq; falfitas vt ín legibus. fed. |ui hét confüctudiné recipiendi fal im,aptuseft vt impediadà verita- te,quemadmod( in quo. cünutrimento panis, qui eft cib" t£ peratus,confüetudo nutrimenti, re &eft vcn5impediafin aliquaho raabhocquin nutriacab co,& quf afe eftaddiquidalud pat ad aliquidaliud, 1 bene poteft. impii inti feno illius. Etex hoc modo,f. p confüetu dia dinem zftimatur p Apologi pro- H pofiti Guitatum corrumpunt mul- ta principia naturz, & hoceft p af- füetudin£. Er ideo fides vulgi&for- tior i fidesPhilofophorá. qfi vul- [ring affueuitaudircaliud, Phi- hi aítaudiunt multa. & ideo, qf difputatio, & confyderatio cóis eftolbuscorrumpitfides vulgi : & ideo (dam leges prohibent difputa. re. Et pót bene videriquantü opera. tur audire res extrancas in opIone, qjeft peonfüetudinem in hoc tpe. holes.n.multi, cum intrauerunt res fpeculatiuas,& audierunt resextra- neas eis,cum fucrint aflueri, ftatim I corrumpit opinio,quam habuerüt exaffuetudine:& non fuerüt tfn af- füeti ad iftas res extrancas, vt pof- fint recipere, & fuit deftructa apud eosmaior parslegum , & multipli- cati (ant hofesapud cos, qui dicebá tur Zenodic.& Algazel fuit maior caufa hui* cü (uis cópónib* mixtis. Sedexaliquoflerialiquid,& non hoc fieri, magis quidem dr innonpermanétbus.vtex im^ snufico muficum fieri,ex homi neaüt non, At veró &in perma nentibusaliqfi d£ fift.ex are, n. & fatua dicim? fieri,non zsfta tuam.Hoctíi ex €x hoc, hoc,& hocjhoc.nang ex immufico,& immuficus fit mu ficus. quocirca & in compofito filr etenim ex immufico homi, ne,& immuficus homofieri di, citur muficus, Dicere yero aliquid generari ex aliquo wn ipfum generari, bec icitur propric i rebue, qua nà per. manent yt cum dicimu quod ma y, fíow fit ex mn mufito, ex bete akt. nen.Et rari(tme dicitur eode me- do imrebui,qua permanent . dici- mimi. quod ex cupro fit idoli , 77 ren dicimus quod cuprum fit ide- dye. 1m oppofeto "vero, quod non per manet , Ytimur fermene vi snedo.dicimme.m. ex boc fieri boc , €7 boc fieri boc-y.g.ex nen mufe- co feri muficum, C7" nen muficum fieri muficum. ev fimiliter dici- mus in cempofite, v. g. ex bomine. M non mufico fieri muficum, c7" be- minem non mu[icum fieri mu/ici. Cám dedit diam inter illa duo, 61 exquibuseftgüatio fm vocé,& fm. rem,vulthic diflinguere qtio vfita iz (üntiftz propofitionesapud cos & dixit:Dicere vero,&c. & intendit pillud,quod n6 pmanet, oppofitii. Etapparetex fermone cius, qp fitü non dí fieri hoc, fed ex ipfo fic- ri hoc Er iá dixit, dt vtroq; mó , fex ipfo feri hoc, &ifm iet hoc: Vtigitur, ex ipfo ciuscxemplo, quod .Liber Primus A qd dizitnon ipfum fieri hocnó fit. in red veritate fed large : qn illud , Tei stt quodin rei veritate df apud cos tu idi riboc,eftfabie&um. D.d.exhole ix pod YCró nonji. ex fübicdo veró nódf Gn. € berihoc.v.g.ex hole fieri muficá, Sim ik D.d.edrariffime,&c.i,fed rariffi- TII me& tranfümptiué dicimus hasf- pofitiones Ex,& Abjin rebus pma- i fübiectis. dicimus n. ex upto fieri idolum , (ed non dicim* 9cuprum fit idolum.& hoc cft ptium idiomati Grzcorü. D.d.i M ito veró,&c.i.in oppofito ve- 10 vmur vtraq; przpoíitione. di- Gmos.n.q ex non mufico fit mufi- €us& non muficus fit mufius & ifr. ficiuntin compofito, ficut dixit.& ciuseft mamfeftus per fe. Multipfrautem cü dicatfie^ ri,& horum quidénon fimpli, Giter fieri fed hoc aliquid fieri, fimpit aüt fieri fubftantiarü fo, Ki ,manifeftá eft qpfm alia qui^ dé neceffe eft fubiyci aliquid qd fitetenim quantü , & quale , & adalterü,& qfi & vbi fiunt fub. iectoaliquo,ppterea cp fola fub. C fantiade nulloalio dr fubiecto ftdaliaofa de fubftantia, Quod autem fubftantia & Qcung; alia. entiacx fübictto quoda , confyderanti fie vtique manifeftum.femp. n. eft aliqd , dod fubüjcit, ex quo fit quod I; vt plata GC afalia ex femine, Ef guia generatio dicitur mul fimedu, c7" funt quedam , d non iewntur fieri eut generar exer, fed dicitur boc fiers boc, aut. gei , dicitur ait fimpliciter Vice. Lj 37 fieri, ant generari im fabflantys D tantum ,in alys quidem manife- El feriat die «lique [ubietlo , quad efl genera- Puy inibi noi manto ,aut in quali ez" inrelatio ne" in Cin bi mn. citur yufi quande smagimati, fibflantia mn dicitur de alio fub. Jetfo ommo , alia'vero mnia di-. cuntur de [ubilantia, Et apparet 6 per emfdretioem qud fan i fié C7 omnia entia fimpliciter in digent in generatione fabietlo, eft enm bic femper fubietfum,; Fit generatio generati y.g. «nmalia,e7" Yegetabile genera tur ex [ermate,Cr7 femine. uiageneratio d£ multipft:fünt &; eni adim adirqeeee im dem pHt/fed generari hocaut fieri hoc, plt nne &fa ntáccidentia generari adt (im teas pliciserpropriéeftfübftantiz: ma. piA peas t67. hifeftum elt, q» neceffatio indiget d gia aliquo fübiecto,quod dicatur gene tci. rari. D.dedit caufám hoc, & dixit: dicere.n.generari , &c.i, & caufa in hoc, fulietum apparetin iftisre bus accidentibus el qim, cüm dici musquantum,aut quale, aut ad ali |uid aut vbi aut q,nó dicimus,ni- 1 [á imaginati fuerimus aliqd fub. ie&tum vniufcuiufi; cord, qf ifta dr de (übftantijsfubftantia.n.fola non did fubiedo. Et, càm pofuit, fabiedtum tranfmutationisT alrjs. WMicamentis ter fübftáti, eft ma. nifeftum pere, incocpit. declarare. v Phyficorum G o fifrapparetin fubftantia, & dixit: t apparet p cófyderanioné, &c.i. & ex natura generationis apparet illi, qui confyderauerit.p fübítantiz,& la gencrabilia indigentih güatio- cit co,g Egeneratio, aliquo füb- jecto:ola.n. habent aligd (übie&d , ex |uo generant. v. in fubítantia, S clt Ema atit femen vege- tabilium. Etdixithoc, quia pfe&te apparet,qin fpermate eftaliquid; cuiusproportio ad afal generatum. exipfo cft ficut proporuo fübftan- tiz demóftratz ad album,& nigrü, & vl ad fdicamenta accidétis. qué- H admodum. n. generatio albi, fm eft motus indiget principio oppoft- toei quod generat, ex quo fit mo- bri triofübieno monii tereítin alijsgenerarionibus. & fi- «ut partes oppofiti fucceffiué rece- duntà fubiccto, & fiuntin ipfo par. *1n (pma (6s generau,filt ef & in fübítantia . [ a 1n fpermate. n. apud generation€. i on tere patron bolt donec for 'ey ri hois,donecfor Sefierito ma humana perficiaf:S hocffi for- minis&9 ma rccipit partitionem:fi auté non 18 gb, iftud neceflario accidit in accidenti Tool busproprijsformz gencratz, vnde re don,c Deceilario generatio fequif altera- fota hüa- tionem.Et,quia fubietum effe ne- z*sfcst celari in (übftaniaapparetétin- & ec fi du&tióe,icarpit notificare hoc , & d. Tic grino- Fiuntaüt quz fiunt fimplr, ni-ldes.é. alia quidétransfiguratione, vt [2-04 ftatua,ex acre:alia veró appofi, gfiabone; tione, vt d augmentant:alia ve^ Iu53é €€ ró fubtractióe, vt ex lapide mer b 180» Curius:cópofitioneaütalia, vt im,.d. domuszalia veró alteratione, vt &. &.ph- ( vertunt fm materia. ofaatit, Vide con, Gi fic flunt manifeftum eft qp ex Vide xam. ^" fubicéüs unt, Et ille qua generantur yer K. faluer generantur quadá per traf" mutationem figure, vt idolum ex expro:e7 quedam per additimt , Ytills i augmentantur: C77 que. dam [rr dimimtinem, onrexla- pide bum: e7' quadam peréips fitiene vt dme: C7* quadam per. alterationem, vt illa ue mutan- fium eft ne iod eres fe- ife s eft ex fubietlu. Dicit: Etapparet pinducionem L eratio indiget neceffario fub € icon (olummodo Ín naturali , bus fed & in arificialib*. generatio enim auteltin qualitate, vtidolum excupro:aut in quantitate, vtaug- ment, & diminutio:autfm cópofi tionem,vtdomuser lateribus, &la pidibus:aut fm tranfmutationem , ft inipià fübftania &chociné- t, cüm dixit: & (dam peraltera. tionem, vtillaif mutant fm mate riam,i.quorum materia tranfmu- taf &oiaifta vident effe Tfubiecto: & neceffarium eft vt o£ generatum. fitex fübie&to,& in fübiecto, & vce- M rificathocindu&tione. Ethzduz D tranfimutaiones C4 eft in aceiden- fibusrei & j eft in fubftantia, cóue. niuntin hoc,qiR (unt alteratio ciuf dem rei de vna qualitatein aliam , & de vna difpofirionein aliam . (ed quia videruut qs qii restranfmuta- turin quibufdam iftis difpofitioni busítatim nomen,& definitio eius. tranfinutabunt,X in quibufdá nó , vocauerunt primum modum tráf- 1 mutationem in fübllantiam,& alte £ 1zationem fübftantialem, & vocaue c runt Liber Primus À rentiftas fübflantiales:fe- & dai condam veró cráfmutationem,, in : |j nomen rei,ncc eiusdcfini Sent ansam, vocsacruntliera- 3:áals, tioncm accidentalem. Et,cum con- Mid fydecanerüt illud, quod defert vir edi ki que manfsnurarionem, inpenifri &xa di fümidé numero, & cft corp? demi ik. .videmus.n.idem i *"U& codemloco transferri de carneitate prssiserr ior A E tein vegecabilitaré,& mutabic no- men cius,& definitio:& videmus & 3p(am transferri dc albedine in ni- tedinem, fcd non amittit nomen, D kácfiiionem &cx hocfitur, corpas, quod cft fabie&tá ifti trani mutarioni, pmanetin nofe, & defi- titionc A qp eft ius difpolitio fb- flantialis,qua fit vn numero. cor- pusauté,cuius nomen , & definitio mutanf p tran(imutationé difpofi- Siooum,non eft vnd per difpónem Er inm & definiti i ne Eb ccfeeft vriftudfübiedtum át vnd 2ipima Quia non hét formam dantem no- p men/&definitionem vnam. Eteft Bt fx necefle eriam vctres dimeniones, -" aas qoe rhrinpardblesabipi ee max, &'R numcro, dür corpus, fint ac- &fnino- Gdentia,& vnum, quia fubicctum. aun. coránon hét nomé,neq; definitio- Po nem vnam numero.non.n.cft füb- de t ciordcdiibu flan in Enemies iftius fub. j; eius definitio p mutatio- nemalicuius difpónis cas, &eller toratran(mutatio in accidentibus. Etcimita fit,eftigit vnG (übicüd mncro non hfs fipónem fabftá iimdifpóocs (abitanti 38 án potentia enso&sdifpSaesfübfts- D. és caccidenmales, &chzcdt i- Idi en ma materia & primahyle. Et mani Go feftum eít ifta marcria* non de- ecc 8. nudatur à corporeitategfü tunc ha * Cod-An. beretdifpofiuonem fübltantialem, deexilad &haberet nomen, ionem, 999 Etex hoc] qqui ponithabc ierquiponiiltd od dard iter qui ponit: meadonis, fübic&um habes for- mam in ado, vt exiflimat Auicen. c Ethocguidem verificato,dicam? Api. qpgenerátio,& corruptio aut eftal teratio in fü ja,autcongrega- tio,& fegregatio: & qiocunq, ritnoneritnifi craliquo&i a tiqui conueniuntin hac fitio ri juia non inteligehant n nanu- ram iftius (a i it qui dam güationem,& corruptionem, &quidam apofueruncoém tranfmu tationem de genere alterationis, & quidam aprropriatit geoerutionf, corruptionem, &con né, & ionem.Q uod aütindiui Cé«a rr duum fübflantiz,, compofitum cx lege materia & forma fiat, & tranfmute torfm totum de non efle in cffe fi- nealiquo deferente tranfmutatio- nem,impoffibilecít ofno, nifi non eflcindinidui compofiti mutareff eficinditidui fübflitiz cópofici . & morariin hoceft füpflud. Et, quia corpus 'caret potentia: qui dipónem,nifi posttiaad vbi, id car ideo iftud (abic&tá caret potentijs : podia ad & quia caret bocfübicdo , ideo ca- 1v. ug ret forma, d fuftentat per boc fübie jore; &um,& fuitneceffe vt forma ei* ef vb. 1:5 riberuab bocfübie&o,& vtnó mec. n.ec fet conflitutionem p corpus : corpus dels conllicuitur Mid perillam, vt (ciesalibi. orbis, Quare F Phyficorum G Quaremanifeftum eftex di^ Qtisqpoe qd fit, emper cópofi, fü & erdt quidéaliquid, Id fit, eft aut£ aliquid, qd hocfit: & hoc duplexaut.n.fubie&tü,aut oppofitum. Dicifautem oppo^ niimmuficum, homintautem fubíjci:& infigurationem qui. dem,& informitatem,velinot, dinationem oppofitum , zsau^ 16, vel lapidé, vel auri fubiectii, Declaratum eft igitur exdi- lis quod omne. generati Jen H eff compsfitum ex aliquo, quod ge feratur ,et ex ali. egene- rat&i :et boc duobusmodis ,aut fub. detfu, ant oppofiti, Et per oppofiti Stelligo n mwfici et per, Jtr loiem: et fimiliter et m ipeaet sun idolum , €7* nen ecdo eft oppo- itwm,ruprum vero er" lapis ,€7' «urum eft fubietium. Intenditperillud,qd 3 formam.Et, cüm dixit X hocduo- busmodisinnuit illud,gd genera- T tur.dicim*.n.fübie&um fieri boc, &fimiliteroppofitum, fm q prz- dixit.Sed generatum in rei verita- tecii compofitum ez forma, & füb. je&to: oppofitum veró , quod eft non cflc, cítde neceffitate genera- tionis qin neceffe eft vc non effe $- cedatgencratü: &,fi non,non cratü:fed non efle recedit a for. ma,& remanctfübicctum, & fic neratü in rei veritateeft compofi- tumez materia &forma. Quomo do igitur dixit q omne generari eft emper, &c.deinde diuifit illud, quoddr generariin duojin nó efle, «6 &in fübic&tü , & non effe reced generato, gd eft forma ? Forté i tur intendit per generatü, nó ill qd eftcompletá iam , fed illud , eft in viageneratióis. in hoc.n.t exij ente bienes & párs de. effe, & lc forma: & (icgenei tum fi hoc criteópofiruzh ex u bus.Generatü vero completum « piss exduobustin, f.fubiet & forma: & fiiftud fübic&um nt quá eft extra non cfle : fed nó efl. quod femper eft coniunctá cá fo priuatio forma oppofitz i liforme.Autfermo eiusex aliqui quodgenerafereoeride dion generati, non quia eft cópofit c aliquo, qd generatur, & ez aliquo qd eftgeneratü.& eft euidénus.D &intelligo per fubic&tá, i.fübicéti mufice. D ieaprum veró,& lapis & aurum füntfübiectum,i. habétió figurá,&idolum,&ordin£, quibu: funt oppofita,non figura, & nóido lum,& non ordo,que füntin eisan tefiguram&idolum,& ordinem. ifeftum igit cp, fi quide funtcaufg, & principia eorum, qug natura funt,ex quibus pri, mis funt, etfacta funt, non fm accidens fed vnumqdq,, qd di citur fm fubftantiá, pomne& ex fubiecto,et forma fit.compo nitur.n.muficus hó exhomine, & mufico quodam mó. diffoL. [er ucs.n. rationes in ratióeseorü , pranfifum igi qid f can[a, et principia exifientia na» turaliter funt illa , ex quibia qn- mo funt aut generantur nn acci- dentaliter , fed fecundum inten. tionem, qua intendinm. qe mie quodq; LiberPrimus "n AP "a" Es culla denfde- €" creatione. diceres. bemi- eompofitwnis . petes. enim a were yerunque [ermonem in fias defowitiones Cám deciarauit, p pridpia funt. tria,Forma,&Priuario,& fübie&, &qhzctria cxiguuntur ín gene- on i rs it notificare que eo- E & que per accidens:& 3 dui Mani£ftem ctigiturq. caufz , & principia cxillentia naru- ilier fantilla,ex quibusprimó fi- untillaquorum fünt princpiaaut frocranrarfinrinnara lerari , boc non per accidens, fed per fe, & eft vt vnfíqdq; corá habeat c£f fübíiantia compofiti. & hocinten- debax, càm dixit: fed per intentio Enron qnKintligimuserprin- ipis quacfüar parsi tei. BLaimindnzifermonem,quieft qua induzitillum,qui eítquafi conftquens, & eft, qp om- € accítex (ubicdo, &forma tandi, n0nex priuatione,& tacuit de prz- tedente illod, per qd a; .confe- OXio confequentis,& cílo ex füb- ito & forma fit, io rei pfe. Ecfyils componit fic. Si principia. aaturalia fant illa, ex qmbusgenc- rar. ile: incipa- ix inet fe,& principa: ifpofitio forma , o. Deinde dedit exemplá , & di- Xit:dicre.n.hominé muficti&c.i. €x (abico, & forma.& hocqd di- 6 39 xitde qualitate ,intelligendá eftin D fubftantia, fed induxit exemplum inqualitate,quiacft notius. D.d.po tef.n.&c.i. poteít.n.diffoluere ra- tionem materiz, & forme, & diflin gueteeasfm definitioné, licet non. incflc:non.n. feparant à fcinuicem. in effe, licet feparentur ratione. Manifeftum igitut eft qp qui funt/fieatex his. eft aücibic. €um numero quidé vnum for ma veró duo: homo.n.& aurü, & omnino materia numerabi^ lis.ná hocaliquid magis, & fitnon fmaccidens ex ipfofit. E priuatio aut&,& cótrarictas ac^ cidens, vnum autem forma, vt ordo, aut mufica , aut aliorum aliquid fic pradicantium, Decleratum efl igitur quod ge meratio cuin[libet, 'eneratur su numero vero efl yum , in for- ma autem duoi ££ AMTMIH, €" wnuer[aliter materia eft nu. merabile : e» poteft umerari , quia eft. dignior ve fit demenflra- f46 "Afr EX C4 , n generatur per accidens . prinatio utem," contrarietas efl per aco eidens , ferma "vero efl aliud ,'vt erdo, Cy" mufica, aut alia eorum , qua pradicantur boc modo Li Cám declarauir. 2 erred 66 iul legeneratur pfe ex: '& for- majnccrpit declarare quomodo ac iditfübie£to priuatio, & dat driái " Plaron& inter illaquam ignorauit" Plato , diflinzic i quarc noa diftinxit inter matcri&, pos & donem G &prinationem , & dixit Eft ex iftis. duobus fm rationem duo, licet fit vnum fecundum fübie&um : efl.n. ens,& priuatio.D.d.homo enim & aurum, &c.i. & prima marera eft aliud à priuatióc , quia ita fe habet ad res ficut homoad muficam . & aurum adannulum,& homo, & au rum. & vit materia fm qj eft mate- zis;numeraturin entibusquod n6 eft in priuatione. & licet materia. ua novi aliquidinaBum quód elt nome materiatamen dignioreft vt fit ali [r3 quod demonfiralum E [prioatio, algd in. i tam£ propinquior eftdici effc in H adu,quàm priuatio. & dixithoc, s& (cl) quia prima rnateria multum admi eum priuationc . D. induxir iot fecindum differentiam, & dixit & r. quod generatur ez ca, &c.i.& priua. i do ctim differ à materia, quoni Eeeraum eftez materia per fec It pars eius, ex priuatione autem eftaliquid per accidens cm nó re- manctpriuatio, ita c» fit 1 rati. Et intelligendum eft hic per Fu acis posriow neceffarium, Iindcnim E ei Accidensaliud eft ne- P darin aliud ratiffimum, quia. má. Vide eft prinatio neccffaria, ioni, eon. "x neceffario; preci generati : Pheio (edm attribuitur füb tiz ge- neratz inücnietur principium accidens. fcd vniuerüliter non- paratur à materia,(ed quandocun- jue materia admifcetur cG aliqua rma tantum , admifcebitur cum priustioneformz fitz illi, & 3pfà ctiam non habetin fe formam riam, nequepriuationem pro Dri nom Pf aberet formam Eo ropriam, non reciperet omncm. faces lormam,& imiliter/i haberet pii Ji£.czl. Uationcm propriam, $e 4 n le Quocirca eftquidem véduo E. dicenda fint principia, eftauté pro Vitria eft quidem Vtcontra (c. ria,vcfialiquis dicar muflcum fita o Gimmuficum, autcalidum & l4 its frigidum ,aut congruens & in €7*i congruens, eft aüt vt nÓ.d fein, 4. Phy. wicem.n.contraria patiimpo(^ fibile, Soluitur aute & hoc, pro pterea qp aliud eft fubiectum, hoc.n.non eft contrarium,Qua re neqp plura contrarijs princi» ia quodammodo, fed duo ( vt cdicam)n iterum itus duo, propterea cpalte, 1. Pom eft efie ipfis, fed tria:alte^ rum enim efthomini,et nó mu fico effe, & infigurato ,& zri, Et ideo pot. quas dicere princi pia ejfe duo,et pat dicere effe tria, €» poteft dicere ca ejfe contraria. yg muficum C7 non muficum. TRES antcelidum er frigidam, eut c éfitwn eo" nen cempefruan , y^ potefl dicere quod nan eil ita. mà "4 » Std rfla je lane s ftm i Nd rec.n.nen ef cótrarium.Er- "IACGpla n6 pnis quedémodo, fed quaft 3n numero fant dus (éd tamen mom fint duooibws modi:accidet.n.ef. eerió alind, fed tria:dicere im. inbe. mine ipfam e£ no mici efe alin 'ab ij fe bam er eta pro ipfum e[f fne figura talielf diudapienrm. Liber 9; Càmdetlatanit q prindpia pfe A fd materia LE orma c qü priuatio dicaf principi, eft p acci- dens, dicit qp ex hoc mó diffoluétur q6ocsprzdi&z,& dixit Erideo quisdicere principia e£ duo, intéderinilla funt Frincipap (etr pótdicere illa effc tria.cm nó fece- ritdiftin&tion£ inter illajj fant per. fc, & p accidés, & pót dicereillaeffe. c5cariaji. càm folmodo cófydera. virinductioné. pet quá fupra proba uitprincpiacflccócraria, aut fm q» | a/& contraria cóueniunt tin Ll rijs dictis. qi B (autex: indice nequez Ko ola feri D &port dicere p noacítitaji. icere qp princi aon lueetodo füntcdetrarialcó trariz.n.non patiunCabinuicem:pa tiensenim debet effc file, & non c5- tranam. D.d.fedifta quzftio,&c i. fed bhocnó phibet vt principia int ebraria. & nó notificat q priuatio mócft prinapium nifi per acis (cd addittertii;quod non cft cótrarit, &cft fabic&ü. D.d. Ergo princi- pisc. i. s fin 9 diximusprius, prindpia nó funt plura namero có- nni loc inten, Li». dili quodammodo. D.4.fed juafi 1 numero fant duo,&c. i. fant. purs nó duo, cim accipiétur fim q funt principia Ámpliciter , nó dittinguendo illa quz (unt perfe, abillis, quz fant per accidens. acci- ditenim prindpijs qua fant per fe, sliud,& poe & ficerüttria, €àm priusto fit de neccffitare, ranonis. D.d. (ed funt iai Cd fm hác modá funt tria.dicere enim in boieipfum efe non muficá, quod ít priuatio muficz., 6aliud à fübie Primus 40 Goguodcit bá ht non i D cns(üntaliaà mufico.fünt igit tria, Forma;& Subic&tum,& Príuatio. Querigieer Principiante rum naturaliü, quz circa gene^ rationem , &: do cordictl eft, Ecmanifeítü. quoporerz (ubi aod eda tizimedotio luó efie nó neceffariü eft; fufficiésenim eritalterü contrariorü abfentia, & pracfentia faeere mutatione, grinapiaveri generahilis, ^ n de fant tot. Et € declaratió qubd cà- pompirr d iier rc quid contraria fant duo: alio vero mado mn cft neceffe . fufficit enims alterum cotrarirum m boc, quod tran[msutatinem ipfé pra- Cüm demóftrauit numeri pria 6$ cipiorá , incepit facere füumm& de. illis, q dedarauit, & dixit : Iam igit diximusj. dedaratum eftigif quot. funtprincipia fer aturali , cóm. numerantpcr fcaut cürn numeran tur p(e,& per accidens, & caufa , pp. Y quifsncati numero iced boc neceffe eft vtin tionein [res fit aliquodTübie- &ü,&cít prima má ,ficuteft di(pS jn generationibusaliorum przdica méntorum. D.d. & cótraria funt. duo,i.cdm non diftioguafilld qf eft per fe,abillo, quod eft p accidés, cüm aütacapiuntür fm q funt pet fe fafficiumtin hoc fübicctá, & foe. ma. & hoc intfdebat cüm dixitalio veró modo non eftnecefle, Etdi- &it boc, quiafüffatin grocsatione pe ab[ente; Phyficorum G effcformz, &in corruptione non eflc cius & hocintédebat,cüm dixit, fufficitalterum,ideft forma. Subiecta auté natura fcibilis [c4 eítfm i ytenim adfta, 5T- tui zes aut: um lignü , aut pic adaliudaliquid habentiura for Videclyr, snam materia , & informe fc ha^ Tam. — betpriusqiaccipiatformam,fic Wzcad fubftantia, & hoc aliqd, & quodeft fe habet, Vnà igit principiü hzc, non fic vnü exi, negficens, vt hocaligd: vnum autetn Ratio:amplius au tem contrarium huic Priuatio, Natura diit [ubietla cogmofci- tir per comparatione. ficut eff com. puiedii: d idolum aut ligni d (camma, C7*, ficut comparatur. 4d aliud habenti creatinz mate. vIA Cus C7" priuatio illms creatio- fu antequam ertatur ta. 4 cm- parato iflme natura ad ilam fub Blantia, aut congregata ex vtroo,, ut forma ez? demonflratum : [ed diffefitio ene apud ens Wmmerfa- 1 later. «Ifl igitur natura efl num. fricipen, G'mncff vna ,nes, nié, Yt demanflratis : 7* eft aliud ey Pritvipium quad efl gatio:ey* cin MI n5 jx fraritm 1Ís 7" eff Prinatio, iei p Eta parit elübiedhafib- intizz, non pótintel ic, cum dica non italiquidin actu liens quidi xcad ub tatéfed ratelligitur fm comparatio flandaor nem pp larentiam fuz fubftátiz.. & Bi» & 7. ideo,cim voluerimusdare fabítan 44, tiam eius, dicimus ip(am effe illud, T Poyae cuiusproportio ad (übftantid ffi 20. cut proportio cupriad idolum ,: ligniad (camnt. D.d.&)ficut cór ratur i. & vlt ficut comparatur aliud habens creationé, & form: mácius, & priuatio creationisci itaifta narura cóparatur ad fübít tiamj.fm q eft fübic&a fübftant & recipiensill& D.d.aut conE E tam ex vtoq;. hic expofüit füb! tiam;cui comparat iffa nacura.fui ftantiaenim dé de ito ex h: mà,& forma,& di: leformaé & dicit grifta na dicitur in refpe fübftantiz,aut fübftátiz aggregat ex vtroq;.findiuidui demonftrar. autformz,& eft illud, p quod füb ftantiaeft demóftrata in adu. D.d iftaigiturna eft vná principid,&c idelt& ifta natura, quz £prima m: teria,eft vn principium cóc ofbu: entibustranfmutabilibus,qua: alte: rantur in inuic£ , fed non eft vnain fe, itaq fitfübftátia implex exifté: s&a,neq; itaq fit aliquod compofí tumex mà, &forma.nam,fi habe- ret formá ipropriamnullam lié re- ciperetipía permanente fed ftatim. corrumperet q cito alia forma ge- netarct. & * etiam quicquid recipit aliquid non recipittpfüm fm g eft in achu,fed fm qeltin potéia. fi igi turprima md innatà &recipereo&s formas, neccflceft vt fitin potentia o£sformz , € vtnon habeatin fus : fübítantiaformá propriam,quaeft ! materia.& ét/fi eflet aliquod exiftés | in a£tuji habensformam, fc genc- f ratio in fubftantia effetalteratio, & Í fotma-cflcnt accidentia. D.d. &eft aliud principiti;i.& *entia hütaliud principium à (abre£to, &elHforma. k fed primü principiü in hocgüenó * Ponoie fcri in hacfcfa, ficu primá y um. D.d.£t cótratid ilb. pn zu Liber Priinus 41 qp c6rraria folü principia funt, pofterius autem qp neceffe eft ec. aliud quippiam fubijci , & effe tria Ex ijsaurem, qua: nunc ma süfeftum eft qua fit dria contra sziorum,G qüo (e hüt principia 2 dinuicem,XC quid fubiectum , vtrum aüt fubítitiaforma, aut fubiectum fit,nondum manife ftü eft:fed qj principia tria fint, & qüo tria,& quis modus corü Etiam diximm prine quemedo fla funt duo c7" quo plura. Dixi- Pe enims. primo. quod principia nencariatenti, C) diim pt quod nece[fe esi ve fit bic ali aliud fabieHium. Et iam ap- paruit ex dithu nunc differentia Tater contraria, C7" io fe m propa Pd e Jubietium "vtrum vero ferma fit. JnbfLantia,cr- fubictlum nondum C el declaratum: [d . declararu et quid principia un tria C7 que- suodo funt tria: Cy' declaratus cif. E22! modu, medfiper quem fundatur quie Etiam diximusprius,.cum con fy f] (per Cmaneria &forma. . 3 io plura,i. c confyderant prise E rodeilp fe,ab ifti illad, perfe, illo qiodeft per accidens :apparet enim 9 fm hoc funt tria, forma, & fabicdá, &priuatio. D.d.dixim*.n. &c.&innuit fermonE in quo pba- D i Sit principia (unt conttaria cif eft dixit.Di ximus n. principia cín (f contraria. D.d.& iam diximus poft. &innuitfermonem,in quo declara vit poft qp eft neceffe vtcií contra- rijsfitaliquod (ubie&,non in fdi- camentisaccidentium tín, fcd Tprae dicamento fubftantiz. D.d. & appa * Tofa eft ruitex dictis nunc diia intercontra P, y prisa rii. 2qfh forma cft principium p do£ prín- fe priuatio eft principium per ac cipld. pe cidens. D.d. &qüo fe hit, &c.i.qi aede 5 fubicctum füftentatformam fm q eg. - formab non pótefle (inefübic&o, E, forma 2i füflesrat fübic&um fm b A» qpeltcóplementü eius& fm qpfüb. 4! feum bon pot denudarid forma, pueris D.d.& quid et (übic&tü,i.c & mod vere. vide effentizcioseft,g noneft demfatá coute 1. inactu/fed eft qua(i medium inter Ph.c.1.j- noneefle(impit,&effein adu. Etac P558 cidit fubftantiz cius vt fitin poten c Modr e tiaosformz:pon tiacius fentiz ma. ein fübftantiaita qrfit parsdefini ten etg tionis:d qfh,fi potentia. elicrin füb- 23. zm flantiaciustuncefle eius deftruere quati mc- turablatione: tizz, & püriafor dil inter mzinactuf.formz,ad quam habe 55e£tim- batpotentiam vtreaperct:& vlt , fi piel porniaefleinfi tiaciustüc p ubftantia eius corrumperet apud i1. mec. fanonem, & effetin przdicamen &r4.c.idé E dd aliquid, nonin przdicaméto $P5-7- (abítantic. Ex hisigit patet g iftud fati cft (übftadtia no portta, oe de p priuato: epars n.fubí&tiz eft faba mix fubltantia.& forté hoc intendebat, da cfi dixic & quod é(übiectá, & ideo 24, dixitpoft,vtrum veró , &c. & fort videcon. innuxtolaquz diximus, & eft me- Zim. lius Ecinteadebat,cüm dixi: veri cPatifub vetó forma, i. vttü veró formaeft (us. Li. is fübltanta q fübie&tü,aet fub 1d aci hy.cicó. Auer, ,,F.; icctü Phyficorum 6 ictum m ud forta , nondá de- caramel ín fecundo declarat bitur. Et forte intendit; hoc non eftdeclarandum in bacída, & € me Jius.D.d.fed eft declaratum qr prin. cipia fanttria, &c.i. & eft declarar qu fünt principia,& quomó funt. cfà duo coram funt (üb(tantiz,& tertium priuatio : & declaratus eft miodusfm quem vnumquodq; co- rum eft neceffariumi in effe. ti, qfà füpet hoc (ant fundata. Antiquorum dubitationes. foluuntur per. t, que dé prime materia ejfenia. ^ Ce. 4. Votigitur, & quz fint principia ex his cófyde^ ret.Quodautem vni^ co modo fic foluit & Antiquo^ fü dubitatio, dicamus poft hec, Quzrentes,n.Philofophi primi Veritatem , & naturam entium conuerfi funt veluti in vii qui^ : dam aliam,depulfi ob fexperie, tiam.dicuntg neg fleri eorum, qugfunt vllumyneg corrumpi, propterea qp iü eft fieri quod fitautex eo, quod eft;aut. €x eo,quod non eft: ex hísaute Ivtrifqsimposfibileeffe . neqs.n. quod eft fieri,effe.n, iam : & ex €o,quod non eft, nihil vtiqs fie^ ri fubájci.n.quippià oportet. Ex bic igitur confyderatur je7* Jéitur quot (unt principia, €7* qua. . Et declarandum ej Y hoc folummodo difoluetur ettam. 46, quà antiqui querebant.. tn tiqui[amion. T philefephia , cum fuerant per(erutats de "veritate yet. mam entium,reflexi fant ab ea, et H quafi expulf Ad alam viam yhe- E. pter paucitazem exescity . c7" ali. xerunt quod nullum enim reci- it generationem 7" cerruptienz, náquicqud generatur neceffe eit "yt generetur aut. ex ente , aut ex. n ente;fed impofttbile eff aliquid generari xdg aflerum,ens.n. en generatur quoniam am eil € ex von ente nibil generatur m digetur enim in generatim alio, quod fit [ubieium. Cüm dedarauitquotfünt'prin- L ipis cuz eorum funtperfe,& d 71 accidens& (actu, & 4 porétia, incorpit dedarare ex iftis reb? dif foluefqó,quam quzrebant Antiq naturalium,ira qp cocpitcos; principia, & gationem & tráfnu- tationem,& multitudiné , & dixit : Ez iftisigit &c.i.ex ifisigi£.4 dixi mus pót quisfcire numerü, & natu. ram eorum.D.d. Et declarandü eft fLi.quia(ermo demon(rariuus innatuseft oluere o£s qónesaccidé tesin re.& hoc fignificatetiam quip feinuenit hancdim primam ma- teriam , & iftum numerum princi- M. pon intendebat Anüquos, armenidem,& Meliffum.D.incoe pitdicere qdo accidit Autiquisifta qó,& d opinionesacciderunteispp hoc& dixit: Antiquiffimi. n. &c.. Antiquifimi.n.cdm intendebát p- fccutari de entib*,accidit eisifta q6 & non potucruntíoluerecá pp pau Citatem exercitij in Dialectica. & 6. reuer(i fant à via perícruratióis na turalis declinantesad res extrinfe- cas dicentesnihil rari,& corrü. pif gatio aute[tez ente, aucex non Liber Primis * fuis A non ente fed.non eftex eni exnon enteergo güario non clt Din, ione vtriufg; condiui dentium vrunfdabbasfyllogjftnis in feconda figura per Pritn(.&.de- darítqiimpoleeft vrghátio fitex. tnteficgüarum eft ill, quod non eft dam gfiatur:ensautém eftillud. quod. ensnon gfiat.In hoc &uvem, p quod declarant q pon ens nonghatur,vrunt étduabuspropo fitionibusquarum vna eft, q quic quid ghacureftaliquid, dum güart & non ens non cftaliquid:ergo qo- quid cit non ensnon güaf.& B tendebat,cüm dixit &ex non ente, j.illud quod df güari,dum güia tur.gParum n.completá dr gencra. tf, quia ante generen. ideo |ui ponit aliquid i ernon Eier nuuq habcbat,neq; implt, neq;in fubic&to.qin,qi non enscít genera. tum,&eftin actu babet tancdifro fitioncm,& auteq gencraretnó buitillam.qui igi dci q gener eftex non ente,contingetci conce- dercalieram duoram, aut g eft hic. tranfmutarum fine tráfmutatione, aut Q tranfmutatio cít in priuatio ne,&totum hocceft impoffibilc.fed Moderni recipiunt tale impoffibi- C6 € I- 41 emc-tllnopindil fant bar D ex bet, quod. fanis . Etcàm có(jderauerfit gd féquit 7* erhoc, hd fatio, &corrm« n nó funt,c5i Us id cos vt ofa int vnü.qfn,cá non fueririllic ga tib,neccorrüptio,non erit mà, ne- quefotma:&;cim.non fuerit fora, neq; má, quibus restranfinutent , ofaerunt vnü fimplez. ifte igitfer- mo coegiteosopinari conrra illud, Ere ih it ideo dixit Parme nides fi ensgfiat bét principi : fed o nó hé principid. fed vanus, vt Nosa(it dicimus qpex co, qd tftautex qnae fei at qosendk autq iquid;aut pati, aut qdcunque hocfieri, vno quide modo nihil dftautMedicü facere aliqd,aur pati,autex medico e£ aut fieri , Nos dntem "Vremir m alio medo à primo. dicere. n. quod atio edd ex ente aui ex no en fe ent . Jh ERI dE ED rM liquid cnt pariter , aut quid fit diquidex quilibet mnbabet y 'erentiam.n 2.5. eft differctia lepphoc, d affüeti füuntà puetitia ster boc,guod dic. od M. Mer iemdo dile et dead qud c] t Etficitag qd cófequenterac. dicemw quod medien t aliquid , ciditaugentes,neqs ec multadi. exe fet ligi quodcunque. cunt fed cn ipfum qdieft.Illier jore, gotalm acceperunt opinionÉ ^ Cüm indmzitgnem Antiquo: propter ca, quae dictafunt. rin ir diluere ci, d id Ari viderunt quid qii ts clguia vto Qd bát poftienc, er copulatur chia, aemuli fc mix» dim grid res om aot pars lick cum o sra] ij debemus 6 H "al.choe- Diennam, Phyficorum debem* diftin, fitiones eorum,&demfare modum,fm qué verificant,& fm quem non veri tur. D.incorpit declararehoc, & di- xit:dicere.n.& icopitab hoc, q nó eitdtia inter hoc aliquisdicat, qp ghiatio eíLex ente,& non cute, & in. ter hoc,quod dicat, q non ens, aut. ensagantaliquid,aut pariant. Etdi xithoc.qmm,cum dicimus q genera tio eft exente;autuon ente, indédi- mus q gfiatum fit expaffione non enne hs rcnris autactionecorum . & hoc manifeftume(t. D. induxit exemplum,quod declarat hocige- neratione,& dixir:znon.n.eft diiaji. &quemadmodum non eft: ter hoo aliquis dicat sgitaliquid,aut parit, $c qui dicit & medico inuenijaut giataliqud, filt non eft dfiainter hoc, q aliquis dicatqpex ente generatur aliquid , Suten caliqui,aut dicat qexnó eategeneraturaliquid,aut non ens fitaliquid Et, cdm dedarauit" diffe. rentiam inter ifta, incorpit declara- refecupdá quot modosdiatur ali- quid agere hoc,aut pati; aut genera ziex hoc. hoc dupliciter Quare,cum lupliciter di catur manifeftü eft cp ex co, qd eft,& id,quod eft,aut facere ali, quid,aut pati.zdificat igif Me^ dicus,nó fm q» medicus fed $m qpzdificator : & albus fit, non quatenus medicus,fed quacen? niger:medicatur autem, & non medicus fitquatenus eft medi^ cus.cü aüit maximé ,pprié dica^ m? medicü facerealigd, aut pa tiaut ficri ex medico,li fs qp me dicus hzc patiat,autfaciat,ma^ wifeftum qpex non ente fieri, & "us hoc flgnificat,quatenusnó eft, K uod illi quidem, non patiétes, a uerunt , & propter hanc ignorantiam tantü infup igno- rauerunt,cpnihil aliorum opi^ nati funt fieriaut e£,fed aufere^ bantomnem generationem. are e dicitur dupliciter, dut. iter man eit quod puniti » um eX ente aut ens agit, aut patitur. Medien igitur edificat pon [ecun dum quad eff medicwe, fed fecundi quid eft edificator:et medic fit albus non ecádum quod medicw, fed fecundum quod miper : medien. hare autem, C7" nó medicinare eft Jécundum quod efl. medicus. &7*, quia n dicimu propric, (7 pru aapaliter medicub kn phun 1,4ut aliquid generari à medico , nf lo illud quod agit aut re. cipit fuerit fecundum quod efl me dicw manifeftum eft quod , cim dicimns quod generatio el ex non ente,ntendimm boc etiam,f ect- M. dum quod eJÍ mn eni.c7*, quia il- ls non diflinxerunt boc,errauerut, Q7, quia ignerauerunt boc pecca werunt adeo quod exiflimauerunt In niil generatur c7" quod ni-. ul fit omnino, fed neg uerunt ge- nerationens omnino. DixitEt,cum hoc dí, &c.i dicere 74. Qpà medico fit siguidaue, medi- cusagit,aut patit aliquid. qim, cim dice ex aedico e aliquid au me- Liber À melicusagitaliquid, sut parit, fue- iicet diccre re non aate tali Quid.aut p non ns parif, & ficut di pk did nóente generat aliqd, 2utq nó enspatif , manifeftum eft fm numer modorum, fm quos io medicuragitaur patit, autfit exco aliquid, df qj n6 ens agithoc, aut patif,aut fitex eo hoc.D.I it numerare modos fm quosdfq me dicusagit hoc,aut parif,& notificat funt duo modi, vnus pfe, &alius pet acadens, & dixit : Medicus igit Pliücas Aci eeidem anributtur plurcsactiones,ast paffiones.jdam. 3 píe,quzdam per accidens. Y qa medico attribuit a&io zdificandi, &di qj medicus zdfanautg ex medico fit zdificario. & hoc accbs non.n.cdificat fm eft medi cus fed fm. pcd eie fucritedi ficator:& Pr axribuitei pati ab al- bedipe,fed non fm qj eft medicus, fed hm qp accidit medico. itni ger.D.Á.mediare adit &c.i.medi Cinare autem , & nó medicinarecft. ei perfe & fm qp eft medicus, dicere. igitur medicum curare,autà medi- €0 fieri curationem eft uliud à dice re medicum edificareyaut albefieri, C autá medico fieri zdification£, aut. albedinem.D.d.maoifeftá eft,&c.i. &càm : i& actio non attribui T ifr fm e £illud,cui attri builnon. fm q accditcialiud,&in teatio eft przdicano, eft pe, ma- i eft q dicere qp non ensfit n6, pex non enic fitens, intelli- gendumefít g non ensfm qj cit o6 ens itensquod eft impoffibile. suem non ensfit ensnon fecundi quód eítnon ensfed fecundum eftsliquodens,non eftimpoffibile, illiigitur Antiqui non. diltinxerr Primus 3 interillod quod eft per £e, & illad, D quod eft per accidens.illud.n.quod. eft peraccideus,cft; leimmo neceffarium, & illud, quod eft per. fe,eítimpoffibilc. idco exiftimaue- runt g illud, quod cft per accidens, eft impoffibile: & fic deftruxerunt. 'ationesomnino : vnde dixe- runt, totum ensfenfibileeft vnd. Etdeclaratum eft q priuario eft Prioado 4 tincipium generationis per acci- POPE Maske neceffarium in. Lori ratione,(.fm qacadit fabie&to , ex neceflarid quoeft generatio ,ergo neceffe eft in gáauóe Ttgencraio fitex non ente perac- I4 cà cidens,& eft impoflibileperk.. &. Nosautem & ipfl dicim? fie E. ti quidem nihil fimpliciter ex Pt eo,quod non eft,fed camenfieri ex co,quod non eft, vt fecundüt accidens.ex priuatione enim, eft perfe non ens,nonex eo, qf fueritni ineft fit. Mirabile auté eft hoc, &imposfibile fic videt fieri ali, quid ex eo,quod non eft, Et hes etium dicimu quod ni- hil ft emnine ex non ente fsmplici ter fed dicimm quod aliquid ge- neratur ex non ente.Y.| 39 atti dens , generatur enim. aliquid ex y priuatune, c7* eÍ aliquod non ens per fe aba, eo quod fit in es.Et boc. tenetur pro ymprobabili ey exiftá matur effe impoftbile aliquid ge- merari ex mn ente, Et nos conuenimus cum hisin 75 hoc. nihilomnino fitex (implici priuatione . quoniam , fi itacflet, tuncensinuenirctur perfe ex priua. tione,& fic priuario pofletalterari, feddiamusaliquid generariex nó E odüj ente. Phyficorum G ente pet accidensiierfübic&o ,cui acciditg1 eo fuerit priuatio rei, ex «uagüatt& 6 hocnotiefferf.. ipi uatiofotmz non in füt Ratüt. erp ne &c.i. secefic eft.a.aliquid eéex priusdo ne;chm iexpoffibile 4t vt generati inucniatper (c abíq; co, qp priuatió eiusfitin (übi&cto , tx quo fe-DL&eftoon ehquod cns p & priuztio eft non ensper (c, & Puhario € materia eft nó ens peraccidens. D zonens p dabfq; co qj itensj. ps* generati. fe mfait Ercürn: nit grpritatio H Griaeftfgeneritione,dixir Et hoc £xon 5*4 tener pio improbabili.i generatio- infra, nem freri ex prinationc. & hoc non €7* eftpoffibiletin ficri d neccflarili, *2lprina rji p accidens. D.incarpitétdedara-. 16 9 fimiliter accidit bol,qp gene- animali, et ex aliquo animali si Y. mal. fjigitur came generatur ex We L'uG generatio cue efl ab er , fed generatio enm exes , Bei [rdum quod f amd cin babet rationz aninsalie.. igitur amatum efE fiers ammal , n per accidens neceffe eft vt ge. neratio eise fjt ex non cnumal). Hocenim etíam fit illo codem 76 10doji.quogenerarum fit exnon ente C paccideas impoffibile.n. eft L vt] im fitens;aut non ens, ante. Qgriaturarfi pacidis Dv gc i.v g ftaliquis dicat qp tos vi asibialgenrrai eral ibi fimili, & aliqd afa ex tili diuerfo in fpe- rano attribuitur enti.[.qin eft aecef! cie, v. g.caaemrex equo, & fariá p accidens, &impolfibile p fe. ^ Siüiliteraüt nequeex eoqd eft,negrid, quod eft fieri,nifi fe- cundü accides.ficaüt & hoc fie rixodem modo,vtflex animali animal vtiqj fiat, 86 f ex quoda p animali quoddam anienal, vt íi canisex equo fiar.fiet.n.non fo^ Yü ex quodá animali canis , fed etii ex animali, at nó quatenus eftanimal,eftenim iz hoc.t aüt aliquid debet fieri animal,nó fe cundum accidens, non ex ani» mali erit, Et fecundum bunc modum non. atur etiam ens exente , nifi. p accidens. bec: enim. etiam erit Jecundum illum eundem modum . "kg. quom generatur. ammalex. hoc! ileeft véafal gf iori- mali:adhocafitdicemusq, fi camis Sigheciorati Gode Cd ex imtpficiter, fec s alelirezabl, & entisex enténion poreftefle fimpliciter, ge- netabile n. RAM illia , quod non habct,&alaluaseftinge- nerato.fi ip animal generare, fip eftalal,& animal cx animali, fm $ eftanimil, conungereraliqd trànfmnurari in. ftm eius quod ha- betinactugquod eftimpolfibile . & ideo aecefleeft vromnequod inna. tum ef fieri animal perfe, transfe- raturex norranimali.ergo, fi penc- Im ratio effet poffibilis animalis (im- Je £2 iciter,cunceffet neceffe vtex non. (1i, animali mpliciter generaret: fed , aei |uia generatio eft animalisdemon b&t ati,continget vt fitex nó anima- 7 la lidemonftraro per accio &exanl 35. mali com. Liber Primus 44 A malidemonflrato peractidens Et — Vnus igitur modus hic eft D eanfacius,quodeftperacadésbzc Aliusaütcp contingiteade dice efL.qià prima materia non póide-. re fecundi potentiá,et actü. hoc mudariiformaquemadno/dczu- aurem in alfjs determinatü eft... faciusquod eft. peraccidens ingha cum diligétia magis. Quare, qd ^9 à manc ril ud, quod quidé dicebamus, dubitatiócs geoerí (t, deber eflc priuacd. foluuntur, propter quas coacti Etfialiquidfit;nonexeo, qd. remouent di&orum quzdam. eft.neqy ex eo,quod nó eft.quod Peer hoc. n. tátü auerfifunt enim ex eo,quod non eft, di&ü Prioresá via in generationem, eft nobisquid fignificet,cpqua« &corruptionem,& oíno muta tenus noneít, Amplius aut€& tionem. hzc enim vifa natura €fícomne, aut noncíle non re omnem foluit hanc ipforü igno mouemyis, . rantiam, E Bo osigitur aliquid fuerit ens mn. — 1fleigitur ef ynoemoderum, efl ex non ente seque ex enteiam. quibue Ytimur.Et esl alins , que- enim diximus quid intendumus , niam poffbile e$t dicere iila effe eum dicimus ex no ente. Et nonu. npstentia c7" pofabile eil dicere. feremoms per boc totum ens , neque. in a£u. e^ 3am determinaumus fofum nen ens. bec. fefim 1m alio loco. 1am g Siigiroraliquidgenerarur.non A haberme iliud , quod premi 7 gacdircteteipiden ge mede dfltone pari p €xnonenrenmpliciter,vtexiftima. bs c4mtiqus coaHhs funt. ad nega uctunt Antiquizam enim declara-. duy oue coo diff queniam s. uimusquid inteadimus, cüm dici- e ifa decl iqui b. wnusabquid generariexnon ente, 6794 46 DIaherunte/gntiqui Dae &exente& d quodam modoge- declinat ione à via ducente ad ge- (p nmeaturernonenre,& alio modo. nerayenem,C7" cerruptionem, C77 F excnie.Etcm diamus aliquid B6 ymwerfaliter tranfmutatunem.fs DerriernonenrenoPIMERdiTE" eim ipfxiftent banc naturam » Selosdiquidgeneratiereme,on fstererefifter omne, quid ignara intendimus aflirmationcm totius. serunt im bac intentiene, enüs&bocinrendebarcimdixit: — D.ifleigi&cáifteigiteft vnus 73 Etnon usperhoci.qua,cü modorum,quib* diffoluit i(taqo. diamusah uid gcneranernonen D.induxitfm modum, & dixit: Et te,n0D int& imusnegarionem om- eftalius &.i.&iftaquzftio przdi- mium modorum cflendi quoniam &adiffoluirur.quoniam dicere,ens hocimpofibile cft:: ümdi- effealiquidaliud;autez co fieriali- €imusaliquid gene: i quid,dr duobus modis,quor( vnus mamusomncs modos cflcndi. eftdcenrcin actu, & alius de ente dj | dn Prisco € materia eft nó ens peraccidens. Phyficorum G ente pet accidens.Lexfüble&to , cui prinatio rei, ex. its hocnorefen pd aeccfc ef aliquid ecez priusto nejim tnpoffibile &ft vc generat inucniatper (c abíq, co, p priuatió- eiusfitáni bito, Er quo generat fe-DiL&eftnon abquod ens p. ELpriunto cftnonets ik zones p dabíqyeo cp fitensi. ps* generati. S rino nece fe mad Etcür lit i aria eti gentetiout dixit Exhoc non ens el : $c; tenet pro improbabili.i.generatio- Tina nem feri ezbrinatione ihocnon e tio. eft poffbiletià fieri ed neocfariti, A2Lprina ij, p accidens. D.incaepit & declara- ze p imiliser accidit pot gene- rano attribuitur enti. .qfi eft nece fariá p accidens, &impolibile pe. * Sinhiiliter aüt nequeex eoqd eft,negrid quod eft fieri,nifi e- radicc les.ficaüt & hoc fie rieodem jvt flex animali animal vig; flat C (iex quod ] animali quoddam anienal, vt fl canis ex equo fiar.fiet.n.non fo^ Yü ex quodi animali canis , fed etii ex animali, at nó quatenus €eftanimal,cft enim i hoc.ii aüt. aliquid debet fieri animal,nó fe cundum accidens, non cx ani» nali erit, Et fecundum bunc medum non feneratur etiam ens ex ente , mfi per accidens. bec enim etiam erit Jécunduem illum eundens modum . "kg. quema generatur. ammal ex. animali, et ex aliqu anser ai ml. figitur cane generatur ex igitur watum eff. fior? emrmanl , sen per accidens neceffe eft vt ge nerati einn fit ex mn ammaly. Hocenim ctiam fit illo codem 1todoji.quo generatum fit eznon ente Cpacridens, impoffibile.n. eft Yt im fitens;aut non ens, ante. Qgriaturarfi paccidés.D.d. v. g.&c. i.v.g.ftaliquis dicat qp nos videm* anihíal, exalali ibi fimili, & aliqd alal ex ztali diuerfo in fpe- Cie, v. g.cánenrex equo, & liocpslliieet vta pietetani- mali:adhocafitdicemusq, fi canis füeturex equo pet fe, continget vt. el gheretes all fünpliciet, ed fo alalis ex alali, & enrisex etenonpoteíteflc fimpliciter, ge- netabile. n. RAT ONUL ANY ] quod non habet,& afaliaseftinge- nerato.fiigituranimal generaret, N fi qp eftafal,& animal cx animali, fm & eftanimal ,contingersraliqd/j: trànfmurari: in p£m eius; iod ha- betin actu quod eft impoffibile & ideo necefle eft vtomne,quod inna tum eft fieri animal per fe, transfe- raturex nor animalj.ergo, pene- In rztio effet poffibilis anmalisfim- Je* plüciter,cunceffet neceffe vtez non c; animali mpliciter generaref: ed, cé ia generatio eft animalisdemon b& 'ati continget vt fit cx nó anima- P^ lidemonftrao per acci Kexanl 4 " mali coo Liber Primus A malidemonftrato per accidens. Et eaufacius,quod eft per. aca des te |fn prima materia non pó medii Lora quenaduodi cs- faciusquod eft per accidens in gáa tione priuauóe clt,g illud, quod im eft deber effe priua. Et fialiquid fit,non exeo, qd eft.neq; ex eo, quod nó eft.quod enim ex eo,quod non eft, di&ü €ftnobis quid fignificet,cp qua tenus non eit, Amplius autc & efícomne, aut non efie non rc^ moucmus. |. ] Bo osiginur aliquid fuerit eni mn ef ex non ente neque ex enteiam exm diximu quid intendimus , em dicimus ex no ente. Et nen au fgremm per boc totum ens , neque. Totum non ens. Siigiror aliquid generatur. non generaturex eute fimpliciter , neq; €rjon ente impliciter,vtexiftima uerunt Annqui:iam enim dedara- uimusquid intendimus, cim dici- musaliquid generari ex non ente, &exente,& o quodam modo ge- nerarur ex non ente, & alio modo exenieEtcim dicimus aliquid nerari ez non ente, non intendim? negationem totius entis,& cim di- eimusaliquid reneratiex ente,non. Áatendimus affirmationcm totius quis&thocinrendeban cm dizit: non us per hocj.quia,c duamusals uid eEnerancrnon en 'r,non inté£dimus negationem om- mium modorum cflendi quoniam. hocimpoffibile cft:ncquc,cüm di- &imusaliquid generari cx eatcaffir mamsonnce "nodosefendi. 7 E 44 Vnus igitur modus hic eft D Aliusaütcp contingit eade dice refecundü potentidet acti. hoc zum in aliis determinatü s cum diligetia magis. quide J cei je i foluuntur, propter quas coacti remouent dictorum quzdam. poer hoc. n. tátü auerfifunt 'rioresá via in generationem, & corruptionem,& oino muta tionem. hzc enim vifa natura omnem foluit hancipforü igno rantiam, E Tfle igitur eft nm moderum, quibue Ytimur.Et eft alus , quo- suam poftibile eft dicere iila efte. y patentiayez" pofabile efl dicere. 3n a£fn, C^ sam . determinaumus boc fofi 1n alio loco. 1am r3 tur babemus illid , 7 mmi de diftolutione da bw Lt coach funt. ad nega dum quadam ditla. quonam bac cau[a declinanerunt. antiqui hac. declinat iene à via ducente ad ge- nerajienem C7" corruptionem, C77 F Bt Ymwer[aliter tranfmutationem.[i enim infjixiffent banc naturam , tunc recefti fet omne, quad igmra serunt in bac intentione. D.ifteigit &ci.ifte igiteft vnus 7 modorum,quib? diffoluit ifta qó. D.induzitfm modum,& dixit: Ec eft alius &.i.&i(ta quzftio przdi- &adiffoluirur.quoniam dicere,ens effc aliquid aliudjaut ex co fieri;ali- quid,dr duobus modis,quor( vaus. eftdcentein actu, & alius de ente. F iij in Ins mer. Phyficorum € in potentis.ensigi iexen- tur fimpliciter fleri aliquid ez K ssitiat impose eoquoinon ci qui armen 3 €ó,quod qi , feguirur.n.exco vt rÉ ian dére&i dicere . poftea videfip. ydee ted generetiensaótgenerariezen- fis fi quid£eft numero vna, t seta porentia eftneceffatif ens. potentia rii effe: hoc aüt differt jnpotentianoneft priuatio pura: plurimi Nosenim materi, GC exquo quitur veensfiternÓen- eio sdiong alrerü effe dicimus te:neq; actio pura: ex quo fequitur. & ho materiam quidénon vtgenerarum fitan! eret :& acie fen C denR "an hzc funt extrema contradictorie, €nS€flefm accidens, priuat ition£ Tore nca ex quibusfequiturquaftio. Antig üt perfe materiáquidé pro clie qnos enim ignorauerunt q inter non cé pe, &« fubRátiam, Badia puram,&eflepurumeftmedium, priuationmautem nequaqui, TidiM autaliquanatura. D.l.lamigiusr — Ef imwemmw «lies, qué aliquá lár. m. habemusillud,quód promifimus, pylgmy imQexernnt eam , fed mn z, com). i i jue h al 'u &ci.q6:giGque Spegit plures Nie y! f int Yerba non concedere q! rum,quz fequunf generationem , 1am difloluta eft. omncs. n. conce- duntfübiectum , & non concedunt mon efíe,quia apud cosensnon neraturex nó. eme &erpuli int À natura generationis pp hoc;adeó p pofücrünt gencrationem effe có gregation& aut ijon&autezi tum mixto. D.d & haccaufa, Kc. i Antiqui veró pp hancquzítiont negaueráit: tionem oIno, po ftetiores veró Naturales pphanc caufam & negatierunt non folum 1 juzdam fequentia generationem , & 'unt veram generatio nem,&íic quodammodo concedüt illam. D.d.&fi infpexiflenthác na- turam;&c dicit, &. fi Naturales c6- prehendiffenteffentiam iftiusnatu Tzi.materiz,t(icauferretur omne, quod ignorauerunt in generatio- ne. Et hocfignificat iim inuenire háccám, & fate eam principaliter . Tangentes igitur & alfj qui^ dam fueruntipfam,fed n6 fuffi cienter,Primum enim. ten dicunt fampliciter aliquid genera ri ex nm enteypuia ferme Parme- nide apud ess efl "yerm : deinde quia dicunt quod cum fit "ynanu- mero,efl etiam n potentia, Q' r4 fine Yna:Cr" in boc eft differétia magna. Nos autem dicimm quod materia Co" priuatio differunt: ot quid altera (materia mn eil per accidem , priatio autem mn ef perfe qod materia € aliquad pripinquam , c7 fabfaantiaque- dà mede, prinatio aut mn omo. Jdeft: Et videm* quo(dam alios accedere cópebenfions namreifti* 7? materiz. fed nó q pertingant fufR.- Genter:&innuitP| *. D.incee- pit notificarein quo defidunt& da xic:Primo vero,&c.i. deficiü.n. in. itione naturz eiusin hoc; qa non diftingountinterillam, & pri- vationem.primo. n. concedunt ip- fam non efle.auia concedunt ai mentione Parmenidis, (, qpquio- quid Liber eft fterenseft n5 ens, ens bwni .d.deinde quia d vici. fecundo veró , quia vliaripfem efe vnum numero,& q pp hoceít voa deinitione,& róne: & ex hoc fequi tar vei aliquod ern T vnanumero fm «undá rónem, Pen vigi pium ít monem IDcpsinationem. efie in (abftantia cius j& fm hunc férmon£ fecundi t pri- wationem eflc in fa eius: & Mocdemonitrang table. runtparuram cius natura Pina ioeis. Etcum notificauit q Plato B folsfojt I* videre verum in hacnàrura , (cd t non diflinxit. t bene,incarpitdicere dfias veras inter materiam primá, & priuatio- nem & dixit: Nosaüt dicimus, &c. &intédit; |uum.1, propin- SWR py iodo fui ao quia n aba ad coppoh i ali aet edit iuatio! TEM d IQ, pri n x ta priuatio at fm o eft pri Tio non Ts nomcn sar per Etezhoc dier REurcrdbis mia Ber dena id E un Primus 4$ * [Et boc declanbirar Jin defüb(t£ D. tia orbisqp corpora ian6ha- "4 Lhoe bent maretiam ofnó , qf runce£nt. generabilia &corrupubilia. ge mixtionem priuationiscum" nata «1 nue racor.anibilalid.o.eft caufa ge- ua. meae d prima e iM H mara ria ei X mixed Pod eftio ful ein. a gum Quidáaüt qd n5 eft magn, & paru (imilt aut fimul vtrü, pod queut feorfum vtrüq, quare E peni alter eft mod?hic trinita El fita tis,et ille/hucufq.n, pcefferunt, 6* Era iV» Qpoportet quida fupponi natu & 1hanc tfi vn faciunt,etenim, fübfianda fialiquis dualitat£ facit, dicens es paruüip(am, "nó mi^ » nus ide facit. alteri,n, defpexit, permanégn, ci forma caufa eft. eorü qua fiunt ficut mater :al^ tera veró parscontrarietatis fg ilisdif. pe per imaginationem videbit 2] autem ponunt mn ens ma- Lssdi inui verum esdem mode, fi Te "per ipd ilad, f. le, € fient p m dicem [e eitvt. ciem D arura materie: iuatio foi naturd YIÀ. quid Endo eter me. em $e dixerit in t4 dua red --— cerne o ru maefe! natio fimplier,une C , il generaretur ex eatigif 9 rd. arm, com ira ex elle R nma satura permanut, e et Phyficorum G eff amplexacum creatione , qua ercantur generabilia ,'t mater : Sila ait alia natura que ef alte- ra partium contrarietatie snulte- ties facit exiklimare con(jderan- tem per [uam mete malitia a£lio- nis eins Jp[am non e[fe omnino. Inducitétalium modi ind Dionis prinationisà ma,& dicir:Tl- liaüitponunt nóens magnü,& par u6,&c.i.Platoaütnon diftinguitin terpriuationé,& mám, cám p non ensdemonftret qd demíaf per ma- H gnum,& parud,& indifferéter, fiue lemóltret illud per ambo infimul, autper vtrunq; pfe. D.d. & fic erit. iltafententia c.i. & ficifte modus ttinitatisin principis, fi cócedatur ipfum ellettinü,cii magni, & par- uum reducant in mám,eritaliusà modo trimtaris, qué dixi" ( q, tri nitaseorü dc principijsd eft magnü,& parufierialia à nfatrini tate, eft priuatio, & mà & forma. &accditei ille moduserroris , qa dimifitconfydcrare de priuatione. D d.vfq; aütad hunclocfi , &c.i.in hocaütad q peruenit cófyderatio Y corüiin iftisrebus, in hoc, quod di clit,q: neceffe ve fit hicaliqua naru- xa fübiecta gnabiliü,bené dixerunt, in illisaie d funt pter hoc.nthil re- &e dixerit. D.d.qa igi aliqs, &c. ifti peccit poii loct, qa nó numeraucrüt priuatione (cdm prT- Gipiü c m3, neq; pfe, neq; paccás, ncq; pofüeruntdualitat£ i princi- Tier uibuseltgfatio,Cmaretia- ibus quisdizeriteosdicere dualitaté, cim dàtq má €magná , & paruum,nibil dicit dinerfüm ab. eo quod dixcrant primó:magnum So enim,& paruum reducunt in vnü, K vtdi&tum eft in przdi&ta qóne, nó in duas naturas diuer(as.& ét p hoc, qp ponunt dualitaté f magno,& par. uo,& fi concefferimus illa fignilica re doaliaremnegácalit narüram, fptiuationem eflc de numero prin piorum, habere introitum Lge- nerationem,neq; p fe, neq; per ácci dens. D.inccrpit dare caufam, quare lamitPlatonem priuationem babe re principium in generatione, &nó latuitipfum hocin materia, & d.il- laenim natura pmanct, &c.i. & fait manifefta cis difpofitio iftius naru- rx, C materiz,&latuiteos(ecüda na y. tura Cpriuatio mixracumjmateria, propter quá materia cft parata ad recipiendum formas:qrn ifta natu- ra f. matena pmanct in [generato , & forma non poteft effe (ine ea : & ilta (c habet ad generata ficu ma- ter ad filios:& propter iíla nó latuit coshancnaturam effe neccHlariam. in generatione:alia autem natura , Éprivatio propter malitià fug actio. nisin generabilib* latuit cos, nam, im accidit gencrabilibus priuat il la& multotiesqui infpexcrit illam hoc mó,credetipfam magisdellzue regiiationem, q c£ necellariam in fatone. Ethocintendebat,cóm. liit multoties, &c.i. qr non facit generari, fed deftzuit generation£., Exiftéte.n.quodam diuino, vide & bono,& appctibili;aliud qui 2àn- dem contrarium ipfi dicimus €&jaliud aüt, quod naturaaptü eitappetere, & defyderare ipm fm fuamipfiusnaturam. qbutz dáaütaccidit contrarium appe tere fuam ipfiuscorruptionem, attamennegiipfum fuam ipfi? poffi- Liber A poffibile eft appetere formam, Mmm pterea q» non eft indigés, neq fcu ws- COtrariü , corruptiua enim funt pe boni, fuiinuicE contraria: fed hoc eft mum. materia, ficut fi foernina mafcu/ Wum,& turpe pulchrü:verü non perfe turpe, fed fm accides:neqs foemina, fed fecundum acides. Qum , quia efl ic aliquid di suni, qued. dios € eppetibile, dicimus quod bec efl cstraris eim, € efl iliud, quad efl innata , ide By naturaliter appetere,e* affmila- ri ipfum ills. aur contingit eie, Vt. esntrariun appetat cerruptianems fuspfus.cy mpsftbile jf v for- ma appetat fe, quana non efl dimi ruta ed, appetit (uu eontrarió, pia contv.tria corrumpunt [einui- cem. fed materia appetit formam, féeent faemina mare, e77 turpe pul- ebrum:nea quia in fe eff turpu [ed per accidens:mea, quia eft famina, fed per accidem. »" $1 Cümdcdaranitqüo apparercó- C-fydersiprimo. afpeiha »qrpriuatio non habet dignitaté in generatione cfi mà, inccrpit declarare ipfam ha- bereintroitum in generationem, & qfío, & p mixnoeius cam materia eft caufa in hoc , qr defjderium na- turalecítin materia ad formam , & hzceftcaufa in hoc, resmateiia- lesfuot generabiles , & corruptibi- Jes, & dixit:Qriquiaefthicaliquid diuinum&c i.&,quia priuatio acci Pef&ii dit materiz de neceffitate& eft hzc dx o. pfectiodiuina maxima, cui omnia moie coria apperuataffsnilari , &ez qua Primus 46 appetuntacquirerefm cp naturaco D^ Tm potreciere dicimi nosq ma fiuilari teria fm qraccidit ei priuatio, cftin C2n4$ 9 nataaj fe affimilari prio prin 5, Aiacc. cipio fm q pót, & hoc eft appetere 14.&i.cor i rmz. Etintelligithic li t664- pappetitüillud, quod materia hét de motu ad reaipiendá formá.a] titusenim aliusé naturalis fine fen- fü,vtin plantis ad nutrimentum:& Aes aliuseftcü (en(u,vtappett? anima- &Alais- lium ad nutrimentá. in maigit eft appetitus naruralis ad recipiendum o£sformas.tecipitigitur casalterna. timquádo forma agenseft pre(ens. D.dilleaüt,&c.i. qui atn cócedit K priuation£coniungicum má , non pótdicere quare ifte appetitusnatu ralis cítin entib* ad tecipiendü for. mam poft formá.qrn,cüm non con. cedunt priuation£ effe mrxtá cum m3 quapropter nó eftin actucon- tingeteis dicere 9 iftud defyderiü naturale eft in entib? naturalib* fm. ep fantcópletacxiftentia in acbu:ex. quo cbtingetcisaliqd appeterefü ebxrariü corrüpensipfum:& ficali- oec, qi uidappetetfecorrüpi. Ethocqd lgirfeper lizitmanifeftá eft. qim,fi non cflet manere. hicaliquid nó habésformá, nó effec etra n5 hicaliquoda formá poft for- 4 anna guniefie let runc: mi ocio Botas quia poneretin entib? potétiam (s in reh* ad corruptionem corum En. ep unt pó fenfit ina&u:S totum hoceftimpofe. o€ ij; enim ens,vt dict e(t, diligit fe per- niii p manere.íed má diligit induere fnr- pofinoné mam poftaliam p liminutionem 3d alterá, cbtingenté fibi. D.d. fed ma appc- funr. vide titformam ficut faymina marera.& confimile. licet non vfitetur comparatio in do 4-Thv. c Grinademonftratiua,t vfitatus in P rebusnon fenfibilibus,qua nó intel , ,'& , de liguntur nifi per comparationem. Aia.1as. D.d. víitari pof - Phyficorum D.d.nonquiseftin fe, (ed per acci- dens. qa turpirudo acadii i vatione mixta cum ipfa infe noneft priuatio, eft igitur tur pisper accidens ; & fimiliter eft fe- nina per accidens:quia faemina eft homo impfedtus: Remineitasenim cciditei ex priuatione, Deincorruptilali sbilitate materie , e» quid dinphe — Ce. $. Orrumpitur aüt, & fit,eft quidem vt fic eft aute, vc non.quarenus enim efLid Tet inquo, fm fe corrüpitur, quod | H lai bhy. caf leg. Mesti 1 enimcorrumpiturin hoc eft pri uatio:quatenus auté fm poten, tiam, non per fe fed incorrupti, bilem,& ingenita, neceffe eft ip^ fam efle, flenim iat, fubijciali^ uid oportet primü , ex quo in^ QiRente fac hocautt ipfius natura:quare erit , antequá flat. dico enim Materiam, primum fübiectum vniufcuiuíqs,ex quo fitaliquid,cü inflt,non fm acci» dese eicomumpitaiqudjn hocabibit vltimü:quare corru^ ptaeritanted corrumpatur. Kt corrumpitur C77. atur quidamadoeo: dla meboni ficu duo enim illnd quod eff in e, per. Jeep lum qud Tm] fe, in ea e im pmi 4M$ petenti nen cerrum pitse perfe, meme nece[fe eft t fit nerabile: men corruptibile , venerabili. queni fuent gend ta, imi et Jubietie,ex que generetur:e77 eff ip[anatura: ergo erat, antequá. generaretur , dico enim Matvris, X. P "primi fabetr ili ex que gre ratur vet , Cy" efl in ana per acci- denter" fi fuerit corrupta, ad hec "yeniet in peffrerho:er go erat cerrn ta antequam corrmmperetur. Cám notificauit naturam prime $s. materiz,& in quo differt priuato ne,& diffoluit quzítioneontingé tes Antiquisin generatióe, incorpit dedarareipíam effe neq; i lem,neq;corropabilem. Ese nerabile, & corrupubile dt duobus modis, per fe, & per accidens, dixit: L, Etcortmmpitur,&c.t. íi eft genc- rabilis, & corroptibilisperaccidens, &non lis,neq; corruptibi- lis, D.ezpofüithoc,& dixitfm enim,&c.i. &df effe corruptibilis, quia priuario, quz eftin ca,cft cor- ruptbilis perfe, &ideo cfleciuseft caufacorruptionis, & non effc ius. citcanfa endi, & q nonattribuit corruption, nifi fm rem corruptibi lem, quz eitinipfovatribnimt pet accidens, & trfifamptiué,vt dicim" dolium acefcit, dh vinum, quod eft inipfo,acefct. D.d. fm aütpoten- tiam,&c.i, & fm prz(entiam priua- Mi tionisformzin ca recipit corruptio nem,non fm przíentiá potentiz in. eaquia potenua non eftcorruptibi lisper fe, & matetia eft érgenerabi- lis per agridens pp prafentiam ei*y quod eít perfe inea & eft adus. Et, cüm nouficauit ipfam effe non i jj corruptibilé, indu- xit füper h. fation£, & dixit íi. fneringencrara Sci ifte fec mo eft inducens ad ipcóucbiens fic. materia cítgencrata, & hoceft, in. quo dubitatgr:& omnegencrerum. Liber Primus À habetfabicftumjnquoeftexiflens. termi; gia D pert &boc. m fuit iiie gru EA & tibilibus formis rie crifrasin poerotaci dee cay deméftrandis dice itasse poa c mus, Quod igit fint principia, oai generali TE EE uoc numero determi^ ima macri ad x ant fic d nobis fit Rurfesaure, tnünamero,£ «num fübicctum:& aid Eecs, dicam? 6€ ,quod cum fuo fübiecto , ex quo pricipiücapiétes, eft vn numcro, eflan- "ere ext de principio sequam fit : ergo prima materia cit fec Formá , Viri fit vnum. peiora ET m z rni «7 quid ft, C fua fot ef de spere prima Phile- bilis &hoc modo; apertet ms expetlare. rea oem pubi prm E lemgerfe:i sidere C corrupti dmcipiemus de- d Pea s cl daraear dms fed iam detur marriam rim fübie&um, quod minauimw per etr pel in posfus, non fuübic&tfi, cx quo payer 14 efje, c7* - res & eft in actu, &; t fint. Et not inttdimme. poche eec T dd per bred ermane aliud principium, Kpimum cbocsjuntin boo pge Cüm notificanit printipia e£ tria, 85 neratum inucniteg cisper fe, duo p (e, (materia, & forma, & vná £&runtin hoogrrieliopore pe per accidens C priuacio, & i declara. Ieonidin: uitprimá mareriam eflede gosoóé acetum dcateldi- pij dicit: Confyderarea&tde prin- iili quod prered fm formá,&c.i. coafy. E-— vno falicfto. dirirhos pros fir j& Musee egerint eram eere iae ütvtütcum materia phiz.*formar enim aliz funtin "Format pequoa, num numcro:&cnonacdditim materijsalie non in materijs vrde alie fanct ác Lex poffibüe przdictum. &idcoexcim- clarmióeftin hac (cienua, &ideo cf satin, Kc47.K mtaudient£ad inilligendt ex hoc, fpieruiodeformiseit dure Cu Co&fe n. 2,4 Als - ni jn N, - - M ml nca ari voe acuralisconf- Meses daaütdeformisnplicibus abílra ?* Deprincipioautem fmFot uà ma &eftilla SGentis, quz có gam, virivnum, an plur t fy deme mph: Sed Boda it cü diligentia. eftil jenus ena ima Phiofophiz. opuscit de permis mio dari Phyficorum € inhacfca naturali.&q dicit qp pri- maDbilofophia nitit declarare en- ia fcparabilia cfle, peccat.hec.n.en tia funt fübiccla pric Philofophiz, & declaratü € in pollerioribus Ana Sca cbce- ]yticis q-Tpoft eftaliquá (ctam dc- dc Eum clarare fü fübie&t effe,fed conce- sut gaeit diipfum efle, autquia manifeft ande períe, autquia eft demonftratü in perfe aut alia fcfa. Vnde Auic.| iuit maxi Sedis mé,cüm dixit *q primusPhilofo- fea.idé. ». phusdemonflrat primü principi Pbi & efle, & proceffitin hocin fuo lib.d .de 1éc&n. (65 Diuinap vii; quam exiftima- Mecbs | uitefle neceffaris, & eflentialéin il ld&i.de laícia, & peccauit peccato manife- 3j217. &. fto.certior.n.llorum fermonum, 15.cldé6 quibusvíuscftin hoc, n6 É rtran- me.cridt fit ordiné fermonü probabilid : & TUicct: iam cám innuimus huius alibi. Et fife c&rra peiuseft hoc,qd dicitg iftafcfa ac- Avicin.$. cepitá primo Philofopho corpora Berk €Óponi cx materia, & forma, Nc- Wi phy. gligens cft nealia via ad fciendum c5.7.& hoc nifi ex tranfmutatióe exiftéte. ibi. infubflantia? Sed ficutdicet Arift Nulla «f Philofophusdeclarat fübftantiam. add ca. matetic, d fit pfedte, pcóparationé pora et có eius ad o&s differenvasentiti fm qp poliaer füntentia, ergo impole declarare BE Kr iam e&nifiin bacícia.D.d.qfi.i& ma, iva inauimus p huncfermoné, esae &ci.& intédit,cü dixit & dint for tionis. d£ má , & materia. & , ci dixit& quot fup-cst finr;intéditduo pfe, & terti p acci IE EEIde. dés D.d.& nositédimusaliud, &c. &c-1aEs. & innuit hoc, qd vultincipein (e- Mei. edo uadtamde n qdíitdefdede Seld. numeratióc fpecierum caufarum WEE -Edfore innuitprimd princ fate orb. moués qd dedarari etin ps i Qtdemo libri oén.dequoloqoifin hoclib. Ia pricipaliteret PP illud priapiü :& paliar e. iftc prim" locus;in quo Nálisin- fpicit aliá modteffendi ab illo , d juo cófyderat, & apud illi ceffar:& Jie etderncone deeovíq; ac fcam nobilior, 4 cófyderat de en. w,fm peítens. Ettotü boc€ quafi c5rrarid eius,gd eriflimanit Auic. bes bicnon demóftrarct ifte mo lusentid .feparabilid,nó effet nifi fca Naturalis, & Doctrinalis : & ió Antiqui Naturales cxiftimabát qe fcía naturalis eft prior ofbusfcien- tijs,dic£tes q» fübicéta ei*funt prio- raoibus enübus. Etforté intendit paliud principiá , aliud initi do- Grine,qfn principium doétrinzin. hoc libro dcbet efleà fcdo tracta - : tu. & hocéteuidétius eft apud mc. ARISTOTELIS DE PHYSICO AVDITV LIBER SECYNDYS, Ctm cArfser.Cemmen, $SYVMMAE LIBRI. A text primo vía ad 16.de narura eft fer- A moa modii pamridramr: textu 16. vfque ad.17. ponitur quod ier confideranonem midems nci, & naturalis reperitur. N AtextQ 17. Vfque ad 75.de caufis, ac ear modis & duuifione apirur.. A xa 7;.víq ad find offendi quod om- nie agens propter inem agit. DeNamma, Cap. 1. Orü, qua funtjalia quidé funt natura, alia veró pp alias 1'U. caufas. Natura gdé vi funt & animalia,et c partes ipiorum,& plate &fim pliciacorpora, vt terra,et ignis, etaer,ctaqua.hgc.n.echmói na. tura Liber A tura effe dicimus. Ofaaüt;quze dicta funt, videntdriaabijs, nonnatura exiftunt. Q.n.natu^ ra funtomnia vident haberc in feipfisprincipiü motus, & fta» tus, hec quide $m locum,illave rofm itü, & decremen^ tii, qugdá aüt fm alterationem. r od entium quada fantnatura , 7 quedam ex alys canfis. illa autern, que [nnt fecun- da Naturam funt fecies auma- lium,e7* partes eorum,c7" fpecies B vegetabilium,e7" cerpora fempli- €i, VE Lerra, Ignis, 4qUa, et aeT € flan. eo familia dicimus na- fura efe. Et videmus quod omnia afla differnnt ab e, que nen con-. ffitsntur per nareram. quonam. 3a ynequos, ifferum efÉ principi "— menie quet ml s. 09477 1s augmente, 7^ [^ei eusu[dam 1 alteratine . pácpui , i ams Vincim inrdiriaboe latu loqui dehi: pori] rincipia. ifm ie, icare natu juid fit, & dem ic pol ipium eodera ciahbe.id£ nis in hoc naturalibus, cü ina. cv). Sint manife(horaq nz, & dixit: Di Mix Py; camusigiur, &c.& intfdit p alias Sack caufasvoluntaté,& cafüm,&.q.d.cp tVidcf ex entium quedá funt cx natura, & d- boc oxi dam fiunteralijscaufis. deinde nu Seb etel. mersoitilla, quc fiuntex natura & xà evel dedit modá, quo ifta corporanata. eren. rabadifferunt à corporibus innatu E, ralibus, & fm quéadmodá dicütur Vie cf. ssraraliz dixit: Et videmus Aci, & os Secundus 48 & vnüqtiq; emit nataralii-differt D ab radicibus inhoc, f * vnü- "Nófuent quodq; enti naturalid baberin fe Gateormes principid, quo qiq; tranfmutaf,& ca alere£ qq; quiciat,qd nó videmus in re ex f auc. busanificialibus.vnde naturalia di qd genere. cunt naturalia fm hoc principii *&t &&. Deinde numerauit modos tráfmu (oro ám. tatióis, & dixit, dá Tloco.& in hoc plez quod collocan quatuorclementa,& ha- rider m bétia alas, & corpora f cerleftia: & 11. f principid in iilis dicat fcré cqui- c1o.&-.6o. uoce : fed tái in talibusde(criptioni- Ia£4. ca. busnon pótquis facere plusifto.D. d.& (dá inaugméto.& innuit prin Gipid wanfmutatióis proprie i ve- rg vig ou » & augmétüi. Et, c dixit pofi L7. dá in alteranóe, intendirtranf- Mec&is. mutation£ in fübflantia quc dr ge- Ybihig f neratio,& corruptio, & tran(muta- pij; jo tion£in qualitate, d dt alteratio:ac cojra£de fi vtaf hoc noe alteratio hic! » Bfiabilib*, &iftud principiti, qd eftinalterato 84 iem, fimplici, & trá(mutato (implici eft ct iciaio- aliud à prícipio,gd €in mobil loca, co, & 4d& Inter & in augméto fm gen" & Lge- abaliojra nerabilib*,& alterabilib'cópo(itis. ene Ri qi illed pricipi ed efti cópofitis, Viae ci. fm formá,&in ümplicibuseft fm zim. mam.[ed hoc nomé pridpiü vitat F. hiczquiuoce p materia, & forma. "2 Lalal id ala. cgo. Ethoc? it2.* qii non inuenitur X. ed * corpus fimplez, quod alteretur cx coteftz. feautquod generetur ex fe, ficutin f Priial- uenirur corpus fimplez,qd urásfer- teraiós, tur m locoex (e. principium auté $5, cios alterauonisquz elt in compofins, niiinipfo potelt inueniri im ipfo alterato,L alterato.C. principium mouens, vt in alteratio Prícipium ne, quzeít in animali aliudeftab pesig eis, quz aducniunt corpori uo, & ce 14. &. fimiliter plantis . & ram esprelfit ».daia. qo hoc Arift.in libro de Gencratione, edere & Corrupuone. fupóe. t. Lr d Phyficorum Ó — Le&usautem, & indumen, càm declaranitq navüraka funt il. t8, ecflquid hmói aliud genus eft, fm q quidem fortitü eft f dicationem vnáquiqs,X qua. tenus cítab arte,ne vnum qui, *al pee- dem habet*impetum mutatio, VP pisinnatum,quatenusautéac^ ciditipfslapidea aut terrea e& aut mixtaexhis , eatenus hüt, iri € «lia bun medi generis [ecun- quódynumquoda, erum ba puluis ef ex arti H fira hair n [prin fe. d esoy am mutationis emn, [& ps ind uod accidit eit "ve fnt ex lapide, ut terra , aut mixte ex aflis,er" in boe tantum babent di- ptatem in natura. & | Etn6debetaliquisdicerecp fef- Mina mim. m indpium, Vni odi asciicialis p^ qfnvnü- fis jj artificialium ,, Sonen quet nificatur, s m iale, nullum Lr incipium,quo m. veroo 1 Dori eorperisriical WI ANA fübiedum fuit naturale hal €ipium in fe.vtlapis.ez quo. frdo- et Tum,habetpotéciam,qua mouetur adinferins (d bocell fn eftna- türale,non fm qp eft artificale.ido lum aut£fm gy cftidolá noa habet. tentiam,qua moueatut,(icutha 9477 home,fm qébomo, & vit ofa Dfiainoer naturalia fm q» (untnscoralia. Na- sla Kar curaliaergo differuntab. c Ja SAdali Jibusin hoc, gí& in naruralibuteft principiuro per fe, in arti ficislibus fef lain gbuseft: 'ütapt tatione, demoní turem, quid fit. Tanquam Natura fit princi plum aliquod & caufa mouen, mm pe ctam juo eft pri, mum,per fe,& non fm acides, Dicoaütnon fm accidens, qi fiet vti; fibi ipfi aliquis cátani tatis.cum fit medicus: attamen mon uatenus fanatur, medici, fed acciditeundem medicum erc furi apre pter & fepatantur: cem. Similiter ait &C aliorum qua fimtvm umquodg. nulld nipforü habetín feip(o factio^ nis príci| ['jipisios quoi inalfe ab exteriori, vt do^ us , &aliorum manufactorü juodqi: alia aütin feip^ quidem, fednon fm fip, ge [ue fm accidens caufas eir diga tura quod dictum Et fic Natura. pe dini ; C cena vi mouetur, [cat illnd, in aqui efl primo, € per e, nom per accidens. nt di- to nen per accidens , vam be vl cenja, iie i rmuitate , cum fuerit medici : [ed nen, fecundum quod recipit [anitatem , babet artem fd laedi ei tidem quod » et recipient (anita- eiie tà tráfmu- ftrauit ex hocna- veo non eft principiutn perfe, E, tem. C7" ides fert bac duo 4e L M Liber Secundus 49 A runt^yaume ab tere. Et fimiliter. feo f quatuor efata,&ofa corpora D smeibws aljs rebu , qua fatle motaex fa vtr at motorin eisfit Nondubl - 5 alius à moco,pfcrutatuseftin illo li mos an quoniam nulla carum ef9-. uro nc i Thocefthzc Plato opi- nguan mp fallo efl im (6, nabutur qp hicé aliquid, quod mo- Bonb.x rm [dam efl in dlys ab ex perpensis 4 bicefin mont e rinfecs vt ia deme, C7" in nequa. Sliquid quod moucret illud ef vinee. Yt ia dome, C7 12 Yequo Mie tie to noms nanus Tri bra eorum ua fint mAnuiB4Wi. £l ancdefcriptioné f. fm qp dici toc eis ic La antem efl in ei , fed mn hi iption£,, f. fm qp dícif alis a mo- » bic namliafanills d non mo to. e quo perfeseo funt caufa , quas babet. uem 'ex extrinfeco. & manifeftá eft Pi lene per accidem. q quicquid non moneez extrin£ s mo 3 ia manifeftá eft p (e qpnatu- €o,moüctex fe. fed vtrum iftc mo- uertlácm ralisfünt illa, 4 hát pricipium,quo fotineisáitmotántoó morum , &e 14 tranfmutant, K ocflanta traníma- df mouesaureftipfm morfi indi 3 catione p (e & fm qj fant naroralia, Lrieemenr A Erde gms &g!pnám mouenf & ccflant,&. füntoaruralis dixit. Ecfic Narm- icy a ircsrempunt fuit manlie mericprindpium ecd Gn ema. fiáex bocq Natura eft prindpiti, turalia fnt: P»: prindpit iem &di, quotranfmurafillud,inquo QUOmonenre v quicfcütex fe, & y 14.1 eft, & quictzit primo,& p (c nó per. Tenn dei quistatac. ict n accidens. Eftifta definitionaturz jua mouentur,& quiefcunt,ne- y.phaf. Su re MLimanifefta bic &naturameeft &fect v Nararafir principium, manifeftum p fev poftdio Arif. 29. mouet & quiccitilludin quo acte & t vnum princplorumifti (at- cfbper e &primonon paccidens fag rizADnon ihi apiimo & antecedensin hoc (jlfo eff mani wo feftum perfe,& ifr confequens, Et. Occurrit voc Phil , neq; eft ezcis, d non nsph X 5. quiaci Pen red oatster Verbis non debetaliquis diccre iftadefi Aa EXE. Auicenna': nifintrüdar e primus itio proper hoceft conduiode: y C Philotophosdebetenntradicereeis, Tonliranionisqfa eb éd prios iro toes i negátillud principi effe,vtcó- P yticisq per hmói lyllo- de« puo o cE is olinionibus induáis gilincsbypodbededs ollam igno- Mrd de primispincinis Etiftehomo t9tm dediarafolno ed vanfad c6 5:1 tenens is dacitignt, itadelninonon Érmandum iliud quodeU menit: begins Asict. (nora hic quiaiam dedarauicin fd Píerthindiger modicala innui brotes Geamoodauoqotmommna tonsfcotvíratdinifio rIdudio niet E t ditulicq nóeft Etdprimó&períeoii lud, qdé Per des dubiüinhocniüde corporib* 6m. Píbeftmagisvleqillud, quode(t Aia 6 Pci £t rócinad füp hoc primá.o€. n. primum eft perfe , & Aui. " ex hoc dixit Ariftotio.j. cali & odo juod elt p (, eft primti, mundi qa cora bácgraniné,& rdicumeltinPoflerioribuer. g. lexitutem. Et boc non eit ficutezifti A esóde sedia inip ES nmic (fà nó dubitam* qiifta mo- fed non primo e mE teho- sentes íz,& non cx motoreeztin Phy.ci có. Auk, c Phyficorum G illud, quod dixit & acciditin quibuf. damartificialibus vt principium fit. inipfo fa&o fm hoc, accidit qbuf dam vtfübic&um arnficij ,in quo agit,cftfübic&um artificij jin quo inuemt fcientia artíficij,vtars Me- dicinz.qfa (übictum cius, in quod sginef corp hats fm get homo, &ipfe efl fübic&umjn quo inueni tur.[& hocnon eft p accidens nece farium:]qfh non ofs homo eft apt? vtfit medicus ita p medicusagatT fe. ergo ars Medicinz , & aliz artes. fant paratz primo,& p fe , vtagant An Medi- inaliaà fübiecto,in quofünt.* Ar- dinz, K3- tes igit ficut diximus, func duobus modisautarscuius principium Manet ertriniecum neceflario tan Edi mo Kpfe ficatoria,& aliz artes, quorum fab- vt agant | iectü,in quod agiteft. aliud à fübi£ tlasfib Gojn quo Tucnlunarsautem Me- ie ior. dicinz agit ia (e p accidens Etdixit. ldéfu. cx. quz fiunt manu.quia pars Medici- &.i1dem nz,cui accidiragere in füum fübie- pif», Gumoeft pars T heorica,non Pradti ducb^ig Cà : qfh nullus phlebotomatin fuo dis. corporc.Sed eft dubium de arte Sal titandi. Sed ifte fermo nó eft nifi de. artibus exquibusproueniunt acta, I non folummiodo actiones, &fft eft deane Muficz quz eft fine inftru- menro. Veri ftia iftis principijs exiftentibus in rebus naturalib" eít aliquid,quod non füftentat p natu. ram perícrutádum eft deco. fed i hacfGientia non confyden ni n vuoquoq; generum ii rinci- iorum dn ei accidunrillis Et. Jam diximusg ifta definitio nó dt vninoce,neq; ét zquiuoce, fed fec Definitio. dá prius & pofterius.& in talibusin ni n6 d! ciptendücftà cóiori, & veniédü ad Be equi Propria, ficut fecit definitione mo wose, bd tus.&loci.Etfcendum eft q fübm iftiuslibri eft natura, & pricipiana- turalia,càm fint cóia olbusreb? na turalibus.& idco in hoclibro nó de finit: fyderac Ni lis ficuc fecit in dipio Cccli,& Mundi, E jalia,de quibuscó- | c, prin Sub; ifti libi efta: &pnndi- nia fubftatia.Subie&um.n. qti di &in fubiecto € natura emp. bn antem babes Naturam efl illad, quod babet tale pricipis , €x boc ot eft fub flantia.natura.m. L femper eft fubietium aliquod , 7^ 3n fub tetlo femper. Cüm defcripfit naturá , inccepit * defcribere [uus maturam Ac dicit Qd aüthét naturam eftillud,quod habetprincipiumffe, quo tráfmu- tatur ex (e, & ceflat à cranfmutatio- ne.D.dA& o£hoceftfübílantia, &c. 2I erpa. i.&narura,& habensnaturá. mate poa fia ria &forma,vtruriq; eft fübítantia, accidéis natura.n.d d de materia,eft fubft& Idem.i.c tiaquiacít(übieda, naturaautem, pee uz eft format (übftantia, 4 eftt rare a fu ubiecto,quod füftentatur per illá . (tanda r & hocintédebat,cum dixitfemper. £ propri" nonquiaeftin s fübiecto, pera Duis füftentacur ficut accidétia. &ex hoc 15.884 dedarabitur q vtraq; natura € füb- 7.me.s. flantia. Sed vig hocconcedendd M — età Nararali acci P à Philofo- si io, natura , quz df de forma, I rn Alto confyderare ids defubflantia non eft proprit huic 4. mer fciz.fübftantia.n. & accidzsfunt di "ds ferentiz entisfm qcitens. & appa- £i h retillic qj materia cft (i^ftan:iàin fecunde potentia, qj forma eft illa, gppter «om. quam Liber Secündus weed qum ins efe fibftantia in adn. eiCipo6. c cópofitum igiteít digni* hfehoc Mie bina maia, gia eftinatu,& materiacft in potétia: FEX: iformadiHiguorhfe boc nom oma a4 (abfetia Qj compofitum, qff per il- m 65 lam eft compo tum inadu cam iden 7 fa reicít dignior caufaro. & ocsifte mec; & füntcóes &eflentia- 7. lesenti: &ideo ponendum hoccit 1er» 4e jp hac fcientia pofitione. Der fciam Nasum c» Na- ralibus. |& hec,& qugcung; his in, 5 funtfm fe.vt igni ferri fur^ 2v fum.hoc.n. natura quidem non efi;neqs habet naturam,íedá na tura, & fmnaturam eft, Quod autems eff [ecundum cur. Jem Naturalem eft illnd,eo illa, sweniuntur 1m ifl per fe. v.g. qunm ii et pendere perisiboc.n.non efl natwra, neque. babens naturam [ed efl per natu- ram,et [ecunda cur[um natmrale.— colorum 5 Diciclllaadt d funtfm curfum. naturale funt actiones, & paffiones, € 4$ (uncio rebus naturalibus pfe, vt motusiguis fuperius , & terrz infe- rius achones. n. rerum najuralium. fon fant natura,neq; naruralia fed. fm curfum naturalem. Quod Natsracfi quid per fé notum. Cap. $ Vidigitureft naturadi^ ctum cft,& quid quod natura, & fm natu» Colt: ram. Qd aüt fit Natura tentare lr» ridiculum eft.ma, meis üiflüncft qp hmoi entiafunt go multa:demonftrareautern ma, D nifeftapimmanifefta non pott tisiudicareeft quod p feipfum , &non Per fipfum nor eft.Qd aütcontingat hoc pati onim" xanifeítti eft.fyllogizare.n. qs eom. posfit de coloribus, cum nati uitate fit czc*: quaré neceffe eft ibus inib? effc fermo nem,nihil autem intelligere, Iem igitur di NAINTAMÓ, quid fit,cy" quid efl. maturaliter , € fecundum curfson naturalem. ws entero declerauit Naturam E. efje debet deriderieff. n. f Áium quid plura entia, iras € declarare manfeffum pee culmm efÍ mes eme qui mn poteft. diflinguere inter illnd. qud efl no. tum "e. "Jeser mtiüper diud, xt non latet quoniam poféibile eft boe acaderepoftibile emm eft t dli- qui declaret vatiene difufitincm €i, qui ff cacu natura : €" fic [fermo eiw,qui talem babet difjefitienemsefl de pomimibw, et Y niil intelligit mno, Co ilk it,& d. pricey brc qnn 5 eriprio rei manifeílz p (2,n6 cócef- fzThac (día, ficutquidá exiftimaue runt.&d.cíl.n.manifeftum.&c.i.et nim céeft manifeftü pfe, qn plu- raentía vür hfeprincipiüin fe,quo mouenf,& quieícuntex fe. Etd.plu. rat mibi vf, quia dubifi eft deali- qbus vtr moueanf'ex fe,autex cá extrifeca.& fortéTnuit p hoc qp exi ftimatg. motor qbufl reb! €ip- G ij fum Phyficorum G fammotti .jifts ficatdixim*,nó € dubium, mouentex fe, & vlr nó eft dubium, g plura naturalia fua: hmói,& fj non ofa. D.d.& declara- re manife(tum,&c.i. & quacrere de- clarareillüd, quodeft manifeftum fe quod accidit eis,qui innitunt Teacte illud juod eft manifeftá fe pillad,quod cftlatens.cum ni- li t manifeftius illo, qd eft mani- feftum pfeeft moseius, qui a&pót [4] narurídiftinguere inter il- efi maniféft pere & illad, quod eft manifeftum paliud.&ifte modushofum nung potuit philo- H fophari,ncepót. D d. & àhontatet, Vide. 4- &ci & non latet, qfi polecftinue- mea2.c 5. nirein holbasaliquos quor natu. ra fittalis: & ficró virata cum 1fiis in declaratione rer manifellarum fimiliseit rarioni qua vftaturcum €zxoindeclarationecolorum effe. D.d.Sác fermacius, qui talem hét intentionem, Ac.i.& audiés rales ra- tiones qui czcaseft oculo , vel cor- de nil comprehendit nili verba: Cüm vrterq; careát^virtute, qua pót. toniprehendete illud, quod intedie declarare ratione.czeus.n, caret vi- fü,quarcimpoffibile eft ipfum c5- I prehenderetalorek & jlle,quidimi Probocsi nuitur in naturayaret virtuteintel de.i met. "C ef ipfum apprebenderc ipías pri- Je&usnaruralis, quare impoffibile mas propofitiones, sot modis dicatur natwra. c» quidne- Qeormine poro dm fim "a eria ne an forna.c.6.€977 4, Idefautem nónullis Na^ tura & fubftantia coráü qua natura funt effe qd primum ineft vnicuig, nófor» snatum per feipfum, vt lecti aav nim trei Anephon qi ta faiquia defodericledtum, bcac cipiat potentiam putredo vt flc Eilim: and quod fn cidéseft, eife dif ionem fm m,G artem, fubftantia aut£ I illam quz ctiam permanet, hac patiens continue, Et quidé exo flmanerunt quo Biskpoi rni rn per naturam efl iud primum, [7 qud eff in quilibet , quod fT mm. formatum per [e v.g.quenia matu ta fcamn.eft gni,C7" natura ide li Fogri Yang nf abc inmateria, Dixit /mtipben ey ein eff quoma fi jn terra eretur [campis, C9" fieret ioo x purae rs rdi ret ex eo ramus fic Vind, ertur, mn rrj T illnd f. dibofitio, quat pom efe psguond Jubflantia autem eim eil illad , M qued p ermanet bs dedamuitgd fitnatura, & 7 naturale,& naturaliter, inccpit (re re fm quot modos df natura 3 pri* definiuit,& dixit: Etgd& exiflima- uerunt, &c.i. & qd$ opinati fünt qp natura, (cft fuba corü,d funt p na turíeftillud prim exüsT vnaqua- que rer( naturaliü,qd &nóforma- 1ü p fe Cmareria.v.g.qín natura (c& hi eftligadi n6 figura,& natura ido li cupri, nó fota qfi becduo fant maicza DÀ Ant hon dici icta acibe k zrcees pem ded] fy poem s vnuoseilin odic (eumd E Eze a Leu muet ego. Sedet eei Rene quianon; NIE pur Ex intendebat ploc d S ocim fabítátia (campi got ium,non. niin aae ind materia. &, afpsranc neratfibi E anemia non poseer Aiii batcondudereex hoc, q formz re. zum nasuralium. famtacidéia,qa pli muantutJkq materia efbnarura, f, quia noo mutatur,& permanet. C Siaüt&horüvnumqdg ad & aliud aligdide hoc quodlibet; fubitantiam ipforum, effe &c ta 4qu4,C7" auf rr Ta ra urged Aper. pd -svidpur ir Secundus $1 itio ligni, &cu- seepedalod ficut difpofi- 8 tio corum spud formá idoli,& for- pmdledarul Eo Ri au: ,&li- s puirdpeduten x necelicet rtv viti mamateriaiftorá,& fimilid-t na- mutiék fabiiioria eorum, Dal cf" pmanct militerde alijs, &c. & fimiliter pri- mum fübiedtum in piborali ir prin eiie 1 die illod, qi pmanct/k non tranfmurac - secücei vrilod Ri rw vitimum,oóe omnibus rebusnatu- ralibus:& cf illud; de quo dicimus. ipfum cfe n6 formaram per e, vel Bado. nonformari in refjectu vniufeu- uice enr mamie gppriz dic vnicuique(p vina -— Ps je Tam All veroign quidam aue A diee horum, qdam aitofa 225 hac naturá efle eorum , funt. q juis ipforum mauithui plan hoc deiteloimnt (ubftanniam,, aliaautemomnia 7c pastoncritoeu & habite; P Et ides dixerunt quidam mi puer e natur feT4,C" quidam aer, Cy quidam Eois nfimedi, fae Yum, fue plara , iL ret lij terra, [ndvelilla Pfumn totam [ab p iir eer fantasy ésC7 jb finta serit, ^ actidztes 1 rir D afa timá, cbe. a di Lr E r m marte. fpedu vnl E142 zh d mun ere. Kc pct Phyficorum 6G EuqaAntidopitiabant q fuba, 2 & naturacntium eft vltimá fübie- Antiq opi &um,ideo fafa cor( in naturaen- ideun'$ tium fequiffnfam corum in natu- endá £vj. Ta cau(ziftiusqui.n.corum dicit timáfub; materia enti £iguis dicit qd natu- Idéy.me. raolum entium eftignis:K (ift qui & Ef. diataqu&autaer£, aut aliud efato- 375c1.ac rum.ut pluraaut ofa ip(a. vnufgf- Bhatcp. duneort pofüit naturam entium. i Jed quod erifimanitethméi ER opinati (ant q formz,&alia exift£- wai ifta nacura funr ffiones, & i hicfübfts- tia, exstimauit,&c.i.illud.n.gd vnufgf H quce br row exiftimauit edt primuni fübicdtum , & primá mare riam ofum entium,fiue vnum fue- ricillud fubicdum,fiucplurajillud, velilla fübie&a dicunreffe (übítan- iasoíum rerum , & ofa alia fter Aatg 55 illafüntaccidentia Et d.hoc, qa tüc dd (deb nondüfciebant cám formalé: neq; des nequc crat diftincta abalijsaccidentib*,- erat difii- cur dixit Alex. Et,cum dixit: & qui Qa aPud dam terrá intendebat cum alijsele- orabat mentis vtdixit Parmenides, terrá 3d£ ioa! & ignem.nullusenim dixit folá cer coma. rameffz principium. Ethoiumquidem quodlibe* effe perpetuum, non.n.effe mu^ tationem ipfis ex feipfis, alia at fierij& corrumpi ffinities, Vno igit mó natura fic dr, primavni cuiqp fubiecta materia hütium. in feipfis mot? principi, & mn tationis: Alio aüt mó forma, GC ípeciesqua fm rationem, Et aflorune fit € eter sium, fran[mutatune. exe," alia generantur, C7" cor-. tumpuntwr infoitier. tfleigih efl vnm modus, [cundum que d itur natura, prima materia fi Telfa"ynicuia, eerum,in quibus wm mots C7" tran[onut. ionic: Et dicitur alie mode de eri tine CC" ferma que eft fecundu rationem. Dict:Quicung; iftorá dixeri ipfam eflc (ubie&ü , o€sconuens in hoc neceffe eft vtfitzternur non hét.n. tranfinutationem ex f quia non h& fübiectum , vt poft eft ipfum effe primum, io tra& tu fcedenti:& aliad funt in ifto, neranf &corrampunfTfnitiesfo ecíiu.&,ga ifti crediderunt pe debetefle permanens, nó tranfmu bile,& inuenerunt materiam cé c. lem,crediderunteam effe folam : turam entis D.d.ifleigitureft vn moduscorum.fm quosdf narura prima materia fübiedta ofbus fo mis:qíà nonprima eft compot taexforma & materia:qin,qa vn quodq; entium quod habet princ pium motusproprium , neceffe c ipfum bfe ful icdum ptopriü pt primum fübiectd cóc : fed ifta nc eft materia pura,(ed compofita: « igifhüsnaturam,non natura. D. Éaralio modo,&c.& intendit p rationem definition£, & dixit hc bquia forma cóprchédit p itell Vtenimars dr quod £m tem,& artificiale, & fic & na raquod fm naturam dicitur, quod naturale, Neqsauteillt adhuc dicimus habere $m at aliqtid,fi potentia tn eftleà nondum autem habet formi Liber A effcfm. ti prn aricmneqe fe, enim os,neqs habetad buc fufjpfius naturam, prius n ratio aliquod ale ommno, dum fuerit cam in potttia tá Em meia femen " od ef bc art." ium dares, conflitutio efl per natura imn efÉ in potetia, Vt caro ant o5, son babet ali ipi mer recipiat ilLom formá, qua eff fecundum rationem, per qua defi- mitur 7" dicitur caro quid fit, 7^ es quid fit ned, efl natur iter. Secundus $í dicimosipfum ism efie articiale, Bv sut ipfam habere art£ dá fuerit (c£, n&in itia,& non habuerit for- mam ini.cüm igif acquifiuerit formam (cáni,tunc dicet hfeartem. &e£artificium. & ilt nihil dicim* hfe naturamguteffe: lum. fueritin poientis,& non habuerit f a&uillam natur£. v. g. qfà quicgd eftin ia caroaut o,non dici tur! naturá offis , autcarnis, ain per quam rependere juam i. kerqohdeinhio. — Quarealio modo naturavti gue erichabeni in ipao: E tusprincipium forma, fpes, * non feparabilisexiftensniflfe |... cundü rationem. Quod autéeft zin. x his natura quidem non eft, d Foract fedánatura,vthomo 4 & ma, De gisnatura hzc eft , ii materia. e Vnáod. e vnüquodq.n.tunc dr,cü actu que di,cá fit magis icum potentia, eT . Tfle gitur modi , fecunda que. e. " m dicimus natura ec creationz , c^ iP ga. 'àm pofi foli. fermáeim, in quo e ; t dod ct riet ei epi. (tnim rd ipi H C nabantur,fed & de forma, incocpit. declararehoc&dixit:Q uemadmo dumigitur,&ci.qfü fm qparsattris boit artificiali, & arnficiato, fimile rao f 95 quenadmodam quid. AO, lam qui. tani din arte, fimiliter qui- ditas naturati cftin natura. D.ince Fidecarurchoc ineis&dixic&n6 AMfla forma efl infeparabilis mfro ne.Comps[tum dt ex illu nof natura, fed per natura. v.g. bero. Sla aiit efl dignior materia ve fit. Batura.ec et illud , quod ef cum füerit in fua perfetlne . Qr ilud runc E dignis ci quóm us Aci &cfignü cius,quode(. cim ferit potentia. feartifia] in actu cít p porri naturati per naturam eft , qi nihil dimus Hc artificiale, donec héat. ancm in actu, vt fcamnum : non.n, am Secundüigit hoc nomen na, qd. r. dtdeformadialiomodoabeofia qué df demareria, D.d.Kifta for- ma, &ci.non (eparat à materia Te(- G iij |y Phyficorum G feitagpoffiteffefiae materia, fed. turi cft:quianarura éillad Q4 eli feparata à materia fm defniio fibi ile,& permanet, Etdixit, c n&tín: a materiaaürdiffercàfor- & ét videmusformam ghariex f aM&drcà ma,fednung denudatà form: ma,vt hofem ex hofe .íed hoclic foia. Idé1 mó cüm feparat à formalduital inueniatur in forma naturali,tà : usi q&,fi denudarefab oibusformisf inuemturin formis artificialibu meme. Prima materia, tunc gd noncftin nó.ngfaturfcamnüex (cino.D. Wedaret actuefletinactu. Et, càm notifica-. &ió dicüt,&c.i. Scd viderát pf abobu, uitgpnaturadfde forma, inorpit mzartificiales non güantur exfe tormistác érdedarare b formá effe dignioré uicem:&crediderüt pp hoc east Mene ch, hoc materis, &dixitillaadt, &c. &* naruras.&xiftimauerüt qf inatavi- i.forma.D.induxitrónéfüphoc/& mznaturalesnó güantur cz fein decé. dixittoE.n.&ci.o&n.nódfe£c(im. cfopinatifant vftnullá formá e SS Phy. pliciter ml cám fueritt foa vláma. naturá, & p naruraira (chabet digniorni pfeftione,quod eft habere formá: resflcut ligand ad (cni, qín ipfa H &tuncefleeftdigniuseiq cum fue. folü pmanet:quod.n, güatur exi d mx 1dé rit in potentia. fo fcamno apud ramíficationé, n Deed Ampli? fit exhomine hó, ed eft (cná:fe d ligaum.D. d.fiigit Erie). non lectus ex lecto . quapropter hoceft&cj.fi igit hoceft verü,( ma t7. etia dicunt figuránon effe naru. Paturaeftillazj gharur fibi lef 1&5. me pam fed lignum , quoniam flet ma éeritnatura.hó.o.gfiaCex hc STE» Vrtiqueflgerminabit, non led?, fe n6 snt er ino. tdi inb N 2 * quoddirit,eft,qin formz artifici 2447 ed lignum flergo hocef ar [foncacsdentainfüblansjr &&. rma eít natura , lit €DID,. vuralibus, & formz naturales fu « Nihilar ex homine homo. fubítantiz: ded forme artificial emt — Eretiam ex baie generatur bo. licct ntaccidétiain corporibus: PI myo,fed mn ex [camma [cánum. €7* bris coftimuner res arüfic cima pfe bo unt aj ers ,Qquema fione, qd ides dicunt quód figura mn gin modus formz naruralescóftia "m M tura féd lgnum,nà illnd, qud ge-— es acurales. G igitar naturalias chier meratur ex eo apud rmnficationt, fabftamiz,nececeftviforma n mene 7. Dn if Gamma fed lignum. féigs. turalesfint (übftantiz:quemadn tur bec eft , forma etia efl natura. im uiaartificialin fm pa funt i j tificialia, funt accidétiajideo forr erben generat bate. aruialesfnraccideni 13 dsfüphocg matenaeftnatura,in ,, Amplius sürnanura dida ccpitdedararegillud,erquoexi. Bfntratio, viae tad narurar ftimauit qp materia elt natura, fue- non.n.vtmedicatio dr non : nitétin forma naturali, nonarifi. medicinà via,fed ad-fanitaté( ciali.& caufa erroriseorG fuit, quia. ceffe.n.eft d medicina, n6 ad r affimilabitformamartificialem1n. dicina effe medication) * fic hocformz naturali.illudexquo turafehabet ad naturá . fed « exiftimauerunt materiam eflena- nafcitur ex quodda in quid: w Liber Secundus $3 À venit, quatenus na(citur , ad quod igitur nafcitur non ad id exquo, fed ad quod. Et etii natura , que dicitur de generatione , efl via ad naturam. quoniam nen efl in boc fscut efl, cií dicimus quod via,per quáimus in medicinado no inducit ad medici- má fed ad [anitatt:nece[[e.n. eff ve amitili medicinadi fit ex medicina, € no inducit ad medicina. e7* no eff tala difpo nature apud natura: fed edad diede "yenit, C5" natwratur aliquid. !iH agitur natwrati aliquid nz 2 illud, exquo cipit [ed illnd ad qd venit. 14 Iftactiá eftaliarGanatio, ex qua declaratét q natura dr dc fora . qn. hocnomen natura dr de güatione, Recon! 6 cft viaad hoc, q format, ideo Thus: format dignior hoc. hoc.n. nom inreboi Uanfmurari deriuarur in rebus na- Wb* abeo turalib? ab co,ad quod eft tranfmu 34 quod€ tario.illud. n. quod tranfmutatde animo" nigredinef albedinem dr albefcere, Syec af. non nigrefcere:& fit dicimus il- € ludquodalteratur de frigore in ca- lorem .dé calefieri,s non inftipida- xi. D.notificauit g naturalia in hoc differuntab arnficialibus, & dixit: nonenim eítin hoc, &c.i. nóenim eftin generabilib* per naturá, ficut. eftin gencrabilibus per artem qf jn quibufdam gencrabilibus p arté deriatur hoc verbi abeo, ex quo fit ranfmatatio: & fi tranfmuatio non inducet ad illud. Et caufa hoc efl, quia tranfmuratio in eis eftde. generceius.ex quo fit tráfmutatio, inagis Q de gencre cius, ad quodcit tranfmuratiozant ipfam effe dege- D nere cius,ex quo fit tranfmutatio , eftfamofiusg ipfam efle de genere. eius,ad qd efEtranfmutatio. vt via, (inducit peccurationem ad fanita. tem, á dt curari, & medicinari, qd deriuatnrab hoc vocabulo medic, & curator,non dicitut fanari : licet ifta vianon fducatad medicinam, fed ad fanitat& &q. d. difpofitio.n. in hocnon eft ficut difpofitioT hoc quod dicimus, qp via pertranfe(ída in curatione medicinz , non indu- €itad medicinam, (ed ad[anitaté : fed nomeneiusdetriuaturab eo, ex quo fit medicina, nó ab co ,ad ad E eft.& hoc debet intelligi ex fuis ver bis D.d.& nó elt ralisdifpofitio na- turzs&c.i.& difpofitio viz actionis medicinz ad fanitatem non eft di- fpofitio naturz,quz eft via jnduc&s 3d formam spudillu&adquodin- ducit: qin via1n rebus; rabili- Viatre bosper'aturam efl de pecie eius, fbl adquod venit:íed differunt fm ma jegecius gis& minushocigitur nomen na adqd we— tura deriuatur à noie cius,quod ad. nir/ed dif nenit.Ccm dicimus ipfum effe na- rut turatum.& hocintendebat,cüm di- gi, & mi- zit.fed raturatum,&c.i.fed natura- nus. Idé s. tum abillo, quo generatur,ad ali- PhY. 5:3- quid venit, & dicit ipfum naturari F 3liquid& illad nbehtillud exquo cipium generationis, - feladquod vétt generatio, Formaitaque natura eft.fed forma, & natura dupliciter di^ citur, & enim priuatio forma quodammodo eft. (1 autem eft priuato , & contrarium ali^ quod circa fimplicem genera, tionem , aut non eft, pofterius confyderandum, "Natura Phyficorum G Nataipitur eíl creatio ey ereatio dicitur duobus modus. pri- "yrrum Yero in. generatione fampli ei efl priuatio,Cy" alsquod contra-. vium, aut nen efi per erntandum efl poft. Cüm dedarauit q natura dr de fofajncxpit diuidetefm quomo dosdf forma,& diziteá dici duob* modis.di.n.de formis pfectis in e£, cum quibnsnon ciungif priuatio &df. diminniseum q H3 H iungituraliqua priuatio, vtq& motade ipd &ia dbeling albedo.n.eft forma, cum qua n6 c. ipe priuatio o[no.nigtedo vero eftforma,cumqua coniungit pri- pedo apeesk MPa trarjjs. a contrari igi, cum quo t6 dii Cor iangitliqua rici, eft vn& ziusIdem eoram,de quibusdt forma. forma x.mett c. igitdf decontrario,cui non coniun 15506 & pitpriuatio:& df dealio contrario, Decii cuiconiungitur prinatio, Etforte Mem de intendit qj forma df duobus modis faces. de habitu &priuationeexiftente in 2 € prima materiaiftaenim b priua- i844. ,. io quodammodo non eft priuatio 1 Se? limplexsimmoeftcurformama- ^ 31 id n. 'teriz Etquiahoc manifeftum eftt iere. eft mani S ics in (übtantia Cetrum- . a priuatio X, Bri: neformz fübflantials coniungat quis abi- contrarium aut non, dixit vtrü au- Satei, tem ingüatione, &c i. vtrum aut eonfimile: in gfiatione fimplici inueniafcon- 45* jiunctà ci tisationealicd eon S tiüjita qp dicat hoc nomen a Hori Erdeilis contrario, cui cóiungitur ma mare- ifta priuatio,& de priuarione cóit- ficidum actboccieirio frg ciun n &z,aut non, pízrutádü cft pofL,l in ria qur libro de Güatione &Corruptione, mó no illic.n.dedarabit qp priuatio, deftt pritta materia,non denudaf à pri- motf miscontrarijs,] funt quatuor qua- fofam litates& ifta c traria (unt prima eu ofum,dghanfj& corrumpuntur. finis bis. cor mile hi Fs "o $YMMA S$ECYNDA. De differentia Naturalis, & Mathematid Dediffrentia inter Phofei, e ifia iae Pei tá. Minaci eit adio al Mi natura dr e lom efiquo dic Mathematicus Phyflco.et enim plana& folida hfit phyfi cacorpora,& longitudines , C puncta, de quibus confyderat Mathematicus. Et cl determinauimm modos, ques dicitur natura, opor M. con[derare 1m differentia inter Mathematició, C9" N atura- fet nos met €.11contrarijs,d funtin qualitam &n6. [2/4 fit.corporam.naturalia habet mqcoelt deghatióe fuperficies foliditates, C7" ln dines C7" pu£la,et unt pop e bi cen(jderat Mathematic. Dict: Etcàm dedarauimus na- 1€ mragd rf quot: modos dicit, rtet nos. jur. o lo esti cft dare driam fex confy- deration£Nális/& Mathematici.c ucniüt.n. confjdcratione de cod&. qm Liber ecnndSus A qf corpora eamurslia, quia habent. pokesaprci een &liness, & posceopi vrmnfy confyderatio de cis Ereniremair a qna Geometrie, neceffeeft ve, &: EX N,vtambe tin eisduo- bas modisdioerís aut Geomerria Ec on desztioné Naturalem & Aflrolo - conueniusc.n.in. eó- D rp puli Wynn tid lis St 'errz, & corporum ium. Bp Jpn hor inj id pars Phyfice.fi.enim Pricidtadfs Sol, autLuna fcire , accidentium ait p fe nuL. Tü,inconueniens eft,et fíertim, ci vidcan£ dicerequi circa na^ turam verían£ , et de figura So, $4 Et. Et |acrendum eft € ,vtrü D Alciogi Gael Nar, 177 aut fit pars eius.có(jderant. n.de: Pb rigo toencddi, maciin psesints rwr ratio vero Naruraliscft, qa, cá có- 'derauerit de narura & Solis, &c unz,& vit deco ceclefti 'contiaget. 'derace de aci * dentibuscorá : T om x alit fant ac- didétia in eis &i dixit: q,fi opor m. Nama ire E /& hoctito- uia efto qui dier 'utari de accidétibus eius : & c F be M eft probabile, eft verum . ri x iri uia probabile. oppo appa Et, cum. marmnicipfem ec impeo i ie uxitopinion£ famofam. illi : &eft. os Natu: e5- weniuntin cb(yderatióe de iftis rc- bus: cdictumi. eft o vnus modus probabili eft illein quo cóuenitit Artificcs: & fic famol ic duobus modis, quorü vnus Basan Eedadinps- Póne conne de im C lis,& Lung: et varum fpharica fitterra, & mundus, an non, Et et 'vtrié Aj fit dia Á [Gia N atra, aut. pars enn. quonia, fíepertet N aturdlz fcire. Salz,et Lund,] funt, et nó eportet ipii [are cifequétia eorii boe 8o Leipar sers pres: p» f induxit teftimonium c5mune, et Fer dixit & maxime. &quia fani [E Y ex hoc, sut Yt; fit entic Naturali ,aut vt eófy« dinector in cis : fed ipfam effe par. s£eiuseftim sra con derado: eft vtditer(chnrriü deraio- z fni Prod &i. dé. eceff, 290 ec cde 6i mo. et maxie, "ie emm ilios qus loquitur. [1 pito li: et perferutars de sosndoet ter. 7, Yirim fon fBberica , ant mn, ne. pigri dd Confjdermtomiseorum. Dcehis fet Mathe E mE corporis terminus € vnüqda: , seq. dac, Phyficorum G neq accidentia fpeculatur, qua tenus talibus exiftentibusacci, d: Atfnb^ dunt. quapropter & abftrahit, S nbsd abfiractaenim funt intellectud vide. 1. de motu:& nihil refert: negy fit mé "2S ^ daciumabítrahentium, Et Matbematim etiem con[j derat de il, fed confjderatro eim de ew men eff. fecundum quod vmi quodque eerum efÍ. yltimsum cor- erum naturalium, neque con[yde ratio eue etiam de accidentibus H eorum efÉ fccundum quod accidat. slo corporibus, quee junt buim[ma di.erideo abfirahi e7* feparatea «b eie [eparantur enm in mente à emotu:e7- in bec non ef differctia: egy accidit cim feparatur, falsi. Tatendithic per Mathematicum. Geometram,& Aftrologum,& in- teudit per iftajn quibusconueniüt. Geometra,& Naturaliscorpora, & füperficies:& lincas,& puncta. & di xit: Geometer nó confyderatde eis fm q funt vltima corporisnatu. J ralisquia vltimum exigit fübic&t, cuiuseft vltimum, ifta confydera tiocflfm q funcin materia, & eft Mathema ptopria Naturali cüm ficdedaratd tictabfira ipfum confjderare de rebus , fm q» ia untin materijs& mobiles.Geome idé.6. me, tt igitur cófyderat decorpore , fm 1.21 Ky. cphabettresdimenfiones tantü,Na mett. cj. turalis vero confyderat deeo, fm q» &7 met iftz diméfionesfünt vltimaezifté- capa a TR na 545217 tiaincorporetranfmutabili :& fifr cen y: cófjderat Geometer de füperficie 7-04 fm cpeftfüpliciestih Naturalis ve- 1o fm qeít finiscorporisnaturalis: &filt ciam confydetat de lineis, & punáis. D,d.tieq; confyderat eti le accidentibus eorum. i. Aftrolo- es quicnfyderatde pluribusacá tibus corporum celeftium , de quibas Naturalisconfyderat. & di- xit: q Aftrologus non confyderat. de ib aeciden accidunt maturs iftinscorpons ficut Nar- ralisconfyderat deeis f. qfi non c. fyderat de figura lunz., & folis, fm qp natora illorum exigit illam figu ram,íed fm q» mens ablirahiteasá moru,& rranfinutatione f. qffi con- fyderat de figuriscorum,fm qp fant Aftrole igurz tfh , non fm q fünt corpora t excleftia mobilia:& quia effeiffarü ^^ ** rerü& alio modo ab co,quo Aftro- Ji... logus confyderat decis:confyderat mor « enim deeis, fm qp funt abílra&z à poficü materijs:(ed extra animam füntin den materijs, D.d.non acciditfalíüm.i. vi qfi natura iftorum exigit illa fepa- zim, rari rationenullo modo falfo acci- dente.& non eft ita de formis naru- ralibus Sunt ipituraliqua de quib* poffibile eft cofyderare , fm qp funt. 1n materijs, & fm quod extrahütur à materijs:& füntillain quibuscó- ueniunt Mathematicus, & Natora- lis:&fantaliqua,de quibusimpoffi M. bile eft confjderare, nifi cum mate ria:& ifta proprie funt naturalis.D. d.&non etin hocdiffcrentia & nó debesintelligere qp confyderatio in Qo « eisvttoq; modoinducitad idem in f es omni loco/immo inducit ad difpo- tp fitiones diuerfas: (ed indiigtdum: lisde« eto nonctt differentia in hoc, q» rebus vtraq, dfyderatio decis inducitad car ac veritatem. D.d.&, cimabftrahunf (re. non accidit falfum. i. licet confyde- 1.ca.« ratio decisfitalio modo,abco,quo ad fin fünteztra menté C quia fantin ma. teria ; &confyderario deciseft fm vij: $c. Liber Secundus mE n5fantin materia: a hocete t &Aftrologo:! —€— fato Geomete magis abftra, js abílra C remota à mareria:cófyde- dte- figura funplici: Aftrol I » yodfigu.termfata corpe 1 fdxxde Latétautem qui hoc faciüt, ápnán etquiideasdicunt."phyfica.n. mia üt, cii minus (Int: gua ws. cla mathematicis, Fietaüthoc nzzu.( manifeftii fialiqsvtrorfiq teta Maas uerit dicere terminos, ipforü nMaac. Ctaccidetiü.fpar.n, erit et par, 4-34 et re&tü etcuruü, adhucauté et iae numcrus, etlinea, et figura fine " B motu.caro ait, eros, crhó nen dx, amplius. fed hzc, narii nd non flcutcuruii, dicunt, Et dicentes fermas faciunt boc ab, co quod percipiunt. [eparant aem namalz et inrefuliu matbemsaticirum sninm [eparan fir Et boc putes fcire, fii et naturam ,C7" Accidentia , in- Benies 5n. definitionem paru , 7^ Aapparis C7 reli , C7 eru 77 etiam numeri ey linee ,e7 fi- C fira extra motum , qued nonsn- MCBiES 9A Wiene CATBIS , a£ sfüs , aut bensinis [ed ifla dicun- fur facut dicitur fans , non ficut. dieitur curas. 19 Intendit perdicétesformasPla- :ton£.& contingit iftis! re for- masnaturalesratione,quia funt (E- in efle apud cos: & manifc- [xm eft quicquid feparatur. ab fi, lepcararur rÓnc,& non conuer. 55 tirur, vtexiflimant dicétes res ma- D : 'ari, & dixit dicen- tesformas, &c.i.& contingit dicen- tjbus formas effe definire formas naturales abftra£tas à materia: vt facit Geometer in füperfidie, &li- nea: & non percipiunthoc, quod contingiteis. D.d. feparant.n. for- abfira masnaturalesj cótingitcishoc.qa feparátformas nales c£à ma qua re condingeteis facere fimiliter oe in definiuonibus, & n6 percipiunt. D.d.&in refpectu 'matico - rumjc.i. &, cüm comparáturi(ta & mathemnaticajinuenictur,aut nó feparari omnino, autfeparari mi- nus gilla. & dixithoc, quia quz- fL dam rm font imagi parabiles À materia i quadam. Deinde cer- tificauit hoc ex definitionibus, & dixit: Et hoc potesfcire,&c. & inté- dit peraccidentiajlla, de qbus Gco meter cófyderat.& hoc,quod dixit, manifeftum eft períc. quoniá, cd definiuerum? par,& impar ficutdi- xit, & vlt numerum ,& accidentia numeri, & fimiliter magnitudines, & accidentia carum , non appare- bitmateria in definirioncearum , quz eft caufa rranfinutationis. cff autem definincrimuscarnem,&os, F &alia naturalia ftatim apparebit. materia in definitione eorum . & ideo disitiniflis g definiuntur,fi- «utdefinitur fimitas, & vniuerfali- Fo ser accidentia naturalia , non ma-- thematica ficutcuruitas, &alia. mi aac Etinduxitexemplum defi mitate, re ndn quia manifeftum eft q in definitio sdrIdefi neciusaccipitur nafus, cüm dici- nice tur. qudd fimitaseft nafüs catus, Metcca- incauitate autem non apparet ma- & 7.Met. ia: i |. 34s EC de teria:cauitasenim eft depreffio fa. z 0 Demoke ca. Phyficorum thematicis magis Phyfica anta A dera Perieteiuer: de line Nt Perfpe&tiua, & Harmonica, fm 9 eft linee fimpliciter vt Geo- & ja. dcontrario enit meurineq;fm pélineaignea miii deriQer Emi iemum dm pr4 Morale marhemeticum, luficus (yderat. 'opor tionibutaumcrablibas nob fr xem mathematicani quidem fi, füntp i nei fcd nó quatenusmathema^ fm. metris Geometria enf de phy, ficalinta cef yderaued nóquià & ten? eftph jua au^ tica, fed quatenusphyfica eft, Et Mebeneti i prepiuqum fien yp P Naturali, vt fera. afpetii bicse7* Mica, C7" a irimemi. babent enim. Doi mede cóner[am. jeni Gesme mim tia '4t de Linea natwraly [éd no fecundu quod. df naturalis : a ffekluos antem emjderat de tbematic, 36 Etdedarsbitur Qin definitioni- busnatoralibusapperet mareriaez hoc, qfi quod de mathemariciseft 1 propiquius fcittiz naturali magis petrinet ad materif, & magisa; rema ia de&aitionibusetes: er minosappareaz jin fcienria Nam rili:vtin [cade Afpectib*,& Mu fics.& Aftrologia Et dixit quodí« modo. qí illa, quz fantin hocin conucría difpofinone Geometriz Gaome- fimplt funt. n Sia confy tural;s.Geomcetriaenim confyderat. dex ós. de magnitudinibus abflradt pred mis sroralisvero confjderatde fira&hs à cisfm qfüntin ma, Afpectiuusaüt mama, confjderatde lineisin ifpolitione demonfirat boc etid quod de. fy f 'detatio ei* eft conf) appinquior. áma ,, sn 6 debes intelli int&debar q cófy. Natsralm fowmaerin. Cap. vifa. medii p antiuoram enfibilinm. Er i it Afpe&iuusat con Pra de linca márhemarica non tpeft mathematics ed fm qreft h Mu meine (ydetationi naturali. mn con ierant J .j. Vm auté natura duplex forma &. vt ier m linea mati «4, Íyderem?, ficc6templandüeft, ten feciondim quod eff matbema.. quare negs fine materia, neque petrrer pri i ir $m materiam hmói funt, Etenim is & bitabitqs cüduz naturz fin devtraeft Phyfici.an deeo, qf devil de to, qd eft le Vtraeqs. menda d m dum medie [cilicet de ferma,ey' dema eria, eportet nos ponere confjdera fient de illa, fcut de [omo qud fr, 'perferntaremur de to Gn Hemé enim dubitat in boc it , Cy diri narura fas dati que us hocduplit du, M À les Naturalz perferutars, teri de cempsfito ex cie. ed, fene eefe eft ei giam prfiratar de prfen ergo esejef ipm per- Jerntari de vtron, "viri igitur [oie fia" vtrinfa, eft eadem ant (eventa. urina, efi feparata ab alia. Eccum natura dicat de forma,& mà3:& forma nó inuenit nifi in ma á veria : oportet Naruralé cófjderare Tz ims deforna, catde imo, fn qeft fis aile inm & docet in. quiserfunda- x UM, meDHiS, it Nacuralis: lu ere rere 1 &cx. — &hocmanif(tum cft per (c.defor B maafit Naruralijin qua hocnon eft. manife(lá per fe,ifla (cla perícrutat vtrü fiin ma,vel non. &in bocnó ft dubiá nifi de afa tín. Et,cüm de- «darauit qr oporset Naturalé confj- derarede forma,fa d eítin mz,in- «xepit declarare qp hoc neceffe eftin ibas rebus natoralibus: (ine forma faeric(ubitária, fine accidés, & dixit "&non ponamus confydcranoné de G sebussaturalib? fine materia, D.À. neq; de materia i tí:ficat fecerunt Naturales, cüm cófyderauerunt de. illa fm gef voum enti:fed debe- mosci(deraredeilla fe qj citing Clíriera- formz coníyderatio enim de maie 5e D rain formz eft confydera foiz cna tio naturalis, & cb(yderatio de illa, fydeauo. fm cp eft vnum entium,eftconfyde 2i-:c5 rario primiPhilofophi. Etcünar- Srhrado , rauit qp oportet Naturalé confyde- va cxi tarede forma, fm qp cítin materia, cófydera non fm qefltantá, ficut exiftima- so pei ucrugcquidá Antiqui,& c6(ydera- lu dt, "ede materia, fim qp e(t (abicü for. ar inz,nó cs per fe, inco pitinducere £I Pr fanda- Li Liber Secundus $6 que(tionesaccidentesia boc, &di- BB xit:Homo enIdubitat,&c.i,& hoc, & 59.& x. quod dizimusde cófjderatione na Mec turali de forma, & materia quia na aime vie tura dicitur devtroq;squzrendum 1 Mecci eft deco abaliquo. qin,G naturadi & 8. «aur duobus modis, dequa igitur de, eX oportet Natural£ perfcrutari? vtrüi &. Merc. deforma,autde materia: f oportet Id£i. Me ipfum pícrutari de altera eará if? Perroind sutnóoporet ipfum pfcrutari de aee. alteraillarum , decompofitoex [dem íu- eis. (ed fi fuerit cóceffum q) necefle prain hoc. eft ciperfcrutari decbpofito , neoef 1- e. feeritei tari de vtroqy.(ed ft pofitüfuerit neccfic eft ci perícru. E tari de vttoq;;non dealtero,accidet quzílio,(. vtrum fci&ia vtriufqy fit. cadé&antdiuerfa, Etdixithoc, qa. €xiftimarar de rebusdiuer(is com. fyderant (cientiz diueríz . Deinde. jaexpitdémóftrare illa, que facit. dubitare in eis, & períerutan qo & vaius(cientiz confjyderare de mare ria & forma & quanta eft confyde- zado iftius (cientiz de vuroq;. Vtrum igit eiu(dejautalteri* vtrang cognofcere c Ad Anti, quosenim afpicienti videbitur ? vtiqi c£ materiz . ad exigui enf ? piiri ret itus formz,& quod qd erat effecetigerüt.fl aüicars imi» taturnaturá: eiufdé aüreftfcíae cognofcere: G materiam. víq adaliquid vt Medici anii tem, & choler, & ain uibus eft fanitas : fit autem Ei lificatoris form domus, materiiJateres LA ligna:filt au tem & in alíjs;& Phylicz vtiqs erit cognoícere vtraíqs naturas, Quonil, H [r3 Phyficorum Quoniam , ftw pofüerie tua con deratienem fecundum quod n tiqui fecerit, videbis quod per[eru tatio efl de materia. enim, C7" Demacr itus incoeperunt de firma, €7* quiditate modicum. €7 fi ars [équitur naturam:€7" [i re formam , Q7 materiam Y/4, ad «liquens locum eFÉ nins ferentia. "yg quoniam oa edicm babet foire. Jenitatem, o7 coleram,ez phleg- maze7 fimilster Atedificater ba- bet fésre quidstaté domm?" ma- teram esu qua ef! rend L- C77 er de alys artificys: ps1 eftve [eb naturals no nificet bas duae naturas. Et,cü homo confyderatitin hoc ex teftimonio Antiquorü, & fuerit füftentatus in modo confyderatio- niscorum dcentibus, necefle eft vc. maxima confyderatio iflius fciétiz fit demateria, maxime enim cor(i, de quibus Antiqui reddiderunt cau fasde rebus naturalibus,fm matetiá fünt. Empedocles vero, & Democri Y tusinter cosreddiderontcaufasqua rundam rerum fm formam in pau dis rebus:non cuim perceperuntfor. mam vltimam. & ideo dixitincos- geraatdeforma.i. dederunt caufas Terum fm formam. cum aüthomo cGlydcrauerit 1n hoc fm q» vnaars confyderatde forma, & confyderat deiths vfq; ad aliquem terminum: &arsaflimilatur naturz in hoc: & confyderatio naturalis debetconue. nirea&ioni naturz , adeo, c illud, quod eft nocái apud ipfum, (t illud, quodeftaotum apudaaturam,que eft ariifex rerum naturalinm:m feftum cft qp vniusfcientiz eit hasduas naturas. D.d. & fcire: mam,& materiá,&c. ideft, & (ci tiadeforma,& de materia eft in dem arte: fed cadem arsnon pet nit ad vlumá matcriam, fed ad quem locum terminarum,&eft pria formz fcilicet propinqua Y g.qfh fcientia medicinz fcit tatem,& peruenit de fcientia m: riz (anitans ad materiá propin fnitari, &eftcholera ,& peg: & fimiliter zdificator (cit domu & fcit materiam propinquam D.d oportetigitut Naturalem, ideft non debesinlélligere qj de fcireformá fimpliciter , & mate ad aliquem terminum:ficur acci hoc in aliquibus artificijsalijs : « hoc accidit artificis quia funt ri patticularium .fi autem eft hic: quaarscóisomaibus artificijs, eeffc eit vt ifla ars perueniatad v mafübie&acarum:quemadmor fi eft hic fcientia naturalis cóiso nibusnaturalibus,neceffe e(t ipf: peruenire ad fübicctum vltim: tium. naturaliü , & formam eart vltimam. Auicenna aütdicitp 1 turalisnon loquitur nifi de mate propinqua vnicuiq; enti : de prit at non confyderat nifi primusT lofophus.Et peccauit.cum enim diuitin Pofterioribusq, nullusa fex demonftrat caufas fui fübict dequo confjderat : qf, fidemo flrarct cas per res prioresillis cau: tunccrit de genere füperiori:qui illa declaratio erit dealia atte fuj riori,quz confjderat de genere tinente fübieQtum illiusartis : &, hocaudiuitenftimauithoceffe i poflibilc in trib* modis demóftr tioni Liber m 4 tionum Cin a demonftrarione fim S ,& demtatione quia, & demon- FE | voi PP quid. Ecnó eft ita. hoc ke&& l4. cnim non eftimpole;ifi in demra mene po tione fimplt,& demfarionc pp qd. etc. in demonftratione ait quia, nó eft miri d impole:ficat fcit Ariftin denion- i; ftratione primz mareriz., & primi Sez motorisin hoclibro : 4, fi fueritde femi; accidentibus proprijs entis, erit de- K3inó méftratio Naturalis: & fifueritde Hs . accidentibus proprijsentis fimplt , ).me. erit demonflratio Metaphyfica, & £t int vrG prima b Materia non poteft nis * decbtaricfeproprienif pfigoum narurale:primusaüt Motor impof- Me tibile eft rcdeclaretcie nifi pügat dani c naturale. Viaaütqua pceffit Auic. Fern in probando prm( principiumeft an via loquentium:& fcrmo eiusfem- m*& mo pinucnit quafi medius inter Peri- wx ipoffi- pareticos,& Loquentes. Cum aut£ Bie c't caufz (ubicdti artis habuerint cau- má per 6. (a5 priorcstunc demonffratio illa- gnüoik. rum caufarü crit per demonftratio Son&nilc nem fimplt in arte continente illá Mene artem:&eritetiam per igna inilla 4 Kizm, arte:& hoctotum erit, quando cau cung Ibie&i artis latuerint. Infuper eiufdem eft id cuius gratia, X finem, & quxcunque funt horum gratia, natura auté finiscft& id,cuiuscaufa . quo^ rü.n.continuo motu exiftente, eftaliquis finisipfius mot? , hic Ddende vltimum eft,& id, cuius ci.quo peri circa& Pocta deriforieadduct? meuph. Cítvtdiceret, Habet finem,cui? Tesb& quidem caufafactus eft.vult.n. meo. nóoe vltimü e£ fine, fjoptimü. mhvidem &accu, — Etetjam illud,propter qud ef? ERE illsd uod eflcr- fam intenta, et maccr Secundus $7 quid eft cav[a iflin,efl minm [ci D fie.natura autem (Hefner pe pter quid eff quod eff . quod em. de rebsue babentibus motum conti nuum babet aliquem finem, ille fi mis ef vlrsmum eime , ev" propter. qued efl. e7* ideo fermo verifica- terie cum. abu ifm ire ad mor- tem,c7 efl ilud,propter qud fuit eft derifibilis.mon.n.oe "vltimi eft. finie fedvlimum mbilim. Haceft alia rócinatio,qua deda E rat y Naturalisconíjderat de na- 13 tura quecít forma,& de materiain fimul.& compofitio ifti" fermonis eftéx duabuspropofitionibus, qua rum vna cft. d quideftaliqd cumillo,eít vnius (cz: fecunda au- tem gp natura d eft forma, eft illud, pP quod füntaliz resquz funt (ub iectaillis& conduditex hoc qp fci- re naturam , & res fubicctasnaturze eft voiusfcientiz:(cd tacuicconclu- fionemuia eft manifefta, D.d.q enimderebus, &c. hzceft propofi- tio maior alteri fyllogifmi, quo de dlarat maiorem propofitionem,di- F. centem q natura cít finis.& compo nitur fic. Natura eft illud, apud qd ecffant motusrerum generatarum, & vltimum fuorum motuum con- tinuorum:& omncecx rebushaben tibus motum continuum, & haben Arir atc, tibus finemfiniseft vltimum illius gue motus:ergo naturaeft finis in gene duabus a£ rationc.Sed eftex duabusaffirmari Arrasus uisin fecunda figura.& Arifto.vtit pir, ca hoc,qf maior propofitio cóuertif maior p- vit &qfi hoc eft manifeftum per fe: póctueni qfn tunc compofirio crit quafi 1 pri p mafigura. Etidco notificauitqi £4.14; Phy.cücó. Aucr. ^ neci. Phyficorum GG conuertiturlfirpeopó, & qf non, . £qp o5 quod eit vltimum. monum congiguord,eft finis, &dixit:& ideo fermo Verfificatoris,&c.i. & n5 o5- uertitur ita, qp o€ , quod eft vlámü motuum.fit finis:nifi dicamus vln.-. imum nobile a6 vltimá proueniés ex nece(fitate máteriz, vt thors. &, cum Vetfificator exiftimauit hoc conuerti. o&quod eft vltimum, elt finisideo fermó ciusfuit derifi- bilis quod igirur connerticet qot vltimum nobilius priori eft finis:et vlrimum,quod eftin motu genera- tionis rerum eft nobilius prioribus: H ergoeítfinis. Etfyllogifmascom- pohifficinprimafigora. Narurá eft vltimum motuá generationis, Éeft nobilius przccdentibus: & om fie,quod eft taleeft finis: Hos natü ra cltials&emors que eít timó.; diftinguitnr ab vltimo, quodeft fi- nis inhoc: qf vlimam, quódeft finiseft prima quies, ad quam ve- fiitgenerata:morsaütem cít poft illud vltimum,quodeff &inis : ergo prirhum vltimum, ad quod peruc- nit motusgenerationis cft finis. f & faciuntartesmateriá, I nes fimpliciter, alic ve rooperi accommoda. & vtimur tanquam propter nos,ofbus, d funt.fum? enim quodammodo & nosfinis.dupliciter.n. eft id , cuiuscaufa.dictum eftaütfijs, qui de Philofophia. Etetiám artes facinnt mate- riam. fempliciter , ev 4- dam fecundum preparationem,ut. fit apta in eperatune . ms autem. *ytimur ille, fecundum quid em- nes fünt propter his . ses enimi etiam fumws finie qudenmeds posed n deb prepte qu dicitur . C bec Humefl in moliri fermonibws Philefephia. Hazceft ratiocinatio, qua dec rat€p eportet naturalem confyd rede materia & intédit qp arteso| tiuz bát folicitudin£ circa mater quidam quia faciunt illam ficut Guntformam, vtars /Edificaror qf&,ficurfacitdomum,q eft form ita facit Jucresuefunt mareriae mus.quzdam aüt,quia fparantr teri ad recipiendum formé, ve: Nauificatiuz. qfà cum hoc qp fac formam nauis, fparat Hgnaad re . &, quia 7 piendam formá nauis, inentenaturali eft fiis operation rebusardificialib*,neceffe efti op ratio artium pendet de materia, a fm qj faciuntillam , autfm q fp rantillam, vt confjderatio fcízn turalis pédeat demareria cum ho cbfyderat de forma. fed tacuit ci |uens,quia intelligit ex hoc, que dixit: Ecét ans ici Quid ofsa tes facili materiam,aut. mph »à fm Bparaconem, neceffe veN turalis confyderet de materia. fci tiz.n.hzceft iisoperationi illi. 1 d.nosaüt vtimur,&c.i.& ideo, qu nosfümusfinisolum rerum tüabartibusquodammó, idco vt mur oibus Et intendebat qp finis: duobus modisaut ficut dicimus, formacft finis materiz, & illud, enit res , eft finisrei, aut fici icimus,g illud, cuius eft res, eft 1 nisrei:& dicimus, g hor ca nsrerm cart ppipfam Liber Secutidus $8 Etemenodfoanit gillud,qfeft — Artes Hue füntduobüsmo D 4 entefinéém peii disautiaciensesartifium sut vif- 15 «fi &inc leclaranit qp ita eftin fecun- trillo-&fanrprincipsles£ quiaf- Merge domb5,& qeademeftcaufain hoc, cipiunteisquefüntfübeisoperari, Voz f "al dor "Duigif* funtartes, ddomí &,cumars, quz cft fübeis, perfitit qiie, vide cont. Zim. panfipfimareria, SC ed fcentes,ea d vtitur, p Archirsonics ré qua x Kyrie quodammodo eft.di ütd« gnofcit,Archite&tonica eft ,alia aurem vteffectrix materiz:gu^ bernator.n.qualis fit forma ali» » rr Eier prEr it aliusautem ex quo ligno, et Puibusex motibuscft. Ine gi turqucfuntfm d snus materiam propter oj inPhyficiseft, / Ej tvfes continentes materiá , €y' cogno[centes illam [unt dua:et de arte operation efÍ. Geometria eperatina : 77 ideo ars operatina «tribuitur. etiam Geometria eperatina. [ed tam dif. intcr illas & d.fed di ; im attriburtur Ges-. bz duzartes differunt. qih prima illa enim. C metrie eperatina,[ecundum quod. cogno[cit formam fla autem [cci ter enim [eit formam veni , quo- modo debet effe , ey" pracipit fieri busn[medi er Hla alin fest de qui bw lgnu, C7 quibw metibu per. ficitur. Quod aiit fit per avrté ps facimus materia tm slla propter il- Jad, quod sntendimoee jn vebwm aiit. jonern , tunc principalis vti 1di.caps. eo,quod fecit, Et,quia pót aliqsdi- cere gr iftaanesnó fiunt. i Ieri decaruee quód iftz ctiam iunt materiam: & (tá vocat Gco metriam operatiuam:&dizit: Etar tesi i.cognofcéerma terif,non facienteseam, funt duz... mirey m iip dti jm: iti €ful operis iftadf Geometria ei do- E n imple principalis (implt. Se- cunda vero eít quod&m6 vtés.i. cipit,& quodámodo facit. & hocin- tendcbat,cum dixit& de arteopera. Sinseft Geomeriao ius. & q.d; & dearteoperatiua eft arsd vtitur, ideft przcipit. Deinde dicit, &ideo ars ,que vatur, &czt. & fi fitope- mue sarenantibekur Genet operationum fm c vif, non facit. Et,quia vtraqy ars eft Geomt triaopanionó, incepit facere dfias it, &c.Lfed rincipalis nouit formam, & fcipit F. Fre Act materi eid nouit materiá, & przcipit circaillá tf formam a(it facit. D.Iduxitexé- plum de duabus arnibus,& d.guber. nator enim,&ci.&arsquz vut fim. pliciter, que fcit vtráq; , eft icutars. gubernandi nauem:tcit.n.formám. remi,quz debet effe, & precipitip- fum ficri fm illam formam. iita aüt, shaarsquz vtitur quodammodo , & facitalio modo, eft ficutarsfacié dinauesiifta.n.facit forinam,& fcit màm.ícit.n.ex quib? lignis eritme Hijo oliec Phyficorum G lior forman suis,&qlo debentab - worgms,e7* Operát Ícindi,& fcipitarti , d cft (ub ea fa- Documé- cere pela nin viComnino. Etin- "UU. — tendcbatptotum hocdedarare, qp materia eít notain oibusartib? prí- cipalibus.& non principalibus,cum artes fint tribus modis, ant operans fimplt;aut vtens(impft, aut vtens Siodammodo/coperansdlio mo- ,&omnesfciunt materiam.D.d. in hoca(it,quod fit per artem, &c.i. & non elt diia in hoc interarté, & naturam,(cd ars, ficut facitformá , facit materiam:natura atit facit for. mam,non materiam, cum fit exüs , quiaeft zterna.& ifr inuenit T qui bufdam artib*Cquarum ma eft na- turalisqíf arsnon facitillam. Ampliuseorum,quze ad ali^ quid,materia eft.ad aliam.n.for snam alia materia. Quoufg er^ goPhyficum oportet cognoíce reformam , & ipfum quid eftt An quemadmodum Medicum neruum,aut Fabrum zs, vfque adaliquid:alicuius enim gratia vnumquodg:. & circa ea , que funt,feparabilia quidem forma, linmareriaautem:" hó.a. homi, *albomo nem generat, & fol, quomÓaüt orit fe habeat hzc feparabilis, & gd gfantho- fit, Philofophiz primg efto: mimm. ciumdeterminare, Et etiam materia efl de capi- tulorelation.diner[a.n. in ferma digerfantwr sm materia. V [quequo igitur opertet Naturalem peruens re in fasentia ferme c7'quiditatu? dicamsu , quoniam quemadmod Mediw peruenit in fcientia ner- infi K Jowdprepter quid efl viruna, , fimiliter eft de ales etiam. oportet. n. ipfum fcire tam effe fermam abifratlam: ed effe eme eff m materia:bemo.n.ge meratur ab bomune,7* fele. po tio aute jn abifratlo 4 fit, C7" quid. fitseft Prime Philofophie. Intenditetiam declarare qp opot 26 tet Naturalem confyderare defor- ma,quia cófyderat de materia . qi materia cft. eere relationis : d£ enim in refpectu formz.& fit vide L tur cfle dc forma.oportetigif con- fjderantem de materia confydera- rede forma,& confyderanté de for. ma confyderare de materia. & eriá materia eft pp formam : & oportet. confyderantem dealiquo confyde- raredeilloppad eft. Etdixit:di- Matera uer.n.in formadiuer(anf in ma- erac? tena. Hzceftratiocinatioqua de- forman clarat qj materia d£ in: repestu fot- idend: ma.& q.d.& idco diuerfac materia ^ p diuerfiateni formarum, adeo » */^ 5 materia ajaliü eftaliaà materia ve- getabilium,& materia hors eftalia à materiaaliarum fpccierü, Etc declarauit qp naturalis cófyderat de. forma p fe,&de materia pp formá, inecpitquzrerequoufq; debet con fyderarede fotma.&dixitQuouf- queigitun&eiad quem igitutor- inem oportet Naturalem pucni- rein (cia formarum, &non prranfi e illum (in fcientia quiditatis n& in fcíaeius,quodé efle? fed funthic. multi ordinesformarum, f. abítra- Gzàmatetia,& nonabftradz. D. d.dicamusigit, qii quemadmodü Medicus &c.i.& et manifeftü, qi. quem- Liber 4 quemadmodum Medicus ipfum pucnire de cognitióe forma rum exiftendü in fuo fübicdo, de quoconfyderat,vt neruis,& carne, ad itionem quiditaris vltima- fum firmarom exiftétiü Y (aa ma- teria non feparabilium ab ca, fimili ter oportet Naturale ire in confyderatione de formis ad vlti- mamformam,pp quam fuit mare- zia.v.g.ad formam hols. D.d.opor- ten. ipfum fare,&c i. oportet Na- turalem pucnire p fuam confydera tionem ad formam abftractá, Cvlti . mam,fi cfleciusc(t in materia;ante g pueniat apud confyderationéde füema hojs: fed omo gencratab hoic, &à fole, & vtzunq; eftforma in materia. Et dixit hicquafi cótra- dicendo dicentibus formas fepara- rt, &innucndo qformz naturales fant in matcria. D.d. difpofitio aüt inbbítracto &cii.confjderatio auté dedifpofitionibusformarü abflra- Garum,fin q funtabftractz , & de. quiditatib? ear e(t proprie Prime Philofophiz,non (cieniz Natura- Docm- [is. Ec notandum q» confjderano in. w- (c effeiftarum formarum eftin fcien- tia Naturali,non in prima Philofo &xoine£. Pbia:ficutexiftimat Aui.qfn 1n hac ilii &x- Ída apparetiftud genusformarum mani ab- efe deinde prima 'hilofophia con- dani (yderatde quiditatibus, & difpóni- wumak, buscarum.& hoceft redt'um.impof xmipr fibile.n. uam fciam vlem , & fibile.n.eftaliquam fciam vem M. particularem. declarare fübicctum. »ic&, cfe, fine per fignum, fiue p demon- ».c, flrationem:quod non eft itain cau Ki. me. fis fin fübiecli: qf declarat eas c-. fgnum.non pdemtonem fimplt. fdaigit naturalis c5fjderat de effe formarum,quoufq; perueniatad vl timam formarü matcrialiü , & pri- Secundus 59 má abftradar(, aut ad formasfor- D marum,q fant mediz T effeinter il Fofa hoi las:ficateziftimarur de forma ho- vidma e minisvltima, meis 5YMMA TERTIA. Ln DeCaufs&earuminploramembra — Oppo.vid diuifione 1mecjs. T nó Quot, que v fintcanfe. Cap. 1. E [^ Eterminatis aüt his, rz. |confyderandü eft de vide con. caufis, & que, & quor Zim. numero funt, Ci vnumquodg dg vtig: coeperi^ muspp quidcirca vnumqdg, hocauté eftaccipere primá cau fam:manifeftü cp & nobis hoc faciendum eft & de generatióe, & corruptione, deomni phy fica mutatione:vt fcientesipío^ rum principia,reducere ad ipfa tentemus dfitorum vnüqdqg Hii igitur determmatis c dern dii de caufis, mE quot funt. 1ntentio.n.iÉlime cofjde- rationis quia efl (Cia : e0* mos mn eredims aliquid [cire abfque eo , od prins determinems illa , ex quibm £7" boc € fcire [uaa cás pri. mecinanifelTi e quod oportet nos etiam facere hoc in generatione yet. corruptiene, C7* in omni tran[ms- tatione naturaliita quod, cum fci. werimue principia eorum , quere- me redire Z illa rer rie eerié, de quib. erima per[erutati. H. iij Et Phyficenitt & Etamnrdeterminanimusifla, q :37 debent przocderc h&c (cienti&jopor tetét pícrurari de caufis rerá naru- Yornen ralium, 4 funt,& quot. Ethoceftne. Srlimud cefíe.qin intentio iftius confydera- dirais tionisde a rerum narurali, eft 4 (ciam fcfe certificata. : &nosnon ipiam. cuj credim" fcirealiquid nificá i cá fciamusipfum cum (uis caufis pri- E perue mis,donec perueniamusad (aas cau niam? ad as ptopinquas:& boc erit,cum pri* pea desrminsuimus numerum caufa- a, rum ji inillo genere,que A fünt,& quot (unt:ergo manifeftum. PE dq fmit: etdebebs facereLac H conl jderarione narazaliita cum rius fcinerimus caufis cóesomni- rebus naturalibus& oumerum. earum,quzremusin v; ram, dequibosloquimur fasce. Er cum dixit:& hoccitde- serminareíüas primas caufas: inten. ditgiifta fcientia acquirit abaliquo , q& prius fciueritcauías yei primas.donec perucniat ad cau- lascins propinquas. Vnoigitur modo caufa dE, ex. juo fit aliquid cum inflt: vrzs dax x argentum phialz, & horum genera. Alioaüs modo 1 forma,& exempli , hac aüt eft róipflusqd quid erar effe, & hu iusgíia,vt iplius diapafon duo P: vnum,& omnino numerus, partes que in ratione, . Diceman i quod. caufa ds titur Yn ma de ilo,ex quo fit res, €y efl im ea v. g cuprum idoli bo- ninie C7" argentum idoli anuli, et genera iflerum. Et dicitur alio ma do de ferma,cy imagine.ey" efto fimi ficás quáduatt rei C7 genera uoq;eo PE diem s gniiod peum eim ud ef epe » ft prepertio binary ad MIBCI" "ni er [aliter numer C^ pertes concln[a in toto, Et dí df multismodis.df. n; caufa. m materialis,vt cuprum deli, act tum anuli.& dixit:& eftiü ca, vc tiat differentiam inter materiam , &priuationem.Et dicitur alio mo* do fm formari, vt figura, & imag in cupro.& hzceft caufa, quam d 12tio fignificans quiditatem rei, C definitio.&dixit hoc, quia definitio nescomponuntur ex forma vh; Y h eft genus& ia que eftdria. D. d.&generaitti*.i.&illa forma cóis, ne c6 quz pouiturt definitionc,ita fe hà- nunuu propriam differentiam, ficur fa vf ebcad i proprii vg. qt forma cis, 5r uz eft quafi genus propinquá ad édra. liapa(on eft ploporsio dorum ad 7-me. vnum.& genuscondudens, & pro- prium ei zquiuocafin Arabico :& vnum eft numerusproprius, & vlti mum eftforma. Amplius vnde principiümu tationis primum,aut quietis:vt confultor caufa, & (parer ,& ofno faciens facti, & mutásmu^ M. tati Preterea vt finis hicautem eftid,cuiusgratia, vrambuladi fanitas. propter quid enim am^ bulaccdicimus, vt fanus fit : &. italocuti, opinamur asfignaffe caüfam.& quacung iam mo^ uentealio, intermedia fiüt ipfi? finisvt fanitatismaciesaut pue gatio,aut medicamenta, aut or^ gana.nía nàgs hec finis grasüt : dint tfabinyicé , quiaaliagdé funtopera;alia vero organa. E t Liber Secundus A prdctwretonilud, x quc Lspicgud deals gin me, quieto. queniam, Ld s diu ef ca lues pater f. Sous Mljyeo rnsterf aliter agent atii, et. dunt' franfmnzans meets ud ztdio zT d Cum blere cum arii P atfemdicmsisdeis Etdictiam de fine intéto.i,&dr caufa ét decan fa finali:vt(anitas, (cft caufa exer- c Pi epnaeqdir inda |nis interrogat nos, quare aml Forricseni 2 fit(anus. Mueve. viri 'ommia, quorum vnum- E j; eft vlrimum motuseius,qT efl anreipfam,xillis mulis, dfant. P iazr primum , & vltimum & ils nem. qi vnáquodq; eorá eft finis euus,quod eft ante, & oia! fant p, L6 Li tomum fio. v.g ambulstio,d €xtenuationem,& extenuazio m ja 'bitatem. & fif potio smedicinz, Phlcbocomia cit pp. perii [I] rini riorü eft.qd.n.pfens 6o bomors rincttisin boc D .D.d qi olaiftain ren qínom i perii iius idi ricqi Cautz igit fer tot modis dfir, cum, Acciditaüt,cum multipfr dici, OE turcaufz, S multas eiufde cau» - (asefle,non fm accidens: vt fta" tuze, X ars ftatuaria, & zs non fm alecrü quid ed quatenus cft flatua:fed non eodem modo:fed E. 5 hocquidé vt materia , illud aüt ,, Vt vndeeít motus. Suntaüt P [ dam & adinuicem caufa: vta, borarecaufa eftbonz: habitudi nis,& hac laborandi:fed noneo dem modo:fed hoc qdé vt finis, illud aüt vt principium morus, Ampliusaüt cadem cà contra, caufa hui* A Pihocü bc fa facimus aligí cám contrari.vtabíentiam gu^ bernatorisnauis fubuerfionis, Guiuserat Blenriacaua falutis, affi igitr funt modi pro- fer fe feri dicuntur cana. Et &ci- dit ficanfa fint multu modi , ve pera fnt Yu rei C7 ma pere quonim can[a. omn cili arc caufa eim cft. » €" bec mn efl lio medo fed fecundu quad ck P faacd mn eode modo [unt cau. & [fed boc fecundu materia occum te fecidii fH roi mate Et F Phyficorum G pt funt aliqua gua funt cau[e fni thomson yf umiem aber cas[a bona confiilentia corperi , € bona conffTentia efÍ cana la- borie: fed non eodem mado: bona. n. exiffentia y efl can[a (eci- dum finem,labor auteyo fecidum. iod ej f prinapiam mote. Et eti. adem efÉ cau[a duerum contrarie- rum.abfentia enims ime culte. pra Jentia esl cav[a alicum rei, € cau. Ja frs contrary. v. g. quonam ab-. H fentia gubernateru eft can[a: [ab mer fanis nanie , eime [entia erat cava [alutie. 3o cum numerauit i modosqgamor caufarum,incxpit dicere ti nescarum, & quomodo e habent ad caufata,& ad fcinuicem, &dixit; accidit qp pluresiftarum caufarü Q vna fantcau(z vniusrci.v. g. qf caufa ftaruc eft cuprum, &: vid duobus modis diuerfis : cuprum.n, CILE 1 ra ftatuz eft cu fai Pct illad, properqd 1 füitfa&a eftcau(a fm finem.Et có- nata fingitetiam q eadem cavae can» fm p fa duorum contrariorum, fed dua- fpónes di- busdifpofitionib? diuerfis, v.g. qf uerfas. id gubernator eftcaufa (aloationisna Pope uis& fübmerfionis:faluationis qui "9^ dem ipfo pre(ente: fübmerfionisau temi ente, Caufz ctiam ha bentlc adinuicem,ira qp vtraq; dua. rum caufarum in fpeae diuerfarü eftcaufa reliqua, (ed duobus mo- disdiuerfis.v. g. qfn labor eftcaufa fanitatisfm agés, fanitasautem eft «au(a laboris fm finem. & flr mate riacft auf formz fm q formans X. et Pirinoeuiri nif pillam,formaaür so n caufa materiz,fm q materia nó mah poteftefízin actu & demonflrata, grat nifi per illam,& precipue prima ma videco teria. * D.d.ifti igit fant modi, &c, mile & dixit feré. quia poffibileeftinue- [27 nirealiqua,d. Vollocantaria DUmE ms. 1o ifto, ri graruor modorum, vtil- "Expoí la, quz affimilant iftis& inueniun bivsl tur ín eis & ideo dixitferé. quia no 5,7 tatdubirationeni,quoufay pon bocperindu&ionem, cá faerit de- claratum fm quot modos df vnum. quodam diri Alex.gdi- xithocad excipiendum. uz. fant per accidens. edam cud Omnesautem nüc dictecau fe fquatuor cadunt modosma nifefti: enta.p.fylla^ barum,& materia facübiliü, && ignis,& hmói corporum,&par testotius & fuppofitiones cone clufionis vt id,ex d,caufz funt. Harum autem alizquidé funt vide « vtfübiectum,vt partes,alieau^ 7im. tem, vtquod quid eratee, & to tum,& compofitio,& fp£s. Se, menaüt,& medicus, & conful. tor,& omninoipfum faciésom niafunt vnde prícipium muta, tionisaut ftat?aut mot?. Alize Ide autem vt finis, & bonü aliorü , 5&3 id,n.cuiusgratia optimum, & mec, finisaliorum vule effe. differat autem nihil idem dicere bonü, velapparensbonum. Et ifte canfa,quae dixi om- mes collscantur n medi , qui funt valde manifefti . 1teraa enim di£lionum, C9" materia art fido- M Liber cecundus permm,eo" partes fnr prs ferines. conclufionse. (unt cauja. Cundui illud ,ex quo cft generatio . Sed quadam funt. fabietfs , Wrpertes e" quedom quof quid P e ea Cim lo,Co* ferma. Sperma autem, €? fémen,ey" medicw, c7 fol, ev" "yniner f alster agens mnia funt il ludyex quo cfi principium trafmn Tatienis 7" quictu.Et queda [ant » Tif itemape dia rte Mud n. propter quid debet. effe mbilim cetererum, C77 caufa erum, eo nen e(ndifferentia boc, Pie ien dim, «nt dicam ipfum exiffimeri bom. ? n s Com numerauit T eaufari exemplá,fcapit nouficare qo vago taiartm colocar b iffisquatuor generibus & dixit: Et. ifiz caufz,&c.i.& omnis caufa , aut. C eitfm materiam,aut fm. form&aut fm t fm finem.D.d.Litete. enim &c..omnia.n.ifta fünt cante fm illud,ex quo fit generatum. fyl- labz.n.gcnerantur e1 literis, & fife corpora partium confimilium có- politagenerantcx ime » &exalijs Foo ME , cum dizit ignis, & fifta corpora.i.& ignis, & alilclemcnta fünt materia corpo- tum confimiliá, 4 generant excis. D.d.& partes totius,i. & fünt totius quafi matcria. D.d. & propó- nesconclufionis, i, & qr conclufio géstex propónibus, affimilantigi 61 turmareriz. Etolaiftaconuenifit D ini hocg fünt materia & differuntt boc juzdá (unt materia fm c politionévtIEz fyllabarum,& lapi- dedomos& (dam fantfmalicra- tionem, vt inguinis,& (dam alti bem A55 CoU vt acctum,& mel oximellis&kquatuor. elementa ofum compofitorum , & bhzcduo funt fundamenta materie, i.compofitio,&alteratio,& tertium compofitum ex eis partesautem,& totum pofüitalii modum à pofl tione,vt reputo,fm q Tt£debat par- tes] funtin potentia,non dfüntin s&tu,aut fm q intendebat vniuersü B con, im tfa.compofidio.n.eft congregatio propria partium:fit,n, Prope. e qoaa i ordine, & pofitione. vene an propónesaütaffimilantur materie, verie quia inia funt in potentia cóclufio,& có fin poten. doo eftcisquafi forma, D. d, fed tia concu [dam funt quafi quidirasj. (ed ifta- "od con Ae cauia im funt quafi de- peris monítrantes quiditat£ rei,& iflcin 1déinf.4. ueniunt fm numerum differentia- T9 4 rum,quibus differtillud,quod acci compar. pitur in quidirate,& funt tria, vt for. io rot na vniuerfi partium , & forma có- ma. fitionispartió, & forma oximel- T lis, mellis & aceti: & ideo dixit vni» uetfüm,& compafitio & forma, Et intendit p formamyd eft fm altera« tionem,& aut fine: tione,aut cum compofitione. & intédit p vni uerfum. Soogregerionem. partium tíb.& intendit. m cópofinané con gicgarionem. illarü trium difpoft- tionum in partibus figura, ordi nis& pofitionis. Et,cum numeras Uit caufas,ó collocantur fub cá ma- tetíali, & formali, dixit: Sperma aüt& femé,&c.i.fperma aütalalitl, &íemen vegerablium medic Phyficorum € fanitais.& vfragensa&i,omniacol arwow funt multi fed cum dun. locantfub cau(a , quz eft principi tranfímatationis,& fuz ceílationis. D.induzitgenus, quod eft fm finé, & dixit: Etquzdá fm fin&i, & funt. quzdam cauíz,quz funt qua( finis intétusperoperationes, & quafi bo numiatentum.D iduxitratiocina- tionesfüper hoc,& disiv illud.n. 'rquid,&c 1.qfnillud pptergd, Bois cft nobiliusillis, quz duzrint propter illud, eft bonum intentum r illasres.& idco eft caufa ofum il 'um. senim & materia non fantnifi propter finem: & fimiliter. H formznó fantnifi proptet vltimá finem. D.d.&noneft differentia, &c.i.non elt differentia inter hoc, 4p defcribemusiftam caufam, quod elt bonum intérum perilla, 4 (unt anteillam in rci veritate , autillud,, quod exiftimatur effe bonum, non fit bonumin rei veritate. xit hoc, vt defcriptio fit commums rebus volütarijs,& naturalibus.qi Vhimáin vlrimumintentum in rebus volun- gent Hre- taris multotiens videtur bonum,& Burr non eftin rei veritate, intentá vero js mul tooens vr in rebusnaturalibusé bond verá, im nótnri — Cau'zigitur tales, E totfunt 1 fpecie.Modiaütcaufarü nume Tate roquidem (unt multi, incapita. inreb? ni Verocontracti € hi pauciores. libus bo dir ,n.cauf; multipliciter.& ip^ arm? farumquz fimilium fpecierum hocikn- funtprior ac pofterior alia;alia, «€. — vtíanitate medicus, & artifex, & ipfo diapafon duplum, &nu merus, & femper qux continet. ad fingulares. iile yguur (gut cau(z, C7" tot Jféont jpecies carum.o1odi ait vau fur fiunt paucwres.cau[a.n. cta cuntur mulripliciter. dicitur. n. caufis que sut eiu[de [Beciei, qui "vna can[a eft prior , aut pslteri alia y g. quonam ca [autatu e medicus," can[a eim cfl ars, cana enu quod eit diapafin ,c duplum, €7" caufa eim eil num rne eo" fonliter femper in y fu comparatio continent ad p ticularia Intendit p modos císd tur p accidétia. Et, cum notifica qp modicaufarü concludunt fm nera corü,ícapi dixit: fünteiufdem fpecie: quatuor fp rum dRr caufz fm prius &poftei v.g.incaufisagentibus, medicus ars:medicus.n.eft pofteriorzars: eft prior. Etfilt in caufisformali v.g. qfh forma diapafon eft du rma dupli eft numerus, & fi manumcti e(t quantitas. & fir vcnit (emp proportio inter le patticulaie.& hocintetdebat , ct dixit:& fil (em p, &c.i. & fiTr (ei inuenitur comparatio cóis ad p prid, ín cóc eft pri* fm forma aut fm genus proprio.& hocacc priori,& poftcriori í vnaquagy CGierum cauarum,f. qp prius eft « fi cGead pofterius. Et prius, & p« riusin marcrijsmanitefta fuot. . militerin finibus.exrenuario. n. finiscxercitij,& finisextenuatic cti, (anitas. Ampliusautem, vt accide & horum gencra: vt ftatu. tet Polycletus, & aliter ftat diuid Liber Secundus À rius:qm accidit ftatuario Poly cletum effe-&t continentes & ac i Gidens:vt fi homo caufa fit fta tuz,aut omninoafal. funt aute Teu propinqui*:vt mu fücuscaufa dicantur ftatuz., Et etiam fecundum accidem , mur N fat Pelycleti.e7* comtinity a funt. quoniam. can/a fatua, et "rniner aliter animal . €7* acciden Haquedan fant rematine, quee grepinquiera. v.g. quonia, bwsycr" mufici funt cau[a fh atue. Cum dedarauit in ofbusfpé- Ens cnrüinacnion( due modi, reas fe,& per accidens & dixit: Etctiam. fmaccidensi. & iftz caufz diuidun tnr fm accidens, & genera iftaram 5 € collocantin hocmodo.v.geum dt «Poly à Lanuam, & qrar- ux faruarü fecicibatuam. hoc. n. €& p(e,llod at p accidens. accidit nimartifici (latuarum q» fuit Po- [à nó fecit flaruam fm q» eft Poly s. fed fecundum hoc. haberde arte ftatuarum. D.d.& tincnria Kc.i. & illa, que contincnt quist func neracauart, fus accidés. v.g.t iomo ei ut aras per acc dens, vf ani makhomo aüreft caufa ftatuz per accidens,quia accidis artifici, q cft 6 caufa perfe fuithomo,autaial. D ede grilloquod cft per accidensinuenif propinqui, & re- motum,deditexemplü,&dixit.v.g. dicere qp albus,& muficus (unt cau- fa ftatuz.albusenim eft remotior, anuficus:licet vterq; fit cau(a p acci dens:quia album eit cóius hole: er- go eítremoriusq muficum. Prater omnesautem, & pro ciis; * predictas fecundi accidés, aajalu ^ alie quidem vt poretes dfiryaliz. quid vero vtoperantes:veluti zdifi, cande domus edificatorjaut edi Raisin, teruel g Et emnes can(a , que dicuntur. conyemienter 7^ quee dicuntur per. accidens, dicuntur caufa, ab. quia poffunt eo" quadam dicutur. canf2 guia agust. verbi gratia , qendn cad domu cf fea" tr dum adificat. Etomnes caue, quz dr pete, j &quz dicuntur per acci o pinquz,autzemotz dicuntur efle , autactu,autpotentia.v.g quoniam €dificatoreft cau(a dom": fed, cum p zdificat,elt caufain n6 zdificazeft caufa in potentia. &hoc intédebat cum dixit.v. g. quoniam. eauía dom? eft cdificator,&c.i.quo niam caufa domus elt zdificator : fed dum zdificat elt zdificatorin 2ctu,& dum non zdificat cft zdifi- cator in potentia. (ed tacuit hoc, qa. intelligitur per oppofitum. Perindeaüt dicet &infjs, quo rum caufe funtipfz caufz, atqs inijsquz dicta funt.vc hui? fta tuz,aut ftatuz;aut etiam ofno ima- Phyficorum € imaginis, eris huius,aut eris, automnino materiz , G inac^ cidentibus fimiliter. Et , fecundum quod narraui -. mue, dicitur et in rebus , quarum. an[a funtcau[a.v.g.cau[a ftatua. 3flime bomini , n canje p» bominis aut cauja fhlatua Yniuer- aliter ev" etiam caufa iflim cu- priant can[a cupri aut caufama teria yniuer[aliter , c7 fimiliter eft de accidentibus . 35$ Etficuthocdiciturin caufis, fi- H militer déin caufatis,£ 9 quzdam. propinquafunt, & (dá remota , & di perfe, & quedá per accidés . & Bocintédebatcum dixit: Etfm narrauimus,df etiam,&c.i.&, ficut. iftainueniuntin caufis inteniunf ineisquorG antille caufz,Cin cau. faris. D.induxitezemplüin propin quo,& remoto in cauíaris, & dixit: v.g. caufa ftatuz, &c.i.qfn faciens flatuam iftius hois, & faciésftatu& dt faciens flatuam hofs, & dicitfa- €iens ftaruam vlt. ftatuaigiturho minis buiuseft caufatum propin- X quum, ftatua vero fimphater eft caufatum remotum. Etfimiliter, cum dicitur q hoceft caufa cupri , aut caufa materiz . cuprum .n. eft caufatü propinquum , mareria au- tem eftcaufatum remotum. D.d.& fimiliter deaccidentibus, i.quoniá $n caufaris accidentibus inuenitur propinquum , & remotíi : (ed ficut 3nuenitur in ers pete . & hoccapi tulum inuenitur inlibro Alex.ma- nifeftiusq bic fit. & eodem modo drin tebusquarum caufz (ant cau- fz, ctiam ficut ifta narrata. v.g.hu- jus flatue diciturin rebus pluribi S dicturftaruz vit& huius e magis q cupri,& vlt materize, & i act denibusedam eodcm modo Amplius aüt connexe & hg. & illgdicentur: vt non Dolyck tusneqp ftatuarius, fed Polycle tusftatuarius, Attfioes hg funt multitudine quide Sex : dictae aiit dupliciter.aut.n vt fingula re, aut vt gen?, aut vt qd fm ac cidens , aut vt accidétis genus, aut vtconnexg hz, aut vt fim. pit dicte :oesautem , aut actu exiftentes ,aut $m lap 1 Et dicuntur etiá compost? ij cum ille, v.g. nen dicere Pelycle- feme dicere artificem flatua- rwn, fed Polycletum artifice fla- thérum.Sed omnium ilerum ni- mer efl ex : modi Yero, [ecun- «neni quafi pars ANI quafi genu, «ut quafi accidens , aut quafi ge- nus accidenti ent dicitur compe- fte, ant figillatim et omnia dicen fur , «ut au , aut petenti. — M Inducithic tertium modá cau- 36 farum, &cít qfi quidam iftorum modorum dicunt figillarim,& qui dam compofité. & hoc intendebat, c dixit. Étdicunturét,&c D.indu xit exempli c6pofiti ex co, qd eft perfe, &ex eo,qd eft. peraccidens& dixit:v.g.non dicit, &cii v.g com- pofitum exeo,qd eft p fe, &exeo, Sd cperaccidens; noniagdic türg h6eft alor flamarí, fed Polydetus artifex ftatuarum feat . Et, cüm. mumeratiticte lum. Liber Secundus ifta, iumeranimus fm dfi. bosdiiduntur anres, C $m pro- t , &remotionem : & p. pv: accidens: & compofitio -- DEA: nióon£ fm dran in quibas prrss S6 anii fexeft tentia, &. igiturom- Eeimodicinlard duodecim. DA. autfüntquafi pars, aut quafi gen*. & intendit pe? partem qi propinquam,& per genusquafi re- motam: um.n. eft quafi M m T eft: :&j s usa o prmam, icf mai miam. D.d. autquaf accidens, "i genus laut: Eripe d Sitessreonum t &dhoe voci Differuntaute tin, p actu d^ demexiftentes,& e funtcaut üt, Sm fant vehic medeta cd £ hoc, quiafanatur, &Chiczdifi cator cum hoc, quod zdifica£ Quaauté (untfm potétiam nó, femper:corrumpitur.n.non f mul domus, & zdificator. xt dofferétia nter bec duo ef, quonam can[a, qiia agunt parti- culeria, fant, C7" n (Mnt cum e Ma , quoram fant cau/a. v.g. quo- mam iffe medicus, cum boc cnra to, et iffe edoficater cum boc adi-. ficte. im potentia vero à) [emper cám fnt:nó.n.corrumpitur domusin- 65 : corruptie-s.demue no eff D Valtdaredfiam fter caufas, quz. funtin pot£tia, & funtin actu, & " diricEtdtiainterbzeduo Bc & Gtiainter caufas que fünta&u.& fü posta eft di qug fata inueniunfcí illis,quor( funt cau- e, &deiciantct lis v.g. qiifte medicusi non eft curatorin aCu,ni Cí nada ficü hoccurato in acu. caufz aut£ imulécá efícdu ldE s. Me. JE jn potentia funt, licet caufata noa. fimul c(í cdificasore. Ethoccapi- E tulum inuenitur in lib. Alex. mani- feflius ác. & differuntin boc, qf cauíz, que agunt particularia (ant, autnonfüntinfimulcum illis quo rü (unt cau(z.v.g. qfa iftecuratot cum hoc curato, & ifle zdificaror cum boczdificato. in potentia au- vem non femper : non.n.corrumpi tur domus, & zdificator fimul. Oportet autem (emper cau^ fam vniufcuiu&p fummi qua^ : edificator au tem eítfm zdificandi arte. hec igitur prior caufa eft: & ficin F omnibus " Ampliusaiz quidé lunt generum. uintebcpaenis quidtpat iuri potentize quide: ada&uexiftentia, Et ter € querelacan em cin, que eft ex- tremum Yltumum, ficut quitur. im dg rebus g. quia adii ca iac aliicam. er di rr X! Phyficorum € fieater, quiabalet ertem edifcn 4i. bec igttur cenfa cfi prim : € fimiliter de cie ooamibwe, gx ct. ge- mera fnnt caufa. tenerum, et par- ficuleria cqu/a particularis. yg. quema artifex efl cen[a Flaua , € Hle artifex cfl cam(a buims ar tificiati | Et potentie fant cau[a. grentiarum , ev. gunt funt a refjetin yos 38 Cumnodficanitnumerum mo dorum «aufarG, incerpitnarrareq H iftorum modorá fantqueréds pri- Gpdlincr, & dixit: Ecoporerqua- salire cote reg Pad auf vltimáin nc,non vltimáio effc: &illa cda Frorioqua: lama n incfecft c remota v.g. Juis. quacslilatdiqó e diete quiaeft zdificsor:& ci df, &qua- x€ eft edificator? dicetur quia ha- bec artem zdificandi : & bic ceat. sodas ize D.d. & fimiliter dealijs,i. fpeciebuscaufarái, Car oportee. |nzrere femper cám priorem . Cá pes iftud im , notificauit. Iétaliam difpónem de caufis: & eft, qn aliz (unt vitsaliz particulares: jac madmodum caufatorum alia Ha, alia particularia: & opinan speret pops Jaris.& vfe caufa vfis. Etdixit boc, und fà Platonica opinione Ya funt cic particularium. v. SA aries finpcs lcm tuz implt,& iffeartifez demon- flatuscít caufaiftins flatuc demó fiar. D. induxitaliam difpofitio- nem de caufis, & dixit: Et potentie füntcauíz potentiarum;i. & caufc; quz füntin » fantcsnfceo K. rum quz füntin. i4, &. fancin aa funt cr corum, dg fant in acta. & hociatédcbat, cum. dixit & quz aguntin refpetu ato rum;,i.& caufz, qux fantin adu, dicuncur in refpedia actorum, fünt in actu, 7s Tx Cafo, c» Fortuna. [2 C. Votigitcaufz, & quo» mó cute funt finrbez bis determinata fuf ficienter, Diciturautem & Foe. tuna, & Cafus denumero cau cum elfe: Gcmulta& effe, 8t L i propter fortun2,& cafum, Quoigitur modo in his caufis eft fortuna, & cafus, & vtrum idem fintfortuna,, & cafus, aut. diuerfum , & ofno quid fitfor, tuna & cafus, cófyderandü eft, Jem igitur determinauimus cavae quot funr. » tt fecundi quoe funt fuffcienter. Et inmu- mero can[erum eft Cajus , Cv" Ex fé dicitur emm in pluribus fieri € effe cefu,ev ex (e. Oportet igs. Paid i M dos collecantur cafus , y ex [eim affi canfa ey "vtrié cafe, et ex fe rnt ide samt dimerfa, et vnimer[ali ter qud ft ex fc , et quid caf . eee lunt numerá 39 jeri D.d. Et in numero caufa- vecta quia de Cafu, & dcillo,gd dr icri Ex fe, q collocan turn numcro cárG,oportet nos p- ferutari de ciscófyderádo fm quot. modospoffantcollocari in caufis, & vtrüintidem fm definitionem, ant Liber A pebrrr oe uice ie iii 3nus fubftantiá vtriufq;: perfcruta- tio enim de fab(lantia vtrinfq; per- frutation£ cÓtinetin fe decis, vir fint diuerfajaur id£ . & ideo dixit & virquidfitex fc, & quid fit cafus. Erquiaifta io nonporcit ficrinifi cafam, &cz fe ehe apes Antiqui vegaldtin- excepit priusdicere opinioncs eorü, eicere cis: qu£admodá mul tié Antiqui artribucbát oja cafui. &, exfe. Ethoccapitulum. fic E ja & in numero cau- fart eit calis vL ad iocm cxpicali Quidienim & fi fint, an nó, dubitat. nihilenim fierid fort, dicim*à cafu fieri autá fortuna, vt veniendi àfortunain forum, logi & reperiedi quem volebatiqui^ dem. non züt parabat cau eft velle,cum venerit,emere.fifr au tem & inalijs quz d fortunadi, pere fed non Quidam euim dulstauerunt im gener mr ép i i£ cafu, fed oc. zz fn ex fent etia di quá can[am terminatam.y.g.. ferita quod im ! aliquem bo suae quem diligebat inuenire, [cd sen cogitabat ip[/am inuenire illc, € fomiliter omaia , que feri eefu, habent caufam exaften- Temp ma eff cfe. cuntur ,femperaliquáeffeacci, tuna, caufam, fe fortunam, Primus 64 Etperfcruttio de cafu , & de eo, 4e quod eftex fe, eit neceflaria. quid D enim negabátcaeffe, & dicebant noníantnifi nomina tín. babetenf vnüquodq; corá , quz dicunt fieri exfa,antex (c, cám not, cui poffit auribui.v.g.qui vaditad forá, &in eait illichominé, qué diligeberin uenire, fed non iuit, vt inueniretip- fum,caufa inuenieudi eG nó eft ni exit? àforo,aut volütaseundialiás, & lr eft dc oibusalijs , quz dicun£ fieri cafu, quia habent cám termi- natam. Ftíermo ci? fic debe v.g. qfà caufacundialiquem ad fo- rum, ita g inueniataliqué bolem, E. quem diligebat. ici non cogitabat ipfum inucnire illici.quia tabatipuenire ipfum. dicet Nc ipfam velleireadforü. Etiltefyl- (mus cóponitur fic. Si cafuseft, au faeft :fed non eft caufa quia n5 effiterminarus,& cau(z fant termi- natz:ergo cafusnon eft. Quoniam,fialiquid effetfor, inconueniens vtiqy per dg vere videbit,& dubitabit vtiqs aliquis propterquid nullus Án tiquorum fapientum caufasde generatione, & corruptione di, F cens defortuna quicquá deter" mninauit,fed(vt videt)nihil opi» tur illi effeà fortuna, Et dicunt C77 6 , fi cafa babe- retratine, ejfet imopinabileyey" lo fiqui , loquentes de cavfis genera unis, (77 corrnptionis fnibil ds xe- dicuntur. runt de cofü "videtur igitur quad MU mem tacwernnt nifi quia mnepi sab diqud ferit des — "Vt Phyficorum 41 Indudtteftimonilfüp hoc qa € [usnihileft.q&f el uis Andi Suorlocuris faifletde nz illius: nulluseorum fuit locutus de co: non eft. Et cum ,induxithas duasrationesdeftruentesca(üm e&, &ex fé;incorpitcontradicere & pri moptimaranoni, Sed & hoc mirabilemulta.n, & fiunt, & funtáfortuna,& ca, fu, j non ighorátes dp licet refer tfeadaliquicaufam vnüquodqs torüguz fiüt, vt Antiquus fer» mokdixit, deftruens fortunam, horü rfialia quide effe dicür oce Ji fortuna, alia vero i d fortuna, ed boc eff mirabile (-quod pla va fiunt ca[u,co" ex [e. ev" licet no Vgnoremws qiio reducitur "vnum" quida ifforum ad aliqua canam qp enerationis vt Antiqui dixerit megantes cafum, tamen net di. tinus. quód rerum quadam fe tfi, nn €aju. ^ or em irabile edes «onueniunt o hicfüntaliqua , qua Runtcafü, cühoc, q nullusignorar Tearedua ad cau(asgeneratióis. nos enim, &illi cóuenimus in hacdiui ioneentidm , (cilicet qià quzdam fiuntcafu, quzdam non Éiunt cafu, ocirca & quodammodo etatfaciédaiplls métio.Át vero negillotü quidem aliquid opi^ nabantur effe fortuná, vt amici^ tiam,autlitéautigné,aut intel Jectáü, autaliquid aliud talium, Jnconueniens eft igit, fiuenon putaucrüteffe, fiue putantesre/ Tiqueruntprafertim aliqfi vten Empedocles non femper aer& egregari faperiusdicit, (ed. vtaccidit.dicit enim in müdi fa brica.Saepealias aliter , fed tunc » ficforte ucurrit. & partes af» » erts lià dfortuna fieri plurimasais Opertet. etm quod illi di us diqud dee. 2) mo ide. runt etiá quod caf fit aliquid il- larum verum, [camicitte eut liri, aut intelligetia, aut igni, ant alio Due Tidig tur ipfim ec id exifles, o mdenef ci fiepinabantur Jeder nh dixerit de es, icet ferta[fe vtatur ilia in verbe fiet fecut Empedscles , cii dixit. den fsperiu, fed. femi Jt dieit enim ci de fatlura mun- di, bac verba fic. Accidit cafu, vt creuit inil tempere , C7" fert: eff lio modo. q7*dicit in membri am "* malium plura accidunt cafu. ^ Cum dedarauit g illud,gd Anti quiinduxeruntin cafum. 5 ipfum e£ vná füper hoc fit cafus, jncorpit dicere &t qp ratio, quam in- duxerunt dehocg Antiquninihillo cui facrunz decift.non eft Scis tion: ion rati proba M. bil foldimodo aecufario Anti- quorá , quia debebantloqui deillo, & dicercaut g nihilaliud cft à cau. fisnotisaut qp eftaligd aliud ab eis, Ethoc intendcbat,cü dixit: Opor- tetigifomoino,&ci & hoc Anti qui dimiferuacloqui deillo, nó eft tócinatio füper hoc, nó fit/fed eft accufatio coró, qui debebant dicere. aliquid Liber A aliquid de co. D.d. & non viderunt. Adde erhoc quad appater, apud cos non eft vnaillarum ca b dicant, vtamicitiz &li- tisapud Empedoclem, intellige tizzpud inr ignis, aut aliorum cut apud cos qui non Conceduatmt caule marerialest& tum.& hoc intendebat cum dixit, amiciiz,&c D.d.& malum eft,&c. i.& malum eft cosnó opinatos faif- feipfum effc aliquid exiftés, fed eft vnaillarum cauíarü , & non notifi-- «are hoc:ficutéteft malum opinari ipfum effe aliquid aliud abeis;& ni » EM D.d.9 ki Oen 'etex Em| & alijsqp aput » sis ocaqu d adds ati & imp.ex a. rÓcinat füp hocex eo, q Empedo- ma K cles arribuitaliqua cafui.dixit.n.qp fpr«po con, tio mundi,& eius fegrega. MER tio *ramiciia &lie:fedhóo «congregatio fitin aliquo tpe pro A agus dio dic ca [3 filt atuibuit motá acrisfüpius inguibufdá tpib*,& non in qbuídà (ai.& d. &t qu cá cSereganonis ex ua fit rie, ióis, dr qua mate caf coa € cftad hoc, q&i, cum pofüitcaufam. congregationis amicitiam fimpft, mon poruirdarecanfam »pp quam accidit aliqua congregario, & non posteri inpr cafüi .ap- patctigif ez Emped. ipfum ponere. Dom d aliod fuis principijs:er gooporurifm dicere gd fit cafus. Sunt aüt quidam, qui & cce, Hi huius,&mundanorum ofum caufam efle ponüt Cafum.d ca^ fu.n.fieri dicunt reuolutionem, & motüqui difcreuit, & confti tuit hücordinem vniueríum , Secundus 65 Et quidon ly pofuerunt can- D damorum ex fe . dixerunt. n. quod ex fe fuit ex circulo mitw,qui di- fnit, e eonflitiut zotum fecun dum bunc ordinem. Vulcdeftraere fermonem dicen 4* tiüq Cafuseftcá vltima ofum,& incarpitinducere inopinabile con- tingensiftis,&eft hocg ponfircaa fascctli& olum enti calum , & ex fe, dixit: Etquidam alij,&c.D.in- duxitillud,ex quo conungithoc, & dixit:dicunt.n.&c.i.gfo,cum pofue. pli ii Y d it m corporis. lo! i arilijscocibusordinem contingit eis, vto&scaufz inuenianf 1n ciscx fü. d.o.isenifer illo quod Tae- "Hf vadehoe ipm ad t lehoc ipfum admira^ tione dignum eft, qp dicant ip^ Eod faquidem afaliajac plátas à for» tibus aia- tuna nec effe,nec fieri (ed aut na '"- 9^" turam,aut intelfin, aut quippiá - ulcaliudeffccauam,non enim e £ luis ex femine vnoquoque dt 4 Boe extali quidé olea , ex tali REY aiit homo:coclüi aüt, & diuinio» a mex ac rafenfibilium à cafu fieri: alem F autem caufam nullam effe.qua^ lem animalium, € plantarum", Et boc ip um efl mirabile, [.di cere n animalibus 7 yegetabili be ca men fiers , nec moueri cafus , fed habent cau[am, aut naturam, nt intelligentiam, aut aliud fim liter.mon enim generatur - bet ex quolibet (emine aut ex fer. mate , fedex bec [emune genera- Phy.cücó.Auer, — 1 tur E Phyficorum Q tur olna,e7" ex boc fermate ge- meratur bomo. €7* dicunt de. je » €y decorporibws jj funt. de generc. alierum corperum. P imerid eafie viex feyey* mn babere cau[am em nine yt animalia:cy vegetabilia. Cum induxit primum inopina- Vide edd. bile cótingens cicindusitaliud, & ilex. ca. dixit: Ethoc,quod dicunt, valde eft sspe mirdbile/Copinari q aialis & vege lia, tablas: 'busceeleftibusnon güantur, nec phe corrumpunt cafu, fed ex caufister- - p minatisaut natura,autintelligétia, H autalijscaufis,cum appareat. hocvide? quodlibetgeneretur ex quolibet, & $m.e 6t. opinaricum hocde corporibusore leftibus 4 (unt principia ifforum, & [uz cis largiunt ordin£, ca fieri ex limon hrecauam ofno,quam animalia,& vcgetabilia habent. Atquifi fic fe habeat hocip^ fum,dignum eft cófyderatione. & bene fefe het dici aliquid de hocipfo.Ná praterdi qp GCalio- qui abfurdum eft qd dr, adhuc abfurdius eft dicere hzc, cü vi^ deantin colo nihil cafu fatü, I infjsaüt.d nondfortuna, muL. tacontingere? fortuna, attame par eratcontrarium fieri, Et fi bec eft. ita , exigit per [e cen[yderatienem ,€7* eélum eit loqui de il» . Ife. Jérm,licet fit rationabilis omm. medo,tamen maximum inepina- bile cntingi cle- &iec go. Jt etiam e ex. cofcilicet ex boc , quod non inue- minnt in celo aliquid , quod fit ex abilia alia ffant vilioracorpo- SP Ieru fée smueniunt in ev, ge E neratio non cf cafu plura, queat cidunt cafu. ev* nece[fe e[fet cm- frarium. uiaifte fermo deftruit primü 46 pricdiplum e€deo: induxitizmo- nem in forma fignificante qp nectf- fe eft pícrutari de hoc,& dixit * Et, "Cor. fi boceft ita, &c.&notificatq plora ie tari de hocmagis eft necflanum!, jc g tari de natura cafus. & di- fü, xit &re&um eft loqui aliquantu- ppc lum.quia ifta confyderatio non elt "4 propria huic fcientiz, icutdixit in p enseft vnum. Et,quiaífle fec Dos Poeftinopinabi diri cuim fermo,licet fit, &c.i. & rectum eftlo qui cum iftis.quoniam , &fi fermo corum eft irrationabilis,tamé m: ximainopinabilia accidunt cis (ali. eetquoniam attribuunt omnia , apparentin ccclo, cafu, & cum hoc qpnung feoferunt,neq; fentientali- quid in cis fieri cafu ; & areribuemt uz apparent in omnibusque füns. Loco ordini, &non culnscum hoc plura corum funt, quz fiunt. €afu.& oportet ponentem cafum ef fc principium ponere contrarium . Suntautem quidam,quibus Fortuna videtur quide e€ cau fajimmanifefta autem humano jntelle&ui tandg diuinü quidda exiftens,& fcelicius . Quare co^ fyderandum eft &quid fit vtrü que & fiidem,analiud & cafu: & fortuna,& quomodo i deter. minatas caufasincidunt, Et aly caltimaueriét quod C. fie eFÉ aliqua caufa, fed e5E falta lier quàm nt 4m Liber A te bomini quia efÍ res diuina no- bili-oportet sgitur per[erutari de quid fit, virum cafae,et ex fe fent idem, aut dimer[a,c quo. - reducuntur ad canas , quas sfd ipfim efc A quidam nimium cr- nie n. tollunt ipfumta q attribuunt cz- hà £silt losci;inccepit inducere tertiam fe- mm Gam,& fant illi, qui conceduntip- fam efe, & dicuntq nullus(citqui- t 1dezia ditatem eius, fed cft resdinina.& ta- "ma. cutiftosquia ifte fermo € irratio- B nabilis(. vt fithiccaufai türaliter.& ét contradi. rata na cor eft demtando eis qd átcafus. &(ermo ciusrefiduus manifeftuscft per fc. Primum igitur, cum videam? aliaquide femper filt fieri , alia autem frequenter, ifeftü eft neutri horum caufa fortuna didam. quoda fornmna neq ei? tftquod ex necesfirace,& femp neqeus, quod eft frequenter, ftdqin quad fiunt 6c Brer hec c otshecdicunteffe dfortuna, m CI fus. & d forcuna talia ec fcimus , Dicamens sgitur. fd ms "ndemoe. Kj mulam c fe femper. edem modo, C77 qua[dam vi ma- wriparte eff igitur qupd cafon mn dicitur effe caufa cuim ilerum duorum modersi , €" quod cafe mn eT. iud, qud ei nece[farmm c7" femper necil- haduod efl in masori parte: fed , "Cuin nodficsit q quidi epit. fa Secundus 66 premi eit tale. Primo taf de natura, qucin- 4$ Boii prs cum fucritde- ldEt pl. claratti hiceffe naruram propriam ei,declarabit ipfum effe, & dedara- bit " eft: cani n.fant. notiora apud noscaufis. Etincapit. diuidere resin aliqua, dfuntíemp, &a alia (untin maiori parte , & fuit qp neuter iftor& duorü rü fit cafa. Et hoc, gdpofüurtmanife ftü eft píc. qii , cum pofuerimusqp non ofa füntneceflaria, fequitur vt dam fint poffibilia : & poffibile di uiditur in 1llud,quod ima iori inillad, quod non eft poffibile in maiori filtecií manifeftum eft o illa, quz fiunt in. maiori parte,non dicuntur fieri ca- fu.6 igitur cafus /& ex fe fit aliquid", e vtfitin rebus, quz non. funtpoffibiles in maiori parte. Et ficio iftius (ermonis eft pofitio hypo.& poni fic. Catusaut eftin rebus neceflarijs, aut pof'ibus jn maiori parte,aut in illis, f fiunt minori pte:(ed nó inuenitin necef- farijs,neq; in pofibusT maiori pte: neceffario Inenifin eis, d funt in minori pte. D. induxitteftimo- niü hofum,& dixit,&hoies düt,&c. Cafas non & rócinatur fü p hoc etiam ex con- etl nerf verfione exiftenteetiam inter ifta. Bri manifeftum eíL.n.per fe,o illa3, qd Pers ? noneft neceffarii;neq; poffibile in idi d ge maiori » fit cafu, & quod fit neteci?- pm I ij b is Dsiio- com, Auiecon- Auicenna autem cótradr waTh& fi. Nó eftimpoffibilefuenire vn& Phyficorum G cafa n6cftneceffarium,, neq; pote. jn maiori parte.fedifta, q non funt. neceffariancq; poffibiliain maiori parte, dam fünt poffibilia zquaft , &q in minori parte:Quzré dum igi vtrum cafus fueniatur in wtroq;:fed, fi exiftimagerim* g* tentia ifliusfermoniseft. [sci yl logifmi hypothetic diuifiui,necef- fecítfm Arift. vtcafus fitin vtroq;. Scd Pofleriores Peripatetici, vt nar rauit Aui.düt 9 cafüs inuenifieis, quz fant potililia in minori par- tenon in eis, fantequaliter.& hec eft(ententia Themiftj. Auiccnna H aütdidtgcafüsef in vtroq;.&nar rauitg illi ratiocinant fuper hoc,di centesgp illa, quz funt & non (unt |ualiter,cum attribuunt porentiz actiuz,fünt vt ambulario, & quies. .cum.n.aliquis ambulat, nó dicim* ambulatio cias faerit. cafa, ned; , 1 quieuerit, p quiesci* fuerit. Mu uic * quod dicatur effe neceflzriü in re- [. alicuius &cafualein refpe&tu ius:& fift crit poffibilein maio ripartein alicuius, &in mi Eo quad'insénditq: ambulatio,fi attri buit potentiz motiuzin loco , erit cafüalisquia non eftin natura ifti* potentiz mouere plusij quieícere : &,fi attribuituradappentü,qui fa- cit motum,non eritcafualis, Sed,fi baa Auj. hoc fuerit,non erit hoc conti émnam, vtinpaucioribusnarüraliter , neq; vtin pluribus neq; neceffarium;qd eftiaopinabile. Prewoiibum et | dicimus gs coütingir. kd Docs com Gdcare, &ocelbar fu,&d£fine cafa, vtme comedere p. appetirum.ergo contingens zquale impoffibileeft vt inueniatur exeo K. altera duarum aGionum,nifi ex al- terácau(a conjuncta cá éo:qrà neu- tra actio cft dignior vt (it reliqua. & cum id actio non inuenit eo,quod eft contingens zquatt,nif ex Aliqua caufa. crine cóniun- &acüico.Ifta igit caufa , fi fuerit vt in pluribus tuncilla aio non dice tur fieri cafu; 6s puent? illiusadio nisabco fueritin maiori parte, erit in pluribus& fi fueritin minori te,eritin paucioribus. c igi&-actio rouenitabaliquo contingente per le,& primo,neceflario aut eft in, mi nori parteautin maiori.à cótingé- L teautem zqualiter nulla actio pro- uenit fm q cft coati zquali- ter,qm natura ciuseftnatura mate- tiz,noh natura forme, ACtionesipi tur, d non füntneceffariz, heq; con tingentes vtiri pluribus, neceffario proueniuntin minore parte. & fm. hoc cifus non erir in contingenri zqualiter,neq; etiam Arift. dimific vnum modum aionum, in quib* inuenitur cafas., Et debes fcire. diia inter contingens vtin plurib?, & neceffarium not eft eeatipgis vtin plaribus haber impedimentü tin paucioribus, & neceffarii non impedimentum, vt dicit Aui. Frn.hoc(equi(, vcomnia fint na- turaliter io: iínmo contn- gens vin pluribuselt illud, in cui* natura eft poffibilitas vt atio cius. deficiatin minori pte:& ló inueni illic impedimeutum: ettin(ecum . neécflarium vero,quianon héthoc in fuanarurájdeo nos inucnifim pediréntum illl oztftofecum.fier- go aon inuenitimpedimentum ex trinfecüm ci,qd eft-connngés vrin pluribus;contirigeret unc ve nom i- bilitas Liber A bllirsinillo effc ociofa:& fi inuc- nitur ei, quod eft neceffariti; impedi mentum,tunc effet impedimérüm odofaim:& p3 nihil agir ociofe Ec, cum coaríagentiadé vg ri te,& recipiente,pfcrutandum. Pis mit its pee. Dicamusigif q prima Nr2 M marrria eft parata ad recipiendum modia duo contraria. ialielideon re- vrriuíg; contrariorum. et Mene coctus & tek tias apparet de ala con- ioncscontrarias zqualiter.Iftud igiturcontingensnon habetcaufas itcscentraria zqualiterin om- nitempore,f.illud,quodeft natura le,&fi non,mncnaruta ageret ocio fc.vnde neceffe eft. vt illz actiones auribuant agenti quod facit alte- rum contrarjorum itafm q in plu ribüs,non cafit.& fi effet hicaligd , quodagit,& non agit cqualiter,tüc natura ageret ociofe:potentia.n.ad. efic,& non eflecffetzqualis in co P. f£. dicimus Q poteátia ad ef* fein prima materiacít zqualispo- tenriz ad nó cfle, intédimus q; duo Pede inntiuntur in eain cm € poribus 'oppofítis, vplu s clie non. eliequalitr, led hicio hyeme, &hicin zflate.& cau. alternatio apétiur hzc duo contingentia zq 3n tempo, " earum in cafariscíbin maiori te, & funt corpora Garlefia, &ideo fantcanfz corum, d funt,& nó fünt. zqualiter. Apparetigitur ex hoc, q» contingens zxqualiter.nch inuenit ip poreptijs agentibus períe" (ed in potentijs. is& in eis, qiarum. przparatio ad receptionem duorü i cupicbilfipamefefparzamad fca bs Secundus 67 oe dignius recipiunt alierum con D Warioc q reliquü,non eft contin- i liter : & f contia jualiter inuenitin paflione,nó in jone.non.n.inucninnf aCtioncs, 4 füntzqualiter ; iüum.n.noa exitadactum nifi à iaaciua, &hzceftcanfaquare Arift dimifi in hoccapfo contingens zqualiter, fermo autem dicens qp omnia funt neocfíaria nulluseft& in Metaphy- 1 Cod. "nmi a "- P i rum aüt,quz flunt,alia q^ Yer dempp aliquid flunt,, alia vero eichoc non.horü aüt, alia quide fm ele ( cei. Cion&jlia vero nó fm electio^ pon&es| nem ambo aüt funt infjs, à pi dido pteraliquid. Quaremanifeftü £4 ret pud infjsquz funt prater ne» gio(li. larium, quod frequenter, funt quzdam,circa qua contin. giteflcid quod eft propter ali, quid.Sütautépropteraliquid, & quzcung ab intelle&u vriqs aguntur & quacung;d natura, - Et pofiea sillas] [unt quadá pro pte Le jdemnen quads enim fune per cegnitienz, Yel noli Y Jatemycz" eleHione, ey dam no, "necefle. éd bac duo collcantur im eie, que. bus Tutar, & adio funt propter aliquid. Decleratuns igitur quod in ei que funt ex^. ef in mauni perte ant aliqua, in quibw, flle fme Megeid ptm "alind.st illa, que. fio prepter aliqaid funtaia , qua. Contrariorüelt zqualis finc firaja, f4P4 [unt per cognutimem,e7" eia autnon aia in potétijsaür paffuis, que funt ànatura. I üj (Cum Ispb ex Phyficorum G — Cumdedaranitqieafus, &cx fe 49 (üntin rebus, d füntin minori par- tio. te & illa quz funtin minori parte, quilt cde quz non (ant liquid, vt actiones, d hunt. Foreign rin t àconfricatione barbe, hoc. n. fit ia. minoci parte:& quzdá fiunt in mi nori parte fed à rebus, fant. ppat quem fin£, fed (equitur ex eis aliud abillo finc, vtinuentio debitoris in. foro,hoca.eft in minori parte , (ed fitex itinere ad forum,quod fuit £ pret aliquem finem. Et,cum hoc H Citincorpitin hoc fermone dedara- requod eus &es(e func in rebus, füntin minoriparte, fiunt à re- bus, fant pp aliquam caufam , fed erraueruntin illa caufa, & fuitinué taabeisaliacau(2,& dixit: Et poft- * ea &c.i.poftrailla, ex gbusfunt res, (fantin minori parte, quzdá funt. ropteraliud,& futathones, quz ünrà. iitione , & voluntare, & (dam fantnó pp aliud, &fütacho nesociofz. D.d. fed bzcduo, &c.i fed ca(ü,& ex fc fiunt ex rebus , quz. funt propter aliquid, ex quibusin- venitur aliud in minori parte. D.d. Dedaratum eftigit/&c.i.& cum fit declaratum de rebus, qua: fiuntia minori parte,cp quzdam fiüt ex re- bus quz funt ppaliud, & quedam. fiuotà rebus,d nó fünt propter ali- uem finem , manifeftum eft gin illisquz non funt ncocffaria ncque. contingentiain maiori patte, inue uiuntur aliqua, uz funtín minos ;quz fiuntá rebus, que funt. Praliquam caufam, i. Wropteral- uem finem. Et, cum declarauit p Jaque aatia minori parte, funt. duobus modis, modo, qui fit ex ali quo;quod cft propter aliquéfin£, & modo,qui fitnon. quem X nem,& gilla, quz ipia fant res perfc&te à natura, & i co- I'One,t it dedarareg in| fomodocice. — Huiufcemodi igitur, cum fm. accidens fiunt.à fortuna dicm? effe.vtenim & quod eft, aliud quide per feipfum eft, aliud au, tem fcdm accidens, fic & ca fam contingiteffe, vtipfius do^ mus per (e quidem caufa eft edi ficatiuum,£m accidés aüt albü, aut muficum.itag p fe caufa de finita eft quz vero fmacciisin L definita.infinita.n. vni accidet. ficut igi£dictum eftcüin js, à ppaliquid fiunt) hoc fiat, cüc di edipi dde cm fu Quod igitur el tale , cum per accidens icem ipfum fie. nicafu. eo ens dam eit per fe , «7* quoddam per accidens fmiliter patet efe cau- Jic. quonam caufa efentialioe donus esl edificator accidentale yero muficwe. e7* can[a e(fentsale efl terminata , accidentalis Yero à terminata.eidem erum po[Junt. accidere infmta.e" efl, ficus dix mie quonam quado n rebwe quee. fit Propter iquid , fuerit boc , quod narranimas am diciner e[fe tunc ex [e,e7" cafu. Fcilla,d funt talia ex rebus, quae fant ppaliquid,gü ex eis fitaliud p. acci n £g illud feu Dm juemadmodum ens qut um et fe p ici. & quemadmodum A qu *alaíx lud agensper acci Liber A«uoddam eft per fe, & eft (abili, prede ditaccidens ei, & eftac Gidens, lx eft de caua C qi cana, quzdam dt cau(a per fe, vt zdifica- tor domus, & quzdam p accidens, vtadificator, cui accidit qp füitmu- ficusin co qp muficus.df.n. g mufr emetenuld domus paccidens.ga jnnenitur in caufaque eft per fe-Ec. dfía inter illad, quod agit cafu /& in. ter caufam, d cít per acadens, vt di- xerunt expofitores,ft, qin caufa, d accidens,vt Mufica, aut Me- diainanon opcrafin domü ofíno, agitin died dr cau(a p acchis, B quia accidit caufz agenti , & dé* il- »quiacxeo fit aliquid idens, non illud pro- perquod eft,&eft illud, quod fit ex Gips co perfe. D.d.caufa aüt p accidens, x n LL ufa, que ct p accidens, nó e(l nus. i£. terminata,cum poffibile cít vtacci- 3M -.44, dant caufz, quz cít perfe, infinirà E1905 per accidens. tpredixithoc,vtno- D» tificet poft cana acis. fanodermitare ila fa non f M paccidens poflunt fieri à pluribus caufis diuerís inuenire. n. debitoré effc abite ad forum, & ire ad à pluribus. D.d. & eft ficut diximus,&c, &,cum declarata funt. ifta & expofita manifeftum cft q, «um à rebusagentibusquz funt puer aliquam actionem , fuerit fnodus actionis fit ex eis p accidens &füntcaufzcius ite$ pacchs, & dicuntur fm hanc modum fien «aíu ,&ex fe. Ipfaautem adinuicem horü dii itia pofterius determin fadi.nunc vero hoc fit manife imc vtrag; funtin jjs,qux p piralquid funt, vt caufa reci» 16v c Secundus 68 piendiargétum veniffet,repor, D tatur? pecuniam fi (ciuiffet:ve nitaütnon huiusgratiafed ac^ cidit veniffe,&feciffe hoc repor tandi gratia: hocautem neg; vt frequenter venientem ad locü , neq ex necesfitate Eft aüt finis reportatio,non caufarum, d in jpfofed eligibilium, ab inte, lectu, &dr tuncá fortia quide veniífe.fi autem proponens, &C huiusgratia,aut (emper veniés aut frequenter reportans, non fortuna, ] : .E Differentia autem, que eil in ter bec duo in (c determinada eft pet. (éd in boc loco manij £ fid wmbo collecantur ope ei wer "v. g. quoniam pinos iret ad pci locum, vt acciperet a. debitere (uam pecu- niam fi féiret boc: fed non. peer Doc wust ad illum locum , itio eine. d illum locum propter boc , qud accipiet [nam pecumam, fuit acci den e: ev boc erit , quando itio F eis ad illum locum nen fuerit co feta ei neque nece[faria . Et fime, Laccipere pecuniam non efl ex cau. fis, que funt in ipfa naturarei [ed ex caufis, que [unt [one voluntate, c. i-i dro "rd io contiugunt cafu fs igitur De "wlitatem,e7* uu 3lie fue rit propter bec femper eut in ma- Tera parte tunc accipere pecuniam mn erit ca fn. lij ^ Difé Phyficorum G6 Diffrttiaaütinterhecduo, &c. $1 iinter cafüm,& exfe. D.d.in bocát loco.i.quod declarat(i eft ex eiseft, qfi collocant caufis, d (unt pp ali- uid, agcntibus.hoc.a. itafe hétad illa ficut genus,& illud, quod habet fcad illá ficut diia eft, vt finccau(z dens. D.induxit exem koe . &cii. S cau(z agen- Fs fant pp di uid effe caufas ali- cuius p acchs,funrilla,d dfir cafu, & fünt/fictffi aliquis homo hétde bitorem,&eftTaliquo loco , quem nefcit efle ibi:&,fi (ciret, tüc iretad. illum.accidit igitilli homini téde- H readillum locum ad faciéd( aliud, cuiusconfuctudo fuit vt fieret in il loloco;ifteigif homo, qf tetéderit ad illum locum, & inuenerit fuum. debitorem in illo, & acceperit peca niamabco, dice inuentio eius fuitcafü:& manifeftum eft p, cum. exiuitad illum locum, non intende bat accipcre pecuniam . exitusigit eiusad illum locum fuit caufa acce. ptionis pecuniz per accidens, cum voluntasciusnon intendebat acci- illam pecuniam. Et bocintéde ; cun dixitnon eft ex caufisque. füntin ipfa natura rei,i.T natura exi 1 cusad illum locum,cum non fitcó- fuetudo ad inueniendum debitoré illic:fed elt caufa p accidens, c n €ogitabat,neq; intendebat illud : & tuncdicitur 3 acceptio pecuniz clt T accidens.fi autem itio ciusadiil lum locum fuit ad hoc,vtinueniret füum debitorem fillo loco, qnia de bitor eftaffuctusinucniri illic, aut femper,autin maiori parte, & inue nitillum, tuncitioerit caufa acce- ptionis pecuniz p fe,S ull* dicit p acceptio pecunize fuit per accidens. Exhoc intendebar,cum dixit fi igit fuc cans feri p rolenaremccif ire K ciusadillum locum fuit p volanta- temad accipiendum illic pecuniam à debitorequiacófuetudo eft vtil- licaccipiacpecunia ab eo emp ,aut in maiori parte,& iuerit, &: rit pecuniam abeo? func non dice (p acceptio pecunia: fuitiper acis. &anfa vua; eft vna, eit iio: caufe igit agentescollocanfin cafu, &exanima,cum fuerint cau(zali- cuius per accidens, Manifeftum itaqs cp fortuna caufa eft fm accidensin ijs,quze $m electionem, corum quz pp 1. aliquid funt. quapropter circa idem & intellectus, & fortuna eft. clectio enim non fine intel, lectu eft. . Declaratum efl igitur quod ca accidens in rebwe, we funt "vol arie, 7 ex en Ld unt propter aliquid.e* ides cogna. tie, C7" cafus funt im eodem. "volun fas emm nén efl fene cogmitune. Heceft definitio cafus, fm «pap 53. paruitez fermone predicto, & dixit qp efEcaufa p accidés, vtdiftinguat M, inter illud,& caufam cflentialem . Etcum dixitin rebus,qua funt vo- luntariz intendit in rebus pauciori bus quz funt voluntariz, &cít dif- ferentia qua difhinguic übicdli ca- fusab co, in quo non contingit ca- fas.Etcum dixitex eisqua funt p- pteraliquid diftinmuitinter ipfum. & actioncsociofas . per has igi tres diias perficitur definitio cafus & c tentus cíLad dicendum illa, 4 funt volurari? , vt diftinguat cafum ab €o,quod fitex fe.& forte tacoit hoc, quia Liber Secundus A quia notum eft illud, quod fitex naturajin hoc eíl, ficut illud, qd fit exvoluntate.. Deinde d.&ideoco- gnitio,& cafus füntin codem. i. &, quia cafüs eft cau'à per accidensin rebus,quz funtá voluntate,& pro- pieraliquid;ideo fubiectum cafus, &cogninioniscítidem : qim fubie- Gum cafüs,& voluntatiseft idé: & io^ voluntzsnon eft extra cognitioné. xEo£. n, & fimiliter intelligendum de nata- mcis. ra qp (ubiectum cafus, & rerum in. irntarum in ciseft idem. Indefinitas igitcaufas neceffe € 3 efle i quibus fiat quod eftà for^ tuna. vndevr fortuna indefiniti effe &cimmanifeftahot.Et €, vt nihilà fortuna videat vtig, fie ri.ofa.n.haec recte dür,qm rona biliter. eft.n.vefiat fortuna, fe cundum accidens enim fic, Et caufa , ex quibue eft illnd , quod eft c. faece ef vt fint no bir » C ides exiflimatur uid cajos etiam cfl non termina trwe,nea, manifefiwe boi. Et quada- medo retIum ek exilfimari quo C »bil fit ca fu. quona ets ifli fermo Jnillo, eff eris bic modue latens eim, qued fit cafu, C7* quaniam no tomi per accidens. Etcaufz,quz (unt cafü,non funt terminatz,quia fant caufz per acci bend dens& vt in paucioribus. Etipten- debat per hoc notificare qp cogni Eo non fontineecafum a caula itia. (peculatiua Icrutatur Meo illocum null m. cn P intentum na- " weraliter proueniat ex eo ,& entia, Volunzas rn »5 69 quz funtabco,non poffunt habere D caufasterminatas. D. d. neceflecít vtfint non terminatz;(cilicet in fe, iextra mentem,cum non fintcau- Íz vt in pluribus fed in paucioribus eorumquz fiuntezeis, Deinded. &ideo exiftimatur,&c.i. p faentia. eiuselt nóterminata apud nos:quo niam ex eo, in fecft caufa, £ non. terminatajdco fcienna eius eft non. terminata. D.d. & rectum eftquo- dammodo exiftimate, c. i. pprer. latentiam fuz naturz exiftimatut. ipfam non efle,& caufa latentiz ci* eít,quia eft per accidens, & quod eft petaccidenseftin minori parte ,& E qucd eftin minori partcexiftima- tur non effc.& hocintédebat, cum dixit:eft cnim hic modus, &c. Et eftcaufa,vtaccides, fortu na,vtaít fimplr nullius, vt do^ muszedificator quidécà eft, $m acciisaüt tibice, & vtveniens referat argentü,nó huius cá ve^ nies infinitx funt multitudine: etenim viderealiquem volens, & pícquens.& viíur?,& fugies, Cen igitur ef cá fecidu quo 4 porta jo , cava alicuius omnine.v.g. quonia. cana doma eft adificator per fe , per accidens yero muficus e77 bo minem irre ad aliqucm lecum, de-. nec apprehendat pecuniam , aba, eo,quod propter illam pecunia mat. «d illum lecum, babet cau[ae infi- nitae-Y. g. "velle muemre illic ali- quem amicum atu querere fugie- tem,an fugere querentem. Dict Phyficorum G Didtg: catasef cana agensper $4 accidens,& nó (impliater . n. effenualis eft vna eius,cuiuseft cau- fa,cau(ze autem per accidensfuntin finitz. v. g. quoniam caufa domus petfecft zdificator, per accidens ve. xofüntinfinitz, v.g. mufcus, & me dicus& fimiliter caufe cafusfüotin finitz.ite enim ad aliquem locum, vbi contingit inuenire debitorem , á quo apprehenditor pecunia, hét caufas infinitas [vadit enim illuc p. pter caufas diuet(as,v.g.ad querea- dum aliquem amicum, autfugien- dum aliquem inimicum. Et ifte 3H fermoeltquafiin prima figura. & vna propofitio cius eft, illud, qd eft cafü habet caufas infinitas:(eci- da: em caufz infinitz collocí- tur in caufisquz fünt per accidens: & concluditur q; cafus eft caufa. idens.exemplum igitur, quod f- duxitde domo,& zdificatore, indu xitad verificandum maiorem pro- pofitionem,& exemplum,quod in- duxitde debitore, induit ad verifi candum minorem. Etdicereeffe aliquid prater. rationem fortunam recte eft. ra liioenim eftautcorum,qug fem per funt,aut eorü,d frequenter: fortunaautem eft infjs, que fiüc prater hzc.quare,, cum indef, nitz fint quz fic funt caufa , & fortuna indefinita eft. Attamen etiamin quibufdam dubitabit vtig aliquis , nunquid quauis fintfortung caue, vt fanitatis, aut fpiritusjaut eítus fed nó de^ tonderi.funtenim alix alijs pro ximiorescarum ,qug fecüdum &ccidens,caufarum, Cum situ can ua fant candum ane madum [unt nó te sinat ,ca[na etiam el nn tern natus. Sed bomo dibitat $n Yn« quad, earum , vtrum caufa caf, Jnnt quacuna, cau[a fint ex eie, e quibne fit aliquid cafu. "v. g. qui caufa [anitatu fuit aduentu Ye ti, C7" folem euacuatu.cau[a. que funt per accidens , queda fii propinquiores quibu(dam rebw . Hocquod dicit, manifeftá eft fe.qfn,cum cauíz fucrint non te minate,caufatum etiam erit nó te minatum, fed, licet homo conced caufz cafus funt non terminat: lubitatin caufis vniufcuiufq; cor. uz fiunt,quz earum atribuitc (ui,& quz non. quoniam quia ca fie cafus funt caufz per accidens , caufz, quz funtper accidens, que funt propinque , & quzdam rem: tz,remotg autem magis füntde « pi.accidenus propinqua, & pr pinquz magisfuntde co ,quod« períe,ideo confjderans reuoluit 1n i(tiscaufis.cum autem di tia fücrit manifefta in cis, nó reu uetur, Cintercaufam cflentialé, accidentalé.vt cum dicimus qp ca. fa (anitatis cafüaliseft aduentus v ti,& folis,ron euacnatio:manifcf eftenim qp aduentus vent eft ci: nitatisper accidens, euacuatio ar petfe.ezemplum igitur quod ind xit, non eftde caufis quz faciunt: bitare de cafu fed decis, quz non ciuntdubitare, &induxitczemp loco fecundi modi. & quafi dicat cau(arum in quibufdam dubitat & non poflunt diftingui illz- 3 iu Liber Secundus A fantcalu áb illis, qusefünt per fe,& quzdam non, vt cum df qp caufa fa- mritatisfait aduétus venti, & folis,nó euacuxtio. Demdeinduzitcaufam dubirationis accidétisin iftis caufis, & dixit:cau(z enim,quz fünt p acci dens, &c. &boceft ia qf, cum in quolibet genere sáítaliqua nota na- soralirr Kaliquaignota fcafosell 6 generum etium, accidit in co etiam tale accidens.£ qfn in co eft, quodeft manifeftáü perfe ipfum c£ &Xufam , & quod non cft manifefti pf. Themiflius vero exponithoc. &apitulum ita, qpintendebar nonfi- B are caufa: calüsquzdá fünrpro- pinquz,& quzdá remotz,& q hoc intendebat per exemplum, cá dicit, qpaxufa (an statis fuit aduentus ven- t &c. quafi intendit) skerum ifto rum: d propinquius reliquo. Etin übuídgm libris inuenimus, non draicre capat & fecundum hecin tendit,q caufz remotz, quz funt. sccidens, non numerantur in cat x(as. abcaderecaim capoteftcau- f&cafualis remota:fol autem, & ven. taseitcanfa propinqua. Fortunaaüt Bona quidedi. C ditur,cü bonum aliquid euenit, Malaaüt, cum malum aliquid. iü cum magnitudinE bent hzc. Quocirca SGcii parü abeft,vt quis malü,aut bonüca Piac magni, eft vel infortunatü efle, vel benefortunatum Md tanc exifteret, dicitintellectus, qenim paríi, rand nihil difta, revi. Amplius aüt incerta eft dpiperafortuna ronabiliter , forz Uma.n.incerta cít.neqs. n.femp, 79 neq: frequenter pottefteffeco, D rum, d funtafortuna quicquá. Et dicitur quod Cafe eft bom, ens finie eie fuerit landabil es^ dicitur quod efl M alia quando fi- nis eme fiit slandabilis,et dicitur. Bonites cafa , C7 Malitia cafe, quado ifli fines fuerint maximi.Et. Ideo qui feri venit ad maximum malu, aut maximi boni , dicitur fertunati cafa, aut snfirtunatiim telletns entm profert res [ecundi quod fio aut ferc.illud eum quid dumiowitur quafi mbil efl. sed for. unitas caf efl res no certa. quud. enim fit ca[u non cft emper neque. m maiori parte, Etdt cafus eft Bonus, cü finis $6 ei? fuerit laudabilis & ecótra. Boni- tasaütca(uscft, qf illud laudabile fueritmaximá. & filt Malitia cafus. df, qi illud illaudabile fuerit maxi mum.Etquafi intédit q bonitas, & malitiacalus vfitantur,q cafus fuit. maximus, magisq víitantur bonus cafüs,& maluscafus. & forte hocelk in vfa hominum, D.d.&idcoqui F fere venit, &c.i.& pp hoc quod dixi musqpmalitia,& bonitas cafus dicit io mximiscafib*,ideo dicunfin eo, qui fere venitad maximum malü, & cuadit abipfo, qd cftFortunad cafus& q feré veaitad maximü ba num& nó artingitipfam,, df qp eft. Malicafas.illud.n. E eft ppinquá ad habendü,& exifttmat'oino habe. rieftapud intelfin qua(i habit. & hocintédebatcá dixit intel&.n.&c. ideft & holes tenent illa, unt pro- pinqua ad babendum,quafi habita, quia. E Phyficorum G quiainrelle&tus pfertresfm qj funt infe. fed fortediminuitfaliquo mo dico, & exiftimatur q nó diminuit inaliquo, ficut accidit in iftis rebus, qua funt propinquz ad eflc deinde Smpediütura cafü intelledus enim ponitcasquafi exiftentes. Erindu- Zittotum!hocad demonftrandum. qpnon dicunt malitiam , & bonita- tem cafüs,nifi dc finibusexiftenub* jn a&u;aut dcillis| funt quafi exi- ftentesi atu. D.d.Scd fortunitas ca fuselt non certa res. & dixit hoone hódecipiat in fuavita humana cx. hoc, qd acciditei de bonitate cafus. Hi Suntigiturrambocaufz, que admodum dictum eft $m acci^ dens, & fortuna, & cafusjn ijs, quz poffunt fieri non fimplt, negiírequéter.& horü,qugcü vtig fientin ijs qug pp aliquid. Differuntautem, qm cafusin pluseft. quod enim eft fortu, na, eft & ácafuthocaütnonocá fortuna eft. Fortuna.n. & quod à fortuna cft,js ineft,gb? & for. tunatos effe inerit,& oíno actio, Cafon igitur, «77 ex anima am p befont can[u per accidens inrebws contingentibut ro fimpliciter ned, *ytin pluribus, iflerk in eie que fint. propter aliquid. sed differi, tam ex anima dicitur de plu- ibw eic , de quibus dicitur cafu. e£ enim quod efl cafu, ex fe eft, 77 sen ec, quod cfl ex fe,efl cafu,cafme. enim, illud, quod efl cafu imue- miuntur in rebus, mn quibws pot con tingere bonitas cafue C^ Yniuer[a. liter inrebns, que po(funt operari. Cum dedarauitnarurf cBem ez- $7 fus&eius quod eftex (e incorpitda K. re díiam interilla,& primo dedit de hnitionem contincos£ illa, & dixit: Ca(usigic:& ex anima,&c.i.& inté- dirper contin itia entia, & p hoc, xitnon fimpitj. non illa, quz unt neceffaria , neq; illa , qua: [unt inmaiori pan, fedincis az funt neq; necefarianeq; vt in pluribus, &ez iflisétin eisque funt ppaligd. DÀ Sed dieran Lied isgenerale q cafus. omne enim quéd citcafa di eieex fe comae, s illidqtodigaiiatiuda L m 9 illud,quod fignificat i| ec eefl quali ger" eusquodcit cafa edex. & cafasin rei veritate. fantduz fpés, quarum alteraeftin 1ebus voluntarijs,& fecundaiin reb Daruralibus fd yir vnonomin& iftarum duarum fpecierum cóiter, & proprie,& eftex fe. qnq; igitur fi- 'nificat cafum in rebus naturalibus tantum, & qq; fignificat cafum in rebus naturalibus, & voluntarijs:ca fusautem non fignificat nifi illud, uod fit in rebus volantarijs tanti. .d.cafus enim,&c. cafuseni figni Écarilla, in quibus cafuspoteft dici bonus& funt vit resoperatiuz. Quocirca & neceffe eft circa ag&da effe fortuna. Signum aüc eit, qii vr veideeffeci felici» tate Profpera fortuna, aut ,ppe. fcelicitas aüt actio quaeda eft.eft enim bonaactio. Quare quibuf cung» nó cótingit agere,fjs neqs fortuna aligd facere cótinget. Et ides neceffe 2, vt cafm fit ex. rebusque finnt. £t figni eiu eft quonia exiflimatur quod. pud Liber Secundus A cafu, C7 fortionites maximorü eff liqua operatio :crefétt nn opera- fiene. Ex que fequitur vt quicquid no intendit eperatione ympofhibile ef vt faciat aliquid cafu. 53 ' Etquia bonitascafusinuenitoria sebusvolütarijs neceffe eft vt cafus fitin rebus voluntarijsnon natura- libus. D.d. Etfignum cius eft,quia exiftimat,&c.i.& fignum ei*, quod Bonitas cafus eft in reb*. iuis, eft, qf bonitascafts eft fortunitas eorü,qui maximam habét fortuni- tatem: forrunitas ac non eftnifi in B a&ionibus. nihilenim aliud eft nif s&tioncsfinium laudabilium.& hoc intendebat, cum dixit:inucnitur.n. Wei inopatione. Eti dedaranitq bo a&owie nitascafuse fortunitas:&fortunitas bamana. nóinuenit nifi hole:ergo cafus nó Y-1-Mc inuenifnif in actionibus hois volü "3 nist &ideo dirit pot? Exquo fequit&c.i.ci pofaerim? qp cafüs in venit in reb? voltaje fequitur vt oiz,que non voluntaté,neq; c intentionem, vtn6 habeantcafüm. ilitudinem , vt dixit. tco Ei. Procarchus fortunatos efielapi 7M? desexquibus funtarz,q hono rentur,copulati aüc cum his có culcentur. Pati autem á fortuna inci quodammodo B hiscum agens aliquid circa Sicunazabeer autem none. zr i nibil. agit cafu diqud ind, quod mn babet ami- 71 man,neá, brutum nea infent qwe D niam non babent eleffione,neg ba bent fortunitatz cafus ned, pro mtatem mifi fecundss fenulitudie, Jécundum quod dixit, Protarchwe, quoniam lapides , ex quibws fiunt Vola, fant fertunati quia funt. riefi , C7 alg lapides incedit, spfes . Paffio enim cafus eft ift etiam quedammedo , qub 4li- quad age; egeret aliquid cafu: alio "yero modo mon. E Cum decernit op cafüseft in re- 55 busquz funt fm cognitioné, incae- Tirdecarare qp fequit ex hoc, vtca- nó inucniaf in aliquaopatione. rerum non animatarü, & no haben. tium cognitioné:& diiit : Et pptet. hoc &ci.& proptet hoc, quod deda. ratum eft, g caluseít in ationibus intentis, manifeftü eft , qp cafüsnon. inuenitin rebus carenubus anima, neq; in animalib* brutis,neq; in in- fantibusquia nó bab£t cognitioné. D.induxitezemplá, & dixit: &in iflis non inueniccafüsquia forruni tas,'aut inforrunitas n atrribuitur. alicuiiftori, nifi tranfumptiue fm paffiones contingentes eisex haben. tibusvoluntatem,vtacciditquibuf- damlapidibus vt fiant idola glorifi cata,aut altaria, Ethoc i: nter ebar, cum dixit Paffio aüteft cafusito- rumjiqit n6 babétcafum in actio- ne, fedin paffione fm a£tioneseov, uorum actionibus accidit cafus,& t habentes voluatatem. Sed cafus & alijs animalibus, ;. Atez. & & inanimatorfi multis. vtequ? aiu cafu dicimus venit, qim faluat? quidem cft veniens, non falutis auté Phyficorum G autemgratia venit. & tripesca. twr e£ ex fe et uad ex iffe qua K. fu cecidit: ftetit.n.fededi caufa, fed non fedendi caufa cecidit. Ex fe autem efl in alys anima- libus , etiain pluribus carentibus anima-y.g. quonia dicimus quod. "yenit ex fe , et fluatur ex fe ^& , fed aduentus ei ad osnon. fuit. propter fuam filu € dicinsm quod [camnum babes pedes cecidit ex fe fuper fuos pe- des ita vt. fét aptum ,'vt fedeat H se [uper ip[um , fed cadere non pei "vi quis federet fuper ipfum . 60 Vult narrare ex fi Iueniturin operationibus carentium volui te, vt acciditequo,quem corpitini- micus, qui euafitad nos, & fugirad nos pp cófüerudiné, & aeciditei [al wariexíe. dicimus.n. qp ifeequas faluatur ex (e, quia non fàtendebat períu& aduenté lutem. & finmli- ter, qf accidit vc cadatfcamnü (ap. fuospedes iraq i aptum vt fedeat füper ipfum :diimus enim gi, füin cadere füper pedesfüit exi. Quare manifeftum ét qjin Ts, qux fimpliciter pp aliquid unt, cü non eius, quod euenit, gratia fiunt,cuius extra eft cau^ fa,tuncácaíu dicimus . à fortu. fa autem horum, quzcung à caíu fiunt, eligibilium jin ha^ enfin . bec. M emfefium eff igitur ex boc, iod illa , que funt. fampliciter , €v propter aliquid , cum mon fuc- meppier aliquid illud, quod ac- exit ex eie ex cá exirinfeca, dici- fient ex fe ex habetibn volutate, et per vilitate , dicitur e[fe cafn Et, cum ex fe eftcá peraccidens, 1 & cft ex caufisqua funt propter ali quid,manifeftá cft qp illa ,que (ant propter aliad fimpliciter, qf ex eis. nó fueritillud, proptes qd fuerint, fed cx eis fuerit aliquid, qd innatá eft puenireab alijs cxtrinfecusef- feutialiter , manifeft& eft qp illa di- cuntur fieri ex fir. & , fi ifta fuerint a&uones habentium cognitionem, & proueniunt ex cognitióe dicun- tur proprie cafus. & hi fuerint actio L, nes non habentium cognitionem, & proueniuntex habentibuscoyni tionem, (ed non ex cognitione, di- cuntur communiterex fe. Eccum dixit quz funt fimpliciter propter. aliquidjintendebat quz in fua natu. ra, & (aa fübftantia funt ppaligd,, nófmquid.& quafi intendit hic p. fimpliciter cóitatens& vniuerfita- 1em. D.d.cum nen fuerint pro, aliquid, i.cum non fequiturillud , pP qd fuerint. D.d. qd aüt accidit, &ci.qdautem fit ex talibus ex eis, juorá cauft cflentiales funtextria. de llad dicitor ie exfe, cánó inuenitur à caufis, à quibus innatü eftinucniri ed à rebus,à qbus non. e(tinueniri innatum.& fm hoc di- cimusinifhis caufis, qp fant ex fe . Signumauté eft ipfum Fru^ ftra, qfi dicitur, cü non fiat qd B aliud eft, illiusgratia.vt am fi purgatioisgratia eft. fiveronon fuit ambulan^ ti fruftra dicimus am bulaffe, et qpambulatio, fruftra fuit. tan^ j hoc fit Fruftra, qd natum eft Quid &c : altc- Fruftra - Liber Secnndus À alteriusgratia, cum non perfi, ciat illud, cuius gratia erat , na» tumég erat, quoniam fi aliquis felotum dicat fruftra, quianó defecit fol , ridiculus vtiqy etit; nonenim erat hoc illius gratia, Muri ecio[G yet quod etu embulatio fui ecio[a-boc-n.e Ocium,[^yt illnd , quod innati c peruenire ad alind, *en 4d lud , prepter. med fuc. quiam »fi aliqua di- xerit. quod introitus in balneum fuerit ociofua guia fol non eclip[a- wem bec non fuit propter. da. Etfignum gillud , qd eftex fc, jnueni£à rebusque non fantinna- uz,vtabeisinueniatur illud, qd at- C uibuitur cafai , qfiab eisinucnirur aliud cafa in loco finis intente, eft, jn ifta dicuntur ficri ociofe. Ocio (am.n.dicitur in rebus, (fant pro- aliud,(ed ab eisnon inuenitur Jllad.v.g. qi homo ambalat ad a- zandum ventrem,& nó laxat. cunc. -Adidf q eiusambulatio fuit ocio fa.illa aut£, quz non funt propter aliqua, cum non fequuntur fe adin icem, non dicuntur fien ociofe. fi ^n. aliquis dixerit qp introit* balnei feeirociofas quia fnonedipt- LI 72 fequitiatroitt balnei. Etcfi deda- D mauit.g ociofa eft illa cá, qua non inuenies finis, & vult cócludere. exhoc, ex fe inuenitur talibus caufis,induxit minort rogoítio- nem, &eft, grex (c e(t fruftra. Siigitur cafus iuxta nomen eft, cü ipfum fruftra fit, decidit enim non percutiendi gratia la pis. dca(u igitur deciditlapis, qiecidine potuit vtiqsd quo , & percutiendigratia, Et. fémiliter efl de automatoJ. ex fe quomia fecundu fuum nonsen sn Kin quando fuerit autema V. um. quando res fuerint fruftra. "kg queam f lapi ceciderit,c7* interfecerit. , tunc ipfum cadere. pn fuit ad mterficiendum . ex fe itwr cecidit adeo , quod interfe- eit quoniam poftibile effet "vt dli- quis proyceret ipfum, et intendif- fet propter ipfum interficere. D.Etfifr eft dc automato;i.exfe, 63 &Tefdit qff € fruftra, hoc.n. nomé deriuat apud eosab hoc aduetbio fruftra, & dictt: qin ex fe fruftra: F &illudgd €fruftra, € illud, cui fi- nisnó6£ab co: ex fe fit ex reb? ex qbus nó Tuentearü finis. D.in- duxitexéplá , quo dedarauit gil- lud,qd fitez (e,innatá € Tueniri pfe ab alijs,& dixit.v.g. qfi, filapisceci derit, & erfecerit hofem; hocerit ex fe, cü lapis p fü& defcéfum ad Ye. zi* nóE fnatá iterficere hoíej:ergo hocfuit abalio, à quo nó £ionat fieri:&.n. innat( ficri à lapide,fi ali- i bó pieceritlapidé ad fterficiéd li hofem. Et debes fcire qp res fiüc. tur,cét deri, :edipfiscnimnó fruftra, qi cxcisnó inuenitur ali- Doasmf- gm Phyficorum G d, &tuncdicuntfruftrain rei ve- nitate. & qq; inuenitexcisaliqd , fed nà fuit ppillud,& boceftillud, deriuatur ab hocaduerbio fru- in idiomate Grecorum. Vide ] " a 2m. d Maxime a(t eft feparati qd &fortuna eft infjs, qua natura fiunt.ná,cumfitaliquid prater Iam igitur narraxinmo ex fe quát, et cafa, C7 m qu diffe TWBÉEL v collecatur ex mi fecundum qué ducitur cau[a inm cotinente illnd, ex quo € principis moral quod f perat «ut per cognitione, femper eff ca. naturá, tum noná fortuna, fed. fa. fed numerwe iflerum nen cf n. smagisá cafu fati ee dicimus . eftaut& & hocalterü: huius.n, bec mepe dfe Ma ed Et bec magu differt ab ev, H eff cafum rebus, que funt per na. furam.cii.n. fuerit in cur[uextra. matura , tunc nn deretur effe ca feo fed digniss diceretur ex fe . [ed bec ej p» sntentio nature ab il-. la: ilad.r.canfa eins efl extrinfe- €a , hoc aiit ca cime efl intrinfeca. 64 — Etdiuerfitas cius, qd eftex fe, ab co,qd efteafu, magisapparetin rebus naturalib" , (qp hoc magis ap ret ip naturalibus, d in ri- Daranimasirratióaies. naturalia enim qf curruntextra naturam, vt generat homo habensfex digitos, Bon diimusq hocacaditcafu fed ex £& D.d. Sed hiceftalius modus naturz : caufa.n. illiuscft extrin(c- «us,& hominem generari cum fex digitiscftex materia. Quid igi£fitcafus,& qd for, tunadictü eft, et quoà feinuice differant, Ac de modis caufarü, in quibus eft vndeprincipium motus, vtrüg ipforü eft.aut.n, €orum,qugfuntnatura, autab intellectu,cauía femp eft.fed ho tüeultitudo indeerminata C, merabilis ,nea, determinatus . Indudithicilla que iá declara uitdecafu,& ex fe, & dixit:Iam igi tur narrauimusj. cómuniter , & n quo differuntji.fm voc£, & fm ré & eftdeclaratum q vtrunq; collo catur de fpeciebus caufart lübípe cie, que eft illud,ex quo eftpnaci pium motus, & cít caufa mouens & as D.d.qd n.fit p naturá, &c i.&hocéia, qi o6, qd sit cafu, fi autá caufanaturaliauta cá volun taria,cum non fichic tertia cá a, aliaab iftis duabus caufis. D.d. ifta fntinnumerabilia,& non ter minata,i.fed các rei,que fit cafu, li cet fintex caufis agentibus, tfi fun non terminate , & innumerabiles quiacafus fitex eis per accidens, & non funtinnatz vtfequatur abei: nifiillud, quod impeditur cafu &eftactio proueniés à natura pet fe, autácongitione. Qmm autem caus, atq; fortu. nacaufz funt eorü , quor(ü aut intellectus caufa fit, aut natura. cü fm accidens cá aliqua fit ho. rum ipforum, nihil aüt£m acci denseítprius ijs, qu£p fefunt, manifeítum eft qp neqs cá p acci deusprior cftea, que eft perfe, Liber Secundus À Ptfniaex fe, C cafa funt dua. £4M[a rerum , quarum can[a fant. ntelleifws, C77 natura, C7" cfl can asllerum: earidem verum per ac ident y" nibil, cti dens bw pub pn 7:2 Ma quod ft. bec t necejarium im. cana men ium i quud cna peraceides nó preces cam per Je. €& , Quiacafas& ex fe fantdux cau- Datura, & ipi natura, &intellc&? füntcaufz duz hoc mo p do£ fin qj dür caufe cafus paccis, & nibil quodeft p accidens,et pri* ilosquod eft per E manifeiluns eft Qr cau(,quz eft per accidens, nó eft prior caufa, quz eft per e. Pofterior itaq cafuseft, atq fortuna & intellectu, & natura, quarc jj marimecati caufa cafus, neceffe eft pri? intelle&ü, & naturam efíe & aliorü multo etie f perd EX Cine [42 pe Jferwres satelltHe, c7 narura. exquo epune faa cali pe € prie eit ex fe, vt mecelfario intelle Hye" natura fint due c&e prius tali Co" aliarum verum. (Cum dedara iter fe cenfus it pofteris ioc, q funt. mec pani dirices jui intel na[unt. pes quascifus ex f vtpri* fintcaufg cei p (e S aliará priufg «cli.& totum hoceft impofibile. Quodam (int caute Ace tot numero,quot dicimus, ma, Bifcftum eft tot enim numero € 73 ipfum id comprehendit, D cm Kriege dire ducitipfum pp quid vltimum inimmobilib?,vtin Mathema/ ticis.ad definitioné,n.recti , aut commenfurabilis, aut alius cu^ iufpiam reducitur vltimum, zr manife flum eft quod be iit cana e pid fn fet, qur Fd i ipic tinet. 'e enim ut reducitur ad. 1 qud. d rt 6^ efl'vltimum cerit, ad 4 reducitur " jnrebue immobilibus g in Ma- Topridtici nudum nfi definitionem reis aut fametri, nt i alind ab ift. Cum pofuit pnus gna caufarü 6$ füntquatuor,& notificauit qj cafus, bs fortuna non füntaliz canízib i is,& qpcollocan£ in. » gd el moucsrin oque per dis, non perfe reuerfuseftad certifican dum caufiseffe quatuor, & dixit: Et. manifeftá ell, &c. i. & declarauitqp hzc funtcaufz exiftentes,& fiit tot, quot diximus quzrere. n. per hanc F €oniunctiont. Quare aon vfitatur. nifiiftisquatuor modisnon in plu- ribus:& qp vfis interrogatio conti- netiftum numer(. Et, cü narrauit hocdinit:Q uare.o.aut reducitj&c. Linterrogarc.n.p quare,aut refpon. dereci ell aur perquideft,Cp cau- fam formalem.ifta n. caufa eft vlti-. mücor(i,ad 4 peruenit interroga- tio pquarejin rebusimmobilib" e. a vdillam cef qó, &erefponfio intenditper resimmobilesca, d füntin mareria fm cfle, non aür fm. Phy.cácó. Auer, K, de: Phyficorum G definitionem, ficuteft definitio in Mathemaricis;ifta enim cófyderát bp quid asfignabit phyflcema E (jderát teriam formam, ipfum mous, deformis , & ideo cau£z in eisfunt -fm form Et deinde induxitezem- plum de Mathematicis, & dixit. v. Aci. v. g,quafionesaccidentsin iematicis:qfn omnes reducun tut ad definitionem, vtad definitio n£ fimetri,& afimetri,aut redi, aut. circularisautaliud ab iftis. Autad mouens primum. vt Ppquid certauerunt € qim fura^ tifunt.Autcuiusgratia ?vt do^ minentur, Autin ij d flunt,ma teria.Quod igitur caufze hz, && totfint mani eft. Ast reducitur ad primis me- ferem.Y.g quare pugnat? dicetur, quia depradabantur. Aut redu- itur ad ilud propter quid. "y. gr. "ytregnarent. At vedacitur in rebus generabilibus ad materia. Apparet igitur t [unt quatur c $*" Hocquoddixit,manifeftum eft perfe eft deciaratioad confitmá lum per fyllogifmum diale&icá Dialecticus.n.ponit q interrogatio perquare reducit adiftas quatuor. cáisitaq hoceft manifeftá pfe. Et. fermo componiffic. Cau(z funtil- lz,quzinducuntadquare:&illa, ( inducunf in refponfione ad quare, füntquatuor:ergo caufz fant qua- tuor. Etexemplum refponfionisad quarc fm materiam,cum didit, qua Tecorrumpifanimal, eft cum dicit quiacompofitum eftex contrarijs Cumaütcaufz quatuor fint, deomnibuscft Phyfici cogno^ fcere GL ad oés , reducensipfum H fpenfianem de ew fe & id,cuiusgratia, Veniunt aüt tresin vnam plerüg. ipfum.n, quid eft, & id cui? gFa , vna cft: ipfum vero vnde motus primü fpecie eade eft his : homo enim hominem generat. Etquia cana [nnt quatuor , epertet N aturalem [cire omnes , C7 reducere quaiTonem per qua- re ad illas omnes, C77 cemplerere- eur fim naturalem, [fecundum materia , L, € fermam,G" meterem yc ter quid. Et multotiens educi fria ad uni. quod emm efl aliquid, Lp i d 1nd, ex quo prim efl motwe, € mes Dae E voten: Dom enm od cena funt enerat bensinem. D.goportet Naturalem darei 79 sefpóloncad quarc ocscaufasqua- ^. tuor:q Tída naturali apparet ma- teria & inquo cfl materia, funt oés cauíz. D.d. multotiensreducuntur tria ad vnum,i. & acciditin fcientia MI naturali vt trescanfz,, &for mafinisfint vnum fm fübictá , & pluresfm definitionem.& hocac cilicqi et Narurilis voluerit red dere cau(asgfiationis,nop cáisgi bilium,& generatio eftab eq! liim fp£v.g.qit homo gíafex homine ideo ghians& gharum font vnü fm. formá,& formaghatacft finismo- tusmateriz ab agente, & ficiftatfor. maeritagEs& finis,& forma. & qa hocnon eft verá in tebus, (n6 gc- nerantab zquali fibi in fpecie, neqy in Liber A in finibustert ghabilii, ideo finis DICE in gnanone [ue- Git Lic fus primam piediont & ais *5 (aa vltima pfc&ione. &ideo dixit: a Phyác Etmultotiens.& intendit p jlla tria dome Agis&Form&, &Finéficurdixim* moamo Atgyofnoqugcüg motamo per wentqi aüt non, non qw vro amplius. ice funt: non.n. in 3955515 feipfis habentia motum,aut prf Tous cipium motus mouent, fed im^ 8 mobiliafunt. Quáobrem Tria ipboccá. funt: ial hoc quidem circa il mobilejllud vero circa mobile quide fed incorruptibile , aliud autem circacorruptibilia, Et"ynsner [aliter o£, quod, cum. gnouet monetur, qued «xt non eft sta non eft de (centia Naturali. et enim quod c5E bwin(medi,no me set quia in eo efl motmi eut prin- ipium snotme, [cd mouet, quia efl ammebile.Et ideo modi feietio sut Tres y nu nofderat de eo,quod. € meuetiar fed cit sle , Se- eundus. antem coi at deco , monetur [ed non efl corrupti jose autem conjderat de. es, qued non cerrumpitur , neque. mouetur 71 ldefto&quod,ci mouet, mouet, dunfineoquamorciceum, fitde Narurali:qd at mouet, fed nó moucf,neq; exfcneq; ex alio,£ mo wens,& non motum: &ifta cft fora abílraiaà m3.D.d.non monct, qa incoeftmor'/&c.i.non mouct, ga sit motá abalio, & non eft motum Secundus 74 exfe. b Hocaft, qf dixit, o, moai D. Íciz anttres,hét . Vnus.n. b modorütrium fcizcft (a, (eonfy Cone derat de rebusmobilibus. & eftfcía god out Naturalis.Secunduseft, quiconfy- 6.m..c.2, deratde rebustmobilibus, fed funt in mobilibus:& eftfca Mathema- tica:mobilia aut£ corruptibilia, & molbuliaincorrupdbiliafunt vnius fciz.c Etideo forte hicnon inten- c $oludo. dit dicere modosartid fpeculatiua- Sar eddicer modos enti diucr. »de quor( v: jj oportet dicere peiflan. pha q dixic funt gíia diuerfa. & d fef Diuina non Meri confydezatde rebus abfiradtistif, Y. fed & derebuscxiftétibus fm q exi de ftunt.& ideo,cá ensdiuidiffm con rebus ab- fyderationé demfatiuam , intrabit ftradisi- vna natura ín duas artes, vt confyde. parre satio Mathematici,& Diuini de nu geribs fe mero,& fifrconfyderatioMathema cundi 9, tici, & Naruralisin corpore & linea exír. opp. &faperficie Hicigifuon intende je: bat diuidere artes, (ed dicere genc- Poor sa entium,quz funt dinerfarum na ubusf ett turarum,&,cum confyderantur,in demfano ueniuntur,ficut dizit,tri ido. Quareipfum pp quid, &ad ma vide cca. teriam reducenti reddit&adip. $ fum quod quid eft, & primum 6... mouts.de gfiatione.n, maxime vidic ia, eror] cauta cófyderát, qd cédera - quid fiat, & quid primum *onemáe figauc quid; um et, &cfie bk [emper quod deinceps eft. Neceel igit refe Sie ad quarc reducatur ad materiam (aic it. €7 4d qud »€9 ad primi me- erem. per[erutari enm de gene- ratione efl bec mado , ita quod een(jderetur quid eif polí quid, X ijoo& vna ni in Phyfiorum € ev quid eft primam, itet p mici rn en[jderatur in fequentibue ynum. pell alind (emper. a4, Cumdixit:g Naturalis pfcrutat 7* dequatuor caufis, incazpit pfcruta- ri boc,& prius de materia, & d. Nd- ecffe eltigit &c.i.& oportetigit Na turalem apud interrogationem per quare refpondere p materiam , & p. imum motorem:cognitio.n. ge- deg. heratonisai pct aidandol nezc14. duascau(as.v.p. qn, cumquarim* fáregarionem hofsprimo quzri- H musez quogfiaf,&à quoghat.D. ditag Ko (yderemi i. cum p- fcrotati faerimus in aliquo genere de iftisduab? caufis, oportet! »nmo perfcrutaride primis caufisilliusea. 1d&« phy. tisachuis,& paffiuis.d. poftea d alijs Bog caufisím ordinem » donec pueniat. ad cástei ptopinquas, f incipiendo pri te ad vl- p endoà prima materia, & pucniendo ad vl- tinam materispropri£ illi enti, de. quo p[crutaf.Kideo oportetin hoc libro pferutaride prima materia, & J Primo motore.D.d. & quid eft pri- mumyquod egit, &c.i.&incipiemus apud confjderationem de iftis cau- pns ordinem earüj primo agéte , &à primo patiente, deinde deicéde. musfm cófecutionem, & continua tionem,donct perueniamusad cau. Baspropinquas. uplicra autem funt princi, Tm. — piamouentiaphyfice, quorum alterum non Phyficum eftnó enim hétmotus principium in feipfo.tale aüt eft/fialiquid mo^ uet,quod non mouc£, vtid , qd penitus eftimmobile S qio nium primum eft, Prima principia fant duo, v. BÀN aturale quoniam in e» no. uncipim motw.C7* quod eft t. menet ,C)non mouetur vt illu quod non mouetur alique mado o ino,C7" efl primum oium rerun Cum dedarapit Q9» oportecN turalem confydetare de caufism. tiuisincorpitinducere modos ear & dixit: funtnaturalis, & non! turalis,& hoc intendebatcum di non Naturalis.& intendebat phi p confyderatio de quiditare ifti maororis non eft naturalis, fed fol: modo con(jderat de hoc motor in probádo ipfam effe cn . Et,cu. narrauit o ite motornon efl na ralisdeditcaufam , & dixit: non, eftineo principid morus.&ille(t mo componitur ficin fecunda fi; ra Primus moror non habet prin piam motusá quo mouetfed mc tor naturalis habetin (e principi. motus, p quod mouetur ; ergo pr mus mondr nóeft naturalis pi quodeft tale/&c.i.hmói motor n vefle cítfi fuerit;ipfum mouerea jue coop moucatur. & non efti motore naturali. Defdeexpor qp intendebat per hoc, dixit,& r moucet& dixit: vrillud, quod n mouefaliquo modo oino.& inte go Per hocquod dico,quod nó m uctor.i.quod non recipit motü c no naturaft. D.induxit(ecundd prium iftius motoris,& dixit] mum eítofum rerum. & hocnec feeftfi ots motores, q fantfübe non mouentnifi moucantab co, ipfé mourtab(3; co, moucatui 1 715 Liber Secundus A Etipfumquid eft, & forma: finis.n.eft,& cuius gratia. recum natura pp aliquid fit,& banc oportet, X pe^ nitusreddendum eft ipfum pro pter quid. vt qp ex hoc neceffe eft hoc fieri.hoc autem exhoc, aut fimpliciter , aut frequen» ter.& fi debet hocfleri, vtex p^ ionibusconclufio, & quia" ioc erat quod quid erat effe. &C quia melius eft fic, non » fedad vniufcuiufqs fubftantiá, Et cenfjderat de quditate rei, € creatione enu wa eft finis et propter quid.et,quia igitur natu- Taagut ey propter aliad ,opertet ire boc etiam C7" opertei cemple rereffonfnem «ad quare [ecundu emnes modes. y. g. quoniam seefe cf fe lace Ine fi Doc,aut eff fsmpliciter, aut nma ders parte: fi. n. hec. fuerit, neceffe. ef fi fuerit futurum. y. g. quomá cx popfiambu i clo cdi idsarm. er be C ucro pon fmpliie fife licit: & oportet Naruralé con- ^ Siete de midizare, &cfos- Me aii quit pp nod eal Quid .2zqua concede boc fundat E T E Moin re choc ntatimom fundamé j, cum iftius (cz dizit: Er, quia igitur iecit : - marura. juid , oportet (ci- e ee reboot ferae D Koporax comj nfionem,&c.i.opor D ofrece complere tefpoufio pre nem ad interrogationem pquare, peufam apum, M cmatedilem bind ex omnibus modis, ex quibus acci- dit,vtcaufx fint caufz agentes. qf deghib" entium efl q ez agentefe- quitur actum neceffario, & hoceft in rebuszternis,& qp ex agente feq- 1n exernis turadtum in maiori parte, & hoc e ipe efti rebusghabilibus, & corrupti- fegc 6d bilibus.D.d.& hocefleaut eftim- precipe pPoi.confecutio neceffaria.& q.d.& Its &cor. oportet Naturalem attribuere cs rupubili- caufatis modo atributionis illar bus exagé eanfará cau(ads (uis.v.g. $ fali- E iet quisdixerit pex tali caufá. puenit jaa a. talecaufatum,oportet dicere q» hoc sod pare. auteft neceffario, aut in maiori par et quo pj 1e.&ifla difpofitio inuenit de qua- in, (remis tuorcaufisin agente,& materi; caufatacarum lequunt: ird iR joripars choceftin te natu- flanda or rali.Et,cum notificauithoc, incce- bif) " it declarare modi neceffitatisexi- mec itis inter ifta entia, & fuas cau(as, Mul & dixit:hoc.n. neceflcé vt fit,fi fue- ritfoturumj. fed ifta, d fequuntur fuascaufasin maiori parte,c fuerft. pn e& fequitur neceffario vt cau p corum fint. qfi, principiain eis fequétur vltima, & non conuertif. v.g. qinfi faerit conclufio , neceffe vt int fitiones,& non con uertit & dixit:fi igit hocfucrit ne- ecffario, intendebat caufas. & ,cum. dixit fi hoc fuerit futurum,inteade. bat cau(ata. & quafi dicat, caufa. n. necefle eft, vt fit fi cagfatd fuerit,ne eeffe vt fit.v.g.qfn propofitionesne ccficeft ve ro d erit, D.d. hoc n.eft quiditas rei.i.ifta.n.c& , 4, €f ponat efie, fcquic neceffario vt priorain ghatione (it, cft qdiras, X. ij & Phyfiorum € eo quid eft prs 'egit,et. pn mriam ud qi recepit aEione , 7" famlit em[jderatur in fe "onn pell dnd femper Cum dixit: Naturalis pfcrutat 7* qc quatuor caufis, incapit pfcruta- 1i boo. prius de nare &d.Né- cffc eítigit c.i Ac oportetigitNa. turalem apud interrogationem per quarerefpondere praueriam, &p rimum motorem:cognitio.n. pony Perationisuó pfcit, nifi dandof nera.&14. duascau(as v.p. qf, cum quarim* feiregfiationem hoisprimo quzri- H musexz quogfat& áquoghaft.D. ditag confyderemus kc.i. cum p- fcronati fuerimus in aliquo de iftisduab* caufis, opottet primo perfcrutaridc primis caufisilliusea Id&c phy. tisachuis& jaffiuisd. poftca dalijs Bs ii caufisfm ordinem »donecpueniat ad cásrei ptopinquas, C incipiendo i primo motore,X iédo ad vl- timum motoré:& fil incipiendo prima materia, & pueniendo ad vl- timam materis;propriá illi enti, de quo pferutat.Kideo oportetin hoc libro pfcrutaride prima materia, & ] primo motore. D.d. &quideftpri- mumjquod cgit, &c.i.&incipiemus id confyderationem deittis cau- fis, & ordinem earü;,à primo agéte , &àáprimo patiente, deinde deicéde musFm cófccutionem, & continua. tionem, donct perueniamusad cau faspropinquas, videcont, Dootica Ww funt princi^ Zim ^ piamouentia fice, quorum alterum non Prydcum eft:nó enim hétmotus principium in feipfo.tale aüt eftfialiquid mo. uetquod non mouet, vtid , qd penitus eft immobile,& qom nium primum eft. Prima principia funt due, vri BÀ Natwrale quanam m eo n3 efl ipium motur.C7* quad eff ta- rrr mte Yd, quod non mouetur aliquo modo em nino C7" eff primam oumrerum Cum dedaranit q oportet Na- türalem confjdetare de caufismo- tiuisji itinducere modoseard, & dixit: fant naturalis, & nonna. turalis.& hoc intendebatcum dixit. non Naturalis.& intendebat p hoc. €p confjderatio de quiditare iftius meotoris non eft naturalis, fed fol - modo confyderat de hoc motore, in probádo ipfum e(fetin . Et,cum nartauit q ite motornon efl natu ralisdeditcaufam , & dixit: non.n. eftineo principi motus.& ifle (er- mo componitur ficin fecunda Bia ra. Primus motor non habct princi piam motus,à quo moucfed mo- tor. manalish. infeprincipium motus, p quod mouetur ; ergo pri- masmororaGeftoarurdis D.X & quodeft tale&c.i.hmói motor ne- «efle c(t fueritipfum mouere abl b» eo,gp moueatur. & non cítita motorenaturali. Deídeexponit rintendebarperhocg dixiv&cnó mouet & dixit: vtillud, quod non moucfaliquo modo oino.S intelli go Per hocquod dico quod nó mo uctar.i.quod non recipit motü of- no naturatt. D.induxit(ccundd jp- prium iftiusmotoris,& dixit, pr mum eítofum rerum. & hoc nece feeft fi ots motores, q fantfübeo non mouentnifi moucantab co, ipfé mourtab(q; co, mpuearur ] 715 Liber Secundus A Etipfum quid eft, & forma: complere rponfionem,Ri.opor D fac rota grade Cu secNarralem complere oed press cum natura jui terrogarionem pquares uec cg, h Dna Ages peaufam agentem, & materialem. nitusreddendum eftipfum pro. ** omnibus modis, ex quibus acci- - dit, vtcaufz fint cauf agentes. qf prrr quid. vtqpexhoc necdfe 3, i corium efte cragentef- dAhoe ferio suemerhec, quarum nereirio, Ehocet aut » in rebuszterni: 'exagentefeq- ser Af deber hocBeri vex.» mreibamia uniod Ced. i pe eliionibuscondufio, & quia ftia rebusghabilibus &corrupa- tad erat quodquiderateffe. &C bilibus. D.d.& hocefleaut eftim- eeidato quia melius eftfic, non fimplt, plti.confecutio ncceffaria. & q.d. & Iib & cor. fedad vniufcuiufq; fubftantiá, oportet Naturalem attribuere dás ruptibili- Et con jderat de quiditatere, cau(atis modo atributionis illarü bus exagé . : gr canfarücaufaris fuis.v.g. qi, fiali- E € ercatiene cim quia el finit quis dixeritpex tali caufa puenix E f^l€ grepter quid. Es, quia igitur sathi-. je canfatum,oportetdicere q, hoc sod gans Ta agit C7" propter aliud ,opertet. auteftneceffario, autin maiori par et quo py Jéire boc etiam,C7* epertei comple: ve.&ila difpofitio inuenit dequa- prm rereffenfonem ad quarc [ecunda tuorcaufisin agente Ac materia. wd cine . caufata carum Íequunf caufasf ma- 1.4 fub ema modu v4 quniamex ba dori parte,& hoceít in agente natu- flantia oc neceffe eft vt fit boc.e bec efe ab. sali. Et,cum notificauithoc, incoe- 5&0, " beczaut EHE femplicuer, aut unma: picdecararo modi ncccfütatiseni- sito jeriparte;f. n. bec fuerit neceffe tis inter iftaentia,& (uas caufas, 4 j ^ 2 &dixithoc.n. necefleé vt fitfi fue- eFE fi fueru futurum."Y.g. q69Á. Ji Gotoromi (edifla, q(equuntur ex propo[itienibme efl conclufio.CT". fasscauíasin maiori parte,cti fuerit Post Iditas res. Cv bic eff mo- met equimr necfürio vicam p dw nobilior mn fimpliciter, ed e. £z corum fint, qf, principia in cis ; S uétur vltima, & non conuertif. exam cfentiam Yrinfininfi, — EX eene 7* Didc& Naturale con- Mw 'opofitiones,& non con fyderarccetiam de quidirate, &for-. uertit & dixit: figit hocfucritne- ma sei:forma.n.eftingeneranone. ceflario, intendebat caufas. & cum. quas finis/Ac quaá pp quod ftali- dixitfi hocfuerit futurum,intende pr uia concedere hocfundat eiua & quá dicat, caufa n. loc, qp natura agit: it necefleeft,vt fit,fi cag! lücrit,ne Peoper dique ict dípahue in Maiem; are, & hoccft maximum fundam& icu, m iftinsíciz dixit: Et,quia igitur Fn aim mamraagic pp aliquid » oportet (ci- age pp re hoc. Naturalem.D.d.& oporwet. ceffe vfi. v.g.qfn propofitionesne cefleeft vr pa eo; aco erit Dd. hoc n.eftquiditasrei i.ifta.n.cá , 4, €i ponat efle, fequi neceffario vc priorain güationc (int, cft qdiras, X. ij & Phyficorum G &formarei. cam enim fueritfor- uncle eft vc prius fit materia, D.d.& hiceft modi d ET bus,vtens it! difpofitione nobilio ti fm c eft illud ens, non nobilius fimpfr:nobilius.n.in effe nócftno Tormasó biliusfimplt. Etdixithoc, vtno- ies tificet ma non fequitur natu- fanov o. Tam mareriz neceffario , vt opinari pinad füc fünt Antiqui naturalium, fed oatu- idé ra inueniteam propter hoc, «pens &que i fitin faa natura nobilius.&ideo for maj fequitur naturam entis, non p cftdicta nobilior, vt forma Mathe- matica:non enim dicimus qjlincz: excuntesá centro circuli ad petiphe riam (ant equales, vt circulus fit no bilor,fed hoccontingit naturz cir culi. & ideo nobilius non inuenitur In form s in formis Mathematias: hocenim, Machema f-nobilitas non accidit formis, nifi ticis fite: (fecundum qpelt finis. nobi iasqan — $vMMA QYART A. Errem qpomne agens agidpto- nió dm. pu fem. cft finis DeCasfafindi. Cap. 1. Íd£ y. me. il . t.ej Evi Icendum igitur pri deibi E mum quidem q»na^ Mohoet tura earum caufaríi quo telligendü eft,quaz funt proptet aligd,poftea deneceffario quo^ modo fe habet in Phyficis.ad hancenim caufam reducütom mequa cum calidum tale na^ turafit,& frigidum, & vnum^ quodq; talium:hec autem ex ne cesfitate funt, fiür,&C apta na^ tura funt.etenim etiam fi aliam cáufam dicant folum tangentes valere finunt, hic quidem lité, & amicitiamjlle verointclltm , Opert et nunc sgitur loqui, o ilice iir fine ip i ld ode pul quim dc vee[ €? quo fé babet m rebunaturai al nm dp enim ad banc caufam ri Q7 dicunt qubd calidum ef tdl '€7 frigidum efl tale,er foralu "youmqueda, filium, neceffe « Wei generentur. Ifa quoniam, Kiimpeant dnd, cj quidam it amicitiam," litem,C* qui intelligentiam, tamen wpiciun ficut fulgur tantum, dinde din unt ip[um,C7" "vadunt. uia ifta propofitio eft maxi: & dame rain hacfcientia. in fcientia Diuina:quoniam,fi turalisnon concefferiteam, ne principium finale,& negat mare eflc propter formam,er quo fcq 1pfüm negare agens: gencrás en non generat,nili propter aliquic fimiliter moucns mouet pppter: quid:S,cum fequitur formam, quitar neceflario materiz naru: & fi non,naíciturcafu , & fic nó« Mean eriterit fruftra: &1 Diuinus noa concefleritcam , ic probateq Deus habet f inem circa ifla, qua func h ideo incapit Arift.dicere qp nat agit propter aliud p hoc bétipcipere hic, & poftea loque de aeceffitatead qaam Antiqui ducebant gationem, vtrum fit. bus naturalibus &qtio (e bétad fasquzagunt pppreraliud. Ecl intendebatcam dizit & qo fe pot Liber Secundus A bein rebusnaturalibas, &c. D.d. omnesenim &c.i.omnesenim An- tiqui reduccbant, &c.i . attribuebár. omnia ilia ad iftam cám, ex quainuenitur neceffitas ia reb", &elt mareria. dicebant enim quo- niam ex neceffitate calidi,& naturz frigidi & humidi, & fici neceffe'eft focaire omnia ifta generabilia, £3 propter hoc, qp calidum innatü cí admi£ccri c frigido, & humidü cá ficco,neceffe cít vcab iftis qualitari businnenianf oía generabilia fine. aliqua cá extrinfecaadmifcente , & dante vnicuiq; enti complon£ pro- B pi ffr dicebantqm, quiaca- lidum innatum cft aícendere (upe- rius rigidum dcfcendere inferius, 3deo calidum, cum afcenditad fupe zioraplantar( fient flores, & folia: fient étcum ftigidá defcenderitad inferius fient radices.& filt facicbár deoibus dc quibus nitebant reddc- re caufasactionum ,quéadmodum. nitebantur in hocin. óc co- rum.eadé eni elt difpofitio de cau- fis iis & de caufis actiond. quienim anibuit generation? ne- eeffitari artribuit actiones necefita ti;& qui autibuit eam fini intento, C amibüitgenerationem fini intéto. Er, quiaquidam iftorum dicunt cffe i prima generatione mí- robin oibus ghationibus t Em- pedodesamiciuam,& litem, Ana intelligentiam, dixit: quo- niam,& fi imponuntii. & dicim* qp ifüibomincs reducunt ola ad cám. marenaléquia iiti, & fi ponunt cau famaliam,(.agentem, vt Empedo- dcs,& Anaxagoras.tfi modicum p- ecperuntcam, & conceffcrunt cani 10 principio generationis, deinde dimi(erunt cam in alijs rebus, nav 76 Habetautem dubitationem, D quid prohibeat naturam nó,p^ pter aliquid facere;neg; qd me^ lius eft fed ficut pluitluppiter , nonvtfrumentum augeat, fed exn tate , quod. n. furfum. lacum eft, frigefieri oportet: Gc uod fri; eft, aquáfactü , ríum v. iaüt,cü : augeri aüt , ci hoc fiatacciditfrumetii, fiit át &fi cuipiá peritfrumentum in arca,non huius gra pluit,vt pe^ reat fed hocaccidit, Quare qd prohibetfic & partesfe hreí na tuia,vt détes ex necesfitate ori, E riyanteriores qdé acutos, aptos ad diuidendü,maxillares aiit ]a tos& vtilesad terendum cibü, cum non propter hoc facti fint, fed acciderit.fitt aüt € & dealíjs partbusjn quibus vt ineffeip fum,ppteraliquid, Vbi igroía acciderint;perindeatqsfippter aligd facta forent, ea quide fcr^ nata (untj cafu cófiftétia apte, Qcung vero non fic periere, pe reuntqpquédmodü Emp. dicit eaquz prima hoíem referunt, & taurum parte fecunda. F Et efl bic qo.dicet.n.aliquis quid at. boui- E $ 4 liquis, quid Dos. j gena juo et vr natura non propter alj $3 Y wid agat ned, Vt aliquid fit mobi- ["-; [ficut pluuia Yenit. Aceelo , non'vt crefcant me[[es, [ed ex ne- cefüitate.quad.n. ajcendit , neceffe eft vi infrigidetur:ey', cum mnfri- fidatur fit aqua,Cr* defcendit:et, «um hoc fuerit accidit "v me[fes erefcant.ey* eodem modo, fi emen K üij; «or 2. gemi- Phyficoram évrrtmpatur in ecerm , aduentus phia men fuit ps "yt femen cerrumperetur, [ed bec fuit per ac eidens. ta nibil probi " bracorporie talem babeant dioe dienem Vn patura. v. gr. vt dentes «nterjeres nece[fario funt acuti ad incidendum cibu, ev molares fint. puniri vom 'er boc fuerunt at "m exi B effe illud propter qued fiunt. Y gr. £m conueniunt emnes re3 pla co- wenientia fs ejfet propter aliquid , ilic erit [alue,C7" per manentia.ac cidit ens ew quod fuerint conue- suentes bone ex fe, ey illnd , ei en accidit boc , corrumpitur , C7 defirmitur ut accidit i yacciu quae dixit Empedicles quod quafi pepe. irunt "yaccae, quarum, * erant bemines, 76 Ethzceftquz(tio. Dicet n.ali- 1 quisq nihil Probibe gamme n uid , neq; vt ali dodbilios. qi quemadmodt p. uia vf q non venit Deo vtcreícát mefíes, fed contingit neceffatioex narura materiz,ncceffe e(L.n. vta res calidi, & humidiafcendátad m frigidd , & vt infrigident il- lic, ant aqua, & contingit necef- fario vt defcendatad inferius, &, fi jouenerit triticum in terra femina- tüm,accidetei,vt érefcanc mefles& fi inueneritipfüm in aceruo, corr petipfüm.quemadmodum igifad-. Bentuspluuiz non fuir,vt corram- peret eridicum in aceruo,fift n6 for weerefcerét mefics fedivtrunq, ful peraccidens. &, cum ita eftde pla. uiatum femine,nihil prohibet, v hoc membra corporisfiàt éóuc nientia ad falutem corporisfithui difpofitionisin narura£ qj hocacc dateiscafu,ficutaccidit meffib* ce fcere p pluuiam.v.g.qfh dentesne ceflecitin hoc, vcalal Gluctur v anteriores fint acuti , vt fintapti a incidendum cibum, & pofteriore lari sd molendum cibum/ed nó p hocfuerüt,fed acciditeis cafo exn ie&codem mi fc ToramarerieA odo pol quis dicere qp ita cft de alijs vulitar (9. busmembrorum, dequibusezifti matur g membra fiunt pp illas litates& dicunt. v.g. vtadi nes membrorum conueniant hc modo conuenientiz,] non fecus fet,acfiifta membra eflentin prir ipio propter iftss actiones, & vtil fatesillic.& eodem modo alalia h bebunt alutem, non gilla cono nientiafacrit intenta fed accidit« faifte modus dicunt & illudcui n acaditcafü ifte modusconuenier tiz deftruc,& corrumpet, vt acc ditin vaccis Empedoclis accidit, eishoc,quód n6 ofa membra cor fuerintaptaad actioncsholsneqi ad actiones vaccarum , & ideo cit mioriebané, Etdixit:fed quema, modtpi dedi dicre d plo mi quis luà Fe orin don vt med. iss fed de neceffitate materie. D.d.qy. afcendit, &c.i. & ex hoc poteít qu opinari pluuia eft de neceffitat D:d.& cum hoc fuerit,&c.i.&,cu aduentus plutiz eft de neceflita matetiz, cremétum meffiü « paccidés.D.d.&eodem modo , 8 1a Liber Secundus À Lspperet, qii quemadmodum plu- uia corrumpit triticü in acerao, (ilr ficitipfum crefcere,&quia ipm cor. rumpere cft per accidés, necefle eft iplum facse erecere ir acchs, Aduerfarios.n. concedit q ipm cor rumperecft paccidens. D.d.v.g.i. Y.g&c.vtanterioresdentes fint acu. tinon ad incidendá ab6,fed ex ne- ecffiate materiz ex qua ghant', & "molz ctiá fantlatz ad molendá ci- bumn.& hocétacciditeis de neceíli-- tate materiz , & non füitintentum. D apod naturam. D.d. v.g. cóucni(it, Kcii.v,g,conucniunt om- nium membrorü in alali generato tali conoenientia:at fi effct intenta. á nzcura,illicerit(alus, & tia illius(p£i afalium:& illud, cui non accidit hoc,cotrumpef,& deftruet, vtaccidit vaccis Empedodis, D.d, accidit.n.eis,&c.i. acdidit membris alalii sp focrint conuenicntia actio nibus ex fe,& cafü,non quia mébra. fücrunt generata pp illas vrilitates, pis era d quaa dat i talis alia €, impolk& ifta hoc fe hre mo. do. Hac enf &ofa, d natura süt, aut femp fic fiüt,aut requete , fed eorum, d fiunt fortuna, & Cafu,nihilnegs.n. fortuna , ne^ qued cafu v$ pluere fepe hye, me, fed fi fub cane ,neqs cauma* tafubcane fed (ihyeme. Si igit pude virt pp fefinon polt eft cfíe hzcaut a fortunaautá cafu, pp aligd vti queerunt. at vero natura funt hmóicfaquemadmodü & ipfi Eie ppaligd 155,0 natura fimt, c aliquid ef 77 Hec tgitur Jy fimile facit du D bicatinem. Et impeftbile eff"ye fit boc meds ifla enm membra,et maia qua [unt per natur am, [ant jn ess fuod fant aut [emper amt in mari parte C7" mil eine efÍ ta-. le eorum qua generantur ca[u,ey* ex fe.impotibile s, eft eximere. i ee mulcet psiain ty nme. inae cani nt bd cafn Yigoretur c. 4- prs rans imme rj him P3 * fuerit ealor.siigitur iila "venerit ex fe sant cafu amt propter aliquid e Vus de rt, j^ cafu. ex [e:ergo nece[fe ve. ter ipidjed emma iiÍa pics dicentes boc,nedum alj ea fiers ex porco H igitur eflve iliud , ei ter MT. Cum induxit qnem deftru&f 77 cám finaléi it dedarare oim Edicere pilla vilis, Bera Li finales,d apparent in gAabilibus fintex tare materiz , & caf, & dixit: Erimpoffibileeft, &c.i.& im Dec vteongregiria Mfta- adr in olbus membris iudiuidui generati fit caf. membra. eim road yn ne nara neranf'Taliqua difpofitiane,aut s£« penautin visiori parteimonítrno- Manfirog fà.n.accidunt raro, &,cum pofüit [Aw iftamembragüanturà natura, & cro illud, atur à natura gfia- (o canun- Wuin eadom d pofitione aut em- a" Aut ip maigri juif ifta Spe at. Phyficorum G tioneconüenientiiin qua funr, auc fem p,aut in maiori pene o&, qd fitcafü & ex (e, non fit fem p, neque. in maiori parte fed raro. Sylisigit ficcomponif. Conucnientia,d cft Xter membra;autceít (emp, aut Ima. Áori parte:& quod cft (emp, aut in maiori parte non eft cafu: ergo ifta conuenientia nonefteafü, D.d.si igitifta &c.i.figitila conuenien- tiaauteít cafu;autà narura pp falu- tem afalis.&iam apparuitex fermo ne predicto q nó eítcafu, remanet. vtfit ppaliquid , & eft (alusaialis. D.d.fed ofa ifta, &ci.q H iunt fuerit buic po T düt/f. p resexites ít a na hoc, qp, 1esexitesít pp aliquid , concludet án tertia figura quzdam corum, füntá natura/funr propter aliqd: eft verü.non.n.o&quod eftà na- tura,ft peatiq Ettacuitfolutio nem áftionisdidiz de pluuia, quia jam uotificauit qpdefcenfus pluuiz án hyeme in maiori parte, X apud. afcenfum caniseftin minori parte, &caloré contrario, ex quo lequie neceffario vt pluuia ir propter ali- quid.& ctiam apparetez hocfermo ne q meflesnon crefcütá pluuia ca 1 fü,cum hoc fit in maiori parte,cor- rüptio autem triticiin aceruo eft in Pluuia eft minori parte.& hoc,q pluuia eft de plein neceflitate materiz,non facit vt nó top liquid.& fi concefferi- ióis 1 etn fit propteraliquid.&, fi concefferi. tis. vide p mus; non cít pp meffes, declacabi hoc.5;.4- tur qp eft propieraliud ,&eftzqua. p Wr litasgeneratioaisin elementis: &,fi i com mul. non,corrumpercf mundus. & Ale- ta, dfc xander dicit pluuia non eltpro- pant, & pter mefles,qin meflis (unt ab arte, HH m r & non à natura: (cd * natura com- enfe, Plet multaque (ent p artem , &ats 1&.£c79. multa quz lunt per naturam. Ampliusin quibufcüiq fin aliqseft huiusgra agit qd'pri queda confequens eft, "i agitur ficaptum natura eft, 8 vtaptii natura eft, fic agit vni quodgsnifi quid impediat.ag turaütppter aliquid &c aptur itags natura eft huius fa.Vt, domus eorü,d naturafiunt,eé fic vtiqsfada effet, vt nücaba te.fi aüt Q natura, non folü ns tnrajfed & arte fierent fitt veio fierent, vcapta natura funt. pn. pter ergo alterum alterum. Et Et illam quil ws ell finis in féta proptet illum fine, agitur pri mum quod agitur C7" in illa, qu fint poft. cz" nece[fe est vt vnum quada, eori,q agunt, fic agat , «9 fimilher [4 pen picis eff nati vt. agat,ita agit, nif im. pediatur.quad dit agit propter al. quid efl natu, Yt agat propter ali. quid. y.g quom, y domns genere- fur per natura,tunc generatis eis effet ficut generatio eme ab arte. € et, quod efl per natura , 7 efi per arté;e eode mà [écidis quod efi nati.necefe c igitur in boc illud , quad fuir tec] im [uo comperi . Nititur in hocfermonedeclara- 1e gilla; habent finé, qfi aguntur, funt pp finem,& dixit: Etét, &c.i.& etiam ofa, in quibus et finisintéta pet aliquas achióes prima, d agitur. ex illisachonibus, agitur propter il lum finéj& a&tiones, quz funt poft fecundum ordinem, funt propter il lum finem.deindc addidit aliá pros poti Liber Secundus AÀ pin£, & vult dedarare füá conuer- & dixit necefle € vt aliqd agat, &ci.qh aligd agitaliqu& actione, ficat agit i adioné, itaeft natum vtagat illá actioné.i. qp natura cius eigeité actioni Est pofüir hoc q iaiendebapincapie rare £t. fxbocg: lebet c£ in ma- dori parte & ixit: & ficuteft natif, &c.1. qfi qui agit aliquá actioné, € natá vt d mE ia qefinarumad agendü ills actioa£ aucfem p, autT maiori. :& hoc erit,q& nóim- pelietab aliquo A fequi 'exhoc vt Mlod,gd cfi natum,agat, nifi impe- B diarur ab aliquo, Et, cü pofuit bas propónes f. p omne;qtagitaliquá actione, cft natá , & creat. BP illí, rarenf ànatura: fi. D "i arre cum o£» quod it ppaliquid eft nati, vt. iab edet nive pra quid,illud habet finé. & hoc int£de batcá dixic. v.g.&c. D.d. &o£ ,gd eft p naturai .caufa in hoc, cadé difpofitio in arte , & natura in. hoceft, ip omnead eft t irneramm p naturá , aut perarté eft , fm qeft narum vt fitillad ab co ,non cafu, Et,cum dedarauit qpeadé eft difp in arte & natura, induxitconclufio n€ (equentem ex hoc, & dixit: ne- cefle cft igitur in hoc. &c.i.oportet igitur inuenire in natura illud , qd E inuenitur in arte de cauía finali . , Etofno arsalia quide perfi is afa, Cit,que natura non pot efficere, ficit, alia Yeroimitat.fl ergo quem ipd. artt (unt,pp aliquid flant, ma; vero imi- nifeftum cp qua fm natur , tau. Enoyae fc habentinter fefe, inijs,qug $martem,atgiin ijs, d fm naturá, pofteriora ad pota. Et 'yrmer[aliter videmrnnu quod yi, c, ens in quibu[dam rebwe perficit nilláto. diminutionem. natura n eu , in pen quibus natura debilstatur ad per. P &qotad eltnarteadiozi clin malori parte,ant ium- githuicgpoia naturalia videnf. re pp aliquid,fequitur vt fint nata, vagum ppaliquids & ghocftin snaiori parte . Et fyllusficcompo- nitur, Naruralia agunt pJ 2g. l:& mnc,qd agit. liquid , eft crea- tü& Matidd iie aane: ergo na- turalia fünt nata ad hoc, vt agít pp. aliqd:& o&qd eft natü,agitin ma- iori parte: ergo qd cft naturalenó C agit ppaliquidca(u. fed dimifitma. joré ppónem,f.q naturalia agunt Fun qd. Deinde incepit demon- '€,q» hocapparetin arte, & na- tura codé mó, f.ex iftis. gppónibus, qít,quia manifeftü eft in arte, i la, d funtante finc,(unt pp fin£, & iápofüimus cá hocaliá propón£, & cl, Gcuteft difpó in natura , && qrillnd, gd agic poi finé icc dip inarte,vt agat; inéja| ni elidrsin oc interan£, M natur &q, fi domusgeneraretá natura, tuncomnia, quz funtante domü, ciendum atlenem,et in quibu peririnia illom. fiigi- fur quod agitur per arte , agitur ter aliquid , manife) ej [s ie yw 2 fecundum cur [um naturalem. re- latio emm primorum ad vltima eif cadem ineo , qud. ef fecun- dum artem , Q7 n eo, quad eff fe- cundum curfum naturalem . Cüm Phyficorum € Cumdedarauitquódeadem eft 72 difpofitio in atte,&in natura,fcili- Tadé €4- cetin hoc, quód vtrunquesgitpro Cini: pteraliquidincerpitgonfirmare fi- militudinem inter arcem, & natu- x Ó ram in hoc.quoniam, fi natura fap; c& E reraliquid propter aliquid cafu, tc 1pheo, 2/5 DOR. perficeret diminutionem & qucibi, Raturz neque ars affimilareturin "Qi lans ploribusfais adionib" naturz-* qd £i et enim innatum eftexiflerecaanon. noa efti cftinnatum eziftere per intentio naui ex. nem. Verbi gratia: quoniam, (i fa- fiere pin- nitasproueniretànatura cafütunc. ,*4 ars non compleret diminutionemà ed ops, natura in hoc ita, quód (anitasfic- fap c Cg Tetab eain marori parte. fimiliter, Vlie cob. fifanitas proueniens ab exitu fan- Tim. — gninisànaribusin criticis, effet per accidens, tuncfanitas proueniensà phlebotomia , quam pracepit ars medicinz,quia vultfe affimilari na türz,proueniret per accidens. quia igiturarsquaridoqueeftloco natu- zz, Karsagit propter aliquid, necef* fecít vtnatura apat gppteraliquid .. & quia arsctiam equitur naturam, &agit propter aliquid , neceffe eft ytnaturaagat propteraliquid. Et intenditper prima,illa, quz funtan. te finem,& per poftrema, ipfum fi- nem.&intendit o, fi prima füntin arte perfe ;ppter vltima, neceffeeít vüita fiin natura:immo dignius : arsenim in bocaffimilatur nature, Maximieautem manifeftum eftincaterisanimalibus , que nequearte, neque inquirendo, neque deliberando faciüit,Qua- ptopter dubitant quidam, vtrü irtellectujaut quodam alio ope rentur & Aranei, & Formicz , & huiufmodi, paulatim autem fic procedenti , & in plantis: parentconferentia quzdam riad finem, vtfolia propter fri €tuscooperimentum., fi& natura, & propter aliqui Hirundo nidum facit, & neus telàm,& plantz folia gr. fia frauum t radices nonfi fum,fed deorfum, gratia nutr menti, manifeftum quód e caufa talisinijs, qua naturaí unt, & (unt, Et boc epparet multum in ah animalibus qua agunt nen per « tem neque per rationem Co^ e gitionem . Et idee quidam dub, periteleiam, du pe nd rano er cepe cr fma € fi tu confyderaueru , videb. in Yegetabilibw nedum in anim Iibrs aliqua que [unt propter al quam vilitatem in fine tenta verbi gratia , quoniam folia fun «d ceeperiendum frutlnm.. si 5 fur natura, C7" propter ipd eit Ehrunde (asm mum , C7" te pof si füam demrimm,ev" ] 4 [unt prepter. wm M vege vail e finire i €" Yene oriuntur ad inferius, noi 4d [uperitme querentes cibum ma nifeklum et quad sfÍa canfaim. senitur in ei que unt per natur. € due generantur per illam, Cum induxit rónes (uper hoc,q saruraagitpropuzzaliquid, &caot n Liber " H Tanemantrales, i manie tm p Vtt f mani. pac enim iftorü, quia prouenitabima ginatione, &cóprEhenfione eius, qi it» ícif neceffario 9 ifta: üt GE icareftdilpoidb in larü am Es Apibus. Etió dixit & hoc - multum, &c.i.quz faciunt per cognitionem.qim,fi agerét uer doe gperpuiiont tnc mar finc anie, rentur dealiquo1n aliquid.& quia & cogsi- hoclatuitquofds , exifti 'uerumt WoOeOP- eaagere per cognition£, &inrelle- 2Jlaia. c, Gum. Et, cli demonitrauithocin 3e vd rebas, in quibusapparethoc mul- Zim. 16, i; demonttrarehocétin. eis, it magis latentia: qi Sos vognio meliusi.qff, fi hocconfzderauerit primo de actio nibus jum animas, & poftde vilitaribus membrorti, videbit q» natura generat bec membra pp vti litatesexiflétest fuis naturis.& hoc. C inucnitin planis oed in afalibus, folia .n. vident'c£ in vegetabilibus ad cooperiendá, & ad cuftodiend(i fraus .qi.n.arbor denudatà fo- ass, itur in maiori parte fru&us, aut non critin difpofitioe. meliori, Et, cá verificauitiftaper indu&ionE, pofuiteaantecedens, &pofüit vlitatéconfequens, & di- xit: Siigitur natura, & pp aliquid, &c & dixit hoc reíeruádo fc, ne ali. quisenfümer, q iftz actiones funt perintelle&tom.qui.n.ponit p ift Secundus 79 sBiones fünt p igtelle&tif non (c- D quirapnd ipfum iftud confequens. tifiefylleltin forma hypotheti- Ia du&le G.et porentiacius eft potentiain- nedemhs duáionis. & ifte modusinductióis use eftdemonftratiuus, quia per confy tudo, & derationem acquirimus certifica- Vas an- tionem, & irem and eóplei- EE tur ofa particularia. & fm tio habebit introitüin demfonc. ge judicium .n. vfe non acquiritur in. se pluribus rebus, nifi poft maxim con(yderation£ de pluribus indiui sg à Ue duis: & hoc diu: tfm magis, &LRPh. & minus, fm nauram principi], & 999-14 naturam confydcrantis. E Etqiü natura duplex eft;alia quide vt materia, alia vero vt forma,finisaüt eft hec, proptet finem autem catera, hac vtiqy etit caufa, cuiusgratia. Et cum natura eft me dis , fc fecundu materia,et fecidui ereatinem , e7* finis efl creatio , € dliarefidua [unt propter finz, ergo creatio eff cà propter quid. Etquia naturadf de mareria, & 8x forma, dedaratum efto» forma cít finis in generatione, & omnia que E fünt ante fin£, funt pp fin£, necefle. eft vtofa, quz funtanteformam, fint propterformam. Et ifte fermo componitur fic, Forma eft finis: & fimseftillud,ppter quod fantom- neque funtantefinem: ergo for- ma eftilludpropter quod (untom nia, quzfüntanteillam. & neceffe. eft vt forma fit finis in generatio- nequiafequirur ab sgenteaut (em. per, autin maiori parte: & fequi- tur ex hoc, vt materia fit propter. Peccatum Phyficorum G Peccatumaütfit& infjs que fiuntfm artem, fcripfit enimjnó 1ecte Grammaticus, & propina uit non recte Medicus medica, mentum. quare manifeftü eft q» cótingit & iníjs, quz $m natu^ ram fiunt.Si igit funt quzdam fÉmarté, in quib? quod recte fit ppaliquidfitin ijsaütqua pec cantalicuius quidem gra aggre dit,fed fruftratur fit vtigp fe ha bet & in Phyficis, & monftra peccata funtilli?, quod propter aliquidagit. & infjsigit, quz principio, vtig: cópofitionibus bouigena,fi nó ad quendam ter. sminum,ac finc poterant venire, corrupto vtig principioaliquo cant, vc nunc femine, Sed accidit peccati im eo , quod Jit per artem. Grammaticm enim DarbariCat quandoá ev" Medicm socer in dando medicinam:mamfe fium efl igitur, quia poftbile eft fe- miluer accidere in es,quad c [écun dum cufüm naturlem. Et inis, y fne ft per orte illud quod cadit retle,efl propter aliqud, c7* illud, m quo accidit. peccatum , queritur propter liquid, [éd quarens no in- enit fud intentione , e77 fimiliter. efl de natura, ey* monfiruo[a [nnt res extrante ab ilo , propter. quid Jünt.illa enim aca cum fuperio ra fuerit Lomo, à principio fuit ex torruptione alicuims principy [izo- rum principiersi, ita quod non fuit. poféibile pernentre ad termimum, €7'ad fin£ intenti fit innenin nunc in [perma,quod cerrumpit. Quiailli dicebát qpcanfa ordi jn generatione eft cafus, quéadn dum caufa monftruofitatis£ cal incapit dare driam inter atribu nem illius cafusad narurá, &ifl d illam.caufa enim illiuscafus,c illi dicüt,eft natura, caufa aütift eftimpedimentum naturz,& pe tum cius à non veniendo adll; intentionem. Deindeincapita milarcartem nature in hoc ca acciditi vtroq;, & dixit : Sed acci Feaum, ici iuemadmodü p- Ibilceft vr accidat peccat in ar Yt Grammaticü barbarizare,& 1 dicum errarein potione ,fifr pof bilecft vthocaccidità natura. & Zithocquia aliquis pót dicere, fi tura agit Ppahquid, impoffibile vtacadat hiccafüsomnino : & ! autnon erunt monftruofitates c nino,zut monftruofiateserunti tenteá natura. & idco notificauit iftz monfiruofitatesacciduntex rore naturz , ficut accidit inaru Et, cum pofuitqpin achone nat sz cit rectitudo, & peccat, icut inactione artis, inccepit declar: E redlinido faflionenaturz eft aliquid, & peccatum eft, qà na quia ppuodagis &pof bhocin artequafi ais,& in nà,qu. confequés,& dixitillud,quod fit Ge,&c i. cum adio rectain arte. actio inducésad finem intentá fi aliquo impedimento , peccat a1 incoeft, gà nóinducit ad illum. nem quzrendum,fed ad aliud,n. intentá.filr eft de peccato nature. ei* retitudine, Et, cum declara: qp in natura pótaccidere pem x Liber Secundus 80 A ficat. jn artes inerpit dedanre Q^ te generatur "vitio, cuim faperira D monitruobtates luntde na J . ure. So fecocellerimusvaccas Em. J^ likes ant non bue emm efl in- pedodiseffe,tücponeremushocex "f?m4bile. fed eperteret Yt boc e[-. peccato naturz:nó gp illaapat cafu, fet)ff sta efl in ammalibws. villi dicebár. Etdixitmonftruofi- — Dicit: Étét& hoceft,vt mihi vf, 8 s tates Kci monftruofitates puenien. ratiocinatio fuper bocypgenerano tesà nà füntex peccato naturz, & afalisnoncftcafu, qfn,cum pofueri. exituilliusaionisabilloppquod musqo£alalgeneratü c» fperma- fueruntpaliquodimpedimentum, te,nó, generatur nifi ex fpermatefe- feciteá errareàfinc.caufaipitur quit neceffario vt generatio eiusex. illius vac qui Emped didt,(i fue- Vrermare i ptc neccffario . ergo rit verum, eítquiain prima genera. generatio eiusex fpermate nó ef.ca one corruptü fuitaliquod princi- fu. ergo fperma efi Ep animal ,aut piorü incoadco,q na pon poni ita p ieares, aut ma aut vtrung;. B indocereilld principitiadfintin- — D.d.deitidegeneratur,&c.i. & ne- E tentü :ficatinnenimusmonftruofi. cffc eft v (perma przcedat genera- tatesinanimalib'accidereex corru. tion£animalis tpe , & epgeneretuc piócfermausimógfurbecalio exeointpetrminatok prim" ora Baz Üncaliquo accidente,vtdicunt. do eiusin gencrationecít (perma,& illi quiatrribuátacionénaecafüi. vlimusafal.&innucbat perhoc, Amplius neceffe eft (emen fie. alal períe fità natura.cum cnim po riprimum; fed;non ftatimani^ fücrimusq alalcft habens (perma, Meri qualia. GripfamaffaquidemoL, necdfleeft Yrfperma pesdaripfumz lispriusfemenerat.Amplius & Ernie mp F4 immalis - diri ds ^ , . d BRA Ó Cun conceflrimua s ex fpcrmaue minusalit diftinctum e non fitfübito (cd in tpe terminato, igitur &inplanisficbár, vtbo: 1j, ier gencratiocr"eft me" uigena vinprora, fic vitigena | di;pribusalterationibus neceffarijs oleoprora/Án non.inconueniés j, generationcaralis, & q inttium y enim fed taméoportebat fiqui. iffiusmotus cft à reterminata Là dem Ginanimalibus. . — fpermate, &ad rem terminatam, f. Ef etid oportet yn generatione. alal,& pertráfi (up media termina- «ximalu, vi prime pracedat [jer-. ta-itotum hocdemfauit genera " tiociusex mate cl ic. |. madeinde generetur, mn gene. ios vegetal ilibus videmus &c i.& ratur [abite.C7" tef generstipri-. n hocinucnit (olümodo in aiali- mo eft [erma.Et et vn vegetabili- bus.Cillud, quod c(t pro finale, ue Yiderws propter quid, et imei. Ytfpetma in alalib*, (ed hoc Wtri ititur fint y. Di in vegetabilib", licet min*;Cqí mt appareat. V tri igitur fient m. rne quid, Scefe mà cj, Yareu generatur Yactas Sun [4pt. & cou(aciusagens. Et,cumdeca- nra funt bemimi; militer in W-. sauit hoc fundamentum, & eft p non Phyficorum aequitatis t: idee ree tad oetadicea dot Empedodi,& dicit Vtráigi- tur &ci.fiigithorquod dicit Em- Friede ver. quzdam vaceá it,cuits füperiora fuerunthols,& Ánferiora vaccz, plocum à maiori, Beceflc eft vt vitisgeneretcuiusfü- prion fintoliuxiordoenim bani m mi jn vegetabilib*, D.d. hocetimeftinopinbie, ivt fit vius, cuiusfüpcriora fantoliua, fed hocinopinabilefe pif pou rim* hoequod Et ide H generationeanimaliü, Er iflefer- mo Équafi. hypotheticus cótinuus, ínquo deftruitconfequens, & con- tludifoppofitum aütis, & accipitue plocum à maiori: qiii, hocinue- aio magel maioreft (oi eiu to magis I vegerabilib?? Amplius oportebat & f femi nibusfleri, vtaccidit. Omnino üt deftruit (ic dicensea que na tura funt, & naturam , Natura enim funt quicung ab aliquo infeipfis principio cótinue mo^ tà-perueniunt ad aliquem fine, j ab vnoquoq aüt non idé qui^ bufqsneqi quiuis, fenper tame ad eund, nffialigd impedierit. P etia epertet^vt diffofitu in wide fermatie, C7. ud jnge- bg wi eii quà, eumrauerex eu y ft cafó , e» qiotund, accidit. Et" yriser[alite» qui boc dieit, de- Tirrilad, qudd pet naho'am, perNanes efi lud, qud mwetwr. bove a) aiiqua principio m ipfo, donee vat ad fine. C7 mm principis nia euiu|, res earun « [unt per naturam , babet'n prs eft ad quemlibet finz, f "yi principium (emper induit « "ynum finem nifi impediatur. " Vultét demonftrare crie '0s entii natura. it qui Vini qunAgugplmi ratio vniuftuiufqy fpeciei effetcal & cafaseft caufa nó terminata po effe vt vna [pés generatetur àqui libetfemineà qualibet mixtióecl mentórüm:&hoceft cótta fenfu Squiaiftud prindpiumcfterpr misprincipijsfctae Naturalis& nc opottet Naturalem loqui de co: negante ipfum, fm qp eft Natural fm qeít Primus Philofophi autfm gef Difputator,dixit:&v uerfalt &c.i. & ifte fermo deftri fübie&um iftius(ctz, quod eft na ray&illudquod tur per ng ram.quod cnini fit p naturam, naturá mouc continuein gene: tione vniu(caiufa; entis. inccepit. & principio terminato, & puenit finéterminatum. D.d.&nonex Tneiploe i.& non o£ princi abet vni finem,neq; quilibet eftab vno principio.quod aütge ratqrcafu,non gencráfà natura, nongenercfá principio termina neq; ad fin£terminatum . fiipit'| "nerata genéten boc modo,etgo etna, neq; generan£á natura.& pofuit pna ayitex principio te hato, Kad finé terminatum, &l n6 cft femp , dixit nifi impediat Tdaüt, cuiusgratia, & qu puiusgra, fient vtiqid fortu ficuti dicim? «pd fortuna ve hofj Liber À hofpes, lotusig abiuit, cum tan, quam gratia huius veniens ege rit,non afit gratia huius vene^ enim eftearum, d funtfm acci, denscaufarü , quemadmodum & prius diximus, fed , cum hoc &mper,aut frequenter flat, non fmaccidens,negid fortuna eft: inphyficisautem femper, ficni fiquid D es Et illnd, propter quid quando, ei cafu v.g bofpes venit cafu, 7" dicimus boc,cum a£fio eum aduentus eim, fnerit propter illa : Jed aduentme einn mon fust propter tlla: boc m.eff per accidens yum ca Fafedecal ques prac dens; vt faperime. figitur. lec ef£ ex eo femper aut in maie ri parte jon efl per accidens ,ne- cafuey' res naturales emper. RE esde curfu ifs ab[eundatur. $5. Cum dedarauit q finisinuenit in rebusnaruralibus pfe non cafu , C fexpi erre rememorationem de. hoc ixiLqm. ja caluin. ueniunrur. rin Picddcarcum fintin minori parte:finesaGutxifté tesá natura,impoltcft ve dicantar fierià cafü,cüi fint (em pautin ma- jon parte. Et dixit. v.g.&c.i.v.g.qi jntenditquicfcere nobi(cum,& acci dir intrauit balneum , & receffi. mE Balac caufa ci fuir intéc it qu; Te: nos pr? finisfuz quietisapud nes, fed nonquicuit apud nos ppiftum fi- nem. D.d.& hoccrit,XciJ& dicim* Secundus 81 aliquid eft pp cafüm, eum faeri- D Bascriftimio iq actoeius quí egit v.g introitusbalnei fait ppad-« nenrum Suad nos: fin rei veti- tate non füitpropter (aum aduen- tum adnosclinon intendebathoc. D.d.hocenim eft p accidens, &og.i. iftz enim a&ionesquas fecitex (uo aduentu,fünt p accidens, cum caf. acciduntex fuo aduentu,& declara- tum eftex fermone fidido qp cafus eft de caufis/f (unt p accident, D.4. fiaüithoc&c1.fiautem introit* bal neiex fuo aduentu füit femper, aut. ia maiori pare, qf intenderit pet fuum adui intro balnci, n$ E. fi4fi. dicimuse introitus balnei à (ao ad genu feit paccidensaur cna, dein iepiqund Pueiti sumat dixit:& naturalia, &c. Et fjl niensà natura,auteft (emp , aut in. maiori parte:& pp quid proueni&s abaliquo ex fenon prouenitab co, autfemp,autin pluribus: ergo feq - türin fecunda. jn e ill id,proueniensa natura, non Vaiiafs. Eevirquialfti holes ecedunt gp il prouenità na- turaez iftis nibusproucnità cafü, & non concedunt giillud,quod pro venit cafu, pueniatin minori par te,& concedunt ifti fines non jp- ueniunt à natura in maiori parte,& hoc cótingiteis ex hoc,quod decla- rat( eft dc natura cafus, Ideo reuer-. füseft cum cisad verificandur ift£ fitionem:quia eft propofitio, inqua cít difputatio:in prima auté potis hocquafi notum per fe. ipo igitur in illisj funt manifefta pfe, qiiq, ponit ca pro manifeflisapud €05, qui innati funt recipere illud, Phy.cü có. Auer. | quod ER ifm? Idtfup.te, ficcomponit. Propter: siegt Lord Phyficorum G quodeftnotum perfe, & qfiq; vit in declaratione coram propofitio- nibusfamofiorib? eis ad confirmá- dum:&idcoiterauit fermonem in hoc, vt mihi vidctur. Inconueniens autem eftnon opinari propter aliquid fieri, ni fi videantipfum moués delibe raffe, Attamen étars non delibe rat.nangp.fi effet in ligno nauis facienda ars, haud fecusatqs na turaffaceret.quare,fi f arteineft ipfum pp aliquid , & in natura ineft. maxime aüt manifeftum H efbcü quis medet ipfe fibipfl. huicenim fimilis énatura, Qd igitcáfit Natura,atg ita vt p^ pteraliquid,mamfe(tum eft, Et malum ef etiam , quod nn epinantur ea fieri propter aliquid, fimon inenerint agens cogitare in. fna a£f onec" ipfe inuenerunt fe- necogitatione artem.et fi ars eds ficands naues e[fet im ipfis ligno, tunc eperatia eorum ejfet ad modi eperationis nature . ex quo [equis turjfi m arte efE propter aliquid , Lytetiam fit boc in natura, e7 ma ies quo declaratur hoc, effinilh , qui curat [e in medicina.C7" natu- ra aftimilatur buic. Manifelium. eft igitur qnod. Natura eit caufa, € qued & caufa propter. aliquid. 36 Demonitrat hoc inopinabilecó tingens ci,qui non concedit cám fi samet oar pphocq Int non eft cogitatio,& finis non inue- nit apud eosnifiin cogitatione, & eft,qín contingiteis, vriftacá non inueniafin rebusartificialibus car& tibuscogitatione,& dixit: Etmalü eftétcos nó opinari q» aCtionesnS fant pp aliquid,nifi agens agat co gitatione,& ipfi inueniunt arté Te ppahiquid.com hoc, qagensnó cogitat. Et dixit bocinartibusquz non vtuntur cogitatione, vttexere, & fücte,nó ficut ars medicinz,& na- uigandi. D.reuer fuseft &ad dedla- randum naturain hoc conucuit cü arte, declarando g illud, p quod pótquisexiftimarecas diuerfari, gy nondiuerfentin eo , & p hoc pfiat fermoin cogaitione modi fimilitu dinis inter as &cdizicc&, fiarszdi ficandi,&c.i. manifeftum eft non elt dria prima hzcinter naturá,&ar tem,fed arsagitextra , & natura in- tra fi igitur Lowe imaginari qpars eftin re, tunc neceffario cóti agere;ac fi eflet extra.&, fi hoceflet non effet illicdria inter nàm,&arté. & intendebat p hoc gp, fi actio artis p aliquid effct,quia eft extra,necet Eecá imaginati effemusarté in- jy TA Yt nonagerec BpsliquidiGd.ge notum eft per feipfam agere ;pptet zliquid/ue fit extra fiue intra,ma- nifeftum cft q hoceft, fm fem; agitautin maiori parte.arsigit cor. uenitin hoccum natura. D.induxit illud, quod fequitez hoc,&dixite1 quo fequitur &c. & ifta confecutic eft manifeftaex hoc pdedarauit,q illudjiin quo differtarsà natura, ni- hil operaturin hoc. agit pp aliq« & cum induxit teftimonium fupe: hocex hoc, fi arseflet in ipfa re tuncageretaac fi effet extra, dixit, 8 hoc magis declarat, &c. &&,qfn ar inuenif 1n Medicoqui curatíe: rein illud; quo. clas, acfi. eficies w2.&fi bocnon effet, tuncars no: age Liber Secundus A ageretpropteraliquid quia cft ez- tra.X,cum deftru d lli adio ex trinfeca operatin hoc, non eft dtia in hoc inter artem,& naturam, A. mecesfit as im rebwe, prre pini Vodautem ex necesfita te eft vtrum ex fuppofL tione fit;an & flmplici ttr.Nuncenim opin&tur quod *X necesfltateeft effein qu tione.quemadmodum fi aliqs murum ex tate exiftima B ret efle factum, qin grauia qui^ dem deorfum ferri apta natura funtjleuia aüt fuperne, quapro^ pter lapides quidem deorfum, acfundameta,terra aüt furíum Jeuitatem fupra aüt ma^ xime lignaleuisfima.n.funt. xt cen(jderandum cff. de necef" tate viri fit a pofitione,aut fim- plicuter.opinantur enim quod ne- efft ue im generatione ef fecundu. meds & exiflima]et quod paries ele nece[fario, quia grauia C Innata fnnt defcendere inferum, et lemia afcendere fuperim , € 1dee lapides,ey- fundamentum efl infe. rims tetfum , 77 lateres faperims , ja funt lewiora, C7" fupra omnia [op t funt lens emma. 37 popicrehquid, & y enftinitn u liquid , & q exiftéia finis Prendre geras tia membrorum in falute entisna- Asi di turalisnon cft cafü,& omncs Anti- xerür fc. Qui, dicentes caufam materialé tn masc pp cflcnituntus ex illa reddere cásfor 82 marum &a&ionum . opinabantuz D enim qp formz fequuntur de necc(- más &di- fitate naturam materiz,& cj diuet- mif fitasearum eft ex diuerfitate mate- J5rusc nei igit vale detruere hoc: e. nt fn ipfe opinabaf ccontra, £.qj ma- f&p.7 «. Via fequitur formam, Rc dixic Et Tes confjdcrandum eít, &c.i. & confy- & deala derandum cft de neceflitate exiflen ;&.&. 6c. tein rebus natoralibus, vtr (tex- Idé in£ in pofitioncformz fc» cum pofüeri- hac co musqp formafit, fequitur vt mate- &»i, ria'fitaut neceffitas inuenitur fim- pliciter, iex materia: qfn ifta neccf- fitas nó eft propter aliqnid, (ed fim. pliciterji.ex fc non ex alio. D.d.opi B nantcnim ifti, &c.i. ifti cnim , qui opinabántur q neceffitas eft in neratione. iex maria dni lesfuntin hoc opinantur de rcb* naturalibuseis,qui opinanrurin re busartificialibusq) domusgencra- turita,g füeniccuftodiensd calore, & frigoreex neceffitate , quia gna funt inca, defcendunc. «x neceflitate naturz grauisinferi*, & partesleuesqua füntin ca , afcen dunt de neccffirare etiam ex natura leui, & partes mediz exiítent me- éhocriter,vtligna fuperius , & lapi- deinfrinci: terra & lutum in me F lio. Etex hocexemplo ret nataracft mirari, quietum di- Git homo generatur ex hac gene- Honequia neceffe fuit vt paries, ues, d füntin co,defcenderenr, & uesalcéderent, ficut qui diit hoc in domo.Kifli non euadunt phüc. fermonem ab effe cafu? generatio- ncentium. qíf , fi partes graucsde- fcenderent in plantis, &afalibusex neecffitate fuz naturz, & lcuesafcé- derent, tunc conucnientia actioná partium graurum, & actionum per. L ijj ^'üum Phyficorum G éiumleoium in Glote illios fpeciei eriteafu.licethocin plurib* rerum. naruralium videarur é cSuerfo. ani malis enim teftea, i natura non in. tendiflet cuftodiam, deberet defcen diffz ineis parsteftea. Attamen non fine his quidé factuseít,non tfi propter hzc, nifi vt propter materiam,fed cá abfcondendi quzdam, & falu^ die eedeus iplum ibusin quibufcung ipfum,p teraliquid Ek non funt quide elis d ahí narurá, H nontíi funt propter hzc, nil vt materia (unt, fed propter aliqd vt propter quid ferra eft talisc vthoc,&huius gratia fit.hoc ta men cuiusgratia,non poteft fifinonfesca fit necefieeti i furírream efte, ferrari: opusipfius.ex fuppofltioneigi turneceífarium eft, fed non vt finis.n&in materia neceffarium eftjid ait, cuius gra fit in róne, Et'verum eff certe quod paries sen ejfet fine ilio fed ejfe. eite mom fuis prpteriflasufinteligus per V pane prapofitienem propter , ma- teriam [ed propter ME falutem, co" propter iilás fuerunt pose datoninipbains fnt propter. ni enim csl siii matir am nece|fariam , fed ejfe eo- Tu nO boc exiélimatur. materia fed prepter aliquid ver. dr ferra quare eil tdi f ey dice- fur, V agat. aliquid , ànt propter liquidez. ith, er mor ddad qud ferre exqui [e mece[jario fit ex ferro fi (ferra , 7 f tlie fuerit ein. ato, expofitu agitr efÉ nece (litas non ex fine fenta. neceJlitas emm. el nm feria, C7* lud propter quid eit definitisne . Etverum eft. ies nó Poi ani inbicéadilonqui material [c parictisnon futtpp hanccár del gssetiene nd quisintel ER ic przpofitionem pp, cá m intentam per arem , & fie cuítodia,& (alus.tuncenim erit* rum dicere,refpondendo ad qui fuitparies,cp parics fuit pp fua ca fam. D.d.Étcodem modo, &c.i codem modo eft dc oibus, quz ncranf ppaliquem finem intétu. qf impoffibilecit vt (it aliquid neillisquz habent naturam nec fariam in cfleeius fed effe ciusá: li materia f neceffaria generatio fua non facitexiftimare q pp ma riam fuittale/fed opinandum efl ipfam effetajecít ppteraliquid . intendebathoc.cum dixit: (edc eius&c.i.fed ipfum effe hmói,C illa fant neceflariai fuo effe , pp hocnon debet gsexiftimare cp: teria eft caufa cfle cius, (ed opin: dum efto cffe cius eft propter : quid. Etinlibro Alex. dicituri non propter ifta, (ed propter ma riam.i. & illa, quz funt ante finc in re,non dicuntur efe caufz fin nifi fm modum, fm quem mate eft cau(a finismmo finis cft ca e Liber A eiosprincipaliter. Et,eum pofuit. fignum. a payé ic aliacerportger mestanon gin et nem eie ahoct Bpfatqo £üaliqs eir Mie MET. it.qoais ferra babet mulie dé- lod quod eft condufo iftius ise o erri Im Ersanitqustun marcan io e£iftorum eft propter finem,nc- Lgs eniunturin re ET Dur cen iem we, k non. greriiqud vemon ttis ppma ER el iris oe inpendontur Te aliquid, funt propter form&, zs ma iivnezn:&r eo nó fant ne- Emipeeiqer hoc intende- peloe s eesiender etin 'qt in le E UE aque qid iniri Secundus 83 ferenda rum afin tend, aliquidserq nonintendunrur pp aliquid:ex Bas Antiqui errápctunt,& enftima Uücrunt gola, quz accidunt rebus, fant de neceffitate matcriz; Et hoc. componif'in fecunda. fic Res noni; luntex ma-- pesce non neceffarié, non füntex materia: resintea tz,non fant neceffarié non intétz. Quódait resintentz non fintex materia manifeftá eft.qf resinten. tz fübtex forma & ideo n6 fantne ecffariz. lonis:&forma non eft pp materiam: Terinséee nó L fünt pp materiam. Et potentia tius! onis dicli eft reriafiga- ra ic.Qn in reb? iibefes rogatur,quare | non detur p caufam materialem: sed tp doinrebus * grnerabilibus interro- af quare, refpondet per caufam fi- Bien: ergocaufe inalis eft aliad pofitionem,£ cau(à materiali. Et o&s ifte rationes Ew éontra cosqui non concedunt. ied eítnotam mpfefcncm. ceffarij fimpliciterCvt non fit pro- Hec£ di- prer fuam actionem, fedaftiolcius fpb entis ppipfum.&ifte modos neceffitaris qp Doriinrire smisscifiact *t bon fir. aqui efti iun d * pp Er e Es ceffitateunc ofa eflent neceffaria, «d Eftautem neceflarium Gin &e17 Diti, ne qudd i." rer t; quodi pedo a Phyficorum cum enim re&um hoc fit,necet^ feeft triangulum duobus rectis zquales hre.fed non, fi hoc eft, illud eft.fed fl hoc nó eft, neqiP lud re&ü eft.In jjsaüt, d pprer aliquid np eenntrari, f finis etitaut eft,& id qd Eante, erit, aut eft.fi vero nó,ficutibi, fl nó fit conclufio, principiü non erit * s Laddi: fic & hic finis,& id; gratia cui?. (non erit, *, aut n5 &) H I principium enim &hoc eft,nó actionis fed cogitationis, ibi au tem cogitationisactiones enim non funt'. . Er nece[farium eft mDotÍrina, €7 inei] fecundu curfum N atu- ralem funt qudammodo finulia . quonia, quia reium eft tale, nece" eftvt anguli , eo* trianguli fint pia es ps reHis pps Juerit tdle fuit illud. ed boc fs mn 41e talegliud mon effet retTum.Et. aerquefan pruter lud f mic intenta per sla fuerit. prafens, «ut futura fueritslla etiam , qua Jnnt ante,erunt prefentia, aut fu- tura.C7- fi non [unt ,quemadmoda agitur ilie, fi conclufio non fuerit , tun erit principium, fsslster bec. eft difpefitio finis, c7* illud propter id. boc emm etiam efl principii fed non eff principem operatwnis, fed cogitationis co", principium il. lie efl cogitatione , quia illie non elf operatio Ideft & neceffitat£ effein Do&ri na& in Nalibus eft confil quodá- modo,.qin in vtroq; inuenicnece( fitzsex pofitione. Et dixit quodar modo.quiaex prioribus in doctri hacon quum ftetiora, cü con dluo, dt pofizriorin (da fif. fequi£ex ppoüitionibus 4 (untpri resin effe;aucilla, d (ant prioratt porc fequuntpofteriora. Et (iili tudointer illa eft. qi, fi propóne faerint,erit conclutio neceffario, i non fzquité cótrario:& fi finis fuc riterunt illad fantante finem.&i hoc diuerfanf hzc duo.propofitic nesigitutfm hunc modum aflim: lanturfini , conclufio adt afimil: eis füntante finem.Et,cum dixi qp neceffitaseft in eisconfimilis,i ccpit decarare fimilitudinem,& xit:qf quia reum eftrale, &c. & doctrina. inucnifaliquod fimilec ecffario,quod eft ígnatione, qmm « effe propofitionum fequiteffe co: dlufionis v.g quia angulus extnn. cusin crangulo valet duosintrin cosfibi oppofitos& cum angulo f. quenti valet duos re&os, hzceft 12 hoc, anguli rriáguli fant equ lesduobus rectis.propofitionesig fantillap, quecit resconclufio* roeftillud,quod eftante illud , quod eft.& intendebat p re&tá tri ulum re&torá laterum. & intend it per talejhoc, qd extrinfecus v letduos intrinfecos, & cum fequé. yaletduos rectos. D.d.& non, qu hocelttalefuit illud tale. i. & no inia anguli triáguli valent duos: pw: necefle vtangulusextrini eus(ittalisi.gm hzc non eft cat illius.D.d.fed,(ihocnon fuerit,s i.fi non fuerint anguli zquales d busre&tistriangulusnon erit rec fü larerü, D.d.&illa, d fünt ppa quid, &ci. & difpofitio conclufi. «i propónibuseft difpofitio cori e Liber Secundus Ec im Poacierenria si M concu eruntin acto, &, fi conca! in potentis, propócseruntin Ionia Eram per ga Erproptnescum condufione , fi- cum his,d funt ante finem, iic quemadmodum illic, &ci, 3 pemsdimoduminon fuerit con- Scciecita d fabae nk faerintilla, funtante fin£, n6erit. por: fancin dodrina quaí nie (ant propónes, &illud , qd cít |uafi illa, d (ant ante finé, cft ccfo. dicto D anocn. eft priópif Ke Knut piu ED Tee dip petdplum ope rationis fed cogi! sentirian c cipi oparions d rincipiti cogi- pocogiationis equat illod BP ar. ipit i Enfrotc rfr E ctadarplacpa pacpum wrap. Wlinis erit domus, hzc ne^ EAE de prind; opationuns. &accidit vt ex. UR ii. itadone Eds dba fe optuiacf eie ius. & d.hoc, qa fünt & accidit eis, vt jtationis,& 'Ta- Ei odi üascopialons da Quare f eie Geri ut riter, auri niv ron Jerra erit, f ferrum mos erit. 84 feautomnino materiam, qux D Jppteraliquid eft. vt lateres, 8C domus. mon tí hzc eftfinisnifi vt materiá, ne^ queerit ppter hzc. omnino ta^ menjfi non fint,neg dom Vespisag die t vero, fi non fit. ferrum.neg enimibi principia, finon ranguld duobus relie rectis, Manifeftum eftigitur: Pen tin Phy ia. dm eei re cius. . feeit igitur vt, domos. enit, vi bia fnt mece[fario, aut vt E pum erunt prafentia, c7* pin m i 2er prium pter escis d rao Lenin A mie lm errare bm du nfi rigid Y ri [guod dicitur de materia C am metibw. Ideft,neceffe Eigió/fi domusfue- 9o nicae di qbus domusfit, finta domá,&hocint&debatcum d.vt ifla fint neceflario.i. vt ifta, ex 2 domus. fit int neceflario Tefle, fiara afi goóa£ domus : &hoc ? modis;ut vt fint fíentiacti eoautg P edrfenda: tia D d.&virma i.& vk ifta Ba 6 H Phyficorum e illo pps fuit materia. D.d.v.g. iv.g.qfn lateres, & lapides neceflc € vtfint fi domusfuerit:fed non exla. teribus,& lapidibus fequif necefla- fio vt fit finis intentus v. g. domus. neq;btintroitum in fine, nifi fm. materiam f. fm q» materia eft vna. caufarum rei,cuiuseft materia. D. d.& non erit pp ifta.i.& forma non etit p materiam,fed p ag£s. D.d. fed jlla-t materia. D.d.fi ifta nó fuerint A.forma,& finis. D.d.illic.n.&c. &. accidit exhocin generatione eftfi- mileci,g acaiditin Do&rina.i Do &rinaenim énon erunt propónes, fi condlufio non fucrit.v.g.qfn pro- pofitionesex quibus declarat qj an gulitrianguli valét duos rectos, nó erunt non fucrint zquales duob* rectis.& iam pdixithoc,fed iterauit. 1d£ fcp 8 illudad rememorationem. In libro tcB85. 1 Jd£. 87 &iibi. vero Alex.neqy illicenam erüt prin cipia trianguP habuerit angulos elus duobus re&is.i.qfn non fe- quit qfi condufio fit,y propofitio nes(int. D.d.Manifefítum eft igit, &ci.manifeffum eft igit q necel- tasin rcbusnaruralibus notat mate riam,&illum,quod fequitur mate- tiam de motibus, & non notatfor- mam,fqfn materia inuenit ,ppter formam,non forma propter iplam cum non fequitur materiam. Etvtregi quidé Phyfico dice da funt caufz, magis alit ea,cu^ iusgfa.caufa enim hzc materi, eftíed non hzc ipfius finis.Et nisis,cuiusgra.& qui pricipiü eft.á definitione , € róne peti£, ficuti ijs d $m artem.aín.fi do^ mus efttalehacopcrtet fieri,et effe ex necesfitate.e:cm fanitas. hoc eftjhacoportet ficti ex ne cesfitate AL e£, fic & fl horno: hochzc.fl vero hzc, hac. Et eportet Naturalem inten re bes duas cau[za , fed magua let intendere can[am, que cil j pter quid. quoniam ifla efl ca materie.Ipfa autem nn efl fin. propter quem (C7 principium de defimtiene y" rone, ficut efi rebws que funt per artt-Y. g. qi niam, quia demm eff tale , nec eftve fit boc. ev" quia fanitas ali neceffe eft vi fit bvc.ex fi loter quia bomo eil talu nei eft've fit boc. Et oportet Naturalem redé vtranq; dim , quia conítitutio r naturaliü eft ex ambabus,£ex rm ria,&cx illo,ppqd cft materia. d.fed magis. 'c.i. oportet. turaléfolicitari magis circa eaul finalé cum pp c&m finalem fitc fa materialis, & non pp cám m: tial£eftcá finalis. D.d.& princi eftex definitione, & róne.i. pri pium,ex quo fequitfi fuerit ne tasmateric;eftillud, qd contine finitio,& formain rebus com| tis. Etintendebat per hoc gp ,ci finitio rei fuerit pofita, fequitur teria neceffario in cécius. defin enim continetformam cóem, : priam. D.d.ficut eft in rebusar alibus.i.v.g.quia definitio do: eft continens,coopericus, defe à calote,& frigore, necefle eft v compofita ex teto,& pariete. & definitio hominiseít animal rz nale.neceffe eft vt fit compofit carne, &offe:& quia definitio 1 tatiseft difpofitioin membro, Liber Secundus A sgitfüam a&ionem in membro,ne cef eft vr ifta difpofitio fit comple xio,& hoc intendebat, cum dixit » domuseit rale,&c. Fortasfis aiit & in róneeft ne ceífarium.determinanti.n. op? fecandi qp diuifio hmói eft, haec aüt non erit, nifi habeat dentes talesjhi v ero nó,nifi ferrea fit. f£ enim & i ratione Qdam partes , vtmateria rationis, , Etrelium eff "vt nece[ferium Tatret in definitione etiam.e7" boc erit quando definerumws athionz » ferrationis quonia eit [cindere ta- li mede quod nen optatur, mfi [er- à babeat dentes tal modo: et hoc smpefcibile efEvt fit boc modo fs Fit ex ferro,in defimitiane.n.tt que duo partes funt, quafi materia. Quia defniionescontiaenn ge- nera & differentias, & gencra funt. forma vniuerfales,& differétiz for msz proprias,& eft declaratü qp ma- teria fequitur neceffario ex forma , rectü cft vt definitionesin hac (cien tiafint principium apparentia ne- € ceffitans materic.&, quiaex quibuf dam definitionibus non folummo- do apparet confecutio materiz., fed Ta ácfai- etiam in cis intrat materia, dixit: Et. Smé"si reum eft &c.i. & retum eft vrin nimi quibu(dam definitionib* nó fequa manie tur neceffarium ex pofitionedefi- wi coe nitionis fed itratin definitione qua Ege: dexi.& v. cOfecutionem.D.d.(i enim definie- 3h c6 rimus&choceft exéplá definitio- A; E * uis;n qua apparet materia ferratio enim,quia non cóplef nifi p formá » 8« & materiam ferrz,ideo intrat mate D riain definitione.ferrz, n. fi dixeri- musipfam effe inftim habens den- tesnon erit definitio,donec dicam? ipfam effeex ferro . 1» bns Seid Libri frate my loco tpfi Terty legebantur h fe cum ex Pauls tfrae pe pip Codice fententia, t0. Primi pb.pars effent deo e ex bec ad ilis gei iei ARISTOTELISg DE PHYSICO AVDITY LIBER TERTIY$, Cum Áfwer.Commen, $YMM AE LIBRI. A teri primo vía; ad. j. oftendit ad natu- Talem pertinere tractare de accidentibs communibus rerum naruralium. em agitur de infinito. reperiatur, B De accidentibus communibus rerum na- T twralium. — Cap. 1. MES à D Voniam aüt natu» e | cipium motus, & [ae ee] mutatióis:metho^ LT X0 dusauté nobis de natura eft:nonlatere nosopor^ tetquid fit motus. neceffarium. enim eftignorato ipfo, ignora^ ri & natur&.Cü aüt determina" uerimus de motu,tentand' erit eod£ aggredi modo de iis, quac videduu confequenter funt, Videtur aüt &9^- Zim motus Phyficorum G motüscontinuorü effeinfiniti aütapparet primüin cótinuot quapropter B dcliniencibus [-.] tinuum accidit vti (zpenume^ snero rationeinfini ci:cü in i nitum diuifibile continuum (it, Quia natura efl principium mo- £n 7" quietit , C7" tranfmutatio- mi:C7" 1s bac fcsentia intendimus nat urA:óportet ws narrare primo motum quid fit. Deindecideter- sminauerimes boc , dereominabi- mis "yniapuda, con[equentiti Ha, pt exiflimatur quod metm € de rebsa continu:C7" primum co- rum jj [équantur fcientiam de co- tins fl de infinute, dit multoties ch defimerimue con tinum Vti in eim definitiune infi mitectllud ensem , quod diuiditur in snfinitum,efl contintum. RE Ncospit notificare cau- M m, ppquam coatigit ME eloquiin hoc libro J motu,& de rebus, (fe- quunt motá. qíà, cum cófj 3 etus (it de natura,cuiusde! eft principium moc*,& quietis, fuit ne. efle ei declarare fm quot modos di citur principii & de materia Scfor ma primum principi mare Siu nio- riale/& formale:fed primum princi P (crutaretur de motu,& acciden- E S mores principium afit, quod tadonéde eft primus motor non potuit pfcru mow. Idé tan deco, nifi poft perfcrumatione X-Pb-4-f- democu.& incepit liic declarare Ae — exdcinitione naturz apparct. p ferutatio de motu elt neceffaria, & : C7" ides acci- cere: * *enópo pili materiale potuitdeclarareante i uod oportet Naturalem períc 3 vnaquaq, illarum partiá ac purum in definitióc,& dixit: Q* natura &c. i. & quia if apparuit fdi&is definino narurz eft pr. Gpium motus & quietis. i tstionis,& non tranfmutationis intendimus in hoclibro ride natura,cum intentio huiu: bri fitloqui de rebus cóibus oll rebus. smaroralibur iam locu mus, o prindpi f marclaolm reri pt ol tet nosigifloquide motu quid í Scum determinauctim? i defin rim? motum, determinabim* vnumquodq; eorti,] accipiunt Sniiole mótus d uz: auum incepit mor(. Et,cum dixit! uz 1t2 fc habentad moi & dixit: Écexiftimatur &c.i.vurc. diuiditur inindiuifibiliafemp, : inaliquadiuifibilia. D. inceepitt rare Son rderitio decontin exigit& cófyderationem deinfii M dixit:& primum eorá, &c.i rimum eorü,quz apparentez « 'deratione de continuo, eft coni ire deinfinito. D. deditcim hoc,& dizit:& ideo accidit muli tiens,&c.i. quiainfinirum cótin, continuo;aut ft definitio cius, cidit multotics, cum. üerinm continuum,acciperelfua definit neinfiaitum.continu(i enim cft xit:quod* enim di tumefítcontinuum.i. & diximus definitio continui eft illud, q4 di i initum:quia illud, qd uiditurin infinitnm eft continu: quodenim fdicatur fm gd,g a uergitur,eít. itio, Etdixit,vt; Liber A hi vf,sceidit multotieos qp ifta defi nico continui apud dicétes ipfum non componi cx partibus indiuifi- Mlibosedl con dinterantem 'Conunsum componit ex partib? isiibdibusnon conceduar hdc definition£. Et q.d.ideo accidit plu-- ribuscorumqui vcunt definitione. continui, accipere in definitione ei* iIni- Xin $di nonem, vtin quadr. códiauum eft camas iflud in cui? medio: itermi- de. Sia communi dudus abu P er octupat ct modici Ma Roh eid Ma & propterea qp cüctis funtcóia, & viia hzc confyderan- dum erit, cum propofuerimus Sperula- juogp iftorum.pofterior vo &c P9 enim eft de proprijs fpeculatio Ea. ca quz deccommunibuselt, king. — Eten bec impofübile eive setis ft filocu 77 tips, men fue. rit. Manfefrü ef igitur n. pter boc er" propter boc, iffa fant communta emnibus , oportet eri de eerum.co- *7- c Perfermeri de vimque perrabmini sue ibo »" Cum dedarstitg er definiio- me naturz aj oportet Na- fequeuübas motum,& dint: Q illo lotum, qua nc plopinqos biais et €oounuum , & oinfinitum (equi- turcootinuum,inccepit dicere, Et, quialocus,& tempus fequunt mo- Teraus 86 tum in rei veritate & vacoum,vtdi D. cuntquidam Narurales oportetét confyderare dc i(listribuscam con. fyderatione dc illis tribus przdi&is , Etdizit: Manifeftum eft igizur, &ci.manifeftá eft piter hoc, duod diximus,g ifta apparétin de- Initione naturz,&, quia ctiam ifta fant communia omnibus rebuena. ibus, * oportet nos in hoc li- Oporter bro loqui de iftisrebus:cum ifte: - d bert primdsliberjn quo loquituc me . rebus naturalibus:& de commv- ldéi pax ni oporretloqui pri* q de. io; mio fuo eid ieeteleidr ise Bri busis'hoclibro. Et hinc exprefíit puts fuam ntentionemin b hoclibro, &c1dL:- &illa,quz funtfübiedta ifliuscon- deats.c. fyderationis:& fontcaufze commu- 39- ibi nes,& accidentia communia, d ap- d&e ode, parentex definirione naturz. Ani p 5YMMA $ECYNDA. fus Quid cos uoces ecc cos Lt Defippoftis ane defi premelligendu.Cap. 1. Rimíi aie ficuti dixi, vdecoer- pod imus de Motu. Eft igi ^ Mi ROS] turcoríi, 4 funt;aliud ] EE uideadta oli aliud r tentia Et eorum, dj funt ide hocaliquid , i lud vero tm,aliud aüt tale, & in alijs entis fdicamentis fir , Eo/ rum aüt, quz funt ad aliquid, aliud quidem fm fuperabundá tiam,& defectum draliud auté fm actiuum,& pasfiuü,atqp oL, nomotiuum, & mobile , moti» uum.n.motiuum mobilis eft:et mohiled motiuo eft mobile, E t Phyficorum G rtiapiemus ficut diximm de Metu. Et dicamm quod veri ida fnt in perfetlione , et quedam in potentia . Et iflerum quodda de- monfiratur e[fe boc, quaddam de- menfiratur elfe bus quatitatis , et quoddam demunfiratur 4ffé bn 3 difbofitionis , aut. attribuitur lec modo alicui aliorum predica- mentorum entis. Relatiuorum au tem quedam dicummr [fecundum mag," minus c7 quedam [e- Hl cunda agens ,et patiens et 'yniuer aliter fecurd mouens , et moti . monens.n.eff mouens motum : C77 metum efl motum à mouente . $; Cum voluit definire motum,in caepit de illisque ita fe habétad id, "zl reu- Qd vultcdefinitequafi* propóncs. & incepit primo diuidere ensfm sctum,& potentia: & funt duoge nera,extra que non pót motusefle, aut nó efle mediá inter illa. deinde. pofüitfecundá propónem, & eft. entia diuiduntur in dect przdica- I menta, ad hoc, qj vultétéeclarare. €p motusinueniturin quatuorco- 1ü tn. Deinde pofüittertiam pro- pónem,& eft, $dicamétü relatio- nis qfiq; relatio 1eo eft fm magis, & minus, vrduplum,& dimidib, & mule scpaucum »&qfiq;eftrela- tioinco Ese petens qué- admodum .n. duplü drin refpectu dimidij,& dimidiü in refpetu du- pli;fimiliteragés dr in miedupe tieutis, & patiensin ref &q nóhabetc£nifiin moto , & acdpitrem motam;quafi differe tiam motus, D. d.&quoddam d monftratureffe hocjiindinidua fübftantiz, quoddam huiusqua titatis, i.indiniduum quantitati & quodéam huius difpofitionis, indiuiduum qualitatis. D.d.fm r. gis; & minus, ideft relatiuum,,« €ltin quanntate. D.dixitfm ager & patiens. S intendit relatiuun quod inucnitur in przdicamen agere, & pati. Etdixit & vniue Ger fecundum mouens, & m titfn quia mouens, & motum fu * communiora quàm agens, & P tiens,cum om.eagens fitmouer & nonconuertitur, Non eft autémotus fter re Mutatur.n.femp id, qd muta autfm fubftantiaut £m qui tü,autfm quale,autfm locun cóe veroinhisnihil eftaccip re ficuti diximus, qd neg; ho neg quantum,neg quale, ne aliorü pdicamétorü vllurn fi quare neqi motus, negg mut tio vllius erit prater ea, qued €afunt, cum nihil fit preter, qux dicta funt, Et nen efl motus extra ipf. res tranfmutaticn.(emper tran mutatur,aut in [nbflantia, aut Wátitate, aut in qualitate, ant frser nibil inuenitur eino cm ne ifl.a.d.quod nen efl ita, ne "ynum aliorum. icamentorà "ynde nece[fe efl quod nen eft m P nicr £96, neq, tran[rnutatio oimo 'U aj tis. Etinduxithocad declarandüq, ^ a presi d v ifs iflorum, qua diximim . Hc a&io mo motus eftactio motoris in moto, Liber Secundus 4^ Hoc etiam eft quartum fünda- 4 mentum ad hoc, qd vult de defini- tione motus, hi q motusinuc- nitur jn pluribus vno. frzdicmen to. Ecditi Et non eft motus,&c. i. & n6inuenirur morus extra decé predicaméta.qín tranfmutatá (em. per uanfmutarur aut in przdica- mento fübftantiz, aut quantitatis, aut qualitatis.sut vbiautin alio f- dicamento: & tranfmutatio nóin- nenirur nifiin tranfmutato:ex quo fequit vt motusfit in pluribus vno i .Et ifc (ermo com- ponitur fic. Moruscít in moto : & 3 motum eítin pluribus vnoprzdi- €amento . ergo motuscít in pluri- busvno przdicamento& nihil in- uenitur, &ci. impoflibile eft inue- nirialiquid vnd cóc iftis przdica- snenrisinquibusinuenitur motus, v.g. aliquod cóc iftis quatuor, qd fit vnum corum, neq; aliorum li rü :exquofequitur Yt motus non fit in alia natura f- Moms n6 dicamentis, & vt nó dicatur vniuo- bh def ce, Ftintendebat declarare.qin, qa pon motusnon df vniuoccjdeo nó ha- kim po* bet definitionem dictam vniuoce , C fed fm prius, & pofterius, (cd tá ta- &pofie- lesdefinitióesintrant in artibusde 1i &ales monftratiuis. Ecf queric de hoc Ld d. hic, p motus nó invenitin vno denis Pdicaméto , & dichá eft in libro de. Ln icamentisipfüm efle in predi Vilckile camento pasfionis. & fm hoc aut 55225 non debemus computare redi e. mentü | pasfionis »autnó. jus de áciéx diccre ipfim Tueniri pluribus vno 35.54. przdicamento. Ad hocautem dica bres mus," qin motus fm q non differt pk dl ic ad quam vadit, nifi &pp eq! ue fm magis, & minus, necefle eft vt *- fit de penere illus perfectionis. mo 87 tuf*o.nibilalind £g Par D tis poftaliam illius perfectionis ad Digreffio, |uam intendit motus, donec perfi- fQua 4ric diatur, & fit atu, vnde neceffe ct Vit pes vt motus, qui eftin fübftantia, 1n- bus dica. ueniatur in geaere fabílannz : & means. morus, qui eltin. ju&titate,in gene- 5: " Tequantitais: & militer, qui eft Mona? nrbi qualitas fm aurem qret ctione, ad viaad perfe&tionem.que eftalia ab vadit, nii ipla períctione eccle cit vtfitge qui feci nus per fe. via enim ad ré eft aliud 22) ma- abipla re. & fm hoc fuit pofi pre- rangs dicimenram perfe. &iflz modus celis & vc eltfamofior ille aute eft verior. fit degfe &ideo Ariftot. induzir illum mo- s dum famofümin przdicamentis, & iftum modá verá in hoclibro. ger Vnüqdg auté dupliciter in» tiiomsnt eftomnibus,vt hocaliud,n.eft hil aliud& formaipfius, aliud vero priua, 1 fatio tio:etém Quale, hoc.n.eftalbü, Eng à illud autem nigrá:& fm Quan peres tum, aliud, n.perfe&tü eft, aliud 9i dir vero imperfe&um. flmiliterau nec tem & fm Lationem, hocenim tnit i furfum illud veto deorfum,aut potum, aliud quidem leue aliud vero vt dicere. graue.quare motus, mutatio D is fpeciestoti funt, quot entis, conátefi- Et "num. ifloeráemmum E —— efl duobus modi g. quonia illud, aeter demenflratur e£ Kec, dema Vien. 'atur per formá, et demaftrarur 9 per prinatunem : (77 famliter in. walitate:aliquod.n.eft albur,et. qued nigrit:e" fewliter m qu fitate, aliquod efl perfec et ali- 4 wm,n Tranilatioe, lqued eft füperim ,ey* diqud Phyficorum efl inferion , aliquod lene, 77 alis rane "vnde neceffe eft'v tet fint [Decies motus C7" tran/mu tatione , quet. funt [pecus entis Cum pofait «p definitio motus eftambigua,quia inuenitur in plu- Tibe przdicumentis vno, kv it e non ter Jom efl mortscalis ed K quia mo: tusinucnitur in vnoquoq; ü sotusin duo, vaum nob] lius, Sc aliud vilius, motus,n.qui eft in eo- dem £e de vilior oppofitorá sd nobiliuseft nobilior, &qui eft H à conrrario cft vilior, vtmotus de 1 Prfsergo. n6 cffc in cffe, & de eficin nó effe. Etdiait; Et vnumqdq;iftorG,&c. i& vnufquifq, quatuor motuü in venitur ih eod predicaméto duo- bus modis, qfa tranfmutatá in fub flantia, m man utao c" »gàq; iur in eflej. Trey qfiq; demonftratur in priuatione forma. morus.n. in ca- Tasfine demonftratur o motü ha- betformá, dé generauo, &in quo griuatur forma, dé corruptio. & fi-- fuiliter in fine tranfmutationis in qualitate, qfiq; demonflraf', fm eftalbü,& qq; fm q cft nigr: fimiliter inquantitare, qfiq;fm qp eitdiminutum,& qfiq; fa eft per- fe&&:& fimiliterin tranfmutatióe, iq; finistranfmutationis eft efle (aperius,& qiq; eft inferius. D.d.& aliquod leue , & aligd graue. forte. eltexemplá de motui vbi.i.g mo tuminloco qfiq; mouet ad hoc, vt. fitleue &in atu, i.a(cendens füper. aliacorpora,& qfiq;,vt fit graue in , a&to,i. vi t (üb aljs corporibus. Et forte eftezemplum de Generátio- ne, & corruptionc. clemenma enim. tranfítdtmentor de grauitate infe tatem, & de leuitatein granitater D.d.neceflc eft igitur ex hoc, &c. necefle eftigitor ex hoc, quod di mus, vefpecies vltimz motus fi tot, quotfüntfpecies rerum mot. rum; &fünt. vt hic a| doz,Lin vnoquóque predicamer t0. Vtrum autesm inueniarur mc tus in alio predicemento ab ifl quatuor, iturinQuinp Motus definitio exrebus proprijs tram * Iuifo PA vnü Dn aüt potétia, ei? ql pot tiaexiftit quaten? hmó Mod*évtalterabilis qde, qui tenus: ile Alteratio : aug métabilisaüt, et oppofiti deci fcibilis(nullü.n.eft cóe nome i vtrifq)Augmetü, et Decremi tü:generabilis aute, & corrupt bilis Generatio, & Corruptio cius vero, q& fertur, Latio, Etym d nerum dimidatur inillud, e d1fnet illud, quod efl potetia, th Moti erit perfetiio cid L] Je potentia, fecundum quod eff t le yg. quoniam perfetlio altera 4, quando alreratur efl altera tie , et perfectio «ti, 6 fui hfc, er diminuti : € sen babent num nomen comm ne ambobws , qued ef! augmen IWP, C7" Diminutio : eo &i generati, C7" corrupti eft Ge ntratu, Cy" Cer?aptio : ey perfi Gio trenilati eft arentew. ur Liber €& Cum pumeraeltills gos debertt. A federehocquod dicit de definino he motusjincopit definire eá, & di- xit: Etcüm vnüquodqy, &c.. cum torque eri motusdiuidaf in potentis, & a&tüi. qf Map d torum qfiq; eftin potftis qfiqy in actu: & mani! eft períedio rei motz-: ergo manifeft Er 15. eius, fm qeftin potenti. Etaddi- Documen ditin defióne,fm x eft in potétia, "UL —— quisomnemotd, ge inadu, poma Pediontfi »ftu, jn adtu,non QI, in qct momm perfedtioné (ed indcféne fm q» eftin potentia qnz df motus, Ecvud. Demdeinorpitdemonftrare con. 249 venientiam i(lius definitionis vni- €uiq;generá motuum, & dixit.v.g. q^ io alterati, &c. i. v.g. qi tiayft nd, dra do ia,eftil ju Iteratio:&: tosug Dun dime] fA) füntin potentia,eftillud,quód dici irum, & diminutio:& perfe Gio generati, &corrupti,fm q fant in potétia generatio & corruptio: € & pfe&io translati, fm q eft in poté NAE T ID . manii Initio moraseftcóis moral nouo, &ater no.& filt etiam appatetex hac dcfi- Bitione contingauo motus, motus enim,qi quiefcit, erit perfe&io ei*, quod *) a&u.vnde videm*q mo tusaogméti,& alterationis funt pla. 1e5motus . non enim poflumusdi- eere q augmenrará cft morum vno motudcinitio aogmenti v(q; ad fi-- nemi enim mor" eiusin tpe fenfibili. & fimiliter € difpofitioin uribos alterationibus, dei duasper- haber Tertius $8 bile cft vtin toto tpe augmená t D fom» &non pn à lu. motusigitur Augméti de ini Mo* t0 morus ad com penitus mái Ir] 1ibus motibus, & pluribus quietib*, sd ad có in vnoautem motu translati, quieft ponkar ex de principio ad finem,non ioterpo- Hbrmod nirar quies. &ideo continuarioeft s i. : ior in eo. &credimus hoc Is, vide inaugmento,& alteratione,quia vi ,p boc. 8. demusaliqua anpei peranná vno Pere. digito . & remotü eft vr ille digitus diuidatper osparwestpis illi* anni, qff minim tempus fenfibile non. exco partem fenfibilem, cd non crefaarplanta continue, Motus definiti re rebus communium Vodauthorli mona al 1 hinc manifeftum. Cum en adificabile, qua ten? taleipfum dicim? effe'a&tu. fuerit,zdificatur,& hoc eft edi, ficatio, fimiliter autem & medi catio,& volutatio, & faltatio,et adolcfcentia,& fenefcentia, Et declarabitur quod mot Joc,ext boc quod narrabo. tedio y tatum enm mn dicitur adificari 1n aLfn , mifi dum ms edificamom, € bec efl adificari ev fenuliter addicere , 7" medycari, 7" labi, € titubare. " Dicit: Et dedarabit,g mor*eft pfe 2 Gio rei pot£tisfm qj poteft ex indu ione tsfimurabilld zdifiart ent n6 dfefle zdificatü gf ceffatab edi ficatione, neq; q8 nondá zdificaf, fed dá zdifica;[& illud eft perfe&tio zdificati,& zdificatum non eft non zdificarum , nifi o habet. porn. & Phyficorum G &fimiliter eft de addi(zente & medi cinato,&de lapfo . dicimusenim in vnoquoq; iftorá effe tale dii babet. illam (pém tranfinutationis, fm qj €ltinpotentia, Cum ipit zdifica- tio eft pfettio zdilicati fm qp e(tcdi ficat, & fift in alijstranfmutationi bus manifc(t eft q motuseft per- Moms eft feclio moti, fm q elt moti. &quia. perfecio. non eft mori fm q eftin poté- iq £ia tia manifeftum eft q motuseft per Pound, fccio moti, fm q eftin potentia, yr Quo patTo vna, cy» eadem res dicatur c[fe. inpotentia, ey inafTu. Cap. 4. H Voniam aüt quzdà ea^ dem & potentia& actu funt,at nó fimul,aut nonfm idem, fed vtcalidü qui^ dem potétia frigidum aüt aut multa iam agent , & patientur: feinuict .omne enim critflmul actiuum, paffiuum : quare & mouens phyfice mobile eft. o£ enim hmói mouet, cü & ipium moueí£, Videtur igitur quibufdá oc,quod mouet, moueri. fed de hisquide exalijs erit manifeftü qo fc habent. eft enim quoddà 1 mouens& immobile. Ef quia 'vdensa aliqua eade. eje in potentia, C7" in atTu, fed mn animal fecunda dern, v. 4. ealidü «lu , C7 frigidim potentia : funt enim plura , que agunt in inuict, €7 patitur abinsict-omma enim 3a funt ex eque. gnat inlimal, €v' patiuntur ."Ynde nece[fe eft vt. quicquid mouet naturaliter , me- Neat ur. Et quidam exiflimauerunt. quod emne, qud mouet, mouetur. Jed boc declarabitur alio mado boc. efl enm aliquid quod mou € nen mouetur. Quia videmus res fenfibilese duobus modis, aut in potétia.aut a&tu,fed non fm idem , & codé m do, qí impole cftaliquid eflc ca dum in adtu,& calidum in poten fm eundem modum:(ed idem in fpedtu eiu(dem qfiq; eft in posti qiq;ina&u. v. g.qfh aqua qq; clidainattu, qi; calidatap tentia, in refpe&u aüt duorum: ingorrmtia, &inactujf in potent pecu alterius,Sin actu reljed reliqui &filt in refpedtu enídé. duob* modis.v.g. qfi cibuseftag incorpus, fm q cítpanisin acu, patiésabipío,fm c» eft corpus in. tentia.neceffe eft ipit vt fint hic. qua;que mouent fe abinuicé,& m ventur abinuic£, & qj hzc duo fi vera Cagerc & pauinfimul edin fpe&u duorü,nó in refpe&tu ciu(d d. necefle eft igitur, &c. i. c fii aliqua, in quibus 1nuenif potenti & actusinfimul,necefle eft vcilluc quod mouet fm bunc modum, m ucatur, Et intendebat,cüm dixic turaliter, illud , quod mouct, fm « eftin potentia mouens, D.d.&qu damexiftimauerunt, &c. i. fine determinatione, f. vt fit compofit ex potétia &actu . fed non eft veri fcdin fine* iftiuslibri declarabitc qp hiceft moror , qui non mouett omnino, cüm in eo nó fitaliqua p tentia:& innuit Platonem. Eiusaüt,quod potétia exifti actus,cum actu exiftésagit, au idéjautaliud, quatenus mobik motus eft, dico autem quaten fic, eft enim zs potentia ftatua attamen Liber Tertius À attamEzrisa ctus quatenus cs, motus,non eft . non enim idem tftari effe, & potentiaquadam. mobili.qin,fi idem effet (impli^ eer c fm radonem, ,evtigs seris, quatenus aes, actus motus, Motir autem cim , quod ef n Fetentiaseil ines, qid cf, quan- do slind quod t in perfethone, agit. «ut per [e aut per ad fecundo quod e muti, co^ telo er bec, quod dico fecundum quod eil mo- B efl in petentia idoli »[dd perfetto vupri fecundum quid ef upriisia eit maru qiditu noris ip. fin effe motum per aliquam pet poi babet px intentie- tem fnpliciter.ey" fi baberet ean dem intentionem iciter tunc. etin definitione. effet motws . erui a ER natura- lia füntin potentia, &actu infimul, aurinduobustemporibus in refpe- &uciufdem;autin codem tempore refpc&u duorum, aut ciufdem , fed € duobusmodis,& q motuscítt hoc genere,inc dedarare q» motus. Ci peso extis fm pellit poten- tia, nonfm g eft in atu ,& dixit: Motusautem cius, &c.i.motus auté €iusquodeftin potentiz eius, qd exit de potétiain actum , inuenicur. faL&og inilloquode(tin actu, T [&quau- son td. doi eft in actuagit:] & hoc I quod cff q cft morti, &non fm qeft ?9*- in aQt.v.g. quoniam cuprum eítin eGucuprum,&in na idolum & perfi cupri iradu, fm quod eft caprum,non cft motus, quopiá $5 tuncquiditaseiuseffetin motu, (ed B adio cuprique eft motuscíta&io eius fm q eftin potentia idolum, intenditquoniam, cni potentia in. aliquo fucritaliud ab actu, & mot* non eft perfedio rei fm quod eftin. a&u,neceffeeít vt fit perfectio eius, fim eftin potentia.&,(i motusef- fetperfecio actionis, tunc quidita- tesrerum effent motusfed mot" nó eft perfc&tio adtionis.quia quiditas cuprique eft perfcdio ciusin actu, noneít q habeat potentis ad mo- tum.quoniam,fi hoceffet,cunc po- tentia, & actuseffentidem. Non eftautem idem, quead, E modum dictum eft. Manifeftü eftautem & in contraríjs. poffe enimvalere;ac poffe egrotare al terum eft n&g; ggrotare quide, & valere idem effet, fubiectum. autem,& id,quod valet, atque €grotat,fiue humiditas,flue. fari guis vnum,& idem eft. qm alic. none(tidem , quemadmodum neg color idem,& vifibile,pot- fibilis,quatenus posfibile, act*, manifeftum q» motus Et intentio corum non eft eade, "rt domi. Et boc manifefi e$t an contrarys. [anii enim in potetia aliud. £ ab infirmo in potentia.et Je slum fermonem debent habere eandem intentunem.ubie Gum enm eemii.er" efl illud, Janatur Cr" infirmatur fne fit lra boc non fit idem. [icut color ey wi fibile non [unt idem.manifeffi eft iod perfetlio eima. ot ali- Dar SD. quid Phy.cücó. Auer, teri cócra. siarü (unc. Phyficorum € quid ecsondum quod poteft , illud ei mitw. 70 Etiptentio actus cd potentia in. fe demfata non eít eadem, & fi füb- je&um fitidé. &hoc eft manifeftd Tn cGtrarijs fübic& d.n eftidem , & füntin maxima diuer(itate.v.g.qín. hoc demfatum effc in potétia anti, éft aliud à dicere ipfum effc in poté a infirmum.&,fi duo diuet(a cnt dem, pp hoc fubie&um eor(i eft idem,contii vt potentia ad iri firmitarem cfleteadécum. tia Ad fanitatem.& fi hoc cflet, unc fa- nitas&infirmitaseflent eadem. qd eft falfüm.qíà potentiz rerum con trariarü fant contrariz , D.d. £c fm. concrark. fe vt aliqua duo effent ides quia (ub. Coofile-. jeQum eft idem, aliq ecc. no. &aun eflefa- pumin itia & infirmumt sentia cfle itidem, quia fübicétü fà nitatis & infirmitauseft idcm. "É humor,aut fanguis, &c. & cum ali- Suid effein a&u, & in potentianon Pridem, quia fübiedlum illiosct idem ficutcolor, & vifibile nó funt idem,& i fübie&um fit id& manife- fm Ey pfestio rrr yr! pod liquid,fm qp poteftillu. mop, os io riusfm qt inaftu. q.i pfedtio actioniseffet motus, tuncquiefcenseffet motái, & rác q - ditatesipfarum rerum effent mo- tus, vt dixit. eMihicE uod igit eft hic,& qp accidit -- moueri,cum actus ifteeft, & neg prius,negs pofterius,cla rm cit contingit enim vnum, iq qfig quide operari, qügs E» non.vtzdificabilequaten? diflcabile,& zdificabilisad, quatenus eft edificabile edifica illum (ermonem,&c.r.&effecnecef. Pe. n-edificari, fecundu tioeft.aut.n.huids aedificatio, aut domus ac? ít edificabilis fed,cum domus fit, nonamplit zdificabile eft, dificaturauté tio aüt motus quidam eft. At vero cadem conucniet ratio & inalijs motibus. , Et declaratum eff qid intes- fio motis C hac, C7" quod e[fe eim debet effe m ene iln, nec. ante, nec pfi veruna, n.est po(tbs hdibietipri iqua bera, et men cadat. "v.g. catum. perfe- efi pi «dificatum,eft adificatio.adifica tie-n.eff. a£io adificati , aut de. Pt mw.fed,cum domm eff , tunc moi f edificatio.ergo nece[fe el ve ad prin pci enim ej alique me twm.Et ille ferme eft é MENIEDI 18 CL eT Pho i Etdeclaratum eft q definitio m qp tuseftifta qp debeteffe in a&iont quz eftin potentia, dum eft actio neq; ante, ; poft. Dd. vtrunqu enim eft pofübile,&c.i. & hocneo fe eft,g vtrunq; iftorum eft poffil lein moro, vt aGio fit in eo, in al bora cadens,& vt non cadat in ali & impoffibile eft vt in co fit motc. antequam aio cadat ex co.v.g.q dicimusq perfecho cdificati fm eftzdificatum,eft cdificatio,que motus zdificati, non ante, neq poft:anteautem impoffibile cft, non babet actionem; quz eft edi catio: remanct igitur vtzdificat ditt ao zdilicu aot actio ci qu Liber Tertíus Hát difieard cfl.v.g domus: domus non cit edificatum, neq; Sranfmuratum : ergo vt tdificuio fit a£tio zdificati fm eftadificatum, i. fm q cft ctiam in. pountia xdificarum, Defiruitor Antiquorum opinvo de Motme * definition, er tradiwr cin defom- tioni Ca.j. Ved aütbene di&um fle manifeftum & ex js,d alij deipfodicunt,& €x €ó,q nó facile eft definire ali 3 teripfum,.neqs.t.motum , atq sutationem ponerein alio ge^ nere poterit vti is, negs rial dixerit deipfo, rete iunt.Manifeftum aüteftcon fed fyderantibus q» ponunt nónuL Bipfumalteritate ,inzqualita qi non dit dicentes c£ juorü nt iü e ifluealtera fint, fiue inzqualia flue non exiftentia. tt declerabitur £t boc ee reti ex bec. cile eff spfum definire alio mo c pin qur Moti fim,CT" tranfmutatunem in alio dee armat remet? manfcfum ef cj, qui cenfode pofiérunt ipfim dixerit eni quod toti € alites Crexitins ab litate, quod mneif.ev- lorum nece[fe cfl moners , neá il. hd quod dind se iud, qued Faeguaeynes iliud, gud non cff. 90 Dicic ErdeceniBiraretam in, n i.&apparetctiam 9 hoc, dixi 13. mus f dchinitone meras efl. 1eQtü quando siquis uerit quidalij di- xerunt deillo.& quia fermo aduer- farij non eft contradi&torius verus, dixit'& quia difficile eft,&c.i. & ga impoffibile € definire motum alio modo abco, quo nos definiuimus ipfum, quia.aullus poteft ponere motum fab alio genere ab co,füb quo nos pofüimusipfum. Et,cum. narrauitboc,ncerpit er- rorem aliorü,& dixit: & ifte fermo eft redus,&ci.ci qui cófyderauerit. definition£quaalij defihierunti] fum. quidam.n. dixerüt ipfum alieratem,& quidam exit ab zquat litate, & quidá ipfam effc non ens. nullum iftorá eft motus. qn, eflcttunc quod diceret aligd iltori effe,eflet motum. figitur motusef" fetalictastunc o£aliud effet moti, &.fieffecezitusab zqualitate tunc. omneckiensab zqualitare effet mo tum.&cít magis remotum vt (it nó Non ens ens quoniam non ensnon traníina. mia tarur. Deinde d. & nullum iftorum y 4,77. mouecur, ideft &, fi aliquodiftorà lece 7r effet definitio mo:* , neceffe eflet & 77. juxcquid diceretur e£ aliquodillo- Ak ipfam ime bene mo F tom. Etdebesícire.g ifta definitio Deeunt- non elt manifefta per fe fed tantum debetinneniri per aliquam viam ea rum, in quibus inueniuntur huius i initiones, aut pet viam pe&nido.- ljuifionis,aut per viá compofitio- nes nifr nis.definitionisautem ignotz naru (gnoez ne raliter neceffe eft vtin eis vtatur gs eee t vc fyllogifmo,aut in declarando dcfi- qui tjo, nitionem,& definirum effe, quádo &cl4« x. virunque fuerit ignotum, aut in de dalz.c.r lardo quód definitio eft definin, M. ij. quando Phyficorum G qfi definitum faerit manifeftum p C, definitio ignorata. Arift.igitur in dedarando definitionem motus vtitur tribus/.diuifione & inductio ne,& viaacceptaá contrario,in qua declarauit qp, eftimpoflibile vt p- fectio,quz efl motus rei motz fit, fm qeitin ada, eft perfectio eius, fm qcítin pottua:& eft diffolurio quzítionisin illo loco. Sed neg; mutatio,autad hec, autex hismagiseft f ex oppo^ fitis.Cau(a aüt,curin his ponat illi,eft,qim indeterminatum qd gi dam vt effe motus .aleriusaüt coordinationis principia, ex eo quia funt priuatiuajindetermi^ natafunt.negpenim hoc, neque tale,vllum ipforum eft,qim neg aliorü quicquá pdicamétorü , Etfetiam tranj 'ationenm sre adiifa,er fiers ab ifl von. eft di qnin quàm fieri aboppofiti .. Et cana propter quam pe[uerunt mo tum in illi intentionibus efl, que miam motus non "videtur babere. terminum apud quem ee[fet , 7 1 4Ud pricipia alterim pati in capitulo, priuationis, non ba pon itionem.nullus enim eo- rum eff demonfiratum effe boc, ne que ejfe in bac diffofitione , ne in lys predicamentis. Didt.Et ctiam, &c.i.etiam dicc- HJ req tráfimutatio cft de non ente ad. non ens noneftdignins,Q dicereip. fum venire de ente adens. videmus enim 9 tranfmutatio venitdefor- main formam,(cut venit dealieta tein alietat£. ifta igit ola fhntacci- dentia motui,non c p ifta fübflan- tía motuscó(lituac Ércim deftrn. xitdefinitiones, quibus vtebanfin motu,Icapitnarrare cám , ppqoíá defiichunt morum ils deleico- nibus,& dixit:Etcanfa, &c.i. & cau- fa, pp quam ifti dcfiniebant mot iftisdelinitionibuseft, qín motus, cüm fitde rcbus f non pmanent,vé nóhfe definitioné : delinitiones.n. füntrerum pmanentid: & q», fi ha- beretdefinitionem, cellar, &de- fluerct& q.d. motus vFnon hie termint,apud qu£ ceffet, vtinnare funtres pmanct apud fuasdefinitio uerütg mé- tusnon hétdefinition&& «ifta, fünt principia partiscontrariz par- uieflendi,non hüt definitionem. f. rs priuarionis,exiftimaueruntq juif ex hoc vt motus fit fübhac tte (eft pars priuationis. Et pot Vifdisermoniseft ex duzbuime- gariuisin fecunda figura, & vtraq; Propofitio eft falfa. motus.n. hétde initronem, vt declarat( eft,&priua tionesétquodammodo habent de- finitiones. Etinteaditp parté hoc, quod Pythagorici opinantur, [1 principiarerum diuidütur in duas partescontrarias, & q vna parscon. tinet illa oppofita qua: funt magis in capitolo priuationis, & alia pars continctillaquz fünt magis in ca- pitulo habitus, & ponebant in vna. decem, C bonum, & zquale , & impar,& vnum, dextrum, & lumé, & mafculum,X quietum, & re&tit , & jdratá,& oppofita iftorá i cap. riuationis.£,gaomnia apud iftos [untin altera iftará duarum partiü & morus noneftin cap. entis, ergo eftin capitulo priuationis, quz cít non zquale,& aliud. Cur Liber & Curautem videatur indeter. fnipatus efTe motus,caufa eft, qp ncgyin potentiam eorum , quae funt,negr in actum,licet ponere ipfum fimpliciter.neg; enim id, quod poteft effe quantum, mo^ vctur ex necesfitatt, negid, qid actuquantum eft, Et Cam[a in boc pid exiflmas serunt quod metis non. babet def Wtienem eFÉ quia impo[tibile ei plum poni in potentza entium ant. 38 aL tone eorum fempliciter.quod. D enim efl im potentia aliquod quam fum pen eft neceffe :p[urm moneri, tum in alin. 14 Cüm dedarauit qp caufain hoc, qp pofüerunt motá in principio ca- [Und priuationiseft quia exiftima ipfum e£ priuationem , fcozpit darccaufam exiflimarióis . & dixit: Etcaufain hoc, o exiftimaucrunt, &c.i.quiaimpoffibileeft ponere genuscius. tia fim pliciter, aut actus imp?t.nullus.n. poteft di eerein co quod adhuc mouetur in. 'tiaspíum moueri in au. v.g. qinillud, quod eftin pot£tia aliq quantum,nondum mouet in quan to,neq;illud , quodeftin actu etiá juantum,mounct, quiaiá quiefcit. im motus non eft füb potentia Lack A fimplt,necfüb actu fimpliciter :& A eis bzcduofünt duz partesentis:ergo terpoun DOn eft in capitulo entis, (ed in pri- E gatione. &laroiteos adus medius 1 inter potentiam, um,qui Iro) potentiz, fm q eft potentia. m Etmotus actus quidem ali, quisc£ videtur imperfe&us tfi, Tertius 9t caufa autem eft, qii imperfettü D ef ipfum posfibile cui*eft ac0, motus.Etob hoc iá difficile eft acciperequid ipfum fit ,aut.n, in priuationem neceffeeft pone rejautin potentiam,aut in acti vidt eiepoticacinquinr ig vii inquitur dictusmodus, actum quidem quendam efíe,talem aüt actum, qualem diximus, difficilem qui décognitu,fed qui effe posfit. xt exiflimatur quod snot fit tlie aliqua, ed atii imperfetla. rta hne qun slsd, * eff mn petentia metum c7" ef [wide efi motu, efÍ mm erfetfum.Et ides fcire quid fit ej m uin priae au petita » aut in au fimplicuter:ey" mamfe. fim cft, quonam impofübile efE. apfum pom idi fer reme- Bet igitur mode , quem po[üirmue e eit ipfume[fe atfum, fed md lygere ipfsm ejJe a£ism fecundum. modum, narrauime,, eft dif fie fdtamen pofle uid Cümdedarauitcám', pp quam 1$ Antiqui pofüerunt mori füb genc- repriuationis, narrauitq» mot" eft pis ina&u,non in priuatione , eftactusnon pfedtus. và Anug, exiftimauerunt ipfum effe füb pri- watione,qf actusnon pfectusfit p« pinqu* priuationi. D.d.quod.n.eft 1n potentia &c.i.& cin com? tuseft actio nó pfe&acít,qín illud, cuiusa&io eft motus,cít non perfe» M ij eum Phyficorum € &umquiseftin potentia, & ga eft. eren difiale fác quid it, D.induxit rationem fuper. Bocquod efta&usnó pfedtus& di- xit:neceffc €.u.&c.i.fed apparet ne- ecflario ipfam efle actum non pfe- Gum.neceffe eft. n. ipfüm ponifüb priuationeautfub. itia, aut füb Su perfeAo:fed non p8t poni fub :liquoiftorum: ergo remanetibm. poni in adu n6: ,&eftaa* otentiz. D.d fed intelligere, &c.i. Dipfum intelligere actum eft dif- ficile,quia eft amperfectusin (e dif *Difical- cilecatmin * cognitione qq; eft. usi cof propter rem latentem,& hoc erit p H.prerimperfe&tionem faz naturz.ac tile d? adit igitur motui imperfedio pp ppc eDicationem eius cum potentia : & : &hok idco erus definitio latuit Antiquos, erit pp im fed, licec fit difficilis, t épofüibiis nig, Moueturautem & mouens; coofife de ficut dictum eft,omne,cü fit po ue 74 ftia mobile, & cui? imobilitas Deci. quies eft.cui.ncmot? ineft huic. & in hoc ámmobilitas quies eft. nam ad VPhe I& hocagere quatenus hmói, idip tione. 1. fü mouere eft: hoc autéfacit 1 tactuquare fimul & pati£. iccir. mec11. co Motus eft actus mobilis,qua. de ac tenus mobile exiftit. miime — Efemme fuod mvuet natyrali- Vide co, (ef » rremetur t dixama cum in Zim, — petentiafuerit monem: , C7 ce[fa- fie ew à miu fuerit quies. ce[fa- Bo.n.eine cis efl motus efl quies 6i. aL fra, n.eite efl verme banc int tionem C7 fecitdum quod eft tale. FÉ monere: e" fuat. um:ergo necefe efl've patiatur eum [na aliene , C" ideo etió Me peromta TE . hecdixit:&ideo etiam Motus, & nw ff prt seti, fecimden quod eif metum. Dict omnequod mouctmo pesciser a |uia morus. n cundum q eft in potentia, ideo on nequod: Souesooetur, cimip tentía fuerit. monens mou&squi doque,& quandoq; non. enim huius motoris de itia it s&um eft tranfmutatio. &, quiae perium huic motori , qp eiusce io à motu elt: quies quia quiesi. uenitürin co,quod reapit motum. &ideoexigitiftam fecundam * di fpofitionem in co.potentia enim, habitus funt mouentesin potenti: cum aliquando moucantikaliqut donon.fed non dicuntur cüm non fintcorpora.& dinit:& oc fatio cius, Sc. & q.d.& omne; quo mouetexeisquz mouentin pote: tiaquando cellant à motu,& cefla tio eius faerit veraquies,nó moue. nifi moueat. (ed actio motorisno eft moucri.illud eni, quod agit mt tum,fecundá qp ceffario eius ab hs a&ioac;eft quiesactio enim jppri fibi fm q eft mouésin a&u,cít m. uereon moucri:(td , quia n6 ag hocnifi pereonadumenm fitec pus;idcocótingit ci ncceflario mc veriab. mouet: fed hocn eft(ccandum q eft mouens, idcft cundum q cft in actu, fed fm q e in potentia mouens:&tale mouen & motum füntilla, quorum mat macft. » vt umefti libro peri Genefeos: & idco. m ilia non mouentur ab illit mouent, Er,cum riotificau i& propter boc, quod diximus, q Tpotoc mouct pct accidés;ideo m« ( t Liber Tertius À elt plettio moti pfe, i. fm qct Toctmi- motum,non io motoris, Et "* induxithancdifferétiam ad hoc, fi 1acg definiat motum piftam aliam del efle no- hitionem [quz eft notior; prima] tix pea. fed prima demonftrat magis(ubf tiam motus.ifta.n.definiuo eft ma- erialis prima aiteít fm formam . *Accidit aüt hoc tactu motiui. «quare fimul & patit.Formáaüt fmper afferetaliquá id, quod tnouct,aut hanc,aut talem , aut. tantamque principiü,atqg cau famotus erit, cum moueat , vt g actu homo facitex eo quod po/ es fe pomo drominem . Et bec (emper accidit per conta Fam moteris.e" ferma femper in ducit iud quod monet aut ad boc «ut ad banc difofitionem , aut ad. banc quantitate 7 eil ilud quod ejf principium 7 cá mob quan domnet. y. g.quenam.bomo, qui elt in perfetlione , facit homme exbemine qui el n potentia. 17. Dict& motusfitin moto pcon. tactum mototis,& motor mouet p E (aam formam,&forma (emp indu citillad,quod mouet, f. motum ad sllud,ad quod naturaliter inducit.(i igitur forma fuerit demóftrata fim. liciter,Lin fubftantia, mouebitad Qon lubflantiam am demjaram, & aeri qa jnalis,mouebit. itat£ demó- wn. dra B fuerit jufta ,mouebit mexcg. ad quantitatem demfatam,&fi ha- de 9*- buerit naturam mouédi ad aliqué Eonmonctirad ilum Dd &cft " incipid,i.& illud ,. eftin e id monte per quod m. ueseítillud,p quod motor induxiz iav 92 illud, quod eftin poté&tiain adum. D v4, dioniato homo,quieftin adu fait. pe fanguine menftruofo, qui efthomo in potentia, hominé in aftu. Etinducit hocad declaran Moxornó dum q motor non mouct, tifi fm podes f qp eftaQu,& qj; motum mouetur, £i, aA, $m qeítin potentia:& ideo, fi mo- &morum tor moutetur,eft per accidens.nó se- Taner vc cüdum geft motor: ergo mor" eft fn Dr perfe&tio moti fm qreft motum. ftc. Moti an [it magis im mouente,n m j. Cap. 6. Eo €t ma- Tm» nifeftfi eft, qp motus eftin t«:2.idf Kipío mobili.actus.n.efthu E ius& ab ipfo motiuo. motiui com, 4o. aiit a&us non alius eft. oportet €nimeffe a&tü vtriufqs. Motiuü enim eft coq poteft, Mouens át €0, p agi tfe cítactiuü ipfi? mo bilis.quare fifr vnus eftambo^ rum actus.ficuti, n. idem fpaciü eft vnüad duo,& duoad vníi, & accliue& decliue : hzc enim. vní quidem funt, ratio tfi non vnaeitfimiliter quoq; & í mo^ uente,& in moto. a vAtpparet igitur ex boc Mad, Y quo accidit qo. £77 £, quaniá motis ef inmate , €7' eil perfetlio enm, efl à motere . C7" a£lio wmoti nibil aliud eft quam boc debet.n. e£ perfeélio utriu(a,. Motor.n. mo. ter eint, qued pot ad morie" me- set, ecd quod agit c7" nta fe bet 4d motum, [icut agts. atTio gitur "yriufa, eFE eade ,eo" eode mo. qu£ admodum ide [atium in refpeifu M iij |^ duo* Vide Aue. Phyficorum € durum viruhó, eff ynum , C7 in reffetin mim efi duo , Cy" fimili- ter afcendere ev" defcendere : bac eim duo font idem , [od definitio do efl de matere Co moto. 18 Eteum fit mauifeftum q moror iit p fam formam, & fm q eftin adiu morum mouct, fm Qeftin potétia diffoluifquzilio, in qua di Gitur,vtrü motus fitin motore, aut. in moto. &apparuitex hocipfum effein moto,& ipfum effe. P fecion£ in moto. & impolt eft vc hocfitaliter.neceffeeft.n. vt motus. fit eadé pfc&tio vtriufq;, f. motoris, & moti:& non qd mouere fit aliud & moucrioIb* modis f aliquod exi ftensin eflentia motoris, quemad- modum mo" eftin effenda mot. &io.n.motoris, 4 eft mouere, eft eiusnon in co.& hocintendebat,cü dixit, Motor ent, Xc.i.a&io. n. mo- toriseft facere motum in aliud. D. dira bie ead mori fieaagtrad patiens,f. icut atio ag£tis,& pa. Denise vnain [reos duin definitióe,ilt eft de motore,& mo 1 to& vf in ofbus relatiué oppofitis, gi H jimsdmodum enim idem fpatid. eft hoc fürfüm ad deorfum, qi accipitur, fm qeít proportio inter duo,erunt. idem,& qh accipi, fm q» illa duo ft oppofita,tunc erunt duo. vn(i. n. df füperius,& alcec inferi*:& bec duo [^ oppofia sc filt idem motus p illud fpatium dF1 refpe&u füperio- fisaícerifus, &in refpcctu Tferioris deíctfüs:proportio.n. cft cadem, & iladuod fum fubftstia proportio- nis,funt diuerfa fm definition£. Et didt, qfi quemadmodü idem fpa- tium, &c.i, quemademnod( (petium inter duo loca diucra,v.g.fuperiu [fi accipit, fm q»eft pporio intet luo,erit vnnm,& qfi accipi, fm. iladuo fui srduecaci .D. in vpiuseít duo i, &. acci vs letus vales addita erit duo:proportio.n primi ad (ecl dum citadas proportione cundi ad primum.proportio.n. fter vnü, &duo eft. fm g eftfier duo, K eftduz,fm qeít proportio vai! ad duod eft dimidium, &eítalis 3 roportioneduorum ad vnum, dupla.& fifr afcenfus, & defctfui funt idem, fm q funt motus inte duo,& (antduo;qf in. reperta fa perioris dt afcenfus,&in refpe&tu is feriorisdf defck(as, definitio tà nt efteadem aícenfus,& defcéfus,, lice ambo fint idem fm fübic&um. & f cundi hoceft de motore, & moto [fn actio facta inter illa eft eadem án refpe&tu alteriusdf-mouere &in refpe&tu reliqui dici moueri &fünt valde oppofita. Habetautem dubitation£r: tionalem, Neceffe enim eft for tasfiseffe quendam a&umalii adctiui,atq; pasfiui, illud.n.acti 'vero pasflo . opus aute & finisillius quidem fadt hui aüt: . Cum igit vtraqu fintmotus/fidiuerfi quidem,ii quofuntcaut.n.vtrag;, in pati: teac moto funt aut actio quid: in pasfio vero in patiei te.fLaütoportet & hanc action vocare,zquiuoca vtigi erit , A vero,fi hoc eft,motusin mone; teerit.eadé enim eft ratio f mo uente,X in moto.quareauton n Liber Tertius 4 nemouens mouebitur, authfis monum son moucbit Si auem vtragiin moto funt. ti ato inqui A pasti & dodticn & diiplira queduo funtiinip fofunt difcente.Primum quid&é tus vniufcuiufqg non in vno^ quog crit: Deindeinconueniés eitduobus morb? imul moue uzdá nang erunt alteratio^ aesduz vni Cad vnam for» mam.Atij ile eft, Sed vn? erita&*rÁt itrationabile duo rum fpecie diuerforü vnü,ac efi 3 demefleaAum.Atgerit, fi qui dé difciplina & doctio idé süt , pasfiotg & actio, & docere idé qti difcere, & agere quod pati. quare oém docentem difcere ne effe eric GC agentem pati. Et inbe row quefioni wlo- fere meceffitate. «geni, C7 alm babent alia atlio ncyj dicitur agere, Cz boc dicitur. «(n7 erit alio ip[a operatio cg" perfetlioslms dit efl aélio , ifl c 0 df perfi. ss iguur ambo sit motis C7" [nnt diuerfis sm quo igi- Sp eo quod patitur eut in eo , qued agit," tranfmutat aut agere efl nes ped agit ev agi in ev, quod. patitur." frefl neceffe "vt. paftio €t dicatur atto [unt aquiteca. 5i qn eo quod mouet.eadem.n,o dics fur m co, qued monet.Cy mouetur. €7- fc aut oc gud mouet yrometur. «ut babet mti, mn mouetur, D. iigutur ambe fant ineo, qued mo etur C7" patitur f-agere, ec ec o addirene erit ambe os eere,C7" addicere. Prima at aci «lterim erit 'n vtros, Deinde in- epinabile ef^ve moneatur. duobws. motibus in fool. impe[fibsle.n. eft "et due alterationes Yrums rei du- ques dixerit ymmo eif pojtibile, di emm necc[fe esl ve aEHio fit"yna , c i efl vt atio duri R. eundum firmam fit eadem.Et neceJe eft, fi doHirima,et difciplina fent idem, ficut alio, et paffte funi idem,ve docere cv* ad- deeft idem, c7 agere pa ti 'er,C7 fic docens la- rw erit addicens , C77 emne agens sede "W patiatur. diftinguarur diff fiodemomdieedsg efvim ^ fecundum fübicctum, & duo fecun dum ionem: x fuerithocaece, Fr m, » Uia motors, quod ul To to,autaliud,accidet quaftio difpu- tatiua. poteft enim aliquis dicere. Quoniam necefiecft , aut vta&tio. motoris,qeft. italia abactio nemotiquzcítagi, aut fintidem, adeo, hzc verba agere, & agi dic tur dccodem .fiigitar adio illius fitaha ab ationc iftius, & vnicuiqs eft morus nccrflecft vcifti duo mo tusfintautin paciente,autin agen- teautsgerein motore, & agi Emo- t0,9fà cconncrío non pocclle nit quis Phyficorum G quisvoceta&tionem paffionéequi- uocé.(iigicagereeftin motore, & sgi in moto, moruseftin motorc ficutefti moto definitio enimei?*, Pus mouetur, & mouct, efteadé qp moue£ex quo fequif alter duorü, f. aut o ois motor moucat, aut qp in aliquo fit motus, & nó mo catur. &,fi ambo fuerint in moto adco, doctrina, & difciplina infi- mul fint in addifcente, Primocótin getq sclioalterius itin reliquo, & 1n fezo&io enim alicuius necc(le cft vt fit in fe:& fic eadem erit actio in duobus:D contingit aliud inopina H bile,& eft vtidem numero moucaf? duobus motib? diuerfis, & ducatad eundem finem.Si igit aliquisdixe- rit forte hoc eft poffibile, dicemus necefle cft vtduo motusfiotidem, & ficdno diuerfafm formam habe bunteaudem actioné.&, fi hocfue- ritadeo, qp doctrina , & difciplina fucrint cadem,fequit vtdocensad- difcat o& quod docet, dum docet,& addiftens doceat o&,quod addifcit, dum addifcit. & hoceft inopinabi- le. D d.fozte.n.neceffe cft.&cum di cit & q6 'ugica eftilta. pot enim ali- quisdicere , qf necefle é vt adum habeataliquam actionem propriá, &agens habeat aliam actionem jp- priam,& actio agentis di agere , & adio patiétis dragi, & hz duc a&tio nes(untdiuerGe,& militer fnis p weniensab operatione vtriufq; erit. diuer(a.& hoc intendebat, cá dizit erit ctio, &c.&q Inuit hoc.qffi qué 2dmodum fincs [unt diuerít necef- fe cft vt actio diuerfef. Et ia uit hoc, juia diuerfitas in finibus eft mam- Stir; inactionibus. D.d.fiigit ambo, &ci.fi igituragere& agi süt. duo mous diuerli omnib madisl fdiucríz effentiz qusretaliquisii quo fant.füntenim omhino1n ful iecto:cótingirenim neceffario,au ambo fintin patiente, aur inagen te;autagere itin co , quodagit, 4 patiin eo,quod paditur:&, fi alter dicitur nomine reliqui, eruntzqu noca.D.d.fiigitur hoc fuerit fcdo hoc, &cii. fi igituragere eft mota. exiftens pet (ein agerite , & api el alius motusexiftens per (c in patie. te'unc mot" inuenitur in eo, quo mouetficutin co,quod mouetur. definitio enim moruscótinet vtrd queactionem. Deinded. & ficat omne,quod mouet, mouctur,&c. ex hocquod ponimus, quod aget eft motusexiftensin agente perfi non cx agente in patiens, fequital terori duorü;f.aut vromne ,quo mouet,moucatur, aut ponere pof. bileeffe. aliquid habere motum , 1 non moueri f. motórem . quod e valdeinopinabile. Et,cum deftrc xithác partem, ( hocg spere fiti agéte per fe,& agi infimul, incarp. deftruere fecundam partem ,&e vterque motus fitin co, quod ntur,& dixit.St igifambo,&c.i.pt mum enim mopinabilium eft, qr vna actio eritin duob*jf. quonia: atio motoriseritin motore, & moto,quod eft inopinabile, f. ho qpdocttina fit in aldifcente , & di cente infimul. D.d.cftinopinabil &ci.contingit aliud inopinabil quoniam fequitur vt duo motus erf inducant ad cun finen resenim diuerfz ducunt ad fines ueríos. Deinde d. ái igitur aliquis xerit, &c.i. (i igitur aliquis dixe: poltq: hoceít poffibile C qj mou re,& moucri fint in ipfo moto, di musqadiocorum effecac D Liber Tertius & nD.A&impoffibileeft vtsdtio duo rum,&c.i. (icut difpofitio motoris, &moti. Erfylfus fccom| t. Motor,& motü funt diuerfa fm for mam:& (funt diuerfa fm formam, non habent candem actioné : ergo motor,& motá non habét candem aioné. D.ioduxit. inopinabi r1 tingentia huic pofitioni t. Eescecfie ef à locrina,idifipli na&c.i. & neceffe cft, fi doctrina, & difciplina ntezdem, quia a£tio, & lio ponuntur exdem, neceffe eft vt dr iat avri Mdemiquod, eit inopinabile.cz quo fequi: » person ioomine, dod doceri dor agens enupium ELE d At negalterius acti in alte^ fo effe incoueniens eft. eft enim doctio actus doceniis, in quod tii, & nondecifus, fed huiusin hoc. Neg enim vnum duobus quicquá prohibet cundem effe, eM à ira im & indu mentü,ied vt eftid,quod poten viaeftadíd,quodeft actu, 4 Dicam igitur quom non ej € appinabile vt alo frau ft ia. dotirina enim 5l atio docttu, fed. elf in vno aliquo, C7* sen ab[cndi tur , [ed eil ex bc inboc. Bt mibil prebibet vi ^mna atfio fit drum, fed mnita,. friend eorum. font ede , fed ficut eme, el du 30 Hicincipitdifloluere queftioné vtr morus fit in motore,autin mo 1o. quia pofüit qsfi ponafqp actio motoriséin moto;acciditinopina- 54 bile, &€ qj actioalicuius fitin alio, incorpit declarare qj hoc non cftin- opinabile,nec falfum, di: i musigitur,&c.i.& non eft inopina- bile vt actio agentisfitin alio.eft. n. manifeftum per fe «y doctrina cft actio docentis, & eft in addifcente. & hocintendcbat, cum dixit, fed in. aliquo vno cft.i.addiftente. &non dimus q actio agenuscftin pa- nente, fm qp abfcinditnr ab agente, 35 »f hocefctnon effetagétis (cd qpeftcontinuaex hocin hoc.i ab agentein parienté, Deindc incg. pitetiam dedararc q ex hac po(itio nenon accditinopinabile, & dixit: E Etnihilprohibet,&ci.&nihil pro- hibetetiam vteadem actio fitduo- rum,q illaa'tio non facitea habc- re candem quiditatem : & hocetit, ficut, qfi cadem actio eftduará fpe- €icrum. hoc quid£ eft inopinabile,- D.d.fed ficut refpect*, &c.1.& actio, exquaffi fucritduorü,non fequitur. wequiditas illorü duorü fit vna, eft de genere relarióis : ficut relatio ci*, quod poteft, ad illud , ad quod pót. iftaenim eft dipó*olsque refertur * 2. L «6i. ad aliud. qrn relatio inter illa eft vna difpó exiftens inter duo:& hoc eritaclionis; qfi fuerit voa fm vná F mogum, & duo fm alium modum, Neq: neceffe eft docentem di Ícere,neg, fi pati, & agere idem. €ft, non tamen vt ratio fit vna, quod quid erat effe dicens, ficuc. tunicz,, & indumento, fed vt viaà Thebis ad Athenas, & ab Athenis ad Thebas , quemad^ modum dictum eft & prius.n& enim eadem omnia $js infunt; quz quolibet modo cadé funt, fed folum quibus effe idem eft, AC Phyficorum € Acveroneg, fi do&tio, & difci, plinafincide,& difcere,& doce, feidéerüt.fícuti negs fi fpatium wnü diftantiü fit,& diftare hinc illuc & illinchuc vnü,etidé eft, Et no eff etiam nece|[e'vt duces fit addifcens emnee7'no efl impro. babile've atlio, ev paftio fent ide, fen ita, quo ta erii it ea- dem,vi tumeca,eo "veffio, fed ficut yia de afia ad Latbenas , 7 de. ( vAtbenis ad Afiam. nà enim eia, que font cerum, qua dicunter e[fé "ynum, funt "ynym, fed funt in eu, uerum quiditas efl eadem . Ne4, eft necejfe etiam^yt delirina , e difciplina fint eade, neqve difes ati inter duo, fene accipiatur de. 4d becent de boc ad boc,e ide. Etnonfequitur exhoc,quod po füimus,qpactio motoris,& mori eft eadem vtdocensaddi(tat o£ quod docet,qfi docet.nóenim cft im| babile, vt doctrina, & difciplina , & vit actio, & paffio fignificentidem, Y non ficutrunica, & veflisfignificát idem fm quiditaté, fedintelligim*, &dicim" hocq paffio,& actio funt. idem fm fübietom, & duo fm def nitionem, ficut cft via dc Afia ad R * SAthenas, & ab Athenisad Afiam. yiacnim eft eadem, fed in refpe&ta "rniusregionisdiciturafcenfüs.& in trefpecto alterius defcenfus, vedixi- Ta.có5 mus füperius. D.d. nonenimom- Sis ciel illud inopinabil ilects tingit, quianon omne,de quo dici hocnomen vnum,dicitar deco fm hoc, pquiditasit cadem, vt vnum dicitur de tunica, & vefle.&q d cflcomnium rerum , fm q dictu ess efleynom , aon eft abes vam quiditaté. D.d (cd hoc ef/& ideft (edifta intentio de vno nóin tienitur,nifi in rebus, quarum qui. ditaseftcadé. neq; fequitarex ho quod péfüimus, qp actio motori 3motreft cadem fm fübietum,bor 2 dodrina »& difciplina fint ider initionem , neq; q dodrin fit difciplina: ficurnon Bqoicer » jum iater duo fit idem, vt ill luo fintidem fm definitionem,ci Fercfurfum s& deorfum. hocenir inopit continitei ,qui pon: Qrattioeoram eft cdenr fm quic tatem . quzfílio igirur contingite hocqacdpimusi dictu de pluribus dici de vno : &,cum di füingoitur,diffolnitur queftio.far igiturvnam fm vnum modum, luerfa fm alium. & hocconuen ei,qnod eft sanifeftum per. ret enim 9 füntidem fm fübictti & diueti itionem, fa frà definiti Omnino verodicere € quó pres neg; doctiocü difciplinz,nequ actio cü paffioncidé proprie i fed,cuiinfunthac,motus. nar huiusfhoc,ethuiusab hoca& effe rationediuerfum eft. Et dicomm "yniuerfalster qui intentio deCirma apud dipl €7 rntentie atfien apud paff mn efl eadem inrei veritate , fo cdm per qud ibam nittur,efl meti. enim qui Dec eff alio buisu in boc eff alis 4 dicere quód bc efl a£lio bus ab bec. Didt Liber Tertius a Didcfedfecendam, &c.ideft& À mouere, & moueri (unt idé fm(üb- ieftum , per quod inuenirur moue- Secum Hei moneo & i i " mouere, moueri non (unt idem fm quidita- ia definitio corü cft diuer(a, mouere enim et actio motorisin zem motam, moneri autf cíl paflio moti à motore. & hoc intendebat, eum dixir:dicerc enim &c.ideft dice. 1ecnim qp moucre cít actio moto- zisin rem motam cítaliud à dicere, qumoucricítadio motià motore. Quidigitur Motus fit,& vn« ueríalier, & $m parte dicti eft vonenim immanifeftü eft quo^ juzqy ipfius. Alteratio enim rain, quaten? et i ee e eral ei potétiaadtiui, ac guai ql Podqgivepificatio aur medi ;vt edi! autmedi, ei rss dicctu r modo & de aliorü motuü vnoquog. ir generaliter, cy difintle mn n. latet quomedo eportet definiri nai enim quod ,Atlteratio cf 2 lterati , fecundum quod eff alte- Tatym , Et netum cf) quàm boc di- eere quod efl perfetlia agentis , €7* AE fecundum quod funt talia pliater etisinprtü 7 "rtin adificatune Gg" in medicina func.Cy" debes ponere tuum fermo 95 mem [ecunda bune modum in yno- D qued, dierum motuum. Dicit &decaratum eftigiturez 23 hocfezmone, quz cft definitio Mo tus vit, & fimiliter definitio fuarü primarum fpecierü. non enim latet. qtio oportet dehinire vnáquág; fpe- ilerum primarü ex (ua definitione. fimplicuer,& maxime, cum fuften tarur fupcr alia definitione,in qua didtur q eft perfe&io moti, fm p eftmotum.eftcnim norior.& fic& Alteratio erit perfectio alterati , & Translatio iotráslari,& Au| " mentatio perfectio augmentan. Ét de Er otiuseft ghoc dicereg io iris &c. ler quz-- nem diam de n rvtruln fic. in motore, aut moto, auti vtroq;. & intendebat declarare,t dicere ip- fum efle ionem motoriseít notiusQ dicere ipfam effe perfe&tio nem moti, quemadmodum dicere ipfum efle perfetioné motieftuo- tus i dicreipfum effc perfe&tioné eius, quod eft in potenta, fm q cft. án potentia, non fm cpeít inactu,& fi ifta definitio magts demonlrat. fübítantiam eius. & fm hocdicitur qpalteratio eft perfe&tio alterati, qd F eftin potentia, fccundum quódcft in potentia & dicitur quód cransla- tio cít perfectio translati fecundum. eftinpotentia, Deindc in etiam quód ex hacdefini tione poteft quisícireomnesdefini tiones vitimarum fpccicrum, vt edi ficationis,& medicipationis. catio enim eft perfectio zdificati (e cundum quód zdificatum. & fimi- liter Medicinatio eft perfectio me- dicinati fecundum y eítmedid namum,& fimiliter de alijs. Summa Phyficorum 6 35YMMA TXRTIA. Deinfinito, & qdu reperiarur in enxibus. De Antiquorum opinionibus circa ipfam VWfinitum. Ce. 1. Voniam autem dena ] tura (cia dt circum, mud moi Los Nas tempus" quorum vnumq uodq neceffe eít aut in finiti ,autfinitü effe, & finon omne Rain initum Aut fini vt pasfio auc punctus (ta umm. forralle nullum nece eftinaltero horum effe) conue^ niens vtiqserit denaturaptra^ tantem fpeculari de inflnito, ft eft, aut non, & fi eft, quid eft, Et , quia [cta naturalis con[j-. derat de quantitatibw , et de mo- tu,Cr de tempore,et efl neceffe v. "rnumquoda, florum fit aut fina- tum ,aut nfmtum , cum mn ft mece[e in emni, Vt fit finitum ant snfiniti freut efl diffofitio de. Ape Pr oiu rn p fit in altero ifferum,, nece[fe eft €i ,qui con(yderat de natura cen- fderare de infimto , veri fit, aur. sen C77 fi fit , qud eit. 14 Cum compleuit fermonem de Nammf motu,incrpitloqui deinfinito,& eSfederat d, Et: quia,fcfa naturalisconfjde- & 3; 9 rat de quantitatibus,i.fm q funt fi- func hi; nescorporis naturalis,& eft neceffe. eorpisni- vt vnumquodq; iftorá fit fintum, Elis autinfinitum perfe, non acciden- Eqs sculitenf quia ifla font innata habe ^ realterumiftorum duorum oppo fitorum. D.iedusit ezulam, pro m quam contingit Naturali co [yderáre de finito, autinfinito,e confyderatione de menfuris,& m. tuj, Ktemporc, & dixit, cum n6f necefle Kc.i.& Naturalen 5fyderare definito, & ininito, p, hoc cófydcrat de iftistribus : q. non omne, qd contincturin baca te dicitur finitum,autinfinitam | fe, vtdizit de puncto;qui n6 cftin Dam dici finitus, autinfinitus.op. pofita. n.quorüpot£tia € potétia ci Uariorü don dibiduntur fm vetü & falfum , nifi deco, qd eft innatt recipereilla . & idco dicit : redun eft.n.&c.i. pan&us.n.& fimilia de rebus, quz non habent menfüras non. it effe füb altera iftarum. duarum partium adco, qp altera i vera, & reliquafalfa, Etporentit iftiusfermonis efthypothetica. & d. 6i fcientia naturalis confydera menfütis, & motu , & tempore. & vnumquodque proprie corum contingitei , vt fitfinitum, aut in- finitü,neceffe eft vt Naturalis con- fyderet de hoc : fed, quia Natura- lis confyderatdeiftis, qua funtta- lia ;opone: ponere confyderatio- nem luam dcinfinito. Signum autem eft, q huius fcfe propria fit confyderatio de ipfo.nam o£&s qui videntur pra dignitate tetigiffe ralem philo« fophia fecerunt fermoné dein, finito,atqy o€s tandi prfÍcipium 3uodas ponunt corum, (d funt, lij quidem, quemadmodum Pythagorei;atg; Plato,p fe , nó ficuti accidens alicui alteri , fed vtfubftantia ipfum effe infini» Liber Tcitius 8 tum, verum Pytbagorei qui^ demin fenfibilibus: negj.n.ab^ fractum faciüt numerü: effe extracrelum eít infinitum . ito aüt extra quide nullü e fecorpus,neqs ideas co, nufíi funtipfz , tamen infinitü, & in knfbribus ,& rd " Et eius cen| '4 Eyr efl iflms fete efl quia amnes, qui. mant Sneipere 3n bec modo Philofophie, aliquan Tulum locuti [not de infinito , C77 3: prfserunt ipfam quf pri- ipium entium , Yt Pytbagorici , € Plato , 7 ipfum effe exiftens. perfi er fab fantiem per [eren Jecundums quod accidit aly fed fe- cunda quod eft. abflantia per fe. ed Pytbagorici pouerunt ip[um. sn fenfabilibwe.dicut.n. quod nume. rn nen ef aliud abflra£ium c7 ducunt quod infiniti efl extra ca- lum . Plato autem dicit quod ex- fra celum non eSi corpse emnnino , € neqne ferme , que apud ipfum , non [ost in loceommoo , fed tame diat quod infimtwm ell in fenfr- bilibus , €7* m ilie. Cum declarauit q oportet Na- turalem loqui de infinito , induxit. tellimonium füper hocex Anugs & dixit q omnespofüerát ipfum , quafi principium entium, vt Pytha gotici, X Plato. D. declaranitét qp iíhi pofüerunt infinitum fübftan- dam exiflentem per (e , & non po- fucrunt ipfam cfle quantum , fed "5 96 pofuerunt infinitum efie diii füb- D tialem quanti. & boc, vt mihi. videtur, eft, quia pofüeruntipfum. effc principiá . & dixit qp eft exiftes pel & Don pofierunt ipfum e£ 1nalio ficut debebant facere , fei polüerunt ipfum efe (übicttd ezi- flensperfe, Lnon exiftésin alio, et. non pofüeruntipfum dc genete co rum, quz accidunt fabflantiz, de. alijsprzd camentis, Et, cum noti- ficauithuc,in quo Antiqui conue- niunt, notificauit ctiá illud, in quo dieran At dixic Sed Pydagoti- €i, &c.i.(ed Pythagorici opinaban- tur qp principia rerum,quibus (unt, B. uz, funtffenfibiles (unt numeri. ;quia numeri fantinfiniti,opina bantur eos fübftantias,& infinitos. fünt quidem iafíniti,quia infiniti contingit naturz numeri, füntau- tem fübítantie,quia (unt principia fübftantiarum.D.d.&dicuntop eft infinitum extta coclum,i. & dicung. hocq exrracclum eft ahigd infini tum, ftd non dicuntquid eft. D.d. Platoauté, &c.i. fed Plato differcà Pythagoricis, quia Plato ponit in- Srudr Principi fenlibilum »fed non dicitpropter hoc, qp extra cas- Jumeftaligd infinitum , neq; cor- 3 pus, neq; forme quas dizit dicit.n. q non funt extra mundum,neque intra, quia apud ipfum non funtin loco & Plato ponit infinitü in cau- fa materiali, quz eft apud ipfün, magnum, & paruum. rnagnum.n. apud ipfum crefcit in infinitum, et paruum diminuirurin infinitum. Ethi quidem infinitum effe par. hocenim comprehenfum, & ab impari terminatum tri buitijs, quz (unt, infinitatem, Signum Phyficorum G Signum aürhuiusid effe, quod contingit in numeris . circum, pofitis enim gnomonibus cir^ cavnum, & feorfum , aliquan, do quidem aliam femper fieri fpeciem, ali loaüt vnam, Et inille dunt, qud snfiutis efl par . dicunt enim et eft 'Yhum, qued quando patitur ,Cy7 fimtur. Ab impare , largitur entibue wfi- ifatem . Dicunt C7 fignum eim efl bec , quod accidit in humeris . numeri 7.quade continent "ynum, Ho feparantur ab eo, Rire dee erat , 7 ferte erit "vna. 16 D allis dicans Ae.icin nuit Py joricoe, qui dicunt. infini on acciditentibus, E ex natura paris. folum.n.| uiditin duo,&infinicá à tur corporibus p naturá diaifionis in duo media, vt finc infinita.o£.n. corpus diuiditurin dao media, & Mod in duo media,& ficin infi- aitá . diuifio igitur in duo media; cuiuscá eft natu ris, eft caufa X ineffendoin infini impar qa non diuidit, eft cá illiosindiuifibi- liratisentium: ergo cft cá finitatis, quia finiri et vnd indiuifibile .& hocinnucbat,cü dixit: & finitur ab. ámparc. & quidá dicüt qp innucbat. par materi&,& per impar formá. Basis aid r6o6 &c diit : Dicunt. & ignü ciuseft, &ci. & & dicti. fignum cius, qp par c(t cá multirudi sisfpecierum in eatibus, nonim- par,eft boc, accidit numeris pud compolttionem corum ;cum. DO. primum, n.unpar, C cria cum. yno facit quadratum t & corn fm impar componitur cum hoc qua- rato facit aliud quadratum. & i-- militer eft difpofitio in omnibus imparibus .quoniam femper con- feruanteandem formam, f. form& uadrati.primum enim par cü vna. it triangulum, & quando com- nitur cá hoc fm par, f. quatuor irpentagonum, & quando cüm. hoc penagono componirur teri par facit tetragonum,& fic facit for masdiuer(asinfinitas, quare eft cá multitudinis, & hoc intendebat, cum dixit: numeri.n. &c.i.nume- rienim quando adduatur vni, aut. quádo diminuitur ex eis, forte for. ma numeri poít additionem crit. aliaà forma , quz erat. & hoccrit, quando numerus additus, aut di- minutusfaerit par. & forte forma numeri remancbit cadem, quan- do numerus additus, aut diminu- tus fueritimpar. & ideo vocabant. 1mparia gnomoncs, quia obfer - uant naturá numeri quadrati, qu£ doadduntur numerisq is fü- ut gnomon conferuat natutam quadrati, qf additur quadrato . Plato autéduo infinita,ma^ gnum, & paruum. Quiautem de natura, omnes femper fubij, ciunt alteram quadam naturá dictorum elementorum infini» to, Vt aquam ,aut aerem ,aut medium horum. Eorum vero, qui finita faciunt elementa,nul lusinfinita facit. Quicungsau^ teminfinita faciunt elementa, juemadmodum A; » & Democritus, ille qui lem ex $js, qug funt fimilium partium *hum. emeplos Liber hicattem ex omnifeminario fl tactu continuum inff Mofa atem debat qid nf Pilato autem. od uta funt duo magnum C parua. Naturales autem omnes. ponunt dnfimtum aliam naturam ab ea , que dicitur clemétum-Y.g.aqua , ps utem , qui ponunt tonem a, Bulles ponit res infinitas. 1l Tj autem gui ponunt elementa snfi sita, Yt Atnaxagras 77 Denu- B critiw , dicunt quod infinitum eit xag quidem ex partibus confimili byus,Demecritiu Yero ex illo, quod. "vocat radicem emni figura,C7 fe suen omnis figura. " 7 Plsonisdetaturinfnit, din, q Plato. | poftir caufam infini Rapid ieofnapmdgu wum:magnum aütcít caufa addi- tionisin infinitum,& paruum cau- c fádiminutionis Et,cum narrauit fententiascorum, qui pofücruutin finitum differentiam fübftantialé , i itnarrare fententias corum , qui ipfum accidens naru. Ll iti & dixit: Naturalesau- 1em,&cii. Naturalesautem philofo pi omnesponuntinfinurum acis rincipijs, & elementis rerüi mobi- ium.qui.n.dicunt clementum effe. aquam,aut acrem,aut aliquod me- diaminter hzc, ponunt infinitum €xiflerein maguitudiae illius rei, suinscft clemeucí. Ac dixit abeis, d A Tertius 97 dicuntelementüi.quia pofuerun infinitum eficin hoc medio, n6in alijselemends. D.d.cor( aít,q po- nunt,&ci.corá qui ponuntclemé- tafinitain numero, & in magnitu- dinc,nullusconcedit infiniti efc. Illiaítqui ponuntelementa infini tanumcto,conungit eis corpusin- finitum cfle continu p cótactum. elementorum infinitorü fui adinui, cem:qíü,cum fuerit pofitum hicef" fe partesinfinitascziftentes infimul neceffe erit vtexeis fiat vn corpus. continuum fm contact. D.d. Ana. afít.&ci.contingit Anaxagorz cor pus cffc continuum infinitü excor E poribus infinitis confimilium par- tium,Demo.vero ex pattibusinfi- nitisin numero &fi »quas vo- cu ille quide qualibet par^ tem ele fitrnit toti ex eo, quia videt quodlibet ex quoli, Betficri.hincenim dicere vf et fimulaliqfiomnesres fuiffe , vc. haccaro,& hoc os,& fic quod^ libet.& omniaitaqs&flmuligi tur.principium. n. difgregatio, nisnon folum in vnoquogs, fed & omnium eft.cum.n.o&, quod p fitex tali fiat corporecomnium. autem fit güatio, verum non fb mul:etiam quoddam principi effc oportet generatióis. hoc au tem eft vnumqueille vocatin^ tellectum.ini aüt àprin cipio quodam operatur, cüin^ tellexit. quare neceffe e&t (imul omniaaliquando fuiffe , & coe" piffcaliquando moueri, Quonam Acus partem ace teperus jnuentes eam mixtam ad. Phy.cách.Aucn IN. mo- Phyficorum 8 modum totiws, neratur ex quoi ibet enim ge- et. "videtur igi- tur quod neceffe eff ex boc dicere. 8, sm aliqua bora omnia Jd snfmul. "rg. quonia ifla caro ei , eo fld es ef, eo" fimiliter quodlibet mé- brum.oia tgitür membra funt er- e fint infumul.principisi. n. Y'Yna uaque rerum non ef. principium diftmntlionis tátum [ed cumdlibet, quoniam quia illud, quod genera- fur,generatur a cerpere , qued eft H tale, e£ babet generationg, [ed non funt infimsl,ergo necefe eft , vt getteratio babeat ali in- eipium.e7* bec eft'ynii, ev" eit il. d "wecat intelligentiam.cy* intelligttia ab aliquo principio in telligit, er ef quado intelligit, er o nece[fe ef "vt omma in aliqua bera fint nfimul, C77 "vt incipiant. imn aliqua bora moueri. *.— Etcontingit Anaxagorz corp? C6 dfi infinitum elinadu CE parib* $- Anax vide tiguis,quiadixi. Qi quameuns, I pattéacceperiscs mundo, inuenies philofo-- eam mixtá cum quolibet, ficureft 3h25. difpofitio in toto mundo, & dixit Queadye, hoc, quia opinabaf'c) quodlibet 6.41, &.;. DeraCex quolibet, & p totum gene ca. plon- raturex toto,& q generatur cx fi- fà proc mili,non ex priuatione, neq;ex dif de Ca. p fimili. D.d vf igitur &ci videtigit prie. &.i. qp contingit dicenti hunc fermone mca.t c. vtolafintinfimul inaliqua hora,f-. 1683 34 anteg à toto diflingwarur aliqá eo- rom. fantconfiià partium, ve eftin hora, quaa toto nibil dittin guebat, vtdicimusin iftisparribus 18 éaeffe, anteq ab eis diflingaaf ali quid. Et hoc intédebar, cü dixi.v .&c.i. v. g. qf ifta caro eft.antet ab cadiftiguafaliquid, & filr iftu. os,& ficoiain illa boraeruutin to to,&tunctotum erit compofitun ex pattibus con(imilibus infinitis. Et,cum narrauit ex hocfequitu vt ofa inaliqua hora fiot infimul dixit:principium.n.&ci.& hoc cor tingit neceflarium eft vtfitho principiti,quod diftinguit resez i Uicem,non ab iftis parubus tín , fe Atoto.Etinalia translatione dicit principium enim fer tionis ni eftio vnoquoq; tí, fed totius. E eft neceffe vt fit hic principium di flinguens fm hancopinion&qfi i lud quodgeneratspudipfam ge neratura caufa exiftétein re, à qu ghati& oc hétgüationero, fed oi: non generantur infimul : ergo ne ceffeeft vro& generatum totale, qi eft principium diftinctionisadinu cem,habeat principium agens, qi Anaxagoras vocat intelligentiam i.&iftud principid, gd eftintellig tia,ab initio temporali intelligit,l eft illahorain quaintellezit. müd enim apud ipfum eft nouus ex qu fequi vt,cum intellexit, &incarpi dilüinguere, vtola in aliqua hor fintinfimul fantequá intelligenti inccrpit diftinguere.&ficin totoi illahoraerunt resinfinitz infimu Democritus autem nullun aliud ex alio fieri primorum c cit.fed tamen ipfum commun corpusomnium cie principit magnitudine fecundum parte: figuraggdif&rens, — Democritus Yero non dicit. quo in principys nà erit. eliquid ex a qu Liber A que alio fcd iy e ab. i prn ijt mer feciódi fuas partes in quantitate, C7 fignra. Dicit:Democrit? vero, qa apud ifm nullá efhtorá güatez eisadin ic fcd ex partibus indiuifibilib*, fedopinat qint[corporecói oIb*, pis compolitü ex partibusin- Nrecim» diufibilibus,|diuerfanffm diucrf QE eizb. tatem parcium in quantitate, & fi- poétio ex gura.ex quo fcauitur vt totü apud idaiibk ipfam firinfinitá t corpurcse.opi * d parur.n.g generatio eft p. eigep tionem parrifi,& corruptio p p gationécarii &q entia diuerint diuerütatem partium in pofitio Dinoci: ne,& figura & ordine. Ye. Leoc- uwde& — Quodigitcoueniena fitPhy lir & ficis hec fpeculario manifeftum [o 4 eftex! is. Rónabiliter aürécprf ;& cipiumjipfum ponüitots, Neq A521 enim fruftra posfibileipfum e£, Jefa. jue aliam ipfi ineffe potétiá, mirisci- nifi vt pricipium . ofa enim aut Pu — principium funt,aut ex princi» pio.infiniti autem non eft prinz cipium:effet.n.ipfius vtique fi nis.Ampliusautem & ingeni € tum,& icorruptibile,principiü quoddam cü fit. quod enim fit neceffe eft accipere fine.& finis, oíseftcorruptionis.Quare ficu tidicimus,nó huius principi& , fed hocaliorü vr effe,&contine 1e ofa & ofa gubernare, vtaffir^ snantquicunque non faciüt f. terinfinitü alias caufas, vt intel Jecü,aut amicitia, & hoc effe di uinü immortale.n. eft, periretg nonpót,vtaffirmant Ánaxima der, &plurimi Phyfiologorum, Tertius 98 Declaratum ell igitur ex bee, D quod ifla confjderatio eft nece[fa- ria Naturalibu, e7' nece[fario po füerunt ots ipfum principi . Nom sgitur fFwira dixerunt ipfum e €7 ipfum mn habere alin gradu , mir gradum principy.at.n. aut eft. principium, ant à principio. [ed in- initum non babet princtpiu: que- niam fi baberet ,e|[et fimtum. xt, fi efi principium infinitum eff, ne. que generabile, nes, corruptilale eneratum.n.babet yltimum, c7 E. "limum. cusulibet generatione eft corruptu.Et ideo exiffimatur. Jecundum bie [er mon£ quod siud. seni principe fed ef princi- uam alsarirerü, e7* cotinet quod. bibet, regit quadliber. uode qui non concedit aliae caufas pre- ter infiniti; vt mtelligentiamye7- amiatiayo lite, quod bw efü Dew.e[i.n.mmertalu, Cy meerrm. ptibile ficut dixit anaximader, € plures loquentes de Natura. Dicit:Decaratá eftigif ex hoc, 46 qr Nawralesdizeruntdeffnito, q» «bfydetauo de illo eft Naturali ne- ceflaria Aatio.a.ga vf effe ifinita , oporterNatnralé reddere caufam il lius,& caufam infinitatis in genera bilib*.in primo enim afr vÉ hocnon fit,nifi infinitü ponatprin cipium in principijs generationis. D.declrauitq hoc,f quo cóueniát fin ponendo principiü,eft neceffa- rium ersnaturz,fi cócedafipfum efle, & dixi: Non.u. fruftra, &c.i.& N i-re Phyficortum 6 modum prin qudile enm ge- neratur ex quolibet . "videtur igi- fur quod neceffe eft ex boc dicere. E 3n aliqua bera omaia e[fe infmul. yg. quonia ifla caro eit , er iftud eseit e familiter quodlibet me- brum.ola igitar membra fünt,er- o fint in prinapi n.iYna prre Terum mn deer lflin£lionis tatum [ed cuimeliber. quoniam quia illgd, quid genera- fur,generatur a corpore , quad eit B tdle,er e€ babet. ' generatione, [éd mon funt. infimulyergo neceffe eit Dy getteratio babeat aliquod prin- eipium.c7* boc eft vni, ev" eit il- d "wat intelligentiam.ey* mntellgétia ab aliquo. principio im teligit,er" efl quado intelligit, er. go nece[fe eft "yt omma in aliqua bora fint infimul, C7* "vt incipiant 3n aliqua bora moueri. 2* Etcontingit Anaragorz corp? Có 9T. infinitum effe in atu cEparib* qi- Anax.vide tiguis,quiadixit: Qn quamcunq; I pártéacceperisex mundo, inuenies philofo-- eam mixtá cum quolibet, ficureft. 3hiiPh. difpofitio in toto mundo, & dixit queadie, hocquia opinabaf'q) quodlibet ge C41. & 5. neratex quolibet, & ptotum gene ca. plon- raturex toto,& q» generatur ex fi- Ei proc mili,non ex priuatione, neq; ex di de Cha. p fimili. D.d vf igitur&ci.videtigit prie. &.t. qp contingit dicenti hunc fermone mea. t c. vtolafintinfimul in aliqua hora/f. MET 93 ante toto dillinguatur aliqi eo- ^ ram funteonfimilid partium ve eftin Bora, qua à toto nihil dittin gebat, vtdicimusin iftispartibus €a effe, anteq ab eis diftingaaf ali quid. Ethocintédebar, cá dixit. v .&cii. v. g. qf ifta caro eft.antei ab ca difliguafaliquid, & fifriftu os,&ficoiain illa boraeruutin to to,&tanctotum erit compofitur ex pattibus con(imilibus infinitis. Etcum narrauit ex bocfequitu vt oia in aliqua hora fint infimul dizit:principium.n.&c.i.&hocco. tingit q neceflarium eft vtfitho principi, quod diftinguit reser i Uicem,non abiftis parubus tín , fe átoto.Etinalia Cransatione dicit tincipium enim ationis n« Hs Tnoquoq; vi edtotius. H eft neceffe vt fit hic principium di flinguens fm bancopinioné.qfn lud,quod generat apud ipfam , ge neratura caufacziftétein re, à qu ghat:& o£ hétgüationem, fedoi non generantur infimul: ergo ne ceffce(t vt o£ generatum totale, q. eftprincipium diftinctionisadinu cem,habeat principium agens, q. Anaxagoras vocat intelligentiam i&iftud principid, o eftintellig tia,ab initio remporali intelligit, eft illahorajn quaintellexit. müd enim apud ipfam eft nouus ex qu fequif vt,cum intellexit, & incozpi diliingucre, vtoja in aliqua hor fintinfimul f antequá intelligenti incepit difinguere.& ficin totoi illahora erunt resinfinitz infimu. Democritus aucem nullun aliud ex alio fieri primorum d cit.fed tamen ipfum commun corpusomnium elTe principiü magnitudine fecundum partes figuratgdiffkrens. — Democritus Yero nan dicit. quo. in principys na erit. «liquid ex i qu Liber A qw dio ed sm corp cie ib. detur imet merum y feciidi fuae partes in quantitate, 7 figura. 1» Dicit:Democrit vero, qaapud ifm nullá cfatorá ghafex eisadin uic£ fed ex partibus indiuifibilib*, fedopinat pto [corporecói o[b*, Yelox- eft compolitü ex partibusin- Meca dimfibilibus,Jdiuerfantfm diucrfi di dos. tatem parcium in quantitate, & fi-- po c gura.ex quo feauitur vt tort apud Iri ipfam fit infinitá,£ corpuscóc. opi » '*' namur.n.o generatio eft p cógregà tionem parrifi,& corruptio p. ? [spin carü,& entia diuet(ant diuerfitarem partium in pofitio Demoqi. n6, & figura, & ordine. uwk& Quodigitcoueniens fitPhy lr ficis hec fpeculario manifeftum Gh... 7 eftex his. Rónabiliter aüt &pri Kai & cipium;ipfum ponüitots. Neg 4:2 enim fruftra posfibileipfum ee, uum nequealiam ipfi ineffe potétiá , nlrinci nifi vt pricipium ofa enim aut Pu. principium funtjaut ex princi» pio-infiniti autem non eit prin^ cipium:effet.n.ip(ius vtique fi^ nis, Amplius autem & ingeni, € tum,& icorruptibile,principiü quoddam cü fit. quod enim fit necefle eft accipere finc. finis, ofseftcorruptionis.Quare ficu tidicimus,nó huius principiü , fed hocaliorü vr effe,&contine xe ofa & ofa gubernare, vtaffir, snantquicunque non faciüt f. terinfinitü alias caufas, vt intel lectü,aut amicitia, & hoc effe di uinüimmortale.n. eft, periret on pót,vt affirmant Ánaxima der &plurimi Phyfiologorum. Tertius 98 Declaratum efl igitur exbu, D iod ifla con[jderatio eft. nece[[a- Los mpi diria ferunt ots ipfim principi . Nom sgitur fPwfrra dixerunt ipfum e£ , €7 ip/sm mn babere aliii gradus , mifi gradum prinerpy c.n. «ut eff principiune,aut à principio. [ed in». finitum non babet princr pi: que- miam fi baberet [fet fintum. et, didipriepiuminineum d n que generabile, nea, corruptibile. e gentratum-n.babet vltimum, C7" "yltimum cunmlibet generationi eff corruptrs.Et ideo exiftimatur Jecundum bic [er mon quod i[iud. non bét principium fed eft princi pum dri e rerii, C7" cotinet qud. lobet,er" regit quodlibet "wt dist qui mn concedit aliae caufas pr ter. infiniti vt. sntelligentiam,C7- amicitiae lite," quod bec efi Dew.ef.n.smmertalu y'imeerrm pribibe, ficut dixit anaximader, €x plures loquentes de Nata. y Dicit:Decaratü eftigif ex hoc, 46. Q Nauralesdixerunt de finito, colicrausdeilloet Naturali ne- ceflaria gfatio.o.ga vf effe finita , oporterNatnralé reddere caufam il lius & caufam infinitatis in genera bilib*in primo enim afpedtu v£ hocnon fit,nifi infinit ponatprin cipium in ptincipijsgenerationis. D.declarauitq hoc f quo cóueniüit fin ponendo principiü,eftneceffa- rium eiusnaturz,fi cócedatipfum efle,& dixit: Non.u.fruftra, &c.i.& N ij ree lo & B bte. H 1 Secüda ex Ini Phyficorum re&epofüerunt ipfam principium o6 qüiconcelirantiplum line effecit n.vt non fit frofira, (ed pp. aliquam actioné, &impolt cft po- nere ci actionem, auti] ordinemaliquem,nif ordin£prin- pij. D.inceepit declarare hoc, & di xit:oÉ.a.suteít principium ,autex padri Xo, &c.i. oportet ponentéin it effe ponereipíiim principi . quia infinirum,curm fit vnfi enti &o£ensauteftcaufa, aur caufati neceffecít vrinfinitum fitautcau- canfarum.. D.deftruxit altc- ,& dixit: Sed,fi babue- ritprincipium,erit infioitfi.&ita in uenifin fbr. fit verum, dit gy fiTüinitá habuerit princi| neceffe eft vc illu principium étfar. infairum quia impolecft vr aliod jnfinitum innehia£ ab aliquo fini- 10, & cerunt duo infinita. & hoc noa eítconcefum.alictas. n. exigit. finitaré quia exigit difexetioné, & diisera dn q fad diera fan&- resp prícipidq i tex prí- éipio.&ctiam o&babensptincipifi, cum illud priacipium pooaturex- tnpíecum,cóntinget vtillud , curs eft prinaipium;ponat,& it finitum. in generum uam eft ahud, & fic. jnfinitum eritfinitá. & idco qui po nit q infinitum eftaliquid à prind pioexui ingetei neceffa- rio vrillod,quod ponit infinitum , fit finitum.&/fi polücritetiam ifm. efie principium in re, continget for mam cfleinfiniram&marcriam in. finits.quod eft impoft.& idco me- Jiuseft ponereipfam principium , wtfitneq; generabile,neq; corrupti bile, Fein aliatranslatione cft, infinitá nó hé principii, quia tic ficiis &hoceft manifefium declaranit qfi faerit principi! fequit v. resi generale s corruptibile & dixit: Et, fi fici t ne,cx qua norpir generari, itprincipium,& fin£ in tur gnitudine,eft finiti. & fr h& co Fopionen. vltimum. n. gharion e ipi corruptionis &hoci odcbaccum dizi rlimt, & Exinaliatranslarione df. güatio. béccomplemenní neceflario, & o corrupuo hé complementá. & is teudit qpifti motus fant finiti. cum declarauit q qui conceditif eflc, oporteripfum ponercipfum feprincipium,& non ile, que corropábile dedarauitk ret opinati (ntilli, qui non cócedu cau(am agétem in hoc, pofüer primum principium, &ift: antc. Antiqui;przter Anax.& Emp. Ai xa.n.ponit caufam agenté (intel Ki Emp rero litem, & amicit hocintendebat,cam dixit, vt Cit,qui non cócedir,&c.vtintellig tia,quá concedit Anax. cum infir. to,aut amicitia & lis, quas conce: Emp.fed,vt mihi vf, non ponit ii nirum.& fermocinsin hoc man Atuseft per fc. De rationibus, que infinitum, Sícautem aliquid infini IST tingetconfyderantib?.] temporc.hoc enim infinitü, exea etin magnirudiniby ü Liber Tertius A diuiflone.vtunf enim & Mathe I matici infinito. Amplius ex eo, A uofcesrapio finie .corru| infinitü Vndeauferatiri d quod fit Amr Eremim ied tur,quare ef ullum cé terminum fl fem per terminari fit neceffe alterü. yit onDderinie de Et conj femperc.tempsse enim ej i. diuifisne menfurrum.M. pisos cipi rini eis infinite. Et etiam ex bec, qua. boc modo efi pofle quid siqua. Etifle quinq; ranonesfünt 7! tables i qdam font vere Ati lanr eie noc pfe, non.illaigi: c quzefiudu deg amidi n Bic frobabiliselde. tpe.nul.n. poteft intelligere empusefle finitam, ne- quc in initio, neq; in fine. qui enit ponittempos; , 'utcorrum picontinget ei ponere ante illad t£- Video, PUSIEIDDUS. . t. nihilaliud fie 1. p&, Citq illud;quod eft in inftanti prz- íe&u. fenis fr corruptum,& inftans f- fens jo exigit tempos prete ritum,&furüram ,& vlt. , &corrupcum eft illud, curusextre- maczcedunturà cempore& igipur. 99? tem| cor- D fuptum,con! Ei leds fum in tpe: ipfum indos busextremitatibus.&1deo, vedicit AriftoEs Antiqui conucniantqrté fitztetnam , preter Platonem. Huifioautem menfurará ip infini tanióo tum fempcr in duo media eft prin- i in&nic cipium maxim inter Mathemati- fpin duo os, & videtar effe notum per fe.(ed medis e& qui ponit magnitudinescompo- f, ersqt munturez irudinibusindiuifi verace bilibus, non concedet hancdiuifio- musicos , nem,íedtamen vnum corti,quibus & vf e£p deftraitat ifla opinio, eftbocpriu- 1ygntor, pam t detraitp principia natu & lia, & illiceziftimatur q hocde- 44. & «o. monftratin dentia Natanali, Et Er. noneftremotum, vt iftud pricipiá Sed rifop ficnorm pe s magnim. ines có- H A [5 exíndiuifibilibus,aut diuifibi- pii, vhi de. lib? fici natoraliter, fed, cü zfafhoc, fueritdeclarati cus nó componi ex Pri indinifibilibus,tuncfcientia de hoc Lasers p pricipioeritcettificata. fequitur.n. Vide pro exhacpofitioneq» maguitudo di- boc alc iditur (emper in diuifibilia, vtde- Sim elarauit Arifin.6. forteigitur Geo cx c 43. mex Ponithocphndpium,& Na vide eoat. turalisdifloluet. .q6nem, ve di- Zim. camus qp iftud principium indiget. demouftrationc . & hocericin hac P fcientia & dc hoc perfcrutabitut in fexto. D.d.Eteti hoc folá modo, &c.&ifta eft Tertia ratioci« natio,& eft neceffaria fed nó eft no ta perfe, (ed camen eft conceffaci,q conceditgeneradionert ef ex ente, & corruptione effeiri non ens.& imenditctiam hocfm huncfólum. modar, f. infinitum ,quia pofumusdicere generatio/&tcor ruptio nunquá deficiunt. qui enim. negatinfinitam non dictre N'uoog. l tur^ Phyficorum G q nund defidetgeneratio, & corru. ptio. Quarta autem ratiocinatio, & efthzcg cziftimatur g infinitum. finitur ad aliud extra ipfum,eft ra- Socinado famofa fal(aquoniá hoc accidit finito. Maxime autem, & proprijsfi snum,quod cóem facit dubita^ tionem oibus. ob id. n. qp illud, incogitatione eft,non de^ icit & numerus vr infinitus ef fe,& mathematicz magnitudi^ nes, & qüeftextracceli., Infini tüalitcum fit quod extra eft,& H corpusinfinitum effe vz,& mü di.cur.n.magis vacui hic, quá ibi(grefi vnointoco, & vbiqy) necefle eft effe molem. fimulau tem,fi & vacuum eft, & loc? in finitus, corpus infinitü nece feeíteíe. pofle enim ab ipfo e£ nihil differt in perpetuis, Et maximum eerái, que facit. one: dubitare C7 digniue efl ex füimatine.epinari ium. aliquid , quia nen ce[fat.ideo numerus exi- limatur infinitwe,et. fimiliter me fire matbematice,et quod efÉ ex. Vir celun.cx',fi Vacuum eft infi- situm xiflimatur corpus e[fe im fimum. mundes piel tes. 3ubil eum coget^vt locus midi fit. n bec loco vacui dignims quam im alio leco eine. fi gatur corpus eft im "yore loco poftibile eft vt fit in omis loco.y*cum boc fs fuerit vacuum, € loow infinitm (nece[fe eft vi fit erp unfimitum, in. eternue exim son efl differentia inter pofalbil C ind quad eft; Hazceft caufa Quinta, d facite fimareinfinitum e£j&eft, gif, q homo opinafaliquid, poflibile c ipfum opinari aliud extra illud, v iftimaf qy hoc, qd accidit in oj nionefequitur naturà entis. Et Gt & ficitoésdubitare inhocgr e ftimatur infinitum effe hoc max mef.opinio. hzc enim eft caufai hoc, qrexiftimarur q numeri für infiniti in additione, & fir ctiá m: futz&in hoc exiftimatur qe traccelum eft vacuü infinitum . & fi itpoffibile vt vacuum (it infini tam,& vacuum e(tillud,in quo co guspoítefe pofibi eet wine it corpusinfinitum, & mundi inf niti.D.d.nihileni coget, &c. & hz clt ratiocinatio in hoc, dy ex vacu fequitur vt fint plures vno m(ído immo mundi infiniti.gif nullusl cus vacui elt dignior, vti co fitm! dus alius, ergo poffibile eft vei cofint mundiinfiniti. Et poflibil in rebus eternis,quas non contin: tempus,eít neceffarii.qd.n.cft pof. fibile vtit,& vt nó fit,eft in indiui dui; (pecierum, quz continet tem. pus.& hocintendebatcum dixit, ii aternis.n.&c.i.qíh, cum pofuerim hoceffe vacuum infinitum, autlo cum infinitum , non fequitur e: hocinfinitum corpus ec poflibile aucimpoffibile, (d fequitur ex ho corpusinfinitum cfle. & fimilitei cum fuerit poffibile müdoscfle in finitos,erit neceflarium: eterna en nonconunentur à temporc.&&cun faerit poffibile aliquid effe de nat rarerum zternarum , illud crit ne ecílarium non contingens. Liber Tertius 4 Habetautem dubitationt ip fadeinfinito confyderatio.Ete^ mim non effe ponentibus multa fposfibilia accidunt,& effe. Am pliusaute vtrofit modo, vtrü vtfubftantiaan vtaccides per fcalicui naturazan neutromó, fednihilominus fit infinitü,aut. infinita multitudine. Et certe incon[jderatione de in fini f quafi Quia, f dique diuiflo fuerit fnm nen effe 'e- vent es plara snspofeibilia. Et, fi po 3 faerit ipfum Kk quomedo iguur ponit ip am "vtrum [abf antiam , «ut quad in [e accidit alicui natu- faut quod mn eíl. fecundum al Jerum iiÉerum, c7" fue infinitum. "yii aut plura in numero . 33 Dicit, g confyderare deinfinito dum dta, aquapoanri i fum non cB, contin grat ei i impeffibilia& eorum vn( eft em- pusnon effe,acq; morum, neq; di- uifionem menfurará, neq; additio nem numerorum. pferutandá eft C igirur quomodoeit, vr fm g eft tia, aut fm qp accidit ali) na- türz,autfm q non cít alterum ifto rum indifferenter, fiue ponamus fi-- nitum vnum in magnitudiac infi- nitum,autplura inhoirain nume- ro quando pofucrimus q infiniti peri wp 0 * Quot mods dxator Infonitum . Cap-3. Aximealit Phyfici eft cófyderare fl eít magni tudo fenfibilis infinita Primum igit determinandü ct uv 100 quotmodisd£Infinitum . Vno D igi£modo,quod imposfibile eft tranfire;ex eo quia nó eft aj lis. Aliteraüt,tranfitum habens incOfumabilem.Aut quod vix, Autquod naturaaptum eft ha^ berenon tíi habet tranfitü , aut finem. Amplius, infinitum o€ auteítfm appofltion£, autfm. iuiflonem,aut vtrog modo . Et oprrtet N aturalem con[jde. rare virum quantitas fenfibilu fit. E snfinita-Opertet igit prima de- termiuare [e quet modos dicitur infiniti . V mw igitur corió eft iuda y ue nen elt poftibile vm ciptyquia po ef) natum. acquiri fient dicitur. vm effeimufibile. Et dicitur de ilo , cime proce[fe. mn bt finz. tut de eo cuim pro- cef eil cum labore ,€77 fatiga- tioe Et dicitur de ilo, quod 2 apti "yt procedatur in spfo , [ed nos non. pe[fumnoe procedere , 7* peruenire 4d finem. Et etiam dicuntur modi V effesfniti, «ut in additione, aut di sufne aut in vires. Etopartet Naturalem confyde- rare vtrum fit poffibile vt magnitu do fenfbilisfit i aut non. & Vroportet m lá quot modos dicitur infinitam, quorum Vnuseft illud, in quo non poteft procedi, quia non habet lon. gitudinem,neq; finitam, neque in- finitam, vt dicitur quód color , aut punduscftinfinitus, & ifte modus Nodujo pri 3j ETT natura tranflri,vt vox inuifibi^ ium... Phyficorum 6 priuarioniseft vt aliquid careatil- lo,quod non eftinnatü, neq; fuum. ushfe,fi habeat genus, vt, cü d£ im efle non corpus. D.d. Etdf, &c.i.deillo,quod habetquantitaté, & longitudinem ia actu,fed nó ha- betfinem.& de ifto modo perferu- tabitur hic. D.induxittertium mo- dum,& dixit: Et de illo, cui? procef füseft cum labore.i.&drinfinitum. tranfumptiue de illo, quod non pet tranfitur,nifi cum labore [4 longi- tudinem fpatij (ed habét finem , vt. cum dí q vialonga cítinfinita. D. induxitquartum mod(i,& dixit. Et. HH deillo, qd poffibile eft vtin illo cedat fm q cft quantum finiti, non poflumus pertranfirc illud pro pierzem extrinfecam , vt cum d£ qp fünditas mariseft infinita. & ter tiusmodus&ifti dir infiniti tran- famptiue D. induzitquintum mo dum,& eft illud, quod décffe infini tum,fm qp actusteo femper feruat potentiam,& eft illud , quod poteft effe cin,non fecundus modus f. nu- merus & dixit. Etetiam,&c.i.& ifte modus infiniti eftille,qui dr in ad- ditione aionis prouenientis à re, autpaffionis:In additione át actio- I nis,vtgfiatioin paffione vtdiuifio meníürarum in partes, & ifte mo- dusinfiniti manifeftá eft p» eft ali* áfecüdo, f. qui bét quantitatem in actu, fed non habet finem. Probatur non dari Infinitum. Cap.4. Pars Prima in quá argumentatur trà pontes Infuutis effe quid perfeexiftens . Eparabile igi£effe à fenfibi libusinfinitü , ipfum quid exiftensinfinitü,non £pot fibileSi,nneg magnitudo eft, neq multitudo, fed fubftátia i fum eft infinitum,& non accfis idiuifibile erit.diuifibile, n, au magnitudo erit aut multituda flautem indiuifibile, non infin tum,nifi'flcut vox indiuifibili eft.Ácneg fic dí effe affirmar teseffe infinitü,neq: nosquari musjed vtini Ibile, Nunc diit dicam quod mpi lile ef vt infinitum fit feparat 4 fenfibilibus , cv" fit exiffes per ] infinitum. Si.n.imfinitum non ck mtsra neque numerwe [ed ef [u. flantia,non accidens neceffe eft ft indivofibile-mefura.n. eft illus quod eft diuifibile, ey numerm.ei nifi eo m0, quo dicitur , quod [ons eit induifibilu. sed non boc moa "vtuntur infinito dicentes ipfam Jésnec & mos perferutamur de bn modo fed de Mllo,cuine 1ntentto el ipfum efe mon pertranfibile. Cum narrauit qp oportet Natt ralem perftrutari de infinito , vtr fitcorpusfenfibile infinitü;aut co pora LnfibiliainfinmaTactu inca pit primo perferutari fm exercit difputatinum de infinito, quod p niturfübftantia feparata initi bus,vt plures Antiqui opinabátu & dixit: Nuncautem dicamus, & i.q impoflibileeft vt fánitum aliquod eparatum fentibilib « monftratis,fm q e(t (übitantiac jus quiditeseft in infinito, Deinc joduxit reionem de(truertem it finitum pofitü hoc modo , & di Liber Tertius 101 À Quoniam,fiinfinitum,&c.i. qf, ft illa natura, quz dicirurinfinita nó itd 7f fitde genere menfürz , neq; dege- menor, here numeri, (ed fueritfübítanna p 2x tame (e, neceffe eft vt fitindiuifibilis.diui 214-5 fibilitasenim rei eft fm q eft men- 7-51 (ac) ant numerus!Etiftefermo eft in fecunda figura fic. Infinitum fe- paratum non cft numcer?, neq; quá tum:& omne diuifibile eftnume- rusautquantü: ergo iufinitum fe- paratum eft indiuilibile. D.d.& infi nitünon eft numerus.& hoc fic có- eluditur.Infinitum eft fubftantia : &quantii,& numerusnon eftfüb- flantia:ergo infinitum n6 eft quá- tum,neq; numcrus, Er, cum decla rauit qp fm hocinfinitum eft indi- urfibilejincarpitdeclarare pex hoc fequitur vt non dicat infinitü nifi peraccidens ficut dicitur de puncto &dinitergoinfinitum, &c.i. &,c fucritindiuifibile , tunc nó dicetur infinitum;nifi ficut dicitur deillo quod non cftiunatü reciperefinita d tem,aut nfinitaté,vt punctus,& co lor.Et ifte fjllopifmuseftin fecüda ra fic. Infinitum hoc modoclt indiuifibile:& infinitum verum eft c dinifibile: ergo in&nirü hoc modo non eft verum infinitum.Q uód au tEinfinitü verum eít d ilc fic itur. illud, quod eft innatum dici infinitt, eft quantü,aut numerus: & o£ quátü, aurnamerus eft dinifibile: ergo ve. 1ü infinitum cft diuifibile. Er,cum declazatit qp» contingitei fm hocqy infinitam eft pü&tus autcolor , aut alia natura,inccrpit dedarare q ifte modusinfiniti non fignificat nar ram tetminatá,neg; Antiqui dicen tesinfinitü effe fübítantiá exiftenté perfeintendebant hoc.ifle.n. mod? non figaificatin re,quod eftfübftá D tia magis,j quod eft punctus, neq; quod clt punctus magis, qd eft co lorfi igitur fuerithzc fubft&tia exi flens per fe,tuncilla non dicetinfi- nita,nifi ficutd? pun&us.& manife ftG eft p Antiqui non intendebat hoc.& idco dixit:Sed non hoc mo- do, &c.i.fed dicétes infinit non in- tendebantiftum mod(.neq; etiam perferutario noftraelt de i infini to,quod eft per accidens, fed de illo quod eft infinitum per fe, quod eft quantüm non pertranfibile. Si vero fm acides eft infini, tum,non erit vtigs elementum eorum,quz funt, vt infinitum , ficut negrinuifibile locutionis, quáuis vox fitinuifibilis Am, pliusqüo contingitaliquid effe ipfum infinitum.fi non eft & fe cundum numerum, &magnitu dinem;quorum ft per fepasfio uzdam ifinitumcadhuc enim minus effe neceffe eft, quam nu merum,autmagnitudinem. Et etiam fi infinitwm eft per ac- eidens non eFÍ elementum entium. sm eo quad cf infinitum, quemad- modum inufibile mn eft elemen- tum idumatis vifi, C" fone efl in uifibili.Et etam quomodo eft pof Ffibile;vt mfimtum fit exiftens per fe,ey numer C7 menjura , qua. funt illa, quibue accidit sfimtwm , en [unt exiflentia per fe. Hicincorpit declarare q»fi pona- turipfum effefabftantiam, erit per. accidens icf ponatur principiü, &clementá ctitelementü per acci dens, dixit: Et fi infinitum tts 36 Ph fi G fiinfinitum,vt declaracü. dala fermone,cft fm o eft infiniti p ac- cidens,nó eftefhtum entiumjin eo eftiafinitum,vt Antiqui ponüt : s fuerit efntá erit fm cp eftfüb- flantia,vt fonus non e(tcfhtum di- £ionum,fm q eft farfibilis, (ed fm. € eft audibilis.quod igit exiftiraa- uerunt pex hoc g eft principium, &cfhtum,fequit vt firinfinitá ,eft falfüm,fi concefferimus aliquid ef- fetale((abftantif infinitam exifté tem per (c.c aBtinfinitam eft (üb- Ttantia pcr accidés manifeftum eft. qffi (abftantia cxiftens per fe irifini H tacítclementá p accidés , fm q eít infinita, & nullum elementorü eft elementum,fm o accidit ei aliqd : ergoinfecunda figura, fubftáiia in finitanon eftclementum,fm q eft infinita. Prima propofitia manife- fta eftex przditis; vero ma nifcftaeftperfe. Et, cum dedara- itg fm o eftinfinitá n6 eft prin. ipium , inccrpit deftruerealiquid [e exiftens per fe infinitum &d. Ereiam&citn f infinite ri- períequanto is vt illud, cui accidit initum ,Hiceriftens P Te fübicctum.v.g.numerus, & mé Y fura,fed fübie&tam non eft éxiftens perfe, quanto magis infinitum n& €ritexiltens per (e;& ifta dedaratio eft Logica &demonftratiua quodá modo. uódautem fubicctum in- lignius vtficfe, i ma- gis Titim dedarscur pduas - poitiones GcInfinitum dí in fübie. €o:& omne;quod dicitur in (übie- €o, fübic&tum ciuseft is exi- ftens per fe Gill. fübicttum infiuiti magis eft exiftens perfe d finfinitum:fed quantü , & numerus fünt übictainlnit. ergo quantá, corum &numer* (ant magis fparabili infinitá. deinde cSponitio fylfo pothetico.Si infinitá eft (cpara |uantum & numerus erunt ma irata. deinde deflrucfcófequ & concudetur antecedés. & inl fermone fuat duo fyllogifini ca Borici,& vnushypotheticus. Manifeftum aüt& q; non tingiteffeinfinitum,vtadu fteng& vt fubftantiam,ac p cipium.eritenim quicquid fiusaccipia&infinitum,ti pa bilecít.infinito enim efle, & finitum idem eft,(i fubftátia finitü fit,& n6 defubie&to. « reaut indiuifibileeftautin nita diuifibile multaaütin taecidem impokteft. Acvt vtaeris aer pars eft, fic & in Er een tla rinci Bcihdiuilbile eft. At le nequit quod actu eft fi tum , quantum enim quid neceffe cft. fen dt qii Et manife el n fibile ef infimitum [it, ficut il fint in aEin eo" quafi (nbFian €? priscipium . quent nece[j "yt quedewna, acceperis ex eo, fitum fi eid dimfibile.quen frinfinitum efl fubilantia,c dicitwr in fubicllo , tunc qu snfiniti , e" infimtum erit i ergo neceffe. eil , amt ve fi diufibile dej »4* nulla eff mn infinita , €. runt plrainfimta , cy infin Liber Tertius pars aerv efl aer, fémi-. Vier pars infiniti eff infinita, [cci diquid ef falftia, et pricipit, et fic erit sndimifibile. sed impofts "vt iliud, quod. 54 3 alfuin- finitum, fic. smdius n. etf quantum . 795 iy ieri um Euri hoc, qp impoffibile eft vtin [cie q eftinfnitás, (it de na. turafubílannará , & principiorum exiftentiü in a&u, que non funtin fübic&to. D.d.q necefie eft vc gd- €unqy acceperis, &c.i.qnácdq; par- €. Dindozitcám faper boc,& di- xit: qin, fi infiniti, &c.i. q&,fi in- finitum fuerit fubftantia & non df $n fabieto,tunc definitio eius, qd dtinfinitum, & definitio infinita- fiseruntezdem.cxquo £quif nc- eflazio , fi faerit diuifibile, vt po- lit, vcdefinitio totins, & partis fir. eadem. pars.n.iofiniti, ái leknitio difpbnis, & difpofici ef cadem,nc- efté vt fu Tfiniza.definirio.n. pari fübítantiarum cófimilium partium, & definitio fabftétie funr C erdem.v.g qfi pars aerisell aer, & parsaque eft aqua. D.d.& fic erunt i.& f parsinfiniti cftin- inita,eruntplura infinita, fed im- gofübileeft vt in&nitm fit magis vn6.D.confirmauit hoc& dixit: lodá.n.parsaeriseft, c.i. & fimiliter [c eftvt pars infi- niti fitéinfinita, fm q accidit füb. fric principio Dd erii jur indini(ibil rn bein bile contingit, fi fuerit druifibile, eftindinifibile. (ed impofübile zit vtaliquid quod cft in ato infini- 102 tum, fit indiuifibile : quod.a.eft in D. finitum, necefc et vt fit aliquam habens. juancieem »&fic ponunr ipfum Antiqui. Er, cum pofuit. Ls " juod dicor Inniam s Pd cefe eft vt it quantá , inczpit de- darare quid fequitur ex hoc. Secundi ergo accidés eft in, finitum.Sed fi fic, dictum e $ non contingitipíum principiit dicere , fed illud,cui accidit , ve aerem, aut par . Quareabfurde. enuntiant dicetes ficuti Pytha^ gp icüt.fimul.n, fubftantis iunt infinitum et partiütur, E Per accidens i, - fum. Siigitur efl fé finn lile eft ipfum dici prineipin , ed principitm e dud, cs cd ere 4er, dul par . Apparet 1f Pe iar p Pythegerici, dicentes im tpfi pement infinitum fubflantiam,, et Dicit&, cüiofinitum eftquan- tum,vt pont, & fm qp eft in e, rüc j9 etinfinitá, fm q eftinfinitá, eft accidensiqfà fut efieeficatidle ell fm q eítquantá,& accidit in quan top fatinfinitá. D.d. Si eftigitue hocmó, &c.i.quia nibil d£ prindi- ii, fm Idi mihi vfjiam dizi- musjinnuédo illud, qd fdixit.qin, fiinfinitum dr deillo,gd noninna. tum eft recipere finitatem,neq; in- finitat£, & telement( fm hüc modum, necefle cft vcelementum EU Phyficorum G fit elementum per accidens. poten- tia enim illiusíermonis,& ifliusquá probauit hie, & fi pofüe- aint iplum efle quantum, eft eadem. potentia.qi , fi polüeritipfum effe quantum,& non fuericomne quan vum infinitum,tunc infinitum crit accidensquanto,& non'eritin co,fe cundum g cft quant. & fic fi quá- tum ponaturclementum, fm cp eft infioitum,tunc elementum eritele mentum fm accidens, fiueilludac- €idésfoeritpropinquum,aut remo- tum.fi autem ipfinitum effet accfis effentialequibufdam fpecicb? quá- H tí;non contin, eis ifa red; tio.eftenimaliquod clemétum. i lud accidens fueritef- tiale, vt dicimus ignis, & aqua sit. elementa fm primasqualitates. D. d.apparetigitur,, &c. 1. apparet igit ilte (ermo eftimprobabilis, cum & conueniensei , quod dicuncPy- thai otici.ponütenim infinitum ef. fe fübfandam liberatam a quanti- tate. deinde diuiduntillam. Sedfortasfis hzc quidem eft vniuerfalis quzftio magis,fi có tingitinfinitum &ià Mathema ticiseffe & in intelligibilib?, & ima I s, qua nullam habét magni rr tudinem.Nosautem cófydera^ bübu. musdefenfibilib?,ac defjsquo rum facimus fcientiam , vtrum inilliseftan non eft corpus infi nitum inaugmentum, Sed perferutatio, Vtrum fit pof ibile'vi infinitum fiti Mathema ticis, e" intelle£lis,que non babet men[aram omnino sef. perferuta- io yniner[ali. Et per[ecrutatio no- S6ra efl de ilo quad esl im fenfibi- tenta pi libw,cz-de ed coriset r «rte C77 el con(jderare vtri nifi fit corpsu infinitum inan, sente, dut non, Cum deftruxit vt infinitum f fübftantiaexiftens per feldenudat à uantitanzs cili [5 utatio n eft propria huicfefe (ed € Metaph fice,dixit.Sed, perfutado Rc petfcrutatio de vtrum inueniatin finitumin intelle&is autin. quant tatefm q eft nó in materia eft (Gi tiz Diuinz , d pferutaturdeinfin: toin intelledisfm q confjderatd intelledlis fm c» funt ftelledta fr Qfupt: à menfüra,&pfer tátur de infinito in menfaris, fm « füntabflraz à materia, & eftpri cipium,quod ponit Mathematic Éinfinitum effcin tribus menfüri poffibileeft.n.apud ipfum linee iré in'infinitum,& (ifr fupficiem, corpus, Naturalis vero pfcratatc infinito,quod accidit menfuris, fi gn: in materia. Ethocintend: cum dixit: Et per(crutatio ni eftdeinfinito, &c.i. vtr fit m&fa- fenfibilis infinita, & primoyvtrü c m fenfibile Tüinitum fit,qs, fi Fi fnerit,erit linea fenfibilisinfinita, fapficies (enfibilis infinita . &, qu ifta (cia confyderat deTfinito , quc eftin actu &quod eft in potenti dixit:& ifta (cla continet, &c.& in. ditperaugmentum additionem Pars Send,in ur non d. mee pior co: bue cóóbus Cr propriis. Ogiceigitur fpeculantil ] ex huiufmodi videbit v quenó efíeSi enim eft a po Liber Tertius "m A poristatio planitie cierminaci » 2- non vtiqscorpusvllum,aut in^ Tos celligibile, autfenfibileffiniri , [rer Qui et con[yderat de boc con-. cà de 1, [deratione Logica , ex iffa videt. fui; aubdmenc[i sm eu . cumratio cor- peris fit spfum efe terminat per. faperficiem, impofübile efl igitur vt cerpus fit infinstu, nea, 3ntelligibile, nea, fenfibile. Cum declarauit. propria per- fcruzatio hurosfeclb veri fit «orpus (enfibileinfinirá in aduin i D. COT | |pq; vui snodüfermoni diiclicz, E qq; fm íctmoncs Demonftratiuos. Et ifle (ermo cóponit fic. O£ corpus ebinet ab vnafüperficie, autà plu xibus:& ocygd cótinetab vna füpfi &icaut pluribuscít finitü : ergo o£ finiti. & hoc in pra E Of cog? ra. dicens,q» o£ co: tgnasi tinetbvta fupfidemurá Yribos 40 "o ac dedarat fic. Oécorpus& figuratá : pietro" nceltrotu sid, au 3o. c6. nó:ergoofcorpusautcítrotüd(i, $7-'*. autnon.fcd o rorundü cótinctab vilecoe, Vnafü je:& n rotundü cóti- zm, — nefàíuperficiebns finitis pluribus vna'ergo oécorpuscbtinefab vna iie, autà pluribus, fed o& qd eíizalecil finiti : oÉcorpusé fixitfi.Scd qui conceffit corpusin- finis cfle, nó cóceffitipfum habe- re figurá. Et hoc vf manifeft per fc.omnen.corpusaut habet figurá fpheric&,aurnon. & ideo,fi polueri mushocefle corpusinfinirum, nó erit verá dicere ipfum effe fphari- cum,autnó fphzricum,ficut nó eft verá dicere punctum effe fphzri- I03 cum ,aucnon fphericum. D.d. ter- D minarum per fuperficiem.i. termi- natum pervnáquanq; fa i autrorundam, aut rectam. Art vero neg numer?fic,vt fe^ patus, etffinit?, numerabile.n. €numer?ut híisnumerü. fi cr gonüecrabile pt numerari, et p^ tranfire vtigi polt erit intinitit, Neq, numerms etiam pot effe. Jeparatus ev" tfnitus.numerme.n. y iliud, cuime efl numerwe,ef! mu meratym,fiigitur numeratum yo tefl numerari , poffibile eft per- y wenre ium . Cum decarauit vit infinitum 41 nóeftquátü continud,incopitde- elarare & vIt giinfinitum non eft quátá difcret.v.g.numerus,& di- xit: Neq; numerns,&c.i.neq; & eft poflibile inuenire numerü in actu. 2m d mareria,aut nó fepara. tum efleinfinitum. numerus.n. & numerat in au eft numerati in. a&uutcft poffibile vinumeretur. inactu, f. vt perficiatur numerari. &,cü pofüerimusq» ofs numerusé numerabilis,& o£ numcrabile pof- fibile eft v numerettunc,cü pofue F. rimus inucnifaliqsnumerusin- finitus, neceflecrit vinfimitü nu-. meref. quod eft impoffibile. er nócfthicnumerusinfinitus. Etfor. tectiá ifta propofitio eft de genere propónum notarum per fe,f.qp ols numeruseft numeratus, & p om- nenumeratum in potentia,cü fue- ntip atu, poffibile eft vtfit nume ratí in actu .fed ifta propofitio eft cómunis, non effentialis . p autem. infinitum impoffibilecft vtfit nu- meratüin actu manifeftá eft p (e. Phy(üce Phyficorum Phyficeaüt magis fpeculan- tibus Hip manifeftum erit, neq enim cópofltü poteft effe neq fimplex.Compofitum igii mon erit infinitum corpus, fi fj, mita multitudine elementa fint, neceífe& enim plura ee, & equa^ tifemper contraria. & non effe Vnum corüinfinitum. etíl enim qüocung fuperatur,que in vno corpore, eft potentia, ab altero Cum defiutit hoc p ferm Dialcáicos, incorpit dellraere deftru&ione propria fcfz nau. dicens: Qui a(it ponit fuá conf rationé magis propriam fcf n: rali ex iftis propónibus declara D.inccpit dicere, impole£« itin hos ium,aqr '1.&.q.d.& fignü cius, qp iin; eft coi . naturale cffc infinii |fn,fi fuerit, autcft compofitfi, implex:fed nó eft. itum, n (vt£iignisflnitusfitaer aütinfl fimplex:ergo corpusinfinit& n€ nitus,fitautem equalisignisad D.inccrpit declarareipfum cfle aerem zqualem, potentiaquan compofit,& dixit: figirarfüer. H tumlibetmultiplicatusfolü au^ finita numero, &c.i.&compofitz tem numerum aliquem habes) infinitü neceffe eft vt át ini iniu tamenmanifeftum eftquód in^ 3Utquia vn clemenrorá, ex qui finitum exceder, & corrumpet finitum, Qui «xt pofuit fuam conjdera- finem pagi naturalem exiftü declavabit quoma impofabile ejt tpud tum,nes, fimplex. Compeftum"Ye redi elementa fuerint finita inm mero.neceffe eff enim Yt éentraria ^ndeat fibi femper.impeftibile igi. ur eff Yr Ynum corii ft infinatu fe potentia, que efl in aliquo ilori eo rw», diminuta à potentia, que ef in alis cerpére ecundu ali- quam quantitatem, C7" gnis, yg. fuerit finitw eo pod voci tw," men[ura igno fuerit mulis plex menfera aeris sn potttia eund, multiplycitate ,manifei 63 quid infinitum excedet finitü, €7 cerrimpet ipfum. cóponitur , aut plura vno füntin nitain ragnitudineautgaclem taex quibus cóponit, fant inita. magnitudinc,(cd infinita in nes D.incepitdefiruereipfum effe it nitá,quia vnácoram eftinfinitü magnitudine & dixis: Siigicurel menta Xc.i.fi cópofitum fuerit ci politü ex elementisfinitis v.g. qnc autfex, impolt eft vt vnum eorü: infinit&i.in itudine. D.inc xitrónem fap hoc, & dixit : mecef eftenim &c.&ifte fermo eftin pr ma figura fic. Elementa funt cótn ra:&contraria debent cffe zquip tentia:ergo elementayez quibus ci deeorpnsenmpofimm infiniti (unt zquipotentia : lui tiam itpble eft vtquzdam. tf nita & quzdà infinita:ergo eleme torum,quz funt in compofito,im eft vt vná eorá fit infinita "induxit róné fap hoc,g elem& füntzquipotentis & dixit:qib,fi p tentia &c.i.qí,fi porentia cótrari: quacílinaltcro illori elementorá exiftente Liber xillente in magnitudine equali ali 4 cui magnitudini alterius diment, faerit minor potétie exifléte in ma- itudine zqoali alteriuseleméd,& Sébitiorilai quátitate termini. 4, potétiaf vna palmai, WEdepla potétig d eftin vna palma seris. qii tüc, fi rotusiguisfuerirfi- nitus, & totusaer fucrit infinitus, có tinget neceffario vt aercorrum, igné& ficelementü finit non fez- wabifcum cleméto infinito : quare müduscorrumpef. Etpofuit 1£Ga partisterminatz cleméi inia eft maior potétia partiszqualisilli p &rinfino. q a pótaliquisdicere, gr todi elementü infinitd nó corrüpet finiti,nifi pofücrim* qj potétiz dua. 1üparuá equali in qu&titac fint equalcs in qualitate.& ideo dizit, idéfequic& fi potétiz parti zqua- li in quantitate fuerintdiuerte in ótrarietatc. nó enim accidi jdá H asi. CXcedat quandá, nifi quátitate fini- fü p fc tac ic manifeftum píe q quanto 9 ion magisaogmentat quantitascorpo- ET ris tento magisaugmentabitar p V Cidus ISIEDIO n xpi, is. teatiaeius:& cum corpus diuifi * magis habueritquanutarm infinitam,ne néa- ceflario habebit porentiá maiorem. aus potentiacorporisfininmaions. Et C o6siftz ippónes (ant manifeftz per. 1de Gene fe, nifi propofitio dicens elementa Tone efle contraria : & accepitillam, aut nece? fm famofrtatem,aut concefíam,ga "lise decarabitur in bac (cientia. & hocé &u.. 44, te&ius quia fic contradictio erit de monftratiua,, nó difputatiua. &,cfi defttuxit partem dicenté,compofi- tamefie infintum,quia vnum ele- menor(i, ex quibus componi(, aut plura vno,fünt infinita 1n quantita tereuerfus eft ad fecundam parte, (. Yivnum corum fitinfinitum. To efillad Tertius 104 Vnumquodg alit infinitum D effeeftimpoffibile, Corp? enim eft quod omniquag: dimenfio, nem habet. Infinitum aüt,quod infinite exten'um eft, Quarein» finitü corpus vndequags exten fum eritin infinitum, Et impeflibile efl etia ve^vnic- quads, crum fi snfitum.c. enim eft illud , quod babet dimen- fionem ades partes . ey" 1nfinitiá » qedide dimenfanem mmfinita, Ex quo fequitur vt anfenitii babeat dimenfone infini X tam adoti partes, C7* fic elemento rum vns infiniterié implebit toti. "vbi igitur erunt reliquo? Dict Ecimpole efteds vtcópo- 45 fitum firinfinitá , quia ynüquodq; elemétorfi, ex quibus componitur, eft infinitum. qi corpus eftillud, quod habetdimen(ioncm tin oíbus. ocio infinitum eft illud, quod abetdimenfioncsinfnitaser quo. fequitur vt corpusinfinitum fitinfi nit in omnibus partibus. Et hoc eftnceeffe. qf, cum aliquid fuerit Sopomm ex duobus, neceffecft vt F initio illius compofiti fitcompo cd Ma fitaex defintionibusillorá duord. fuerit có- Y g quiadetiicio corporis illod, Ded juod expanditur ad o£s partes:& de 7j, eft vc. Bhitio infiniti eftillud, quod n6 ha- defi illie bet finem:ideo definitio corporisin d finiri eft;llud, quod extendirurad ft * oéspartesin infinitum. & ifte locus nip» illog. eft verus.&quia/fi vnelementor nt fucrit ipfinitá , impole eritvtcum d ipfo fit alud elementum finitum, A&&ert- nedum infinitum,dixit:& ic vnum. elementorum infinitorü, bim t Phyficorum G Ethocquod dizitmanifeftum cft Ex hocpa exhoc,quod pofuit infinitum de Mednura beteffeinfnitum in oIbus tribus di vnü'inhni menfionibus,& fut fex ptes.& hoc tà nóeffc intendebat per o&s .& finos mai alio pofüiffemusq infiniti eft infiaitá aliquo so in quadam parte , cótingetinfinitü adco cfle maius infinito. poflibile enim pns fueric effet ponere: in parte ,in quaeftinfi mfi fe nitum,aliud corpus connguum : & fasim eit tunc cougregatü ex duobus corpo infinim rib eritmai us vno corpe,& vtrüq; fimpli: i- eftinfinitum,(congregatum,& ip- quitrboc fom infiniram quod eltimpole. H Atveroneq vnü,ac Simplex grid effe cótingit infinitum corpus, ded neg;, ficut dicunt. quidam , id, hoc..cr. quod praeter elemeta eft,ex quo 2535400 haecgenerant, nes fimpliciter. zora^ Suntenim quidáqui hocfaciüt nari jac infiniti, fed n aerem,aut aquá, 3don6- peceteracorrumpanturab infi^ nito.habent enim ad feinuicem contrarietate, vt aer quidé frigi dus£, aqua vero humida ignis aütcalidus,quorum,fl vnü effec infinitü ,corrupta iam fuiffent alia, nuncauté dicuntaliud effe lid,xquohacfunt. | iod aiit impoftbile eff quod wn fit vmi corpus Simplex fi declarabitur . boc enam non eit pefiibile, nes, fecundi dicentem ip. jen cffe aliquid extra. elemeta,ex uo res generátur t4, fimpliciter. Quidam enm ponit infinitum, Yt diximue, C7" no poriét sp[umn aqua, «ut aerem,ne i wed ponunt in finitis corrumpat alia. funt enim €Ufrária adinuicem-Y.g. quanam aer efl frigidm ev qua. bun rwn effet infiniti tunc alia cu perentur.nunc igitur duit Li dipid, ex quo generant ur i$ 'um deftruxitq corpusinf fitcompofit,quiaillaex quib ponitur, funtinfinitain magn nejanteq deftrueret fecundam tem de cópofito infinito , & £i pun eftinfinitum,quia parte untinfinitz in (pecie, in. ftruere corp? fimplez effein & dixit: Quód aüt tmpoleef. ideftex hocquod dicam.&q inelligit duobus modisaut. lud corpuseft extra quatuor : ta, & ex co generan(eleméta, dam dicunt, aut quiaillud cor vnü elementorum quatuor.c dixit:non enim eft pofe&c.i poftbileet vtcorpus infiniti iue fm ponétesiplüm c£extr. dum, fiuc (impliciter,f. (i qua modo ponaf fiue extra, fiue fiue vnum elemétorum , fiue T*.narrauitcau(am, pp qua! dam pofucruntipfameptnae ta, & dixit:Quidam enim por finitum, &ciin modo, in q plusconfecuari vt fit extrat ta. &íermociusia hoc man eft,qin manifeftum cft iftae traria quare/fi vnl corum e nitum,neceffario corrumpe liqua. & deo ifti fugierütin fit vnum elementorum. Impoffibileaute eft el non quia infinitü, (deho c6ealiquid dicendum efi filt & aere, & aqua, & qu fed qa nó eft tale fenfibile Liber À preter vocata elementa, o£nan. OE rlol turiid ex oci. |ue,ex quo eft,etiam refoluitur t qu eer eq hepez teraerem,X ignem, & terram, autaquam aliud quippiam.vi^ impe n iud - Ef €j eeta Dish inia fedde bec dicemus [ermenern communc amoibws evdems medo aeri C7" a4, € alys elementu. e9* impoffibile bl corpus fimplex e[fe,ex quo cle- sexta generatur (ed nes di 3B 98 boc loco im defiruélione cime [er PRNÉDHI CEIEIIHWOBCHI CURT A C91 205 j ped rdi fit dilfelsutur. quapropter ne- dh rail at rtm,C7" ignem C7" 44ua, C7 ter- tam. [ed nos non videmus alind. Cum przmifit (crmon£cóem in 55 defirucado sorpasfimplt efe uale Ert incarpitprimo: cipfum effe extra ie nenta t Fic cor puselt rale, &c.i. & impoft clt cor- pusinfinitum effe aliud a quatuor elementis.& hoc intendebat'cá di- zit;ale,qi.fi hoccorp* cffctaliud ab'elementisquatuor, cx quibuscó ponetentut,tuncacceflecflet, cum c Gorges ex corrüperen(, vt viderent fenfa dif- m2 doa. foluiip illd.& hocnon v£. Ethoc gccy intendebar,cum dixit,quapropter , &ci.quapropter neceffc cflet hice aliam naturamjin quam diffolucre turacr,& ignis/& aqua,& terra, Et, €um deflruxerit elementü fimplex Tertíus 105 eflc exa quarter elementa fimplk D nedum infinitum, inccpitdeftrue 1e vnüelementorü effe infinitum , Negigiturignis, negialiud elementorü quicquá infinitum quid effe poteft. Otno enim & prater id, cp infinitum fit alid ipforum,impolt eit ipfum vni^ uerfum,&fi finitum fltaut. aut fieri vnü quid ipforü, ficuti Heraclitus dicit, omnia fieri ali quando ignem. ; Et impoflibile efÉ ve ignis , «ut aliquid elementorum fit infi- stum. Quoniam "yniner[aliter fi E es diximus quo eorum elt infinitum ,impofabile erit vt. mne tetur fiat 7" fi fit finitum "yum eorum, Yt dicit Heraclitue. uod eia fent aliqua bora ignér. DidtEtimpoffibileeft vtvnum 46 elemétorü fitinfinitü,qin illud cle- métum vinceret torum,& tot? mü- dustuncconuertercfin illud efatá, vitenim eft impoffibile hoc, fi nos dixerimus aliquod elementorü e£ infinitum,nó vt ponit Heracli. om niaeflc finita, &opinatqpola reuer E m in pem . E dixithocnar- rand ropofitio, fequitur, fraud lenerd oerte eft ipoffbilis, fialiquis pofüeritil- lam;nifi ponat aliquod eleméto- rum eft infinitum, vt fecit Heracli- tus, Sed debes fcire ponens vnum. córam effe infinitum , contingit ei mundum fuiffe corruptum neceffa rio.ponenti aut£ofa efle finita , fed qinaliquo eorum fit potentiaez- cedensaliasquc exigit corruptione aliorum, vt Heradlt? dicitde igne, Phy.dicó.Auer. — O. non Phyficorum 8 noncoteradiditurhic.fed dedarabi tut hocci dedardbif impolcít mundum corrumpi liter. Eadé iit eft fá Gcinjpfo vrio, Lw faciuut,prater elementa, hyfici, omuia nang; mutátur excontrarioin contrarium , vt ex calido in frigidum . oportet &utem & ex hifce confyde rare,fi , aut nó poteft effe corpusinfinitum iile. pis ipaiasce ipli Naturales ponunt ip[um extra e! gy menta. f sgitur quodlibet trafm- tatur de contrario 9n contrarium , yg de caditate m frigiditatem, «y exiit oportet lerare in í eleméteri, Yrriá pofit^vt fit ent mn. 47, Cumdeftruxit vnd cfhtor( effe. infinitum,quia tunc corrumpet rc- liqua:o&.n. cócedunt q efhta funt contraria:Terzpitnarrare ép iftud. 1mpolt contingit dicétibus ipfum effeextra clementa.Choc,quod có- tingit dicentibusefhtum efle infini tum.neceffecít.n. vziftud corp" ex T rinfecum fit contrariü demens fm q ponunt q ex eo güantefnta: &i Eric tonsariunr infiniti ecffario corrüpet reliqua. Et dixi Kthocidem,&c.i.& hocimpole có tingens ponétibus cfhtum aliquod e einfiniramconringedft poné- tibusvnum corpus efle extra efhta. infinitum.&, cum narrauit qp idem. contingitin hoc incepit declarare hoc& fic igit quodlibet tran(- mutaf,&ci.qin,fiillud vnum tranf? mutafin elementa:& oc, quod tráf- mutat, tranfmuratur dc contrario in contrarium : noceffe eff vll corpus vnum. fitcoarrarium ec TO] rS infinitu ontnplludidem quod com gis vbum clementorum fueri it & ipfe expreffit in hoc fer nemaierem propofition£ ,&ta minorem,& condlufionem. D. eriftisrebas&c.i. & cx conffdi Sonedehocg demens fantc traria,oportet. quere Y dogm vvtrü fit poffibil t finirumyaur infinitum. uod autem omnino imr fibilefit effe corpus infinità fibileexhifce manifeftü eft./ tü eft enim natura o€ fenfil alicubi effeatque locus eft al vniufcuiufqs& idéeft parti totius, vttonius terra, GC vn gleba, Aignis atq feftilla.C rejfl fiteiufde p£i,autimmc leeritaut femper: i qui fpost i rns cur enim1 gisdeorfum dj furfum, aut« uistdico aüt,vt fi fit nam hazcmouebitaut vbi: nebitrlocus.n.infinitus erit geneiipfl corporis, Vtrum occupabit*totum locüe& q Qurigitécvbi quies, & n ipfiuscan vbiqs manebitc n 5 Eomoucbiruran vbigm d mrt pute ef T iiid werfabter enfsbile idc cicum pw fenfbile bes vbi, eo^ "vni ida dem bci eon efl loow partie 7" tetin quonam loce tetine terra el igni efl locua ynim feintillo. 5v agitur infinitum toti eff Yna 9G, erit melle aut errspeleur 6. per. Sed boc efl impofsbile.defeen dere enm non eft dignism , quam. aféendere , ut ire ad liam perti. € iatelligo,vt f pe/uerint bf am Fla subigit mosehiw Hla , € vbi quiefeit?locme. n. prid " qui eft buisaceneri ,eft ". Vtrum ij nisicieipinn m lecit, Ber dioerit io quiefcet et moncbitur 7^ "Wbi erit? bec ent € nemo loco quiecens (y^ meta . 49 Cum contradixit proprie dicen- tibus infinitum effe cori? imple extra cjementa,& filt dicentibusi, fam efie vnum efatorü,inecpit: tradicerc cis communiter , vt pro-, mifit, & pi s füirad boc propofi u rima eit, d EE ep vni (qs coi locus partisnaturalis quo quiefcit, & locustotiusfünt idem numero. € Tertia vero ft,g o£ corpus bétlo- cum naturalem, & locá n6 natura- lJem,& gin naturali quiefcit,& ex- uaipfum mouetur ad ipfum. &ta- cuitiftam tertiá,quia fcquitur ex fe cunda D iungitiftis propofition£, f.corpusfimplex effe infinitfi&in- duxitad impoffibile .infinivum.n. habet vnálocá infinirum.quapro- pier fi inpatum eft quicerein illo Ybi, neceffe eft vt n moueat, quia. non habebitlocum extra faum lo- infinitus.&ideo dixit: Vtrumigif. occupattotum locum?i. vtrum igit parsimplet totum locum:&,fi non Tmplet,quomodo mouetur? &quo zmodoquíeícet?i. quomodo poteft quis dare caufam in motu parcisil- hoscorporis qq & in quiete illi qüque,& vbi quiefcit,& vbi moue- tur.quod eni eft tale habet duo lo- ca fed infinitum babet vnumlocá , D.d.auteftin omniloco, &ci.& E onc booneecfiario debet conce lere bác diuifionem, quoniam aut ponet locus quictiseft alius àfo- €o motus.aut quód locus quietis, & motus eft idem .ex quo fequitur qp» in codem loco quiefcat , & mouca- turinfimulsut vraeque quicfcat, nequemoncarur. Etiftz propofi- tionesfunt neccflariz in corporib* mobilibus motu reo, & in moti- ds bus, quidant corporis moti ex fe, eie & €um naturalem, fiatthüt corpora Áimphicis, mouentar motu rcdbo, nonab exurinfeco . "corpus autem " cxlefte, quod non mouetur rede, |- ed O- ij. non Phyficorum G non cbrinecario hac declaratione. &ideoifte fermo non eft c6isfim- pliciter,fed fm qp eft notum in pri- mo afp denatura corporü.nó- dum.n.declaratum eft, vtrü fithoc corpus habens naruram extaiftá 2 Proster natüuram,aut non. a & ideo Arifite. Si bie rachancgónem in coclo,& Müdo. rauicillay illic.n.erítfermo cóis fimpit, cum qóntin t. illic deeclarabit numerá fpérü cor- cc.Kmi porum fimpliciti.b Etideo pótin- S» celligi per corpus(enfibile non quo jj. pn. libetfenfu,fed tacta. c corpusenim. 66.33. pn- " - Tp h pide e. fice nfibile Tif partesei" cor. luminofz,& eltnon tangibileom- pt fenfit aino.Dedararam ef forerhor " rmone vit, impotlibile eft cot- Ea purple agite infiet efie, Dacis iue. fitclementum,fiuenon. inftcg4. C. ile (le c Copu — Siverodis(imilefltipfum to zzi: € cum disfimilia C loca erunt, & ps primum quidem non vnü cor^ &non ett pus vniuerfi eft, nifirangendo . ágil oí deinde aut finitahzcerunt,aut ifinita (pecie.Atgs finita quide non effe poffunt.erüt enim alia quidem finita, alia vero non, fi totuminflnitü eft,vtignis, aut aqua.corruptio aüt, talecontra 1 rüseffet ficut dictum eft prius, Etpp hocnullus eorum,qui de natura dixerunt, vnü,& infini^ tum ignem fecitaut terram (ed autaquáautaeré, aut eorü me^ diü.qmlocus vtriufqs manife^ fi? erat, determinatusq. hzcau t£ vtrog patticipant,eo, q fur^ fum,& co,qui deorfum. Si auté ffinita,& fimplicia funt, & loca infinita, & infinita efnta erüc.Si verohoc impolt, & loca finita funt,& cotum finitü effe neceffe eft.impoft.n.eftnon zquarit cum,& corpus.negs.n.locusoi maior eft , i quantü conting. Corp? fimul efe.fimul aüt ne infinitum eritcorpus, neqycor pus Ke loc?.aut.n, Nacu €ritaliquid,autcorpus, qd nu g aptum natura: rx Etfi tetum infiniti fuerit o eonfimule loca eim €t erunt mn c fimilia, e7* fic corpus totius no er. wi eontatfi er poflea ifla corpora aut erut finit, p infnite emend pn eitvt fint finita. i ent finitum, pur vec totum fuerit infinitum.C7" impo, fibile eff ve"yn& elementorà fit v. fitim 1gnie, 4HE Aqua.C7* qu eff tale corrüpitur per cotraria.1 Mdeo nalbu pofiit m infinitus ignem,nea terrá, f quts Armis quic rin que efl termimatu.ey" hec duo « clinant ad yrraa, parte. in fuper. TIG" in inferiori. 5i igitur imp eia €t fuerim infinita, leca eoru etiam erunt infimta,e7" fic e7* € menta erunt mfinita. 5i sgitur b fit impoféibile quia loca [unt mJ mita, totum erit finitum , impofs bile efE enim "yt locus non fit n corporis.impoffibile eft enim vt. ens totale fit maior quátitate c .ex que fequitur "vt corpus frin fonher . T impoftibile « eus Liber Tertius A etiam" yt corpm, fit maim loco.cen tingeret enuns ex boc aut Yamum ec sant aliquod corpus [ine loco, 49 Cumdeftraxitcorpus compofi- tum infinitü cf,ita 9 vnum corpo- rum,ex quib? componit, aut plura. vno funt infinita,& remanct fm di- uifioné vt fit infinitum, ita q»fitcó itum ex corporibus infinitisin iclicet fint finita in itudi ne, reuerfas eftad deftru&dü hanc porté, & dixicSi igiftotum, &ci.f if torum. congregatum fm conta & ex corporib" fimplicbus fuerit 3 infinitum,quia illa co: buscongr: fantdiuerfarü definitionü,vtigois, &aqua;tuncloca totius eruntdiffi milia, &iíta propofitio apparetex hocquia o£ corpusfimplex hétlo- cum naturalé D.d.&, ficcorpusto- tius&c.i.fi córingat dicénbus hoc, vttorus mundusnon fit vnus, quia «btinecab vno corpore, fed cít vni fm contactum tín. Et,cum ind hocimprobabile;iduxitimpoffibi- k, quodi fequitex hac propofitione, &inccit dinifionema principio, & dixit:deinde hzc corpora . &c.& € dixit hzcad rememorationé deil- lo,quod fdixit.declararum eft.n 9 impofe Écorpus infiniti eflccom politi ex corporibus finitis in for- majnifi vn cor6, aut plura fucrint infinitain magnitudine,& fi n6 to- tum Sirfininum hoc intende cum dixit: quoddam enim ini «6,2 quoddi non i contingetn. di «entibus corpus infinitum congre- gatüexz corporibus infinitis in for- macffe,vi quzdam fint fiuita] ma- Rindinse (dam nen , cum torá cógregatü. D.d.vt ignis, &aqua, ra, ex qui tur , funt diffimilia. f. 107 i.&illud infinirumin füa magnitu D. dine neceffe cft vt fit cótrarium, vt. ignis.& aqua,ez quofequit vt ipm DirompacEeiple et Nis mone fimplicia dfir effe contra- ria.& hoc nó eft verum nifi de coc- ribus, mouent motu recto. & ioc figiatqo perícrutatio eius hic elt de hac natura, qfi non apparuit. hicaliam naturá effe. Et,cum dixic qfi corpusinfinitum maguitudi- nefüerit, neceffecft vr corrumpat reliqua,quia eft contrarium, narra uitq pphocfugierüt Antiquihu- iufinods corpar poni alterüextre- morá efhtorü,inter d apparetcon- E trarietas magisfm vnum mediorü. mediaenim vürquafi materia ex« tremor(.& dixit: Etideo null, &c. &intendit per hoc quod dixit,quia locus vtriufq;, &c.i. quia ignis non. habct nifi leuitatem tfn, d eft caufa motus ad fuperius, & locuscius eft. terminatus: & filr terra non habet. nifigrauitatem tfn,d eft caufa mo musa inferius & loc ciuséteft ter- minatus (untigit valde contraria ; aqua aüt,& acr habét vtrunq; f. gra. Uitatem,&leuitat£.aer enim eftgra. uisin loco ignis & lenisin loco ter- rz; & in grauitateaffimilaturaque, F inleuitateaütaffimilatigni. & filk eftdifpofitio deaqua.eftenim gra- uisinloco ignis & leuisin loco ter- rz.& hoc intendebat, cum dixitde clinantad vtranq; partem.i.aqua & acr.& intendebat p vtranq; fuperius fimplt,& inferiusfimplt. Etinduxithocad declarádá qpifta propofitio dicensg contrariü cor rampitcontrarium, cum fueritfor tiusillo, eft propofitio conceffaab Antiquisimmo declaratum cftia princpio iftiuslibri qj güatio £cx. Oo à €on- H 1 Phyficorum trans Ccdloce . dixit, q Antiqui dicebantaquá , &c aem eicinfiim, uia loca cori non faatserminata illud enim cui* cerpor& a6 fant terminata, dixeruntca cffe infinita. &adinuat hancexpofitionem hoc, quod dixit poftquialocus vtriufq; efttermi- matus.cum igiextrema fint termi- |uanto nragis media. Deinde. .ad id, otendebat. dedararehic. f. qf impoffibilecft «orpusinfiaitum cffc compofitum. ex corporibus infinitis in fpecic.&, m incopithancdedarationem à luabus propofitionibus, dicentib* fi fimplicia fuerint diueríain fpe Gelocacrantdiaersn periodi fpecieslooorü deb& efie fm numc- rumfp corporum fimplicid dixicSiigit&mplicia,&c. Ethiceft |usfi ródmatio p fc. efha. n. fi fuc- Winfiaitamecclecft vt compofita. ex cisfintinfnita.aut intendit Low hocfequit vt motuscompofiti fiac. infiniti ia (pecie. D. reuerfoseftad i fuod intendebat dedarareiSrf fimplici fucrintinfinitain fpe. loca truntiofiaita in fpecie. D. deftruxiti juens, & cbclufitop pofitum ani tis & dixic:si igi tur hoceftimpole,&c.i. fi loca fant infinitain fimpliciafant fi aita.& hocquod deílzuxit, manife ftum eft vt poft dicetomnis n.loc* suteít (aperiusautinferius,aut dex. traut finiltra,aut anterius, aut po- flerius.& apparebit in Carlo.& Má Yferius,& illad (ant inter ifta. & parcbitetiam illic q»locafunt fi tain magnitudine &idco fermo infinito pfe&ioreftilli. D.inc xit modum, quo cerificat q « füntfm numerum locorü qualiaeis,& qp ex hoc fequi, eft. corpas fimplez fit finitum, &di impoffibile.n.eft, &c.i. impoffib enim eft vcaliquislocus careat ct pore fibi Jroprio &impoltefte vtaliquislocusexcedac (uum coi naturale, ant quód corpus exced fum locom, vade necelidio loc qualis corpori; oÉcorp eftfinitum meritos Er hzc declaratio, oíslocus eft finitus fua maguitudine. & dedaraf ex. &q o£ corpus fimplex eft finitui &idco dixit:ex quofequit', vt n fitcorpusinfnitum. & quafi int Lord baac aliam dedarationé (uo fermone, quia faa intentio fi hicad dedarandum , qj impoffib: s corporaefte finiin magnic inejinfimita in fpecie.&,cum dec rauit hocez locis.& iam declarat ex cisctiam q impoffibile eítet corpus fimplex effe ipfinitum1n gnitudioe,induxit hoc. Et fyllog: musficcomponitur: Omnecorp. fimplex eftin loco fibi zquali: o1 ne,quod € zquale alicui, eft finr omnecorp? fimplez eft inii initum.n.non diatequale.nc. maius,neq; minus. & hoc, quod « xit, qpimpofeeft vt locus fitexzt corpusdeclararum erit,c decla: bitur vacuum non cfle, & fimilit declarabitur ex hoc, qimpoflib eft vt vbi excedatlocum,&, cum. decaratum gia füntánita inf de,& magnaudioc, eorpc T Pea, P do qrloca naturalia font(aperi*, & funtfiaira Liber Tertius Anaxagoras aüt incGuenien ter dicit de infiniti máflone.fir, mate.n.ipfum feipfum dicitin/ finitum.hocautem,quiainfép P. fo eft (aliud. n. nihil continet) tanquam vbi vti. sliguid fit, ibiaptum natura fit ee.Hocau^ tem non verum. erit.n. vtique quicquam alicubi vi,& nó vbi aptum natura eít effe, ti nem mopinabilem n quiete infini. aliq fi dicit.n.quod faffentatur ey re- i met fe. quonia boc in eo dixit, non enim cotinetur ab alio,et nuati vt fit aliqued bi ,ev eft bic. Sed ferme eius non ef verus. efl.n. alicuius "vbi vielente wn fe- exadi quod efl innatii vt fit , cum. jt m remetieri loco , quàm Yt. mencatur ad ili fecundum toti. $6 Cumdeftruxi;vinaliquo vbi fit corpusinfinitá, & c» impofeeft vtin co fitqefcens aut mot, reuer fus cftadillud, quoddixit Anax.» «auía qctis totius, quod eft mixtü, eiti im c£ infit & Anax.dicit, lo, caufa quictisalicuius corporis prs conunec ab alio quiefcente, & illud aliud continet éabalio qc Ícente neceffario,tüccaufa qetisto tiusnihil ali ud cít;nifi ipfam e£ in- Éinitti.& ideo dixit fuftentat fup. fe & retinet fe. Et,cü voluit deftrue 1e fermonem eiusin hoc,di: Xa.vero,&c.i.Ana.vero dat in quie telánici od cft mixttapud ipfum, fm inopinabilé dian. qp cá quie tiseiusedt,qa faftentatfüp (e,& reti nef non abalio.qíà, quia quiefcts, qd contipeCab alio, (uflentat fuper 15 qv fit. tes &celtlocusnaturalis&q 108 illudaliud,& retineabillo,necefle K efto infiniram/m noncontinc- tur ab alio, retineat fc,& foftéterfa- fe, & dixit& quafi innatá eft, &c. 1.&infinitum,quiaeft quiefceusp. fe,& continenstotüi , ideo eftqua- fialiquod vbi eorum, d funt hic feautinttdit per hoc od dicit: &el hici.& eftin entibus tale, locus p. fe,&alia loca fant quiefcentia peril lud.D.d Sed non£ verá, i. & fermo eiusnoncít verus. quia qq; gefcit iquid in aliquoloco Violet gà quicucritin loco,qui cft femoriffi- muslocorüabillo, ad qu£ mouent respaturaliter fm totum,& fm par- l tendebatq non fequif, fi ponatqe fceus vt fit quiefczs naturaliteriim- mo re&iuseft vt fit quiefzens violé te, " quafi ponit q caufa quietiseius eftinfinitum,quia non hétlocü, ad quem mouetur.quafi igitearer mo tu violente,non naturaliter. Siigitdi maxime non moue turtotum(quod enim in feipfo firmat,& in ftipfo eft immobile effe neceffe eft) cur ti nonaptü naturafit moueri dicendü erat. non enim fatis eft fic dicentem euadere.crit.n.vtigs & quodli^ beraliud non motum . fed aptü natuta effe nihil prohibet. qim. & terra nonferé, negy fl infinita t,coercita tíià medio." fed nonquia non eftaliud,quo fera tur,manebitf medio, fed qa nó eftapta natura fic.fed tá licebit vtig dicere qp firmat feipfam . Siigit negiinterra hzc cà eft, exütemfinita, fed qa grauitate , cie hét(graueautem mant in me^ (reca ac diot(terraautem in medio eit) medo .- Q. iiij fil *al po- minu. al.fedqa Phyficorum 6 ero iiie ed quein feipfo propteraliam qi dam caufam $i igitur di retentum boc me- doretentinsr, Cy bec efÍ intentie vetentionis i ipfo nece[fario efl im mobile fedeportet Voip efl innatii moueri . "yi enim py: terra mn transfertur, fer finita , quia cfl impedita. dmetu ex melié.cy" mn puta mn babet locum abeo, ad quem va- dat,efl quie[ceus,, fed que innata efl bic. Et potefl quie dicere fiigi- fur in quiete terra fi effet ifmta , son effet ifa canja , Jed quia eff gran, grane figitur inmediu, € terrà. eil in medio fecundum. bnc modum oporteret quid infi- mitum effet fixum per fe propter. aliam caufam . ldefiSi igitur infinitum eft ret&. tum naturaliter,& hzc eft intentio eiusquod dixit quod retinetfe;ne- ecffeeft vci immobile natural, fi 1 ucfitfinitum,fiue infinitum . D.d. fed oportet dicere,&c.i. (ed, cum po natur qp infinirum cft quiefcensna turaliter,v.g.terra, oportetdaf ali caufam filoc, Tfinita f hac quioquam habet naturaliter. nó enim eftdria in terra inter hoc, fitfinitaautinfinitsin dádo q me dium eft caufa quietis eius. finitas enim Ainfnimsacodunt quien unaturaliter. '6| - Lileeftvteralierocorü reddat cau faquietiseius,qnod quiefcit, natu- raliter. infiniti. n. diguiuscft vtfit. Hu $1 ci quietis violentz.non nates D. ig non habet, & terra eflccinhniraadeo, q nor beretlocum,ad quem trásferre. hocnoncffetcaufà quietis teri medio naturaliter, fed caufa qu efthoc,g naturacius ez igit! ille eft dicere in ea phan turam ipfam retinerefe. D.d.fi caus, &c.i.fi igitur nüllus port cere q» cauía quietis terze nar vr fielieinfnimeipam efl finitam fed oportet dicerealií v gipám | epi uox ucinnatum eft figi in medie,t feftum eft mulis poteft dioc caufain quiete infinita natur: etipfom efcinfinirum, edo tetdarcaliam caufam . quonis eflet runcomne,quod por türquiefcens naturaliter, nece fetdicere y cau(a quictisciust raliseftiplum eficinfaitem, Etnonquiainfinitum e firmatipfum feipfumJSim manifeftum eft p t quam oportebit parté manere, Y Mlfizicum In feipfo manet mans,fic& quzcung acc parsin feipfa manebit.totit & partis eiufdem funt fpec prd kii er oríum,& totius; a furum quare f inlaii infeipfoeft, & partisidem manebit igitur in feipfa, Et wn quia eff infinitum quod faftentas [e eif neceffe atur per fuam [uflentarium feniliter vt aliqua pars ems tur quacuna, pars [it-Et que m Liber Tertius 109 A wilem igitur mifinitum figitur , [n v fuflentat fe^, fmiliter queli- bet pars ri figi pe. v fe.locus:m. tottia , C7" periit el confomilie ww pecie v.g. quoma locwe totime tev-. Pai ple ef iri €T leaw eripi, Gr niai rim. fi igitur. t jn iui iriurda eundi, pr f. » os tta dicunt, fufti netíe,& qpipfum eft fuus locus, ga eftinfinitfi, non pphoc neceffe. 3 dicereipfum figi naturaliter , & fm totum.& (ilt, cfi pofücritq aliqua eius figi£ naturaliter, non pote fit darecaufam,quam deditT toto. & dixithoc, quia notá cft perfe Jocustei eftaliud re, Ego füftentari füper fe. Eccli nar sant Bosdied licunt deinfini- To ipfam füeslocun n5cítve rem,negi nà- diserunt de eod iod: 1dEcó- sàSodum ipfinium, Kc. sli fue rit did de Tfinito ipfum figi , quia ipfum eft fuuslocus, neceffe eft dice ze in parteipfam figi , quia eft fuus ecetlocetoim eut panel dem. Etintédebat qj, fi diclum fue- xitdetoto ipfam figi , quia eft fuus Tocuseuia tinum oportetét dicere hoc de parte. & fic locus par- tium eruntpartes.quod eftimpoffi bile.locusenim rotis, & paruseft locos w- gonfimilisin fpecie. Etintendebat AES qplocus partisterrz, qfieftfeparata Ll - p "3 Infpi. vid Pet fe,cft idem in fpecie c(i loco to- 107.105, tius& fift eft difpofitioin alijsclh- L^ 7 üslocuscnim quem quarit gleba, itidem in (peciecüm loco, quem D. rit tota tetra,fi eflet extra c&trum,. medium enim mundi non diu tur fm qelt mediumTrefpettt to- tius & partis ed diuerfa in tudine,& paruitate.£.9 locus quo efttocum,eftmsior Joco, quo e(t pars & flt locos, quem quatittot* pisei merime di let à me- idem cim eo, quem quzrit fcintilla.& ifroporcet frelligere de aciciequrds i dide 1n propofiio dicens locastotis, 9f parciseftidé, & Ge vuitilla. nia- ximein Coclo,& Mundo.D.d.fiigi B turinfinitum,&c.i.& fi ponatur locusinfiniti eft ipfam, & iam pof, tü eft gp itaeft detoto, ficutde par- te/fequitur qp pars fit locus fuijpfi*s fed hocnon elt verum : locus totiusnon eft ipfum. Etiítcfermo eithypotheticus, & deftruitconfe- quens & códuditur oppofit aids, Omninoautem manifeftum eft pimposfibile eft fimul infp nitum dicere corpus, & locum quendam corporibus effe, fi o€ corp? fenfibile aut grauitatem habet;autleuitatem,& fl graue g quide eftad medium habet la, tionem natura fi vero leue, fur^ fum.necefíe cft. n. & inflriitum. corpus. imposfibile autem eft, auttotum vtrumlibet, aut di^ snidiatum, vtrunqs pati. qüó enim diuidesaut quomodo in^ finiti erit hoc quidé furfum, il- ludverodeorfum,autvitimü, ——— "aut medium? ME ser[aliter quod umposfbile efl di dium. 51 Phyficorum G fimiliter tfinitum manet vti uein feipfo propteraliam qui caufam, 5i igitur eff retentum boc mo- doretentioni Cy" bec efí intenti retentions i ipfo nece[faria efl im rein ur pone prre i effet mfmita, ta Amts e medidey no fna non babet locum abismo, ad quem va- datei que[cens, [ed quia innata. ef Br pat ue deer ipi fur in quete terra fi effet ifmta , sen effet iia T quia eit drans,er gran figitu in medi, uma eit in Mr edi. mium eft fum per e repr aliam canam . IdefeSi igitur infinitum eft ret& tum naturaliter, & hzc eft intentio eius,quoddixit,quod retinetfe;ne- ecfíceft vtfitimmcbile naturalt, fi 1 ucfitfinitum,fiuc infinitum. D.d. fed oportet dicere, &cii. fed, cum po natur qp infinirum cft quiefcensna turaliter,v.g.terra, oportetdaf ali caufam fioc, Tfinita f hac quiete,quam habet naturaliter. nó enim eftdriain terra inter hoc, gp fitfinita;autinfinitsin dádo o me dium eft caufa quietis eius. finitas enim & infinitas acadunt quiefcen tinaruraliter. quapropter impoffi- bileeft vtexaltero corü reddat cau. quietiseius, quod quie(át,, naru- alitcr infiniti. n. diguiuseft vefit. di quietis violentz.non names D.d.& non,quis non habet, &c terraefictialinitaadeo, q Bon. beretlocum,ad quem trásferret. hocnon effet caufa quietis terr zitiio nareraliter ed cai |ui ioc, Q natura eius ezigit! Pollibile e dicere in ea. Mane turam ipfam retinere (c, D.d.fii . cuf &c.i.fi igitnr nullus potel eret guieis tetre natur ter fi effetinfinitseftipam effe. finitam, fcd oportet dicere aliá c vgipám uem, & quod itum citg à Mary: u nullus | cer. caufain quis infinita natural eltipfum effc infinitum, fed op tetdarcaliam caufam . quonias hoceficttüncomne,quod pon: turquiefeens naturaliter, necef. fetdicere q caufa quictisciusn raliseít iplum cflc infinitum. Etnonquiainfinitum ef firmatipfum feipfum.jSimv mani ni eft qp & quaioli itparté manere , v: iufinirum n pfo manetie mans.fic & quzcung accij parsin feipfa manebit,totiu & partis ciuídem funt fpecie Ca. vt totius terrz, GC orfum,& totiusignis & fcir le furíum.qu: infiniti infeipfoeft, & partisidem « mancbitigiturin feipfa, Et nen, quia efl infinitum , quid faftentat fe, ef nece[fe'y atur per fuam [nflentanenen feniliter vt dliquapars eime fe fr quein par: jit-Et quen. mo Liber "Tertius Arenew igitur mitico frio t i ir ies l em " otia , C7" paríie e. Mim tay" gleba eff inferi d otii! 1j t, €» fcintilla rj im afe hd. TR eT £o par r slum ende, e. n Roe conse fof nete & ipfum eft faus locus, ga eftinfinitfi, non pp hoc necefle eft B dicereipfüm figi naturaliter , & fm totum.& fit, cf pofüeritq aliqua parscius figi naruraliter, non pote. zitdarecaufam,quam deditt toto. & dixithoc, quis notti eft perfe qp locusrei eftaliud à re, E$cos poteft füftentari füper fe. Eccli nar piai qe hocquod licuntdeinfini- mpipame füoslocus nóeft ve. rum,neq; de toto, neg; de parte na- arare incerpi declarare qilud, diserunt de vorojlisdidEcts Iteis in parre, & dixit: Erquem. sd bodum infinitum, &c.i.& fi fue ritdictü definito ipfum figi , quia im ende d s cibos rein partei| 1, quia eft fuus locurlocucuim vides parie idem. Etintédebat qp, i didam fuc- zitdetoto ipfum figi , quia eft fuus. [uia eft infiairum, oportet & dicere hoc de parte. & (ic locus par- tium eruntpartes.quod eft impoffi bile.locusenim totius, & paruscft Low w- gonfimilisin fpece. Etintendebat ek [t qrlocus partisterrz, qfi eft feparata ifl. vid pet (e,eft idem in fpecie cíí loco to- &oX.Lcb, tius.& fift eft difpofitioin alijsch- V, 77 áslocuscnim quem quariz gleba, 109 *ftidem in fpeciecüm loco,quem D (rit tota tetrajfi eflet extra crum. mcdium enim mundi non diuer! eciperis ed diat magni in tudine,& paruitste.(. qp locus | quo efttocum,eft maior joco ,Iquo. pars & filv locus, quem querit pisce vr meine diee àme- eftidem cum eo , quem quzrit. feinulla.& fr oporvet foclligere de. eni e eT 1n Propoütio dicens lecascotius, pardiseftidé, & pe viit illa & nía- zimein Coclo,& Mundo.D.d.fiigi B tar infinitum&c.i.&,fi ponatur. locusinfiniti eft ipfum, & iam poj tü Sepe M E teffequitur. iti LI fed hoc mont verum : locus totiusnon eft ipfum. Etiltefermo eithypotheticus, & deflzuif'con(e- quens & cócluditur oppofitá afiuis. Omninoautem manifeftum eft qpimposfibile eft fimul infL nitum dicere corpus, & locum quendam corporibus effe, fi o€ Corp? fenfibile ;autgrauitatem habet,autleuitatem,& fl graue g quidéeft,ad medium habet la^ tionem natura|fi vero leue, fut^ fum.neceffeeft. n. & infinitum. corpus, imposfibile autem eft, auttotum vtrumlibet , aut di^ midiatum, vtrung pati. qüó €nim diuides;aut quomodo in^ finiti erithoc quide furfum, il- lud veto deorfum, aut vltimü * aut medium? P. Br oeiod LA me y; dm elt di eere. Phyficorum 6 cere infinitum effe ,e»* dice re em t pis, pii) babent. k locum,cum omne corpus fenfibile het gramitatem,aut leui- tatem. fi igitur fuerit graue, gra- witec eum naturaliter erit ad me- dium c7 fi leue faperiu.ex quo [e quitur nece[fario "yt infinitum fit. fecundum boc. ey impoftbile eit "yt totum fit fecundum alteri sflo-. rum,nea, Vt vtraó, medietas fit fe "vtruna, serum. smpoftt- M bileeft.s.ipfum didi i duo equa liasned, potefl dicere quomo quod- dam erit füperim 7" quien m IN aut in altisfimo , parmi 53 Iftaeftaliarócinatio,ex qua dc- clarat qj impolteftcorpustangibi- lefimplex effe infinitü,& d. Et ma- nifeftüeft vit , &c. i. & opinari hoc jaducitad contradictoria, (. cócede. 1e q o£corpuseftinloco, & corpus tangibile infinitum efle, D.d.cum. o£ corpus,&c.i.cum o£corpustan- Y gibileeftaut graueut lege. figit graue.locusetus erit medium,fi fe- ue,fuperius. D.d.ex quofequi£ vt. infinitum fitfm hoc,.exquo fequi tur/fi corpustangibile fuerit infini tum, vt habeat altetam iftar( dua- rum difpofitionum.D.d.& impole eft,&c.i. &impolecít vtinfinitum fitin altera iflarum duarü difpofi- tion(i.nam,fi effctgrauc, non effet tunccorpusleue,cum infinitum ni hilficextraipfüm:& (ilt fi cffetle- uc,nen effethiccorpusgraue.& im. pole cit ctdicere qp medictasci? cft iuis & in loco Iferioti, & alia tetas leuis & in loco fuperiori. enim eft impofe ín Ipofeé dic 1e infinitü iduo zqualia. ná vn effet infinita & fic pselet e istoti. & É corpus infinitü cc tra corpusinfinit&, & corpusiol tum dcbet efle infinitá in ofbu menfionibus. D.d.neq; pótdic &ca.& fuperius & inferius, qal finita;impolt eft vt p illa diuid: Corpusinfinitü,adeo qp dicatqp dam eft fü perius, & quiddam1 rius. Etquafi ponit hoc notü píeo fuperius inferiusfunt nàlia& finita,qafünt finesmo nalium.& hocdeclarabit in Cc & Mundo ad confirmádü fi it: nifeflum pfe,autad probandu fitignotum.& qüacunq; fit, hc re manifeftum eft p fe quiaho men medium magis notat fini S hoc nomen inferius.d.&quc jn altisfimo,& quoddá in medi Ampliusoecorpus fenfi inloco eft.loci verofpes,'& feréüiefunt furfum & deorf: ante & retro, dextrü & flnif atq; hzcnon folum ad nos pofitione,fed & in ipfo totc terminata funt.impolt aut ininfinito hzc Tm Et et o£ corpwe fenfibile e, eo differetia eim funt fup € inferis, C7 dextrum ez fif, ante ez retro. e ifl ferentie no funt in refpetlu a. tantum,c7" écundum pofitio. Jed funt diflintle etiam in ip. toco? impoftibile eft vt ifle rente fint in corpore infinite Liber Tertius A Didt&£&o£corpusfenfbile, i. 54 tangibilecftin loco,&c. & intendit. » dfiasloci,non dfiascorporis. $ ielcscimordfia escas lot €i,tunclocanaturaliaerüriftafex, i fed,vt di&um cftia Colo, & Mun- do,loca naturalia funt duo tín, Cfu- perius & Yferius:&ipfz exprefüt hic. 9riflcdfiz (aac naluer, non pofici Bchzcigiur q6 contingit,ft intel- lexcrimus p fuperius loctignis, & seris pinferi locum tetrz &ad, edicit hemiftius &calijerpolitz res vtmibi vf f.q dextram, & fini- ftrum füntloca naturalia in mádo, ». Kien iere So inteliereri mus p faperius, & inferius parteslo iféquentes itas (ex partescorporá Satdralit runc iftud aon erit verá. de. ribusnifi in aatis vtdictá Seb. | citin Colo,& Mundo. Ad hocaür Siri. dcum gia pii anesincenid- df nil tur. in omni corpore, non in dilinaz i iRocom, eft P hocnó £ fe quod autem fuperius & inferius, PUE trum Sin cante re exec», tro funtdifHiéta naruraliterhocnó 144 ph. inucnitifiinafatis, & fm hocom- 9wAj necorpushabetíex fex lo- enc nsfex panesloc, d füperpo- C nantur partibuscorporis,&! oppo fitz exilhs partibusfm loca n6 unc. diltin&z naturaliter.S,cum ita fit, &infinitá non habctiftas dtias. tium,neq;locorum,ergonullá in- finirumeft corpus. & lá hác espoitionem,cum dixit & ifle dif- fécenciz, &c.intendit qp» fex partes, &íex vbifuperpofita partibus cor- risinueniuntur in toto mundo, qp eft corpus pere, non in re(pe. tu adaliud,ícd non ita,quód oppo fita cari int diftin&la naturaliter, €um hoc non inucniatur nifi in ani ITO aatis. Seaquere: aliquis, &, cum D. dixitdiftinctain ipfo toto, intende Obiedlo . batintoto mundo, tunc mundus apudipfum erit inloco, fed in, 4. *Ph- 4i- jus libri dedarabit mundü non. effein loco,nifi per accidés. Ad hoc Solo. autem dicamusq» cum dixitdiftin Gain toro intendebat. in partibus tatae totius:& efl modus, (cundum qué Inione di eft verum dicere mundum eflein dt mádd. loco, fcilicet fecundum hocquod 2f parteseiusfuntin loco. &, cum tà & soppe imanifftumeft quod infinirum rà noneítin. »Dequefm partem, 4-ph-c 4$ neq; fecundum totum,ergo nó eít. cba The Simplitaüt,flimpolt eftlocü Hi effeinfinitum, in loco aüteftoE xc corpus,impolt eft infinitü effe Corpus aliquod ar vero qdali cubi eftinloco eft,& quod t1o- €ogalicubi , Siigit negsquantis polteft ipfum infinitá e£(quan tii.n.aliquod erit,vt bicubitü, gurtricubirumhe-n fignificat ipfum quantum)fic & inloco, quodalicubi.hoc autem eftaut furfum,aut deorfum, autin alia aliqua diftátia earü , d fex (unt, horum autem vnumquodque P terminus aliquiscít, Dicam [empliciter quod im- pofibnle efi we locm fit wofinitwet «c in loce.eo tet, eftvbieil in loco cr" 68, quad cé. jn oco.eff vbi, si igitur impofübi leeft^vt infinitum fit quantum , quio non erit quantumyufi fuerit, "yerbigratia bicnbitum , aut tri cubitum quoniam bac c7" fimilia motant Phyficorum G. stant quantum .et foi diffofitio em inloco , quia vbi ef ipea enini PY Jex perium ,et ynaqueque ifa vum eft digi fini. Iftefe itur ficin pri ma figura OE corpuseftin locol&t nulluslocus eft infini ergonul 55 etgoT fcda figura nullá. vorposeltinfui- tum. Et propó dicens pi npotibi leeft vt aliquis locusfit infinitus, H dedarabitex hoc dixit, g par- tes locifüntfüperius & inferius, an te & retro dextri & finiftrü : & ofa. ifta fant finita, D.induxitaliam de dertiont A: dixit: & €, A &in- tendit p vbi fpeciem , & p locá. nus. Sa d Sothabensaliq por wbi.v.g.füperiuseft in loco zn 2 & econuerfo ét. D.d. Siigiturim- pofübileeft, &c.i.firgitimpofe eft. Vtinfinitüdica quant Gmpft,ni- fi fm q habetaliq fpe quanti,v. $ fm eftbicubiti;aut tricubii quantá.n.nó Tuenit nifi in füisfpe- Giebus.nece(leelligif vt d df e£in loco fimplt non dicatni: fmoeft inaliquoloco, aut füperius autin- ferius, aut in alia fpérá loci : & oIs ésloci eft finita:ergo oslocuseft. Initus:& o& qdeft in finito,eft fini Docomé. tum.Et debesintelligere hic de vbi mun. — sarib* vbitatespartideiu(décorpis, de quogicitq quodds cinsfu dus, &quoddam inferius & quodds an p&quodàs retto,& non vbicates, quz funtvorius corporis: in illis.n, noninuenit vbi naturale, qd dicat dextrum &fniftrum. Etficfylfus tomponitur. O£corpusnon eft iri erit. loco nifi quia parresciutferfantt ] fex partibus loci finitis: &o£, d € malceftin loco finito: 'oÉcor- [Ese in loco finito. Er il (oc, qd intendebat per (aperits,& inferiuspartem. dixitaut. alia pars fez partium. D.d.&vna- queq;, &c.& intendebat o füntter minsxquis(unt faperliceserua. nez &íünt 'corporiscontinó tilocarum, Ac boc diaria loco. Prebater deri lnfoitenmpetee- He — Cv $. Vod igitur actunon fit corpusinfinitum mani fcftü eftex his, Qd pli^ vero , fi non fit infinitü flm citer, multa fposfibilia accidüt manifeftü eft, Temporis.n.erit quodes principium, atqyfinis, iübiee f magnitudines Na uil iu merus non crit infinitus,cü ait determinatis fic neutra ex par. te videat fieri poffe , arbitraric iudice eftopus, Atqy manifeftü eft, quodamodo quidem eft quodamodo vero. non eft.Dic turautéipfum effealiad quidi potentigaliud vero actu.Et in finitum eftquidéappofitione eftet G& ablatione, magnitud: aütq»fm actum quidem nó fi infinita di&ü eft, diuifione av temet. nó enim difficile eft tx rena ipe . Aamfeffi efl igitur quod cm pue infinitum mon ef im a£fu . 1 manifeftum ct quod , fBsnfinitus en fuerit omit, contingent p. Liber Kerr a [operiert wer c ^ $6 Cum dedaranitcorpus infiniti fenfibile nó cflc fimpliciter, factu, fecit rememoration£de hoc, & di- tum nó facritomnino fimpliciter, multa accidentIpoffibilia . accidet C nsfpascfle finitum. & primü no- Le tum eft tempus cEinfior .nullas "Ps. n. us, cum fit; caillod pot nonf & hac p- pc yi. ni T &tshc. pofiioDoll.notat téposprediat. €:-Q8o —Etaccidit etiam Magnitudiné Prid cfe indiuibilem, Scu etoisio mcg. dicentium pareseffe indiuifibi &fm hocnóolslinea diuiditurin duo qualia. & hoceft vnüfunda-/ eft manifeftu mentorü, que ponit Geometra . & fimiliter cótinget vt Numerus nó crefcarin infinitum.& hoc cft vn fundamentorü , quz ponit Atith- Tertius III mericus. Eteum indaxitimpoffi- D bilia contingentia, rado fuerit fimplt , & iam etiam dixerat. impoffibilia contingentia, fi fuer. fimplidter dixit: &,cum iam deter minauimus, &c.i &,cí iam deter- minauerimus érmoné de infinito fmdifputation£füb iftis duobus, qfà impofübileeft vt it fimplt , & impoffibileeft vrnon. firümpici- moclirare panem Jt n ogg moni in H iftorum duorum fermond torum. tales.n. fermonesfünt - fm partem,n& fm torum, D.d. De- darabitur igitur, &c.i.& declaran- E dumeftex przdiclis & ex cis. di- camjipfum effe potentia, & nó cffe. actu. quodauem non eftactu,de- monftratum eft füperiusquodau tem eft poréca dechrabitur fr con eefíerimus additionem numerorü ininfinitum, &diuifionem menfa rz ininfinitum.& idco diiit Etin- finitum eftin additione &c.i.&in-. finium potentia inuenitur in ad- ditione numerorum,&iin diuifióc menfürará. D.d.& méfura inactu eius noneftinfinitai, vt declaraui mus, in diuifione vero eft infinita 1 potentia, & hoc manifeftum eft É- etiam, cum declarabitur quód nul Tjee£ t&- la menfara eft indiuitbilis, &hoc PPlaree norumeft etiam per ein additio- Kite r^ ne numerorum, (ed in dinifione lac mde meníararum indigerdeclaratione, eife fp. tempus autem effc infinitum latet, gard propter hoc, quód fübftantia tem- porislatet, nó quiainfinitum non: manifeftum per fein tempore. & forte acuit hoc, quiaeft mani- fcítum, & poft declarabitur in mo- tu, fi decarabitur motum cffe arnum, Réliaquitür Phyficorum G Rédin itur igi portia etip. fum Infinitum, Nó oportet: qd potentia eftaccipere,quead modi, fi pt hoc ftatua c£, qd&C erithoc ftatua fic & infinitü ali qi qd erit actu. fj qim multipfr dr eife, queadmod(ü dies eft, & Ctrtamé ex co,ga femp aliud, et aliud fit,fic,ecinfinitü.etenim f hoceft & potentia, & actu effe. Olympia.n. funt exco, qa pót certamen fieri,& ex eo,quia fit. Aliteraüt &in tépore manife, ftum eft ipfum infinitü,et in ho Henr : nu minibus," et in diuifióe magni tudinü, omnino.n. ficeftinfini * tii, vtfemp aliud, atqi aliud ac^ cipiatur,& acceptü gdefp fini, tÜ fit, fed (palterü, atqialterü, P2 Habemw ig itur quod infin twm efl in potentia. Et nn debet aliquas intelligere hic per ques 3lud,quod. intct cud icimue aliquid e| e in potentia V Vi.runc dm pid | fiet idolum , deo, quid intelligere quod infini fum. exibit , fed quia ens dicitur. multis meds. dum igi tur dicitur quod dies efl, [ecidum qued [emper generatur fucce[line, fimiliter et infinitu. Et alio mo de clarabitur boc i tépore, et 3 bomi- ibus ,et in diwifioe me[urari Yni werfalter.n.bec € difpo mfinitispo fes An, accipere ex eo stper aliquid pofl alind,et ps actifis ex eo elt finitum , fed [imper eft alind «b eo, qud am accepi. Quia iam dedaratit qrinlinit inuenitur in potentia, nonin att & potéia df hicalio m6ab co, qu. d£in refpc&tà ad a&tü dixit: H; musigit,&c.i.declarará igit Y nirü eftin potentis, nóin ad. fe. 1fta potétia nó dicif in refpedua avt dicimus q erpran inpot tiacft idold, quia ifta potftia tmn tacfiexireTacti, (ed oportetintel ligerebic,cá dicimusg infinitur in atu, hoc, g infinitieffein1 n6cflnififm tid exiflentéi €a :quéadmod( dfiz (übftantial pluri rerum , (cóferuantfirü cf 1n cóiun&lione potéaz cá cis, vti Rn Hel S Rn M rum.n.t (üntin puro actu," bó demónlzares (dá (ant fm té cia admifcetur cá a&tu:& fi p tétia nó fucrit, nó eritaá*, vt die hoc.n.nomen dr de parte tpis, & pusé cá motu, &vfro& qd Écü m tu. D.d.ftd qaens, &c.i.fed gaci di deillo,. Het raftu puro, &de lo, Jin ada mixto c porentia, deillis, quor ef eftin motu, fi infinitücft de hocgüe ,autfmq fp&s eius aut acides infiniti n. in cÓtinuatióe huiuscóiundtion: non incorruptionecius. infinitu 2s pat accidens buinsentis 'fe£t10 eius eft in potentia bit. Icom a&tu,& non eftaccidens« tis,cuiuscfleeftinaQu puro. D. Etalio modo, &c pótintelligi qj» finitum e£ in tempore, & in hor nibnseftalio modo abco,quod « in menfüris. ex tépore.n.& hos nibus recedit pars, & fit pars, in c uifioncaüt menfurarum illud ,« fitex diuifione, nung recedit, f remanct méfüra diuifa , & fit ex « uifióe alia méfura,, & fic in ifinit Liber A &noneftitademots. Etfortein- Sls erp$ tendit qinfinitü cffc hoc modo de- clarabifex tpe,& homipibus, & mé faris,alio modo ab co,quo declarat hicex modo, inquo admifcet port. tia:qfa ex hoc modo; inlini tnmeflcpole. D.d. virenim &c.i. enim vlt qp id, quod eft cóc. "ellus ecicburialiis et, qi qsaccipere ex eo aliquid poltaliud inini ,& indi: iter:fiue il- lud, quod imaginarur ex boc fuerit. 2ftio més, vteít difpó in diuifione menfürar6, aut fuerit extra anim&, ficut eft difpofitioin motu.& illud, quod mensaccipit femper ex finito, cit fnit, fed ehtaliod abeo, quod accepitin przterito.qn itur 1| ade menlis foeritin Mliqdo. enti, dicituripfameffeinfinitum. td Amplius ipfum effe multi, pliciter dicitur. - Quare infini^ tum non oportet accipere ficuti hocaliquid,vt homine, aut do. mum, fed vt dies dici£, & certa, menquibus effe,nó vt fubftan, tiaquedá factum eft (ed in gene rationc femper,aut corruptione finitü, fed femper alterü, ats aL. faLnbha be(Am- Hi3 vidi) C terü.atin magnicudinibusqui^ id. dem, permanente accepto , hoc acciditin hominib? aüt, & tpe, corruptis fic, vt non deficiant. Et ens dicitur multis midu.Oper get igitur t regm infini- tum nen ficut intelhgimm boc de- snonfiratum; v.g bomo,Cz'demw, fed ficut dieitur dies, o7 lux etm [fe và ef, fecundu quod efl «liqua Pfatiasa generata, [ed ua, quod. emper generatur, cy [éemper cere Tertius LES Kn rie - f fit fime [ed ta. D men "Ar Ynum. nente ilo, qud accipitur: in tempo re autem ,C77 torrum-- eur "vnum poft alind, c7* mnba- TOABEDL A. Cumdeclarauitmodum,fm qu£ 5$ fnfinitá eft, & volnitdeclarareqüo inuenitur additio, & diminutio ir infinitt , reuerfuseftà principio,& tememorat eflentiam infiniti, & di- fünguradumquicftineoab alijs a&ibusentiá, ficut diftioxit poten- E tiam eius ab alijs potentijs, & dixit: Etensdicif,&c.i.&quia ensdicitor Ens df uf- tribus modis, actu, & potentia, & P^modi, fm cpofitioné ex potentia & actu, poca, &c non oportet intelligere deeffentia eim c6- infinitiacd demon i, vt homi Porioné nem,&domi, fed atum compofi- 513 & tum cá porentia:quéadmodum nó Qdo cia. oportetintelligercex ea pará poteri ü tiá.& dedit exemplü dedic , &luce: hoc erii iftaenim ficutdixit,nó habenteffe, 4; fupra fmm qfüncfübftantia aliqua pfecta, com j- ftd fm q (emper generantur, & cot rumpunrur. D d.&fi fit niti, &c. ideft|& infinitü femp inueniturin F fta adio erat: & il di,fm q dicitur infinitüincapit da re dfiam inter hoc,quod eftin men. furis & inter hoc, quod eftin ratione. & iam innuit hoc fuperius fmalteram expofitioné, & dixit (cd án menfüris &c.i. (ed dria inter infi nitum, quod eftin diuifione men- fürarum eft, qi fecüda menfura ia. diuifionequarumlibet duarum fit, prima Phyficorum prima remstlte, in tpe voroprima Biirüpirar pgeneraton£fecandz Quodaüteftfma, tione idem quodámodo eft ; & quod eftfm diuifionE . niin eo,quod finitimeftmappofltionem fit. /ndiw; rij ex eo fempew fat ia exlmime. ira, peruenies . omne eom fi een[umitur per men[sram ferm Nat. er pem ediuer(o.quaten? enim diuifum — ficwe dicitur ineffe dies,c7" et bo videininfinitfi, eatenus fum videbieur ad date in maguitudine enim acepies quis descraninará, af mateadem ratione, nó eandem. Aliquam totius magnitudinem *s..nbha *e ci ipi 'ratione accipiens, non pertran i] fibitfinitum.(in vero fic augeat ratione, vt femper aliquá eande accipiat magnitudine pertranfl bit, propterea o omne finitum abíumitur quouis finito, Aliter igit non eft fed flc eft inflnitum, potétia enim,& in diuiflone.Et actu & eft; ficuti di& effe dicim?, & certamen, Et potétiaflce , vt materia & nóp fe ficut finiti, t eft [ecundmm additio. mem e quodamedo, ficut illud, quod efl. fecundum diua fionz , infinitum. enm ef fecundum addition£ econ- sero. ex mede enum ex quo, quado terminatii diiditur, dene pr ttdere in infiniti epparet additio, € eff infimi. cum enim yntende- rie aliqua men[uram finitayCy" ex a acceperu aliquod terminatum, deinde acceperit ex ea etiam fecun dim illa proportuné ad totum,c7* mn fecundum ilem men[ura , non pernenies ad finitü . fi autc addide. ti indie, ita, Yt quod accepe Et ell in potentia quafi matri ten ficut sp [uo ntum, Cum m m quod feruntinfinitum in menfura, &, neratione, & tpe,i it declar: inquoeonueniuntinfinitü in ac riebe menfürar( , &infinitd iu. sminutione,Kin quo differunt& arare modi ,quoinfinitü in di fioneeftimpolt, & bile quod eítin addiione méfüraru eftquodámodo ficutinfinitum, elt:n diuifione.&quia dixitque modo,dedit modd, quoadditio ficat diminutio,& dixit: infini enim,&c.i. & caufa in hoceft, q* infini in additione menfürz n inuenicnifi qf additio vitat, tratio de infinito quod eftin du nutionej.qf additio in men(urs nifex, diminuta. quéadmc enim diuifio cunc nó finitur, GB ditio pdiuifionem.& ideo pótc inlligereer hoc, dixit, infir enim eit fm additionem, vtrunc modü,quo affimilat, & modá, « differt. Et.cá dedarauit hoc,in. pitdedarare modá potlibilé in infiniti in diuifione, & impoffit & q, qf intellexerit aliquis büc. dum,poterit intelligere modá | fibilem in additione , & n6in ac tionei infinitü. & dixit: & m. enim,&c,i. &cum fit derermin m Liber Tertius À modos fm quem poffibile eft vt di- minudo menfarz fiin infinitum, apparebit ex lus, fm quem. sdditio eft poffibilisin infinitá, qi sdditio fueriter parte diminuta. Qio cd D.d.fi enim intenderis&c.ii& mo- i i14 dusquo pofeeftinfinitom effetd infimum Uifione menfüre,eft,qin,cum aliqs kgions intenderitaliquam menfüram ter- Vidt $ minatam,& ditiferit illam Jaliqu& F6. proportionem deinde diuiferiral- teram partem in illa proportione, videbit diuifionem procedere in n finitum,& nunq veniread fin&: & nó accidit ita, fi'dtuiferitfm vnam. menfüram.& idco dixit, non peril Hi menfará,i.qín,fi diuiferis menfa. ram fecundá eádem proportion£, non fm eandem meníüram, nunq perneniesad finem menfürz. D.in €cpitnarrare modum, quo diuifio sonfumit menfüram,& dixit: fi ait tie 3s &c.i.fi adit diuiferis E men- it2,q acdpiasex ea aliquam parem eqtalen prima & [3 exre manente tertiam qualem primz , tuncconíamcs menfuram . & cum dixit, fi addiderisin diuifionejinté- debat fi poüeris dinifionécrefcere eandem partétunc confümesmé C faram,& nó procedetdiuifio in in- Bore ioc dicet adiit REO nd ito n.fini i.Om- E nisenim menfura cft finita:& o£ fi mex. nitum confümitur percandé men- ek. faram:ergo ofs menfura confumit pereandem menfürá, & maioret manufeíta per fe, & minorex predi Gis:qin impoffibile eft menfuram infinitáeflein adu. Et, cam deda- 120itp diminutio menfarzin infi nitumeft (imilisadditioni,dedara- itq moduseflendi incis eft vous, & dizit: Ede ergo infiniti in poten- I13 tia &c.i.infinirum igif;n addirio- D ne,& diminutione cft confimilein hocquodcftin cisin potétia, ficut. di in dic.&przlio. già non füntbel lumutprzlium,nifi fm q admi fzenturcum potentia. Et, cum de- darauitconuenientiam corü in ef- fe,deditcaufamin infinito,& dixit: Eteftin potentia, &ci. &efleeius, Inda fm qeítin potentiaft imilead ef 24e tin fe materiz,non fimileformz. effea ; tiacnim mareriz, & infiniti .eftin [onn potentia forma a(it, & finis(üntin fnis fin a&tu.finitasigitureft isformz,& v4, cer. infinitas materiz:vnde poft decla- cd fate rabit infinitaseftin refm mate. obi. ziam,& finitas fm formam. E Et fecundum appofitionem igit ficinfinitü i idem dicimus quodámodoct, cum eo,quod eft £m diuifione., femper.n.aliquid ipfi? extra eft accipere,non tíi excedit ogm de terminatam magnitudinem:vt in diuifloneexcedit omnem de terminatam,& eritminor, Vt aütomnem excedat fm appen tionem,neg potentia ile eft effe fiquidem non [o $mac p cidensactuinfinitum, vtdicüt qui denatura diflerunt id cor^ pusquod extra müdum eft,cu^ iusfubftantiaaer eft, autaliud Le» talejinfinitii, Sed fl nó pof: ile cft effe infinitü actu corp? fenfbile: Jic manife efte nec potétia vtig; erit fm appofitio, nem,nifi(vt di&um eficontra^ rio diuifloni modo, Et fecundum additionem etia 4n potentia infinitum , f dequd in petente inf y.clicó. Auer, (P. fai Phyficorum G fecundum illnd quodammodo eo-. pes quibu dicimus infinitum e£ ex diuifióe.po[fumue enim [emper inuenire. exi fed non pertranfit per. dimi finem omnem diuifanem terminatam:quemad- modum in. diuifione pertranfit in diminutione otn mefuram termi matam,C7 "femper fit minor. Et im pofibile JE y dud in peten- tia pertran(cat per additunz om men[üram, nifi corpua fit infiniti H in fn , "yt dicunt dicentes quo extra mundum efl corpus inj in aiu. Sed quia boc el im, lesnanfeflum eft quod impojéi le efl etiem'vi fut in potentia feci dum additionem , nifi fecundu mo durs quem diximm,, [elucet econ- Cum dechrauit modum poffibi o lem in diuifioncin infinitá, & po- fuitopinioné,qi hoc non dedara- bitur, donec declaret p os menfu- ra femp diuidcf in men(urá diuifi- bilem, inccrpit declarare modum , 1 quo additio eft poffibilis in menfu. ra, &dixit: Et fm addinonem, &c.i. &infinitü inuenifétin potentia in additione menfürc quodammodo, Ífm q dicimusg diuifio eftin infi nitum,non ofbus modis. poteft.n. quisimaginari q poffibile eft acci- vnicuig; menfürz mcnfuram maiorem illa , ficut eft poffibile ac- cipere of méfürz menfuram mino t£ ipa:& hoc eft poffibile apud ir füm : (ed additio non eftpoffibilis epudipfüm in menfura, atf quan- jb; Po! u- do additum fuerit diminutllezm füra.& hocintendebar,cum dixit, vt fit econuerfo diminutionis. ifl enim gddiioquia €ex diminutic neinfinitaabíq; co,q menfura cc. fümetur,continget vt additio fit petabíq;eo , qp magnitudo menf Tz crefcat,v.g. vt diuidamus men ram.a.b.c.d.in duo zqualia deine addamus.a.d.ad.c.b.deinde diuid mus.a.d.in duo zqualia,& addar. ipfum illi:qfn fic femper diuder 2.d.& addemus ipfum. c. b. & fic 2.d.non confümi( p diminution fift.c.b.non peruenit per additio ad totum.a.b nedum vtexcedat lud. Ethoc intendebat , cum dix flumusenim,&c.i. poflumus. inadditione,d eft menfurá dir nutam femp inuenire menfurá. cedentem,non q pertranfeat p: ditionem oém menfuram term tamjita,pad o£ém menfuüram ii niamus menürf maioré illa, fi indiuifione poffumus pertran oém menfürá terminatam, & a pereminorem illa. Et,cum indi modum poffibilem in'addition impoffibilé;incorpit declarare q reeítimpoffibile,& dixit: Etin fibileeft,&c.& iftefermo efthy theticusfic i tudoin po tia poteftefle maior of méfura, fible er magnitudinem dnaé feinfinitá:deinde deftruxit cc quens,&cóclufitoppofitum a: Deflzu&um aát in hoc fylPo 1 feltum eft ex pdictis. confecuti roeft manifelta. qin, fi aliqua. gnirudo baberetpotehtiam vt maioro! menfura, tunc inuc frin acu maiore menfura efiettunceffethic magni infinitain actu. qi, fi magn Liber AÀ haberet naturam crefc£di in infini- tum,tunc effet pofe vt inueniretur in actu infinita, quod non eftita in diminutione:qí pofecft diminui ininfinitum,& non accidet impof- fibile:fed impott accidit, 6i diminu o cef: qf runc aut peruenietad ii jndiuifibilé, autad sihil:& vtrunq; eft impoffbile.D. d.manifeftum eft igit, &c.i. & cau- fain boceffeimpoffibile eft , qn, pcne magnitudo pbtcre- in infinitum,tuncinfinitá ex- ibitin actum, & runc potentia intel ligetficut intelligit,cum dicim* 3 hocefthomo in potentia &, cü füerimusg diminutio eft in infini- tum,non actiditimpoft.& caufain hoceft,qft diminutio eft ire ad ni- X5 eft hil,cniuscaufa c(t materia: & addi- Zi ^ tioeftiread effe,cniuscaufa eft for fs vcro ma:& infinirasTuenit per mareriá , dá ct, & ficutfinitas pformam. D.d.&eft foitaris. |uod eft fm conuerfionem di * uifionis.& hoc poteft intelligi duo- bus modis fibi propinquis, quorá vnus efovtillud, quod diminuim* abaltera duarum menfürarü;adda musreliquz,aut vt illud , quod di- C minuimusextremo duarum méfu rarum,addamusfecüdo extremo. fic igituroportetintelligere verba. ArilLinhocloco. Sed eft hicquz fiio non modica. quemadmodum. enim vnum principiorá,que ponit Geometer, eft, qf poffibe eftac- cipere ad oém lineam, lincá mino- rem illa ifr eram ponit, quoniam Tefiuleeftaciperead om incam majorem illa. additio igit menfürz proccdet in ipfinitum, fi- cutciusdiminutio. & hoceflc poffi bilcsppare ex verbis Alfarabij füp. hunc. m,& cx verbis Auempa- ; ilh Eius uifion "Tertius II4 xe. Sed,fiquis confydéraneritver D ba Arifvidcbitipfum dicere veri - cfyderatio enim Naturalis dc in£. fara eftfm q eft finis, &cxiftensin materia,confydcratio veroGeome tz fm qr eft abftrata à materia. &, cum menfura cófyderatur his duo- bus modis inuenitur fecundum di- fpofitionesoppofitas, & conuenien tes.conuenientia enim eft in hoc, dere vt quoniam femper diminuirur, fiue fas iue confydererur fecundum q efti ma (cdm € teria fiuc fecundum q eltin imagi in Pagi nationejpropofitio igitur Geome- rade ih trz eft, qfn poleeft imaginari ad c. o£m lineam,lincá minoré ird iic . pofitio Naturalis cóueniens ifti elt, Sed oppo qrlinca pótdiminuiin infinitü : & videc21- propofitio Geomerricadichsquéd Vie e. bile£ imaginari ad o£m lineá zim, [see majorem illaeft vera, Natu. ralis vero, dicens q» oIs linea poteft crefcere in infinitum,eft fal(a. quia contingitez ca magnitudinem effe infipitkin actu:quia runc effet pof- fibileinueniri magnitudinem ma- joréo magnitudine:ergo eftinfi- nita neceflario:infinitum enim eft maiusomni magnitudine.&, cá di cimusq poflibile eft inueniri ma- F imdinem maior£omni magni- todine,intendimustuenire magni- tudinem maioré miagnitudinibus infinins, Etviradditio menfürz, qua vtif Geometer,eít de cap. pro- pofitionum opinabilium,quz funt. quafi fundamenta Geometriz, abf que co q fant extra afam . ficut vt, Tropoe: Cüiimaginaf q figurz habentpofi- teret tiones& q,cum punctus mouef,fa o« (ux ad citlineam,& q, cum linea mouet, imagi facit faperficiem,& füperficies cor- tionéIdé. pora. & (it videtur ponere diminu **^7* tionem efle (emper, non fm gex- Podjoota Ma do fue có Plato fiac nurnera! va redde eum, Phyficorum G trasfameft Air. Kc eut Geomever ace maguitudiuem. cuiuí- [berquznurars quod non pótNa mulisinc er, cum pofüerit magnii cuiuícunq; quanti tad pócaccipere maiorem ida. Quonii & Platoob hoc duo infinita fecit, qp& in audtione vi excedere, atq Lifinitum abi reeiamindilboc cum ceritduo,non vüitur. negs.n. fumerishm diuifionem fiai, tum exiftit) vnitas enim mini^ mum efüneg;in auctione. vf H tnimaddenariü Et'nidemm. bec ponere i duo quia exi fümabas quod ves potefl pertran- fre cnnduen augmétwm, M id edere ininfimtum, c7" (& diminutione fed pofuit ila duo, et sen Vitr eiim sumere enim nó ef infaitum nes, fecundum dimi feutienem cum unite fit minima, sed fcctndam augmentum.nume p rseenm peruenit ad decem. Cum dedarauit q infinitum in- weniturl diminutione fimplt, & in additione non fimplt, £d inilla, 4 eft: diminutioni , incepit. accuíare Platoné,quia zquauit infi mitumin Mew additione&di imiautione& dixit: Et videm? Pla- tonem,&c.i.& Plato pp hoc,g exi- ftimauit e infini procedit aug- mento ininfinitum, & diminutio- neininfinitum,pofuitinfiniti duas fpeciesin additione, & diminutio- nc.&induxit hoc nomen augmen itnumerü, preprer WP (üraporetefieinindni diflinguendum intet propbaEN turalem,& Geometricam. D.inc pitdeclarare. qp cum hoc, g errat Inbocnon feruauit fuafondam |uia ponit illa duo, & non dixi [ir aep diminu: tad vnitatem , (eftindiui Tii non proceditisintnitr iddidione vero mon concedit initum. numer rum perueaiunrád deem, deis iterátur.i.& oportet um,cum opinetur q additiot i ditio numerorum eftin fpecic,o nari, p numeri cre(zunt in fpe. ininfipitum., Acciditautem contra effe finitü gi vtdicunt, Nonen cuiuset nihilextra,fed cui peraliquid extra eft) hoc infi ánnulosinfinitos dicunt, nó bentes palam,qii femperali extra cítaccipere, $m fimili dinem quidé quandá dicent nontí proprie, oportet eni & hoceffe, & nuni idem a pi.in circulo afit non fit fic , femper quod eft confequer folum alterum, Et infinitum debet effe com. rio es, quod dicunt infinitum.1 mutié enim non ej Lextra« mibil eff [ed illnd , extra quod per eíl diquid.g: fi eit. quonam bemines ajjueti [un cere in annmlo,qui non babet tum loco hui* nominisaddino , sd. fewem« ipfam effe infimstum,, Liber 4 eff extrasllud , [euiiibrinn pen 9 pim frmilirndo, fed: B ineo, C" quod ct Had quod. at- eipiter ex eo nen erat omnino . €9* boc non efl in circule ed uliudin. uox es femper eft 1n fucces obe. Cum dedarauit naturá infiniti fm exemplum,Iccrpit declararede- finicioné cius/& primo narrareer- roré Antiquorum in hoc &d. Etin fiaitum &c.i.&fm qp dixim? dena B curainfinii& geftfm fquifq dcfinitio cius fitecontra- rio cip dicunt.definitio.n. infiniti noneftvr Antiqui defaipferunt illud,extra. nihilcft, fed illud, extraquod efl aliquid. Efi Kom eimefthocquotr homines luntaffocti vocare annulos, quor gms fon romnde lafinitorquia acceperis ex eisaliquam gemm£, poteris accipere aliam extra illi. x Tieeemplt reccffit in ifto. quia non cft notum, nedá vt. "o mofum:fedin téporeci* erat famo Tum. D.induzitdfiam inrer infini- C ium,fm hocezemplü,& veramiin- ,. finitü,& dixit:&in hoc, quod düt, &ci& juod dict de hm6ian nulis cos. juam fimilitudinem ad infinitum, hri (td nonet verá infinitum. 10 infi- ipa Dito cnl vero duo exigüt, £ vt hoc, femper inuenit ex eo aliquid extra illud,fitei naturaliter,n6 po- fiionc,& g illud quod inuenitbx- tra illud,fitaliquid, quod nunqo& fuicprins.& hocnon eft in circulo, ficuteft difpofitio in gemmaannu li.fedinfinstum fcitculo cítfm ite- LI Tertits 11$ 4rri. zíiionem,& retoluiénentdoh fm Di nouitatem.& hoc intendebat, cum d dixit:& hocnon critin circulo, &c. peisrirpir noninuenif aliquid accepti eft exeo, ties quod accipi fed inuenitin co alid ex- t ipod acci, itin inetions &có(ecationem, Mieres atonem m Aria Nia ipis igitur ide Lit eut, Infinitum $m remped accipienti p femper aliquid acci, err uie nihil. muipeidum t totmlcn, us Totum, cuius nihil ry abeft:vt hominem totum, aut quid. arculam.vtautem deinim?fn gulare,fic & quod pro; iet ei, vttotum,cuiusnihil Cuiusautem abíentiacft extra extra, nonomnecít,qcquid abeft, Infitum igitur eft illud ex t aliquid. accipitur, pej E femper accipere open ex- tate. Et illud,ex Y bil eft illnd eff perfe- Hebntde fe fic. n.defimmem Toti, leinfinitos, baberali- /-qwie eff sllud,ex quo mbil eft fe. peratié ab eo^ve dicumm tetm bo me" teta arca C fieut eff de parncdariburta efl in rei yeri- fate ,f-quod terum eFÉ sind, extra qued lil efl.cy* illud, extra quad aluaid efl feparatum ni efl toti, extraneum, fée non extrantum.. P djo def Phyficorum G dcftdefinttioigitInfiniti eftil- € lud,extraquod,cum aliquid accipi turina&u;pofeeft inuenire extra illud aliquid in quantitate,& hocsé r.& dixit in quantitate,quia im- poteeítTuenircaliquid extra illud Lj quaa femper ifta definitio infiniti eft manifeflaex co, qd de- dlaratü cf qp infinitum eft fm po- tentiam,non fm acum. Etcum de- elarauit qp ifta eft definitio infiniti, incocpit dedarare qp definitio, qua Aatiqui definicbant ipium » magis eft dcfinitio finiti perfecti, infini- ti& dixit: Ecillud,excraquod eft H aliquid, &c.& intendit. m ioc, qd dixic illud,ex quo nihileft fepara- tum ab co,hoc, f. illud , à quo nihil Eeparatá ex eis, cx quib? eft illud , quod eft, Cq& ex eo nihil diminuif ex eisex quibus eft illud,quod eft: vtcum dicimustotus homo, q^ cx *o non diminuifmermbrü ,& tota arca qfi ex canon diminuit zliqua rs. Et;c(i declarauit cp itat le- initio totius, & perfectiin reb icularib* declarauitét p ita ad effe in definitione totius. mundi, & dixit& ficuteft dc particularib*, &c.i.& ficut eftin definitione toti? Yin particularibusqua non füntto- tum in rei veritate,cum extrailla f- ueniatur aliquid , licet non fit pars Sorum,iteelt in definitione totius jn tei veritate, & eftillud , extra qd nibileftoino.qif,fi extra o£ tot inuenialiquid.fequitur neceffario corpusinueniri in a&tu infinitá:fed hoceft impolcex predidtis: ergo to tum i rei ado Prol cured nihileft,neg; de fua (ub(tantia, ne- pe dealia fub(tanria. & hocinten- :bat.cum dixit fiue extraned, &c. & dixithoc,qin,fi feparatum füeric. extrancum,tunc notum erit parti. culare,& non erit totum in rei veri. enne füeritnon irraneum us erit torá,neq; pticular,neq; totale. Totum utem &periedum, . autidem penitus , aut proxima matuta funt, Perfectum aütni, hilnon qi finem .finisaüt terminus, Quapropter melius exiftimandü eft Parmenidem Meliffo dixiffe.hic.n.infinitum totum dicit,illeaüt totum ter. minatü effe,ex equo&à medio di ftans.non.n.vtlinülino eftcó. tinuare vniuerfo,ac toti ifinitü , Ettetum,Co" perfetPi aut fun. infimul idem le, aut natura. liter funt prop €x Perfetfi Ll Anal qund babet com. plementum.. ey" complementi ei finie. V nde opinadum eft quod fer mo P. idi eff v. bor quan Meliffisfle.n.dixit quod infinit. eft totum lle autem quod toti el Jimitwm, equiualens ex medio . emm eportet coniungere infinit toti 7^ niuer[o, quafi applica: filum cum filo. Ettotü,& complementi , qd c oppofitá rfiniti,aut nofa fnt [yn nymajautconfequentia. Et,cüd elarauit pad totum fequif comp. t, declarauit qp ad completá feqi finis,& dixit, & Completum, &c complet non efnift inco, qd 1 complementü, & o complemer eftfinisergo completü eft illud, habetfinem.& quia totum eft cc [uoi completü eft illud, qu complementá: & comple v Liber Teráus À vum dit finis: (quitur neceflario vt. totum habet fin£. D.d.& ideo opi- nandáeft, &ci. & quia finisfequit sotumypin&dum elt q fermo Par- menidis rectior eft fcrmonc Melif- f. Meliffusenim dicittotum e£infi nitum,Parmenidesautem dixitto- tum efie finitum.D.d.non.n.opor- tet&cideft &non enim oportet po mereinfinimm de confequentibus vniuerfum,& cotum, ficut d? in ,p- uetbio applicare ilum cum filo, i. indacerc rem,& fuum confimile.& idco dixit non enim oportet, i.qua. fi applicare aliquid ad illud, cá quo 3 conrinuarur.& dixit xquiualens ex medioji.habens medium equale in. tet extremaj. quia zqualiter diftat. abextremis.& qua(i intendit! hoc ipfumeflefphzricum. Qi hinc quidem hanc dein finito dignitatem accipiuntoía É.continere,X cotum ipfum f fe ipfo h: 'ropterea qp habet. Quandam fimilicudinem cü to^ to.cft.n.Infinitum perfectionis snagnitudinis materia, & pot tia etum,actu vero non.Diuifi bileautem et,& ad diuifionem C &ad oppofltam appofitionem, Totum ayitem,& finitum , non $m fejfed $m aliud , & noncon» tinet fed continc£ , quatenus in finici &.quocirca & ignotü eft, quatenus cft infinitum . formá *nimnonhabet materia, —— Etpidemm eos diflinguere, i. sSobilificare ifintumex boc loco, quia cmtinet oc quaa inter illud , € totum cf [eomnilitudo aliqua. fastwm eim cfl materia comple. jv 116 menti menfura , inpeteatia vero D eff totumyn afa autem mn. Et eft divifibile fécwudum diminutio nem," additionem , qua efl econ trario ili. Et non efl totum C7" in- finitum per fe, ed per aliud.ey" no centinet fed continetur, fecundum quod c infniti.en" ideo e delati, fe. tuni quod eft infinitum. sn mate ria emm,nen in forma Dicit: Et videmuseos magnifica- 65 re infinitum , quia opinant ipfum eflc totum,& continens o£. & cau(a E in hoceft,quia mter illud, &totum eft (imilitudo, vnde exiftimauerüt ipfum effe cot. & fimilitudo inter ila eft,quia illud quod df infiniti, eft prima materia, | eft fübiecta có plementi menfurz, quz eft totum. vnde exiftimaucrüt illud, quod cft in potentia rotum,& completum ef M3 n6& fein acta rorum, &ccomplerum. D. pw incepitdeclarare mod(i,quo opor f; » aiud tet. effe cias eftin potentia , & di- £p forni cic Éteft diuifibile, c.i ceftin po &t quor tentiz,quia infinitas non inuenitur erc, 6. in menfüra,nifi fm diminutionem niraus, & exiftentem in ea, & additioné, que F eft econuerfo diminutioni,vtdeda mim inh ratum cítin fermone fdicto. Dinar id£ & o eft tot &c i.& lübieá reci- cc [dc ,. piens infuitatéqd cft * ma , n6 cft cde (uba. totum;neq; fini fe fed p aliud orbis. 1dé fperformam, & dilcontentum in licis. compofito ex materia & forma, & (5, 67, & formacontinetillud. Et,quia infi- 63.71. c6 nitum accidit materiz , (ecund( qp fife-4.ph. eft materia dixit:fed continetur, fe 39; 5 cundum g eftinfinitum,i.fubie&td $2: infiniti elt contentum, fecundá qp PH eftinfinitum,i. fm q eft mareria. | 5& ««- Pdupi Dod 4* Phyficorum G D.d.&ideoeftdelatum , &ci. &, quia fübicctum recipiens infinitü etc&clufum in toto,ideo exifitin alioj.in compofito , & non eftexi- flens per fe,(ed fm q recipit infini- a Infoirà tum:& hocelt fm qpé materia. a & accdimma cafa in hoc eft, quia materia non dü Ks "p habet formam.nam,fi haberet for- marta . mam,effecper fe b nó delatafalio. b Quae. &,quia nó habet formam , ideoeft mi noo! delatainalio, Etdebesintelligere Pin? s hic p delatum nó illud, quod dicit alio cópe- fübietto,aut d fübic&o. materia. tmàser n drin fübiedto,neq; defübiedto mmus fed delatum accipithicloco ei*, qd 'H nóinuenitur,nifi in alio . & hzcelt áfocifs vi difpofitio € materiz , & difpofiti deconüle accidentium, & formar. fed acci 2. de aia. ia & forma differunt à materia in Eom-4, hoc füntin fübiecto, aut de fübie Qo Qo:materia aüteftip(um fübiectá. exóna. v- Intendebat igitper delatum illud , decófife- in quo matetiaconucnitcum acci- SES SE? dentibus&formis : &q non inue- 30.1 de nit píe,edin aliquo, fin compofi- afa. com. to,& cüaliquo,f.cü forma. fed d ma 4 — teriainuenifpformam fm o foía eft pfcdtio cius forma aüt inuenit p materiam fm hoc , qp materia eft fübic&um cius,& (ilt accidentia 1 Quaremanifeftum eft ma jn partis ratione infinitum (it, qi in rotius.pars enim mate^ ria totius eft ficut es znec fta« in fenfibili^ tuc. qim ficontin bus&inintelligibilibusipfum magnum, paruü , oportebat continere intelligibilia.incóue^ niensautem , & imposfibile eft ignotum,& indeterminatü c^ tinere, determinare. . vApparet ergo ex bac quid in- finiti magis efl quafi pars , quàm quafi toti. materia enim eft pa eti, quem. cuprum pars fLatue cupree , C77 »fiilus tá continet fenfibilia, ev" inte igibilia,effet magnum , €7' pa sum, tunc ind contineret inteli qibilia fed improbabile eff, poffibile ye ignotum non. termi ym contineat terminatum. Etfi illud infinitum, quod co tinet fen(ibilia,& intelligibilia,ef magnum, & paruum fm fentétia Platonis quorum natura nó eftt minata, ncq; nota; tunc illud, qut terminat terminatum,& not(.f.i telligibilia, eflet non terminatur neq; notü. & inopinabile elt vt: terminatá,neq; nótü terminet te. minatum, & notum.Et hoc cont g Platoni,quiaipfe ponit magn paruum efle infiniti , & ponit. terminantia resfenfibiles,& intel gibiles.& facit bencin hoc, q» por Infinitum in magno,& paruo, qt magnum,S: paruum fünt fm mi riam,fed infinitum non inuenit magnoyifi fm additionem mcn 1z,quzeit conuerfum diminuti nis & peccatin hoc, qp ponitipfu determinare totum, Redditur caufa. quem non pot. reperiri finitum in afl fed im. potis — Cap. 7. Ecundum ratione aütac ier api fitionem non effe videat infinitl fic,vt oém excedatn gnitudinem,in diuiflone aüt: fe.continef enim ficut mate intus,& infinitum, continet: tem forma, Liber A grtrelle etiam contingit quod infinitum. (ecnndum itienem "ndetur effe smpoftbile pertranfs Te omnem men, s fecundum autem diuifionem po('bile.mate- vía emm continetur intra, C7 eit res infinitacotinens ait € forma. «; Cum declarauit p menfura non crefcit in infinitum, & diminuitur. ininfinitum,& qpcaufat hocg in- finitum non eftin adtucít forma, &in hoc,g infinitumeft in poten- tia eft materia [carpit declarare'có- venienti, eius, quod declarauit cü iftacaufa,& dixit: Et recteetia, &c. iK,um fnitasacciderit rci ex for- ma,& infinitasex materia, recte có tingit o magnitudo non poflit per. malice E menfuram i addbio ne.qib fi boceffet,tanc effet poffibi leformam jnuenireinfiniram Ki in es tellij hocquod dico. qfi fora art et Gudcermiaationis continen os , & tiz,impoffibilecft vt ex ea accidat. e nOn terminatio, & non continétia 61dé s. TCi habenti formam. & ifr ét cótin Aeaiz.có- git rete vt diminutio fit ininfini- I0-30- tum. caufacnim diminutionis eft materia quz cít terminata, nou ter minans.& hoc intendebat , cuia di- xitxmatcria enim,&c.i.&y quia ma- teria eft terminataab alio, non ter- mbata ip fe;ideo non eftimpoffibi le vtinfinitzsquzeft in potétia ,ac eidatcz illa, non ex forma, quicft terminans.ex illa enim, effecinfi- nitum,tuncpoffibile effet corp* in 23 effe Iinitum. & vit apparet qp infinitum e(t cótrari terminato, Rarionabiliterautem & hoc in Numero quidem effe verfus minimum,terminü, verfus au^ Tertius 117 tem plurafemper omnem exce D dere multitudinem .in Magni, tudinibus vero econtrario, ver fus enim min?,omnem excede, remagnitudiné,fed verfus ma^ jus non effe magnitudinem infl nitam.cauía autem eft,qim vni eftindiuifibile,quodcung; vnü fit.vthomo,vnushomo ,& nó multi.numer? auté eft vna plu» ra,& quáta quzdam.quare ne^ ceffe et ftaread idiuifibile, duo nág& tria denominatiua funt nomina:fimiliter autem & alio rum numerorum vnufquifq;, B verfus autem plus femper eftin telligereiinfinitz enim funt bi^ partitiones magnitudinis.qua- repotentiaquidem eft,actu au^ tem non eft: fed femper excedit acceptum oém determinatam multitudinem.at non feparabi^ lis eft numer? hic bipartitióis, neq manetífinitas,fed fit, ficut & tempus, & numerus tépotis, Et velle etiam Numeri, ce[fi ad paucitatem babet finem, Cin proce[fa ad multitudine fem. per addit omni numero.e* i Men Jura efl econtrario f-quona in par. sitatem pertranfit omnem menfa ram , in magnitudine autem im- poftibile efÉ. menfuram e[fe infims tam.€77 can[a in hec eff quia rii eft indiuifibile quodcunque "vnum. fitv. g. bero qué efi vnne huno , non plures.c7* nmmerns eit plures. "Wnitates ,C7* quantitates oj 1 oicar ef Phyficorum G D.d.&ideoeftdelatum , &c.i. &, quia fübietum recipiens infinitü eitcóclufum in toto,idco exiflitin alioj.in compofito , & non eftexi- e fed fm q recipit infini- a Infiniti tum:& hoc eít fm qpé materia. a & accdirm^ caufain hoc eft, quia materia non di ^ ett habet formam.nam,fi haberet for- marena . mam,effetperfe bnódcelatatalio. b Quare. &,quia nó habet formam , ideo eft mi noo£ delarainalio. Etdebesintelligere E Ef i hic p delatum nó illud, quod dicit alio cópe- fübietto,aut d fübiecto, materia.n. mie nódtin fübiccto,neq; de fübiccto . acchdbus fcd delatum accipit hicloco ei*, qd H nÓinuenituraift in alio. & hzceft dfnces. vi difpofitio c materiz , & difpoüri |pot deconfife accidentium, & formar (fed a 2. de aia. tia & formz differunt materiain Qm. 4 « hoc fünrinfübiedto, aut de fübie eifois, & Co:materiaaüteftipfum fübiectd. ecóna. vi- Intendebat igifper delatum. illud, decbife- in quo materia conuenitcum acci- EPLSd» dentibus& formis : &q non inue- je KL de nif pfe, edin aliquo, (in compofi- afa. com. to,& cáaliquo,(cü forma. feddma ^. triainuenifpformam fm g fora eft pfectio cius,forma aüt inuenit pmateriam fm hoc , qj materia eft fubicctum eius,& ft accidentia. 1 Quaremanifeftum eft qp ma n partis ratione infinitum fit, qiin totius.parsenim mate riatotiuseft,ficut zs enec fta» tuz.qin ficontinetin fenfibili^ bus& in intelligibilibusipfum magnum,& paruü , oportebat continere intelligibilia.incóue^ niensautem, & imposfibile eft ignotum,& indeterminatü có^ tinere,& determinare. . vApparet ergo ex bic quod in- finitümagu efl quafi pars , quàm quafi toti.materia enim eff pav totius quemadmadum cuprum. pari Vatua cuprea , C7 fi uud tá continet fenfibilia, c7 intel sgibilia,effee magnum ,C" par um tunc nd contineret intelli ibilia fed improbabile efl,er'i poffibile ve ignotum mon termin £ym contineat terminatum. Etfi illud infinitum, quod cor tinet fen(bilia,& intelligibilia eff. magnum, & paruum fm fentétiar Platonisquorum natura nócftt minata, ncq; nota;tunc illud, quc terminat terminatum,& notü.f.ii telligibilia, eflet non terminatun neq; not inopinabile eft vt n terminatá,neq; nótü terminet te minatum, & notum.Et hoc cont gitPlaroni, tia ipfe ponit magn paruum effc infini, & ponit: i resfenfibiles,& intel .& facit benein hoc, qp pot infinitum in magno,& patuo, qt magnum, paruum fünt fm m: riam,fed infinitum non inuenit magno;nifi fm additionem mer 1z,quz eit conuerfum diminuci nis & peccatin hoc, qp ponitipfi determinare totum, Redditur cawfa, quam non po, reperiri infmirum in a£ Ie fed im potentia, — Cap. 7. Ecundum ratione aüta dit, vt & quod eft£m ap fitionem non effe videa infinitd fic, vt otm excedat gnitudinemjin diuiflone aü fe.continet enim ficut mate intus,& infinitum, contine tem forma, Liber 4 rtreleetiom continrit quod infinitum [ecnndum. itienem "uidetur effe smpeftbile pertranfi re emnem men uram , [ecundum «utem dini fionem po(tbile.mate- ria enim continetur intra, C77 eff res infinita,cotinens dit € Cum declarauit o menfüranon crefcit in infinitum, & diminuitur. ininfinitum,& qp caufaThoc,g in- finitum non eftin actuc(t forma, &in hocginfinitumeft in poten- tia eft materiajicorpit declarare'có- p Senienbá, cius, quod declarauit cá ifta caufa, & dixit: Et recte etiá, &c. i&,cum finitasacciderit rei ex for- ma,& infinitasex materia, recte có tingit q magnirudo non poflit per. wanfire oém menfüram in additio ne.qín.fi boceffet,tanc effet poffibi le formam inuenire infiniram in telli, ' hoc quod dico. qín fora. ERES enda eemiearionis& continen Qois , & tiz,impoffibilecft vt ex ea accidat Saen5ót non terminatio, & non continttia 61d 1, Ici habenti formam. & fifr ét cótin Aeals.có- git recte vt diminutio fit ininfini- AO. 30. tum, caufacnim diminutionis eft materia quz eft terminata, nou ter. minans.& hoc intendebat , cura di- xit: materia enim &c.i.&, quia ma- teria eft terminataab alio, non ter- minata in fe,ideo non eL impoflibi le vtinfinitasquaefl in potétia ,ac edat ex illa,nonex forma, quicít terminans.ez illa enim,(i effecinfi- nitum tuncpoffibile effet corp" in adu efleifinitum. & vlt apparet infinitum eft cótrariü terminato, Rationabiliterautem & hoc in Numeroquidem effe verfus minimum,terminü, verfus au^ "Tertius 117 tem plurafemper omnem exce D dere multitudinem .in Magni, tudinibus vero econtrario, ver fusenim min?,omnem excede, remagnitudine,fed verfus ma^ jus,non effe magnitudinem infl nitam.caufa autem eft, qim vníl 4. eftindiuifibilequodcung; vnü fit.vthomo,vnushomo ,& n multi.numer? aut eft vna plu» ra,& quátaquzdam.quare ne^ ceffe eft ftare ad idiuifibile, duo. nág,& tria denominatiua funt. nomina:fimiliter autem & alio rum numerorum vnufquifq;, B verfusautem plus femper eftin telligereiinfinitz enim funt bi^ partitiones magnitudinis,qua, repotentiaquidem eft;actu au^ tem non eít: fed femper excedit acceptum oém determinatam "multitudinem.at non feparabi^ lis eft numer? hic bipartitióis, neqj manet finitas fed fit, ficut & tempus, & numerus tépotis, Et relleetiam Numerm f, ceffi ad paucitatem babet finem, €x in proceffa ad multitudine fem. per addit omni numero.ey"í Men era efl econtrario f- quonia m par. witatem pertranfit omnem menfa ram , inmagniti dutem ym«. peffibile eff. menfieram e[fe infins. fam.€7* can[a in bec eft, quia unii eft indiuifibile quodcunque "ynum. fit vg. bomoqué eff ym hano , non plures.e7* numerm: eit plures "yitates 7" quantitates 68 Cumdecarauit Phyficorum 6 | own ceffare apud indimfi P enm,e7" tria [unt res ,et finsiliter ynu(qei[a, alteri nume- mena i multitudi nem poftibile eft femper imagina trt medietates , 7" medietatu idus medietates procedit in infinitum, €" fic erit in petentia, in aFfn dit sn : [ed umenitur in eo aliquid , qued femper. addit omms numero ferminato.[(ed iíTe numerwe non [e MH paratur ab bac diuine, ne, [ nitum efl aliquod permanens, (ed femper generatur, 7 fmiluer tà puc nemen temperie. recte menfü- ra diuiditur in infinitum,& nó cre- fcit,& dedit cám in hocinccrpit de- elarareét grex illa cau(a acciditin. Numero contrariá,Ccrefcerein in finitum,& non diminui . caufa enf sdditionisin numero eft materia; & diminutio in caTducit ad formá vnitatisquz eft indiuifibilis. & di- xit:Et recie &6ji.& pp illud,quod di 1 cimuset diuifto numeri ad paucita tem vadit ad finem fed veclispar- tem multitudinisnon hét fin£, (cd femper potes addere of numero po fito in infiüitum. in Menfuraauté éfteconucrío.D.d.in paruitaté ai &c.i. diuifio autem magnitudinis, &diminutioeiusad parüitatem p- spanfitomnem meníuram,i.poteít Quis accipere ad omnem menfurá zninoréilla quoniá, fi hoc nó eflct, tancmeníura non diuideretur fem. . D.d.in magnitudineautem, i.addirio autem cius (emper,fev cundum g eft vna men(üraiim fibilisefL.aim impoffibileeít mé ram infinitam eífein a&u, vc dc ratum eft. Et,cum dedarauit q fpofitno in numero eft ecótrario dod in menfura, exponit c im in hoc,& dicit : & caufain | eft,&c.i.&caufain hoc, qp num diuiditur in indiuifibile,cft, qa nevnum eft indiifibile, vt vn*] mo,& vnusequus: eft enim indi fibilisin illa fpecie:ideo vnum ! pliciter vie eft indiuifibile etia & quianumeruseft coaceruus tatum,numerus erit compofit indiuifibilibus:& diuiditin ind fibi iditi diuifibile: & o£, quod diuiditu iodiui(ibile divifio finitur in ec go diuifio finicur.& ceffatin nu ro.Deinded.duo enim, & uiaf 1esindiuifibiles,& non füntqu: tas continua, & filt alij numeri caufain hoc, vnum eft indiui le;cft;quiaolsreseít vna perfu formam,& forma e(t indiuifibi fe. Deinde d.proceffusaüt cius, ideft, proceffas autem numer. multitudinem numerorum ft eítpoffibilis difpofitio enim in ditione numerorum eft icut d fitio in diminutione menfüri 'uemadmodum cnim caufa i Wifione menfürz in infinitum materia, fimiliter eft caufa ina ticnevnitatum in infinitum, | ditio numeri in infinitum c potentia: non quód additio in tacxeatin actumyira, qp inueni numerus in atu infinitus:(ed ditio nung ceffet. Deinde d. fe numerus, &cii. fed numerusn ad hancaddiionem infinitum, nequc infini "N- lamom. » c P Liber Tertius 18 exiftensin eoeft res fixa fed infini- tasin co eft*in actu & intranfmuta. tiene/ficut£ difpofitio in tpe,&nu- metotpis. Etintendit per numer is, numerum , qui iustpit doasadditiones, vt diximus, eft, q *2dditio in continuo eft ex forma,& in quátitarederera fter materia: pofü &dtuifio in eiseft econuerío, f. qn. diaifio innemcro cft ex forma, & in ex maseria. In aütcon^ trarium eft, etenim diuiditur in infinitacontinnum, verfus aüt smaius non eft infiniti, quitum enim contingit potentia effe , & actucótingit tin effe, Quare,cü $nfinira nulla fit magnitudofen fibilis nó cótingit exceffum e& ois determinatz magnitudinis, effetenim aliquid coro maius, In M agnitüdine ax efl ecttra vie.contimet enim disditur in mf uti [ed in magnitudine mn efl im. tute Jiticqunia in quarund, acuná,manjira potefl [Je im potentia, in illa men- fora potesl (fe in aEin.Et ri mulla men[ura fenfibilis eft mfinta , im pefeibile eil excedat emnt men fram terminatam , qumam , fr bec effet pofle , tunc aliquid ej- fetmam cero. Dicit: In magnitudine &c.i. fcd méfüra impofe cft vtcrefcat in ma- irudinein infiniti. qih meafura rata ín quaciq; quantitate facritin pot£tia, in illa quátitate po teltponiinactu. Et intendit g, fi meníara demrata poffet augeri , & erefzere in infinitum , etiá poffibile etitinueniri menfar$ infinitam in I$ atu. Deindedeftruxitantecedens, & condufitoppofitü confequenris & dixit: &,cum nulla menfura, &c, ideft, &, cum pofüerimus pin qua- cunq; quanritare fuerit poffibile vt meníura fitin potentia in illa quáti tate,eritpoffibile vt fitin acta. erimus 9 aliqua méfüra fitin pot&tia infinita, fequitur c illaerit faenfurs infinice io actu "fed nulla snenfara eftinfinitain actu,vt decla rarum eft: nulla menfura pót. erefcerein. Tolaini. Deinde confit mauitiftud deflru&ti per aliud, pre. tet illod quod füperiusdeclarauit& B dixit:qfü fi boceffer pole &c.i.qin, fieflet pole menfürá crefcere ininft nitum, tincmenfura non effet ter- minata naturalitet . & fic effet pofe, vtaliqua effet maior menfura con- tinentetotum, & eft cli. Sed qug Digteffe, recaliquisin bac propofitione,dicé du& dif teqin quacunq; quantitate ponat jer nome tudo in potentia, illa quan rd, &ma- pótponiTactu, in quo differt gniudine. abhacpropofitione fq in quacíg; f rin. ie ponatur aliquis numerus firi an- lemóftratusin potétia, inillaquan geri. titare póc poni in adu. vnde enifti- matur 3 sonet differentiain hoc, F €» it poffibile infinitum effc in po- tentiain numero, & in magnitudi- netdi&um eft. Sed, cum aliquis Eins 1 confyderauerit hoc, videbit i- Tebas au; tion quanon ceffatinfinitd effe & menabil non fequitur.fi ponatur ipfam cxire b*in fini ina&(s, quod &impole , cft additio si udi cuiuslibet partisgeneratz,cuius pof eouond biasefl ain à poflibilitatealteri* &n& fanc partis, & non funt oés partesvnius ptesvnius offibilitansdemóftrata:& hoce(t pofians. icut eft difpofitio in motu , &tpe. ps ormé inadditione auté cuiuslibet partis, . «uius. Yxifto tu elicit. Phyficorum 6 cuiuspoffibilitaseft pars vniuspofl bilitatisdemonftratz;ifta poifibili- tas.qüocunq; ponaturin potentia, fequitex ca vt inueuiaturin adu in illa difpóne : & fi non,cótingeret vt potent effet fruftra. & additio, que eitin magnitudine demfata, eft de genere iftius additionis. &additio, G cftin numero,£ degencre primz additionis & cá in hoc, q potentiz, quz funt in additione vniufcviufq; partis partió menfürz,oésfünt par- tcs vnius porentiz. & non eft itain numcro,qín,ficut menfaraeft vna, & cótinua,& numerus non . fm hoc H igitur inteligenduseft ifte locus. Infinitum aute non eftidéin motu, & magnitudine, & tpe, tandi & vna quxdá natura. fed Fra pofterius dicit $m prius.vtmo^ ré namurá tusquidé,quia prius eft magni, tudo, in qui mouct, autalr&at, autaugmentatur , tempuslauté propter motü. Nunc igitur vti snur his, pofterius aüt tentabi^ musdicere & qd £ vnüquodg,, & propter quid ofs magnitudo fitin magnitudines diuifibilis, Et intentio infiniti non efl eade inmi[ura C7" in metu,e7" im tipos re quafi yna natura, fed dicitur in prlirema quia eff m priori: Y g. que. iá dicitur in motu ,€7" in ttpere, quia €i me[ura,im qua fit motws, «ut alteratio sut augmenta ez'di citur n tepore propter mati. Quo- min ifhe locis accepimme ifla acce ptiontset pofl dicemus de Ynoquos, orsi , €" de cana in boc , quod ois menfura diuiditur in menfura. Dicit:Et intentio infinitiin met fura &in motu, & in tpe non eftdi &a vhiuoce;itag fignificet vná na turam,(ed illud qued dr de polteri ri dicitur pp prius/. qín eftdidun jncisfm prius, & pofteriusfm hoc qp menfuraeft prior motu , & mot tpe. g. qim infinitum non dicitd motu;niíi quia df de menfura. mei füra enim, quia cft fubi & menfuraeft caufainfiniti cxil tisin ipfa, fm q» méfura eftfübiet ipfius, & motus écaufa eftinfinit exiltétisin ipfo, fm q» motuseft ful ie&t, necefleeft vrinfiniti ,exiftt jn menfurajtafc habcat adinfiniti exiftensin motu, ficut menfüraa motí . fi igitur quantitasdiciturd menfura, & motu fm prius, & poft rius, neceffecft vcinhinitt dicat d eis fm prius, & pofterius. & (ifr d motn ctim tpe.quemadmodüenir motuscít prior tpe, fimiliter infir tum exiftens in motu eft priusin: nito exiftentein téporc. D.d.qfà i menfürajin qua fit motus i.transl tio.& intédit p menfuram fübie& motustráslationis, autalterationi autaugmenci, & eft corpus. D.d.i diatur in tpe&c. i & dicitur in tg uia drin translatione. D.d.& po icemus &c. i. & hoc, quod dixim qaoedam iftorá przceduntqua lam,eft pofitum hic, & poft decl: rabitur , cum dicemus vtrüq; eo uid fit,Cmotum, & tempus, & qü (c habent adinuicem : qa motus declaratuseft. D.d. &caufain hc qr omnis menfüra,&c.i.& declara muscaufam, pp quam femper m« füra diuiditurin diuifigbile. Ethe figuificat diuifio menfurz: fem el nota per fe,& qj caufaci* indig demonítratione,non ficut quida exiftimauii Liber A exiftimanitquódGcometer accipi hoceffcà Nérurali t Nonremouetauté ratio Ma^ thematicosd cótemplatione;au ferens fic effe infinitum, vtactu fit verfusaugmentü, vt intranfl bile. negy enim nunc indigetir^ finito,neq, vtitur, fed folü effe, quantácung velint, finitá. ma^ xima aüt magnitudini fm ean dem eft fecari iranoné quantam cung magni ine ali |ua^ read demonfirandi ide illo modo nihil differet, effe aute in i erit magit Et ffe jermo non. iut fcien- tá Matbematicori , fcilicet boc, ef cundi quad niquà fnitw in «exgmento in aLTu, quonia nan gent in fua cictna boc infimo fem per enim indigent in ea , vt finiti fit quomodo Yoluersnt.ey" pofübile. eft duudere fecundum dinfionem maxime menjare. quamcumqne. alam menfuram. ex quo declara- C rum eil quod nea, illu accidit ocn mentum in 'atione, neque. eif bic aliquid cogens vt bie fot in menjurie exiflentibu. E jaod dici i rado; eie reecre infit 7 i tet crefcerein infinitá, nullum fundamentá deftruit Ma- themaricox, ficut qui. i fibilecít magnitu idiininfi nitum,deftruitfundamentü Mathe maticord. non cnim indigétin fua. fcientia ponere q» menfura creícitin. infini (ed indigent in (ua fcientia. impof. cin ef prinatia, C quid fubietf Tertius 19 ponere menfurf in quacunq; quan D. titatc voluctint.pofluntenim pone re menfüram maiorem ccelo . &,c( Vide dicunt, extrahamuslincam in infi- nitum, intendunt vtaccipiantex ea quantum volucrint. Et Focaccidit cisquia non confyderant de men(a. ra, fm eft finiscorporis naturalis, fed (ecundum g eft non incorpore omnino.D.d.& poflibileeft diuide re&cideft vemihi videtut,& (ign eiusquod Geometer nó indiget po nerelincam infinitam in additione. ef, quoniam illud, quod poteftde- clarariin inca maiori, &fi effet ma. xima, poteit declarariin minorili- g nea; quzcunque fir, vt diudereli- ncaminaliqnaproportione, &alia multa, quz acciduntlineis. &,cum. noneft ierra inr m um, & paruum in hoc,quoindi, ipiturcoget eosad poacdura iati infinitam in actu? Quoniam aut£ cauíz diuifz funt quadrifariá , manifeftü eft, «p vt materia, infinitü caufa eft; Es di quide ipfius priuatio (t, per fe aüt fubie&tü,continuü ipfum,& fenfibile eft, Videntur aüt&Comnces alij tanquá mate, E ria, vtentes infinito.quocirca &C inconueniens eft,continens face. reipfum,& non contentum, Et cim cau[a [unt quatum ma mifefium quod infzmtwm efi caufa, quafi materia C77 LÀ per fe eft continuum fenfibile.kt vi dem ots, loqutes de infinito;vts. ipfo quafi materia. cz ideo mon eft retfu'vt fit cotinens ,nà emtitum, t. fllo,:. Phy. ficc.so.t quaibi. 72 tuor mani Maf oci fü niié mi. Phyficorum S Etcum taufárá funt qua. Eam ellq cxotht ni t efl materia &. » fi infinitü pona tur cancri ed B materiam ique Titia. quiditas infini eftprinase fer 19-65 6; & caa priationis fma] £T. £p. fubit iius priuadonis nox cit P ln £pri j materia ab(iraQaà forma, fed fub uatio ünis ictum per fe iftius prinarionis. eft & c pri- corpuscontinuum. f cum ex marcria& forma, fm € gnateriatum, non fm q eft forma- tom. D. d. Et videmus omneslo- quentes deinfinito,&c.i. vt Plato- nem,qui ponitipfam magnum, & gi Paruum;&illos,qui ponuntipfüm numcetos,& ponütipfüm quafi ma teriam , ideo. peru vt fitcon- gentum, non continens. Defirxwotur rationes , 5i- doner dan ifoniiimatla Ca. Eliquum eftauté aggre, difm quas rationes infi niti efle vr, nó folá po. tentia, fed vt determinatum , Alia.n. ipforum non neceffaria. funt, alia aüthabentalias quaf^ dam verasobiectiones, Neque ] D: Vtgeneratio rion deficiat, ne. ceffarium eft a&u infinitum ec corpusfenfibile.cótingit.n.alte rius corruptione generatione alteris, cioe finitum fit, Et epertet nunc narrare fermo ties , ex quibus exiflimatur non alum materiam effe in potentia, ed eft exiflens per fc. Quidam.n. eorum [ermonum nen eft nef rine, 77 m quibufdam fut obie- Fienes Yer Quiniam. yt non, ge BNeratio defend 38 dHfu cir] nitum fenfihile . qumam p. ile ef ve corruptio alternm. denetatio religws (€ ttum, "yrrunque finitum . Cum numerauit lj tóm probando infinitam jx: incor lemonftrare deceprionesin eis, dixit : Étoportet nunc ji. & imus de modo infiniti poffibi &impoflibili, oportet nos narra fermoncs,ex quibusexiftimarur infinitum oon eft folummodo tentia, (ed in actu, quidam. n.i [sen fetmonum fant veri fed fequitnrez cisillud;quod repuc fequi,& quidam funt falfi, & hab cótradictiones veras. Deinde incc itá ratiocinatione, quz eft ex re veris, (cd non condafitillud qdexiftimant,& dixit : Qi vg neratio non deficiat, &c.i. qii, no quiageneratio non deficit, e( ne ecffe corpus in actu efle inlinitur fn(ibile gehcratuin.n. quia occu patlocum corrupti,non eft necefl exhoc, tio eft in infini bond infinitá . qfn ,locusf «effi generati, & gencratum eft £ &ü füccefhue in inia »& ratio! i non fitcorrupee al terius;tune necefle eft locá ccin: finitum, & vrtotum addatur in tentiain infinitd,&(ic poterit exin inadum:fedquia hocnon eftim mogeneratio alicui* eft corruptic ius,ex quo a£: i6 non fequi. renbocil qdexilimahit Ampliustangere & finitum effealterum eft /illud,n. ad ali, quid eft, & alicuius (tangit. n. omnc Liber Tertius À omnealiquid)& finitorum ali, 2 accidit. finium autem non aliquid eft. neg tangere cu, jufuis quoduis eft, Et efiam intenti cotaH ef lia ab intentione infiniti. centa- rior aliquid tangit aliquid, et bec ac- h px oiv itis - finita au tem non in refje!In dicuntur . ne- que quodlibet tangit qudlibet 74 Hzceít ródnatio, in quadidtü B eft qicorpusfinitá finit pfu£ córi- nuationécá alio corpore, & iftud aliud cü alio. ft ipit cor pa necefle € vtfiniantin aliquid , neceffe eft ve. tot ficinfinitum. Eti itdeca rare deception£ in hac rócinatióe , accipitur.n. in ea loco contactus fi- nitas & dixit: Etét, &c.i.& iftud, quod fequitín contadtu , nó fequi- ur in finitate : cóta&tus. n.aliud eft à finitate: conta&tus.n. df in refpe- €uali . vnde d£ qp corpus finitas at rei d£ in re- fp faijpfius. doct iud, qd contincfab vno tetmino,aut terminisqne füntfuz € faperficies, non fuper cies corpo- rum extrancorum. Et , cum decla- rauitq finitas nó eft contactus, dc- larauitét q non eft necefle vtom. ne finitum tangat.&/fi, fiue per fe, finc peraccidens alrerum iftorum fet vert, ratiocinatio effet vera.& dixit & hocaccidit quibufdam fi- nitisi.& hoc, (.contadtusaccidit q- buídá rebus finitis. o£. n.tanj finitum, fed non o£finitá clttan- ens. Deinde dixit finita aát , &c.i. ied n6 omne corpus dicit in refpe- Gualicuius quod.n.dt in refpectu 120 eftparstotius. & li, ominecorpasdi D. ceret in refpeQtu cius, à o dba tur,& qd tangit, tc nó effet illicto tüomnino. &, com totum non fuc. rit,non erit pars. Etifta ratiocina- pocamt. tio,vt mihi Pet, eft cóis, cá nó fit um. manifeftum per fe hoc, fed boc de clarabitur proprie , cum fuerit de- Claratum q extra mundum nó eft Decompned, plenam. & nonom Denangens naturam tangen di quodlibet.res.n. non tangit, nifi. illud, qd eftfuum totá naturaliter. nó.n.gdlibettangenstangitquod- libet, nedum vt quodlibetfittan- — s. Etapparetq corpuscircu- E — re non eftinnatum tangerecum Comer. fitcompletum períe: & p corpus naci d 1e&um eft natnm tangere, cum fit gerecá c finitum , & completum pct aliud : cipes Lj & hoc inuenit in corpore circula. (e/icorp* bs] €in mar zi & in elemétis vt poft declarabit, Jntelle&tione aíit credere in- pn conuenies eft.non.n,in refupe alcerum. rabundantia,et defectus eft, (ed 1€ «ph. inintelle&ione.vnumquéqs.n. id noftrumintelliget vtigsaliquis multo maiorem feipfo,augme^ tansin infinitum. fed non pro^ p pter id extra vrbem quifpiam eft, extra vetantillam magnitu dinem,quam habemus,qm in^ telligitaliquis, fed qim eft hoc auté accidit. Tempusautem, et Motusiinfinita funt, & Intelle^ €lio,nori permanente . Magnitudo aui nep diuiioe, neg intelligibili augmentatio^ neeft infinita, Sed deInfinito quidem quomodo eft, & qüo non eft, &quid eft, dióumeft me, cü Phyficorum € — xtman efi relum etiamcrede re illud, quod imaginatur amagi- natione. additio enim,C7" duminu tie mn erit tunc inre, [ed n ima- ginatione , potefl n.quis imagina" ri quod ynu/qui[, nofirum crewit. € snultotiens in infinitu fuper quan ditatemyin qua fumme. fed non [e- quitur , fi aliquis imaginatur hec. an nobis ,'vt nos fimus extratiui- tatem, fed, ch erimus fic, accidet s, Tempus autem, 7" Mo H tw (fms infinity" fimiliter. má natio ab[que eo , quod sd , qud snwenitur ex eit, fit fixum. Men- fira antem nea, [ecundum dimi- nationem, nes [ecundum additio, tionem per maginationz erit mfs mta.am igitur diximus de 1mfi- mto quomedo. ef , et quamode non efe qui dit. Imaginatio facit credere infini- tumjin actu effe , & in potentia, in vero, f.&in falfo. in vero quidem, quia poffibileeft imaginari infini- X tum in additione numeror(, &in diminutione menfura, in falfo vc- 1óquia poffibile eft imaginari mé füram crefcerc,ficut diminui.in co at, qd cftinactu facitcredere, vt. di&um eA fuperius. non.n. poffu- musimaginari cxtra mundü, nifi corpus aut vacuá : & illud vacuü , autcorpus, fi ponatur finitum, tc non poflumusimaginari extraip- füm,nifi aut vacuum,autcorpusex juo exiftimatur fequi qp extra má lum eft corpus infinitum , aut va- cuum, antcorpora infinita: & vb 75 imaginatur vacuum, polkeft vti o (itcorpus : ergo , fi vacud fueri 1nfinitum,corpus erit infinitd.im mo neceflariü hoc cft, poffibile.n vt diat ArifLin zternis eft nece rii. Etc imaginatio facithoc, ia. it declarare qp multafunt, dni poffunt imaginari, & mulaimag nantur , quz non funt. & dixit : non eft rectum ét, &c.i. &n6eftr €um credere effe fequitur ima gination£ augmenrf.n. &diminr t0, quc poffunt imaginari in rebu exiftentibus in quibusimpoflibiz eít pere effeaut diminutic né, non fequiturimaginationé,in moillud, dud eftinimaginatióe noneítniftin anima un. Gg. quo niá postbile eft vtaliquisimagine tur vnufquifa; noftrum crefca lus (ua quantitate naturali,fed n uitur x illa imaginatione ve i musin hac difpofitione magnitu dinis, Et dixit: (cd non fequitur &cforteinrendit dfi aliquisim ginetur hoc in nobis, f vtitafimu magnideo,g fimusextra ciuitau non fequitur ex hoc vt fimusextr: Ginitatem , Et forte eft defe&usii lib.& fic debet legi . & fimiliter po teft quis imaginari nos cfle extr. ciuitatem , (cdnon fequitur ex fu. imaginatione noseflceztra ciuita tem,íed,cum fuerimuseztra ciuit. tem,tunc imaginatio illius erit ve. ra, &critaccidensenti. & hocin tendcbat, cum dixit fed,cum fueri mus fic;accidet hoc nobis,i. fed , ci fuerimus extra ciuitatem , accide wt imaginatio fittalis imaginari -n.fequiturens,ed nó ensimagin tioné.D.d.Tépusaüt,&c.i. tempo riafít, & motui accidit qp funtin( infinita/& fimiliter imaginatio co rum Liber À ram.fedillud,qd inuenit definito jn cisnó elt fizü,i.exüsin c enié impolt,fed éfücceffiuà. D.d. Menfura vero , &c.i. menfüra vero n6cftifinirzTadditione, & diminu tione pph. jnat diminui, & Qr eítinfinitain diminutione, cóue niunteffe,N imaginatio p acis. S in hoc, eftinfinita in additione, non cóueniunt,vt declarari & füpc- zius.cx imaginatione igit non pót qsiudicare vero iudicio cflenualt ipfam diminuit infinitá, autcrefce te fed fi iudicauerit ipfam diminui B entverüiudicid paccíis, S, fi iudi- cauerit ipsá crefcere , erit falsá fim- Wrlpu » pl Excli cbpleucrir (ermon£dein inito, dixit:Iam igit diximus &c.i. i&igicdiximus qdo eft infinitü,i.in potentia,& qáo nó eft;i. in actu , & uid cft,i.& i definiuimns ifm fic, pra eftilludeztra qd fp eftaliqd. ARISTOTELIS DE PHYSICO AVDITV LIBER QYART YS, c Cum cfurr, Commen, $YMMAE LIBRI. A te.1.vfip ad 70,dekxo cft fermo. A^ ad [CEDE cc Femefa afferuntur rationes, tum affrmá seam negantes Locum effe. C.1. — r Imiliter autemne/ GRO | cete. e Naturale r SU & deLoco,vt &de EX] infinito, cognofce^ refieft, an non, & Quartus I2I quz funt,omnes exiftimantali D cubi effe quod vero nó eft,nut^ Gp effe.vbienim eftHircoceru?, autSphinx ? Atq motuum có^ munis maxime, maxime pro priusfm locum eft,quem voca musLationem, Et oportet N aturalem conjde. rare de Loco. ficut de infimto , do- mec [eiat vtru fit aut mne" que mede,ez* quid fit. Framines enim apinantur entia e[fe in vbi , quad enim non efl non eff apsd eis lo to. Hircocerum entm, (77 Chime- E. ramon babent ybi. Et quia conr moruum, C7" manifeitr efl ille , qui in locoyqué diciturrraslatio. Ntenditia hoctracta- rfcrutaride Loco, * & Tépore quid fit füb- flanüa vtriufo; , illa. n. cfle manifeftá eft perfe. (ed apud p ferutationem de natura eor acci- duntin hocquzftiones Et poft fcrutauonem de loco perícrutabit de Vacuo ctiam, vtrum fitaut n6 : quiaaffimilatur loco: & quia exifti matureffelocusjin quo non exiflit corpus. Et primo incopitperfcruta rideloco, & incrpitin hoc notifi- cando quz funt confydcranda de lo , €o,&dixit: Ecoportet Naturalem. Dot confyderare,&c, & intendit qp Na- 1 ei hin debet có(yderare de vtroq; . endi pec vtrunq; enim elt cófequenscorpo- ferri isnaturalis, Deinde dixit vrrá fit o2 autnon.* Etnon intendit perfcru- micné, taridefuoeffe fm demonfkrationé, fetm dia- fzd fm dialecticam: T locum enim iii as "efie norum eft per (e.&,ctiperíéru- ieramm p tatur fm dialecticá de quiditate ci*, fe &c. PhycicóAuer ^ Q j. oc- Phyficorum G occurranthicquzfliones, qua fa- ciunt dubitareinfüo cfle. Deinde dixit, & qo, i. vtrum fit de genere entium p fe,aut de genere entium R alind Arquid fit intendit defiui- tionem,& fübítantiam.Et, ci nar- sauit qp oportet Naturalcm pícruta ri delocojfcocpitdaf caufam famo- entem ad pfcrutarioné de hoc,&dixit: Hominesenim,&c.i. & oportet perferutari de loco,quo- niam Antiqui opinabantur ipfum effc neceflariü in effe cuiuslibet en tis.& caufailliusopinioniseft, qa, cum viderunt g illud , quod nó eft H ens,vt Chimera,& Hircoceruus nó eftinloco,cxiftimaucruntq fequi. tur fecundum cóucrfionem quód omne,quod eít enseft in loco. (ed declaratum eftin Logica, 9 non te net ifta conuerfio. füntenim entia, quz non funt in loco.Et,cum dedit caufam famofam cogentem ad per fcrut&dum deloco,deditin hoc cau. fam naturalem, & dizit, Etquia có munior motuum proprie, &c. i. & caufarum cogentium ad perícru- tandum de loco eft quód ineft mo Qo mo- tuslocalisqui eft communior mo- oan tuum, fcilicet extra quem nullum. Minis ] enseítnaturale,& priorcorum,f.fe mon, & cundum tempus, & caufam. Ep prior (e, declarabitur qp neceffarius eftloc*. tjs&fecá & cum Naturalis habet perfcrutari di cim, demorsoponet ipfum etiam per TEST erutari de e Habetautem multas dubita tiones quidnam fit Locus non enim idem videtur fpeculanti^ busex oibus quz infunt, Am» pliusaüt neg abemus quicd& abalíjs.aut ante dubitatum;aut prius traditum deip(o, Bt in intentione Loci, quid fi fent multe quefliones . non em. 3n quacuna parte sn[exerimm, Juenyommeniemee ip[um Ynum . 1 etiam mn babemm ab alys pra. frin aliquid dubitatum e quud inuentum de ipfo. Cum narrauit EA rte Nat ralem perícrutari de loco , & dec caufam in hoc,nceepit narrare di ficultatem cognitiomsloci,& dec rare cám in hoc,& dixit : Ett feéci nequid fitlocus, fünt multz qu; flioncsi.in (cire definition£, & qr ditatem loci funt multz quzftk nes, maxima difficultas. D.ded eaufamin hoc.&dixit.non imi juzcunq; c.i. & caufa dif ditas quHditacs eus eft, quia, confydcrabimusdeillo, non inu niemusipfüm vni dicum vniu cc1n omnibuscorporibus natur: bu£,fed quafi dictum modo dubi tiuo.* & (cite quiditatem hmói« tium eft difficile, quia appropiqu ei,quod non hét: naturam: ideo latet. & definitio cómunis d darathanc naturam cóem,& hui modi definitionesdifficileinueni tur dantes definitionen m füntdiuifio, & compofitio, lemonftratio.p Aut intendit « fyderare de loco inducit con(yde tem ad res dicer(sde diípóne ci fünt.n.aliqua,quz faciunt cxiftin rein ipfo resdiuerfas,vt poft decl rabitur. Et,cü dedit caufam exi fa re deditaliam caufam extrinfe fadentem eriam fcire quiditatél Geffe difficilem, c &d.Etetiá c habemusabalijs precedétibus,, 1.&ctiam confyderare de loco : i Liber && difficile, quia nibilinnenimusin ip fo dictum à precedentibus, neque aliquid,quod faciat dubitare in ei* effe, neq; aliquid inuentum de co- gnitione fübítantiz cius, Quodigiturloc? fit, videtur manifeftum effe ex tráslatione ,. vbinang nunc eft aqua. hinc egreffa tanquam ex vafe, iterü acr ineftaliquando autem eur, demlocum hüc aliud aliquod corporum obtinet. hocautem abiüjsquz infunt, & transfer( tur,omnibus alterum effe vide 3 tur. inquoenim aer nunc eft, aquain hocpri? erat. quare.ma nifeftum eft qj locus, & regio ali quid erat diuerfum ab vtri, |ue;ad quam , & ex qua trant tur. Et exifimatur quod m. finem efl locum e[e aliquid ex mu tatiene 7" translatione. vbi enim unc efl aqua , illic , quando exit aqua, Sl aer. "y. gr. quands aqua exit 4 va[e,erit etiam ibi aer: C77 firte fecndum bunc modum erit C ibi aliquod cerj alind. ev exifti matur bec e[fe aliud ab ala r rebw, € transfertur nipfiem.lud mm , in que med» eff aer prima erat in ipfo aqua. de- retedii wir ber locum effe aliquid alind à duobwe f illud 4d quid,c7' a quo faccedunt. Cum dedarauit caufam, jp, J quam oporter Natoralem eux jde dofax A. Tar de loco, & declarauit caufam si. dale&i difficultatis, quz cftin cognitione Quartus 122 fübftantiz eius, inccepitnumetare D resfamo(as facienteslocum effe, dc cos fermo inde poft hoc numerauit res famo 22 deb fasétd faciuntdubitarein effcei*, penese; vtelteiusmosf. in pordinando fet de ceáfe. moncslogicos fermonibus demfa- 1-deaía c. tiuis. bitcam copairione reidif- 136&Ty folution£ illorum férmonü contra denic inf. riorum. Etdixit: Etexiftimatur qp có sr. sed manifeftum eft,&c.i;& apparet lo- videoppo. cli cle ex murationefm trauslatio- 147 cio. nem,(pmutarionem corpor( fücce nem c. 8s dentium in ipfo. tenim gil primi de lud vbicftaqua, qn receditab eo. cedo. fücceditilli in illo vbi aetautaliud corpns.vtacciditin vafe, cam ab E eo cxitaq,fücceditci aer , autaliud corpus.& hocintédebat,cum dixit, vbienim eft modo aqua, &c.i. ap- paretenim q» vbi inuenit aqua illi [à exitaqua ab eo, (icutf exità va. imuenitaer. D.d.&fortehocmó entillicaligd corpusaliud, i. & for tefm fü io: yenieria bunclo cumjin quo fuitaqua,aliqd corpus aliud ablere D.deailbmararipit, &ci.fciturigiur ex fücceffione , cu. juscaufa eft translatio, qj locuseft aliud à rebusfuccedentibusin ipn. manifeftum eftenim quodillud,in juo modo eft aer ,iá in co erat pri* F aqua:&ipfüm cít fixum, & recipiés. fucccflionem iftorum duorá cor- rum:& hzc duo corpora nósüt ixa, fed fucceffiua:ergo € aliud ne- ecflarioà corporibus accidentibus, & hocquod dixit, ci hoc, quod eft famofum,eít notum per f? ctiam, D.d.declaratum efi igitur ex hoc, &c.i.declaratü eftigiturex haccó- fyderationeloci effc aliquid aliud abillis duobus, quz fuccedunt fibà inillo,&eítillud , ad quod transfc- runtur,& in quo fuccedunt fibi. Q ij Am Phyficorum G Ampliusaüitlanones phyfi m Corücorporü,&fimplicium,vt cce Ra. Ignis A terra, & talium nó fo^ ex. ux. s. lum oftendunt qp eft aliquid lo. cus,fed q» &habet quandá pot& tiam fertur enim vnüquodque in fuum locum,non prohibitü, Loc peo; Hd quidem furfum , hoc vero &nhid deorfum . hac autem (unt loci iy partes, fpecies, furfum & de^ Has orfum,& relique diftatiarü fex, hocefq, — Et modi translatis corper naturalium Jfimplicium,v.g.tra[- lationis igna 7" terra , c7" fimi- p Pim figmficant cum. bec quod fr- mificant locum effe aliquid, et ip. [4 babere etiam aliquam poten tram.quodlibet emm eorum tranf fertur ad fuum locum, quem het , mifi impediatur ab aliquohoc igi- tur transfertur [uperima ,€7* boc anferine.ey" ifle [unt partes bá, € feaes 1e f Jnperima, C'n- ferme, alie partes, 4 Exhocétapparetq locuseftali- quodens aliud à corporibus locali- bus.& apparetex coctiam ipm ha- bere potentiam naturalem conue- nientem ei, quod mouetur ad ipm: &.finon,tunccorpora non mouen türadipfüm.& apparetez co ctiam. tertium, qfn diuiditurin fpeciescó trarías &ehoc apparet, ficut dixit,ex confyderatione modorum transla- tioniscorporum fimplicium tranf larione naturali, vt ignis füperius, &terra inferius & aer füp aquam, & füb igne.apparet enim intuenti- bushocgillud,quod terra qurit pet füum motum ad inferiuseftlo cusilli cóueniens & (ifr illud, qu ignisquzrit per fuum motá ad. perius. Etapparctez boc, qp lx eftperfe&ho moti adipfum. & h intendebat,cum dixit ipfum hal repotentiam.i.qfn a exm tü oz ad infedus e ignis adfu rius,quod drunt per Es morir conueniens(ibi, d conuenientia eflnifi per potentiam naturalé e flentem inillo vbi, D.d.& hoctr. fertad fuperius &c.i & apparete ex hoco vnum corp? fimplex ti fertur ad (uperius, &aliud ad int riosquod perium inferiasfa partesloctiin quas diuiditur , fm. musdraidirarín (uas difend fecicas & d. funt partes loci, funtfpecies illius.&addit hoc,ne : juisintelligat per partes , partesf. quantitateytion [s ford d in di: per (ex partesfürfum,& alia. Suntaüttalianó folü ad n dextrum & finiftrum, atq fu fum &deorfum.nobis enim n femp idem,fed fm pofitionen: vtconuertimur, fiunt. idcirc idemcrebro dextrü & finiftr eft,& furfum & deorfum,&a te & retro.In natura auté det minatü eft feorfum vnüquoc Que.nonenim quodcung cor tingit furfum eít,fed quo fertu iguis,& leue.fitt vero & deoi fum,non quodcung contigit fed quo habentia grauitate , € terrea,tancj non pofitione difl rentia folü,fed & potentia.Oft duntautem & Mathematica.c €nim non fint inloco, tfi fm p fitionem ad nos habentdextr: & finiftra (vtfolum inecllig: ipfc Liber G ipforum pofitio) non habentia matura horum vnumquodq , Et ifla 7" eis frmilia mon [unt 12 refjetIn ad. nos , f. fuperim € inferis 77 dextrum C7" fini- frurn.von enim Yrum.eerurm eit "nim emper in vefetfa. ad mos . pers enim non eft apud mos femper "yna Jed eft [ecundum fitum fecun duas motum n[irum. c7" ideo fir- te idem in nobis erit dextrum e77 fimftrii ez" fuperime 7" inferim , HC aec rear. Sed'yniquoda, aflerum diflinguitur per natura. fiperin enims non eft quilibet lo- ws fed locw,ad quem transfertur. signor C7 leue , 7 famdliter etiam anferims no quilibes locwe, [ed ille , «d quem transfertur graue , €77 eerpera terreftria. (M anfeflum eft igitur ex boc quod diwerfitas eo- Tum ven efi f 3n fitu fed inlecoez* in potentia. Et boc igné ficat difpofitio M athematitorum, itm am, €7 fino Junt in loco , tamen fecundum [us fitum quando comparatur ad mos anuenitur in eis dextrum, (77 fini- firm. fed fitm eorum efl epinabi- lis tantum non quia babent i fua matura quodlibet ifforum. $ Cumdcedarauitq ex hoc fü- ius,& inferius apparent; appare Dnarara fpérumloc ,'& füperius &ipferiusfunt duobus modis: alia. enim funt,d (unt refpectu ad nos, abíqcoquod habétefle extra ani- Quartus 115 mam in fe,&alia (ünt,quz funt ha- K. benria efle naturaliter: incarpitdc- clarare qj fuperius &inferius,d funt fpeaesloci naturalis,non fant illa, uz funt i refpectu ad nos, & dixit, x ifta,& cis(imilia,&c.i.& iftz par. tesnon fànt partesque dürin refpe. éuadnos. D.d.parsenim, &c.i.ps enim, quzeftin refpectu, noneft vnum exiftens naturaliter , fed eft fm noftrum fitum,i.fm illud,quod. eftin nobis, in refpe&tu ad nos; eft fm loc( rei ad nos.qfn, fi fucrit ver. füscaputerit fuperius, &, fi verfus liceturefle ioferius. D.d.& ideoforte,&c.i. quia iftz partes nó L. füntin fe resexiftentes, fed funt di- fpofitionescollate ad nos/forte acci die eidem vt fit dextri, deinde crie ied P muon noftri fitus in refpetu ad ipfüm,aut per muta- tionem foirrefeta ad dos flr ac- ciditei y quandoq; fit füperiusin refpettu ad nos, & iq; inferius, & qiq;: anie qiu retro. iMlz.n.par- tesnon fantexiftétesin fe, fed func. collationesdictz f refpetu ad nos: & collatio diftinguitur per trafmu tationem vtriufq;collatorum. D. d.Sed quodlibetiftorü eft diftictü pnaturam;i.& iftz paresnaturales M non füntcollatz ad tios, fed quali- betearü eit diftincta naturaliter.fa prusenim naturalebon eft quzli t pars,fed parsad quam transfer- tarignis& vit corpusleue.&fifr in. feriusnó eft qualibet pars, fed pars, ad quam transfett tert, & vit cor- pora grauia, D.d. Declarará eft igi tur ex hoc &c.i.& declaratá eft igi- tur ex hoc,g corpota contraria tr naturá mouent ad ifta loca conrra riain loco qf ifta loca fitus nó stt contrariain loco tf, f. ga sütTduo- Q, i.c cbus Phyficorum G Ampliusaitlatones phyfu P corücorporü,&fimplicium,ve er duy ignis & terra, & talium nó fo^ ex. ter.» lum oftendunt qp eft aliquid lo. cus,fed qj &habet quandá pote tiam.fertur enim vnüquodque in fuum locum,non prohibitü, illud quidem furfum, hoc vero deorfum . hac autem funt loci Er phe. partes, fpecies, furfum & de, Á5 ie orfum,& relique diflatiarü (ex. hoccq. — Et medi translatione e naturalium. fimplicium,v.g.traf- lation. ignisc7" terra , C7 fimi- p Pm figmficam cwm boc quod fr. uficant locum effe aliquid, et. p £. babere etiam aliquam poten tiam.quodlibet enm. eorum tranf fertur ad fium locum, quem bzt , mfi impediatur ab aliquo-bec igi- tur transfertur fuperius ,€7* boc Tnferime.er" ié|e [unt partes loci, €x fpecies lim f. fuperim, C7 in- ferme,er alie partes, 4 Exhocétapparetq locuseftali- quodens aliud à corporibus locali- bus.& apparerex coctiam ifm ha- bere potentiam naturalem conue- nientem ci, quod mouetur ad ipm: & fi non,tunccorpora non mouen tur ad ipfum.& apparetex co ctiam tertium,qfü diuiditur in fpecies có trarias. & hocapparet,ficutdizit,ex confyderatione modorum transla- tioniscorporum fimplicium tranf latione naturali, vt ignis fuperius, & terra inferius, & aer fupaquam, & fübigne.apparerenim intüenti- 'bushocg illud quod terra quzrit per füum motum ad inferius,eítlo cusilli cóueniens, &: filtillud, qu ignisquzrit per (aum motá ad. perius. Etappareter. boc, q lor eft perfedio moti ad ipfum. & h intendebat.cum dixit ipfam hal re potentiam.i.qfn apparet ex m tu terrzad inferius & ignis ad fu. rius quod drunt per M moria conueniensfibi, d conuenientia : eÍlnifi per potentiam natural e: flentem nillo vbi. D.d.& hoctr: fertad (uperius &c.i.& apparetet €x hocg vnum corp" fimplex tr fertur ad fuperius, &aliud ad inf rusquod operis d & infrius fu: partesloci;in quas diuiditur , fm. musdiuiditerin fuas differenti becas &q.d.funt partes loci, funt(pecie ilius &a ithoc,nez juisintelligat irtes , partesfi quanciateim,non n ford Ain di: pet fex partesfürfüm,& alia, Suntaüttalianó folü adnc dextrum & finiftrum, atq; fui fum &deorfum.nobis enim n femp idem fed fm pofitionem vtconuertamur, fiunt .idcirc idemcrebro dextrü & finiftr eft,& furfum & deorfum,&a te & retro.In natura auté dete minatü eft feorfum vnüquod que.non enim quodcung con tingit furfum eft,fed quo fertu ignis,& leue.fift vero & deor fum,non quodcung contigit fed quo habentia grauitaté, 8 terrea,tandi non pofitione diff. rentia folü fed & potentia.Oft duntautem &Mathematica.ci enim non fint inloco, tfi fm px fitionem ad nos habentdextra & finiftra (vtíolum ineliga ipi Liber € ipforurn pofítio) non habentia satura horum vnumquodg . xt iíla,eo" eje femilia mn unt. 18 refjetin ad mos, f^ faperimm. € inferim,e7" dextrum 7^ fini-. firum.non enim Ynum erum es "nam fcmper invefpeEn ad nos . peni enim non efl apud os femper "vna. [ed ef [ecundum fitum fecun duris motum nofirum.C7* ideo for- te idem in nolis erit dextrum e7* fnflri 7 fuperiss 7" inferims , HC «uec remo, Sed'yniquda, Mlerum diflinguitur per natura . füperists enim non eft quilibet le- xs ,fed locm,ad quem transfertur. sgnu C7" leue , 77 Jemlliter etiam saferse,nà qualibes locwe, [ed ille , «d quem transfertur graue , 7" terpera terrefiria. M amfeflum eff sgitur ex boc, quod diwer fits eo- uns non eft folumnsodo 1n fitu [ed Sn loco ez im potentia. Et boc igni fiat diffi ipeum: "yg.trianguu.quemam, €7 fini V inleo tamen [cundum fi fitum quando comparatur ad ms gmuenitur in eu dextrum, C77 fini- firm. fed fitme eorum efl opinabi-. lie tantwm,non quia babent t fua matura quodlibet ifforum. $ Cumdedarauitq ex hoogd fü- ios & inferis apparent), appare itnstura fpérum loci ,'& fuperius &infeims P duobus wi alia enim funi urit uü ad n. Sim coup habérelicexta a Quartus 125 mam in fe,& alia fünt, qoa füntha- K. bentia efle naturaliter: incorpitdc- clarare qp fuperius &inferius,d funt fpeaesloci naturalis,non funt illa, qua funt refpectu ad nos, & dizit, Etifta,&cisfimilia,&c.i.&iftz par tesnon fant partesque dir in refpe. &uadnos. D.d.parsenim, &c.i.ps enim, quzeftin refpetu, noneft vnum exiftens naturaliter , fed eft fm utoftrum fitum,i.fm illud,quod. eftin nobis, in refpc&a ad nios; eft fm loc rei ad nos.qfn, fi fuerit ver fuscaput,erit fuperius, &, fi verfus liceturefle ioferius. D.d.& ideo forte, &c.i. quiaiftz partesnó L funtin fe resexiftentes, fed (unt di- fpofitionescolare ad nosforteacci liteidem vt fitdextr(, deinde eric indeed pmutationé noftri fitus inr u ad ipfum aut per muta- tionem fuit receta ad osfil ac- ciditei p quandoq; fit füperiusin refpe&tu ad nos, & qfiq; inferius, & qRiq;ante,& qnq; retro. iftz.n.par- tes non fanteaiflétesin fe , fed func collationesdictzi refpetu ad nos: & collatio diftinguitur per trafmu. tationem vtriufq; collatorum. D. d.Sedquodlibetiftorü eft difti&tá pnaturam;i.&iftz partesnaturales M non füntcollatz ad tos, fed quali- betearü eit diftinéta naturaliter.fa. iusenim naturale non eft quzli Vepars ed parsad quam transfer- torignis& vit corpusleue.&(ifr in feruisnó eft qualibet pars, fed pars, ad quam transfet? terta,S& vt cor- pora grauia. D.d. Declarar( elt igi tur ex hoc &c.i.& declaratü eft igi- tur ex hocg corpota contraria tín naturá mouent ad ifla loca contra rain loco qfh ift loca fitus nó stt contrariain loco tfo ga sütTduo- Q, i.c bas Phyficorum G butextremisvniuslinez re&z]on giffimz,(ed &cum hoc funt contra. Yiafm potentiam. resenim quar fübftantiz fant fimiles contrarijs, habent fübftantiascótrarias aliquo. modo.D.d. Et gnificat hoc difpo- fitio Mabemaccorumj, di TÉ tiaquz vf inter. partes, qua funtin. rebusnaturalib*, & in rebus mathe matis. qíà mathematica non hfc. Ionia ad partem , & naturalia abent hoc f fignificat q) partes re- rumnaturalium non füntfm pofi- tionem,necloca eorum funt p exi- ftimacionem,ficut eft difp iioin H rebusmathematicis-t [&c nó nor. 121 fic effec differétia inter corpora natu- "Ódvs pA mathematica, D.d.fed itus €orum,&c.i.(cd & partesexiítentes in corporibus mathematicis nó süt. parteseri tentes in eisextra intelle- Díie log €tüfm qp fünt mathematica, ficut ifr fan cft difpofitio in corporibusnatura- iind libusf. qin meis inueniuntur par- alatis, (ed tes(ex alind fm naturam:&hoc foo hae: in animato,in inanimato vero nó niunt ex. inueniuntur hzc (ed (unt res, d exi tra alam, ftimantineiszftimatione tff , ita, fedi ima- cj extra animam nó fünt ficut (ant paro inanima. Eteftitelligedd dehoc, cf. 1d ,, quod dixitin eis, quz funt fter fu- c. 54. Petiüs,& inferi* , qi (untdiftincta - naruraliter.quod intendebat p hoc, fm q fantpartes,nó fm o» (unt vbi, |uoniam non itade füperiori.& in riori . inuenitur enim in eisali- quoddiflindum, fecundum quód eft vbi,& (ccundum quód eft pars, Com. $4. & iam erpofüimus hocin capitulo deinfinito, vbi numerauit differen tiasloc naturales& quód intendit uód ifle partesfex non funt diftin in mundo,fed in ccelo,ccundá Qr eftanimatum. Amplius,vacumna affirm: tes effe locum efle dicunt. V Cuum.n.locus erit vtiqg, prit tuscorpore, Quodigicaliqc fitlocus pratercorpora,, &«c necorp? fenfibileinloco, p h aliquisexiftimabit, Videbit aüt vtigs& Hefiodus recte d: rec fecit primü ipfumCha: dicitenim Ofum quidem p mum Chaos factum eft,(ed p ftea terra lata. quafi oportei primum fuiffe receptaculü £ que funtpropterea qp putaba quemadmodum multi,effe o nia alicubiatqsin loco. Et etiam dicentes Yacum. fé dicum locum.v acuum enims loce fine corpore.Exbie igitur e Flimatur loc e[fe aliud a. corp ribus, C7 quod omne corpwe fen, bilet'in loco.Et exiflimatur qu Heme.bene dixit in fuis Yerfibu 4uàd mane fuit. primo . 77 fern eim efl talus. mprincipio fuit p nC" poflea terra ampla,ez" fj tioja.€7* dixit boc quia intédeb, quod primo nece[Je efl. locum e| entibus, quia exiffimabat illua qued "vulgus exiflimat [quod «i entia cni aliquo vbisey" loco. Iflaeft Tertia famofa ratio eti & acciditci qp fuit vera,ficutaccid duabus tib* op fuerunt , cur hoc fuerunt famo(z, verz ét. d cere enim vacuum effe, & o eftlc cus fine corpore £ famofam ppe: ftimarionem, & eft neceflariü ex ftimarionecis qui gencrant mid Liber Quartus 124 eei Ken vole: aon cerrurmpitur eum corruptiane D eft.n.vtloc'feedatcor. 7; ^ pus:&,cum totum eft generatii, (c- eine, quid eif in ee. quit vt vacuum fcedat generatio- nem todus.Et idco Loquentesno- flzz legis dicunt vacuum effe, quia nerant müdum,& quia exiftima tio hmói eftcóis olbus generátib* mundum fm totum,idco dixit Ho merus qp Inancji.vacuá fuit primo, &c.D.d.& dixit hoc, quia ftédebat, &c.i. & ifte verfificator dixit hoc, quiaexiftimabarillud, quod vulg" criftimanCqpentia oia adigentfo coquia exiftimat, qíh cum id , qd 3 non eitens;non eft in loco, (equit qp illud, quod eítens,eít in loco. Et iftaeft quafi Quarta ratiofamofa. &acciditei q fuit fal(a &hocé vn eoram,quz moucrunt Homerum. 2d dicendum hoc. tà maximeindu xiuipfüm ad hoc exiftimatio cóis omnibus £q vacuum debet prace dere: nem mundi. & hoc eltrntm eorís quibus Ariel xit "us 'ari fimplt. qm. re ocn imph. Y vàcuá effe apud ipfum € famofum, Siautem rale eft, mirabilis d € dam eritloci potentia , & prior omnibus, Sinequo nangsnuL lum aliorum eft, illud autem fi^ nealijs,neceffe ít primum effe, non enim peritlocus js , qug in €o funt,corrupris. Si igitur iila eft. diffofitiole- si mirabilem babet potentid,quo má precedit emnia enti extra quod impofübile ef'vt alia Ffint,er poteft ejfe fine ilis, necef- Jé eftvt. fit primum . locus enim niv Sixgitur difpofiuo loci eft talis, f. quia eft neceflariusin effe omni 7». | i entium, vt Antiqui dicebant,mira- pnus nil: bilem habet potentiam. eftenim qd p&c cé prior naturaliter omnibus entib? . [4509 alia enim entiafm hoc nó poffunt &alia n^ ipfojlle vero porelteffe (i- jae eme. & quod eft talecft priusna cap. d: turaliter. Et fic debetlegi . & poteft prion. efle fincillis.qin locus non corrum. itur per corruptionem cius, quod Hs infocergo pur eftvt fpn- mumyi.prior naturaliter, nó fm na turam ed fm tempus. E At vero dubitationem hetfi eft,quid eft, vtrü moles aliqua corporis,aut qugdam altera na tura.Quzrendum enim eftge^ nusipfius primum. Diftantias ro dime igitur héttres]ógitudinem , & fione ua latitudinem,atqs profunditate, quibus determinatur corp? o€. imposfibile autem eftcorp? lo^ cum effe.in eodem enim effent vtiqs duo corpora. Sed im ipfum e[[e funt loca du- bitabilia,queritur.n. veri fit cor- Y puesant alia natura, Per[crutadi ell enim de fuo genere,prime quid fit-Dicamwe igitur quod locms ba- bet tres dimenfiones longitudinu, eer" latitudinis cy profunditati, € ifla terminant. quidlibet cor- pue eft impoffibile locum effe. corpus. fequitur enim duo. corpora efe in edem loco. Cá iduxit rónes famofas in e£lo- $ diicarpit numerare ét res famofas Q.iüj |negan- Phyficorum G negantesipfum effe,& dixit: Scdin eum loca dubitationis .. D.inccypit numerare illa, & d.drit -n.&cii-rif.n.vtrü corp* fira p corpus fit locus corporis, (. adco, gs liquod corpus, quod dr in re- pe&tu alteriuscorporis.locus.n.eft pesti iecibien naturad cor pote.Qfü primo oportet ita ride, b quoceli ario, juid fit.tes.n.quz: funt ignorate de nitionis, rutand eft primo degenerecarum, &polt de differen tiagü Md pars definitionis fue- ritigpoti efle genus & differetia : H ficuteftdifpofino inloco.D.iuc- P619 it, perícrutati. dehoc&d.Dicam*, To dicumusiginr, qa exiftima- tur locuseffe corpusnon aliud, qi exillimatur qj loc" habet tres dimé fiones longitudinem, f. & latitudi- nem,& profundum:& omne,quod habettresdimenfiones, eftcorpus: Qbafh ergo locuteftcorpus Dindozitim. ficaes, eft poflibile, quod fequitur ex hac n corp*.id£ litione,& dixit : fed eft impolffibi T92cc.1 vtfit corpus &c.i. fed eft impoffibi lclocum effecorpus. cótingitenim duo corporaeicia eodemlocofm penetrationem: contin vti 1 Bentonercorpris locati Teese dimenfioncsloci.quod eft impole, Amplius/fi eft corporisloc?, acreceptaculum , manifeftü eft qp & fuperficiei, & reliquorum terminorurm.cadem enim con^ ueniet tatio vbi n&qs erant pri? aquz phina,erunt rurfurh quae funtaeris.Át vero differentiam nullam habemus puncti,& loci puncti. quare, fi nequeab hoc eftlocus diuerfus, neqy ab alio^ rum vllo , neq; eft quicquam, prater vnumquodque ho rum,locus, Et etiamfi corpse babet ln mamsfifium efi quad planam c abet locum,ev" alia vltima, quid ille eadem vatis fequitur perficies aque lie etiam. fant. pa aeri.-Sed nulla differe tia eft apud nos inter puntinm, rom pests iin loc pi nen eft aliud quam punti , e loce alicuime alerum | lid «b eie , v7 locm nibil dli , ibet iflerum. rie ie deftruenslocum cffe:& v it monem à fyllogifio hypo continuo, dicente fi corpusfitlo &c.&intendit per planum fupe: ciem , & peralia vltima lineam pun&um.füperficiesenim eft v mum corpori. Deinde inca dedarare cbtinuationetn iftius: logifmi,& dixitcvbi enT primo! tunt.&cá.illud enim , quod feq tüter tráslationein hoc,quód « habetlocttm idem fequitu ioc, füperficieshabeat locum linea, & pun&us. Syllogifmu: componitar.Superficies& vnit faliter vltima corporum ita fu dunt füpet idem,ficat corpus:& nejquod eft tale,rftin loco:erg icies,& vltma funtin loco. indeinduxitconclufionem , $ xit:Sed non eft differentia , &c Etiftacondufio. fequicar ex buspropofitionibus Troes & duabuscategotiais. Primae hypothetica citquoniam,fi vl Liber A fentin loeo panchatefrinloco: $e cunda vcro fi panctuscítin locojlo «us undi idem eft cum puncto . Erifta continuatio declaratur duosfyllogifnios categoricos fcili- etlocus pundi eft punctus:& pun- usfüperponitur puncto:ergo pü- €usfu iturfüoloco. Dein- deconiungitur buicconclufioni,qg faperpofita unt vnurt, & fequitur. vtpunctus,& locus eiusfint idem. Deindc indaxiralium fyllogifmd b icum, & eft fi locuspun- eftlocusalicuius aliorum , foperfi- 3 dif. & linez aliud ab eo. deinde ta tuitincbueniens quodeft,o, cum losrei free prodeft foami- impoffibile. Etdeceptioeftin hoc Ei erinonefamofo, juia accipit illud fpliccri quod eft perfe, in. eius, quod &vit vii eft per accidens.translatio enim fü- mori , & perfici » & vniuetfaliter vlti- Tr&xx£ morum, & vniuerfáliter fucceffio fipvii, corum (üper vbi, eft; idens: ine quod nop eft iua in corporibus. & 7. b- ideo non fequitur, fi corpus debet. 9: haberelocum per fuam translatio- nem,vt etiam füperficics habcat, ni fiin primoaff fmfamam. C Quidenim tidem & nospo^ nemus effe locum ? neqr.n. ef^ tum,neq ex elementis, aut cor poreisaut incorporeis effe pót talem habens naturam. magni tudinem enirn habet,corpusau tem nullum.funt autem fenfibi lium corporurh elementa cor^ pora.ex intelligibilibus aütele^ sentis nulla fit magnitudo. wd igitur ponetur locu effe? ÉD: xim efl vt loo fit ele- inonfueritaliudà puncto, ton. cui Quartus 12$ mentum aut aliqued ex elemen- D tis.C7 Blanatura non efl de cor- perci nea, de incerperes. de. Ti. reis quidem praditium M den. cerporem "yero non,quia habzt m& firm ,cerpe vero mn.e7* eleme- 44 cerpermm [enfibilium funt. cer- prae exinteligibilibus wo eif men[ura emnine. Hzceft Tertia ratiocinaio m 10 parens! Aw facit dubitare intefelo m. Habet enim aliquis dicere filocusfit, auteít elementum , aut compofitum ex elemento, & vtrun E. qucefít corpus. &locus vii : ter non eft d: naturacorporea, nc- $3 de incorporea.de corporea qui lem non eftquoniam auterit cor- pusautelemétum corporis: fed n6 eftcorpus,quiatunceffent duo cor. potain codem loco:neq; elemen- tum corpotis,nam elementum cot accidens: poriseft corpus. nequeeftetiam de natura incorporca,v gr intelligibi- lium.locusenim videtur habere j- titatem,& menfüram:&nihil,quod. eft de natura incorporea habet quí titatem:ergo/filocuseft aliquid,nó eftde natura corporea, sotincorpo F rea.quod eft impoffibile,& per hoc 3 dixit, habet meafuram,dc- larat e» non elt de incorporcis. Et. in hocfermonecítordo przpofte- rus, &diminutio,& fic debet E» neq; deincorporcis.[ocüsenim bet menfüram,& incorporea, quz fir intelli on habent men aram.corporeüs vero non eft eriá. quoniam aut eft cOrpus,aut elem&- tum corporis:& non clLcorpusne- que elementura corporis quia cle- mentum corporiseft corpus. "n m4 B 31 Phyficorum G Ampliusautem &cuiufnam ponetaliquisijs d funt, caufam effe locum^nulla enim quatuor caufarum ipfi ineft Neqy enim eft vt Materia, corum,quze süt nam nihil ex ipfo conítitutum €ft.neque vt Forma,& ratio re^ fum,neque vt Finis, neg; Mo^ uetea qua funt. . quid oportet. Et etiam propt penere loci Kl . nen enim eit casa aliquo modo quatuor . Que- suam non elÍ quafi Materia enti- bue-nibil enim videmws conflitwi per tllum.nes eff ettam quafi For. ma,C7 ratio rerum,nea, eft Com- lementum neque etiam Meter , qui mouet entia. Hacetiáeft Quarta ratio, d fa- cit dubitare in loco. Et d.etiá, filo- cusfit,exiftimatur efle aliqua cau- farum entium.dgit caufa pótpo- nidequatuorcaufi?! Materiaqui- dem non.qín ex materia eft confti tutio entium,ex loco vero nihil có flituitur.& hoc intendebat,cum di xit nihilenim videmus conftitui p ipfum,f.per locum.neq; & eftin eu 1 tibusquafi Forma. qin , fi ita effet, rebas gfia bilib? quo dim sic tuncgf corpus mutatur de loco in. locum,corrumperetur. & ipfe poft perfecte pícrutabitur de hoc, Ciim effc materiam,aut formam. hoc.n, exiftimatum cft,& maxime mate- tia.deinde aüt q» locus nó cft Agés manifeflum eft p fc.&poft declara bitur qi eft tang Finis extrinfecain ibusfimplicibus,non in có is Et intédit p hoc.quod dizit, neq;éeft Complementum, fing , qug eft fuuma.(ja re.forme.n.in re busghabilibosquodammodo fui formz,& quodammó fines, vtpr di&um eft.& locus apparétiz nh 1óneeft,qín locusnó eftde gene: caufam (ed de gíie fequentium, Ampliusauté & ipfe, fi qui efteorum,quz füt, alicubi eri Zenonisenim dubitatio quat dam rónem quzrit Si enim o. quod eft;in loco eft, manifeft eft y & loci locuserit: atq hc ininfinitum procedet,. Et etiam fi efÍ de entibw ,'v. elf?quaitio em Zenoni dat « quam ration. [.quod , fiomne ei eff in loco mamfefIum eit , qu niam locus babebit locum : €7*j 5n infinitum, Iftac(t Quita.&cít q5 Zenoni & deceptioeftin ca in duob* loci in maiori, propofitione, dicéte o£ cxiftens in aliquo,eft íloco, a qp omneenseftin loco. fecunda: tem eft dicens qp loc" eft in aliqui ifta enim eft propofitio zquiuoc &dr multipliciter:vt poft declar bit Arift-locusenim elt in alique fm qpaccidenseftin fübieto:& t eftinloco,ficut aqua vafe, &id. antequam pfcrutetur deloco, pfc. tandum eítfm quot modos dr a gd cém aliquojficut facit Ari. po Amplius/fi, vtotcorpus« inloco/fic & of in loco corp eft; qüo ergo dicem? de íjs,qu augmétant:ueceffe.n, eft ex F augmeriari locum fimul cü i fis,fi neq: minor,negg maior: juíqs loc? eft.Propter haec ery non fclum quid eft, fed -ti2«: et dubitare necelfe eft, Liber Quartus A ztetiom quemadmodum om- ne cerpus efl im loco , ita ino loco. efl cerpus , quad igitur dicemus in rebm , que crefennt ? fequitur.n. "vt loce taretur per (auum «ugmentum, fi locus cuuslibet nà eff minus nec maius ipfa . Ex ifle sgitur opertet dubitare in fuo effe, medum 1 fna quiditate Y3 — Iftacfletiam alia dubitatio. qi 126 nihil plusdjte c&tinet.fligitlo D cuseít qd primi cótinet vnü» qflqscorpus, termin? vtig erit: quare videbit fpecies, ac forma Cuiufq Locus e£, quo termina£ magnitudo, & materia magni^ tudinis. hzc enim eft vniufcu/ iufque terminus. Et, quia quedam dicuntur per. e set quadam alio modo , et locus. etia alim ef cüis,et eft ille, in que. ficut exifimat ,qpo£ corpuseftin. f&tt emmia corpora , et alins pre- loco , & y nullum corpus eftextra yg Iocü itaexiftimatarét qp locusnó eftextra corpus, & maxime vacuo negato.&, cü in omniloco eftcor- pus, omnia loca funt plena corpo- sibus fibi zqualibus: cum fit notá deloco q non cft minusaut maius locato.& quia multa corpora, qua funtinloco,crefcunt, neceffe eft vt locus crefcat cum cremento corü exquo fequitur locum effe corpus: & fequitur ét vttotum augmente- tnr per augment( vnius corpoi & ficcontingit vtcorpora penetré- tur, &,cum numerauit illaex qui- bus acadit quzftio de loco, dixit € Ez iftisigitur, &c. Affersntur ca, faciant dubitare de. effentia.ac. Msn Cap. i. Voniam aíit aliud qui défm fe, aliud vero$m aliud dicitur, & lo. cus,lius quide eft cómunis, in quoomnia corpora funt, alius vero ppriusin quo primo. (di^ €oautem,vt tu nunciu carlo es, quiainaerehicautein coelo, et inacre,quia cít í terra: fimiliter aütetin hac;,quiain hocloco,q primeset eft ille, quo primitias e res. .g.quonia te e[fe im calo eit , quia ei n aere ey" es in aere quiá es in terra,et fecundum bunc mo- dum es in terra quia es in talile- £o eiM6 qui continet te C7" CircHn- dat te folum , mn maius. fisgitur locws eft primum continens omne cope idum quid eft vltimii , exiflimatur propter boc quod Lo- . cu efl forma, C7" creatio exiflens in qualibetre ,per quam deter- minatur [ua menfura , 7" mate- ria fua menfare ifla emm efl fi- Y nie "Vtrin[que eerum Intenditadiuuare opinionédi- 14 centé locá efle formá, & cteationE, & firmareipfam,& fit opinionem dicenté ipfum efle materiá . & fecit hoc, ga intéditcótradicere ijs dua- busopinióib* pfe&te, & maxie dic tig mz eft locus.exiftimat.n. Pla- toné intédere hoc Et,d. Et,quia. 4- dá dicunt pcr f, &c i. quia (jd di- Sunt primo & jd fao quiaque- dam attribuunt rei primitus, & d- dam fecundo , f. propter primum., & Phyficorum G &hocintendebatenmdixitperíe, — Cups jpifgr j VNETIMNG &alio modo.&iflaeftdigpoliolo jd, e en je €i.qfn aliuseftcommunis, &ali* p. ^ lum iste us.non enim corpusauribuirur "f^ /^ ^ ero quod exif Teocommuniit propterhoogd f&r uad locw efi dimz fio, qu. anribufproprio..g.qidicereSo. menfura, eJ] materia.dimen) reset in mundmeft quiae. (jf disd mapnirudine.c7 jnacre,qui irs mundi . & dici ] - ipfum cle inatresquaeitifuo c6. ef iliud, quod continet feri €auocontinenteipfüm, abqueeo, C" determunat illud, v. gr. sh quit maiusaut minusipío.&, cum. qned continet planum,C7* vlt Bocfundamentumfueri forum, € iila eft difpofitio materie , i.p locus. vltimum rei fibiequa ,- 2 H Yekrilimat p locuselt forma" Qf eint spud, mon eil terminatum Jefa tvi forma eft vltimum reiquam conti. (99m asferes à materia leis pui net&terminacmateri&ciusetiam. €7* diffofitines yubil remane Soma Etdeceprioin hocférmoneelldu- pifuazerus Erides diit mime. pler.qín finisdiciturdeloco &for- 27.5 quid materia, cl lái de mazquiuoce.& etiam argumenta- - lud eni - Warte tio eftex duabus afürmatiuis in (e- /&9t Idem-tllud enim quod rec 56 es. & cunda figura. mutatimem, C7" locws funt id €351d&1 — Sicergoconfyderantibus,lo Jed ille difpofust sllud j quod v. ponidel cus vniufcuiufaformaeft, qua. pit srattonem alio modo ab tenusauté videtur Jocus effe di ftantia, magnitudinis materia. hacnanqsdiuerfa eft d magni tudine.hzcautem eft id , quod continetur fub formayac defini, I tur,vt fub plano;actermino.eft autem tale materia & indefini^ tum.cum enim remoueantter, minus,& pasfiones a fphera, re linquiturnihil preter materia. Quamobrem & Plato materia, &receptaculum idem effeaitin Timzo.fufceptiuum enim &re ceptaculum vnum, & ide . alio vero modo & ibi dicens fufce^ ptiuum,& in fjsquz vocantur nófcripta dogmata, locum ta, men, receptaculum idem ef fedeclarauit, ue difrofuit ipfum im [sis epis nibus que dicuntur fine titulo, Indicasit quod locw , ey fubie Junt idem. Vultdedararequód locuseft de fimilis materiz,, & qp hocini xitPlatónem adexiftimandum cum effe materiam, dixit: (cc dum vcro quód exiftimatur, & id eftquiautemexiftimat q loi eftuesprimz dimenfioncsque mo exiftuntin materia,nihil ha. proloco;nifi materiam, quz def. dimenfiones. Deinded. dimen enim,&ci.& caufain hoceft. qt niam qui exiftimat dimenfione. fe locum, debet eriftimare qmi riaeft locus.& caufa elt, quonis dimenfioncsin fe non funt pi Liber À determinatum: & forma eft deter- kistác- minans dimenfiones, & materiá, f. perd M erhtercemtntacpIDut &miidt Y-g Ínperficicscontinentesco: 1ap.de &lcetiftimarar q diméfióesfanr laci. mareria quia cÓueniuntin hoc, determinanturá forma, & in fenó füntdeterminatz- D.d. qff,cum ru auferes à materia &cz. id cft,& eft necefle vt materiafit diméfio in po tentia.qff, cum abítulerisà mate- zia vltimum, figurknibil rema- nebitin ca, nifi dimenfio nódeter- nipara, f. quz eft corpusin poteu- FI does aii me i ui prt vi- t ui t in ab ino Ern q» dimenfio non feparatur à matz- Fou je Da ttnaginarióe,nedum in effe.qfts finrue. quando à mareria auferátarfu is di.- ficies , nihil remanet in ca, nifi di- menfio : fedifta dimenfio in cacft wam, | inpotentia:& , cum determinatur fuperficics fit dimenfio in actu, [x us, & cfi aufernarur füperfi- ies, fitdimenfioio potentia : ergo Rropnem eff. materiz vt. imenfioncm jn potentia . & locus antequam coeziflaclocatum , tm. Ari Xin rei verius fi diméfio in potendia.&. imijitudi, € ex mani Ptolocum effemate. riam. Etcum numerauit milita dines quz aciupt opinari locii efle materiam, dixit: Ecideo dixit Pla- 10, &c.i. & pp hancfimilitudinem. interlocó,& materiam exiftimauit. Plato locá eflc materiam, vt inuc- nitur in Timco.dicit.n.illud,quod recipit mutationem, & fü né formarum, quod eft marerizidem. eft cum loco, &c &in hocnon dif- ferin fuis librisà fe,fed fermo eius dinerfatur in definitione recipien- Quartus 127 tis. Etnarrauithoc, nealiquiscxi- D fümet q diuerfitas (ermonis eius jn definitióc recipientiseft opinio diuerain hoc, Cep recipienseftlo- cusapud ipfam. rdi: fed di Fiir im teint in hoc illu. recipit ma. taionem defi ionem Draa- EU ETEEE |juia in Timeo definit reci] li Siodoab eo, quo definit umi fao libro, quidicitur finetitulo . Etámilii interlocum,& mare riam eft, qfà materia eft fübiedrd fücceffionis formarum, S&locusfu- bie&um fucceffioniscorporum. & E ideo exiftimatur qp locus eft ma. Dicunt enim omnesaliquid effe locum, quid autem eft, hic folus: lus eft dicere. Meri^ toautem ex hisconfyderanti^» bus,videbitur vtiqueeffe diff cile cognofcere quid eftlocus, fiquidem borum vtrumuiseft, fiue materia, flue forma, hzc habcat enim & alüfmam habent fpe^ cularionem , & feorfum fein» om non facileeftipfa cogno rglorpiniusi uf T3 aliquid . quid autem ft ifle "yir "velnt narrare | Et vet]un eft yeree qi cofjderat ex ifl, exi Jlinet difficile ve fesat locw quid Kit, fs fuerit alterum ip farmayent materia. queniam co) derare de ipfo mdueit ad confjde- rationem Ylzimerum , et quia co- » won efl facilis Cum Phyficorum 36 — Cumdedarauitfimilitudinéin- G terlocum,& formam & materiam, Plato po- & cp hzccfuit caufain hoc, qp Plato. fuic mte, poluit materiam, &locum eff 1dé, à idéc£, Incapit declarare quantá habebant !d£ infra, Antiqui de hoc, & difficultaté, acci- *om.j9. dentem apud confyderationem de febftantialoci exiflimanubus locü effe materiam,autformam,& dixi Omacsenim dicuntlocum cflcal uid, &c. ideft & ocs Antiqui nihil izerunt deloco,nifi iplum efle.Pla toauté poftillos, (olusquafiuitnar rarc quid fitloc*, & definire ipfum. Etcum nonficauitillaquz indu- cuntad opinandum q» quiditasloci eft materia,aut forma,narrauit dif- ficultatem confyderationis deloco accidentem in hocquzrentibusfci- 1e quidiue eiushoc modo.& quaft in hoc excu(at Platonem , & din Etrectum eft,&c.i.quiopinaturlo- cum effe alterá iftotum,( materi£, autformam, rectum eft vt fit diffi- lee fcire quidfitlocus.Deinde de ditcaufam in hoc,& dixit: qn con- fyderare,&ci.quoniam confydera- |, zedequiditateloci hoc modo indu xitadíciédum qua funt vltimz cau fzentium.mareriacnim , & forma funt prima principia fimplicia en- tium.&fcire quiditatesprincipiorü . vltimorum eft difficilez& etiam fci- bed S1 reformam abfq; materia , & mate- Pord is. ri abíq; formaimpoleef. Er in- mord eft tendit füirealterü non porelt effe ificilees fine (cientia alterius, & innuitnon 4 ata fCiriea Etcum narrauitdifficulra- mi;& mi tem [accidentem cófyderantibusde teri abía; quiditate loci hoc modo, incoepit. foa ipo narrare leuiter polle cri qo- "ho die cusnoneftalterd iftorum: vtdecla &ib, —raret qrifta difficultas, quz accidit. iftisin loco,eftaccideus, At vero qimpoltfit verüu horü effe locum noneftdiffici videre. forma eni , atq mater. nófeparaí à re, locum aütcóti git.inquo nang aer eratin hc rurfus aqua,vt dicim? fit, vic fim tráslatis, & acre, & aqua, alijscorporibus filr. quarene pars,neg habit? ,fed feparabil locus eft ab vnoquog. etenii videi talequid eflelocus , qua vas. eft enim vaslocus trásfei valés,vas aüt nihil eft ipfius n Scire Yero quod lec impoff leeft^vt fit alteri iflerum mni difficile. ferma enim, €y mater so feparantur àre ab intention lecme "vero pot feparari.locws enis pu fuit aqua fru diximus sn eo aer fecundu [ucceffienem, fimiliter de alys corporibwe. neci fe efl igitur ve low non fit pa. p ferma, fed eft [eparatii à qu et eorii que funt im eo. exiflin fur enim quod locw eff quafi "v. "ye enim efi loce translatue , "yas non efl aliquid exre. Dicitformaenim & materia, ideft mà enim & forma n6 fc turin adtu,fed róne.vnum cnim. rum,quz ponit Naturalis cft manófeparat perfe, non muta de má in materiam, fm q»corp: murantdeloco in locum, fed (ep tio eiusà m3 eítcorruptio &,c manon eparat à materia in a neq; materia (cparatá formis: 8 cus feparafà materia: ergo in fei dafiyuralocus non eft forma : gü forma non (cparatur à mate en Liber eft, ris:& loc* nef parscorporis, c ic fepabilin ergolocusnon eft alteram iftorá. Ex dixitexifüimat enim glocuscft quafi vas, &c.ad notificandü q ma- nifeflacft dfia per fe inter calloca- tionem rci ad locíi , & collocation€ forma ad matetiam:licet vtraq; col Jocatio demonftretur per banc prz. irioné,In, dicereenim aliquid e£ inloco, eft ficut dicereefle aquá in. vafc.& in nullo differunt, nifi ficut dixit vaseftlocus , &locus eft fixus. dicere vero qp figuraeftin fcáno,& rationalitasin homine, eft 3 ficutformainfubie&o. Etcum in duxitpropofitionesex quibusfequi. tur qplocus nó elt materia, neq; for. ma raliter , inccrpit terminare. modum,exquo fequif'q locusnon eft forma,neq; materia. Quatenus igit feparabilis eft A re,carenus forma nó eft: quate. nus vero cótinct,eatenus diuer^ fus £à materia. Videtaütfemp id qdalicubi eft, & ipfum ee ali [o , &aliud aligd extra ipfum. laroni tfi dicendü erat,fi liceat digrediétes dicere quare nó süt C inloco& formz & numeric fiq dem id, qi particeps eftJoc? fit, fiue magnü, atqj paruum fit id, qd particeps eft . fiue materia, quéadmodíá in Timzo fcripfit. Secundum sgitur quod efi [epa rane Are fecundum boc no efl far. ma:c7" fecundi quod cátinet [ecun dum hec ni efl materia. Et emper. exiflimatur m ilo , qued exifht m loco quod £ aliquid, e quod aliud efl extra ipfum . fed oprtet dicere. A Quartus 128 Platone, fi eft retlé pertrafrre mo- D dici in fermune , quare forme, €7* numeri non fant n loco , filecws eff comune, [ine cemmune fuerit mac gnum C paruum , fiue materia, t vecanit ip[urn in Times. Secundam igif qplocus feparat 18 àrequzeftin co, &formanóeft (e ata Jocus non eft forma;& fm qr locus continet illud, quod eftin eo, materia at non, noncft mareria. Erpótaliquisquzrere, cá locus nó pótdicifeparari nifi fm opinionem dicentium vacuum eflc, fm aütopi E ioné Arift n6 feparatá locato, fed Loc*fecfl- corrumpi per corruptionem cius, 24 Philo vltimüenim aeris, inquo eftaqua, na fepara- pura transfert ab eo, & intratip- wur à loca- ium aliud corpus,corrüpitillud vl- ro. fed coc timi firaliud . &, cum ita fit, ifta "pir P ppócítfamofa, nó vera. Et forte piso eit dtiainterfeparationéloci,& fepa Separario ration forme,& fi vtraq; corrüpit, loct, &fe- qfi corruptio formz eft corraptio Pario e" locati & non fequif,filocatum (epa. ratur à loco abíq; eo,q corrumpat, vtlocusfeparetà locato abíqy eo, q» corrompaf. Et, cüdeclarauit mo dum, ex qnoapparet q» locusnó eft s» forma,& modum,ex quo apparet locusnon eft materia, dixit: Et exi- ftimatfemper,&c. i. & notum eft. illud,quod exiftitin loco, aliud éà loco,& qp locuseftaliud extra illud: fed forma, & materia n6 funtalind extra rem, d cítin loco,fed funt par- tesipfius. Et, cá contradixit huic opinioni ex ipfa re, incorpit cótradi cere ei fm vocé,dicenté Scquia talis cGrradi&io,.quz eftfm fermonem. nóeft neceflatia, dimit, fed op3 dice- ze, &c.i. fed oporiecPlatoné Fd E G fieftreat Phyficorum fire in contradi- &ionerem aecefitik quare forme, & numeri non fantin loco. contin- E enim Platoné ponere q» formz, numeri funtiloco .formz enim, & numeri, & ofa apud ipfum hab£t Tem cóem:& ipfe vocat locum,rem «em, fiue cóc fuerit apud ipfum. magoum, & paruum, vtexi! imat quod ipfe dixitin quibufdá libris. Soc duo fantquaf materia, & qp ubicctü corti cft quafi forma, fiue 6c apud ipfum fuerit materia, fub- jedtum,vrexiftimaturin Timzoin telligere per c6c. & hoc intendebat, H cum dixit fiue cóc &e.i.fiuc rescóis apudipfum olbus entib? fuerit ma- gnum,k ium, fiue (abie&á fue zitmagnü & paruum , contingit ei €oncedcreg formz füntin loco: cü iam definiuitlocum,q eft cóe,& cá ecffit q cóc eft omnibusenribus. & hoccontingit Platoni, nifi vocauc- zitlocum, commune, fm tranfum- puonem,quia affimilatur mareriz. & fic erit definitio Rhetorica non Demóftratiua. quocüq; móigitur fueritnon pót Plato vitare vitium, Amplius qüoferretur in fuü Jocum,fi locus effet materia,aut forma cimpolt enim eft. cuius neq eft motus, neq furfum,aut. deorfum,locü effe.quare quegre^ *eLinbir. dus"in huiufcemodi eftlocus, Et etiam quo trsfertur res ad fimbéss fom fi materia ea Jorma . impoffbile enim ^v lad, 996 non attribuitur motue, nea, fu- prins ieri, fa on. Mitur mn debet queri ,m iin eo, Peri(tam rationem dedaratar e locusnon eft materia, neq; form: noti eftenim deloco illud,a. quod eft morusnaturalis, cá fueri motusextra ipfum , vc mot? lapidi ad rhedium, & ignisad fuperius. 4 fifreft not de loco qj dric ciusfur. füperius,& inferius, &,quia manil ftum efteriá qp materiz , &form: nonattribuitur motus ,cum resn: mouctur ad illud, quod eft parsip fius:neq; etiam attribuitur eisfupe rius,aut inferius: ergo neq; form: neq; matetia eft locus fm fecüdan fgnrá. D.d.locosigiturnon dex quzri,&ci. locusi gitur non debt quzri,uifiin genercenrifi,cui attri buic mor',& pars f.fu pius.&Tferiu. Siveroin ipfolocuseft(opo tetenim fiquid£ aut forma, au materia eft)erit locusi loco.mi taturenim fimulcü re, & mou tur & forma, & indefínitü no: femp in codé,fed vbi vtiq; efté ipfa res.quare loci erit locus, EP, y» eFl inve:ez boc m effe eft, filocus e$t 4utm teria:meceffe eft ve locus fit in lock franfmutatur enim cum tran[m stióng rei C7 meuetur per sumo metum ferma,e7" intermindtum € nm funt femper m esdem loo Jed Vli ell res , ergo nece[fe eft? loe babeat locum. Iftaeft Tertia ratio,& dixit: Et. locuseftin tei. & fieft locat utcarpis. D.d.& hoc &necefle,& ideft &hoceít neceffe fm posent. locá effe formá&aut marerià, vtra enim iftarü eft parsrei locate:& he. fin qnalitat£, non fe quantis Liber Quartus A RM necefle. reb hoe vtloc* fitin ifequifex ione impo EDD ULL DPO RE tingit in iflo loco illud quod cótin- jtin primo,& ita procederef'in in- ot uod eftimpott. aut dicam* etiá o» manifeftá cft per fe qplocus. non habet locum, Et, c(í narrauit ámpoffibile fequés ex hac pofitióe, incepit declarare modá, ex quo c6 tingitimpoffibile, & dixit uta tur.n.&c.Líequit.n.ex hac pofitióe, vtlocus trásferatur pet translationé locari qs fm op loc'eft paisreifiue. matene, fiue formz: , necefle elt vt B moucatur per motum rci , qf ma- teria, & forma mouent per morum rei. D.d. & interminatü , materia. re D.d. & nó funt in cod£loco,-mate. ria & forma, fed vbi eft res, (corpus compofitum ex materia , & forma. aliquis quxrere,& dicc- veg omo componitct propo fitionib'quax Prima eft, Scmareria irgend motíí a compofiti ex ambob?. Secü: Potemn cft, fm qp mouent, indi- gentloco,T'ertia vero. ft altera. earum eft locus, ncceíle cft vt locus habeat locum. Secunda auté,& Ter. C tia fant vers, prima vero nó. equi. n.cx eaqpforma , & materia fintin Jloco.quod nó dicit Arift.declarabit enim in fetro q o£ rífmutabile cft. ? etcum ita fit , mateiia igitur, &. non mouentur nifi per ac- ciego 10digentloco eft aradens:& nó eft impoffibile vtlo- p» habeat locum per accidens. ex D aJ ifta contradi- 5dno. orsondi ea seen quia illud quod cit per accidés, Ed eft duobus emper, »Xraro, Eri videzurgp illud, quod cit femperjin- 129 |uoquo. modo in. numero de- D ationum verarum , non cf- duob*mo fentialium , quz dicuntur demon- di-émp flrationes Dialecticz.& ifta contra- 4 vid dictio eft huius isfetmonum, qoc. mania enim &Sormalioe mou Ph u tur per accidés f. fm qp funr pars mo $6: "9L inen motus accidentalis inueni leid turín eis (emper cum motu corpo- p accidés, ris:ex quo fequitur vtinueniatur in nóeft ne- tret eis femper locus, licet per accidens. an finiri fuerit locus, q loc? P ieu hal letum émpezet necclario, de cbtra- formam, materiam, licet per ac- di Zim. cidens: fed eft manifeftum q» locus non haber bibe locum » neq; per fe,neq; per accidensnifi fit de gene- 'ntis, quod accidit 1aro.&, quando acciderit vltimo continéd rem , moueri per motum corporis, cuius eft Mmm, tüc igitur poteft attribui loco mot? per accidens fed illud accidens eft raro.ez hoc igitur. modo ifte fermo poreftefíe dé nu- mcro fermonum contradicentium. demonílratiuorum. Et Alexan.re- f .qfà , cum fuerit pofitum. rasa materia cft los & Intate,quia. juale ei, ql ftia coséquié ped mradseutur Yt fit zquale loco, in quem transfer F tur:et fic forma crit in loco per fe.lo ks ent, qui eft forma, aut materia, is corpon translato, habé ü forni materiam : & corpus eft «quale locojn qu£ ndsferfi& fic for mz2jut materia , vua ear( fit locus, erit equalis loco,f qué cory*trásfert, gacit zquale equali ei, & o&gd eft equale locoé in loco cfsétialiter. Et Contra. hoc,gd dixit Alex. nó € finc dubita- Alex tióc.qí loc, fm q eft qtirasnó mo uetiéd locus fm qp eftloc*per fc eft nó mobilis nannalt,x cffentialiter. Phy.cá có Auer, (R. Aui- Phyficorum G Amplius qfiexaereaquafa ta eft;perfjtlocus.non.n.in eo^ demloco eftquod fatü eftcor aque, le'ytcorpus fiens fit in ilo eodem loco. quid igitur corripit ipfam? Ifle fermo v£ effe cótradictio pria dicentibus locum effc formá . etintétio huius fermonis eft calis & ét cum dixerimus locum effe for. mam, & pofüerimus aquá fieri ab H aere, córingit vtlocus corrumpat, qui eft forma acris.non.n. eft poffi bile vt aqua facta itin loco aeris, [f forma cius eft alia à forma ae- ns: & iam diximus qp forma eft lo- cus; c5tingit igitur dicentibus hoc cum alijs impoffibilibus dare cau- quam debet locus corrum- piin motu locali, ficut forma cor- rumpitur in generauóc, f.cü aqua. füccedit aeri, & non. Iferco, & maximc, fi locus füerit zqualis. & accidit hoc, Trranslado fit eoi fuptio,& ja. Et pótefle con- talito licholus leumct ma- T teriam. & fic intentio crit talis, & €t notum efl,qfn, q ex aere demó fiato fiet aqua, q locus aeris pri- mus corrumpitur per fuam tranf- mutationem ad locum dque,factá primü, pes fuam diuerfitatem in. quantitate. impoffibile.n.eft vt cor pus Gdtum fitin illo eodé loco, in quo fuit corpus,cx quo fit: nifi ali- quis dicat qj locus elt ei fm fp&m, non fm numer. &cí ita fit, & lo- cuseft materia córinget dicénbus , ve materia corrumpatapud corru- puonéformgacris&güadonéfor eft mzaquz, quid igif'corrüpiti| & maleria decaeí eft d gencrabilis, neq; corruptibilis, Exquibus igit neceffariü el ificaliquid locü, & rurfus ex. busdubitabit vtig aliquis d fubftantia ipfius di&ü eft. Poi hgcautem accipiend( eft,quc modisaliudinalioet, — Jamigitur numeramnu il ex quibus apparet quod low di bet elfe aliquid, et illa, ex quib dubitatyr im fubflantia C7 e eim. Et oportet pofl narrare. qud effe in lio jecundum qu. miedos dicitur. Cá cópleuit feimones famofo ex quibus aj loc c£ aliqui. & fermones, qui faciüt dubitare i fuo cffc, fecit rememorationem « hoc, & narrauis lllud à quo deb incipere de loco,& eft fm quot zr dos dr aliquid effc in alio : qim if! modis determinatis a; itm dus fm qué dt aliquid effe in loc & difloluenf plures qónes accid tes in hoc. Et dixitin fübfl&tia , efle cius.qi dubitare in cé eius Cidit apud cófyderationé,& de fu flantia, & quiditare cius . p illa. cxiftumane primo afpech e£ fl&tia loci , quia qfi pfcrutafde « videntur non effe fubftantia eit exiftimatur locus non efle aliqu Quot modis dicatwr aliquid efe in « qe C. loigitur modo, vt gitusinmanu,& om no parsin toto, Alio * TO, totum in partibus. non prater partestotum , À Liber Quartus À aüitmodo,vthóinafali,&L om. nino vtfpceoiesingenere. Alio autem, vt genusin fpecie, of, no pars fpeciei, in fpecieiróne, Amplius vt fanitas f calidis, et frigidis,etomnino formain ma teria Amplius, vtin Rege Graz «orum rex etomnino in primo smouéte. Amplius,vt inipfo bo no,& ofno in ipfo finc. hoc aüt eftid,cuiusci, Omniü aüt ma^ xime proprium eft, quod vtin vafe, & omnino quod inloco . V mw igitur illors moderü efl , D ficut digi in manu; vniner- aliter pars in toto . 7" Alio mo- do , ficut dicitur totum in parti -- De pnon.n.efl totui si partes eim. €" alio irr nip boss. animali, € vniwer[aluer. 253 fe ssere.et "tli meon yt dperieset^vniner[aliter. fie definitione, Et et. snrebwe calidu,ey frigidu,et vns ser aliter forma in materia.Et et aum Greceri efl in Rege, et yni- mer[aliter in mE Etet fecundum. eft inbeno,C7 Ym. pira bri sntento ,€7* boc ef ind, propter quid. zt dignior emniam tflerum C7" magis prin- epa ef dique in safe c "ymunerfaluter im loco . Iti modi, quos hic numerauit, fünt vit. juaruor fm totum et E & ve & priculare,& quatuor. quatuor caufas, fcd dimifis ma o L2] ani[püim e [amitas 130 - ia efl propi; iin» oto S fjecici ii pebere. ItuOE igit primi fanspasin oed e uerío,& parti in vli, & econ- uerfo, Quamon afit (ecidi funt for. main mateiia,& materia in cópo- fito ex materia , & forma, & resin. agentey& in fine.& ofa ifta dür r£ ünpine.Sedillud, quod dt vere s & principaliter ft resin vafe, &in t ia dár fm imiliridinem iftius. & propinquior illorum huic eft forma in materia, deindc pars toto, dede particulare in vil.ifla.n, affimilantur ad aliquid eflein va- fe. tot vero in fuis partibusaffimi B lafforme in materia. cft igitur filie fimili, & fift vfe in particularibus, & remotius eft res in fuo ay fuo finc, vt diximus boná in rege , & bonum in fortuna. Et numera - uitiflas 1ntÉtionesad difhn; dum nauiá, dequa perferutatur , dcftaliquisefiein on liqui eéin ind dice liquid e& inloco,& aliquid eflc in vafe fit in eodem ordine, ficut primz pónes idiomatis, & ideo numerauit duo, quafi tnum,& accepit alterff Í. aliqua effc in vafe in expofitione. akenus/faliquid efe in loco, vt no tius accipiatur in expofitione laten P tioris fecundum famofitatem.. ird dici liquid exifere imfüpfé. — Cap. 4. Vbitabit aüitaliqs, vtri quippià in feipfo córin^ gat effe,an nihil, fedoía autnusqsautí alio, Dupliciter aüthocéjautfm feautfm alte^ rü.Cü.n.fintptes coti?,et id, in. quo.tid, adi hoc dicditerfiin Íeipío,dicitur,n,et $m partes, ve RÀ 3j.albus Phyficorum G sib? quiafuperficiesalba fit, Gc fciens, quia ratiocinatiuü. phora igitur non eritin feipía, neg vinü, vini vero amphora erit. qd nang ineft &id,in quo eft, vtragy eiufdem partes (unt, Et dubitatur y iiri ile etia aliquid ee in fe, aut Bg ji fer ique, a emne no eft in Ybi ommno, «nt e. $n alie. Et boc dusbns medo , aut fü, ent per aliud. Cum igitur il » inquo eff aliquid C illud, H qued efh in eo fuerint partestotime, dicerur quid tork efl m fe. dicitur. enim both ilisd , m in Jii partibus g quanam dicitur. lbum quia yx eis eft d- ba, ey dicitur fésent propter rati nalitatem.Et Yae non ef in (e ne, "yinum : autem vino eL in fé, quande bomo vtitur nminibws franfumptine.ipfe.n.et illud, quod [4 e fme fut, parteseinfae, 14 Cumnüerauit modos famofíos, I fmquos dicturefle aliquid inali- Arsfexde quo, fm qp artifex demófiratiuus di monfs- finguit nomina zquiaocaincarpit figurae perícrutari etiam dequodá modo mina sg. fignificationis, qui vfitabatur apud uoce i cisdiccbát.n, aliquid efe in (e.g. SE homaem cz in o dolium in vide cb. &qa ifie moduseratfamofüs apud primi ver ebs,& eft aliud a numeratis, & facit. tij, &eil exiftimare aliquid cflc in fe, fit lo &nrime- cus rei non effet aliud ab ipfa re, di-. xic Ec dubitatur &c.i. qíf»fi aliquid sion fuerit in fe , contingit alterum. duorá ncccífario , aut vt nihil itin loco omninoaut vt fit in alio. D.« Am, Ethoc duobus modis;aut per (cat E aliud. & hoc eft prinapium [crutationis de aliquid effe in. aliquid effe in fe intelligimus duot is quorum vnus eft, vt aliqui fitin (e primo, aliusautem cftvt« catur ipfum effc propter fuá parc Ex,cum narrauit g illud, quod i tellipitur ex hoceft. duplex,ux modá poffibilem ex i duobus, & eft aliquid cfle in fe, no pnincipaliter, fed lecundario , Cpr pter fuam partem,etdixic Cum ig illudjn quo eft &c.i.cum i "i1 nnt duo quorum vafí n tinal roque duo fünt partes alicui? vni dd efttotum eorum, & hoc tor ierit nominatum a nomi flicitur tunc illud efte in fe. Et,cu: narrauit hoc, declarauit modum. mofüm fm vfum, qui eft poffibil in talibus rebus, in dicendo aliqu effcin fos dixizdicit n in eoillu quod dicitur in füis paribus , &c. 1&eft ibile in talibus dicere s quid effe in (e tranfumpriue.quác n.totum difponitur per illud, per « difponitur pars.v.g.q/& dicitur co pusalbum,quia fuperfiies eft alb. &fiipfum tot non eft alb. & fi dicitur homo fcens, fi non fm to efticiens , fed fm partem rations tf. & dicitinfirmus gratia alicui membri Sc ita fit, & dua quarü altera eftin reliqua , artes alicuius vnius, quod eft tot poffibile eft vt illud totü difpona: Mlud,per quod difponunturilla p tes. quia difponunt ille pai tes. hoc, palieiacftin. lera pe lib eft ctorum difponatur per illá fpofitionem , quando rotum non natur nomine pattis.v.g.qifi , cu rat Liber Quartus ^ rationalitas inuenifin corpore ho- Jnd toti minis & rationali: funt nie Ach Donimr f perrationalitasé poffibile ct dicere imr rationalecflein e rumEiqi, 9**. cum pars dicitur effe in toto& tot ion 96 red illod, quod dicimr eli ars, f qb voci ile eft cotum dici effe in feji.in. luna moie par- ueemifa di-ldéch. iio toto, vrdf homo frinfumns ratióe partis.v.g.oculi. D. princi] vin [uod eft in vafe diciteffe in fe,quia. :H p» acciditei,vt in eo fint duz par- tesquarum altera eft in Bgregatum autem ex eis econuerío, v.g, dolium, aut jn feqfà parsex eiseft in toto, eft án toroquia eftin fecunda parte. & hoc non accidit, nifi vbi toti nomi matura nomine parüis. Et ifte mo- dus ranfümpriuus vfiraturin om- nibusidiomatib* fcilicet vcaliquid fumptio nó eft vitara apud Arabes, fcilicet diteie rationale effe in fe, & fifecundum fuum idioma deberet efiz, quoniam toti apud eos difpo- € nitur per difpofitionem partis, Sicigiturcótingitquippiam infeipfo effe.primó auté nó con tingit vtalbü in corpore.fuper^ ficies.nin corpore fcientia aute inanima.fm hecaüt,que partea funt, vtin homine, appellatióes exiftüt.amphoraaute, & vinüi, cum feorfum quide funt, partes nó funtfed cum fimul. quapro^ pter,cü fint. ent ipfum in feipfo.vt albü in homine, qi in corpore;& in hoc,qin in fuperff 131 cicinhacaut£nonamplius fm D aliud eft,& diuerfa quidem fpe" Sichacfunt, aliam maturam vtrunqi tiam, & füperficies, 8t . Seenndum igitur bunc modum. pedi df diqud m principa fer versi es encfl mn cor pereen fcientia m anima . e97 fe cundum iffa, que [unt partes v.g. 5n bemine erit nmi 4n- em,C7 vinum, cum fuerint TALA VOD eTNIM partes Medie. vint tefonulcz" ides , cum fuerint P partes, erit ipfson in fe ."vt album 3n bennine quta ePb n corpore eine: €v efl m corpore eina , quia efl im. Japerficiez ipfum autem e[fe in boc. nen eft propter alind. C7" hac duo inerfantur in firma , Cy Ytruna, babet naturam et petentiam alia « naturareliqui et « petentia eim Jeilicet faperficies ,e7* album. i Secundum igirur hc modii c. i$ ij hoc, € aliquid dil tur pril háperqund difponira aliud, F id, quod muéaimurin illo prio. D.d.ptncipaliter vero, &c.i.qri al- bedot nó eft principalitet neq; ícientiasn homine, fed albedo pnucipaliter eft in füperfcie, & fü- iles in corpore,& fciétia in afa, .d.& fm ifta , &c.i. & in omnibus inueni(tur duz fignificationes pri ma/f.& fecunda,ficut in rebus. D.d; cyphus vero,& vinum. vas autem, inquo eft vinum, & vinum,cá fue- rint fepaiata, fquando vinum non. R dij .ofuerit Phyficorum € faericin vafe, non erit partesalicu. ius vnius, fed erunt. alicuius vnius,cum fuerint infimul.& ideo, €um fuerint partes alicuius vnius , erit poffibile vt illud vnü, gd eft c6 gofitum,dicatur effe in fe non prin. eipaliter juia. aliqua par eiuséf alia pte, vt di hó € albus hó nó alb*nifi pp faá parté, albedo.n.£ in homine, quia eft T corpore, & in corpore, quia eft in füperficie. D.d. ipfum autem effe in hoc, &c.i.fap- Flaem adt etin corpore nó eft pp aliud fed eft ci pnnapaliter.fed im. pole cft, vc füperficies, & corpus, in. H quo eft/intidem ita, resinuenia tur per fein (e. fed restnuenitp fef alio füperficies nv] ,& corpus, in. quo eft füperficics funt duo in foi- ma& vuunq; habet naturam aliá & namra reliqui, & potentiam aliá à potentia cius. S fitt ef difpofitio si is cum füperficie.albedo.n. exiftitin füperficie per fe . Et, cum marrauit pim] ile eft aliquid eflc in fe, & aliquid effe 1n alio dici tur mulus modis przter hunc mo- duin, vt prius numerauit, incorpit arare qp impoffibile elt aliquid eflc in fejaliquo modo corum,qui- 1 bus diciorefie aliquid in aliquo. Negigitur, inductiue confy derantibus,aliquid in feipfo vi "demus fm aliqué determinato rum: & rónemanifeftum qpim posfibile eft.oportebit.n.ambo virung effe (vt amphoram & vas& vinum effe, atq; vinü vi num,& amphoram) fiquidem córingit quippiàin feipfo cffe. quare, fi quà maxiein fefe (int, amphora gdé accipiet vinü,no quatenus ipía vinü eft, fed qua tenusilla , Vinum afit ineritin amphora, nó quatenusampho raipfum eft, fed quatenus illa amphora eft, Secundum igitur. ipfum effe,cp alterum fit, mani^ ftum e(t. alia nanqueratio eft €iusjin quo,etillis,qd t hoc eft. . Etmen inwenims aliquid effe jn fe aliqua mo eerái,ques determi nauim , cum proce[ferimus '€ia indutlionis : €7* pod etiá ex definitióe , quod bec eft impofz fibile.fecundum.n. ifm feri erit ambe Ytrung , v.g. quoniam dolium erit vas ,€7* vinum,et mm 5l d C" vinum.f, fii peftbile aliquid per [e effe in fe. ij e eff, yon aliquo mode 1 Iterum eerum fit im reliquo , de- lum erit recipiens vinum, no [e« cundum quod dolium efl vinum , fed fecundum quod vinum e$t vi- num, et "vinum erit in dolio, mon f cundi quod dolri eff vinis, fed [e- unda quod doli eft dolium . De- claratum efl igitur quod be dua mmtentiones fuot dimer[a in e[[e.d. fimtio.n.eius ji quo eff res ejt alie 4 definitione nlsus in quo eft. Cü declarauit pimpolt cft dict realiquid e£ in (e/fm hoc, figni ficat quá eflc in vafe, incorpit de clarare q Tpole cft aliquid effe in f aliquo mó eoríi fm quos dí aliq efle in aliquo, & d.Et nó inuenim aliquid c£ in fe,S.i Soc nos ind ximusoés modos, fm quosdr ali quid cé i alio, erimus ecrd, qp nih Liber Qm 132 A ea df cEin KD.namaniteboc: sid, quod recipit. vg quomamil D apparet alio mó abin pryranieia DEI magis cere, fm definitionem , & dixic & dechrabif fm defintio- mures eur prede n Sci. & decarabimrérfmdi- lect Miqed i] pripelier delnicont c. 1quainuend Wi Di pcd: i7 3Xpole vt aliquid fit in fe. mad pn accidés fibini- " filludgdcftYah- fponafij Sedis dta EE T Bie nifeftá neccflario jóesgo- Datutam, mmcpiat pet acciis in rü diucifantur. D.d,v.g.vt dolium. petis dl vtmcpha p acid fit vas& vins, &c.i.v.g. qf contin. iflud gd cft. in eo:qi [3 3 gitdicere qrahiquid fin fe, vr vas, 7 mpi eetrialicr maperaliod g eft vinü t vas& vin& infi- in f & fic dolifi recipiet vind, & (e. mil vindi t ras, & vinum infi- infimulaliqua hora. ergo dolium mal. ad eftimpoffibie. D.Láüigié ctitdolium,A vind infamal,& adu € pole alio mó, &c.1.q, fi aliquid. mabuntur Quoniam, aliquid re secipit aliquid fe, oportet vtnó re. adu- £ipiat illud , nifi fm qp definiriones des ccn eorü (ant diuerfe. v.g. gf dolium Rie rericipie £e qd et impoti- soo mepis vind ai. qvimié bie me hoc. vinnm, non fm qp e(t dolium, & vi Hide ncc Re polum een numeítin dolio, non fm q doliá qua difpobtione. 2 Hzc cft inten- a Hkvf £nnum,d fm q doliáeftaohá, Uoiftius « & deber C5.dierre Arveronegmaccidenscó Qmeniam dolium, illud quod e. 2 fe f sings. fimu.n. duocorporain poete csi HC einerunt. ná GCipfa ami pov » CUIUS Datuta reci- C rain fiptacric lid cui eee p piacides de; poflibile e vrali efe miiepitadi chemin, S PUE efíe.ct infup illud, cuius Er Nera repo EMIT a im in erit minum. E eddellum) quid effe prío manifeftum eft, MEME Ned, etiam efl pofabile"ve fit Selmittr dubiam, Zemmis de ipfo piper es ir i NM PE CNÍNS Miu 4 a Lu. recipiens fieri in fe. pofle in aliquo erit,folue^ pines iai des sc nó cftdifficile, Nihil.n.prohà may Phyficorum G bet, inalio quidem effe primü Joc nó thinillo,, vtin loco,fed vtfanitas quide in calidis, fícut habit? calor autem in corpore, vt paísio, quare non neceífe eft ininfinitum abire, Zeno autem ponebat. loc modo wr locus eft ali- [neceffe efl ut fit sm aliquo,er- preci ge p uni n efl difficilu. quem mibil pre- libet, vt locus, qui dicitur prime. fit sm alio , éd non fécundum locui, H fed fecundum quod [anitas eil in reb calidi fecundum fermam et. alidum tn cerpore fecundum pa[-. famem, et corpua in loco fecundum "yanet nà fequitur ex boc proce[fue. 3n infinitum, Cum dedarauit fm quot modos dicituraliquid eflein aliquo effen- tialiter, potuit diffoluere ex hoc , & opinione eiusin loco, queftionem Zenonis, & fimilit-r fermonem di- centium locum effe materiam , aut. formam. Et dixit Zeno vero, &c.i. Zeno vero negabat locum effc hoc 1 modo.dicebat.n.qfi, fi locus eft,ne ecffe eftvc fit in aliquo:& omne eftin aliquot in loco: ergo locus eftin loco. deinde rcuercetur inter- io de hocloco fecundo, & fe- quitur vt fit in loco tertio, & ficin infinitum,& fic inuenientur loca in a£tuinfinita.ctcum hoceft impoffi bieequimurq locus nonfit. D.in itdifloluere hanc quefhonem, 2s Etdifíolutio iiu none ifficilis.&c.i. qim. 3o, dicés locus ct aliquid m aliquo, t ve- rade primo loco, de primo le conto. dc "hoc iniendebatct dixit,pincipaliter.fed dicere locu eficin aliquo non eft idem q dio corp* eflein loco,Sc aquam in va. vrpoft declarabitur d loco. D.d.t ficut (anitas eft in rcbus calidis, & ifedlocum effein aliquo eft, fi formain fabiedt. Biene fani in temperátia cum ficut calidum, & frigidum e re:corpus vero in loco ef ficutaq in vafc.termin? igitur medius ,q Zeno vtebarurin fjllogifmo,nó vnus:ergo non fequitur ex eo ilt quod exiflimauir fequi , loca c infinita.& hoc intédebat,ci dixit non fequiturex hoc iini nium. Eriflafolutio cítpoffi lis fm An. dicentem qjlocus eft. ides corporis eontinentis. faj icies.n.eft: in corpore. qui ro ponitlocum cfle dim£.ionese ftentesin quibus. difponitur: loca non poreít cuadere 2 qucftione ; nonis.& idco hoc cft vnü corá,q bus vtitur in deftructioneiftiust nionisf. dicentis locum cfle ina; & vacuü , quod eft inrer füperf vafisnon ipfa. fürerficies vafis . qui ponit locum efle in corpore omne corpus eflc in loco, contin €i nceeflaio corpora effi infinitz acu, aut ponere Q corpus conti totum non eft in loco eflentiali & hzc eftopinio Arifto. Illudautem man:feftü , p. vasnihilfitei? , quod inipio (aliud.n.eft primo, X qd in. & idjin quo inefÜnon erit vt autmarria aut forma locus, aliud.illi? enim aliquid hgc s quod indit,et materia & fors Liber À ztmam bd, cms mint Sud , quod dicitur principaliter, eff aliud db o, qud ef ineo, sencsÉ materia ,neó, ferma , [ed alind. bec enim duo. [unt ex ve. exifente in eu , feilicet materid, CO era cciam dedaranitg impoff bile eft vtaliquid fit in fe principa liter.i. primo & effentialuer , & ali- 29 id efle in loco dicitur , ficut aqua discur effe in vafe, incorpit declara- B re, qf contingit ex boc, vt nó fit for. sna;aut materia, & dixit: Et eft ma- nitum, &c.i.& ft manifefld per fe qf cum diciraraliquid effe jn lo co eft ficut dicere aquam effe in va- fe:& vas non eft aliquid ex eo, quod fin eo, fed aliud : manifeftum cft. qplocns nó eft aliquid ex illo, quod eftin co ed aliud : cum fit declara- rum grillud.quod dicitureffe n lo- co efientialiter,erprimo,eft ahud ab illo quod dt efc in co: ergoloc* nó eft materia, neq; forma . nrateria.n, & forma vtraq, eft pars rei,quz dic tureffe incis L.corpus compofitum. C ex forma, & matería. Ereompof- tio ifti* fermonis eft in fecüda. sa fic, Locus nett pars Jai r sna, & materia fünt pars locati:cigo Jocus non eft forma,neq; materia. Narrantur. Prepofitiones. propertiouate , x quibus deuenimaus in cognitionem, jf Lei. — Cap. . cigitur fint dubitata, Quidautétidem fitLo. cushic vtig: fiet manife ftum. Accipiamus auté de ipfo quacüq videnf vercfm feinct eft ines, pri Secundus 133 feipfl. Céfemus igiturloci effe D imum quide, quod continet illud,cuiuslocus eft, & nihil ip^ fiusrei effe. Amplius,primü lo^ cum neqy minore effe, neq; ma^ jorem.t- Ad hacauté,omnem locíi habe ti. re furfum ,& deorfum , & ferri natura, X manerein proprijslo cisvnüquodq corporü .hocát facereaut furíum,aut deorfum, 4 Mrs agitur accidit ME bec le one. Locwe ere * pisi apparebit . Et. jr Li m de illo ab ei , qua exiflman- ftir re vera effe. ei effentialiter. Dicanu 1gifur quod emnes carie seniunt in boc quod locus prime continet illud , cune eft locus , e^ ven ef aliquid illmw, Et pefl, quod locus non eF rnanet ant mà nus illo, T Et etiam efl extra), t2. non aliqued fingularium , et feparatur. cei mid d qu dicitur [uperims , C7 inferis ,Q* b corperum trasfertur Y naturaliter ad illud, fir MR. Pile prr. Cr facie at perius aut inferius. Cum compleuit fermonesfamo 30 fosex quibusapparet locam effe & nes, qui faciunt dubitare in. fuo effe, & difloluit quafdá alias du bitationes, ii it confyderare de natura eius, ex rebus eflentialib? ei, quc funt manifeíle per fe. cx ralib*, n.reb?poreft aliquis fcire fubftanti eius, Preterea, neg; deferi ab vnoquogs,X feparabile efle. n peuntlo- 0 einaia. HIDSC fanc H Phyficorum 36 eius, & olere oEs q6nes accidétes. in eo, ills vero,que inueniunfin lo 4e doitauing Fried clip ocu . ixitquinq;. Pri Vecard apa eft aliquid de locato.& f hoc differt à forma:for- ma.n.& fi cótinet, ti non cftaliud àlocato. & in hoc differt vacuo : ia locit squllocao Te jfi locus. .Ter iur vero efsqf locus feparafá lo €ato,& in hocét differt à materia, & forma. & hoc intendebat cü di- Xit: Eft ét extra quodcunq; i- latium,& fe ab cis Et NS H Alex.hal iftius [& é n6 eft extra ali fingularium eft fpa. ratum.] & hoc eft magis ved , non eft notum per fe de loco.illi.n. |ui dicunt locum cffe vacui, fepa- Sitlooà locato, & remanetloc f 2&tu.& Alex. exponit hunc locum. quia Arift.intendebat q locus non excedit locarum. & exponit ipfum. €& fm fuum modá,& dicit nó ac. &idit ci hoc, gd diximus, Cg nó eft notum per fe de lóco.Q uartü vero efiqfà diie loci fnt fuperius, Sin ferius. & in hoc differt vacuo . in vacuo.n.nó eft fuperius, neq; infe- I rius nacuraliter.Q uincum vero eft, qfü locus eft illud, ad qd ansfert Jocatii naturaliter, & qp ifta vranila. tio eft quorundá corporum füpe- rius, & quorundam inferius.& hoo etiam demonflzat q n6 cft vacui. & hocintendcbat, cum dixit & fa- €it hoc, i. facit tranflanonem ita, quód dt caufa Gnalis ei. Suppofitisaüt his reliqua (pe^ €ulari decet.Opo tec aüt tenta teconfyderatíonc fic facere , vt iptum gd &reddat, vt et dubi tan£jfoluanf,et 4 vfie feffeloco, jnfint.& amplius, ipfa difficu, tatis, & earü , quecircaipfum, dubitationü caufa erit manife, fta. fic enim pulcherrime de. monftrabitur vnumquodque, Opertet i, mes ponere esn- fle rentes decet, uii Affe fent pofita mobu.Et epirtet nos querere vt per(erutatu mfira. Tali, yrperillam compleatur j^ eus quid fit sta, quad emnes qone. diffeluantur, c7* illa,] exitiman tur e[fe ei, fent, Cy" appareat cun boc can(a difficultatu ems, ev eftiemibus accidentibus ines Agitur modo declarabitur fis defimtio melius . Cum declarauitep oportet rc principium perfetutatióis de lc eo a grep notis naturaliter,dei de cü numerauitilla, fcazpit decla rare cuufinodi opje£ delónéqu niti dareloco ex iftis rebus. cur hoc.n. denitio datquiditasé lc co debet. tria a, ri vom eft, v peril iili q6nes acadentes in co,Secund( v TO, vt per illá leat caufa effe rü exiltennid in loco per fenfum, cf ofum acadériá fenübilid in e definitiones.n.cóplete innata: für 1eddere cám ofum accidentiu ex ftenniü in re ed non conucrtitur qffi n6 oécx quo reddunt cáie a« mate hl mpus delis de maf hec Ride sas vei De hocaad bat,cum dixit:& i.a, d exiftima. efíc in eo fünt,de caufis appare tu, Terat vero proprium cfi pd Liber Quartus A definitione. denar di - 1:5 acchis in hoc.& boc jppriü de ifla a ncceflaria funtin dehinitione querenda in hoc loco. fü, fi num corá diminnitur, aut. fno non erit definitioant , 6 erit, .Sc i6 dixit; hoc er itído de niri. Et mon erir perfecta. modo, &c.i. [^ fini X abit quid fit locns bene , & píecte, Primumigitur confyderaffe oportet, qp non: vig locus, fi non motus aliquis $m locum effet pp hoc.n. & colü maximc in loco puramus effe, quia eftin motu.Huius aut£aliud quidé eftlatio, aliud à. &cd z TE it Po TR 8 & etenim inaugmento, & decre snento mutaptur,et quod prius erat hic, iterü eranslatum eftin gnaius, aut minus, Eft auté qd snouetuy aliud quidép fe actu, aliud vero peraccides.Eiusau^ tem,qid fan accidens,aliud qui^ dem poreft moueri p fe, vt par^ tescorporis; & in nauigio cla^ € uus, alia vero nó pfit, fed femp $m accidens, vtalbedo,& fcía.. hzec.n.fic mutantur fm Jocum, uia id;in quo funt, mutatur. Dicamm igitur, 4 feine dum efi primo, quod loc men ett rferutandus de illo , fi motwe no wíJet im loco propter boc.n. exifti- suam calum proprie e[fe iloco , quia eff femper i metu, Et ifte no dw y efl translatio , c7* alius. engmentum 7 diminutie.rei s. 134 fran[mutatur. féidi augmentü, D € diminutine.illud y bic erat translatum. jen ad vbi minu, «ut smit. M otwmD. die did mene perfi et cd menetur per accidens , Et illnd , quad mouetur per accidens, aliud sir WC ci dfenper wc non potefl, (ed [emper menetur per. e icie n Q7 cognitio ifla enim nen mutat fnaloca , mifi quia ila ,in quibm ont ,transferuntwr . illadeda- ef» Lew ad maseripe first Cam epi pear dede- j* tione loci incepit dicere primo illud, movitholesad credendá locá eft motus localis, & di- zit proprie morum,& non quieté li ect virunq, fignificer locum effe. dixit: Dicamus igitur, &c.i. cien- Moe d eft ergo,gp cauía in hoc, holes nodo ge credunt qp lecus eft vnü entium, de ve. ni mo quibus perferutandum eft, eft mo- fee tus rci in loco.fi.n.hoc nó effet, nó prétipfum efe. D.d. propter (jas bcnc propter hoc, qp cce- Eie lum mouetur,cziftimaf ex hoc, vt babini no tin loco.& dixit hocquia clum dort efe habere loci latet exiftiniat n. qpil- E, wg ins luda moucmur in locos deber ena ltanná. f. tare. fm totü,& colum non Pc r4 mutatlocá fm totum. & ideo opi- Med natus eft Auic. qp non habet mot in loco. & poucre y mouet fm par tes, & non mouctur fm totum cít ipi um moueri; [vt poft dicerus.] fC6 aj. t Phyficorum G Etcum declaranit tríslatio fecit Teislatio bomines ft. 6 rnit modos translationis faciens Eois Io. hoc& dixi: Etifte modus alioceit eum efíe. translario , &c.deinde dixit: & cum TdE illud quod erat cranslatum,&c.i.at- Baier tibuitnrad vbi magnum, paruü, 3^^** & in quibufdam libris loco [atrri- buirurílegirur)ransferrur. JEt indu xithocquia hoc etiam debet pr. mi cognitioni de loco, qf lor? ai* eft maior, & alius zqualis, & cp ip- fum cxiflere in maiori eft propter fü cxiftenti& in minori (in equali, yt didt eft.& fm hoc vocauit equa. H lem minorem. locus.n.imy eftvtfitminorlocaro. — Autinten debataugmentum, & diminutioné án exéplan animalis, augmétabile. n.mouctui ad maiorem )& diminutum ad minorem locum. Et,cum declarauitq motá,& mo- tus fecerunt homines percipere lo- ii fic, declarauit modos mobiliü, yidiffinguatex cisillum modii qui fcithomines percipere locum efe eflentialiter,& dixit:Morum autem aliud mouctur per fe,&c. & intende. bat per hoc innuere, q moríiquod de neceflitate habet locum, eft mo- I tum eflentialiter , $t o hoc fecit ho- mincs perciperelocü effe. D.dixit: Kill d qubd mouetur per accidés, &cii.qffi membrum, qi diuiditurd corpore, poteft moucri per fe quic- fcente corpore. qfi autem mouetur per motá todus corporis mouetur. peraccidés.& fimilitez,gf clauusin aui mouetur per mot nauis, mo- uctur per accidés,& qfi mouetur di- uifim à nauj,mouetper fe.& iflemo- dus moti per accid&s eft liat- tribuitur motus propter. quod attribuitur rot. qía id,quod mouet reiperelocum eflédeda "Hi pet accidés,eft duobus modis, fic lixit. Mani igi duy tur parti ter hoc,p atm -- Stud moram quidé per acidi e t poreít moueri effentialiter, qfi pars per íe mo. diuiditura toto, & fit torum per e. wei dt v SEgundus vero eft, vt momsarci £f atur accidenti rei morz, vtcá at- " tribuitur albedini,& nigredini Ati x le motü per accidens impoleitn da qa moucarar in aliqua hora perfe, c nx! accidentia, & vutuerfalier ofa quz. eutforz füntin fübftantia;non poffint (epa- in fübi rari. & ifla difpofitio eftofum. - Quime marumique cxiftuntin fübiedo fe * fuitditum de hoc modo moucrip l. . accidcns ficut dixit. qfi ila non di- o cuntur natare locí,& mouersnifi fax i quia illud, in quo funt, muratlocá ps fe& transfertur ficut pars tranf- $P Ep translationem totius, & al- bedo per translationem corporis. Quoniam autem dicim? effe incodo,vtinloco, quia inaere, hicautemincaloe » & inaere autem non totó,fed propter vti mum ipfius, & continensjinae- re effe dicimus. fi.n. totusaer fit. locus,non zqualis erit vniufcu, iufplocus, & vnum uodq..vi, M detur auté zqualis efle. talis au^ tem eft primus, in quo eft, Et dcimw aliquid effe sn calo, intendendo ipfim e[Je in loco, quia. eHimaerese7 aer cil in calo , g^ eflin tote acre, fed quia "ritimsuns eims,et illud, quod contimes sp[ums,, elm aere. c7* frtetus àer effet lo—. €MS erus, tunc locus cuius Ibet , eo Liber P boc eifImiatur eo bac eft difpo- Jie primi loci, im quo efEres. Vult dedararc quid fit locus ex il. Jis principis manildls pere &in- in hocetiam a principio ma- ifefto per fe., & eft^, qii locus alius eft priraus, & alius fecundus, & res effin juia eft in primo, & dixir:Et dicimus &c i, & eft manife. ft per fe de loco. qr qq, dicimus aliquid effe in ccrlo,i.in mfido,quia eftin acre mundi,& eft in aere, eftin vltimo fine continente iplum. Encam pofüit 9 finis aerisalia eft 9 propria quz dicraz efe in aem, ia c(l córs quz continet ipfum, &aliud.v.g finis toas aeris , inoa- pic declarare q cx quibu(ilá alijs p- - ibus Équiar, vrlocns nón finis cóis fex propofitione, dicen te qiloc debercfle zqualis, & dixit: 1095 aer &c.L.&, fi totus acr ef- fet primus locus reique diciceffe in acreunc locus rei& ses, quz elt in. eonon cent zquales: fed exiflima. 3 tur hocefe necefle Clocum,Sloca- fe dis fami£. " Phr- fecit hoc, quia iflis propofitionibus a. accidit q tnc famele cum hoc, T&c e fuerit noclariz. S multotiés feat. Maslar hocAri Etcópofitio iftius fermo 2. de ala. niseít fic in fecunda figura. Primus "^ Mimuleigoserid cl pim lo aer o e ascia Tib dafpofiio prim lo di quo é res. & cqualitas;eft di fiio primi loci, quié vltimi finis ae ziscontincnüs locaní:ex quo fequi- Quartus 135 tur vt ifta vltima fint locus,non vlti D. macia- Etcompofitio iflusfer Quando moniscfterduabus affirmatiuisin demini- figuia fecüda.et forue fecit hoc,quia veruix locü effe zqualé locato eft proprii les. &con. loco.& qfi conuerfio in talibus pro- uedio cft fiionib" eft manifeila per (e, pof manis bileeft viiin demonflrationibus: ryrcex qí& runc poreft rcuerni ad pnmá fi- ambabus forum. qi, cura tes propofities afirman- €5ponunturin prima figura, tunc E maior propofiti » ent pixdicabilis Pops, cs. ideb componit 2:1 iníécundafigura. Sed fite con- füpra có. uerfio n hoc non eft manifefta per 23 t fe.cxiflimatur.n.g inane, quod eft E inter vlrimos fincs aeris,ft ct equa- le. &ideo inducit poft alia ptinci- piacx quibus declarat qp nó cftina. nc.&fm hoc.cum dixit& ifta elt di fg tio pimiloc, nó inemdu 4e rJ locus, vltinms fi fisaeriteltlocusin rei verano ed intendebat declarare qp qui ponitlo cum cfl vltimum finem, cócedirur ei hzc propofitio, (dicens locum ef zqualé& non negarurci ficut ac Cumigitur non diuifum eft quod continet, fed continuum, nó vtinlocodicitur effe in illo, fed vt parsin toto,cü vero diui» fum cít, & tágensjin primo quo dam cft,vltimo continentis, qd prp rise qued inipfo negj maius fpacio, fed zxqua^ lein codem.n. funt vitima (e ti» gentium, Et,cum continuü fit, nonin illo moucur, d cáillo: lui- Phyficorum S diuifumauteinillo.Et fiuc mo. ueaturcontinens fluenon,nihil sm sninus. Ampliusautem,cü non. diuifum eft;vt parsin toto dici, tur, vtinoculoacies, & incor, $ poreman?.cum autem diuifum €ft,vtin cadoaqua, autin fi&iili 'vinum.manus enim cum. se moueturyaqua aute in cado, Cum igilur continens nn fue- it dinafum, [ed contisuum , non ds eemue quod illnd cff in eo ficut ali- quid efl inloco fed ficut pers in te-. H fe om fuerit dinifum fed con- nens, tunc efl im Vlesmo continen Yi fent diqud ef in rime le, et boc mneff pars iine 5n quo ef£, mm fidem main, fed equa « queniam vltima continentium Rn eadem diffofitine. Et cum. CONLTYRNPD., DRC HOLUM C0 gen erit in eo, [ed con eo. Et ci fue vit diviion monetur in oo, C7 non. dmenetur cum co, nifi continent mo eatur suod mu dicunt, Et, fi non p mouetur C7" etiam cum mn fucrit. dinum ,dctripfam [c ua persinteto y g quonam vine eit Weculo,r7" mann in corpere .€7*, um fuerit dmifim,erit cut agua aweypbe , C9 nnum in dolio . ma-. MS enim soeuetur cum cerpere , €7 aqua in gphe. decarauitq locus impoff ^ Mice fit finis cómunis cat, dlarare eciam. marureffe mvafe. Es dixit:Cum igitur continens c.i &, cam pofüerimus qj locus eft conti- nens, & conunens cft duob* modis, autcontinuum cum locato, aut di wm ab co, fed contincnscum fücrimus locus cll enntitenschn tinuum. v.g fu ies corporis,tc. illud corpus non erit in loco cnnd- pentificut: in vafe, & i fit ve- tunc ipfum effc zquale, fed eft quafi pars in toto.ctiam diximrus gi Tos non cítralis&, cum. 1 t diuifum , & conrangens, runc dep iocm eft fieutaquain vafe cop [ualc.cótinens igitüs Tite tibus de ince i de non contangenti, & de. qualitas faléuiin fine nó eontan. ij, & eft vera de conrangenti. & Th |uid effe Joco, ficat aqua. vafe fl verum de ine contágin- && non contangenti& fallifin for ma. & facit di! interlocauí effcin corpore, quod eft fu vbi, & inter partt efle in toto : ergo id, de vete dicuntifta tria. efecgohacta cipia non ve- re dicütur nifi de fine contin&ti, Et forw illud, quod cógregatex ciseft. L dictar da bis nó cft zqualit: incrpitde proprium fini contangenti ,& con- Liber Quattus 136 gini nd doner piri ma eft fime eite, qudvirineu!o D Tis.Locus eft. Jeloen e malis genie itiones 'ex predictis, » qual. locus 5 E Quatuor funt,quorum neceffe eft Jocum vnumaliquid effe.aut.n. forma cft aut maseria, »AutÍpa^ dimé(ones €iüalíq iü extremorü, g autextrema,finó cft vllum fpa. cari. €ium prater i; itis corpo fis magnitudinem, Horum au, tem, qitrianon pofsinteffema, pons. mifeítü eft.Sed propterea con Taeodem tinet, videtur Forma effe, in eo^ actuel cl ament rr ardimtie uri e pea aut diméfioy 1nter fuj jud aede eiimeet dede vier fap ies r1 füperficies cótinentes. D.d. fi adt fusitdimHio Ac. fi n6 ferint hie. pr peerülisdartil lo deer loc cf rcl dist E ues diméfones ef nó im fübieti, in quib! fabijciunfdiméfiones cor- s DÀ Er manife efe Ac intédit per tria formá, & mauri, Sc diméidne jue dfir vacuum. &ipfe facem dem,n.funt extrema continttis, ined iafcaiuf edi ME sexi, & ÉCcontenti,Suntigitur vtraque dione y iftorá toncnd - fdem:fed foi litudin£ inter vnáquodo; eorü,& lo termini fed non eiu! t cun mde fimaf vni iquodq; lo- madera. saumci- cam itdare caufamyez boc acis cese Foam Dn uid ft. dixic. Scd propier conunentiá &c.i. NE fed propter hoc, qp loc? exifhimatur s rfr die ehchet. & forma critimat cótine- m dd reeá, Cfüperfiaes corporis locaii, E aeu ferma , aut mate- quia dx dicit in dcnicone Tia, cu dique dimenfo inter fi-. d LA erar ROS nt ji nni duit purus iet Dipast Lodi dulcedine Diam em efl inre. Et manifeftum eit. in&quieft locus& dixit : "u$ ii for Ur A Em fru. 5t 'ercofimem venti, licet conueniantqp funt finis, ed propt i Tram Yiderur ejfe Ferma. fines.n, & faperficies & continens, tame &Stinentes, kidpicer ipt medi isiorpons Rd etid- Dicam igitur. o quema [unt am- nusjocus aut£ ft finis corporis com effet dfe "inenis corpus habesriam Phyficorum G Exeoautem,q mutatur ítpe, xnanente continete, contentum €&diuifum, vtex vafeaquajip^ fum medium effealiquod videt Spacium tanquam aliquid exi^ 'gtet ipfum corpustrans fam. Hocautemnon eft, fcd quoduis incidit corpuseorum, quz transferuntur, ac tangere Bptanatura funt, Et propter boc guod contentum dim[nm multotiens mutatur,con-. finente permanente ,'V.g. 478a in HM. elfe qid) fi als. dimenfio inter fines, c7" quod eft liquid preter. » qued trans fertur.Et ibi Y hic tale, fedca- dit inipfum quodlibet corpus quod. exnque crpu fe cnram , qua transferuntur c7" mbil eft bic t- ley innata funt tangi. 36 Cumdeclarauit q locus non eft Tofa,neq, materia, & dedit fimilitu- dinem,ex qua a| loe eftfor. ma, & diffoluicillam , incepit dare fimilirudinem , ex qua apparetetiá 1 fioc umen »quz eft inter cies cotporis continentis ex- manei.v.g. dimenfio, qua eit inter. füpeticei vas, ila & eft opinio magisapparens. qfi primu, eft Q aliquid efíc in loco eft ficut saidin pho. Sed vtrum locus fit. cies cyphi,aut inane,quod in telligitur intet fuperficies cyphi,ha- iren: . Tideruzn. 9fi- icano vul us - BonisIngí Eo: aliquid Het oft arca vacud, quod vulgus in- telis in vafe. Sfi füenit demóftra. tum Q nihil eft vacuum, tunclocos à o erireontinens ee jura. vui non it. E COE. ius przpofitionis In. & ideo ifta opi nio eft valde E iren i € declarare fimilitudiné ficut ie, dx fecithomines credere locum ef^ vacuumf.tres dimenfiones , qua intelligunfin vafe extra fübiccti dixit:Étquia content &c.i.& quia. corpus, qd continet finis continens, qui eft locus in rei veritate,t qfiq; fine manente non tranfmura. biliin quibufdá rebus per tráslatio nem corporis, vt accidit. 23 juan do vrásferta cypho, f.q L Cyphi permanct/ficuterat , qá aqua. erat in eo:& exiflimatur locus eft tale Cop non transferf per translatio nem locsti : idco exifimaf'qp locus eft vacuá,& dimenfio,quz eftinter füperficies coiporis continentis lo- catum,& adiuuat etiam hanc exifti mationem hocyp, qfi aer exitá va- f-,nullum corpus remanet inter fü petficies vafis, fient ducit Anft poft D.inoxyit contradicete huicopi- nici dixic : Etnihileft hic tale, &cii.& non d hic dimenfiones fe paratz in vaíe,quz remanét vacue, poft corpus feparatur db ers.fed,ci Mt aliquod corpus feparatura vaíe,fta tim caditin. ipfum aliquod corpus, quodcunq; fit;aut acr , aut aqua: Sc non eft hic corpus quod fepararur corporea, p inerilla it non cor. » fed omnia corpora contangüt. [v don diaidasm abe dE hocaj d Cátaplora, & de alijs, quz dixit Et dicit» fi effent hic di- méfiones, in quas caderet corpus lo catum , contingeret vt quilibet loc* efleclocns cuiuslibet corporis, & fic ignis Liber Quartus A ignis non effet proprit füperiori, & aladit Em infriori. Etcaufa! hoceft. &Kxib^ab oS in dimenfionibus abflractis fnis V dc vacuo non funt diffec£tiz, quib fu dris, diuerfantur,fed natura eará elt có- gres fimilis: b fines autem corporum di :fd uerfandr fm diuerfitarem narura- Manad runi corpori: vnde in eisinuenitur 1uli. la£ fuperius & inferius: c& ideo corpo- Infa.có. ra mouétur ad fua. vm proprias * fae, Vt püciátur per illa, & vt igát illa. Gp, Sinutemeffetaliquod (pati fcidí di apturm natura, ac manens in co wat deloco, infinita vticp effentlo^ p ca-translato.n.aere, GC aquajide exporá. facient partes omnes in toto, Xi 1c. quod nunctotaaquain vafe.fi Eta or; mulautem & locuserit muta 71. ex. tus:quare erit loci & alius loc?, &k7. G multaloca fimulerunt, non Toe. eftautem alius locus artis, in exur ad quo mouetur, cii totil vas tranf fs Vir fertur (edid, in quoenim süt, Gmr Vicifsim transferuntur aer, & Fail, & aqua;aut partesaquz, fed non, ü inquo funtloco, q pars eft eius EX loci qui eftlocus totius cali. Ue ME ge, Geffet aliqua dumenfo ne- We es La permanens m eadem difjefitio- 1s estne loca elfent imfimita . aqua. hé, — met aer, quado transferuntur par des faciunt 1n Loto quod aqua tota fecit in vafe 7 eh boc lec erit franslanum:e7" fic locms etiam ba. bebit alium locum, c7 erunt mul ta loca infamul. C77 locua parti in quomonetur, trantfertur. Totum yae, nn efl lime locw , [ed Me loc euim, in quo efl aer Co 137 qua,C7" partes aque eft ile , qui D tr. » quia non "veniunt in len locuom , qua eft pars snloco, quia efl loc ex toto carlo, Iftz füntaliz rationes, ex quib* 37 dedarat o impoffibile eft diméfio nescfíe feparatas perfe extra mate. tiam,& formá,& ofa accidentia,fi- cutexifmant dicétes vacud eflc. Etdixir: Etfi s bicdimbfo 2 tajLexiftés per fe extra fübiectü,i. tres diméfienes, ibus corpus defi nitxiftüt per fe fine fübiecto.D.d. permanésin eadé difpóneji.n6 uáf mutabilis,neq; transl ilisfm qp E exiftimátopinantes hoc. D.d.tunc. loca eflent infinita, &c.i.qrijfi loc* effent diméfiones abftracte à mate. zia, in quibus diméfiones corporis fübijcien£ contingeret loca effeinfi nita.continget.n.vt totü corpus lo- cat, & partes eius fintin loco eflen. tialiter. qf, fi locus fit ues diméfio ncs in quibus fübijciuntur dimen- fionescorporis,& corp*,& qualibet. pars eius haber tres dimenfiones, necefle eft vt fübiectio toti* in loco fit ad modum fübiectionis parus adco , qp qfi aer , aut aqua intratin vas, fübijcientur fm tres dimenfio- p nesin tribus diméfionibus vafis, qua: funt inanc, & filt contingit vt medietas aque fm tres fuas dimen- fiones fübijciafin ribus diméioni bus, que funr medietas diméfioni rimi loci, & fic de medietate me- litatis , & fic procedif in infiniti, exquo contingitloca efle infinita cum hoc, [i contingit dimenfio- nes partis fübijciun£ctiá in dimen- fionibus, in quibustotum. fübijat, fibusin fair paa qe in . pars, n.in Phy.cá c6. uc vu Phyficorum G dimenfinibos pet fz, in quib? exi- ors e xà im&fiones süi vbi, &cladigent afin dimen- fionibus to ftagpfintdi à dimenfionibus bun Et hocintendebar, cum di- dá ioci e) So viter aei im ü imcddeierinquiar dee cim ijciatur , ita partes aquz indigent dimenfionibusin sibus jjcit; pares. » in quibus abd (übijcimun tunc pars aon effet in aed vidis neq; toti etif.tord.n.etiam. H toüuscorporiscontinentis &illud fruntur corpusalterius corporis contin£tis fap c pars todus mundi, & con- tingetin diméfionib*, ;im [uibus fu. bijatur totá, vti bara qubsrüi dad &illzdi- iftis mé£fioncs alijs diméfionibus,, & fic ininfiniti, Dinduxitetiamaliud cet pofe,& dixit: & cü hocerittrans im pofücrimusdimé ex fionesefic. paras inquir fubij ciuntur dimenfiones. ris, con- 1 ingeevclos mouet cinia gindigarlom ie ii, cum vas ran Gk, & exponitipfüm duabus. Mee oct cin co fuerit t aer, cÓtinget neccffario ft edt vas fatorum runar loc vc di méfioncsin uibus eft aquajin va- fe mutétlocíí.& ficlocusindigetlo co-A,c6 cansferturad alium. ficntin coaliz dimenfiones perma. nentesin vafe, m mouenrur per. znotum.cius. & lic cÓtingitvtinva del f fint loca infinita, quia crefcit in vafe per motum, &totum remanet, quia aqua ncmanct. & ilt cótngit uc fant fuum vbi, Jod.& siam in partibusaquz. Erhocin e vendebat,cá dixit:& quo mouetur , qfi transfertur toti yasnon eít alius locus & fil partes. coni vtcum co transís antur diméfionesjn quibus fübij- ci&turaqua, ian aquein vate &cum trans! tan uc ree aves nies tin rae fubir, frrur vas i locus mouchiau p Íe, &erunt multa » ioca inima D- ài aer, &ci.dici- munie a fentenná, q vas, in quoeftaer, aut aqua, aut partes gel lid quod transfert per fe, L, aqui crifitin vno locos quiet. yas:bó quia aqua,aut partes ci' per translation£ va- fisitap riri pam lad, adquem pira eft pars loci totius mundi. f multa i; maniftons fqmaarur ex potione di parata que ECED DUE ipse eft diméfio fm Q potitlons. itd Prima es. in hoc capitulo quod eft valde diffi M fitionibus.dixit.n.g, cá dixit aqua.n.& aer, quando transferunt, dene inn t. qf fi locus effec. iméfio, cótingeret vt partes aqua, Ere EE it uc eftin. quiddo adn zs s inqui pares (übi ciunt ben: tar cum ipfi 2 iris conungit, fi faa cri quací, poscindiwerdr & didt vas, qi transfertur, Ears erfüicin eo trans£rmr cá o dimenfio,in qua eft aqua, con tingit vt faliistin alia dimenfo nea cít de olbus cuindi, betmoti.& cá ita ht, masia ruit B ones ium eius c (abüjciantur ia dintafoniboslod ad qu£ uznf funr : & ficin illo loco congre- amr dur dimenfoner ni FG rispbectaol ey rent dap dime in wrüa ciem ju fecunda tran£- tres& to ma- moocbitur in loco , táto: dimenfiones : '& mddan inva pen gócuélt. nitas infimul. Secunda Im vt ebtradictio fit Secicio vie damm c flop necefie mag wt cum. eani permnduimen is py dmn quf pis Mime boc, cnt dixit, mE pois per accidens] partes eflc inm ho modo. &cuam Xinaro nó íqukusgió oli] po Iri ipe sinpal Tiuiraqut zm pars échec T co efsiclurs, E aqua f vafe £1 loco efsérialiter Et materia etiam videbitur igi locus, finquiecente liquis confyderet,& riófepara tansfrentur to (ed continuo. V t.n.fl akteraf, i quippik quod nfc quideal bü eftolim aut£nigrü,X nunc. quidédurum, olim auté molle: (quare pte dicim? dtaliqd snaterix)) fic &. Jocus per ralem eid quáé n queden act hoc nüc. eft: loc? qi vbi nficetaraer, ic niic aqua, Sed materiaquidé, rd di&um eftin, neg fe^ Tarabilisd re, neqpcontin£s eft autem ambo, Et exiffimatur fie qaa de vri inva, D. iae rd pe fd Temanet continuum. "yt in vafe Kit aque, Q* hen monetir vov, 7^ $ ij uanf- Phyficorum € tranfmntatur Aqua, C7 mn eft fe parata à'vafe , [ed continua cum. tv,C7" fiet aer abf, co, quod fepa- satur , fed remanente continus.Et 3n alteratiene cfl quemadmodum prise fuit nigrum, ey" etiam quad tunc efl durum, Cy" prins fuit mol le (ex quo dicimme materiam effe aliquid fimiliter exiflimamms ewm e[fe boc modo imaginationis, Sed ilis exiflimamus propter bec, H. quod illud quod fiut aer , eÍ nunc. aqua: lecum Yero exiflimame e[ Jesquia vbi fuit aer, Mlle nunc eit qua. Et materia , icut diximus Jnperius non eft [eparata à re, ne- quecontinens ip/ans : in loco "vero. effvirinque. Cum pofüit o locus vf efle aliq puamuorsc qp non eftaliquod tili iormaaur materia, aut dimenfio inter vltima. ris continentis, & dedit. fimilimdnes, quz faciunt. exiflimare vnumquodq; corum, & primo dedit fimilitudinem,que fa- cit exiftimare locá efc formam, & qua facic exiflimare locá effe va- cuumjincoryit etiá dare fimilitudi- né qua facitexifimare ipfum cfle matcriá,et dixit:Etexiflimatur ma teriam effe loci etfimilitudoque eft inter motum tráslationis,& mo tum tranfmutationis, quz eft gene ratio, & corruptio eft, qrn vtrüq, in digetaliquo, in quo fit tranfmuta- tio. & ideo exillimaf gp illud,n quo elt tranfinutatio Pm gencationés & corruptionem,quod cit materia, 3$ fit. fübiedum. doni & hocexifümatur maxitne,qí ali- quod corpus uráfmutatur in aliud, etiam vbi quic(cente, ab(a; coy fe paraturab co,fed remanct cótinui cum illo vbi.vt aqua que in quz tranfmutatur in aerem abfq; Cop vas moucatur, &. ue co g» |ua diuidafà va(e:qrà fubictum. ifhus tranfmutationis effc infimul cii vafe, facitexiftimare ipfum effe locum. D.d. Etquéadmodü in al teratione&c.i.& i juod mouit. nos ad credendum materia cfle, & locá efceft cofimile.illud.n.quod mouit nos ad credédum materiam L effc, cf fübie&um effe in altcrario- ne. qfi quemadmodá in alteratio- nealiquod eftfüper quod fuccedát fibi duo contraria,v.g.albedo, & ni gredo,& duritics,& mollitiesjita, q» in aliqua hora cítalbum, &in alia nigrum ,& fimiliter in tranfmuta- tioneque eftin fübíláriaeetiam cft a Trífmu aliquod fubiectá, vtin tranfmura- tatio Tab tione aque in acre , & aerisin igné, itia fed & fimiliter eximauimus per mo- (cere guc tá tráslationis loci effe. locus.n.ita teris. dé. fe habetin motu cráslationis, ficut '-ph6j.1- materia in motu fm. uam, Sdefüse & fübie&tum in alterationc. € hoc M intédebat,cum dixicita exiftmaui me. ,.&, mus locá effe &c.Et,cü dedit fimili 12. c6. i2. tudinem inter caufam facientéopi eto 1» nari locum effe , & materiam efle, prima dedit differenná,& dixit-Sed illam, aio inlo. &c.i. & eft differétia inter has duas cofecit co tráfinutationes, qíà tranfutatio, pnofeere que induxit nos ad credendum ma fores 1i teriá efle , eft trfinutatio,a que eft. er 8. me 1n fübítátia: tráfimutatio auté,quz ta. có. 12. induxitnosad credendá loci elc jim e eftb nráfmutatioin loco. & hoc in- 4, & (s. tédebarcum dixit:qí illud,gd fuit pr.cc. 1 Ae Liber Quartus À aet, eft materia. i.quia tranf- mr m t risin formam D.dixit $e; cixi. declarationis gy materia. aiia serpám. loco& eft, qfü c materia non fepa- YE s. ph- ratra re neq; continet ipfam:loc* &HX Iz. vero fcpararur,X cótinet:erpo in fe iim cunda figura, locus n6. eir ineria, e» Siigiturnihil horum trium Jocus eftnegi forma, neq matc. ria, nety fpatiü femper aliquid exiftensalterum, prater fpatiü rei translatz, neceffe eftlocü ef^ fereliquü ex quatuor continen tis fcilicet Terminum corporis, dicoautem contentumcorpus, quod mobile eft $m lationem. Et,cum loom no fit forma, nea, gmaterianeg, dymen[o: quonam, fifuerit dimenfé, continget "vt fit. bec alia dimenfo à. o fne rc frantlate: fequitur yt locw fit re- duum quater, quod eff lini eft, corperis centinentu, f-aud cotinet evrpus contentum , quad umatum eff moneri motu translatione. 3? Cum pofuit hic quatuor, quafi € (Gtradidoria marardliene - xittria eorum dixit; Etcum locus, &cideft qqomam/f locus fuciitdi menfio,quz eft inter füpeificies va fis, eft vt fint hic dimenfio- nes feparatz, alizz a dimenfionibus «orpons translati , quod fübijcitur ánloco. quod eft impoffibile . con- tingetenim ex hoc vt fintdimen- fiones feparatz , & alia impoffibi- lia, quz dicenturapud fermonem in defhutione vacui. Etifle fer- mo cft hypotheticus diuifiuus, fed illaquz ponuntur in eo non funt contradictoria fibi naturaliter. & D ideo exiflimarur effe probabile : $« Quom& mon ini (o nifi ad. conbm& $c dum tionem, h fufizotaros efe queeft congrega ellen illorum exiftétium in loco cótinen d confr- tr: &quia conuercunfadinuicem. err Declanator per alim viam, quid defini (9:3. 8Ct pon ierra ción Ideturauté aliquid ma^ pia de gnum effe,& difficileca fois ptulocus, tü qiii effema teria videatur, atque forma, tü qim inipfo continente quiefcen te fit tráslatio eius quod fertur, E. poffe.n. videtureffe fpatii me^ dium aliud quippiam a motis magnitudinibus. Confertaut£ aliquid & aer, apparensincor^ poreus effe. videntur enim non folum termini ipfius vafiseffe locusfed et quod intermedium ,|vt vacuum, id Et exiflimatur eempre- bendere eff maximum e difficile, et boc quod apparet im eo de materia,et ferma,tt quatras- latio translati efl n continente, et spfum efl quic[cens. Ynde 7 appa ret hic effe aliquam dimenfanem aliam à dimenfane quantitatum mebilium. Et adimnat boc alis filum aer qui apparet e[fe no cor- pu.ev* ideo facit apparere quod lo es pen tátum ef 'virimum vafis, éd eum boc illud , quod eo in me- dio Jta, quod fit vacuum, Cum promifit dare definition 46 de loco, ex quo appareat natura lo- Supra.t. $ dj oue o ] Phyficorum Gd icper quim dielolenr quét, loco vtt cfdinenee Vulralle x in eo,& appareat cku- fa difficulris in cognitione fübft£ tiz eius & (ecnndum quam conue- Rin epa pian conan &iam apparuit qp pri Mina ee quit somesitolbus exiftentibus in loco per fe, & decla- rauic fmilitudin£qua eft inter c5- tinens.& materiam , & formam, & fimilirudin&ex qua exiflima£locff effe materiam, inoxpit declarare p ifla fimilitmdo, quz eft inter conti- nÉs&iftaycil caufa difficultatis co- formam, propter nente quiefcente, vt aque in cy- quide ida ilimathie i f inter fü. dimenfiones exitum aquz, non facerent: regine cius eltina- neJXideo non exiflimatur hocin eolumna,que trásfertur in aqua de I joco in locum. Deinde deditaliam. juam nódum dixit, & eft, |uia acr,qui eft in vafe, eft infenti- Bis cei ina- cumfueritalà ü loc?.quocirca to tus magis fluui? loc*eft, ga mo bilis tot*z, Quarecótinttis ter Diitide min? (mobilis prim?, Loc? eft eff loc Et tranilatws, C7* [amilster locus etia. efvar immobile Rt ideo ci faerit. continens , seva quad mo- sietur, et trantfértur in aliquo mo Te, Y. g nanis, qua mouetur in flu- SRIBC, Fl COLINS spjém et quafi loc. nde ne tefje ef vt lcm fit immobile. ev* liter, locus vero cft cóuinens immo bilenifi p accidés. D,dixit: Et ideo, tinensintá exifti traquod efl,Cin quo eft, moucti dugat. Vtautem vas locus eft, qui trásferri poteft fic locus vasim snobile, Quapropter ,cü in. E uteturgsi. fluminc m influminc nauis, vt vafe magis quodintusefvt ár 'Ét, vt nauis, quz mouctur intra flumé , permotum fluminis,cunc non dice. musq iftud continens habet fe de. contento, ficut locus, fed ficut vas. Deinde dixit: Vnde necefle eft vtlo cus (itimmobilis,i.&/fi hoc fit sna- nifeftum de loco, necefle cft vt loc* immobilisefentialier. Etideo melius eft, dixcrimus qp flum£ eft Docmé& Wm. Liber Quartus locus nauis, dicere ty totum flumen. eit dignius hoc, d continens naué. qi cmen fm toti eftimmobile: tion.ii,eft mobile , nifi fm partes. Erfignifi id locus nó mouetur effennialiter,fed q» locus eftilludad p mouef ies, quiefcitin eo:$, aliquid mouefad motam i£, tüc motus cius eflet ociofüs. & hoc aj itinalijslocs. Et,cum dedit ic differenti, dedit definntioné, inqua peificiunruromnes differen. tie deveminanors naturá loci, & di zit Vltimá igit cótinentis, &c.& in tédit per vlumá fuperficié continé B tem,& per prim fü fitam cor pori pnmü igitur eit dtia, perquá iffert c6tinens. sequale 2m in |ua- i, L. it fmol prispcscicnd finisextranc'à fine naturali , Cq eft fimilis locato. Atg propter hoc, medium coli,& vltimum ad noscircula rislationis videtur effejhoc qui € furfum, illud vero deorfum, maximeoib? proprie.qi illud quide femp manet ,circuli auté vitimum, ilr fe habens manet, Quare, cü leue quidcfic, quod C furfum fer£ natura, graue v« qddeorfum, qui verfus mediü continet terminus deorfum eft, «tipfum medium,qui vero ver. fus vltimum furfum , & ipfum vltimum. & propter hoc vide tur planum quoddi effe, & ve^ luti vaslocus.etcontinens. Am plius, fimul cum ipfa re quoda, modo etiam locus exiftit. imul euimcum finito fines funt, Et propter boc opinatur omnes bemaes quod medinm cali , c 19 v 140 "Yitimum motus. cireularia efllo- D cue roc quidem fuperime boc yero anferins principaliter C7" uere,C7* bec eb quema boc efi femper per- manens , Qr" vltimum jeff permanens. ineadem difpofitione. Cun igitur leue eff translatabile naturaliter ad | fperiue,e7" graue. «d inferime tunc imferim efl Viti- mum cóninens qud eff'ver fie me dium,c7' ipfum medium,cr fupe. rine eft vltimson continens , efl verfa extremum ,e7 ipfum E. extremii.et ideo exiflimatur quo heo f aliqu lamam,C quafi efl yas cotinens. Et etiam locus ,et res funt infimul. fines enim, c7" fi mutum apud ipfos fani infirml. Cum pofüit qp loc" nó mouefef- 42 fentialiter, dedit füp hoc rónem fa- mofam,& dixit;Et propter, &c.&in. tédit p medi cocli, mediá radi, & pvltimü moe circulans, concaud orbis lune.D.d.hoc quidé füperi*ji, vltimus motus circularis motuf or bit,q eftoibis lunc. D.d.hoc vero ch infii*.& inédit medid mundi, gd F eftloc terre. Et dixit principaft,& vere. qífi hecduo loca fünt füpius, Sinferi* fimpR: qd nó eft ita delo €o aqua: & aeris. loc*.n.. ferius fed non fimpfr,& cus perus el nó mpi. E quiaillud eft permanens, & insédis loe» aea modit verum mdi D d &vlomi tpe T s fedi Sirculi eft permanens in eadem di- Hoi fpofiionei quod non pereant e cr iadinferusneqy ad fuperius là fi mouet circulariter. Erifte fylly Dublum eitex duabus affirmari $ ui iuisin fecun da Vim Phyficorutn € da figura, cotuponit'fic. Superius debet effe fix:& vltim dirculatio niseft ixum:espo fuperius eft vlci- Solo. pi- m circulationis. Et poteft dici ad b hoc.qi&,ga. ratio eft famofa,nó cu- rat vtiin hoc duab? affirmatiuis in fecüda figura. Et pót diciadhoc ropofitio maior conuertijqr 2t additei hoc vci fitf maximo- ambabus füpioti,qff cunc fills il affirmad- Superius fimplt et fix gd eft in vl. visin.15- timo füperioni:& fixü , quod eftin t. 1d vltimo fuperior dtriimtin de .1d& ;. culanóe: (aperi! b Me Cb rdiciionc dc di H deinfriori, addimi ci, quod eft vltimo inferiori, tunc conuerfio erit vera. Etquia vere definitiones. debentconuenire ofbus fpébus rei definire,inccrpit declarare qiio ifta. €icbus loci. füperiori , & infriori, & dixi:Cum igitur leue, &c.i.cum. igifleuc naturalt füperi*, aeter fpc eft ai cin tinent£: (uperius is cóu- Dim. aps Ernimae Sft dco in rertia. , n6 Somio. Qporet. Sedifa cosclulics eft vis, qa minor conuerit vfis affirmati- j uavá ftf composi ficin prima figura Supen'eit id.ad qd transfert leuc naturaft:& illud, ad od trüsfer tur leue naturaliter eft finis vltime eirculationis:ergo füperius eft finis continens, qui vicinat corpori vlti- mo. Et fit concluditur q inferius eft finis aqua, concauum aquz. Etdixit:& medium . quoniá graue nonquarit hác finem,.finé aque, nifi fm eft medium totius, non $mqeít finis aquz.&)fi non, tunc terra moucretur ad aquí , vbi cflet ma Sofoícla. Quid maior Sonnen, " magnetesa, vbicuso; füerít t choc e non fenüitur deaqua.. & fermo de, hocent. perfecte in libto de Colo, & Mundo. hic.n. loquitur de looo c6i.rniuerfali ofbus corporibus na locus efl, &c.& quia co; Pontur marmralt dd vli fad fü aInvicne. perficies contin£tes ipfa, quieícü sen. fune 1n eisfcundum conuenientiam,& pedi; ili eft vtloc! üt in. fpem vitimns: & quafi eft vas continens, . & - n6inanequod eff inter vltima. nó P ep enim eft conuenientia inter inane, 24 &.;. &corpus t nequeineo funt diife- aep. renti, quibus diuidarur in füperi*, &inferius. D.d.&etiam locusta & forte intendit, quoniam locus.& locatü funt relatiua,et relatiua fünt. infimul, & cum alterum aufertur, aufertur & reli um. & hocnb in fuus nimr, nifi in loco,qui £& i Mii n. non inucaiAid qii, uenitur illud,cuius eft finis, & defi-' b Finis ni Gir per fud defostum.&, fi loc* cfe aene nl inane,non cflet neceffarium in fuo Pr effe locatum effe: & tunc inueniret cui eft 8. BEEN piscine m lationem , qua UO ier. Jor debe: fie permanens ei pes 12255 Quid deficio ofiguatacomuenit come. Viigi£ corpori eft aliqi$ corpus extra,cótinens ip fum,hocf loco &cui vero n6,minime.quocitca &flaqua fuerit hmói, partesqdémoue^ buntipfi?.cótinét.n.d feinuice, totüaüteít qdé vt mouebi£ efe vero vt non. vt.n. totü fimul Ig Cü nó mutat, circulariterát mo uebié(pardi.n.hicloc* £c fur Liber A fum: & deorfum n6.cir, culariter auté nonnulla, alia ve fo furfum, & deorfum , qua^ cunquehabent denfltatem, &c raritatem , Dicam nic igitur, q104 quod- libe cpu extra qud f dnd evrpie quod continet ipfunn , illnd eyrpus eft sn loco, et quodlibet cr- pue extra quad. pussmn eft m lece.et ideo, pofae- rimus aquam e([e bmi, tunc per 3 fes eim effent mobiles.quadam.n. continentes quajdam. ipfa qn, totum , non tran[onutat Liked metur circeularier : iflen.locw,eft re fpem, €x quadam infe- rMM , mh cj pd que- dam faprrum , 9" inferi , C7 € eil omne, quod abet denfüatem, €Qrantatem. mum continens, & dedarauit prius n o£ corpus eft cótentum : qf, [t9 xdeintinirá eícin t féquifex iftis duobus vt nb fitom- necorpus fm tot(i in loco effentia- liter fed illud,extra gd eft corpus: il ludas, extra quod non cft corpus, noneftfm totum in loco cflentiali ter. & ifla eft difjofitio totius, (ci- Ricct g non eftin loco cffentialiter, 4 Quartus 141 efi nihil textra ipfum , & ideo di- D» xit: Dicamus nunc igitur &c.D.in poliionz pacta alniilete pofitione,f tra gd nihil eft, Don eftin loco fan dixit : & 16,6 pofüerimus cotum, &c.i. & hoc, fi pofüerimus tot efe aq, tunc aqua non effet in loco fm to- tum efiecimmobilis fm totá , & tunc es mouc- renfin lococ eflent cotente. & i6 partes mundi poffunt moueri mo- dis ribus moruG,f. qj quedá yai- te5 mouentcirculariter& uclam füperius:&efto£in quo urs vtaer,& ignis: & quedam infenus: E. &eftombe, in quo denfitzscb, ve jua, & terra. Ergo difp Ttoto ma Digreito mfefta eft, & non accidit in ea qó . & filt non accidit qó in fpharis c& c1 tentis de numero Dhzrirum axle flium.fphera ait octaua n6 conté- t2,f n acciditci mous ppprius, & ori qui EE diu itin eo niay io. manifeftü eft i a moder: sa o motíi fit in loco,necefle eft vc to. tusorbis fiin loco.ergo famusin- ter duo, aut ponere qp aliquod mo- tum non eftin loco , aut ponere p locuseft inane,& dimenfio. Ioínes F a vero pp hoc obedit huic, .locá e£, OpIoinky & dimenfioné, & vacut , n6 finem. continenté, vt. die Arie liorapud Vioptia. ipfum non poffit inane corpore.qifi dicétes vacufi efle funt bipartiti. alij.n.dicunt ipfam fepa- rari à corporibus & alij nonquorí eftIoines icus, Ec Arift. di- Scfasti. citet hoc poftgd cceli &c afa füny inte. in loco p accidés. & in hoc dubita- Qj, ri. uerit oés ex] ro didtri Themift, ve» miftij , ? corlefte n6 6 reqras. e Tloco fen toc, ed f pes Fr S Otbes pl.c.67. p Phyficorum G orbes, quos continet maximusoi- bis, ficut eft difpofitio in toro mun. do.fingit.n.g caufa in hoccft, qi corpus calefle non é mobile fm to tum,ícd fm partes, & apud ipfum. partes cxli funt in loco, quia conti nent fuas partes, fed quia corpus al tiffimum.v.g. orbis flellarum fixa- 1ü non conuncfab. aliquos concef- fit q hoccorpus eft in loco pp fuas partes inuin! tf, qux funtin. concauo cius.iflc.n. partes mouen- tui circa conuex(, f.cóuexü corpo- riscirca qd reuoluunt, quafi circi Pria rcó detipfas licet fit intra. Et hocidem. uaTbem. conüngit toti orbi, qfi mouef mo- tu diurno. p cft in foco fm quc funtin concauo cius: fi dixen- anusqp mors flellati eft ali* à mo- n orbis.ergo mehus eft dicere qo to tü corpus ccclefte eftt loco/ficut di- imusin corpore vltimo, f.m par- tcs d füntin concauo. aut dicamus ipfum cffe in loco vtxoq; modo, f. juja partes eius funt in loco preter. vltimü,& quia partes cócaui fünt t loco, fi poluenmus qj motus diur- nuscft totius orbis eflentialiter , & scar DÓ ftellati.& hoc é necefle fm fcié- Tour ni. tiá natuialé.Etf hocgd dixit The- J miftius (unt qónes nó modice. qi M ait € qo dí phzrá moneri fm o&spar FI » tes,& non mouef fecundi totü : & Eus P^ worü nihil aliud € q partes.Etét vi ghccsy demus Anft.in vltio fextigi loqui tur deqóne Zcnonis de motu (phe zico, ponere fpharrá moueri fecun- d rot, & fecundi partes, & qp fc- €üdG iotü mutat loca diuerfa fecü dü formá un:fecüdü aüt partes, fe- €üdá formáj& fubiectü, vc f illo de. elarabit. nihil eft igit hoc , qd dicit "ThemifLg cá in hoc ,q fphera nó itin loco fimpli,cfiquia mouetur fecundá partes, non fecundfi toti. K. Sisgitur aliquis dixerit p heceft intenuo Arift. cá dixit i.n. qd eft cotum , &c. Dicemus ad hoc Obic&io Q» cü dixit fecundd.u.q eft orum, non tranfmutatlocá, non intendit. corp* a moucfcirculariter fed in- tendit torü mundü. &,cum dixit Sc alio mó moucfcirculariter, intédic quud ancibuif mo? cireulans pp ua(dá /co! ceiti Antamrbuicei edis monus ppt mot clementorá que funt 8. " dam pates cius, D.d.. ie loc" locus partid;i.locuseius, qd moue£ circularitercum illud, qd mouetur L ciiculariter eft pars totius. locus.n. fimpli corporis, qd mouetur circu- lanter,eftlocus cius partium: ficut. videmus Themiftium frelligere cx C verbis Arift Eté fecundü czpóné TThemiftij, cá Arift. dicit cxlum. eftin loco p accidens, intendit pal terü colorum eftin loco f-orbi:& illud, 3 apud Ariftaruibuitur ali- ly, qz cui pp fuam parté, eftaliud ab co, apud Art. «d atniibuitur alicui per accidés: & atrribui£ i6 ojbusexpofitoribus.vtdicit The dien Pt miftius dilplicet vt colum fitinlo audab eo co accidens, S dicuntipfum e M in foco fecundá partes. Themuft.ve quodarri 1o dicitg Arift. voxur hic illo, qi € buifalicui p accidens large,de co, qd eft com- I. pa. mune ad acchs,& ad pré. & hoc de- c6, Dd ij beremus dicere, fi nó inueniremus aliqué modá verá, fccundá qu ceremus carlíi e£ in loco p accidés.. ocsigit hofes, vt apparet de cis, n6 potuerunt intelligere verba Arifto. Iccle. Auempace vero rfidit in hoc Auépace loco fic. qffi fphara, fecundd qpeft Hifpani fpharra,nó etin loco, quia aliquid. 9PU9- exuinfccum continct ills, $& qp hoc proprium eft coi pori redto,nó cor- pori Liber Quartus woluitar . e eeterihe faperficies cóuexi, qd cótinet fphe- mci quodi nó ccnena [e 13& Et nititur dicere induxit ArifLin locoqfi eft conti- locuseft més diuifüm à re , debet intelligi in. ribus rectis ab extrinfeco,& f moddscrteintsoEzdetg cn fain hoccít. qf& corpus rotundá fi itu p (e, corpi E fion finitur pez &ió corpo- ra recta elemen: inhoc, finiantur coi ore rotindocroed- lá vero non i corpore extrin. GG eco. & caufa in Boc ft! qíà linca. fe coc rorunda eft. /& nó pót recipe Eos unge 7c addition£, aut diminution£ : palid.ldi 14e nca veo reda e diminuta: Ene- Tres cdi iee fphera erit in loco f(im- i tialis fiencerunt ipee Corpora recta, & os fphera (j uten zajhabebir hoc p accidens: & fecü- dá hoco£. 'erit 1loco efientialiter. ximibighon gd co paranir Anfpaco Éopinto Alfarabius.n.£, x pofuit fec tradicenté gónibus &vna cer nitur in libns noflris, ficut inuenif ex verbis Aufpace, & nó incidit in , mani as Enc ia chos qd * dicit Arift. hil eít,nó ci alos qot corpus zzsagdctdiquádinloco Zl [Wii mid ex fermone ciusin naturalia apud. eid bos moda cita mo Poder sel pota recta, & m pris in paccidcas,& hoc cit corpora rotá- 142 da,& modusqui eftin loco pp fuas D partes& hoc eft totus mádus, cor pus compofitá ex tibus fim- licibus quing;. & tot hoc mani- Etum ex fuis verbis. Nos auté Auer.fola. reuertamur,& dicam*, qí,cum fit o, & ter- BÀ pori pe feplone cundi p Ta fproba jualis locato , mani! eft füperficies cóuexi centri js rz non eft locus fimplt "non D rem jualis,nifi pin c5cauz, n& ciebus fphartz : * locus s. locato quia oc; (upficies. eios lünc equales orbus füpeticie- mE jualitas.n. df duobus di.n. id continenti ,E di hocdéq arculus eft z- 1. jualis figure rectorum laterd:& df Eid & qfi duo zqualia habeut menfuü- rá cóem,qua menfürentur: & fecü. dá hocd£. cfle zqualecorpo ri & fupficies Tupficicit :& ifta equa- litas nó eft vera de loco, nifi inane. eflet. ic zqualius pom M propria loco £y d congnená. d Eras eph fpharra, n6 ee s lo á. ntiacddere hoc, ficut podpens mis caleftibusquas có- tinetalia fph: erriafesi. Ethoc F &ex hoc. qfi primá not Quam. de loco, qcollano rei ad ipfum eftficut. collaof[sonrend COn- fa. codi tinens: t dicimus qpaqua in nentis ad ho sone ficur collatio totius cóard. partem, fed dicere fpheram efle in ccatro eft ficut dicere totum effe in parte, non ficut dicere aquam ef fein vafe , & ideo, fi conucxíi cen- tri dicatur eflc continens fpheram, &illud extrinfecum dicatur efle có tinens, erit fecundum a:quiuoca- tioné , quia n alteto funt vere pro- prictatcsloci . et enim sondinen, Phyficorum € & cquale, & reseftin eoficutaqua. in cypho.hoc igif'totü demonfi veritatem opinionis Arift.& falfita [i ciusquod intendit Auempace,& Siimpoftieile eft exponere verba p. q 3ta definitio, quam induxit de loco, fitebis corpon fimplici, & Pid rotundo.Nosauté dicamusqín,ci. fit fix(í fm toti , necefle eft vt hoc. mó fit quiefeens , && quia quieseft €i pp quictem cétri, gd eft in terra. & quicseft, quia £in loco eflentiz-- liter ,ideo df colum effc in eodem Joco, & non tranfmutatur ab eo p accidensi.quia cétrá eius eft in lo- H cocffentialier , & hzc eftintentio fermonis Arift.dicentis, qp colá eft án loco per accidés, Vtrum vero di- €xrur moueri | codé loco, in quo £ Raradens ci nibil fieri fum 'm partes, aut fm torum declarabi tur, cum Arift. declarauerii itipfum moueri fm totum, & mutarelocfi, cidens, ju quo eft per accidés, Tforma eius, non in materia.cft igitur moti , & quieícens in fuo loco per accidés,f- centrum pd eftin Ioco edenta- Qégt e licr.oln.quodinuenifin aliquo. m Alf acadens inueniturin eo, pp. i habensillud perfe. & hec eft inté- ieiensc tio eiuscü dixit de aqua, de quo- Teoppali libet corpore continente. ipfum ve. &. i- ro fm totü quodammodo eft mo- pria Nile fm hoc ha inio Arif, 67.8.1. corpuseftin o£mo Ser iettin loco. fedifinrü quoddam 4-61. eftinloco peráccidens, & quoddá eftin loco perfe, & fm hoc dimdif motíi.qfá aliud mouebitur in loco dfénials tal mone » Kino €o -apparetigifex pin Weibosur locoin Pon quiesaut perf ant pae, €idens, & nullum corpuscft, qd. Csmican uua, in: loci buiusvt: videbitur. Et hoc: AA tendebat Arift.& qj o& zT it: quasiiperhoe corpas (uper hoc , fi corpus eftin loco per accidens, ergo moue: tur per aecdens. declatsimurn am hoclib.g eft primá mobilium fim. pliater. & fic illud , qd eft per acci- dens,rit prius illo, quod eft per fe ." Adlocsuem dicadt etai L mouenf p fe, indigét aliquo qui cente,circa qi mouent, vt. t Arifto.in lib.de Motibus animalid localibus: & hoc quicfcés forteerit locus per fc, qi non fuent continés xem motá, & forte erit locus per ac : ái non fuerit contin£s rem: motam in ofbus partibus, ficut eft difpofitio I corporibus cocleftibus . ergo loci e£ per fe n5 eft de necef- fitate efendi ré mot per fe, fed di- ius eft vc fit de neceffitare effen- i rem quiefc£té naturaliter .quic- fcens.n. quiefcir propter fimilrtudi Quee nem conunentis,& mouetur pp pri 8edit pp. uation£ (imilitudinis inter ipfum , M & continens: & hoc erit, qf moue pd turin continente. ideo ck moms & mous eius, qd moueturin continente, eft p5 prius. exza harurí&ceít em motam e£ oné ifi- Gaium vi serae checa [T ifpofitio: implici, d mo cóxinens: puoiies wig ink) ele- &hoc ere. mentorü . gd autem mouetur non qfi mouct in continente fed circa quiefc&s ali 1ofrinftt quod tfi, eft illud, cuius motus n6 ia c. «5. eft per accidens extrinfecus à natu- En & i: 1 L osnd maris baceft dió corporis torus: ET Liber Quartus A& "hoc. accidit. i quibufds COf- eni jua fant lo- €0, quia cÓrinentur ab alijseft p ac dens. fm hoc igitur eft imelligen plo Ale. dusifte locus,vt mihi vf. Alex. vero opinatur e» fphera flellarum fixa- 1mm non. re dici hod inioné Ari.dicit.n.g nó €1 loco, nifi co mó,quo m Af mou fé,neq; aecisnedt parus, Deci egonca anloco. & verificaripfam non moueri per fe, TRA da forumynt |ui- s dem.qfüi non mutat locam fs » Tem » quia non funr diuifz. toco Acqua fonum &eft quiecfs . & fimiliter dicit o noo mouetur p. accidens.illud.n. qd mouetur p ac- accidens, nifi quia mots totius cft perfe. & (militer non eftin adu, uia pó funt diflin&te, neq; in po- RD cuia manquá dispar rum & pp hoc dicit precife non eft translato X dict non etimpof- qf non acapitur in definitione corpo C ris nen; torpusin definitonc lodi. Etc locus, qui eft finis, eft in con- mus,ponatur q non- neceffi- Ate C0! is S frin loco, nne de bow» pri rad feaut per accidés ? [operis enini ir ipid 2ccidens,non ciit in loco, &, ci n5 an mo- cur ni sr g lanh it de neceífirate motus, & votum hoc eftimpofbie 143 Vt autem dictum eft,alia qui, D demfunt in be potétiam , alia verofmactü. HA I pressi dd tid, qi eft (imilium partiü , $m po^ tentiam in loco partes funt: ci veroftparata quidem funt, tan gütaüt fe, vtaceruus ,$m a&ü. Et res ficut diximme, alia font 3n loce potentia, C7* alia fnnt inlo co atl. Cum igitur illud, quod eff confanilium partium, fuerit con- fimi, partes enm in potentia funt y. An loco , donec cum feparevtur fed. runt contingentes ,'Yt acerum i locoin atfu Cum declarauit p quedam cor- 44 pora funtt loco. icntillaex- traque said tors continens, funtiloco, quia. eo t in loco hec eft difpofi- do conporis totius mundi,& qued füntin oco peraccidés vilud, 3d mouctur circulariter, inoxpit dlarare& o quzdam attribuuntur. loco tiay&c actu & di xit: Leres, cur iximus, &c.i.qi P corporum aliud eft in iain loc, pis efe in ipfoinadu, &caliudet Ia locom Dd. Cá igitur. ra &c.i jue fü in loco ia pora fume pa corporis continui confimiliü par- tium, dum fuerit continuum, v.g. aqua: &,cum parres illius feparad- tur, & diuidütur abinuicem, etitin. loco in au. Et in iflo fermone eft ordo przpofterus . & deber fic legi. incurerunt in €o inactu , fed crunt contingentes. ficut accruus, & intendit, be &qu Phyficorum € ditcis vteontingftur , & eritlocus. eorum vnum, vt aceruus tritici.cor pus.n.confimilium partium , dum. Yon diuiditurpartes cius funt in lo €o in potentia,& cü diuiditur, tunc partes eius füntf loco in actu.fi igi tur feparanf partes corum;ciuntin. docs diuerfis actu,& fi non feparan. tur, fed erunt contangentes, erunt in vnolocoin actu, & tc erütqua. fi medium inter illud, qd eft in po- tentia pura, & actum purum.& in- tendebat declarare per hoc, qp to- tum non eft in loco atu, aut poté- tia, & fimiliter ccelum . H Atqgaliaquidem perfe. vto£ Corpus, autfm latione , aut fm. augmertü mobile, perfealicu^ biexiftit. Coelum aüt, ficut di, €um ít, nó eftalicubi totum, neg vlloinloco eftfiquide nul Tum corpus ipfum continet: in quoautem mouetur , hocet lo^ cus eft partib?.altera.n. partiü mw ,mneft in "ybi feci E. ysiiec diuina ipe mon contineatur à cerpere emnme: Jed fecundum quod monetur , fe. eundum boc partes eim babentlo eum. partes.n.eiwe funt in[cpara- iles. abimicem . Et quadam per. accidens v g.anima,C" coli par fes n.aliquo modo emnes fnnt inlo e. continent qua[dans. circulariter. et ideo pars mouetur im i Tiam yere rd 18 ali Jj. bec.m.efl vbi, L eft in [e aliquid yes" indiget aliquo. alio quad extra illud e 56" qud. continet illnd . 7^ men eff aliquid preter totum , C9 "yniner [um ex. ira tetum. Cum diuifit illud gd eftin loco, 4$ in a&á, & potentiam, ité di As &ce alteri adheres eft, Alia verofm Yi sittlo accidens, vtafa,& coelum. par^ din. tes.n. [loco quodammodo o£s videre illud in pet fe, & p accidens, &cdixicErétquedam prr (e Act corpora mobilia fantin funt.in circulum.n.cótinetalia aliam .idcirco mouetur quide circulariterfolü qd fur(um eft, J Totum aüt nonalicubi eft, qd «n.alicubi eft, & ipfum aliquid eft, G adhucaliud aliquid effe oportet prater hoc, in quo fit, qi continet, preterautem vni^ uerfum ac totü nihil extraeft, Et etiam quedam "n oue ntm omne corps, moue pe ficundurm translatienem, aue fecundum augmentum , ef) per [e dn alique Yb-Et ceclnm,ficut dixi quzdam loco per fe,& fünt illaque mouen- tur m iectam mádadont, aut fm. augmenrum.illa.n. quc mouentur his aodbuscontinctttrab aliquo alio extrinfcco, cá fint naturaliter. terminata,non terminantia, Et, c declarauitét hanc propofitioné,di- ecnté pofa'corpora, extra qua eft aliquid,funti loco pfe, pofuit alil, & ct qp ccclum non continetab ali juo corpore ofno, & ifta propó dc- darabitar roprie in X Mü- lum nó efttloco per fe: fm totü,Lorbis, qui moucf motu diur- no fm totá . & hoc imendcbes e Lcestee. do:& conclufit in fcda. ttem e Liber Quartus A dixit: Etcoclum ficut diximus, &c. ifle.n. fermo continet conclufioné, & vná propónem.Et forte intendit. P hoc,p dixitnó cft in vbi,neq; eft 1n loco id£:& erát nofafynonyma: & ralis doctrina vfitatur ad expofi- tiócs Et quia quedá pautes cius có- tinenfab aliquo exrnfecoyexcepit hoc,& dixit (ed fm q mouent, &c. j fed fm qp partes cius mouentur, parteseius cótinent fe adinuic£, d£ qp parcscius funt in loco fimplt.& eftintlligendá q, licet fint mpl in loco, tn hoc eíteis per accidens fphzra.n.nó eft innata moueri in B fphzra,& vlt in continentc. & non eft ita de illo,gd mouetur motu re &o.mobilium igitur quedam funt inloco vero, quzdá füntin loco p 2ccidens,vt col accidentia, funtin loco, quia fübiectum *aL pex. eftin loco. &* prope iftum mo- dum diamus colum cft in loco accidens, quia aliqua parseius Es in e edam d illor,quz fantin loco veroquzdam fünt per £,& funtillaquz mouentur motu re&lo, & funt p accidens quzdá , & fant fj &xlefles contentz : fi ofs fphexa oxleilis prxter primá, d habet motum proprium,eít coni ta. &, cum induxit modum rum, quz funt in loco per fe , dit Et quedá per accidés.v.g.ala & ca-- lumj.qfi afa PE inloco, qua fub- ic&tum cius qd us, eft in lo- €o.& colum ét fm ttim elt ín lo- «o, quia cétrá eius eft f loco. Et ifti funt duo modi cius, qd eft p accíis, fattribuere accident rei illud, gd arribuitur miautacribuse toüil ludgd attribuitur parti.D.d.partes Eee inloco paccsfm. vero 144 eius fant in loto vero.(d&.n.coati- D nentquaídam circulanter. Et dixit hocquia vltimusorbis, qui. bp prie motü diurná,fiue fucrit f Tusfiue alius n5 debet habere mo- propri, prever diurnum , Et di- xit quodammodo qi hoc eft acci densei, cá corpus cxlefte nó eftin. natum vt it, contencá, fed cótinés, D.d. & ideo pars mouetur circula- ruet. &intendit. »parté mundi feft tori ea npe ifla pars efLin loco p accidens. * -n.nó eft in loco p fe, neq; p acis, n6 habet motí p fe. Etió dixit, To t vero non eft in aliquo vbi.& in- E: tendit per totíi, toti mundfi . & di- xit in aliquo,vt concludat effentia- liter, & accidentaliter.&.q d.totum. vero non eft oIno in vbi. neq; pfe neq, p accüis.D.d.qfi hoc vbi &c.i, id.n.gd éin loco,E1 fe aliquid,& in digesliquo alio cótinente ipfum, fedextra totum nihil cft continés ipm: qi hoc nomé rotum figni- cat gp extra ipfum non eft corpus aliquod omnino. & hoc manifeítá eft. Et debes fcire o Auic.opinatur Aule. opi- qp corpus ccclefte nó eft in loco, ne pui que per (e. neq; per accidás. dicit.n. P^ tÉ- quód morus rotundi nó eft tranf- P: loco latio, fed motusiin fitu, & n6 elt ne neq; pec ecflarium in motu fccundá fitum, fenex » vtfitin loco,Et hoc eft córra Arift. 256hsui & contra verum. Primo quidem, ,, ph ch. juoniam in fitu non eft motus vt 85.mpro lararum eftin quinto.Etetiam, basooni- qi locus eft prior lita, & acceprus id At in definiti&e cius. quomodo igitur habebitaliquem fitum, & non ha- bebit locum ? Et etiam manifeftd. elt per (e quód motus fphzrz eft translatio,& tráflatio eft in loco.& hoc manifeítá cft in fuis partibus qm Phyficorum qf mutantlocuta : tota vero (phe fánon muratlocur , vt exifhima- ins ip ferae locam rund LIS irá mutat ie non fm fübiectum,vt de- elarabit in illo loco. Et exiftimauit dni mom Bi mutas locuni in forma,nó in fal motus EU CRIT stus cia bonterá cent excon- Ucxo perfecta rotunditans ad con- exi rotunditatisicl cón- ida in puulza conneta, ri perfe&t: conue ads c rotmdditans, Eft if vnd fecundum fübic&um, non fm for- nam, & ideo cranslado isro tundi fm totum circa toi uia mutatur de áu in (itum , eftaliud Ap Elo pend ini| itu. Et hoc i; i: Aui Ci deco- pepe it. Et mouit. T3536 A9 ipfum ad di hoc, quod di- " — mtAlezanporbis flellarus non eft quód non eft tranflatio . & hoc 109m nihileft. , Etpropter hocomniain coe Jo funt. ccelum.n. ipfum totum. foraffeeft, ERautem mE lum, fed coeli qui. viti, musf. & gens mobilecorpus terminus quiefcens , & ob hoc terra quidem inaqua eft, hac veroinacre,hicautemin gthe^ re, & ther, in coelo, ceefum au K. tem non amplius inalio eft, Eb propter boc omnia erunt im tetlo "videtur enim quod cali efl totum . Rt clum non efl in loco , fid diquid ex celo," eft vltimió ein contangts cor pus, qued babet moueri, C7" ideo terra efh in aqua, €7 Aqua in aere , C7 aer in atbe- re C ether incelo , celum'ves romn eft in oliqiu alio. " ia (unc *4€ Laus i e: irí codo. & ipfe induxit cóclufion& tantá, cá dixit: Et propter hocofa erunt in ccelo & conucrfionemi ma. oris propofitionis, cum dixit videf i enim q colum eft quia conuerfio eius eft manifefta, & minor Rropoliio ef manila & dixit vi quia declarábitur, qfi declarabitur p extra ecclum nó eft aliquod corp omnino. D.d.Et celum non eft &c. & intédit vltimum cont concauü Delia luno quod cbtideri net ignem . et jntédit per corpus,quod habet mo- loco, cauumorbislunze. & dixit hoc, ne enftimetur qp locus fit &qg Docum£- exlum non eftlocus nifi fm qp c5- er^, tinet, Etint etiam per hoc rz eft vi- declarare gr illud , quod eft dictum má a4,lo in definitione loa inueni effe con c^ a4 Vide uentensin quatuor clernendis Tr ic aris 2.0. ficut dmt, inuenitur in vltfo vicimuns juz,& aqua in vltimo aéris,& acr ignis, loce elim, vt tur in Colo & Rnis vide Mundo,ftin vltimo ignis, ignis r4é. arcas in vlimo orbus. fed poi Folio, Liber Quartus tfterifis noo mani- A i pe ooss deca Wo exi Mrd Smiles hood dixi eve lí vero non eft in aliquo, declarabitur: Clo, & Mundo. Solpantwr dubiacirca effe Loci, Cv notifs catur: ein i homes en feiessemáimi ici baberi pit torb mo. ni .C«1o. * Y m aut£ ex his pom récdubiationes om * 2 nesfoluétur, fl hoc mó dicaflocus. Neg.n, flmulaug- mentarin: locum,negy puncti effe locum, neqy duo cor Porain eodelooo, neg fpatium d effe corporei. corpus.n.€ snedium loci quoduis, fed non fpatium corporis, Et eft locus slicubi,nó autem vtinloco,fed vremisusinuminem nie, ei? locoé f mobile corp?. ari ef eft ex boc , ci le- co diat bu rino, quid sii qà eer didam Nan. dime P Jequbd dimuid nes axgiatr per c augmentum citu, in que cff neque "ve pitt fit pow, nea, deiode pelofnt in ende cs nag wo ew ft dimenf aliqua cerporalu, freut eft. finie m fimto. qumam d Ind, quid eft meer locum efl , cor- pe puidius acr ind corpora . - Loc vere eft in Mmesare der d » [ed fe eundum quod efÉ foni |uesipini ri epu , quá baber doli i pon conn. €, nif 145 Cum promifit dare de&nirion£ D loc cóuenientéolbus pripcipijsin 47 o uenüsinlomAt per quá difiolnan- tut oés qÓfics accidétes: Incce- pitdeclarare quomodo » diflian- tur quzftiones pi ex hac de- definitione , & dixit : Et declaratü EC TU T A [ó: res con inen i laubfex hac. ne. Dincorit difibluere Vnam illa po vcr : Non.n.eft ne- |uxflio dicens, qp & omne corpus eft 1 loco , & in omni lec veftcoi neceffe eft qfi corp* » augetur, vt. augestorserquo fequitlocíi effe; finitionem.qffi locus, fecüdd qj cft finisacadit ei augmentum per ác- dé, vici eoe d Rr füntfaalis, Spin &aeris.& q6 cringi d up. mento (quit vt fit corpus.qfi hoc. non. ud |ni£, nifi Mi nett perfe. dein iam qbné, cd &di- dr eee: betlocum,. eit vc fu] esha- p habeat habeatlocum, &, fi (u, betlocó, neceffe eft vc. Iocteseh linea, »ümilie pictus zen coningits ui oaadbesie- bus erb locum eorpons ele vi mum continens non contingit hec quzítio. D. induxit Tertiam que ftionem, & dixit icis ende loc cita quiin nentibus iones, & fer- T moni ur im Phyficorum G qf& mutantlocuta: tota vero phe fá non mutat locum , vt exifima- tur: Et Anit.declarat in vltirtio fex. gor. ny fpharra murat locum fecundi formam,non fm fübiestum,vt de- elarabit in illo loco. Et exiftimauic re, & ather,in celo, celum au K. tem non amplius in alio eft. Eb propter boc mnia erunt im. atlo "videtur enims quod cerli efl totum . Et clum nom efl in loco , Anice.q mos, qui matar locuni. éd diquud ex elc ef Yltiomis in forma;nó in fü motus &ndgo pet fond boc gli & intelli - tund: fm totum circa rotaliarem. &Etti,eft mutatio loci fm formam €iusnon fm fübie&tum.&,quia ifti translation: accidit diuerfitas fitus, ÍRtus totius fphzrz ad votum cert trum, vocauitipfüm Auic.fitualé, & dicere motum c£ fitualem , qui mutatur de fituin firum , eft aliud ipi i Eth ignem Aui inij itu. p i: Aui €& dere- cen, aut vitiofe: cc Ermou L^ ipfim ad deendum hoc, quod di aibeope Doeqepersatias, 1 » jut » Vg: quódilte moni noncit in eint contangts cor pus, duod babet moueri. C7" ideo terra efl in aqua, €7 Aqua in aere , Cy* aer im. re Cr eter incalo , celum Yes romn eft in aliqie alio. Quoniam omnia füntin toto : & totum eft ocelum : ergo ofa erüít. Dx for- in coo. & ipfe induxit cóclufion& tantü, cü dixit : Et propter hocofa eruntin ccelo, & conuctfionem ma soris propofidionis, cum dixit videf enim à clum eft totd. &fecit hoc, quia conuerfio cius eft manifefta, & minor itio eft manifefta . & dixit videcur, qnia declarábitur, $i declarabitur p extra celum nó eft aliquod omnino, D.d.Et. exlum non eft. &c. & intédit per vitimum contangens concau(i orbislunc quod cóunet ignem . et insidit per corpusquod haber mo- m & intendit,vt mihi vf, M. qd haber mouen adillud ad con- loco, cauum orbis luna. & dixit hoc, ne &quód non eft tranflatio, & hoc 100m nibileft. , Etpropter hocomniain coe Jo funt. ccelum.n. ipfum totum fortaffe e(t. Eftautem locus n6 «xxlum,fed cceli quiddam, viti» emusf. & tágens mobilecorpus terminus quiefcens , & ob hoc terra quidem inaqua eft, hzc veroinace, hicautem in gthe/ enftimetur locus fit o & Dom. clum non eftlocus nift qpc5- "oce tinet. Et ini etiam. OC rz eft vii deciacare illod, quodeft itum má alis in definitione loc inuenif efle con c* 14 vid- ventens in quatuor elementis, ter jode» 2.0. ficut dnt, inuenitur in vltfo vitimum aquzy& aqua in vltimo aeris, aer ignis, loce éuam, vt in Codlo,& Een Mundoj;eftin vltimo ignis,& i aiio orba d polit ta Lic, 4 t^ pofitione, ioc, ilium per 266924 s fimiliter hoc,gd dixit, ccr vero yiffa.c see ss Liber Quartus A poft eftexiftis non mani- nec . non eft in aliquo, declarabiturin Calo, & Mundo. Solnemtwr dubia circa effe Loci, C netifi cator quidper cia defonitionem ip natur á moli lici haberi pot torio fhRhebqwiHi CA 10. c0 Anifeftum auté ex his qe & dubitationes om^ * 2 nesfoluétur, fl hoc mó dicaflocus, Negs.n. flmulaug^ y mentanini locum, neg. punciieffe locum, nep duo cor porain eodéloco, neg fpatium aliqd effecorporeii. corpus.n.€ snedium loci quoduis, fed non fpatium corporis. Et eft locus alicubi,nó autem vtin loco, fed Vue mppeDE oé qd &flocoé 6 mobile corp?. a iclarai dex boc , cilo- es dicatur boc modo , quod scs 4o Je quid aliquid nes, augtaner per. yreque m fnite. quond mà en.ne ens eff in loco, fed corpus , qued babet moueri . 145 Cum promifit dare defnition£ D lod c6uenient£ ofbus principijsin 47 sensn loto erquá ifloluan- tut oés qÓnies accidétes in eojincce- pit declarare quomodo difodusa- tur quzítioncs predicte cx hac de- definitione , & dixit : Et declarat Pridie ls qon amens iei: óncs contingentes Prloco dilolubfez hac ino- ne.D.inccpit difloluere Vnam illa mm qónls &cduric Non neftnec i. qfi quxflio dicens, qp omne corpus eft f loco, € in omni Joc eteorpus neci eft qfi cor angetur, vtlocus augeatur, ez quo E. fequi£locfi efle corpus.ifta.n. quz- ftio diffoluitur hoc mó pet hác de- finitionem.qff locus, fecüdi qj cft finis.accidit ei augmentum per ác- cde ecd cm dl hisce pori d funt &clis paffionis, Caqug & acris, & qó cótingit, qfi ponatur augeri eflencialiter vt ex luo au; menro fequit vt fit corpus.qífi hoc non quit, nifi angmenrl iust perfe. ded Aliam jóné , & di- Xit:neq; vr punctus. locum. Aelio diens, jii, fi corpus ha- betlocum, eil vc fuperficies. cies ha- F inca habeat loci sf linca, milies plius. 1fla.n. funt proportionalia . hoc.n. non contingit, nifi ponentibus lo- cum corpons efe corpus , ponen- ibus verb locum eorporis ele vii mui continens non contingit hec queo D. index Tenis que jonem, & dixit neq; duo corpora erütin eodem loco. lita quito non contingit é, nifi ponentibus locum effe aes di fiones, & fer- Phyí.cicó.Auet. T moni Phyficorum G moni dicenti qii quemadmodum. locus puncti cft páctus,& locus (ü- pec ett fup continge fet vtlocus corporis fit corpus . nenibusvero ipfum ei lómum *ontinens non contingit hzc qua-- fbio.D. indurit Quartam quafti n£, & dixit neq; vt fit nobisaliqua. dimenfio 1n finito . illud.n. inter locum,&c.i. & non contingit. nobis vt locus fit dimenfio, quc eft inser vltima, illud.n.gd eft fiet vlt ma apud nos, femper in co cftali- corpus non dimenfio abílracta à re . & fic non contingit no- H bis fm hácpofitionem vt locus in- oc £in digeatloco.qífi locus apud nos, fm Wnirdcip eT d £inlo id eftin fm qp füper- SAEI? ficeseltin corpore ideo hó con- fupfici- cediturg; omneensefi in loco. & bd hocintédeba, cum dixit Locus eft ' invbi, non fm geftin loco/fed fe- cundum q eft finis in finito.i.Szctf dicitur locum cfle in vbi, nó eft fm. qpeftin loco/fed fm q dicit: in fi-- nequi eft vna füperficiesaur fu) fias plureseffe 1 finito , cuius funt. füperficies.D.d.nó.n. omneens eft in locoji.fed quzdam entia funrin Y übic&oCacadentia,& quedam in. loco findiidua fübítantiz : & di- xit fed corpus quod habet moueri, fcorp*ma ad. excpicidd T corpus mathema- themau- ticum quod non eftin loco;nifi fe- Site. cundum imaginationem . cidiima — Erferturigiturad fuü ipfius doc locü vnumquodg rónabiliter. eel qd.n.confequenter et, & tágit Parco, nó vi, congeneü eft. atqj fimul 76. adnatafpasfibilia funt: qug ve^ rofetanguntpasfiua, & actiua funtadinuice , Et manet igitur eé jore. natura oéin proprio loco, vni, K quodg nó irrationabiliter,ete nim parshec in totoloco, vt di uifibilis psad totü eft: v.c ad moutataliquis parté,autaeris, Et rele "ynumqueda, corper transfertur ad eunde locum.oz.n. Sf uod efl confequens aliquod, et co fangens ipfum, ni eft Violente ni '€neum cu eo. cumigitur ifia pl ex es, quod. yii b agent in fe adinuie, C7" cum fue- TIME contangentia, agent in [e ad- y. inuicem ,ant patientur à [cmuice. Et qualibet reri naturalyü quie- féit in loco fibs proprio. e7* boc re- Gum eil , cum pars eti quiecit 3n toto . C7" illnd, quod eff 1n loco , dipofitio eim efl , ficut difpofitio pertis divifa ad'yomer um .'v. g.. cum. aliquis motor mouerit par- tem Aque , 7" aeris . Cum dixit qpex hac definitione 4$ difloluuntur queftiones acadentes in loco, incepit declarare &epex il M lispót homo dare caufam , ex qua vnumquodq; corporum habet jp- prielocum proprium ex locis natu ralibus & qp qui dicitlocá effe ina- nenon poteit dare cám cius, quod apparet ex diuerfitate fpecierum lo €i propter diuerfitatem fpecierum. corporum, & dixit: Et recte, &c i. &,cum locus fit vltimum corporis eonanens locatum , rectum cft ve vnumquodque corporum transfe- ratur ad locum proprium, cí tráf- fcrtur ad vltimum corporis ibi pro prij- Liber Quartus À prij. 2 omne.n. dite turaliter ad vlamd alterius corpo- punt ris donec tangat ipfum,& illud cor pusad gd mouctur,eft vnigencum. mouctur na vümidal- teri? cor-. Cfi co. b caufa gitur in hoc, qd cor. pods do-- pora mouétur ad loca propria , eft, 3e: UP quia vltimum corporis cótinentis illud &i- do V. Tid. cóuenit cái vlumo rer more. & hoc adgi mo x inuenifi vacuo. zTvacuon.nó uc, vnife eft natura, neq; vni; ; di- sei ES uerb Ethocin am die Lc. j«, omne.n.quod eft confequens , c. ibi vide 1.0€.n.quod moucf ad aliquid na- a.c. 69. turaliter,non violente,doncc occur. bicamo racilii, eft vnigenet cü eo. & quia, p mobilia vident! moueri ad vltimá civi. ,. continentis: & omne , qd mouerur ecij" ad aliquid naturaliter ,€ vnigenet elnvacuo cum co: vltimum igitur neceflario ftiv cft vnigencum. & fic in quolibet vl fr aa umo concauo elementorum , Cp Siren aqua mouetur ctiam ad vltimum pn. j6.& aerisquando aqua fuerit in fuo lo- de co mundi, aut in aliquo lo co violéte.D.d. cum igitur illa, &c. fuerit có. d. .1.c igitur res vnigenez fucrint. mrnó- connnuz. non aguntin feadinui- Eire 34 cem: &cum fucrint cóiguzs agüt Woice:& in feadinuicem.D.d. Etquelibet re osguz, Tum , &c. S ifte fermo nititur dare C cim quietis corporá in fuis vbi na. in fe turalibusex defininióe loc, ficut de finiict- diterillo cám motionis corporum degen. ie, ad füa vbi naturalia . & fermo fic €; 544€. cÓponitur.Corpus in corporc con- 7 Pci omes ipfam dt ficut. pus diuifaà toto continuo:& omnis pars diuifa à toto continuo figitur. quando o5 tinuatur cá toto, quie(cir apud ip fum,v.g.pars aque diuifa , qi mo- uetur ad vniucrlüm aque, & conti- tinuatur cum co; fequitur ex hoc vtcorpus locatum figatur in loco, fccundum qp ft pars illius. 146 Et nititét p hüc fermoné dare cim D quietis naturalis,& vlfs, cum cá in quiete cft eadé cí, quz in motu, & eft fimilitudo que eftin cótinente, & duxit difpó eiuseft ficut difpo- fitio partis diuife,&c.quia locacum. quando tangit corpus continens ip fum,non copulatur cum co,& fimi litudo inter illa eft vnigencitas. Sicaüt& aer fehétad aquá, vtmateria.n, illud aute forma, aqua quidem,materia aeris eft, aer vero veluti actus gdá illius, náaqua potentiaaer eft,aer aüt p potétia aquaalio mó, Determi nandü aüt eft dchis pofterius. fed pp teporisopportunitatem neceíic fuit dixiffe, in manifefte. aüt nuncdictü tüc erit manife, ftius.Si igituride eft materia,et actus(eft.n.aqua ambo,fed hoc dé potentiajillud vero a&u)fe habebit vt vtiqs ps quodámó ad totü.quapp & his tact*?é.co pulatio aüt, ci ambo actu vni facta fuerunt, Et de loco qdc && qpeít, & quid eft dictum eft, Et nidetur etiam, quod collatio Y denis fm eft quafi mate. kind [| forma.aqua auté eff anqua; materia aeri aer yero eft tanquam alique atm ilims.aqua. nef im potentia aer, aer vero eft im. potentia qua alio ma . Et boc determinandum eft in poffremo fed necefcitas cogit ad dicendum. Joc, in boc loco. fi igitur fermo mn fft manifefine in boc loco , ilie erit manfeftw . T (ij Cnm Phyficorum G ckigitir ide fuerit materia , C poi se iiu éd illnd eft im petttia,et boc (ecun fo redi quite fe LÀ mo apud te- pesci viri iini et fiit cotima mw "M 4m- le rni in ati. Htec igitur fit di- Gum deloco fiefl,eo" quid ef, 49 . Niiturf hoc (érmone dare cau- fam in hoc cótentfi eft fimile c5 a Chégi tinent digt.n. q» à contentfi ita fe irafeb& habetad continés ficut materia ad ^. icitur per contincs,&, quia hoc Capit Pera a memi i poches [d pe endirit Et vt Aci. & videf p aqua pne eft fimilis materie, & aer efl milis cicpettz forma. & pp hanc fimilitudiné al- EE rmremiuirdginn D materia. .b t ert quia onlnens conrentü funt in. Ace Stu S forma, & materia non funt 3» — inactu/, vua, perfe. contin&sigi vorand tur, & contentum affimilantur par ti,& toti quodammodo,& materie, ak & & formz quodammodo, Et , quia Mer vuunque EquaG maria requi: &formá. vtrunq;.n elementorá vicinorü eft Lilo in potentia reliquum: & fuerit poft PPottis, fm qp altcrum eft quafi materia f s aqua fonat » &aleerum quafi forma, aer, it declarare pon tentia mon dt ins eodem mad » Eid E disitaqua neltin porruda ae, 5. crea. &c.i. &dixim' jug é mate Ero fiaaens,cqa aquà £*ef(aT pota. Gra fa primit" , & pría intérione vt fitaer, e. aer vero quafi £1 porétia pp formá aer, tar ve t0 d! porca pp orm: »oétpod materic.& quafi cà in hoc cíl, quia. sereft quafi pfedio aquz , & ignis K sra d Euh inés eft ius na pef c5tento ectidi hoc. & é alteri eft mime d [uafi priuatio, &alerá quafi fofa, mnievido Ail quat generatio) alui 607 Me- |uafi corruptio. &, quia ofa ifta nó vif cóGfe. fnr maniffta T hoc oco, dixit: Ec. Licoen- determinádá eft hoc in poflemo , d Cóin£s &c.i.& hoogd diximusyy ctinens nobilius € cft quai forma, & content(i quafi css» & matcrianó eft manifc(t in hoclo ed x chuc pro cófié etd tiquoufa; : js CL ri quaf Carli, & Mundi. D.d. C igitur idé fos kal- fuerit materia, &, vult deddarare Ea iftum femonem q alter c£ quafi ger q matexi2m,& alterum quafi forms, L fici edere vralerü fit ficut ped pars alterum quafi rotítalio m6 P viditum eft fopcrius A dixi: Cl Porn igitur idé, &c.i.eum igitur id£.v.g. de 4. co aqua fuerit compofitd cx mareria , t.c. 4.5 & forma i vrrung;.n.dicituraqua , |fà materia d£ aqua im potentia, Sc Semadr aqua in adu : manifelt eft € masecia cft tanq pars.& for sME die ma tang totfi . gff hoc nomen bt dicitur de parte in potéuia, S de to-. cj. coute. t in a£ty. & cum ifla fi difpó có- 7.me.c&. tinentis de contento, manifeitá eft 1. qp continens ita (e habet de. congé- 30, ficut pars de toto . ceft etiam. juafi alia caufa in fimilirudine, M haer ia D. aie hecdie (unt contangentia, &c.idell &,quia ifta habét[Padinticem ficat pas, & votum . ideo funt conrangentia, & ficut continua, fcilicet continés, & contentum , quando altium. tranfmurabitur in alterum. Hoc igitur fit di&um de efl loci, S cius quiditate, " Liber Quartus A nantecedentium librorum diuiflonibus, vfque ad hunclo^ cum, Auerroem , cui hoc dica^ tum eftopus, in Media eius ex^ pofitione, tanquàm ducem fe cuti fumus: in pofterum vero, cum canpbis e commenta, tio, vé re&tius videbitur, parti, tionesaccommodabimus, 3SYMMA $1CYNDA De Vacuo. aodad Naturalem. 'con9derart. » amu atque afferentium Va-. rali Cap. ER |Odem aüt m6 exifti, ffici conf) IVacuo,! & qüo cft, autquid deloco. nangy fimi! ficu quidem effe, C molem, cuius fufceptiuum eft, cum veto priuatum eft vacuü : tandj idem quidem flt vacuü, Di sir locus: effeautem i rendum £f qid Et [ciendum epertet. ate dem entiers ds V ace boc modo , quo de loco , e perferutari de ipfo quid fec yet^veriá fitnt mm, C77 interi tec In negando es co imádum cít effe Phy. eft, aut efl ficactt habetet incredulitatem , & fidem p ea, 147 mentem ex e.Dicenes.n.ya- D Pd tuum effe ponunt ipfum quafi ali Bere dmm fenis dre retumer quanbca d a cn Jed elfe esrum mon ef idem. Cum compleuit fermon£ de lo- $9 o incorpiti |de Vacuo,& dixit Et. lum Kon (ruta. tion£in ipfo de tnbusinterrogatio nibus de quibus etin Joon vtrum fii laruralis debet 15d deva- cuo, quia cbuenit fm imaginatio- nElocS A motui, ralis naturali bus. & hoc mouit dic£tes ipfum ad hoc credendíi. Et, quia locus eft fi- milis vacuo : vacuur.n. apud dicé tes ipfum eflc locns finecorpo- re: ster illa eft ppinquitis & ita inüenirusin lib,, lib. aitnfo innenimus qp inert illaeft ditania in Ari ico aítin (criptu. 1a cÓueniunt. inquitas,& d:ft& tia. & forte € ertor fcriptoris: & for- teditiiact quia alert efl ver &aleriet mpm? niquid fi& vtrum fiti.& pícrutari e. [uid fignificathoc nomen Sis Yacuá , |f quid eft Trerrogarur ad. di; qb 1 tionem nominis, €in ferro io precedir interco ^ ganoné de vtt (itin ineenogario- 4, rg, & iflaint nibus fimplicibus.ini tio aüt c, 5. quid fit, que fterrogat dc cius dc- tione , eit poft interrogationé P Jj, Yuü.& ideo intorpit ab interroga- tione per quid fit,& poft induxitin terrogationé per vtrum, & dixit & perícrumari &c.i. vtr fit, aut nó fit, T.dipo& Phyficorum € &fi fito cft. Etfortein hoc fer- monccítordo fpofterusita,g lega tur fic.&oporrt primo perfcrutan de vacuo, vtrá fitaut non , & fi fit, quid fit, & quale fit. D.d. Dicentes -n.vacuum,&t.hic dat caufam , » quam oportet Naturalem confy. fare de vacuo.& eft,qif dicentes va. cuum effe,credunt ipfum effe,ficut. locus& vas: &,cum aligd corp? eft in eojeft pleniiz&, cá care illo cor- pore,cft vacui, ita, qp cótingit iftis, vtlocus,& plenum, & vacuum fint. idem fm fübictri diuería fm de fimtionem (scu nihil fueriti co, H dicat vacui & ecónatio-he.n.duz difpofitióes funt oppofitz,& fi fuc- sit confjderatum in refpedtu eius , qd fübijcitur in eo dicetur locus.cá igitur duxit idem, intendit fm füb- Hicfamit icctum. D.d. fed efle corum nó eft aliqua c£ idem, id eft fm definition£. vacui ui enim, & locus funt idem fecádum ne diftin- fübiectum , & duo fecundum defi- a, Idéf- nitionem . fioc Inc 2. deaía, ipere autem oportet con^ Multi fyderationécapientes, & ea, à 1fra.c. 6i. dicuntaffirmanteseffe, & rur^ Ses». fusquedicunt nonaffirmantes 4. Bc ap ir «in — effe, ettertiocóesopinioncsde 1 ipfis. Alij igitur monftrare ten^ tantes qp non eft, non qd hoies voluntdicere vacuum , hoc re Sorge »fed peccantes dicunt, vt Anaxagoras, etqui hoc mó redarguunt. demonftrant.n. c aliquid eftaer , ftricte ligantes vtres,demonftrantesq qp fortis eftaer, acaccipientesin Clepfy dris. Álij autem homines vo^ lunt vacuum effe fpatiü,in quo nullum cftcorpus fenfibile, Et epertet n penere principri K. eonfjderatims, et narremue quid. dicunt in boc opinantes ipfum e£ , et quid dicunt ét opinantes ipfum mn effe , ey gres cognitas ines. Dicam igitur quod ili , qui ni- tuntur probare ip[um non e|[e , 00 contradicunt ei, quod bomines in- tendunt per boc mmen'vacui, fed €i, qued ipfi intendunt per hoc no- men peccádo, vt /naxa, qui iuit fia Via im contradi£lione : probat -natrt effe aliquid per capreffionz "ris inflati , C7 vident per boc , quod aer babet "'nrtutem, C7" per smlufionem eime in infirumentis , 4u« dicuntur Cantaplore. Holes "yero intendunt , cum. dicunt Ya- cwm, dimenfionem,in qua no eft corpua [enfibile omnino . uia principium perferutarióis $1. Niall di imponere fermoncs Pudpiüp diale&icos fermonib? demfatiuis, ni nas € & fermoncs corum,qui ponunt va ipnere xuum, & qui deftruunt ipfum iunt tales, & maxime fermoncs corum , fermones qui ponunt ipfum, dixit:Et oportet Or nios ponere, &c.i.X ponam" primo pibus de- petícrutanonem de fuo efle per pri mtariws. ma cognita, qua naturaliter habe- Id£üup. musin ipfo. Deinde incapit dicere ^ 4 Tneseorum, qui negant ipfum cé, & accufàt cos, quia non contradi- xeruntciCo) fignificat hoc nomca. "vacuum, ita quód conuadictio eo- rum effet contradictio vfis,fed con tradixerunt contradictione parncu lari :quód quidam eorá exillima- crunt vacuum cfle, & cít aer inui- fibilis. m $1 Liber Quartus A fibilis.& hoc intendebat,cum dixit S non cónadixcrunt, &c.i.quoniá non cótradixerunt vi, qd fignificat hocnomen vacuum , vtoporeet in. Ted contradixerunt intentioni parti €ulaii , quam ipfiintellexerunt per. hoc nomen vacuum;autopinaban tar ipfum effe vacuum, facerem. & hoc, ficut d. quia exprimebát vetes inflatos, doncc fentiarur per ta&t exitus aeris ab eis. & declarabant p. hocqaer non eft vacuum, fed coi- fimiliter faciebant de introi- tu acnsin Cátaploris.hoc n. inflru. mentíi,qá fuperius clauditur , non fluxst aqua ab iferiori& cü fuperius aperitur fluit:& hoc acadir necefía rio ex introitu. eis tipfuminftr métü. qfi aqua exit ab eo,nó. semanet vacuum, ed fcoditaer. &hoc«d dicungnon deftruit natu fà vacu:, (ed deítruit folmodo vt. 22 vacuum. c dicens vacufi efie t dicere ifperfüm I corpo- Des, non pacatum abe d d laris. Deinde induxit defaiptioné vacui apud dicentes ipfüm elle, cui C debetrefifb & dixit Homines vero intendunt, &c.& intendit homines dic£tes vacuum cfle, & dixit corpus N52 dfia fenfibile ad excipiédum corpus ma Iereni themadcum. noo.n.eítdiferentia. zbema inter vacuum , & corpus mathema Sic, cam ücum, cum vtrunque fint tres di- mp n suenfiones abílzatz: à materia. us fón a pensi M aür omne, qd P có, fb corpus dicütjin quo oí^ Xu. €. no nihil et, illud effe vacuum. quapropter plenü aere vacuü cfc, Non igitur hocoportet de. w 148 móftrate,cp eftaliquid aer, fed D «p nó eft fpatiü aliud dcorpori^ bus,autfeparabile, autactu exi ftes,quod diuidit o£ corpus, vt fitnon continuum : queadmo^ dum dicüt Democritus, et Leu cippus,etalij multi Phyfiologo rü. autetfi gd eftextra vniuer^ fum corpus, exiftescótinuum, Et, quia opinabaser quod oc ens efl cerps, dixerit quod id, in que nibil efl omnino illud eff vacuum. €^ ideo videbant quod illudjqud. eft plenum aere efl Yacuum. Nen E, iiw eportet declarare aer£ e[fe quid , [ed eportet declerare , qubd nulla efl bic damenfio preter. jmenjienems cor] fepa- rata neó, exiffés in atn ita, quod mifcétur cum toto cerpere , et erit men continuum: ficut dicit Demeo- eritutet Leucipput, et multi alj,, quà loquantur de Natura nea, eft aliquid extra corpue erf » € iflud cerpie ef continuum . Cum dixit, quód fignificatum 51 buiasnominis faceur m i 9 ipft intédunt, eft diméfio, in qua Aor po- non eit corpus fenfibile , & ifta ex- nentsva- pofitio nominis,licet n fit data ab Qui eri €is, tamé fequiturex verbis eorum, o£ens ei inccpit notficare hoc& dixit: Et, corptld quia opinabantur quód omne ens infa. c eft corpus, etcroe. ideft & quia ifti 7* opinabantur q omne ens eft cor- pus fenfibile intendebant per va- cuum illud, in quo nihil eftomni- oriludia quo nó eft corpus £e uia ponebant ij ium eí 3 T. üij T aliquid Phyficorum G aliquid, & nb priuation£ impii, (ed hei vacuam vt dunt fio.ergo fignificarum buius nomi- nis vacuü fm q ipf intelligunt, eft dimenfio, in qua nó eft corpus fen fibile. & intendit p dimenfioné nes dimenfioncs.D.d.& ideo videbant, &c.i.&quia opinabanfq vacuum. eftillud; quo non eftaliqd fenfi- bile, & acreít infenfibilis , credide- rütgpillaque funt: plena aere, funt. yacua.D.d.Non igitur oportet &c. i&cum fit declaratü fm opinioné eorá, qp fignificatum huius nomi- nis vacu(i apud eos eft dimenfiojin H qua non eítcorpus fenfibile, non oportet volentes contradicere huic opinioni vera cótradictióe declata re acreftaliqd pus fed decla- rare non funt hic dimenfiones p ter dimenfiones corporá exiften - ti in eisneq; fepatatz, fm. opinio né diceutium q vacuü inuemif ex- tra ofa corpora, & per. fe: neq; exi- flentes o&s in actu in corporibus, & fi non feparentá corporibus:fed in nuifà corponbus pur qp nullá cor- is fit continu( in rei veritate, nifi 'm fenfum: fed in oibus corporib* funt foramina plena vacuo, vt De- Y mociitus& Leucippus intendunt , & multi alij loquentiü de Natura . D.d. neq, eft aliquid extra corpus totale &c.i.& fm hoc deftruetur ét opinio dicentium grextra mund vacuum infinitum, & q in cor- pore torius non eft vacuum & inté debat declarare q» cum dellruxetit fignificatum huiusnominis vacuü deftruentur omnes opmiones dicte de vacuo.qui autem vult deftcuere vacuum per hoc, q aer eft corpus , non deftruit nifi vnam opinionem paricularem de vacuo . Hi igiturnon fm portas ad &. problema occurrüt,fed affirmá teseffe magis.dicütautévnum quidem, q morus fm locü non vtig erit. hicautem eft latio, et augmentatio.non.n, videbitur. vtiqu motus effe, fi non fit va^ cuum.plenum.n.non poffe fuf, cipere. fi vero fufcipiat, fintag duoin eodem, continget vtiq á |uotlibet fimul effe corpora. li eftdicere. Si autem contingat hoc,& minim fufcipiet maxi, L mum .multanág parua ipfum magnum eft , quare, fi multa fgustiacoringicin eodem effe, multainzqualia. p Qeon (imadisenmt f- cato [ccundum quo tet. pon Yero eats Vf ferme eum eft inpr dicunt,n. "mo. moti Loc. imj ad fie e ra » pr motos eff translatio, ey" augmen-. tum ,C7 diminutio . exiffimatur. enim quod impofile eft ve fit mo- tus, nifi fit "vacuum. plenum.n.im. pofibile efl recipere aliquid. quo- mam, firecipit y erit poftibile duo corpora e[fe m eodem loco,cv" plu ra quodlibet infimul, no.n. pot ali. qua dicere quod inter bc, et illud efl differentia, propter. quini pet e[fe ficut € dictu.Et ci ita fit, poffü ile eff vt minia reri recipiat ma. xumam , magnym.n. diuditur im zulta Itiamn n, propter quam cefre is. non vtigperit qd dictum eft,nó fa.c6«.7 Liber Quartus ep f eft pofibile ta a fint in edem le copeceft "vt multa inaequalia etrám fint n esdem loco. Cum dixit contradictio eorá, qidieran it vacuum non efle, eft ilis, incepit inducere rónes eo- rum,qui ponunt vacuum efle, & de clarare p rationes corá fünt valde é dixit.Ifti vero,etc.i.qui ruunt vacuum.D d.dicenser au Yern vacuum, fermo corum eft con wenientionj. & rónes corum magis pertinent ad füfficientiam,& appa- B rentiam,D.d.primo vero quia mo- Prima. 1 tus localis non poteft eflc fine va- Antiquo- cuoj.& prima rócinatio corum eft, ni Macui quia dicunt», fi vacuum non fue- efi. nino erit morus localis : fed mo- tus localis eft:ergo vacuum cil.vel, fi motus eft,vacuü eft:(ed mos? eft: ergo vacu(iefl. Etquia continua- tio non eft manifefla incepit indu ere rationes coríí in continuatióe, & dixitexiflimatur enim gpimpof fibile cft, &c.i.exiftimaturenim vacu( fequitur ex motu, &,cum va. cuum nó cflmotus nó cft. D.d.ple € num enim non poteft recipere ali- quidi.& exiftimarur qs fi mot? eft, vacuum eft: qii motum mouetur in aliquo recipiente ipfum. S illud aut eft vacuü,aut corpus, fi corpus, tunc corpus recipit corpus, & erunt duo coipora in eodé loco. auod eft jmpoffibile.&, cum impoffibile cft wt recipiens fit corpus : ergo eft va- «uum. Dcinde addidit huic jmpof fibili improbabilitatem ftatim , & dixit & multa corpora, &c.i.&cfi fit ffibile duo corpora effein eodé locopoffibile eft plura corpora effe jn codem loco, non enim poteft B multa parna. Ld 5 149 aliquis dicere quód eft differentia D intet hoc, qp vnum corpus reaipict. duo corpora,aut: urs corpora ge ropter illam differentiam non e ficut fuit dictum,figp illud,quod có. dingirindaobosenrpenibusciine gatin pluribus.D.d. Et,cum ita fit, flibile cft,Scc.i.& eum fit poflibi- Siduocoe le vt multa. ra fübijciantur in Para eín eodé loco, poflibile eft vt maxim too corpus fübijciatu: in loco minimi leeller ve corporis, vt y müdus fübijciaturin maim loco finapis. poffibile cft cnim cor- corpnsfo- pus marimum diuidi in minima (5 mini. Corpora asqualia corpori minimo, micorpis, qui omnia penetrant in loco mini E micorporis, Dcindc induxit aliud vta má impoflibile eus , quod fequitur ex dus ubi hoc dixitergo,f poffible ec. 2e i.quádo incqualia fient zqualia,fci licer maxtmum fübijci in minimo, & fic deficiet exceffus. Meliffusigitur etiamoftedic qp vniuerfum immobile fit ex. his.fi enim mouebit,neceffe eft, inquit,effe vacuum, vacuü au^ tem non efteorum, qua: funt, AMeli[fue igutur declarawit ex. bec quod totis non mouetur.dixit, quoniam, fi mouetur ,nece[[e eft vt. it vacuum. [ed vacuum non eft. Ft Meliffus cü obedit ad vacuü efie, fi motuseft: & vacuum apud 54 ipfum non eft: igirur dixit totum. Meliffus non moueri . & cccidit in peius va- téditinpe cuoquianegarmoumefls, — — Arm Vnoigitmodo demonftrant qpaliquid eft vacuum. Alio ve^ ro,quia vidétur aliqua cogi , ac conftringi vtet vinü dicunt cü vtribusrecipere dolia, taquam inca,qua infunt vacua fubeun m F eg Soci ele Phyficorum € tequod denfatur,cotpore. Am. pliusautem & augmentatio vi detur fieri omnibus per vacuü, alimentum enim corpus effe, duoautem corporaimpofsibi^ lefimuleffe, modu Du cv. — Jfeigiturefl nw mod , ex pora im- we declarat uacuum effe aliquid. Poma! € calm mods efl quia nos 'vi- emm res, que congregantur ad- inuicem,C7" conden[antur.diewnt, "yg vinum. dolia enum ant ifs cum viribus,e7" fine. et boc H fignificat bic effe loca vacua , ad que corpus congregatur , quando denfatur.Et etiam augmétum om sues bomines exiflimat ip[um «f mediante yacwo. dicit enim quod. sutrimenti eff corpus eo impoft lile efl ut duo corpora fintinfimul, Cum declarauit p vnum corá, ex quibus probant vacuum effecit. motus translationis, dicit fuam] ex denfitate probant etiam vacuü. dicuntenim q» vnum corpus vide? confbingi , & fieri minus d erat;&, ] fi vacuum non effctcontingeret vt paruseius inuicem penetrarentur. quod cftimpoffibile. Deinde indu Tentiaró, Xi tertiam rationé, & dixit Ec eriá augmentum,&c.i.qi nutrimenti, jua eft corpus adueniens corpori nucibili, ipfum, neceffe. eft vin corpore nutribili fint fora- nina vacuajin quibus intrat cibus. quoniam, ft non eflent ilic foramz a, contingeret corpus penctrati. Hz iguat func cres rationes, qua- rum vna cil ex motu translationis, & fecunda ex denfitate, & raiitate, sand & tertia ex nutrimento, & impoffi- K. bile quod fequitur ex eis fm exifti- mationemlt vnum,f.corpus pcne trari. & ratiocinatio ex vtribus eft particularis, & reducitur ad rationé €x denfitare,& raritare. 4 Tefimonium m etillud filed le cinere faciunt, t 4 qui tàtum aqua recipit, quitum vas va^ por quum Effeautem affirmauerüt t| rei vacuü , ipfum corum ex infinito fpitita, vela tirefpirans ingredi. Et hoc effe vacuum, quod difterminat na^ turas:tanquam vacuum fepara tioqugdam fit eorum, qug func confequenter,& difterminatio, ethoceffe primum in numeris, vacuum enim difterminare na turam ipforum. Et teflatur apud cos boc, quod accidit cineri recipit eni ex aqua tantum. quantum Y.ue in quo erat cinis, Et Pytbagerici dicebat'va cuum e[fe,C7" quod per anbelitum. intrat caelum.caelum enim attra- hit ipfum cum boc,qued attrahit, quando anbelat ex pritwinfini- to. Et Yaculi etiam eil iind, quod M diffinguit inter naturas:queniam "vacuum eft diflinélio ,c7- deter- minatio nter conequentia. dickt, €7' bec prime inuenitur in nume- rw. vacuum enim apud ess dyílin- Xit naturam eorum, Etheceft ala ratio particularis: & induxit ipfam pro teftimonio di $6 cenuum vacuum efle, dát. y id Quarta vastantá capit de qua, qf cít ple- E9calarie num Liber Quartus À num cinere, tfi capit de aqua, qi cfl vacuum, & hoc non füm ez mm á eft ficut dicunt;non ha- Md 9 bet aliam cau(am, nifi quia aqua. dnere ga. COtTUm) apr de fi dixerimus qj à cinere, autfm totii, inter partes cineris T^ jr non eft acr diuifüsita, qp ex co non. fud Temapcat[co, nifi qualitas tf,aut wx. — Corrumpantur ex co partes aliqu, sicci ft mistus ci cines fuc lunt ex co partes aliqui uunturd cinercaliz : Sc hocé verius. Et fignü ci'cíl,gín,qü cinis imiruryrit quedam uc abcoAcnon td, qiidts i Bcaturicuertirur minorerat. Et lanaró P. i i induccbant quartam Pyda rónem vniuer(alé , dicebátenim q» caufa diuifionis entium confequen tiumji. non contingentium eft va cuum,& dicebant.qífsfi diuifio eft, Tum [E dino tergo va" n uim infinito i F3 i ito f vacuo. Dcin- deinduxitaliam ration£ ex diftin- ione, quz inuenitur in 1ebus con G fequenal dixit Eteft illud, liltinguit inter naturas,&c.i. & va- cuum cítillud, quod diftinguitin- ter naturas diílinctas apud cos. eft. i diftinctionis. & hoc primo inuenitmrin numc- lisi. &, quia confequens primo in- pci mero inuenitur in alijs entibus, di- Xerunt qp vacuum cft illud,quod di finxit naturá numerorum, & diflinxit naturas rerum per dillin- tioncm naturz numerorum, fereutism. ie. Cap. 2. X quibusigiturali quide dicüteffe, alij vero non di Cüt,totferé , ac talia (unt, Vtaüc fciam? vtro fe modo, ha, It, oportet accipere quidi fum nomé figuificat, Videtigif Vacuülocuseflejin quo nihil & huiusaütcaufa eft, quia qdeft corpuseffe putát: omneautem corpusin loco effe: vacuü aute, in que loco nullá eft corp?,qua ,. alibinj reficubi non eft corp?,14 ibi ua nil ez, cuü effe, -Corp? autem rurfus E o&purant effe ibile:hmói autéeft quodcüqs habet graui, tatemyautleuitaté: accidit ergo ex fyllogifmo hoc elfe uacuü,in quo non eft graue quicig,aut le ue, Hzc igit, ficut diximus eti prius,ex fyllogifmo accidüt. In CGueniens aüt eft, fi pun &ü va, cuü ficoportetndocum effe in quocorporisfit fpatiü tgibilis dÍla igitur ,et fimilia fere funt, per que ratiocinantur dicentes ya uum e[fe es" negantes spfum. Et efl nece[fe declarare quod ifferum V efnecel[arium fcire figmficatum wine. mis. Et exifIimatur qui Vacuum efl cw im quo nibil ef. et cen[a jn boc efl, quia exaflimat quid omne ens efl corpus, et quod mne cerpue elf inloco , c quod "vacuum ell locm , in quo mneif corpas, [quitur igitur quod, fi ala qud ybi ferit 5 ue ln ef em puts quod mbil fiu illic mim t Phyficorum G xt exiflimant. etiam quod emne cerpiu efl tangibile:ez" illud,quod. eft tale,efl illad , qued babet gra- witatem,C lemtatem: ergo fequi ir ex boc quod vacuum fit illnd, 3n quo nb efi grasitas, aut lenitas. ifla ipw f ntdiximee 'fuperims, fe "echidum rationem. sed efl inepinabile vt punfbu fitva- uum. quoniam fequitur vt ft lo- ene, C7 illud efl jn quo eff dimen- fo corporis tangibilis. H Didthocigitur, quod narraui- $7 mus, eft fcré tot? fermo probantiü vacuum effc; improbátium.& ne ecflc eft illi, qui intédit declarare. iftori cft ncceflariti, (cire qd figni Prindpiü ficat hoc nomcn vacuum. Etdi- paferu- xit hocquia principid perfcrutatio Wed (m. nisper vtrum fimpliciter, vtrum plex fali- aliquid fitaut non,cítexponere no trmrum. mé per fermonem compofitum ex aliqd ft. aliquo,quod eft ang gen? , &alio, surpásel Caf rang difertrid deinde quare Speer. sunfi illud genus et ['ilidiften fermont tia, ] fi fuerit verificabitillud quefi €bpofiri. tum:& fi non,non, vtdeclaratü cft. in Poflerioribus. D.d. Etexiftima- Sita rum eft vacuum eftlocusin quo qv, & nihilefü.exiftimatur fm opinioné j, 98€ corum , p hoc nomen vacuum fi- tandi. enificat apud eoslocum,in quo ni- faa c6. hilefl. D.d.&caufa in hoc eft.&c. g& ^ 1gíf opinabantur, pomnccnseft corpus: & qj omne corpus eftin lo- «o:& q vacuii eftlocusin quo non eft corp: ex quo fequitut qp vacuü eftilludjin quo nihileft DAL Ereri flimant qpomnecorpus eft tangibi lej&c.i.& quia ponuntqy vacuá eft illudjin quo nó cft corpus:& ponüt etiam «p omne corpus eft dígibile: K &e anpibile haber gruss aut deuttatem: fequitur qj vacuum fit il ludjn quo non eft grauitas, aut e- uitas.D.d. líta igxur, &c.i.ifta igi inopinabilia fequuntur cis, qui ex- ponunt hoc nomé vacuum tali ex- pofitione quia contingit esq; va- cuum fitaliquidin quo nó eft gra- uitasautleuitas, D.induxit vnum. inopinabilium cótingentium huic [pliioni edixit Sed efl inopinabi vt pundus fit vacuum , &c.i.qffi, cum cótingiteisq) vacud fit illud, in quo nó eft graucyaut leue & hec. eft defcriptio vacui,& defcriptio c& L uertitur fuper deferiptum, erit verá q'illudin quo non eft graue,autle ucl vacuum. (ed in puncto nó eft graue aut cue: ergo punctuseft va. cui figitur püctuseft vacuum : & vacuum eft locus: ergo punctus eft Jocus.fed locus eft diuifibilis , c in. co cft dimenfio corporis tangibilis: & püctus eft indiuifibilis. quod eft inconueniens.& hoc inten. itc dizir qii neceffe eft vt fit loc? &c.i. qf (équirurex hoc, q» ei vacuá, & vacu(i cit locus apud eos, vt püctus fit locus. & loc* apüd cos ettillud in quo eftdimenfio ristangibilis:ex quo fequitur ve di menfioncs fübijaantur in puncto, f.diuifibile indiuifibili. & hoc con- tingiteisquia negatio, per quá di- fpofüerüt vacuum, eft negatio vni- uerfalisper quá n6 inlhgit nan ra terminata, fcilicct cum dicunt eftlocusin quo nó eft corpus. hoc enim eft vcrum dc colore, & de píf- &bo.& ideo illi, qui dicunt ipfum ef fe dimenfionemjin quo non eft cor. usnon contingiteis hoc inopina- Bie, qf dieere ipfum effe locum, 1nquo M Liber A inquo non eft corpus, non fignifi- catnaturam terminatam , ficut fi- gnificat apud dicétes ipfum cfle di menfionem,in qua non cft corpus, Attame videtur dici vacuü, E it; Vno quidem modo non ple *21pie. num fenfibili - corpore $m ta^ Erro cum.fenfibile autem eft fecun^ MEC dumtactum quod grauitatem habet, velleuitatem, Quocirca dubitaucrit aliquis, quidnam dicent, fi habeat fpatium colo^ rem,aut fonum, vtrum vaculi, annócAnmanifeftum efti cor B pus quidem (ufcipiat dágibile. Vacuü effe fi vero nó , minime. t etiam Videmus quod vaeun dicitur y no medo illud , quod non. eft plenum corpore [enfibili fecun- tal] nm efl illud, quod babet gra- sitatem,aut lentatem.Quid igi- ur diewnt, fi aliquis interrogaue- rit eos" dixerit fi dimenfo reci pit erlerem,ant fonum quado per- eutitur vtrum [it "yacuh ant non. c sed eft manifeffi fa »firecipit corpas tangibile,c] "Yacuum, C7, fime recipit nn. Cam deftruxit deferiptionem di centem vacui cfle locün quo non eft corpus, reuerfus eft ad alias de- feriptiones& dnt Et etiá videmus 2m dicitur Vno modo,&c.i. videmus q» vacuum defcuibitur moltis modis.quorum Vnuseft,q. eftdimenfio nó plena re fen- fibili fm ta&ü. D.d.& fenlibile fm utt Scis onungir iflis cx hoc, p vacuum fit dimeníiojin qua non. $8 Quartus 1$1 eft granitas, ant lenitas tii . & idco Dy dixit Quid icu dicunn &c.i.& di cendum eft dicentibus hoc, qfi ifta. dimenfio recipit colorem , & fonü, vrrum fit vacuum,aut nó.fi vacud, tfíc vacuum erit snum entium fen fibilium non intelligibilium, quod non dicunt:fi autem non vacuum, tuncvacuum non eft illud , in quo non eft corpus scangibile tih, fcdin. |uo non litas tágibilis, neq; eilorneq, fonus. Dd edel md- nifeftum,&c.i. fed deberenr addere. indefinione eftilludin quo nó feos aagibile &recpzillud non cnim fequitur vt illud, in quo E. n6 eftcorpustangibile/itvacuum, In emlo cum colum fit hümfinodi,quia eft. "5équal illud, in quo non eft qualitastangi. tz idfpa- bilis. Dixit Alexan.& inaliolibto mo & 1. loco eius, in quo dicit quod nó eft capite de plenum corpore tangibilieft quod (ut oc- eft plenum corpore tangibili& fm Giecio, hoc intendunt per illud, aeiem.aer. cnim apud eoscft fenfibilis per ta- Kum ti & apud cos eft vacuum:& ideo crediderunt ipfum efle (cenfibi le per tack tfü. Sc fma hoc contradi xiteis poft,cum dixit qfi, cum reci pitalias qualitates à tangibilibus, vtrum remanet vacuum , aut non. fiigifremanet, deftruet defcnpno, fi non remanet,tunc vacuü recipiet qualitates in loco corporum. Alioautemanodo,in quo nó efthocaliquid , neg fubítantia aliqua corporea, Idcirco quidá dicunt vacuum effecorporum materiam: qui quidem & loc » hocidem dicentes,nó recte. ma teria enim feparabilis non eft * ácorporibus:vacuum autem, *a.l.ate- quarunt,vt i bun Ec Phyficorum 5 — ztuelomode dicitur iludjn quomn eft aliquid demunilratà, med, fabflantia corporalis. Et ideo enateria cerperum:et iff fant, dixerunt etiam quod loc eft E» er nnbene dixerit.materia enim non eff feparata á rebus: Yacuum emm non per[erutatur de ilo , nifi fecundum quod et (eparatum. » Etalij defcribunt ipfum, eftil- 3? lud, in. quo vibileitdemonftrad accidens, neq; fübftátia co: FT scquia ilta defcriptio buchir materiz, putauet(it quidá q» mate- xia,& vacuum fünt. idé ficutexifti- mguerunt o locus, & materia funt Pato ex. Idé.& innuit, vt mihi videtur,Plato fümaur nem.D.d.& nó bene dixer(t, &c.i. 9loc*, & & nó benc exilimauerii. qi cum TA HCM dicimus qpin mateiia nihil eftde- gu. có.i6 monflratá in actu,non intellizim* poffit denudari à rebus demon- &L is in actu, fed intendimus in. fua eflentia nó eft aliquid demon- flzar neq; et in fealiquod demó- 1 fum qiiia efi nó me m ,gomo- IeS: itas. vacui vero é illu. deret in quo n$«ft aliquid dembfisa dit 6e, ita vacuum inuenitur fepararü à Tdi E rebus demonfiratis jf dicit vacui, minhilé - 2 demóta — Quoniamaute-deloco deter. 11 1362. minatum eftet uacuum locum neceffe. eftefit, fifi priuatücor porelocusautem & qüoeft, & quomodo noneft, dictum eft, manifeftum eft qpfic quide va^ cuum non ft, aut feparatü,aut. infeparabile , vacuum enim nó corpus, fed corporis fpatium ef fevolunt, Et ém determinauimm delo- K co,et ef nece[fe in'vacuo eriam f eff poffibile vr fit locws, qui caret erpere , C7" iam narrauimus loció quemedo efte quomedo no ma- mfefium eff quod yacuum , quod. dieitur boc modo , non efl fepara- fum nea, non feparatum.Yacuuns enim non eff apud eos cerpw , fed diomenfi fine corpere, Cum defluxit defcriptiones di- 6o urde vacuo, inccpit declarare & L gi cit in pferutatione de loco, p^ pii dne verá va- €ui, que eft ipfum cífe dimenfion&, inquanó » & dixit Quia. iam detetminauimus, &c.i.&quia 1am declarauimus locum quid fit, St q6o cfEquia dedarauimus ef primá córinensextranei:& q non. Mit hoc diméfio exili p (e fpataa taá corporibusneq; non feparata, fed mixta cá cis.& vacuum,ft fini hilaliud eft q diméfio feparata:ma i e nete vacut noneft. Et, Cü dixit (parata, neq; nó feparata, intendi. fs oj m dicentium. vacuá el Acorporibus M. i fm opinioné dicenti eet mix tum cü corporibus & non feparati abers. &, cum dixit vacuum enim. apud cosetc.innuitetiam modum, ka quo connn En d n6 inueniarus limenfio per e.illud enimquodin. uenitur pis feet corpus didentio- nes vero inueniuntur in corporib?, Stquia vacuum eft dim£fio exiftés fe fequitur vr nó fit : quoníam, i effet runc przdicamentum quan. titatis eflet. irum,& runc quí- titas cflc feparaza à fübflantia. Qua- Liber Quartus Quaptopter& vacuum vi^ deturaliquid effe, quia &loc9, et per cadem, venit enim mot, jui m locum eft,et fjs;qui loctü Siencete aliquid przterinci^ détia corpora, & fjs, qui vacuü. caufam autem motus putát effe vacuum, fic, vt in quo mouent, hocautem tale erit, qualem lo^ «um dicuntquidam effe, aliquid, quialocm etid eff aliquid, e eifdem canfis dicunt boc quod. gy sacs efl. motme enisn in loco coe. qii dicentes loci effe aliquid aliud 4 corporibus , qua. fubyciuntur n ev, ad dicendum hoc, C77 it di- centes vacui efe ad dicendi hoc. Ln. exiffimauit "Yacuh e[fe can manu, ceifimenit iplum d fe illud, in quo mouetur res meta. efl tanquam low. 61 Idco quiaeniftimit q locus fant idcm,& locus. eoseft aliquid exiftimantetiá C modo vacuá effc aliquid;i.ens D.d. FCreliéz- per eadem caufas ji. X per cafdem munt Anl c2ufas crediderunt locum effe, & qr Eck: vacuum effe, & cxiftimauerunt ea idé effc «. -fle vnü fm fübicdtum.. & duo fm eundi &- modíi. D.deditcaufam.ex qua exi- ieAum. (limaucrát hoc& dixit rnot' enim cia e; in loco coegit,&c..qif moruseft il Moc*eitil lud, quod induxit hofes ad creden- lod .qdin dum locum efe & vacuum efíe.fed Sot ^ai opinari loct efle propier morá cft ezedendij YC12 0] inio , opinari vero vacuum loci c&& cfle. Tier modi eft falfum,& fimi- vecuá c£, fter. juod opinantur cx hoc.» 151 vacuíi eft locust &lfum. D.d.qui D enim exiftimauit, &c.i,qui enf exi» ftd opine- ftimauit vacud efie caufam motus! locá ef. uetur,ficut repucaf de loco , &i vero va. duerítq vacuti A loc*fant idÉ Er, Suocé bg i dixitq mov induriceorad dic fium. d& vacuá cfle ícepit cótradicere eis, Méfega. Nullaautem necrfeitas eft , fl pr^ 5 morae effe vacuü , omnino igitomnis motionis, neq quocirca & Meliffum pa terari nágy poteft plenum , Sed neq fm locü motü. flmul.n.ce derefibi inuicécontingit, nullo E exiftéte fpatio feparato, praeter corpora mota.atqs hoc manife^ ftü € & in cótinuórü reuolutio^ nib?,vc& infjs, à (üt hüidorü, Et nenefl hic necefites cogtt, fifuerit motu vt vacuum [it.quo. mia ynewer[alster mo eff boc necef- farium de omms motw.es* boc igno TAM aee «pofibile emim eit "ve plenis alteretur. t poflea que-. inet einer meeulca lipoftt teri hut ambire d pere rrperamabiace 2 , Di inlocs adinuict , ab(a, eo, quod. bicfit dimzfo feparata, prater di menfioné eeri.et hec eff manifeffiáé in cur fu cerper& cotinworá, et [rmi liter et im curn corporis biadori Dixit Et nó cft hic neccísitas co [d motus fuerit,vt fit vacuum. 'rimo vero, qf, fi vramur mou. vit,& cbmunihoc mani! Íp vacuum n6 eft neceffarium in. omn motu.motus enf alteratiuus, aut Phyficorum G an .Tdiget pleno de neceffirate , aut 74llas Pilar ipfum indigere va €uo.& hoc eft manifeftum per fe. hoc ignorauit Meliffus , cum dixit. grtori eftimmobile quolibet gene. re motus, quid nó eft vacuum. Et, cum declarauit qp manifeftum eft fep non omnis motus facit ex iman vacuü effe;incarpit declara- reetiam q» neq; ex motu in loco fe jurtur vacuum effe , & dixit Ec '&c.i.& poflea, fi conceflerim? Qripfi non probant vacuü ex omni motujfed ex motu locali,apparebit etiam q» hoc non fequitur etiam in H motulocali. qfà poífibile eft motu. localé effe (ine vacuo. & hoc inten- mobilia fm partes, ficut. &K aet, X per hoc dixir & fimiliter in curíü corpornm humidorum,inté- dit g hoc manifeltum eft etiam in cud corporum humidorum/f.qí motus eorum cft per motus rerum, in quibus mouentur. Contingit autem & deníari nóin vacuum, (ed propterea q» tà quz infunt,clabunt:vt,aqua collifa,aerem,qui ineft, Etaug^ snentari,non folü ingrediete ali quo, fed & alteratibne,, vt fl ex aquafiataer. Omnino aut£ de Augn£a. augmétatione ratio, & de aqua 1 códgis incineré infufa, ipfa ftipfam im dit , cum dixit poffibile enim eft vt n5 6liin duo. congregentur,f. morumi effe,& po vacui nó effe. D.d.quomodo,& di- pedit.aut enim nó augef quod, libetautnon corpore, autcon» aliquo, tingit duo corpora in eodé effe, fed ale xit & fic corpa mobilia cedantfibi, p &c.i.& hoceritita, pomgia corpo ra mobilia,quando aliquod corpus or mouetur, cedatci f loco aliud qopusad qué trásferf', & illi aliud, abíq; co, qr ibi fit diméfio (eparata, jnqua motum moucatur prater di Priaezpé. menfionem corporü mobili. De inde narrauít qr ifte modus qualita tis tráslauonis mobili manifeiti* 1 eft de caufis fenfibilibus, & dixit & hoc manifeftá cftin curfu &c.X in. tendit per co1pora cótinua contan- Brnticibs n qi mouenruredunt bi adinuicem:&)fi nonjimpediret motus. & intédit per corpora humi da motum partium aquz , & aeris, parusenim iflorum mouentungü «edunt fibi in loco adinuieé:& fii liter ifla corpora cedunt in loco n2 turaliter rebus, quz mouenf'in eis, Vida Émobilibusin aqua,& aere. Etfor te intédi: per hocquod dixitin cur fu corpord a n itationé igitur commune volunt foluere, fed nó vacuum. demonftrant qj eft, aut totü cor pus vacuum effe neceffariü eft, penitus augetur , & augetur di pervacuum. eadéautem ratio &in mE » Et poffibile efl etiam & pec ad: Lian Me mia Vlad, quad eft in ev diffoluitwr, * M, exit ab es. v.g. quoniam qi «qua, di[folutur,et exit abea aer, qui ef in ea. Et poftibile efl corpua. «ugeri, quia aliquid mtrat ipjunn tantum. [éd augetur per alteratio ern etiam. y. g.quande aer gene- ratur ex aqua.Et uninev[alster fer mode to,et fermo de aqua, que funditur in cinerem, deffruit. conünuorum,corpora e 4dumucem . queniam aut nibil augerur, Liber Quartus engetur, ant eno fiet per corpws , aut duo cerpera co rapa ines Ipfi gatur per qubd dicunt nen r4M Ya eum effe , fed quaruse diffoluere. lienem communem nobis , C7" Vlls.e" oportet etiam ue corpus fit "yacum cum totum. augetur C^ «ugmentum fit mediante "acus. «y^ bec idem dicinnu de cinere. 65 . Cum dedarauit qp non fequitur, motus fit,vt vacuum fit, vt probá B tes vacuum cfle exiftimaucruntin- €arpit ctiam dedararz qp neq; etiá fequitur ex défitateX raritate,neqy ex augméto,S dixit. Et poffi dedi tim corpus condenfari nó ad va- cuumj.& poffibileeiteziflimari q» corpora condenfentur fine. Nd cuum fitimpofitum m ipfo. &. intelligitur vtà corpore cótradenfa to difloluantur quxdam parus, & €xeuntab co: & fic conítringuntur parusrefidux ad loca illarum par- Sami corpus fict minoris quá tatis abíq, coim. Ir pin- idet iet C adqua: conflringuntur partes eius. apud défitatem.v.g. quádo aqua. exprimitur, reuertitur in minorem. quátitatem: quia aercz: mix. tecum ca difloluunfab ca.X filt in lana& filtro. & poflibile eit qp den- fatasaccidat non propier exitii par- Sum cd ex alieratione tantum, «orpus maioris quantita- Es transfertur in. minor quanti- taem , & fimiliter poffibile etiam. eíl, vt magnitudo cius crefcat abfiy €0, qp admifcearur ci aliquid extrin i w&áquaquz tranfinutatur 153 jn. oen EMMM cum di D " xit Et poffibile eft corpus augeri. Augmé juia hoc dicituraugmentü Gran rein fumptiuezaugmentum enim in rei ross. veritate non eft nifiin animato,& piu: aug peraliquod extrinfecum : & decla- méd eni rare quomodo fit augmentum ve- tor no c. rum manifeftum impertinens cft nifiíin aia hicincaypitdeclarare qp queftio de to corpc- augmento non difloluitur cx pofi- Vide pro tibe vacui : ed remanet fuperillos, ies 1 ficut remanet in hocloco füp nos, & dixit Et vniucrfaliter, &c.i.& vni uerfalioer qucftio dc augmento, & deaquaquz funditur in cinere, re- manct,licer ponatur vacuum. con- E tingetenim, fi corpus augetur pet introitá alterius corporis in ipfum, &augmcntum eftinomnibus par. tibusaugmentabilis per introitum. alicuius extrinfeci,quod non poffi- mus dicere q» omnes partes corpo- ris. fant vacuum. qf ita effetnor effec ilic corporeitas omnino. ei queftio remaner fupra illos ficut fu. per nos.fümus igitur inter tria. qf augmentü aut negabimus effc: aut. ncgabimus ipfum fieri per addita- mentum corporis extriníec : autjfi concefferimus habebimus pro pt fibili corpus penetrare corpus,D.d. Ipfi igitur per hoc, quod dicit, &c. i& marintum,quod fdteftque rereà nobis dare caufam augmen- ti non aliud.qf&, cá declarauim* » vacuü nó fulicicin dádo cám aug. métioportet nos dare cám illi*. De. inde notificauit qo remanet fup. €os , & dixit & oportet é& vt rorum. corp", &c..& ncceffe eft vt toti cor. pus fitvacuá,fi pofüerim*ipfum au geri p oés partes: & augmentü fit p. 1ntroitá arai corpons d eltex ex i 1n locis vacuis augmétati: Phy.cá có.Auer. |, V. qjà Phyficorum € qfi corptis Ipfa. non augmentat S otbus partibus fed in quibufdá: qfü adduntur in eo |uc ante mon eríc& hoc eftaddiio, nb aug 1nentfi. D.d. & hocidé dicimus inere, i, per pofitionem vacui er non diffoluifqueftio de cinere, nifi totum vascffet vacu(i.qi,cum fue. rit pofitum Q» cff capit deaqua c cinere , ficut fine aqua. & vacuum, eftin cinere, eft min* neceffario Vodigiturca,ex demosfirit vicall ef foluere facile flt,ma nifeftum eft, Quodautem non eftvacuum ficíeparatüvtqui^ gi. dam dicunt, dicamus rurfum, Sienim eft vniufcuiufg fimpli ciumcorporum latio aliqua na tura, vtignis quidem furfum, terra autem deorfum, &L ad me dium, manifeftum eft q vacuü non etit caufalationis. Cui? igi cau(a erit vacuum? videtur im effe caufamotus fectidum locum. huiusautem non eft, Manfeffé ns [! sno eorum de vacuo dej [4 exilio rebus quibu probant ip. [nm e[Je. Et nos marraineu prine. uod men eff boc Yacuum [cpara- fum, "vt quidam dicunt. Dicamus igitur quoniam cum Yaumquoda, orm fmpliciem babegt ali- quam tran[lationem.y g. tgras fu perinser terra inferiut,et ad me diam nonum if qd wu f reum vt "vacuum fle caufa tvan EE V. Quis igitur mote petefÉ aliqui dicere quod vacui eit eue can[a?cum mn exiftmetur quod. tionem vacuietid fjecam[a altema, mo motu i lo. eo, et no eft caufa mfi iflme motw.. Tot mani eftigimur ofer 64 cuumefie , immo ex i| itur vacui. Et dixit.Dicamus igiG&c.i, apparet ex ifto (ermone q nó inten. ditin co deflruere vacud, vt promi L. fitin principio fermonis, C deflrue- re rationécorum de vacuo. deflru- €&io.n . adueniés: it defirudio jonisquam exiftimabant efle inter motum , & vacuum.ifle vero fermo cít deftru- Gio eiusp vacud fit caufa mocfm 43, finem.quafi igiturin primis fermo nibus declarauit p» vacu(í nó eft c& formalis morus:& in hoc (ermone dedlarauit uon citcaufa finalis, Et fermo fyllogifhcus c6ponitur. qplocus eft nobis cau(a ci*, qp tráfla. tio alia eft ad füperi*,& alia ad infe M rius:&/fi fuerit caufa diuifionis crí flationiseritdiuerfz nature n6 c6fi. Vacud milis:ed eft cófimilisnarure:ergo c&imilis non eft caufa trapflationis:&c cum Pat non fueritcauía náflarionis nó erit c «. cauía motus fm finem. Scd caufa, 41. Sed vi juam ipid prat rx Lows caufa, quá ipfi fin: t. i pilier porn rie & ud fa, per quà aptatur mot*.& idco in- in. vacuo erit declatae q Tpoffibile et mo 26 e Ld tum fieri in vacuo: & etiam fin; germ ipfum cfe caufam lcuiraus , & j le- à, mum Liber Quartus 154. & nunt caufam grauitatis, Eca| fituminipfocorpusenonenim D Vide con- pet ex hoc fermone bene gj kon inomnem partem.Eadem aut zadono- 46 cftlocusqé vacu effet loc*, pio Sad eos, qui oc efegd ewm, inquonon torus A miseras feparatum putant, in qué id sd pam cort. tin co fupius tur,! 4 quod fert. - quomodo ,, | kinfrusf cero in co n6 eft nang fertur pofitum, aut mane h& (quodi nonen, Dit Etdeipfofurfum , & deor, nan cuc &,t non faentlocus, hon erit. (e Ade vacuo conueniet e^ dem ratio merito , vacuti enim locum faciunt,qui effe dicüt.Ee. quoniam modo inerit, ausin]o O0,aut in vacuofnon enim con^- tingit,cum totum pofitum fue^ rit, vtin feparato loco,ac perma nente,corpus aliquod.parsenf, pi feorfum ponatur, noct in loco; fed in toto. Ampli*,fi neqs locuseftnegs i ens. qrà in defininone cius df qj eft locus. & hoc intédebat per hác fer- monem. X fermo ciusetittalis.ma. nifeftum eft q vacui, cum non fue zit locus, ad qué tráseruncorpera. marurafr,non erit ens. & forte, quia. m Fer s gerar i air 3 fimul fsmifit in principi ik iio E pfo ermone cundi conclufionf, & demóflzaui: hocg e tinet duas con. infimul. & hocfm fuü morem in abbieuiatio nc.D.d. Quis igitur motus, &c.i.& «um fit declaratum qp nó eft caufa mos Qui erit eft dignius vt vacuó fit caufa cius f motus tran flauonis;(equif vt non fit canfa ali- Up. Ale. rio f.vacuá non efle, Et Alezá. ex- ff C ponit hunc locá ita. pfi natura fit. Ea nanflasonis kid natura bá, vaeu(i nó eft cá triflationis:&, €6 non fuerit caufa vráslationis, n6. erit caufa alicuius.& , c non fuerit. Rua alicuius non ericens oino- & Gtradiclio eft propria ponenri bus Rua ell cauia a bts tran flaüonis ad lüperius nó ponédib*ip Amplius/fi eftaliquid, vtIo^ «us priuacfls corporc, cum pecie attrabatwr ad ip[uers totum. Et per bunc eundem fermo. ni cotradicetur slis qui xima loci effe aliquid feparari, and quod et 9" tran[latse.queretur igilur «b eis quomodo fit. attratlio corpo rie profit i eo ant quies ess. Et. mile d fapereriet inferiori rut 5t que fitum in "Yacuo.nece[e eff enim vt [ermo de ike fit ficut [er me de "vacuo. dicentes emm Ya. cuum ejfe ponunt ipfum locum. Eg. queritnr etiam. qumedo erit ali^ quid in loco,aut sn nacwa foc enim. ef. mos adaptatur, quade totum illins iuum, quo moucbitur impo, r fuerit. im loco feparato, refuritphiumiebe eren Phyficorum G er illsd cogn tetdle fuerit per- manens . pars enim fimon ponatur. per fesnon erit in loco fed 1m fuo to- te. Etetiam , fi locus non fuerit, Aion erit vachum. 6$ — HaceftSecüda declaratio, Expofiio cuum feparatum non eft. & di AT — àprimaqínin prima pofuit vacuü [e non cófimilium partium , & p ineonon eft porentia fimilis mo- to.itacp motá attrahatur ad ipfum. ex ila tétia ficut. amni cd nens fibi iüyn hac vero quaft H ofcedit qn Vacuo cft pot£ta limi lis moto& q motá attrahitur ad il lam.fed,cum hoc fuerit pofitum:& fucrit manifeftá q»fi f vacuo fit po tentia cófimilis, neceffe eft,cü idem corpus fuerit pofit in vacuo,aut vt. nó moucaturoino pp equalitaté at tractionis ex qualibet patte qquali- ter. aut vt moueat fm totü ad loca cbtrariaaut diuida: fed ip um fm totíí moueri ad loca cótraria eftim. fsibile:& ipfum ét quiefcerem of eft impoffibile;& diuifio ei* & n6 fentit, Exipfe expreffit in hoc fermone piimá iftarü diuifioni, $& tacuit duas , quia intellisunfex di- &is. Et forte cótentuselLin hac di- ifione . & erit. argumenti per fef qf motus naturalis fuerit cófjdera. tusin co tini. quafi.d. &etiam. menti fm eft. qí,cá pofüerim* qp hoc nomé vacuíi fignificat locum. qois pofüerim* ipfum, fm q» eft loc*, habere potentiá, per quá at. trahütur ad ipfum corpaque quic- fcütin co naturaliter , cá fuerintin. €o,& mouentad illud , cum fuerint extrzad modi eius, quod fenti&de. loco, & pofüerim? in hoc vacuo ali va quod non poterimus dicerc K e pun nem eiusà continentefficut dicim* hoc de loco .fequifenim ex hoc ve. idem corpus fm totum moucatad loca cótraria. Et Alex. it hc Expl Ale. locum ita, illud,quod fequitur in eo,non fequitur,mífi quia vacui po nitur infinitá, ficut fequitur in Ter tio,vt mons non fitin corpore infi nito. & coegitipfüm ad hoc, qp ex- Tino noftra,xiftimatur o» Arift. liceret cam poft pro ratióe alia ab. ifta. D.d. Et per hunceundé fermo- nem,Sc.i.& illud, quod cótingit di cenibus vacuum effe ex hoc, L.qíà ineo moneri f inferi naturaliterneg, ali ro| eadem mes quisatin alo leo, moueaturin alio, contigit iderr po nentibus locum efle diméfiones fe paratasà materia. D.d.Q uzritigi- turabeisi.qff, cum interrogantur de caufa, quare quzdá corpora mo wenturin aliquo loco, & quiefcunr. inalio loco, non poffuntdare cau- fam.dimenfiones. n.gf abflrahun. turà materia,non habebunt poten mam nedum vt habeant polenuá 2 dia non con(imilem, itayp faciát quic- nóbhit pa tem in vno loco, & motum in alio, M. & fimiliteretiam , quando interro- tenti, ne far de diffcrenujs, quibus locus dd tha iuiditur in füpetius, & ;ferrusnó d; nbcó flunt dare aliquid ex dimenfioni mil. vi- us. S totum hoccft cótrarium ei, de confife juod accidit dicenubus locum effe * 9 *- vlimun continens. Etcum decla rauitqp idem impoffibilc contingit dicentibus locum eflc. dimen: nes, & dicenubus vacuum cffe , de-- dit caufam in hoc, & dixit necefle etenim . &c.i. & hoc Ympoflibile contingit varifq; , qf ambo ponüt vacunm, Diméfio- Liber À vacuum, &locum effe diméfiones, Yacs, & qír non differunt apud cosnifi fm. Joc 3004 nodum, f.quia, cü accipitur, fm q» 2o diae, in co exiftit corpusdt locus.&,cum. Rift cun accipitur fm qp1n co non eft corp*, dà modi d£ vacuum. D.induxitaliud inopi- MtePe: nabi'e cóc eis.& dixitEt quetifquo ; modo&c.i. & dicentes dimenfio nes funtlocus, & vacuü nó poflunt. dare caufam, ex qua corpus fm to- tum eftin loco pet fe; Sc óím. in loco per accidens . manifcitfi eft enim gycum pars non fuerit fcpara ta toto,Q non eritin loco p fefed in toro.& hoc intédebat cum dixit. gs hocenim nó aptarur,&c.i. & inter- turetiá qiio aliquid fm ror r3 & fm partesin lo- '€o per acci c pofucrint dimen cà & fiones feparatascfle locti, & vacui. fe- hocenim non adaptatur, cíí res fm aua torum fuerit pofitain loco, qui eft $ 5 dimenfiones eparatz, & illud cor- fedu totale fuerit infua [pofitione,non corruptá, diuiden do fe in fuas partes. parsenim,cum. non ponitur ita à toto, nó eft. in loco per fe fed in toto. & fm hoc fequimz vt difpofitio dc toto,& par. te fitcadem,£ qp vuraq; fit in loco. € (c. & hoc przdictum efEin capo Joco.D.d. Neq; etiam, fi locus non fuerit,nó erit vacuum, i.neg; ctiá fi locus non fucrit, qui cit dimélio fe- parata,erit vacuum.vacuum enim, aut eftpriuatio omnium 1er de- smonftratarum decem pr:dicame torum ,auteft dimenfio fcparata. Dixit Aler.& in quibufdam hbris n5 inuenif'cx hoc capitulo.(-ex po- firemo,nifi hocquod dixit interro- E (io aliquid eut in vacuo . iG hoc ifte fermo nó erit rano pf fed c&iun&tus (ermoni jdidto, u Prey Bo Quartus 155 Accidit aut£ dicentibus va, D cuum effe vt neceffarium fi erit motus,contrariüi magis, fi quis confyderct,nó poffe moueri qc quam fi fit vacuü. vrenim qui propter fimile dicüt terrá quie fcere , fic & in vacuo. acci ge fcerc.non enim eft, quo magis, aut minus mouebitur.-quate^ nusenim vacuum eft;nó habet. differentiam, — Et contingit dicentibus vacniüá efe neceffario, fe fuerit motue con- grarium ei qued dicunt , fi liquis y perferntatm fuerit. perfetfe de. boc cqueniam impofbile eft ali- quid moueri, [i vacuum fuerit.qu£ admodum jgitwr dixerunt ili quà fecerunt terram quiefcere propter. fenilitudinem, ita nece[[e eff eria quefcere. 3n Yacwo , quoniam non erit ubi,ad qud motis fitdignior, 9" remetiar.quonia fecunda quod eff vacunm no efl in eo differétia. Cumnnarrauit q ex ipía ratione 66 sorum improbatur fua ratiojincoe- Príaezpé. pit narrare etiam qp cx illo codem. improbatur conclufio corá, Cillud, exquo nixi fant probare ipfum, f£. motum, & dixit.Ét contingit dicen tibus,c i.&illisqui exifhmant va cuum efle ex motu neceflario,con- ungit contrarium ei , quod dicufit, fqpfi fuerit vacuum,aon erit mo? D.incogit numerare argum£ta, cx quibus apparet qfi fucrit vacuum, non erit motus,E dixi quemadmo dum igitur, &c.i.primum igitur co rumgqua cótingunt ifbsefl,o, quia vacuum cít confimile, necefle eft Vodj viia Phyficorum € nrineofic Totus. qfo ft pofüerimus ipfum habere potenriá aractius fequitur vt fit fm equali tatem, ex quo fequitur vt motíí qe p» coicanqi pena lisi d 'te5 qp caufa 1n. quiete terrz. uS rs ferentia orbis amahir iter.& Áftorum de terra, fed intendebat y e faerit poli in cótinente poten. tiaat iua, cótinget vt res pofita. Gecimda. quicfcacin medio. Ex forte intédit contingit ilis de inopinabili - mileci,quod cótingir ills. qi qu£ H cotngit illis o omne cor- pus pofitáí m medio quieíce- Te. Me opa A prm tingit: vtcorpora.vbicunqy Hox fastorin vacuo uic Dus die; non eft vbi,scc.i qf, quia eft confi SEPA milis;on erit vbi, ad quod eft mó- inii pss Irwin Y remotus fim| juo cft motus, «í frc $2 in racio n6 fincdéz, quibus di- Mracó, & iidafin füperius,& infenus, € duo MIS cxtema (a fimplt non inue. nicur,nifi in fuperiori & inferiori. exquo fequif vc omnemotá pofiti in co quicícat, vbicunq; ponatur, 6f: moe Primum igitur, quoniá om^ aut vioié iS motus aut violentiaaut fm msaucná natura fit,nece(fe aür eft, f qui^ Mors dem fit violentus effe 8e qui ol& & Pm naturam, violétus enim pre prs ref. bend p Mar preter naturam ior eft eo , Eus c fm naturam. quare, fino tl mul — fecundum naturam vnicuique naturalium corporum motus, neqsaliorum erit motuü vllus, Artvero natura quide quomo» docritcum nalla fic diderenda $m vacuum, & infinitumequa, £- tenus enim infinitam eft, nihil s furfum,aut deorfü, aut me^ um:quatenus vero vacuü, ni hil diBerens erit deorfum Jd (ur, fum. vtenim nihili nulla eft dif ferentia fic & illi?, quod nó eft, vacuumaut£non ens quippiá, & priuatio videtureffe, natura autem latio differenseít, quare €rütquz funt natura differétia, Autigit n6 eft natura víqui vl lilatioyaut,fi hoce, nó € vacui, t pel Tea ornmnie matus, aut eff y. "islentus , eut naturdlis, 77 féqui fur necejfario , fi motus "vislentus. fitt ettam natur alie fit-motus.m, "yolentus efl extra naturalem, e$ motus , qui cH. extra naturalem, eli pell naturdlem metum . ergo fequitur, fi vnsmquoda, corporum maturalum. lem motum, vt non babeat aliqu£. eif poftibile, vt motus fet natur a-- lie , C7 5m vacuo non cif fuperss, neq, inferius differentia, et ell in finite fecundu. n.quod eit infini tum,nen efl ineo fuperius, ned im ferius nea, medium omnim:e7 fe eundum quod eV vacuum jon df fert in eo faperius ab inferiri.que admedi sguur an nibile nà cH oem. nino diuerfitas , fomiliter etiainil lo,quod nà efl ens.et vacua eíl ali nà ens C7" priuatio.bocanexs. a dese od ifari atm Liber Quartus A rdlie efl diuer[a . ergo hac cfldi- serfitas naturalis EH igitur alte- rum duorum eut nulla tran[latio maturaliter esi omnino 7 rei ad aliquam partem, aut fi eíl bie traflatio naturale no € nacui. €; , Hzceftalia declaratio. & pri 0 moe füarü propóná efl, oTs mo? , aut. aut € ní- eft naturalisaut violétus.i.extra na Jée&uia Trí & € manifefta p (e. (ectída adc paó et cfl po£ hiis morum extra naturá maaícfta habet motíi naturalé.& ifta eft eià B. manifefla per fc. qd enim eftextra. Je. Sed vi ilitih n6 eft extra naturá . & exiftimal ipist p. Arift.decarauit hác propónem per. pa dixit motus.n.violétus &c.f. T2). ca. qii difpó in hocceft ficuc difpofitio $$ iex in habrtuj& priuatióe: qíf habitus rice cft prior prinatione in re, qua caret. False ett babiur.& hzc ppó, vt mihi vnon pe m e5cedit: abut cet fatuitasf illo. 5 Etc pofüit luas ppónes,có- TS" cuficg illud, d mouct in vacuo, neceflario moucfmotu naturali.&, fi uon,nó mouetur.qim,cum cóiun [13 fitioni, dicenti qp corp*mo (C uetaut naruralt,aut violéte, qp mo- tur in vacuo cil corpus cóclufit in prima figura q morü in vacuo, aut. mouetnaturaliteraut violente. &, cá cóiungit huic,y illud,gd mou vielétemouctur naturaliter, cóclu- fitétq corpus, cd mouctin vacuo, moucfna urali.& égcí fuenr verfi qpo&quod mouet violente mouet naturali fequi vt illud, qii nó mo- Det natura!r,nó moucatur oino.Et bicéteft quafi fyllogitinus inducés ad iacouemiens.& iu rorma illi* in- duiit fuu feimone,cu di: ü vn quody; corpora e, & ensi $4 mou sar ineligéin npeduct d f * 156 ficauit *.qd mouefin vacuo, D deber move nn mando pit defhxuere vcaliquod corp" in va. €uo moueat motu naturali: in va cuo nó eft fuperius oíno.& ille fer- mocítin fecüda figura fic: Omne, quod mouetur naturali motu, mo- uct in aliquojin quo eft fuperius, $c inferius fed in vacuo nó eft fupcri* ofno:ergoillud,gd mouet motu na turali,non moucfin vacuo.D.inca pitdecaraie qun vacuo nó eft fü- Reriusneg inks S dixickceftin- initumj, qt vacuum cftinfinitá, &infiniti non habet fuperius & i Tecfuper ius qd eft medii tous. Er, €ü declarauit pin. vacuo nó cft fu geri*& inferius , ga eft infinitüin- «spit declarare etià hoc alio modo, & dixi& fm qd eitvacuü &c.i.qfa. in vacuo nó et diucrfitas naturali- ter:fed füpenus, & inferius differüe. nauialiter: ergo in fccunda figura. in vacuo nó ell füperus, &infai*, D.verificaui: propofitioné dicenté qpin vacuo non dia diuerfitas & di- Xicquemadmodà igif, &c. Etifte fermo cóponiturfic.Vacuü cítnon npa. ens: X quod cít non ens cit priua- ióenóeft tioyergo vacuum elt priuatio : &in prruatone non eft dhuerftas : ergo diría 1n vacuo nó cft diucrfitas, Sci di- prac, 4. xitira illud,quod nó eft ens.intédit. ita luc, uod non eftens, cuius po tentia ell potétia nihil,gd eft priua- Gio,nó negauo fimpft. vacuü enim. nócit pegado fimplt, i.priuatio p- fe&ta, fcd priuatio corporum natu ralium,& illaquorum porentia: di- ueríantur,, funt corpora naturalia, D.d. & vacuü eftaliquod n6 ensj. non ámplicitcr,fed priuatio corpo" xis naturalis, Etcá verificaut,g in. V uj ( vacue. Phyficorum € vacuo non eft diueríitas.&, cin co nó fuerit diuerfitasnó eft in co mo tus i eft cótinua- to inter ebfzquens ali cá vacui cft, motus non cft na is.D.deflruxit ófequens,& c6 clufit vacuti non effc.& quia oj fitum cófequentis eft mani! per £e, induxit hoc in forma redar- ionis dixit:Eftigituralterum. uorum, i. aduerfarius igitur nó po teft fugere alterum iftorii, aut con- cedere vacu( effc , ex quo fequitur mmotumi naturalem non efle,aut có ecdeie motíí naturaléeffe,exquo uet) H fequitur neccflario vacufí non efie. D.d.fed translatio naturalis, Sc. per hoc verificat propofitioné dicétemi qp fuperius, & inferius (unt diuerfa Can& in naturaliter. X quaft dicat, & figni diueria: ciusgy hcfunt vbidiueríà narura. eftdiuerfi liter,efl quoniam hic fant mor* di tarnatura uerfi naturalt. caufa enim in diuer. rülocord. fitate motufí € diuerfitas naturar( &niráre locor(i & narurará rerü motarum, Erud Amplius,nuncquidémou£/ c«om.j6. tut proiecta, coqui impulit,nó 4viue-. tangentejaut pp contraríj circü t". obfffétia,flcutquidam dicüt, Iautex eo,qp pellitpulfusaer mo tu velociori , jj (it pulflatio , d. fertur in propriülocü.in vacuo aütnihilhorü poteíteffe, ne: enimferri eritnifi vc qid vehit. Et etiam Yidemue. qu l quod mouetur per expuifont, ma- setur expellente feparato . e7* hoc. efl aut [cundum fucceftionem,e" p metionz, vt. ICM , 4t, quiametus aerie expulfi efl velo- enr traflatióne res expul[a in mo- ti ein ad [sum locum, qué habes, K € mbil eff ex bec in'ycue et trà latio wen potefl effe sn eo alio mo- do,v. g fecundum modum equita- fy, AME BALABUM. Cum dcclarauit priuso» fi mot? 6$ naturalis eft,vacu(i non efLinocpit declarare hoc ex motu violéto,& dixit Et videm*,&c.i. & videmusq Poreporie Ur Me mouceri,pofLj motor: vt videmus lapidt pron imo Detra poftij man* feparatur ab co : & .- fimifrinlagisa diredapofi] pa- L' idee e iii e t vacuo, nifi effec le aliqd mo- de-7:phy- ueri fine motore.& ideo 4 os con- a a ueniunt in Hoc,g caufa iflius mo? xit modi eftacraut fm fücceffion£, vt Plato pic&ordt b dicit qxqfi resexpulfa vacuat lo cÉ2b aere clin quoad, pererpels faceedie rider €iin loco aliusaer, qui mouct illud s& de. expulfum poft feparation£ expellé- phy.c.81. tis& ille acr, fm qp vacuat loci fad, 5. Aer in & accedit ei in eo alius aer, mouet 2o 2 esi ab serefucceden gl fic donec pl epa motus quiecat : aut fm hoc qp aer, raf; ea qui defert réexpulfant mouetur ab Pellente, ele ropter hdc, quiain narara M eo acid » acris Y repete moueri ab alio, & amr retinere ipfüm diu, poll feparafà &a& pa. motors hoc fm * fiam formé osx [f S paraé expelléte mo- FRA ma naturali , Scante 1b ed de feparationé moucturab vtroq;, f. te» &faa. ab expellente,Sà fua forma-qua p rox. ter mo? eius eft velocior neccfla- «a, oaare zio q mor"expulfi. d expulfum enf mora. n6 Réf fc principid mot c moe je&orücft er" fitviolé? puracr vero hét in (e velocior principi mot*vtalibi declarari &. Liber A Ethocintidebat, cum dixitauc quia moras aeris expulfi, ci per tenti leuitausyf eft in aere, per Ditinnarus eft ci ai juo motu ad timo tenis moueri adf us (perit » in motn lapidi: eparationé TUI EU P Arll rtdecantt din lb. poe Coli,& Müdi,& vltimo iftius libri. izids- D d.& nihil elbex hocf vacuo ,.& Vo PES on eftin vacuo aliquid, de quo di hacéfia catur füccedere,aur illud, qd defert » eft velocioris motus, motus violentus re- ion. - pelléis. faccefione a. is fit aut ex fu aens, aut ex. veloatate rhors cius: fcd án vacuo non eft aliquid, ex quo fit. poffibile aligd iftorum: ergo in e- unda fi; motusnó póteffein vacuo . D.d.& translatio nó potcft effc alio modo,&c.i. & imposfibile efté, vt ranslado fitin vacuo, fm qp equitans transfertur füper alicid, fuper deferens, aut fm qp» animal natat: volarile.n.transfer- tur in aere fm alterum iftorá duo- € rum modorum, aut fm viunque. Amplius nullas yriq pescrit dicere propter quid, quod mo- verus Fabiralicubi: cur. eu gishicjibi / quarcaut qeícet. autin ífinitü neceffe eft ferri, ni fialiquid potétius impedierit , Eretiam mn po[[et aliquis da- re canfam,ex. queri aliquid mo- etur 1n eo , que[cit ex evi alique "ybi. quare igitur dignime quiefeit bic, québic o x ua our ast : i Quatus — 157 quiefcere , ant oneri ia infinti, D cum non. impeditur ab alio impe- diente fortiori . Cum deftrusitvacut effe 5d mo eoo- tu, incorpit ctiá iere ipfum ex quiete navuralickn.in móra natu fil et rali eft caufa in quiete naturali : & niti &hec. hzc eft fumilitudo cótinentis ad c6 &&Irudo tentum. Et dixit : Eté non poffet chdnendt. aliquis dare cím,&c.i.nó poflet ali rg (ip c, queen dicunt vacuum cé, ike caufam propter quam,qf ali- &. 48. |uid mouctur in vacuo quiefcitin Jiquo loco magisg in alio:quem- admodum non pót dare caufa , ppquam corpus moucf motu natu. rali de vbiin vbi.D.d.quare igitur, &c.i. qf non poflunt dare in hoc címex iue conueniar huic, quod fentitur, f.de corporibus ipfa TIE intendit hic. S tem Saturae D d.e qeo fequitur, &c.i.&/fi conceflerimus qj naturali 2iqua confimiirado, nef KM vt Bei pid fit vna,& » Lord q vacuum cit Tuum » & fimplex. ex quo fequitur qp na- türaliter in vacuo fitalterum duo- T rum pm quies, aut motus. ex. juo fequitur vt corpora lia, de femper quiefcant in eo , vbicü- que puma femper mouean£ 2s interillud,& corpus naturale ierit cóparario fimilis que eft in- ter corpus & fü ybi proprium, re corpora quieftunt, vbicung; poná- tur. & fi inter illud, & corpora na- turalia fucrit comparatio, quz eft jnter corpus, & vbi non naturale; erit neceffe vt corpora emper mo- Ucantut in co, Amplius ckingere Phyficorum € — Ampliusautem nuncquide fvacuo,qim cedit, ferri.vf in va cuo autem prorfus fir tale elt: quarein oem feretur partem . Et ét motue exiflimatur fieri ssunc in locié yacuis ex aptatine : so ipfo "vero "yacuo boc eft eodem. nado 1n omnibus [uu partibws : ergo fequitur vi illud, quod mone. tur in eo,expellatur ad ocs partes. Ifta eftalia ratiocinatio. qua ni- titur deftruere vacuum effe per mo tum violétf , plures.n.motus apud H expulfionéexpellentis eruntin ali- qua parrs,& non in alia, pp diuerfi- tatzm partium in aptatione, f.quia. mouetur ad partem , qu; eft magis aptaadco,q motum naturale mo- etur pp aptationem contra fuum motum naturalem , vt accidit in à füb,vt moueacur ad inferius qfi nó juucnit exitá ad fupius. Et dicit qp ponétes vacuü; ponunt ipfumquia exifbmant ipüm adaptart motui, &, fira eflet, non effet hic aliqua magisadaptatajg alia. Et tntü ioc conungit dicenubus vacuum efle fcparatum , quibus intendit in Y hoc fermone coniradicere, dicenti- bus vero jpfum eflc non (eparatü non conüingit hoc, fed impofitum. án corporibus.ifti.n. poffünt ponc- e fuperius Sinferius,& vit medi perquod fiant morus corpor fim. plicum.D.d ergo neceffe eft, &c.i. necefle eft vtillud ,quod mo- uezur in co, expellatur ad o€s par- tes equaliter: & fic nullum motum. snoucbitur pp apranoné ad alicua. pauié aliá ab ez,ad quam expeliens expelli. qd no fennturin pluribus mobilibus , Eta lib. Aiexá.hoc ca 79 pirulum inuenitur fic. & eid exifti matur translatio eft nuncin va- uo propter aptationcm : & hoc in. vacuo eít codé modo cx omnibus j parübus:ergoillud,od moueturin. €o, expellitur ad omnes id. c fi vacunm clt caufa rranílationis ptet aptationem, ficut fingunt di. tesipfum cé necefle eft vcillud, qd mouetur in eo, moueat ad o£s pare tes. qrh aptatio eft in oibus cquali- ter & hocin infinitum:quia vacu& eit infinitum apud cos.Ét maxima eft differentia interponere qp apta- tio eft neceffaria in eé motus, & po nere ipfam effe cám agentem mo- L tü . fi igitur pofüerimus q» aptatio eftde tate motus, expofitio Aptatio & eritilla, quam dinmus: fue peel Timusqrapano fcaufa agés mo- Kücha. tus,expofitio erit Alexá. fed erit de- g& mos Íhuctio non fm rem in fe, fed fecti- dum fermonem corum. aptatio,n. eit de nzceffitate mot? , n6 cá agés. Ampliusautem & ex hisma niíe(tum et quod dF. videmus pct cie -n.idem pondus,atq, corpus ve vroda lociusferri pp duascauías, aut, dradsim quia id diffeitper quod, vt per mou, aquam,autterram , autaetem, aut,quia id differt,quod fertur, M fi alia fint eadem, pp exceffum grauitatis, aut leuitatis. hocigi tur , per qd fertur,ca eft,qimim pedit maxime quidem qd con^ trafertur,deindeaüt & manes: magisaüt id, qd non facile diui dit: taleaüt eft qd crasfius eft: ldautem, in quo eft. A.moucbi tur per. B.eo,in quo.C.teporet perip(umaüt D. cum fit fubti^ lius,eo,in quo, E, (rzqualis t Liber A f6gitado ipfius B.cum ipio,D. fm proportionem impedientis corporis, Sit.n, B. quidé aqua . D.veroaer. quanto ergo fubti^ lioreftaeraqua, & minuscor^ poreus, tanto citius A. per. D. mouebitur £j per. B. habeat er^ cadem rónem, $m quam di^ tacrab aqua, velocitas ad ve locitar£. quare, fiin duplo fubti lius eftin duplotéporelir.cam, quz eftipfum.B.rranfibit, dk à €ipfum. D.& erit tepus,in quo eft, C.duplü eiusiin quoeft E, atqs femper quáto fuenitminus corporeum , minustg impedi ^ tiuü, ac melius diuifibileid, p uod ferzur , citius mouebitur. 'acuum autem nullam habet gationem, qua exceditur d cor^ pore, ficut neg ipfum nihilad zumerum Si.n. quatuor exce» dunttriavno, pluribusautem duo, & adhuc vnü pluribus d& duo, ipfum/ané nihil nonam plius haben: rónem, qua exce C danc.neceffe.n.eft diuidiid, qd diem eon excedit, &in exceffum,et inid, diis Quod eexceditur. quarceruntip py faquatuor,quctexcedunt,ecni Fen hil.Quapropter necp Linea pü^ étum excedit,nifi componatur ex punctis, Similiter autem 6C Vacuum ad plenum nullá pof fibilecft habercrationem:qua^ zeneque motum , Et apparet etiam oc, qnd di- pelis mmodo. uidemm .n.idem. emp velocitari in motu propter alserum daerum,aut propter boc, Quartus 1,8 quod illud yrudiate quo mouetur , dimer[atur "Y. g yt motna eim fit 3B 4484,AUE IRI LerTA, Aut in deT6, dA igne, uf , quia metum di. wer [atur . [osgitur ala fuerit eau dem ex differentia gramitans, ef leuitatir, illud, medie que ent mtwe, erit can[aipedit.n.motus, ut multum , quando motm sine. fuerit contrarite motui eine, quad PIREENP VB C9 : AME DITE Mae de etiam fuerit quiecens:e7" m ieoquando mon fuerit facilu dui E, Jums:e" quod eft tale,efd illnd m quo eft fnflirudo . Expellatur igi- fur corpus Af ynediante B intem perec : mediatevero D, qud eft Jobrilius in tempore F1, lengi- fudine ex B, equali lágutudini ex D fecundum corpus smpediens. Eg sntentio slins efl , quaruam B. fit 4qu4,C7" D fit aer.C7* quanto aer eft fubtilor aqua e" leueru cer- ereitatis tanto A expellitur me diante D velocius quam median- te B. C7 fit proportio velecitatie. d velocitate , ficut proportio ex ee[fis aeris [aper aqua,ta , quod, fefuerit duplu in firdeae per- 4raafibut [patmm in duplo tem perium quo pertranft [JatiumD: €y eru tempus C, duplum tempe. TM H: C7 quantemagu fuerit il. Ind , mediante quo ert. motus le- iris cerpevestatie C7" minoris re. difientia [ed facilari difomn tanu Phyficorum € texto magis expulfo erit sullom babet propertionem , qua K.- jer . V acuum yero nulla joi excedat ipfum. excedens mim di Det comparationem ad corpus,per. widitur nece[ario nid, quod exce dam cerpus excedat ip[um,que-. ditur, Cy" augmentum. ergo admodum nullam babet compara, twr diuiduntur x: bac des shen- tionem illud quod non dicitur vni. ce[fum, ey" £t n no vnum. Et idee. emarine ad illud , qud dicitur nie- | zanea etiam nn excedit puntfài , snerus . Quatuor enis, fexcedit. cum no componitur ex punti. Et tria per vnum , excedunt duo per. fims liter V acuum mm babet ad snagn, et excedunt vnum per ma, plenum proportionem: ergo neque is ad non vnum, men yum vero. etiam metwe erit ineo. Demenflratio exemplaris, oflendens quod tale eff propertiotmo- N ps panini ipu $t rine L dy ád medium in tenuitate. Tempus. EL a p Spatium plenum. tenuiori corporc. E H "Tempus. B Spatium pleni ehfion done Heceftalia demóftratio,inqua. ximus. impoffibile cft vt motus. declarat impoffibileeft m: tum | fiat in vacuo,apparet ex hoc, gf vi fieri mediante vacuo fepararo.Et demus corpora grauia dit ina dixit: Etapparez&c.i.& hocgp di- moru fecundum macer tar Itatem. Liber A ditatem per duo. ik, fü Bem prd quei a illud;in quo mouentur,v. corpos velocius moucrur à dere, d in aqua & fir duo corpora cqualia. in graziam, & figura magoim- dine . fiaut£ cnrpora fuerint diuer- "fa.& moueanfin vno medio,tfíc di Uerfitasin motu ent proptet diuer- fitatem in graui; leuitate, £p ius illorá erit velocius. Et,cum uit hác. Propofitonem, (p «Á velocitatis,& rarditatis in corpo- ribus mobilib? &aut diucrfitas me- A dijin fpifimdie, &reemuitae s aut diueifitascorporü in. grauitate, & leuitate, dixit : fi igirur alia fuerint cado. qfofi lia criflentia in core weturlaere, mouet: ius illo, eftin aqua, mani eft eal fadi itis motus eftillud, me- in corpore, f.cum videmus. mots ciusin corpore fübtiliori. € velocior, d motus cius 1n corpore - fpiffiori. D.dedit cám, propter quá Quartus 159 erfitas igitut mediorüi iniftisdua D. facili- uerfitate. tate refiflentic, aut motusaut quie mode tis cori. eft caufa in druerfitare mo. cilis diuifionis, & dixit: & eft illud, inquoeft multa fpiffitudo . Et, cá hit hanc propofition£, inerpit Tin hac dodrina pe, lieras i xit : Expellatur eigo, &c.i.ponatur. igifA, Forpuscrd ouetizl medio medium,in quo mouetur, pona- É tur B, & tempus ,in quo mouetur, fic Pons moucr Ain alio me i iliori primoy& fit D:& tenà pusin quo mouef A,in hoc medio, medigpe duo pata squala Lex js per duo. Baal &tex fuballon : fequi- tur igit vt tépus quo perurí(it duo atia ernalid dier nóvum eft.n. q velocius pertranfit id£ fpa- tiü in minori cpe.&quia cá veloci- tatis, & tarditans his duobus moti- buscft diuerfitas mediorum in te- peni irecied ipu Mr proportio. isad tépus |f t proporto pui dtin 1o illá quc eft in alio : & fimiliter jo mot* ad motá . Et cum itexemplá ét de literis, son es. accidit hoc medio,& dixit;quia im. pedit multum, &c.i.& cá tarditatis efl,qfà illud, mediante quo erit mo tusyrefillet rex mote-& hoc refiftens diueríatur fm magis,& minus. ref flet n.multum,qà medi mouetur dedit exépli de marerijs , vt defüfo pli a iis fit manifeftior: & qd videtur dimi- adducat nutumin vno exóplo apparebit in exeld de alio, S drxit : Et intentio illius eft, demrado Sieg ponamus Tloco Bd eft me, erit mami» dium craffiusaqua,& in. C,qd fefiio. motu contrario ci, qd mouefin co, &refifiet minus.gá fueritquie(cis. D.d.& magis, &ci.& medium , qd refiiht per uum moti ad contra- Biaerficas : ie nn B Imi. acl dudonis tedious d eft medium fubulius, aer : quanto igif magisaereft fübulius aqua , & minocis reiflentie contra ré motí, táro magi: crit velocitas motus A» incoginaqua: ro igif ve- locals ad | cat fem pre portio Phyficorum 8 portio exceffus fübülitatisaens füp. fubulitaré aqui proporto velocitais ad velociati &tc.t.(cquit igiturex iftis propóni- bus, vt proporuio velocitatis morus Ain, ad mctü ciusin D, fit ^cut portio exceffus fubtiitatis aeris fuper fubrilitaré aquz. D.d.ita qe fuerit duplum, &c.i tap fequitur, fi pofucrimus qp aer eft duplum ad aquam in fübulitate , vt rcs mota $ jua níeat fpatium zquale fps qd pcs arn po 1e duplo tempus;in quo pertran firip ominaere, épusignur d£ HH C&eftilludjn quo pertranfit (pa- tium res mora in re fpiffiori , eftduplum ad c£pus H, in quo mo ucfper fpatium cquale illi 1 corpo- 1e fubtiliori,gd € D.tardius.n.fem- perperuanfitidé fpatiá in longiori téporc.& licet nó ei ithanc portionéjitellecta tà eft ex ipfo fer- none. D.d.& quanto magis fuerit. illud mediante quo,&c.& hoc eti manifeftum cft p (e. Et,cum pofuit. has propofitionesconiunxit étalis propofinoné,& dixit: Vacuum ve- Io &c.i. vacuum vero nu!lá habet comparaüoné in fübtilita:e ad (üb 1 tilitaté corporis, mediantz auo fit. motus.&,cá dixit,nullam habet có ration£ ad corpusintendit gd va p nullá haber e oa qut corpus mediü üt eir in fübalitatein vacuo.n.n6 cft ful tilitasqua dicacefle fübrilius igne, v gut acre, D.d. quéadmod( noa. habet comparation£ , &c.i.& intet. Vacuum, & corpus medi(i nó eft ,p- ouo, cá j vacuo nó cft fübrilitas, 4. cftillud, fm qd comparant me- «ia adinuicem i fubulitate, X fpifi 1udinc ; quéadimodá non eft cópa- ratio,neq; doiteo, qf nou X -& ió dixit: eritimif fer ed qd ci meme me Vfrola. meri. n.cóparantur adinuic£, quia 29,4 cOicantin vno. & v't oia. duo due Pie n6 cóicantin cadé natura , nó hüt bác cópa- Óparati .& hocinten- em jtur quatuor ea excedunt tria, Xc.i.& numeri eXcc- cádd ma- düt fe adinuicé per vnitaresjim qui- ge & mi bus eóicantjllud aát;in quo nó eft * neccffa nur, nullá habet cóparanonéad ro de cy. numcrum.X fimiliter illudan quo non eft fübulitasnullá habet copa rationé ad corpora habentia fübti- litatem.diucría.n.fm magis, & mi nus ncceflario cBicant in cadé ma- tuza.D.d.non vnü vero, &c.i.gd au tem fucrit ex entibus, in quo nó uz. venitur vn, non habct proportio né adilludjin quo eft vná , qua ca- datinter illa exceffus. D.d. excedés. -n.&c.i.illud.n. qd dicitur excedere. aliquid,neceffario diuiditur illnd p. gd Sreedin Tid, pei excedit ve Quia quatuor excedunt duo, ne- cefic eft vt diuidantin duo, quibus. excedunf,, & in duo, que excedunt, c& igitur fuent aliqd, quod non di- uiditur in aligd , & fucrit aliud , qd diuiditurin ipfum, non dicefquod. illud, ed diuiditur in illud , excedic. illudgd nó diuiditur.v.g.qf qua- tuor nó dí excedere aliquidin quo non cft vnumr.qíi, fi excederet,tác. quatuor diuiderentin exceflum, & 1nilludiim quo n5 eft vná.quod eft. impoflibile.& hocintendebat cus dixit, ergo necefle eft vt quacuor di uidant &c.i.qín necefle eft vt qua- tuor diuidant in illud, per qd exce- dá illudjin quo eft vni & in illud, 1n quo non cít vnü.Et,quia propor tioquá intendit declarare,elt com- munis numetis S alijs, & dedit exé plum Liber Quattus À pluth de numeris, vultétdaie exé- plum de magnindinibus ixi: inca.n.non excedit punctd.i.& p. hoc nó inuenit portio inter & pundtü, jua proueniat'cz- ecflus.qin,fi ita effer, tunc excedés , & resxocíla effent partes linez: & fic linca componerctur ex pundlis. «d poft declarabitur effe impoffi - bile. Ez, cum declarauit hanc pro- póné, dicentem q» o£ excedens ali- quid debet diuidi in exceffum,& in 1Écexccflam, & vacuü nó diuiditur in illud per gd excedit cum in conon eft fübtibtas, dedit con- B dlufioné, qu; fequitur ex hoc & eft vacuum non habet proportioné Si plenum, qua dicat cxcrdere num in fubnulitate, & dixit: Ec fif €tvacuum.. Et ifte fylfus eft eá in. fecunda figura. scq fb » eft minor propofitio.Éi, c declarauiz. hanc concloné, dedit impoffibile, quod (equi£cx eaffi aliquid mouca. tur in vacuoyx dixit: ergo neq; mo tus erit in eo.id eít,&,cum vacuum. non babct proportion£ ad plenum Yfübüliar, & ponitur aliquid mo pain eo, fequifes hoc, qumoms in vacuo nó habet proportioné ad Q mori in pleno, & ficerit motus in- diuitiis remi Fred inflanti. qd eit impoflibile , vc: declarabil, icai pi pro &ph.ce.c. conitanti, qd declaratur in Sextojf. 50. Kf. q omnismotus eft in t£pore, & qp aDigrefo morus édiuifibilis.a Auempace au prd sÉbene mosit his qen£, duin. mügd gia Bon fequif vc proportio mor" cii 1-3 déla «^ inequiaimedd cum mo- aerefit ficut: io fpiffitudmi: SEALS Sorad fiunt ter nfi mo- SE ms lapidsfiin por, pphosey eu opic. moucur1n medio, &, fi boc effeu 160 conungeret vt nullus morus cét in D tempore,nifi pp impediens: meciá im «dire rem motam. &, 1ta fleo, tic corpora. amo verenturin inftant,cum nullü me dium impediens fit illic. & dicit. proportio fübrilitatis aquz ad [^4 tilitaté aeris,eft ficut proportio tare ditatis accidenus motui in aqua ad tarditatem accidente ci in aere, Et hec funt verba cius in Sepdo fui libri & dicit: Hla refiftentia que eft a inter plenum, & corpus, qd moue£ ,, in co eft iliajinter quá, & potétiam ,, vacui fecit Ariflo.proporuonem in , Quarto. & nó eft ficuteniftimatur de cius opinione.proportio.n.aque adaerem in fpiffiuidine non eflc » cut proportio motus lapidisf aqua * ad mori eius in. aere : fed propor- ?* tio po:sntiz continuitatis aque ad ^ potétiam continuitatis aeris, eft fi- ? cut proportio tarditatis accidentis rei mote ez illo;in quo mouetur,v, g.aqua, ad rarditatem. accidentem t&i,qn mouetur in aere. qf, fi eflet, ? ficut efbmauerunt aliqui,tunc mo tus naturalis eflet violentus.ergo, (i '* illic non efíct re(iftentia, qo eflec ? motus? necefle efb.n.vc dein in. ^ flanti. quid ergo diceurde motu Girculan? & illic non eft refiftéia : íi illie non eft diuifio ofno :nam * locus circuli idem eft femper. non ?* itaq; cuacuatur vnus locus, & ali is implctur. neceffe eft igitur yt mo- tus circularis (it in infanti. fed nos ? videmus in eo maximam tardita- ? t£, vtin motu flellarum fixarü , $& maximá veloataré vcf mou diur- ? no :& hoc non eft,ntfi pp diftánuiá ? moronsin nobi itated nioto, cum "f igicur fuerit nobilior,tunc illud, qd * znouetur ab co,exit velocius t $a cá M féoto& Phyficorum G motor facrit moris nobilitatis erit » propinquior moto:& tic mot? erit. Mei hos qid conerdata tede IXit, CON tunc to opio dun erit falfa.qft i dion cinco nedja ubcliueal- terius medij 'ut proportio tar- ditatis accidenus. molo inaltero co rum ad tarditarem accidentem ci in alionó ficut X ius mo- tus, non fequi£ vtillud , qd mouet in vacuo,moueatur in ti.qfá tunc non aufertur ab co nifi tardi- tásque accidit ei pp medium, & re. manes morus ded motus eft in sempore:ergo i d n mouctur in acu moutfin tÉpore neceflario,& motu diui(ibibo nul lum fequitur imj ec igié q6 Ortus Auépec Nos ath dicant mái feítü cft per fe,pffi cá equalitatis re. rü moarí eSuenienaü mn tione & itudiue, qf roh pent mgrindae qe bus medíjs equalibusin tenuitate, & crafficudine, eft equalitas medij, manifeltfi eftq) diuerfitas exus in. tenuitate fm magis,& minus eft cá diuerfitatis motus in velocitate , & tarditate Sag ifta diuerfitas cui? cá eit diueríitas medij, feum fien Y raliter fübtlitatemi, (y augméetl allius diuerftatis fequit augmentá fübriliuaus & diminuto ilii? dimi- mution illius.ergo. maniefti efto 3o motuum cít fm gexporóo nonrüm ef tertuitate. & ifle funtma Bifellz p (oq cii fuerint duo mo- tà zqualia in grauitate, & leuitate, FILE ed &ntur in vno mcdio, q motus eorá erit equalis in velocitato,&. qvuü- quc peraaníit equale panum in ine ,& tÉpore equali &clf duo media füe- rint diuerfa in tenuitate, q motus eoruni diuerfabitur diueifitate «uum eft diuer(itas& zqualitas p- dera jonis motoris ad rem motam . us, Kzi- Sumigiir foeanrduo motores, & litas mo luo mota,& proportio alterius mo torisad aleertm morum fuer, fi Sedtsee cut proportio reliqui motoris ad re. pporuióis liquum motum, tunc duo motus motoris eruntzquales in itate : &, ci ot qpportio diuet (abitur, diueríabitur Nod ans motus fm illam pi ionem. Et iter moe hocidem eftin moubus violenti, tiles, & & naturalibus. fed in violenti, cá L duo morores fucrint zqualesin po Enna diucrras erit ppimi liens, in naturalibus vero diuerfitas,, aut Fgualites Epp diuerümaré aut equa itarem tionis motoris ad rÉ motam: non fequitur vtin eis fit. mqualines apud equaliraré mouen- tum in potentia, qfi proportio di- Werfatur ficat non fequitur hocin violentis gf imy diuerfaturt qf per diuerfitai£ impedientis di- itur io. tftz igiffünt Ac ropofitiones manifeftz per fe. Et, E hc eie ficut dicit t£ pin talibus modbus non efit pro- portio motus ad motum,ficut. porio fpifisudinisad iffitudin&, ficut proportio tis ad tar. ditatem, conti, hocin omni- bus motibus vidl lécis,ita,q illud di- Gum in vltimo Sepümi,L pci ali- Ter. €; s. quod corpus mouerit aliud corpus. peraliquod fpatium in aliquo em. o4 moucbit medicarem il hus corporis per illud fpatiü in me diera lius temporis ecc allum conüngerct.n.fm Au£pace, vt pro- potio adrémo- Cherrocis ditaé, 4 perio tépocis ad tpus non effet,ni ficut. jo tarditatis ad tar- f iftius erroris fuit exifti '» qp tarditas, & velocitas funt mo? additi mori , € diminuti ab €o : ficutlinea, d additur linez,aut. diminuitur ab ea.cfi igi£ exiftima- turyy velocitascít. jo fup mo- tí naruralé , & tarditas diminuzio: tusad mot(i. qí&.g& quantiranibus proporionalibus addisur cadé quí hrasaut dimintirur, non remanet r y, exit mauitq» moms fenfibilis eft illud , qi remanetez mota naturali-& ex diminutioné ficut remanet cx magnirudine pot diminutioné.& ió 1udicauit p non. fequif vt io motus fenfibi- : bem fit ficut. m do ipedientis ad impediens, [xis jo tarditaus ad tardita. SÉ; ficut nó fequitin quátitatibus, que diminuunt fm aliquam pro- portionem,vt refidud fitin illa pro portione ; fed diffcrunt, quiaqh ex 161 quantitate mathematica diminui- D turaliqua quantitas in actu,rema- met ium quanttatisin adu : & qh motui naunali accidit dimi- cheek nii poeta epo tc nifiin i tüc motus fenfibilis nó vri nid Locus non naturalisqui eft diminunio ex. motu naturali, non motus natura- liscui accidit diminutio, & filt , cft aligd motum mouef velocius mo- tu naturali , tunc non eritillic mo- tusnaturalis & additio, (ed additio tf. verumtá dicimus, itio tarditatis demie Rd icut p z itio im; tis ad impediens, vt dicit Auempace ; fed er lic aliquid,nifi tarditas. & ifta qug- fhoclt fophiflica: fed eft difücilis, quia eft fm * cómunication£, qfi, "aL com gi affimilatur lines exifti mutario- € maurgillud.q cbingicin inea, am. tum eft proe, |uia motus: contingit un motu. itur ex hoc fermone, rüo ilopedients ad impediens di ficut. proportio motus ad morum:& hoc eftin motibus violents, qfi motor fuerit idem , & fuum impedimen- tfi füeritex medio, aut ex ipfo mo- propor to; € q» hoc diueifarur in motibus p ibusfm diuerfiratem pro- pornoná , q (unt inter motores, & Tes motas, c(í nullum fit hic impe- diens ed fm dinerfcart propo rto- misexceflus potétic motoris primi fup ré motí ad exceflum. Lors fecüdi motoris fup ré motá. Sed d- Obie&ia, ret aliquis,c pofüerim?, ep ifte mo tuseritin »n itus à me- dion6 fequif, & imusq apportio motu, d fuerit in medio, uicécft ficut jo im| tis ad umpedié vt qb idé morü mo ucfin vacuo,moucaf motu indiui- Phyficü có.Aucr. X.» übili, Phyficorum Q fibili, & in inftand,, fed (equi£ nc- ario vt moucatur in tpe; cuius apportio ad répus , in quo mouetur 1n medio, fit ficut proportio excef- füs poréric motoris füperié modi, fm d eft mota tff, (al feo »gil- Dic fit impediens extrinfeci ad ex- eeflum potétio motoris füper rem. motam fm q eft Ipedita.vnde exi- ftimaturé, qp licet concedant illz ropónes quibus víus efbri nó in- lucet ad impoffibile , ad qd nititur suuio, inducere Etad hoc eft dicedum, aResmo- ifti motus, qui funt corpori fimpl 1a necefla. cium mediantibus aqua,& aere,nó 1iodé ha unto imei er: primo. qf, fi ita ef- beum Fe vic ent hic monis naturale aligrei- qui nondum inuenti funt, neq; in- tiéca po uenient:nifi e& poffibilehec corpo stia mo- 12 moucri finc medio. gd é impofft c oem bileynifi vacuum cfle. Ét cá in hoc. wiilu. effquia ifta mota indigent medio: bRermo- qf « res mota neceffario dét habe tatit Ó- re cti motore aliqu refiftéuá , qua imó ino Potentia motoris excedat potentiá vori,& c&- 1llius : & hoceft in motibus naru- trariaalio ralibus.&,fi non, tunc quilibet mo fXoui "ormoucretquodlibet corp*. & pp. ao elim£ diuerfitarem iftius proportionis , d ta hésc re eftex refiftentia inoer motorem, & I r£ motam fimpft diuerfantur mo- fift&i in tus corporum corleftium, vt quedá mora lo fint velociora quibufdá : & per hác d Incfmt refillentià motor non mouct rem. tisres mo motá, nifi qfi potentia cius excedit. tà E pocÉ porentiam rci motz . b res.n.mora. gié&mo" vit eft fimilis quodammodo moto. tu, cá nc HS cótraria alio modo.Er hoc in- c6pofia zlgadd eft de nobilitare,quá di- $«L.mi cit Auempacein corporibus ccle- & I7 bus morr.n.cuius potentia eft ex- b*,.: mo- cedésft nobilior motoie;cuius po voc Éfoia, tenua cít minor in cxce(lu . & ma- ' qónes : &ideo. Bifeftum efte cifa refi(lentia ia« K uenitur inter motoré,& rem mots, X resme fina moa facit diftinfta pere: Ded icut é fiio in corporibus co*- poet. leftibus. din elementis vero res mo ck taeítin potentia, & motor in actu, 4- ca-ck. cum int cópofita ex prima mate- 3 Vbihi ria formis fimplicibus & motor ous, & eitfora , & res mota eft materia. mori &quia hec corpora non diflinguü Vide ci tur in ré motam,& motoréfacku , Zio. e. impoffibile eftea moueri fine me- 15, jo. dio . & Arifto.declarauitp propter &;:. hoc fuit neceffe illa non moueri cx f 51 clemé fein e O&auo iftius libri. Siigitur p 77 hzc: ra fumplicia mouerentur «e; y. fine medio , non eflet hic refiftétia cuo,mo- inter motoré, & rem motam : im- uerent in. mo non effet hzc res mota omni- id. laé no effentiaiiter, &fi hoccontinge- cR y- retf vt mouerentur in non tépore , $;, & in quolibet moto.ex hoc igifdi- xit Anflo.9, fi hzc corpora moue- renturin vacuo, fequeictur vt mo- verentur motu indiuifibili & in t£- pore induifibili : ponendo corpora moueri in medio eft natu 1alecis. & eftcá in hocyp mouean- tur, non ficut exiflimatur, q funt mots cx fen mom natural ficut. iflimauit Au£pace. Ai igi- M fur ctdubieu i boe ende in duobus locis. Vnuseorum eftin. quo dicit, q» proportio mor? ad mo t nó eft ficut proporuo fpiffitudi- nis medij ad fj Tairudine Es $e- cundus adt cfl, qpifli motus füntT- pediti cx medio, & nó naturales.& nullus peiuenit ante ipfum ad iftzs. luseratifte fü |... e peralios.& in exemplari,à quo fcti gn qe A. Tiu uenimus quoddá folii p uempace e, & infcriptum erat hoc. Nos au- Higano. sem dicamus q necefle eft qp inter. mnotorem, Liber Quartus & motórem, & rem motam fit refifté tia. motor.n.mouet rem mod, fm. eft contrarium, & tes mota mo- üetur ab illo , fm qp fimilis. & ofs motus erit fm exéeflüm potentiae snotoris füper rent motam,& diuer. fitas motuíi in velocitate , & rardi- tate eft fm hanc proportioné, quz fefiftéia. eft inter duas potennas. &ifta refi- Tmon ni flcatis, aut ent ex ipfo moro, qR il spice lud, gd mouentr et fe voluntate, di tok qfiq, uiditur in motoré in actu, & rémo eftex ipo tam in adu, ficut eft difpofitio in o: X animahbus, & in corporibus cxrle- dh asl flibusaut erit ex ipfo medio Tquo moucC& hoceritqfi rcs mota non. diuidi£ f motoré,& r£ motá f a&u, ficuteft difpó & in corporibus ftm plicibus: aut refifl£tia erit ex vtro« que,(.ex re mota,& ex medio, ficut eft difpó in animalibus, f mouent in aqua.illa aüt, in quibus res mo- ta ex fc diuiditur in motoréf actu & r£ motam in a&tu, nó neceflario. indigét medio, (ed facit, crit per accs.illa att mouenfex fe, d nó diuidun£in motorem,& ré moram in a&tu,neceflano indigent medio: & hec fünt corpora grauia & leuia, &fi non, mouerentur in nó tem € 1e: c nihil fita&u illic, qd refiftac pes motiuz,& eft impofe & vt beát motus naturales& fint fem. perimpedira . & ió coningit,g, cü pofüerimus ifta moueriin vacuo, Yt moueanfin non tpe,& vt motus. uis, & pad jualis i ve- tate. impoffibile.g igitur. exfümatit Auens. 6g ifa mpli ta hfit mot'naturales firie medio. Scd, fi per fübtilisfimü in t^ to tépore ráto motu fertur per Yacuü, omnem exupcrat rón£. diuerfoná &c. 161 Sit.n.F.vacuum,zquale autem D snagnitudine ipfis.B.&.D .Ip^ fum ergo. A. fi tranfibit, & mo uebitquidéin quodam tépore, €o.f.ínquo eft. C.in minori aüt (pinquo eft E.GChanc habebit rónem vacuum ad plenü.fed in tanto tpe,quantü eft ,f quo efte G. ipfius. L M esbit lino tranfibit aüt, fi t fit quippiana fubtilitate differens abaere id, inquo eft, F.fm hanc propor^ tione, qua habet tfs, in quo eft. E.ad tempus,i quo eft. G.Si.n. fit canto fubtilius corpus, f quo K eft F.ipfo. D. quanto exuperat. E. ipfum,G, econuerfo tráflbit. velocitate in tanto, quantü, G. Tpfum.F.ipfum, in quo eft A. fl feratur . fi ergo nullü fit corpus inipfo, E, adhuc velocius, fcd eratinipfo. G. quarcin equali tépore tranfibit & qdplenum eft,& vacuü fedimposfibile €, Sed , fires mota mouetur me- diante. [nbtiliffimo corperum in tanto tempere per tantum. fati, func mediante vacuo exit ab om- Y ni cüparatione . Sit igitur Z Ya- cwit,et fit aequale B : Si igitur t pertralit Yacuum, C7" mouetur m de tempere, f- in tempere K [i efl breuime tempore Hi , tunc iffa. portio nen erit "Ya ad plenum. pertranfeat igitur sm tempore equali K. per fDatiuns. B, €7 pertranféat ct fecundi pra. pertienaltatem, qua efl inter t&-. den aj pus Phyficorum € pur F^, C7 t K,dliquidad-. tur sn z non fueris fcm X. urat e ta merae ds jen B: Z PK. "y Yt 4j pote endum in ci pe em fi iiber apes eejfum F1 (aper K, tunc pertran-. li, fene fuerit » fne va- fitt Z im velocitáte erit sntempo. cuum : quod ef impofabile re aquali x fj / mouetur fiigi- Denenfiratio ducens ad impefabile, probans won effe poffibile pro- pertionem e|fe inter. motuom , qui fit per Yacuum , ex qu fit per . Prima litera deeruunt textui "vero, fecida ait textu Ptuerroir, H IZ K Tempus L Y Z Spatium vacuum, vel plenum ígne. 71 Mta&teftaliadeclaratio adcon- xeritImo motasqui € in vacuo, eft Abbreza firmandqii, fiaduerariusnó có intpe, demfabimus eig ex hoc fe Soríois ceffcritnobisimpole,qd fequifex quifipoled n& pót cócedi,& hoc Pás *&*- (er mone ficto, gd efl motü c£ in- ent ponédoyy id moti mouet per ' — diuifibile&in cpeindiuifibili,&di (pau quale vacuo,et pleno: v.g. [3 Liber Quartus A it sere ciigitpeofuenn ji im? ipsfi mo- ueri ph [patia. quo- rü eft in reliquü in sere in duobus t£poribus, manifc- ftia rfoín quo prandia, vc «defin vacuogrit breuius : qf in. váctio n6 eft refiftéxia. hocipE- tpe pus minus habebit aliá proportio- piescrr derive maius, & mani! nosimagina- ti facrimus corpus fübrili? acrc fm addition£ tyis maioris fup irmpus minus, manifeftá eft opi gostübit ins iliori fp quale tépori, in quo nuit » br in vacuo:cü pofueritrus p xis ad pus eft ficut Eoo dm me- mock perti dd ree proin diee varub, .& hec € detnfo cius. Ygóliz. fe hcl. Ez dii Sel, noma Xofüerim* q res mo- juo corpore fubi- Neri 4. Sit ez icum. q ifii, a Pm Tace D. & B,gd &f acre. D.d. » Vriicndi ac eA fit hoc fpaud, iet i. &, c cóceflen- mus ipfum moucri in co in aliquo. Topriie sK:&émanife- D. uiustpe H, in |uo A moucfin fpatio B, dim f eL DREIE Dinar cfi iie pori K É ficut RUP Ae ec & hoc intédcbat,cá d. tfícifla pro- 163 E ptr ni jovacuiad D. iü.D. ug CA cus Ee 2 sein Imo! in emus M tio moscaft IIS vdrbud vacui, & acris iri fübtifiori sere fitillud fpatií Z : dt mam feft q ptráfibitiftud fmnp tpis K ád c£pus H , cfi po- etd » corpus, ín. quo jari aere fm. pehaimer fend. [e ii Ziad tfs e eanedi ario hec Fichas xit: & práfibitétfm quéhca dt poleip erotic & nimi zoo E jomonsin acre,ct pofüerirttus lioc. |uo eft Z,maiusin fubrilita E DERPRD E 3 eociddetat " mie er iie r quo A mouct in vacuó p illud fpa » tüütuncà puífibit pan Zivib. Giurein Feri d bic illud fpatid in vacuo, qd eft cfs Efpol tocius mosca ac it declarare impol dixit:fi fiigicin Z non e "ji pofüerirtus, qp va» cuo n6 cít corpus ofno, eflgp motus Ayritin eo motus cius I. corpore, qd pofuimus fübrilius aec fm. ,pportioné c£ ris motus Ajin acre ad t£pus motus X, üj cius Phyficorum eiosf vacuo. fed iam declarauimus qp motuseius mediante vacuo, & corpore fübtiliori eft equalis, quia. eftin codem tépore.quod eft incó- Ueniens. motus.n. in vacuo debet Dubiam. effc velocior. Et Arift.induxit hanc demfonem fecundam pp hoc, qd fciuitde q&ue accidenir prim de- monftrationi. qf in propofitioni- bushuius demonftrationis non cft dubitandum, nifi in propóne dicen 1eyp poffibile eft imaginari corpus, euius sproporuoT fübtlitate ad ac- rem fit ficut proportio temporis, in quo eft motus. v.g. inaere, autin Bi tfs motus in vacuo.df.n.» E^ propofíno eft falfa impoffibi- lis, non falfa poffibilis. impoffibile rh efnuenin exua animi (abulius igne. ergo impof le, erilimabirur i juinon [ns |f tunc poteft dici illud impof- sie fequitur expofitione falfa, nó Soto. — expofio. Et vf pita eft de (übsli- tateet fpifitudine,ficut é de diuifio ne linez, & füperficici. qfi, quem- admodurn linea, fm qeft linca, po teft diuidi in infinitum , gd cft im- Quad poffibile, fm D linea terrefris, modi 1 aut ignea ita de fubtilitare poteft vidiTinf- intelligi proceffus in infinitum ex ] füa naturaff. fm qr € fübtiliras im- ei fcly Piceno non fm z fübnlitas cor nea. poris mobilis. & Fm hoc hec proj E fm Tio polita et &la poffis m q» fhivd ^ fuit pofita . Sex falfo poffibili noa. ; ita fequitur falfum impoffibile. & hoc ilias | modo declarationis multotiens vai fedisidi! cur ArifL.& etiam Plaro. & eft vera. 9» fübuli- declaratio. quoniam non ponitur iae fie v falfum in co, fecundum qp eit fal- t corporis am impoffibile, fed (ecundum qd Scb" eftfalfum pofübile. PE d Manifeftü eft igitur cp, fl eric K aliqd cépus, in quo p vacuum quoduisferetur, accidet hocf^ posfibile. in zquali.n. accipiet aliquid & qd plenum eft tranf r6, vacuii.erit.n.aliquod pro portionale corpus alterü ad al^ terum, vt tpsad tps. Vtautein fumma dicámanifefta eft cius , ql cuenit,ci.quia morusqdem Morsots oisad motum eft proportiox(in 4d morus tempore.n. eít:) temporis aute 52? ofs eft ad tempus finstis vtriftqp vVacuiauté ad plenum non eft. entpperet igitur quod, fs fuerit iq apu aliquid expel-. quan vi latur ex^yacuo , erit impeo(fbile . quoniam inuenitur aliquid , quod pertranfit in tempore equali, fiue plenum , fine "vacuum fnerit illud m comparatione. cerperu, tt- pus habebit. repeienem ad iem puse Et dico boc, quod caufa eius , quod [equitur ex boc , efl mamfe- fier eff quod quilibet motus ba. bet ad quemlibet motum aliqua propertisnem: metus. n.efl intem M pere: ey" omne tempns habet pro- portionem ad omne tempia , cum. fuerine fimta : fed "vacuum , aut. plenum ni babent proportionem, Hicinducit fummam eius, quod 73 pradixitan hac demonflratione, & dixit: Mani&ítá eft igiturez hocg, fi fuerit pofirum aliquod tépus, ia. quo aliquid mouemur in vacuo,con tingit impoflibxle. quod elt aliquid gertaufire in xquaii tempoic fpa- nun 3. tempore, & quodlibet Sec fue Liber 4 um zquale in vacuo,& pleno , & cana cius quod Equit er hoc c quoniam imaginari Corpus, cuius lo ad corpus mediante pleno, mediáte vacuo, fi pofuerimus aliquid moueri per diem fpstiumin aliquo tempore, icut proporno tezpons, in juo ii |uid mouetur per il hd fpatium, liante corpore pofito primoad tem; inquo mouetur per il meliaate vatuo, ez quo fequili- id moueri per idem fpatium in cde quoe mpi Dd leno: im| ile.D.d.. P uLassquedequnz ic & vit propofitióes, cx quibus fequi tur hoc impoffibile, fant due. qua- rum alteracít, qífi quilibet morus babet proporuonem ad quemlibet. motum : quoniam quilibet eft in e s haber P proporionem ad tem- Pieiiber pus, cum fucrint ira. alira au- tem eft, quód vacuum non habet proportionem aà plenum. cum igi tur coniungarur his duabus pro- ibus morum effe in vacuo, juitur alterum duorum , aut » motus in vacpo eft, non in tem— € pore, cum pofücrimus quód cau- [v^ udd moruseft ià tempo- re, eft enum, medianre quo fit. motus, aut quod idem motum fapueatuz per idem ium in eo- tempore vacuo & pleno. ! Quatenus igitur differüt ea, P üferun£, heccontingunt, $m aüteorü qua ferunt exceffum, Videmus.n.ea,que maioré impetum habét autgrauitatis, Autlcuitatis/(i quoad alia (imi» niv Quartus 164. liter fe habest ffguris citiusfer, p ri per equale fpatium, & fm r6 né&quá habet magnitudines ad inuice guarex vacuü.Sed imposfibile eft, Propter qui.n., cám ,ferentur velocius?'in ple nis.n. ex necesfitate, veloci?, n, diuidit fortitudine maius. aut «n. figura diuidit, autimpetu, qué t id , quod fertur, aut quod proie&um eft.zque ve^ lociaergo omniaerunt. fed im posfibileeft , Hec tgitur contingit corperi- Dus ex. diui eed, Min E te quo fit motus, ex fuccefione an tem cerperi mobilium bac , quad narrabs. Dicamus igitur quod vs demus corpera , que [unt magis penderefai, v fite grauia, fue lesa, cum fuerint in alys diffoitióibus dn capitulo figure, code modo me- seri in loco velocius [ccu dum Li ai bip adiu - cem.creo fequitur^yt talis fit di- Jiofitio erum sn vacuo ét. Sed boc ei Pie Quoniam mn pe- Tefi aliquis dicere, qua de cá expel p w to velocius : quonia bec n efl nece[[arium . quod.n. eft fortius An disidit illud. illud quod mouetur , ant illnd , quod cest, aut per fam figuram di idit, aut per [nis «ex quo équitur Yt motus mmium cerj Th. fit «quali in velocuate. quad. eil'mpe(abile . X dij Cum Phyficorum G | Cum induxit duas demfonesac 74 ceptas ex diuerfitare medi, in quo corpora fimplicia mouentur,, vult. inducere demfonem acceptam ex diuerfitate potentiarum motiua - Tf, quz funtin corporibus fimpli- cibus, & dixft: Hocigitur contin- giusti hoc igitur impoffibilecon tingit huic poliioni ex propofítio- nibusacceptis ct diuerfitate corpo rum mobilium in velocitate, & tar ditate fm illud mediáte quo fit mo tus.D.d.fm vero fücceffioné corpo rá mobilium, c.i,gd autem cbtin. Bit huic pofiniói ex propónibus ac- tis ex fucceffione corporum mo bilium, in velocitate, & tardita-- te fm potétias corum motiuas eft hoc narrabo.D.d. Dicamus igi- tur&c.i manifefti.n.cft p (ey cor pora, que funt maioris declinatio- fuis fiue fuerint leuia,fiue grauia,cit fuerint equali in figura, magni tudine, & modo fuut velocioris mo tus] illa que fünt minoris declina. tionis: & gillud;gd eft maioris de- €linationis Li tt idé fpatium in minori tépore illo, in quo pertran- fit. illud, det miboi dellinatio- nis:& q proportio temporis ad tfs 1 erit ficut proportio potentia: moti- t2 ad potentiá motiufitapft po füerimus duo corpora cqualia in fi gura, & magnitudine , & grauitas vnius fuerit dupla ad grauitaté al- terius,tunc illudgd eff minoris uitatismouebitur per fpatiü in du- plo tépore ad tépus, in quo mouc- turi illo grauius.D.d. ergo fequi- turSc.i.S, cum manifeftá fit p fe qp corpus grauius eft velocioris mo tus: & hocaccidit pp medium qd 1efilh: noon : qn, fi illic nó effet inediü,só cflet: ilie tefiftétia: ergo, eum pofüerimus grauius moueri f K vacuo, nó cft necefle vt fit velocius illo,gd eft minoris grauitatis: quo- niá n6 erit illiccá , ex qua grauius expelletur velocius. ex 3o fequit vt motuscorum non folummodo fit equalis, fed non in tépore, vt dc- clarauimus.Et,cí declarauit: yeftiile eft dare cám duuerfitatis luorum motorá diuerforá in decli natióc ,& velocitate. & tarditate ex vacuojincapit declarare «p cá illius muanieftaehtex pleno, & d.hoc.n. in pleno, &c.i.& grauius e£ velocio ris motus neceflariü eft, cum mo- tus eius fuent in pleno. & cá in hoc L. eftqin illud, qd eft maroris declina tionis , eft fortius, & cítius diuidit plenum:& fimiliter illud, qd € acu- tioris figure, leuius diuidit aerem. D.d.illud.n.quod moucf, &c.i.cor- pusei mquod mouctur in medio, aut cedit ab eo, diuidit mediü , aut E rauitatem tff, aur per figurá qn id, quod eft acutions figuiz, diudn citus, milies gravius aut per vtrunq;. D.d.ex quo fequi; &s &cmenditin vacuc- &ez hoc impoffibili intelliguntur duo, f. omnia fint cqualia in velocitate, f. motus grauions,, & minoris graui- M tatis,& cum hoc erit i temporeaut. fit cum hocin non tempore igi tur pofuerimus quód illud quod fe quitur,eft ipfum efle in n6 tempo- 1e, tunc impoffibile,quod intendit concludere, acciditin co quar! Auempace, quam iam diflolui — mus. & fi dixerimus quód impof- fibile , quod intendit hic Ariftore, eft vrillud, quod elt maioris gra- uitatis, non eft velocius, cua« tur abilla quzíbone. Sed poteft Obiele, aliquis diccre . forte ex hcc non accidit im- Com. 71, Liber Quartus À accidit impoffibile. quoniam hoc non accidit graui , & leui , nifi quia funt impedita à motu na — turali. Scd refponfio ad hoc eft re- fponfio przdicta f.qif graue, &le- we non impeditur à medio , in quo mouctur : neq; motusci" in medio eft violentus/íed naruralis. Quod igitur, fi vacuum eft, accidit contrarium illius , pro^ pter quod probát dicentes effe Vacuum , ex dictis manifeftum eft. Hi igitur putant vacuü effe, fi eritfm locum motus, fepara^ p tum fm fe, hocautem idem eft, ac fi dicamus locum effe quid tum, hoc autem quód im pofsibilefit dictum eft prius. Mani feftum eff igitwr quod ff "aeuum fuerit, fequitur contrari €i , propter quod ponunt "vacui di- entes ipfum effe. Exiflmat enins. "racunm e[fe, fi mote in loco ft di finium per [e. et boc efl dicerelo cun ejfe aliquod feparatii. et iam. pefsamon hoc effe impoftibile. 71 Dici: Manifftum eftigiturex € hisdemófhiationibus qfi vacuum fucritcontingit contraní ilis quod ocgit dicentes vacuum. effe, dicere ipfüm fiilicer motum effe. Exift- mabant emm q» fi motuseffet,va- cuum forer.&, cum dixit difin&tü fe, intendit ifti non opinátur ipfum admifteri cum corporibus, ficat opinarur alia fecta dicennum vacuum cfle.D.d. & hoc cft dicere, &c.1.& dicere vacuum efle feparatá nihil aliud eft, quàm dicere locum fic dimcnfiones feparatas: quod 1m lus, Solari, 165 Offenditwr vacuam men effe feparaem D quid corporibus. Cap. 4- T vero per fecófyderan. Siponat tibus videbitur vti di 1l: 141 &um vacuum, perquá de ana Vere vacuum. Vt.n.in aqua, ft Medus ponat aliquis cubum, cedet tari - taaqua,quátus cubus, fic &in aere fed fenfu immanifeftü eft, atq femper itaqpin omni cor^ pore habenti translationem, *inquoeftaptum naturatran(*aLted. ferri neceffe eft,nifi cdenfetur, cedereaut deorfum femp, fi de, E. orfum latio eft, vt terrz,autfur fum,fiignisautad vtraque, vt aer fiue quodcung aliud fitim pofitum.In vacuo aute hoc qui dem impofsibile eft. nonenim. Corpus eít, per vacui autéequa le fpatium trafiuiffe videbitur, quod quidé erat & priusin va^ cuo: tandi, fi neqpaqua cederet s; corpus ligneo cubo,neqpaer,fed omnia cubü. a» tranfirent per ipfum.At vero et pibtr gue cubus tantam habet magnitu, ábiib» (e dinem, quantum occupat va, pati füe- cuum.qua,etfi calida eft, auc fri Fi (2352 gida,autgrauis autleuis, nihilo quale fpa minus ipfo effe altera ab omni. ti cine bus pafsionibuseft, etiam fi fe- Pi todo parabilis non fitab illisdico au ra Mathe. tem lignei cubi molem , quare mata & &.fifeparetur ab omnib? alís, r«1 po & neg;leuis, neqj grauis fit, oc^ Idé fupra cupabit zquale fpatium , &in 5547 eadem erit & loci, & vacui par» ce.,^. ss. texquali fibi . quid ergo differt vide op- corpuscubi ab equali vacuo, & P9fr £- locoz& fi duo talia, propter qd. «,. vide &non «ó. Zim Phyficorum G & non quodlibet in eod erüte Vnum igitur hoc inconueniés, &impolsibilecft, Etc alque fuerit perferu- fatis de Yacuo, inueniet ip[urn in ra veritate effe Yacunm, ficut di citur.Quemdmodá, fiqua po[ue- vit corpua cubicum. 38 AqMA , F4" euabitur de 4qua quátuns corpue. Dulicumitae] de «ere, et fi latet. fenfum. eo in quocund, cerpere ha. Lente tran[latinem ponatur, ne- B efe efletiam finon. congregetur, €7 conderetur ,'Yt trantferatur, que innatum. efl transferri , (ad. anferime, fs tra[latio eime fuerit ad snferins, Vt terra aut ad [uperime, "yrignà , aut ad'Ytrana partem, €9 quamado fuerit corpus ,in que ponitur . In vacuo autem boc eff smpoflibile , quia men efl cerpus. Jed penetrabit. ex eo in cubicum. dimenfío equalis dimenfiani eius, € ills dimenfi erit prius in Ya- Lows.e- femiliter effet diffofitio , 8 «qua nen cederet cubico , quad eft lignàsnea, aeru, [ed itrarct ipfum, Sed cubicum babet quantitatem, icut eff quantitas Yacui quam oc €upat.e7* hec fiue fuerit calidum, rne frigidum, fue grano , fone le-. we, effentia eius eft alia ab emni- us accidentibus soc. ff mon fit Jeperata,faluet corpus cubicum, quad eft ex ligno, fismagimetur d Ja féparatum ab omnibus algs re- K- [on non fuer-t leue, pip din tamen occupabit "vacuum. qua- lefbi.cr- eritin parte. leci,e7 Ya cus equale fbi qua igitur erit dif 'eBLA IiEer cor pu cubicum,ey* "acuumt, aut locum qualem ili? "t poffibile vt due fint im betyyt n eodem. [^ quet po- ferimus in numero? Hoc i eff Ynum capitulum de impofi- [dedic L Cum compleuitdeftra&ion va 76 Cui ex motu, reuerfas eft ad deftrué dum ipfum efcex füa natura, m. quá ponuntipfum effc, fm quá re- cipit corpora,& dirit: Et,ct aliquis fuerit. pliutamusj. &, cfi aliquis per fcutat? fuerit de vacuo, vtrü fiaut. nójnueniet ipfum effe vacuü ab c(* fa ipfom elis priuation£ par, & qp nulla & vilitasin ponédo ipfum in reb? naturalibus. Dinccspitin- ducere Li Ed ex ibus fe- juif impoffibile, fi vacu/t fuerit, & xit: Quemadmod,fi aliquis, &c, M. i.qft apparet fenfui c» (i ali €x aqua,& fandef'in alid locti,quá- tum eft corp? cubic, ita necefle eft vtaccidatin aere, qii in eo fuerit po fitü corpus cubict : licet hoc lance fenfum. & hoc manifefti eft p fe, D.d.& quodcüq; corp" híisj, cv manifeltd eft per fe, quodciq; cor- pusinnat(i eft uásferri,of in eo fuo rit pofitü aliqd corpus necefle eft, fi illud corpus nó conden(et, & gear ad fe, vt uransfeatur, Sc inloco, * " m J " " 4 : 1 d Liber Quartus Ain eft illud. vbi in loc quand ef iiod corpos vi E igiur beri ad inferi*, ignis, ad füperius fi aer.aut aqua, adviráq; . Kis craqua fueris füperins&,cum in in- fenus:& acr qi cft in loco aquz ad füperius exit, & qf in loco ignisad. ead vang panem A n itad vi b if, 5 inquo fübilmr abicum, feci iore ctpequnur het da t tur B gomne mons poft eftvrin eo fübijcia. tur orpus,v/g.cubici, aut Sap ilud cerpts cornea qul tum eft fübijciturmoueaturjita fequiturin corpo qued ubiiamun cumfcíqs modi fi& disit : & qo uerit cor- pus,quod ponitur in co Et,cum de- corpus, fü in pue rd c ini Facius eripos aut fm coi : nemyaut fm eráflationem , incocpir. eof q dicor empieza «uo, X ;gorpus fumplex .qi 3mpoffibile eft vt transferatur quia. xit: In vacuo vero, &c.1,vacuü vero ámpoffibileeft vt condenfetur,, aut. uale A. ibi A fü a lco,fi cubicum,v.g. (ul «iaturin co,necefe eft vt vieserd- tur dimenfiones vacui longitudo, &laümdo, & profunditas quales *,inquopaffibilieft pi 166 dim£fioníbus tribus cubiti f.nece£ D b emen in dimél éfionibus ipfiuscubiu. D.d. fed penetrabit ex. d nbitum;. fed etrabir ex va- cuoin crbico pofito in illo diméfio. jualis dimenfioni ems, 3 dimen Enc cubi pdcbaeni nesacui. D.dixit &illa dimenfio fuit per vacuti.& ifta. dimefioqus genetratedam cubicum,nó eft nift per vacui natur, cum vacui nihil *aliud fit à dimenfiones feparatz. D.d.& fic effet di fpofitio,Sc.1.& fi- militer cótingitin aqua, &in aere, «dfi in eis fubsjceretcorpus cubicti,f.. ^i non cederent in loco, continge E. 4et duo corpora penetrari, f.corpus cubi corpus aqua, aut aeris, & hoc intendebagci dixit; & pene- vrarentán ipfum , fcilicet & contin- in aere,aur. facibcan. Ez jui pofle exiftimari corpus fubsjciin eod leco eft im n corponb*na. turalibus,hütibus prauiiatem, & le wurtatem,pon fm qp hab£t tres dimé fiones rfi dixit:Sed cubicum etiam. habet, &c.i. & hoc, qp cubicá debet. babere in vacuo diméfonem «qua. Jem, quam occupet,.inane cquale, quod occupetitag dim£fiones pe- F netrent fe adinuicem,falicec dimé- fioncs cubici in dimenfiones vacui, nonc fmqeft cubicum calidi i aur fngidum , aut graue , aut leue, fed hot habeter (ra efétia ihcer pnto ex fua natura.eflentia enim cius eft netrautis alia à fuis accidentibus . & hocim- psi poflibile eft vc tur ab coin erg cr efe fed imaginauóe tif. a Et dixit minima hocad declarandum, q impoffibili tbemai-- tas penetrationis corporum accidit cii» pond eis ex füis terminis mathematicis, ert Ga. n6 cx fuisaccidéubus (znfibilibus, bilibus. Phyficorum G Eucom decaranitq hoceft necef. inter boc, fein cubito cx natura dimenfiont, incoxpit declarare qp non eft differ bei cx- tia inter vacuum, cubitum,qi ab Pus ubi. co abílrahuntur accidentaa ciusin abra] imaginatione. vacu.n.nihil aliud. 1 magina eftq corpus abitra&tum ab acaiden tióe abac ibusin imaginationc.& dixit: &fi ddkibur imaginemur (cparatum,i.& , fi cu- difetia. binum imaginetur fcparatü ab alijs , acadentibu, neeefle cft vt occupet. de vacuo dimentionem zqualé fi- bi :ficuteft neccflecum. non fue- tow ug, fic rit feparatum ab actidentibus.D.d. vo dc qua 1gitur crit tia. Sc.i. b &, H cum cubitum figncü fuerit abflra- fics (epa &tum in imaginatione ab acciden- Tusamà tubus, nulla ent differenna in acci- pct. dentibus inter ipfum. & vacuum: € Si duo cum vtrunq; fit tunc dimenfiones corpi Pt feparatz ab accidentibus, D.d.& fi $6 694: fuerit poffibite vt (int duo , &c.i.&; finita pof fi fuerit poffibile vt duo corpa c pc- f&e£i co nctrentur fm dimcnfiones,ita qp fü d£ Ax; bijciantur in vno loco, quid prohi- xeu fa bet vrin eodem loc fübijciantur Tit int) multa corpora infinita? quod cit *c77. inopinabile. Ampli? autem manifeftum 1 c phoccubus habcbiretiam, cü transfertur, quod & alia cor^ poraomnia habent . quare, fià loconihilditferat,quid oportet. facerelocum corporib?, prxter vniufcuiufqs molem, fl impafsi bilismoles efte nihil.n.confert, fi alterum circa ipfum aequale fpatium huiufmodi fit. Manifefum efl etiam quod cu bitum babelit, quido trásfertur, etiam ilud,quod babzt omnia cor. pera. fíergo nulla differentia cft € locum , ad quid igi- x fur ponetur corpera babere loci, mfi dimenfianes cuin[lbet eorwm, cum dimenfiones non recipiat paf fietem? non enim Fl vrilitee,mfs ster cubitum eime fit alia dimen- fe buiufmodi equali ei. D.Et manifftum eft cti qj cu- 77 birum habet, qf fübiicitur in loco illud, quod habent ornnia coi f.tics dimenfiones : & eftillud idé, quod ifti ponunt in vacuo. igicur nulla eft differentia inter diméfio- nescubiti ,& dintenfiones vacui,gd efl locus apud illos, quid igirur co- get ad dicendum q corpora habé imenfioncs, in quibus fübijciltur prater fuas dimenfiones& abíolat-. tasá paffione,Lab accidendbus ? S hociutendebat cum dicit, cum cor pusnon recipiat paffionem. £c in- Docasaf- tendebat p. Doo Corpora indigent. am. dimenfionibus, fed non duob* mo. dis dimenfionum.(.dimenfionibus. quibus conflituantur, & dumenfio- nibus, in quibus fübijciantur. anó v ia n. ncceísitas vt habeat corpus di "acce monfioncs prater dimenfiones füi- v corpus. ipfius. &.fi ita eflet, runc inuenirent habear di dimeafiones infinitz:qifi diméfio- M. nesindigerent diméfionibus.in qui "éfione bus fübijceren£. D.d.non.n.efl Sc. bead m i qux igitureft necefsitas ad poné- ipüs. &,& dum hic eflc dimenfiones prater di ita eft.cle. menfioncs corfioris. cum.n.hzc (it eene accufatio,& nulla eft" accunio in Goncs m- ponendo hic effe aimenfionem ex- hnic. trinfecam continenté corpus equa. eme leilliqua:eftlocus. Etintendel per hoc muenire q» zqualitas loct nó cft qualitas dimenfionum, fed qum, squat continenzis qf ex hog us L I OWWXAXVeLVW SERVE O* Liber Quartus 167 A locaseft equalis : tzquale clidi- autem quidam, qui perrarum, D menfiones : exiftimauerunt l«um Gdenfum putant manifeftum effc diméfiones. & modus decepiio effe qpeft vacuum. Si.n. non eft nisin hoceft zquiuocasio inhoc rarum,& denfum,neqs coire, &C nomine zqualitas. denfari pofsbile eít.fi vero hoc fMlgc- — 14 Ampliusoportet manife n dicc. grz- ttt manii6 pop fit automnino motus non Sin bfc ftum effe quale vaculi fitin his, eritaut totum flu&uabit, vt di^ ium ver. qua mouentur. nücautemnuf xit Xuthus, autin quale femp xudi de uam inframundum.aer.mali. qurariaerem , &C aquam opor« vacuo quid eftnó viderurautem reg tebit.dicoauté, vt daqcya- tma. aq zafiefsétpiíces ferrei.tatu. (hofactuseftaer (imul exzqua nfitiudicium ei? , qd bn liaere tantam aquam fieri ,aut Et etiam opertet yt manfeffe. vacuum effe ex necefsisete.coar fur mbure| "aui in mobi. Cari enim ,acdilatari non ali^ B libr . fed hoc non videmus in ali. ter contingit. . E intra mundum. aer.n.efl di- — Exbuigitur declarabitur Ya-. exiffes , licet reputetur nibil cuum feparatum non effe. Et qui effe e fimiliter exiflimatu de. dam cxifhmant quod exraro, ^ aqua, ei fi [pfitudo effer. fruflum. denfa apparet Yacwm. e[fe. Quo- ferri indicare emm de sagibil D mam, rarum non effet , ex den- per fenfum taie. foem nibil congregaretur, €7* con 2 Evft cflet, ficut dicentes varum denfaretur.e7", fs boc non e[fet aut aAet fm efiingunt cm adus mon ejfet motos omnino aut totum pores exifüit oporteret vt apharcre nobis yniwerfem moueretur, ficut dixit qus; 6 aliquod redu exeo. Mdmhier Cfonedras, aut aquaet aer tráf- Iatomec cofenámusintra mundum. a aer mm£arentur 4f) ter f. fi ex Yna € enim fentirur fm actum eflecor- "yncia aqua fit aer, pofibile eft ex Y nihil efle, pus: &fi fm vifum exiftimetur ni- lo aere fieri aut tám de aqua, cà nóha- hil eflc, c(í non habeat colorem , & . bile eni eat colo vifus comprehenditcolorata. D.d. aut vacuum efe.impoftbile enims Té, & vifus M P DE. à &fi fpiffirudoeflen&c.i.& fimiliter efl confiringiyC7 expandi alio me dieehen euren, fifpiludoeefletin do ab et ? dion desue for .iudicaeenim detan- ^ Cum deftruxit vacuum effe ex 79 ECT E giüiinoncit pertum vis Bd. mousgcdecaravitqy moras ccor: pa fenfum. . vacuünon eft, & fui prferutatus Tid oo Quid ve» f vacwem eerperibt! — polt hoc de natura vacui.X de: reda imbibem. Cap, $. uicg impoffibile cftipfum reci SXk Vodigitur non fit fepa pic pr quo ots eitimauei d fenfa, & ratum vacuum ex his apfar efle [ex receptione corpse fníno. maniftüeft.Sunt &ifti (untilli, qui vacuum e. Phyficorum € cfle feparatum :reuerfuseítens ad. dic£tes vacuum cffe imbibitum in corporibus, & penetrans illa, & ince pit inducere rationes corum, & di- zit:Et quidam cxiftimant, i.quem- admodum dicentes vacuurn efle fe. pras moueban£ad hócex motu, dic£tes vacui efle penetrans in corpore dixerunt hoc ex hoc, qj fen feruntde raritate,& défitare in id ribus. dicunt.n.qxfi in corporil Eon efecraras enfiasiplt effet vt corpora congregarentur in fe,& fierent minoris qu&titatis, aut rarcficrent,& eflent maioris quanti H taris. & hzc propofitio eft vera, (di. Jes gto cis hocefle défum,S rar qug funt fiio Ee, aufi in hoc, c idé corpus ipm hoc etdé- norat, & quádoq; femai*. . Laut fam, &ra non erit motus &c..&, cum nó fue. Ti Sent rithzc congregato, & confpri&tio (o4 ide ad minorem quantitatem,fequitur corps qh- vnum trium, falicet aut gp non erit eue mino e1atio,, aut thotus tráf- d A lationis rect*,aut totum moucatur, !P^ autfi Ren ESTA [ecft v io fit. ex Dinutatur aliqua joie d vtinilla hora uáfimutetur áqua iri illa eadem quátitace:qíii ft nó, mo- Y cebitur tot Et hoc quod dixerunt manifeftum eft per fc. Nos.n.iam. pofuimusq»corpus non fübijatur in corporomif qf corpus confiiin- gicur, corpus, 1 quo fübíjciaur transfertur à fuo loco. cum igifcor pus generatur corpore, & geneta- tum fuerit maioris. uantiarisi] il- lud,ex quo i v.g.«x vna vn- cia aqua,cur* maguitudo eft peda- is gfiarur aer,cuius quantitas eft bi. lis.fequi£ n. ex hoc, aut vt cor- pus condenfetur in fe , aut continés expellat corpora vicinantia,& con- tinntia ipfum, & hzc etiam expel- IE lantalia cótinentia, donec tog má- dusexpellatur,autin i[la hora gene irrequa ex acre Tali joco gqua- is illi aeri.qui f hie ex D aut ratuiim efi fed hocab £e itur ab ablatione iftorum. torum, fed e inseremptione. run fequirur vt fit denfitas/& ex dé fitare, vt fingunt, fequitur vacuum deme tte furx hicfunt. lua. fed int& Bant declarare vacuum effe ex déft tate & raritate. & fi intendebant de. clarare denfitatem , & raritat£ cffc, m5 ifinus corum erit mam L. - qn tunc componeretur fic. Sivacudm nó cl, ned, défitas Rc rat ritas eft:&,fi denfitas,& raritas non. eft, non ent moras rectus , tfi cor pora pesctrarentur , aut tour ex- e emual d deut itio eni,nifi zqualt:(cd denfí tas,& raritas funt.Et deceptio 1 hoc fyllogifmo cft in hoc,q exiftimant. denfitas,& taritas non poflunt ef^ [9n per vacuum. D.d.impoffibi- leeft.n.confhrimgi , Kc.i.qin, ái fae- xitimpolt vt fit cóflrictio, necefle € vtaliquisiftoid modorti fit pois,f. aur vt non fit gfiatio, aut vt torum M moueatur, aut generatum, X illud, inquo gfiaf/fint qualia in quitan, Siigiturrarum dicunt, mui, ta vacuafeparata habens, mani feftum eft qp fi neq; vacuum ef^ fe poteft fcparabile ficut negslo cus habens fpatium fuüpfins, negrrarum fic. J| zt fr imtellgunt perrarumil- dud , in quo fint foramina multa vana cxfientia perfi marii Liber Quartus 168 A ef pid f fuerit impofhbile ura. fedeius,qui furfum eft, rarum, D wr ier ficut eff. enitn Ieue : quapropter ign& ra- j rum effedicüt, Deinde caufam smpefibsle etiam "yt locus fit bam motusnon ficefle vacuum, vc Pen dimenfunempe fe impiis inquofed vt vtres, exeo, quia ile efü^ve fit rarwem bt rmás, — geruntur Turfum, ütquodip^ Se Cumcbpkuitrationes cer in». flscontinuum eft, fic vacuü (ur. gorpitconmadicere eis& dixit Etfi. foy fere, Atqui qualiter poffibi d as lecít effe lationem vacui, autlo fina vcum pei (e inter P rar cum vacui c vacui enim ft va, manifefá eff qi non eft a Cuumydquodfetur —— intet hác pofiuonem, & ponere va- Sfi ronfueri exiis per euum exi eig impoffi fe, fed tm eo ferit aliqued fubie- bileeft vacuum efte Pérfe, Hum , tanc dicere bvcerit minut y B cá fit impoffibile dimenfioné effe. jbile. Sed centintit ei pri prt amantium et Ampeffibile. Sed cmtingit ei pri- impoffibile foraminaeflein cor ("€ Y? Yacman nen fit can[a cuin[- pore vacuo, D.d. manifeftá eft&c,. ober motus, fed canfa motus ad fu ipei er hoc alc deftruere perms.rarum. n. ef leue : ey ideo "vacui à pradi An » hd ioni 1 pradiého, n. deflruxit vac efcex 496 duod (gris efl erus reri ionedimenfionum adinuj Demde continget e etiam Yt va €em,&hoccóüngitenaminraro, cwm ft cf metus no 1t4, wo quodeftuale.cum aut£dizit, quem. ft sm ev fed ficut vires per [sum Sámodum eftimpofsibilealiquam. pur, qd fuperius mouent illud, dimenfion£ exiftere per fe, vult de- j mE firuereipfümalio modo dimenfio ftd pendet ex eis ad fuperius ità ncs.n.fünt vlma,& 1hracridenia, "acsi miuet «d [uperims. $ed quo |a non poffunt cxi, ífe.& medoej VbMde vt "vacuum. C figlia ctuiioédeisio a pear » piii «ui, fm quodeftvacuü .defludio — ^ M" . &uc£ predicta eft. fm gy ponuntip- enm Yacui aut locus babebit lo- füm rccipere corpora. & neceflecft. cum, ad quem transferatur. vtquididrforaminacflevacua, di — Dicit, fed diccre vacuum nó exi- 8t cat vacuü c£ feparat: quia forami. flere pcr feed efle pofitü in corpo- na habent tres diméfiones (longi- ribusmin? eft diflás à pofsibilitate, tudiné/&laritudinern,& profandd.. Q dicerc vacud efle feparatum . ap- Si veronon feparabile,fedta. P' ADAMS MUpMBid menineffe quid vacuum, min? jp; c; non abíolurasá ri- quidéimpofsibileeft. Accidit ju e polaüeruntipfum effe in. autem, primü quidem nonom | corporibus raris;ita, q» (it mixtá cf fismot? cauun cfle vacuum, | eis.nou caifleasin tinget Phyficorum € dimenfiones penetrari, vacui, & corporis.&fi pofüermr ipfum ficut foramina vacua, continget eis di- Priaerpó. menfiones eflc exiftétes perfe. Vt igneum dixisSi gitur nó fue-. rit exiflens per fe, &c.intendebat, fi igitur non pofüerint ipfum exiflés Ret feed mixtum omnino tüc fer- mo crit corü magis fufficens:quia. tunc non contingeteis dimenfioné Seda efe(epararam. Etforte intendit etiam oy dicere vacuum imi P jam 9 di efe fora na vacua in corpore vacuo, quod eít nó fcparati, eft min" 1] ile, £j dicerc vacuá efle feparati. qa illi moni cótingüt multa impoffibi liaex moru in locojifli aiit (etmoni non contingunt illa impoffibilia: vnde videtur minus impoffibile. & ideo poft induzitinopinabile pro- prium buic, & dixit: Sed conungit €i, &c.i.& dicentes vacuum effe nó feparatum à corporibus, nó dátex eo caufam cuiuslibet mot*, (ed mo tus leuis tantum.ifti.n.dicunt gp le- ue cítillud, in quo eft multum va- cuum, & qp caufa leuiratisei? eft va. cuum. Et, cü dixit quod ifti dicát. vacuum eft caufa mot? dis à rimo contingit eis qj hoc, q? Vache de vacuo ron eft cbcormhi motui, Dcinde(dixit)continget,&c. i. & contingit iftis vt vacuum non. fit caufa motusitagp fit loc, vt opi. nabantur habétes primam opinio- nem fed vacuum eft caufa morus, áta.p cft moror, ficut vtres mouent zem ligaram cum cis ad fuperius fimiliter vacuum mixti cum cor- Jeui mouctipfum ad fupen*. induxit inopinabile, & impoffi- bile, quod fequitur hunc fermoné, & dnxit:Sed quomodo eft poffibile, &ci. & contingit huic fermoni vt H vacuum moucatur pet fe ad füpe- K- rius, quando mouet aliquod corp*, O£, quod omen. quod mouet aliud perat Pera tra£tionem , neceffeet vtmoucaf. acier ad locum,ad quem attrahit ipfum: necete dt rod ettinopnabie x maxume, fj Yt movet imusq vacuá ít loc , in quo FEL non cft corpus . qf tunc contingit aurahi rp vt locus wansferatur, & indigeat fum.quod €o.Sc hoc intédebat,cum dixit: Sed qtio itelli locusaut vacuum habe- Beide bit translationem? fed qo eft pof decim, fibile vt vacuum habeat tranflano- 7.ph. nem,aut locusfi pofüctimus quód vacuum eft locus,vt ponunt diccn- tes vacuum Amplius auté quomodo in aui afsignabüt ferri deorsü? tinfuper manifeftum eft cp, fd quanto rarius, & magis vacuüi fuerit, (urfum feret, flomnino It vacuum, velociísime vtique feretur.Fortaffe aute & hocim^ pofsibile eft moueri, ratio auté eadem. quoniá, vt& in vacuo mobilia funt omnia, fic & va^ cuum q» immobile, incompara bilesenim funt velocitates. EL etiam per quid ratiocinan- Pur in de[Cen(u grams ad nferime, Et manifeflum eff etiam, Ji quate magn res fuerit rara, 7" vacua, tanto «trabitur ad [ape- rise, quod quando fuerit vacuum perfetdum tie motu eius erit val de velocim. Digniw efl igitur vt Fit impo[fibile ut meucatur.e7* ea dem eff ratiocinatio in boc, quod monia nen babent metum n Ya-. €M6 , CI 8. bec quod vacuum non mouctur Liber Quartus 169 AA wonctir.quaniam inter quantita- tes Yelecitatie non efl comparatio. 2. Eccsingirifisboc qf cum di xerintqp caua leuitatisé vacuum, 5 poffunt dicere que fit caufa uitatis. qi fi dixerintipfum e& mum, contingit vt non inuenitur fimpft, neq; leue. fimpliciter grauius& leutus, vt dictá cftin TTex.c16. quartoCotli,& Müdi. illic.n.cótra- $7.& ide. dj, eit ilis perfecte. D. induxit etiam aliud inopinabile,& dixit: Et. E rum vacui B &vacuum cft. al. moras. ad fupe zius:manifeftum eflyp quanto cor- pus fuerit magis rarum, tanto ma- gis moucbirur velocius ad füperi*: Quia erit maioris vacuitatis: contin gitigitneccflaiio cum aliqua duo nota ex iflis fuerint diuerfa in velo citate & rarditate,vt proportio mo- tus alteri ad morá requi fit, ficut rtio raritatis ad raritatem. cü dgitur imaginati fuerim? vacuum. moueri, tunc illic non erit propor- tio. vnde necefle eft vt motus ci? fic. Áodiufibilis,& in cempore indiuifi- eftcadem,&c.i. &impoffibile con- D ungens dicétibus vacuum effe cau- fam translationis ad füperi* Es fife impoffibili, quod contingit dicenti bus vacuG e! caufam mbar inlo €o.nó eft.n.comparatio inter id, qd mouetur in vacuo folo, & illud , qd mouetur in pleno,apud dicentes va. gum. efl caufam manslaionis - fapeti*,it vbi, nec inter illn. Fore jede cuum,& ipfum vacuum, apud dicé Li mm effe caufam mE nis ad füpcriusitag eft motor. lotam monibus vt inter velocitates nó fit E io scq vacuum mouefnon. in tempore,conti hz duz dc- monfttationes fimiles qua: contin- gunt illi, Cdemonflxadoni inducé üad hocquod mous fit non in té- pore, & demonflrationi inducend. d hoc, idem motum moucafin vacuo,& pleno,codem fpauo , & in eodem tempore.contingit.n.iftis penum. & vacuG moucantur fjatioin codem tempore. He igi luz rátiones, ficut dixit, funt ezdé fm fimihtudiem,& eezminus me- bil. Etideo dixit: Diguusctigit dius in cis eftidem fm genus, € vtütimpoffibile vc mouearur, (.va. cuum : quia fequitur vt motus cius fit nonin temporc. & , fi non fuerit. conceflum nobis qp mor* vacui eft. non in tempore,probabimus q pof" fibileeftinuenin aliquod motio itum ex vacuo, X cs blo rae det re án codem temporc. quod cit valde. inopinabie. Er vniuerfaliner im- fluctuabii bile, juod contingit ifbseft mile impoflibili conungena dicéti bas vacuum effc caufam mot fim. plicincr.& ideo auxit: X ratiocinatio Quid von abfque ratione dabitent po- F mentes Vacuum eff, cerumque du lisationem olusio, Cap, 6, Voniam autem vacui quidem non dicim? ef^ fe,alia vero dubita, tafunt Vere , aut motus nó erit, finoneritdéfltas & raritasaut abit celum , aut femper zzqualis aqua ex aere erit,&C aet exaqua. manifeftü, n.eft quód plus acrisexaqua (it. Neceife €itigitur , fi noneftconftrittio, Phy.cá có.Auer, |. Y| aut. Phyficotum € autexpulfum attiguum, vt viti smum fluctuetfacere, autalicu bi alibi zquale mutariex aere inaquam, vttotafholes totius zequalis fit , aut nihil moueri, femp. n. re mutata hoc accidet, nifi circulariter moueatur. non autem femper fit in circulum lo ci mutatio, fed & in rectum. hi igitur propter hzc vacuum ali quid effe dicerent, gti etiem, fi men dicimu na exon effe samen dicimus quod il lam quibus dubitatur de slo funt. dubitada. refum enim fuit diiTu quod fi non fuerit. denfitas C7" ra- ritas nb erit tiu, aut calum ex pelietur , aut femper erit equalis deneratio aque ex aere , CT. aeri ex aqua , fed manifeftum efl quod fit aer manrie ittis . Vnde neceffe eft, fr man fuerit bic aliqua. vélo ut continua expellatur: €» fic accidit po emrum, ad peruenit boc , quafi in motu pria ant in pr alio loco trafmutatur aqua equaliter ex ae reta vt corpua yninerfi fit aqua- leyaut vt nibil moueatur.boc enim. fequitur fi femper traufertw ife ferr coral Jed mo- tus non (emper circularis eft, fed reHus . per ifla igitur dixerunt iffi vacuum ee. Cum deflzuxit vacanm effe, in- eqpit diffoluere quzftiones accidé tes1n hoc, & dixit: Et nosetiam,fi H $5 non dicimus, &c 1. & noci non di- K. cimus vacuum efz, tii concedimps. edito enin qurind nt rione amberdeber oma labitare,& quss homo debet diflol bs D. " sire Vr mr hocq dicetur, Éfitas Ac 1aritas. fcrins fequifant v mo tus tranflationis rectus rion fit, aut fi faerit,expelle vniuerfutn.& fimi liter etiam fequitur, aut vt genera- aedem tio nó fit tut torum ezpellemr, aut zeh in vt tto fit tn elementis zqua- eodé Incineoden wempom Cas ital mios juzhoragenerarur ervndaaque b — derTaliquo loe opone villa ho- iex ra ex acre vnda aquz in coa, 77. loco alio. D.inccrpit declarare qa fequitur,fi non fuerit défitas.& gia. tio non fucrit zqualiter;aut vt vni- uerfum expelletur, aut vt n5 fit hie motus gfiationis, neq; tráslationis. rectus omnino,& dixit:fed manife: ftum eft,&c.i. & hoc eft necefle fi non fuerit dÉfitas,vt non fit hic ge- neratioynifi equaliteraut vt vniuet füm expellatur . qfà manifeftá eft, cum aer 'ex aliqua quan- titate aquz., qp erit maioris quanti- tatisaqua : & fic indiget neceffario yg maion loco fitlocus aquesex qua. generatur. Scl ita fit& corpus có- inensaquam corruptá non poteft. conflringiita, cploc* impleatur ae- ris generati, necefle eft vt illud cor- pusquod continet aquá,& cótinua. tur cum ea,expellat, donec cuacuet. locum zqualem aeri c hocent. pus expellatur , continget ci vtex- pellataliud& illud aliud & fic pro- tedetur,fi non fuerit défitas , donec. motus pcrueniat ad totum coi| continens:& fic accidit ej inundari, ut. &fu- nod kel WXWTYRATIA ! ] ; j ] Liber Quartue A &flotusfi.&, fi hoc nori acciderit, ex eo, quod pot£tia eftid,giiet D mibaiolon villa ge ref aer cx aqua equali ilH aeti f 2lio* loco, ita, o quantá corpus eóntmés aquí cxpellimr apud generaoné seris ex aqua, vt euacuet locii , tan- tum conftzi corpus cótinés acréab aqua, ex qua generatur : & cótinensillic eua. locum vacuum, f.quem aer cuacua. tit, qf ex eo generabarur aq jua. D. 3 dixitita, q totum corpus vniuerfi, feque |f& non acadit inun- io neq; additio 1 corpore vniuer f. qii quantum additur in aliquo loco,ti diminuit in alio: & fic vni- Uerfüm remancbit in eadé di fpóne D.dixit : aut vt nibil moueaturji. & ci fuerit impoffibile vniuerfum errtade c idmuemuala ca im, inca- 38 hora fequiturex hoc vtnó fit tranflatio,neq; omnino, Deinde incopit declarare qüo fe- quitur hocin uáflato,& dixit : hoc enim fequitur, &c.i.qffi morfi tráf- C lationisauferri cx ablatione denfi- tatis fequitut,fi pofüerimus » tráf- latum expellit quod vicinatur et, & illud expulfum etis expellit aliud, &fc emper, qf ex hoc fequifvt sotum inüdcrur, nifi aliquis ponat ep omnis tráflatio eft circulans, (ed eft manifeftum perfe, q nonom- nis aanflatio eft cii , Cum fic hictranflatio recta, Nosautem dicitnus ex fup, pofitis, qp eft materia vnacótra fiorum,calidi,& frigidi,& alia, rum naturaliü contrarictatü,ct actu,fit. & nó feparabilis quide eft materia ipfo atit effe diuería. eft.& vnatnumero, fiforte fue. ritcoloris, & caliditztis A ftigi ditatis, Eft aute & corporis ma teriz,& magni,A patui eadem, manifeftü aüt eft. cü.n.ex aqua. factus eftaer , eade materia non. . infup accipies aliquidaliud fa^ Ca ít, (ed qd erat potentiaactu " factaeít: atqirurfus aqtta exae^ teilt ,aliqfi quidein magnitu/ din£ ex paruitate, aliqfi vero in paruitaté ex magnitudine. flt E: igit fl&C aer, multus exiftens,in. 1ninori fiat mole, & ex minori maior, potétia exiftens fit mate ria vtrag. Vt.n.ex frigido fit ca^ lid ,& ex calido frigidü, eade, quia erat potentia, fic & ex cali do magiscalidü,, nullo facto ime materia calido, quod nó erat ca lidum, qfiminus erat calidum, Sicut neg maioris circuli circü ferentia. curuitas/fi fiat mino riscirculi,eadé cü flt;autaliajin nullo facta eft curuitas, qi erat n6 curuü fed re&ü, nÓ.n.ex eo, Li gaintermittiGipfum min?, aut. magisé.neq, eftaccipere fláma magnitudine aliqui, in qua && albedo,etcaliditas nó iflt.fic igi tur & prior calor pofteriori.dre & magnitudo, & paruitas sei, bilis molis,nó ffup accipiéte ald qd materia, extédit, fed qa pote tiaémateria vtriuíq dre eidé denfum,& rarü,& vna materia ipforü eft, eftauté ipfum quidá défum graue, rarü autem leue, Y-ij Nos Phyficorum € /— Na antemdicamm fecudum fundamenta pofita mbis, quod con poo babent eddem materiam, fleet calidum, ev" frigidum,es* dacarrnae d » 4 . 'eneratio efl ex sllo, efl in, pen ii pu uod materia mn efl feparata fed quiditas eim eft alsud , cv eft ea- dem imn numero coloris, Y.g.7 ca- liditatis,er". frigiditati,et npe etiam magnum , C7 paruum ba- H bet candem materiam.Et fignum eis efl boc quod narrabo. quenia, eum ex aqua fit aer , tunc e. materia non recipit. additionem alterine, [ed sllud quad efl im poten. tia fit in aclu: pou duin Tati aia ex acre er fie tranf fertur. feb le paruitate in ma. pé line m, et. pin de magni fudine inparuitatem. €7' € nodo etiam ipfe aer quandoa, fit. in miners corpere, quandoa, in má Y ieri materi.n. que efl in potétia, fit vtruna,. Quemadmodum ip[a. eadem trasferétur de calido wn fr idum, e» de frigide in calidum, quia erat in patentia , fic etiam yenit de caliditate in magis cali- dumsabfi, eo , quod in cafiat ali- qud clidum , quad ante no erat: qua entm erat mineris calidita- fu.Quemadmodum, fi incuruane- vit arcum circuli maximi qun[4, spfe frat idem, no elm. circuli par K. su nen erit ilc aliquidjn quo fiet. WMicuruatio, quod axte mn fiut cur. suem, fed reiluns . quonam mine. ex maiori non cfl carentia:nec po- teft inueniri ex. flamma aliqua. uantites yn quanon eft caliditas, «ut albedo. c7 fimiliter efl de ca- liditate que efl ante calidum, €v* caliditate, qua efl in po ma nitude igitur, C7" paruitas corpo rw fenfibibs non efl, quia materia recipit additunem ,e7' expandi- 1 tur , fed quia materia eff trung, an potentia. ergo pee udo Jum,er rarum fint idem ,€7 ma teria eorum eadem. et denfum cit graue, Cr rarum eft leue. Cum induxit quzftiones, que fa g4, ciunt dicentes vacuum efle concc- dere hoc,& iam deftruxit naturá va s cui inaxpit hic difloluere quarftio- nem diceneem, impoffibile cfle ra- rumyaut denfüm cfic (ine vacuo,de clatádo qp hzceft alia caufa rari, & denfià vacuo. Su it preponerc. ad hoc quod vult dicc propof tio M nes declaratas in Primo tfliuslbri, & dixit: Nosautem dicamus, &c.i. nosauté preponamus ad hoc, p vo lumus dicere de natura rari, & defi fundamenta,queiam declarauim*. quorum Primum eft, omnia con. traria. v.gcalidum , & frigidum, & alia contraria habent eandem ma- teriam recipientem illa alternaum. Secundü autem eft, qp generatum. eft aliquod inuentum in adu ex il- lox cop eftin potétia,nó in actu, &in- Liber Quartus 171 A &intentio illiuseft, qfs calidá ge- nis, fed cófirmatio propofitionisdi D nerarum cítcalidum im actu ex ca- lido in potentia, non achu.& hoc in tédebatcá dixit:& qv generatio &c. i.qffi gatio eft trfmutado ex eo, quod eftaliquid in potétia, in hoc, quod fit illud in actu, Tertium ve- f0 cft,quod materia non feparatab. altero contratiorum,cá hocyp qui- diras ciuseft aliud à quiditate con- trariorum.Q uartum auté eftquod. eftidem. ina yi^ ipud albi, & nigri& calidi,& &igidi qf quá doq; recipit calidi, pos gi. Ercum pofüit has propofitiones, B a &cít manifeftum,g rarü,& den- eMsnife- fnm funt cótrariain quantitate, c fii £9." rranflatio corporis de ratitatein dé fum fim fitaté cft tranflatio de maiori quan. eócraria 1. titate in minoré, econuerfo,fequi qua tur ex hoc vt materia denfi, & rari Xe fiteademy&ep dem corpus uásfera. Eon3 tur de minori corpore in maius,nó vbi abaliqua quantitate in actu aduc- quod niéteciex qua fit maius: ed ft ma. ia quand iusex eo, quod eft 1n potentia ali- sadi &i quid,nó ex illoquod eft in atu; & 7:Phy.di- file gii fit minus, nonexeuntab co poles partesin a&tu,fed materia tííc denu C daCà termino maioris quátiraus,& 1. me. có. cipit terminü minoris, codé mo- 3$ dici. do,quo tecipit calidum , & fiigidá, fS st &aliacótraria, Et hoc manifeil Es eft, cum illis propofitionibus con- Videcon, iungetur p denfum, & rarum funt. tium. — contraria, & maxime propofitioni dicenti, qj materia recipit contraria. ex cop eit in potentia cótraria, nó actu,& qp eft eadcm amborum con. trariorum.& hoc intendebat, cum dixit poft:& corpus etiam magná, & paruum habeteandem materia. D.d. Et fignum cius cft, &c.& hoc boncít principium demonflrano- entis» materia contrariorít eft ea. dem.efL.n.fermo exéplaris. & quafi d.& manifeltá eft ex hoc, qp corpus. magnum,& paruurm habent candé materiam , fm hocrp magnam , & paruum fünt contraria: & dict eft qp cótraria habent cádem materiá: & fignum cius eft etiam hoc, quod narrabo. D.incerpit inducere fignd füper hoc, quod conclufit ex propo fitionibus pofitis, «p materia eiuf- dem corporis, quod transfertur de magnitudine in paruitatem qiq» &quandoq; econuerfo , eft eadé:Sc. tranflaioeiusad magnitudiné nó E fit partibus extrinfecis aduenictib* ad foramina : neq; tranflatio ei* de magnitudine ad paruitaté ex bus exeuntibus ab illis forami: ex quo conftringunturilla forami- na, fit corpus minoris quátitaus: & dixit,qf;quando ex aliqua fitaer,&c.i.qi , cum fit manifeft jn generatione, cum aliquod cor pus maioris quantitatis gencrafex corporc quátitans minoris , v.g.acr ex aqua tunc materia recipiens for Confil.t. mam aeristecipit maiorem quanti P zem poft minorem, nullo extrin- feco aduenientequo aet fit maioris p quantitatis:fed illud quod eft in p tentía maioris quáditatis materia, fit in actu maioris quátitaus nullo extrinfeco in actu adueniente.D.d, & fift fitaqua ex acre;i.& filtquan. do aqua fitex aere. gif qq; tranf- fert de magnitudine in. patuitaté, nul'o excüte,& qq; ecóverfo,nul- lo addito. E:,cü declarauit hoc de. ghiatione, in qua eft manifeftü in- ccpit notificarc,p hoc eft poffibile diciin enia ran, & dei ab; corp fit necefle ponere vacuum efle, S Y ij xit: Phyficorum 48 xit & eodem modo ipfz aer, &r.i.& fm hunc modá , q usqui berg in generatióe, acciditeriam. ini in eodé corpore. crenim,v.g.qfiq; minorat (inc ali obere fit maior, ex hoc,q accidit ci de calore, nullo ad iensene extrin eco: fed quia mate fia eius natural recipit vtráq; qu&- qéquA hie qj fne siqua iq & hác qfiq; fine aliqua quan dur inactu. Lais, aut eidurs, Suemadmodt ganeralier map QRiq; caliditaté, & qq; frigiditate. Etboc, od dixit manict eft -H indolis fufiscx mufto , qi muftd fit maiorisquantiratis nullo exin. feco aducniente: € vit manifeftum. eftin aer&qf rarefitex calore, S c6 denfaturer frigore. Enc aflimila. witquantitaté minoté ficri cx ma- jori,&. hocg calor fit ex frigido;autecóuerío:& exiftimatq inter hzc duoeft differenna:pót.n.. aliquis dicere qaliditaté fieri ex fri giiditate,& oconuerfo, non eft ficut. quantitatem maiore fieri ex mi- norsaut ecónerfo;qín Tpoffibile eft smaginari qcaliditas auginéterur x fngiditate, cum fintcontraria:& J eft poffibile. imaginari magní aug. mentari ex partil ma, uma im, licet. finr ta, ile é inari Toi: poe magnet conuarijsque fun: in coena €um perceperit hanc obiectionédi- xt foeni de caliditate in calidita. tem, &c.i. fed ficut dicumus, qp mate. zia veniet de hac caliditate dcmon- Álrata ad maioré caliditatem,nullis tibus calidisin actu aduenienti Fsicorporibus calidis: fed crásfe- zunurrin maiorem caliditawm ex. ic ditionem intenGone ipfiascaliditatis: & fif. Kr materia trásfermur de minori quáti. " a.Lrede tate in maiorem,nulla quátitate in "*, acu adueniente. Etpoieit aliquis E * quzzere g; caliditas crefcit ex cali- ust calot ditare adueni£te extrinfeca:oportet corpis nà igitur vtita fit de quántare. a Dica fm addi 3nusigiur qp additio caloris agétis i ved & in calorem corporis,non eft fm ad- vf. paras jn toto,& vlt parus marrxin mateiz in materiam, fed fm addi- penis tionem agentis in pafsionem patié diricaem tis Cgsqf calor agetis vigorabitur,. agentis. €refcat calor paticnus, non fm ad- pafiont dinonem parüium calidarü extrin- Pts: fecarum, cfl ad patientem nó tranf T Laid feratur aliqua parsab agéte. Er dif jy areis feréda eft inter illa. qf caliditas fit vigorabiz abaliacalditateTadu: bquodnó are£ac a inuenitur in quátitate,Cquia nó fit bred pet aliam quantitatem fm viá gfia noc »u tionis:cá non fit c quantias de po- néib* ia- Xüaskopcembe ari adi, Ie Bat uas cará,í.calidt, 1; & figidá. Intendebar igitur p cali- ci grada ditas nó crefcit ex alia caliditare fm lis ad pas- tranflarion£: & hoc in alteratióe de t€ gradus. debilitaee in vigoré: & fft eft b(pó t0 in tráflationc corpis de parua quan [2 T mtarinmagnam,aurcconueríó, dG&aro- Et, quia hoc eft grauc imaginari, M Laliquid crefcere finc Qtitate exmrin 2ec5. 3o. féca adueniéte , aut diminui & fine Y2d* 9i juátitare recedéte, vfus € in hoc ex£ ecreieltas lo d Rherorico : & tali varur i iftis & £d podí loci propter difficultatem imagi- Sis, a& nandi:& dixitaqua.n.erat manoris ped caliditatis , &c.i.& hoc, q aqua eft duas, & modo minoiis calidiaus, & poflea operatio fit maioris in qualibet parse fuard ne cari» parüium,non in partibus aliquibus d, Er&Pl propriis fife cft arcui circuli, qui ci cis vocAr. incuruatur fit maioris incuruauóis. ed in qualibet paru,nó ita, qp aliquas b** paucs Có partium eius recipit incuruation£. pe V hocintendebazct dixit: n6 fuit qua ibi. hoc aliquid , in quo fitincuruatio, &ci. qm incuruatio nó eft facta in eoinaliquibus partibus, & nonin. alijs.v.g, vt aliquis dicat qp partes re. Ae, qucerátin arcu, incuruabátur. DD.d.minus.n.ex maiori nó eft caré tis, &c.i. qf tranfmutano corporis de magnitudine in paruitatem nó fit per carenuam partium exeun- tiumà foraminibus, vt fingunt di- £cntes vacuum efle,qri , fi ita eflet, B. zontingeret vt corpus calidá nó ef- fetcalidum. fm oés partes,& filt al bum,fcd folümodo effet calidi fm ipfa foramina:illud auxé , quod in- tcriacet foramina,non difponif per paruitarc in magnitudinem, & ecó Uerfo,non fitex foraminib? vacuis in corpore quz q&q; conftringun- tur, fit corpus minus, & qfiq; am. plistur,& fit maius, fiue fuerint ftri &a apud exitum corporum, & am- pla apud introitum corporum, vt. Gpinannur dicentes vacuá non effe (cparatum,aut flrictura,& amplia- tio in eis fuerit fine ftroitu, & exrtu. corporü,, vropinantur in denfitate dicentes vacuum efle feparatum: &, cum declarauit hoc de paruita- te, magnitudine:& denfum, & ra. rum nihil aliud cft g idem corpus. trans£nide paruo in magnum , & econuerfo , dicit:necefle: eítergo vt. rarum,& denfüm, &c.ideft &,cum. Liber Quartus 172 A partes erítineo,quefiítma- in potétia magnü,& paruum.&,c(í D eulasima Lecce rand qualibet declarauit Q Ganllao corpons de | aliquid ex hoc, quod é impoffibile, hoc declaratum fit, necefle eft vt Quzliba & hocintédebat.cum diisnec por Corpus, quod quandoa, condenfa- ge Bim teftinueninexflamma,&ciled4- tur, & quandoq; rarefit, itidem, dE itiiar Libet pars flamme ignis, queexifü- ab(queeo, qp accidat additio cx in- exiflimat libet pars ign! ; abíqueeo, qj efle 1 &ne mafcflein fine rantaris, habetcali toitu corporum extrinfecorum, & purius ditatem equaliter. & ülteftdeom-. duminutio ex exitu partium:fed qa Maber e nbus calidis, (ed deditezemplü de eadem matena recipitquandoque lier. vidi amma propter fam raritatem.& maiorem quantitatem, & quádoq; confe: hoc intédebat,cum dixit : & filt eft e6-feónd. decalore,&ci qui crefcitex primo, C £qifieftinoibusparubus. Etinté pin pe hocqp denfitas » & raritas füntn oibus partibus rei;& hoc fi- ificat q nó füntex foraminib?, d.magnitudo igitur, & paruitas. &c.declaratum elt igitur ex hoc, p maguitudo,& paruitas, d inueniun turin codem corporc fenfibili, non. fiunt itaq ratcria, quádo vrásfert 10 magnitudinem , recipit additio- nem corporum, qi foramina expá duntur,neq; cóftringuntur foramt j minorem, D.d.& défüm ít graue, & rarum eftleuc . poteft intendere. contzadi£tionem iftorum.(equirur n.fm fermonem eorum. vtleue fit. iuius, quia in co (unt partes plu- Pec dendum ficleuius »quia deo fünt partes pauciores. Et poteftin 1elligi , qi quemadmodíi materia. recipit graue,& leue, & eft in poten. tia vtrung;nullo t leui ad- ucniente in actu , ita eft de1aro , &c denío, cum vtrunque fequatur iü- uin compar. " Secunda. expoliuo, i 2 eie fin alig- na,q radpamtaem: — td Amplius, ficutcirculicie 11n 358- ficii in hoc qi matiaci cunfcreatia, conductain in? eiorpi- a3 1v Y uj. nom Phyficorum G nonaccepitaliud cScauum,fed amet quod erat conductum eft fic & qui & » ignis, quécüq aliquisaccipiat, zirius n5 ofscaliduseft, flc & omnecon^ 1 Mubr. e regatione,& diftinctione eiuf dem materiei.)- duo. n. funtin S défo & raro.graue.n. & durü denfa vir effe,& cotra, riajeue inds, & molle,rara.di fonantautem graue , & durum Et etiam , quemadmodi arcu circuli quádo con gregatur ev fit H miner mbil fit in eo, quod mn ac- edit ei, f-incuruatio, fed boc,quod. babebat congreg atur,et quodcid, ccipitur ab gne ell caldumyta efÉ de toto : congregatio..et fei atio funt eim[dem materie. Junt. bec duo ,que fiunt ex "vtrod, ex denfó cy" raro.granue.n.C7- durum exitimantur efe dena, e7* lene, et mollerara, grauitas ent,et duri ties fegregatur in plubo er ferro. $5 1dcft, & quemadmodi idem ar- cuscirculi aliquando. recipit mino Irem incuruation£, & qfiq; maiort bí; co, in eo fiataliquid , quod ante non fuit.fed illud,quod etat in co fincuruatiogligf inuenit ma. ior, aliquádo minor : $c additio in- curuationis in co non eftin aliqua parte, & nó in alia; ed quácfq, par tem ac 'sinuenies incuruatio- nem additi in ea: quéadmod( que libet pars ignis € calida. D. d. & fife. eftde toto. in hoc aliq eft den. fum Bc eft congregati al [f rar, & eft fegregatum, fip denlitas, & raritas €in qualibet parte ill ius. Et innuit per hoc, peccamm, quod ac- cdit dikcntibu q denfii & rati tas füntex conftritione, & amplia. quzl is recipit denfi M e pete qo défüm eft denfum fm om. nes partes,& ift rarfi. D.d.c5grega tio.n.& À i.gfiatio. corruptio rud nos, ques Antiqui vocibunt fiyreganonem, &elgre gationem,(unt ciufdem matenic& nonfm i partid,& . Etintendebat p hoc innuere, qy Défis. (itas , & raritas nó funt dc efséria raritas n5 Qunatis qii efient, tüc fequerenf ac ead exeisifie dlitares cotraris, D.d.(ed axi. Lr eir ; 7 as da. Mbit 'ani litas, & du a dris urnas e tt quod grauius inuenif magis rar, cs ar vti plübo,Sc ferro. a plumb( enim rums eft grauius ferro, & js rarü. Ex dictisigitur manifeftüeft 2x difgregatü eft vacuum, neq; fimpliciter,neg fraro,neq; M potétia , nifl quis velitomnino vocare vacu(i caufam lationis, ficauté ipfi? grauis, ac leuis ma teria,quatenus huiufmodi, erit. vacuum,denfum.n, & rarü $m hanccontrarietatem lationis fa. tiua funt, £m aütipfum durü, & mollepafsionis,& i mpafsiba litatis, & non lationis, fed altera tionis magis. Etde vacuo qui^ dem quomodo eft, & qiio non eft determipatü fit hoc moda, Appa- D 1 i i ] ] Liber Quartus itwh ex bec, qued. corporis. in quo fit tráslatio, & clic D A diximus quod non eft "vacuum di fint per fe fimpliciter nea, im aro, neq in patentia . ms aliquis. "voluerit. omnino "vocare cauam. franilatunis Yacuum.. turc igi- fur erit materia grauis , C7" leis "Yacusm quonia denfitae, €7* rari gas bec tnodo contrarietatis veci- pst trans lationem. durities an £em,e7" mollities funt caua faci- litatis ,ey7 difficultatis receptio- B os, nen translationis, (ed alseta- tis proprie. Iam igitur determi- BANMNS efi vacuum, et quomodo non efl, boc mado deter- PMDAL UNIS $6 Cum compleuit loqui de vacuo Tducit declarata ex illo,& dixit: Ap. igit, &c.& inédit p difti p Ese p e dcc d mph neg; in raro: intendit q» vacui ncn inueni tur exiftens pcr fc, neq, em(tens in alio Cin raro.& cil dixit, neq; in po stia : innuitopinionem dicenti, € qr vacuum nó cftexua corpus. qí m opinion iftorum vacuum erit femper in potentia, cum nun in- weniatur ii actu, (.extra corpus. Et, quia materia cft cf paffionis , que eft can(a tráslationis , & materia & eftin potenna, vt dictum eft de ma. teria, & hoc nomen potentia dici- tur equiuocc de vacuo efle in poré- ta apud ponentes ipfum effe nó fe. ti , & dc materia, pramuniuit. [e à dcocptione in hoc,& cit : nift aliquis voluerit &c j.nifi aliquis vo ecc cám iríislaticuus, quee 1753 illud, gd intendit per vacuü,eric ip- fa materia. D.d.qih denfitas, & ari tas hoc modo có:ranetatis , &c.i.& materia eft cá tríslarióis. qià mane 1ia eft c défitatis,& raritaris,vt de- claratü eft: corpora n6 recipiunt translationé in ets, nifi hoc mó c6- trarictatis fm denfitat£, & rarita- tem: denfitas.n.& raritas recipiunt motüi tráslationis motus corpori tranflatorfi in glijs.&;c(i ita fit, ma. teria É cá eius, qp corpora reapiunt translationé p hoc, recipiütez dé fitare,& raritate. D.d.durities vero, & mollities, &cet.i.durities vero, & B mollities nó funt cá tranflationis, ficut denfüm, & rarü,fed funtcaufg faciie difficultatis ni flatio- x nis.qfn,cü us, in quo eft tran(- Si corps, f Tao furi mdlle raisato erit fa moria ilisin eo ficut in aere, &, cf fuetit ino ne durüs,erit difficilis, aut impoffibilit, ccíslac ficutin terra. D.d.n6 wranflationis eritfacitis felXahetatisj. & nó funt cás tráfla- (eo^ heut vonisin loco ficut (unt leue, & gra deebükt uejfed funt các ranslationis pprie. ipe & intédit,vt mihi vf, molle eft cf 1dé fara. paffionis,& duri actionis. molle.n, €« 6f« eft paffiud.& dur actuum, Et de- bes fcire, qsex hoc, » materia eft ea , d£ contratiorá,& eit in potétia, ap- Pers pdemiont fm cám eft cau délitanis,& rantatis.& hoc aj ret tex fignis, (induxit Aniftf.ex hocq rantas,& denfitas inueni: turin quabbec pane. corpis rari: & denfi: & fit apparet hoc ét y denft taté, & rariraré fequuné qualitates contrarie. D.d.lá igi determinaui- musq(io eft vacuó;i. fiquis vocaue rit mareriá vacuum , & quomodo n6 eft, ái aliquis qocindits vacuum Summs Phyficorum $YMMA TERTIA DeTempore. Dobitar asTempns fit, velnd. Cant. [7 Onfequensa(üt eft ad | (fS merda funt ag NS li de Tépore, Pri, bi mum aüt Bene feha^ bet dubitaffe de ipfo, & per ex teras rationes , vtrum fit eorü , qua funt , an eorum, quz non funr,deinde d fit natura ipfius, Et copulatir cum boc quod dv-. ximus, narrare de Tempore. Et re um efi inducere. prisa dubitatio nes accidentes in eo, ex hec , dixerunt extranet, C7" con[ydere- mus Viri fit de rebwe entibus, aut s entibw,et que fit natura eina . 37 Cum cópleuitloquideloco, & QM vacuo, incapit peifcrutari de Tem. pore, & dixit: Et fequitur, quia fer- *al.copu mo de tempore* conuenit fermo- MIU ^ gideloco:qif perícrutauo de va- cuo elt pars pcrícrutatióis de loco. D.d. Et rectum eft, &c.i.& rectum efl ponere perfcrurationem de illo ex ermonibus Logicis, qui faciunt 1 dubitare de illo. Et intendit per ex- trancos,Logicos.fermones.n. Logi- €os vocat fermones extraneos : & aPhilia fa Philofophiam, que componitut ex f axt&- iflis vocatPhilolophiam extraneá: Dib?LoSi vt dicitur qp ipfe compofuit Philo- es ézsura VE CIC ne.pro fophiam extrancam, D.d.confjde- hoc id.c. remus igitur vrrum fit,&c.i.fm Lo 19,8. giam . qii a tempus cfle manife- ATP flum eft per fe: quoniam fm hanc fiü £p fe. perfcrutationem inucniuntur plu- 1es fermones, qui dcftruunt fuum. efle.D.d.& quz fit natura cius j.&, cum perfoluerimus illas dubitatio K nes, tunc perfcrutabimur de natu- Ta eius pcríerutatione demonftza- tiua. D incarpit inducere fcrmones. Dialc&icos, & dixit. Quod igitur omnino nó fit, aut vix,& obfcure, ex hifce ali^ gsfufpicabitur.Aliud.n. ipfius factum eft,& non eft, aliud ve^ ro futurum eft,& nondü eft.ex hisautem, & infinitü, & quod femp accipitur, tépus cóponif, qdautem ex ííjs, d non funt, có^ ponit fieri nó polfe vt, vt poffi deat aliquando fubftantiam . Dicamus igitur quod cadit in. mente in eo , quoniam aut non eft emmno, aut fi efl, efl valde diffies le , et latens ex boc , qued dicam. Moni eins 1am fuit , «7 min efl, et quoddá eim, eft futu rum,C" non ejt. (77 ex his duobue componitur tempe infiniti, quod inuenitur femper . et qued cempe- putur ex non ente impo[abile eit imaginari ip fum babere cemmu nicationem in e[fe .. M Iftc fermo fic componitur. Tem 88 pus componitur ex prteríto,& fu- turo,quoniam inftans difinguens non clt tcmpus : fed praeteritum iá defecit, & futurum nondum eft : & hax duo non funt: ergo tépus có- onitur cx non cnte.Et dixit: aut fi critt difficile, & occultum. qi ex fermonibus Lognis non przafe iudicabizur aliquid efie aut nó ef fe, Kd fm exiftimauoicm intnin- fecam. D.d.& cx his componitur té pus Liber Quartus A pusinfinitum , quod femper eft. & Aifpofuitipfum hoc modo ad affir bPlures ^mandum ipfum efle femper. b plu Atoqug, res.n. Antiquorum concedebant t d eosdt pus efle infinitam, & ipfum effe ifinnd, & femper, prater Platonem , qui ipiettg, nerdbat 1pfüm . Et deceptioin. Pe Pa. fermone eft.qifi ita £de mom. mo Bac E. rus.n.comprehenditur (enfu:& nul Jd f.ph. Ja parseiuseft in atu, fed qualibet. tec 10. demonflrata receffit : ergo eft Esca Pos polis ex hoc, quod iam dei hiceé có- cit & ex hoc, quod nódum eft. fed pleüex- talia non habent effe completum , traaias3 fed ceffe corum cóponiturex actio 6Ec0rU33 p nimz in eo, quod eft in cis cx- cópler ex Ta animam: &enna d completa aétióe aix: fünz illa, in quorum effe nihil facic ieoqd é anima, vt poft declarabitur de tem. $seHrs pore, (qi cft de numero entium, fied mo Quorum actus completur perani- wu hi ifra nam. & fore hocinnuebat, cum. €.104-& í dixit,auterit dif&cile, & occultum, £619 ideftent dcentibuslat£ubus, quia, editar fiin anima non eflent, non eflent. Enda Difiinporentia. Ad hzcaíit omnis rei parti 1i ^. bilis,fi quidemfi [cé qi aia Cófife eft,aut quafdam aur o€s partes ia.15- ee:teporisaütaliz fucruntjaliae vero futura funt:nulla aüteft, cum fit diuifibile.ipfum autem. 4Alejegi, unc non eft pars: t 4 ná& m loci dlá furat pars ]-. & componiopor paíue | tertotum ex paribus: tfe aüt epus non vf componi ex ipfis nunc, phot auc — Er ewm bec ,et babts partes ne 26e. effe efl ci fuerit, €t ots faa par- tes fint aut quadam, [ed temporu quedam partes jam fuerunt , c^ son [unt C7" quedam [uut futu 174 ré, C mn funt: nulla eara D. eft fi tempe babet partes . inflas "yero non. efl pars : quniam pars menfurat . et eft nece[fe "vt totum, componatur ex fuse partibus : [ed tempns exiflimatur non componi ex inflantibw . Ifte fermo &cít Logicus, & fa- $9 cit dubitare de tempore, & compo- nitur fic. Omne habens partes,ne- cefle eft vt pateseius fint o£sinfi- mul;aut (dá,fi fueritens: & tsha. bet partes, quarü nulla inuenitur f a£tu: ergo tépus non eft. Etipfe ve- E. rificauit propóné,, dicenté qp nulla parstéporis inuenif in atu p duas propóncs:quarum Vna eft, qp ex té poreuibu inuenitui in actu, nifi in. s: & iftaeft manifefta p (e: Se- cunda aüteft,g inftans nó eft pars. tempons : ergo ex tpenulla parsin. nenitin actu. Et iple verificat pro- pofitioné, dicentem g inftans non eft pars temporis fic.Ofs pars men- füurat: & in! non menfüiat:er- go inftans non cft pars. Vel fic. Par. tes tunc cóponunt totü ; &inftans non componit tempus: ergo initás. non eft pars temporis. & 1íta pro- F. pó declárabirur verfeóhe in Sexto, Tex cio Es Ampliusauté & ipfum nüc, quod vr diftinguere preteritü, & futurum, vtrum vni, & ide femper permaneat,analiud fit, & aliud,non facilc eft videre.Si -n.femp alterü , & alterum eit: nullaautem cítearü , quz funt intempore, alia , & alia pars (i^ mulquz non córinet, alia vero continc£, vc minus tempus fub Ina: ide. Phyficorum € maiore: ipfum ait nunc, quod non eftpriusautem fuit, necef^ fecorruptum effealiqn:& ipía nuncfimul quidem inter íenó €rüt. corruptum aüt effe nece? fceft femper prius.In feipfoigi^ turcorruptü effe fposfibile eft, €x co, quia tunceft,inalio auté nüccorrumpi phum priusnüc nou contingit.fit.n. imposfibi, Jecontigua effeadinuicem ipfa nunc, vtpunctü cum puncto, Si igitin eo, quod eft cófequen^ ter,nó corrupti eft, fed inalio, in medijs nüc,qug funt finita, fimulerit, hocaüt impolt eft; xt etiam eff difficile ad [eien- dum boc [virum inflans qued'Yi detur diflinguere mter preteriti, et futuri , fit idem permanes fem. per,ant cff vom pofl alind. Que-. tiem, fi [emper vnum fuerit 4 «lind, C ex fepe en ef d ar que fit C7" alia pars in-. psi) fra rmtelraet d Pera continens ,'yr sninus tempus inmateri , tunc inflans, qued non efl nuncye7" fuit prim, nece[fe eft €v ipfum cerrkmpi.Et impeftibi- leekt^vt corruptio eime fit, quando fui nim func erat eni. et im pefibile eff vt prim inflans corru patur in poflerwri inflanti-mpo[- Jibile.n.efl Yt duo inflantia. copu- lentur quemadmodum nen centi- tryantur dyo puntla, Et, fi n cor. rumpitur in illo, qud efl poft , [cd 1n alio runc inuenitur in infanti K. bue, funt inter illa JA fant mfim- ta , et infemul. quod efl ipoftbile, Cum indaxit fermones dubita- 99 biles de terpore;induxit & fermno- nes dubitabiles de inftanti,& dixit: Et etiam eft difficile , &cxt.ideft I Q difücle de inftanc, quod et di | inguens inter prxterirum tem— ps. n futurum fcire verá femp fit. »prefens,& preteritii aut [unt lura fuccedentia; C vnfi poft aliud. t , clí pofüit qp inflantia neceffe € vtfint vná nameroyaut plura ince pit prius inducereinopinabilia con E tinj fi fuerint plura numero, Qi ,fi femper fuerit vn& poftaliud &c.i.&,f infiátia fuerint lura fuccedentia: & eftimpoffibi- Miro tépore inuenianur duoin- fimul,f.due partes, aut duo inftan- tia, qi infanda non numesfrar, nifi per numerationé temporis , cü fint vltima téporis : fequitur necef- fario M. inftans, quod nó eft nunc, & iam fuitin preterito, corrum| tur.D.d.& ex t£pore non aliqua pars,&c.& intendit per parté, illud, €f continet inftans,& tempus. pars temporis in rei veritate n6 eft M inftans, (ed tempus, Et.curn pofuir Pansepist hanc propóné, afi ex tfporcaon Pria. inuenrun(duo ii ina infimul: ftss,ed cé qfi ex eo nó inueniuntur dug par- p*.Idéfa- tesinfimul, nifi in vna carum acci- Pra. 89. piatur continens fecundam, v.g, fi- cut diximus talis menfis eft in ta li anno,& talis dies eft in tali men- fes&choc non bees Uii fitionis ; iit hoc, ne ali- Bilexilime: ipei ignorare illud : qiii in infanti non imagina con- unens, & contentum, &, cü pofüit. v CXW*AX Liber A Qin tempore n5 inueniuntur duo Rianca infimul, fequitur neccffa- inftans & ed non eltnunc, &c.Linflás.n. quod non eft nüc, & fuitin preterito. neceffe e(t nfic cor. I5 contingétes ev dixit: Et a Den ie du: bat,cum dixit,in hora, que eft nác. Excí declarauit g inftans im, bileeft vt corrum rin inland nep decla 1e &pimpolt eft vt; initás eorrumpafin inland futuro:X di- pri €ocrumpaf in pofferiori,&c.i. qf, eíl perindel tgunftans pest] turin inflanti futuro,cótinget vril Jud inftás cótinucfcti eojta, q (üt efe córinucfcum fua corruptione, &ciicindásin quo eff, aliud abin € flantiin quo corrumpif,& poft de- clarabimus qp inftans n continua. tur cí inftanti,(icut neq; páctus c 5.D. d. Et, fi nó corrumpitur 3n illogd eft [rd fi nó cor- rumpitur in illojita, qp fit continu cli cocorrumpetur in inftanti ,qd eftpoít, qd non eft continuum cí €o.qin inter quelibet duo inftantia ett quo fequitur, vt illud inftans inueniatur in illo tépore: & omne tépus diuiditur in inftantia infinita : ex quo fequitur, vt inftís corrupuum inuemuatur in inflanti- 3 nerepofíibile eft.ni Quartus 175 businfiniris, Ccam eisinfimul . od D eftimpofe.& filteftimpoffibileip- füm poni corruptum in inftáti, qd eftante: qf cunc erit corrupd an- tei Acta efto diioluecir polt Atvero negj femp idé pma^ lias n diu fibilis finiti vnusterminuseft, neqsn.fi ad vnü fitcontinuum, neque fi ad plura. ipfum autem. nunc terminus eft, & tempus eftaccipere finitum, Et impefübile eft vt idem ft emper permanens. quoniam nul-. E lum finitum duifibile babet yn - finem : nes, fi fuerit coutinunm in "yna parte , nea, fi fuerit continuit mprie mper fs fine ev poftibile eil meni retempw finitum . Cum deftraxit, qp inftantia funt 91 [3455 »incapit: qrinftans itidem,quoniam,f inftans fucrit, auterit vnum , aut plura : &, cum. hzcduo deftruentur, deflruct in- flans cflc. Et d. Et impoffibile eft etiam vt ficidé, S&c.idefl, impof- F fibileeftetiam vt fitens, ita, quód fitidem femper permanens . Et fi- gm ens. |uia non inuenitur. initum aliquod continu habens vnum fihem, fed faltem duos, qui- bus fit finitum : ncq; fi fuerit con- tinuumin vna parte,vtlinca:quo- Lines h& miam lmea habet duos fines tancíi; duo: nes neque fi fuent continuvm in pluri Epis bus vna pane, vt fuperficies, cor- corp? ve - : corpus enim. labet iex fines, rote. cies quatuor. D.d.fed in- &fi : flans cft nis, & poffibile eft inoe- nim Phyficorum G niri tempus finitum. ifta cft fitio minor iftius figurz. Etille fer mo componttut fic. Inftans cft fi-. nisalicuus finiti: & nihil quod eft. finis alicuius finiti, eft vnum : er- goinftans non cft vnum. Amplius, fi flmul effefm c& pus,& neg pri? , negi pofteri*, án codé effe , & in ipfo nuncffit, & fi que prius, aut pofterius in hoccine nunc funt, fimul vtiq erunt qugante decies millenos. factafuerunt annos cum ijs, à gi fiunthodie, & neg prius, neg pofterius vllum aliud alio. Et etiam, fi intentio e(fendi in tempere nen ante neque poft , eft, "yt fint in eodem inflanti , deinde. 3nd, qued eft ante,cz* iud, quod eif poit , fnt in codem inflanti de. menfirate , tunc ind , quad fuit. tran[atlo millefmo , (7* quod eit bodie funt infimul ,q7* neutrum precedia relquis aut efl pofl sind, Ifta eft fecunda ratiocinatio , & componitur fecundá inductioncm 1 adinconuenicns.& ifta, predicta. funt vera.& fm fignum eft. qin,cü jntengo cius, qj dicimus dc aliqui- busduobus q funt infimul in ali- quo tempore , quod non eft ante, 2ut poft, eft, vtilla duo fintin eo- dem inftant, Et, cum induxitiftá Topofinonem veram conuertibi- lem , coniungit cum fua conre:fa propofiuonem dubitatiuam, &:n- duxit incóneniens,& dixit: deinde illud, quod eft ante, & illud , quod eft pollice Ae , cum cóiüixerimus » conuerfe propofitiorti dicemi vyil- Kt la, quz funt infimul , funtin dus inftand , & eft,quia illa, quz fant propofiionem, p em infecit fiiionenz, m Pinbium entium , de quibus dici mus m efle ante,& quedam. c polt fequicur vrallud , quod fuic tranacto millefimo,& illud, quod eft hodie, fint istfimul : quod eft inabile . Et fyllogifirtus: i orale pog fermone componitur fic in prima figura , Omncs res inuenuntur in codem in(tanti : c oj2,que funtin eodem inftanti, funt infimul: er- E: omnia, quz funr, funt funul. quod eft impoffibile. Querier quid f Tempus prebasedip famnon cfémerum. — Cap. 1. E fjs igit, quz ffunt ipfi, D* fi dubitata- i autem eft tempus, & à ipflusnatura, fir & ex tradicis in manifeftum eft& ex fs, qug fuimus percurrentes prius. NS quidam vniuerfi effe motü di^ cunt. Alij fpheram ipfam . Átq circunlationis &t pars tempus M quoddá eft, circülatio vero nó. pars.n.circunlationis eft qdl ac^ cepturn eft . fed non circülatio , Amplius aüt, fi plures e£nt cce Ji, fimiliter vtiqs effet tempus. cuiuslibetipforum motus, qua 1e multa tempora fimul , Tfla igitur ant dubitabilia de. rebue qua inueniuntur in tempes- re. Et etiam quid ipfum [it,et quá babet naturam latet. eerie Liber Quartüis A bee, qmd recepimm à predece[fo-- e[e mori totius Et quida dicut ip fum effe [hera ip[am..Et, fi pars temperis fit tempus , 7" pars re- mwolutienis non fit relutis. queni eft, ficut appellatur , pars reuolus ionis, nonr. je . Et etiam , ff eatli effent plures mo , tunc té ejfet esdem medo motws , cuiu[cun 4e madi eorum €7* ejfent plura fempora infi . B [fta igitur, quz diximus, funt. 93 q6nes, que ciunt dubitarcineflc. ratem temporis, acceptz cx rebus exiften tibusin tempore, vt diximus de c£ temporum, de efle pracucriti,& fu turi: qfi ex confyderanone exi! tein ifLis rebus,prouenit dubitatio in fuoefic. D. T Eripfum é quid fit, &c.i. &(cirectiam ipfum quid fit, & qua (it natura ciusfi concef- feamus ipfum c£, & (imilizer latet, & hoc mani&ftum eft, qín nullus im dixit de co aliad re im.D.d.Quidam.n.dicunt,&c.i. & intendit per morum tocius, reuo- € lutionem rotiuscompletam.D. in- duxit inopinabile contingens dicé- tibusreuolutionem tonus, f. mot(j diurnum , & drxit : licet pars tem- poris fit empus,&c.i. & ift: fermo defiruitur leuitet,f. dicentium term puscé reuolutionem completam, Qf pars vcmporis reuolunóis diut. na cft tempus, vt dies, & nox, & pars rcuolutionis nó eft reuolutio, &/fi vépus effet tota reuolutio, tunc pars reuolutióis eflet reuolutio. De 3nde incarpitinducere ctiam fecun dam contradictionem ,Xeibcom. 176 munis iftiopiniohl,& opinioni di- D centium quód tempus cft motus totius cali , & partes eius funt par- tes oemporis: & eft opinio Plato.& eft (ufficientior omnibus alijs:& di xit: Etetiam , fi coli effent, &c.i. S, fi tempus eflet motus excli, cuiusli- beteorum effec tempus. ex quo fe-. querct plura vempora effe infimul; fienim tempora eflent coli, tunc ipfa effent multa fecundum numq rum colorum . fiigitur cflent plu- res cci, vt dicunt Antiqui , dicens tes pus mundos efle, tunc necefz fe eflec vc morus cuiuflibet eorum efle tempus.ex quo fequeretur plu E ra cfle infimul . quod eft impoflibile . Er ifta ratiocinatio Dsgreie componiturex propofitione dubi tabili, alia, qua: videtur impof fibilis, nifi fccundum i Inatio- nem : & eftilla, in qua ponunt plu. res oxclos efle, &, cum ita fit, teft aliquis dicere cp illud falfum , quod fequitur ex hoc fermone , & eft plura tempora efle infimul, nó fequitur ex pofitione eius, qp tem- pus eft motus colli, fed ex pofitio« neenusg eft, plures oxlos c£ vno * quod eft falfum , & imposfibile. Sed ifta declaratio eft alterius mo- $oludo. di. quoniam,cum fuerint duo con fequentia fe complete, & pofueri- mis aliquid efe. ibam priesdens, Ewa aut difponi per precedens, neceffa- ud rio fcquetur confequens, licet fiti- cá nece poflibile illud difponi p precedens, Gri effa Y.9. qfi, quia dies fequitur orcum colui, fofi ifeitum ctqrin quarum fequ& sd que hora ponemus folem oriri, fe- impofia . |uerur cunc diem effé, licet folé ori CS6le 2» 7iin illa bora (itimpostibile, & (i- Pero le militer o&,gd ponitur volare,fequi- tut vt habcat alas, licct fitimpoffi- Phyficorum € bileipfüm volate.& quia tem] & clum funt confequentia fe, vt i jus, dicens t£pus effe. ponit aduerfari motum coeli, neceffe cft, fi pofücri- ad mus plures ccrlos effe, vt fint: tempora : fed plura t£pora. ded impolibie: rie quo fequi- tur hoc impoflibile,eft impolt : & Vniuerfl autem fphzra vifa eft quidem dicentibus effe tem pus.quia & in tempore om^ niafunt,etin ipfa vniuerfi phe Jd .To- T2. Eft autem (tultius quod di^ p«orun. ctum eft, quàm vtdeeoimpot H fibilia confyderemus, Et dixerunt effe [pheram tetim.c* exiffima- erunt boc, quia omnia [unt un t£. pere ex (ant in mundi bara. t ifle fermo fü magi Yamw , quam indigeat prebatune , 94 Cumdeftruxit fermonem dicen tium tempus effe reuolutionem to tius cali inccepit inducere alif opi nioné debiliorem: & eftopini «entium q tempus eft fpl 107 tíus.& induxit rónem eorum.dice- Y bant.n.omnia füntin fphara to Gus: & omnia funz in pone Dose tempus eft fphera totius. Et decipie. códudá, báturin hoc qp duc affirmatiue nó Jig Vi concuduntin fecunda figura. & de Jimiza dicere omnia efle in tempore, & in Weehus fphera mundi non fignficatid£, $hioc.4.c, & fic frmo eorum eftin falfispro 3259-41. pofitionibus, & figurz incóftantis, &quia conclufio corum eft impro babilis sper Scis frtfuseorum eit falfus fm formam, & materiam, di Xit : Erifle fezmo,&c. Et,quia ma- is fufficiens à en Clun decmporedi iraedetm tium ipfam cffe motü, reuerfas cft i huicopinioni , Quoniam aut£ vf maxime motus effe;ac mutario quedam tempus, hoc confyderandum erit. Vniufcuiufy igitur muta, tio,& motusin ipfo, qtd muta£, eft olumaut vbi fuerit ipfum, quod mouetur, & mutatur: t& pusautem fimiliter & vbique, Sapudomniaeit, "n Et, exiltimatur. qpins Ut vif mera, Cr anf L mutatio , oportet nes intidere hac 3n perferutatione , e7* eunfodera- tione. Dicam igilur , quod traf mutatio cfl in omni , quod tranf mutatur 7" motu etta efl iip fé tran[mutato tantum : cy vbà fuerit illud motum temp cft es-. me medial dud libet , €^ in repeti cumilbet. " D. quód tempus eft dignior vt 95 exifisaecur qp fi mors, quoniam Tipo (iiiones , ana eft, quód Omnis utatio Sc peiied-yeripisieeeriied om- nemotí eftin aliquo vbi: om smomscitTalquo vbi qux lura mota fünt in pluribus vbi, Toute: plures motus fint in plu- ribus vbi. Deinde coniungit huic hanc propofitionem, dicentem qp Unpus Tardun.. Liber Quartus & tetnpus eft vnurh in omni loco, & apod quodibe Sin sf cu- iuslibet, & conclufit in fecunda fi- Tu morsnon eftimpus c. non eft vnusin omni loco, &apud quodlibet: & tempus eft. perzranfi vnum in omni. A quod- libet: ergo motus non eít tempus. Ampliusauté mutatio qui ^ d£omnis velocior , auttardior eft,tempus autem non eft. tat^ dum.n.& velox tpe definiunt, Veox.n.eft, qd f pauco multü B mouctur;Tard( aüt, qd in mul to parum, tempus aüt non defi mitur tpe, neque quo quantum quid eft, neg; quo quale. Et monis tran mutat io efl ve locior , aut tardier C" tempus no $ tale ."velex.n. 77 owl de. temp. eox enim. eff ud ud efl multum intem- perebrei : e Tardum efl id, Papel? iid £e. €" tempia non defimtur. fecundum quod eff c menepe fe zin $6 lítaeftfecunda contradictio, & ontinct quatuor propónes, quart tres funt; pet fe , & quat- ta declarabitur per Has lard c igitur propofitio conclua ex dua- Wosconiubgetur ad ternam mani- feitam pere, fequetur conclufio . & compofino carum eft fic. Vclox, & tardum in motibus definiuntur per tempus: fed tempus non defi- matur per tempus: ergo infecunda. figura 1n tempore nó cft velocitas, 177 & tarditas: fedin omni motu eft D velocitas, & tarditas: ergo in feci- dafigura, rempusnon eft motus. Ecdixit:Velox.n.eft. ind quod ct multum,&c.i. Velox.n.eftillud,qd it fpatium intem. pore breui: & Tardum eft illud, qd pertranlit breue fpatium in longo tempore.Et, cum dixit: &tempus non definitur pcr tempus, &c. non. intendit in tempore fit quodam. modo quantum, & quodammodo quale : qíi tempuseit quanti, ná quid intendit, gy 1impoffibile. vtaliquis definiat tempus per t£ ; fm quale, fi habent qua E neq; $m quantum fi haberet, vt. jnuenimusi motu definitum, f.q velocitas,& tarditas quz fantf eo, funt qualc,& definigntur per tem- pus: & militer quantum , qd eft 1n eo, definitur per teinpus, cum di €iturg magnus motus eft in tem- pore magno, & paruus in paruo. Ofendit tempus , quamuis non fit me— gesto clum gt claratur, quid fit ipfons motus: vli datur etian iplau Temporis defmi- tio. Ce. 5 Vodigítur non eft mo, F tus manifeftum eft , ni^ hilaütreferat nobis dicere in prefentiamotum, aut mutationem, Átvero neq fine mutatione.cíi.n, ipfi nihil mu^ tamurfm intelligentiam,autla poc mutari, non vf nobi iffe cfs.ficuti negríjs, q in do fabulofe dir dormire apud Heroas,cü fuerítexperrecti.co^ pulant.n, primü nunc pofterio 1i nüc,& faciunt vnü,remout^ Phyí.cü có.Auer,. Z,. tes Phyficorum € tesppinfenfibilitatemediü, Vt 3git,li non effet alterü nunc, fed vnü,& ide, n6 et tfs fic et, qfi latetalterü e£, nó vr qd mediü € tps.Siigi£, vt nó putem? [e tépus, tuncaccidit nobis, cü nó definim?vllá mutatione. fed in vno,& indiuifibili vr afa manere:cü aüt fenferim?,ac de, iniuerimus, tüc dicimus fa&ü fuiffe tps:manifeftü eft p nó eft. fine motu, ac mutatione tépus, Manifellum eii igitur quod. mon cá motus. et no kj differetia dn hoc inter motum, et trafmuta- fion£ . Sed non efi tt extra mori. quonia, fi nes en fuerimus tranf- mutati n p[fra mente, aut fueri mus tranfmutati, (éd mn percepe FIDOWS MB TOpRLADIMUS EEpUE 6C, "t dicitur. Hipmve de iomee, quà accidit dinis im infula Rho- des, f-quia nom perceperunt , cum Jierrexerunt à »fé dermi - wi[fe , et contunxerunt inftans F cedens fomnum ad fecundum m- fans e fecerunt ip[aynum,e77 ab fiulerunt illud uod fit inter , a non perceperunt ipfum.Que- Firedu ipie fi nia un e(fet diner[um, ed idem, nen e[fet. gempns fimiliter et, fr [fet diner- fime" non percepi[femme nos, no reputaremns tempus ter illa duo inffantia . 5s igitur nas mncem- "rebenderimus determinate tra[- ssutatencm emnino fed eafeima T serimas nos exiflere ineadz do- X Jpefitune indimifibili, tunc accidet. nebie exifQimere tempus mon effe, et cum, fen[erimus tr. atio nem terminatá, tunc du fé- p fuiffe. oaamfefinm eft igitur quod tempus mn eft extra me- fum , C7" tran[mutananem.. Cum declarauitg tempus non 97 eft motus, inccpitinnuere ipfam. fequi motüi,& accidere ei , & dixic : Mánifeftum eft igitur, &c.i. & hoc nomine motus vümur;n hac per- ferutatione large tanquá fjnony- L. mo ci hoc nomine tranfmutatio, RI ratur non ntn AE D eft extra motum, &c.i.fed apparet. feqimpoffibile eft vt t£pus fitfine motu. & hoc manifeftum eft. qf , cum nos nó intellexerimus motü , aut intellexerimus,& pt tradide- rimus obhuioni,non faemus rem pus, neq; comprehendemus ipfum. omnino.& hoc intendebatcum di too. xit: nó tranfmutabimur nos in no cóuaGal ftra mente, i.non có dimus tranfmutarioné. Non ficutexifti- M mauit Gal. Gal.n.credidit qp Anft. intendebat p nos non cóprchendi mus tépusnifi c mouemurj.qü p. imaginationem comprehendimus motum: & q hoceft fignum gr t£- pusnon eftextra motum , & cum. Gal.exiftimauerit hoc, contradixit Arift. Sc dixit multotiens cbpre- hendimus res quic(centes, &moue mur, cum ois imamnario fit mo- tus : vt quando comprehendimus polos mundi,& ccntrum. Sed Arift, non 1ntendcbar, nifi quod nos nó fentimus wwe r Y Liber A fentimus tempusqfi non fentimus & Tfs n6 morum : &quiaa tempus nó ima- imaginar naratfine mo, & morus poft &moetjt imaginari extra tempus, fignificat imagina hoc, qp motus mzcelire vnus na- si extra turaliter& qp tjs accidit motui : li Fui cetfint con quenna fe cGplete.Et, 3iMecc. Cum dixit qui non fentit motfí, 2.5. hic nó fentit eempus, dedit teftimoniti Te.fegu* de hoc,quod dicit de illis, qui dor- Sraei P mierunt multsannis, & non per- spsaligd, ceperuntifbi.n.cum exiftimauerüt vt heri I, qp inflans przcedens feum fomni mous eftinftans (cundum, aut prope ip. Alias fit fum : quia non perceperit morum vi. Vide illa, H^ 5 €f. zim. inter illa, exiftimauerüt qj n6 dor- B. mierütautq dormierunt modicá, D.d.Quemadmodá igif,&c.Schoc, qi d gnificar qp tfs nó habetefle extra alam. & fermo ciusftelle&tus. eft per (c.a quemadmodá, fi in flans fuerit idem,nó fiet tépusom- ninojfimiliter,fi reputaneimus ip- fum eflc idem,non reputabimus té us fieri. ficut accidit illis homini- us, quos d.& forte erant illi, quos Macumcet numcerauitin Alcorano. Dd. Siigitur nos nó cóprehenderi mmus &c.1.gfís, cum nos non pcepe- rim? , neq, imaginauerimus mot determinati , (finitum in duo ex- € trema, fed exiftimaverimus qp nul- lus motus cft &ctus in nobis »neq. in alis& o nosfümusin effeindi- uifibili, tunc,accidct nobis tunc nó fentire tempus. Et hoc, quod dizit, multotiens accidit dormientibus snultum:& etiam qui faciuntopus delcctabile fit tempus eis breue: quia delectatio prohibet eos com- prehendere motum. & econtrario €is, qui laborant. & idco dixit ver- fificator. Quartus 178 igiturneq:motus,ae D uefine: mtu epus ef omanife um eft, Accipiendum eft aüt, qim quegrimusquid eft tempus, hincincipientibus, quidnà ip^ flus motus fit. fimul.n.motum fentimus,& tempus.Etenim, fl fint tenebre,et nihil percorpus patiamur, motusauté quidam in animainfit , confeftim fimul vi quoddam factum fuiffe et t€ pus.at vero &Gcü tépus vt fuif fealiquod fimul & motusqui^ dá fuiffe vr , quareaut motus, aut motusaliquid eft is. cum E. igitur non fit motus,neceffe eft motusaliquid eífe ipfum, Mani crum eft igitur quod t pus nen eft motus , nea, extra mo- fum. Et , cum m[lra intentio elf definire tempus, ponemus princi- ps vender nis ex boc loce. eofjderemus igitur quid (it demo fu. quoniam in [imul [entimnee mo iet tjs. Quoniam, fi fuerimu m ebfeuro, 7^ mil acciderit noftre ibus fed in amma nofira ac 3t aliquis meti, flatim repu tabimus tps fieri.e" fimiliter t, cum fciuerimus aliquod tps fieri, fiatim reputabimus aliquem mo» tum fierr.ex quo [équitur quod 1€ pursaut eff motus iut aliquid mo 15.7", ci ton fit motus, [equitur. necejfario vt fit aliquid motus . Cam decarauitq tépusnon eft 9 motüs,neq; extra motum, notifica uit boc, & dixit, quód neceffe ett ex Z. ij. bos Phyficorum G hoc vt fit accidens motui.& cá in- tentio cfthic (cire quid fit tempus, oportet prius perfcrutari quod acci dentium gotus fit terapus.acciden. tiz.n.motus funt multa, & quia t&- pusnó fenntur, nifi cum fentimus aliquem motum demonftratum, fm o fentiiturcá motu multa ac- Gleis ciu Gnlbila qti aee contingeret vt tempus mi careffm uliplicaioné mot" » fi pofucrimus ipfüm fequi aliqué notum ium, v. g.motum cor poris cele, tunc Eh non fenfe- ritin aliqua hora ipfum,nó fentet H tempusautnon fentiet ipfum om- nino: vt dicit Pla. de incarceratisà pueritia fub terra, f.g»fi non com- prehenderef nifi p comprehéfioné alicuius motus fenfibihs, v.g.mot* eacle(tis.& ideo d. «ff infim uU enmus mao i Aci. itire temj Pontes aliquem. mor cóprehé fum peraliqué fenfum.uos.n.fen- tinrus tempus cxi inobícu- 1o,abfq; co, qp accidat fenfibus no- flxisaliquis motus. & hoc non eft, 1 nifiquia fenimus morum in no - fira anima qualemcüq;. qs, cum fuerimus imaginati in anima no- Digreffio, ftra aliqué motü , ftatim compre- Qquxrié^ pendemus ts. Et1n hoc, qd didt, Aue?" eftq6 non parua. qfi, fítipusnó oÉm mo- fequitur aliqué motum , MES n ite nationis, & ii io non ha- 5 iieit Beteflcertra animá : motus quem Site. conéquimur vem s, non it & fig cÉ extra afam. qo git diccc Arift. ea- motuser continuatione temporis: K Ereianefi equimur motum corpo- QA & ij is ccrleflis, folum continget vt cg- *ut oém cus non percipiat rem) jui nun. dim perapit: motum odii. Etét, fequitur oém motum, continget €cvt tempus multiplicetur p mul- tplicationé motud.qd eft impoffi- bile. igitur g tpusaut nó habet clic extra aiam:aut,fi babct, |uitur oém moti, & fic multipli- itur per multiplicaüonem mo- tuum: aut quema morum, &fiequ non piorp motum, n6 fentit tmpus. impoff bile. Nos aum dicamus, qn nos poe. fenüre tépus cíLapud fenure quéli bet morfi, & apud imaginari quáli bet tranfmutationem.manifeil efl.n.g nos (entire tépus apud fen- Íen- dire quemlibet motum pnmo, & effentialiter Iposfibile cft .quoni&, fi ita eflct, contingeret vt tempus. multiplicaretur per multiplicatio- nem motuum fenfibilium ,immo motuum mmaginabilium.fi aucem. fentire tempus per entire quemli- bet motum non fuerit primo,& cf- fentialiter, fed pp hoc;quia,cü (en- timusquemcunq, moti, fenumus ilum vn& morum, cuiaccidit tem M. non accidet quzfbo predicta , gp qui non fenuet illum motum vnum,non fentiet tempus: qfi ille mo? vt fendiri qfi fentitur quictiq motus , fiue. fütritimagindrus, liz uccxiftens, Et apparet qi quis in- tuebitur hoc, qd ts fentitur effen- tializer, & rimo, quando nos fent mus nos eflein efle moto: & hoc fenrire, f:nos efle in effe moto crit, qi imaginati fuimus quemcüq; motum. qrfi,cum fuerimus 11 diuidi tantnm iutationc, E: ef Liber A 'eftiaflans , non fiet: rer imus.ipfum fieri, cum auti imus in cé diufibili fm, tranf- mutationem, &.non 1 os efle in eflc uan(mut ili non. perapiemusofno vempus . fi, au: pecpsimeenoredr iei cant mutabili, ftatim percipiemus tem- pus-& hoc mani eft.&noscfíe 3 efie nánutabili entitur perfe. noe.n.fentimus qp inftásin quoin- aepimus fcribere hüc fermonem, eftaliud abillo, in quo fuit cóple- tus. morus igi: puc nimus tirur pri; lenualiter tempus, 5 et nbmser quo fentimus nosefle. in effe tranfmurabili,& nos tráfmu. tan,quia fümus in hoc efle. nos ipi turcífe in efle tranfmurabili fenti- mscnt diximus, eum imus juemcfíq; motá. fentireigitur nos die in efie canfinacabili Piiluds exquo fequitur nos fentire tempus gimo.&manifiti efte noston imus nos effe in c£ tranfmuta- bili,nifi ex tranfmutatione ceeli.&, Quartus 179 aut füerit fadus fed, cá nos n6 poc- D. pimus hoc, non reputabimus vem- pus fieri : fed,cü nosnon fuerimus. tranfmutatiin. nobifincdpán quia fümusin effc indiuifibili tm tranf- mutationci eftinflansaut fue rimusin effe diuifibili fm trí(mu- tationé/ed non. imus, hoc reputabimus t£pus nó fieri.fed vna reputatio eft vera, & altera non eft Gilt inu perpe d Tesi juitur percipere té Ma timed tranfmutatiói, & ideo coactus fuit. ArifLad hec verba, f.ci d.cum nos n6 fuerimus iutati in nobif- E. metipfis.& nó dixitloco eius, cum. on fuerit tranfmutatioyaut fuerit: fed nó cóprehédimusipfam,vt ap- paret ex expofitoribus. Etin hoc ér. peecauit Gal. qui intellexit qp Arift, Prrot Ga- 1ntendebat per hoc,gd dixit,cfi nos nt. meii oon pitis »Qpnos. us tépus, cu non fuerimus moti per. imaginationé . Sunt.n.tres intédo- fi effet poffibile ipfum quiefcere, ef nes quarum Vna dt, q nosnó p- fet nos efle in effe nó uráf- mutabili : fed hoc eft impoffibile : nece eft vcentas unc mo jui it motá corporis coe lef sí £per vifum ed dormites en. tiunzipfum , poftquam Int fomndex hod, quod emegioran- tur motus imaginationis in fom- no.cum autem fojnnus fuerit pro- fundus, & pon fuerint rememoran tes aliquá imaginationé (omni, ne que aliquá tranfmutationem, runc. non pcipiunt t£pusin quo dormic- munt, di igitur debet intelligi ex fermone ArifLin quo dicit, cum nos nó fuerimus tranfmutati, &c. n5 cítq, cfí motus n5 fucrir fad, c cipimus tempus, nifi renun mauit Gal. & eft corrupta p fe.Se- cunda aüit fl, q nosnon percipi- r mus tfs, nifi cum us ali juem motum, quicung, fit. & hoc. percipere per accidés. Tertia ve- To cfe q nos nó percipimus mori, neg, tép", nifi c perceperimus nos. tianfmutariquia fumus in c£ tráf-. mutabili.&ifta pceptio eft io, &j fequittépus cfndliter: & nó ac- cidetei iliqua fbo.Et veiba Arift. manifeíta lant fm hanc intéioné, cum dixiSi igifnos non cóprché- derimus determinate, &ogt.t.& fm. hunomqdum pofumus ponere té Z ij pu fuerimus bocexifti Phyficorum 6 pus fequi motif corporis cadeflis : & qj fentiettempus qui nunquam fenfit corpusecrlefte. & dco om- nes conueniunt in hoc, qp tempus fequitur motum cci . & ifta qua- fi nág potuit dilucidari mibi, ni magn(i tépus : S quicqui dpt im mf e fitores fed hic non. Et, cí nume prs Poir tempus fentitur, qfi motus gofores, fenuur,drrit: & fimiliter &,&c. & ftdhicfi- intendebat per hoc declarare qp t£- pus» &ifte motus fequuntur íc ad- inuicem. | ORC cum feniirurfenatur us primo, & ef H fenualiter. &, cum. iedarauit d- pusnon comprehenditur , nifi per comprehenfionem iftius moi « Neoefie comprehenfi per intellectum, & qp & $5 tempusnon eft motusincorpit nar. Praxcob- rare qp ex hoc fequit vt fit accideus feque | illi morui , & dixit : necefie eftigi- mod:fed tur vtrempusKc.i.& , cum verum. Eo vor fenp- Q^ 75:05 eft ad tempus, & motus cófequun- meu tar inei, a ncceloeft vt (it alte dean rum duorum ,f. aut vt tempus fit. turq h£ ipfe morusautaliquid confequens diclus et morum:deinde exocpit iplum non. go rema- Io : fever efle morum : ergo fequé vr fit ali- accfs. C5 quid motusaut cófequens,aut cá quoniam, cum fequitur ipfum,aut fem. erit prius, aut pofterius : fed, quia. io ece, tempus non apparet in defininone 19d&5. motus, declaratur qp non eft caufa ph.c.. & cius: ergo remanet vt fit accidens. dua ma —Qiüautemqd mouetur, mo gnitudo é uetur ex quodam in quodi, córinua, : : - fimo ; GLomnis magnitudo continua cbxinuus. eft, fequitur magnitudine mo^ Pns&; i pice ad Es p.n magnirudo continua coprimi €ft, & motus eft continuus: qa fun. — Veromotus, & tépus, quantus Yide ct n motus efti X tempus (em per videturfuiffe.Priusautem, K etPofteriusinloco primü funt, hicquidem pofitióe, Qi auté in magnitudine eft prius, & po fterius, neceffe eft & in motu e€ prius,E& pofterius proportiona literis, quz funtibi. At veroet intéporeeft prius & pofterius, Pc qpalterum fequitur femp alterum ipforü.Eftaüt prius, et pofterius ipforü in motu, id q^ dem,quod eft,motus eft,effe cri ipfialterum, & non motus. Et , quia motum meuetur de. alique in |, co" omnis men- ma Juraeff eótinua, ideo mots fequi. tir men[ura.Co" quonia men[ura efc continua, ideo metus eff conti- 9WRAS.CT" , quia motus €t ef conti- BWur tempus €t erit continuum z quonaá fecundum motum exiffi- matur femper tepus ec.€y" Prins, «7 Pollerius funt primo in quan- titate.fed bic [ant in ftu. Et, quia. prins, eo po[terius [unt in quanti tateynece[fe eft vt print 7 pite vins fint in metu et, fecundi quod. M illc. Et in tempore et funt prius , €" pofferis quonam [équuntur fe adinuicem emper. Et et prius, € pefierius fant in motu: [ecun- dum quidem quod funt in aliqua b Vni bora funt motus , in e[fentia aute Econ. funt aliud à motu . mnatio, Ideft & vni b accidétii motuscft 35 159 cótinuatio.& cá in hocé, quia illd, m vid.c, p qd cit motus & eft méfura,cft có 6 ceij. tinuü:& motü & eit talc Et inédit pb. &age per hs bVnd ac Liber Quartus A pet hoc,gd dixis de aliquo in aligd, lin Le viti bi $ pm SEV. quia ofs menfara continua, fc- mov .1d£ quif vt motíí moucaf per córinuü: £2. Lc. &, cum motum moucaf pcr conti- 114 bic nuum, motuseiuseritcontinuus. iK. Etintédir hic per motá translatü Pu Et, quia apparet € difpofitio tem- bPrin & poris de motu eft ficut difp6 mo- figi, as de continuo, erg eft mous: trit s e mpuseft continud : f&quifetiá E continuanonis eius fit có- ra füpra quam eft motus. D.d.qfa Hia toti Sci A gnum clusguub B tinuatio accidit ci cx lone Prius, & motus, eftqfn qu&titasa téporis fe- Dind persa uia eft v bác q. &qualis ci. Et,cum declarauit,p có Ir inuao etin motuer cónnuatio. dire ne quáriratis, juá e(t morus, S prs qesninuatio motuseít canfa con. mou id& ünuationis temporis, & intendebat m falxo. declarare qp, qi motus accipitur có fá. tinuus.tempus crit continuum, & fi. raa: diuifus,tfs erit diuifum, incarpir é Polkcrius, inducere aliud accidens & dixit : & Gifoeinc Prius, b & Pofterius.&cer.i. & quia ieu. prius & pofteriusinneuiunfin mé fug sis Toon i lura,in qua fit motus i&eft ae illad in üm:neced e&t vin tc erus IDotu inuenianf prius, & poftrius, pes mo- & fi non habcat ficii , qi pars mo- Rent rusy[cftin parte méfurz priori fm. nnitifiex quo eft motus, neceffe cft frine vfi prior mom,qui etin parte cb tigàusé fequente menfurà. D.d. Etin tépo- Apo re 6e c.i. & ex hoc prius,& pofle. eia) Dusinueniunf in partibus motus , fequi vt inucniantur étin ipo té- idcm e ithoc ic mil declarare p tfi eft prius, « X pof [37 riusin motu, & iam pofüenr gp ts zin dae. 180 differt à motu,focrpit rimo dede J D Inumero rare qp prius, pofberi' morb habeat quiditat di à qui- 939p» ditate motus : licet fint cum motu gririse ec idem in fübie&to,& dixit: Etetiam. ius,& poflerius 1n motu, &c.& in. Poit pe hood dixit, aliqua ho raj. fecundum fübicétum. & quafi |ditatiue. d s.me. cb. 18.vbi héc. dicat, & ctiam de fundamentis po- 9 (s, & nendisad hocquod quxrimus re füpra illa, quz pofüimus, deft, fci- moe*fünt de jo- Ea juoniam prius, & poflerius , cum & a fub Benin: aetepta fecundum gi fünt ft&da. qu in fübie&o, runc erunt paries mo- tus: cum autem fuerint confjdera. tu definitionem, & qui- ditatem, runc prius,& pofterius etit. aliud à motu: quoniam motuscit jnquanutate, & prius, & poflerius füntin numero. At vero & tempus quidéco gnofcimuscum definiuerimus motü, prius ac pofterius defi, nientes:atq; tunc dicimusfuif^ fetempus, qii prioris, & pofte^ rioris in motu fenfum ceperi^ mus.determinamus aütaliud, & aliud exiftimádo ipfa, etme- diü quippiam inter ipfa alterü. Cum.n, extrema altera à medio intellexerimus , duoQg dixerit afa, ipfa nunc)hoc quidéprius, illud vero ius, tüc & hoc dicimuseé tempus, quod enim. determinatur ab ipfis nunc t& puseffe vr, & fupponatur. Et tempi e mon fimus, nifs metu determinate per prim , C* peflerim . cy" tunc. dicemus tem" pra ejfe, eum fenferimm prim,ey* Z iij, pofle uü Vide cóc. im. Phyficorum G poflerins in motu. €7* tunc deter- minam illa, videndo illa druer- Jeitayquod ter illa fit aliud.quo- tiam, cum Yiderimwe per imtelle- Eh duo extrema , C7 indicanerit. anima quod alterum inflans efl primes et alterum eft poflerime ric. dicimm ejfe tempwe . quonia boc , quod mido defininimus, exiftima. tur ejfe tempus . 100 Cüpofuitq tempus fentitur pri mo, & eflentialiter , cá fenferimus H motü,í quo fentimus nos traufmu tarii. effein effe tranfinutabili , & pofüerimusq» motus, fm q eft mo tusinuenitur in co prius, & pofte- rius, ficut inueni£'in eo cótinuatio, & qp entia prioris,& pofterioriseft alia ab eflentia motus, vult coniun £5 huicaliud notá de tépore euá, eft q nos percipere tépus ex per- tione motus non eft ex perce- ptióc motus, fm q eft motus, (mo tusf quo fumus tráfmutati, fed qfi determinauimus in imaginatione aliquá pareé illius determinadá : & hocerit, cá fenferimus duo inftan- Y tia prius, poflerius . qíf ifte mo- tus n6 diuiditur p inflantianifi in. noftra mente, & nó determinacin hocaliqua parscius determinata, ni(i qfi diuiferimus motü per duo inftantia : quéadmodd linea non determinatur, nifi qn fter duo pun. £a fucrit fnt vltima cius.quéad modá igitur puncta funt vltima li near(i terminantia illas, ex quibus accidit eis numeratio, ita inflantia funt vltía prid iftius motus, & funt «iin hoc numerant. Et hoc inté dcbatcü d.& fam? rfs, &c.i.& nos. lofcimus t£pus, qfi determina- K müshüc motif perinftans prius & pofterius.determinatio.n.moe" erit. p determination inftantis prions, & pofterioris: quéadmodii derer- minatio linez crit per duo pundta, Et fignum eius eft, qíi a qui perci- 2Qul pe pit num inflans non percipit tem Pom! Dus ficut accidit * diuinis, Et, cum yi, ER leclarauit q» determinatio motus cuc. acci erit per detetminationé duorii in- duuinis. flannum faltem,incorpit declarare IdEinfrt qüio determinatur per duo inftan- & id vol tia, & dixit,& nos determinabimus vid «66 illa, &c.i. determinant per duo in- de gcc i flantia, qfi videmus lla duo inflan. $P5y.cà tía cflc diuerfa. & hoc erit, qf vide- 1^ rimus inter illa duo effe aliud diui.» 1 ge. fum ab eis : ficut € difpofidio in de- roibus. terminatione duorái punctorü. hoc -n.non erit, nifi gh imaginati fueri mus aliqd tertium,flincam.cá aüt abftulerimus lineam, qux eft inter. duo puncta,tunc duo puncta fierét vnum: & fimiliter eft duobus inftá tibus.D. fccit fümmá de hoc, & di- xit: & hoceritqfi viderimus, &c.& dixitalterum. E! pnus, & alter po flerius. qífi. fi imaginati fuerimus duo inftantia infimul,, nó fiet mo- tus, f.fi diuiferimus motum p duo inftantia, quorum alterum nó eft M. prius reliquo, & fi fit falfa imagina. tio. D.d.hoc.n.quod modo dcfini- uimus,&c.i. & fcquitur ex hoc fer- mone q motus diuifüs p duo in! tía,quorá alterü eft pri*,& al pofterius£ ipfum ts. fm qé di fus.Ercópó ifti"ermonis € fic.Mo- tus termina£ad duo inftitia: & qd terminafad duo ift&tia eft tps: igif motus, fm q rerminaf ab his duo- businfi&tibus,eft rs.& dixit pona. turita, quia poft. iedasbitma gt ü Liber Quartus 181 A Quandoigitur,&iquam vni. modum non fentimusaliquideffe D ipfum nunc fentimus,& non, intempore,nifscum fenferimusip ü&ssévh inu-- i jusi füm faltem cf: in dvobus inftanti aut vt prius, & pofteriusin mo A M D Àj ! à bus priori,& pofteror jicz,cum fen jam At tu,aut vt idem quidem, nonau fexus aliquid cil de unga" ci iori: ioriscuiuf E N - tem prioris pofterioriscuiuf. rg sii duoin- votis dam,non videtur tempus factü. fuiffe vllum,qin neq; motus.cü autéprius,& pofterius eft, tunc Defniro dicim? tempus.hoc.n.eft Tem. temporis, pus, numerus motus $m prius, & porterius,NÓ ergo motus t€ pus eft,fed quatenus numerum habetmotus D. p Chigi fenferimus aliquid, quaft in eodem infanti," nó per ecperimus sn mots prius C7" po[te. rius , ant fenferimus ipjum num "nis non ita, quod fit prius , ev poferius, non reputabimus ipfum fiersn tempore , cum non habeat motum.et ,cum fen[erimus prius, € phflerius , tunc dicemus tipus. e[fe. fecundum boc igitur Tempus efl numerati motus fecidu prius , €7 poflerius . Tempus igitur mn c eft motus, fed quo edo eft nu merus motus. 10! Cumintendit declarare tempus effe numerum motus fm prius, & poflerius ex hoc, nos fenim*mo tum , cum diviferimus ipfum falté per duo inftátia prius, & pofleri*: &ifta viacft aliquid inuenire per. aliud inuentum:& ifta via eft di mi nura, nifi cóiungatur ci via ablatio aTninne- nisf. afuenicdo caufas, & dcfinitio- aiédocut nes rerum:reuerfüscft ad vtendnm. ied mia abladonis& dixit. Cum igitur ulijs in feníerimus aliquid, &c.i.& quéad- ftanua cfle infimul, tüc nó reputa- bimus wempus fieri. D.d.cü ncn na beat moti i quomá cá fuerit ima- jnatum vnum inftans tantí , aut luo inftanta infimul, non im :gi- nabimur morum,& fic non imaei- nabimur t£pus omnino. Etex hoc potes videre q ipfe intendit per hüc motum,nó quemlibet motum, (cd motum, per quem videm? res quie fcentes efle in tranfmutauone eter- na,& quafi tranílatas, quia fant in. tranflatabili. Er, cum verificauciit perhanc viam o ifta eft fübftantia. temporis& ifta via multotiens vtif Aiit.licet Alfarabius reprehendat illam,induxit definitionem tempo ris& dixit: fm hocigitur Tempus. eft numerare numerum mor", &c. imanifeftum eft igtur ex hoc fer- mone q definitio temporis eft nu- Imcrare numerum motus fm pnus, & pofterius;. comprehenfio nume rati motus , & hoceft numerusei?. qi, qf numeram? numerum mo- tus, qui fit ex diurfione eus perin- ftantaa priora, pofteriora , tüc fit. tempus:ergo tempus nihil alud eft Q numeratio numeri motusqui fit inco cx diuifionc cius fecundum prius, & pofterius inftantiti &oquia. tempus fit apud diuifionem motus. inftantia: & hoc fequitur nece firio numeratiozieo numeroso tus eft tanj genus in hac definitio- ne,& fm prius.& pofterius tani dif ferentia. D.d. Tempus igitur nó eft motus, fed quodammodo eft nu- merus Docimé-. tum, Phyficorum G merus rhotus C fed fm prius, & po- fterius eft numerus motus, i.nume rat morum per fuas partes priores, & pofterioresfecdum qp funt prio Tes, pofleriores, non fm qj funtin 3$. fimul Dix Alexan.& non eftin- telliédum ex hocquod dixitan de. finitone temporis, qp eft numerus. motus fm pnus,& pofkeri*, ex hoc; p temp? numerat motíi : fed debet. intellim ex. tempuseít nume rus pnoris,& : iftéium. in motu.& í libro Ale.nó eft nume rarcnijerü motus, fed náct*motus, definitio igi£f qua n6 € dubitatio, M eftdicere, qp tfs eft numerati prio- ris& poft-rioris,exfitium in motu. Signumautem eft, pl? enim, & minusdi(cernimus numero: smotumauté plurem, & mino^ rem tempore: Numerusiraque quidam tempuseft, Quoniam Nders do autem numerus eft duplex (ctc^ i nim quod numeratur, ac nume ^& rabilenumerü dicimus, & quo numeram?:) rempus autem eft quod numeratur,t4 & n6 quo nücramus. - eftaütalterü quo fiL m numeramus,X quod numerat, Beh opp figni emus ej boc, quod nar- quo nde rabo. quoniam nes determinamus PARUM) per numerum magit, C7" mnusz € per tempus determinamus mo fum magit 9" minus:tempus igs twr eft aliquá Numerus. Et, cum sumerus eff duobus mods : dici- mus.n.numerum illud quod nume atur, Q7 nameratun , C7 iind, per quad nieratur:tepus efi illud, nieratur , tà iud, per qud plex, ni quo numeratur, et illud , quod nume- K. ratur , eft alind. ab ilio , perquod mumeratur . Cum pofüit. ?* temporis eft. names moni dedit ighum de ro» hoc hoc modo.Per tempus determi natur magis, & minuser motu: & omne, per quod determinatur ma- gis, & minus ex aliquo, eft nume- rus illius: ergo tempus eftnume- rus eius, pet quod determinatur, deinde coniungit huic , quód rem- determinatur per prius, & po- ius motus: ergo in tertia fgo- ra tempus eft numerus motusfm L rius, S ius, ter conuet- né ji asd bea vniuerfalis. & eft neceffe v illud , per quod de- terminatur magis, & minus ex ali- quo, fit aliquis numerus.qfü illud, petquod determinaf magis, & mi- nus fimpliciter eft numerus fumpli erer.Àin,, fi illud quod eft calidum. fimplicissetigns fimplicite ,il- lud, quod eftaliquod calidum , ef Siiftaé aliquis ignis. Esquia omne,per od £z [e numerantur omnia, aut eft nume- cicer , ei rus (impliciter:& hoc eft numerás, igais lim ko» numerarum effentialiter , aut Pl »illué liquis numetus alicuius generis;Sc. hod accidit; vt (it numerans quodá Ep modo, & numeratum alio modo: eftaliqui & ifla funt,qux numerátur pet vni igni, tates exiftentes in illo genere, & nó [uus fimplicé : & tépus eft in. giieie , Cep eft numerás & nüc- ratü:incarpit declarare hoc,& dixit: Etc nücrus , &c.i.X cü nücrus eft duob* modis f.numerás uf, nó nu merati,& numerás numeratum,& dixit:nos,n. dicimus n&erá, &c.i.& nücrus eft duob* modis . Quia nos. dicim? numerá illud, per qf nume fatur Liber Quartus A rafaliquod eed bdunE Nameros ratí non numerás, Et illud,gd ni £n Auer rat ipfum in actu, &cft numerat S ilud, pet quod numerantofa; & hoceft numerás, non numerati ono eflentialiter. D.incerpitdecla are go nerus accept in definitióe. is n£ eft nnmetus fimpliciter, fcd nfieri, cui acadit q fuit prose dixit:tépus &c.i. &,cü di €imus qp tépuseft nüerus,incédim* m ui numeratur,nó illud, quod numerat fimpliciter gd € nu- B merus,nó numeiarü, Et poreftali Obie&tie. quis dicere pfi intédebat p nume- xü ti in definitióe téporis, nu prius, & 'ri'in motu, nó dixit mot*)loco cius, qd di. - rusmotus.Dicamus gif» hoc, y s 1 tÉpus numerat. é . Iudei cieiniall Arg ex hocmo doaffimilaf numero p ipfum afítefie numceratfi p aliquid cit per queden autp morí. pos seri ra rare tépus vr dicem? pojl. Et The- mifti* üt bic. pumeri DH m merato,& n6 cófyderat hoc, qd di- ximus. Qfh vero numer* decl 1ang genus téporis, manifeftii eft. perus.n. motus ali* eft pari mo tus fm cp funt Tfimul, S ali* eft, fm qpineisinuenif] prius & pofberi?, i. numerus prions, & pofterioris ex ui 7 mota manie efto mà à mot numerat p pnus, Fignrendpr HE EE pRESR Wh nil pofleri*: ergo tp io é nut mei* pnonis,& exütium. in mou. Etintelligendá é cx hoc, [ táprimá 9 dicim'ipfum cé numerü mori. ecc 182 Fo ciuliber mor: cá fitim- D imaginariipfum, nu Diii P E etnia 3motus, Etintelligédá eft p prius & $c 8 pofleri, prius & pofleri* exímain motu, p cuius effe inuenif' mo:& eft ille p qu£ invelli a da trá(mutari,,nos efle in. el uiia tabili.& qua(i d.tfss £ ner? cuiufli- bet mor" p pri? i! d (untin motuyn quo fenim" noscflefefíe tifintabili qi »ficfle tpiseffet p efc prioris, & pofteriorist quolibet motu,tííc ifs muliiplicarcóp muli plicatoné motuá, aut nó hretefle, nifi fol&modo f méte, fed ex E €nGerusofum motud, hoc mó fequi£ipfum multiplicari p multi- plicationé motui, vt poft dclayabit Ari. Et Ale.dicit qp boc,gd dicit,nu mer^mot* p prius& cius a € Exp6. AL intelligédd ipfumefle nüerarum numcríi parti mot'priox, & riox;nec; nGer? car(i, (ed nii 'prio ris polleriorsia mom j bficsd corá.& p hoc diflinguif natura té- pii natura mor" fm definitioné t vt mot? fp ali? €, &calius, fic& tjs TBsauté (lmulocide ve ** eft.náipsü nuncidee fm id,qd F eft;effe autem ipfl alterum eft, Et,qutadmoda motw cfl feme- pero po]l alii, ita efl fempus. Tempue yero ejfe infenul efl ide. quemam inílans efl dem,cu fue- rit fed effe eims dimer [atur. ldeff,& quéadmodá mot'nó in 103 ueniütur partesci* infimul, fed dli- be pars autiá defecit, aut nód ve nit,ita cft t£pus, Etintédebat p hoc difioluere dftioné przdictá in efle. temporis dicétem q»fi tépus efl;ne» i: cft vc o&s pars cius, aut dd. "np Phyficorum € fintinfimul. fed non eftita. pofuit. fum autem nüc fequiturid, qii K igitur hoc gp re&ü eft dicere qp par". fertur, vt tempus motum.co.n. Togtfe- teseius inuenunmurquzdam poft quod fertur, cognofcimus pri?, £imspri- alias, noninfimulicuteltdiipote & pofterius in motu, quatenus ur, Kpo- tio in partibus motus, f.qí qu; - n h jus. inucnfuntur poftalias "eddege autem numerabileeft prius, & Videcon. Zimat- dit dfiam inter tempus, & motum, neexiflimetq) tépuseít motus : & dixit: Tc mpus vero effe intimul eft 1dem, i. fed motus differzà tépore, qf motus nó cftid£ apud illa;que. mouentur infimul, & tépus eft idé illis, qua funt in qpe intmul. Et caufa in hoc, tépuseft idem , eft, qíf inftás quod eft agens répus,eft. fin of mnt, cum ferit demon- ftratii, (ed cfle cius di uerfatur, f. per prioritatem, & pofterioritatem. Qum rationem babeat ipfem Nunc ad apfem empur, Cap, 4« Pfumautem Nunctempus metitur quatenus priuseft atq» pofteri?, Ipfum autem. nüceft quidem vtidem,eftve^ ro vtnonidem, quatenus.n.in alio,& alio eft, diuerfum €. hoc autem eratipíi nunc, quatenus vero eftid quod eftipfum nüc, idem eft.fequitur.n.(vtdictum I efümagnitudinem motus: hüc autem tempus,vt dixim?.& fi, militer igitur püctumid, quod fertur,quo motü cognofcimus, & priusinipfo,& pofteri*, hoc dutem fm id quidem,quod eft, idem eft.punctum., n.autlapis, autaliquid eiufmodi eft, ratióe autem aliud eft ,£icut Sophifto accipiunt diuerfum Corifcum inLycio effe, & Corifcum info ro.G hoc igitur,ex eo, quia ali^ bi,&alibieft, diuerfum eft, Ip. pofterius ipfum nunc eft, Qua^ reetinhisid quidem quod eit, nunc,eft idem. prius.n.aut po^ fteriuse(i; quod in motu eftip^ fum autem effealterum, quate^ nus. n.numerabile eft prius , &C pofterius ipfum nunc eft. € no tum maxime hoc €. etenim mo tus eft perid,quod mouetur, & latio perid quod fertur. hocali quid.n.eftid, quod fertur,rnot? autem non, Eftigitur vtidem ipfum nunc dictum femper: eft autem vtnon idem,etenim "fl. «, 1 nq hé (aic) militer & quod fertur, Et inflans menfurat tempwe,[e cundum quod terminat illud per prse poferins.Et potes dicere quod inflans quad.semmodo efl ide, c odo nen. quonam fe eundum. quod eft Ynum pofl alind efl diuer[um . Qr hace] vaneio- entis fecundum vero quod inftis M eft im aliqua hera eft idem. quanti tatem.n. feciidum quod diximus, féquitur motwe: (77 mati fequitur. tempe, ficut diximme.ey fecundu unc modum tranflatio [fequitur tran[latum,e7 efl illud, per quod eegnofeitur morus, C7" priu C77 po flerima in es. ey tranflatum [fecun dum quod efÍ m aliqua. bera , eft idem.efl.n.aut puntisu, ant lapis, aut Liber Quartus 185 A aut aliud fimile, fecundum autem eomparationem diwer fatur . ficut. purs dicunt quod secrates di- wer[atur cum fuerit in domo , C7 ewm fuerit m fóro:quoniam ipfum. effe m locis diner fit facit dimerfita. gem.Et milis (equitur tranflatii, ficut tempus [equitur motum. que miam per tran[latum cogneeimns. prises poflerim jn motu, 7" fe- wadum quod prius , e7* pefleris funt numeratum efl inflans.Et fi- B militer etiam, fecundum quod in-. flans eft in aliqua bora, cil idem. quoniam prius, C7 pefTerius [int imn metn . yn effe vero diner [antur. quontam fecundum quod prius et prflerius efl numeratum , efl m- Blans.e7' bec proprie el magis co nitum . motus, n.cogno[citur per faigitur in menfuratione temporis D eftinftans: quemadmodum cauía in menfuratione linez funt pta. D.d.Et potes dicere, &c.i.& inftás quodammodo eft idem, & quodá- modo diuerfum. & idco diffoluicur. quefhio preda gia illa quefho ac ditex hocg inftás accipitur vni, aut plura fimpliciter.cum igitur ac cipitur vnum uodammodo plu ra alio modo,diflolucfquzfüio. D. expofüitiftos duos xd fm.n.q eltin alio, & alio eft diuer- fam,Sc.i. qfi inftans, fm q accidit €i vt fitidem,inuenitur in rebus di- ucris vt vnum indiuiduum , quod E. inuenitur in plurib? locis eft diuer- füm, vtSocratem effein foroyaliud eftab ipfo efle in domo.D.d.& hec Natura t eft ratio inftantis; & natura inftan frs £e tiseftin diucrtate. qf fm nume- 4o & i. ratuniin quo eft, rationc cft nume nediftin- ratum, & fm fübic&tum eft idem. &.Idéun D.d. fm vero qp inflanscft in codé fite c fübiccto ett idem,i. fm fübicctum. rem motam, et tran[latio pertraf & dixitin aliqua horajin loco cius, latum . quoniam tranflatum eit aliquod demenilratum,C7" metus. nen efl ita.1nflas igitur quedam- c medo efl quafi idem [emper , €7* quodammodo non efl quafi idem, quoniam tran[latum cit tale. 104 , Vulthic diffoluere queftionem dictam dc inflanii, dicentem quo- inodo dicitur inttans effe vná , aut. plura&d. ErInftans menfürat t£ [5d &c.i.& inftans eft caufa in m& lüratione temporis:qíf diuidit mo mum in prius,& poftctius. & heceft. diuifio ipfius temporis, qf, cum. diuiferimus tempus per inftantia, accidetin co prius,& pofterius.Cau. quod eft in fübiccto, ficut fecitin priori, & pofteriori , quia fübiccti eft inaliqua hora. & quafi dicat, fmautem geftin aliquo vno,cft vnáquia eft in aliquo& eft in vna p hora, & tranflat eít idem.& expo- fitio debet effe talis, quia inftás nó eftinaliqua hora. Étfermo cópo nitur fic. Inftans eftin aliquo éxi- ftente in difpofitionibns diuerfis:& uod eft tale, eft vn fm fübie&, S'duofm rationem:ergo inflás elt vnum in fübrecto , & duo ratione. D.d.quanutatem.n.&c.i. & caufa in hoc inítans eft ale,eft hoc,qd cam.iam.n.prediximus q motus fequitur quantiratem in hoc , q fit continuus,& ens, Cqin cótinuatio, &alia, Phyficorum € &slis,qux babetfm 9 eft quanti- tascontinua, füntin co ex m£fura, fimiliter tempus ctiá fequitur mo- tum. & fm hunc modum tráflatio fequitur translatum , & tempus in- flans:qfü inflans agit tempus ficut translatum translationem, & pun- €us méfüram, vt Geometrz dicít. ff , cum mouctur facit méfuram, &, cum ifla fequ&tur fefe adinuicé, neceffe eft etiam vt ja ifta 5- fequant fe inuicé,& fic inflás fequif translatum, ficut inflans fequitur. translationem agentem dimenfio- nem,quemadmod( fequitur mot* H dimenfiones. D. dixit & eftill quod (citur motus &c.i.tráí- latum, cum hoc, quod agit motíi, eft nous quantitate motus:cü per ipfüm cognofcif motus, & prius po iusquz funtin eo, funt p illud. ipfüm.n.effe motá facitipfum effe in locis diuerfis, & ipfam effe in lo- €is diuerfis dat partibus motus pri ritasem,& pofleritatem.& fimiliter. inftanseft notius tempore. Deindc. incopitdeclarareg, translatum eft vnum fecundum fubie&um, & plu ra fecundum definitionem, dizit, & translatum, fecundum g cft;&c. Yid cft,& translatum, fecundü quód. eft in vno fübieto continuo, cft jdem. & dixit, lococius, in aliqua. hora: quoniam, cum idem indiui- duum corrumpitur, & poftea re- wertitur erunt duo, nó idem, vt poft declarabitur.D,d.aut pun&us &c.i. v. g. quód translatum fit aut vnus punétus, vt imagin&tur Geometrz, aut vnus lapisautaliud. Et,cum de bred rj bere 1dem,fm qp cft non corruptibi genera bile. quod,cti uáslatü corrumpit, & yofiza1cueititurerit fm críslatü inocpit declarare modum, fm qu£ K. eft diuerfüm,& dixit:fm vero cópa. rationem,i.&,cum translatum acd pitur per feerit vnum:S&,cum acá- piturin refpectu ad loca diuerfa, in quibus cft apud füam translatione, erit diuerfum fm prioritatem , & pofteritatem:& acciditei rurmer*, vtSophiftz dic Socra éfaliud in foro ab ipfo in domo:ergo Socr. eftidé& R& aliud. Et intendit Qi non. effet hicaliqua pluralitas, non pof- fent Sophifle accipere e£ ipfum plu ra fimplt.& did efteis qp Socr. eftidé quodá&modo, &cft fm fubie Gum,& diuerfüm alio modo, i.m. dcfinitionem. Etcá pofuit, tranf latum eft tale;incojpit narrare q in. flans fequitur translati, & dixit: Et inftás fequiftranslatii, &c.i.& tranf latum,quod agit mot(,-ft caufa in. effc inftantis, quod agit tépus:qué- admodá Tipus fuir mot, ia motus eff caufa cius , quia eff fibica illius: quéadmodá nragui tudo cft caufa morus Quoniam eft translatum prius, & pofteri Sumerati " errinfland numerati. &innuitq effe tráslati eft caua ia effc inftantis, & numeratio eius eft. caufa in numerationc iftius. Et cü declarauit cp translatum eft num fm fübit plura fm pofitioné, Í.fm ptioritat£ , & poflericatem, & gi eft, fm q translatü efl, & numerati, fm qp tráslatum eft nu- meratum,incapit cócludere exhoc. qinflans cftidem fm fübietum, & ylura fm definitionemj.fm prio. fia- Liber Quartus 184 A ditm, & em, &dixir— Manifeftum eftautem q, et^ D Etfimiliter eiam,&c.j.&,cum in- tempusnon fit, ipfum nunc nó flanseít per efletranslai,& nume-. erit, &C fl ipfum nuncnó fit,tem Vide zaror per numerationem illius,ét. pus nó erit.Vcenim fimul funt, viteo- am id,quod fertur, & latio,flc & nu nezimas dam pofüimus q tráslatum eft vni. fm fübictum ,etplura fm defint- serus eius quod fertur, & latio Modi eft tius mori* mo tionem,et ita debet efle ctiam in in ftanti.quoniam,fm q eft in vno fü, biet emper eftidem: quoniam ipfam cft pnuset pofleriusin mo- tu, É.qfà inflás prius, & pofterius in. modi eft idem, quia translatum eft. idem,& eft numeratum,quia tranf larum numeratur. Deinde iterauit enufam in hocAc dizit, fü, fm B prius, & pofterius eft numeratum, Foil &c canfa in hoceftilludy quod diximus f. qí& effc inflítis & numerati cius eft cx hoc, dp tranf- latum numeratur, i.multiplicat p. prius,& pofterius. D.d. & hoc pro- pric eft notius. translatü cti hoc. eft priusinftantiin effe,eftetiá no- nos.D.d.mótus enim co- gnofat, &c.i.vt mibi videtur, qffs, manté cum motum eft notius motu, quia. Fer eft demonfiratum,& motus nó eft demta* , demóftratus c6, itus infimul, t fed mens facitipfüm , & morus eft Hi notior tempore fequitur qp transla € tum.quod agit morum/fit noti in- ei flanti, cuius proportio ad tempus apum » propor pt eft ficuc. lo translati ad mo- Pu-c5.8$ tum, Deinde fecit rememorationé de hoc, quod declarauit, & dixit. Inflans ger , &c.i.declaratum eft igitur ex hoc fermone, quód inftás quodammodo cft quafi idem, ec nunquam tranfmutabile,t quodá modo eft tranfmnutabile , et multi- plicabile . et caufa in hoc eft, quia. translatum eff tale . et per hoc dif- foluerur quzí&o de infzani prz- dita, nis.tempus enim eftlationis nu mer? ipfum auté nüceft vt qid fertur, vt vnitasnumeri.& cóti nuü temp? eft ipfo nüc: & diui» ditfm ipfum nüc.fequifautem hoclatione,& id, quod feret nim motus;et latio vna eft ipfo, qi fert quia vnü,& non fmid, quod eft (etenim deficeret) fed & ratióc. & difterminat priorem, & pofterioré motü hoc. Sequit aüt& hocquodámodo pua. "at addi lógitu $^ etenf pü&ü & cótinuat diné,etdifterminat.£enf huius doge" quidé principiü,illi?vero finis, zt manfeflum efl etiá quod, ewm non fuerit tempwi,non erit in flens eo" cum pan fuerit inflás no erit tepus. Quemadmodum i rale, raflanm fnt in Jfmul, fimiliter numerus tran[la- fanis 7" numerus tran[lati funt Y : enim tranjlatio me eft tempus , e7* inflans efi num pi raul lati , a ef de manere . tempus enum eid conti- magn per infans C77 dif per. infans . € he fequitur rama, fincm CO" transi . motut. peur translatio fant idem. ud lati fi fuerit idem mn sta , qu itam aliqua bera. boc, ndeficit in tentioné, Phyficorum G rentione. (7? boc etiam diftinguit prins, 7 pofterius in motu, et de. elarat.Et boc etiam fequitur pun ium quodammado.puntIus cnim. continuat longitudinem,c7 diui- dit illam.eft enim principium,e7 fiis bins. Cá declarauit, q inftans eft vnd quodammodo,& plura alio modo, vult declarare fübítantiá eius quid fit,& incorpit hic, declarando qp in- flans.& tempus confcquuntur fe in efic,& dixit: Et manifeftum. Sc.De. H inde dcdit caufam in hoc, & dixit: Quemadmodum igitur tranflatio, &c..& cau(a in hoc, inftans,& té pus fant infimul,eft, qm inflss eit numerus tranflati,& tempuseft nu merus tranflati»nis,& numerus uá flati, & numctus tranflationis funt infimulqui tranflatio, & tranfla- tum funtinfimul . D.d.& inilás eft numerus tranflatj,&c.i . & inftans, quod eft numerus tráflaii,ita ft ha Bet de téporc,ficut vnitas de numc- 1o. Deinde dedit modü, fm quem inftans affimilat vnitati, & modü, Quom5 in quo diffeit, & duxit: tépusenim *&i eft continuum,&cii. fcd tempus có uus i, v. inUatur per initans , & diuidit per Ri* mobi 1pfüm, per vnitatem vero diuiditur lis, & ico numerus fed non cótinuatur.& in- deve Vi flanscontinuat tempus,cum accipi ply. c.41. für pro termino cói duobus tempo iteó j4 ribus ficu püctus accipitur vltimd «Ge duabus lincis , & diuidit illud, $ accipitur pro principio futuri,& ne praztenti , vt poft declarabitur bene. Et, cum narrauitq» tempus eft vnum,fm q cft continuum,de- dit caufam in lioc, & dixit:& hoc fe quitur.&c.i. X continuano in em- 10$ pore, & ipfüm effe vnum fequitur K tranflauonem, & tranílatá, f.q cau. fain hocefl,qrn tranflatio, cut acci dit tempuseft vna , & continua. caufain ifta tranflatio eft c6. tinua, eft quia elt vnius tráslati,nó tranflau exiflenus in aliqua hora, & nonin alia.qin ranflatum,quá- do deficitin eflc in aliqua hora,de- ficicmotum efle. qn priuamur in aliqua hora priuatur mo": & fimi- liter quando quiefcit. & hoc inten- debat,cum dixit,nó ita fitin ali- qua hora.hoc enim diminuit inté- tionem,i.qfà motus eft vnus,& có- tinuus,cum fuerit vnius tráflau nó L, deficientisin tráslatione in aliqua. hora.qfí,fi tempus efletin tráslato. deficicnte in aliqua hora, une tem. pus deficeret f aliqua hora:& fic cé- pus eflet in tempore.& ex hoc appa. ret cótinuatio motus,cui accidit t&- pus& 1 nung deficiet. D.d.& hoc etam cuidit prius, & pofleri, &c. i.& in(lans diuidit prius, & poltcri* n motu,qii per illud diuiditur mo tus priora pofteriori: Sita actio in flans fequitur actionem punctuf ifta actio, qua eft diuidere, & di- fenguere eft pci principaliter , & inftantisfecundario. Etdixinquo M dámodo.quia punctus in actu inue Picus in. mitur (uper lineam,& inftans inue- "r3 nitur in potentia in motu, cnm fit pes, & in. impoflibile demonflrari vnum in- fts iueni£ ftans bis.Deinde dixit:pun&tcnim f potétia £ continuat longitudinem, &c.idell, not da qi punctus corinuat lineam, cum ide inftsg. delis 1tur differentia communis, imm & diuiditillam, cü jntelligitur prin bis ld« pium vaius mea, &cfinisalterus 3n linez. Ethoc intendebat, cum di- xitz&ent principium ifBius, & finis ilhusy.ita actio punch erit, quádo accipitur Tfequare mumerus. Liber Quartus A accipit incipid iftius linez, & fi nis Tenis line ex duabus lineis continuis per illum punctum: & fi- militer eft de inflanci, fcilicet qi di iditrempus, & cótinuat ipfum ét. Sed,cum ficquidem accipiat aliquis, tandg duob? vtés vno, neceífe € ftare, fi erit principiü, & finisidem punctus.ipfum au tem nunc,ex to,quia mouet id, uod fertur , femper alterü eft. uare tempus numerus eft,nó vtipflus puncti quia & princi, pium, & is eft, fed vt vltima 5 ipfiuslinez magis,& nó vt par tes propter id,quod dictum eft. snedio enim puncto, tanquam duobus, vretur quare, vtquie^ fatacade, — Sed,cum fuerit acceptum boc, boc meds,ita , quod ynoe puntlue. «ccipiatur pro duobus ,nece[Je eit eeffereycum idem puntins fit prin. eipium, C77 finis mflans uero quia gran[lara femper mouetur , diuer- Jatur.Temps igitur eff numerus, wn ficut attribuunt eidem pulo, C quia ef principium, e7 fons , fed ficut duo fines vnius linee, no» [i- ut partes ex ditlu. puntIns enim. medius accipitur pra duobus , sta, iod quies eft nece[faria ei. 166 parteis pode intpe vnitati in numero, & dedit differen tiam interillá, deinde affimilauit il Jud páctocu magis affimilat vni i it dare differenti inter il lun,& Et dixit: Sed,cum. fuent hoc accept &c.i. fed inflans ditiert à pun&to.qfb,cum inítás fue. 185 rit , ficut punctus accipit, D E bile c ipfum bis demói ri icut eft poffibile punctum bis de monftrari,& idco necefle et temp" quicfcere,non moueri quod eft im- polibile. Etcum dixitita, q vnus punétus accipiam prodnobus in. tendit itapillud od eftin eo, quafi vnus is in linea, accipiafbis, ficut vnus punctus in linea accipit bis pnnapiá, & finis.& hocinten. debat.cfi dixit, duobus püchs;i.bis. exquo fequirut vt habeat fini ficut. linea,& vt (it quiefcés. Etcü narra- uito, fi inftans fuerit imaginarum in tpe fm qiimaginarur punctus in E. linea, [otim ad molla pundi, fequifimpoffibile,quod eft t£pus,fe ad qnicícés. D.d.caufam , ex qua [^ hoc necefle in pácto,& dixit:c idé pun&tus fit principi , & finisi. S cit neceffe vate n cli t principit ali ti,& finisaltecius ét exifté- tisinactu.pnncipiü . nftans vero. eft inis deficiétis, & principiti defi Gientis,Cprzteriti, & futur. Ec nariauit c infans in hoc differtà pito dedit caufam in hoc, dixitz inftans vero,Xc.id eft, inftans vero F nó poteft demonfiran bis,quia feq tur tranflatü, quod femp mouetuiz vndc necefle d ipfum dieran, a- deo, inftásquod demóftrat'in fe- €(do,fitaliud à demóftrato in pri mo. Et,cum dedit differentiá inter punctü,& inftans, ex qua accidit vt. numeratio linez fità puncto,& nu. meratio motus tye,inco-pit narra re hoc.pü&tusenim eft caufa nume ri line, quéadmodii inftás eft cau- fa numeri tyis.fed ptus, fm qj cft quicfoens et caufa numeri linegin. quantá accipitur principii vni" li- Phy.cü có.Aucr. AA nez, Phyficorum uc ctimpotii iplum quite |uia eft im ile ipfurn Eco e dí fa nume n vemporis hoc modo, (-idé inftans demófkrarff, itp fit finis preteriti, & principii futuri . qífi, fi ita effet, tficefletpoffbile idé inftans demá flrari bis.& hoc accidit in inflanti, cü fuere imaginarü fcu puntus & fuerimus imaginati icut li eam. & ideo necefle. ll cinans méfüret t£pus, falten per duo inft& tia,prius, & pofterius, & ambo fint fines eiufdem wmporis imaginati inter duo inftantia , quemadmodá H duo funtfines eiu(d£ linez, Et ideo dixit Arift. fuperiusfi n6 imus mültiplicancaem, in i15, non. 'iemus cem Teese. Themilüurvers viden cobecde Opinio -re em ipiad ionem Thea yinsinftzntis qf af amu flans & ficut vnus pun&tus. fufficitin numeratióe linez, f.in di fs &chozert quando mapiat : eritquan. pass prior motusin llo (tani, & WS ti tibus. Et non eft fi-- Ware cut exifbinauit: nifi efle: pofible n6 ile,aifi al fiti. Etdixit.Tépusigitur numer? eft&c.i. tempus igitureft. numerus armibutus motui própter infans, non ficut numerus, qui attribuitur Finez,ex hoc, qp idcm punctus acci- piur principium.& finis, fed fm [] inflans accipitur duo eiufdé téporis. Í.vnum prinapium cius& alterum. finis.& hoc intendebat , cum dixic: fed ficutduo fincsciufdem linez. Deinde dixit: non ficut i €x dictis pof. Cg pun&us, &inftás fant indiuifibilia , & non funr par- K- teseorumjn quibus funt, Deinde. dixit;püictes cnim, &c.i.hic dat can. fim, propr quam eft poffibilidé accipi prinapium. fce inem alexiusk eft, quo- aiam pus demonftrarur bis, ita, qp propter hoc accidit ci neceflarie. quics:& eft impoffibile in inftanri, urn em dies [ceret um] dejquid Cquitur canflarum- Et infuper manifeftum eft q» prre neqspars eftipfum nunc tépo- bé quod ris,neq diuifio moss, flcutneq, P* ^5«t :puncta ipfiuslinez Jlinez enim 5, oe 'duz partes vniusfunt. Quate/ Termine nus igitur terminus eft ipfum ZinsfoNi nunc, non eft tempus, fed acci (ác vermi dit,quatenus vero numerat,nu nild.ap. —- merus.termini enim ilji? folum '*-4?- funt,cuius funt termini, nume^ rus autem horum equorum,de mariusfdlicetGtalibieft, — , Et quia manifeftum efl , quod snflans mn efl pars temperu, nes, dinifio pars moton , wel n eff pars Linee, fed due y « funt partes "nae linea , ric inflani fecundum quod eff fins a efl tempwe fed accidens, quod acci dit ei , fecundum autem quod na- merat eff numerm. queam fines Junt fines illius. folis , cuins funt fines.numerus yero , yt denarins, fieut dicitur de yn nts, foc dies tur de decem denarius ut idem de. narms eíl iíforum equorum dec demenifraterumC duree a Liber A Cum dedarauit differentiam ia 307 ternumerum tem| abinfláu, &numerü linez: i an ánocpit declarare & qp n5 eft pars cé- ris, & dixir: Etquia matufeftt &, ne quia manet ct inflás bó cft pars tis, quia ell dien tia Tiiter motí priore , & pofterioré: & differétiayque eft inter duos motus, Épior£, & pofterior£ non eft pars motus:ergo inítans non cít pars t£ &c.Lefl fit differétia inter. duas ines, duc li i deri Ed inremaines B nez,non vt Ibiturin eem diuina omne fem i in id indiu fibile. DÀ inilum igirur fm q eft finis,&ci.vult decla. rare p cum hoc, qinflans non cft is,eft accidens eiji. inftás fm. eft finis in motu, non eft tfs, (ed ipfum cfe fin£ cft accidens ex. D.d. 'm a(it qj numerar, &c.i.fin aut» diuidit fs fL numerus. D.d.fines enim,&c hic declarat caufam, pro- perqui inftansnó eft inflans , fm Fes fanc (p eft finis alicui*demon(tzati:& eft. ineocui* fm q eft numerus: & eft: quoniam. C fines (unt in co, cuius fant fines , & fine inftans nó. inienrurineliquo pro $5. Ar. & prio & nó in alio icut eft di 1 inka có. in numero. vnde dictü eftin defini mo. — zonccius qcí numerus translati, Qui Nsmerwe fit, qui in definitione tem- peri accipieur:ex que nowsallorum imi Jotemporeredduur cama. Cap. 5, Vodigitur tempusnu, merus motus eft , $m prius, & pofterius, etcontinuum(nam cótinui eft) Quartus 186 tiumerus, quidam fimpliciter 9 dem eft, vc dualitas quidamau tem numer? eft quidem vteft, vftaütem vt fion eft. Vt linegmi nimusmultitudine quidem eft duz aut vna, magnitudine a(it nóeft minim?, femp enim diui dit oí linca. Quare fimiliter && vide con. t&pus, minimü enim fm nume kd rumeft vn, autduo, fecundi ^24» Autem magnitudinem non eft, stan bum ef iiw , quid tempus cji murisersu mote fecun re rie € qud fimpli- citer. Qud autem efl alique »u- merus , pofhbile eft eweniri mumerun , C7* lie fibile. v, lam minima p eft ma rat due nme fira Yero nó babet minimum:quo má emnis linea disiditwr femper. Et fsmilster eff de tempere etiam. quaniam minimum tempu nume y rus efl. g.ant ynii pue, aut duo poliüo fempera, tn men[kra Yere non efi. Cum dedi, dedit. já inter nume TÉ accepti in definitióe tpis, & nüe 198 rü fimpft,& nüerfi,g cftinítás, qui. eft caufa in nüeranóc prioris, & po fieriorisqu£admodii ná. uicit plc, clccanfa in eradonc ine lineas, vult inducere accidétiagqui nGerus accepe* in defiuitióe té- poris differ à numero fimplt,& di- xit:Manifeftá eft igiG. qfi cft nüc- 1u5 100006 fm q» mésaccipit illud AA ij Phyficorum 'G bens partes tantum, fed fecundum. qpacapitillud habens prio- ges& i Etfecitrememo- zatoné d hocíhocloco hoc €p vul confyderarc de accidentibus zemporis , & ideo dixit : & quod eft continuumj. & apparet ex hac defi nitioneypeft córinuum,cum fit nu raoerus cótinui (motus, Et,quia eft numerus cótinni,& non eft nuerus. fimplt, dedit differentiam inter nu. merá fimplt in hoc. qp pauciras in- eniturin eo,& inter numerü alicu. ius,vtdefcédat ad modi, quo inue- nitur in co paucitas, & muititudo, MH. & d. S habemusaccipere&ci.& in. numero fimplt inuenif minimü,v. g.duoaut vnum, fi intellexerim us. minimü illud quod e(t indiuifibi Etmazen. Et. cum dedarauit £pin numcro fimplt poffibile eft in. uenire minimá,& induifibile vni tatem, declarauit o numerus alicu- juseftecontrario,& q quodammó inucnitur in eo minimü, & quodí- modo nó,& dixit: Q uod adteft aii qui: iillud auté , qp eft numerus alicuius pol efl,fm geft numerus vnitatíi indiuifibiliitn il lo genere inueniri minim( cius.&, 1 fmg cítnumcetusalicuius, cui acci ditdiuifio in infirutá,n6 inuemfin co minimt. D.d.v.g.linea,&c.i.qri €i linca accipiatur, Fm qeft méfu- rans& numcrans,tüc mtnimü cius erinaut vna linea : fi intelligitur minimá illud, quod non eft diuifi- bilein illa meníüra, pet quod mé faratur numerus illiuslinea: , & eft illud, quod eft exeo quaft vnutas: autduz linez,fi intelligitur per mi nimum prima multitudo numeri, duo ent (unt huiufmodi qii func minima mulutudo numerals, Et, cum declarauit qp acciditei, fm q K eft numerus, vtex co inueniat mi- nimum illis duobus modis quibus inueniturin numero,inccrpir decla. rare qnfm q eft menfüra,& nó nu- merus fimpliciter , accidit ei etiá vt in eo non inueniatur minimum, & eft diuifibile in duo naruraliter , & dixit: menfura &c.idefl, qf non di uiditur in indiuifibile, ficut diuidit numerus.& hoc declarabitur inSex to huius libii Et, cum declarauit Tex. c6. 4 &ind& in continuo quodamodo nueniun. tur propria numero,& quodammo do propria continuo, & hoc crit, c numcratj& te mpus fuerit cótinuü, L condufitex hoc, qj tépus cft hmói, & dixi: Exfümiliter ít de tépore,i. & quia ifseft córinuum,ncceflecit vtin coinueniarur.minimü quodá mósSalio mó nó inueniatfm igif qd numerat, inuenit co minimü, & cít vnum tempus, per quod nu- meratur, aut duo tempora : iecun- dum autem quód eft menfüra,non. inuenitui in co minunum. Manifeftum auté eft & pro^ pter quid velox quide & rardü nondicitur, multum autem & paucum,& longü & breue.qua tenusenim continuum eít, lon^ gum & breue dicitur, quatenus auté numerusmultü & paucü. velox autem & tardum nó eft, nonenim numerus,quo nume» ramus,velox, & tardus vllus, AManfeflum efl igitur quid in eo nen dicitur velox 7 tardum, Q7 dicitur in eo multum (7 pau- cam,c7 longum C7" brene. [ecun- dum enim quod ef continuum e5E Li m Liber Quartus A lengun eo breue , fecundum au- tern quod eff numerus eft multum. €7 paucum.elox vero, 7" tarde. son ef . quoniam neque numerus, per quem neneratur , cft "yelex, 105 ^. tardus omnino. Hic dat tría propria t£pori:quo- rum Vnum ei tn cordon tardum Secundum autéeft, qi po Tra pro- teft dici multum, paucum , quod Bü. eftproprium numero: Tertiü auté eft,qih eft longum & breue, q eft B propri quantitatis cótinuc.& hoc prettàcm qieftcótinuti. quia. [cquitur contínmrum, multum vero & paucum poteft dici, fm qj eft nu- merus.velox aüt,& tardum n6 pót. dici quía eft nferus:& numerus nó pótdifponi pet alter iftorü oppofi Torum.et erri fünt falía in coy quod non eft fübiedtü ti eis, * quod nó acciditin conie Er que retaliquis, fi tépus quodámodo eft conunuü , & quodámodo diftrerá, quare definitum eft per difcretum, ee is, cum dicitur ipfum efe numerum? PIC Dicamusigifad hoc,q extra mé- aifi quan. tem non eft nift motü/& t£pus nom do mé di fit, nifi q mens diuidit motum in. uidit mo- prius,& pofterius: & haxceíf intétio Pope numeri motusi-morum efle nume ti». Efi ratütergo fübítátia téporis,qua: eft ges in f coquafi forma, elt numerus& : -104- , quod € in co,quafi materia,eft mo- i tus córinuus: qífi nou eit numerus fimpliciter, fed numerus motus.có- nu- nnuatio igitur accidit ei gratia ma. Fo & teríz, S diferetio, numerus gratia 4€ forma. & eft c&pofitum ex duabus Qa , ei quantitatibus f-difercra,& cótinva, moe cxi & ifta compofitio accidit méfüris, "U^ quando diuiduntur.& cófjderatio, €m fuí 187 quz cft in décimo Euclidis eftde D. magnitudinibus .in illo cnim tra- ar confyderat de magnirudini- bus/fm q;fünt numerus, Etidemetiá vbigs fímuleft, priusaute,et pofterius non ide, quia & mutatio prefensquide vnacftfacta vero, & fututaal tera. Tempusauté numeruseft, Tja (nde nóquo numeramus, fed qui nu ruf quo merat, hocaütacciditm pri?, ren & pofteriusfemperalterum,ip veni. faenim nuncaltera funt. Eftau 1dé fupra tem numerus, vnus quidem, 9-192 idem centum equorum, & cer» E tum hominunrquorum autem numcruseftaltera funt equi (ci licetab hommibus, Et in omni loco , qud vere eff jnfimul eff idem.prius autem,er" poflerims non efh idem. quonia traf" mut atio etiam prejens na eft rde- autem fuit gez" erit eft diner. fum. Et tempus. non numerus eff, per qué numeratur , (ed numerus numeratus C7" contmgit buic, Yt. prins, eo pofFerius ex eo fint [em- y per diner[a quoniam inftatia fnnt. diser(a.Et numerus centum equo- rum , C7 numerus centum bomi- vwm efi idem: illa autem,quorums eft hue fant diwer[a, quia st equi, € bomines. Nititurín hoc fermone narrare 11e. accidentia,qua accidunt rpi, fm. eft numerus, & accidétía,quib? dii fertà numero , fni qj nó cft nume- rus fimplt,fed nnmerus mumerat*. Ex dixit Eti oi loco,&c.i. & in of. AA ij. loco Phyficorum feo illud, quod accipitur de spore (enti fin adu cft idem &in om. fi motu,& in omni loco. & caufa Y hoceft, qi inftans non multiplica. licationem motorum, murpmi anc motuum , cum fit numerus eo- 1um,& numerus non muliplicstp muli, joaé numcrati. Etcum. declarauit hoc, quod accipit tpi fm. qpeft numerus inocpit & pacdditei fm qp eft numeratum.i. psi n &non epi fimpliciter, & dixit ius auté,& ferius &c. icai, & ls is eft idé fm fabic&, (cd & diuer- fm definition£, & hoc aó acci- ditin numero fumplt, fed hoc acd- dit qpisquia tfs cft náerus tráfinuta ti& tranfmutará eft idé fm defini tion£,& fübie£td. pri? vero, & ziusdiuerfanf fm definition£, Cin rioritate, pei vc diétü eft. Gen. 55. aper? D.4.Et nó eftnümerus, &c.& intédebat phoog ex hoc modo acciditci diuerfiasin ito & futuro,& vltin priori& riori: & hoc eft equale inftan- && tépori. & ideo dixit poft: $t có- tingit hoc, &c.i. & (equifex hocqp 1Épuscít numer? , & numeratum,. 1 numerus motus,vt pri* ex co, & flerius d.uerfentfm dcfinition&i- et fint vn fm fübic&tum. D.d.in- ftantia cnim funt di: $m prio mitaté iraté.D.d. Et nume- ruscétum equorum, &c. declarauit ex hoc qf cit propriü numcro fim git hoc non multiplicat per mul tiplicaionem. firorum fubicctorü, &q fübiecta multiphcanf, & i il- lud, quod eft numerus quodá mo- do,et numeratá alio modo, ficut difpofitio in tpe, acciditei vtr A muluplicari per multiplicatione fu. H biefieradumzip formá , fm € K numer? etex hoc modo prius,et po flerius in tpe funt id£in omnibus motibus,non multi dica mul iplicatoné eorum ficu e(t difpofi tioininfand. Etcaufa in hoc eft, qfà eft prius, et pofterius in motu. e6inenti totü ni Meo omaia fünt L. lunt in. mun devide quidam exifümaseronr té purelt heran ut mundum. Noo fai ius aüt,vtcótingitiso Noo. tum eli cunde, "Bc vnum iter, monu & iterü lic & cepus cótingit, vt (ed &mo annumyutver, autautummsü, vi rms Et etiam ficut efl pofabile, w 1dem motus iteretur alium, «adidtio- imuliter e buc poftbile etiam m "* "7 ftc tewpore Yerbs gratia hyems ,€7* "yere autumni. Declarathoc, qaccidittpiillud, 111 accidie moo circulari & hoe TP feni onftrat ipfum fequi motfi cir- circularé, cularé& non moti re&á.mot*enim, nó mocá lur poet iterari item. alii, re&um.. po lé cum circulari. adduxit fe monem fm modá fermonis dicen- tiscaufam ci*, eft sépuscirculare, E Ed aliquis diceret, qtio eft fibile dis reuolui? Et tuac dicetilli, t quia declaratá eftipfum (equi mo tum.& quéadmodá poffibile eft ed dem motum rcuolui in fe, Circula. rem,fimiluer temp?, v.g. hyemé,& antumnum,S z/ '& ver, quo». mam vnumquodq; reuoluirur. Nonfolum aute motum cem pore metimur,(ed & motu tes pus:propterea qpà feinuicem de finiuntur. tempus enim definit motum,cum fit numerus ipfi?: motusautem t£pus,& dicimus multum, Liber Quattus bili numerü.vtequo vno equo rum numerum, numero enim equorum multitudinem cogno fcimus:rurfusaütin vno equo ipfum equorü numerü . fil aüt & in tpe, SG motu, tpcenim mo tü,motu ait tepus mé(uramus. Et nen felionedo metus me[ur tur per tenspue.ed tempwe per mo £X cfi: quaniam Yi determi nat relsqui. per tzpwu enim deter- Bu sminatur motus . quia eff numeris Msus:et quandeá, etid tempus per motum.dicimus enim tempus ma SC parum nes nzfurande spfuom per motum.quemadmudum efiam per numer tum termina- ns narmeri. v g. quema quádos, otificamus numeriéifloru equoru per voum equum ilori. - nedum igitur per numerum noti ficemnus numerum. equrum , C^ per Ynum equum etiam motifica- c mus illum numerum , ita eil etia de tempore,et matu. men[uramus enim tempus per metum, C7" me- tum per tempns etiam. iia fubftátia rpis € aliquis nu- XL M ouw numcicitmiurare, spam ideo actio fübit&tie réporiseft men dd£ fapra füratc mor Erquia numcro acci 101 & ditei per accidés ipfüm numerari p infra. numerari , & ideo cótingit pi etiá peraccidésspfum méfüran per mo tum.dixit: Ét non folmodo, &c.& intelligendü cft cx hocqp fs méfu. 251v 188 rat motig hoc eft eflentialeci, & D ex hoc,g morus méfurat tfs, quod hoc eft accidés ci. Et,cü narrauitgy vtráq; méfürat reliquü hoc modo, quo diximus sedit taufam in hoc, & dixicqif virüq;, &c.i.& necefle & vt virq; menfüret reliquum, quia vtriufa; paucitas, & multitudo dc- terminafin co p rcliquif: & omne, quod determinat p aliud,eft mé(u- ratíi per illud. D.difünxir hoc, s.d. tfsenim,&c.i;per tépus vero de. Pinat mo el haie qi füb ftantia rpiseft numerus motus, &, quia determinato tpis per mot é per accidés dixit:& qiiq;, &c.i S de E monftrat per hoc, dixit, qq; hocraro accidit, & qp eft p accidens. D.declarauit hoc,& dixir : dicimus enim, &c.i. & nos cóprehendimus tfscfle magnü,cum nos cóprchédi mus q rorusqué fequitur tfs, eft magnus. D,declarauit modum,ex quo accidit tépori menfurari p mo tum,& eft mod",ex quo accidit nu- merato méfürare numerü,& dixit: qfü menfüratur p motum , &c.i. & accidit nobis menfurare tfs per mo tum,ficut accidit nobis numcrare p. Licetre- &ü fitnu- merare numeratü per numerum. fed,cá du ui pnde- biramus de nüero, tunc numeram* rá :tá ci ipfum per numerati vt accidit nu- dubiam" merantibus, qíi fignificst numeros ticnüera digitis: & accidit nobis, ficut dixit. m* ipm numerare numerüiftorá equorum per num equá illorum, q& dubita. uerimus de numero illoriq pri* cognofcimus per vn numcrum, numerum conor: & cá dubitam* re cm rücognofcim* hoc peripfosequos. Et,quia proportio. naluas in hoc inter Sumiri, nu- AA iuj nume- Midas Phyficoruur G meratti& motum, & t£pus.cft vera, fin hoc, qp vtrííq; numerat reliqui €o modoquo diximus. qfi vnum numerat alter( cffenrialiter, & alte Tü numerat illud p accidés d.quéad modum igitengnoftimus müc- rum,&c,i.qui ld igit per nu- metü fcimus numeratá, fic fcimus numerum iftor equorá per nume rum, ci numerus corum fuerit co- gnirus.ür per numerati, quod eft. quus vnus, famus m illorá, €um acciderit nobis dubitare,auter rare in numcro illorü . & ita eft de tempore cá motu , & accidit nobis H vtnumerü numerari p numerat fit per acaidés.qf non facimus hoc. fempin principio, ficut facim* hoc 1n méfüratione numerati p nume- ru:fed facimus hoc per acchis, f.il Iudyp cft notius apud nos natutait, eft numer, & ignorat naturaliter. eft numerati: fic femp per nod*, quod eft numerus, cimus latétius, quod eft numerari. &, fi poft hanc. cognitiont accidit nobiserrareaut dubitarcf numero, tác reuertimur, & fcim? numerfí per ipfum nume- tatum , & fm hoc cftinteilig£dum. . dé numero, & numerato, & motu, 1 &téporefcilicet in hoc, qp vtrunq; numérat reliquum. Ethocrationabiliter accidit, Sequiturenim magnitudinem motus,motum auté tempus, ex eo,quia quáta, cóinua doc difcreta (unt. - propterea enim epmagnitudo ehuiufmodi, mo tus hzec patitur: propter autem snotum tempus, Atq menfura» 1n? & magnitudinem, motu,&t snotü itudine , multi enf dicimus clie viam ambulario multa eft,& hic,multam,fl via E multafit: & tempus, fi motus, & motum,fi tempus, Et relie fequitur bec.Quaniem. metet fequitur quantitatem , S5 temp Jequitur motum , quia eis de quantitate,C7" efi de. paid quaniam, fecundum quod mejura efl tali metis ef tdluet quia mo fia efl talis tpus efl tale. Et etia men[ura men[uratur per motum, € meti per menfura, dicimue emn vuon effe longam , curfus fuerit longs , C7 dieitmm fueritlnga:e" diesemi de tepore fecundum motum, cv" de motu fe- eundum tempus. ldeft rede cótingit vt fs méfo- 113 rer motum.qifi q lum mo tus fequi menfütd in hocgd et de quáto,& de cótinuo, & diuifibili qiR ifta effe in motu eft pprer illa. eflein méfüra , fimiliter tfs fequi motum in habendo ifta , quia eft juantum difcrecum. quod modo, cbtinut alio modo,. qp ifta fant ineo, ppter funtin motu.Er M. hocintendebas,cii dixit: qfi fm p méfüra eft talis&c.i.qíi, fm q» m&- füra eft hmói continuationis,& di- fcretionis,& qu&titatis, ideo mot* É hmói dequátitate,& difcretione,& c5rinuatione: X,quia mot? Éhm6i de cótinuatione,aut difcretióe,ideo. cft hméi, Etintédebat p hoc de c qp caufa f hoc, qp accidit tpi, £q menfüraf per moti &quia mo- t^ efl caufa in efc ci* fm gré fübie- &diilli*. & idco accidites, cá fuerfe. ima» L Xiber Quartus A Imsginatum ipfam efc méfaram exenfam Dem motus, menrurari per rhotum fe modi, Mec m& quo menfürat mori. fed differunt, ft sje. qfi morum. menfurare spfüm eft moci ;fj deci motui :tfis vero menfura. sjeméóo- re motum eftilli efíentiale:ci c£n- ure mo- tiacius it menfürare morum. Et, tá Eli f quia difpofirio temporisin hoc c inde don ficat difpofitio motus ci i^c m& fnenfura, f.qfn menfur& efe eft cá farat mo im effe motus, narrauit op fimiliter. ii; Hem accidit quanti & cum mor fe &i&a menfüratione vtriufq à reliquo,fi- 9 curaccidit empor motu, & di- B xit: Etét lura menfüratur per Docmé- mori &c.D.d. & dicamus de tépo- "UL — pefm motum,i.& menfuramus té- morum . Sed (ciédum eft [5 itia motus nó eft in menfü- t2u0nc fpatij ficut fübftantia tem. poris etin. füratione motus. Quid fiin Tempore efe. Que. fette d fint in Temport, et que won fnt in té pere. Tompud;, ut motum. tà € quietem menfurart .. Ce. 6. Voniam aüttempuseft méfura motus, ipfiusqy c moueri, metit at" hoc Mis, motum determinando quendi Zim" motumqui méfurabit totum, ficuc & longitudinem cubitus, determinando aliquam magni | partes tudinem, qua remetietur totá, & eft motui,in tépore effe,men furari tempore, & ipfum ,& e£ ipfius: fimul.n.motum , & effe notus menfurat: et hoc eft ipfi ántpeeffe, menfurari ipfius e£. Rtyguia tempus menjurat me- fun A7" teri, C7" metus men 189 ratur, quande per illud termina- D fur aliquie motus, per quem nwme ratur tutus mots, ficut per cubi £um numeramus longum, per ipfum terminamus. aliquam. '4m,per quam menfgratue pini sh temper efl, quia tempus méfurat. dod erus , quoniam menfarat infanul metum,C7" e[fentiam eimt.C7" iita fétio eims quad efl in tempere,efl, uia numerat ejfentiam eius Intendit narrare qo df qp tr(- 114. mutabilia funt in tempore,& incoe E. ità motu,cum manifcftius fe ha- tado diri e peres 'usy&c. i. jua. iD. fednenldunr mon qfi (aramus motfí;it deceminamesdiquar punt o tusff. qf peraliquá partem rermi- natam téporis terminamus aliquá terminatam motus, f.equa €i,& poft per illam parté men- feramus totufn. morum. v.g. cum. dixerimus op ifle motus fueritf qn que horis.iíta.n.méfüratio motus efl,gfi accepetimns vná horam , & devi minaserimns lá aliquí LI parem morus eq ei, & poft perillam partem méfüramus alias motus , ficut accipimus vni cubitum,& rerminamus per ipfam. aliquam parvem illi volumus numerate, & poft menfuramus ip- füm pet illam parem iram, madmodum igitur cubitus hic eft nouor apud nosq illud, qd mé- füratur [renim ifta pars e£ is debet cé nonor, d rnorus rié- tns p suus ; & ilta pars tent« poris idee zim. Phyficorum G poris dcbet fciri per notiorem mo- tuum,& priorem illorá, qui eit mo tus diurnus,vt poft dicet. D.d.illud, quod féquiturex hoc, S efl dice- fe motum effe in tépore eft idé ci dicere tépus menfurare illum mo- tum,hec elt intétio ciusgd dicim*, gp numeratum eftin numero.S.d. motum.n.effe in tempore, &c.1.&, €ü ita fit de mó menfurationis mo tusà tempore,: intétio eius, qd dicimus, monbeft ín tépore, dit motus menfuratur per tempus , laf motus menfürat ipfum , non efle ipfius: tempus vero menfürat H de mot vtrunq;.£.quantitatem, & efle. & hoc accidit motui : quia nó eftens fm o&s fuas fa&u:fi- cuteft difpofitio in menfura, & for. te hoc intendebat, cá.d.méfürat in fimul , &c.D.d.& intentio eius, qd eft in tempore, Sc.i.& intétio eius, qd dicimus, omnis motus eftia. tempore;nihil aliud eft d hocsp té- pus menfurat efle eius . Manifeftum eft qp et alijshoc eftipfum in temporeceffe, men. furari ipforum effed tpe. In tpe -n.e& duorum eftalterum. vnü 1 quidem effe tunc, qfi tepus eft, alterum aüt, vt quadam dici^ mus,q in numerofunt.hocau^ té fignificat, aut vt parté nume ri, & pasfione, & ofno nu, meri aliquid eft , aut cp eft ip, fiusnumerus, Qm auténume^ rustépuseftipfumquidénüc, (. & prius, & qugcüqs funthmóoi ficintéporefunt, vtin numero vnitas, & impar & par.hxc.n. numeri aliquid , illa vero tépo^ sisaliquid funt, Resauté, vtin numero, itain t£póte(unt.[iau K tem hoc eft, cótinentd numero, ficut & ca, d funtin locojd loco, Et manifeffíá efl quod de alys sntentio eine, quod funt in tempo- resti quod tempus numerat qui-. ditatem eerum.Quamá aliquid e jn tempore babet duas intetienes. quarum Yna eft 'vt aliquid fit, ci temp fuerit 7" alia, ficut dici- mus de quibu[da rebus quod [unt dawmere.eo" ifle fermo figmificat, dut illnd. quod € quafi pars nume- 1, ri,aut accidens ei, 7" Yimer[ali- ter aliquod attributum numero , «ut quod babet numeri. Et , quia tempus eft numerus , inflas prius, €x poflerinz C alia fimilia funt sn tempore, ficut "ynitas in nume- roy" par, Cr impar. i[Fa.n.attri ur numero,C7" illa tempori. Et res funt in tempore , ficut [unt dn numero. Q77,cum ita fit nume- rus continet illas, ficut locus conti net illnd, quad efl in loco. M Ermanifeftum cft étg intentio 115 eius;p alia funt tpe, eft qj tempus meníurat effentiam illorum;i.effe eorum, & qp attributio illorü tépori eft, fm q tépus continctilla ad mo dum eius,g numerus continet nu- meratum., Et,cum pofuit hoc ióc , incepit declarare illud, X.d. liquid effe in tempore habet duas intentiones, &c.i.& hoc appa- 1e, qfi dicere aliquid cflein tem- re habet alteram iftarum duarü intentionum. Quarum vna eit, v tcmpus Docmt- *um. Liber Quartus A itipus fic cBiunftum cm efle eius, it, qp fit aliud ab co,non continu cum eo/fed fcparatum. cóiunctum. tff in effe.i.vtinter illa non fitliga tionifi in effe corum infimul .Scda. aütintentio eft vt intentio eius, qd dicimus aliq ste igpeeftaligd cé in numero. Et facit hanc diuifioné bimembrem. qfü notum eft p ens attribuitur tempori , fm qp eft con- áunctumei, non fm q accipitur in definitióe rei,tang pars illius, neq; pres accipiatur in definiuiGe illius, &cum tempus fit cóiunctá, non re. manet vt attnbuaturci illud, quod. B eftin cemporejnifi aut ficut nume- zatá anribuirur numero, aut ficut aliquid artribuitur illi, quod exiflit um co: licet aliquis posfit dicere. adhuc eft ifla tertia pars poffibi- |uz: £ auributio 16i ad ré, &accidénum illiusad ipfam ré . & ideo iam cito poft iduxit illam, qü diuificaliquidatmibui numero, c d. &ifle fermo, &c. fed apparet vr. qpfüitentatus eftin hac declaratio- Te füper. hocqued prius declarauir. € tempus cít aliquis numerus: & illa, quz induxit funt ad confirmá dü.Et,cum pofuit qp res attribuitur. C i£porialtero duor(i modorum, aur ficut resque inuenitur in numero, auribuitur numero, aut ficucillud eftconiunctum alicui in effe ad ip- firm,cui cóiungitur, reuerfus eftad diuidendá ipfum, quod eftaliquid efi in numeio&. Sif mo ificat,&c.i. Et intendit d eftin numero, eni [es & itis & per accidens confe- quentia eflentialia, & per anbu- tum illud, qd eft cóc accidennibus, Etintendit per hoc, qp dixit, aut. habet numerum hoc, aut qd acri. 190 buiturei, ita, firnumeratumab D €o, ita, quód 1pfüm fit numerus illius . & quafi dicat, & res atri buifnumero, aut ficutaliquid , qd accipitur in definitióe numen, aut. ficut aliquidjin cuius definitiGe ac- ipitur numerus, faccidentia cflca tialiayaut ficut. ea,quorum vtrung; accipitur in dcfiniuone alterius , & funtcorrelatiua,quz: funtin nume 1o, vt duplum, & dimidid, aut ficue numeratü attribuiturei : € hoceft fimile auributioni continentis ad contentum.Et, cum pofuit hocin- €crpit narrare quid inuenit ex fis in tempore : licet hoc non fueritin E. 1entio cius.qffi intentio eius fuit de. clarare, qo attribuuntur tempori rescxillentesin tpe, fed vidit p, cá fuerit declaratum que funt illaque füntde tpe, ficut partes numeri de numero,& accidentia eius, declara- bitur ex hoc g attributio rer tem. poneft alia. Etd. Etquia tépus,&c, -1.&,quia tempus cft numerus, ne- eefic eft vrin eo fint éaliqua d ita. fintin co/ficur vnitas, & par de nu- maero:& fint inftantia, quz multi- icantur per prius, & pofterius , vt. laratum eít prius. proporuo.n. iffarü ad répus eft fimilis pportio- F ni differétiarum numeri ad nume- rum.& hoc intendebat,cü d.ifta.n, attribuuntur numero, &c.Et,cá po- fuit gp tfseft numer, & pilla,que attribuuntur numero,fünt duobus modis , autde natura numeri, aut. numcrata, quc continet numerus. & eft declarari p illa] funtin tpe, q funtillajf (unt de natura nume- n (untalia abeis, d fünt in tpe,con. elufitex h. illa, q füntin tépo- featzibuuné ipi »fm q numerat aturibuif numero, & dixit: Et res Tunt Phyficorum. füntin tpe, &c. & forte induxit cito hanc cócloné, anted deftrueret ter. tiá diuifionem, qeft vna diuifiond fylli: quia iam declarard elt qj té- puseít numerus. &,cum ita fit,illa, quz atribuunturei,, fant duobus modis,aut ut accidentia e; aut numerata abeo.&, quia illa , d funtex eo quafi & acci tia funtalia ab eis, que dicunt effe in tpe (equitur vr illa, d dicunteffe. jn tpejattribuantei fm qp numera tá attribui numero. & quafi indu- xittertiam diuifionem ad cófiumá dino quia € neceflaria 1 hoc fjllb. H Dd. numerus.n.cótinctillas, &c i. & quia resfüncin tpe,ficut nume- ratain numero:&numerus cótinet numerata fm modá fimiléei, fm. ps locus cótinet locatum: neccf eft vciépus cótineat numerata - Manifeftum aüte(tet qj non eftin tempore effe, effe qfi cem^ puseft, ficut neg in motu effe, negiinloco, qfi motus, etlocus eft Si.n.ericid qd eftinaliquo, fic,omnesresin qdlibeterüt,et calum in milio, qf.n.milium eft,& colum eft, fed hoc quide accidit, illud aüit neceffe eft con 1 (equi, & id, quod eftin tpe, effe qid je, qa & illud eft, & id , quod eftin motu, e£ tüc motü , Et efl manife (Ino, qubd inten ttio erus quod aliquid e[f in tempe. re,non e[t quod aliquid fit, cum t€ pei furit uemadmodem inter. tio cius, "n eff alquid e£ in mo- fuynin e(t vt ip[uen fit cum fuerit notus nea, intentio eius, quod e[T «aliquid e£ in loco,eft Vt ipfun fit, em faerit locut. Quoniam, fl li- K- quid efe in loco, babet banc intem tion£ neceffe eft vt omnia fnt im quolibet,cz" calum in milis. que- Barm, cum "Ymem grani alg fue. vit,ctelum erit €t, fed per accides, neeeffarinum vero eft Vt emper Jequatur aliad effe imtempore diquod tempus efe,cuns iliud fue. fif, ant fequatur id c£ inme t motum e[fe 1m illa bera. Cum diuifitatriburion£ rerum 316 tépori in attributionem cóiuncto- nis, & in attribution£ 1e ad nume- rü,S diuifitattibution£ rei ad nu- merü in duo,quor(i vnum eft arri buno rerá eflentialium,4 fant? nu mero ad numer , & aliud attribu- tio eft numcrati ad numer(i, & de clarauit que füntilla, quz: ita attri- buuntur tyi, ficut res effentiales at- tribuitur numero , cum tfs fit nu- merus feftinauit,& pofuit qppor- tio eni funtin ge adis &- cut proportio numerati ad nume» rum, anted deftrucret terüá diuifio né Et feit hoc, ficut diximus, quia. M conclufio erat verificata ei pp hoc, qd declarauit pn* de tpeqm eft ali. is numerus Socí fecit hocinten lebat cópfere primá rónem, à qua. Tcopit. & i6 reuerfus eft ad deflrué d6 primá diuifioné ,à qua inccrpit fermone, & dixit : Et manifeftum Espélfa, eft Sici.qfü,cum manifefti eft per fe, dicere aliquid eft in tpe £ ficut dicere aliquid efle T motu: & £ ma- nifeftá per (eq aliquid effe T mora. n6 eft int&io esl cflgf morus. fueritzergo necefle elt vt intétio e?*, qp aliquid fitin qpe,nó fi, vtct fue rit, Liber Quartus io £4 anribuattépori.& ió dint pofl,ne- jue intétio,&c Et,cli dedit róné ad Deuend vt aliquid auzibuatlo- eo artibutióc cbiunctiis, incorpit arsbie quen Me polo 3nopinal |uens jonÉ in loco,(. dicere qp intentio cius, eftaliquid cfiz in loco, eft qc rilocseu a diri in, fin- endo eius, qd eft aliqui. loco, odd dieci, qdei quid cffe Loco eft vt is qh loc fue. it fic intÉtio eius nó erit, nifi hoc, plos rci fito, qd, c(i fuerizerit 1es fm cóiun£lionem,nó fm cflen- ziam.&, cii ita fit, & coniunctiones fünz plutes, tfic id£ ent in plutibus Xfipius.X magis inopi $ fiJocuscft illudod cum fueriterit. 191 juid efe in t£pore io fibi eft D cro qned frin eit pp oc illud tempus propri(t ei ifta igitur eft có Bering diqudeiin qom, inter dicere. eftin tá audies qo cu fetfpu ei illud, quod eftin illo temporc. Qi aut£eft, vt in numero, efíc in tempore, accipietur ali^ $9 qd maius tempusomni eo, qd eft in tempore;Qyapropter ne^ ceffeeftomnia ea, quzin tem^ pore fuut,contineria tépore,fL cut,& alia, qugcungiin aliquo funt: vtea,quzinloco funt, loco.Et pzzi itagialiquidd tem. pore, ficut & dicere cófueuim? Cptabefacit tépus, & fenefcunt. omnia t£pore , & obliuifcuntur. propter tempus,(ed nó didicit, nec nouü factü €, nec pulchrü . cotrruptionis.n. caufa per fe ma ji milium faerin, etit eodd airs pei zunc it vtandum frin mulio: cmo t£pus.numerus.n, ipfius Téecorre nfirinmilio. motus eft: motusauté expellit [960 ci- D. Ld hoc parcidés edil id qdineft. Quaremanifeftum 7,5. eon! p» Baeidena det. eftqpea qua femper funt, qua, Equi fp gk Um &Ó- tenusfemperfunt, nó funrin cé 5 sit pore.non.n. cótinent dtépore, vPicng ; neg menfuratur effeipforii à t€ funt. pore.Signilarhuiuseft, e ne, F fequaf ex eficalicuiusin tpe cé que patiun£ quicquá à cem, il'ám tinc non exiftentiain tpe « Docnmz- ei. um. — dfiam inter con is proprij ili rei, non effe tpis ys Pee fi cbfecntio i morus cx cíle alicuius qd eftin mo. 12,5 E cófecutio fimpli.qy, c al id fnerit, erit morus fimplt : (ed &bíecnso neceflaria f hocell, q, ci . id faerit, erit morus proprius intendebat per hoc declarare ioné effentia- lem, & accidentalemn , dicerc.n.ali- Et , fires nen inuenitur in tems peresafi fecundum quod eft inva mem, pefibile eft inwenire fepus snaius tempore cuiuslibet exiflen fis in tempore.V nde nece[fe eft vt. omma exiftentia in tempore cen- fincatur à tempere, [icut alia ex- iftentia Phyficorum G iffentiain aliquo : vt locus conti- fient vem que efl in loco.Tempus. igitur operatur aliquid tiffis em- subus rebus , vt fumus afueti di- tere quod tempus inducit [enetin tem,Cr" cerrumpit omnia C7" fa- ext oblisaféi omnia, et nen dicimus pe docere,ey" remmare,eo* me orare. tepus.n. per [e dignius eff ^t fit cau[a corruptionis , quia eft. fiummerus metm: (2* motus ens . 2t anifeffi efl igitur ex boc, H quod res eterne , [ecundum quod Jünt aterne m effe, nen fint. mte pere, quia tempus non continet il. Les nea, men[urat ejfentiam illa- rum.Et fignum eins efl , quia non eperatur 1n eis omnino, ficut illud, quad mn cil in temporc. 317 — Intédit in hoc capitulo dare dif- fereniam interilla, qua non fünt in tpe, que (ünt,& dicit: Etfi ali- quid non cft &c. & ifte (érmo com ponitur (ic. Oé, quod eft in tpe, eft ineo,vt numeratum in aliquo nu- I mero: &oé,gd etin aliquo nume 10,numerus exceditipfum in duo- busextremis: o€, qd eftin cé- mm tempus excedit ipfum in duo exuemis, Et maior propó in hoc fermone, (.dicés qr res ft in té- pore, ficut numeratum in nume- 1o eft manifefta p (e ex declaratis, & ffr minor. D.d. Vnde necefle eft, &c.i. vnde neceffe € vt ofa cótincá- tur tpe,& tfs excedat illa.Et inté- dit p hoc, qd d.ficut alia exiftétia 1 iliduojd ch ficuc oia d attribuunt alicui cótinenti.v.g.ficut arnibuif aliquid loco, vt4qua vafi.locus.n. K continet locat, vas aquá : & fik tfsexift£tia in iilo & numerus vit numerati. D.d. Tfsigitur &ci.tfsigió, fm Lb id flentiain ipft uitur i hoccó-- tinésopcrans ,. motus totius cceli eft diccie ipfum operati im &sexiftétes in ipfo 'COfTü- prionis.& i6 o&s cucniütin hoc,gr inducit (enc&tut£ , &corruptio- Tota &cuó dicunt ipfum reno uare,& docere, D.d. cám, pp quam. atmibuifei corruptio, nó gfiatioz & fi vtrunq; inueniat in ipfó , quia fequif motá circularem.& dixit,t£- LL. n.per fe &c.1. X holesatmbude Ennsption, &n6 pencration£. qi.cum tfs attribuirür per fc ope- fatiói, dignius eft vt attribuaf ope- rationi, que «ueni cflentialiter in aMoo nz requá fequittfs in motu.&. liter infe shamidliecis (e haber, pip. Mewpip füm auferarur resà füa fübftantia: qr reri &ifta ablatio inducit per fe corru- fua futa. püoné rei: licet inducat generatio- Vid diop BET rebus generatis per accíis, b ex Pofirüin- motu igitur inuenit gencratio p ac aRALE cidens,& corruptio p fe: & ex t&po- ph.cc.cs. re inuenitur vtrung; per accidens : Vide cix. fed atio per acchis accidentis. u tfs.naccidrtet, cui accidit genera- Mp. tio ex motu, fequif ex illo, f quo i "rue inuenitarcorrupto p fe. corruptio gfauo i igit attribuxt eiquaft fectídario, £ puis neratio quaft per accidens » Eum declarat illaque [s acu tpe funilla, d tfsexcedicez vtraq; vtrüq; pec parte , declarauitex hoc q res qter- acid ne non funtin qe, fic. Tfs nó con- pesti tinet rescternas:& continet reseXi- (ris coc- ftétesin tpe : ergo res zternz non. rupiove. funtin tpe. D.d Ecfignd eius, &c. toidtei] induxit hoc ad confirmandum ex Eget." 9C, fra 11d. Liber Quartus 192 À hoc, apparet fenful,& intédit per res. ends corpora cxleftia. appa- xet.n. fenfui q tfsnon operaturin is: fed ofa, qug funt in tpe, tempus. f in eis: efgo res zternz non. füntia tpe. D.d.ficutillud, gd non. eft in tpe. & innuit. t2 a mam. ria. colpora.n. cbe, licet non fintin tpe,& fth qp tps nó cóuner il lad (ant coeriftentia cum. f.p cfle corum,quod eft f motu,eft eocxiftés c efie temporis coexi tiaquantitatis cum quantitate. res autem feparatz non habent conti- nentiam,neq; cocxiftétiam.& ideo B dixit: ficarillud quod n6 eftin té- pore,ideit in aliquo modo. oR autem tps menfuramo tus cít, erit & quietis menfura fm accidens, omnis.n. quiesin tempore eft, non,n.vt quod eft jn motu neceffe eft moueri , fic & quodin tempore.non.n.tem pusmotus eft,(ed numerus mo tus. in numeroauté motus pót 2ND SET efle& quiefcens.nona .n.omne tic, fe immobile quieícit, fed priuatü gnoxum motu, aptum aüt natura moue Inns ti ficut dictum eft in prioribus. ei atn Effeaütin numero eít effe que mooer. dam numerü rei , & menfurari 9gph16. effeipflus numero, inquoeft, quare,fi eft in rpeátpe.Menfu^ rabitautem tempusid,qd mo. uetur, & qi quiefcit, quaterus hocquidem mouetur,illud ve, roquiefcit, motum,n.ipforum menfurabit,& quietem , quan, taquzdam, Et, cum tempu men[uret mo- um, ryenrat 6t quietem. ennie. vn. quiet efl in tempre.qumnizmn D emne uod eft n motu , neceffe eft "yemoueatur, familier & qid eft 3n tempere.tempw.n.non c5 may. fut , fed numerm metm. Cy" reif eft vt quiefcent fit in numersmo- 193.7" nen emne,quod non moue- tur,nece[fe eff vt quiefcat,fed ons. ne, quod innatum efÍ moueri , C9* caret nutu , ficut. diximus (apes rius. E[fe antem alicuime in nume ro eft, "vt ind babeat aliquem nn meri," quod e[fentia ille men Y, füiretur à mamero,n quo eft.et effe alicuius etiam in tempore eft ve menfuretur à tempere. Et tempus. men[urat vem metam, fecundsom quod el? res mota ,ey* menfarat quiefcens, fecunda quod eff quie- Jéens . menfurat enm metum,co* quietem, quatm eft ey" queta ejf. Cum dedarauit quód illa, que 118 exiftuntin tempore fünt in tempo re, femndum pila füntia nume- 1o: &omne,gd eftin numero, mé- F füraturab illo numero:ergo necef- feeftvtomnia exiftentia in. menfürentur à tépore : & quia t£- puseft numerus motus: necefleeft vc méfüret res exiftétes in ipfo fm. qp fünt motgautin a&tu,& funt res motz;aut in potentia,& funt quic- feentes, & , quia manifefius men- furatres motas quàm quiefcentes, & ratio eft in eiseadem , dixit: Et, cum tempus menfüret morum, menfürat etiam quietem , D.tamte Phyficorum € D. naemnit quemodo afimilir x &.d.omnis.n. quies in tempore si& neceffc eft vt difpofiuo motus. dicimi in hoc fit ficut difpofitio quietis, ff quies dicitur e£ in eempore fm ,quem dicimus motum ef. án tempore, fm q» menfürarurà temporc.Et, quia aliquis poteft di- ere q res fünt in tempore, fm fant more quiefernset mE fium mom:engoq (cens nó « in tempore, eftquic- fees, Leo dixit quoniata nóbm- nequod eftin motu, &c.i.& n6 de- betaliquis dicere, q res non eftin &cmpore,, nifi fit moa. qf quem- aántodam illud, quodeltin nota, iin re mota,eft ficut difpofitio no- fira cum motu totius, non conun- [58 cog fr tiom ineft difpo- itio in. [uz fant in emy ideft nonk Dquirar incisvifint fe; motz, D. it declarare qp tem. eit dignius doo q motus fecá- im q non eft motus, fed-nume- r0s motus &.d.tépus.n.non eft mo tus &c.i.& tépuseft digniusin hoc motus, vt in eo inucniatur quie » qfi terapus non eft morus, fed numerus motus: poffibile cft vt quiefcensinueniatur in numero motus, cum (it poffibile vt inuenia furin motu; fed effe cius in nume- Quicilis ro moruseft dignius Etquia quie- Pd, fcens dicitur tranfumpuue, vt dici- 9e quo tur q poli funt quicfcentes,& dici- fü,alis ve tur vereíneis, que innata fünt mo- 32 9€ vcri eflentialiter &quios,que eftin koe Yera quies incapit de- €larare hoc,ne f co cadat deceptio , & dixic & nó omne morum neccí- fecfl,vtquiefcat.Sc.i.& non omne ens neceflc eft vcdifponatur p quie. temjíed folummodo illaque inna- 12 funt moueri effentialiter. $c ideo K. dicimus g corpora quiefcüt,, & nó Priaerpá, cimus $ eft quicícens, cum non fitingatus moueri . & fi- milis difpofiio eft ia omnibus ac- cidenübus.&cum ralis fuerit expo fitio,tunccum dixit : & non omne motum, intendit & non omne ens nifi terror in libro, Et force vult secunda, notificare modum motarum terí, quz xecipiunt morum qüque, & quictem q |j: & (unt mota, que inna func eere mori & non omne motum neceffe eíl Tzquieicanfed quicfdter modsil lud, quod naturaliter habet mouc L ri & carct motu apud quiet£ . & fic. innuitque mota, & quz quieícen- tia funtin tempore,& que nó fünr. motz.n.femper non füntin tempo Moa (p& re, vtorbis, & fimiljter quiefcentia sücispee mper,vt terr2,cum tempus n6 cx adem cedat ipa , Et, cá narrauit qp quies ia fp, - menfürarur per rempus, ficut mo- cuttra.có tus menfüratur : qín modus, quo filefip, c dicimus q quiefcens eftin tempo- £2.25 & re, eftidem cfi modo,quo dicimus 1:o.1d£. v motum eftin tempore: &, pnó «e. 109 auiur vcomne, quod etin tem- pote, fit motum , qt non fequitur vtillud,gd tu, fit morum : immo illud, qd eft jt in tépore, eft remodius ab hoc, qf tempus non eft motus, fed nume- rus motus : & , cum fit poffibile vt. quicícés fitin moto, dignius eft vt. inueniatur in numero moti: &, cff narrauit ét qp quiefcentiaque funt in temporc, fünr mota que carett motu, incapit demonftrare ex pre dictis, q» neceffe eft ex pradi&is vt Tempus menfüretquieíots dixi: X ficut diximus peus decht cum pofücrimus illud, quod decla- farum Liber Quartus À ratum eit prius, f. p efíc alicuiusin m dem Todd eftin nume 10, habeat aliquem numerum,qui fureteflentiam eius : &, cü po füerimus qp efle alicuius in tempo- reeftefle eiusin numero : manife- ftum eft, q ex hoc conduditur effe alicuius in tempore eft vt tem- purmenfuretefentiam ciue Eri expreffit maiorem propofi: & conclufionem,& tacuit minor , uia eft manifcfta. Et, cum cóclu- t, p omne, quod eftin tempore , menfuratur à tempore : & quieícés. eft in tempore : condufitez hoc. B quicícens meníaratur à tempo - 1e: & fimiliter motum.Etquia ifta ebclufio eft manifefta , & fimiliter. minor propofitio, in fermone hoc dimifit minorem propofitionem , & contentus cftinducere modum. menfüradionis motus, & quieusa tempore, qf dicere modum cóclu. fionis habet in fe conclufionem,li- cet nó expreffe. & ideo induxit mo dum conclufionis, Émodum mé(u rationis quietis, & motus à tempo- 1e. & hoc fecit fm abbreuiationé. Et dixit poft, f. poftquá induxit có- dicentem q omne, qd € cítin tempore , menfüratur per té- pus: Ettempus méfürat rem mo- tam,&c.i.&,cum fit declaratum ex hoc ferinone q tempus menfürat morum, S quietem : ergo méfürat zem motam, fm q rescit mora, & quicícentem , fm qp eft quicfcens , non fm q cft mora. & , quia quies piuxriócs cfE priuato motus : & pnuationes termin&. terminantur in refpectu habitud , Micipró" & menfürantur : neceffe eft vt mé- ld&,.de fürano quiensá tépore nihil aliud saccis fit urare priuationem. mo- Miri H3 tus: ergo mé(urat morum , & ems 195 Driadonem. & hocintendebatc D. ixit, menfürat.n.motum,& quic- frz.c.110, tem, quanta (unt : ideft menlürat T9«m&s motum,quotus eft,& priuationem pe, acer eius. menfurat igitur motfí primo, s&ialr, & & eflentialiter, & quietem fecüdo , geté (edo &cper accidens clicet fm qp eft pi pir atio motus. ficut acciditin com- jo, prehenfione habituum , & priua- tonum . vifus.n.comprehendital- bum per fe, & nigrum per accidés, fm qeft priuatioalbi, & fil eft de ofbus habitibus, & priuationibus.. Quare qd mouetur nonfim p. pliciter erit menfurabileà teny * pore, quatenus quantü quod^ dà, fed quatenus motus ipfius quantus eft, Quare quzcungs Effe f ze neq mouentur, neg quiefcüt, £P non funt in tempore. effe.n.in t4é fup. temporeeft menfurari tempo» «c 14. re : tempus autem motus, & quietismenfuraeft, . Motum igitur mon fanpliciter menfuratwr à tempore, [ed [ecun- dum quod motus ems efl quantus. Ergoneceffe eff vt illud, quod mi. mme mouetur neque quie [cit non fit m t£pore. intentis.n.eie , q eff aliquid efe sm tepore,eft ipfum menfurari per tempus: et tempus efi menfura motus , cy" quieti. Cum pofüerat, p res zterz n6 119 menfürantui à tempore, quia non. excedit illas, & declarauit etiam q» tempus menfürat morum, quie- rem,nititurená declarare ex hoc,» 3lla, quz non mouétur, neq, quie- Ícunt, non funt in tempore.& quia. hocnon t, donec declaretus Phyfi.cü có, Auer. BB qp Phyficorum € qitempus non méfuürat entia, quz excedit, nifi fecundum qp funt mo- 12, aut quiefcenta tantum, dixit: Motum igitur non fimpliciter mé- füraturà temporc;ideft &,cum con fyderatum fuent menfürationem motià rmpore, apparebit qp non. menfürat rem motam, feculdum eft mota fimpliciter, verbi gratia. lubftantia, aut quantum, aut qua- le, autaliud molorum eflendi, fed fecundum q motum eft in predica menro paffionis: (ed motum, fm. qpeít motum , eftin przdicamen- to, fcilicet fecundum quantitatem tiocuius conuerfám per contrapo- K fitionem accepit, eft dicens qj om- nequod ít in tempore,cít aut mo tum, aut quicícens , incopit decla- rare hanc propofitionem cx przdi- is de (ubítanua temporis, noufi- cando caufam , propter quam tem. pus menfürat motum , & quietem. tanti, & dixit: intentio enim cius, quod eft aliquid effe in t£pore, &c. 1.& fignum eius, q omne,quod eit in tempore,eft motü;aut quiefcés, cíLqn manifeftum eft per. By cre aliquid efle in tempore, eft tempus menfuret illud. & quia ip- L H accidentem motn . & hoc intende. bat, cum dixit: fed fecundum g motus cius cft quantus, & eft ma- nifeftum quód , cum non menfuü- Tauit rem motam, fecundum quód eftmota fimpliciter, fed fecundum juantitatem. accidentem motui, lignius eft ipfum non menfürare aliquid, fm qp eft ens . & fimiliter. eft intelligédum de quicfcente.qii füm tempus eft menfüra motus, & Méürans quietis & menfürans debet efle de dét2 ehe genere menfurati: fequitur vrom- je. ne, quod menfüratur à tempore me.t.c. 4. menfüretur fecdum quód eft mo p licen tum , aut quiefcens . linca enim E6117 menlüramur per lineam , & corpus C fGcà corpus, & füperficies pet füper- tunc fcia ciem . & hoc manifeftum eft.Sed eritperíe- induxit hanc rationem : quoniam chon. &c. non meníurat ipfum, nifi (cundi quód exiftimatur in co quantitas, non fecundum g eft quiefcens fim. liciter quánitasin quiefcente exi- fimatur exiftimatione quicus in 1 refpectu motus. Et, cum declara- uitquód tempus menfüratens, fc- um qe mori, autquiefts, non fimpliciter, fed fm quantita- tem accidentem morui , & quiet fequitur ex hoc, vt quod non mo- uctur, neq; quiefcit,non fitin tem- pore. & hoc fm conuerfionem per. Contrapofitionem . quoniam hac propolitio, Omne, quod menfüra- tura temporc,cít autquicfcens,aut motum,c5ucrtitur ficomne, quod non mouc&neq, quiefcit; nó men- füratur à tempore &,quia propoli- cum fcirut cauía cum fdiétia, unc fcientia rit perfectior, Manifeftumigitur eft p neq omne, quod non eft,eritin tem pore,vtquzcung non poffunt M aliter effe, vt diametrum effela^ teri comméfurabilem, omnino fim&fura quidem eftmotus tempus per f aliorum autéfm. accidens manifeftü eft qp, quo^ rum effe méfurat , hisomnibus erite& i quietejaut motu. Que« Cüqnigitur corruptibilia, & ge^ nerabilia funt, & omnino qux aliquando quidem funt, aliq veronó, neceile eft in tempore efc, cft,n, tempus quoddá ma^ Mus Liber A ius, quod excedet effe ipforum, & id, quod menfurat fubftan, tiam. Éorum autem , quz non funt, quzcunq quide continet tempus, alia quidem erant, vt Homerus aliquando erat , alia veroerüt, vtfuturorumaliqd quz ad vtrauis continet, & adambo,vtraqy & crát, et erüt. Quiz autem haudquaquam có tinctnegs erant,negs funt,neg erunt. funt auté huiuímodi co. rum,quz non funt,quorum op pofita funt femper, vtincom.^ B menfurabilem effe diametrum. femper eft: & non erit hocin tempore: neqpergo commenfu rabilem effe . quapropter fem^ pernon eft , quoniam cótrariü eítei, quod femper eft. Quorü autem contrarium non femper eft, hzc poffunt & effe, & non eife, & eít generatio , & corru/ prio iplorum, Et manife(m eft quod, qued sen fien mae tiem eft intem. 6S v.g alind , quod tpofüibile efr € I" yi pi af- metrum cofte . quoniam , fi Yni- wer[aliter tempo eft menfura mo tus. per fe , €" menfürat alia per accidens manife(ium e[i quod em me , cuis menfurat effentiam,e|- Quartus Jentia emnicilisn erit i boc, quod D mouetur, aut quod metwe fit yn eo. poflibil. Omne igitur corruptibs le, aut generabile , e "miuer(a- liter omne, quod eff in aliqua bo- rayet non eft in alia, eft ve. Fitin tempere . eft. enim. aliquod. tempus , quad excedit e[fentians iffarum rerum €7* quantitatens fibffantiarum , que [nnt inea. Non ens yero ild , qued ex eo tempore terminatur , alind jams. fiit ,'Vt Homerus , qui am fuit R. 3n aliqua bera C7" aliud erit, vt. quedam fittura. (o7 tempus con- tinet Ytrunque modi , fi ex ytra- libet parte infpexeru. Et quod ex. men ente men determinati à tens. pore nunquam fuit , neque eflne- we erit , C9" ila , qua funt talia, funt illa , quorum oppofita unt Lol meceffario,"verin rata, "yt diametrum de limetrum ce fe femper eft Joc gitur non erit. jn tempere , neque fanetrum et Y 1deo ejt non ens femper ,quiae[ contrarmm e , qued e[t femper. ens. Ila Yero,quorhi contraria nan fint femper , po[funt efe , et non effe » €7* generatio , £7" corruptio Jemper eff sfterum . BB Hj Quis Phyficorum LATVS lj &cens non femp,& non ens &cít duobus modisnó ens femper, & n6 ens nó femper, S&eftiam de- q tempusnon menfürat. HR 110 €lararum. ens fed méfuratexeoillud, furatione: cuiuseffe non femper cft , incapit Erdeciarare hic qr vempusoó mé- fürar non ens femper, fed illud, cu- fusnon effe n6 eft femper, & d. Et. manifeftum eft, &c.i. i eft igi illud, quod eft nó ens, Son unt eins duo modi in tempo- re. qfi moduscius, qui eft nó ens Y emper, non eft in tempore, quem- admodum modusenns, quod fem peret, non eftin tempore. &illud, 8 eft femper non ens, eft illud, qd ibile eft, vt fit aliter ab eo mo- juo eft, v.g.vt diameter fit fime tereoflc. Et, cum narrauit q» tem- pusnó menfurat illud , qi dtnon ensfempjinocpit dare caufam 2 quam tempus méfurat illud, q; menfüurat per fe per acctdens: c €x hocappareat impoffibilitas m£ farationis cius ad illud, quod fequi tur menfüraionem illius fimplici € L1 aer ieseq parcam tom frat ] non Prciludo nino. Etdixii quoniam fi vt, &c.i.& hoc, dici- mus de menfüratione, aut nó men. ione priuat Gis à tempore, ap- ex predictis füradione pesi vniuerfaliter tem. pus menfütat de entibus per fe mo tum,& menfürat alia entia per acci densj. quia coniunguntur c mo- tu, manifeftum eft qp omne , cuius effe menfurat tempus menfuratip fum, fecundum q eft motum, aut fmqeítmobile: illud autem, qd M. non poteft moucri, efle cius nó m& furatur à tempore. Et, cum decla- rauit qptempus mé(ürat de entibus. illud 1n quo eft motus, aut potcft effcin co, dixit: Omneigitur cor- rupubile, &c.i. omne igitur, quod fuerit corruptibile, aut penerabile, & vniuerfaliter illud, cutus tempo- 1210 füocíle,& non efle funt tcrmi nata, necefle elt vc efle cius, non. efie cius fint in tempore: quia efie motus eft poffibile in non efle cius, & non eíLita in co quod ct nó ens femper. Liber Quartus rum,cum fünt confyderatc in füb- je&o propinquo cis, funt termina. ta per tfs. Et quafi intendebat noti ficare ifte modus entium eft ille, cuius effe, & non effe menfürat t£- nb ille cuiusefle, & nó effe eft s Glabi- femp. Erquias bilia, & cor- Jie, & cox rupnbilia. [urantut à tempore macho, duabusde caufis, quarum vna eft, à tgedua quia fünt mota, aut. mobilia, fc- Mráe cin. cunda a(iteft , quia tfs excedit illa. in vuraq; parte, & if dedit caufam. imam in hoc,& modo induxit fe cundam, & dixit efl.n.tempus, &c. D i.&,cficgenerabilium , & non effe demand mp ga cre diteflc corum & effe fübicctorum, quz innata fünt, vt in eisinuenan tur ifta. qii per hoc , quod excedit. efíc fübicctorum , excedit tempora. priuationiseorum., qfü t£pora pri- maionm rerü li oi übie&orti lo- Tomo quibuseitpofliitusclen diillarum rerum.v.g qfà priuatio m ic fad efle, ter- Non efto se, f, quod prd ü cfle, minatur] v epus, qfi acopimurin fece din refpectu. [n i propinqui ei. v.g. fuco p. exquo fperma adiuugekatur ui Pod Goguine menflruo. cum am pri- 16iteo rc U4£O eius accipitur T refpedtu pofi oro. Vi bilitatis eus in prima matena,, in- e che. uetietur infinita in przterito. & fi- 1-€21o5.. militer priuatio eius , qfi priuaf' res. priuai qp "^ inpreterito,eftinfinitaim futuro. fm hoc igirur, fi dicatur in iflis tempus terminat priuationcm co- sum;erit fm vnum modum.iila.n. ficutiam diximus, non eft poffibi- le vttempus menfüret fuum non. dien re fübiecti vermi- nan.& priuatioque prece- dis efi, Ccum quo eSiunpiti pot 195 fibilinsefíentiz. priuato vero qoe 3 eft poft eflc, cum non coniu ia polis rior & hoc non eff nifi in rebüs recipro eatis : non menfürarur per tempos. omnino. illud autem, per qd men- füratur cfle alicuius fecüdo, & fung illa, que reciprocant tempora fia- rum priuanonum, fünt terminata tempus: vt qfi aqua Eoseck Erie tacrer qui & (abftantiá im Tabilium, & corupità ium, propinquam,innuit,cum xit : & quantitatem fübftantiará, 1n quibus fant. qín priuationes re- rum terminatarum fünt in fübfti- E tijsin quibusinueniuntur res. Fr, cum declaratit qj tempus n6 men furatilla,qnorfi priuatio € fem quia non menfürat pnuation£ ali« xiussifi in refpe&tu fui effe ifta. nunquá habebunt effe, ideo tépus non menfurat nó effc corum, cum. hoc, q tempus & non excedit non eflc corum . & declarauit cum hoc qp tépus menfüratentia fm qj (uns b,inccpit& inducerefm modt pri vatorum,& fantilla , quz poffunt. menfaran à tempore, & dixit Nó ens vero &c.r.modusvero n6 entis, F fof patonem cfe pum effeantin ito, vt Homerus; autin faruro,vtedlipfis et alia fura. 12.& eft necefle in priuaris,que ter- minanf à tempore, vt fintin prete rito aut furo, qui pio 208 Panlo aur,nifi in. eius,cu n5 imagi iust priuaGo. &idei cum étir- mnis minatur à tempore, ent per refpe- ceca» &um cius; ad uenis 1lliusrer priuaio. iuam. & i |ui, vromne,cu ldé fup c. Feet li cive velt nt&ib. BB. ij in Phyficorum Gin rerit, mín futuro . D.d.& fs continet, &c.i. & tempus continet. iftos duos modos effendi, (qd iam fuit, & qd crit: fiex viralibet parte. inf f. ex futuro, aut przueri- to. EtintendcBat innuere per hoc, qpeaufa in hoc,g tempus terminat priuationes iftar reri, ita, cp poffu. mus dicere qp tocanni funt clapfi à tpecclipfis, eft hoc, q hoc tempus termihatilla. & i6 dixit pofl, Et qd eftex non ente, n5 determina£'à té id eft& illud, qd nó ens,qd inatur átpe,cít ecóuario nó enti,gd n6 determinatur à tpe.non. H ens.n.gd determinatur à tpe, eft il-- lud,gd fuizauterit:non ensaüt,gd n6 determinatur tépore,eft illud, d nfíquá fuit,aut erit,neq, eft mo .Et, quiaifle modus non entis differt ab illo modo alio in hoc, voppofitum illus inuenitur qfq;, & oppofitü iftrus muenitur femp, dirti eque ant lia, Mi el rid huic: i priuacióis hoc, Bpofiushcisclt emper, dia metrum effe fimetrü coftz.diame- trum.n. efle affimetrum eft femp : & ideo ipfum cfle fimetrü nunquá eft.D.d.&hoc n6 eft in tpe, neq; fi- T metr ,i.&ipfum effe affimetrum non eftin tpe, quia eft neceffari( : neq; & ipfum effe ftmetrum eft in tpe, quia eft oppofitum ad affimc- trum, D.d.& idco eft nó ens femp, 3.& 16 diametri cfle fimetrü eft n$ ens femper, quia eft cótrarium ei, qdeftens femp.Cad affimetrá. Et, um narravit o illa, d funt femper. juata, funt illa , quorá contraria it femper :& funt illa,quorá c£, & n cflc non vcrminat tfs: narra. uit fecundus modus priuationit eftoppofitus ifas,& dixitillaauté, quoráü contratia, &c.i.priuata a(ít, quorá contraria , &c.i. priuata au- tÉquorum contraria non funt fem pen poffunt effe qq; & n8 effe qi que , econtrario alio priua- tióis,& generati o,& corrupnio funt femper hoc modo entium. Quo pato ipfum Nnnc cótinuat tempt. Ded; alio fignificato ipfim Nwuc. Et. quid bec eifeen [7 Mundos lom, Nuper, Quondam, c» Repente. Et quod Tempe corruptionis per fe magis » generations autem magis per «ccidens efl caufa Ce. 7. L Pfum autem nunc eftconti^ nuatio temporis ficucdictü eft .continuat.n. tempus f teritum,& futurum, ofno ter minus temporis eft . eft.n.hui? uidem principium,illius auté nis, Sed hoc non, vtin manentemanifeftum eft , diui^ ditautem" potentia, &, quate *, 1. &pe nusquidem hmói,femper alte; vata. rum eft ipfum nunc: quatenus autem copulat, femper idéeft. Vtin mathematicis lineis, non n.,idem femper, vnumq; pun^ € eft intellectu: diuidentium n." aliud eft: quatenus autem *, 144i eft vna, idem penitus eft. Sic et &ahud. ipfum nunc aliud quidem cem poris diuiflo $m potentiam eft, aliud autem terminus vtrorü^ que, & vnio. eftautem idem, & fecundum idem diuifio, & vVnio:elfe autem non eft idem, amflans "vero efl copulatio tem. prie, ficut didum efl , copulat.n. tempus Liber Quattus A fempm prateritum cum futuro , et extremum t :quiaeft pnoop «rte, Feline eTnem cut eft m punt dr fi ap ifm nfl e ex potentia. C" fecundi i. quod inflans eji tale , (emper eft alind db ds:er fecundi quid li at, [emper eft idem.Et quéadmo duns sgitur in line matbemati- eis, puniIns acceptus in eis inima B ginatime nn femper eff idem: uenia cum dimi [erimus linea per Alum erit. douer[a : fecundi vero. uid e[Pynum efi nece[fario ide. Et fimiliter etiam in(tans eft quo. dameds dinfío temperie in poten- i4, C7" quadamedo extremi , C77 adunatio dueri tcporié. c7" aduna. fio, et dinifio funt idem in eedem: effentia vero cori sun ei eadem . 121 — Cum narravit prius ginftansin Tte eft rand undas, üo € ia. jonétus Aio c vnus mulas reuerutur ét hic, & complet intétio BÉ inco, quia indir inducere mo juo. itur pücto, [uo Aedes Ita in pulatio temporis. &c.i &il P din hocg tempus prevcrium eftcopulatum cum futuro,non di- nifumab co. & cfteadem caufa in hoc, qprzuritum diuiditur futu 10. qi per hoc, juod eft differen- tia,vel terminus communist cau. fa continuanonis preteriti cum fu- tuto. D.d. Sc extremum temporisi. 26v 196 &eftexurem( duort tempor . fü- D. muripanqo fm ct principio pre teritiautem fm q efl finis. Et, qa unctusin hoc eítficutinflans, Cin. p copulat lineam,&m cp eft ter. minus cóis duabus lineis infimul , & diuidit illá, fm q» eft finis vnius, & principium alterius, dedit diam. in hoc inter inftans, & punctum, & dixit: Sed hoc non eft manifeftá , &c.i.fed hzc diuifio, quz eft in in- flant, C qfi eft principium. futuri, & finis przterin,& fimiliter copula. tio, non eft manifefta, ficuteít in puncto. Et caufa 15 hoc eft. quo- Pás*ac- Biam punctus aceeprusin lineaeft EU r fixus demonílratus bis,& inftás nó eftfixum,neq; demonítratum bis. mobi, D.d.&inítans eft punctus ex poté- (; iftisn5 tai. &inftans, quia eft non fixi, &firi.ne- idco eftin potétaa & punctus, quia 3 deis, eltfixuselt in actu: & ficinflans fc (s cor cundum veram fimilitudinem eft 1o. punctus in potentia, D.d. & fecun- dum q inflans cft cale &c.i. & (ect dom qinfansli tempus , & di- uiditillud, quando accipitur fm q» ks diuidens, eft duo fm tmminos: n.prinapium futuri, & finis pre teriti : & » ium eft aliud de ne fecun: initioné,& fecun- P dum g eft differentia,vel terminus communis eft idem . & hoc inten- debat, cum dixit: & fecundá quód ligat eftidem. Et, quia hoc ma- nifeílius eitin pancto cum lineis, uàm in inftanti cum tempore, d. t quemadmodum igitur in lincis mathematias,et cc.i quoniam non erunt idem omnibus modis, fcilicetquia eft idem vno raodo, & & duo alio modo . D.dedit mod, quo non füntidem , & dixit: quo- niam,cum diuiferimus lincam,&c. BB inj idell, nea éde- Phyficorum G idefl,quoniani, curn diniferimus li neamper ipfum, erit finis vnius li- nec& principium alterius: & fic fz cundum principium, eftalte- rius rationis ab ipfo m q eft fims. D.d.fm vero eft vnum, &c.i.fm vero gp eft vnus püctus,nó eft in eo Vn? pun- diuerfitas, & intédit qp vn*püétus p us p fc € (cé duo fm róné : & fm. geftduo dd. 19 diuiditlincam : & fm pet num pbj.&.14. copulatillam.Er,c( declarauit hoc de pun&o cum lincajinocpit decla rarc hoc de initanti cum tempore, & dixit: & fimilizer inftáseft quo- &cji filrinftás quod&- H modo eftdiuidens ifs in potentia, nó in a&u in preteritá , & futur: & cft modus, fm qué eft duo, (m eft principi vnius, & finis alte- rius:& alio mó eft extrem cóeam. bobusgd facitilla adunari:& é mo dus, fm qué eft vni : & ita eft vn in potétia.D.d. & diuifio,& aduna- tio funt idé in eodé,&c.i.& diuifio, & adunatio funt vmuseffentig m. vero cénti&,& defininoné differt : qfi definitiócs cori funt cótraric . Diuifio, 4 & ifta diurfio,que accidit pácto,eft srcidic P diuifio relatima,non in eius fübíli- [ood ja : qífi punctus nó diuiditur, fed «| folummó diuiditur fm qp eft prin- va, fre cipiü in refpectu, & finis i refpectu. fuba.Idé. ND N €phycé. Ipforum igitur nüc hocqui 17. — demficdraaliud autem, cü tps, qd eft huius,ppéfit. vt veniec nüc,ga hodieveniet:venit nüc, gqahodie venit. à veroillio ge^ fta funt,fuerunt nó nüc, neq; di luuiü fuit nüc:& tfi cóninuü t^ pus eft ad ipfa:fed quia nó ppé, Quedam igitur dicitur inei inflans fic , 7" queda dicitur alio modo in tempere prepinqm ifti. K. ficut dicimus Socrates "veniet nic, 1d. efl veniet bedie:et venit nunc, 1-venit bodie belli Yero,quod fuit sn tion nen eft nic, quamuis tem pus fit spfí continuum : quniam. tempus erus non eff. propinquam . ena seft il- lud, quod ita fc habet ad tempus/ft cut punctus ad lineam , & hoc no- men inflans vitatur tranfümptiue de tempore propinquo huic inftan ti vero, & de illo, quod continetip- fum ex vtraq; ptonotificauit hoc , ne aliquis exiftimaret qp verum in- ftanscit dwifibile, S dixit: Qued& igitur, &c.i.qued£ igirur anribuun tur huic inftanti vero , & quzdam. arribuuntur tempori propinquo ifti, qp tempus nominatur nomine veri inftátis. vt dicimus,Soc. veniet nuncj.in hoc infanti, mtendendo qp veniet hodie, aut in tempore pro inquo huic vero inftanti &. D.d. DS vero quod, fitim Inom,&ci bellum vero, quod füit in Ilion, n& dicitur efle nunc : licet hoc tempus idem fit conunuum cum vero in- flanti, in quo fuit bellum : quomá M. hoc tempus non eft propinquum alli inftanti vero. Ipfum aüc Aliq, rfs € deter minatumad prius, et pofterius nunc. vtaliafi capta eft Troia, & aliqfi eritdiluuiii.oportet. terminariad ipfzim nunc. eri ergoquantíi alic ad hoc rem^ p?, etad illit & eratad periti, sraido era eff teripus term matun pud in[lan: praceders v. £p: quande fiit capta tlien,et quan do 12i L Liber Quartus A de fuit dilsuinm. quonam neceffe E finiatur apud inflans pre- fens . quando igitur futurum , eft liqua menfura temporis inter fu turum,C77 Hlid:qu.inlo preteriti efl menfura tempori inter infans Bwnc,C7 preteritum. Vult in hoc fermone exponere dictiones víitatas, qua: fignilicátin tentiones exiftenres m tempote , vt. quando,& ecce,& pauloante. & in- ità qua".do, cum fi: famofius, & xit Quando vero eft té£pus ter- 3 minat apud inftás precedési.hec aus dictio Quando, fignificat tem pus terminat quítitaus per inftás rzcedens, quod eft principium il- Tis facti de quo interrogatur, &in flans pofterius, quod elt finis ilius f&i quádo illud tempus notz fue- nt diftantia: ab inftant prafenti, D.d.necefle &enim vt finiaapud inftans, ideft neceffe cftcnim vt fi- niatur empus,de quo interrogatur r quando, 1. determinetur per in- ins prafens f diftanca cius ab eo v.g.cum dratur, quando fuit capta Tlion,& dicetur,in tali dic,talis mé- € fis;alis anni, dicsenim terminátur per menfem, & menfis per annum, & annus per fuam diltitiam abin- flant praenr.& fic dies, in qua ca pebarur terminatur per in[lás, qd efl principium , & inlans auod eít finis, & pei fuam diftantiam ab in- ftana prefenti& fimiliter, caprio feeritim quinq; horisaut fex, tunc ill horz tzrminantur per tria in- i gitur futurum, &c. cft quantitatis in- ter duo v. [tantiafururü, (.quod cft ante fadt, & futur, quod eft poft. . ET 197 D.d.& quando preteritum eft qu£ Bl titatis tempons inter fururü nunc, & rzteritum, Etintenditinter fü tuiü,quod eft poft fa&,& preteri- tumquod elt anre ipfum, & hoc ré pustermipa:ü per duo inflantia eft. terminatum per prafens inflans, Si vero nuilum tempus eft, quod non fit aliqfemneerit cé pusfinitum. Deficiet ne igitur? Annon. fi quide femper eft mo. tus-Aliud igitur,autidem fepe Manifeftum eft,cp vt motus, fic. & tépus eft.fienim vnus, & ide fit aliquando, erit tempus vnü & idem: fin vero non , non erit, E Siigitur nh eff tempus, mfi fit qnte omne tempns eft fini fum. Vtrum igitur tempus defi. €iet,aut non? Amplius virum eft "ynum poll alind aut "vtrum eil ddem iteratum? Dicamus igitur, quoniam diffofitio temperis in hee eft ficut. difpofitio motus . fr igitur motus eft m aliqua bora. ese tempus erit idem:c7", fi nnyteme pus non erit buiufmodi. Cum declarauit p,quando eft té ? 4 pus determinatum per in pu ccdens,& inftans pofterius, termi- nantia rem factam , eft terminat etiam pcr fuam diftantiam ab in- ftanti prafenti , incarpit querere. tempore,vtrum fit finitum, aut nó, & dixic Si gitur &ci figitur om- ne tempus poteft induci in tefpons fione ad quando:& omne, quod po teft induci in refponfionc ad quan« do.eft terminatum : ergoomne té- puseft determinasum: & omne de« termi- Phyficorum G terminatum eft finitli : ergo omne rmpaseft nimm dcc vnaqueg; 1 temporis ica, querédü Bra iud quod eft con gard ex pattibus finitiseft finitd, autin- finitá.cxiflimafigit, q compofitt ex partibus finitis eft finiti. & ideo diat poft: Vtrá igitur , Sc.i.vtrum igitur tfs,&c.&fi 0€ vfusquod ac epit pars tpis totalis,eft finit que- rendum eft,vuum difpofitio in vni uerfo smpor eft ficut difpofitioT ibusf. vtr vniuerfüm tép* eft initum,quemadmodá quelibet ps eiuseft finita.&,fi omne tépus eft fi H nitumdeficit fui effe, & non conti nuatur.& hoc intédebat,cum dixit: vtr ts deficiet, aut non,i.an defi- €iatefle fm gen*. D.d. Ampl? viri. eft deme sd non "P effe, vuum OC, proJ remp" fit vnum poft india. L] infinitos tÉporis fit propter generationem. & Coruptionem am in parti- bus, ficut eft difpofitio in moubus xóequentibu,& indmuiduis genera. pitibusaut eftidem,fed iteratur in- nitics fm q corp? fphericü moue pocamt. tur circulariter. Sed voluit exprime wm. — re qimpoflibile eft épus deficere, Null Met p* abfque qn I licet poft dicat hoc, qíf hoc manife ftum cft per fe . quod enim deficit, deficit in aliquo tempore: &/fi tép* deficiet tuncerit tempus aliud à té- pore defiaiéte . & ideo nullus poteft auferre temp, abfq; co quin ponat aliquod tempu s immo qui aufert nar aliod xcmpus, ponet ipfum neceflario. &, rjr. Vide eum impoffibile eft auferre temp?. «oníi siye femaner perferutari vtrum tem Toicu. acquirat zternitatem ex fucccífio- ne;aut cx reciprocationc, &quia té pus fequitur morum,dixit: fi igitur motus, &c.i.fi igitur fuent poflibile. inuenirealiquem motum vnl cir- K cularem , qui fit caufa in omnibus motibus,tunc erit idé in oIbus mo- tibus d circulare etiam.&)fi fuerit. impoffibile inuenire aliqué mot perpetui, (ed cófequens fuccefiud, tpa erunt fücceffiua: & eritimpoffi- bile inueniri idé tépus reciprocatif, fed füccedens, & fucceffiuum. Quoniamautt ipfum nüc, fi nis,& principii teporis eít,fed non eiufde , fed preterici qd fL nis principiü aute futuri, vtha bebitcirculusin eode quodam modo curuü, & concauü,fic &C L tépus (em? in principioerit, & fine. & ob hoc videtur femper alterum.nó,n.eiu(de principiü, & finisipfum nüc. fimul enim. & fm idem oppofita eifent. &C nion deficiet itaq; tempus, fem^ perenim inprincipioeft. — Et quia mflas eff principium, € finn temporis, (éd non eisdem. temporis, [ed eft finu preteriti t&-. peris, ey principium temporis fu- turi, ides difpofitio ems ef ficut di [pofitio crrculi- quemadmodum igi V. £u in circulo gibbefitas, C7" conca. Mitus fnt in esdem quadammodo, fimiliter tempus etiam eft emper. m principioyC?" fine. e7* ideo exi- fimatwr. femper effe "vnum poft alind.quoniam inflas mn eft prin- episem,et finis exudemn temporis. quoniam, fi ita ejfet tunc duo con-. traria effent in codem infimul.er- o min deficit quoniam [emper eft. an primcipi. Cum Liber Quartus 4 Cumquefüit virum empusfit 11 5 PMeimagi mari rail Á finis alte- ri* linez, &ectxra, nbaurem lofiss.1dé 3 fyc "n. c eftidé, aut purs vlc *uitg difpofirio in hoc in tpe fequi difpofition£ in motu, fcopitinnue. ze mod. ex quo cerüficatop tfs eft perpetui & arculart,& q perpetui tascít ci ex hoc modo,& dixit: Et. |nia inflás Aac.i.&cquia inftans fm En fübftansá,& fuam. mamá en ri nistpi: iti, & principid futu- ri &cho nonefl ini ate tÉporis , fequi£ vt difpofttio eius fit psi pti qui £in arca- lo,non pá&i, qui eftin linca recta. p&tus enim, qui eft in finca ti i ] Dp aisi aie pdt imaginari finis linec abfa; eo, qp fit principid alterius inftans vero, fm Spreens nó timaginarinift iftingués inter duo répora. f.prete riti & futurü,vbicüq; ponatin tpe, Ífiue ponamur in milldimo reteri 10 fiuc f millefimo faturo , ficut eft difpofitioin pundtoqui ponitur in cixculo,vbicunq; ponatur. Et,cum fueiitobiundlá huic, q» tempus fc- |uitur in fua fpecie fpeciem mot", p qinomni inflan- ti,in quo inuenitur yrincipium, eft & finis&omneii 5, inquo in- penirur finis, eft pnincipium,& ifta eft difpofiio linez circularis cá £o imaginato in ea, neceflario fe- quitu motum circuli . eftigif mo- tus circularis,conanuus , ztern*,vt. poft declarabirur. Et, cum narra- uit g inllanseft principum , &fi- nisduorum diuerforum,ex quo cxi ftimatur qp inflás cft diuifibile, aur contraria inuenitur in eodem, uemadmodum in circulo gib- concauitas.&c.1,$: quem 198 admodum in circulo gibbofitas, e D c6cauitas funtidé indiuifibile,& cir culus fübiectum gibbofitatis, & có cauitatis eft idem indiuifibile,& eft linea circulatajita inftans, quod eft politum prinapid,& finis, eft in fe indiuifibile, fed eft diuifibile in re- fpectu duorum. Etintédebat, quo niam quemadmodum nó fequitur ex hocquod pofuüimus, qj linca cir- culata habetgibbofitatem. »&con- cauitatem, vt inter gibbofitatem, Sc concauitatem fit aliquod diui(ibi- le, fcilicet vt linea fit druifibilis lati- tudinejita eft difpofitio in infláu,C. quoniam non ícquitur ex hoc, q tincipium & finis, vt fit diuifibile. Deae dsicvndeesifümacur fem. per, &c.i. & quia inftans diuidit ié- pus "fignum à futuro, qui eft fi- nisillius.& prinapium ifüus,xifti matur qp tépora funt multa , & fit. vnum poítaliud,& non eít ita.qífi, & fiinftans diusdit tempus quod modo, tamen copulat ipfum alio modo, vt poft dcdarabitur. Deinde dixit:fimiliter tempus, &c.i.Squia. de tempore non demonftzatur,nifi inftans tantá f. illud, quod eft ex cono eft,nifi inflás tantum,& nó eftita. demóftratur bis,& cíí hoc F eit principi futuri , & finis poeni, efle tpiseft (empin Hw lu o pá Sene dui infia itid exiftimatur effz vnum poft aliud. Déinde dicit: inftansenim non eft principium,&c.i. & eft neceffe vt pus fit femper, $ nüquam deficiat, quia infláscft pnnaipium , & finis. & unpeflibile eft vt ic principium, & finisciudem temporis.i.ex ezd& part-.qi&, fiia effet;rüc idem edet Principium: finiseiufdem, & co- modo, quod eft impolt. &;cd in- Phyficorum € infans non fuerit principium, &fi- nis ciufdem temporis,v.g. praseriti aut futuri, fed duorum temporum, quotum, vnum eft przreritum,S al terum futurum, ergo tempus nun- quam deficiet. qfi illud, quod eft ex o,cft infans : & inftans femper eft principium temporis, & finis tem. poris. hoc intendebat, cá dixit; pusiguur femper eft in prinapio. Ipfumauté Iam, propinquü przfenti nunc indiuifibili, pars eft futuri temporis.quando am bulabisciam . quia propeeft te^ pus, inquo futurum cít.& prz teriti temporis id,quod nó pro culeftabipío nunc.quádo am^ bulabisci&ambulaui.llion aute jam captum efl,nó dicimus, qa procul valde eftab ipfo nunc. Ecce yero efl pars tempora duri propinqua. snflanti pre[enti sndiifibili. "v.g. quando ambula- bit?erce.i-tempus ,in quo efl am- tam "yenit . C77 tempe- vie preteriti sllud, quod non efl re- motum ab inflanti- y. g. quado amy I bulauit?ecce , 1am ambulauit.y* gun dicimus quod ilion ecce capta. eff,quonam captio eius fuut val- deremota ab inflanti. 1216 — Cum defaipfit quando, & foluit quzftionem accidétem ex eo in t£-- Ps incapitctiam declarare quid lignificat hzc dictio Ecce , & 4p ifta dictio fignificat partem téporis ropinquam vero inflanti, f.indiui Tidi Snduciturm 1efpófione ad quando.pars enim auterit in tpefü turoyautin praterito , verbi gratia, ficut dixitf futuro dicere, qfi arnbu K labitSoc.et ridetur,ecce ambulat, quando ambulatio fucrit propin- qua inftanc,, in quo fuit interroga- tus per banc dictionem quando. & in preterito dicere, quando ambu- lauitSoc.& eccciá ambulauit,qu&- do ambulatio fiit propinqua. infa tif quo fuit interrogatum. Et fiy dus. qp hzc dictio non figni&ci [3 pusremotum ab inftanti przfenti, eft hocquia non refpódetur per il- lam ad interrogationem per quan- do in rebus remotis ab inftanti pre fens.v.g. ct dicitur quando fuit ca pta Ilion,quoniam tüc non dicitur L ecce,iam fuit capta Ilion. Ipfumautem Nuper, propin quum przfenti nüc,& pars pre teriti eft. quádo venifti?nuper, fifittempuspropinquum prz fenti nunc. Quondam autem, yi. quod procul eft, Repenteauté, wadictio - quod ininfenfibili tempore pro nemzZim. pter paruitatem remotum eft, Et Pauloante efl etiam propin quum inflati prefenti, fed cft pars. temperie preteriti. y. g. » nfi? Crrefendene pauloante, & quando illa bora fuerit propinqua inflanti pre[enti.Pridem aut£ et, vAntiquitws figmficat tempu re- moti Subito fignificat illnd, quod. fit n tempore non fenfilil. Significata iftarum omnium di !*7 tionum fünt quafi fedes earum, Signifiaz quc fignificat hzc dictio Quando. oium de omniaenim funt quando, i inducfi &riondfüt tur in refponfione ad quando. Pau quaft (pi loante igitur,ficut dixiteft quando 52b $4 propinquum cft inftanti prfenti, Sano q. fcd Liber Quartus À fed non eftnifi pars temporis prz- teriti.quod non eftin ecce, quoniá eft pars prazteriti & futuri f.propin- qua inflanti.v.g dicere, ficut dint quando venir. refpondet pau. Yoante, quando aduentus fuus mx propinquus inna przfenti. Pridem vero, Antiquitus fignifi- cat,vt dixit, quádo remotum eft ab. inftant przícnti , & (unt partes té- pois praeriti. Deinde dicit:Subi- to autem figuificat aliquid cflein aemporeinfenfibili;i in tépore val- de veloci,ita,p ante nefcitillud fie- ryqfh fubito haber in fs hzc duo. B Mutatioautem omnisnatu/ raremotiua eft. in temporeau/ Vide cl tem omnia fiunt,& corrumpi zim. tur.Quapropter & alij quidem fapientisimum dicebant, Py» fhagoreus autem Paro indocti fimum, quiaobliuifcütur & in €orra- hoc, dicens rectius, Manifeftü ci itagy eftqp corruptionis magis Lid eritperfecaufa, d; iói per fe caufa , Cà generatióis, eft q ficut dictum eft & prius.remo-^ e tiuum enim mutatio perfe in Zum, generationis autem, & ipfi? effe. $maccidens.Signum autem fuf € ficiés elt, quia fit quidem nihil, nifi moueatur quodámodo ip^ fum, agat,corrumpitur auté, etiam cur nihil mouet, & hác dicere maxime confueuimusd temporecorruptionem, fed ne que hanc tempus facit, fed acci, dit in remporc fieri*& hanc mu. tationem, Quod igitur tempus eft,& quid eit, et quot modisdi cimusipfum nunc, & quidip^ fum aliquado,X nuper, GC ia, ÓC quondam, X repenre, dictü eft, 199 Et omnis tranmutatio natyra D liter efl anferens ey intempore. generatur 7" corrumpitur omne, quaquam NU corrumpitur Et ides quidam attribuunt ip(uns maxime [aentie. Pytbagortci Ye ro attribuunt ipfum maxime igno rantie quia facit tradi obliuini, € bene dixerunt. M anifeflum eft | o mii fédignue eff vt. canfa cerruptienis, quam can[a enerationis,ut diximus fuperius, franjmutatio entm per fe cft aufe E. rens , generationu Yero,C7* effe ef per accidens. Et quod fignificat Joc perfetle efl quoniam mlnl ge- neratur quin moueatur aliquo mo domnus, [éd poteft diquid corri. pir finon meueatur.e7* boc pro pne fumus. affueti dicere corru- ptienem fatbam ex tempere. fed damen axtber non ef tempus , [ed Jéquitur "vt. tranfmutatio ipfius. fit intempre , 1amigitur narra wimus tempus effe eo" quid [it 7 Y fecundum quot modos dicitur, €7* snflans quid fit , et quado quid fit, cp e, ecce , C" fubito. 1 D.E. omnis tranfmutatio, &c.i. E aufer fubftannam tráfimutari:tiáf muuuo mutatum enim iz .(mutarur in fua natural fübltanua. omnis 1gitur tráfmuta- [dri vu MEE ie anfmatio mfi inoto. Dd, tert eit &in temporc gencratur, & corrum. Ah loco pitur Kc. & quia omne gen 1d£ f. ph. COI- tc6. $9. anf Phyficorum 6 & corru] in tempore generat, &ccorsumpinnjdeoqquiconljdera- uit gencration£, & attribuitipfam tempon propter hocquod fitin té- poreattnbuit tempus maximy fcié tiz.crediditenf iplum efle caufam. Ícientizz, & caufam bonorü bilium . & qui confjdcrauit ipfum fm hocp corrnptio fitin eo, auri buitipfüm maximz ignorantit,fi- ut narrauit de Pythagoricis. ifti S rims enim atribuuntci oblinioné cor ,ruptonem. Et,cum induxit buit eB qus eatendas rectficauit fenten- mtchtna tiam de Pythagorics,& dixit&cbe H ne dixerunt. qi fi náfixutatio at. Iidignizs tnbuatur tempori aliquo modo ef- && PPi^ (entialidigniuseft, & propinquius Sibast ei Ytattribuafci corruptio , genera- cormpdo tio,vt przdirit. D.induxitcaufam ü [oa in hoc, & dixit:tráfmutatio enim. d'a. (664 &ccomupüoné arnbuiipli Gonj. cltdigni G gencrationem attribui ei:quia fequiturtranfimutationem, & ranfmucatio períe aufert natu- sam entis.qrfi tráfinutatio alicuius. extrahitillud ab illo , cum quo et, & tranfmutano non eit caufa ede & 'ationis nifi per accidés. Ef- fe Sim non eft efldacialier inali- quo nte,ifi ex caufa gencráte , & I agéte, qua: eftaut narura, autaia, autintellectus.efle autem formerei. feneratz cx tranfinutatione rci pre. te, quz dicitur generatio , cf per accidens.quoniam illa tráfmu- tatio in rei vcrirate aufert formam tráfmurati, quz cft cótraria form: grnerabili effentialiter. Eftigitur caufa forma generabili p accidens. & corropta: per (e.D.d. Et quod fi- frifia hoc &c.i , vt niihi videtur, fignum erms, qp generatio non at uibüin.r tempori , & atribuisur ci corruptio,eft qj generatio, quia eft K in re z caufa rine [2r ideo femper attribuitur illi caufzz corruptio vero , quia eft de e(sentia mriab; coy habercmuíam errin fecam fenfbilem, ideo hominesat tribuuntipfam tempori. Et,quia corruptum eft duob'modis,modo, — qui corrumpitur ex alio, (exrrin(e- js Pe €0,& modo, qui corrumpitur ex fe, (rníeco, f quoniam caufa corrumpés in eo &abexuf eft in &, nonficauit q illud, cuius feco- corruptio attnbuitur tépori, eft cor. ruptum, quod corrüpitur ex fe ter latentiam fuz caufc,& dixic: Se proprie &c.& dixit hocquia ra tio iuse(t propria quibufdam cor- L 1uptibilibus : & im 1nitio fermonis. dixitexprefle q corrupuo atrribui- tur tempori fimpliciter . Scideo de- clarauichic c illud quod fuitaece- pum fimpliciter, eft particulare. c 1dco qui mortuus eft gladio, non di citur corrumpi ex tempore : & qui mortuus eft ex fe, vita humana có- pleta dicitur qp eiuscorruptio eft ex tempore. Et, quia tempus non eft tranfmutatio,& rran(musario cft il Iud,cui attribuitur per fc corruptio, tempori vero atzril ,quia (e- |uitur tranfimutationem , Meo de. darsurhocscducz cd aurhacil- M lius, S&c.i.d iludquod agitcorru- ptionem rei, non eft tempus:fed té pus fequitur agenté corruptionem rei eflendialiter,& eft tran(mutatio: quoriiam neccfle eft vt tranfmuta- tio fitin tempore. Etcüm dedara uitifta de tempore fecit rememora. tionem, & fummam de hoc, quod declaratur, & dixit:I& igitur narra- uimus,c.i.iam igrrur narrauimus. efle tempusid et ifloluimus que- flioncs accidentes in eius eflc,& de- clara Corue Liber Quartus 100 A4 daranimus poféfübflantiameius — Ef,cwm ins determinaumus D quisi quoram. Pec bec made ,manfiféef quod nauimus has dictiones, emhis tra[mutatie,et emnu motus Omnem Matationem effe in tempo eft m tepore. velocins enim,et tar. v. efndit. R4 dine inwentütur in omoi tra(muta Isautem nobis flc deter. jjone , quonia boc manifeffi ef in efi 6 in minas manifeftum eft mpi trsmatatimne. Et Àntellgo, te mutationé, "p oe b poo BLomne quod mouetur, nece? dice aliquid e[fe velecieri mo Q quod moutcne feeft moueri in t&pore.velocius enim, & tardiusfm omnem eft mutationem.in omnibus enim fic videtur.Dico autem veloci? p moueri,quod prius, dum tranf snutatur ab fubiectum fm ide fpatium, & regularem motum mouetur. vt in latione fi vtraqy fm circunferentiam mouétur, aut trag; fr rectam. fimiliter auté eft & in alijs. At vero pri? án tpeeft.prius enf,& pofterius dicimusfm eam, qugad ipfum nunc eft diftantiam. ipfum aüt nunc terminus prateriti, & fu^ turi eft.quare, qm ipfum nüc in tempore, & prius, X pofteri? in téporcerüt.in quo.n. eftipfum C nunc, & ipfius nunc diftantia. Econtrario autem dicitur pri? & fm prateritum tempus,et fu turum.in przterito enim prius dicim?, quod I6giuseftab ipfo nuncpofteriusaute, quod pro^ piuseft.in futuro aüt priusqui dé qd propinquiuseft,pofteri? aut£, quod longius eft. Quare, qi prius in tempore eft: omne autem motum fquinr ipfum prius: manifeftü eft qp ofs muta tio,ctomnis mor? in tepore cít, tiu lind, quod preacquirit ntra[ mutatione rem. intent in eadé di menfione,et in equali motu.verbi gratia im tráJlatune ut, duo mota, meucátur 1n circunferentia circu- E lari, aut meueátur in lineavetla, et fimiliter in alys metibw.Et pra acquirens eff precedens in tzporez quania mon dicitur poflerime ufi fe eundum [uà diflantia anfier inflas efl terminns inter ttpus pr terit t£pus futurum. et ideo in fas efl in tepore:prim enim,et. leri etia fnnt n tempere. i enim,n quo iflans efl, im eo eft ds. Jflatia ab inflati, Et intehtio eun, 4uod £ prive inttpere praterito,efi Y COtraria intELIDI eM, r1 spore futuro.in tépere enim prete Ni efl illnd, quod eft rn ln aLaitán, et pfferius illnd, propinquius eif tepere we. o futuro prius € iind qued € prep. quius ei,et poflerius remotius. Ef, fi prins €i tepore:et prius fequitur etm meti: mamfe[ti € qp ets traf- mutatieet ois motn eft In ttpere, Cus Phyficorum G — Cumdedaranito temp? eft nu- $15 merus motus,& g initis cft rérmi- nus inter tempus przteritum,& fu- illud quod ante pertráfit circalum, K aut lineam re&am,illud dicitur ve- cire n& locius.Et,cum pofuit q, velocius eft d! veoc* trum, vult declarare qpomnistráf. preacquirés dixic: Et przacquirens muraco efLin rempore&qpimpof. Ht pravedens, & hoc manifeftü fl sea m fibileeft vraliqua transmutatio fit non in tempore, v.g. in infanti , & dixi Eccum iam determinaum', &c.i.& , cum iam determinauimus fubftantiam temporis hoc modo, manikeftü e(t ex hoc omnis uáf- mutatio,& omnis motus eft in tem. re, & qp impoffibile cft vt motus iat in inflanu indiuifibili. Et vide tur ipfum intendere pcr motü,mo- H tü translationis proprie,& per tráf- mutationé omncs modos motuá: & hoccritad confimandum. Et, fiintédebat per morum illud. quod jntédebat per tran(mutationé,runc vterecur nominibus fjnorámis. qd tDifpli- t d:fplicecexpofioribus. Et, cü po te expo fais gf illud quod vult declararcia Wd noi» hocloco,eft quod omnis trálmuta- -- to, & omnis motus eft in tempore, mis,ldé.1. ncarpit declarare hoc,& dixit: velo ThI-5». ciusenim,& tardi? Sc.i. mamfcftü £ftenim perfe p omnistranfmuta tio, comnis mor" difponitur in re- fpcétu alterius motus, aut per velo- tiratem,aut pertarditatem.. Etc gofiut hanc propofitionem,incepit £xponere nomé, quod fignificat ve Joatatem,& dixit : Etintelligo,&c, j.& quod dicifeffe velocius altero uorum mororá eit illud quod pre acquirit rem, ad quam mouetur in dim£fione cquali,& vno modo mo sus.& hoc intendebatcum dixit:in motu zqua]i;.in fpecie . quoniam. non dicitur q illud, quod mouerur 3o circulo,eft voci? illo, quod mo Tiud qa Merurin redo, D.íduxit exemplá, Eod A dixit,v.g.in uranflaionc , &c.i.S fe. Et, ci conclufit ex his dua- 4o. phoc propofitionibos qj omne tranf- Dh dam mutatíi,auteft prius, aut poflerius, c,4.& 7. pofuit etiá o omne piius,, & pofte- phyfi. c. rius eft in tpe.& ad declarandü hoc 218,24. expofüit hec noia prius, pofteri*, & dixitidicitur enim pofferi* &c.i. & prius, & pofterius in motu defi- niuntper tfs.pofterius enim duord motorü eft remotius ab infláti , ex quo incapit motus, & pri' corá eft L prorinquisEccum pofuit q in de- intione prioris,& pofterroris acci- pitur inftssincorpit definire inftás, ad declarandum cx hoc p prius, & flerius funt in tépore,& dixit : & inftáscit terminus, &c.i.differenua. Cóis,(icut püctus , qui eft terminus cóis inter duaslineas.ergo manife- ftá cft gp inftis eftt tpe, fm qp finis eftin finito, & terminusin terminà 10.X hoc intédebar,cá dixir:S ideo Ob, term inftás eft eu in tépore. Et fyllogif- cui éer- mus cóponitur fic.Inftás eff rermi- mins. idé nus duori téporum, & ofs termin? fupra c&. eft in re,cuiuseft terminus: ergo in fláscftin re, cuuseft terminus: Et $*: res.cuius eft termin" e(t sépuszergo crisi, 1nfláseft in tépore,[. fm qtermin* 57.824 eftin terminato. Etc declaraui qp 2265134 in fáscft in tépotc, & iam declara- uit qp pofieri* cft remotius abinftá ti& priuseft propinquus drait;pn* enim,& poficrius Scc. Sc.cü fitde- claratum qp poteri? eft illud, quod cft remotius ab inftanti,& prius cft. propinquius,& inftás eft in empo- rej equinurer hoc, prius, & pofte. tius funt in tempore, quoniá illud, inquo Liber Quartus A inquoeftinfisseft illudin quo eft iliud fignificat hocquad dii mus. remouus ab inflant, & pro- pinquius ci:&, quia iam declarauit inftás eft in tempore:ergo remo- nusetiam, & propinquius fünrin. tempore. fed. i har partes vempo rum, &inftanseft momint ifiorum temporum. Et, cü defcripfit gp efti lude et pro i uibs inn- ti& pofcrius. lud, juod eft remo- tius,& hoc non eft ver, nifi in prio ri & pofleriori in futuro;incorpit de clararc duos modos prioris,& pofte rionsin tempore futuro, & przteri- B to,& dixit-Etintentio eius quod eit priusin tempore, &c. & fermo eius eft manifeftus. dicimus enim Pla. to priorcít Alcxan . quia eft remo- tior ab hoc inflanti, & dicimusg Alex&cft poflenor, quia eft propin. uior huic infláti, & econtrario eft tempore futuro.dicimus enim » aízenfio folis in crafhno cft pnor fuo cffc in meridic: qf afcenfus ci? eft propinquior huic inftanri g ef- fe ciusin meridie: & eflc cius eft re- motius:quia eft remoti? ab hoc in- flanti. ergo pnus hic eft córrarium. priori ilic, pollen? pofferipri. Et, € cum declarauit hoc, induxit cóclu- fionem cx iilis popofitionibus , & duxit: Etfi prius eft in tempore, &c. iScum manifcflum cítex hod dicim* g in oi tráfinutatione inuc- mifprius& polterius: & pnus,& po flcn? (ant in rye: ergo manifeftum eft omnis uanfinutatio, omnis morus funtin tempore, Etquant ium, qo poteft efle hoc. nosenim vide- lWlamina- mus tranfmutanones quaídá, quz tiofitinF fiunt non in tempore, vt illumina 2d. io totiusonzonnsà fole, & totius domusà candcla,& ficut factio for- x.deaiat. 79. 20I ma.rei. inactu. exiftima- D turenim g hoc cft aliquod indiuifi bilefümusenim inter duo, aut con cedere hanc demonftrationem cfle. vniucríalé, & dicere fenfum pecca- 1e in iflis rebus, & qj non comprehé dit tempus propter velocitatem ca- rü:aut ifte [SA erit particularis, qffi n6 eft verus,nifi p» quibufdam trá(murationibus, in quibus inue- nif velocius,X tardius.Étad hoc di- Solutio. cem? qj ttá(mutatio dicifcquiuoce de vranfmutatione,quz eft per fe, s de ranfimutatione,quz non cit per Fais fe (ed eit finis tráfinurationis finis rà de s enim rei non eft de natura rei. T &, E- quia tráfimutationes quz funt non. [2 jn in tépore, funt fines tran(nutario- f Tiiómu mis& non funt tráfinntationes nifi tati&e ft equiuoce: ergo in omni tranfmuta. vsgnuna- tione vera inuenitur vclocius, & tar ties, niti dius. Etomnejin quo inuenitur ve- ^ loo*& tardius,inuenitur in o pri" dem. € & pofleri*:& orune, in quo inucnié PA ?* prius& pofteri*,eff in tpe: ergo ofs tranfinutatio eltin tpe: fiue finis dns fuentde Ex ius,iue de aj 'nere.& rabitur bene in Sexto. epe Quedam adducuutar dubitationts circa ipfum T empwe, et earis folutiones. Ca, 9. E Ignumaute confydera^ tioneeft & qüo tandem. fc habet tpsadaíam, Ec propter quid inoíbus videt e^ íe tempus& pupic ,& in ma ri,& incorlo, An quia ipfi? mo^ tus paísio quzdam eft, vel habi He bud tus, cum numerus quidé tépus us. vt d. fichgcaüt mobiliaofa: inloco Alet-Tos enim ofa funt: t4 tempusauté, mul fon & motus fimul funt & fecun» fm poten. dum porenriam »G m actum, tiam. & hy.cá có. Auer, | CC Et t Finis reif. Phyficoram G gt querendum ef? qumeds di ditio temperet pud animi, Et quare bomines dicunt quod t2- pueftin quélibet yn terra , 77 im mari C incele. Dicamus ygitur quod tempus eft accidens motus, €7 forma citu , cum fit numerus lione : eo sla emnia tnnata. funt smeueri:onnia enm fnt in loco:et empue, et motui in potentia cum. ev,pued eft im pytentia, et quod efe. 35 aLÍn cum eo, Hi (o Perferutatur hicin tem| 13e duobus. vnum cít,'quo- modo eft dilpofitio temporisin ef- fe,(cilicet fi habeteffe extra anim, ficat eftin anima,ita, quód, fi ani- ma non effeteflec temp*: aut/fi ani ma non effet;non effet tempus, nift in potentia: lum nume rus non eftnifi anima fit, nifi in po tentia. & hoc intédebat, cum dixit: uomodo eft difpofitto, &c. Qua- fio autem fecunda eft, quare tem- p imnueniturin quolibet, fiue quie (cente, fiue moto. Nosenim com- iendimus tempus in tetra, & in T mari,& in clo, ficut dixit & épus eft accidens motui:vnde necefle eft vtnon inueniatur nifi in mobilib?. & hoc intédebat.cum drxiEt qua- 1e homines dicunt, Et intendebat p. terram quie(cens,& per calum mo sum.& quafi dicat, & quare homi- nesdicuntg tempusita eftin quie fcéte ficutin moto. D. incoypit fol were fecundam quz fbonem, & di- xit: Dicamusigitur quód vempus efti. & remp? exiflicin retra,& ma- zi & calo, quia eft accidens mori, & forma eius , cum fit numerus il- qucm li. ie de lius-9 6 numerus eft accidensia- merati:&,cum tempus eft numerus rerum mobi! numerus inue- niturin nurtierato: &ifta omnia, fleet terra.corlum , & mare nacu- raliter habét moueri : neceffe cft ve tempus inuenitur in eis. Sed fGien Docum&- dum eft o non eodem ordine inue Toros. niti in iltis. qí& primo inuenifin dieci Aids dinaetimr in alijs moris (e meeric in €undo,propter hoc, qp inuenitur in. qa exclo:& inuenitur etiam in quicícé Prime ine »proptet hoc, €» inuenifin moto. |; &t aliis D.d.fünt.t.ofa in locoji.& caufa in mods fe- hocg iftaiin quibus inuenitur tem cundario, pus itinata fünt moueri, cft efe eo- Ll rum in loco.omne.n.quod eftin lo rj Eme €ojinbatum É mouers, quia eft cor- edlo, & E D.d.&tei motus , &c.i. Iuenif in quod eftex ifs rebus motum in $eícene , tentia,& eft illud quod eft quie- Ei Lr: [cens, tempus inuenitur in eo in. moto.o tentia: & juod cf morum in adbu, fife 3. c6. Tempus inueniturin coina tu, — "$. Vide Vtrum autem, cum non fit cái; anima,erit tempus, an non du, bitaueritaliquis.Cü.n.impofai bile fit numeraturü effe, impot fibilecft numerabile aliquod ef fe.quare eft manifeftum qp negs numerus eft.numerus.n.eftaut M numcratum;aut ipfum numera An tépay bile, Siaute nihilaliud apri 52e*8- natura eft anima numerare, S animz intellectus impofeibi via, cse, leeft tépus effe, cum non fit ani 2i. ma. nifi hoc,quod aliqu&do exi ftens tempus eft, vtfi contingit 3motum efTe fine anima.pri? au^ tem, & pofterius in motu eft:té pusautem hac funt, quatenus bilia & " E Vide ci. Zim. Eiber Quartus À Efqueritur etiem ,'ytrum efe pide ad tempm fit; licet ami ma men fit aut efi impoftibile. Di-. came igitur quod, cum numeras sun faerit umerare nen erir.er go manife[rai eft quod numerus etia uen erit numer, n.c[i aut nume- ratum, ant nd , per quod nume- vatur. Et, cuns niil innatum fit. merare preter animam, €7' de. anima intelle£hw , senpofbile ei "vt tempus fit, cum anima non fue. B ric (jmd m Qr TH Erit tempus v.g. p ibile efe €t motus [^ ab[que eo, uod fit animazc7* quod primi C77 pefterius fnnt in metu: C77 tempus eft bec duo [ccidum quod. Joint numerata, 3i! Cum diffoluit fecundam quz- fionem,reuerfuseft ad primam, & dixit: Etquaritur etiam vtrum poffibile, &c.i. & quarif dc tempo- ze vtrum inueniarur extra animá, ficutefti animz.& fic erit, licec nó "C comprehédatur abanima,fi pofüe- rimusanimam deficere, ficut ent,fi endatur ab anima.& ifta eft difpofitio entium naturalium . aut eftimpoffibile vtfitf a£tunifi ani- Difpb e- ma fit. D.inccrpit declarare hoc,& ta dixit:Dicamusigitur gy cum nume hiees i; rabs non fucrit, ergo numerare nó ab aía nb erit;i.&,cum res numerans, qua eft c&prehen, anima, non fuerit, turic numerare, dant | quod eft adtio rei numeranns, non. erit. D.d. manifeftum eft igitur numer*,&c.i. & cum numctarc, * eft aBio hatucráus non füciítgma- fir. lama&ionéin fübic&o p 202 feft efie numerus nS erit. n(íe- D. tus.n.aut cít numerarum, aut actia numerátis in numeratoji.illud, peg numerat numerás. & hoc imen- lud,per qd numerat nurierfis, &,cl manife! 'q numerans non eft m efta&io numexítis in numerato, & cft ntanifeftum qv cum numerdns non fuerit,actio ei n6cri.D.d, Et«fi nihil inar fit, &ci.&, cum (itdedaratum gy cum. numerans non fuerit,nó erit nume tue & eftimpoflibile aliquid aliud numerare: animam.& de ani E mai manifeftum eft qyft anima non fueri,oon crit numer?: &,cum.numerus non fuerit, nó erit. T Et quia cflc numeriin aía * Ede nu- eftomnibus modis cflc in afa: * bci qfü,fi ita effeteficc fit, & falfum, oro» ng Yt Chimeray& Hirceceru? : fed efle dis, ed in eiusextra menté eftin ala cf in ter fübiectum proprifi, & cflc eius 3m ex in ala eftin actu, f; qf afa egesitil- Poena. £0 ^ Ex hoc ad illam a&ionéqug de fumi 9» same iiit eril le ac Eod cam non fuerit anima. ,non cine bil corr&- nifi aliquis dicat g» crit& fi ani F Da non facte illo, cum fuerit deri re, € in atu, tempus ericin potentia.& hoceft propter fut fübiotum priummorá, Erhoc im €um diat, v.g. qfà pole cft vt mot? fitabíqueco, qp anima fit,i, motus €rit, & fi anima nonerit. & fecun- dum quód prius & pofleri* funtin €o numerata in potentia,cít temp* in porentia:S fm qp funt numcrata 1n actu cft tempusin actu, tempus. igiturin actu nó ent,nifi anima fit: in potentia vero erit,licet afa nó fit. CC ijo c D4 Phyficorum G D.d.&q prius;& pofterius füntin TisfaSu motu, mo poteft aliquis dicere Berni gy tempuscít, & fi anima non ent, So1pos. nifi quia morus efl,& ( afa nó fue- tiacrisli- nt& fimiliter funtin eo prius,& ceratima flerius: & tempus nihilaliud eff q BODL prios pofferins in motu, fed fm. €» (üt numerata.& ideo indigetin hoc fitin actuanimaf.fm q eft rius& pofleri* numerata. Etqua. i per hoc,quod dixit, & tempus eft hzcduo,fm qp funr numerata : in- nuirg temp? diminuiturab eo ex efle perfecto extra animam hoc, q» numcratur ab aía taut . fm igitur H hunc modum dicitur tempus habe t Iartis re Mrs fimile pado, tpis «93 & fi non fit perfectum . Eti - rac fautatio de tempore may et oh fe: con&fe lofophicaji Naturalis. fcd induxit de mor. ipfam in hocloco, qa é caufa in i; phe. [o T latere qa ef diminuti i fe. Dubitauerit auté aliquis & |ualis motus numerustempus flLAn qualifcüQs. etenim gene^ ratur in tempore, & corrumpi^ tur,& augmétatur, & alteratur. in tempore, & fertur, Quaten? igit mot? eft, eatenuseft vniut I cuiufq; motus numer?, quapro pter ipfi? motus fimpliciter eft numcruscontinui fed nó cuiuf dam,fed eft nüc motum effe, & aliud , quorum vtriufq; morus eritnumerus, Alterum igitur tempus erit,& fimul duo zqua liatemporaeruntéeÁn non.om. nenang tempus vnum fimili^ ter,& fimul eft, (pecieautem & is non fimul.íi.n.(inthi qui^ lem canesjlli vero equi, vtriqs autem feptem , idem numerus eft, fic& motuum fimul termi, K natorum idem tempus eft. fed hicquidem velox fortafsis,ali* Vero non: & hic quidem latio, ali?autem alteratio , tempusta men idem eft, fiquidem & n merus zequalis fit & alteratio^ nis,& latióis, & fimul fint. Atgy. propter hoc motus quidem al, teri, & feorfum funt, tempusau tem vbig eítidem,quia& nu^ merus vnus, &idem vbiq eft, qui eft zqualium,& fimul. Et querendum eft etiam de t£ pore hoc , fcuims mutus eff nume- TWS. Dicamws igitur quod, fi fuerit. numerne cuiu[Tibet motue, et om-. ne, quod, | generatur , femper eft in tempore c7" fimiliter quod aug- mentatur , €7* quod alteratur eg" qued transfertur. Secidum igitur. od tempi eT. numeris motus, fade Joc eff numerus vmiu[-. cuiu[2, motuum.c7" ideo efl nume. us motus continui fimpliciter id. elt numerus cuiuflibet motus con. inui nà numerus alicums motus: M. Jed ef poffibile vt nunc moueatur. aliquid,ey" ci eo moucatur aliud. tempus ergo e[f numerus Vtrim[a, motus. Ergo eft bic aliud tempus? eruat igitnr duo tempora infimus «qualis? Dicamus igitur quod nà ell sta, quoniam eft idem tempus equaliter ,et infimul, in forma ve ro mn eft infimul. qaoniam, fi ba beremus numcrum canum C7" nu mcrum Liber Quartus A meri equari, et numerus vtrinfa, rati) effet [eptenarius, tunc numerus ef" fet ide . et femilster tempus duoru snetwum coexo [rentem eft ide.[ed. ferte alter erit"yelox,ey* alter tar. dus:eo" ferte alter erit motus traf latroni, et alter erit motus altera. dienis. tempus "yero eorum e[t ide, cum namerus motus alterationiz, €9" menerus motus. tran[lationie funt «quales ,e infimul.Et tamen pn motus funt diwer[a,tempur B ero eff in amni locoidem,quia nu. merus rerum. qualium, que funt infimul, eft idem. in omna loco. Et,cum declarauit de fubftantia temporis, eft numerus morus fm. ri* & i*,querit hic quis mo- s Tre culus numeras eft i- pus vtrum ef numcrus cuiuflibet. motusaut alicuius.&, fi eft nume- rus cuiuflibet motus,vtrü attribuat €is codé modo , aut princrpaliter,S fecundano. Etdixit:Etquzrédum eft,&c.i.& ifta qucftro accidit,ficut diximus. qi, fi pofüerim* qp eft nu merus alicti* motus, fequitur vt n5 numeret alios motus . &/fi pofueri- mus Q eft numerus cuiuflibet mo- tus, fequirur vt ternpus multiplicet per multiplicationem motut . Et, cum nariauit cin ifla quxftione. eft diffcultas:dixit: Dicam" igitur in hoc eft numer? &c.i. qp eit nu. merus cuiuflibet motus , quia om- nis motuseftin tempore: & eit in tempore, quia tempus numcrati] füm:& fac mo? fient gfiatio, a corruptio, aut augmentatio,aut al- teratioaut tranflatic , tépus nume- 131 203 füm ; quia eft in tempore. D debes fcire qp t£pus, licet fit nu. mes cuiufiiber motus tamen nó codem modo,fed fm prtus,& zm mus. qii cft numer Aor paul pones tranflationé, quia eft nume- mot* cu- rus tráflationts.qífft translatio n6 iufliber, f effet, non eflet tempus. fi alteratio 'óeodem. non effct,neq; augmentai € fm prius, |; corruptio, Sfi eflet & pofte- tráslatio rifyeflet temp? .&,(i de mo riurcófe dis uáflaionis none tanflaio P oo circularis,nó eflet t£pus:& de circu lari velocioris circulatióis, .diurni motus.tempus igitur,& fi n6 eff uu meruscuiuflibet motustamé atrri- E. buifcis principaliter, fecundatio. Et, cum narrauit g tempus eft nu Príaerpó. merus cuiuflibet motus hoc modo. d.secundum igitur» i fmigitur q» tempus fcqurtur mo- tum;& acciditei cp eft numerus cu-. iuflibet morus. S;quia fequitur mo tum fimpliciter quiciq; fit;neceffe eftvt fit numerus motus continui fimpliciter , non numerus alicuius mo, fcd cuiufliber motus córinur, quia eít continuum, fm hocigiur exponenduseft ifte locus. Eti qui sewnda. bufdam feripturis ínaeni£', fnt hoc expó. iger qp tempus eft motus, fecun- F lum hocerit numerus vnius mo- tuum.eit igitur proprer hoc nume- rus motus continui fimpliciter , nó numeros alicuius motus, Etinten- debat fm hzc verba.qif,fm qp vem. pusaccidit motui, & mot? eft prior. naruralítet , necefle eft vtt nume- rus vnius motus primo, effentiali teri& eft motus, qui accipiturin de finttione temporis. D.d.Eft igitur. propter hoc numerus motus, 1.cor- poris ccclefhs. D.d. non numcrus alicuius motus;i.cuiuflibet mot".& CC ij. fecun- Phyficorum € fm hanc expofitionem intendebac. qp fm hoc,pin defininone rempo- fisaccpitur motas fequitur mum. mom, &eftnumcerus illius, pri- moy eísÉdialiter:&, fm qp mí omnes motus, cft nusnerus cuiuji-. bet mot". Dd. fzd eft pctübile, &c. i(ed , fi pofuerimus ipfum offe nu- merum cuseflibet mos , cfi fueric. "numerus alicuius motus demon- fiaxi, & m illa hora moueturaliud motu zquali ei, cunc tépus erit nu- merus vtriu(que illorum monum: & ic multiplicabif per multiplica- 9 jore limi quod timpotibe. infimi im| P rinazpi it ditis hancquz- fionem &d. Dicamus igirur q nó £ít ita c.i. hoc non fequiturqís efie ee vridem emp equa. icr duorum motuum 1nfimul di- uierforum abíq; co,q tempus mul- tiplicetur permultiplicationé mo- auum, & non (equitnr neceffario vt duo motus habeant duo sempora icceffario. tempus.n. fm q eft nu- ulaplicabi- multiplicabiur per. nultiplicationem numceramrum. Y v.gquinarius per quem uumcran- ur quinq; canes, & quinq; equi S alias nd i slt ileminon ergo fequitur vt tempus multiplice iur per mulüplicanoné motuum. ufo. Sel pofuezimusqy difpofiio t£- poriscum omni motu fit talis, Cfi- cut difpofiio numcri cum numcta. to, fequitur vt temp? non fitens na mobile, fed imaginabi- le.res.n.quz füntin mentonon ac- cipitur motus in definitione carü. Etfi pofüerimus etiam f ( qp tépus accipitur in definitione cur motus. ] fequitur vt multiplicetur K. permulnplicanonem motu(: ficut. Di difpofóo in albedine x lis ac- cidentibus quz multiplicantur per. multiplicaionem fübieci. Siau- sotora.. vem pofüerimus 9 disotio cius cum mon: vno cíf difpofitio fcqu& tis in cuius definirione accipicur il- lud, ad quod fequitur, & cum alijs snotibus ficut difpofitio numeri cü numerato difloluctur queftio. & i Com. 9 . declarauimns priusq non percipi- mus tempus, qti percipimus motá, perqué fentimus nos effe in tranf- mutátione o6unua, & eft moe cir- cularis Tépusigirur fequiturhune b. motí& ifle mot accipitin defini Tic Pd£ tione ci*:&ipfüm méfüiatillá , n5 cult dc- fmq numer? méfürat numerat(i, araumi&c fcd fm q» méfurataliquid qd € for- ifte moc* ima are alios vero mo? méfurat, fumifide fm q nemer"méfürar numerat f. eins & ip. qp numerati nó accipitin definitio fll méfu- nenfieri. Per hoc igit difloluifque 4t» 8 zi ftio Themiftij, & aliort. S hoc ma enira hieftá £ex fermóe ei^ A p hoc pót oderat y demóllrasc ex hoc. sé cóinuá ed fang. cDtibnitate mot", ex hoc , qp rfseft dai teciprocti reaprocaióe mot. D.d. tar: d$ fed forwe akter erit velox , &c. i. fed sed oppo. forte critalter velox, & alter tard?, M. & fi habebit ifs equale, licet fit id£ fid vi f&- D.d.& forte alter erit,&c.& fnuir. iom. 1 n6 folá méfurat mor", q (antint- Vide mul ciufdé fpecici fed & q (unc (pé- és. Zim. rü diuerfarü.D.d.tfs ve10 cocü&c. i.& difpofitio in tépore duorü mos tuum diucrforum in fpecie in hoc, qmpus cort eftidem, &equale, motus fucrint qquales,aut diuer- füm fm macis, & minus, fi motus fuenntéiucrf fecundum magis, € minus, eft difpofitio in moubus, qui (unt vnius generis Qxo- Liber A Quoniam autem eftlatio & huiuscircularis, numeratur au tem vnumquodqs vno quodá cognato, vnitates vnitate, equi vero equo,fic & tempus tempo requodam finito. (menfuratur autem ficut dixim us, cemp? motu, & motus tempore , hoc autem eft, quia à determinato motu tempore menfuratur & ipfius motusquantitas,& tem^ poris.) figitur primum menfu raomnium torum eft cir. cumlatio, regularis méfura ma^ Videcon, Kit Crit, quianumerus huius dimasrz. notifsimus eft. Neg igitur alte Alieratio, ratio; yneqpaugmentatio, aio à. generatio regulares funt, latio p re. autem eft, Quaproj ter & vide gisrc-la turtempus eife fphzre motus, a quia hoc menfurantur alij mo^ tus,& tempus hoc motu. Pro. pter hocautem & quod confue tum eft dici accidit, dicüc enim. circulum effe humanas res, & aliorum morum habentium na turalem, & generatione, € cor^ € ruptioncm.hoc autem eft, quia hzcomniatemporedíjudican^ tur, & accipiunt finem, & prin, «ipium, ac fi fecundum quandá periodum fit.etenim tempus ip fum cile videtur circul? quida, hocautem rurfus videtur,quiz huiufmodilationis méfura eft. & menfuratur ipfum ab huiuf- snodi, Quare dicere rerum cas, quz fiür,eife circulum, eft dice retemporiseffe quedam circu^ falquod lum.hoc aute eft , quia méfurat máu. circülasionc,precer i4 cnim m& $yp. tei nw Quartus 204 furam ) nihilaliud videtur effe D quod menfuratur,d multe rae fure, totum, Et bec, quia eff tranflatio , ex qua efl motw circularis, ey yna- reri numeratur per aliquid fus | generis, quoniam "ymitates nu. merantur per "nitatem , C77 equi per equum, fimiliter tempus necef" fe ef yt menfaretur pm nani pi terminatum, [ed tempme, ficut menfuratur pe metis, et mets per Hpus. quanta Hipur me- y. £85 terminati mtfurat quatitaté metir,et quantitaté reperis.et, ci per prima menfura iria ala que [it uiu generi, di motsis, vt. pu müliran, di teta efi motue. €iri qualis. quoniam nume n" fa m metis eff notior numero rim. Et mota alteratiuus von eff «quali nea, motws augmeti , ne, motus. generations, sraflatio Yero «liqua €. [27 . Et ideo exiftima Par qud tépus eff motus [phera, F quond per :flum moti mefurátur Ifi ceteri motu tempm .. Et deo mes efi dicere quod difofitiaes bo. rninum currunt fecundum circi lum.vt cum bomines dicit rotam, anfortuna, C77 fimiliter alia , qua. babent motum naturalem, c7- ge neratisnem,e5" corruptionem, e^ boc dicitur, quisemnia experim& tantur per tempi , Cy" ineo de- Jinunt. »Qrinopiat » Pd effent. «ur? Phyficorum G ovrrentia per. iniri füm.n. tpe exifrimatur ejfe cir- pesi an | etiam, men|urat metum, effta [dieti ami per motum gui eff tali. Dicere igi fur quod res, qua funt in genera- tione currit fuper circulum, eft ds cere quod tempwe eft circulme . e7* dntentie ei efl , quniam tempue meníurat metum circi 5c" quaniam menfura nibil alind eft, H quam men[urans menfuratis, pra ter boc quod totum efl plures men fera vna. 133. Cumdedarauit q temp nume- ratquemlibet motum, incorpit de- clarare temp? primum effe ex hoc, qp motuseft primus,& dixit:Et hzc quiaeft io c.i &; quia hec. |d poteft hoc determinari, & K. fed demam méfürat per motái, &c.i. fed tépusquod eft. piimá menfürans debet cfle termi- natum per motfí, cum iam. dixim* primo effen pde E tialiter, qfn per ttpus motus termi- cáral.s, e- nac pond menfurari quátitas mo cara ve tus,& quantitas t£porm (per tépus ro £effen iftius motus primi méfüratur quá- 5 c5. 0; titas totius toris c quantas mo anne tuum.Et,cum declarauit q iftud té teimiDatur| motá, incovpit. arare Fer qué morti A d. & ci L mammis iciX.umman | " Etun ima menfüra, & in- Prfam diuidi à iiquo gener £illd, nei. per ed menfür&turoía, que funtin quo ge 1llo Eraerediguius moni vifaum Indis is fit ium rem moe hs in dista equal choc cit ita, ga Ehe Hem. ifte motus eft prior motui, vt poft , & cc. eft tranflatio, in qua inuenitur vráf! declarabimus:& eft prim? naturali &.6Pby.e latio circularisqua eft prior ceteris Mere moribus, & tempus fequitur iftam. numerat ctiam, & vnaquzq; rerum numera. p aliqnid tur per aliquod füz fpecici,v.g. qf dox ij i vnitates in numero numerátur per vniratem , & equi numerantur per. Bei vnum equum , necefle eft vt temp? Met.tc.4 etiam numeretur peraliquod tem- ov & terminatum pos iter .: Et d. in precedenti 9) hic: motus tranílationis, & eitalaris, ffi, cum fuerit pofitum q; tempus eft numerus cuiuflibet moe, & fue. rit pofitum c hic eft prior mot* cz tenis motibus, fequitur vt tempus iftius motus fit prius ceteris témpo ribus, numeransilla, Ez,cum de clarauitqp neceffe eft vt fic hoc pri- mum tpus, inccpit declarare per ter,& velocior: imü eft 64 &. iftius momssqfi prima n lura ta 5p" hund liseft, C» non diuidiurinilloge- ^ nere. D.induxit rationé füper hoc, &d.quoniam numer? iflius mot*, Scktcpnma méurs debere no M tior.X fllogifmus componitur fic, Numerus motus rentis eftno- tior:& noti in omni numerato eft prima menfura: numerus mo tus circularis eft primus numer?nu. merorum omnium motuíí, Dein- de declarauit qp motus alteratiuus, & motus is, & J Mri pus fit numerus torum, quoniá t&- puseft «quale , «nde fequitur vt fe- quarur motü cqualé, non variabilé in velocitate, & tarditate, & dixic: E Liber Quartus A Etmotusalterationis, &c, Et fyllus £omponitur fic. Numerus cztero- rum motuum eft numerus motui non zqualium : & tempus eft nu- merus zqualis motus: ergo tem- pusnon eft numerusaliorum mo- tuum.&,cum nó eft numerus alio- rum corum, dignius eft vt prius nu merus cius inueniatur exemplum, iftorum motuum.Deinde d. tranf latio vero aliqua eít zqualis , ideft motus autem translationis poffibi leeftvt fit zqualis. & ideo exiíti- matur primum tépus eft numc- rus motus totius fcilicet diurni, fci- B licet ga ifte motus eft motus tranf- lationis, & quia per ill menfüran- tur czteri motus, & cetera tem] 1a. & hoc manifeftum eft dc iftis motibus. ideo omnes conueniunt. uód vempus menfüretur per illá , Dubium. p» juis poteft quz-rere, quoniam. ilemus qp prima menfura in rebus menfürats eft duobus mo- disaut menfura, que dicitur vniuo ce cum menfurans in illo , «ut principaliter, & fccundario, to- rum igitur tempus cum primo té- pore menfarante, cuiufmodi eft (torum duorum modorum ? Dica C mus igitur q» fi tempus fequeretur omnem motum, tunc primum t£- puscum alijs temporibus diceretur. principaliter, quoniam méfurat : quemadmodum motus, quem fe- quitur, dicitur cum alíjs motibus inci «fi autem tempus to- tum fequitur motum corporis ro- tundi, tunc primum tempus erit di Aum cum dio empore quod mé- fürat, vniuoce : ficutcit difpofitio án vnitate cum numeris:quod non efl ita de primo numerante cá alijs numerantibus . fecundum hoc igi- 20; tureft intelligendus iftelocus, E, D €um dedit demonflrationem fuper. hocinduxit res famofas fecundum. fuum morem, & d,Et ideo moseft diccre,&c.idefl,& hoc, quod hotmi« nesdicunt qj roca infortunij tranfí« it füper aliquem, quia perapiunc [4m infortunij eft motus circu- is , aut fequens motum circula- remquod eft tempus. D.d. & fimi« literalia, &c.i.quoniam omnia at- tribuunrur circulo,& tempori. D.d, & hocdicitur,&c.i. & illa, qua ge- nerantur, & cortumpuntur dicun« tur reuolui,& reci ijquia om- nia tranfinurata numerantur per B. tempus,& in codem definunt,in cipiunt.& , quia tempus exiíhma- tur effe circulus;ideo illa , dug nu- merantur per tempus , exiiti tur currere füper circulum ,f.quafi eflet circulus , D.d. & exifhimatur. hoc, &c.i.& exiflimatur qj tempus. eft circulus, quoniam méfuratmo tum,ui eft circularis Scquia men- füraturctiam per motum circula- rem. Et cum declarauit hoc fecit fümmá de illo, dio * Dicere igi- cur, &ci.cum igitur vulgus dicit r5, iz fancin generatione , cut- runtfüper rotam,dicunt hoc, quia F "rranfrrutantut per tem tentio cius eft, &ce. ideft, & tempus. apud eos cft circulus, quia tempus. mcenfura* motum circularem , & menfüratur per motum circularé, & menfürain uoliber pon eftex- tra genus menfurau , fed totü men. füratá cft plures menfurz. v.g. qi vnum non eft aliud à numero. "dà numerus plures vnitates.S, cá men furans, & menfüratam funt vnius generis: & men(urans tempus eft circulares tem "2.Leee pusapud coseft circulus, D. d.& in inan 6 H Media dusnódif kn dia. Phyficorum €irculare : tempus eft circula- re, & hocexiftimatur, &c. & quafi aliquis quareret , quare exiftima- turquód, cum tempus menfuraue rit motum circularé,& fucrit men- furatum etiam per motum circu- larem , quód erit circularis. & di- xit: quia enflimatur quód menfü- rans , & menfüratum debent efle vnius generis, Diciturautem recte q» nu merus quidem eftidem ouiü, & canum , fi equalis vtergi fit. denarius autem non idem,negs decem cadem . ficut neg; trian/ guli ijdem, zquilaterus , & qui trium ingqualium laterum , &C tamen figura eadé eft,quia am^ bo trianguli funt.Idem.n.dici£&, cuius non differt. dria, (éd non cuiusdiffert. vt triangulus triá guli differentia differt ( diuerfi n.trianguli funt)figurze autem non,fed in vna, & eadem diui, fione. figura.n.talis quidem cir culus eít,talis vero triangulus, huius autem talis quidem eft zquilaterus, talis vero qui triü ingqualiumlaterum. figura igi tur,X hec: triigulus,n.eft: trig gulus autem non idem eft. Ec numerus igitur idc.non.n, dif, fert numeri differétia numerus horum. denariusautem nó ide eft.in quibusenim dicitur, dif ferunt: hgc emm canes, illa ve zo equi funt, Et dc téporc qui dem, & ipío, & deijs, quzcir^ ca ipfum confyderauoni funt propria dictum eft, Et bene dicitur etiam quod na K. merus bominum C7" numerus ca-. mum eft idem , cum vtero, nume- rwe fuerit aly equalis € dicitur. denarius numerue no eft ide, nea decem res [unt cadem, quead. modum trian, 7 diuer ori laterum mn [unt eet fit eadem figura , quia ambo Junt trianguli . Dicitur enim ali- quid e[fe idem, quando non differt. in differentia » € diatur efe di- werjum , quando differentia ems fuerit diera.ver. g. triangulus, quoniam trianguli dmerfs diffe- runt in differentia eimi, n figura "yero nan differunt, fed collocantur. in eadem diufone . quoniam figu rolls, que ej tali, py € illa, que efl talu,efl triangu- ]ne,eo" triangulns ille , qui efl ta- lie, eft equalium laterum, C77 il- le qui efl talis, efl diverorumla- terum.e7" triangulus efl cadem fi ura, et mn efl cadem intentio vn y, numero, Et numerus etiam ef ide. Qg non. diner[(atur in rebua natu- ralibus in differentia numeri.dece "yeromn. [unt idem, diuerfantur n.n rebus , de quibus dicuntur , quoniam pojjunt effe numerus ca» Tum, Q7 numerus equorum. 14m agutur complesimus fermonem de tempore , c7 derebus perferutan di in bac confjderatione . Complet n [e ls Liber Quartus AEquilarerus. 1334 Complet capiculum, in quo dici sur, q» tempus non multiplicarur per multiplicationem motuum , & dateaufam in hoc, € dixit: Etbe-. forum! ne dicitur, &c. idefl,& benc fuit di- B Gum in fermone yrzdicto, q nu- serus non multiplicatur per mul- tiplicationem numeratorü & cp nu merus iflar(í ouium decor , & nu- merus iflorum canum deoem eft idem,cum non differant fm nume gun , cum fintzqualia fecundum. numerum. D d. & dicitur q dena- riusnumerus, c.i. denarius auté vollocatus fub. denario nurnerali n6 eft idem. iflein.denarius ct de- arius talis decem alicuius genc- ris, non decem fimpliciter. P &idco it: neq; decem res fünt ec- pe "ideft, & fi accepiflemus vni- € uerfalius genus entis, verbi gratia decem res. Et, cum narrait diffo- rentiam inier numerum fimplici- Tet, & numerum non fimplicitcrin hoc, 3 neverus fimpliciter non multiplicarur,& eftidem,& nó fim pliciter mulüplicabiturdeditexem. pium de illo, qui eft non fimplici- ter, & dicit : quemadmodum trian guli equalium laterum, &c.i.& de- €em,quz fünt non. fimpliciter,v.g. deccm anima ia nó funt cadem in fpecie : quoniam hzc decé anima- lia quedam [unt decé cqui, X qua- 206 dam decem canes. quésdmodum. triangulus non ett idem : qíà alius eftzqualium laterá,& alius diuer- laterum : licet cóueniant in hocquod funt eadé in figura, quia. ambo funttriangulus. Et, cü nar- E. quic hocde vao i fpecie, & dc vno in genere , dedit caufam in hoc, & dixit : Dicitur.n.aliquid effe Idem, &ci.S trianguli, & fimilia nó fan eadem in fpecie, quia diuerfantur fecundum differenuas: & res, qua fantezdem in fpecie,non diuerían tur fr differentias: & diuerfa fc- cüidum fpeciem funt diuerfa fecun dum differennias . D.d.v.g.triangu. lus, &c.i. quoniam triangulus diui ditur in dif&rentias, in quibus tná- guli diuerfantur fecundum qp funt trianguli.D.d.in figura autem, &c. i quoniam, ps diuerfantur in. hot F unt triangulans, Bondum binc modus collocan- mur fübeode nere, quod eft man lus. D.d. emm illajqui power remped e[tex tibus lineis zqualibus,, dici- tur Ifopleuros, & , cum non fuerit zqualis, dicitur diuerforum late- rum. &triangulusefteadem figu- 1a fccundum genus, & non eft ca- dem fecundum fpeciem. Et, cum. pofüerie quódilla, qux duuesan- tur fc fpcciem,, (unt illa, que Phyficorüm € que diferanr cundum differen- tias, inccrpit decl ód nume Turso dida cx nues ef fentialiter, cum non fint tanquam differcntie ipfius, & dixit: Et nume suseft etiam idem, &c. ideft & nu- mcrus eftidem (ecüdum fpeciem, & non diucrfatur per res numera- tas, ficut mumcras Siuert ex ais tijs, fcilicet par, impar, alijs differentiis Et. Bilgists co- ponirar fic. Numerus non diuer(a- tur in fpecie per differerrtias fübftá tialcs ex numeratis: omne, quod diucrfatur in fpecie , diuerfatur per H differentias fübflantiales : ergo nu. merus non diuer(atur-cx numera- tis: fed tempus c(t numerus ergo 1empusnó multiplicatur in fpecie E multiplicationem numerati. & loc. intendebat per huncferzron£. Deindc dicit: denarius vero. non. eftidem, Sc.ídeft decem vero fim- liciter, verbí gratia decem anima. ja non füntidemr in fpecie, quoniá diuerfantar per differérías fübitan- tiales ex rebus, quae funt fub eis. Yerbi gratia quoniant animalitas. efteadem, fed diuerfann perlatra- bile, & ranonabile: quoniam iftz 1 funt differenti fübftantiales, aut iquam diffcrentiz . Deinde di- it: am igitur compleuirus , &c. ideft iam igitur 'auimus per- f&e quid it tempusin (ua natu- 72, & declarauimus illa, qua confyderáda funt. «on(yderationemt tempo - m. ARISTOTELIS DE PHYSICO AVDITV LIBIX QYINTYS, Cim fuer Commen, SYM MAE LI3RI. Atex.1. vfq; ad x1. loquitar de partibus. Sici mora A tex, ave; ad 46. de vniure & pluralitace mocus, fecundam genus, fpeciem, &: A ter 4 6.vfq, in. decctura- rierute niocud,& quiere, & qdo morus ad modi, & quies ad quictéopponaf. [. "iare s "m Morir it». Ca. 1. " Vtatur autenr, qi NS] tmo " uide £m accides, INA Ü Vt cü dicimusmu" 'ficü ambulare, gir cui accidit muficum ee hos ambulat, Hocaütexeo,qahu^ ius aliquid mutatur, flplt dz mutari, vt quecung dicunffe, M cundum partes. fanatur.n.cor^ pus,qaoculus, aut thorax: hec autem funttotiuscorpo ris. Eft autem aliquid, qd neq fm accidens mouct, neq ex ep, juia aliud quid forumqis ip^ is fed ex eo, quia ipfum moue^ e primm lefu fum mobile. $m alium autem motum alterum eft, vtalterabi le, & alterationis fanabile,* GC « 1 an. calcfactabilealterum , Omne Liber Quintus deni y g much currere uia ac po 5 eff muficus , vt currat. 2: dad quapet ciui táfruta tur dicetur fompliciter ? vis traf- mutari y, g illud wd docitur fe- cendum diefietem fua ar- dium . dicimn.n.Socratem [4na- 71,quia ochlus eins fanatur , aut peu com C7 bac dus font dna pertes etim corporis. Et 3B monentur non; neque. quia dud. pi rinin to nune fd qia ipm m f prime snonctur: 77 bec eff mot per fe. une catererum medorunm motus, "9t dieratum ,C77 de alteratune. tiam alterazum ad (amtatz eft ind db alterats ad calefatlionz. ? FIR] Neidirin boc tratara. EP] [3 loqui de peciebus mo- (d] uuum, & de accidéribus c J| -tencialibus eis: quod Taii.tc.7 -u:declaratum cft ex hocin Tertio efi quafi . & quiaintédit nu- melre fpecies monium efatalil elientalih à non cflentiatbus di xit: tranfmutatí vit eíl rri- bus . Aut per accidens, vt ctí dicitur p muficus currit. nó. n.cur- ritfro q» muficus (ed fm q cítani- malambulás cui acadit, vt fit mu- ficus, & fic curfus attribuitur ei per accidens . Secundus vero modus eft 207 €um dfSortes eft Ginus]icet non fit D fanus;nifi fm oculum, & infirmus, quia eft infirmus oculo . & hocin- téebat cid. Et aliud, quia pseius, &c.i.&quoddá df tranfinutari im. pliciter, tá non trá(mu ;aturex eo, nifi vna pars tfi , Et iflc modus re- Documé- ducitur ad illum, qui eft per accfis, "Prianll & cítquafi medium inter illud , eft per accidés & illud gite pats.n.pót moueri per [e, qfi diftin Pars pc IT t in albedinc. primo.n. mo- [554 doatrribuitur motus tia eius , exo, od á qi non eft innatá moueri (qualia gute tatá, vtcfi dicimus q muficus cur- E* tit & medicus fcribit : (ecundo ve. c&b^144 10 atribuif mous gratia eius, gd £ B p innatü eft moueri. Et ifti tres modi ,7 &.cd. inueniuntur in eis, d mouentut in 22.57. Jlocn&n alteratione manifefte, il- 1d& ludgd mouctur p accidés, aut gra- '7 tia partisaut quia mouetur per fe. fed Arift. n indiget ín hoc loco di uidere momm per fc in hoc Quin- to,fed in Septimo, & in OCtauo fa- Get hoc. & contentus eft ex his tri- bus modis (motu per accidens , & motu fm paré, Sc motu per fe, ad F dedarzndii q fermocius n efl ni moro per e, qífi nulla ars có- fyderatde noto paechs, Dd &ceft Nili tt & de alterationectiás, &c.i. & illud, quod fignificat hoc nomen altera- tio, quod «ft tranfmuratio ad fani- tatem, eft aliud ab illo,quod figni- ficat hoc nomea alterauo,quod cft tranfmutatio ad caliditatem, zm HRes antih 1fe, cum resartíficiales nó agant infe, Phyficorum € Efautem& in mouente fi, militer, Aliud enim fm accidés snouet, Aliud verofm partem, exeo, qua partium huiusali^ qua , Aliud vero per feipfum primum, vt medicus quidem fanat, manus vero percutit. Et ita efl de motore. Quonam alins mouet per accides et line. gnetet , quia pars eins mouet ,€7* vtlim mouet per [e primo , Yerbt gratia medicum [anare , c7 ma- mum percutere. H Cum dcclarauitq motum diui- 5 diturin illos tres modos declarat ét qpin morore inueniuntur illi rcs modi, Motor per fe.v.g. medicum. fanarealium ab infirmitate, & Mo tor per accidens.v.g. muficus anat fe, quoniá accidit mufico vt fit me- 5, dicussaut medicus (anans fc. medi- eus.n. non fanat per fe, nifi aliud , E nifi per acadens ecótrario ei, quod. di&um cftm definitione naturz.ll 1 y de lud autem, quod df mouere, quia. &ici& parscius mouet, eft, vt cd diximus Soc. mouct hoc pondus, licet non Y moucat nifi manu tautum, D.d.& manum tere . hoceft exem- plum de illo, quod mouet fm par- temyfSoc. percutere licet nó percu- tiatnifi manu: aut dicere manü p- utere, licet nó pcutiat, nifi pscius. Qi autem eftquidemaliqd moueneprimum, eft autem ali quid,quod mouetur, ad hzcin quo tps & praver hecex. quo, & inq. (oís.n. motusex quo^ dam,& f quiddam.alterü.n.eft qt! primum mouetur, & inqd moucetur,& ex quo, vt lignis, et IS calidum, & frigidum,horü au^ temyaliud quidem qd, aliud ve roinqd, aliud autem exquo.) motus rianifeftum eft cp in fi^ gno eft, nóirrforma, neq enim mouet, neque mouetur fornra, aut locus aut ipfum tantum , Et , quia efl bic aliquis mater prime C7 aliquid metum prime, € cá boc aliquid ,in quo eft me- £n, [tempus ,e7* prater ifia ali-. quid, ex qu c et aliqu, ad quod efl emnis.n.metos efl ex aliquo,et L, Ad aliquid, € illad. » qued prime mouetur efl aliud ab slo, ad qued. meuetur , C7" abille, ex quome- setur v.g. quoma lignió eft audi A cdlido , 7* frigide ex primum 3florum efl motum, c7 fecundum efl illud,ad quad eff motn.et tere. trum efl illud ex quo efi motiw manifebfi efl igitur ex boc quod metus in gno non efl ferma. for- A.D. BOR meuetyr neque meuet, ned locus , nea, talis quantitas . Cum diftinxit illud, qd eft per fe, M abillo, quod eft per accidés in mo- 3 tore, & moto;inoxpit numerare có fequentia motus ad declarandum, que corum funtquibus attribuitur morus p fc. vtex hoc veniatad nu merandum fpecies motus, S dixits Etquia eft hic,&c.i.&, quia in om- ni motu rmueniuntur quing;, (Mo torper fe, & Motum per fe. Et hoc intendebat, cum dixit primo. pri- mum a. ei ofqi nonmá ci qi eft per fe, & qq; dicitur magispro prie Liber Quintus A ptie, &eftid ; quod mouet non. Hum motorem.Er filt prim m tum df his duobus modis, f.de illo, qd eft per fe, & de illo, quod moue perfe, on quiaià eo dialia pars que cft primum motü in ipfo . fed intendebat per motum primd Mludjgd eft per fe finipliciter. Ter- tium vero € illud fict dixit, in que eft motus f. tépus. Et quart illud , exquoeft motus. Et quintil illud, ad gd eft motus, Et hoc eft ita.qí fs motus eftà motore, & in moto, &in tempore, & ab aliquo, in ali quid . o£m vero morum cfle a mo- B toreeít pofitü hic, & declarabif in T. Kf principio Septimi. &filt omné mo frs-6-ph. tum effe f tempore declarabit etiá iet in Serto licer modici inde cen laratum fit in capitulo de re aR atítoIs motus naruralis re- Gus eit ex aliquo, & in aliquid ma nifeftum eft per fein motu alteta- tionis, & augmenti,& translationis Tecle. licet exiftimetur qp ipfe pfcm. abitur de hoc in alio loco. & vi p pe. ponit hic ifta, fm c» fünt famo )& perfcrutabitur perfecte. decis.D.d.motum.n.prume cft ali- Sci &illud, d mouetur manifeftum elt i fum ede illud abifload qd mouc£. & ifta alictas eftei primo, & effentialiter. p acris veró non eft smod villa quod mouetur,& illud, ad qd cft motus, fintidé.& fimiliter €dc illo, ex quo eft motus , quia etiam eft aliud à moto.D.d.v.g.qffi lign, &ci qf lignum etilid jd mouetur in al varie A illud,ad. d eft alteratio, eft calidum, & frigidum, & lignum eft aliudà calido , aut frigido. D.d. & primum iftorü eft motum,&c.i. 1lud ex iflisqd magis difyonitur p. 10$ motum, eft tes mota. & fequitur ip D fum illud;ad quod eft motus , aum. illud fit finis mocus.& (equitut ifta. illud, ex quo eft motus, cii ab hoc Teparatur res mota, & urfsfertur ab. to.Primum iif iftorfí , € dignius 1n motu eft res ritota , f. fübiectum. motus. Deindc illud, ad o4 eft ro- tus. Defde illud,ex quo eft totus. Ifte ipitut ordocft fh. caufa rum , cx quibus cóftituitur morus, a motus. n.confliruitur in fübllan- a Mod Hia cius ex iftis trib? caufis, f. de cau ftifuit tn fisexiftentibus in eo non extrinfe- fabtida xis. & idco non numerautt moto» cib» cái, rem, aut tempus, quia b es eftde E. accidentibus eius,& moror de cau- f.'ufto, fiséxtrinfcas. Et, cfi pofuit ifta, di- término iséxtrinfe d s. ad xit: manifeftum eft igitur q mo- 2dduemi tuseftin ligno, &c..&cd mot eft 1 quo:lo- aliud ab eo;ad od cft motas& € for quédode -ma,mani! qp motus eL f mo- cáis itrin- to,nó in illo, ad qd eft motus, &ccft ftc forma. Echoe mánifeti eft per c. "i dde *:g. qf calefacto £ in corpore cale moc.1dé, Rlon6 Tcalorséfiaiscieiéto tech nis, & ft translato eft in aráslato, 21 35 nonin fuperiori,autinferiori , quz. Maifettd funt fines translan,& quantitas ,4 € q mox eftfinisaugmenn, nó eft in ea au- €1 Pow] gmentum.* ideo illud,ad qd é mo Ilo tuseftaliud à maoto pcr fe D.d. for ma,n.non mouet, neq, mionctur.et ma. idé i- inzsdicformam fübi itialem ,4 H d 5 motus generationis,& qua frac.f. esque funt fines motus altera- me » tionis, D,d.neq; talis quantitas . & | ror, n& intendit quanutatem , ad quam p- mouet.ne. uenit motus augmenti, & diminu- q; mouet tiorus. D.d. c forma.n.hon mouet, 2 Ko neq; moueturi.qfii moror, & mo- ii & tü eft compofitü ex materia, & for- fici exm ma, declaraum eftin d Tertio gp &cftma, monas etia momnon in moror ies a. Phyficorum €G Sedeftmouens;&L quod mo ueturatgpin qii mouetur, Ma^ gisautem ab eo qd pex quo snouctur, denominaf mutatio ,. denomia. Quapropter et Corruptio in id, turmagi quod noneft, mutatio eft qui^ FS uis &ex eo, quod eft, mutetur o quod corrumpitur: & Genera- tioinid, quod eft, quamuis cx €o,quod noneft, ed bie eff meter Cy" metum, €7' ad quod ef motus. Tranfmu- atie.n.magi neminatur ab ilo, «d quad eíl motus un ab illo , ex H que efl motus . e7* ideo Cerruptio ell tran[mutatio ad nenens ,€77 ficorruptum. tranfmuatur ex ali quo ente: C7 Generatio 65d tran[- mutátio ad eni , C7 fi tranfmu- taretur Amon ente. 4 ldeft.fed (i hic funt motor,& mo "&1. 25€ tum, & ex quo, ad quod : & mo- tuseftin aliquoiftorum preterd in ze mou: hoc nomen motus eftac- ecprum ab illo,ad qd eft motus n$ abillo,ex quo eft mot".& ideo mo tusexente1n non ens dicitur Cor- iecur. 2. deala. ioquoniam non enseft corru-. f I gtum,& non denominatur à nomi. neciusexquo eft, falicetab ente. &choeintédebat cum dir ideo e gro D.4& Generatio Nc io dicil Ria cft animato adillud, quod cftens, & generati. Bóet uranímutaretui dc non ente, jet incipiatexeo . Quidigitur motus fit dictü tft prius, Formgautem, & pat flones, & locus, ad à mouentur. ta, quz mouentur, immobilia K- funt, vt fcientia, GC calor. Atta, mendubitabitaliquis,fl pasíio nes motus funt: lo autem pasfio efterit.n.ad motum mu tatio, Sed fottasfisnon eft albe» do motus, fed dealbatio.Eftau. tem & inillis & quod eft $m ac cidens, & qd eft &m parte , atgs fmaliud,& quod primo eft, && nonfm aliud, vtqd fitalbum inid,qd intelligitur, mutat fm accidens:colori.n.accidit intel^ ligi :in colorem autéquiaalbü parseft coloris : & in ,E qapars Europz Athenz funt: in album autem coloré per fe. Quomodo igitur perfe mouc^ tur,& quomodofm accidens , & quomodofm aliudaliquid, & qüo idem primum & in mo uente eft, & in co, quod mouet tur,manifeftum eft:et qj motus noneít in forma, fedin eo, qd mouetur, & mobili fm actum, Etiam narrauimus motum , quad fit , faperius . zt firma,co* jenes, C7" ateryet locus, ' IUNCDÉWT TOS PIULA , DU moventur, Y.g.[cientia, €7* calor. Sed bic efl quaftia. m paftieni ferte funt motus , pone paffte:eo* fic tran[mut atio. adilla tranfmutatio ad notum.Et ad dicendum eft quod dignius eft. "rt albificatio it metus , nen albe- de, Et inills etiam ef sind quod accidens, c7 illud quad eft gem fecundum Liber Quintus A fexndum parit , etillud quad E 209 do eft forma quiefcens imthobilis: prime pner diud.y.g. quniá. K quifingiciplim mouersnoneft sréfrneaa alifcati ad mtele-. e iguiuseit vecliicata finoa 8h Hi,efl trafmutatio per accidés:I-. casnon albedo, ied apparet per (e. Eieueted tellsgio efl accides coleriset tva[-/ p albificatio cit mocus.n& albedo, loquendá mmuiatyo enu ad colerem,quia al- ad qui eft motus albificationis, Et, cà eoin Bum efl pars caloris seo feriliter. fia- quia accidit ezad qd eft motus, vt pi e. in eoinneniatur illud;qd eft p fe, & 717. Ld. franifertur ad Europam, quando fran; d jatbenac , quia vAtthene funt pars Eurepe : traf- smutatio'yero eiue ad colorem bum eft per [e. Declaratum eft B igitur, quemedo eft metw per fe , oqmhpe accidens et que- per bud, eo quomodo ent effe prime in moterc Cy" innato: et 4 declaratum. quod mote no efl in ferma , [ed mmoto C eft metum in au. f Eungaiam narmuimus prius mo tum quid fit, & definiuimus eum, quia cft pfe&tio moti; fm q cft mo tái i i eft forma, tret lud, motusin et pes & psrer C $'füntidad gd éft motusin altera- uone;& filt locus,& cft illud,ad qd eft motusin aanslatióe , motus;n. non eíl perfectio alicuius iflorá. D. dedit exempli de qualitate & dixit v.g ícia,& calor, i.qín iflz paffiócs. non mouent per mot( alteratióis, cum fint fines cius. D.d. Sed hic eft. jueftio, S&c.i.&, quia paffiócs diui- pter tráfmutanoné té illas, exifhimatur call E motus, & ' ficmotusadillà erit motus ad mo- tum. é&quia manifeftum eítq albe. illud, gd eft per accidés,& illud , qd cám ifti* iquis dent € fm parté, narrauit hoc nc aliquis deci ee ; & d. Erin illis, pir inillo ad qdeft motus, inueniun illi tres modi, quos. ponere f motore, & moro. v.g.in il d eft tranfmutatió veE accidens E! x tranfmutatio albi ad hoc, quód fit intetle&,(. ad hoc, qpintelligatur ab homine. qffi hoc eft albi per ac- cidens,cumillud,gd albificatur,nó habet naturam vt tranfmutetur ad. hoc, vt fit intellectum, nifi per acci- ds & hoc 2nrendebar cum dixi: intelligi.n.&c.i.qffi intellig: eftac- ERE Eu Fam ad colorem, & eft album.Etexem- plum cius,quod d£ tráfmutari gra- tia partis, ell, vt cá dicimus hoc al- bum demonftratum trfmutari ad olorari : qfà non dt colorari, nifi quia utafad part£ coloris. E td aliquam fpeciem eius.& hoc in- tendebat, cá dixit: tráfinutatio cius. ad colorem, &c.i. &, cum dicimus album colorari, dicimus hoc, quia. tráfmutatur ad parté coloris , & eft albedo. D.deditexemplum de mo- tu translatióis, S dixit:& transfert ad Europá,quia transferfad Athe- nas.j. & dicimus aliquid transferri adaliqu£locum , quia transfertad. illins rei, cui aribuit tráf- Do. wg. Vt cum dicimus: qoc vansfertur ad Hifpaniam, lioetnó- Phyf.c có. Auer. DD tranf- Phyficorum C aísferaturnifi ad Cordubam.D.d. tranfmutatio vero cius ad colorem. album eft per feji.&, c dicimus de aliquo alterato in colore, tranfmu- tari dc nigro ad album, eft per fe & €t, cum dicimus ipfum trásferriab Hifpania ad Cordubá,cft per fe. Et, cü it tfta. perfecit fermoné in dando fümmam de his, que dc- €larauit, vteft mos in fermonibus demoníftratiuis, & dixit: Declara- tum eft igitur, &c.i.declaratum eft. 1gifcx hoc fermone , qüo azribuif Tnotus H »ad gd cft fma (m mo- tum,& fm accidens, & fm partem. H &filt eftdeclaratum qo moueri attribuif moro p fe,& p accidens,& fm parté : & qo mouere atribu£ ét motori le,& p accidés, X fm. paré. Etdeclaratü eft cum hoc, motus nó eft per fe in co, ad qd cfi motus f. forma. Et intelligit ig formá formá fübftantialé, & quali taté, X quantitaté, & vbi. & vica in hocloco large, ficut fecit primo. & fig; vtitur ea proprie , vt cü di- xitforma.n.non moucé, nec locus, &c.& qfà in hocloco vütur forma pro pallióibus, & fübiectis, & qfiqs viurea magis proprie v cid for 1 mz,& paffioncs, & locus, &c. qfiq; igitur vtitur forma large, & qque pro fübicctis tantum. Deinde d. & Gd eft primum, &c. & intendit hic imum proximum, & cffentia. E Feanduns quód declaratum eft in Poflerionbus analytics . Huiusa(üt fidesexinductiGec. K Ex medio autémutatur vt ex contrario, vtitur.n.ipfo, vt con trario,ad vtrungy.eft.n. quod modo mediü ipfum extrema, quapropter & hocad illa, & iL. la ad hocquodammó dr con^ traria. vt media grauis ad vlti^ má etacutaad pmá . atqp fufcü albüad nigrü,et nigrü ad albi, Trafmutatio "yero per accides emitttda eft quia el im quolibet, et eft femper nece[fario. Quad aiit non eft per accidens , no eft in. que libet fed in contrarys, €7* inter il layet in contradi£lorys, Et boc ere ditur ex indutlione . Tranfmuta- tion. efl ex medio.quoniam ita fé habet ad vtrana, extremitate fr eut contrarium . mediuns.n. quo- damudo efl duo extrema . £7 ideo dicuntur cum coparantur ad ila, € cum illa comparatur ad illud, ficut dicuntur contraria. Y.g.que- miam neuma, qued dicitur medii am refpe£f otota, dicitur acutum, M er inrefpetfuita, dicitur graue €? color pallidus in reffeiln ni- 3 dicitur albw , ex 1m refpet]n «lbi ditur mger. : Cum dedarauit q omnis motus € L confhtuitur per quing;, f-motoré , Mor*e&- S motum , X illud ex quo eft,& il- fiuit p. Quz igitur fm accidens eft lud,ad qd eft,& illud in quo eft, & 229.54 mutatio dimittatur .eft.n. & in omnibus, & femper, & oium , Que vero non fm accidens non eítinomnibus, fed in cótraríjs, & meds, & in contradictióc, etiam dedaraurt q vnicuiq; iftorá juatuor attribuitur motus, aut per. aut per acci motor, & mo- wum& illudjad od, & illud,ex quo, inexpit. Liber A inccrpit declarare q» non eft confj derardum deillo, gd eft p acdidis, €um hoc non fit de arte demóflra- tiua , & dixit: Tranfmntatio vero peraccidens, &c.i illud aüt, gd at- tribuitur iftis rebus er accidens di mirrendi eft; quia non habet füb- ictum determinatum. D.d. & eft fempct neceffario , i.tranfmutatio, qua: eft per accidens, inueniturinfi mita in eadem re, qiii idem poteit dici ipfum non euadere à wranfinutatione per accidens.v.g.qp albefiat, deinde humefiat, deinde Qi tffini rransferatur, deinde calefiat . & qf m5 e(t infinirim, & non habet naturá bétnim terminaram , non cónineturà fcía, termina. Dc; eft pars artis demonftratiuz . 14, fi cóc. Exintédit hic per accidens illud, qd nef fcia, eft coe ci, sd elt peraccidens, & e, py P quod eft fm partem. Et,cum decla (de dmia QUOC CU : tioz. de, Iauitg in illo, qd eft per accidens, 6-Met.te. non cófyderat aliqua ars, dedit cau 9.6 — faminhoc, &dixit: Quod autem. non eft per accidens, &cji. & tranf mutatio, cuius natuía fübiccti eft e(fentialiter terminata, non eft nifi jn conrzarijs , aut in illis , qua: funt inter contraria, aut in contradicto- rijs. Et intendit hic per córradicto- riajilla, quz opponuntur fm affir- mationem,& negationem,& p con traria contraria, que dicuntur pro- prie, vt ditum. ilriib. Catcgoria- rum. D.d. Et hoc crediturcx indu- ioneji.& hoc certíficatur, f.q: om nis motus cft de contrario in con- trarium, aut de cótrario in medii, aut de medio in cótrarium , aut de. fon efie in cfle, autde eflcin non is mov effc ex indu hone. D.d. Tranfmu- dde cbrr3 taiio.n.ent ex medio, &c.i.& caufa fd id£s. in hoc,» tranfmutatio eft ex me- Pha" dio ad mediá eft qià mediü eft Quintus 210 contrarium vrrid; extretno, fm p D. extrema funt cótraria. Et.cum nar. rauit qp cauía in tranfmutatióe ex medio,& ad medium eft, cp mediü eft contrarium vtriq, extretno, de- di ditét caufam hoc& dixit: medi :t.eft quodammodo, &c.i.& caua: In me- in hoceft, qífiin medio funt duo dio faac extrema in redia difpofitione. fm zu cane vero pitt eo inueniuntur duo ex- di dipó- trema ín media difpóne, fm hoc neqdqüo yurunq; extremum eft contrarium fititsfen- fimplicibus duobus.v.g.color palli 42"4.c dus ct medius imer album &ni- ezidtin- grum,quz funt duo extrema, & in fra hic. 19 S etalbedo nigredof.quodam p £re modo potentiz. fm igitur qp habec in fe de albedinein potentia eft có trariumni, qua eft in adu, & fm illud, quod habet in fe de ni- line, & mó medio inter a&um, potentiam, eft contrarium albe- diniin actu , dd eft fecundum ex- rerum. Cur igitur propofítio, di censo tranfmutauo eft de contra- rijs in cótraria, fuerit intellecta ita, qe nomen contrarium dicitur illo,de quo intelligitur maius,& minus, (illud , cd etin potentia , tunc non indigetur ifta cxcepuóe , & vetificabitur omnis tranfiu- p tatio eft dc contrario in contrari. D.dicit: medium enim eft quodá- modo duo extrema. & intendit ef- fe medrum inter atum , & poten- tiam , ficut diximus, Me. 1).&. 1 Met 6. Quot modis aliquid dicetwrin alind 1. mutan €. Voniam autem ofs trá( mutatio eftex quodáin Quiddi: manifeftat au^ tem & nomen. poftaliud enim DD. ij. aliquid, Phyficorum G aliquid, & aliud quidem prius fignificat, aliud aüt pofterius. ) mutabiturqd mutatur quadri fariam, Autenim ex fubiecto in fuübie&tum, Autex non fubie €lo in non fubiectum , Aut ex non ubiectoin fubiectum, Aut exfubiectoin non fubietum., dico aütem Subie&tum, quod affirmatione monftratur.' re neceffe eft ex ijs, quz di funt, treseffe mutationes, cam quz eft ex fubieto in (ubiectíi, & cam ,quz ex (ubiectoin non H fübie&um,& cam,quaz ex non fubiecto in fubiectü. quz enim eft ex non fübiecto in non fub» jetum non cftmutatio propre reacp non cít$m oppofitioné. neque enim contraria , neque Yideci- coniradictio eft. Qua igitur ex non fubiecto eft in fubiectum mutatio fecundü contradictio, nem generatio eft ,alia quidem fimpliciter fimplex, alia vero quadam cuiufdam . vt ea, quae exnonalbo in album, genera^ tio huius eft:ea vero, qua ex eoduod non eft. fimpliciterin fubftantiam, generatio flmpli, citer eft, fecundum quam fim» pliciter fieri, & nonaliquid fie. ridicimus, vero exfub- je&n in non fubiectum corru, ptio eft, fimpliciter quide, quae €x fubftantia ad ipfum non et feeft: quzdam autem ca, quz eft in oppofitam negationem, ficut dictum eft& in genera, tionc, Et , qu T dide de jn dliqud,, cz boc ignoficas fum nomen. figmficat prp iaigi qued eft dli qued fit per alind ev fe fr- vat dud uz, C7 diqid .et ec qued tran[mutatur traf mutatur quatuor medi . tut de. Jibietto in fubietTu "tut de fubie Boinnon [abiectum , tut de no Jübietoyn fubietfum, //tut à no fbietto im mn [abietIum . Cy sn-. telbgo per fabietim ilud, qud 1. Jigmficarur per onem. Ergo neceffe esl ex boc , 4- xim, quod medi tranfmutati- nut fnnt tres . quoniam tranfmu- Hara de rop alietdein an [abes ium non eil travfnutatio . quia. nen funt eppofita , quenam mn funt contraria nea cotradiEloria, Tran[mutati igitur de mon [abie Boss fabietium fecundu contra- dihionemn efl. generatu.et tran[- mutatio. bie erit fimplici- M fer,C" quad efé tranfmmutatio ali-. qua cft in alique. "ver.g. quani, tran[omutatio de nn albo in albi ef generatio albi ; tranfemutatio "vero de mibile fimpliciter ad ali- 4 ejfentiam , eft. generatio fm. poii Uum debuerit fan- Pe vend d tot Hi, ant eE corruptio fampliciter, cum Liber A ci fuerit tran(inntatio de aliqua. ejfentia m mibilum, eut erit cerru ideftde ptio dliqua, cum fuerit tranfmu- tatio in negatunem cotradicente, i ficut ditInm eft de generatione. 7 Cum declarauit confequentia motorá,quorum vnum cft, q om- nemotum mouctur de aliquo in aliquid e opicpecae de perferutani de. sd qd & ex quo cft impoffibile. B ifs be numerajs deurminabun£ Ges momum.&, quia iam numera uit ifta ex indu bonc, cum dixit : quoniam crit de contrario , aut de. contradictorio, vultnunc nuce pilla fm diuifonem »quiaeít via os. &eft bene mani! perfe, gomais niíngurio eft desliqno qfídum res füeritin ea Cm ignüsone mncibeabeit qf uanfmutatio.ci Fred quí 1n ali Eric. ib icones fm Mdunuto - "Cin efie Xcnon eie fnt quamor modis, & dixit: & o£, quod. anfinmamr ci Y, cum [ueri mus omnis tranfinütado eft de juo in aliquid: & hoc nomé ali- quid dicitur fimpliciter de efe , & an cis antc negatione ical mationc; neccflc elt vt oIs ranfmu. Quintus 2II tatio fit de fübicdto in fübieum , D sce Racdeab Mec in b- jectumj dealiqua in ali quam afirmanoncm, St dealique cil, Autdehá Fine bie m non [abiectum . Vnde necefle eft, vt modi tráfmuradonti fint tres,& non fit quartus, tres ve- ro funt,ranfmutatio de effe in efle d oppotum de efie: & de Don efi in ef E rellguper E nen cfi, non cflcin ade node Per tentia, & efi adc proprium p EDS riz, nó negationem. raplicie ne mure n. fimpliciter fignificat non má. n fie tnplcts ceni fpi 2 P Ced citer nó tecipir. & hoc eft ineelli torum. Tertius vero eft. icinas 1N6 efie. effe. P dem mitti iut nituradnon Miealquid cc i hor. eft quód illud, ex quoeít D d 7 es mudito ,& ad m annt icf tadio,fünt. debes fci- re quód t adlinsatio, rm fubieo in fübietum sticer de mem. contrario in contrarium, poteft col locari in tranfmuratione , quz cft de non fubiedtoin fübie&um , & de fübieSbo in non fübie&t. tranf- muratio cnim alia eft in fübftítia, DD ij alia Phyficorum 6 alia in accidente, in fübftstia vero, [uia fubftantia non contraria eft lubftáric,& cranfmutatio eft de op. pofito in oppofitum , non dicimus qpifta tranfmutatio cft de fübicéto 3n fübiectá. &/fi fitita,autergo did ur efíe de nó fübic&to m fübie&td , & de negatione in afürmationem , autecótrano : cum oppofitio f hac tranfinutarionc eft in priuanóc, & habituqua eftin fübítantia,nó in. contrarietate, ficut eft difpofitio in. wanfmutatione, que eft in acciden. te.tranfmutatio vero,queeft in ac- cidentequia eft in contrarzetate,& H duo contraria füntexiftentia, dia- tur effe de fübicdtoin fübie&tum . Tils, 4op- &quiailla,quz opponuntur fecun. ponit * dum contrarietatem, pofluntoppo t6 phtop 1 fm priuationem,& habitum , & »? & . 5 poufm fm tionem,& negationem, priuatio- poffibile cft etiam dicere in eisque. Bir Eha- opponuntur fm contrarictatem,l- hocvlje, la tranfmutari defübiedto in non 16 Me.te, fübie&um,v.g.de albo in n6 albá : €j ficut dicimus hoc de fübftantia in non fübftaniam,£ icut dicimus ali- quid tráfmutari de homine in nó homincm,& fimiliter dicimus eti quód tran(mutatur de nó (übiccto in fübic&um in accidente, verbi I gratia dc non albo in album: ficut icimus fübftannam tranfmutari de non homine in hominem. Et, quia tranfinutatio vniuerfaliter,c accipitur de non fübiccto in fübic- €tum,dicitur gencratio,& cum acci itur de fübiccto in nó fübiedtum, licitur corruptio,& fübicétü, & nó fübie&um quzdam dicuntur fim- Li funt illa,qu.e funt in füb tia.cum fübftanca fit per fe, & quzdam non dicuntur fiiper & füntilla,quc füntin accidétibus, Qffi hoc nom£effe,autnon effe di- K tur de fubftantia fimpliciter,& de Trifma - accidente non fimpliciterjó tranf. ero mutatio, quz eft in fübflantia , de impr mon fübieito fimpliciter, cde ion &cohabs ente fimpliciter ad ens (impliciter vero ett á dt generatio mph, & ráfinutario ÓmPft: deente fimplt i nó ens fimpliciter er a; dicif corruptio fimpft: & tranfimu- Gía. c.c. tatio, quz cít dc non aliquo ente , 11.& 10. ideftexiftenicin alio non fimplici id ph. ter quod eft accideris, in aligd ens, "^ ** dicitur generatio aliqua , non fim- pliciter : & fimiliter eranfmutaio , quc eft de aliquo ente in non aliqd ens, dicitur aliqua corruptio. Et,c hocfitdeclaratum , cum d. Tran mutatio igiturde non fübie&o in fübiedtum eft generatio : intédit y tranfinutatio vlt, fiuc fuum cé fuc- ritin accidente, fiue in fubftantia, cum accipitur fm c» eft ex nó füb- ie&oin fübieftum, dicitur genera- tio. D.d. & tranfmutatio fimplici- ter, Kc. ideft & tranfimuratio fumpli Gic: cell illa que eft de non füb- ico in fubicctum: & eft illa , que eftin fubftantia, dicitur uó fimplicienquiaeft inente fimplici ter,ion in aliquo ente: & quaeít M de non ente aliquo in aliqd cos, & eftaccidens dicifgenerano aliqua, non gencratio fimpliciter, quia eit inaliquo entenon in ente fimplici ter. D.d.tranfmutatio vero de nihi- lo, &c.i. tranfinutatio de non cnte fimpliciter,i.de non fübitanta ali- jua in ens fimpliciter,.in aliquam (übftantiam eft generatio fimplici ter, & tranfimnucao fimpliciter. D. d. Tráfmutato vero de fübiecto in non fübicctum, Sc.i.tranfmutatio vero deentein non ens cft duobus modisctiam. qii , fi EE uczit L Liber Quintus À& facritin effentia indiuidui demon flzati, Cindiuidui fbftantic doncc facild non indiuidad, dicifcor ruptio fimpliciter : cum autem fue Fina RAPAR te , donec fiat non illud acadens, dicitur aliqua corruptio , non corruptio fimplici- mz larligestam cligimria hoc riuatio, x n6 el fopra ali fuic, perafürmanonem effc. Siigitur id, quod non eft, di citur multipliciter,& nequeid, B qd eft fm compofitionem , aut. u diuitionem, contingit moueri , neque quod eft $m potentiam, quod ei, quod eft fimpliciter, fe cundum actum,oppofitum eft, quod.n.e(t non album;aut non bonü fieri poteft vt moueatur fecundü accidens : fuerit, n. ho. mo nonalbum, quodauté flm, pliciter non hoc eft nullo mo^ do :imposflbile enim eftquod noneít, moueri, fi autem & generationem motum eit imposfibile erit . generatur.n. quod noncít. nam & fi quàm C maximefecundum accidens neratur, attamen eft verum di^ pepe) id; quod non eft, de €o,quod generatur fimpliciter. fimiliter auté & quiefcere, hzc. igitur omniaaccidür difficili ad moueri id, quod nó. pv omne, quod moue£jn loco , eft quod aut nó eft,non eft in loco, (eflet.n.alicubi, Neq ergocor^ fuptio motus eft. contrarium *nim motui motus cít,aur qui^ aav 212 €s:corruptioautem generatio, D nicontrarium, Et dicant nkc, quod mn ent, ewm dicatur pluribus mode , C7* 3Mlnd quod dicitur ex eo fecundu. cempofitionem, C7" diwifiong, ins pofibile eFEve fit motum : neque. Vnd , qued dicitur fecundum ps- gentiam," efl iliud , quod efl op. pofitum ei, quod eff fmphiciter n AL Íu. quomam non album, aut no bonum potefl efe aliquo medo mo tum. per accidens : quonam pof E. fiie eff vt mn album. fit bomo Mud autem , | fimpliciter non. ef , e nen cfl demon[iratum ina pefübile ef ve moneatur : qum: men ens impoffibile eft yt mouca- fur. C7, kit fit, umpofübileeft 7t generatio fit. mote . quoniam, - ent efl iind, quod generatur . quensam, fi lind, qued efl per ac eidens proprie nn ens Das, Wed generatur , tamen "yerum dicitur quid nen ent efl in gene- F ratione iter : e fimili- ter efÉ de quiete. ev taleimpi- nabile fequitur ex boc , quod m me metuns eff in loco . quoniam qued mn eff psn eíl in loco. miam , fi fuerit mnloco , efl inali- quo Ybi. Neque eorruptio etiam efl metis . corruptio enm ef cono. TATUR, ANE PITWS , ANE qWieI 7 MOD) d Phyficorum G fad cerreptio efl contraria genera funi, C7 quieti. $ Cüdeciarauit, qp genera tranf mutation funt. ui »f.de fübiecto in fübic&um , & de non fübiecto in fübie&um , & de fübiccto in no fübictum,& eft illud, quod dicitur generatio, & corruptio : qfi genc- ratio, & corruptio numeratin vna fpecie fpecierum tranfmutationis: (icut motus numeratur de fuperio- ziin inferius, & deinferioriin füpe riusin vna fpecic,& eft tráslatio re- €: & ficut tranfmutatio de albedi H nein nigrediné,& ecóuerfo nume- ratur in vna fpecie alterationis: in- ccpit declarare, qp tranfinutatio, eft de (übiccto in non fübic&ü, aut econuerío,non eft motus : xp hoc siomen tranfmutatio non dici de lla, & de illa, qua: eft de fübiecto in fübiectum vniuoce, neq; quafi vuiuoce, ficut eft in eis, quz conti- nenturfüb eadem definitione prin cipaliter,& fecundario. Et incarpit, & dixit: Et dicamus nunc non Néensdt ens,&ci.& quia non ens dicitur ui tribus mo bus modis, quorá Vnus eft fm có- disid " pofitionem , & diuifionem, iafiu- "un mationem& tionem,v.g.Chi. Mech ets noncltaatira. Seconds ve- rocíl,vccum dicimusin indiuiduo fubftantia: demonftrato efle non ens, &cít ensin potentia, quod eit oppofitum ci, quod eft in a&u ens, & perfe. Ternuseft, vt cum dia- musin indiuiduo accidentis ipfum. effe non ens,v.g.non album , & nó coloratum: & hoc eft non ens non fimyHi, d non ensaliquid. qd igif ex itis dicitur fm cópofitionem, & diuifionem, (ep falfitasT eo eft fm compofitionem, aut diuifionem, f. Yin Tey. affirmationem,& negationem, ma K. nifefti eft impoffbile eft in eo vefittranfimurarum : qd autem eft nonens aliquod.v.g.non ens albi, poffibile cft moueri per accidens.v. Albi pfe quoniam homo non albus fital- terni. quoniam non fitalbus per fe, £2 abo nifi ex nigro,non ex non albo, nifi nifí p ac- per accidens: non album cnim nó cásrid trá(inuratur fm qeft'non album , ioccadt quod autem tranfmuratur de non is, cc. sz. ente fimpliciter in aliad ens fimpli Giter,& eft generatio, quz cft üb- flantia, non inueni in co tranfmu. tatio omnino, fm c res inuenitur in fübieco : qii fübie&um tranf mutationis eft in co, qd eft in poté- tia, & ideo impoffibile eft tranfmu tari per fc,aut per accidens.non ens veronon fmp iier pofi Ibile eit ve. moucatur:qiti fübiedtum tranfmu tatióis n co eft in actu, & eft illud, ad quod eft tranfmutatio, & , cum motus attribuiturei, fm q eft ens, eriteffennaliterS&cum attribuitur €i fm alietatem,erit per accidés. pri Priuat'o uatio.n.non tranfinutaf fed tranf & áfmu- mutatur fübictum priuationis cif a&fedu: fuerit exiftens in actu , & idem de- bee Pr monftrarum in duabus extremita- M tibus motus. D.d. neq; illud quod idé (up. c. dicitur fecundum potentiam, &ce. 7.&-t1 ^ ideft neq; mouetur etiam dc non. f aur ente illud,quod dicif de ente in po- pr;c. 4 & tentia, quod eft oppofitum entiin. 6x. &.1. a&tu : quoniam tranfmutatum eft cc-106.et enstadtu neceffario , Deinde.d.n6 1 C999 album enim,& non bonum,Xc.i.il 2 Ens po Iud.n.de non ente, quod dí de non &iia non aliquo ente, nó de nó ente, fimplt, ide 9 Mc. eftensf a&u.v.g.n6 albü, & nó bo 1.2.4.3 nnm eftensmn actu, & efl poffibile Phyic. jo. moueri per accidens, effentaliter veto non,f.fecundü q eft non ens Dcin- DU Liber Quartus A Deindedicit: Treni poffibile eft vtnon albus fit homo, &c.ideft & eft poffibile vt hoc tranfmvtetur, quia non albü eft ens in actu, verbi tia homo: non homo vero non eitensin actu fed in potentia. De- inde dicit:illud autem, quod fimpli citer non eft, &c . ideft illud aurem, quod non poretl demonftrari, ideft €p non eft ens fimpliciter impoffibi leeft moueri omnino per feaut per. accidens. quoniam non cfle n6 mo uetur: » & nihil eft hic ens in actu, fübiectum motn demonftra- 10 de prncipioeius vía; ad finem. B Accditigitur ex hoc dicere, qj nó ens mouetur per accidés. lllud enf, juod eft per accidens,accidit enti p. illad, quod cft per fe&, quia p non ens non fimpliciter difpe nitur füb- jectum in actu, vt cum diomus , iftc homo non albus fitalbus, poff bile elt vt tranfmutatio ttibuafhic ad non cffe per accidens fcilicet per fuum fübicctum , quod cft ensin a£tu.ad non effe vero cxiftés in fub flantiajftil:cet ex qua fit rf muta- tio fimjliciter,impoffibile eft vt at- tribuatur tranfinuratio per accidés, nedum pct fc, quia fübic&um cius C eftesin potétia, & ensillicin actu. noneftidem demóftratum in dua. busextremitanbus ciufdem mot". eu quoniam non acr,quádo fit acrac- tenere có. Cit quandoq; aqua , verbi gratia még nul cum aqua corrumpitur, deinde füc la foratub ceditei acr.ergo hic non elt idc fib flicahs 4 jcAum formz aque, & acris, fuper din coe. Sf füccedebant foumz fibi,ficut al- mine in bum, & nigrum füccedunt fibi in ferus, indiuiduo demonftraro, & prima -1- de materia non eftin actu.& quod n6 eftin adu impoffibi'e eft mouen. pnmg materis nó Es iftis aea . laefie pri € quia, cum 213 admifcetur actacomninojmpoffi- D bile eft vt moucatur. Quia ergo in mz maus dusbuserzemitarbusillus mor, E ilicet generationis, & corruptióis, t exitlentisin fübflantia non cali &e Mei: quod idem demonflratum difpofi- c.7-& bi. tum per motum à principio víque ad finem cius,& dixic: ergo impoffi bileeft vt generatio fit motus: de- indc dedit cuam in hoc, & dizit ff non cns eff illud, quod genera- aradell c caufa inh, qu genera- tio in fübflantia non cft motus cft, qfà generatum in ca cft nó ens fim. pliciter & eft cns in potétia,qn vá(- mutatur, S exit de poréua in actij, E. juod non ef ita in generationc ac- cidentium. tranfmutatim enim in. ea eftin acta.licer tranfmutetur fe- cundum qp elin pot&ia. Et, quia dixit, q tranfmutatio in fübffantia eft de non entc fimpliciter, & quod eft caufa in hoo tranfinutatio in ca non cit motus, & generato eius. eftá non ente per accidens, & gene. ratio eius ab cnte in potétia eft per féjepisquaf exculindo fein hoc, it caufam illius, qp generatio impliciter non eft motus, quz cft cauía, (cilicet quia eft quaft tzáfmu tatio cx non cffe, & cft caufa per ac F. cidens,& dixit quoniam, fi illud,qd eft per accidens, &c. ideft diximus, q gencratio fimpliciter eft de non. ente fimpliciter, etfi generatum per fe clt de entein potentia , & de non. ente pet accice s, quia dic rq in In fi ente non ente fimpliciter eft generato paio fimpliciter eft verum,licet fit per ac acchs. cidens, & quafi dicit: & diximus qp »- Pby.te. caufa in hoc,gin generatione non 574 75 eft motus quia eff dc non ento & ip 7^ fum efle dc n6 ente eft per accidés, & non eflentialiter . & caufa efe tialis Phyfi € tislisin hoc eft dicere: tio non cft motus quia uat imuaum "neacítdeentein potentia. Dein 3e dicir& fimilitereft de quiete.id eft & cum in generatione non ent fhotus , non eritin ea priuatio mo- tus, cui? proportio ad morum in lo €o eft ficut proportio priuationis,f dicitur quies in rei veritate. Etde- terminatio iftius fermonis eft, qi, "quiaomnis jo eft factio ali "cuias,quad ante n fuit, neceffe eft A Subie- vt yriuatio omnis tionis prz 8 Pis, cedarillam in fübied , exquoge fiscalis & neretur. Si igitur fübiectum H ritensin atu, runc generatio etit 3 porétia: motus.& ifta eft difpofitio tráfmu- fed fab: xationisin alteratione, cau, musarióis 0» tranflanone. Etfi ful fue acchualis ritin porentia,non erit illic motus, eft iau. cum non fitillic motum in actu,fi- bos 3e cuceltdifpofitio in fübftita :& di- Documt- tum, rur generatio, corruptio fimpli- Io Me ener fale tranfimutationes Ai Ph.6).&. cunf, tio, & corruptio,tamen iei "non fimpliciter , fed cá determina- bis phoc tione. Deinde diciy & fequitur ta- t& Heli leinopinabile.&c.ideft & contingit mirauo- - dicétibus qp generatio , & corruptio B anad: funt mor*,alud impoffibile: & eft I quillud,quod nó eítens, eftin loco. asa, qf omne modi eft in loco :*& qd vide&cal non eft ens, mouet ergo quod non eb. prl- cftenseft in looo. &,cum contradi- ead ^ Goriz huiusconclufionis coniun *Hich& getur vna duarum ittarum propofi jpincóue uonum vera, & efto omne mof nien 9 eftin loco, concludctur in fecunda. mam fguragllud,quod non eftens.nó $ed vije mouetur. Deinde dicit Neq; cor- 'eppord. ruptio elt motus. quoniam contra- 1- de Ge rium corrupiionis eft aut mot*,aut. Sii T: quies, &c. idcft & corrupto ctiam. Zim, ^ noncít morus quia cít cónaria g- corum neratiói, & impoffibile cft vc illud, quod eft mous, fit contrarium ci, Impole € quod non eft motus. & inédit hic Yt, dod per quietem, priuationem. motus. t. fccó. Et fyllogitmus componitur fic, uarid ei, Contraria corruptioni eft genera- 9d fima tio, &quies: & quies eft priuano trc motus: ergo contraria corruptio- ni eft priuatio motus:& , cum con- trarium. ionis eíL priuaio $ proe motus:& contraria funt (ub codem dic& qc foerecim bile eft vc alterum uaria fi torum fit füb priuatione,& alteri i eodem füb babitu.qí& priuatio. S habitus or, & non fant fub eode . T & pro- Yihcabic Toftio diernsg traria funtin co L genereeftfamo[a , & venfica- i» prima phía. en- biturin prima Philofophia, 1a quot, Cr quibus predicomentereperia (cB, 1)- tir proprie mot, Et quot: Immobile. Cap. 3. Voniam autem omnis motus mutatio quzdá eft mutationes au. tem tres qug dictz funtharum autem ez, qux funt $m genera, tionem, & corruptionem, non funt motus,hzz autem funt,que. fmcontradictionem fiunt, ne, M. ceffe eftea, quac ex fubiecto eft in fubiectum mutationem,mo^ tum effe folum . Subie&a aut&, autcótraria funt,aut media.ete nim priuatio ponatur contta^ rium. & monftranturaffirma- tione nudum, & albü,& nigríi, Si igitur przdicamenta diuifa funt fubftantia , & qualitate,&C vbi,& quando,& adaliquid,& quantitate,& ipfo agere, & pa^ ti,neccile elt cres efie motus, eü, qui Liber Quintus À qui quantitatis, X eü,qui quali tatis, & eum,qui $m locum eft, EI, quia enit neeteu cfl tranf esutatio alie medi tra ms- Set ionum [unt vei medi ed aflerum trim mederi illud, eff fecundum generatumem,t cor. ruptsenem no eff motw m quo eid eontradilluo, ef nece[Je vt tra[mu atio fola, qua efl de fabictlo i fub detium, ft motns. Et duo fabirtia fine aut custrersa, aut modia. que p Miam ne: puoeus prisatiancre etiam contr arium.quoniam per il cutn fidum per affirmatunem, vt al- bum,co nig Et,cum predica. menta. sm fubflantiam € qualitatem, 9 Woisy" ad ab id c y" gre , C7 petivecfe sf và metus fint ma- dus ualuati , Cy metus quanti- atu 7" WUTNI TR 9 Cum pofüerk ) tranfmutatio, sut eft de (übieo in fübic&t, ai € de'(abiedo ia ton (ubie&fi, aur de. mon fübiecto in fübicftum , antc non fübieo in non fübietum , & lefixusit ues modos, remanfit vn*, ui eft de fübiotoin fübie&tum. dixit: Etquia tranfmutationes funt cres. & dixittres, quia quarmus ge, manifeftus. per fe felice quoniam tranfmutauo non fit de non fübicólo in non fübie&d. De inde dicit & iftorum trium, &c. id- eft. eft q duo iflorum. trium, quz dicuntur generatio, & €otrüpio,non funt motus, crgo ae 114 cefle eft vt vera tránfinutatio (itde D fübiecto in fübicétum , Deinde d. 1n quo eft cótradictioj.de affirma- tione in negationem, & econuerío, Md predixiius de generatione, & corruptione, Et, cum declarauit » vera;trá(imutato eft illa, quz fit de fubie&o in fübie&um , inapit rere fpccies, auc genera i(jius tranf mutationis primas, X dixit. tran mutatio (übiecti in fübie&um eft m utatio , quz: eft de (übiecto in fübicétum;eftaltera. tio fübiedti in fübicctum;i.trá(mu- tatio alicuius affirmationis in ali- quam tionem, remanente E. eílcutia ro difpofitz illis duabus di fitióibus. v.g.vt aliquod corpus nftrarum mutetur de albedi- nein nigredinern, aut de vbiT vbi, autde minori quantitare in maio- rez. D.dicit: Et duo fübiccla (unt, aut contzaria &c.i.& quia manife- fiumi? per (e p nan(mutatio eft decontrario in contrarium , ergo wanfinutatio,que eft de affirmatio ncinafürmanonem eft dc afürma onc contraria in affirmationem. contrariam. Et, quia duz affitma- tioncs;auterunt habitus aut altera exit habitus & altera priuatiod.Po f namus nos tgitur hic priuationé,& €Ótrarinm.i. & intelligendá eft hic per ótrarium illud,gd cft commu nc duobus. Deinde. dedit cim pro: pter quam vatur hoc contrario lar clt, quia affirmaniones cótra- ru diuidunfin hec duo,t.in veram. contrarictaté,& in pnuanonem, & babiri.& iam pofüit, qj tranfinuta tio debetefiz da affirmanóc oppo- fiain afürmation£ oppofitam , & dixit : quandoquc.n. fignificarur. perillam, ficut per. epa VT Phyficorum G ideft & pofui bitum , & jn Priuatlo tionib*oppoi gf«s tn doque fi ; cat paf- S fumauo. nem,vtcum dicimus Socr. n£ 1d£.,. dus quz eft affirmatio fi ificans 3M4c.1617. priuationem:qucmadmodum,, cü icimus Soc.cle niger, aut albuseft affirmatio, qua: fignificat habit. & quafi dicit: & , quia neceffe eft vt. trálinutatio fit deaffirmato oppo- fito in affirmatum oppofitum : & affirmatio oppofita elt duobus mo disnccelle ell vr omnis tranfinuta tio fitaut dccontrario in contra- H rió,autde non effe in effe, antecon. ucrío.& manifeftum eft iltud nó effc cft ahud à nó efíecx quo eft Dome persto, Etquia manifeftum eft p. SNR — (e ptráfmutano, quz eft motusin. 1ci vcritate;cft fter oppofita media- t2, nonclt medium in tranfmuta tionc,quz cft de priuationc in habi tumquia inter priuationem, & ha- bitum non cft medium,dimifit de- firuerc hanc diuifioné, quia cft ma. nifefla.&quia vera cótraría media ta inueniütur in tribusprzdicamé tis, neceflecft vc motus fit in tribus prdicamentis. (cd ipfe nó comple I uit hác declarationem hoc modo: & quafi dimifit perfcrutationem di ligeni. Deinde incapitinducere aliam viam manifeíliorem , & fa- mofiorcm, in determinando gene- Ia morum b dcterminationem. 'ncrum padicamentorum, in qui loai Fosimuenitur motus dixit Ereá $Metce, Prtdicamenta &c.ideft &, cum fit 14. &. €. declaratum qp motus eft de fübie- Met. tc4 Clo contrario in fübicctum contra- rium, S cft declaratum etiá in alia. fcientia qp przdicamenta funtde- ccm,nccefle cft vt motus fit in crib* contraria fm ha- títumjin qualitate, &cft Alarario, K. in quantitate , X eft Augmen.um, Contrare & Diminutio,& in loco, & eft Tráf 45 emet lasio. qi in iftis przdicamentis ín tnbus pdt eniuntur contratia,& ntedia:licet camende latratin loco. alquieidums » & ideo liem inlo declarabitur poft, Et expofitores 2j scuta. querüt hic,quomodo hic ponit mo 1423. Ph. tum füb tribus diuerfis gencribus, c.16.fedm. &ipfum pofüit illud genus per (e, de oppott facet pradicamentum paffionis. c5, 4 & sQuili jtur concefferunt ipfüm 10. mezc. effeíub ifhis gencribus. & dixerunt 17. q pradicamenrum paffionis eft ge 4," nusfm confjdcrationem receptio- b Prima nis morus, non fni confiderauoné M. motus. & iftidicunt ep quale aliud fofes&e eft quiefcens,& aliud motum, & fi Alfara- militer quantum, & locus aliuseft forma quiefcens, &alius eft forma &. 4 c mutata, Etquibufdá difplicethoc. joo, && & dicunt quale non eft genusper Auc. fe,nifi fm q eft quiefcens & fimili- ter locus,& quantum.cum aut£ifta. funtconfjderata, fm n Tunt mota, füntoppofita in feipfis, cum fünt quiefcétia:& impoflibilecft vt mo- tum fit fpecies quicfcentis, & ifti di xerunt przcife q motusefl in pre- dicamento paflionis, & qj Arifote- lesatuibuit illum iihs przdicam&- L. tis quia ifta predicamenta fünt ma. teria motus,nó quía collocatur fub cis. Et videtur gyfi porétia ad vní- Improbe- quodq; przdicamentum eft in illo do fecide genere przdicamenti , quod eft in fluuens actu, & fimiliter via de potentia ad. actum/í.fi potentia ad fubftantiam. eft quoquo modo in przdicaméto. fubliantizsS fimiliter via ad gene- rationem fubftantiz,& fimiliter po tentia ad quantum, & adalia predi caméta,vifum eft qr illud efle,quod. eftinier potentiam, actum inillo genere, Liber Quartus A generefitfüb illo genere.quoniam efle medium inter potennid,& a&t, quz funt. in illo genere; neceffario eft de genere atus , qui eft comple- menrum:fed differunt fm. mags minus . ire enim ad calorem eft ca- Jorquoquo modo,& fimiliter ire ad mA 3 i. rm hunc modum eve vit rum dicere cp motus eftin genere, Eie, inquo eitilludiad quod eft rmotus, Aueiho fiilicet fm fuam marcriam, fm ve- Scdvtcb- roq» motuseftforma in bac mate- adito ria exiftimandam eft motus eft c eqs perfe predicamentum : & fm hoc [e ic confyderatum in libro de prz- T dicamenis.Momsigitur habet du- morus, vt plicem confydezationem.quomam Beni Fn fuam mancriam cft in genere fex P2f ciusad quod eft morus; fm autem. yod 9 € formamjideft fm qp eft tranímuta- Athe tio conianéta cum tempore, eftin M licamento paffionis, Et . ; famofitatem ifrius diuinis, falicer qf omnesintentiones diui dunturin habitus quiefzétes,& mo lon , conueniunt omnes gentes in. it principia nomina tod P aoné t ferbum dr pue runt nomé cuilibet formz quicícé ti& verbum cuilibet forma: mobi- li & pofuerunt indeclinabile ad col lationem interilla duo. Ponentes io ptimz vero reccptionem effe przdicamen - mm isnon bene fecerunt. quoniam recepuo eft potentia ad Tem:& iam diximus q; potentia ad aliquam rem eft de genere il? rei. Secundum fubftantiam aut€ non eít motus, propterea cp nu[ lumeítentium fubftantiz con, trarium, Neq ei,quod ad aliqd contingit enim, altero mutatio nem patiente, vere dicialterum c Improbe- 21$ nihil'mutationis fübire, quare D fmaccidens motus horum eft, Neq ctiam agentis, & patiétis, neg; oninis mouentis , & eius, juod mouetur:quia non eft ip^ ius, motus nec generationis ge neratio, neque omnino muta^ tio mutationis, an fubFiantia Yero nn ef mo- we quia nullum ent eft contrari fubfania Nes in relatione eti efl motu. quomam pofibile eff vr. alterum relatimorum tranfmute- fur ab[que eo, quod alterum tranf E mutatur , motwe igitur eorum eil per accidens. Neo, in agere,c pa ti etiam ell motus , neq moteru, «ut moti: quaniam motws non ba- Bet metum , ned, generatio babet 'atienem , C7 "niuer(aliter. ned, tráfimutatio tranfmutatione, Cum pofüit qj motus inuenitur in tribus przdicamentis tantum,in. sopitdelzuere ipfum efle taliquo czterorum,& i itá fubftantia, & dixit:In fübftantia vero, &c.i.in. fubftanta vero non eft motus: qi F omnis mor" eft de contrario ad c6- trarium:fed fubftantia non eft con traria füb(tantiz,vt dictd eftin prae dicamentis, Etinrendit hic percó Digreffio traria, contraria mediata , quorum. vuunq; eft forma, & habitus, & ha- bentmedia, Sedquzntur hicquo 1a feci- modo dixita in libro peri Genefeos do dc fa qrigniseft contrarius aqua, & ter- 845. &. ra aeri. b Et Ale.dicitad hocgp hox, 11- quod dixit in libro Przdicamento b Aler.(c- fum eft de (übfiantijs, quz funt có Ius. pofitz cx forma,& masia inh. mop n Phyficorum 6 bro de Generatióe loquitur de fim. a Impro- plicibus, fcilicet deformis tantum, P'oqon uz funt f prima materia. a Et ifta fio Auer. Silutio non füfficitin hocquod eft cImpofe didum hic.quoniam hoc,quod eft &rtaligd dictum hic in fubftantia non eft n 5 tranfmutatioquia non habet con- Suo d tranum,eft fermo ponétis gin füb aliod alio ftantia non eft contrarietas fm fot eon. . mam, ant fübiectum.&)fi in fübftá Meteo tia eller contrarietas fm formam, 3.me.c s. non fm fübicctum,tunc fermo An. dCalorin nó cflet verus in hoc loco. & Etopi S£ 27 nandum eft fübflantie implices Pinquii3, font contrariz fm fuas qualitates, & propriz qualitates in eis nó font. fete Cane icf affimilantur abt definiióe tijs.quoniam c impoffibile cft vt ali Jocodiiti quid inaliquo fit de aliquo predi- E €am ento,& in alio de aliojita,d) ca. mie; * Jorícin hominede qualitats iin E 6s ignedefübflantia. dfedeftinigne $.&- 14. propinquiusfübflantiz. & ideo ac- iris 4r Gpitur in definidone loco differen- i in alijs compofitis remoti* € Caius à fübítlantiz.vtrum igitur fequatur inigac f neceffario dicere qp fabftans qua [rum propria fant contraria, debeát. alijs cópo cflc contrariz, aut dicere qp non fe- fiis. dre quirar, nifi vt folummodo fintdi- T ueríz,cftconfyderandum , fed non mode 3 hic. Cum igitur conceflerimus qp vidediligt in fübftanta eft conrrarietas , tunc terpiflo. fermo Arift.nonerit verus . & verá Sog fequitur ex hocg in fübftanria fit eC. mous, ficu exifimauit Alexan, adco, q diuifit fübflantiam in for- mam: (abie&t fcilicet quia con- eeffit quod prima fimplicia funt có traria fecundum formas, & non có- traría fm materias. quoniam quo- imodocung; fucrint pofitz füb| econtra non fquiürex hoc tin ist mor. Quoniam,fi po- nantur contraria fi formas x noncritin cis motusquia fübi eorum eftin potentia» f & , fi eflent £3i fübáis contraria fm vtrü;, fcilicet fm fpr dec mam,& fubic&urn, non effer in eis $a; Sc mronfsnwtario nedum moms .non febicóts " enim fequitur , fi pofüerisus cpin prr fit conbarieus, viihca oae fit morus, Et, cum Themiflius cre q5 moe, didit hanc confecutionem nem ralerm rein refpondit qp ignis non. mé cc, ad iquam nil per medium. Exeil uis fermo valde debilscum hocquod f do eft contra Arifbor. in libro g de Ge de Gene neratione,& Corruptione , quonif, tc14-8. cum pofüerimus qp in fübilátiaeit 1** cbttatietas quia ignis eft eótrarius. aqua ,& ipfe u(musatur ad aqui, & n6 deftruit hoc dicere fermon£, dicentem gignis. tranfimutatur i& aquam per medium,quia iffacft di fpofiio contrariorum mediatorfi, (cilicet qp motus n6 eft, nifi in iftis, ergo quzílio non difloluerur fecun dum gcziftimauit Themiftius dif folui,neq; fm «p exiftimauit Alex. Erquellio noh fequitur omaino, quoniam non fequitur, fi dixerim? ginillo, in quo non eft contrarie- Gpnon cft monusvtinillo inque. eft contrarietas, fit motus.in poni doigitur in fübflantia eit contra M xictas,nihil malum eft a usa quim . &quo- deftrucre iudicium Ai xque- modocunq, concedatur q in. flantia cft contrarictas , diiruemr fignum Ariftote. quare folutioncs. Alexan. & "Themifb) non valent. Étifta demonftratio , qua declara- uit Anflocles, pin fübítantia nor eft rnotus, fundatur fuper hoc,cp in fubftantia non cft contranctas , & qp motuseftin contrarijs. Etforre. ifta declaratio cft famofa. & illa, qua Liber Quintus 4 qua füfteatatas efleft illaquá. drisco tran(inutatio e in fubtantia, eft ados & com io:& generatio, & corruptio non. fat motus, quia fünt in "Ib, quod eltin itià, non in actu: & mo- tum eftin actu. Et hoc, quod nar- rauimus de Alexán., eft ditum in. itione eius in libro de Genera tione. &idem in expofiióe füa ha^ bemurquod nos dicimus de nobis. elementa non fünt cótraria , nifi qualitates, non fm formas: & eramus laci in hoc. Et, cum decla- xanit iin fübftantia non eft mot? 3 declarauit ctiam qp in relatione n$ elt motus.qfü illud, 9». tranfimutaf ad relationem, tráfmutatur fe quie. fcente per tranfinutarioncm lui cor mhnuivg qi columna quz eft án dextro Soc. verutur ad flniftrum Soc.quando Soc. utisfertur in loco, tatio igirur in columna eft accidens: uranfmntatio vero re- Tini que etin Soc licet fit pet fe, fequitur verum motum, £uanfla- tionem in loco. & hoc intendebat, cum dixi:qfà quandoq; tranfinu- tarur alterum correlatiuorum , &c. D.d. morus igitur corum cft per € accidens.in illo quidem, quod non tranfmutatur, manifeftum efbjin il Jo autem,quod tran(mutarur, tráf- mutatio , per quá efr relatiuumeit bu : quia relano,quae acci- litei, eft propter fuam trálmutatio nemin loco per accidens.Eft igitur. viriufq; per accidens, alterius qui- dem,quia eft quieícens, reliqui ve- Toquia moucf mot diuerfo à uráf mutatione accidente ci : qíh fequif fuam tranflationem in loco ipfum eflein dexuro,, aut in finiftro colü- nz. D.d.Neq,in actione, & patfio 216 nej&c. Et intendit peraftioneseil D lud quod eft cómune actiora tis:fiue fueritapés verum moi utaliquam tri(mütationem, quae non fit motus , Emilie inendis per paffionem,& ideo induxit poft * lease Jc dire teqjmno- * toris aut moti. & quafi dicitq) edtio Sene & paffio non habent motus, neque. motoris,& moti , neq;. i, $c itis , & vi. itis Sc tranfmutati . quoniam motus non. habet motutmneque tranfmutatio habet tranfimutagoné vit. Deinde incepit declarare hoc,& dixit. Primum enim dupliciter c&, B tingit motus effe motum. Aut vtfübiedti , vrehomomourtur, quiaerato innigrum mutat, n ne fic & ipfe motusaut cale fitautfrigefitautlocum mutat. autaugeturjaut diminuitt Hoc autem impofsibile eft. nó enim fubietorum aliquid eft ipfa mutatio. ae Prime yero mn efl po(dibile ye. metus babeat morum , mfi altero. duernm modorum, tmt ita quod. fit fubietium , verbi gratia quod peme mouetur, quia tra[mntatur de albedine in nigredinem: /tut, quia calefitaut. imfrigidatwr, «ut mutat locum , aut an, atur, «nt. diminuitur , icut dicitur m mut. Sed boc eft impoffibile.que- niam tranfmutatio mn eft de re« Eus [nbietfu ia motum habere motum in ;, teligitur duobus modis, aut v motus fit fübiec* motui, fm qi rei ota cft fübiecta motui. aut ita emo Phyficorum G q mot habeat notum, indigeat ad hocq fit,moru przcedévtens fi ratum indigeat motu 'Ta- onis & impoffibile eft imaginari vt mot? habcat motum, nifi altcro iftorum duorum modorum, inoc- pit perferutari de prima diuifione, EcAu itagp Fübicttum,&e- iautita,g motus fit fübicctum mo tuiyt2,p dicatit qp motus mouctur permotum cxiftétem in ip fo, ficut dicitur q homo mouetur,quia tráf mutatur dealbedine in nigrediné, autde frigore in calorem, aut de lo oi locum,aut de diminutione in H au; itum,aut econuer(o . Dein- dedixit:ficur dicitur in motu, i.m. hunc igitur modum dicitur mo- tus mouetur failicet quia tranfmu- tatur, & mouetur peralium moti, ficutdixim? hocin re fübicéta mo tui fcilicet: pam moueri. D.d,Sed hoc éimpoflibile &c.ideft, fed hoc, qp motus fit fübiectum morui, ma- mifeftum cft quod eft impoffibile. qii, 6 mo? effet übicdum morui, tunc motus reciperet moti, & quie 1em.qih illud, quod innatá cft mo ucri, innarum équiefcere:& impof* fibile el vt morus recipiat quieté, jfi motuseft conuarius quicti: ex hoc igitur apparet q impoffibilecfl vrin motu fit morus, fcilicet vt mo tus fit fübicctum motui. Autex co, qaaliquod aliud fubiectum ex mütatione muta/ turinalteram formá ,"vthomo ex cgritudine in fanitatem? Sed neq; hoc pofsibile eftnifl $m ac eidens. hicenim motus exalia formain aliam mutatio eft. & ratio etiam, atgi corruptio fimiliter, verum hz quidem in oppofita fic, motusautem non K fimiliter, Simuligitur mutatur €x fanitatein zgritudinem, & €x hacipfa mutationeinaliam, Manifeítum auté cp, cum ager fucrit mutatus erit in quilibet, contingit. n. quiefcere. Etam, plius non ad quáuis femper , &C illaexquodam in quoddam aL terum, Quare etoppofita erit fa natio,fed ex eo, quia accidit. vt fiex recordatione inobliuiont mutaretur,quoniam, cui ineft, illud mutatur , aliquando qui^ demin fcientiam,aliquando ve L roin fanitatem, "lin Yero modw efl ,'yt fit aliud fubiectum, cui accidit tranf" mutatio, C7" transferatur ad alia firmam,v.g. bomo de egritudine 3n [anitatem.Et boc etiam non cé peftbile in motu , nifi per accidés. apfe.n. motus eft. tran[latio de ali- quo in aliquid alind . generatio.m. et corruptio funt tales preter boc, quod metw ad oppofita. eff in lnc quad modo, e7* in boc aln mods. M Tran[nutatum igitur tran[muta tur de egritudine in [anitatem,et ys hec de bac tran[mutatiene in. am, A anifeífa ef ioitur qua pori " M jor gritudinemyerit ad aliqua tranf mutationem quacuna, fit. quemá pofiibile eit erit etiápo[- ile effyt femper tran[mutetur. 2 4d quamlibet marfimtarinés Liber A fedillatranfoutatio eft de ali im alisd. Et quandos erit pan um, C7" eff [nitas per accidens. erbi gratia, quoniam tran[muta tio dei mendratime ad iblimo- nem eft tran[mutatio accidés ilii, ui babet illam tra[mutatinem. agitur tran[mutatur ad ientiam,C7* quandoque tranfmu satur ad fanitatem, Cum deftruxit qimum modü, incorpit deftruere fecüdum, quieft B vt morusfiatà motu aliquo ad mo tum,& dixit: Alius vcro modus, &c.. j. modus vero fecundus, m qué pof fibileeft imaginari p motus habet. motum,efl, non q motus fit fübic- Gum motui fed grillic fitaliud fub. iectum,cx quo fit motusad moti, ficut homo mouctur de zgritudine ad fanitatem. & quafi dicat ita, qp aliud fübie&t( fitab ipfo motu, cui fübiccto accidat tráfmut: io,& uáf feratur de motu in motí,ficut füb- jectum transfertur de vna forma in aliá formam, vt homo de zgntudi- Vn* mot* nein fanitatem. D.d.Ethoceftim. Eod possis &c. ideft & non eft poífi- € bil: vt motus fequatur effcntialiter alid. 3,6 alium motum,ficut formz quiefcé [send tes fequfitur motum. fed,fi Mocfue enz pac- ritetit paccidens)falicet vtefle mo She dep. tus fit perfectio cius, quod eft in po dhuoné UfDtajita, qp motus fit perfectio mo bums 8. tusqucmadmodü forma quicfeen Ph65.71. tes funt perfectio mot. Etcü nar- rauit q hoc eft impoffibile, nifi per. accidens dedii caufam fuper hoc,& dixitipfe cnim motus, &c.i. & hoc elt impotlibile in motu cflenvali- ter , quia motus cít rauslano rerü Quintus 217 exiitcnium deforma quiefc&tein D formam quicícentem . vnde (equi- tur vrtranslatio nó indigeat tranf- latione, nifi per accidens. D.d. Ge- neratio enim, & corruptio funt ta- lesi.& hoc, quod fequitur de hoc in vero motu, fimiliter eft de genc-. ratione, & corruptione : quoniam impoffibile eft vt generatio habeat. generationem , aut corruptio cor- tfuptionem. Deinde d, przter hoc, qp motus &c.i.& inter moti , € ge- nerationem , & corruptionem non. eft differentia, hoc q gene- ratio,& corruprio fnt i oppofitio- nealiaab oppofitione, in qua eft E morus. quoniam generatio, & cor. rupto funt dc non cffein efle,& de le in nó effe, & alij motus funt de effc contrario incfle contrarium , & hic non facit diffeientiá in hoc, fitimpoflibile tranfmutationem. abere tranfmutationem, & motá habere motum effenualiter. Et, cá narrauit qj gencratio,& corruptio f hoc fünttanquá motus, incrpitin. ducere impoflibilia fequentia bác pofitionem,& dixit: Ent igif'ranf- mutatio de fanitate in. zpritudiné, & cum hoc de hac tranfmutationc in ali& , ideft, &, cum tranfmutatio E tran(imutaturin aliam luta- tionera : & tranfinutano, quando: tranfmutarur eftin read quá tranf? mutatur; manifeftum eft quód, fi illud,quod tranfinutatur dc fanita- tein cgritudinem,tranfmutatur in. aliam tranfmutanoné, erit in dua» bus tranfinutatióibusinfimul, in zgrinrdine » &in tranmutarione, ad quam tranfinutatur. omne.n. o£ qteác quod uà (mutatur de aliquo in ali- muaf de quid, dum mouetur, femper fe- a!'quo in paratur parve illius ex quo mo- siad, dd Phy.cü có.Auer. E g üetür. Phyficorum fS wetur, &aequirit parem illius , ad. fii quod mouetur. D. d. Maaifeftum preitius eft igitnr Ac.i, &, cum pofüerimus So qii qud nemi acgric pdt in inem, eft in duabus váf- SESS nuitsconibusinimul, (anni Chit p" tatióe ad cgritudinem, & in tranf ph.c. 4) anutatione ad uráfimutationem , ad £P juam tranfmutatur, manifeftum: Ec &.pht eft, qfi tránfmutatur ad cgritudi 979 — pem,tran(mutatur cá hoc ad quí- libet tranfmutationem : cfi fic fuc zit pofitio dicentis qpofs tranfmuta. tio eítà tranfmutationc fine deter- minatione.D.induxit id, qi fequi- turex hoc & dixit: qui. adr quieícere, i. &, cum tráímutatur B dni in egritudinem,& tríí(mu- tatur cum hoc à qualibet tranfinu tatibe, poflibile eit ipfum tranfmu tari ad priuationem tranfmutatio- pex Srimal man Gnutaram egritudinem,& non tranfmuta- tum infimul: quod eftimpoffibile, D.induxitaliud i posti » &di- xit: Etetiam posfibile et, &c.i.& €tposfibilecft fm hoc vt tranfmu- utetur, fed non ad qd- tat(í cranfmi fed non ad gd- libet, fed ad itum , qff tran(- mutatio cffeasaliter eft 'oppofi- te in oppofitü, & fic (equitur vt res Munüttenr habuic nibus oppofitis infirmul, adeo, qp il- lud,gd tranfimutatur de fanitate in agnitudinem,, dum tranfmutatur , tian(mutatur de egritudine in (ani tatem. & hoc, quia accidit tranfmu. tationi tranfmutari ad cótrerium. v.g. quoniam tranfmutatio de re- merüoratione ad obliuionem eri- flimarur continuari cum tránfmu tatione, quz eft de obliuione ad re- memorationem , fed per accidens, v.g. quoniam zan(muratio dc me - poris alicukuinteritionis eb-. uione cius eft tranfmuratio acci py cuius eft illa 1nteíttió. Dein it: quán [ue 1f mel NER loc, qu: mos translato ft de ranfinutatór có- traria ad tranfmnurationem cótra- fiatti,vt dicitur, quód de nemoris tranfinutaio ad obliuionem , pend eflentialiter, fed. hocacci- it. Toptet ttanfmutatum. icit tanfnuarur aliquasdo d fcentiam, & aliquando ad fanita- tem, ita acadit tranfmurari quan- ue de obliuione ad fcientiam , I, & de zgritudinead fanitatem , & quandoque de fcientia, & quando- dead iam,& lue de. Six quddeiírdumdn qur cit noni [mutati ju de nitas in itudi m Miet fentialiter fed Tter illa eft juies »ft hoc non eflet, |ueretur vt mouctef duobus mo tibusoppofitis inimul Amplius aüt in infiniti fiet abitio, fl erit mutationis muta tio, & ionis generado . N igitur eft efle primá, vitimaerit,vt, fi fimplex M ratio fiebatalii, et quod fit fie. uare nódü erat qd fit fim, pit fedaliquid qd fit, t4 &Lqd t«t&&& fit) iam, & rurfum fiebat hoc (&$6«. aliq. quare nondum erat tüc idgdfit.Qm autem infinitorü non eft quicqi primü , non erit primü, quare neg» contiguum, neque fieri igitur, neque mouee ri posfibile eft , neque mutari Quicquam , E Liber Quintus 218 À — mterian be proceditininfini: cft,cum antc tranfingtationem füe B fum, tranfomutatio habet tranj- mutatisncm,C7' generatio, gene- vatiemz. ef » fit R rimi mmi quoniam, fi generati fuerit, enit, n generatio ur bo ra -gentration gentrabater. ex quo Jequitur, v generatio nódum. Fer prata, (ed, cum fuerit generata, tunc exiflet gene. T4t4, CY" en fiut etiam generata B in liqua bera.ex quo fegutw^vt eneratio mn. v fuerit, mu fene ta t, eum infinita no babent primum , smpefabile eft ird effe . ergo sempoffübile efl con[equens e[[e. er- puri cef fecundi bo ali 93 Cumdedarauit, p trü(mutano fi n5 poteft tranfmutari ad tranfmu. tatonem-nifi per accidens "quonis trámutatio fente ad quiefcentem: &i l hic per quiefeentem illud, qd caret. € tranímutationc fiue in loco, fiue in. 2o: incopir inducere impoffibilia tia huic pofitioni , fi ali- pofuerit ipfam efízntialier, & bis js € hoc procedit in infini- tum ,i.&, fi tranfmutatio. fqumr dai tranímurationé przcedenté eflen- tialis contingit vtante hanc tráf- mutationé demonftratá fint tranf- mutationes infinitz . D.d. Neceffe eítenim veptius fit &c.ideft & có- tingithuic opinioni vtante tranf. vt mutationé demonflratá fint tranf mutationes infinitz , quia necefle rit trfinutatio, & pofüerimus tràf- muution£ poflenorá efle in actu tranfinutatio fitaQu ante» intendebat, cum dixit: & vt. Prius it, cum poflerius fuerit fa- T cipi Dive pac iuendtg erit ver.g. &c. intendit hunc rmonem deliruere dfiruere ? tionem generati vni- cfundano faperdias popolo" fu] iio nesqucrum. alea eft, q res gene- dum eft illa res generata. v. g. quo- niam homo, cum fuectin gedra- É Sonc nondum eft bomo i t&hoc Res manifeftum eft per fe : fecunda au «d tm iem reno ieri fis ter fuerit. seiner Siigiturali tio generari (it graeca indi, pod uiduum fübftantiz,fequirur ex pri ce by fitione vt; ijo non ph.és, generatur: ficut homo n6 el bomó dum generatur & uie türex fccunda q, cá itio fim. ue plicirrenftar, com nonerit, CM mein d pln gres neratur: £3 qo equimr vct ivy non fit in eodem infanti q: node my impoffibile igitur Íe- go e acide pi qioniam d tio fim| pice ditti mora iris hora. tium generatur. Deinde d.neceffe eft igi tur ex hoc, &c. ideft necefle eftigit vt gencratio fimpliciter, dum. RAT D. rarur,non fit E E ix Phyficorum C ideft fed cam foerit generatio, tic inuenitur generatum: fed ante hoc hzc generatio, quz eft generata,in aliotemporej . & hocin- tendebatcum dixit, & hoc & genc- Tabatur f aliqua hora, D.d.ergo ne cffc eft, &c.1.ergo necefle eft vt. neratio fimpliciter nondum fit,fa- licerin illa hora in qua eft. qd cit impoffibile, & licet, vt: apparet, nó induxit hoc exemplum, nifi ad de- flruendum haac opinioné ex hoc, cótingite:, fcilicet infinicum ef- [3 continet aliam deftruction£ , cum hoc quod. daterempliticaio- H nemquam irueudit. Et ideo rcuer- His gfcit fuselt ad ddarídumillam pnmá Piaf. deftructioncm,& dixit : Etc infi- tionem. nita,&c.i.8/, cum ante tranfinuta- tionem demonftratam in actu «ft. alia tranfimutatio, & anteillá alia, & hoccitcflentialiter,tc inuenié- surcaufimataione infinite. & c infinita non habent um, ifta: manfimutatonb non habit primam. &, cá prima tréfinutatio non efl,non erit cófequens.qffi pri mum cít neccflarium in effe fequé I us. &,cum fequens non erit, non a Afitrá- erit ifla tranfmutauo prefens, qd murado- eft impoffibilc. a ergo ante tráfmu. m eg tationem non cfttranfimutano ef- wrifmuta, fentialiter. per accidens vero cft ne tno e£niia ceffarium , (qp anteomnem tranf- Jie pac: mutationem fit tranfmutatio . qf [9 6 neceffe € vt fit hic vnus motus eter. rid, Id£. 1, nus, qui fit caufa qp ante oém mo- €cincon tum. fit motus , ve declara- flc S.Th- tum eftin Octauo. bEt, quia Mo- b indi; derni non. difonguunt illud, gd cft conzz le- per fe, & illud, qd eft per accidens, ges , vide exiftimauerunt quod (equitur ex S0n4/--5. hoc, fi homo femper generatur Pad ab homine, & primum non fucrit, poftremum nem erit. cEt nen eft Tr-quoniam primum eft, & eftíol, c In & intelligentia operans. hominem one: autem generari ab hofe in infiniti frd eft verum per accidens, non per fe. incellige Amplius eiufdem eft motus tia operi contrarius, & infuper quies, & 'eneratio, & corruptio , quare 1d,quod fit,cá fitid, qd fit,tunc corrüpitur. neqs.n. quod mox fit,neqp pofterius. efle.n. opor» tetquod corrumpitur, .Et etiam motus. per contrari 1, erit eifdem rei, e7* quies etiam, € generatio,C7" corruptio. ssigs fur tunc geweratio eft generata , quando ocneratur , le igitur corrumpitur ? quoniam. impoff- bileeft "ve genereturye7" corrum" patur dum generatur . nea in pe- irem. quoniam corruptum indi et Wt generetur nece[fario. Idefthoc, quod dixit: Etetiam, 74 &c. fundatur fuper tres propónes: juarum Vna eff, qp res mota inre- us, que mouentur moubus oj fiis ct cadem-v.g quoniam a M mouetur1 loco, idem eft cum illo, quod quicícit : & fimiliter illud gd geucratur, idem eftcum co, quod corrumpitur. Secunda autem polio cft, q omne generabile eit €orrupüibile. & hoc apparet per in- du&ionem,&declarabitur perfe&te in primo Ccrli, & Mundi. Tertia ve To efl qr corruptum non corrumpi tur, dum generatur, neq; res mota quicfcit, dum mouetur. Cum im- tur pofüerimus q» generatio habet generationem, fequitur vt habeat €orruptioné:&, cü habuerit corru- puonem, Liber A prionem fequitur: vt ipfa t To recpiatcomponein:& fie có- "e EE " mj t 'ne- d ato tc, &c.1. fi iur generitum e5uanü , dum generatur, cít generat , non Vs piy: corrupaum ,feilicetquia n6 poteft der KÀ corrumpi apud generationem , $ Gharione. Jgitur corrumpiuar, fi generatio f tc.6,& d betgencrationem? & quoniam im. i ile eft corrumpi apud genera. ont, neq; dí cóplenmr generatio, í& corruptum cítipfum genera- dim, Cp geperarum eft fübietum corruptóis.fi igitur cor- B rumpirur,unc contrarium erit füb ie&um füi contrarij. & hoc inten- debat c(i dixit : neq; in poftremo, &c.i. quia rescorrupta indiget vtil la generata, & vt fit in cadem ho racum corruptione. Amplius oportet materiam fubefíe & ei , quod fit,& ei , qd snutatur.quz gitur ent? vt al terabile, aut corpus, aut ani^ macít, [i id, quod fit, motus, aut generatio, Et etiam generatum tranfmu tatum indiget ,'yt habeat mate- rram fubieidam . que igitur eil sfla materia? qumiam medum alteratwm efl corpus, aut. anima, ita generatum eji aliquid metu, «ML. genETATI . Ifta eftalia ratiocinatio. & eft, jif, fi tranfmutauo eft generatio, omne tá habet materiá, neceffe. «d vttranfmutatio habeat. matcriam fübiectam: & illa mate- ria eft, quc difronitur per illá tráf- mutationem,ficut corpus, autani- € 3$ Quintus 219 ma difpositur pertranfiutation&, D eum enmurhio fuerit in cis. Et dixit: que igitur eff ifta mareria? j.materia tranfmutationis, quz eft genusjin quo eft tranfmutatio, nó materia, in qua efl tranfmuracio f. qjeftdealio genere generetranf- mutationis , fi tranfmuratio fuerit. tranfinutatz. D.d.qífà quemadmo dum igituralteratum, &c.i.quem- admodum igitur tranfmurationis in fubftantia fübic&tá eftautcor- pus, aut anima, fimiliter fübic& generationis , fi gencratur, gems in quoeft io, debet effe ali- quid aliud, aut motus vit quicun- que, aut generario . Vtitur igifhoc. nominc alteratio pro tranfmutatio ne in fubftantia. quoniam, fi non vteretur hic pro tranfmutatione in fübflantia, fed pro tranfmuratione in qualitate, tunc tio non erit de fübftantia. Étquafi inten- porca. dit declarare per hüc fermonem qp eam, impoffibilia contingentia ponent bus qp motus habet motum, ita, q» motus fit fübiectum motui, eadem contingunt ponentibus q» motus hét má, i fübiectt Bt aliud qi fequitur ex hac póne vt motus 1moucat ficut fequifex prima. qf, ficutin tráfmutatione de albcdine. in nigredinem fequitur vtni; f laci genos may quo cít,fuerit motus,fcquif vt mo- tus moueat, & fi n6 ponafq; moi* eft fubic& motui, vt pofuimus in. primo má. Ethoc eft ita:qi fübie. €&ü motus intelligitur duobus mo- disquorü Vnus itilludjn quo eft motus/f. corpus motum.& fm hoc intelligitur primus modus in hoc, qp corpus moucatur fin hoc mo tus fit fübic&tum motui , ficut cor- EE, ij pus E Phyficorum V puscft obiectum ci, Senadus ve- 1p moduseft genus;in qno cft mo- tus, qualitas tranfmutabilis, aut fubftantiaaut quantitas, aut vbi. bhoc.n. eft fübi. motui Éralio modo, & ex hoc modo & fequitur ie dietum beat motumjira, : eus fit aliud à (übiccto motus. & ifte fecundus modus eit . Etrurfusaliquid , in qii mo^ went. oportet.n.qpaligd fithu^ iusex hocinhoc motus, etnon motusgutgeneratio.Simulau^ tem & qüo erit e non.n. erit di fciplinatio difciplinationis ge^ neratio, quare neq gfiatióisge neratio, neg; dam cuiufdam, Et etiam iud, inn, 4d qud efmetu ,quid ef ? neceffe ejt.n. "yt metus bine. ati fit de ocn boc aliquid , nn motu. Et, "vt féta fiat [cia.ergo generatums babet generationem omnino. 36 Et ctiam, fi pofüerimusq) mo- I cus haber. ion£ , quid igirur eft illud, ad tur motus ? diens e din motus rei fit hocin hoc:& vtillud, ex quo eft motus, & ad gd eft motus, fit aliud. & motu.&,cum pofüerimus q» mo- tus babet generationem, tác illud, Sd ed eft motus, & cx quo eft mo- tus, erit motus, non eft intel- ligibile f. quomodo (ciétia fit fcien. tia, & motusfit morus. Quoniam. nad pec, pode via in. quod eft i via generationis, nam, fi cflet in actu, non efíctillic generatio : qf sene- I& ratio eft cxims cius, ed Ht po- tentia in actum , &eft efe non có- pletum.fi igitus morus haberet ge- nerationem, tunc effe in rei via ge- ncranionis cflet effe cius perfe&tein ha- aéu:& fic res, quz eft iam cóplete hocinten ETT TECH a. t: bile ve enta. fcientia , ita eft impoffibile vtgenerano generetur, Amplius /fi tres (pecies mot* fu t aliqui neceffe eft effc (ubie&á naturam,eteajin d L, mouent, vt neceffe eft loci mu, tation Ealrariaut ferri Omni noaüt, quonii mouetur o£, mouet, viplicitr, aut quiafta accidens, aut quia pars aliqua, aut quia per fe, fm accidés (olü continget mutari mutationé, vt flis,qui fanatur, currat, aut di(cat.eam autem, qua fm acci dens, dimilmus pridem, Et etiam, fi (pecses metus [unt tres ,nece[fe eft vt natura [ubie- Galli ft vna ear 77 fomiliter. Sind ad quad meuctur.et fc trf latio alterabitur , aut tramfere - fir. Et "Yntmerfaliter , cum omne. meti movetur tribus meds , aut per accidens ,aut [écundum part£, «ut per [é, poffibile ef"yt tranf- iud atio tran[muretur. Y g.vt it firmme ecce adbuc iam medicima- ter, «ut addi[cit , C77 iam dimi- imn fnperim loqui de tranfonm- Matione per accidens . " Cum Liber Quintus À Cumd.g,fi motus bé modá,fe- 37 quif vt motus moucat, incccpit in- Topinabile cóti 1n hoc, & d Est fi fp&s moi? funt tres,&c.. && ét, fiin fdicaméto mot" fuerit motus.d materia mot" fit motus, ficut materia alteratióis € in quali- tate, materia uáslatióis eft vbi: &iá declarari € prius qj fpés mot* fuut cres, uáslatio,& alteratio, & di minutio:nccefle £fi mot* cft Y mo- tujficut alteratio f qualitate,& tráf- lhntio in vbi , vidé motus fit aut in. fua fpéjautalia:fi in fua, fequif vt tráslatio urísferat, & porro B ref qd Einopinabile.fi f alia, (equi- Cir Led d. js inopi: Dd. ell vitara lubiecta, &c.& intédit p uaturá fübicQtá, nusjin quo e(t motusj.necefle € vt materia fübiecta ifti motui fit vn* motuá: & filt neceffe € vt ifte mo- tus , qui £É quafi forma hac mate- zia /fit vnus tri motuü : & hoc inté debat,cü d.& fils illud;ad qd moue turj.& ilt eft ncccfle, vt fora iftius mot"fit vnus tri motu(i. & accipit. illudad q inoucfloco mor", quia. illud,ad qd € mov", € de natura mo C tus.D.d Éc vlr, &c.& intédit dedla- 181,À43 rare, qo féquif vt mot" fità mota pe paccis.manifeftü é.n. p hocé ois max*, Idé moti tfi: & apparet in príci fap.c.9.& pio i.&.q.d.& quia oc morá Ph. 4- moucfaut p íc,aut p accis, & decla. ratü cft motus nó € cx motu pfe: necefle € vt motus fiatà motu pac g. Cidés. Et tacuit de illo,qui € fm pté: mm. — Quiaogd hétmotd f; parté pole Ot, quod € vt motus fit f toto:quia,c ps diui. Mme: dit toc igiteét pole vt moms Ad moueref fm panié,efet polt vt mo Soc i uerctfm votü:X cü eftJpole vumo ae v 220 tus moucaf p fe, aut f. 7 D dip Pacis immer mem qs qpeft neceflariti C vr ante oém tràf- LEE dinl. mutation£ fit ranfmutario. D.d.v. fen g. &ci.v.g.vt tráfmutano de zgri- c1. &ib. tudine in ícientiá . hzc.n.eft tranf- mutatio cz tranfinutatione per ac- eidens. & fimiliter qf cx; luta" turde zgiiudinc in difciplinam, Qinaütneg fubftantig,negs ipfiusadaligd,negiptius face" re, & pati relinquitur fm qua» litate, & quantitate, & vbi mo^ tücflc (oli, in vnoquoq;.n. ho^ rum eftcontrarictas, Motus igi tur fm qualitate Alteratio fit, hoc.n.inditum eft cóe nomen, Dicoauté qualitate, n6 quz in fubftantia: ( etenim dria quali, tas eít:) fed qug pasfiua eít,$m. quà dicitur pati,aut impas(ibi, Iceffe. Quj verom quantitaté eft fm cóequidé innominatus eft, $m aüt vtrunqs Augmenta tio,&, Diminutio, isquidem, qui eft in magnitudi» nj augmentatio, q vero ex hac diminutio , Qui auté £m locü, & fm propriü, & $m cóeinno, sminatus eft, vocetur aüt Latio nominc cói , quáuis dicant fer^ ri hec folaproprie,cü nonin fe^ ipfis fitmutantibus locum, fta» re, & quzcung non ipfa feipía mouent fm locum , Et, cum motus nen efl fub (iam tie, neque relationis neque atTio- mi , neque pa[tionas ,vemanet "vt. fit n quantitate Cy n qualita- te C7 Vbi tantum, ia in Yne- queque ilerum eil contrarietas - EE inj. Mows Phyficorum G Moti igitir in qualitate fie nl feratio.quond bec men coniun- £fá eff cum qualitate ynimer[ali- . ter . Et intelsgo per quale, monec. 3nd , quod ef in [ub ]hntia : quo- fiin differentia ct n Harz 4e, que attribuitur jene ef uper quam pta | pati ,aut mn pati . Mots utem 1n. quantitate "ymser[ali- fer no emintur . "Ynum autc eo- rum dicitur Augmentii, aut Di- H minutio:metwe vero ad magnitu dinem cmpletam dicitur augmé. tum,C7" metit ex hac dicitur di- minae Mati vero in loco yni-. merfaliter,ez". »n mina. tur.dicatur 1 Dre mdlri. b- tet translatio mn dicatur vere , mfi de ilis rebus tantum qua mu tant loca, C77 non babent quie[ce- fe, C quema mouent fe inloco. 3$. Ifiacfteonclufioquam intédit. qff,cum pofuit p motus inuenitur. linibuspredicamenris&declara- maj uit qp non inuenitur in fubftantia , neq; in relatione , neq; in actione, aut e fequitur vt folummo- do fitin iftis tribus, Et dixit: in. vnoquoq; iftorum eft córanietas. & innuit vit hoc caufa vlt, pprer. quani ef poffibile vc motus folü- modo fit in his tribus przdicamen tisefl, quia cótraria exiftuntin eis, hec.n.neceffaria cá eft in effe eor. Etdixit: Motus igitur in qualitate, &c.i.& vocetur jnténió vlis, quecft motu in quale, Alteratio, qi hoc nomen pofiit eft vlt ofbur mod- E. busqui funtin qualitate. & roten dit per hoc, dixitconiunctum,i, poma itum.D.d.Exintel- [pun non illud, qd eft fub tatem,in qua inuenitur ifle motus, ron qualitatem,que eft in predi mento fübítantic.v,g. di [uz funt. qualitas fobfrannales » fpém qualitatis, cui attribuitur. aut pasfibilis qualitas. &hoc pesep o om po iie nd liquid pati, aut n6 pati. md alg qidtím i perhos adi xit, & non pau mnuit: na- turalem., Et dixit hoc $m confyde- Docum£- rationem large, ficut pofuit; u- tionem quine in defniüóe. qfü in 7 Piera Septio iftius libri declarabit qp rho «c. 1o. muraersnonis 25 insenit in pi eus caméto litatis;nifi f genere: - fats palline fm cactus gafld, In vifum.n& iftz qualitates recipiunt donem, minus.& n6 &ita de qua- Quz fit. liranbus d füntin afa, & in afaro , quiza &in qualii eft fm quanutaté. " illa adt, que d£ Fm potenti, Scim- Vus potentiá naturalem,eft propinqua ph c.15.ia pasfiue. & vf qp in ea n6 eft motus. 7 &in Septimo pfcrutabitur de hoc. pde fed fm verba cius in hoc loco appa. ie ret» fm cam inuenit motus. D.d. Reno. Motus ait in qu&titare, &c.i.& mo Vide cal« tus cbisqui eft in fdicaméto quáti 87 tans (.q cótinet duas fpés,nó habet P? nomé : fed altera duarüi (pecierum. dtAngnédi &crefiqua Duminirio, D. Liber & D.d.Motus veto in loco &c.i, & in- tédo cóis oe: oH »qui funt inloco, & d fius monisnon Viecnotes i intendit ri morá , qui ita habet cl hune mod gencialcm ficut fpecies . & hoc cft fm idioma. Grecorá. D. d.dicatur gitur Tranf- latio.ideít, nos aut£ vocemus illud, «d inueniturT fpébus iftius motus, translationem . Et, quia hoc nomé translatio dr in idiomate corum de eis quz moucntui in loco, quz nó hütecflare in co ex fc, que mou£- tur violente , & de corporibus ipfis 3 fimplicibus, narrauit hoc,& dixit : licet translatio, &c.i.licet translatio in noftro idiomare dicatur vcre de. zebus,que mutant fua loca , € non. hát: eoflacex fecum fint inanima. Wrisexpé. ta. D.d.& que non mouent fe in lo- co.& forte addidit hoc, quia hoc no men translatio apud eos dicebatur aCorpora de motibus violenns tff. qífi . cor- i pora quatuor fimplicia exiftiman- tur mouere fe in loco , fed non hft cutimM. quicfcereex (e. s Etfore hoc no- Tloco fed men translatio apud cos dicebatur. &bár ge- domni, quod mouefin loco, pre- feere ex fe sera de h: ibus animas. c. ter] de 'ntibus animas.c coi Vile c6 51.0. fimplicia non mou£t fein. ex&qu; Conifi per accidens: & illaque mo 76 vencfe in loto, fünt alata . m hoc. ibi-vidda igituraumata füntilla, que quie- Firg (cunt ex fe.&, cü duit p ilydtg di ie" fpónesnó inueniunfin eis, de qui- [com bus icit hoc nomen tamacio «Corpora apud cos, demoni rit y hoc no- Fiol mien manslatio apud cos dicebarur fele. de non animatis, fiuc moucantur mfi p ac- naturaliter, aut violeuter. edens. Queautem eft in eadem for snamutatio in magis, minus * Quintus 22I alteratioeft, mex contra, rio eft incótrarium motuseft, aut fimpliciter, autaliquo m6. In minus.n.cum ierit in contra rium dicetur mutari: in magis autem, vtex contratio in (eip, fum. diert.n.nihilfm qd mu^ tari,aut fimpliciter. verum ali^ que mó oportebit cótraria €, magisaüt, & minus eft exeo, quia plus, aut minus contraríj ineft,& n6. QI igit hi tresfoli motus fint ex liismanifeftü €, , Et tráf muta io etiam, que eft sn eádem [jecie in magis, Cz" mi- non efl alteratis.Quanam cfi mo- e, 4t ex contrario , aut ad con-. frarium,aut. famplister ant. dam modo. Tran[mutatio i t. cii eft ad mns , dicitur quod res tran[mitatur ad contrarium : et, fi ad maiw , dicitur quod tran- mutatur ad illam pni . iam nen eft. differentia inter. od res tran[mstetur quodi mh, c femplater, kr quid dia contraria neceffe eftf' fnt exiflentia. mo. et ma p er mimm [int , vt contrari exiffens, aut mn exiftens fit quom dam medo magu,r. mimm. De- lararum eff igitur ex hec , qud. ifi tres. fnnt. motus tantum C6 pofuit qp motus fint de con- trario in contrarium , & quia l; tet hoc, qfi nos videmus eandé fpém wranfmutari de fimili in fimile, vc cumalbum tranfinutarur ad ma- gs 19 Phyficorum G gisalbum,aut nigrum ad magis ni grum,incapit diffoluere hoc,& di- Xit Et tranímutatio ctiam, &c.i.& tian(mutauo n6 folummodo,quz ft de fpecie in fpeciem contrariam. eftalteratio, vtalbum in nigrum, fcd tráfmuratio, quz eft in eadem. fpecic fm magis, & minus, vt alb in magis album, & cconucrío.D.in «arit declarare cp ifta tranfimnuta- tio, quz eft in. fpecie, eft de conttario in contrarium, & dixit: Qih eft motus , &c.i. & diximus p ifla tranfiutatio eft motus de có- wario in contrarium, aut fim plici- H ter aut quodammodo. & ifte mo- tus qui eftin eadem (pecie, eft de. cótrario 1n. peii quod mó. Etintendit,qrà qu |uerctur, fiomnis motus el de efiam in «6tranum fimpliciter: cum autem. inucnitur duobus modis, Cin refpe €tu extremitatum,& medij, non c6 tingit qucftio, Et,cum narrauit. motus, qui eft in eadem fjccie , e dealiquo contrario in aliquod có- trarium , incapit declarare hoc, & dixit: Tráfmutato igitur, cum eft. 2d minus &c.ideft , & in tranfmu- tatióc , que cft in cadem fpeciejin- ucnicur magis& minus ex contra- gictatc.cum igitur tráfmurario fue- rit dc magisin minus dicetur tvráf- N6 fici IBtütari ad contranum : quoniá nó n*, niliex fit minus,nifi cx mixtione cótrarij. mbune v.g, qif id, quod eft magisalbum , Wok juod tráfmutatur ad minus albi , Asi vig dicitur tranfmutari ad aliquod ni- oppofitd. grum : &, cum econuerfo,d: tranf 2.cx.c15 mutari ad aliquod album.D.d.qf Yidect. n6 eft diffGrenna &c.i.& lioceft ne cfle quia non eff dria inte hoc; res tráfinutetur quodammodo nà fimplicuer, & qp tranfinuretur fim- pliciter in hoc, qp vtraq; vranfimuta E. tio indiget vt. (3^ eótrario in con trarium, nifi in hoc, gin tranfmu- In trífme tatióe fimpliciter duo córraria fne aec ám contraria exiftéta fimpliciter, & in 7.4 func. tranfmütatione quodam mó funt imply, & contraria quodammodo.Et hoc in ! uáfmu- tédebat cum duni : fed in córrarijs, titióeguo &c.i.(cd contraria in tranfmutatio (raria sde neque eft fimplicitcr, funt contra» quodam. ria in ea exiftentia fimplr,& in vràf modo. mutatione quodam modo funt c6 porn traria quodam modo. & hocinten (, debar,cum dixit : fed in contrarijs, &c.ideft fed contraria in tranfmiu- tione,quz eft quodam modo, funt 1, contraria in ca quodam modo. & quafi per hoc dat caufam , propter quam quzdam tráfinutauo cít de cotrariis fimpliciter, & quzdam de aliquibus contranijs. D.d.& maj Sc minus, &c. & quafi dicat S ma- gis& minus elt vtcontranum, aut. medi diueríent fj min*, & magis. Immobileautem eftet quod D omnino non poteft moueri , fi, modis d di- cutfonus eft inuifibilis , Ecqd cac. in multo tépore vix mouetur . Aut qd rardeicipit, qd dicitur zgre mobile, Etquod aptü na, M tura eft poteftqy moueri,nó mo uetur aiit tunc, cü aptum natu raeít, & vbi, & quomodo: qd quidem immobiliü folü quie^ fcere voco. contraria.n. quies motui eft..quare priuatio crit fufceptiui, zt immebile efl illud qud mm potefl moueri ommine ,'yerbi gram D ona fanus eft anuifibilis . Et. pi quod mauetur tarde , 77 Affcie Liber Quintus AA efl illad, quod dicitur difficilis mo seri,e7 potefl moueri emmnino, fed mon mouetur inila bera , in qua. dnnatum eft, ey "vby innatum eft, €y' ficut efl innatum. C7" boc fe- lii snter alia mota dieitwr quie- féens:et quies efl cotrariamotui, 20 Hic vult etiá declarare quid fit quies, quz opponitur motur inre veritase , & incopit fermonem in declarando hoc; quot modos di C&&Km cirurimmobie, & dixit: Erimmo defiter. bileeftillud,quod non poteftmo- a£vide de Uernc.i. & immobile dicitur mul Toii. tis modis . dicic.n. immobile illud, de ais.1.c. cuius fpecies non eft innata reci| 19)-K4. remotum, vtdicitur qp fonnseftin n vifibilis, quia non eff innatus vt vi deatur. DA. Etillnd , qd mouetur tarde &c.i. & vt dicitur immobile &illud, quod difficile mouetur, & tarde. & ifti duo modi dicunf im- mobile tranfumptiue. Et Alexan. dixit & quód illud , quod eft tardi snotus, aliud abillo quod et dif fidis morus. quoniam illud, quod eft difficilis motus, eft illud gd inci pit tarde, non illud, quod mouetur c arde. D.À. Etillud, quod eftinna- tim, &c.i. & dicirur immobile ter- tio modo illud . quod haber natu- xam vt moucatur, fed nó mouetur inilla hora, in quainnari eft mo- ueri,& in loco, inquoinnarum eft moueri,X qf ceflatà moru, quo in natum eft moucri. & hoc intende- batcum d.& vbieftinnarum,&c.i. eftin loooin quo innatum eft mo- ieri, & pót moueri illo motu , quo innauim eft moueri , quie(c&s.n.in. t&i veritate cft boc, (illud , qd caret 222 motuin tempore, in quo innarum D eft moueri,& in loco,1n quo inna- tumeft moueri, & in difpofitione. motus, fecundum quam innatum. eft moueri. Sed ifta quies videtur Dabiam. effe rei motg ex fe, & quies violéta , non quies nauralis . Quiefcens.n. naturaliter eft illud, quod caret mo tuinloco,in me noneftinnatum moueri. Sed forte contentus eft à Solo pría. defcriptione quietis per hoc, quia eft manifeftius, & notius, &inten- dit declarare quód quiefcens in rei veritate eftillud , quod opponitur vero motui,& eft illud , quod caret motu vero, & tacet defenptionem. aliorum modorii quietis. quiefcés E .n.naturaliter innatum cft moueri in alia hora. Et poteft intelligi hic $elofsfa, deinnato, & poffibili illud, quod. eft commune violento, naturali- ter. terra enim,cum quiefcit in fuo. loco naturali, caret etiam cum hoc illo, quod innatum cft habere vio- lenterex moru,& in loco, quo in. nata eft habere hunc, fcilicet mo- tum violentum, & in temporc. & fecundum hoc ifta defzriptio erit ommum omni juiefcéu. & ideo imelligendum eft hoc ex quiete uatio motus dicti de bul modi, qui funt morus in rei veritate, D. di F xit: & hoc folum , &c ideft & hoc poftremum eius , quod dicitur im- mobile, eft illud , quod dicit quic- fcens in rei veritate, & eft id, quod dicitur efe cótrarium vero motui . Quidigitureft motus, & qd quies, & quot mutationes, &C quales motus manifeftum cít €x dictis, Summa Phyficorum SYMMX SECYNDA, Inqua aguas de Vnkzae , & Pluraliaue moms, Quid fe fimul , qui. Separàtim, quid. poer d et Poisson. Cg 1 imus quid eft Simul, |& Separatim,et quid "ict Tangere, X quid eftInter, & quid Confequéter, H &quid Cótiguum,etquid Có tinuum,& quibus vnüquodgs horumineilcaptum naturafit, Manfeftum efl. igitur ex bis diElis,qwd efi motus, et quid eft. I quies, Gr quor [ina tranfmutatis Bes Dicamus nic igitur quid eft simulcy" quid efl Separatim, et qudeit ta; ere, C quid efl 1n- tér, C7" qui efÉ Seque, e7* quide '€, C Cotimuari, et yni-. quedaue ilerwom, in quibus inna- y tem ef insenir, , $f Dedaratumeft igitur ex ditis quid eft motusT rei veritate, & quo rum eft definitio motus fdica in "Terno: qfi illic non diftinxit inter. generationé,& eorruptioné,& alios motus.hic afit declarauit o illa de- i dit fimpi,nifi de ifisuri- bus tif. perfettio.n.que accepta eft in definitione motus, quz cft tanq genusnon inuenifin tráfinutatio- fSb E nc, quectin generatioe, (ifi ain Emoe.et cà nG eft perfectio diminuta de ge- galcanó nereciusad gd eft motus f.à genc- E fe iis complete. & caufa iz K. traten tede, & quia generatio e(t de n& cffe, D, diminue E eft quics Cquiesoppofita a4 fis c vero motui. D.d. & quot fant trᣠmotas. && mutationes,i. tran(inutatióes, quz ci ihoc & non (unt motus, quz inueniuntur S erat ipfübaca cin ais prdiamé- |» tis preter uia. Etintendit in hoc oppotial, ne diflinzit veram tranfinu- j «67. tationéà vero mor. Et, quia T hoc dr forntis fermone. declarar funt hacdicn, rí4fm incepit hic querere fm de(criptio- ipfum i£ nEe ermoner lactic (cto »4 doctore accidunt mori, vt fíat przparatio Vis adillud, qd vulc tari de na- zin. racontinuj& d. Dicamus nüác,&c. L, ideftdi igitur nuncintentio nem usd pos o & Separaum,& Continua, & Confequenna,& quid eft incétio iftius propofitióis, Inter, qua ftne ccflana in motibus. D.d. & vnum- qiiq, iftorum,&c.i.&,cum expofüe petisse iran fui propria: |; cosü. v. qíà , cum fuerit declaratum. di Pantde r itur, que funt. 1es continue & que fünt res n6 con tinuz, X fimiliter de alijs M Simuligit dicuntur hzceffe fmlocum, Qcungiin vno loco funtprfo.Separatim aüt, qua» Cunggfunt in altero. Tágere au^ t, quorü extrema funt fimul, Inter vero, in qd prius aptum natura eft peruenire id, qd mu^ tatue , iinqid vltimum muta, tut,fm naturam continue mu» tationé patiens. irr paucisflmis autem eftinter , tribus, vItimü «n.eft murationig contrarium. Dicimus Liber 4 picmyr igitur Sonul moo garebus , que font in eodemloco , cia primo loco. Et dicimus sepa- vatim m rebus , qua funt im dinerfis £t dico Cont ex trema fant f fend, gt dico mter, 3utellgendo illud , ad qmd pri dran) tatum snnatum ejf ire , at ad illud ad quod po Jireme tranfasutatur, cum tranf- auutatio eius fuerie fccundum cur. femnaturdlem, C77 continua . 97 Bb anter faltem inwenitur intribus . finis enim tranfmutatións eft con trarium. Sinl df multis modis, vt di&ti glo a&- eftin lib.de Predi tis: fed hic poulsio. intendr defcribere de illisillá mo- E it i prid it üUnens Film iui nen efl locus mediam alio. Et dixizin eodem loco: quia , fi continentia fuetint duo, erunt in duobus locis,nó in eodem loco.Et, pes füntoppofita eisque funt infimulinocepit. defcribere il- 21 &c.i.& Cótigua (ant corporaquo- 1 vinma, Ciupücesuntinem ul, ebaAs , ita qp interillas: corpus extra 14. nef, & hzc € cbtiguario naturalis. uM ;guatio vero mathematica eft 1degent. n mapnitudinibus, quorum vlti- ^ ma füperponüur. Si igitur fuerint. 1n mathe mnadcis É corpora füperponuntur füperficies 1o mede (ord cóngue : fi füperficiesfüp- duo viua ponenf ines & fi linczs, fapponenf Quintus 223 puncta: ficut dicitur. fu-D. tendit Mathematicam. qfi in ma- n& & thematicis duo vltima reuertuntur pog nd in vnum, & fic affimilantur conti- noo.sedt nuo: in naturalibus vero duo vlti- nXibus. ma remanentduo demonftrata. & ideo dixit dá extremitates funtinfi 4,5 35 mulj.& res contigue funtquarum. or vltima, quz füntin a&tu (unt infi- Sio mul,& dicun contigua, ficut dixit, Men dum vltima füntinfimul.&hocfi- 2,2 gnificat qp contiguatio fignificat Vitanoa hancintentionem.Et per fimul,in- fant ilo- tendit hic illa, quz (unt in loco . & [^34 fm hoccritin loco peraccidés: qf p ' 9? vltima non (unt in locoeflentiali- 25:6, os. ter.D.d.& dico Inter, &c.1.& Inter poini.s. eftillud;ad gd tranfmutatum ur(- degenec. muratur primoji. antej tranfimute as.vbihl reno dt mem Dk in Iftud.n. um eius, ad quod wanfmutathr tranf Vide di. snutatum , cum non tranfmutatur ad ipfim per füam tranfmutatio- nem ad aliud,nifi (i motus haberet. morum. fed, cum morus nó babet morur ficut prediximus:& motü, quando cít in illo, ex quo eft mo- tus, dicitur nondum rran(mutari , &. cum fuer in illo , ad qd dicitur. H iam tranfmutari,& definerein u&f inutatione:ergo non d£ tranfmuta fi, nifi qfi fuerit inrer, Et inter ne- ceffario cíLde natura eius, ad quod [t mous. qfü , i motus fueritin loco, fter erit locus, f. primus locus, ádquem motum mouetur.& fimi- liter fi motus fuerit f qualitate, rííc. intererit prima qualitas, ad quam. tranfinutatur tranfmutatü, quód autem necefle eft vt fit hic primus. locus, &quomodo primus apparet. ex hocquod diximns, motus nó Phyficorum G haber mod. Et dixit, q necefle cft vt motus fit fm curfum naturalé, quoniam, fi non fuerit fm curfum. naturalem, poffibile eft v quete: interim : & tunc inter critillud i fum.ad quod eft motus. &idco xit dum fuerit continua. D.d.& in- tere[t (alorm in wribus.idcít in duo bus contranijs,& medio. qí&,li me» dium non fucrit non crit inter.De- inde d. finiscnim tranfinutationis efbcótrarium, i.& inter inueni£ in. trbus.qri finis,& principium trá(- mutationis funt duo contraria, & Yterilla cft aliquid, finter cótrana. H Continucauté mouet, qni Qidcon hil, aut paucisfimum intermiv tit rei,non téporis.nibil.n,phi^ bet intermififle , & (tatim etia poftprimà fonuiffevitim, fed |] reijin qua mouctur, hoc aüt & inijs,qua funt fm locum, & in alijsmurationibus manifeftü €, Et ind, quod mouetur [écun- dum ContinnationZ,efl illud ud. ton deficit ommno , C7" faltem in illa intentione, in qua esl motw , sun jn tempore. queniam nibil pro bibet deficere, 7 fTatim euenire Li neuma quod dicitur Bam, neu- mate , quod dicitur Zir. nos.nan- teligimme per hoc intentunemjn qua efl motwm.C7- bec manifeflum. eft in trafmutatioibus j1 funt ilo- €o , et in alys tranfmutationibw . 33 Cum it m definitione ciu, ^ uod cftinte, continvariond mo? tus, inca;pitexponere continuatio» nem in motu, &d. Etillud, quod mouctur,&c.i.& illud, quod mouc« tur fecundum continuationem, (ic K. defenbitur, qffi eft illud, quod non deficitomnino fm intentionem, & fm tempus: & , fi defecerit fecun- dum intentionem,ent paucum.fm. £10 tempus dcficit fm intétionem. quz quidem non defiat fm illud s Suoniam plura mota non deficiüe m tempus, & motus eorum nó eft continuus. vt qni inducit neuma, q dicitur Bam,poft neuma gd dici- tur Zir. ifle enim non defifhr fec- dum tempus: defifh: vero fm mo- tum. quoniam neuma ,quod dici- tur Bam, eftaliud in intentioneà neumate, quod diatur Z ir.& n c6 E, tnuisnon poluit neceffano vcn deficantomnino in intétióe: quia. plura mora continua deficiuntali- juantulum in intétione, vt anima- lia, quc ambulant : illa autem,qug natantaut volant, non itin intentioncomnino. D.d.nos enim intelligimus per hoc illam intétio- nemyin qua eft mutus, idcft & noe de(cnipfimus continuationem hac deícriptione . quia, cum diximus, motum conunuum , intelligimus continuationem intétionis, in qua. eft motus rei mots fcilicet quoni&. fi mocuscius fuerit in loco, conti- Mi nuanociuseritin loco ; &, fiin al« teratione , continuatio cius etit in alterationc . D.d. & hoc manifeftá eft in ranfinutationibus, que funt. inloco, &iin alijs tranfinutationia bus, i. quoniam continuatio in cis eitin intentione, in qua eft tranf- mutatio. Contrariü aut£$m locum eft quod fm rec diftat plurimü , minima enim finita cft: menfu^ raautem finitum, E t Liber Quintus A Eritreriuminloco cfl dif1an tiflimum im re£Ti tudine.quoni, sunm nea reda elt fnita : et finitum cff. paruum. 14 , Cumpofuit g omnis motuseft Video. decontrario in cóarium, incepit ?* — Bodficarequz funt contratia inlo Me. ficare quae fü iainl co, & dixit : Et cótrarid in loco,&c. iflancia 1.& loca cótraria (üntillajinter que. ker & cft maxfa diftátia rea:& ifta (unt. minia n& fuperius & inferius fimpliciter. & di densa xitin rectitudine: quia dillátia ma mph xima minima non definiunf, ni idem. 4- fi ferlinck reí. &s n6, pofíibile Lt. nere inter quz! Pe a filas ininis hrualcs liners - Ethocftédebatcum dixit: qf mi- nima linca recta eft finitaji.qíà mi nima linea recta pofita fter duas di füátias eft vna . X hocintédebat c dixitfinita.&,quia minima linea f ducta inter duo pücta cft recta, ne- ecfic cft vt maxima linea in mdo, cuius vnius finiscít fupius fimplici tr &clecundaseftinizius fimpB, dcfiniatur per red . qfi hec eft fi- nitaji-Yna, a linee at arcuales sit Tánis.idé infinitz.& ideo in cis nó inuenitur 19-27. . maxima linea, neq; minima. D.d. & finitum eft paruum . & intendit. pet finitá, re&um , quia inter duo Linen. pta n6 cadit, ex co nifi vni ii. € & inten: dirper parati, brenei &b M Encre Fu iffima linea in- ido&ain- ducta inter duo pá&ta oppofita . & nd ifta linca eft men(üra, cum men- Po. furafit minima. Qnid cn du P d I ji Confequenter auté eft inter. qd, poftprincipium folü , exi ftensaut pofitione, aut natura, autalioaliquo fic determinatü, 214 nihilefteorum, que funtineo, D dem genere, & id , ad qdiconfe, quenter eft: dico aut£,, vtadli^ neiinca, vellineg , aucad vni^ tatem vnitas, vel vnitates, aut ad domü domus:aliud auté ni» hil prohibet effe inter, Confe^ quenter.n.ad aliquid eft confe, quenter, & pofterius aligd eft, non enim vnü cófequenter eft 2d duo,neg: noua Luna ad feci, dicófequetere, fed hecad illa, Et dico Sequi inilo , pef principium, «ut in [itu , aut 8 sut in alia intentine, C2", cum bec fuerit. pofitum mn erit. inter illa aliquod tillime generis-v. qp aut linee (equatur lineam aut "ynites , aut Moi fequantur. "ymtatemy ant [equatur. P mum : C7 mbil probibet vt inter. eques enim efl fequens in alique. priori, er in alique pofteruri. non enim Ynum fequitir duo,nea, mx nouilumj fequitur mélem futura, ; Jed sila fequitur illam . Et dico Sequi, &c.i.& dicitur Se- 3 quiin re, quz eft poft aliam , quz eft quafi principrum, aut in fitu, vt. cum dicamus domum fequi aliqu& domum , aut in forma fpecifica.v. gratia animal ambulans fequi- tur hominem . Et intendit peraliá intentionem fequés fecundum na- turam. verbi gratia quód duali- tas fequitur vnitatem, & trinitas dualigtem, &, vt ci dicimus qp in fermonibus narratio fegf, amt Phyficorum C6 &exifti tp füb boc colloca- tur fequens fm placitum: & eft. fitum ei, eft fm naturam. D. E cum hoc fuent pofitum , &c.i, & eft necefle vt inter hzc duo,quz dicuntur (equi, non fitaliquid fui is ( vt inter lineas con(équen. tcs non fit linca,& inter domus o5- fequentes non. fit domus. &-nihil prohibet vcinter illa fit abquid al-- terius is.v.g. qp Iter domos c fequenres fit aliquid, quod non eft. domus. D.d. Sequeus enim ie juens, &cet.i. Sequens enim. encadiquod prüccdeus ipfum fui H facris ipfum € pofteriusab eo. fequentia igitur fünz illain qu bus funt prius, & pofterius , autin fitu, autin fpecie, aut in natura. & uens eft jus, non prius.vn denullus dicit quód vnd fequitur duo, & nox pouilunij fequitur fu- suram noctem, fed econtrario. Coniizuumautt eft qtlcum coníequéter eft,tangit, Qm au^ [1 Wet mutatio in ppofiis eftoppofitaaüt funt, X contra, xia, & quz fm contradictione funt,contradictionisauté nihil j dtmedium, manifeftum eft incótrarijseritid , quod eftIn, ter. Continuum aut eft quide quod conti quiddá eft. di coautem effe Continuum,cum dé flat, et vnus vtriufqy termi uibus tangüt,et, vt figriat ocn, contineant hoc aüt effe on pót , fi duo fint vltima. xt Se uecedere efi iliud sud € tangens . Et , bd. nult db A pefsiss eo ppifata [im traria, €x contradiB oria, et inter cotra- E. diloria mn e[i medinm, manife- finm efe? quod rmter eff n centrum rji. Continuum Yero fé quudam- modo (cfe. (ed dice Contmmi, quam. do vltimum vtrinque, im quo tan unt [e s fuerit idem, e^ fuerint contima, [ecundá quód fignificat bec nemen. qued ejt impo, 73 "vltima fuerint duo Er&eeeftilnd f quo inuenitur 1€ pofterius,i Idi: DoimuL qf hoe tonem ic fgnt L ficat à &&umin- fimul. fignificat igitur duo.& ideo dixit: Estee eftilad quod fte fequens,& tangens. quoniam tan- tia (unt de fpeciebus diuerfis, fe vero fant eiufdem fpeciei, ficat. confequenua. D. incepit dedlara- Te vbiinucnirt inter, & dixit, In ter inueniturin contrarijs i tis & propter hoc mpofübile eftve. motus itin contradictoriis , autin eStrarijs immcediaris. & fermo eius 1n boc manifeftus eft. D.d. Conti- nuum vero, &c.i.Continua autem. (unrq: funt féfeji.quorum vltima adunan M murapud conmaétum, S iunt vnd, ri vidi &in differcconunuum à efe, facvo D.d. fm q fignificat hoc nomen, ier: in rebusnaturalibus, &artificiali- 4o, bus.in naturalibus vero dicimus q» conunua füntilla, quorum vltima fünt vnum rin mem- bris continuis : & in arÁficialibus, qfi vltima eorum fiunt vnum per artificium 1 mathemajicis vcro di- cimus continua, qfi vltimum vnd naturefle commune cíí eis. v lens, qiii cimans daba Toamé- Liber À lineis, & linea duabus füperficieb*. & ifla cótinuario n5 É naturalis: c hic intédimus defcribere continua &c.i. & impole eft vt continuatio fitduorá continuorum, qf vltima eorum non fucrint adunata. & hec. eft differentia inter fee & cOtinua, Hocautem determinato, ma niet eft qp infieefteontinuf, exquibus uid aptü natu, fa ct fieri fe contactà 8L vt dé má fit continuum vnum, fic er totü vnü erit, vt autclauo, aut B glutine , aut tactu , aut infertu. Manz i ef igitur, quod con tinuatio efl in rebus , qua innata fint, vi ex eit fit"ynum per coin ien. et quadmodi cepulatié fit "7m qi iler torii fit "Ynum, Y g per applicatimem,C7" conclenatunem ,C7* per contatlii, €x per confolidatnem. Cum definiuit continua, qp» funt. illa, d innata fant vltima corá (int vná,dixit Manifeftá eft igi'ex hac defzriptiGe,q cótinuatio eft f reb*, (inna; funt vt ex eis fit vn p có- € iáeioné zutp liam aut a f d eripi, itf quib*nó sptanGhse nó hüt có tinuarion£ D.d.& quidmoda K^ pulatii, Xc.i.& quéadmodá co| Ti trai hora vnd, fp adititio- n£vltimorá, autpligam&fi , aut p. alid fit virüq; ounuarorü fit vná , ii illic à fuent vltimá cóc fter illa, qfi vitim( defluit Et qfi intédit. dicere quéadmodí fefe trásfert de catione ad cótinuation£ ih r£ fidc cóunuatióc ad adunation£, uintus 212:$ Manifefti atit eft, & qu pri, D snum eftid qdicon d qd.n.tangit neceffe ejt cáfequ& impols, tereffe, qd aüt cófequéteré n6 o€tangere. quapp & in priori» busróne confequéter eft, vt i numeris,tactus aüt non eft, E, fauidecbrinà et, Nerd tangere, (i vero tangit,nódü. Sinuumeft n5 nece e ma etipforü extrema, (int: fed,fi vnum funt. neceífe eft (1, mul effe. quare vltima confitio fm generatione eft, necefle eft «n.tangere , fl cófita erüt extre, R. ma: ea vero,Q tangunt, nó oía confia funt, in quibusaütnon eft tactus manifeftum eft quód nequeeftconfitio in his. Menfeffá eft zt , quod primi seri eft fequi. tangens.n.nece[fa- rio fequitur [ed no e£, qued fequi- twr jl tangens e7 dee fequisme nitur Ek in. principys inrone v.g muneris , tagere aut no efl inei, Et quod efl contimmm. nece[fario tangit, C7 qued efl tangi mondi eft esntinui. quini non efl necef- [evt extremitates eor fint vni, Ji fuerint infimul : fed f$ fuerint "vt adwnatio fit poffrema emnium eerió in e[fe lla.n. quorum extre- ma [unt adunata,nece|[e cvi font fé tangentia:et tagentia no nece aria stt adunata.et illa, 3 quibm. nef cótatm mamsfeff t quod eit HO € cofinuatie, nt. a. Phyf.cücó.Auer, FF. In- Phyficorum G5 — Inidit per prim(,priusnaturali 28 ter.qih €. n jués,& n6 o£ fe qués eft íges.&, c(í fequés nó fuc- r1 nó crit tágés, & hec É difpó prio ris naturaliter. Et,cü narrauit nó of,qd fequidígit, d.&ió fequi in- venitin principljsin róne dit principia in róne, prin. Initi&e, qff inueni£ 1 pluribus tebus,& in cis nó inuchifcta&tus, Xf dipofiuoin numeris, Etinté debat qfà hoc£ quafi gr nus eft prim in róne.Et, cá ràuitg) cófequés Bcedit. edit 1ágés declarauit &t q tangé: t H naturaliter enu. ot osünud eft ágés, c n6 cóueruf.qià nó fe- quit Ycofa tangentia adunent fm vltima.& hoc intendebat,cá dixit : qfi nó eft [e vt extremitates. *orü (int vnd, fi fuerit TimuLi.qrm n fcquit, fi vltima corti fuerint in fimulvt fint vnü,ita, qp o£ tangens fit cótinuum.D.d.fed,fi extremita« tes c.i. fed fequitcoSuerfoji. qí&fi fücrint cótinua, f.fi extrema corá fuerint vná, neceffe cft qj ante fuc- rint conta&a, f.q extrema corüi fue. rintinfimulj.qrn necefle eft vt c6- tinuá fit prius cótactá, & poft cófe I cutiou£ , & tc continuaf. Et,quia adunatio eft, qfi vltimá cóc, qd eft inter duo cótinua, deflrui£ , & hoc accidit neceffario poft cótinuatio- n£ quéadmodíi cótinnatio accidit pt conta&ti,& cótactus polt con- tioné dixit: neceffe eft igijScc. i.&, quia o£adunat( prius fuit con finud, & o£ continuá prius fuit có- Siguá : & non fequif vt omne con- tiguum fit continui, nedá fit adu- amm: & non fequitur ffr vtom- Bccontinu fitadunat( : & cá có- fecutio non fuerit, cótinuario non f. las aütnon erit: &,cum continuatio nón fite« ritadunatio nó erit: ergo hec qua- tuor przcedunt fe adinuic£ fecun- dum ordinem naturaliter. Quare, fi eft punctü, & vni» tasqualía dicunt feparata, non polteftvnitatem, & punctü e& ide. his,n.ineft tágere, vnitati^ busaütcófequéter.& inter hec. quidecótingit effc aliquid : oís «n.linea inter puncta eft: inter il neceffe : nihil.n, eftinter dualitatem,& vnitat£, Sequitur igitur ex bec quod, fs fint ber, Vn Api "rites, abfo- Jéluta,vt dicunt impoftübile erit "yt inita," puntlum fint idem. quonia pun£Ine bzt tangere vnita fes yero [equi habent [e adinmec v inter pun£Ta pat effe aliquid : quonia ois linea ef inter duo pun- Éla.d, traslater ita cecidit in Gra. to. et Wdetur mibi quod. deberet dicere, quoditer dus. Ela efl li- nea ."ynitates vero no babent bac nece[ferio : quonia inter ynitatt , € dnalitatem mn eff aliquid. 1 Etcü fequi fitaliud à tágere ne- i cefle cftfi fuerint pun&a , & vnitas exiftétia p fe,vt dicunt dicentes pü- Ga efle cleméta corporü, vt püctus fit aliud ab vnirate . Puncta.n. pfit. tangere imaginari punétü tá punctá: & ficé pole imaginari cor pus cóponi ex eis: Vnitates yo piit ! fequi,& nó tangere. & hoc.qd dc eft fm opinoné corí. qf in Sezto declarabit,p impofe eff punctá tá ere punctum , Et forie intendit p $ id dixit, q» punctus habet tan- ges Liber *jl. dp nte tangunt fefe füp püi- Rok hA eft ita i miadbus t fi- militer exponit Themift. hunclo- cfi. & Alex. exponit hic tact p fü- perpofitióe.D.d. & inter pá&ta,&c. & hec eft dria vera inter puncta, & vnitates, .qfft inter vnitat£, & vni- tatÉ nó eft aliquid , & inter punctü & pun&á € linea. & idco df, dria. eftinter minns pt licet vri. quc fit aligd indiurfibile. & É» vni ela dta ctt, &c pictus haber: quia eftin aliquo loco demfaro li- nez,autcxtrcmo, aut medio. D. ofs.n.linea eft intet duo if- p vr libet duo panda eft linea fm. prt espó (p puncta fant vltima linez , Et di- bou. — xinvt mihi ví, inter picta póte£ aliquid.quia dicétes pun£ta c6 hit poffibili fter illa n6 cé aliquid: nó negant hoc c£ polt, ficut ne. Selaintii gauy ipfum de vnitaübus.Et videf *U- — mihiginduxit Cpnucrfam propfe nis intétcf.dicétis qp inter queli duo punéta eft linca,quia nódü ap ruit. & conuerfa eius eft manifc- cci otslineact Tterduopá £a. qfi cü concedat qp ofs linca eft inter duo puncta, c6uertet particu- C laris fic, qr inter aliqua duo puncta. eft linea.& €, cfi concedaf'cpofsli- nea cft inter duo pücta , declarabit pinter dier duo puncta poffibil eft vt fitlineaqfn, fi fuerit impole, non erit verá dicere o ofs linca eft inter duo pücta. qffi,cá fuerit ver hoc.» nulla duo puncta funt, in- ter d eft linca, erit vera cóuerfa ci*, defi null linca ftiater duo pun- .qd eft falfüm manifefte.& hoc eftapud me illud, gd intédit Arift. quapropter dimifit hanc propóné, & it conuerfa m licet ransla- sor cxiltime: qp hic fuit error in li- A un n Quintus 216 bro Graco. & intelligendum eft B hicperlincam, lincam finitam. Quid igitur eft flmul,& fepa ratim,et gd rágerc , et gd inter, etgd cófequéter,& qd cotigui & quid cótinuü, et quib? vni» quodg horumineft, díáü eft, Et jam igitur ponimus quid f effe infimul , et. Jeparatim,ez* tangere C7" inter 7 fequi, et fe- Je €7 continuum, et in quibwe ine senitur ynumquedque iferum Quoniam ex hocg declaratum 30 eft in defcriptionibus iftari, decla- B. rabitur in quibus inueniuntur, Et Dubiam . quetet aliquis, quonieffe infimul eft tangere, quoniam omnia conti Jua funtin(imul: & omnia, d funt infimulin loco, fünt contigua : & fimiliter eft difpofitio in fefe. Dic£- Soludo. dum eft igituradhuc,vt videtur, q Priadtla licet effe infimul,, & tágere fintidé fm fubiedum, t fant duo fm de- finitionem.quonis effe infimul op ponitur ad effe folum : & tan, nó opponitur ad efle folum, (ed ad efie aratt. Ftin definitione eius Scfa dHa son apparet locus, fed in definitio- F ne eius quod eft effe infimul appa- 4C6xa&* retlocus.Sefe autem feparatur à cf niliseit iguo. quoniam fefe ell contiguti , pou & fequens. & fefe & poteft efle cor- marhema. pus,& poteft cffe non corpus,v.gra. tic* jx e& motusaut tempus. motus enim eft 2 lineam, fefc ad motum,& tempus ad t£pus. gc dlagk fed tempus nó tangit tempus: quo ge niam contigua neceffario funt ma. & .1.daía. gnitudines. ain naturalib? vero eft 161.8 Corpus, in mathematicis autem po p Oeceri- teft cfle linea; aut füperficies. & guü f ma omne contiguum in mathemau- themati- discft conimuum. cis écri- " i. Idé. FPOdj. Quo fup cas. H »- Phyficorum IG. Qusplicte Sector motsrma:ts — grificatio eff alia ab albyficatio E. je swas, qui vd boo . ^ pn B lusaüit motusd£ multi pliciter, Vnum.n, multi pSiciter dicimis;Genere Sgitur vnus eftfm figuraspdi caméti. latio.n.omnilationi ge nere vnuseft aleratioaüt dl, tioe diuerfus » Specie. Gne vnuscht, cum genere fi vnus, & in indiuidua fpe fit. vt coloris quidéfuntdriz.Igiur $.quando difciplina alius fpe denigratio, tio.ofs igitur dealbatio of dea buionidt ffpedenerit& s denigratio denigtationi: bedini aüt nonamplius «qua. propter fpecie vnus. Sodalbaionio alunt lam, d & genera fimul, & fpts funt, manifeftum eft p fpe quo Gimodo vnus erit, flmpliciter at vnus fpecienó. vtdifcipli natio, fi ícía fpes quide € exifti, matióis, genus aüt fcientiarü , Etro enetwa ducitur multi medic. quonia y ni dicitur mule modii ynee sgutwr in Genere eft fe eundi figurae pdicamtti-quonia , quado translatio comparatur ad aliqua tráslationz,dcuna, ft, erit. "yniísn genere. alteratio Yero eft lia à translatione in, ere er ynuin Specie eft , ferit. pian genere, ded fuerit fab ecie , qua vo diwditur."v.g.qua- mein [e.et fic ois albificatio cóne- mim e abifcami io quijtaniocingrifcdtizni: aii CALIABI yero no conuenit .et io alba. ficatio cá omne albificatione com. paratur per illom ynà in [jé.Con-. Nenientes igitur im genere, ep Jnfimnl manife fum eff quod funt. Pra maru [fi uod ao f fms 'er "nue motie in (9€ , non. feuentia , quanam eft. fpecies cenfderatio- L, is,et genu | Jeientiaru,v.g.Grà matice , C" Geometrie C7 ce terarum [cientiarum . In hoccapitulo fcrpit dicere fm. 3t quot modos d£: monza. qi hoc eft vtile. & necefíarium dc pferuta- tione de motu, viríi fit zzernus, aut. n5.& dixit: Et Vnus mods dí mul ds: modisi Sc vnus motus df mul- iplicitezquia vnum df é multipli der mons adl vmusfa Gem. &eftille, qui eft vnus fm formam i rfi, in quibus (unt ci- icet quia cómunicant in vno fdi- M camér fdicamétorfin quibusin- ueuifmotus.v.g.translatio ad füpe rius, ei r1 Pad translation ad infen' vn* í quo eft mons in loco, Fin amehto vbi. & hoc inrendebat,cum dixit.i, qfà omnis io,qfi com] tur ad aliam rranslanoné diucrfam. in forma, tunc dug translatióesin- uenientur vnum in D..al- teratio vero, &c.t.S hoc manif-fbii elt. già przdicamentum alteratio- nis f.qualitatis.liad eft à predica- meno Liber & mento tranilátifis, qd eft vbi. D.d. & vnusin Specie, &c..& dici vnus motus ícdo mó, f. fm fpém.& vnus motusin fpecieeft, qh duo motus epe quen vnusf vI- tima fpéqi dimidii elis e d cesD.d.v. peus caufa, mot" funt diuerfi fm. quidá conuenientes fm fp diuerfitas cius , ad qd cft motusin fpes ant cóuenientia eius in fp£. (uia colores, |ui funt fines mo qui funt in col os anri timadió motus, qui funtin. Pimncn 5 bas diei in [pecie funr diu Por (pé, funt cóuenientes in fp£. v.g. 5 quia eft ire ad ni- & albificatio ire ad albe- &: difertabalbsdi nein fpé ,1deo nigrifi cao uz push. iné differ ab albi- ficatione in fpecie, (eft motus ad albedinem. &, quia hzc albedo c6- venit in fpecie c hac alia albedine demfata, ideo hec albificario cóue nitcf hac albificatione in fp&.D.d. albificanoni vero nó cbuenit, ideft motus veto,qui eft in albedine , nó 6uenitin fr (ui eft in nigre. € dine: cáni; abalbedi nein fpecie.D. dones mur &c.i manifeftum eft igif qp, c diximus qj omnis motus cóucniés locus in fpecie elt cóueniésin n6 fri uus mons rpuniés ingen j.vnus [recie fic vhus morus m [pt fim pldter.q fà quzdam fpecies funt, rd D.d.v.g.&, cum i a CUR vnus nó eft vnus. unm fpecics comprehéfio- (34 T I n T i5 3LE in Tue ése. m- q! $e 95. gn Quintus 227 pium comprehe àfio q quzdam D ifciplinaji & dam do cr doplint dcum boc; ER iid Dubitabitautem aliquis, fl JA vnusipeciemorusflt, cü ex eo^ i déideminidémutetur,vt vni punctii ex hoc locoinhüc loci iterum, atgp iterum. Si aüit hoc eft, eritcircunlatio recte latiói eade, & volutio ambulationi , xi efl buc oom me, [els eet Idi transfertur de vm y, loco ad alii, v.g. sde pii transfertur de bec loco in bunc los 6 vna Yice poft aliam vtrum il- lemoturefimein [i Qmd, f 3t fuerit , tunc meti. circularie conuemet motui retfo, C7" tunc yo lotio conneniet ambulutiom . Cum pofuit qj mótus, qui funr ja vnusin fpé (uncilli.f quibusillud , 2d qd motum mouctur, eft id£in nberifimanrqifli mo. tus funt conuenientes. ed priscae irm id, T fed in temporibus diuerfis, pei irr pee ; ideft & quzrirue. qi aliddidem trisfercur de eodem Joco ineundem locum multotiés, X ; de pü&o » ad punctum c, vtri motus numerenturin illis, qui funt idem fpecie, aut nó. qfü,fi po- natur motus, qui itde vno. pun&o ad vnum püctum, funt c ueniétesin fpecie, & eft poffibile vt motum moucatur decodein pun- Goadidem punctum motu recto, FF odj & Phyficorum G & motu dirculari, contingit ex hoc, vt motus arcularis, & re fintidé fpecie: quod eft impoffibile.&,fi po natur qp intidem numero, conun- ve tépus eor( fit idem numero, gistimroible Ext indus d ionem , inoxpit diffoluere illam. Andcterminatum eft, fiid, ánquo eft,alterü e fpecie, qp di tieríus motus eft: oirculare aüt recto alterü fpecie. genere igi^ eus rp moe vmi. igitur dicam , quo- niam iam. demise quod R illud,sm quo eft mots , cum fuerit. aliud m fpecie, met erit aliua in ecie: et eirculare efl etiam aliud. ecie à reHo . fecundum hec igi- tur dicitur quod meti eft Yn 5n genere , C" [pecie . 33 illudez quo,&ad qd, &1 moru áir calari non eítex quo,X ad qd & eft dictum in definid^e motus, qui eft. idem in fpecie sp e(t ile f quo;illud ex quo, & illod/ad qd, fünt idé fpe- Gie,in numero plura fm idem tjs , 1yimorus qui dtr codem pido adidem punctum , aut plures mo- tus cadentes inter duo pundta in té poribus diuerfis, accidet queftio f- dicta. qffi poffibile eft vt interduo pun&a demonftrata fit motus ar- cularis,& re&us. & fimiliter poffibi leeft vtinter duo loca conuenien- tiaalijs duobus locis cadit duo mo tuis, vnus rcétus , & alius circularis. egi &ficaccidit quito, Cumigimrt definitióe dicarür loco eius, qd eft, ad quod,& ex quo, illud, qd eft, im quo cít motus, f. qjidem motusin. Quia motus recti diuerfant fm, fpecie eft ille;in quo illud, f quo eft K motus, eft idem in pecie, adhi - tur quzflio. qf duo motus,q funt €x codem loco ad eundem locum, quorum vnus eft rectus, & alius ir culans,non erunt in eodé per idé. qfn re&us erit per lineam re&am, & circularis per rotundam: & circu larceft aliud reo in fpecic.Etió dixit: Dicamus igitur,qi iam dc- terminauimus qp illud, in quo cft motus, cum fuerit aliud in e, moms cicdlinr infe c D. vs cularecít aliudà fpecie.ic hifi deii ciafiem mousin (pecie non contingit queftio. qf 11 L. ludin quoé moth ze&tuseít aliud abillo in quo eft arcularis, econ- Simpliciterautem vnus mo tuseft, qui fubftantia vnus, & numero eft, Quisautem hmói fit manifeftü erit diuidentibus, Triaenim funt numero,circa d dicimus motum vnum, qd, && inquo, & qfi, Dico autem, qd qim neceffe eft eifealiquid, qd mouetur, vt hominem, autau^ rum. &inaliquo hoc moueri , vtin loco, aut in pasflone, & ^ qf:intpe enim omne mouet. mog Et dicitur quod metus eff Ynue. fimpliciter cum fuerit vnm in [e, €7* In numero. Et declaratier quie metus eft ifle motus fecundu dius. nz tlla.n. in quibu dicitur mo- fus, funt tria,es, C7 quo efl ,CT* quando . Et intentio eis. ef quo- niam nece[fe eft ve frt hic aliqued motwm- Y. g.bene,4ut Anri. et vt. motus Liber Quintus A motto ifl rel fit in aliquo, v.g. lo, np dinec" "yt fit quan de : quia emne, quid mouetur suonetur 1 tempere . P Cum declarauit quid eft idé mo vus fpecie, incorpit decla- rare quid eit idem morus fimplici- tcr, & dixit: cum fuerit idem in fe, ideft in fua fübítátia. & d. & in nu- mero. qfà motus, quieft idcm in fubítantia, alius eft genere, & alius. fpeci alius numero Kind iuifio, qua víüs etin mor, eft. H1 tioia iara cq z illud alind fignifi icat hoc nomen vnum , pss juiditas T iftis rebus, eft hocnomt Ten D.d bcdeclaratur &ci.& 5 diuifion£ motusin motus, qui con uenaunt, & differt in 1ebus tribus, ex quibus confiruitur motus, de- clarabitur quid eft motus vnusin nomero. Et,cum narrauit qp ex. pot declarari quid elt vnus mo it declarare Mectc. Ace.illa.n. ex quibus conflituitur (unt tria, res mota, & res, in Setyer quaefimoms,r.g,vbiin trandatio 34. ne,gd eft genus; quo eft motus, P S ecinicbascim dii reg Ag moo quaeít.& intendit per qfi, épus. &ebllimi qifs ex ribus &t motus . Et, cü nu- mo merauic illa tria; ex quibus conf SiL cnicar morus dnxit: Étintétio eius, Inox. cá £ &c.i. & hoc eft ita.qíi manifett ride cii- eft per fe «p necefle elt vrin of mo- Ei ioi ca italiqd mom, v.g homo, vel 15. ufum aun, & vt motus fitin ali- Wei 64 iov gin locut qualitate, &in sendit per illud, in quo cli motus, materiam motus, Í quatit motus, ficu: formam.& hoc manfcitá cit soi 21218 qp non mouetur. & hoc diftintum D eft apud perfcrutationem cius, qd eft vtrum motus habet moti. 54. & vt fit qi. i.in tempore. & hoc de- clarabirur in Sexto. & cxiftimatur qpaliquantulum ex eo declararum eftin fermone de tempore. Horum autem genere qui^ demyaut fpecie effe vnum diia rejin qua mouetur.contiguum autem erat intpe. Simpliciter autem vnum effe in omnibus hiseft. Etenim in quo eft, vnü oportet efle, & indiuifibile, vt formam. Etruríus ipfum quan E do, vttempus vnum, & nóin- termittere , Et quod mouetur. vnum effe,non fecundum acci^ dens, vt album nigrefcere, &C Corifcum ambulare, vnum au tem eft,& Corifcus, & album, ifta fed fecundum accidens, Neque comune. eritenim fimul duos homines fanari fecundum ean^ dem fanationem , vtlippitudi^ nis. fed non vnus hic eít,fed (pe cievnus eft, Et metum effe vum in gene- re , aut fpecie est ex sflurebw , F in quibm eff motws. c7* [equitur loc vt fit n tempere. ipfum au- tem e[je cundem mplite eft in omnibus illis . tllud enim , im quo eff metus , debet efe Ynum , fes dicet indiniduum demenflratum, yerbi gratia im fpecie. Et quan- do ,'verbi gratia : qumiam tem- pus debet effe "vnam fine defe fu. kt meum debet efe vnum, FF dij non Phyficorum G mon per accidens , verbi gratia "vt alba nager fiat ev" Socrat. vombulat. c7* albw, c7* Socr. fant ídem, fed per accidens. Nea, com- mune. quoniam po[bile eff vt be mo fanetur yna [anitate ab opb- tbalmia oculi . fedifle motu mn effynm, mfi in fpecie. Cum declarauit quid eft motus vnus in genere, & in fpecie, & decla mu vnus motus fimpliciter fci- tur pdiuifionem eius in illaex qui bus fit motus, & nodficaui illa efle. H tria, feocpit declarare qi motus erit. vnus in genere, & in fpecie & in nu nero fm ifta vicdixit: Er motum efle vnum in genere & (pecie c.i. & motuserit vnum in genere, aut in fpecie,fm illud, f quo eft motus, aOccurrit & motum. a Et dimifit diuifionem. tsimiob qu innuitin motu, quia iá cft de- soni d clarata. qíf antequam fciperetad tet dicere declarádum iftos motus fm cóue- Arift. fuif nj&tiam , & diuerfiratem corum in fediminu iftis rebus, deberet incipere à diui- ""^- fione, dicendo qp omnis morus aut nó cóucnitin aliquo iftorum, aut. conucnitin quibufdam, autin om. I nibus.deinde cóuenientes,aut funt conucnientes in genere, aut fm fpe. ci&aut fm numeri . fcd , quia hoc intelligitex hoc,od dixit &cft ma- nifeftum per fe, incapit determina. 1c fpcaies cius, & numerare diuifio- nes vriles ad fciédum,fm quot mo- dos dicitur vnus motus,& dixit: Et motü effe vnum in gencre , &c.i.& motus eft vnus in genereautf fe Ge, fm illud, in quo eft motus, fin natura, qua eft motus. aif, fiil- la natura fuerit vna fm gcaus, v.g. qualitas, aut vbi, mtus non erit 35 vnus fm genus. S, fi illa natura fuc K rit vna fm fpecié , mors erit vnus fm fpeciem, v.g. Yt duo motus fint. albificatio, & nierificatio, aut tráf- latio. Et, quia hmói motus, f. vnus in aut vnusin fpecie, nó eft necefle vt fit vous fm. » dixit: & £quimr tempus hoc, ideft,& ac- cidit huiufmodi motibus vt fint in. tempore,aut vno, aut plurib* vno, N* f hon dt ucocli ie e cam e di motus in genere, aut T fpecie, fm c^. qeft mus in eis, vt fintin vno tem. ne pore: fed hoc fequitur, S accidit na. (pé turz motusfm q eft motus f.vt fit " jn tempore, non qp fit motus, qui T dicerur per tempus. Et, cum decla- ,,. rau difpofitionem eflentialem , ac qua motus cft vnus in genere , aut n5 in fpecie ab accidcntali , ideft à di- fi fitione accidentali ,inocrpit de- fjr clarare illa, quz fünt neceflaria in c; efíceiufdem motus fimpliciter qui dic eft vnus fm numerum, & di; cl pe fum autem effe vnum fimpliciter , $5 &c. ideft motum autem effe vnum ius fimpliciter eft, vt fit vnus fimplici- & ter in omnibus ifhs. tribus, fcilicet. Ytfit vnus motus numerof moto, &in coin quo cft motus,& in tpe. 5 Deinde inccrpit declarare hoc, & M incarpit ab illo,in quo eft motus,& 55 dixit:lllud.n.in quo eft morus, Sc. 9 & hoceft inqua moe" eft vnus numero, neccífe eft vt illa narura, f jua c(t motus, fit vna numero/f.in 2 iuiduum demóftrarum fpeciei il- 24, lius nature.& hoc intendebat, c di mo oit. v.g. in fpecie.i.v.g. aligd indiui V duustindriduoruns pecie illius , 2i: in qua cft motus, Et, cum narrauit qp eft neceffe in vno motu fm nu- merum, vtillud, in quo eft motus, f ma:eria motus, fit vn numero, incorpit 3 fuf Liber Quintus A inocrpit declararc & q neceffe eft, tempus fit vná numero, & dixit: E qfi, Sc.ideft & necefle eft vctem. us motus fit vníí numero fine de- EA uiqp intr ipfim nó cadat qc fed erit continuus.qffi tunc non ef. fet vnus motus, qua tépuseius nó. a Lice il effet vná, a qfn illudin quo cft mo iq vusicer fit vnum numerojfimiliter idee res mota fi moucbitur in téporibus & fnr diuerfistunc moe? eius nó erit vn? 18 moa 1n numero. Deinde induxit tertium. fera 98 necefíanti, & eft qp resmota debet. Doe itt cfle vna numero,& hoceflentiali- tpibas di ter,non accidétaliter,& dixi:Et mo wa tüc rü debetefle vnum, nó p accidens, .B &c.i.&in hoc, motus fit vnusin mor ci^^ numero, necefle eft qp res moa fit nu Pe es em co, fed vna in numcro, nó per accides.qr, epoüui fi fuerit vna per accidens! tunc erit. YE dicere Ibile vt moucatur duobus mo- d fem& tibusinfimulin eodé temporc. ver- bi gratia qf albus, S Socrates funt wn. "^ idem peracodens, qfi accidit quód Videcon- Socra.fit albus. & ideo poffibilc eft U3. Zi. hoc vnum per accidés moucri duo- bus motibus infimul,vt niger fiar, fm q eftalbum,& ambuler, fm qr eft Socra. Deinde dixit: Neq; cóc. & iptenditillud,in quo cft motus, C qfi , cum declarauit, quód neceffe eft,vrilludjn quo eff motus& eiá tempus funt vnum in numero, vult larare,gp tempus efe vnum nu- ocro nó füfficitin hoc, quód mo fit vnus aumero, cum illud in quo eft mot*,fuent cóe,nó vnum nume 10.& quafi dicit, & impoffibile cft, fiillud in quocít motus.fueritcó- mune, vt motus fit vnus numcro,li ect tempus fit vn nemero.qffi fibile efl, vt duo hominesin&mal fanétur ex vna infirmitate in fpecie in vno tempore,rfi fanatio corü n5 119 erit vna in numero, fedin fpcdic.f. motus,quo mouentur,licet tempus fit idem. Socratem aütfm eidem qui^ dem alterationem alterari fpe^ cie, inalio auté tempore, & ite^ rumin alio, fi quidem cótingit corruptum iterum vnum ficti numero,erit & hicvnus.fi vero nonjidem quidem erit, vnus au tem non, 51 autem Socra.alteratur eade. alteratiene in pecie, fed boc in ali g, quo tempore deinde uterum in alia. tempore. fed, fi pofübile eft vt il-. Ind, quod tam corruptum efl, reuer. tatur C7" fiat ynum in numero, func metus poftbile efl vt fit etia ynus.77 fi illnd fuerit impoftibi-. le , motus erit ille idem , fed non "'ynus Haceft quzftio.circa hocquod di&um eft.gin hoc; motus ht Y-jeph nus numero,necefle eft vt tépus fit. vnum numcro.qifi pót aliquis dice 169, ci idé morum mouetur eodé motu in fpé vna vice poft alteri.i. F pluries verbi gra.vt mó moueatur, deinde quie(car,& nde reuertaf ad illum motum,quo mouebatur pri* juod ille motus fecundus, & prim? (unt vnus 1n numero,codem modo in generationc q,cum idem indiui duüm corrüpitur , deinde reuerut, fünt vnum in numero. Etió dixit: Siautem Socra. c.i fed,cum pofüe. tim"q Socra. mouef in aliquo vno iterum poft primam vicem.v.g al- teratur iterum poll aliud aüit tran- sfertur,tüc, fi corruptum, qf reuer- titur, eft vnum in numero mot, So em. Phyficorum G cra qui renerticur, juam quies interuenit, eft vnus.&, fi illud non fuent, hoc nó erit.& hocintédebat, ni c dixit figitur. potiti le eft, &ci. "motus Soc it modo, & poft "reuerriópoffibile eff, vt fit vn*. & i6 dixit polt:fi igifillud fueritumpof- bile,&c.hoc igitur eft vnü corum , uc poflunt intelligi ex hac qóne. Q5. folo. E rte intendit per hác quzftioné. venire ad quzftionem de motu có tiuno,qo mous eft continuus cí hoc;pin omni mom qt pars corrumpitur. & quzdam generat, &, cum cortuptum nó reuertitur, H nó eit hic vnus motus in numero. Sicorra-- & fm hanc ezpofitionem, cum di pri qá S xit motus poffibile eft, vt (it & vnát nu- Ynusjntéditfi igitur eft poffibile ve. me,.mo illud.quod eft corruptum reuera, ta: 507r. .S fiat vnum in. numero, poffibile Jof 37. erit vtfit hic vnus motus in pume- évnns, 5, r0:&fi illud fuerit impoffibile,non 1e 'oppo erichie vn*?motus f numero,fed im. €. Pc€ poffibilecft vt generari &corruptü devil [ idem numero:ergo impoffibi- Esp. The, le eft vt vnus mot*fitin numero: li cet fit vnius fübiechi numero , & in cod&& cótinu?. & hocerit finis hu iusgónis. Si autem cócefferimus qp I illud quod generat, poft corrupto né eft vnum numcro,non fequitur. vt motus córinuus fit vn? moti: fed etiá motusjinter quos eft quies, cfi (übiectum corum fuent vn nu mero,& illud, in quo eft motus fue zitétvnum numcro, Et videtur fi iftaquaftio intelligatur de mori «5tinuo,g diia inter partes motus continu; & motus qui reuertuntur iterfí poft alid fit hac.Cqp generat & corrupti in iftis moribus, veráq; dullinguitur a reliquo p quieréin- teriaccte m. ia moti vero conünuo ratum rion diftinguitur a cor- K ps neq demonftraé fed eft ná cto. poflibile € gif diceff fm hoc motus china* dt vnus numero; (cd modo magis diminuto , q juo dicim*'in rc quifcentejip vn& fm numer. & fi intédit per. hüc fermoné dubitare de mou, eftiterü poft prim , diffolutio eí mauifefta,c Bent cóccflum q ge neratá , & corruptíi nó fünt idé 1n. numero. & hoc manifeftá eft p fe. & illud,gd dixit poft fighat nó in tÉdit,nifi (rere de. motu continuo, quafi dicat/fi igitur pofuenm?g So L ra tráffeit iterá poft prim, ft fue zit poffibile,vt illud, qd & corruptá, reuertat/& fiat vn in numero, tüc mot'iterat*pót efle vnus in nüero, nedü cótinuus. & fic eft intelligéd* ifte locus.& fic nó accidet $ftio va- lonsin hoc,gcá ahquid fuerit cor rupti, & reuertat nó clt idé in nüero, Érquia ita elt dixit : Si at Soc.&c.i.fed,cum pofüerim*q Soc. mouef'in aliquo vno iterü poft alt- ud.v.g.qpalteref aut trásferatierü poft aud, tic fi illud quod iam eft CorruptüreuertaG;Scfiat idem in nu M. mero, motus Socra.qui heri fuit,re- nertefidem:quod. impotiil. Etforte ifta expó eft difficilior. & manifcíhus eft ex verbis hoc, qd ipfe intédit declarare, $ necefle eít 1n hocg vnus mous fit qp tfs fit v- num,fed fecit qóné de cótinuo.aut. forte intédit vtrüq.qin ex illisque dicit poft,apparet q» ipfe fecit qóné de cótinuo:quoniam duz quzftio nes funt firailes. Habetautem dubitationem huic fimile, & vtrü vna fanitas, & oino habitus, paflióes sub iua. Liber Quintus À fistiafint in corporibus.moue^ zi nàgy videntur habetia,& flue re.Siigit eade, & vpafit mane, & nenc (anitas, cur non ctiá,cü intermiflá acceperit iterü fanita t£, & hec,& ifla vna nüero erite Et eff etiá queffo fmlsif: (0 *yrmas fanitas efl eade, eo" "vnwer. ide e age ha su corperibus in fais ub me mia mes inuenimus illud, qued. Vet ex bec maei:démenztur et fis 9 sent, Sisgitnr [Aites que fuitin mane c7" que efl num ef cadem, quore fanitas que fuit, e7* deftrus fury pofl reuertitur lla c7 ifla sn [sent cadem in numer? eorrumpitur, firidéin numero cü orrupt A iit pom qpfi fueti iin namo cidngervt mots q fuit Soc.hodic,& qui fuit heri , (inc € ii£in pomero ti (aerim"g eft aliud,cótinget vt ó fit vt vnus mo us in nurmeso;inccrpit dicere q ta- he q6 acódirin foras quiet, qua funtin tráfmutaro,& dixi Et. eft qó, &cs. & eft quaflio fimilis «96ni didz de mor vno in aume- 10,8 dc formis, & vit de paflionib* funt in corporib*, quz funr f fuis foci mutat lr epem, itidé aut nó fünt. frgerdccsnb fiti tmd tiplicatz fm multiplicationem cor. gorum,aut quomodo eft.nos.n.vi- demus hanc formam exift&tem in » & corpus mouerijideft enar, cue Cape ede meccfic cft, vrita fitin formis, quz 7 230 fant in iftis corporibuscum fintin D fübftána corporum tráfmutabilid, fi igitur fanitas,quz fuit hodie So- cra.& qua: fuit heri fit eadem in nu. mero,necefíz eft vt fanitas ci* quee eft deinde deftruitur deinde reuez- titur fit eadem in numero.&/fi hoc inopinabile, neceffe cft vt nó fit hic forma in numero, Dein. de didit,rtrum fanitas elt cadem.i, in numero.f.qua fuit heri in Socr. & quz eft hodie. D.d. & vlt, &c.i.&c hzc Perferuatio vit fundarur fup hoc.fvtrum forme, pafliones exi. flantin fübítitia corporum.qfüfi. ita fuerit. necefíc eft vt illud, quod 'E inucniturin corporibus motis, & fuenribus, moueatur,& fluat.ynde fequitur vt formz moucátur,S $m. ant.&fi forme fluát,& funt ecdem. Tnumero;neceffe eft vt fo; pua fuit heri , deinde rcuertitur hodie, uam corrumpitur, fit eadem. 1n numero, & hoc contingit in co- dem motu, quoniam dictum eft. necefle eft vt fübie&tum eius fiti numero. figitur non eft hec eadé formain numero, ergo neque idé motus numero. Eadem enim ratio erit, verü F tantum intereft , quód, (i duo id€ hocfunt, ficut numero vn? Gt habit*effe neceffe eft , vnus enim numero act? vni? nüero eft Si vero habit? vn?eft fortat^ fisalicuinó videbit vn? &a&9 effecü.n.ceffaueritambulás nó amplius eft ambulatio: rurfus pipi in Siigiturv, nus,& idem eft,continget vnít, & idem & corrumpi, effe f, pe.Hzigitur dubitatióes extra praíente funt fonfydeuiene Phyficorum G — Quniameadzratio eft inboc, preter boc.[3n quod. yis suam due atfunes 7 fi fent. LZ exil ys efPvt ferme etiam [int ficut ille dua in nume To. quoniam e. tlie im nume vo efl eu(dem imn numero.Et, fi for ma fuerit cadem, dignius cfl ,'ve. exiflimet quad atlio etiam. efe INentam. cumcefa fere abeminlare non erit fc ; spfum ambulatie: c7, enm Kum in ambulat tunc. erit ambulatis. si igitur ambula- tio efl eade : pofabile eft vt. idem eerrumpatnr, C7" generetur snul- totiens. Sed ifle queffiones funt ex trinfece ab hac perjerutatune. 38 Cummarauirgin hoc forme Pero E sepe E - imil Ras degtümiscqur ciere 1 dit fimilitudinz inter ifla, incarpit H eft plus vna , motus, »ctunt plures vno , & ps ecórrario. &,fi forma, qua: hét cótinuum céfuerit vna, cíí hoc , fu fübicctum e(t femper in tran(- mutatone:ita mot? cótinuus in eé erit vnus in numero, cü hoc, qj fuá fübicctü demóftratum eft tráfmu - tatum.&/fi ille, qui elt hmór, fuerit plusi vnusformz,quz funt hmói, tic iater CTüt plures.Q uia igitur inter mot*, dite ^ &cfotmas eltifta blado manife" 'on eft differentia inter motus, K. & fo'mas in qónibus accidentib'in eli Przterg in hoc, «p adunatio in motibus & formis non efin rebus phe n ebfequétibus.Qin,cum actio.í tus erit d qut stformzs ebauo fübicéiz illius actionis fintczdear, & fimiliter forma agens illá. Et, cí forma fucrit ead£, non fequitur vt motus fit idé qui Socrz.ambu. lat hodie & ambalauit heri, fübie- € eft idem , & motus fant plures. & fimiliter abcadé forma inuenid- tur plures actions in téporibus di- ueris. Si igitur diceret preerg hocquód differunt. qíà actio, cum. fucrit vna forma , ent vna.cá vero forma fuerit vna,nó (cquit vt acho fit vna, tunc fermo effet manifcítus per fe fad dixitprzter],&c. Et ifle pubiu. fermo, vt apparet, non eft v |f tra tex non fequitur, cum actiones fuerint. plures? numeto,v forma fübiedtas illi*actionis fint pluresin numero , ; forma: agentes . neq, fequitur. ados 9f dem adi ecd ro,pucnit ab cadem forma , aut eft in cadem forma, quód necefle cft, vt plurcs actiones inueniantur, aut. à pluribus formis, aut1n plurib'for M mis.nifi cflet verum q» poffet cóuer: ti cófccutio à deftructióe antecedé us. Scd ifta diffcréua videt differe- tía inter hoc,q accidit in primo a(- exiftimatur enim quód,cum vnus moe" ip numcro fuent vnius fübie&ti numero, fequituzgp plu- res morus fünrt pluriá fübiecloid . exiftimatur dfi qj nó ex cadé forma autin cadem forma eftcadé actio. Etficifle fermo habet duas diff.ré tias, differentiam. f.Ém hoc acci- dit in prituo afpcétu,& differétiam. fm iplam rem.&ió dixisdignir eft 1g L Có. expóne ij.erpá Liber Quintus 131 A igitur vt nullus &c.i.& differétia in 1er illa efl.qff, cum actiones fuerint. lures,cxiftimatur q neceffe eft, vt. rmz fint plures . quia exi € eadem lcs ird ma, q fequitur plures actiones. a plasbur formis.& nullns exifti— matg cun forma fucriteziem nexcfle vt actioquz prouenit cx ca autquz chin ea fit cadem . ile.p. homo demóiat", qfi ceflet ab am. bulatione,non puenit ex co ambu- latio:& qi reuertiturad ambula— x tác prouenitfecíída ambu tonem, Jj. exp&. lario. Etforte intendit. fed eft dfia. B inar hoc, fequitur ex hoc fm fi- muilitodincen/ fen ipfam rem.qi ex fimilimdine,quz eft inter mot, &cormas fequitur cum pofueri- sus plures motus clie (equirur plu. poris e ei ncadaecehe fü idem mous eft ein(dé formz : &ex cadem forma n5 eftidé mor". duz.quod non fequitur in adtionc. & quafi intendit dare dii án fioc inieractionem, & paffion£. & fuper hácexpofitionem eft fifi C pédum, Exum (cüpfcrá hoc, nó- dumiinfp librum Alexá. in hoc poft inneni ipfum dice 1e ppiuquum huic.dicir.n.q actio dita in hoc loco,didta eft zquiuo- ec X q Arift. intendebat pc 4i dixit qífi actiones, fi fuerint due &cj. (ubicctum actionis.& quafi.d. qp (übic&t actionis fuerit auo fe quirur q forma finr duz. D. decla- ram boc,& dixit: qf eadem actio in numcro efteiudem in numero, & hoccftita:qià vnum fübic&ü in. numero eít vnius formz. Et dedit duas paffioncsa das quodsi vtforma fint. 16nem fuper hác expSnE & dicit 4 D hoog inienifin MW libnslo co ifbus fic, fed differát, qfn,i fuc- rint duz in numero , neceffe eff, vt forma fint fic,& non dixit action&, Deinde reuerfüs eft ad primá quz- flionem,& dixit:Siigitur ambula- tio &cifi igirarambulatio Socra, Poli ev aliqué de gend vt aliquid idé & corrumpatur. multoties Scd dicaf. ipfum effe idé:quod cft valde inopi nabilc.Er;quia queflio dicens qdo E formz funt ezdem,& corpora funt femper in tráfmutanone, nó eff hu. jusíciéng aur huius loci, dixit. Sed itas nes &c.i.& propter hác. quz flioné dixerunt quidá Annqui qp non eft hzc fciéua neceflaria, & ofa füntin tran(inutatione,& eft fophifhcus,vnde Loquentes. inlege Mahumeu dicuntq, accidé tia non rcmanent per duo tépora: & intédüt qp omnia funt mota prg- ect fübftantiam, Quoniam autem continuus Meemsole omnismotus eft, & fimpliciter t quidem vnum, & cotinuü effe neceíle eft (i omnist4 quide di t 1 od€ uifibiliseft. gGCfi connu?vn?, &duiui non.n.fictomnis continu? om, h*c nificutneqsaliud vllum cuiuis quoduis fed quorü vnum funt vltima, vltima autem aliquorít quidem non funt , aliquorum autem funt fed fpecie differetia, & zquiuoca.quomodo nangs tanget,aut vnum fiet vltimum linez,& ambulationise Et, quia omnis motus efl conts. suus:ideo motus qmi eft fimplici- ter ynus debet ejfe continuus : ci ois : Phyficorum S emnis metus eft diwifibili ev, grotus fuerit continuns ,erit Ynwe. quoniam non rimus mutus efl. con TIPHAS cum omni motu, queadmo dum in alys non quilibet continua tur cii quolibet fed illa, quorié viti ma [unt ynur. ey" no ba ent'vitma C7 quedam babent, Jed in forma funt equinoca.quonia smpe[abile eft ye vitimi linee ta at lrmàs abulariois et. t fiar ni. 39 Cum declarauit, q vnus motus a H in numcro eft morusqui eftteodé arg in numero,& in eodé in tpe, indu pies xit qÓnes fuper hoc,incepit dare r6. rif vniras nem,pp quam neceffe cítin h sgislcfüb morus fit vnusn numero, vt tépus ie& 53? fic vnum, & fübicctum fit vnum.& iirimu*. ef, quiacftctinuus. EtdixirEt, Ols mo quiaoís mor", &c.i. & quia omnis us E cic motus eft cótinu*, quia omnis mo- ls moda rüs eft diuifibilis, neceffe eft vt vn* 1 diui&p| mot'in numero fit cótinuus, Etc lis.vide in declarauit p omnes motus fünt de fai E natura cóunui,di ir fi fuerit mo ; us continuus, c.i.fi igitur motus, Bim | ouieftvaius übicéti nümcro, cin ph.c.é. & Cad re numero habuit partes cóti- B.,ph. 15. nuastuncerit vn*.&)fi einó Ye cóc. fuerint cótinugnon erit vnus. cá inhoog puidam motus funt, qui nó funccbtinui, eft,qii nó ofs mo Tus pót cótinyari cdi quolibet mo- tuquéadmodum impoffibile eftin alijs,d funt de fpecicbus continui , continuariita,g quodlibet cótinue. tur cá quolibet. qf ffi ita eflet , tüc. ofa eflent cotinua:fed cótinua fünt illaquorü vltima fret ynum.& hocíntédebat,cfi dixit quéadmodá in alijs &c.L impoffibileft vc quili bet rio?* cótinuefeli quolibet mo Kt tu ficut eft impole juodlibet conci nuaricü quolibet Deinde induxit inasioné p quá res fiit con- Cócin inue, &dixicfel ila, quorá vitia tot fünt vn. 1entia cótinua fant illa; Sassi quorá vltfa páüt effe vn&. fed in cor fuecte porib narurali* cótinuatio fit,g& luo vltima fuerint vn&, abíq; e 1 rlami cóc quod et vnfi cor dpad. C & fil cft continuatio in. Ifudi adc - hib*mathematicis.definiunt, n. q pác « füntilla,4 p&t recipe vltima c&e .& Yodv' fimiliter vf effe in motib?.& (icc ims dried illa, quorá vláma funt v- nüintéditautin imaginatione. & £1 fu. hoceftin motib*,&in in ma finis. irudinib" qi ifta (ci£tia confj- sho tét de iftis quodámodo, efic. c eft hocin corporibus narura libus cócinuis fcurcft difpofitio in mébrisafalium cófolidaüs. D.de- dit cám, pp quá (di entia recipiunt cÓtinuauoné,& quzdá n6,& dixit: & quzdá non hit vltima. &c.i. & , €ü córinua (unt illa, quorá vltima. fünt vná, v o i in hoc non oIa fint continua,eft, q nonoía entia hát viuma:ficuteft difpó in nume ris.neq; oía entia hátia vltima pá eontinuari,neq, &in imaginatióe: Mr |f dá enda Hr vléma diuertat d quib*hoc nomé vltimá d£ |uiuoce.& hoc intédebat,cfi diit: Td fancia forma. zquiuoca, D.d. qfi impoffibile eft vt vltimá linez- tangat.&c.i. & impoffibile eft dice- vltimum linez tangi vlümü ambulationis, cum magnitudo nó tangat motum.quoniam vltimum jn eis dicitur zquiuoce, Cótiguiigiturerüt,G qne" ide perit neq genere, poft, Liber Quintus K (jnseveurtitaliquis, ftatim fe^. acciditei febricitatio, Et bricitare poteft.&, veluti lápas exfi 10nejlatio eft cótigua, continua autem nó,ponituf.n. Continuum quorum vltima v^ num tunt.Quaré cótigui, & có fequéter funt, ch quia teripus E continuum eft, - córinuutn au t£ eft quia motus cótinui funt, hocautem cft, cum vnum vlti, num fuerit: pis; ) Dicamus ergo, quod motus fé. jane yr cOwemient in [pe p Cestnt in genere. v. g. quid ome. eurrit,ey" febricitat flatim. (77 ft ut motus cádela faccejfuus € trà fatio fefea,cótinua vero nà.pofítis efl.n. continuis iuvebus , quarum "ylrima [untynii, 1fls igitur metws fun fefeise cófequentes quia fé. terpoi pus eorum efl connais, v7" cótinia tie temperis. eff per cntinsationé snotus.C7" boc erit quando vltimió amberwm fuerit "vnum. Cum defzripfit motus ctinuos, C inccrpit poft diceré motus fefeos,& & dixic: Dicamus,&c.i. € motdür fefei licet non cueniát 1 fp£jautin ghiofed cft necefle folummodo,, ve Yltima corum fintinfimul.f. vc in- tereos rion fit quies, vt dictum eft án defcriptióe rerum fefearum fim. pliciter fiue fuerint motus;aut alia. Etcum induxit hoc, dedit duo ex- empla,vná de motibus fefeis diuer fis 1n ghe,& aliud in motibus fefeis conueni£nbusin fpecie. Et dixit.v. 3g. homo currit &c. Lexemplum motuum fcfeorum non conuenien tium cfl, homo currat, & ftam. 4o 2132 tuplt £-» Écorá cóueni&titi in (pecie eft cde la, (intrat manus hofum vna poft ali. D.d.continua vero non &c. -L&ifti motus, & fimilia non dür ébrnua:qí& pofitá cft gjcontinua füntilla, qua píit habere vltimum. cóc. fed ifh n6 p&t habetevlümum. cfe. In llis att, quz diuer(antém. jem,manifeftum ett, q vltima. eor funt diuerfa, Ineis atit, quz: €onucniüit in fpecie, vt motus Ix de vna manu in alterá, cft (efe, quia quies non interponitur, & pri- uatur continuatione in rei veritate, quia morá nbn cit vnd. Dd. fti E igitur motüs fünt fefci,& coníequé tesquia tempus eorum eft continu um.i.& motus fefei dicuntur feíei, Scconfquiquiaempuscorum continuum in rei veritàbsaut exiit matur effe continud, quia non inz nicur illis quies fenfibilis & in. Tei wetitate non t córnusni qi inflansin quo fuit vltimum motusin. S eirinium, pri gn tus,vt motus moitis, qui fequif mo t6 vita. & ifli fant fefei in rei verita. 1e. quorum tempus eft cótinu in rei veritate; D.d.X ifs cord eftcon F tinuG.&c.i.& tfs morus continui p. fe cft cótinut p continüation£ mo- tuum cadéium in ifm.& hocerit qf vltima illorá moruuz fuerint vn6, vt mihi v£. & continuatio tyis motuum fefeorum eft fm q imagi natur q vltima corum fünt vnum , Quapropter neceffe eft eun» dé fpecie effe, & vnius,& f vno tpefimplicitercontinuü motüi, & vnü.Tpequid£ , vt non im^ mobilitas interfit:in íntermitt£ te, n,quicícere neceffe eftMulti Agr Moc'mul. ti & fivn* € quie. vnuseft,negy continuus.intetci Phyficorum € igitur, & n6 vnusmotus, inter. quos quies e(t, quare, fi aliquis motus ftatu intercipitur ,neqg piturautem, fl in medio temp? eft, Eius vero,qui in (pecie non vnuseft;non:&fi non intermit titur tempus. tempus .n.vnum eft:fpecieautem motus ali? eft. snotum.n. vnum neceffe eft, c fpecie vnum elfethuncaütfim^ pliciter vnum effe,non e(t nece fe. Quisigit motus fimpliciter H vnus eft, dictum eft. . Et ideo nece[fe eft in metu: qui ef fimpliciter continuas C7 Ynun: 7yi ft conueniens in fpecie: ez* ein" lem rei, in eedem tempore.n ei- dem yero tempere eff: ne cadat in. terim defellus motus:queniam in defetin nece[fe eft "vt fit quies.Et snotus:in quo efl quies nó eff Ynme fed plures. ergo quilibet motus in quo eft quies, mn eff bei tinnus.C7" efl m eo quies, quado 11 Y co fuerit tempus . Motus aut qui non eft nns in [Decie:licet mn de- ficiat fecundum tempus ,eft diuer. [fee in [pecie.quoniam 'ynus metus mece[fe eft etiam^"vt fit ynue in [pe €ie : Cy non efl nece[fe "ve sie fit fimplex, vnus. am igitur nar- raumus quis motus Jimplieiter eff vn. 41 Cumdeclarauitgvnus mot*fim. plidter.Lin numero debet efle cóti nuus& iam declarauit qp vn*mot* jn numcro funpliciter elt cóueniés in fpecie, &eiufd£ rei & in eod£ té re, incorpit declarare qp fequit'ex [99s motusqui eftcóunuus fim. liciter,fit vnus.f. qui hét has dua: ifpofitioncs. f. vt conueniat in illi vibus Cin fpecie motus, & in hoc, Qu morá fit vnum morum, X tfs fi Ynum.Et dixir: Etió neceffe c motu,&c. i. &,quia vnus motus it numero eft cótinuus, necefle cft,v motus cónuus, & vnus fimplt fi cóueniés in fpecie,& eiufdem mot &in eodem tpe.Qffcum fuerit ne ecffe vt vnus motus cóucniat in il lis tribus:& motus continuus eft v nus:fequitur vt cótinuus, & vn'có uentantin illis uibus. Et, cum na rauitep necefle eft vt fit vnus fm t pus.Cvnus cótinuus, dedit caufan 1n hoc S dixit:In codem vero tpe &c.i.& vnus rootus cÓtinuus nece fe elt vt fit in eodem rpe.quia,fi n fuent eodem tpe,tunc in eodé füb iecto interponitur defectus motus Sin codé fübicto necefle eft,vt qí motus deficit fit quies. & hoc inte: debatcum dixit,qffi in defectu. Ei cum declarauit qp motus, cuius tf nó eft vn; habet 1n fe quietem,d clarauit q motus, in quo eft quie: eft plures motus, nó vus.& inten dit,(ed pofitum eft ipfum efle vná & hoceftimpoffibilc . f. qp in vn: motu fit quies. Et , cum declaraui hác condiufioné, dixit : quilibet ig tur mous. &c. & hoc fiquitur fn deftructionem cófequenris,qü.c füerit verum qp vnus motus cont nuus non hétin fe quietem, fequi ex hoc, grille motus, qui hét in f quicem,nó eft vnus neq; cótinu* D.d. & habetin fe quietem. & qe interponitur motui, qf ipi moti interponitur rfsjin quo rcs nó mc uc Liber À weturEt,ch dixit in hoc, p vnus. motus fit , necefle eft vt empus fit. vnüjincojit narrare qj hocinueni- fein motu conuenién fm genus,& diuerío fm fj£m non exuahet ipm a fuo gfic.(.vt fit diuer fus fm gen*, fed coueniésin fp&autt numero. Et dixit: Motus vero, qui n6 eft vn? án fpecie, c.i. & fimiliter eftde mo tu conuenienti in fpecie, diuerfo in numero.f.o licet ts n6 deficit,non PDoamé- facitipm cfle vnü in numero.D.d. Moms,q qi vnus morneccdl en vn? ^3 fpecie Kc Etinntitq mo? qui EU us cit imusin fpecie, prior naturali- fptéprior. T Miles — tervno motu in numero . & fimilr. B cft difpó vnius mov'in gfic cü mo- mon £ vu vnoin fpecie.& ifr eit d vnius motus in numero cii illo, cu- mero. & Y dit di- ius tfscít vnum. f. cum vn*mo- fp6 mox* rus fuerit in numero , tfs eiuserit. Tus ah. vnum: cá tépuserit vnnm,nó fe- mora vno quitur vt fit vnus in nuuzero-Et pp. in fé. & Hac fimilirdiné eft inrer illa,po- mon de füichoc, q» 6i morus fucrit vousin nficroyerit vnusin fpeci - Toc 79 uero anquá cm hujus.gyf fuerir 2 ,cuius sje érnd. ynus in numero, entin vno tpe, & non econucrío,.& &induxit fermo- n£in forma rónis,& dixit : Morus C aut,qui pon cft vnusin fpecicy&c.. .qíh difpofitio in hoc, »fi motus. fuerit vnus in numero, fequitur vt sempuscius fit vn,& non econuer fo;cit (icut difpofiuo 1 boc; fimo tus füent vnus in numero, (cquirur. qp s vnusip fpecie, & non elt econ. werfo.& fimiliter vnus infpeciecft Po! ynusin. non cconuerío, D. d. fam igitur narrauimus quis motus cfL.&c. 1. & declararum eft igitur ex hoc fermone quis motus eit vnus fimpliciter, X eft vnusin BUUDCIO, Quintus 233 Ampliusauté dicitur vnus, D & perfectus fiuefm genus fiue £m fpeciem, fiuefm fubftantiá fit, ficut & inalijs perfe&tum,aC totü ipfius vniuseft.Eftautem judo, & (i impfectus fit , vnus licitur,fl folum fit continuus. Et dicitur etiam Ynui motu, motus completus f in fpecie fuerit. completus, aut in [abflitia: quern admodum in alys rebwe non attri- Dwitur vni, nifi illnd quod efl per- fehunycz completum.Et farte di citur morus "vnus t5" [i non fit per E. fellus dummodo fit continuas. Cum declarauit, quid fit motus vnusin numero, incapit declarare qvnus motus1n numcro eft duoL* modis,cópletus,S n6 complet*, &, quia complet'cft dignior hoc noe. vn*nüero;incaypit dedarare hoc, & dixit: Etdr &&c.i.& vn? mot dé de. morn cópleto:fiuc fuerit cópletus, quia é de fpé cópleta,vt mot'citcu- laris:aut quia. st de gie cópleto, vt moms uáslatióisqui eft pfedtior ce teris motib",cü fit perfectus in nüc 10.& hoc intédebar, cá dixit, vt mi- 5 fied hi vijautin fuba.a & cópletü in fpé Sodio. mo?",eft mob,in quo nó pót e£ ad puro, & ditio,aut diminutio & cft circularis mors cir. finit*p fe, in fubftátia aüt eft mor, cuis. Ide b quia eft prior moru( naturaliter, 7 Jg 7 & pfcctior:& eft mor'tráslanbis vt L Mons (t declarabitur, D.d.quemadmo uitilauo- 4 a Mots |ctus f. c gem dü in alijs rebus, &c.i.& mot*com- DA* iced plexus digni? eft vt atuibuatur vni fM ples numcio: quéadmodum in alijs rc- cor, vide. bus non attribuit vni in maiori par p hoe- 9- teaifiillud quod eft perfectum, & P. 2s cóplet. &, quia mor" non coplet" tc.c. Phycücó.Aue. GG — dr Ta of mo wmégdé Phyfi corum € df nosnumero modo fecundojn qui duxithoc vocabulum:& dixit: Et forte dicitur vnus motus &c.i.cum. folámodo faerit continuus (quia, €um continuatione non erit perfe- €tio. & hzc eftdi(pó motus recti, Ampliusaüt aliter prater di €tos,dr motus vnus, regularis, irregularis.n.eft quide vtnó vi deatur vn? fed magis regularis, vtreá?; irriguari nd aiibi eft. vr auté di! regal aut. G minus Eft at inofm motu oq iter eft,aut non . etenim alterabitur regulariter!, & feret fuperregulare, vt circulum,aut 1& circa augmentatio^ nem fimiliter, & diminutione, Et dicitur Ymu mots also mo db ifs dicli mote. quenia mitur ! dinerfue »» eiflimatur e£ ymu, [ed moti a qualia édignier bicve lea retia: nia metus dinerjus cfl diui e» idetwr igitur pod diwerfitas. Vier dui metw c quafi additu,et diminutio . Et i Tulle mitueft qualitas y inequalitas. aie Tes ger,et- trásfertur ex. «equaliter ;y. 4 Puede: per lineam reilon : C7 famliter C7 Sang to,et diminutione. Cum declarauit, qj vnus motus. jn numerocít duobus modis,com- pletus& non completus & q» com- pletus eft di; vtfit vnus nume 1o, vult etiam q de ifto Lg eft dignior vtfit vnus numcro ille, di pabuselulàé mot'intéfior&c zqualis.& fic motus tond-] ke squaliscrrillequi d dignius us numero. Etdixit:Et vnus motusalio modo, Stc.i.& vnus motus in numero df alio má 2 duobus modis Í.motus pond letus zqualis , qui eft. t vnus.v.g.mot^p lincá qukdguscnrmn mo?" per linei tortuofam.qífsq admodfí linea tormofa exiftimaft effe compofita ex re32,& circulari, fif motus p illá eft diuerfus,& mo- tus diuerfus exiftimatur effe plus q vn*mo?.fed moe EE orvt fit vnus:&eefti ] neam reds, D.dedit cám, pco motus diuerfus nó eft vnusin rei veritate,S dint: qf. mor'diuerfus. eft duifibilis.i.& caufaT mo tus diuerfus non eft vnus fimplt,& » 1 "a diuiditur in veloditat£, & tar- t: t£, & ifle mod*diuerfitatiseft (à miksdinerfitatui, quz eft fm addi- tion£é,& diminu&onET reb' diuerfis fm:magis,& minus. Erintédit.qi eft drerfitzs d n6 extrahit. vna fp£ T alis (ed facitaliquá mul- titudin&& hoc intédebat , cíí dixit: vfi M rin ifta di Mo de: dinericals, ac- diditia reb'fet addition, &dimi- nutioné. Erintédebar gp velocitas, &tarditasnó diuidát moti fm gen' diuiditur in fpés.& dixicqual additio & diminuti (uia velocitas iuris ndeq P '& addi r tio,& diminutio funt quía. ! D. d. Et! quolibet fnotu eft. - litas,& inzqualitas.i.Sin quoli gie motuá & fuenifzqualitas& i inz litas gf jfi f alteratione inueniin * squaliudofs alteratio eft! quibuf vec Tmpote mgularé EET Liber A Kcior, &in: qpitoflam ib*re- mifiouk omdimrt in ea itas, quar. ei*mo tus (ont zqualesin velocitatey& tar ditate.& fimiliter eft de: &in aanslatione , & cius; in hoceft manifcftus. Irregularitatis aüt dria eftali qüquidéin quo mouctimpolt. regula cft.n.regularé cé motü nó in re^ magni- fias magnitudine.vtmot?fra dine. aut gyratiuze aut alius ma gnitudinis quorü quzuisad d; uis partt minime coaptat , Ali, B qfiauténeg in vbi, negin qfi negiin co, ad quod , fedinipfo znodo.velocitare.n.& tarditate aliq determinat. cuius,n.eade € velocitas regularis €, cui?aüt n5jirregularis. Quapropter: ne que fpecies motus, neque diffe" sentiz, velocitas & tarditas,qa omnes (cquuntur differétes fm fpém. quare negpgrauitas,neqs Xeuitas, qua ad ide eft, vt terrae, ad feiplam,aut ignis,ad feipm. Eti diuerfis efl differctia, qua. ferte efl ex ilo per quod € motw. C impsfiibile . n . eft vt motus fit «- 47" magnitudo, per qua efl notus non ci y g.metie dratinns , aut. motw tertwofsu, «NE metus alterius quantitatu , quantitatum , quarum. et pers no (uperpenitur cuilibet par- fi.Et ferte erit mninre, ri empere nea, imillo , ad quod, fed "yuiser[aliter inilo m quo cfl qua. Jim na velecitati e" terditatu 6 Quintus -umt 234 dn eoqiii eff folu voti. motur ig; D für Ciau3 "velocitas efl eadem , eft. metis equalis,ey* qui mn eft tali efl dmerfme.Et ideo "velocitas ,e7* tarditas non funt fpecies, nea, dif- ferentia metus mia fequitur em-. nes mede eiwe, meme. frasi tae neque leuitan snducentes ad eundem locum; verbi gratia inda centes terram ad terram,C9" igne d ignem, funt fjecies, sedis * fie metw. E Cum declaranit qj motus zqua- 4e liseft digmor vt fit vnus, & dedit, dfiam inter moti zqualé& diuer- fum cui'gfjs& & quare moPing- qualis nóeft va* vult declarase hic dis inzqualitatis,& qp mot*nó diui ditin zqualé & in inzjuils fm guid das dcm $pak [bes diuidunff modos,& acciitia, e. pri'incarpit declarare cás, ex quib* mo? eftinzqualis, & dixit: Eridi- uerfis, &c.i, & in motibus diuerfis füntdfiz.gfn quidá fünt, quorum các diuerfitaris füntex illo, per: eft motus quando fücritinzquale. quoniam poffibile eft vt fittransla p tio inzqualis ficut dixir: fi magni- tudo, perquam fit translatio non. fuerit zqualis fcilicet recla. D.d.v. mo? p lineam tortuofam,aut per ineá gyratiu£, &r.i.& vniüerfali motusquieft inzquilispillud quod eff mo? eftillequieft p ali- $4 quantitaté, cui*ocs. nó (üperponunf fibi adinuicé.gíf ifta quátitas É cótraria quátitati rectz: € recta fit illa, cui* partes fü; nunturfibiadinuicÉ Et,cum. dithanccaufam iesgualiacs ine- Gd ij. omm Phyficorum G tusincerpit dare em fecidam, & dixit:Etforteeritnon in re, &c.i, & forie motus eritingqualisnon illod perquodeft mong i,neque per tépus,neq; per finem. &hoci vt mihi aderat e dixicteque in llo ad quod fed vui verfaliter, &c.i. fed ex ipfius moms vt mihi vfcü dixitin co,quod eft f via velocitatis.i.in eo, quod inar eft velocius fieri, aut tardari,eft na- tura ipfius mot, aut moti. Et pofüi mushüc fermoné fic. quia các ofs velocitatis, & tarditatis ojs accitis T motu funt hec quatuor.Caut diuer. fitas cius,pet quod eft motus aut di uerfitas difpolitionis moti fe, auc. difpofiionis mororis,aut difpofitio Siseius, ad quod eft motus, & inté- dit phücfermon£ quafi determina re d diuerfitatis motus. D.d.in co, quod eft foli, i illud, quod eftf via velocuatis,& tarditatis, f. qd aligá veloccfcit,& aligf tardar, Im 2 lá h£t hác difpóné propric . £ quia 1 hétvelocitaté, & rarditaré. pope &folum fm qeitmotum.D.d.mo mms igit, &c, 1, cui? velocitas partit eítcadé: quia hoceftin accentibus eiufdeni mot". & dixit: & ideo velo citas & tarditas c.i. & cáthoc,q ej 1f et aj Yelocitas, & tarditas non. fun; dii fp5acch- motitag motus velox , & tardus vi. fepa- fint fpéseius,eft,quia velocitas, & Bii t 9 tardiras fequunt vnáquéq; mod adiba! motus.& fta eft di(pó accncrum fe fpé qq; bilium.f.p inuenitur in qua- & B mue Ttee iq &nó fuemütur qfiq; nienraf: in quibas (dam fp£b*.D.d,ergo neq; Qigus Brauitas&c.i.& fignü cisispveloci Gas tardi &i bus. a pod itas non füni tix motus:íts p per illasdiuidafT (pls, efti graue, & leue, qfi duo illorá mouérad eüdé locii » & alteri eftgrani*,aut leuius reliquo, tücal terum neceffario crit velocius reli- quo.& morus corí eff id£ in fpecie, qi&i, fi mouétur ad locum terrz,tüc motus grauions erit velocior , & v- terqueeft monis idem fp£ad me- dium.&,fi mouentur ad locü ignis, Sfc morerlesioraerit velocior, & vtetq; in fpocie, € mo mea medio. & hoc intédebar,cü di xit.v.gr.inducés terram ad terram, &c.i.& v.g. motus, qui iducit terr adterram,aut motus , qui inducit ignem ad ignem.v.g. motus ad me Ium,aut à medie, Vnus igitur irregularis eft, ud eft cGtinu? minus aüt, qd facta accidit lationi d. aütqd €ftmin?,comiftiofemp cótra»- rij ft Si aütoém,vnü cótingit, & cffe, G nó, nó erunt. & ipli qui nó fm ípém cótigui funt, vnus, & cótinuus. qiio.n. eritregularis motus ex altera^ tionecópofitus, & latiócr opor teretenim coaptari, -0) Et dicamus quod metus dier Jen efl ome ciá ferit cotpnuus. [ed in pec minus et boc accidit tr latione [cid tortwofitaté . et ma nus [emper eff per mixtumt cotra riori Si igitir omnis. motu yw pefibile eft ve fit fecidii aqualita f&,aut n tate , ipofibile eft "yr metuo fe[ens no [ecudu [pem, fit. SÁE muorus coti quonia itmpe| bile efi vt nutus. copofitus ex alte ratio- Liber A vatisnt CP tranflatiste, puero is di P $ Etdicamus.&c.i. apparet qj mó« tus diuer(us fri velocitat i- diuer(us fih velacitaté, & tasdi tat&rà eft vnus numera, cum fuerit &brinuus:fed in. vam etin ar ne minori, & in hoc in di- pine fethor.D.dL&c hoc acd i tráslatiói fm cortuofitatetm.i.& hocyy vnus motus numero,qui ne- teflitio eft inzqualis.accidit trásla. tioniquz eft p lined te&t4 acceffa -- tio.Lg ó efl vn*in numero. Dein B de dedit caufa , pp quam motus ánzquahs nó eft vnus, (ed cópofit*, S dixic: & nitus eft pet mixtioné eDttariorü.i.& cum tnoibsinzqua. lis faerit motus magis dirninutus: in capitulo eiuídé rnotus ín nuttie- Diminu-» ro:& ditititti in of genetecít di- téio(£Áe minucum pet mixtioneri cÓtratij : d dimit fequicur vt mor'inzqualis fit cópo del cher fitus ex oótrarijs.& fic nó eft vnusT ^ IdEX. rei veritate. Etc fiatratit q mor? "^ — inzqualiseftinzqualis p mixtion£. eotrariy& mixto eft poffibilis f of. stotu,ftricp eft morus, dixit:qíf ofs mot? vn*&c.i. S, cum ita fit, poffibi ETT [talis.Sed querit, qdo Jr 6m d vnivcriligic ded eftin «jM ^. Calo & Mildo, q motus corporis ^» caleftis nullá hétiti. (e diuerfitacé. Ped Ftadbocdic£i ele hoc pori Snocaspo( efe corporis ccrleftis, fiti qy » fet itte n5 inquátü morurti. a & fermo in Loss , hocloco eft de motu, nó fm. q eft bett] fnorus alicuius corpons. Frei nar- * Dn mg Mes mo/' C afeiecipits jualitaté, & i icacé , incoxpit ki morus atárc ex boc p tomis lana exor, poflunrcontinuari.& dixirimpoffi 4 uintus 23$ ileeft, &c. i. ileeftvtex D motib'fefeis Roi onn i in fpecie fiat vnus mot*cótinuus, df Bonus cbtu recipit equal tc quod reéipit z«qualitzte recipit fü- tión£:St miot*cotmpofitus ex. tione alteratióe , nó recipit atqualitaem, Etifte (érmo eft 14e unda figuta &,quía ifte cóponitur ex duabus cionibus, quatum. Affrmatiua. js eftiam ince. it declatare fecüdatn,& dixit'qfü, efle qualis neci eie vt [^ poncrexur.i.& fignutti ciüsg rot eópofitus ex iphricbur diues nó pot recipere aequalitatem , eft,quia E motis, qui pof lunt recipere zquali taterii (uncilli, quorurt partes pof- fun f - id biadinuicé: mo tus diuetfi fti fpeciem nó. nuntur fibi: quisimpofible t vt uáslatio faj amf alteradoni, autdugmentum tráslationi.& ifle. fermo eftin fecunda figura. SVMMA TERTÍA, De coatrarietace motuum, & quietam, Quis Metas, cui motui oppnarur.Ca. 1. Mplius autem deter minardum eft qua^ 9 V] lis motus eft contra^ E riusmotui,& d quie y te quoq codem modo,Diuide, dum cftaürprimo, vtrücótra^ riusmotusfitqui eft ex eodem, ei.qui eftínidé, vc qui eftex & fiitate ei qui eft in faníracem,ve & generatio, & cortuptio vide tur:Áut qui € ex cótrarijs, vt d eft ex fanitateci, q eft ex argritu dine:Autqui eftícótraria,vt q eftin fanitaté ei, quileftin zrgri^ tudiné:Aut q &ex cótrario 6, d &icótrariü, vtqui& ex fanitate GG ij d : Phyficorum € eiquieftin zgrítudinem : Aut Rei excóirario cótrariütei, qui eftex cátrario in cótrarid, Xtq ef ex fanitatef egritudine €iqui eft ex zgritudine in fani taté.neceffe &.n.aut vnü alique horum effe modorü,aut plures, non enim eftaliteropponere. Et determinidi ef t quis mo tus efl contrarius cui 77 epe ge etiá boc medo, Sed prins dicen- dum eff viri mtm de alique eft H contrarius metus ad spfum.v. gr. "ytrum metis de [amtate efl cotra. tjus metms ad [anitatem, ey" [eció dum quid exisTimarur de genera Biene,et corruptioex Aut. quà funt ex cütrarys. V. g.quod mot ex fa gitate efl cotrarim metw ex agri Eudie: tut ad. Straria, Y g. quod. motus 4d [anitatem efl. cotrariue méfui ad «, iE: ANE TIENS. de cátrari eFÍ cotrarim motus ad. QRtrarium , Yt motme de (nitate seetus jn agrituding: NE motus de contrario in [aum cesrrarium. eli contvarim motui de oc contra. fio in illd'y g.quod mot de [a- fitate in epritudinem e£ contra- vius metui de egritudine im [ani- Atem.quoni fe eft ve. maire mdr, a z Yes "vno.ep pofitia.n.mpo[Gibile el vira Hn nt Cum declarauit quis motuseft 46 *nus mot*in numero in rei verita- tc , incarpit. de mor, & quiete duo.f.qui motas fant cbtra nDjj& qui non,& £ qua duará quic Vü conictarum c moru.f. quies) eo,cx quo eft motus; quies; eo, ad quod eft, eft contraria motui. & hoc intendebat ,cfí dixit: & dequic te Échoc mó.isque quies eft contra ria cui quieti,& que quies eft cótra ria cui motui,& quis mor'eft cótra riuscui motui, D.inecpit perícru tari de hoc,& dixit:Sed prius dicen- dá eft,&c.i. fed rius pícrutemur de hocdiuidédd eft, & dicédd de ol bus modisquib?poreft aliquis dice re qp motus eft cótrarius motui, deT de confjderádá quis corá ef pofi- bilis, & quis nó. Ét primo mo- tusex aliquo eft contrari*motui ad ipfum.v.g. mor*de fanitatc ad zgri tudinem eft cótrari* motui de zgri tudinein fanitatem.& fm hüc mo dà cStrarietaus exiflimat gfatio € cbtraria corruptioni, motus.n.de faniatein zgritudinem eft corru- puo fanitatis, & de zpritudine T (a- nitatem eft gíatio. Et hoc intende- batcum dixit:& fm qpexiftimarde fisone, & corruptione. 1.&fm ác mod contranctatis exiftimat € giiatio,& corru aut mor*contrarij fünt illi quiinci pit a contrarijs, fm qjinapiit ex. Civ gov morusex fanitate fit con- tari" motui ex egritudine, qfi ifte incorpit ex zgritudine, & ifte ex (a- nitate& (anitas c(t contraria. m tudini Et,cfí induxit hüc modi, dit Tertiü,qui eft oppofít? ifti, di xicAutilli;qui fant ad contraria.i, aut mo?" contrarij non funt contra tiyfm qj (untex reb*contrariis ed fm q ad res contrarias. v.g, vr. mo Liber Quintus À& de fanicate ad zgrituditemn non fit contrarius motui de zgritudinein fanitaté, fm qp eft ex rcbus contra- rijs fed ex hocg funt ad contraria. Deindeindaxit Quarti modá , & dixit:Aut mor de contrario cft con rari? motui ad contrariii.1.aut mo tus contrarius motui eft illequi 1n- exrpitcx aliquo contrario il ado gucnit fecundus motus, v.g. gp i 3notus demonflrat* de hac eguirudi ne fit conurarius motui dcmonílra to ad hác fanitatem,quia ifte eft de. zgritudine, ille ad fanitaté. D.in duxit Quinti mod(i,& eft verus,& dixit: Aut motus concrarij funt illi , ui funt contrarij fm illud,ex quo, fm illd,ad quod. Et faédá eit» contrarietas mot'eftin motib*,qui füntex contrarijs ad contraria : €jriruz hic modus verus, quo (ant contrarij. Deinde cü compleuit híc diuifioné dici:qin necefle eft vt fit ynusiftorü,&c.i. & dixit qp motus contrarij nccefle eít vt fint contra- rij aliquo iftorti modortiaut pluri- bus vno, quia apparet qp neci, €6 dixim?i talib'ifhs modb*g süt eontrarij, vt contrarietas fintin cis C aliquo iftorü quinq; modorá , aut luribus vno. motus.n.de fanitate Y itudiné,fi eft contrari* motui d icudine 1 fanitaté, neccfle € vt fit m o illud ex quo fcipitilte mot*, ad ipm pucnit ifl ali*. Er fic fitio inter coscrit de gücoppofitio E] eft incer principii, & fin& p illud,quod eft principiü inaltero, erit finisin reliquo . Aut oppofitio inter cos erit,fm qp funtex rcb*con trarijsaut ad res contrarias, aut qa altereftez aliquo contraiio. ili d ad € ali*mot. Aut contrarictas erit. Tercosfm vurq;.f. fm illd,ex quo, nw 236 & fmilludad qd. mánifeftit eft.n.p D fe fm diuifionem q impoffibile vtalius modus fit, quo dicafey mo tus de fanitate zgritudiné. trarius morui de egritudine in (ani tat. Et,cíi ita fit, necefle eft vt con- trarietas inter cos fit vno modo ifto rü modox, aut pfib* vnoyaut oib*. , Eft autem qui ex contrario eiquieftin contrarium, nó co^ trarius, vt qui eft ex fanitate ci, jui eft in zegritudine ,idem.n. vnus eft,effe t nó id£ eft ip fis.ficut non id& eft ex fanitatc snutari,& in zgritudinem. Sed motis ex cótrario mn eft ütrarius motui ad cótrarik-Y.g. quod motw de (amutate no efl con. frarise motui ad egritudine. niam idem motus effe" fi e]fen- fia mn cfÍ cadem . quemadmodié motus de [anitate mn eft idem ci motu ad aegritudinem. Cum numcratito£s modos qui ^ bus ftimaginari 9 mop'eft contra. rius motui, inccrpit deftruere illos, p qui non sát vcn, & dixit: Sed mot*, &cii.fed mor'non sát contrarij fm. contrarietatécius, ex quo € motus, & eiusd qd eft motus. qfi idé mo tus eft contrarius fibi, fm illud , ex quo)& fm illudad qd eft. fi igitur motuseflent contrarij hoc modo, tfíc cadé res c£t contraria fibi.quod. impolt eft.& hoc intédebat, cü di- xit:eft.n.idé mot".i.in náero. D.d. & ficénua non eft cad£.i. licet non. fitidéfm definition&. mot(i.n.d (a- nitate fm qj É mot d fanitate,non &idé fm delinitioné cii motu ad c- gritudiné; fit idé fj sbata. C qi GG iij moe Phyficorum G motum de fünitte eft moti ad z- irdine dilla, uz füutidé fm. fübie&tG,& diuerfa fm det nition£, nó funr couia oS poi itá modü in pti uii |f ma- nifcftü eid € eitidem mous. Negqui eftex cótrario ei, q eft excontrario.fimul.n.accidic excontrario & in cótrariü,aut. in mediü.verü dehocquide po fterius dicemus; Sed magis in cótrarium mutari videbitur cá efíecontrarietatis, quám excó^../. trario.hic.n.difceifio a cótrarie H catejille vero acceptio.atque di €itur vnufquifq eo,f quod mu tatut magis,qi €o, ex quo, vtfanatio, qui infanitaté,zgro tatio aüt, quiin zgritudinem Relinquitur igitur qui eftin có traria 3 qui ad contraria ex có traríjs, Forfltan igitur accidit eosqui incontraria, & ex con» traríjs effe, fed ipfum effe forte tib idé.dico autem qui eft in (a^ nitatéci,q eftex zgritudine,&c g ex fanitateeig el egritudine, Nes, enin nutus ex contrario efl id£ ei qui efl ex contrario. que- mid nece[fe efl vt cum motu ex có. frario fit metus eti ad cintrarils, ut 4d medium. [ed [emo de boc. determinabitur. Immo tran- latie ad céntrarium magis exifli matur efe caufa eentrarietatis, quam tran[latio de contrario.ifia. en.tránflatio eff feparatu a cotra. rietateys ifla efl acquifitio eim, €v quilibet nominatur ab illo, ad trantferiuh, en ex futra fértiry g. quonia dicimus 5wc f. tart quado rrantfertur ad [ami opc » quado trásferts iud, illud, quad mouetur. ad cotraria neceffe efl vt moneatur ex corra tji s fed ferte elfentia mon eft cad d Cütraria. Rt recti eft) 4 [quonia motwa ad [anitatem m efl idé cum metu ad «j . Hic vultloquid reliquis modi: & dicit: Neg; motuséteft oStranu motui tff fm cótrarietaté eius, c; quo eft alter motus'ei,ex quo eft n liqu*.gfo. rilibecduo motus tale Tucnidiur itrarij fm illad quod ficutTueniforracij Fm illd,ex 'quo Etquiaifta rócinatio nó fufficit. vt motus 56 fint cótrarij fm illud" €x quotales motus inuenifitur cor iranj fm illud;ad quod, cti aliqui pót dicere qj hoc accidit motib*có trarijs.Éhoc, qp füt ad cStraria,&. eStrarictas nÓ inucnitur in eis, ni. fm q füntex reb*c5trarijs dixit: (ec fermo dc hoc,&c.i.& in fine ifti*fa monis, D. 1ncarpit qp nó pótaliquis dicere p eótrarietas ma tui fm illud.ad quod,cft acis, & fmillud ex qi pes dariclm mo tráslatio, &c.i.immo magis exifhimádum latio motuum ad contraria Lan m peuriea te motufi, quá tio d cótrarijs, D.deditrdcionem fü hoc, & di xicifta táslatio Sc.i.& caufa f hoe eft, quia quo moneninell Lio traria quo monetur, tio ab illo anslatio EE ri Liber Quintus A tiam, ada mouet, eft receptio, & Mont bin Trirlrrm paie Maindt nihil aliud eft q acquitere parem. "x poft alia cx illo, ad qd res mota mo bir cf doncc acquirat illud,ad qd mo Sded ret uerür tücceffat. &, cum. Mdámo morus dfellc córrarius motui ali- aegra (i. quo iftorum, dignius eft vt fit con- M pic&e. trarius fm illud, q4 acquirit, & per Mer Ph ed pcicur,non fm illud, à quo fe Mac perórur, e qf illad áquo parat, 4. ni cft pars (ubítáde cius, (ed eft ac 5 pats - Afiind a cde eixcilladad acquiriteft pars E» vi fübftantic.&,cum ita i ergo mo Iro tus aut funt contrarij, fm illud ad eif; €ac qd Sc n5 fm illud ex quo;autcrunt, tie d.5«d contrarij magis fm hunc modum, B D.dcdit aliam ratiocinationé, & di t nv&quilbetnominaf, &c.i.S,qa Vide eid, fübfl&tia motus cft de natura eius, Sam. — adodcfln5ciusex quo eftió mo- vus. ina£ab illod od eft, ci df q» motus dealbedine nigri nem cft nigtificatio, nó albificatio & fik df illud gd mouct de ggri- tudine ad (anitaté , eft ij fana- ri non infitmari.Et, cü pofuit iftos Sung moder fuit p impolt vt metus fint cÓtrarij, fmm cÓtra- fietat£ eius.ex quo;ad illud, ad qd, Eggs eft vtinccon- trarij fem i qd q fm illud, cx C quo, & n6 precife direni fermoné in hoc dixit: Remanct ipuut,&c.i. &, cum deflruch funt duo illorum modor( , remanet tres, f.vt motus fintcótrari) aut fm trauslationcm. torum ad cÓtraria, autex cótrarijs aut fm vtrunq;. D.d.& re&lfi eft vt illud, gd mouetur, &c.i. & benc ap- percer dion qpneceffe eft vcoía mot&que mouentur ad cótra- tia moueaturez cÓtrarijs.& d. hoc, quia uá(mutaióesqus füntad có 23137 trária, fünt motusín rei veris f. D de fübictto c5trario in fubie&td cá tranum.qff nó cft ita dc alijs tranf- Tutaionibus(d funtde affittna- tioncín ion£, & itióe in afürmaroné ifte funtisuas nz fm hoc, q altera eftex illo, ad €alia,vt. generatio,& corrupto, t € pofuit p motus,qui funtad eDtraria necefle eft vt fint ex cbtra- rijs fm q funt motus, &ii ex hoc, motus cotrarij funt conrarij fm vtrunqsfm c6- trarietatem eius ex quo, ad illud ex. quo, & fm c6trarietaté eiusad qd adillud ad qi &ciam decani Li motus qui dür efle c5trarij fm có- trarictaé eiutex quo, ad illud , 2d qd, fantidé motus, & q» nb eft ne- cefic pp hoc,& rect vt dicanCcon- trarij incepit piigo declarare de motibus , qui ponunfcontrarij fm vtrunq;,p n5 cbtingiteis illud im- Em qd contingit primo m6 , f.ve it1dÉ in numero.& fecit hoc ne ali "quis exiftimet q in hac pofitibe fe quitur illud impofe , q cótngitin primo,£in hoc, q motus eft cbtra- rius motui , fm illud,ex quo, & fe- cundum illud, ad quod. Et dizit: Sed forte effentia , &ce.ideft fed ef E fentia duorum motu(i, p ponunt contrarij fm cÓtrarietatt corü , ex quo fünt,& fm contrarietaté eoríj, ad qd fünt , non fequitur ex hoc vt. duo motus fint vnus,ficut fequi£fi ponant córarij n Otrarictater. tius.ez quo,ad illud ad od. qfà mo tus ad fanitatem cx egritudine n6 1dem. et cum mom fanitate ad irudiné,fed funt duo. D.incarpit. dicm gp nece tremo córrarij fint. ij trarij p vtráq, f. fm illudexquo, fn dio aled Phyficorum G6 Qfüautem differt mutariod motu: (que.n.eftex quoda (ub , iecto in quoddá fubiectü muta pot tio eft motus:) qui eftex cótra &arj. tio in cótrariü ei , q excótrario eincótrariü, mot? cótrari vtqui ex fanitatein egriti eig € ex egritudinein fanitate, Et , quia tran[mutatio differt Ahmotuin bec, quoniam mote ef ranfmutatio de [ubictlo in fabie- £f, motus igitur cotrarime efl de ütrarie in cotrari, v.g.de [am gi tate in egritudinem ejl cótrarum motui de egritudine in [anitatt. Dici: Et, quia uá(inutatio dif- feità motufhocg niotuscft trá(- mutatio de fübicéto cótrariof fub. jectum cótrariii, vt declaratü eft in principio iftius tractatus: tranfmu- fatio aüteft de non fübiecto in fu- bicctá , & de fübie&to in nó fübic- um: necefle eft vt motus córrarij fint cótrarij fm illud,ex quo , & il- ludad ojd;ambo.qii eoscfle de có- trano d eflentialitcr eisquéadmo d ipfos eflc ad contrariti eft cis cf- y fenvaliter. &ci vir; eft eis eflen tialiter, & rcs cótraric funt cótraric. per díias,& difpónes contrarias, ne. «cffc eft vt motus contrarij fint có- tranj per iftas duas difpofitiones, contzarictatem eius ex quo, & £xus ad quod: licet magis fintcon- trarij fecundum illud , ad quod. Manifeftum eft aüt & ex in^ dudione qualia videntur con^ traria effe, Aegrotare.n. ipfi fa^ pari, et difcere ipfi decipi nonp feipfum:in cótraria.n.vt.n.fcie tiam, fic et deceptionéeftet per 4» feipfum confequi , & per aliud, 1 Et ea, d furfum latio, ei, quz eft deoríum. contraria. n. hec funt. inlongitudine, Et qug a dex» tra,ei,d tad finiftra:cótraria.n, hzc funt in latitudine. Etquze inante, ei, quz in retro: contra- ria.n. hzc untin profunditate, Et declaratum efl. fecundu in- du£lioné que intentioes exiflima- twr ejfe contraria. Nos.n-Yidemue. ad centrarit eins, quod eft bri mem [anari , eft ipfum infirmari , €7 ipfum addifcere eff contrari 1 ad ipfum male [cire yn ex fe:quo niam hic efl metus ad contraria - quemadmidum pofsbile ef acqui rere fcientiam ex feycy' ex alio,et fimiliter poteft decipi ex fe,e7* ex lie, Et translatio ad fpei eq contraria translation ad inferime . quoniam bec duo unt contraria im longitndine.Et traslatio ad dex fr J. contraria translations ad fü mifirum:que [int contraria in la- titudine . Et tráslatio ad anterita €cotraria traslatios ad poflerime: d fint & contraria in dltitudine Cá declarauit p róné qui motus ; fünt contrarij, & fm qp funt cótra- rij, incapit declarare q» fm fductio néétapparet hoc,& dixit: Et ex in- ductione ét, &c. & intendit p inten- tiócs motus, aut fines motu. D.d. Nos.n. videmus, &c.qfhi ex idudtio neapparct q motus contrarij funt illi qui fant córraiijs S ad cótra. ria. v.g. motus cx ie in fani tacm, Liber Quintus A tx. qf. manifeftt eft perfe cp eft contrarius illi qui eft de fanitatc in egritudine , & tlt de(cendere eft c6 arid ad afcédere, & cótrarium eft iad diminui.D.d. & addifce- xe, &c.i.& fir eft difpó in motibus «pnrrarijs afe, f.qffi per inductioné spó Ale. & a pparet hoc , & dixit qp contrarij addio quy mota. i decipi, it obtra- xa snoems de (Fia Bib ad verit €btrarius motui de vera ad falfam. fed , quia translatio effentialiter de. fca ré cft ex none, filk exerrore ad (cfam,tüc addifcere eft B cótrarium ad errare cx alio non fe: €i bó non eret ex fe, (ed ex alio,fi- cut addiícit cx alio,nó ex fc. & ideo Yxp6 fas. dixit nop ex fe. ita dixit Alex. Et rell intelligi fic qp fefa,fefLex alio, opponif'erzori, qui éer'alio,& quae £exipfa aia, opponit ili qui eft ex ipfa ala. & ebur huic hoc, qd di- zt ju£ad modii poffibile £, &c. Et translatio ad fuperins, &c.i. & hoceft per fductioné, p quá vult. declarare q» motuscórarij (unt có trariyfm illud ex quo, & fm illud, 9d qd. &ideo debetlegi cbtinuum. cfi hoc, qd dixit, Nos.n. videmus, € &c. Ez, cum declarauit qj duo mo- tus , qui funt in Jon, » fünt «ontzarij fm illud, ex quo,& illud , 2 a Em nbusqui funtin lazitu & fundo, dixi Erzanslato ad dez Wrü,&c.& fexmo cius eft manifcf". Qug aüt eftincontrariü fo^ lum nó eft motus fed mutatio : vtfieri alb nó exaliquo. Qui bus autem non eftaliqd cótra^ ri, muxatio,qugeft ex ipfo, ei, qua cítiniplum,contrariacit , 258 propter generatio corruptio. D nicontraraa eft,& abiectio acce ptioni, hgaüit mutationes qui^ qued non habet contrarii [ua ite- ratio ex feipfo ad. [epum [unb tran[mutatunes cotrarie, et ideo generati efl contraria corruptie- niet denudatio ferma t cotraria ferme Sueflitión. et ifla itetio fune E modi tranfmntations non motwe. IdcftIre aíit ad contrariít, qi ac. In ipitur, fm c eft ex nó cótrario,nó motus, fed tranfinutatio. efl.n. ire de non effe adcfle, & eft declara. tiq hic non eft motus. v.g. qpalbi atur nó ex nigro,fcd cx nó al - qffi generatio albi, qfi accipit, fm q'acidirci, q fucci nbalbos eft uanfmutatioynó motus, Erin- Cáalbá tédcbat dedarare ex hoc, poé, qd fit xfial generatur ex non contraiio, nó eft bofigac motus, nó Q albü geucraturex nó P rit cótrario MA o€album aft nigro,autex medijs : ed;cü confj- s alba, & deratur m hocgpacadit nigrood urífmuta fuit non albü,eft tranfmutauo, nó 90 mo- motus. (ed hoceít ci paccidens,nó t$, hoe perfe. Tr&fmutatio alic eft de c6- cos lp &. trario,non omnino cft tranfmuta- 1d. i.c.s. tio per fe, & non inuenitur in ea c &t2- Me. traneras m eff nif fm vnfi, (qj, 618m accipirurg cdmuadosfterillo, 5j & ad illud. Et hocintendcbat.cum. dixit: Omne igitur, qd non habet. contrarium, &c.i,& o£ ens, gd non. habet contrariü , tráfimutatio eius, cuius prícipium cft ex feipfo , & eft. €ortuptio . Phyficorum € drap Gotiostnfiatado cis ipfnmy& É generatio erus, (unt. tanfiutanóer tane in hisduo bus generibus, econtrario de tranf- mutatione, d eft motus rei verita- [pe Wi mranfinuuro, eft inre jue híit cótraria.D.d.& i6 ge- nertdo, Mc & hocf.qfü illud , € non habet cbuarid , obungit vt frá(muranones contrarie in eo fint de reinipíàni rideo o cft kbrrana corruptioni, & cótrarietas accipitur hicex vno extrettto fri di ueríum refp ad aliud,ga có- trarid eft alie ens, & in Hac trauf- H mutanone nó € cénifi in vito extre. mojin generatióe aut£Y finejin cor Decam£- rupróc vcro in principio. Et inten- "wA — ditfhoc(ermone qi apparetin generátióe , St corru- pusonó nocetei,qd appatet ex In- ione, f.p motus contrarij fant de córrarijs,& ad cótraria, ct genc- fatio & corruptio non funt triotus, Qui aüt ad medium motus funt,quibufcung:cótrariorum aliquid eft medium,tand in có traria quodammó ponedi süt, ni vtcontratio vtif medio ipfe I motus, ad vtrauis flat rmutatio. vtexfuíco quidé in alb(, tandi exnigro ,& ex alboin innígrü, exnigroaut£i tmi ac rom fufcum «à media .n. medii ad vtrüqsdicit quo ,nsdnrd dammodo extremorü ficut di^ qud. Gum eft prius | Motusigit mo, tui contrarius eft flc, qui trarioin contrarium eft ei , qui €xcotitrario incontrarium., Motut vero ad illud , qued eff snter contraria ,in contrarqs bas entibus inter pénendi fant t&u- VE fuamili font adciirertm quee iir er mraxvatatinem d rn tr'anfmntatio . YA um i piii P oaa "Wiride neminatur qua]; mgrum , €7 foniliter tranfoutatio de dl- bosm'viride . e travfosutatio de. Mri ide nominatur quafi mede veruna, extremum, duande L, ompdratur ad "viru, extremes tun Yt diximus fuper Et feu. mutus erit corrig metui , quando fuerit de contrae rio in contrarium, Cu , ; Peoria pecdunisid 5 ijs ad res cótrarias , & accidic itt hocqó in motibus, qui fantdeer« trettsin ntedia, declarare qiti mor inca mela mill, Qd habent de cótrarietate ad extre- má, ex quo inarpitmotus,& dixit: M Motus vcfo,Sc.Ltriot* vero, qui p« fufcum, ueniuntad vn mediorá, que fuat inter illud, ex qno eft rttocus , & il- lad, ad qd eft nixus, debent regu- tari de pé motusqui eft de conitta- 1join corittarid quodammodo, n pl, Et dixit tti contrarijs hab£- dpssin quia 116 fuat hic trtotus contratijs in cotitrdrig,que ton. habeatimer, quoniam hoedera- ratum eflin principio iftius er4cta- tus; fed , q.d.rotus vero, quí funt. ad illud, qd eft inter cótraris, qd ac Liber Quintus A cidit in eentrarijs hab£tibus inter, ponédi funt de numero motuum, quifuntad contraria .quodammo- Et dixit tanq ad contraria quo- $Mediü £ dammodo. 3 quia medium eftcon genuarió nri vme; exaremorum, nó fim- Memped pliciter, fienralperum exuem( eft & fmplt, contrarii reliquo : fed medium eft fw alte- contrarii viriqy perillud , qd eft in. Tá fees c0 de reliquo extremo. & contrane srarid re. tas eiusdi kquo.id£. mi in hoc,qí&i eótrarifíin eo C vn iut extremum non eftin füa vlüma p- pore E&tone eut eltin ipio eremo vui a- motus, S&cau- B ain nis jui fünt ad in- SE tere de miu ao i moüui —À nientibusad ipfum , quafi contra- & . mumapudvanfntiton£ciusad ue Ni ernemum. b qf inter, 12.0.10 eft c trarium vtriq extremo, quia Peri-a Teunqierremt inuenit in pr Fi perfedie.v.g.qf in rranfmu PESE Poids f abum, vitdeel 33165 quaá nigmm,viride,n.non uáfmu taurinalbum, nifi fm qcftin co denigro, non fm q cft in co deal- bo.&ét, qfi viride ranfmuratnr in. à tranfinntatur fm g eft in eo dealbo S fili g album irí(nu iplo cir cen grum, in viridi, & q& nigrd sran(nutaturin iride, inita eft in eo.& hocinté- debarcum. v 9f in uáGnuna- tnogc Ac vindc in eo reputa,qua. fign: nf tranfmi uiae eren non ex »deftin RD d icm udlnotido de elboin vinde, i. qfi tunc vinde te- netur quafi nigrü. D.d.& uanfmu- tatio de nigro ad viride reputatur quafi albü,L. qp viride tenetur hac. c surin albi 139 vranfmutarie, album. D.d. D meli n optu Juodumné |; extremo,qfi comparatur;i. in hoc, fà medium eft vtrunq; [*« c0 x Etfm hoo Sci fm itur ofs morus, qui eftcótra- sius Bi motui cft contrarius fn Judex quo, & fm illud, ad qd, fiue. fiant motus ad media, autad extre. ma duo,& fic eft ftelligédá de mo- tibusqui funt de. in mediü, Que Quies cui motui, co cui quieti efpmaw. — Cap. 2. Voniam aütmotui non Merc rp trati? fed etqui derminandi cft mptt o trarium eftmotus motui .Op^ Ponitur aüt& qes priuatio.n, eft. Eftaüt, vt& priuatio con^ traria dicatur.qualisaüt quali, vtei, quieftfmocum,ca, quae eft 5m locü fed hoc quidé nüe dicitur fimpliciter.vtrü.n.ei, Qj tfthic,quietiis , qui eftex. autqui &in ho opponii Et (uia exi flimatur quod ind, quid e catrarió metui, no $ metus. anti fed quies , oportet 6t ms deo y terminare boc. Dicamue éd motus opponitur metus , Cy* ef quieti, quia efl prinati. Et. detndo dint qeM rium efi cütrarifi. quid prinatio alicu. 185 PIN, V. f. 4 cotrarimme metui in loco ies inlocs. fed boc diium efl indefinite . quami. perferntandum efl trum iliud , »penitur quieti , ell motus. pers pilo i Phyficorum G — Cumdedarnit qui motusfunt huic quide, qui ex hoceftinci 33 contrarii S apparet vfq quiesop. trariü ed q'ein hoc.quies, hui nitur motui fm pnuationcm, & aüt,qui eftex contrario in Darium, vult hic perftrutari quae €a, Qin cótrario. flmul aütet ir duarum quicum opponi£mouiC ied cotrarigha funt. etenim quicsin dedil et ms dops inconuenicseft,fi motus quidé juies f cojad cd eft morus, y COntraríj funt,quietesaüt o, motus non folmodo opponitur fita - untaürhz, qi motiifcd ét guieti: qi morusop: CÓtrarijs, vt Q eftín (anitateci, ponifmoruifmcótarcaré&qe- deftin argritudine quieti: mo: ti fm priuanoné,& habiti. D.d.Di fuiaürquiex fanitate in gritu «amusigiturq motusopponifmo dinem.ei.n.qui eft ex cgritudi tubi.fm cótraneraté, D.d.& quieti nein fanitaté, irrationabile fm griationé D.d. Et quodimo- n. motus, qui ad ipfumeft, in H doct, &ci ille modusoppofito: quo ftar quietaio. magist, "d nis quodámodo df contratiü:qi& accidit fiiu] fiericü motu .ne/ aliquis motus eft contranusalicui ceffeaüteftaut hanc, autillam Friiricaleeeessiilius mots eie ne nea quidem qus at t dixi&alicuius motus, nealíquis € i: » xillunet qrintendebatpnuatong in albedine, quies contrana eft motusfimpliciter. hoc.n.nó vre&, €i» quae eftin fanitate, fifi fm opinioné; iti corpus e. " fimplt.D.d.v.g. qfi contrariü mo- Dicam igitur quod. meti , tuiin loco £ quiesin locoj.v.g.qíf uia efl in duobus [ibyetTa, tunc Quies imariamonitalimóg fr ex boc ad fui co quiesin loco eft cótraria motui in v ies inb p 1oco-&, quis hoc manifeftücftper. frerií ff quier in boc,ey- contras Tef.ep quicsinlocoécótraria mo-. ritemopotui ex fuo contrario ad ip tuiinloco fm priuationé, & habi- Jim eff quies in fai contrario . € T cá, & hocpótintellioi de |uicte , x eflineo,erquocft ed A Ck boc be due etiam fant cntra- quies inen td dei mons fed The fama impofibile vt iim hocdi&tü é impii, fed hoc, qd di- tibu fit contrarietas, C7" quies na cft hicnon eft diftintum;qi Fit contraria quietj.et non [ant m- nondü c derrminaum hicquá Jim carr, 5 v.g. quonia quies m quicem inendimus.&ideo iru Jn W Pme ques! tandi eft vtrum opponitur mo- € 0j CohITAT14 QUEE ID ta mici quies que itor locique Mirmitate et cátriria matus de fa eftexilloer quo £motusaut quies itate in égritudinem quonam inillo, ad quodeft motus , poftbile e t ft contraria motus ,, Manifett etigiturq, quia Eri tae qum induobus motdsfubiectiseft, metwrei adj b apud quo quicícens, Liber Quintus A quiefcens, dignim ef) "ve fit facies quietem . sllud.n. quad. generatur €um ilo mota , nece[farto eft con-. trarion buc. 677 ides impofabile. eli vi quies in albedme fa cotra- vid quieti in [amtate. Dicamus igi.qp motus quia eft, 3 acide fübiétoin fübicdia econ- trario tráfmnutatiói, que eft de affir mationein negationé, aut de n. tiócin affitmationé. D.d.cótranü c.i.&,quia morus € decf- trario in cótrari, ió contrarii mo E tui,g &dc hoc cótrario, ad hoc con trarífí demfatum,eft quies, d eft in hoc/f.ex cótraro, cx quo eft mot. nies c- Et dixit hoc, quia manifeft € p fe, qpquies in eoex quo; cótraria mo mid de qui, córarid motui,qui€ de con- ao en$ trario gd eftilludjad ad puenitifle. 4 in ter motus pofitus,eft quies in illo con- minoad trano.v.g. qn fanari eft motus de EU egricudinc ín fanitar£. quicsigirur &io mo- cotraria ifti morui eft quiesi cgri- t*. Sedop tudine,nó 1 fanitate: qim ifta qui Joórl ** eft pfedtio motus:& deret variae cuiuseft pedi & ibifoluic. tranü motui de fanitate in zgritu- C dinécft quisin fanitate.D.d.&,cá hocét hz dug funt cótraric.i. $c hocgp morus£ cótrari* quietijftz. dugétquietcs funt cótraric.qíf, fi T moribus eft cótrarietas, & i quiere. &t debet efle cótrarictas. D.d. & nó fünt nifi in cótrarijs.i.& quies n8 € cótraria quicti, niít quia dug quie- ies funt in cóuarijsquéadmodum motus non eft cótranius motui,nifi quia fünt de cóuarijs & in contra- ra D.d.v.g. qi quics, &c..qíf qes, in fanitate € contraria quicti Iegri. tudine. qín fanitas cft cótzaria cgri. 240 tudini,& eft cDtraria ipfi motui: impole cft vt fit cétraria motui egritudine in fanitat& c quies, ad. i peruenit motus, dignior ct vt. it io moms, 3 yt it cÓrraria - & hoc intédebancü dixit:qíà ipofo eft motá.i. qf impole eft vtquies, (eft fanitate fit cótraria motui, eftad fanitaté:qin digniusé vt mo tus de egritudine ad fanitaté fit via ad finitam Er hoc£its: qifi mio [ond tus jie ionis,ad quá pue m» nit fed ohio dimimatay a pen Mo iita cü potétia,& c£vltíe pfectióis éhóis ,ad eftin quiete. fi igif mo?" de egritu- B pue- dinein fanitaré eft ad quieté 1n fa- nitate, neceffe cít vt morus de egri- it (5 &p- tudinc in fanitaté fit faccs quieté ipu, fanitate, f.qin in co inuenit vna E gi ebid poftahá quietisad quá puenit , à- *iacd po. cut inuenitin eo vna pars poft alis, "ria of habitusad quá it.S,ga füb- aig et flátia motus € dc genere quictis ad, qeve. 1d&. quá puenir: & illa, d diucifan£fm 15.2. magis min?non furit cStrariater 47.146 go quiesad quá puenit mons, nó "^^ ** eft cbtraria motui fed finis cius:er- 8oges deftTeo er quoc mont Contraria mouii: & €illad corpi tur pgfiation£ motusji quies, d ge p nera paulaum p. loné mo- tus Etcx hoc declarabifg quies, ( €11read quá é mot, écongraria qe tid £feo,ex quo& motus. Qr, mor" É córrai'qeti in eoer quo eft mo?':& qes, ad q eft mop,gnat cá motu:crgo ifta quies € cáuaria o üt beri juo "M mot". Et hoc intéde cá d.illud.n. qd generafcà i motu, &c.i.qi E greneratcü gfiatione morus neceffario cft con. traria get, cx qua eft moe": cfi ifta. juies Veraac pet gfiationé mot". d impoffibile.n.cft.vt quies i al- beding, D Phyficorum G bedine, &c.i.quia quiesTaltero n6 eorrumpit jos 'genctationé quieus Yreliquo, f.d quiesin albedine n$ generatur per corruptionem quie- io Gane, & fiiliter quicsin fanitate non generatur per corru-- x qmeusin albedine. Quibusaüt nón funt cótra, sia horum mutatio quidem eft oppofita, ea qua eft ex ipío,ei, quz eft in ipfum : motus aute fon eft. vtea, que eft ex ente ei, € eftin ens, Etquiesquidého rum nó cft ,immutabilitasaüt pi tí E fiquidesliquid eritfub. jectum,ea, d in enteeftimmuta bilitasei, quz eft in nóente,có traria erit,Si vero nó é aliquid, id qi non eft dubitabit aliquis cui contraria fit ca,qug eft in en te, Ímutabilitas, & an quics fit. fiauté hoccft, aut n6 ofs quies motui eft contrariaaut genera, Cio corruptiomot? funt. Ma nifetum itur,g» quies qui dé non dicenda cfl non cha snotus . (imileaütaliquid eftet immutabilitas. contraria auté 3 eftaut mulli, autei, jeftin non ente, autcorruptioni.hgc.n.ex. ipfa eft , generatioaütfipfam , Inentienes ero, in quibus wo ell centrarietaer funt illo. a m men babent.y. - quoniá tranfomg- tatio ex effe eH oppofita tranfom. Marion ad mn ejje - Quenià im nu tentionibus iflis mm eft quies, fed Vd , qud efi imei , eft prinatio tra mnt ationis fr wo ens fuerit als qued, fabictfis v.g quamá, fi trasf" mutatis deficit im ente, trafmuta fie deficiet inso ente. si sgutur ni eni mhil fuerit , ambsget bo, ev* wn videt quod prinatio tran[mu- Tations in ente , Q7" quies ineo ft contraria alice", fi boc fuerit, func ANI IB o mÜis quies efi ceno frATia WétWi , ANE generatio C9 tio funt motur. Sedet ma- L nif quód mn debet dici quies , Jed fimle ei .ey- priuato tran[- mutationie aut. men efi contraria «alicui, aut eft cótraria cerruptie- Bi. quemam cerruptie ex ia fit , eneratio autem ad illam , Cum declarauit qp quies eft con aria motui, vult; itari deco dem in tranfmutatione vtrum in tranfmutatione eft quies oppofita tranfmurationi, ficuteftin motu, &ut non eft quies, & d. Intentioneg vero,&c.i. tran(mutationes vero, fantin intentionibusin quibus eftcontrarietas, D.d.,fupt illad, &c.i.tranfimutatióes vero,que fünt in intentionibus, in quibus non eft contrarictas funt illz, quz habent tran(fmutatióesoppofitas, D.expo- füithoc,& dixit f. &c.i f.q tráfimu- tatioque eft de ali oppofita inillo genere tranfmutationi, quse peruenit ad illud. D.d. motum vero non habenti.& in iftis inrentioni- bus in quibusnó eft contrarieras, non cít morus, nedum vt fint con- warix 5! M Tráímura tiode& e£ Liber Quintüs A tracie illo m5, quo motus fant con. trarij. D.d. ex£plá & dixit.v.g. qf tranfmutatio de effe, &c.i.& ezem- plá cius.qd ef vt trí(muratio fitop pofita tráfmutationi,f.cp ex illo, ex juo eftaltera tranfmutatio ad idé Sedliqua eft canfiutatio de efe in non efle, f eft corruptio , & cráf- mutatio de noh effe in e£ , eft ge- neratio. & ifla trá(mutatio non eft oppofita p illud ad qd: & fi efle. ponitur ad non c£ quia non eft hic. motus exifis p (c oppofitus alij mo- tui:quia tráímurauo de non c£cft accáis, & tranfmutatiodefübie fm. 241 vtfit contraria priuationitrí(muc D tionis, deftin non ente:& priuatio tranfmutarionis, que eft in non en cü priuatione trfmuta- tionis que eft in ente. & fic interil- lasnonent contarietasoIno . qf quiesTeo, ad qd eft mous, non eft contraria quicti in co , ex quo , nift |uia funt duabus contrarijs, D.d, igif non ens nihil fuerit, &c.i.f igitur non ens non fucrit (ubietá, impoflibile eft imaginari q» priua iH manfuranionis, d eftinente, quies.qf& Ipole eft imaginari i efíc cnuariá motui. Bep M ffi non E uatio exiftimaf'efle qes. qi ens non Éaliquid,nan enit illic pri- uatio, d poffit imaginari pé quies 3 Ri. Cdeconmario elt pfe, aut € per Pinquiuevcfr Garklnutatio &- zio de IO fübiectigd. contrarium ex "^ 3 . ios illo contrario ad fud contrari , eft ju fe. & hocnon inueni in gene- Dione corruptione. Et,cü narra Wit qp conrrarietas in talibus tranf- mutationibus eft fm q» trífmuta- tio vna ineis eft ad illud,ex quo eft fecunda tranfinutatio, cü c£ in iftis duabus tráfmutationibusnon eft, nifi in altero extremo, incoxpit nar- fare g é& non inuenitur in talibus tráfmurationibus quies contraria quieti, ficut inuenitin motibus;ne C que quies eft contraria ráfinuta. oni, D.d.Qfü in iflisintétionibus, iin iftis. n.intétionibusin qui- cft generatio, & corruptio, non eftquiesoIno, fed eft i ds priua- tio tráfmutaconis,& hocerit, fi po fuerimus » non ens, ex quo eft ge- nerario, & aliud,ad ad € corruptio, eit aliquid a&u.qit,fi hoc poíüeri- muis,tüc erunt illic duo non effe, & priuatio in non ente, fm qp pofueri mus ipfum c£ aliquid, & pnuatio 1 nic Pnuano igióó cltin ente/fi po fuerimus ipfam cflc quieté, (equit oppofita quieti, d eft in ente. neq; imaginatg ift druano que eftt enteét cft quies oppofita tráfmuta. tioni ex co.qffi tranfmutatio ex co noneft motus: & ols quies eft con- traria motui, aut quicti.Si igi po« füerimus ipfum effe quiet, tc eri- musfterduo , autponemusg non. of quie opponit motus , aut. die mus eratio, & corruptio funt mons &ruunq, eftimpolt. D.d, Sed eft manifeftum, &c.i.qri non eft quiesin rei veritate.&;, cum non F fuentquiesi rei veritate, fed priua- tio tranfniutationis , diffoluetur d- ftio dicens q» non ols quies eft con. traria motui, aut contraria quieti ,. x hecin rei veritate non é quies, fimilis: quei D.d. aut non erit contraria alicui oino,i.& ifta priua 1o, quz cft quies fm fimilitudiné, opinandum eft, aut non eft con-. traria alicui omnino, aut qp eft con, waria rranfmutationi,quz eft cor- ruptio : quoniam cx cocit princi- pirum motus corruptionis, Phyf.cócü.Auer, HH, Pro» €— 6 Phyficorum wemmulle circa predicta da 5, foluuntwri- Cap. 3. Vbitabitaütaligs qua^ rein mutatióe quidem $mlocü funt & $m natu 14, & fter naturá& quietes, & snotus, inalijsauté nó. Vtalte^ ratio,hzc quidem fm natur&il laveroter natura. nihil.n.ma gis fanatio, ij grotatio $m na^ turá, aut pter naturá , aut deal, bario, d denigratio. Sifr aüt eft & inaugmentatióe, & diminu tione.neq..n. hz funt inuicé có trarig,vt $m natura, & pter na^ turá,neg; augmentatio augme, tationi, Ecin güatióe,& corru^ ptione ead ró eft, neqs.n.gfia^ tio quidefm natur, corruptio aütpter naturá.fenefcere.n.$m natutáeft, neq gíiatione vide^ smusjaliam quidem fm natura, aliam vero preter naturam, Et quarit bo, quare in tra [mmu tatione in loco [unt modi motui , €9 modi quietis naturales, et non naturales, quod mn eft in alys mo die tranmutationis.V--g. im alte- ratione, (ta, quod alia effet natu ralis, C7" alia nnaturalu , quonia bomine [anari, aut infirmari, neu trum ef dignine, Vt fit naturalis, «ut non naturalis nes, albificatio, mies nigrificatio, Et. [eciidum boc de augmento,et. diminutione , quonia contrarietus iflorum duo- rum non ef! fecundum naturam , Q9 extra natsram.ergo augpmen- tum non eff contrarium au| fo. Et ifle idem fermo dicetur de eneratione, (7 corruptione. quos mam generatio non efl naturalis, €7' cerruptio innaturalu.quia bo- minem [ene [cere efl maturale . ec t ni inwenmmne aliqua generatio né naturale, et alia innaturalem. Cum narrauit qui motus func contrari in fpé,& que quieseft c- traria cui motui,S& cui quieti, & in motibus in vbi inueni£ cótrarictas fm naturá,& non naturá, & filt de. quiete , incapit perfcrutari vtrá in. ceteris motibus cótrarijs ir:ueniat hic modus cótrarietatis, & d. Et -. rit hó,&c.i. quare T tráslatióe f loco Tueniunfduo modi, f.naruralis , $c innacuralis. qf mor? lapidis ad fü iusé violét*,& Iferius ecótrario, Pritucalis, S filt inuenit decadé quiete f (pé.qrfi quiesTferi* é córra- Tia quiet füpius.qff quies inferius € naturalis terre, & fuperius innata. ralis: & filt quies füpiusé corpis le- uis naturalis, & iferius innacuralis. Quent sgifquaret hocloco inuc- niunf duo modi cótrarij hoc m6, & n5 aliis gfub* moruü cótrario- rü.v.g T alteratióc, qn à poffum* dicere gpalia € naturalis, & alia in-. naturalis.v.g.hofem (anari, & ho- miné infirmari . 85.n. exillmafq» hocé naturale, & hocé innaturale, fiin eadé fé, v.g. hofem cgrotare. Ethoc intédebat,cá d.qn hominé fanari,aut egrotare, Xc.i. qn neu- tra iflarü difpóná € dignior vt fie naturalis alicui.& (ilt € de albifica- tione aut nigrificatiSe , .qif nulla albificatio , aut nignficatio eft di- gnior vr it magis naturalis,q alia. Es Liber AÀ Et, eum narrauit pin primo afpe- &u non inucnitin modis alteratio nisifle modus cótrarictatis quieti, fecit neq, é&in motu augméri ,& &.Et fm hunc modü eftét de aug- mento,& diminutióe,f. quia deau méto non inueni? aliud natura- '& aliud violéti. & flt in gíiatio- ne,& corruptióe. qfi hofej fencfee secfl via ad corruptione . cd fene- €us nó diuidit i naturalé.& in in- naturale . S áIr iuuencfcere eft via. ad giationé. fcd non exiftimaf qj illud € naturale, & aliud fnaturale. Acfieftqd violentia fit, pter B natura, & corruptio corruptio. nicótraria crit,ea, d eft violéta, vt dpter naturá eft, ei, d fm na turá. Sunt igit & generatióes d dá violetg,& non fato determi, natg,quibuscótrarie funt eg , d] fm naturam, Et augmentatio^ nesfunt violente, & diminutio ncs. vt augmentatiócs corum , qui velociter pp alimétum pu^ befcunt, & frumenta, quz cito adolefcunt,et nó funtcóftricta, Dicam igitur quod, fi sd, quid fit wislenter efl extra natura, tic liqua corruptio efl contraria ali-. ui corruptiomi f. corruptio vielen £a, que fit extra naturam cerru- proni naturali. sunt igitur modi ener ation "nolenti:€7* genera- fio mn efl men[urata aliqua men furatione . erunt igitur contraria em[modi generatumis naturalu. Et [unt mod; axgmenti "welenti , et modi diminutionn-Y.g.augmt- tum puberum proper dete L] Q uíntus 2142 comelTione , e7* femen. luxuru- D fien , cuim corpus smpim THafuT, €9 mn cenden[atur . Cá narrauit qj in primo afpectu 57 exifimaf in vna (pé motuü, qui funtin alteratióc& qui funt in au- gméto, & diminutióc, vit in alijs tráfmutatióibus nó inuenit ctra- rietasficut in motibus, qui funtin. locoji it narrare qp hocacadit f primo afpcttu. Sci hoc bn cófy- dera appetqp i vnaquaq; fé ifto- rü fuenif cÓtrarietas fm naturá , & n6 naturi.&/fi hoc fuerit, polt erit vin fj&b"oppofiisinueniatelma E ricas hoc mó.& d. Dicam^gi&&c. i.qffft hic fucrit corruptio violen- ta: ql eft violédi € extra narurá:fe- quit vt (it cotraria corruptio corru. paói. & cá in hoc fjllo hypotheti- €o ponitaíiserit cóclo,pcorruptio erit cótraria corruptiói. & hocé il- lud , qd intédebat declarare. D.de- clarauit qo cofequés fequitafis.Ac dixit:corruptioff.violéta&c.i.Quia. corruptio violéta eft extra natu S& qi et extra naturá eft contra: naturali:crgo corruptio naturalis , & violéra funt cótraric.Et,cü narra. uitqp corruptio alia eft violéta,alia P nó violentainezyi t narrare pf ge nezationc inuenit hoc filr,& dixit: Suntigitur modi generationis, xc. i.& generacio violentaclt multo- rum modorii: qífi generatio viol ta non eit terminata, i. vna fpecies fà. erunt igirur contraria iflorum. modorum modi tionis om- nisnaturalis.Et hoc,gd dixit, exifti publam, matur non fequi. quoniá,& fi infir mitas cft multarum fpccierum,exi ftimatur vt non fequatur qp con - traria carum finr fpccics (anitatis; HH, ij..qf LIT Phyficorum Land funt multe. Sed forte. EP du nitas continet multas p. a iculares Dis quax Oppofitas illis multis indinib^ E non hfitnofa:& i cum murine E fed nir corruptione: in val (pb inarpit namare qmi BEL 7 lier inueni£f an, 5. tione,& d. Et funt modi a Sei &c.1. & ilt (ant modi và /& diminu- itiy muenationis modi non violent Kficicangmennant, Eteft cona nüat itat naturá, non Rarurd qfi violentum t catra nà Hm Lect et 1gd feflinat ante uerum pp multitudinem in Es ficat femen abundásinali- rare $oocuies corpus crefcit, & nó con- pp multirudiné humoris, In alteratióeaüt quo pacto * Anfimi iliter,erüt.n, ali quide vioktz, aliz vero naturales.vt quiliberan£alij nóin iudicato^ rfe dicbus, ali aütin judicato^ fijo: li quidé preternaturial, teren terant hi vero fm naturs.Erüt ergocorruptióescótrariz. adin Sudine Iuicem, nó generationi folü, Ec gudabibesen vidc enim, P hrcs guide fuauisillay vero tri et, Quarenó fimplt cor^ Redit corruptio cótrariaeft, ftd quatenus ipfarum hzcqui^ dem hmói, alia vero talis cft, $d. quando c Helen tune ? Dicamut i igitwr quod len de il. quoma Maie net mii Mus cr im i. natur lie. v.g. quonia € diced pido biles enadit ab apritudie n idie vna fa- eritica, et quidam die critica. 1l agitur [unt alterati n naturalis Ee feryf hs ent naturaliter.Er fic eris corruptio centrarie, fiai, n8 f generationi zt nil prabibet bue. quemia po[bile &^Wt alteracorru- tio fit contrifi alils, ev* alia de- abili, Et erit Cerrxptio cotra ria cerrsptieni n3 fowpliciter, y» eum altera corruptio fuerit talig diffe en alia tali difpefitini, Cum dedarauitq in ne,& corruptione, & augmento in- uenisur contrarieas, incapit decla. Ee fift cftin alteraione, S,quia laterin altcradone magis gin gia tione, Scorruptione, d. Sed qo enit. hocin alceranonet D. d Dicam"; turigin vno motu infpé jnuenif peeing pde d ficutin atione. ne, & auj [n dimineriond. D. d.qiü Pn bur rl ni pii) (dá nan. br dd ginsleradone infimorá do cgri- in fanitat£ , qífi dá in die. critica,& é alteratio naturalis, & 4 dá non1 die critica, & hec € alocra- ? tio innaturalis, D.d.illi ipiffuntal- teradi &c,.ille;cui accidit crifis non. in die cien vera Dd iftiát; &c.i, qbus accidit die critica. v, hi feptía. Etqnia hoc eft manife ord doletigié M vtfnt. n iaquálie (o£ ates tomis violétia, & natural;tas. ilia difficile eft verifi- p inductioné. D. fedt re- quouá qude point hr de is d decazanis Liber Quintus tio contraria [ud, qud trnsfertur natwraliter D A id Etficeitcompik nuaris corruptiói& & güatibi i. giiatiói, tihi fed ipfi corruptiói. D, dediz alid mod, ex quo imag e&pole vc tio fit cótratia eorruptioni, & dixic: Et nihil prohibet hoc, &c. &intendl: pet contriftabilé, corru- pulen£ violents , & per delectabile, €orruptioné Et forve inté- dithoc pdeletabil£id d E tino. n EI Is. lead, ed o- lenta mags conuiftabilis, D.d. Er : cl fit (p&s n6 (ibi con traria. (3 c(i accidit alteri corruptio- i vtfit vno modo, & alia alio m6 conmatio, vtnatuta, & violentia ,. & contriftatio , & delectatio. Omnino igi£cótrarlj mot?, & qetes dicto tnó funt. vt quz eftfutfum, ei, qui eft deorfum, loci.t.cótrarietates he funt.fert aüteaquide, d furfum eft, latio me,natura ignis ea vero, à deor fum,terra:et contrarie ipforum lationes funt. ignisauté furfum € quidé natura, deotíum aíit pre ternaturá, Etcótrarius quide snotuseft, qui eft$m naturam ipfius, ei,qui eft preter naturá , 5 bic igitur, quod nar- reum, Ynawer] aliter erunt mo- di motus € medi quietie cütra- rjv uni fsperime ex buc ef üfraritm inferiori. queniam bec duo funt contraria in loco. C77 ifla dugwores principaliter. qua sl. 2143 Japerim ef igni, er eris eft terra : C" translatines coris funt. dnferim extrà naturam. Et natu- rale eff centrarium innaturdli . Hic facit rememorationt de mo $9 dis przdictis , fm quos motus funt. cStrarii& quies eft contrari exéplá de hoc , od i$ dedarzaít , motu(i cóttariord qdá funt di Yfp£: &iflisücctrarij fm formas, E. |a funt ad cótraria , & ex cótrariji cStrarior: & & funt c6trarij natur$, & nó naturá f refpettu eiuf d£ & ifl: fant id£in fp& & funt có- trarij fm naturá, & b naturí. quies vero deciaradii eft de illa, contra« fi in eo motui eft quies, (efte, er quoeft motus, nó quies,quz eft in eo,ad qd é motus,& q; due quie« tes cótrane funt quiesf eo, ex quo & quiesin eo, ad qd, Et dixit-Secti- dá igit hoc, qd nérrauimus , &c.& intendit p modos motu, duos mo dos tmotufi contrariorfi. C. contra-. riotü diuerforü in fpé, & cóuenien R. ti ín fp£, S contrarioríi fm natu- ri, & non natur$, X ftédit p modos |etiss quieté,d € cótraria morui, & Quat dicis fai hácigitmodt, qué Darrauirtus , crunt mod: moruum. cbtranij,& modi qetis cSrrarij moti bus&: icti lis D.indatiteré- pla fm fp£m in tríslatióe, & dixi v.g.qfü ius, &c.i.v.g. quia fie perius eft cberartum inferiori it jo €o,ideo illud , qd transfervur ntu« ralitef füperius ,eft contrarium ad 1nferius translato naturali : & ideo HH. üj tranf ord Phyficorum G translatio eft eStraria translationi. baaric. Did. ifls duz intétióes, &c.& in- tarPrioet renditvt mihi v£, p ifte duz con- Bracnit, trarietates funt illa , d dfir cótraria niíii eis, principahter, ci definitio cotrario- d (unttlo rá, quecít, cp contraria fant illa, 4 55,1419 maximc diflant,nó inuemifprimo, * & principaliter,nifi in cis, 4 funt in. Joto,dcide dr in qualitate fm fimi- litudin£. Et forte intendit qv cótra- rietatern cé fuperius fimplt, &infe sius fimplt, eít digaius Q vt fitinT- feriori,& fupori nó fimplkfed in re. fp vtin loco aeris, & loco ad.& yi forte pphocd.illud igi cr: tur naturaliter fuperius.i. fimplici- ter Et hoccapii iminutá eftf quibu(dá libris & in lib. Alex.inue- mitur fic : ifta igit funt ficut prina- paliter,& prfo.À Alcx.exponithzc Yerba duobus modis. dicit.n.qyci dixit iftajfnuiz i4, d difpofüit pr? yer motus, & qeres cótrarias.. ifla, € habent iflasintétiones principali ser & ellentialiter. & ifta expó non. conuenit verbis Arift.fm c accidit. mobis.Et cda expofitio eft propin- qua noftre. D.d. & translatiócs co- 36 (unt contraria, & quia funt có traric, ideo translationescorü funt T conrrariz.D.d. & locus igniscft fu. perius, &c.& intendit, ve mihi vi, 1fh duo motus (ad fuyciius, sud infenusqà imaginatur, fm q) funt duorü corporum naturaliter, v.g. guis, &eerrz, tunc vierq; erit con- wrarius reliquo;fm illud, ad qd mo wetur naturaliter: & cum accipiun- tur, fm q» funt vnius corporis, v.g. 3gnis, aut eerzz,tunc alter crit con- warius reliquo fm naturam, & nó naturam , verbi gratia motus lapi- disad inferius, & fuperius, Etquietes &fifr, nang; eft 1 furfum quies ei, q eft de (uríum in deorfum, motui cótraria eft, eft at terrgilla quide quiesp^ ter naturá;motus aüt hic fm na tura. Quare motui quies cótra^ riaeft,d eft preter naturam, ei, g eft fm naturá ciufdé , etenim. motuseiufdecontrarius fic eft, alter.n.fm naturàá ipforum erit qui furfum, aut qui deorfum,al ter autem preter naturam, Et fimiliter && £ de modis quie. His. quoniam quies fara traria motui de fuperiori ad infe-. rius. C7" fi quies ilic erit terra ex tranatura, C7 fle motis erit na ieralu. Quies igitur contraria me tul efl quies, d efl extra naturam motit naturali in cadem re . mo- tiun. qui eff in eadem re ,nà eff in es cotrarietae mfi boc mo. quaniá lins eft ei naturas, aut ile , qua. eft ad faperiss,aut ille , qui efl ad anferime 7" alime non naturalis . Cum narrauit q motus contra- 6: rij funt illi, qui funt contrarij fm il. M lud, ad qd, & illud,ex quo, vt fupe- rius & inferius in moubus corpori fmplicium , & q accidit qoin cadé re opponuntur fibi ifs duo motus fm naturam, non naturá, icerpit narrare q) quieseft cótraria motui it cadem re hoc modo,& dixit : Et fimiliter, &c.i. & quemadmodum. duo motus in cadé ic ,qui fntad loca contraria, fünt contrarijquia funt ad loca contraria, & quia alter eft naturalis, & reliquus non naru- 1Alis;ita eft de. Soarraricam quietis L Liber Quintus AA ad motü intadem re, eftin comario o dd uesad quá eft motus, & qfi mo- E» facri dararalis illi rei,erit quies. non naturalis. v.g. qín quics fupc- xiuscft contraria motui de füperio ri ad inferius. figitur quiefcés fuit illig;erra (fuperius erit en violen- tiam , & rc motusex illo loco erit naturalis.&, fi quicícens fueritillic ágnis.cunc quieserit naturalisei, & motusex co erit violentus.D.dixitz Q gicsigitur, &c.i. & quiescontra- ria pn naturali. efl quies violen ta, quz eftextra naturá. & d. in ea- dem re:quia quies füperius eft con- traria motui de füperiori fimplt, & quies & funpliciter fuperius eft có- traria quiea in inferiori fm nat- ram,& nó naturá, fm qp ambx funt maturalcs duobus contrarijs.Et qua. fi intédit declarare qp difpofitio có- trarietatis, exiflenns in eadem re, €ft fm naturam,& non naturam,& fiue fuerit contrarictas 1 motu, aut án motu,& quiete. & ideo dixit: mo tus.n. qui eft, &c.i qf mor? nó eft «btranus moui in refpectu eiufdé, nifi fm modum, quo quicsin eadé recít contrariz modi, & quies con. traria quiet,non fm. lum, quo C motus, qui funti pluribus vna. fünt contrarij,& quietes , qua funt. àn pluribus vna fpé.qín if funtcá wazij,quia funtex contranjs , & ad Foam. Contraria, S contrarior(i. Et debes Gum. féire, qi intendcbat declarare, Quo- hiam quemadmodum vni motui in num:ro accidit contrarietas fm. maturam, & nó natuiam, ita eít de motibus contrarijsin fpecie in re- eiufdem, accidit cis con- raritas fm naturam, & non natu- TAm, vc morus ad fuperius & ad in- am locomaniquosi ai 244 Eeri*:gí in refpetu. intignis D rd nan galerie matura lis. & fft € de cótrarictate gensad mótíi f. qetis,ex qua£ mor? fed,ga 3a cÓtrarietas n6 imagina, niftf cadé rejfi accidit vtambe fint nata. zm ad acciditin duo mo" Y trariis,qR accipiunt T A duert pir mor ipnis ad fupi*,et adifergm sita tranj;et nálesifte igni & ifte terra. Habetaüt dubitatione, fi eft ofsquietis,j non femp eft, gia tio, & hzceftipfum ftale, eius igit, ql preter naturá quiefcit, vt furfum , eritgiiatio . cü ergo ferebat furfum violentia, fabat.fed qd ftat femper vf fer. ri velocius:qil aüt violétiacon tra nó factii , ergo quiefceserit &41 Am. quieícens, t 4 Amplius vr ipsüi plivvrip, ftare,proprie dici, autofno effe Mago ineo, qd eft $m naturam infuü perro locüferri, autaccidere fimul, - nipipo- riüvadie QE efi bici locus. dinis. quonid f i ES 4is quies no c [emper generata, c son aut 96 efl, deinde eflet generatio eim En eff ceffatio, tunc quies rei quie[cit Voci fax men naturaliter , Y g. quies terra Y uperim babet gneratimi. qui. niam illud , qued tràsfertur [ape rine violente , ceffabit . fed illud , quod ceffat femper exiflimabitur qued rranslatio eft velocior : e^ quad trans fer:ur violente eft econ. frario . erit igitur quiefcens abf, to,quod quiejcat . Et exiflimarur etiam quod dicere aliquid cefJa- HH dij ;ae Phyficorum G ve, eut ef dicere quod transfertur "yniuerfaliter ad locum,quems ba- bet, aut "Yt fequatur infimul . Eteft q6 vtrá quies violéta ha- beat tioné.qr&fi quies violé ta nó eft femp : etojis: quies non eft (emper,eft genctata : neceffe eft vtquies violéa fit genctata.& ftel- ligo pgenerationé quieté facts cá qnotu,E hoc intendebat,cíi d. qf, fioIsquies&c.i.qin,fi os quies nó eft femp,qiii mó nó €, deinde eni, neceflecít vt quies violéta habeat ghation£ & ftelligo p ceffationem H ire ad ecflnd(. Etcü declarauit €x hoc fermone fequit q quies vio lenta eft generata, f: facta ex motu. Yiolento,induxit impole, qd fequi ex hoc,& d.qif illud, ejl vrásfertur füpcrius violéte,ceflabit.i.fed, fi po füerimus qj quies violéta habet pe- ncrationé ficut habet quies natura. lis equiturex hoo illud, qd trás- fert violente, transferatur vt cflet, ficurilld, qd mouetnaturaliter. D. d.fed illud,gd ceflat,&c.i. fed illud, qd ceflatfm q cellario cius genera. tur,i.fitex motu naturalt, apparet qp tráslatio eius ent velocior, qf a 1 propinquat loco,in quo innat( ef ecflarc,ficut eft difpó in moto natu. raliter. & motü violentü cft ecótra- ro.f.qff ois motus & emiffiot, qi appropinquat loco;cü quo ceffat.Sc. ió motus eius non eft pp quieté.&, cum ita fit, ceffatio eius non erit nerata,& fic quiefcetita,qp nüd ve- nitad quietem, Et hoc intendebat, cum d. crgo erit quiefcens , &c.i.& cum illuá qd mouetur violente,nó mouetur, vt cefít,tunc illud, quod mouctur;erit quiefcens abfq]; eo, qp quics cius ger.:rec qd eft impoffibi. €i n dseecitimat iri aa icimus aliquid ceflarejinré us alterü duori.aut 1re ad ccffa dü, crisferri ad ipfam, autq» mc tus, & x Quies fünt infimul.i. aut« quieseft infeparabilisà motu , ax Bata c(í motu : & hzec duo nó in ueniun£in illod quiefcit violéte rgo neceflc eft vr illud quod quie fat violente, non veniat ad quie Écendum: & fic quiescius non ha bebitgenerationem Habetaüt dubitatione, fi ct traria eft quies, d eft hic, ei, qu hinceft , motui.cü.n.mouet ex hocaut ttabfjcit, adhuc vr ha. bereidqdabíjcit.quare, fi haec quies cótraria eftei , qui hinc incontrari(i, motui, fimul erüt Contraria, Analiquo móquic fcit fiadhuc manet.ofno autem eius, qd mouetur , aliud quide ibijaliud autem efljin qdmuta tur, quapropter & magis mot? motui contrarius, qud; quies, Et efl qo "vtrum quies bic. eft tütraria metui ex boc.quonia qua do mouetur aliquid ab aliquo, e7' Jeparatwr ab eo ,exiflimatur quod Teo efl lud, quo jeperatur.fi igi fur ifla quies efl contraria mtus, ex boc erit du cotraria infimul Ad boc autem dicam, quinia, E etfi adbuc efl quieféés , quies eine € quodammi, et "yniuer[aliter mo ti quoddam eft illic er" quoda im eo, ad quid tran[mutatur. quoma metus dignior eft vt fit contra- TIME PHOLII , QUATH QUIET Liber Quintus 6$ Eteftqicfto de hocquod pofüi A mus prius. f.p quies, d eltin re; ex qua eft morus, eft contraria motui ex hácquiete, vt pofuimus prius. D.induxit queitionem,X dixit:qí qialiquid mou, &c.iapparet.n. quod qf aliquid mouc£ de aliqua re, feparatut ab eo aliquid, quod eft in eode illa re,a qua fcparatur, -fdum mouctur:qii, qfi feparatur abeo toraliter, tunc perficitur mo- tus, & nihil remanetin co deillo,à [uo mouetur. Et,cum pofüit gs qfi liquid ferpit mouzrtsp adhuc ett quiefcésin co,ex quo mouerur,di- B xi, fiigiturifla quies&cifiigitur. Po! Tes mota eft quiefcés m illo.ex quo. mouerurdum mouetur : & quiesé €ontraria motux:tücin re mota fue. niuntur duo contraria infimul.f. quies,& motus. Etc induxit hác qu:flionem,incarit diffoluere cá, & dixit: Ad hoc autem. dicam*,&c. .&quefio non contingit, nifi et 4 Ot mo ht juod accipim* ipfam quiefcés ti £diui- fimpliciter in co, ex quo mouctur, fibie. Idé & non eft in eo quiefccsnifi quod €HE 6 ** modo, D.declarauit hdc modum, *i quiseft,& dixit. mod. n. quodd& eft ilie scii , cum 2 o£ morá eft di- , , C uifibile,vt poft aeclarabitunc mo $565 vum non cliquiefcésin eo, ex quo Mages. mouetur,nifi fm parté non fm to- 991 4o tumj.fimplt.qit, dum mouetur, d- 45. &. dam pars ciuseft in eo, exquo mo- Para uerar,& quzdam pars in eo, ad qd b Quia mouetur.& fic non fequitur, vt duo 25 £, nifi contraria inueniantnr in eodé füb- puuado je. Ercum conceffit in hacque men ftione gp quies clt contraria motui, rei veri- incepit etiam declarare, qp b quies t mo- non e[L,nifi priuatio mot",& q con Tui £mo- rrarium f rei veritate motui elt mo ie ata tus oppofitusei.& ideo poffibile cft í 24$ vtquies,& motus inuenianfin dua D bus partib*moti:& non eft pole vt. duo motus conrrarij inucuianf in duabus partibus cius fed neceflarió impediüt fe adinuicem. Et idco di- xitqfa motus diguior efl, &c.i. $t quia motus ford con! icum quiete in eadem re mota, K non ci motu contrario, neq; in duab*par- tibus diuerfis Et fciédá eft,qp quies Docum£. coniuncta cá moru,non eft diftin- Qaa motu.i.in parte difinda. qfi fequeref'ex hoc vt aliquid moueret jn aliqua parte,& quiefceret Y alia. &cum non eft difhinctayergo eftin tentia,non in actu, E Etdemotu gdem & quiete, quomodo vtrumq: vnü eft, GC quz quibuscontraria funt , di, €um eft. . lam igitur narrauimus demo fu, C quiete, quomodo ytera, efb "ynew,C7" io contrariantur fibi. Demotu quot modis eft vnus 63 dixit,& d: quiete at;innuédo per iplum motum. & ficetiá quies erit vna trib? modis.( vna genere,&vna. fpecie,& vna numero.X illa (unt neceflaria in vnoquoq; ftorü funt jlla qua funt neceflaria in motu. Dubirabitautéquis & deip ori foftare,fi & quicungs funt pter ai naturámotus,his eft quies op» d' má pofita.fl quidem igitur nó, erit "2^" inconueniens.manet.n. fed vio lentia, quare quicfcens aliquid eritnon femper fine fieri . Sed palam quod erit.ficut.n. mouet praeter natura, & quiefcit vtiqs aliquid przter naturam. Et queret bmo etiem de ce[a tione, vtri omnes metus, qui Junt ex^ ] Phyficorum € extranaturam babent quietem eppolitam. fi igitmr pon babet hec erit inopinabile.quoma tunc rema gebit res in Yiolentia, e7- erit ali- quid, quod nunqua quic [cet fine ge meratione . Manfeflum efl evgo quod babet. quonia mem dncls ve5,qne mouetur extranaturam, [Get extra naturam. 64 YMiacftprima juam induxit jus ndn actiéil quibu(di li LT fore itzanite& ad complé- dum érmon£. 4 in ilo fermone Ki negauit vt quiesqua eft extra na- mas habet 'anonem: ergo eft femper.qd eit inopinabile.& quies, uz elLextra naturam, ví fieri per nam (mp: Difioluie igitur hác. qónemita o io di de illo, &d quiete naturali multiplicitet , & di- xit:Etquzret homo,&c.i.& quzret homo, ficut diximus, de ceflatione, ín ire ad ceflandü in motib",qui. luntextra naturá, vtrü hit quieré TG-c.54- inti ficut hit motus naturales. Ex nó intendit p quieré oppofitam, quicté de qua dixit prius qp eft con- J raria motui. (.quicté in eo, ex quo: fcd intendebat quiesé ad quam eft motus. & dixit fitamJarge. Etcü narrauit qao «ftd quietis €£ nó naturalis eft motuum non naturali, dixit : fi igitur non híit, hocentinopinabile.i. fi igitur non hütquicté vt din eft pnus , quia hi6 hít gfauoné, crit rnopinabile. apparet.n.fenfüi q hic funtaliqua, quiefcunt violente , & non natu- FEtci.& hoc intédebat, cü dixit:qin. aliqd remanet in violentia, qi apparctfenfin aliquid quielaicf loco per violennam. D.d.& (icerir. aliquid quod nung quicfcit fine actzaonc i nullum inopinabh eft maius j ponere q quies violen teft fa tas non hét gfationem. D.d. Manifeftum eftergo qj hé: &c.i. &.cum quies violenta eft ma tuum, poft nó fuit p fenfüm , ma- nifeftum cit hét gáationé (ed gc neratio in hac quiete non hétcan. dem intentionem cum generatióe inquiete naturali. & hoc fuit nega turn in fezmonce przdicto a mori nó naturalibus. (cd ifla quies fità motu;qui eftextra naturam, & mo doquo ifte motusqui eft extra na- tur&;inucnitin corpore.f. qíà qué- admodü ifle mot* cft à cá extrinfe €a violéta, filt quies violenta inue- nitpoft itum moti, ficut quies na turalisqua eftà cà d eftin re, inue nitur poft motü naturalem,qui eft inrcá natura.i. à caufa exiffétein re. Ethocintédebatcü dixit: qué- resque mouetur cxtra na turi &c.1. & quies eftei, fm q cft motus quéadmodá quies eft in re, fmgeíi mo?nanuralis (qii, ficut motus dr multipliciter de naturali, & violétojita eft de quiete narura- li, & violenta.& quzilio accidit ex hocg ponebantur vniuoca. Quoniam auté eft quibufdá motus fm naturam , & prater natura:putaignis , qui furfum fecundum naturam, qui autem deorfum prater naturam: vtrü hic cótrariusjaut qui terrgchzec enim fertur fecundum naturá deorfum. Autpalam quiaam bo,fed n6 eodem modo.fed qui quidem fecundum naturam eft fecundum naturam cxiftentis: ciusaütqui ipfius, qui furfum, ignis Liber Quintus € ignisdi,qui deorfum, vtfm na turam exií preter naturam exiftenti. fimiliter autem & in manflonibus, Forte aüt quieti sotus aliquatenus opponif.cü «n.moueatur ex hoc, & abijciat, adhuc videtur habere qpabíjci^ tur.quare, fi ipfa quies contra zia ei, qui hincin contrariümo tul fimul exiftentcontraria,aut aliquatenus quiefcit , fl adhuc snanct.omnino aüt eius, qc! mo uetur,hoc quidem ibi, hocauté inquód mutat.pp qp magis mo tus motui contrarium, quá qui €s . Quis quidemigitur motus fimpliciter vnus dictum eft, & demotu quidem,& quiete quo smodo vterg» vnus;& qui cótra zij quibus dictum eft. Ef,qiia babet meti saturalem, €7* quadam extra na anramzverbi grana. qund igna dreet morum ad. faperius natura. Jdem,cy" ad inferius innaturalem: quavendum eft virum ifle eft cin V treerioe illi, aut motus terra . mi«m terra mouetur naturaliter. d inferim.. Dicamus igitur,que miam virumque iflerum eil 'ye- vum, fed sen eedem mede [ed mo- aye naturales [unt cotrary contra vietate naturali. (77 1n ipfo igne. ejf contrarims morus ad [nperun motui ad inferis fccundum natu 74,7 mnnatura. C7" (ecidu buc midis (ant cótrary medi quietie.et digna vt quies fit eppofita metui 146 Erquia (d& hfit moti naturalé. K & nó naturalé,& motus non natu- 65 raliseft naturalisalteri corpori. vet. g.qffi retra hé motá naturalé.f.ad Prius se nó naturalé.f.ad fupius, &ignis hét motá nafuraK.f. ad (a pius nó naturalé f. ad inferi?, & iftequieft ad infen*, eft naturalis. terrz feédá eft igitur quisiftorum. motuá eft cótranus vn) motui na- turali (vtr cBtrariü opp-icum ei eftfm ^; eft naturalis alteryaut fm. qpeft nó naturalisilli , qui hét mo- tíí naturalé.v.g. vtri mot? cótran* motui terrz ad inferi*eft mot*terre ad füpius qui eft violétus terrz,aut. moP'ad füpiusqui € naturalisigni, Ecipfe dicit, 3rmioct verü vicrq; motuselt cótrari* motui na turali fed duobus modis diuerfis. fm qpeft naruralisalteri, & fm p& n5 naturalis ipfi.v.g, qíh iá motus ignis naturalis ad Tüpius € cSuari* motui terrz ad inferi", fm qpeft na. turalis terrz,& motu ignis ad infe rius fm eft non naturalis igni. D.d.& fm hüc modá cft de modis jetis.i.qià vna quies natu:alis hét deas quietes cótrazias.f. quiete illi* rei extra naturá, & quieté naturalé alteri. v.g. qrà quies tetrz Tferius eft naturalis terr. & quies füpius ter- M rz eft cótraiia huic quieti fm natu. rátgnis vero eft cóurari* huic quie ti fin qp res naturaliscft cótraria ali. cuiteinaturali , & fimiliter quies ignis fupiu« hét duas quietes cotra ras.f.quiet£ inferi*violéi,& quie- Quies id t£ terra: inferi? naturaliter, Etquia 9o notificauitqpquies non omur 2e non ficut motus opponitur motui. 6, oppo ut, ^ ponitur rei vitate motui in rei veritate, fed fm priua- fed fi pri. tionem,X habitum, notificauit hic W«tioné » quodammodo opponuntur, licct 14 ibd 0 —ER Phyficorum SARISTOTE[]S ent ingsg, er coni DE PHYsICO Ayr Coetmen fen, cumin LIBER 5EXTYs, Pe er Cim WrCosmoy —— ynipie- FeBH gu fint, oar Y|nma fion Infomal- €" confeqy f MMAE Liag, Pla fé adirsict funt ilu, sue en eff alios d aj €heris Jmpy Ati ad 4; decarat Momm nog Bie ad fompon ex indiuitibilibus pop ^ EA n Morum doctnon umo CUmpoftwm ex mnáonfbilibu. y, ndiuifiliz e e fit compe A 40x 357 de Ordine api parium /ffa €X PualL Ts cp Énee fit conr, 4 pe da finem eonfutaterores quoc "34,67" Punffgs náwifibrls n eltea ipfum morngs eh Pint min baber y : Nullo coss "dalle, — YRWP.quontay; Vfibile ns b Cemponi, pu Det parten, Mtimam,cz- alia. IARE adr *flconti fe»ylr Vieque babent yl, (TOS i inet mainfimul, o, emm nm babe dE Confequentez, Dartenp,non babet vl roy rs &»y Vt definitum (d Deam Vrimum ef digg, ioo, md] prius, (continua eut eff'yl quidem 3Quorum vltima func M firoum:tangentia vero quorum Ste tractatus (icut dixi x Vfmulconfequerer autem ipe Alexan fequi, ü quznihileft eiufdem generis) imposfibileeft ex indiuifibilj,, : bus efe aliquidcótinuum : Vt Ptonibas, lineam effe ex Duncis:fllinea fum coni Sen connuum eft puncti doa uter indiuifibile n. «n. vni N unt vltima Punctorumeno, PERLE mequen hocquidem vlimü;llud ve "s 2t : & conii Toalia queda parsipfius indiui jj uori vltima funr inmul at libilis. neq, E mul funt vItíma, con fiqu£ta füntilla inrer que non quod iit viimum vllum eius, eft aliquod (aj is, impoffibile quod irmpartibile eftzalterum eff va] quod continuum com, po- ete Vltimá et id cuise Vltimü, namrex indiuifibilibus Ecc "po uie Liber Sextus A füithoc,& pofitio antecedentis eft manifefta cx hoc,od dixit in Quin. CE pe it cam, &.d, pun&tus.n.non habet vltimü, & vl timum&c, Etiflefermo cóponit fic in fecunda figura. Ofa,ex quib* componutur cótinuum , diuidütur in vltima,& in habés vlnpmum:vlti mum.n.eft limum alicuius ptus nó diuidi mr in hec duo:er continuum nop componitur cx püdis& vitex indiuifibilibus. Er etiamntej cótinuum códnuetur, necefle eft vt cótigueturt& cótigua. B eriá diuidüturin vltimum, & in ha bés vitimum,píícta autem nó ergo ex punctis non componitur linea, nceq;cr inei füperfices aeq ex fu policebus corpus. D.d. qiti quod non diuiditnr, non habet partem, &c.i.qfn omnc indiuifibile non ha bet duas partcs diuerfas,quarü vna. eft vltimum, alia illud, quod hét ylümum. Etin hoc fjllogifmo nó expreffit;nifi minorem propónem, & poat maiorem, quia eft ma nifefla. D.d.neq; habent vlumain fimuli.q conugua debét habere, continua.n.ficut diximusconngua C buntur, antequam continuentur, Asplíus neceffe eftautcóti tinwa effe puncta, aut rangentia feinuicem,ex quibuseftconti^ nuum.eadem autem ratio eft et inomnibusindiuifibilibus.Có tínua quidem non erunt;ppter dictamrationem , Tanget auté omneaut totum totü, aut pars partem,aut totum pars, Quo^ Tiiam autem impartibile eft ip^ fum indsuifibile,neoeffe eft tot. tangere totum.totum autem,to 247 tum tangens, non eritcótinuü, D continuum,n, habet hanc qui^ déaliam,illam vero aliam pat^ tem, & diuiditur in fic* diuer^ idus fas,& loco feparatas. At vero'ne má queconíequenter erit punctus Sim? - ad punctum , aut ipfum nücad nunc ipfum, vt ex his fitlongi^ tudo,auttempus.confequenter. -n.funt, inter qua nihileft eiu dem generis . ínter puncta auté femper eft linea , & inter ipfa nunc tempus, xt fequitwr neceffari vt ifla. wnEla fint aut contigua, Aut t0 tinua.J.puntla,ex quibu fit conti uie. c7" ifle fermo [equitur in om- niindifibili. sed wnpofüibile ef "veguntla. fint continua ex páths. Et contiguatio fit , aut it4 , quod iquid conuigwetur fecundum to- tum, tut aliqua pars ess cotigue fur cum aliqua parte alterine aut. jqua pars cum toto. Et quia indi safibile nà babet partem, fequitur. yeeontiguetur, andar tetym. F e ,om totum centi, bitur cum aliquo toto , nen fiet ex. boc contimuen, quoniam continuó babet partes diuer[as adiunicem, € diniditur in busufemdi partes , €7 fagregatas in loco. Et impofi- bile di ettam 've pun£lwe [equatur » aut inflans inflans ita, quod ex eis fiat longitudo," tem a gutiec. funt illa unter qua mbil eff wigeneum.ey" inter. que Phyficorum 6 quelibet duo punta femper eft ea,7" mter quelibet duo inflan- tia femper efl tempus. 2 Ifülceft (ecádus fjllogifm*,& c5- itur fic.Si continuum componi turcx indiuifibilibus.v.gr. punctis, necefle cft,cum cótinuum compo- mitur cx illis,vt fint, aut continua, sutcbrigua;aut cófequétia. Deinde excepitea effe cóinua ex illo, de- €laranitin demonftratione predi- bus €. & hocintendebat, cum dixit: Sed impoffibile eft vt páéta fint c6 tinua cx punis. Deinde declarauit H gimpoflbile eftetiá q puncta fint ebdgua,& dixit: Etcontiguatio. & quafi dicat,&;cum non fünt coni- mua,remanct vt fint aut contigua, aut confequentia,fed,fi fuerint con. tigua , necefle eft vt vnum cótigue tur cum alio fm totum,aut fm. temyaut vnum fm totum , & aliud fm parté. Deinde inca-pit deftrue zevnumquodq; iftorum trium mo dorum,& dixit:Et,cum illud,quod mon diuiditur non habct partem , &c.i.fed, quia illud quod elt indiui fibile,non habet partemimpole eft Iimaginarialiquem iftorum modo rum triG,nifi ill , qui eft fm torti. qfi duo modi refidui contiguario- fiis nó inucnifítur, nifi in habéub* :& indiuifibile non hét par- tem.& ifte fermo eftin fecíida figu sa Etcum pofüitepfi fuerint cond gua,neceflz et ve cótiguétur fm to tum,induxit impoffibilequod fe tur cx hoc,& dixit:&,cum aliq totum cótiguabitur,&c.i.fed conti- guatio rcifm rotü cum alia re fm. totum eft fuppofitior&zex füperpo fitionenó fit magnitudo,quz ante zoncrat,ncq; aliquid habens par— tés.vndeex füperpofidone Tnec fir 1 perlincam non fit magnitudo la- titudine:cum nó fu, turnifr roc latitudinis , fm qp eft linea 10diuifibilis, & fit fperpofitio fu- gerficierum non facit profundum, Scquia puu£tus eft indwuifibilis in omni parte,non facit aliquid hab£s partes: cótinnum hét partes. Et. comgofitio iftius fermoniselt ficf fectida figura. Continuum fitex re » exquarum continuatione fit magnitudo, & eft id quod hét par pel omne indiuifibile non fit ex fua cótinuatione magnitudo, aliquid habens Taned cum pd nuatur, gif continnario,& cóti tio cius nihilaliud eft füperpofi- tio:ergo continuum nó componi ex induifibili.& hocintendebat,cü dixit: qii continuum habet partes diuerfas adinuicem.i.& füperpoft- tum non habct parves.D.d.& diui- ditnr in huiufnio4i partes, &c.i.&c continuum diuiditur in hmnói par- tes,nó folummodo in mente,fed in. loco:aut intendit non in qualitate, fed in quátitate. Et, cum deflruxit continuum componi ex indiuifibi libus fm continuationem, aut conti fuaonem aliquis proteru*pof- dicere illud componi ex illis fm. confecutionem , incaryit deftruere. jftá modum compofiuóis, & dixitz. Etimpolt eft & vi 'c5fequat plídtum. &c.& ifte fermo €t com| niturin fecüda figura fic. Etconfe- quéa ancilla, inter quz nihil eft vnigencum: fed inter puncta,& ina fla (empereft aliquid vnigened, f puncts,& inftátia:ergo? cótinui non componitur cx fequentibus.&c. & declarabitur gj Tter quelibet duo puncta eft linca ex hoc, quia pfict* non A * abend Eus] eunexg— c Libet Sextus non cStiguatut cum puncto.& hoc. declarat cf ex partibus ifhus fjl- logifmi,&ex hoc q» puncta impolt vt feparentur a linea.& hoc ma. nifeftum eftex hoc pücta (unt vl tima linez.& deftruxit illum mo- dum ad cófitmádum. qfá notum. eft per fe p cótinuum non cóponif ex conequentibus tri:quia confes ExCR (antnon contigua: inter illa eft aliquod hi ned, &im- golccit vt vn(í fm cótiguationem. componaf*x diuerfis in fpecie.& & impole eft imaginari g inter confe uenna fit vacuum:qrn vacuum iá um eft . & euá iftud vacui aut eft indiuifibile, aut diuifibile:ft diuifibile tc illz partes indiuifibi- Jeserüt vlnma eius,& tunc contigu um componctur ex vacuo:fi antem. indiuifibile, partes funt indiuifi- biles,& tüc ex eis non fit diuifibile. Ampliusautem diuideretur. inindiuifibilia, fiex quibus cft * vrrung,inipfa diuiditur. fed nullum eftcontinuorum in im partibiliadiuifibile.nullum aüc aliud genus poteft effeinter püü cta, & inter ipfa nunc, (i.n.erit, manifeftum eft «aut diufibile autindiuifibile erit. ,fi divifu bileautin indiuiflbilia, auc in femper diuifibilia. hocauté eft c6tinuum.Manifeftum autem eft & omnecontinuum eft di uifibilein femper diuifibilia/fi eniminindiurfibilia diuidetur, erit indiuifibile indiuifibile tà giés.vnü enim eft vlrimum con tinuorum,& tangunt, e. Et etiam fi ita efet tunc diui- deretur in indwaifibile , cii inilla, 248 ex quibus tur, vrrimque TV diditur . fed iam declarnimus mullum continuuom diuiditur n aliquod men babens partes . e^ smpe[&bile eft vt inter bac duo fit sedium genm.res .n.ell aut indi ifibils aut dimfibilis. fi diuifibi- lie , aut dimiditur in indiwifibile, aut n dwifibile femper.ey boc eft continuum.Et manifeflum ef endi ad emne. centinuum diuiditur femper in difibile.continuum.n. ff dimiditwr in indmmi[ibile, tunc tn & diwifibile continuatur cum indini Jfibiliqueniam partes centitswrü fne contimue 77 [nnt nmm. Heceft quafi alia declaratio fup 5 hoc,q continuum nó componitur. ex ndiuifibilibus ife declatatio nes funt quafi abundantes.& ipfe, eeditex hoc ad declarandum cp d &nuum diuditur femper in diuifi - bilia.Et dixit:Et etis, fi ita eflet, &c. A.&,cum etiam. manifeftum eft fi continuá eflet compofitum exin. diuifibilibus, tíc continuum diui- deretur in indiuifibile.i. tüc diusfio cius perueniret ad partes indiuifibi- les:cum oé cópofitum dimdatur in (7 Ozcfipoli diu.di minima corum,ex quibus compo- vor, & in. nitur, & hoc intendel icum dixit: mnia co. ci m illa,ex quibus cóponitur, &c. rex qbe Hi qium pofüerim? duas ares, Ims quarum vtraq; componitur cx dua jeu. bus parribis 1ndiuifibilibus, tunc vira; diuiditur f indiuifibile:cum illa,ex quibus componitur vtraque pars,in illa diuditur. Et, cum indu- xi fyllogifmum hypotheticum, in quo diat qyfi ita. indein Phyficorum G duxitcategoricum.ad probandum. con(zcutionem in hoc fjllogifmo, ánquo dixit:cum in illa, ex quibus componitur ,&c.deftruxit cólequés ad cócludédum oppofitum przoc- détis:& cft p cótinuum n6 diuidit in indiuifibile, & hoc fecitinnuédo ifta (unt manifefla ex przdictis. E dixit: fed iam declarauimus » nullum continuum,&c.i. qr,fi di- Wideretur in indiuifibile, Ter bile haberet partes: & cunc illu retur indiuifibile, effet. dmibi .Et,cum dixit. continuum non diuiditur in; indiuifibileji it H clarae pex hoc fequitur,vt cótinu um diuidatur femper in diuifibile, & dixit: & impoffibile eft, vcinter hzcduo fit medium genus,&c.i.in ter diuifibile,& indiufibile. D.d. qf res auteít Ídiuifibilis, &c.i.qii omnis re; neceflario aut recipit di- uifionem,aut non recipit.&, fi reci- pit diufionem ficut eft difpó in có tinuoaut duiditurin indiuifibile, aut in (emper diuifibile.D.d.& hoc eft continuum, &c.i. & ifta eft de-- feriptio continui (op eft iilud quod femper diuidirur1n diuifibile,vcap. tétex hocfermone. D.decla- 1auit qo fequitur hoc, ex hoc fer- mone,& iterauit ipfum , vt fit ma- [^ manifeftum,& dixit: Et manife im eft ctiam, &c.i.& manifeftum. eftex fermone pradi£to, cá pofuc- rimus q inter illud,quod diuiditur. in iudiuifibile, in diuifibile,nó cft medium, omne conunuum fem per diuiditur in duuifibile.qínfi di- idatur in indiuifibiletunc aliquid indiuifibile conuguatur c aliquo induuifibili.qin conunua fünt con- tigua:& declaratun cft q indiuifi- non conüguatur cum indiuifi- bili,quia contigua füntilla,quz ha bent vltima alia a f£ : vnde apparet qp funt diuifibilia. Eiuídem autem rationis eft & magnitudinem, & tempus, & motum, idiuifibilibuscó^ poni, & diuidiinindiuifibilia, aut nullum, , Et ratio eadem efl in. dine, tempere C" mete Te nian funt compofita ex indsmfiba. libu,cz' quod diuiduntur ndiui-. de fübilia,aut quod nulli. cori € tale. DicicEtrano eadem eft in hoc, in tribus fpecicbus continui.£ i ma ' tudine, & mo tu,& tempore.qi lud, quod contingit in aliquo eo- rum, contingit in reliquig.f qufi v- num fuent indiuifibile, fequitur ve reliqua fint indiuifibilia..compoft tacx indiurfibilibus,& fi fuent vn compofitum ex diuifibilibus, fequi turvtreliqua finttalia, Er,cum di xitquód eadem ratio eft in eis, ince pit declarare hoc eflc impoffibile in motu ad declarádum hoc eéim poffibilein magnitudine, & incae- pit prius declarare q»fi magnitudo componitur ex indiuifibilibus,con. tingit ve reliqua fint talia, Manifeftum eft auté ex his.fl enim magnitudo ex indiui(ibi, libus componitur, & mot?,qui huiuseft,ex zqualibus morb? erit indiuifibilibus.Vt, fi ipfa 2C ex ipfisa nc fit indiuitibili bus, & motfinquo DEF, quo motum eftipfum p,fuper dime fionem A 3C, vnamquamque partem habetindiuilibilem. P» Ec Liber Sextus A. gtbe delerabitur ex ec e vabo.quonia, fima, co- ir ex indiifib "c me tus iflius etiam erit. ex Vg quonam,, magnitudo fcili- etot BC, tempejta ex partibus indimifibilibus 1 B C , fiic motus perilla D H Z quomo webitur K,per logitudint 4 BC, M qualibet pars eim erit idinifibilis 149 Inhorum, librorum figuris hzcobfer- D abis.Quoties literas duplicatas, & proxi- mas inuencris,p rima quidem rexcui fide- Mi (ecunda vero Auerrois textui deferuiet. vtin hac fübíeripta figura P litera, qua prt ma ef, & K, quz fecunda. Eodem pacto & fi namalteri füpeqofiam videbis, fupe- tior prímo,inferior fecundo aptablnar tex. tul.vthgura. 1. rextus E litera, qua (üpe- tion Sc Hquz wferior. fimiliter, & E F, & Z.Quz autem lhierz vnz tanum erunt, ex vtique, va ique rextui accomodabütur, Quód fi peculiare pro aliqua figura fucrit id ibi prope annotatum reperies, Demonfiratio,robans quàdperiesmotwscorrefpendent partibus magnitudini, zMcO! D idiuifibile.E.H Tdi C — vulcdecarzieg fi magnitudo componatur cx indiuifibili, neceffe. eftetiam vt motus componat cx - diuifibili, deinde,cum hocdeclara- writ, inducet impole fequens ex hocq motus fit compofítus ex fdi- , tifibilisex quo declarabirar e neq, Ci sin? magnitudo etiam eft cópofita ex1- fus € cba diuilibili.& hzc eft eius intétio. Et mustb $2. manifeftü eíl fi magnitudo füe- ndis" ritcompofita cz indiuifibilicp mo- &. 9. & tusetiá crit compofítus ex fdiuifibi tis li.qi c& continuationis motuseft i£ Ph. cbinuatio magnitudinis: & mo Moy melt squama nitudini:& ptes FN ius parnb*iftrus.Enquia hoc é ma A indiuifibile B indiuifibile C indiuifibie nifeftum per fe,contentus efl in hat deilararioc folo exemplo, & pofüit itudin£ hác 4 2 c,cópolitd x. tribus maguirudinib? idiutfibilib*, "A Bc.S, cum ita fuerit, manife- ftum eft qp motus per magnitudiné AC crit zquibsei: filt pattes par. tibus.ponat agiéficur diximorum. D HZ per magnitudinem 4 3 c :& manilitum j totus motus DHZ- erit zqualis magnitudini A » c, & partes partibus:erunt igitur tres par tcs motus H p z zquales tribus par tibus magnirudinibus 4 » c : & par tes A Bc Íuntindiuifibiles:ergo par tes ues D Hz füntindiifibiles. & Phy,cá có.Auer.( 11 fic Phyficorum G ficerit pars D zqualisparti a ,&n i 3,& z parti c. &,quia magni- Poidines fun Idinibilz nor etae duifibiles. Er,cá declarauit qct magnitudo fucrit compofita cx in- diofibi i monu erit oópolimsex ? etiam erit indfuxfibilis.£.x. Siigiturprzfente motu, ne^ ceffe dimosei quippiam, f snouetur quippiam, eft adeffe motü, moueri ipm erit RI ex indiuifibilibus, Per A igitur motum eftipfum P, quo D mo. tü eft motu, p vero, quoipfum x,&ipfumcfimiliter, quo r. Ssigitur nece[fe eft , cum mo- tw fuerit ,'Yt. aliquid moneatur. €y' cum aliquid mouetur, "vt mo- 3s fit nece|Je efE Ye moriá fit com. pofi ex ndis fibili. k igitur mo- etur, per A matu Der per Beta Her per C fimiliter € metum. fü Com poft cum fucrit mo*, I necef vemos am po üeratq» mota quz funt füper ma gnidibem indiuifibilem, p» di uifibilia,fequitur vt ifi motus indi tifibiles habet rem motam.nam. omnis motusíueniturin moto.&, quia ifli morus funt indiuifibiles neceffe eft vt res mora fit indiuifibi Inpofe£ fis impoffibile enim eft vt moti fir T. m93 maiusmom. Eriduxit hác fermo nem in forma fjllogifimi b; tici,&. dixit: Si igirur, &c.i.f igirur necefle cft,cum fucrit motus, vt res mota fit: & pofüerimus motus in- duifibiles per magnitudinem indi uifibilem: & res. sion belt rialor motoneg;. tudine, p quam moucmur ecce eft vt tes LEN pü mo fit indiuifibilis.ex quo fequitur vt mota compofita,fint com ex indiurfibilib".(-mota nó primo. D.dedit exempl , & dixicx igitur mouctur,&c. x igitur, quod eft res mota,mouctur per A Tdiuifibi le,qi eft pars a c, motu indiuifibili, quí eftparsp z.(- motu p,& mouetur p. z3,quod cft pars magnirudinis mo- tu H,& mouetur per partem indiui fibilemquz eft c, motu indiuifibi- Iisquodet z x. igitur quod eft res mota,ncccffario cft indfuifibilis: Siigitur necelfeé id, qid mo, uetur alicüdealiquo,non fimul mouetri,& motü e£, quo moue^ baf,qi mouebatur: (vt, fi The basquisit, impolt eft fimul ite Thebas & iuiffe Thebas: per A igitur impartibile mot éipm. P,quaten?p motus aderat. Qua re,fi pofterius quidem trafic quam tráfibat diuifibile vtige' erit.cum.n.tranfibat, neq» quie fcebat,neqs rráfierat, fed in me^ dioerat.Si aüt fimul tranfit, & tranfluit,id quod proficifcitur, | cum proficifcitur , profecti co erit, & motum,quo mouetur, Si igitur. neceffe eft m moto de "ybi in Vbi, vt non imfemul mouea- fur C7" iam fit metum adillud, d qued meuebatur: "yerbi gratia eim fé aliquis ambulat ad a- quam ciuitatem, ienpe(abile eff "vt infimul ambulet ad illam cius. tatem ,C* jam ambulaut ad il- lam cmitatem:eo meto k [d Liber Sextus B fpatium A , quod men babet par- Loire nir Ergo nece[fe efl, fi motum non per. vtanfit [atium mfi pefquam mo wetur per sind ,vt fit datio. MfiNPS, eeft vt e igupukip A M A pti opener ertranfire , €27. 'anfifte, oed dm ltr p embulaut, 77 peruenit ad iliud , quod intendebat , (g^ snmeuebatur. d illud quo mouetur. Pei (€, &c.i. fi igitur necefle eft vtin of moni de loco in locum , vt. non infimul moucat, & perficiat motum, pueniat ad locii,quo mo ucbatur,dum mouctur: qfi motus inuenitur, ante] motus perficiatur. Etcfi pofuit q impoffibile eft vt 1es mota moucafinfimul,& qj iam. pfccitmotá.(.pin codé inftáu funt vera hzc duo: nam inffans,in quo mouetur per magnitudiné, eft. da ab inftát;in quo perficif motus:dc ditexéplum de hoc:& dixit.v. A.qfn inftansin quo d£ ami ^ eitaliud abinftanti, in quo df am- bulafic.Et,cá pofuit hanc propofi- tion&quz eft manifefta per fc,con iungirci propofitioné, quá inccnde [2] , ceficeft 250 bat deftraere,& dixit:&in moro x, D &ci.& cum dedaratum eft qj im- le eft ve res mota infimul ptran- fpatium, & qiam pertranfiuie. ifm,& fuit pofitum q; motum x, quod eft ídiuifibile, per (patium A, quod eft indiuifibile)hét mocfi cxi tem.f.z,qui eft pars motus p H Zer go. eft vt iftud fpaniá fit di- Ur(ibile quod eft contra pofitum:ez. impoteeft vt motus induifibilis E T fpatium indiuifibile.Etcum Core (adum Ascot uetur ium A5 €, fidi ex ragnadinibusindiuif [m bet motum. tem A indiuifibilem,St pota as dicere, qp x non habet motum exi-. ftentem,nifi pertoram. magnitudi ncm, non per partesiinca pit decla- rare qy cum fücrit motum per magnitudiné fequi£ vt habeat mo tum per vnamquáq; partium, S di xit:qifi dum mouet c.i.& necefle eft vi morü rhibern morü exütem. vnamquíq; i partium in- iibi quia motí x, dá mouef pillud fpatium,quod eft 4 s c,im- ef vtquieícat in vnaquaq; il- partium,fed neceffe vt moueat F p vnamquáq; carum. motum.n.dá mouctur,non eft in eo cx quo,neqs in eo ad quod, fcd ficut dixit, inter nis Pam declarauit y motá Mou, à indiuifibile per vnamquáq; parci Mori iediuiibilium facit morum, liit; Posti Etfi ffimul,&c.i.fi igitur iftud mo- quo, neq; tum mouebatur per. inamguamq: Teoyadq. iflarum prium indiuifibilium,ne id 'm hoc, q vnaquzq; earü jte fit indiuifibilis, vt infimu! pertran id& s. ph. fcat,& qp iam rerrranftuit. m in- f4& 62. ftansjin quo df ipfum peitráfire cá fitidé c infláti,in quo d£ ipm pu IL. ij. fiuiffe: Phyficorum G fiuiffe, c hoc fequif neccffario pp. hocgp magnitudo, mor" füntin- diuifibiles. D.induxitinopinabile, eftin hoc,& dixit:Et,fi infimul, .i.ex quo fequit vt ambulás dica tur verc iam ambulaffe in loco, in. quo ambulat, &in loco in quo ve- 1e dr iam ambulafle, dicatur vere ambulare.& fic mot? exus eritocio- fus.qi&,fi homo; quando ambulat. d balneum,eft in balnco, moj*ci* eftociofus:& (imihtzr, fi ambulat ad balncü,quando eft in balnco. RH Si vero pertotum A 5 c mo^ ucaturaliquid , & motus, quo moucetur,cít D Er, peripm aüt Aimpartibile nihil mouc£, fed zootum eft,erit vtiqs motus nó ex motibus, (ed cx mométis,&c motrumzffealiquid noninotü, uvwidewo A. n.tranfiuit nó tranfies.quare mua eritaliad trafüfe nüdjtranfies, hoc.n. tráfiuit, nó tráfienshoc, Et fi aliquid mouetur per [a- fil A BC metus quo meuerur eft DHZ: ed nibil mouetur oino per Y aliquid qud non babet partt, c7* efl pars at fed iá mouebatur: mo fus igitur erit cüpofitus nen ex mo tibus,C7" aliquid nowetur : €7* 1&4. sneuebatur ab [o eo , quod (emper smeuebatur:ia.n . pertranfiuit per [patina ab (a, eo, quid fit ens. erit igitur quad iá ambu lauit abf, eo, quod in eí bera am. Bulabat.iam.n.ambulauit per hoc faim d to quod fiat. ambn mm boc [Patio-Ionsni, quod in- matum eff moueri. Cum induxitimpoffibile , |uitur ex. morum indiuifi- bile habeat moi vnáquamq; partum indiibilum s dueré- rius forte nó concedit hocJlicetiam declarauit ipfum, inccpit inducere Tpofüiiles quodfeg if, fi nó fuerit motü per vnariquiq; earum,& eft illud quod fequitur ex ipfa re.cótin gitn.ei, vt motus per magnitudiné indiürfibilem (it compofitus ex fini bus motuum, nó ex motbus:& eft aliud impolt:aut cócedit q» mouet per vnamquág; partium: & tüc có tingit impoffibile predictum, & di- xit:Et,fi aliquid mouetur per fpa- tium.&c.i.Sfi pofücrimus qj aliqd indiuifibile mouetur per t:t.im fpa tium A B C,abíq; co, q mouebat vnamquamq; partium induifibi- lium A sc, fequitur vt motus pet hanctotam magnitudinem fit có- pofitusex motibus p Hz. D.d.fed nihil oino mouetur, &c.i.&,cü mo tus per totam magnitudinem. Ane fuent compofitusex motu, qui eft per magnitudinem A,S per magni tudincm z,& pcr maguitudiné c:& nihilomnino mouct per aliquid, juod non hét partem,íed non vere t deillo.qnod moucfin vnaquaq; iftarum partium indiuifibilium,ni fiipfum iam fuiflc.i.perficere mo- tíoicquicre nó moueri , ex quo fequit vt mot*,qui eft per. itu dinem compofitá ex indiuifilulib*, fit compofitus ex vltimis motuum, 1óex motib* fed ex quicib?.& fm hoccriraliquids iam mouebg mrab(gien juod prius mouctur. Erint& ioc,cü dixit. S ericali juid motum, & iam mouebatur, c.i, contingit.n. in moto per ma- irudinem 4 1Ddiuifibilem vt mo caf 8 Liber Sextus À vesturperillam abfq; eogpinalia hora ieradiplam M Pinduzit exemplum impoffibilitatis in hoc, & dixicerit igicur aliquid, fequi. ur.n.ex hac pofitione vt fit aligd, juod iam ambulauit per aliquod fium abfq; coq in. T iqua lora eflctambulans ad ipfam. quod cft valdc impoffibile. D.d.£ed in of qd ánnatum eft moueri,&c. S hoc ne- clic eftin of quod innatü eft mo- ueri.f.vt non vere dicatur giam eft motumynifi poftquam mouetur. f. B 9 hoccit inopinabilein omni, qd innatum eft moucri.f.dicere qiiam. e(t motü,ab(a; coq» pn* moueba£. Si igiturneceffe eft o&, aut qe fcere, aut moueri , quiefcit fane in vnoquog eorum , quz funt A2c.quarecritaliquidqd cóti nuequieícit fimul & mouetur, per totü.n.A 8C mouebatur,&c quiefcebat $m quamlibet par^ tem, quare & per totum.Et,fi diuifibilia quidem p x r motus funt,motu prafente, continget vtig non moueri, fed quieícere, C fin vero nonfunt motus,motü nonex motibus effe, Si igitur neceffe eft quolibet, eut yt fit. Lu ut Yt mouea- tur fequitur vt fit quiefees im'vna. quas, partium A B C. ex que fe- quitur vt aliquid fit infimul cont sue quietum , C7" meueatir. quo- miam eft metum in toto [atio t B CC" quiejcens in Ynaquaa, par tium erge eft quiefcens in teto.Et, fipartes metus D Ht Z indifibi les fant metus pofabile eftt mo 25t fus fit, eo" nibil mouetur , fed e D quie[cens.e* fs non fuerit. metws, pofilnle efi vt motus mn fit com- pifitus ex motibus. Hiccon| t przdicta, & vult inducere impolt, quod fequitur ex ofbus diuifionibus qbus vfus eft in ioneciusquod motus fit in diuifibilis, aut compofitus ex diui fibili. Etabbreuiatio iftius fyllogif. mi eft ralis. Si ofs res necefle eft vc fitaut quiefcés, aut mora,tunc mo tum x indruifibile per fpacium A 2 c,quorum vnumquodg; eft idiuift bil aut eft motum p vnáquamq; parium ^ BCyautquiefcens, & fi x E. lam eft motum, tuncimpole eft vt. €. ff qf aliquid fueritin t diuifibili,dr i$ efc motum , ex quo fequitur vtaut infimul moueatur, &iam cft morum, aut vt fit moti, abfq; co, quod prius mouebarur.& totum hoceft impoffibile. Et,fi nó fuerit morum in aliqua hora p vná uáq; partium A » c, necefle eft vt i quiefcens in vnamquáq; earü. qf, innatum cft moueri, € non Q4 £fna- mouctur,etit quicícens, & fic mot? ti moue- permagnitudinem A 5c cft com- th& non. pofitus ex quiete:& erit quiefcens f ^. y tota magnitudine,cum eft quiefcés r,ceiir, in vnaquaque partium . fed pofitti ve qeícit eftipfüm mouen per toram magni tudinem.quod eft inconucnicns. Etcum declarauitimpolt, quod fe juitur ex hoc, q motum fit quie- dens vnaquaque partium magni tudinisfdiuifibilisdeclaratimpole, qd fcquifex hocsp fit motum, di xit: Etfi pares motus D Hz, &c.i. impolecrit,vt motus fit fine moto. impolt.n.cftvt mor moucatpin diuifibile,& vit per zquale fibi, c Hj fue Phyficorum G faetit diuifibile, nedum cum fueri indiuifibile.&, cum non fuerit mo- «um,erit quicícens, D.d.pofe eft vt fit motus compofitus non ex moti- bus,fcd aut cx quietibus aut ex vli 3nis motu. & totum hoc eft poft, Ecet derart eonquens in hoe logo quem. imo pofuit,di- p^ eben beo Portdui fibilis, o moms erit indiuifibilis.i 5 ofimser indim(biioóclufiop i iris, &. ii DuieRdec. Aibenis Etifte (emo componitur zio set edi EA ipindo fae mus it PF. indiuiübils morus ecc dinifibilis Secundusautem eft, Q uód,(i mot* fucrit indiuifibilis, motum erit in- diuifibile.Teruus vero eft,Q uód,fi motum fueritindiuifibileunc mo dimifibile.er" fi tempus ni quo iL. Indmouetw per fatum 1 füe- rit dinifibile , tunc fJatium, quod. efl part La serit du fibile. Cü declarauit o magnitudo n5 1 eft indiuifibilis: qi fi fuerit indiui fibilismotus crit indiuifibilis : &,i motuseritindiuifibilis, motus non rabitut & cx tpe ctiam.f.q» cum fue. rit pofitfí q» magnitudo eft ídiuifi- biliscontingetin cempore illud, contingitin motu.f vt fit indiuifibi leexquo accidit vt non fit veloci, & tardius, vt poft dicet Et hoc inz£- 1 debat,cum dixit: Et ad modá,&c.i. &ficut cotingitTlógs tu fi lógitudo fueri bilis, fequitur vt mot" fit indiuifibilis frr. cSngitin lógitudine X tpe.f. tum infimul i$ eft morü,& moucf, lon; ant mor'crit cópofit*ex quieübus. Perindeauté neccffe eft, atq Yongitudo,motufg, indiuifibi, leeffecempus,componig: ex ij fis mmnc,& his quidem indiui! bilibus.fl.n.omnisdiuifibilis €, in minoreautem tempore eque velox tranfibit minus, diuifibi le erit& cempus.fiauté tempus diuifibileeft, f quo ferturaliqd pet 4,& a eric diuifibile, Et ad mdum long itudius ,ey* meti nece[fario fequitur "vt tepue. Jit indiuifibile, e7* compofitum ex nfl antibus que funt indi ibilia. fé agitur boc fuerit dnafdile,e il eff equalis velocitatis. pertranfit in minori tempere per sins [atium , tunc tempus erit. gitudo,per quam eft mo?, nritdihals lis fequit vc tépus & fic. Ydiuifibile.i.c5pofitum ex inftanti busquz füntindiuifibilia. Etcum narrauit y cum magnitudo fucrit. eópofita ex iudiuifibilib*, fequitur yttempus fit cópofitum ex indiuift bilibus fcorpit declarare qo fequi turp fi alterum fuerit diuifibile,re | liquum erit diuifibile , qi hoc de- elarato Jedarabitcontrarium,& d. fiigitus fueric diuifibile, c.i. fi ipe mágnirudoger quam eft mor,fue ritdiuifibilis,s: € notá per fe, illd, inod eft zqualis velocitatis li ptr it p aliquá magnitudin£ in aliquo s necefle eft vt pettranfeat p quá di pactiir magniméinis inquo. ilius temporis. qfi, cum magni mudo foedus nece ell v tépus fit diuilibile.nà;cá pofüerim* magnitudinem diuifibilem, p quí mouctar idem motü in aliquo tpe, pote Liber Sextus A poleeft vi moueat per medictaem. Mlius f medietare illius temporis: & fic tépdiuidetur neceffario . Et, ci dixit:& illud, quod eft zqualis vclo iatis pertanli Sc incadit cóuer fum.f. grillud,quod eft zqualis vc- locitatis perzranfit fpatium minus jn tempore minori . & propter hoc verificabirur qp, cum magitudo di- tiditur. tempus diuiditur. Etforee erazcrror in fcriptura . qff in libro Alezan.inuenimus loco iftius, & in minori zqualis motus petriáfit mi musi&in minori magnitudine il- B lud,quod cft zqualis motus, prran fitptempus minus ,. Etforte,cum. declarauit qs cum magnitudo fuc- nritdiuifibilis, tépus erit diuifibile, declarauitetiam conuerfam , quod intendebat. com tempus fucrit diuifibile, magnitudocrit diuifibi- lis.& hoc manifeftá eft ex hoc.qim, cum motum,quod e(t zqualis vclo. €itaris, mouetur pcr aliquá magni- tudinem, cum druidit tcmpus, diui dit magnitudinem.S, cum declara. nitqy tempus fuent diuifibileema. gnitudo erit diuifibilis fuit declara- tum g.(i magnitudo fuerit indiuifi € bilistépus crit indwifibile.qifi de- ftructo confequenti fequitur oppo fitum przcedentis.& in hoc capitu Jo intendebat declarare habitudi- nem,quz cft inter fpauum,& tcm- pus.ficuteft difpofitio inter fpaud, & motum. Addisifaem mernitadinis fequi dinifio Rem temporis, Cz» econtra. m Cap. Voniáaüt oís magnita. doin magnitudines di. uifibilis eft :'(oftenfum 252 n.eftq;impole eft ex Idiuiduis D aliquod continuum effezmagni tudo aütois continua cft:)necef fe eft velociusin quali tempo remaius, & in minori zquale, & in minori plus moueri: ficut definiüt quida ipfum velocius, Sit. n.ipfumjin quo 4, eo, t quo 2, vdocius.qm igiturvelociseft id,quod prius mutatur,in quo tpeipfum A mutatü eft abipío cinijpfum p,veluti in tpe FG) in hocjipfum » nondü eritiux^ taipfum n,fedcitracrit. quare inzquali tempore plus tranfit E. ipfum veocius, Et ri ois magnitudo eft diwifs kr 3n magnitudines:ná declera- ti eft quod impoftibile efl vt ma- utu pun ex indimifiLils u5:£7'o15 magnitude efl cornua: neceffe eft vt 'velocum im aquals t& pere cmotu tardieri per maim, € in miner) ttpore meueatur per IAIME CT" CELAII IA miners tepore. per quale: vt quida determinant V melocius. Sit igiturz A velocins qu. quoniam velociue ef illud quod €itius mutatur C7" tempus mutatur Ade Cin D C7 fuz Hr jun potefl in eo B peruenire ad. D : ergo in equali tepore velocim pertranfit per mas Datum. H ij De Phyficorum r1 ie, qued mobile veloci n Deswofratis,qued eem due e pa má mg Literem K im Aserrois tantum comneuto iumanies,. F*z "Tempus e.u Mibi s. 33 — Cumdeclaranit o magnimdo, gnitudo cóponaturex indiuifibili S&iépus. confequantar fein diuifi- Fernaniftum bilitate. & f indiuifiLilitate, intédit do diuiditurin declarare cp per velocius & tardius, uifibilé:q non. C quz füntinfinitum in motappa-. bile,autidiuifibile. Et,c pofuit c retq tempus eft diuifibile,$q ma. ofs magnitudo diuidifin magniu gnitudo eft diuifibilis femp, € qui. din£ diuifibilé dixit & ofs magni sufert diuifibiliraem,a tempore,& | doeft c5tinua.i fequitur ex 3 a magnimdine, aufert veloctatem | oJs magnitudo diuidaf in cótinui & tarditatem.f. [on velodifimá, Et,c(i pofuit qp ofs magnitudo diu quo nihileft velocius, & tardiffi- ditur in cótinud , loco fcedentis iu mum,quo nihil eft cardius, hoc fyllogifmo induxit cófequens Etcum omnis magnit & dixit:neceffe eft vt velocius, &c.i turin magnitudinem .i.diuifibilé —&,cum. magnimdo diuiditur fem- D.d.nam declaratum eft, &cideft. perin diuifibile,& vempas fequita qn omne compofitum diuiditur vtvelocius S tardius fit, vt quidam ax quibus componit & eftdecla. determinant. velocius.n. dicitur u fatum qimpolecft vtaliqua ma- refpe&tu tardioris: & eft illud, quox pe Liber A penranfitin tempore zquali t£ T persunfims ttdiors maiora tium: immo it masc in minori tpe,& & pertranfit le. Ecimédobat per hoc. ci velocius. habeathastusdifpoffeoncs, mani feftá eft qp pertranfit fpatium , per quod mouctur tardius, in minori tempore, & infit tardius in t£- pore equali mom veloci e quali mom y bd minus. fpaium. Siigitur magnitu- do non diuideretur 1n rem diuifibi Jlem,non effet poffibile, cum velo- cius moueretur per magnitudiné indiuifibilem in aliquo tempore, B vt moueretur tardiusin illo tempo re.qfti tunc diuideretur illud,quod n6 cft diutfibile: & fic deflruererur definitio tardioris: &eft quód mo- etur in temporc , in quo mouetur velocius per Ípatiti minus. &, cum. defluif definitio tardioris, deflruet tnrin tem| juali per maio: nem tardioris,quia intelligifex de- finitione velocioris,& dixit, mouc- turin minori tÉpore fpatium ma- jus : vt appareat ex co magis p,ctf minori mouetur p fpatiti C mas, quíto magis moucbitar in o per fpatium zquale.Et,cum de- elarauit. d ipd magnitudiné efle compolitam ex diuifibilibus, verificabuntur definitióes quibus definitur velocius & tardius, inccc- Lon velocius peruanfit in zquali tempore maius fpatid, & diit ágitur A. &c.i. ponantur igitur. mota f. A & 2, & fit A velocius »& moucatur per fpatium c p.&, quia velocius f. A,peruenitad p in mino si tempore, quá tempusjin quo per Sextus 153 uenit z,quod eft eerdíus, od eft vc- D locioris translationis , fit fioc tépus. zH.&manifeftum eft gin hoc cé- pore n6 peruenit tardius de c ad n, s o necrfiano moucbit p minus fpatium, 3 fparium c p. fitigitur c ego vebcseliluiquid em mouetur in equali tem] [ken maius, 3 ardius Td fpei minus. Ft, cum declaramt hoc per. exemplá, incepit declarare & in minori tpe mouctur per maius fp tium: & eft (cunda demopftrauo, At vero &in minoriplus.In quoenim ipfum 4 fuit iuxtaip E fum D, ipfum s tardius exiftes eritiuxta E, ergo, quoniam ip^ fum Aiuxta ipfum D fuit totof tempore rFO,iuxta ipfum H erit in minori ifto , & fitin r k. ip^ fumigitur CH , quod tranfluit ipfum A, maius eft ipfo c x.tena pusautem, quod eft r x, minus eft toto r o. quare in minori tranfibit maius, — Et etid mn mineri tempore per- trit mai. Ponatur igitur quod mtempereyn quo t «d Dprten, 2 pude] din, ad i K : C7, fuia LA peruenit ad D jn fete tenipere Z Hperuentim ergo eim Ad T erit vn minors tempere . fit igituritempere Z L: B gitwr perrrenfe cx jntempere ZH, € ot perirdrfit CT WZ L, er- dfeillnd , quad pertranfit uat, eit manut quam C K . et tempu Z'L, efi minm, quam terzz L a y mineri Gpore pertrafit naims Demoa- Phyficorum Demonftratio, quód mcbile velocius pertranféat maiorem matiitudium inwmi- mori tempore , quam tardius mobile. K. L Tempus rz G. H z& — Vultdeclarare & pei exempium. I qfío fequitur p omne velocius per- tranfeat in minori tempore fati 3maius,ponendo o velocius eft A.& tardius 2.& velocius mouctur pló- guinem CDintemporc z H. tar- jus igitnr, (3 peruanfitin hoc té- pore dimcnfioné minorem, jc » . fitigiturc x. & ponamus igitur: locis, quod mouerur pe logi aioréc x minore c p . & fit. Jlógiiudo c x r. manifeftum eftigi terqp pertranfibit illàm in minori tempere, d tempus, in quo pertran. fiuittorum c p,-tempus z R.fit igi t:rhoc tépus zL.crgo a vclocius gereanfitin tempore z t, gd eft mi sempore z 4,fpatium c x r, qd aius in fpauo x c, qd pertran- in temporez L H, ma- :hoc intendebat declarare, c &cigo puentus cius ad r.&, cii inté. dit pucr. ^ ucc ad qd eftpofiit iter x,S& Djita, nitudo c x fit maior x r& Edi: D, &puáfit* eius i illa cririn minori tpe, q fit té pus;in quo velocius pucnit de c D& tardiusde c. ad x,& fermo reft- duus eft manifeftus, Etex hoc ma- nifeftá eft, c: neceffeeft vt magni- tudo diuidaf fp in diuifibilia : qué- admodü;cíi fuerit pofitii p magni- tudo cft talis, fequi vt velocius , & tardi finttalia , Sed pría cófecutio eft cófecutio fcedétisex pofteriori, Secunda vero eft pofteriorisà pric- ri. &i6 in hac declaratione non cft contratietas, vt exiftimant quidá . Manifeftum autem eft ex his & qjipfum velocius in minore tempore tranfibit zquale.Quo: niam.n.maioré in minori ttan- fit, did, qd tardius eft, ipfum. eit Liber Sextus D 4 4 autem £m féápfum acceptü in quprofi illad aD pluri tempore maiorem mino^ 5p. er fe, tunc pertranfibit. Fevteam, queeir eadein miam rape 1.0, maius vtig;erittépusQn, Te ud tempus, inquo petrifiit ánquo zx tranfit, Gitempusq Pun ur Y. 2d f dc s,inquolineam t o.quare fi t um. Y. £. quod f) " pusQRminusefttemporeqy, £M ef longius fate r. N,ette- inquoid, qd rardius eft,tranfit. pui Z Hym quo pertrafst atium. lineam 1.0, & tépusqs minus LN,f maus tépire Z Q , inque. eriteojin quo QY .namzempo. pertranfit atium LM : ex que Tea minus cli quod aücmiz fequtwr ftem V 2 Q, furi mi moreminuset ipfum minus rz pr in io trus B tur per zquale. pertraft atium L.N wi z r fie Et apparet etiamex boc quod. sinus tempere Z Fr, quonam eft E, yelocime in minori ttpere pertran, vHhut tempire Z Q. C7" qud cit Jit fpatium eguale. Quoria , cum. einus eminere , efl etiam TAM pertranf fpatium longi in mi. ergonece[fe eff t moueatur int& seri tempere quam fit tempw,en. pereminori equaliter - Demonfiratio, qebdrollewloins mena prequalon mupiitsdisem io minori tempore , quam melsletardius . QZsE Tumps RQ Y.H Vul Phyficorum € Vult Étdeclarsreg velocius per 33 tranfit in tempore minori fpanum. «quale.Qif,cá pertranfit in. Mp 3inorc fpanum maius, d illud, qd infic tardius, [e eftvtp- tranfeat fpatili d pertranfiuit tar- diusin minon tempore, j tépus,in quo ptiáfiuit maius fpatium:X qd eft minus minore,cft minus necef- fario.Et dixit: Qf c ptranfit,&c. i. qfi, cá velocius ptranfitlongius fpatiü in minori tpe, q tfs, in quo puanfiuit illud tardius, vt declara- tü eft, tunc, cá velocius accipitur gH fe, fücric confyderarft qo A virunq, fpatifi, f.fpatiü,qd pertran. fittar. "s fpatiü, idt maiusil Tofm q velocius pertrífitin mino fi tpe,tunc pranfibit fpatid, qd eft naiusin rpe maiori tpe, in quo p- tranfit fpatium breuius, f.per qd smoucbatur tardius. &, quia maius iftórd duorá téporü eft minus tpe , jn quo tardius ptrarífic illud fpatiü terminatü, niapifeflii eft q» minus tépus tpe marori,& eft illud , f quo peus it velocius breuius fpatid, f. [patium,p qd moueftardius, € mi- nus multi; tépus, in quo pertran fitillud rardius.D.d.v.g.&c.i.pona Vrurggitur fpatium 1 x, longius fpa. 3o LN, X ponatur tépus z &jin quo tardius pertranfit fpatium t. &,& té usz Q ,in qvo velocius ptranfit. [patium 1 M,maius,& minus , d t- pusz n,vt prius declaratum elt Et, um pofuit cuo fpatia inequaliat pofuit q velocius mouetur p maio rélongitudin£m minori tépore d fit épus! quo mouef' tardius p mi- nox? longitudin£, & accepit loco fpatij maioris 1 M, & minoris 1 N, & loco téporis maioris z H, & mi- noris z Q., dixit cx quo fequitur, fi tempus z Q , c.i. fequiferpo,fi dé- pus z o, inquo velocius mouetur pmaioré. magnimdinéque eft ma. gnitudo x x,fuerit minus tpe z &f Magstudinen, Lp fatum ra, nitudinem, jum L9», vbpusin quo veloci 7 mouefper minus fpatium,f.1 N, & fit épus z. 5; fit minus multá, g térus, in quo tardius perrranfiuit hoc fpatium. minus:&eft tempus z & . quia ne- ceflario erit minus tépore 2o ef idem motá moucturp minusfpa- tium in minori IS Y, in quo velocius Poe ypait » P uetur rardius,eft minus ne tpe in quo mouctur p ma- tudinem maioré hac magnitu- ine:& iam pofuimus q iftud tema pus eft minus tempore, tn quo tar« dies mouetur minort m: i inem: » [quo jusmo. etur os mágnimdinem eft minus multü,g tépus/ quo tardius moucf p hanc magnitudin£. D.d. fequitur igif vt moucaf in minori t£pore equalirer.i.declaradi eft ig? turex hoc, qp pofiibie eft in Ciori, vt pertranfeat fpatium equa- leci, perqd vardius zone ih porc minori . & hoc intendebatur. Ampliusautem, fiomne ne; ceffe quidem eftaut in zquali tempore,aut minori, autin plu ri moueri, & id quidem quod pluri,cardiusé,qdautéin equa ligque velox, velociusaüt,neqy que velox é&neqy tardius,ne qy vtigif equali,neg in pluri mo« uebit ipfum velocius,relinqui, turigiturin minori.quarene ceífecít aqualem magnitudi^ nem Liber Sextus A'nemin minori tempore tranf, seid, quod velociuseft, Et etiam , fi emue metum ne- effe eft vt moueatur, aut im tépo- ve quali eut moveri, aut n ma inicr meuetur in fE- pere equali eff aquale in'velocita. te, C7 Yelocius mn efl equali Ye. hacitati , neque tardius, impofü- bile eib've velocius moucatur n «quái , aut in maiori tempere. ergoremanet yt'yelecius trafeat. g minori tempere . 34. Heceftalia declaratioquod ve- locus peruanfit fpatium equale iv. minori tempore. & c5pofitio eiu dle t ,quo- us alterum eft velocius vlquo, mecefle eft vt velocins pertranfcat. illud (patium, autin zquali tempo e vempori pertrííirus tardioris,aut. in minori, aurin maiori: (ed im- vt velocius pertranfeat iilud in maiori rempore, qfí illud, mouetur in maiori tef pore, cft tardius: & fimiliter etiam eftim- € pole vt perranfzat illud in zquali Tempore: &,cum velocius non mo netur per illud fpatium in maiori sempore, neque gqt zio mouctur in rnmporc, Moniam autem omnis qui. PR eft &inom, mi tempore ile eft mouc^ weri:otautem,qd mouetur,po teftet veloci? moueri, et tardi?: inomni t&poreerit ipfum velo, Ciusmoueri,& tardius, Hisau^ tcm exiftentibus , neceffe eft & 155 tempuscontinud effe.Dico au, D t£continuum id,quod eftdiui^ fibilein femper diuifibilia . tali enim fuppofito cótinuo necet^ fe eftcontinuum effe tempus, Et quiaemnis mets cL in tí pere ev memni tempere potefl effe motwe : c" enne matum pof Jfübile eFlve moueatur "velocims, et Lardim : ergosomni tempere eff notes tardior et yelecior . Et , C 1t4 fit neceffe eft ve tempus fit entusuum - Et intelligo per con- tinuum dimifibile [emper in diui- flbile , contunium emm cum tals medo efi. pofitum , nece[fe eff €t. temp fit continuum. Cá prius declarauit o» fi magni- 15 tudo fucrit diuifibilis in infinirü,g» velocius & tardius inueniunfin in- finitum , vult declarare econuerfo. & eft illud, qdintenditin hocíer- mone: & eftqyex. hoc, 9 velocius, & tardius pertran(euntin infiniti, fequitur o magnitudo femp diui- derur in diuifibile : & prius uit» fi magnitudo fuerit diuifibi- F lis velocius, & tardius erunt diui. fibilia in infiniti , quia diuifibili- tas magnitudinis eft cá in diuifibi- litate velocitatis, & tarditatis in in- reddat d gna dem iuifibihtatis: & fa fona, ntermunt füiscaufis f.q, cum ponarur caufa, féqueur fignum & ecóuerfo : &ib incorpit primo declarare cófecutio nem figni ex caufa , deinde confe- cutionem caufz ex figno , & dixit, Et, quia declaratum cft gp oIs mo- tus B Phyficorum G tuseft in tempore: & eft manife- ftum per f pin omni tempore po teft efle motus: & omne motum aliquo motu ped moueri veloci illo motu poftto,& ncceffario cadet. inaliqua parte ils temporis: & , cum Boc lent poficum, qpinom ni tempore poreft efe motus velo- ior motu pofito, ita, q fitin parte. illius temporis : neceffe eit vt tépus fitcontinuum . Qf autemomnis motuseft in tempore , declaratum. eftin fermone dc tempore, quonií ánomni mor eft prius, pofleri*: & prius,& poftecius funtin t£pore: omnis motuseft in tempore. &choc declarabitur poft. &cinduxie hancpropofinon£ , f.q: omnis mo- ausefLin tempore. & non eft conté- tus hac conclufione,quam iutende bar per duas propofiuones, quz,vt. vidctus ficium ad illam cendu- fionem .f. dicentescp in omni tépo- 1e poteft cé motus:& q» omnis mo- tus poteft efíe velocior , & tardior. qf ex hoc fequitur in omni té- pore poteit efft motus velocior , & tardior. fed quia potcftaliquis dicc- Te, ctiam fi con. us qpinomni tempore poteft cé motus velocior : lfed Tie motus velocior cadet nó in omnitempore,fedin inllann: idco indigetconuerfione,f.q omnis mo a Pigref- cus eltin tempore. a Etqueritui de. fioqua 4 hac propóne, dicente qp omne mo- f mou tum poteft moueri motu velociori t moue- füo moru Nam declaratum eft Ti mou motus mororü naturalium eft ter- Ydooon minatus in velocitate, & tarditate: ffibile eft v: fit velo Soluo. pó qug poni£hic pofi zot. mo 5 lk! Ad hoc huté dicamus, ei mod, comne motum, fm q cft motum, ileeft vt moueatur mota ve- iori fuo motu , fm cpeft motus. Etcaufa f hoc eft, qíü moruseft de cGtinuo,& velocitas, quz eft in mo , tu;eft fimilis druifibilitatiin conti- | nuo.Quemadmodum igitur diuifi ili ditin continuo in má: mitum,fimilier velocitas in motu. | jf , fi velocitas finirerur in motu, [s eft motus,eflet poffibile mo- tum fieri in inftáti. S forte proprer. hoc dixit prius p omais motus eft Yoemporc. S fic ifta propó eft pof- fibilis per fe , impoffibilis per acci- dés,(.quia accidit moti, gd fuitin rebüs naturalibus, i. materialibus. Cum igitur coniuncta fuerit huic fimoni propofitio, in qua du- ders cobcludetur Tmpofübile fcieturg illud impoffibile non fe- quitur ex poffibili fm qp eft poffibi le. Et Alex. refpondet huic queftio- ni duobus modis. Primo q» corpo- 1A ccleítia, fm q» motuseorum eft voluntarius, poffunt moueri velo- cius, & fi non mouentur. modum boni poflunt mouen ad non bon(i, licet non inoucanf': Se- cunda refponfio cft gp ifta poffibili tasnon pendetà moro,fcd à motu. omnis brin fitus in aliquo moro poffibileeft, vc imaginctur alio motovclocior,& tardior,& hoc impoffibilceft in codem moro, cá motusomnis moticft terminatus, Nos aüt dicamusq heccftrefpon- fio Eudemi. & cft confydcrandum in hoc, q dixit corpra codleflia pof- füntmouen vcloaus. Et, cá pofuit hanc propofinoncm, incorpit decla rare qo accidit, (i tépus & magni- tudo fucript cópofita cx indiuifibi- libus, vt velocitas & tarditas nó ,p- ecdantin infinit,& dixit: cótinud ES Liber Sextus A n.cum faerit tale, neceffe eft v té- pus fitconunuum, ideítquoniam, cum continu ponatur huiufmo- di,& vempus ctiam fuerit hurufmo di équirar vt tempus fitcontinudi, Quoniam.n. oftenfum eft cp velocius minori tempore tran^ fibitequale, fitid quidé,in quo A, velocius,id aüt,in quo B,tar^ dius, & fitmotü id , qd rarcius eft, per magnitudinem , in qua CD, intemporer o, man;f-ftü eft igitur, qp velociusí minoi gj Gp hoc, mouebitur per ean. magnitudinem : & fit mc in tempore r H. Rurfus autem, quoniam id,quod velociuseft, intemporerH luit totam lineam C D, ipfum tardiusin eo dem tempore minorem tranfi, bit. fitigiturin qua c x. Quo miam autem ipfum tardius, qd eft», intemporer Hipfam C K tranfiuitid, qd velocius eft, in minori tranfibit, quare iterum diuidetur tempus H. hocau, P"! c t£ diuifo, & magnitudo c x di uidetur fecundum candem ra^ tionem. fi vero tudo, & tempus. & femper hoc erit,ac^ €ipientibus poft velocius tar^ dius,et poft tardius velocius,et o, quod demonftratü eft, vten tibus.diuidet.n.id. quod eft ve. Jocius, tempus , tardius autem longitudinem.Si igitur femper quidem verum eftconuerti, có uerfo autem, femper fit diuifio, snanifeftum eft quód omne t^ puscontinuum eft, 256 tam , cum declarauimm D quid Yelecim per'ran[it in mine- vi tempere equalizer fit A "velo- cius, C7" B tardius, C7" meucatur tardis per men[aramC Dintt- pere z Fi i manféilum efi £ tur quod. Yyelecius in minori , teropore mouelitur per hanc men. jeram. moneatur igitur in tempe pere Z T. Et etiam, quia velocum potrarf t in tempere Z T tetum patium C D ideo tardwa pertran " urintempere Z T minas fpa , E quàm fpauwn C D. sit igitur [)8 tium C K . Et, duta tardi je- licet B , pertransit in tempere Z T fjarium C K , ideo velocius per. transit illud in mineri . ex que [e- itur Yt tempu Z T. sit diuisim ile . 7^ , cum fuerit diwifibile , tunc magnitudo C K , erit etiam dinisibilis fecundum illam pre- tionem. (7^ ,51 magnitudo fue- vit divisibilis , tempu etiam erit diwfiblle. ey boc [fequitur [em- E per» 5i translati fuerimm de e- locns in tardum , €77 econner[o nam Yelecius diuidit tempws, 7^ tardis magnitudinem Ef , Cm iflareflexio. femper eft vera em, cum hoc vsitatur , fewper [equi for diuisibilitas , mamfefeem eft quod omne tempws nece]Je du Jit entium Dononfiratio Phyficorum Dowonfitatio, quid foniliter diuidi tempus , Cv mepnitudo EZ "Tempus H. T G H 36 Cum pofuit o velocius pertran- fi magalrudin£, quí. padafurrar- dust minori tpe, & qp tardius purá- fitin illo tpe, in quo ptranfit velo- €ius magnitudiné minore magni- tudine, quá peruráfit velocius, & qp velocitas & tarditas. luntin in- finiti, conclufitex hoc qp diuifibili tasin magnitudine,& cpe jpcedit diifionct téporis à velocior má gnitudinis tardiori in infinitü.&, 1 cü diuffio eftin eis (emp : & hocé, Defi& con conor necellc cft vt ma. Bini 5vt gni i& tfs fint continua. Et de- feipdu Ern ic pondds qp tardius mo fei, ueturpaliquá magnitudiné rermi maüiin tye terminato, & o velocius mnouct per illá in tpe minori tpe,in quo moucf tardius. velocius igif di uidit Js in quo mouct tasdius.&, €i polüerimus q tardius mouct in boc je, in quo mouet velocius p il V magnirudiné tcrminatá , nó eft duliü q» moucbif p magnitudine. minor£illa.& fi n6 tunc tardius, S velocius mouerenf in eodé tépore pgereandé maguirudiné , &, cd tar- dius mouef in tpe, in quo velocius peruáfit minoré magnitudiné, ne- ecflario diuidet magnirudin£. Cá igit pofucimusq velocius mous pillà magnitudinz,per quá tardius moue£, peruáfit ipfam t in mino- ritpeq minus tfs d tépus, in quo mouet per illá magnitudin£.Etcá füerimus ét qp tardius moucf in tpe p illá magnitudin£, mouet Tlocius, keccllario pw itudinem. Auft.vütur in hoc luens, vtfit hoc magi: ifft & fermo eius in hoccít manifcft & intendit per rcflexionem hic, q velocius femper diuidit tempus , & tardius magnitudinem . & q» hoc eftquafi circulare, X reciprocum. Simul Liber Sextus A Simolautemmanifeitum eft & itudo oís continua .eifdem.n.& equalibus diui flonibus & tépus, & magnitu^ dodiuiditur, Amplius autt& E? exconfuctisrationibus dici ma fifcftum eft q».fi tempus conti nuum eft C magnitudo, fig demin dimidio tempore dimi, dium tranfit, & flmpliciterin sninori minus , cedem nanque diuifiones erant temporis , & snagnitudinis. Et cum boc omnie tudo B. ef conrinua. quoma cin[dem par- ib, c7 equalibw n r Jc magnitude, Et bec eppa- Te c od bomini fate d foati ad dicendum f- quod fi tem- pw fueritcnii eguiruda. fien idum contimia , cum dicunt in medietate temperis frenj edam Bet i werjiter pertranfi in muvri té pere minm atium . partes enum tadem pomniur. temperis , c magnitudo . 17. Cum dedarauit q magnitudo, & empus. fünt continua diciti& ap partq magnitudo eft cótinua ex. t£pore.magnitudo.n.& yon in di- uifibilitate füntin eadé difpóne.ap. [wien [] Tien ni diui- itur eifdé, & «qualibus partibus, 25 aliquod niotum pertráfit per quam magnitudinem in aliquo tempore, pertranfibitin medietate illius tpe medicam Eod magnitudinis , & 1 medietateillios molictats medietatem ilhus me- 157 dietatis. Si igitur medietates pnxce- D dácin'temporein infinitum , quia eftcontinuum, vcqnidam dicunt, 1n hoc ncceflario procedunt in ma itudinein infinitum : quoniam. ineis füntezdem ín nume- To, & propornone. Pinirero, c Infovitum eodem patlo in. newiri sa ma uiendine, et tpe. Ca. 3, Tfislterutrum infinitum. eft& alterum, & vralte^ rum,BCalterü. vt,fi extre» misquidem infinitum eft tps, & longitudo extremis. fl vero p. diuiflone, & divifionelongitu do.flautem vtrifque tempus, vtrifque & " magnitudo. Et,cum alterum fuerit fum,reliquum erit infinitum, C7* diffefitvo alterime in boc erit. diff reliqui v.g. quod , fitempue Jfeciidum vltima eft infinitum. et etiam longitude fecundum vlti- maet. niae fr temps [e- eundum dinifnnem erit infinità , etiam lngituda [fecundum diu- funem erit amfinita.e^ fi tempua Y "yrroque made fuerit snfinitum, et fe magnitude Vrroq, erit. infinita, D.& IL itudo fe- 18 DADA. 1s, uibus dA infinita. v.g.qafi té- pus fueritinfinitum ex duobuser- tremis longitudo & enitinfinita ex. duobus extremus. &, fi tépus t fuc- ritinfinitum fm diuifioné, longitu doéteritinfinta fm diuifionE, &, fi tempus fucrit infinitum vtroque. modo.f.a£tu,i.in duobusextremis, Phy.cücó. Auer. KK; ut *u ; npe G sntilero,& fm dinifiong, gitadoé eritfinir vog, medo, UP Yin pertren Cei ond qu QuaProper & Zenonis r6 eter ifi flum accipit sonct poste "P «tengan infra, rf fa. ule ei t Tmpy ifitur yr if infinitafm vnu " f mquodqg, fini, "uf pertrajGantur 1, toin icii eni d x nr Eri) tfpore Duplicier n. dFer ar frites pref s dstinido Bt tépusinfii, & refe id rompe eU Wifione, autextremi Lui Ihnr, Ci magnitudo eri a ipium finita 67 fi marit, erit infinita: Sigue iénOncNin per fiierit fimta set To funtinfitafm diuilonem E —EMMM contingit. etenim t, quia i E Co Up. onfnito accidittranfire imf. &hecdicunra, mc raUt finita pity A tgereinfita infia. rne diritZcno n fü qnam Pape esepraligs periret riae finito finir ito trflreneging, "5. dici.n. magni qui Ere qucdupobel infinitum ficec aa dUidE quein dio, &tficin int ns ini magnitudoerit dni e o ficinin infinita:et fi B iquod mon. taxtfimagnitudo,ertfs, up cn aliquod Sa pride fme aie tBS« weirdecrtemo ati nt pne "irm rud dome ^ ^ eam. tid rs boli: quia Pernafit mae per dipl dir utum E iropimdg ri gra Doc inten- Tigantwr fecundum ade em ile Ai Acer hoc qe e ol » "fos n 35 mO Zenonis in deli tions, i 125. * Quoniam lon, ju tuscollocatur in S 2 tempu, c2 vuiuerflter ríos fucrit, polt et er mne continuum dicituy. j, to Perranfen (pau i ord M » Jnfiii: y vara indidem iU jt, fediumeds cundum diui. uidua magnitudinis j e Bt indi- ev, aut fi ? gnitudinis infinita i Wed auem eff infini Mna, ^ Porcfinito. D.d. Quoniam longi. Allee vc fitam. qnt Ae emo de. Ls tangat intempore f acniseftcorm tus. quia l6, Á 9: uud autem eft Infinitum fe videntur dis Qnae coniun C t. 8 " m ranger ofamem , pofasbile ef disaurm dicionem inb mo- « quoniam tempus ed; "ema. in actu. & ho les imer- e cum disi óc intendeba, med» . a cam dirinaut fm vltima.Quod a lutinetentenis i po Docimé- Sum, & its oou Liber Sextus A poffibjleeft vt motum in cotágat anagnitüdines infinitas in tpe fini- 10. & hoc intendebat, c dixit: Qd autem eft infinituin 1mpolt eft vc tangatin tépoicfinito.. dd aut£ di- éiturinfinitum fm diuifionem , & finitü fm enema » BH vt modi duco tágat jj infinitas fm diaifiossr Pie infinito fm diuifio- n& Et hoc ftédebat, ci d.gd atíceft. Yénitü fm drifion£ &cii.magnira do aitinfinita fm diuifioné pole vtin ea mor dígat itudines infinitas m diuifionem in tpe infi nito fm diuifioné, & finito fm ex- B trema. Si igif acccpiffet finitum in irudibe & 258 tangat fpatia infinita fm diuifion£ D in temponbus anfinitis (ecunduri diuiuonem , non infinitis fecandá exuema, vtexiftimauit Zeno . De- inde.d. Impoffibile igitur cft vt p- $2 tráfeat,&c.I, manifeliá eft igirur qp €» fpoffibileeft vt p tranfeat facii infinitum in téporc finito : quoni& inelligirurde infinito fpatio, & in T m 1 & ét pertranfeat. patium infinitum in tpe infinito Sit.n. magnitudo finita quo A S,tBsaüt infinit(i,in quo C.ac cipiat igif temporis aliquid fi ni quoc D, in hocergo trá E. (us modo, fibit aliquid magnitudinis:&C itudine, tte ermo cia elrreus Zeno gl tur decipitur in argumétatione, qa vüf nomine equmoco Etdf qp cótradictio eft contradi&tio fm fer moné, non fm rem.quia Arift. có- exditin hoc falfnm : & eft gy moti pertráfit de magnitudine , per quá psein bj redi" juirur verá : & eft qp,fi it magnitudines infinitas , fit elo geifito trí rum esclufio cius dicens q) peranfit ma- itudines infinitas in tpe finito.in. iuo vero cótradicitci fm ré: & fit medietates infini C us D.d.vnde neceffe eflvtinfinitd fic, &c.i. fequif'igitex hoc, D iiximus, o p» Certa má accipiatur, fiue fm exurema,fiuc fe- cüdum diuifionem, pcitranfeat de tempore: infinito, tudo fuerit infinita fm extrema, cépus fimiliter, &,fi fm diuifionem, & fi- militer tempus: non vt infinitum ráfeat in finito, vt Zeno fingit. .d. & vt infinita tangant, &c.i.& illud, quod fequitur, cit vt motum. fitqdtráfitü eftin quo 5x. hoc. alitaut mefurabit id, f quo 4 B, autdeficiet,aut exceder. differt qunihiLSin femper aquale eis E itu. |ua^ i tranflbit: hocaüt. nda. rat toti : fínitum erit omne t£ pusjnquo tranfiuit.in gqualia «n.diuide£ficut & magnitudo, Sit igitur mepunnde fnt m By" tempu mfimtumC D ,€7^ ex tempere accipiatur aliquod fi- " nitum , C7" fit Ef D. n boc igitur tempore pertranfit quandam par tem ili Daty fit igiiur B K: ef Sflapars aut menfurat t B,aut. efl mier aut maier. siigitr má tranfit n tempere equali: c7" ift magni v] aque es nete: fé eft vt toti tempus , in quo per^ tranfit . fit finitum . diuiditwe n. fudjni pepeta agde magnindum Phyficorum freto Prima, " - ina, à eft fitum : c» (amit Dfii mir Lon jte Hec litere D feperir [olo Amerrois textos doro, C. H Tempusinfinitum.D Ü C.H penpisini. D é $6 Vultdemonflrate illud, gdpo- guitudinZ aut excedit. füit prius, £c» impoflibile eft Yt ma Ruitut ab illa : & pin peanfane m umma fini reinfinno, ponendo magnimdi- tudinis er hanc confamut & Leminztm, &cg y left i paie vult mapu vtperillam moueatur. inté unturin partibus equali, poreifinito , deinde. t de illa pincnin quo perfe totam udine partfterminatam, X magni ; cundem nq 1 T eftvt motum merum , mani, *ftq tempos nouearur perillá partem eftfinitum.nam i qd co mponi per rune Rod duo tur cx partibus finitis in numcro. initum. x, quia mo- magnitudo finita , tum Squalis vecina monenr pe ine fn; Ines equales in tempori- itur. nitudo, vt n. bor zqualibas Pesci ctr modi dii dactaruri qeilinin, [p moucatur panes les ma- recD, tum ex ginis po aopars pofi, &in DE, cum poichocdaia m eq E; & accipiatur ex tépore, &c.1, perranfit irá, & pars pofi- bile c(t vtex hoc t£pore infini nsn uscpas pof Scams cr iecpar in f» pan Liber À gersfinita. &ft des». hocigitur peruáfit&c.1.&, ci accepe- a Tan fijan er pore Ia nitojín quo moríi pertranfit rotunt. fpatifi tncin hoc t£pore, zs uandá i (Spei ind pane » dra igarpe tt méfütat, &c.u&iftàj » isnitia pone uper nit fecít, fm q menfura eft finitagfi men(aratut pilam, aut extedatil- lam, qf ex irudine remanet minus, od minus méfürdrur per il- Sextus 159 merus parium magnitudinis AD miant magnitudinem , neceffe eft. Vt páttes tetüpótis confumant term. pus,ínquo motum mouetur per totam magni Y&de nece fit finitum, Amplius autem , fl non or, nem magnitudinem in infini^ to tempore tranfibit fed contin. gitaliquam & in finito tempo» fetranfire,vteam, qugeít n 2: hecautem menfurabit totam, etzqualé in zquali canfibit: |uare finitum erit & tempus, uod auté non in infínito tran team, qua eft 5 £, manife» eft, flaccipiaturaltera ex: quarte finitum tempus. fL.n.in eft. fecft vctempus, in quo pertranit tudinem, soam miagni Hi, aut vrexcedatur, qfi non menfü tninoti partem tranfibit, hanc ratur perilld illud minus, Et, cum -neceffe eft finitam fait qd ifla magnitudinis pee A eplirión mena fationem totá magni: i p illa pats t£poris, án quo pertranfit illam parté ma- fitudinis, neccflc eft vc confumat. C tfs per menfürationem é&, faut. pilus illud , aut qp seii in. itillá tori gigi mapiindinzm: cot qd confumi perl tur á menfütatiopc finiti,eft finit tione &ai fed pofitum eft effc infiniti . quod ti£finici. eftinconueniens.D.d.Si gitur a- Já.Phy. gnirudoy&c.i.fiomnes. equa em f pari 3 x, qua: confutnunt totí magnitudiné pettranfit illas mora «qualis velocitatisin tpe equali, ne efie cft vt tempota, in quibus tranfit iftas paftes fint zxqualia ét, & vt numerus earum fit ficut nu- jalcero: dem eine e, * Et efiam ,$4 B enit 1 udo pertransitur in tempore in- fito , ficut magnitudà jns e ec menfarat totum , C7' «quale magnitude pertvan[itur in tempa ve efnali : neceffe eft Y? tempu etiam [It fimtum , Et. apparet qid part ,quacfi ak, ples franiitur in infinito e; mut ipfam fimtam ex altera per fe. quoniam , si pers pian fur in miner tempere , le ^nt bec sit. finitum : quoniatm al. KK ij Demon. Pe tera part eft finie enm Phyficorum ligero Sy per tor qued fapra: ev fumitur ex pro "- infinitum , picimeid inii — C Tempusinfinitum. — i zfoxX 2 Magnitudo fiíta mor. dar — Cá declaranit qj impoffibile cft Yzmotum pertraníeat fpatium fini tim in tempore infinito, & pofuit quód fit partem illius ma- tudinis in parte illius temporis , pilla magnitudo confümit totí. nitudiné ,& q totíf s diuidi jn tora zqualia numero magni- tudinibus, in quas diuiditur ma- itudo , cum quzdibet magnitu- earum peruanfeanturin tem— pore finito, & omne, quod compo niturex finito in numero, & ma- gnitudine, eft finitum, &ifta de- monftratio fundatur fuper hoc, qd conceditur, quód non omnis ma- grido pettráfitur 1n tempore in- i do 1 to, inca.pit notificare quomo- iftud politum eft necellarium Magftudo fifta maior. in hac demonftratione, & verifica- re propofitionem , dicentem quód non omnis magnitudo pertranfi- tur 1n tempore infinito . aduería— rius enim , cum pofüeritquód ali- qua magnitudo pertráfitut in rem re 1nfiito, non poteft ponere Boc, máin toO, non in parte, &, (i non, tunc torum, & pars pertran firentur in codem pui re. quod eltimpoffibile.$ hzc eft eius inten. tio in hoc capitulo. Et incazpit de- clarare quomodo veriticabitur de- monftratio cius, cum adueríarius concefferit quód non omnis ma- tudo Peruanfiur in tempore in. Fries ie lixit: Ecetiam,ft sonom nis magnitudo, &cc. ide & mani- feftum cft quód , cum. pofucrimus qu Liber Sextus A quéd non omnis itudo per- dantur in tempore idfnito ver- bigratia magnitudo , quz cft pars tonus magnitudinis, (alicet s x, & pofücrimus quód ifta magnitudo, quam perzranfitin tempore finito Sienfikar mum ,& poluerimus magnitudines zquales fit lud, quod eft zqualis velocitatis in temporibus zqualibas, neccfl le eft vt tempus, in quo pertranfit par— tem mignidinis » menfüuret to- tum tempus, ficutilla pars magni- tudinis menfurat rotam magnitu- dinem.&, cum ita fit, neceffeelt o B tempus , in quo Mit totam. magnitudin£ , fit finitum . Et.cum. cris propofiionce, ex quibus Er vromnis magnitudo per- fcatur in pore finito, & vna ea. rum fuit, quód quzdam maguitu- dines perranfeantur in tempore fi nito, quia aduetfanus forte nó con. €cdet hanc, incarpit declarare il- lam, & dixit, Ecapparct, Sc.ideft &a quód pars. ini eftvt in rem- porefinito.quoniam, cum pofuc- rimus tempus finit ex altero ex- uemo : & cft extremum,in quo in- C carpit motum moucri: & i musquód morum incopit moue- niin extremo iftius temporis, & ex- tremo illius jrudinis, & per- tranfiuit ex illo aliquam partem: manifeftum eft, pertranfiuit ilá parté in tpe finito. nam notum eft per fe quód in minori tempore. geruanfitur. quàm tempas,in quo pertranfitur totum : & minus, quiminfnium cf finium nee i sDeinde dixicergo need eft vt it finitum, &cc.idclt quoniam , cum pofüerimus tempus finit cx *"w 160 ájtero. eremo » flicetex Timo, D €x quo motí inccpit pertráfire. sium T polucrimbs ipfum perii fire partes magnitudinis, & totum. tempus partis diftinguetur p duo vltima fcilicet vltimü , ex quo mo- tinccrpit moueri ex extremo ma- gnitudiais, & vlumum, fcilicet ad quod peruenit moti ad vlimam. parem magnitudinis. & pofuit té- pus finitü ex altero cxtrerno: quo- $9 iam difils eft, auc impoffbile imaginari quód aliquod motum pertáfcar shgniudinem finitam €x vuoque cxtremo, temporc infi- nitoex vtroque extremo. nam il- E Jud tempusmanifeftum eft quód eft finitum ex extremo, in quo in- capit motum moucn , & ex exare- Eadem autem demonftratio eft, etiam filongitudo quidem inflnitafit, tempusautem fini tum . Manifeftum eft igitur ex dicis p neg linea, negy planü, neque omnino continuorum vllum eftindiuiduum, non fo^ lumpropter id, quod nunc di^ Cum eft, fed & quia accidet di uidi be caerrd. » Et ifla cadem demonfiratio [e quitur, fi magnitudo fuerit imfini fa, C7 temps [uerit finitum ma mifeffum. Manfeilum efl igitur ex dili quod neque linea , neque. Japerficnes neque liqued nti nuum efl indimifibile .7* decla- ratio illime eft. ex hoc, quid nunc. diximuu C7" ex boc, quia fequitur. quid indimfibile fit dimibile. KK iij Demonfüario Phyficorum Demenifratio, polit quod prae famendo tjt fiti etmoruindiu infi "Tempus finitum, 3* Ideftdemfo per quá declarat H impoleeft vt fbit nit Terram feanf in tpe infinito, p illá candem. declarabitqy impolt eft &, vt alid mot ineat magnitudin£ in- finiti in tpe finito. qf, qi idé mo- tü permanfibie illá magnitudinem iufinitá in cpe finito, neceffario p- táfibit parte illius magnitudinist parte illius téporis.S illa pars cófu- mcttotü tempus, & méfürat illud , cü fuerit finitü, & f téporibus equa libus finitis pertráfit mot magni- tudinescquales fm numer( tépo- 16 : ex quo fequif'vt tota magnitu- do fit finita. D. d.Manifefti cft igi- I wirex didis, &c.i, declaratii eit igit ex dictis p impoffibile cft, vrali continu componatur cx indiuili- bilibus, v.g. linea, aut füpficics, aut COrpus,aut tépus,aut motus. D.d.& declaratio illius , &c.i.ex demroni- bus fdictis.illa. n.ex qb? declaratut " gpagniradines non fünt indiuifi- qj; biles b z lunt tria gen-ra,]uorum Vni d larauiiey eftex natura continuori , & coati- magnim guorum : Sceíídü aüt cft ex natura. dincs non. fmoti,& motus: Tertiü aüt ex natu. iüediuE ra velocioris, & tardioris. Et ipfe wüpue- vult & induccte alis demíationem Ta, €x natura velocioris,& tardioris,in ua. declarat qj qui ponit. magmu in£ indruifibilem. continget cic vclociori vt diuidatur, & hoc inte: dcbat, cum dixit & quia fequit v Ydiuifibile fit diuifibile.i. & hoc a; paretét, fm q declarabitur. qi quitur vt indiuifibile fit. diudbile fri.n.inomni tpe veloci, & rardiuseft velocius aüt plu: tranfit in zquali tempore, con. tingitautem & dupla, & fefqui alteram tranfire longitudinem, (erit enim hec ratio velocis.) Fe ratur igit id, qd velocius eft per fe(quialterá i eodé tépore , & di uidant magnitudines, eg quide que velocioris funt,in quo 4 2, 56, CDitresimpartibiles que vero (unt tardioris in duas, in quibus F, rG, itaque & tem» pusdiuidetur in tria impartibi lia. zequalem enim in zequali t€ pore tranfibit , Diuidatur igi» tur tempus in K1,1M, MN, Rurfus aut£ qín tardius dela, tüeftperzr,rc, & tempusdi, uideturin duas partes, diuidef €rgoid , qucd indiuiduum, & quod A LI Liber Sextus 261 impartibilenoninimpar B Cymtria indivifibilia, »* men D reni fedinpluri-Ma^ ferus tradyeris indsa.[- Zyerge nifcftum eftergo quód nullum ^ yr, [0 criaps "vr fempus diui eft continuorum impartibile,— 4, o ei, tempera indiuifibi Quoniá , quia inemni tempere. lia.menfura.n. le pertrafitwr. aweratur Yelocim, C7" tardiur,et. n tempore ). Ditidem igi "relecim pertranfit maius in equa. tur tempuin QM N. Et etam, li tempre,er poteft rranfrelogy: quia tardis periranfit. [atium tudinem duplam logitudinis, aut. pz Z, nece|[e efl etiam Vi tempus «qualem, dimi am,entingit: dinidatur in due «qualiayergo di- ex boc"yt^velocitao fit mn bac. widitur ilud,quod eff indimfibile, Vene. Panátwr tgitir quód Ye-— quoniam pertranfitus eit no erit locins pertranfeat equalem,eo" di. n tempere indiuifibili fed in ma- X smdium il5ne, quod pertranfit al-. ori tempus "yelociorie. Ma terum in equals tempore," dius. wife) melt ie qid nulicos dams menfuras"velocioru. [- t. tinuum eft indiwifibile. Jemonfiratio, quad nullum cominuwm cj funm ex indiwifibilibue, quia nd dried, hn. Tilibn qua X LL Temps MM N Q. M N E. B cc. D B5 c Li Magnicudo mobilitveleciori - ei gatis pose TR G z Magnicudo mobilis tar. diortmcompofita ex dua cipem Phyficorum G. fla decaratio fundatur fuper. 23 pofirionesquarum vna eft, q» £ius pertranfitin zquali tpe maius fpanum,quam illudjq fit. fardius.&, cum ita fit, & jus, Sc tardius fant multis modis, poft eft, cum pofuerimus aliquod tardius mouetur per aliquod fpatium in aliquo tepore, snuenire aliquod velocius, quod mouerur illo I juale,& dimidium illius js d motum peraafí: medieta tem fpatij, per quod mouetur f mc- dictare illius temporis. Et, cum de- dlarauit hoc, pofitit aliquod tardi', H quod mouetur per aliquod fpatiá eompofitum ex duabus parubus in diuifibilibus in aliquo tempore , & (ait aliquod velocius moueri fil [o tempore per zqtiale , & dimidid illids fpatij.& hoc poffibile eft vnde necefc eft vt fpatium,per quod mo etur hoc velocius,componatur ex tribus partibus indiuifibilibus : c proportio trium ad duo fit fexqui- altera. &, quiatempus inquo per- tráfitur magffitudo,eít zquale ma- nitudini, & diuifibile in partes z- quales numero partibus, quibus di J uiditur magnitudo, vt declaratd eft ex przdicta demonilratione,fequi- tur vt illud tempus,n quo velocius pertranfirmagnitudinem compoft tam ex tribus magnitudinibus indi uifibilibus, fitetiam cópofitum ex tribus temporibus indiuifibilibus, Etquia tardius pertranfiuir jp hoc tempore magnitudinem compofi- Eme aradinibus indi ifibi- ibusptranítbit medietate ifti*ma- itudinis cópofitz ex duab*parn- Jus indimfibilibus in medietate il- lius :pis.Etquia iftud tempus com . E dq ibusinliuiibi 4A ponifex mibus partibus. libus équitur vt ptranfeatillam parte,& dimidia tis : & fic diui indiuifibile, Et hoc intendcbat. dixit;Etét, quia tardius &c.i. dius perranfit medietatem [^ HWZ.qffi notum eft o, cum aliqu motum pertranfit aliquod fpat inaliquo empor. »q permanfil medietatem illius (pati) in medie te illius temporis Et etiam, fi pof rimus hoc motum tardius mou per totum fpatium , pcr quod vel Gus mouctur, peruanfibit illud maiori temporc,& mouebitur í n dictate illius Load medictaté ill fpatij compofit: ex tribus partibi induifibilibus.& fic diuiditur in ifibile, & hoc intendebar cá dixi quoniam pertranfitus cius nà ei intÉpore. qua in t£pore maio: nedum vt fit in temporc ídiuifibi PLMMA SECYNDA. MEI Vf Nn indifiae f o fendi Cep, 1. Eceffe autem eft € ipfum Nunc, quo non fm alterü, fe perfe, & primü di indiuifibile effe, & in of tépor tale ineffe. Eft.n, vltimü quod dam prateriti,cuius verfus hg nihil futuri eft: & rurfus futur: cuius ver fusilla nihil eft praet riti:quod vtique dixim? vtro rumgp effe terminum, - Etneceffe eff ve inflans ct, Bii iiri efe prinapaliter , fit indisafibile , ey uod eff in tsto tepore yni mm Ej v mam ci, qund fui Liber Sextus A er mbilex eveft futuri er ef vl fumum futuri , C7 mhilex eft eins qud fits bcc, qued di 124 Vultdeclarare ginftás, gd dt h- ToBás £in nis iti, & dac idanci dinifiile vnd indiuifibile fm fübie&d , (ed £ &kdioii diuifibile fm ration£ £p vlumum lefm ró- fteriti non eft aliud in fübie&o à n. L.4. prfcipiofururi. Exquia inftís in rei Pherig veritaue dt de illo, od n6 diuidifof- ye ut- n0.& dE crkfümpciue de tpe breuif fempeiue Cui* medio eft hocinftás, o $4-. appellattfss píis, a & hoctisin rei 5 veritate compoaitur ex duob*rem. uk poribus. przeerito & futuro, dixit: tecópon, zt neceffe cft vr inftansér&c.i.pre mur eiduo feruído fe ab ifto tempore, de quo bruib*.£ drinflans non principalitei.D.nar | 5v 1auit 4p vcrum inftans necefle cít vr fitindiuifibie,& vcfit vnum f to to tempore. Etcum narrauit p ne ecflecit : fut vnü indiuifibile, pit declarare hoc, dixit: En. vl- üimü,&c.i.& neceffe eft vt fitindiui fübile : quia eft vltimum finis rpi fieriti,& non eft pars temporis. turicefteiam principium Tempo ris futuri& non. St D. échocelid dir, s i Sciftud inftás eff illud de quo di zimus, dilocuri füimusde 2 extrem(i tyis preteriti,& futu- 2 tinis perii Wolopid futuri, Hocautem, fidemonftretur qiosiumodi d per cidin imul manifeftü erit &C quod in diuifibileeft. . Kt;eum declaratum efl is bec quódeit tde,cz quid. pereh ái ' wc quod eft diifibile. deam tip verá 2162 inftanseft rale. Cop non eft pars tpis D prztenti,aut futurimanifeltum eft Qpeít- vnum, & quód cum hoceit 1ndiuifibile Et non intendit g,cum. fuent declaramum qp eft vnum, aj parcbit per medium;quod eft: indi- uifibile.qr fcire ipfum effe vnum, & fcire ipfum effe indiuifibile, cft T eoder ordine,& 16 dixit: apparebit cum hoc . nam aliquis pót dicere, etiam fi concedamus q inflans eft. indiuifibile,tà n5 ius eft vnum,fed duo:vná finis frerin, & fm principium erit futur:& ambo füntindiuifibilia . C( igitur appa- ret quod eft vnum, declarabifcum E. hocgeftindiuifibile fm dualitat£. Hoc gitur , quod declarauit hic de. indinifibilitate,cft aliud ab illo , qf declarauitin tempore, & fundatfü. perduo ta: quorüi Vn £ gifs non eft pars prarteriti,aut tuni: Seciidum vero eft qj ndiuifí bile non continuatur cum iudiuift bili. Et,cum narrauitqycum iftis füerit tale,necefle cft vt fit vn, non. diujfibile in duo.na;n declaratü eft qp in (£ non eft diuifibile, (cd quzri tur hic quare non diuditur in duo, &ibii it declarare hoc,& dixit. F Necefie eft"igitut ide eile ip^ *aLam&. fum nunc qd vitimü vtrorüqs temporü eit, Sin.alterum eft, cófequenter non erit alterü alte ri,propterea quód cótinuü nó eximpartibilibus, fiaür feo fum eft vtrüqs.inter ea erit tem. pus.o&,n.continuam moi vtaliquid fit vniuocum inter nes, At verojfi tempus mediuns eft, diuifibileerit.o£.n, tempus oftefum eft quód diuifibile flt, quarc Miuillile ile er.cipfum nce 6 H Phyficorum Si autem diuifibile eft ipium nunc,erit aliquid preteriti infu turo, futuri in practerito.fecü dum quod enim diuidetur, hoc terminabit prateritum,& futu rüm tempus, xt nece[fe efl ye inflans , quod ef "Vitium duorum temporum , it ymuen . Quoniam, fi fuerit vri Pofl aliud y iroyefebile eit ve vri equatur aliud, quoniam tunc ein inem erit compofitum ex indiuti Jebilibus.cz" Vira, ferit [epa ratum a reliquo, t&cinter illa erit temps.quoniam bec eff difhofitio euuilibet citinui.ergo pee gt "ye mter duo extrema fit ai quod. "ynigenenm.sed, [i inter duo extre ma fuerit temps, dinidetur.nam declaratum eil quodomne ép €f dimfibile.ey" fc inflans erit di safibile. gt, Ji inilans fuerit diui bile fequitur yt. aliqu preteriti tim futwro, e" aliquid ex futuro Jit in preterito , quoniam Ybi boc diflinguitur, illic ef differttiain. ii ter preteritum ttpw , C7 futuris, r Etcum hoc fit declatatum,necef frio fequitur vt inftansquod eft fi mus piazterizi, & principium: fututi, fitidem indiviábile;nifi fm defini- tionem tip. Etcuti. narrauite cft rationem füper hoc f fucrit vnum poftatiud &c.i.qéo,fi finis preterici fuerit vri inflans, & principum fatui fuer aliudinftis necefle cflaut vcinftás. juatur inflans, & tangat ipfam , K. A vtalterum non tan. E det fed impole eft vcalterum tágat reli quü:qii tunc continuum eflet có- pofitum ex idiuifibilibus. quod cff 1mpoflibile. & etiam impole eft vt. altcrum fit feparatá à teliquo non tangens: qf ttc feouítur vt intet jila fit tzpus. nam impole eft vc có- tinu( fit cópofitum ex fegregatis, intet qua impoffibile eft ve ftali- Gd kecrosencum . & hoc intendc- batcum dixit:qii hc eft difpó cu. juflibet continui, &c.idefl, quoniá inomnticontinuo neceffe eft vtih- íerduo vltima pofita fit aliquid de genere illorum duorum vltimo — 1um. Si igi fucrint puncta, neceffe. cft vrimier illa fítlinea:& (i füpers ficics necefle cft vt inter illas fit cor. [usse Iincz, necefle eft vr interit as fit füperficies: &/fi inftantia ne- «cfle cft vt inter illa fit tethpus.vlti- mia.n.not inueniuntur nifiin ha- benribus vltima. (; qj puncta non. fant nifiin linea, $ inflantia in t&- pore. Et irnpolt elt vccontinuun. componatur nó cx fuo scnete, aut. ex rebus fcparctis: ceram impore eft vt vltima fegregé:ur, D.d. Sed inter duo exitcrna fuerit tépus,Stc. x nami pofiturn eft qinflans eft in diuifibile:c i non eft pars Tenipó- ris prxtentiaut futuri, D. indusit imvolt,quod f«quitor,fi fucrit diui fibile& cix inftans fucrit di uifibile,&c.i.q i tempsciuidetu: per veram inftás. i. preetericum,& furutum. & , quia. cft termirs inter przteritüm & fu. turum,vt defe ibizur,rcceffe eft ve pass przterita,qua eft in eo,fit futu. Ta:Quja ciflinguetur ab vltimo,gt eflinter tempus preteritum , & in- flans Liber A flans diuifibile, Etfift fequitur vt. pars futura fit preterita.qri erunt. Mlic tria vlima.f. vltimum, p quod diuiditur inftans, & vltimum , per qud continuatur cum preteritoy&c Yltimum,per quod continuatur c fnturo. 2vniuerline gum illod tempus accipitur. lum gp. poll prerim ent farurum, & cá accipitur, fecundum quód elt ante futurum, erit preteritum. & fimili- tet partes ejusquoniam,cum diui- ditur in duo diuiditur in przteritü, &füturum : & vtrunq; eít przteri- fum,& futurum infimul . quod ett B impolfibi Simulautem, nec per feerit ipfum nunc, fed per alterum,di uiflo.n,non eft ipfius, quod per feft. Ad hgcaütipfius nüc hoc quidem praeteritum erit, illud auem futurum,& non femper idem preteritum,aut futurum. Negriigitur ipfum nunc idem: multipliciter.n, diuifibile tfs. Et erit eum boc inflans nonil-. € lad snad ef perfe, fed illud quad. eft dio modo.diuifio.n.mn efl ei in Je» Et eum boc inflans mn babet quandam partem preteritam,e7* quandam futiram , €" qud eft Jynum non fuit C7 erit. Et wflans gen erit idem: tempss-n.diuidu so pudas diufonibu. Cam deciaraitq vnum impof* 37 fibilium connnaentium ponenti- bus quód inflans cft tempus,eft, vt. fit pass futuri preerita,& pus prz- Venti fit fucuzainco;pit inducere a- Sextus 165 liud pofi ile,& dixit: Et eriteü D. hoc non illud, quod eft per. fei.& cü bocTftás nó eít iaftás,. x eftp e primo prícipaliter fed ill quod dicitur fecundum fimilitudi- Dinifi & nem.D.d.diuifio enim, &c.i. &ifta £tetnria, impoffibilia contingunt ponétibus m uod inftans eft ccmpus:quia diui 275^ P. d non cit in eflentia.i .in natura qio. ficia inftantis,nifi per accidens , cum fit telligédá terminus inter przteritum,& futu- Lem rum, D.induxitetiam aliud impof ^^'^ fibile,& dixit:Et cum hoc, &c. & ét fequitur tertium impoflibile, fi in- fünsfuenttempus. f. vcquedam. parsinflantis (it preterita , & quz- dam fit futura, & vnius quedà pars non eft futura & quzdam prateri- ta.nam vtraque parsnon cit: & im. poffibile eft vr vnum enscompona. turcx duobus non enübus. Deinde. fduxitquartam rationem, & duxit: Et inftans nó ent idem,ideft & im- poffibile eft, finfEans fuerit tépus, vt fitindiuifibile. nam omne tépus. ÉL diuifibile. Quare, fiimpoffibile efthzc inefle ipfi nunc.neceffe eftidem. effe quodin vtrog e(t nunc. Át vero: eft, manifeftü eft F & indiuifibileeft, fi enim diui bileeft.rurfusaccident cadem , quz & prius. Cum igitur ifla funt impeftbs liapecfeit ilm fidem, Jélicet inbLans qued eft in vtreg,. Sed.fi fuerit idem , mamfefli eft od eft etiam indimfibile.quoniái r fuerit dinifibile , jequuntur ex hoc etiam illa , que prim feque-- ant. Gum 38 Cumdeclarauit primo o. G impoffibilecft vr. diuidatur in indi mille deinde declarauit fecüdo. 9 impoflibile eft etiam vr diuidatur jn diuffibile dixit: Cum. igwurifla fnntimpoffilnlia &c. ideff& , cum ifla impollbilia prediéta quan- tur ponenteso inflans eft diuifibi- leftue indiui, bile, neceffe eft vt in. fitidem fcilicet inflans. com- mune vtrique tempori rzterito Sc. füruro & hoc im : oum dixit, fcilicec. inftans, quod eftin vtroq;, Ádeft inftang » quod eft differenuia H communis vtique tempori. Etcü rauit q» neceffe eff vr (itidem, quia cft i iurfibile, declarauit e- tiam conuer(am fcilicet o cum fuc ritidem, quitur vr fitindiuifibile, &quafi intendcbate, conuerfio eft. manifcíla per (e:S ipfam effz indi- tifibile non eft manifeftum per fc. & ideo dixit: Sed ( fueric idem,&c. Quedisipyi Nam niil ec moseer, SNR. Capa. 1 Oo Vod sicurfialiquidt tempore indiuifibile. quod dicimuseff? Spfum nunc, manifeftum eft ex fis quedida funt, Quod autem nihilin ipfo nunc mouetur ex hismanifeftum eft, Si enim eft, contingit & velocius moueri inipfo,& tardius, Sitigitur ip, Phyficoum infüs. fum nime in quo N.mouestur autem inipfo id;quod velocius eft, perlineam 4 3. ergo quod tardius eftin eodem per mino. rem ea,quz eft 4 2,mouebitur, vtperAC, Quoniam autem tar diusin toto ipfo nunc motum eft erac, velocius inminori, quam hoc,mouebitur,quare di uidetur ipfum nunc.,. eratin diuifibile .nonergo eft moucsi in ipfo nunc, Decleratum eft. ifitur ex di- His , quid in tey, t eft aliquod Sdinifibile, pesti unflans. Ef net declar auium prim, qd Bibil menetu in boc mffanrj. 5 piter peffibile eff yt mowearwrve. "Jme C7" ter din: ft ig ftis NO" PPáWeatur in Meier e locinm per [atium et B: ergetar dine mouebitur s ill per mone datitmnquem per Barium am, Yerbi grauia farium jn Cfigi- or Lardiis in tete mflanti moue- Pie per [Batiume/t C, tunc Yelo-. cias moucbitur per minus. nde, -fe quitur yt an: fit din) file, [od ef rndmif]ile - ergo impeftibile efPvt aliquid meweatur in snfian, i 29 c Liber Sextus 264 Desenfreic efrnden quodin ipf mme motus efe mam ui N iiio arde inpol iuifibile, vult. »qim| evi motus it Tinftai datio ne perfecta. & przponit ad hoc qpf qualibet parte temporisin qua mo tus pót fieri , pole eft vt duo mota. moucantur,vnü velocius & alid tar. dius.Cá igit hoc fuerit pofitum , & pofücrimus duo mota, vnum velo- €ius&aliud tardi? moueri in inftá ti p aliquod fpatid,nó cft dubid qn tardius moueatur in illo p fpatium. min". Etc pofucrim*gveloci*mo ucbitpilld (paid min*: & moti ve. loci! mouetp fpatiü minust mino- ri tpezmanileftum eft velocius p. wanfbit hoc fpatium in tpe mino- Nunc remporis ri inflanti.gd eft cra pofitii.& fer mo«ius in hoc capitulo eft manife ftus Etiam declarat eft qj impole Y eft vt motus fiat in inflanti ex prz- dichs, fcilicet quia omne veloci? pof fibile eft ponere velocius ipfo . qa non E diquis dicere gpillud, quo nihil eft velocius;eft illud,qd moue turin infláti:& illud , quo nihil eft tardius,eft illud, juod mouctp ma gnitudiné indiuifibilé.&,fi boc cét, n6 cflet, proportio inter illü motd, & alios motus.£q eft T maxima vc- locitate,& maxima tarditate: quia non eft proportio inter lineam ,& punc Sed nor eft fe p mo* sütppordióales favdod*g tardi? ^ Phyficorum G AtveronegquiefcereQuie Qd ft. fcere, n.dicebamusid, quod ap^ hi tum eft natura moueri , & non mouetur,quando aptum natu raeft, & vbi,& quo pacto. qua re,quoniam in ipfo nunc nihil aptum eft natura moueri, mani fctum eftq neg quiefcere, Nes autem efl. poffibile quie-. Jéere-Quoniam iam diximme quod. quies non dicitur nifi in eo,quad in fatum eff moueri.cum non moue- fier quahdo innatum eff moueri , H €7' quo mnatum efl moueri ,et eft. quia igitur impofsibile efl ali- natum effe moueri in nfl tiynanfeflum efl quod nibil em- funo efl innatum quie[cere n eo. Cum declarauit qp fpofe eft nio- "A tum ficri in inftanri, vult declarare [; quie p filteft in quiete. & pofuit fi&snlü quicfcens non dicirur quiefeete,ni- cif fu d'auando fm fuam naturam, & lo bod cum,& tempus fueritinnatum mo tjs fueric Ueri& non rnouetur. Et hoc inten- Jnat mo debat,cum dixit: Quoniam iam di verikmo ximus q» quies.&c & intédcbat , c SC. diritineo »quod innatum cít mo- phtens ueriain eo,quod habet naturam re- & id£ hic Ciplendi momm. Et,com dixit qf, 3065.67 intendit in temporc, in quo innatü. & 7 & efi moucri . Etcum dixit & in quo 7f innatum efbintendit & ad Jocum , |uo innatum cft moueri. Etcum 1 quem innatum elLintédit,& €um fuerit in ea difpónequ: tum eft moueri. Et, cum pofuit q» quicfcens elt illud, quod iuarum ft mouen in tempore , in quo eft innatum & ad locumjn quo eft in. atum,& fis in alijs difpónibus,di D L1 zit:quia ipiturimpoffibileeft&c. K Ec Ae ds inen e maniféfta.gín,quia quiefcens non. quicíasniflin temporejin quo in- natum eft moueri:& inftans nó eft tempus, in quo poteft aliquid mo- weicondudnu in ks sigue juod tempus,in |ui |ue- D non eltinftags. NUS Amplius fidem nüc in vtrif que temporibus eft, contingit autem inhoc quidem moueri: inilloautem quiefcere toto, id autem , quodintoto mouetur tempore, in quouis mouebitur E eorum,quze huius funt , $m qp aptum eít natura moueri, & qe fcens fimiliter quiefcet , accidet. idem fimulquiefcere, & moue^ ri:idem enim vltimum tempo, rum vtrorumg ipfum nüceft, Amplius aucem quiefcere quis dem dicimus id, quod fimiliter fe habet &ipfum,& partesnüc & priusiin ipfoautem nunc ná eft prius:quareneg: quiefcere, Necelle ctt ergo & moueri id, quod mouetur, in tempore, & y quiefcere id, quod quiefcit. Et etiam,[i wnflans eft idem in. "yog, tempore , 627 eil poftLile ^vi feciidum a! quid totum Lin tar in altero,e7 que[cat et ilsd, quod mouetur fecundum *otum im aliquo tempere, mouetur in quoli Det loco demosrato locorum , in quibus sisazum eff vt motus (fiat, €7quod qniefcit fiomliter quiefcit. 3n udo. mado fequitus necari ut ieé Liber Sextus A idem fit metum, en" quie[cts nam. anflens idem cfl limum duo- rum temporum. Yftaalia eft declaratio , & intétio eiuseft:qin quia motum mouetur in rpe,& quiefcit salio, & inflss, qd diuidit hzc duo tpa.eftidé, vt prz- di&um efl,& ofs parsin qua demó flratur res mota in tpe, in quo mo- uecur,eft mora in ez,& omnis pars, inqua demonftratur res quiel in tempore;in quo quiefciteft in ea. Feci fitio motus in in- B ftanci,quod diuidit hzc duo rempo ra.Ccempus quietis, & tempus mo- tus fitifla difpofirio, fequitur vtin hoc inftanti fit quiefc£s, & morum infimul:quia eft cómune vtriq; té- pori:& illud, quod mouctur in vno tpe eft quies in toto,&in toro al terius eft motam.Si igitur quiefcitf hac patte communi,neceffario mo bitur in ea:ex quo fequitur vt il-- lud itin inftanui quiefcens, € mo- tüinfimul.D.d.Etctiam|fi inftans, &c.i.&cum pofüerimus qp inflans eftidem,vt. rarum eít,& com- C mune viriq; tempori, & eft pofe vt. idem moucatur fm totum inalte- ro duorum temporum,quz diuidit inftás,& quicfcitin altero, Etcum. fucrit hanc propofitionem,con- iumxreialiam , & dixit: &illud,qd mouef fm rotá,Sc.i.& omnequod mouctur fm torum in toto aliquo neceflario mouetur in qualibet. parteillius temporis, cum fit pofi tü ipfum moucri in oibus partibus eius.í.qp motus eius eft pofüibilis in. gusliber parte tpisin quo mouctur mm toti. & ilr quod quiefcit elt qe Ícensin ojbus partibus temporisyn quo quicftit. Etcum pofiit has ;p- 3t 2165 om nace ilbneeeie d bus tpibus infimul,&eft vnd indi- uifibilej Secíida €, qp pofe & vidé fm tot moucaf in vno tpe fm to- ti, & qnicfcatin alio.£in duob*ié- ribus qua diuidit inftans c6e:Sc Tertia cff,gp in qualibet parte tpis, inquores mota mouetur,eft mota, &in qualibet parte tpis,f quo quie. fcit eft quiefcés,induxit confequés, & dixit:fequitur neceffario, &c. & ifta confecutio manifcfta eft. qiti , cum inftans fuerit cómune vtriq; tÉpori motum mouetur in omnib' partib? vnius temporis, & quiefcitf omnibus parnbus alterius tempo- ris.&.fi fuerit poffibile ipfum quie- fcerein inftanti,neceflario mouebi rut in co:& fic erit in eo quicícés, & mor(.quod eft impolt.ergo in hac. partc neqy quiefzit, neq, mouecEt, €i verificauit qp impolt € vtaliqd. moueafautquiefcat f inftti;necef fe iret vt mot nó moueat, Sc qeícés nó quiefcat,nifi in tempore. $VMMA TERTIA, De diuifone ipfius menus, Todivifiile moneri non poffe, ^ T Vodaütmutatur oe diuifibile effe nece feeft.Qmi.n.ex quo ] dam in quoddi ofs mutatio eft:&, cum quidem eft inhoc, inquod mutatum eft, nonamplius mutatur:cum aüt eftinco,ex quo mutatur , &ip^ fum,& partesots non mutané: quod.n.imiliter fe habet, & ip^ Íum;& partesid non mutatur: Phycücó.Auer. LL | ne* *a.Laddit. tocum. Phyficortm G neceffe eftigitur, hoc quidé, ali quid eius, quod muta£,in hoc ef fejaliud vero in altero.negr.n.in eft, Dicoaütin quod mutatur primüfm mutatione, vt exa bofufcum,nó nigrü.non.n. ne^ ocffe eft id, qd mutafjin vtrouis effe extremorum.manifcftü igi tureft p omne id, quod mutat, erit diuifibile, Et omne trafimutabile nece[fa-. H ri eft dusfibile. Quiniá » quiaeis trajmutatie efi de aliquo ,ev* ad «aliquid: ey* res quando manet in Alo, ad quod tra[mutatur twnc no tran[matatur:C7" cum etiam ma. met in illo,à quo tran[mutatur om. ibus [uis partibus tunc men tran' ranfinutatur in. emutatur:C" quoniam illud, quad. pore, unc demó eft,e7 fue partes eodem modo no eft tranfmmutatum : fequitur necef" Jarie vt tranfemutatum [1 quadampasen ft inh er f Y cundym ali y fit in boc. quoniam. 3mpofabile eff vt iru fit, Q «ut fit in neutro. Et intelugoper fur primum in tran[mutatine, Verbi gratia ex albo in palidum, fon ym nigrum.quaniam non eft ne. ee[farium ve tran(mhtatis fit aut. fn boc extremo » dut in boc ergo manifeflum efl quod illud , qued tran[mutatur e[t duuifibile. In hac qóneaccidit expofitorib* EET g6squaf infolubilis cótra Arift.di- vtrifgsnegpin neutro* eflepole q' J8i iam dixit fu; bec, quad dico,in que menfee- Ti éuntn., fi jani trátfinu- | abile mobde- f. i equod rie! caditin tria. licaméra tff . f. in | juanto, & vbi, & quali, tunc fermo | eius non cótinet tranfmutationem | Yfübftantia.& manifeftum efto il- ! lu trapfimutatur in fübítan | tia cit diuifibile ficut illud gd tranf mutatur in alijs motibus. & etiam : hoc tranfmuta- ! tioin fübftitia non collocatur fab hac declaratione. vnde opin&d(i eit qp vtitur hic tranfmutatione pro tri bus rranfmutationibus.Scd. f hoc modo fuerit intelle&tus ifle locus, | excipiuntur tunc tranfmutationes, n finnt nonint EE tabilia fant diuifibilia,& corpora . & fic demonflratio crit parucula- ris, & deberet effe vfi Et, fi intelle- xerimus per tranfmiutabile illd, qf in non tem- itio non erit ve- Ta.nam tranfmutatum non in tem re non erit fm 1 Aes quo, & fm ii nena qi Etió expofitores ambigtit in rhfio ! nein ifto loco,& dict: ler erpo 1 nitgols váflautatio cltin led dam latet fenfum. Themitt.vero , dixitg Arift.non loquitur hic de il | loquod tran(mutatur non in tpe. f fingi.n.iftam tranfinutationem ( efle diuifibilem:& quod manifeftá ; eft perfe tranfimutationcm effe in . tempore.& intentio eius eft tráfmu f tano in omnibus partibus) 4 Alex. - autem contradicit in hoc famofo, S magno magiftro.qffi Ariftot, & € 6s Peripatetici dicüt hic cé vráfmu | tationes.que fiunt nó in tpe. & hoc ; eft mani in illuminationibus, / & fimilibus.ergo nihil eft ponerecy ols uranfimutauo eftin tpe. b. Dif- ' folutio Liber Sextus A fólutio atc Themilb; grerumpitex boc. qf ignorare ráfinutarfi effc diuifibile,aut indiuifibile per tran- fmurationé diuifibilé, ant Ídiuifibi Jemeftin eodé ordine . fed dignius eft vt fic laténus naturaft tráímuta dli e€ diuifibile pet tranfmutarioné iádiulfibilé. enflima£n.g tráfmu- tano fdiuifibilis debet effe in indiui fibili.Et & demonflratio qua Arift. vtitur in hoc,non erit prima , & ef- fentialis.qifi diuifebilitas eius.qnod. tranfmnutatur in tpe,nó ineftci, fm. qp eftin tpo,cá inueniatur in eo, d non traníinutatur in tpe. & ficili uod accipitur cauía in hac demó itione,non cft c&. & erit, ac fi ali quis diceret, o homo eft ambulás, quia cít rationabilis rationalitas.n. a6o A. 203. ftn ambulationis. pup acci Auem ac radit MPO poco diniibibcis quam i les intendit in hoc loco,non eft di— vifibilitas pu vitima,ícd diuifibili- juz eftin corpore peraccátia eprota. iff, c taafinttatum [i utatur de contrano in contrari- um,neceflario diuiditur per duo o5 traria , dum tranfmutatur. Et ceite tio 1n tpe,& non accidit eii accidit Themifbio. fed pipe liaseft per accfis in continuo. & Arifto.non confjderatin hoc loco esraAt Dif diuifibilitarem,qua eft cótinui gae. — Cflentialiter.f.fm vluma. Fgoaüt diu füftinui opinionem » fed modo non. qfi tranfmutatióes funt duobus modis : modus exiftés E fe,& et tranfmutatio, quz eft quiete in quietem: mod'exfs non per fe,& eft trífmutatio, quae eft finisalterius tráfinutatióis.v.gr. illuminatio domus,qua fita moru 2166 cádelz,& mutatio col(inz de dex—- D trof finiftrü a motu colünz.Et ma nifcftá eft q itlz tr(mutatióes füt. i6 in tpezquia funt fines tráfmura- Tráfimnu 3 tioná:X a linis eft Idinibilis,& dif ario du- fertab illocuius eft finis.Eteft ma- l7 (e nifeftá qj fpole € vt fit p fe. crgo trá vide «ó finutatióes, d funt principales fünt mile difit duob*modis Aut tráfmutatio, cui* ione 4- finis eft de gf illi*tráfmuratiois, Pre sóc Aut tráfmntario,cui*finis € de alio aiuifibi — gfic, & viraq, € ráfmutatiof tpe.& lis, & dí quzdam eftin cox quo,& qued beau. in eo,ad quod: & indifferenter fiue p finis trá(mutationis fuerit de cene- jag; cos, re ipfiusaut nó d gfie.ergo trifmu 4€ lia quz funt non in tpe eadem. ipfa funt tranfmutabilia, quz funt. in tpeergo, cum fucrit declaratum. de iftis quz fünt in tempore, quod funt diufibilia dectarabunturom- nia tranfmurabilia effc diurfibiliaz cum omne tranfimutabile non in tempore eft tranfinutabile in tpe:& etiam tráfiuari aliquid nó in tpe eft per accidens, cum r wálmutation£ aliá. Qüo igitur ac- cufatur Arift. fi demóflrario ipfius. n6 cótinet ipfam?cum illud , quod. eft per accisnon habeat demóftra y tionem cum hocsp cognitio ei*col locaturin itione tráfmutabilis pfeqm illod quod eftperaccís fe e itur iltud, quod eft p (e. X etiam Finit inis ráfmutatióis nó eft tráfmuta n é crsf- tio : qíf finis rei nó € illa res.Si igit mutatio: dicat tráfmutatioerit p zquocetio &á dicat né. ió Arift. non apponit m&tt il teen, gy Ti, c hoc, ql apparet f fua dedara- zuiuoca porn fic St ineiio lteroésex m fitores. D.d. Qi, quiaomnis $5 Piae ei dcdiqde ideft de [edd aliquo,quod eft quiefcens.&ifta,fr , 5.14: 8 cut diximus,cft tranfmutatio, efl. ph. cà. 7 1L d et Phyficorum € efízntialiter.f. de quietein quiet£, uáfmutauo vero,quz fequitur uáf mutationénon eft de quiete í quie tem:& ió nó el tran(muratio exiis per fe. Encü pofüit omnis trífmu tario eft de quiete in quieré dixit:& xesqfi manctin illo&c.i.& res mutabibs, qf quiefcit in ilload qd tranfmutatur nc non trafmutaf: quoniam iam tranfmutaza eft.& fi muliter,qf qefeitin illoa quo tráf- HAEC mutatut fm ocs fuas partes.non d£ *có 61. tüc vá (inutari ipfam. Et, cá pofuit. qc aligd fm fuas os ptes fuerit go imillod od váfinura£nó uá(mu- ta&qin iá aáfmurató cft, & fili qf fucrit fm omncs partesin eo, quo mranfmutatur,qín nondum tráfmu tatur dixir-fequi£ neceflario , &c.1. fequitur neceflario vt tranfinutatü án prima trá(murationc fit fm quá dam partem in co, à quo eft tranf- muratio& fm aliam i co;ad q4 cft tranímutatio primo, nam impole eft vrin tpetráfmutationis fit in v- troq; infimul fm oés partes:qifi tc dierqernetc morum infimul.Et ámpole eft & vtin prima tranfmu- tarionc fit in neutro.f. neq; in illo, 1 €x quo eft náfimutaiio, neq; in co, ad quod eft ráfmutatio primo.qía ánier illud;ad quod cft tráfmutatio, &illud,cx quo eft tranfmutatio pri eii medium. Encumo- fuit hoc, Jixit: fequitur neceffario vt irá(mutatum,&c.D.declarauit d "unt hzc duo,& dixit : Etintelligo, &cadeft & intelligo per hoc, quod. dixit,g tráfintatum in prima uif mutatione debet efle fm quandam. partem in eoa quo eft tráfinutario, S fm aliam in ead quod eft tran. finutatio primo,nó poftremo. qii ton cil necefli: vradlnutatá in pi ma tran(mutatione fit fm quidam : parsé in co ex quo, & fm aliam in. Cod gd efl trálinutatio in poftre- mo,cü inter hzc duo fit medium, Etinduxitexemplum de tráfmuta- tione in qualitate.& de qualitace in. coloribus,cá primi appareat i hac mrálmutatione.bene apparct. n . p in coloribus eft color, inter qué, & illum,aquo eft eranfmutado, non cft medius. Et confydcrandum eft ! quid fit primum in vnaquaq, qua- | tuor tranfmutarionum. ná iila de- monflratio fundatur fuper hoc, hoc primü inueniatur inofb'uáf- | mutationib*, Dicam? igitur q» hoc | imá eft naruraltin tráfmutatió: . usua funtf qualitate.& manife ' ftü d in coloribus,cü benc apparet | qp inter colores fiint media finita in | numero naturalk. Et intelligo hic p mcdid nó illdquod diuerfatur fm. magis, & minus, fed illud, quod di- uerltur fm formam , & qualitaté. qn palidum n6 difft ab albo fm . magis & minus. fcd fm qualitaté. &,(i non,eflent eiu(dem fpeciei . In ' guftabilibusat v qp ita elt, ficur in coloribus.In primisautem quali | tatibus.f.caliditare,& fngiditate. v qp medium eft temperatü . tráfmu- tatum enim in primo, cum trí(mu tatur de calido in frigidum, dicitur Sauodismett 1n calido , & quod- im in temperato : cum inter cali-. dum,& eemperatum non eft quali tas media diucría m formam , fed fm magis.& minus. Qifi manife- ftü cft p fe,cum tran(mutatá amit tit parté calidi, & acquirit pant i gidio quedá pars et'eit in calido, & quzdi in tpato:qfh non cft cali- dü Fm toti, neq; temperatii fm to- tum.Etfilt, qà amitritaliquá par- tem Liber Sextus A temalbi,& acquiritaliquam ptem. palidi , non cítin albo fm cotum, neq; in palido fm tor, fed quiddí inalbo,& quiddam in palido. licet hocquiddam non difünguatur in £u, fed in potentia: qi cum fue- titin actu , deflruetur motus. Pri- mum vero in tranflarione eft loc*, qui fequitur locum , ex quo mouet res mota.Si igitur motum fuerit na turalirer, & finitum de primo extre. moad vltimum exuemum,tüc eric illic primum naturaliter v.g. qp, f terra moueacur de fuperiori in infe rius.v.g. de vltimo ignis ad locum inferiorem, tunc primum eritlocus ens: qf non elllocus mediusin- ter locum ignis & aeris.&, fi n5 fue zit motum naturaliter,non erit il Tic primü naturaliter. Sed, quia lo- «us, ex quo mouctur res mota , eft alius a loco, in quo quiefcit necefía zio, & inter quilibet duo locaeft cum inter quaflibet duas fü. cies eft corpus, qi füperficies non fequitur fupficié, necefle eft vt motum quiddam fit in locoa quo mouetur, quidam in loco, qui eft 1nter locum , a quo mouctur,S lo- € cum,ad quem mouctur.£.in corpo- 1equod eft in potentia locus inter hzc duo loca.f. primum, & poftre- má. & i6 inter quelibet duo loca € locus.Es, fi locus fequeretur locum, & pofüerimus q» mor(,gfi fuerit o tum f locoa quo mouetur,cft quie- fcens, & quando ctiam fuerit totü inloco;ad quem mouetur, eft quie. fes, [c ef, cum fuerit motum, vtquiddam fit in loco, ad qué mo- uetcr.&, fi pofuerimus motum effe Apofiro- indiuifibilem,& loca efle indraifihi Pohutpa lias S con(cquentiz fequitur vt mo- em ^ ium fitdiulibile, Eco Arift.non Siue 267 vtitur in hac declaratione qp inter D. libet duo loca eft locus, S qplocus non fequitur locum:ficat opinatus eft Au£pacc. f.q; ifta demonítratio n6 pficiónifi viédo hac jppofitióc, Pnmá aütin güauióe, & corruptióe. Quim eft minima pars quz poreft inueni md! pa 1i de generato.minimum . n. deof wisis pe erat cft rerminatz: quantita- ignis ter tis.v.g.qp minima pars rpnis eft ter- minata. z 1déj. c6. minata.f.minima quz póteé ignis. D.d. mandeftus Apt "n orne,quod tzanfmutatur, eft diui- 1 phy. 6. fibile.& hoc demonflrat o intende 37.&.53. bat diuifibilitatem fimpliciter.(fm id& 2. de vltima, non ficut exifümauit Aué- P9 pace. : Quotsplicter dividatur ipfé motus. Key [s Ca, i L8.ph. Ov aüt eft diuiflbilis £x & x duplt. vnoquidé mó nici c4, tpe,alio vero fm mot? &;5.& partiü ei?,quod mouetur, Vt/fi Duplicé ipfum A c mouet totum, & A B et mocdi mouebitut,& 2 c. Sitigitur ip» uifiont, fiusquidem A 2, motusD £, ip. 5, & quo fiusautem 5C, € F mot? partiü, ad id, qZ neceíte eft igit totü,in quo Dr, - ipfius A Celle motü.mouebitur nfm hücqin. ves partiü mouet£m vtrügrnihil*.n.mo- », 1g uet fm alteri?motü : quare tot? mot?toti?é magnitudfs motus, Et met efl dinafibilu duobus. modis. yr eWl in tempore?" 4^. lime fecidum partes mati-Y.g.que. fniam,cum mouetur 4B C moue wetur fécundá toti pars 4 B, C7* mouebitur etiam fimiliter pars B C.5it iritur matus partis LA B , D Hyg'mit B C,H Z,eritigi LL dj oom 3 Phyficorum G tyr D ki Z mete partita BC. mecius fm parütioneni : onde nece[fe eft Vt totus motw D AH Z fit metus magnitudinis t JB Cuv m Vtraa, pars eint mouea- ar Toe metarum , C7 neutra moueatsr boc smetu tote; ynde ne- eeffe &'vt iste motos totis fit ifta Prime. i 5 quód metas medenifirasio fendi, quid mats Cum declarauit o£ moti eft diuifibile,S& fuit neceffe, vt diuifibi- litasaccidat motui fm temp*,& fm. motum;incarpit nonficare hoc , & dixi:Et mouseit diuifibilis duob* modis &c- &inid p perm mori partes, quz mouentur de pnncipio »pati "à ; ad finem. & abiret Tligendum de partitione mot? lum partitionem parti: quo cxtenfionem. piam ifta partitio differta partitio D» indaxiteremplum/ dixit.v.g. iq iftarum partium moocbiurde itio at y ad nem,ficuttotum mouetur, D.d.Sit igitur motus, &c.i.&,cum fuerit,ne vt vtraq; pars..A 3,& 1 c mo- Ueaturapud motum totius A 3c, necefle cít vt j parsa »,& 5c nouum. Sit igitur p H mot* parcis A 2A H Zanotus B c: erit igif motus cópofitusex duobus moal DH,&Hz. D.d.vnde necefle cít, &c.L.vi necefle ef vt ifle to? mor*, quiet compofitus ex duobus mori buspartifi n H, & Hz fit mot ma- gnitudinis 4 5c, cuius parus (unt. ix ac. D ácic cám huiuscon itionis, € dixit:cum vtraq; pars, S&c..S& caufa in hoc eft, "quidam, tora maguitudo A » c non di mo- ueri fm totum, nifi cíí d m eius moucbitur vno motu. & hoc intendebat. cum dixir. cum na pars &c.Ercü declarauit p aliqi non dé moucri fm totumjnifi cum. quzlibet fuarum partium moueaf amodui vno.dixit: & neutra moucat; &ci.Squia motus, quem habet co ta magnimdo, non citci, nifi cum parus cius fuerint motz, & eft im- pollibile vc motus totius attribuaf part fequitur ve mor*totius fitom nium paitium.nam impoffibile eít vt motus alicuius attribuatur alij ab co,quod mouetur illo motu. Ei jntendir in declaratione cius, &g mor'partiü fit mot*toc?, decla rare ex hoc motus tocius é fit di uifibilis m diuifibilitatem moti:& ifte modus dicifibilirarise(tali* abco, qué habet fecunduni fuam. cum uempore. Am. Liber Sextus 268 A Ampliusautemflomnisqui dem motusalicuius cft tot?au, tem motusin quo D F,neqi par tiü eftalterius:(partis.n. vterqs eftneq; vilius alius: cuius.n.to^ tustotius X partes partiü funt: partesauté motus D F funt pat^ zium A B c,& nonaliarum: plu rium.n.noneft vnus motus))& to? vtig;erit magnitudís ABC. Et etiam fi emna wutw eft ali €Miu et motus DHZ efl neutrim partis : quenam iraque pars eft pars partis , men alterius ommo: quom illnd ewims eft totws efl te-. dins motus, partes motus funt par. dium eii: C7" partes eim funt per. fius A Bey «lterim omnim; uasiam, fi neu met nà eff plu rium Yne:nete[fe efl vt ifle motus tots £t fit magnitudinis A B C. j4 , Iftacft alia demonflrario quo- dammodo, & cbfirmat fdi&& alio € modo.Et dixit Et etiam.&c.i.fi om nis motuseft moti , & motus com- pofitus ex motibus partium,v.gra. motus p Hz, qui eft compofitus ex notib! p n, S H z, qui furit parti A &,& 8 c, & n6 cft alterius ptis ifti? snoti,neceffe eft tot fit totius . Sed, antequam induceret exéplum,ícos- pit verificare hoc quod pofuit in f- edend.(q mot* cbgregat'ex pib* mod,cum nó fuerit alt-rius partit mori, neceffe eL vt fit tou? moti. & hocacceptá fuitin prima demon- flzatióc pro manifefto.Et dixit:qf wtraq; pars eit pare&cci moms: ion gregarusex motu, 'parzis non eft v- jus parufi ita qp totuin, & parsfit sav eiufdem .qífi quxlibet pars habec D par ilii motus. & abpolk eftvc motus congregatusex motibus ilta. rum parium fit vniusiftarum par tium;ita y totum,& pars fint eiuf- déergo nco.fie eft vt fit rotius. D. induxitalium fermon£,, cx quo fe- iur ifta cóclufio prima cófecu- tione, & dixit: qf illud,cuius toti*y S&c.i.qfh non eit dubi in hoc. f. partes motus,cuius totum eft rodi* mod,fünt partium moti fed eft du bium de cOuerfo.(-q» motusqui eft. parti moti,cft morus totius..om- nium parti. Sed dicimus, g»ifta có verfio ft vera. qrf, ci fuerit pole E vtpartes fintalterus rea parubus moti, necefle eft vt motus totius fit. congregatusex motibus partium, ifn,fi hoc nó füerittunc motus to- tius etit magis vis, quam. id,quod congregaturex motibus parnum, & fic erunt partes motus torius in partibus totius in aliquo alio a par tbrotius, fi motus eius, quod con- gregatutex partibus , fuerit magis icularisq motustotius. Et hoc intendebat, cum dixit. qífi/fi vnus motus nb fucrit &c.i.qim, ft motus totius pó fucrint, nifi parti F totius, cum fitimpofe vt vnus mo- tus fit pluriá vno moto,neceffe cft vr motus congregat*cx motib?par tium fit motus totius: quemadmo- dum partes motus totius funt par- tium moifgifta ropofitio con- ueititur. Ftil in eis quibus vritur m fine Octaui, "f.p motus infnitus non eft corpo risfiniti. Ampli? aüt,fi eft quidem to^ tiusmotusalius, vtin quo H1, remoucbuntar ab eo vtrarüqs. LL iüj par ratio eft vallis T.o&. 79 unde, liRpAaC:IR Phyficorum tur D rr Z mtm parti a BC. "rnde nece[fe eft vt. tetue. mtu D HZ fit metus magnitudinis t B Cum Vtraa pars eine moneam dur vno oru iliram »€ neutra moueatser boc metu tte; ynde ne- effe &'ve ifle motms totm fit flue. dolia magnitudini. LED Cum declarauit qpo£ moti eft diuifibile,& fuit neceffe, v: diuifibi- litas accidat motui fm temp!,& fm. motum;incapit nonficare hoc , & dixiEt mousett diuifibilis duob* modis, &c. & intédit p partes moti, partes, quz mouentur dc pancipio ipai "s ad finem. & frmilinxett 3ntelligendum de partitione mor* decundum pattitionem partió: quo iam ifta parüitio difitrta partitio- 3 necius fm partitioneni temporis, D. induxitexemplum,& dixit.v. um &ci.qi iflarum Muf ry fum pud nem,ficuttotum mouccur. D.d.Sit igitur morus, &c.i.&,cum fuerit,ne i vt vtraq; pars. »,& sc mo- deir spud motum tonus A3c, necefe e] vt j parsa », &sc habeat nonum. Sitat D n mod partis A »,& H Zmotus B c: erit igi motus cópofitusex duobus. DH,&HZz. D.d.vnde neceffe ct, &c.1vü necefic eft vt ifle or* mot, qui eft compofitusex duobus mori bus partifi p H, & z fit mot*ma- ] gnitudinis A »c , cuius partes funt inae D.dedit cám huius con. íccutionis,& dixit:cum vi |; pars, Sci.Xcaufain hoc efl, quiam, tota maguitudo A 3 c non di mo- ueri fm totum, nifi c a eius mouebitur vno motu. [es i t. cum dixir. cum vtraq, non d£ moueri fm rotum;nifi cum. quzlibet fuarum partium mouea£ mou vno.dixit: & neutra moueat; &c.i.S,quia motus, quem habet to ama dde non diei, nifi cum ] parus cius fücrint morz, & eft im- pollibile vt motus totius attribuaf |uitur vt mor*rotius fit om, nium pa.tium.nam impoflibile eft Yt motus alicuius attribuatur alij ab co quod mouetur illo mou Ej intendit in declaratione eiusqu &g mor'paitiá fit mor*ron*, rare ex hoop motus totius ét fit di uifibilis fm diuifibilitatem moti:& ifte modus dicifibilitaris e(t ali* abco, qué habet fecundum: fuam. exenfonem cum gmpore. Liber Sextus 2168 A Ampliusautem fiomnisqui dem motusalicuius cft tot?au. tem motusjin quo D F,neq» par tiü eftalterius:(partis.n. vterqy neqs vilius alius: cuius.n.to^ tustotius,& partes partiü funt: partesauté motus D F funt pat, zium A 5 c, & nonaliarum : plu rium.n.non eft vnus motus;)&C tot? vtigy erit magnitudis ABC. Et etiam, fiomnis meti efl ali €Mine et motus DHZ efl neutrime » partis : qumiam Vtraque pars efl pars partis , men dlteriue omnino: quomá illud ewins eft totws. efl te-. dins metuo, partes morus funt par. fium eine: Cy" partes eim [aunt par. fium A4 B € n0 alterins omnino: quaniam, fi ynse motus nà efl plu. rium yno:nece[fe eft vt ste motus totus Ee fit magnitudins 4 BC. Pa 34 , Mtacft alia demonflratio quo- dammodo, & cófirmar fdictá alio C modo.Et dixit Et etiam.&c.i.fi om nis motuseft moti , & motus com- pofitus ex motibus partium,v. gra, motus D H z, qui eft compofitus ex mmorib* p n, £ z , qui funt parti A f& a c,& nó eft alterius prisifti* snoti,necefle eft tot fit totius . Sed, antequam induceret exéplum,fca- pit verificare hoc,quod pofuit in f- €cdeni. Cp mot" cógregag*ex prib* moti,cum nó fuerit alterius parti mori, neceffe cít vt fit tori? mori. $c hocacceptá fuitin prima demon- flzatióc pro manifefto.Et dixit:qfà wtraq; pars eft pars,&c.i.motus con. uscx motu, 'partis non eft v- nius parui ita, qp totum, & pars fit s5gv eiufdem . qfi quelibet pars habet D parsé illius motus, & impolt eft vc motuscongregatusex motibus ilta. rum parium fit vniusiftarum par tium,ita gj totum, pars fint eruf- déergo nco.fle eft vt fit totius, D. induxitalium fermoné, ex quo fe- quiturifta códlufio prima cófecu- tione,& dixit: qff illud,cuius roti*, S&ci.qfn non eft dubid in hoc. f. 4 partes motus, cuius totum eft rod! motifünt partium moti,fed cft d bium de cóuerfo.(.q» motusqui eft. parti moti,cft motus totius.Lom- nium partifi.Sed dicimus, qp ilta có uerfio eft vera. qfi, cii fucrittpole E vtparies fint alterius rea paribus. moti, neceffe eft vt morus totius fit. congregatusex moribus partium, qfüjfi hoc nó fuerit tunc motus to- tius eit magis vis, qum id quod congregaturex motibus partium, & ficerunt partes motus totius in. ribus torus in aliquo alio a par tib'totius, fi motus cius, quod con- gregatur ex partibus , fuerit magis yarucularis;] motustonus. Et hoc intendebar, cum dixit. qi vnus motus nb fucrit, &c.i.qin, fi partes motus totius pó fucrint, nifi parti E totius, cum fit impole vt vnus mo- tusfit pluriá vno moto,neceflecít vt motus congregat*ex motibpar tium fit motus totius: quemadmo- dum partes motus totius funt pat- tium moti..gifta propofitio con- ueititur. Et ilta ded ineisquibus vtiturin fine O&aui, &! f.q motus infinitus non eft corpo risfinid. Amph? aüt/fi eft quidem to^ tius motusalius, vtin quo H t, remoucbuntar ab eo vtrarüqs LL iij par laratio eft vtilis T.c& 75 TiRDAC:EI Phyficorum € imo afi quake e erunt ifs duo Leicester epis w aiii ipm eft motus, Quare, fitot?quidé. us, LaL o rye metum . diuidef,qui eft H1 in partium motus, zqualiserit H1 motui neceffe eff, fi matus T. F tetus Dr.Si Vero fupcreft. we datur indus motus parti, Yt n KLiicnaliusent mons, rog fur T F, fit aqualis duobus mot quintus ne pertiumippterca bur DZ. Siiitwr dimimit dl 'Vnius vnus. terius Ly.g.pars ls pas iius cótinuus s. mocusefteis bw in D ipi tinuorü quorundá . Similt aüt dian totins. us eft& excedit fm diuifionem, riii Le hocimposfibile eft,n e qunia vni nó "Yn u eundemeflc8Laquale. fimes ef dlrerint eme : qum Hazcigiturdiuiflo fm partium seus centimus efe rerum cent snotuseft A neceffe eft cuiufuis. meri Et familoter £ fi addet apu partibilisipfam effe, dim fumi. nde neceffe € ofibece Et, fi metus totius smpefübile ,"vt fit ide a sl dins fit alus abiffo v.g. Fd-. zrgoifia dafo eft fecidipartes tidetur ex eoygod metus Yirimfa, | et necc]fariosuemtur ioi partib Denenfeati orta, Ofendnsidem qued ara Liber Sextus 169 A Iüaefttertia declaratio, & dicit: dergo. dinis. cd mor^r qué pofüim" alid à mo 3$ Etét fi motus totius magnitu fueritalius;i.alius à motu cópofito ex duobus motibus parti magni- tudinisp H z.v.g.motus r s. D.d.di i eo, &c.i.qfi magni: quá diuidimus in duas ptes cqua- Jes: A 5, & nc, &pofuimus n 8 mo t A», &Hz motá »c, fi pfüeri- mus q motus iftius totius magni- tudinis f.A 2c, fitaliusà moto c6- regato ex HH Z,qui funt motus parat illius A » 5 c,v.g. motus 3 necefle eft vtifte motus r y diui- JB daturin duos motus in momm vuriufq; parti magnitudinis,CA » Nope mdief, pares mo- ucbuncD.d.& erontifli duo, &c.i. .eruntifli duo motus, in quos diui- ditur motus x r , qué pofuimus e& ali motd à motu » z,zqualcs duo bus motibus, in quos diuiditur mo tus p z, f. motus p Hz.& c(Lifh duo motus fueift zquales eis (motibus. duarü itudiná, ergo funt va* motusid£, (.p motus T etit mo- tus D H,& motusq rerit motus H. 2.qf polt € vt vna magnitudo ha. beat,nifi vn& moti C magnitudo 4 € 5, & magnitudo » c, d funt ptes to- tius itudinis, Et hoc intende- bat,cum dixit: qíf vnd habet vnd neceffe & fi mogPrs,&ci& D. tu D z,& pofüerim* qj mot* magni tudinis diuiditin duas ptes motus D z,que funt partes A 3 3 C : necef- eft vt mor* r r fit «qualis morui » xcd inr Squalcs i füntT vna magnitudine, fant idé:cfi vnt motíi nó habeas nift vni motá.Et € voluit cófirmare eos e£ equales, d.Si igi diminuit, &c.i.& otus mo tus T Fi diminuità roto moro pz, Sfc nibil inzenitoui amibuaf il motus diminutus, neq, toti,ncque pars.tod. la: mm diminnit ab hoc motu,eft motus parti, aut B. monis diminums Ei le; qui di- iditur in oés C ptes mod. & ió 45 ipicdimrduis S LAc ifta ps di minuta motu nó inuenif aliquid de magnitudine,cui attribua£, nifi clic ol vt na magnimudo habe- ret pl uqad motá. vnde im €vt hec diminutio attribuaf alicui ono toti;aut parti:qif to:ü, & par- tcs habét motus alio; ab iftis. D.d. neq; alterius ofnoy&c.i. & ifta dimi nudo , deítin motu,fpoffibile € ve attribuatur alij moto à toto, & à Beds impoffibileÉ vt diminu- tio exiftés in moto iftius magnitu- F dims attribuatur alij moto.qifi, c(i C duo noti,i.cíi fucrit vnus motus r o. . duo mota fuerint diuería abinuice, mota fue- 7, qu; funt partes mot? r r qquales dudbis motibus p nz, que funt. partes duorá motuum p z,& ptes r Q&p Hfunt vnius magnitudinis, magnirudinis A », & st equales, & motus o r,& Hz funt vnius ma- nitudinis (3 c, & funt & cqua- 1 & vna magnitudo non hét nifi Yn6 motá : crgo motus r o. cftidé cum motu p H& motusq, reftidé €ü motu H z, Et,cf declarauit hoc, tunc motuseorá nó erit cótinuus: '1rdnerfà &,cü non fuent continuus : & non ue erit vnus.D. d. Et ilt, &c.i.& fimili- eol non. ter motus addens non erit alicuius ipi) mod o[no, quia addidit fup partes "jp motsquia vnü motü nó habet, ni- j4. 41.&. fi vn mocá,& vit fequitur vt mo- 4.ph-10f. tus fit parti xn it. Mod au non |a morus rotiui diufas elt inocs patus, S diminué urex co ife morus. Ipfum vero e£ partis Phyficorum G pariiscft, quiaíá pofüimus primo cft vnus motuá pardiii.qin p ill excedit illud, qd cógregatex moti- us parti motuü touus pofitum. Aliaaüteft $m tépus, Nam, cum omnis motusi tépore-:fii tempus aütoé diuifibile fir. sninoriautem minor motus. lit neceffe eft omnem motum diui di fecundum tempus. Ej alia diwfio eft fecundum tz D Quonia omnis motus ei int pere: P e£ tempus efi diwifibile , Q9 motus in mineri tepore eft mi per : C7 fequitur nece|fario vt ois matus fit duifibili écudi tepus . 3€ Cum declarauitiy motus eft di- uifibilis fm diuifibilitaré moti, vule declaiare ét ipfüm efle. diuifibilem. fm diuifib:litaté temporis,& fylIm componit fic.Ois motus eit in tem pore, X hoc declaratü eft : & eépus. omne eft diuifibile, & hoc ét decla- rati cfl: & exifhmatur qd fequitur ex locp ois motus eft diurfibilis. fed nó cltita donec bete omnis motuseit in tépore fibi zquali, Et Y idco d. & motseft in £pore mino zi minor. qf f hoc non eflet, effer poffibile motum eflc 1ndiuifibile, Se tépus diuifibile , vnde neceff eft diccre p omnis motus ell i tépore. equali ei: & omne tépus eft diuifibi le: ergo ofs motus cft diutibilis:er. £o diuitibilitas motus eft fm mo- tum,& fm tépus. Et, quia diuifibil tasi co eft diuer(a,quia motus funt án generibus diueríis incazpit reme motare hoc, &dixit: & necefle eft Yt zin of parübili. Ex pótinvelligi fübicctum motus,nó diuifio cius p 1É rotam , fmi cp efl res mota s hoc declaratácft. Etintelligo fübiectü morus, illud in quo f glocum in motu locali.& Alex. €it& omne motum habet mo Eefdern «ffé Diuifiones ipfi temporis fins rufa Wiki uod moutisr, Cr tis, in quo motw. — Cap. j. Voniamaíüt omne,c moueá inaliquo moi tur,& tpe quoda & n tius eius, qd mouetur,e motu neceffe eft ca(de effe diuifion & tiporis, & motus, & ipfi moueri & eius qd mouetur, €iusin quo motus eft. Veri n omniü fimiliter, in quibus mc tus eít, fed quantitatis quiden fm (e, qualitatis autem Pm acc dens, Accipiatur.n.tempus jii quo moueturjin quo 4, & mo tusjin quo z.Si igitur fecüdun totum motum in toto tempor: eftmotum,in dimidio fecundi minorem. & rurfus hoc divi, fm minoré hoc, & femper fic. Similiter aüt & fi motus diuif bilis, & tempusdiuifibile/fi.n, totoin toto,dimidio f dimidi & rurfusminorcin minore, Elyquiaemne. metum mouetur in aliquo c7" in. alique tepore , eo empnis moti babet metum, necef Fé efl n temper" motws c7 mo !um,C noti C7 illud js quo ef? metus babeant eandem diuine: preter boc , quod mn funt eodem, mido in ennubsa rebe, in Lai Liber A efimetm fcdfunt quantitatis ef- pongas péril idens . Sit igitur tempus inque ef metw, vASC7 moti fit B . 5i 3gitur ifle totus motws efE inboc eto tempore y ille, qui eru inme- Mietate eri mur, C7 cum boc ds Sextus 270 widetur ,iFle erit miner , Evden modo , fi motus eriam erit dimifr bilia ev tempus etiam erit di wifibile . quoniam , fi in teto ej totus , medietas erit inmedicta, te , deinde nimri in minri . Demonfiratio, oftendens quid motus didit find diwfionem. A I S. igmporis "Tempus. Mp vido. € Et quiaoé motfi moucturin ali 37 quo-i.autin vbiaut in quale , auef Quáto, & ois motus inueni in iftis tribusin moto,& in cojin quo elt notus, in tépore.Et vt mihi gpil- lud, gd iacet in textu,£ melius cor redlio Alcr.qififi pofuerim*q tf, & motü,& genus, in quo eft mot*, haberét motá , fequeref neceflario vt tfs fit diuifibile,& motá, & mo- &o. qr, fi ifta habét mot ali & oc qd habet morü,eft diuifi €ócludefex hoc, qoia ifta fint. uifibilia: qd nó cócludié, f inus qp o£mot habct motá. Et,cá jué: niri, d. q motus attribui vnicuiq; ifto- TÉ trifi coi ; d. necefle eft vc c pus,& mot*,& motio, & motá, Xc 1.850 motus df cffe in illo, ii; quc mouc6& in tpe, & in moto,neceffe €vtifla diuidant p diuifióes qqua- les.qp medietares motus fint f me diezate ipis& Í medietate ei, ax & motus,&i medierate mori , & fil de medietate medietaus, & fic iffi D.d. fter hoc &c.i. & licet me Q,xil'udj quo £ motus, ifs diu. dant diuifiGibus equalibus, tá diu i (ioinillojn quo £ mo:us nó attri mó buic) in quocít motus codé d fe Phyficorum G fed attribuitur motui in quantita- te perfe , cum diuifio fit eflentialis quantitati , & attribuirur motai ín Loc? mu- qualitate per accidés. Et intelligen medi dis e boc dequátitare cum mo- Meus, ' £t augmenti, & dimínmionis, & motu locali. locusenim numera- turin quanto, & accidetci diuifio etlentialier , Detnde induxit exem plü de literis. & fermo eíusin hoc eft manifeftus , & intentio cius cft, fi pofuerimus quód aliquis totus motus cft in aliquo toto tempore, medietas eritin medietate, & vni- iter minor in mínori . &, fi- H cut mors diuiditur per dinifioné temporis , fimiliter tempus diuidi- tur per diuifionem motus, Eodem autem modo, &ip fum moueri diuidetur, Sit.n.in quo c,ipfum moucri.$m igitur dimidiü motum mínus entto- to, & rurfus $m dimidij dimi, fu&ü dium, & fic femper. Eft É:&*- autem &, cum quisdefignaue" ritipfum $m vtrung motuum soueri,vtímp C, & Cx, dice/ i 1€ qp totum erit fecundum to tum.fi.r.aliud, plura erunt rm ueri fecundum eundem motü ficut determinauimus & moti diuifibilem in partium motu effe, accepto.n. ipfo moueri fn vtrung, continuü erit tort. . Et. fecunduris bunc modum. diniditur metum . sit iy fy C; in medietate igitur. metus erit matum mini ,. tofu motum fimiliter in medie tate medietatis , e7* fic femper. Et debe etiem pontre, c7 di- cere quod motum Yireque motus, "veri 5 gratia C D , C7 metum D HI tofum etiem efl iud, quad cf totins illins. quonia, fi fuerit alind, func plu/guam "ynuem meuebitu "yno motu, Vt declarauimms , cum motwe etiam diuidatur in motus partium. . quoniam , fi partiti decipiatur vtroque COMIS, T0£MIN erit continuum . me: Sfi J Dememfratio,oflidens quod motw diuiditur fecundum divifionen ipfius moneri. e B5. 2Mcotus., Liber Sextus 271 D. C Pars motus C. D Pars mois E. H 38 Cüdecarauit qüo morus, & P dinidirusdraitoribur bu vult declarare & qtio ip(a motio & diuidif pcr diuifioné motus, mo- tio mori, & d. Etfm hnnc modum. Et diuidirur morio.i. &, c pofueri- 3nus qi tota mouo cít totius mot, x Pransiefium eft mori & diuidit mo P diuifioné motus, f. T [ p medic- me- tas motus eriz medi, mot, qd wo pertranfit fjarifí de initio vía; ad & *5? n£ ] qim iffe partes funt illc,p quas pe diui tos nonus vc dici fln 1 Pers qu (incfm diuifion£iépo, fis.D.d.bigimr tota morio. &c..p gars moti , 4 mouef p medierarem. lius morus e initio fpatij ad fin C enitneccflario mot minor. pel Sd mouctur toto mota Ac iid, monet in medicrare illins neceffa- riperit minus, D.d. Et debemusét gonere , &c.i. & debemus t dicere p, cum pofüenmus duas monióes smiufqs motu , qni funt poss vni* mores, v.g. motioné, d eft motusc »,& mononé&cft morus p 1, dico qpiota morio, (€ cógregarfi morio nis duori motui,é tora morio, (€ Tod*mot*q c6gregaf ex duob*mo tib c p,p H.D. Iduxit demtoné,& dixicoff i fueritali d, &c.i.qff,ft tota motio, * if cx duabus. moronibus, 4 funt duarü partium. fous, fuera à motole, d eft totius motus, & fuerint parres mo- ti6is | eft rotius motus, vt narraui- snus,morióis parti mor? , tGc plus qma mono D moms qi jueq; it duos mot", modi x pios, & mori, quieft ps motus totins, ná pofitü eflqp partes. motus totius fpanjj fint partii mo ti. D,d.vt declarauimus, &c.i,vt de- £larauumus qp motus diuidifin pat tes, X motus parriü T paries motui totius. D,d. qrf,cfi accipiafmouo , &ciqf&,cti motio accipiat vtriufq; P parti morud Lanferaf finis. ima. ginat inter illas, ríc morus erit có- finu*, & rota morio cri córinua, & Yna:& ci finisimaginaf, erüt pits. Similiteraüt demrabif &cló gitudo diuiflbilis, & ofno om^ neilludin quo eft mutatio, Ve^ rüquzda fm accidens, qin id, mutaf, cft diuifibile, vno.n. ipfa finita effe, auttfinita , filt: habebit inolbos » Secutum eft aum. E Phyficorum 6 autem maximehoc, diuidi ofa, & infinita effejab eo, quod mu, tatur. ftatim.n.ineftei, qd mu, tatur diuifibile, & inflnitü , di. vifibileigit oftenfum eft prius: infinitum autem in fequétibus erit manifeftum , . Et esdem mode declarabitur , nid longitudo diuiditur, ey vns werfaliter omne , 18 quo efl tran[- mutatio - Sed dim. duuditur per accidens guia tranfmutatum. H f diiflhle. quiniam , cum yii otcdi dido omnia dimiduntur . «7 $n boc quod disifjenes evrum [unt pisei» » todem mode efl deonnibus ex, Et [equitur pro prie t óiaiila fint damfibilia, et. "vt dinifio it infinita erum pro- pter tranfmutatum . quoniam cá satellexeric tra mutatum, flatins intelliges diafionem,C7* quod ej infit jy puri p 7t ell faperim : ip[am autem ej tam declarabitur psit . 39 efcinfimtem declar, ine pert: Dict:Et codem modo Wiquo turg fpaná, per quod e(t motusin Tuenifirit tec p dluose morus. & sutatio,t «o "It o£ pradicatum,, in quo inueni diuiühyli- trá(mutatio,inuenitur mm eo diuifi- tas, vel. accfis. P Vide. £37: fe bilitas.fed in qbufdá p fe. in qtira te) Sin quibufdam p accíis.f.t qus in "€: Jirate:& ; tranfmutatio, quz. "Tra vbi, numeratur in quantitate, D.d. tio d£ in quia vranfmutatum eft diuifibile.i. vbhntera & diuifibilitas accidit tranfinutatio turi tel E qtia ; & loc», mutati eft diuifibile effcatiakter, EA süc vt declaratum eftz& fürs zzqualia T lem. mi per tranfmutatum.qr oé tranf- accidentibus diuifionis.fcp fi vn K eritdiuifibile, ofa erunt diuifibilia, fpi vnum ponatur druifibile de clacabitur qp alia funt diuifibilia .- D.d.&in boc q diuifiones, &c.i.& illud quod contingit n vno de ini infinitaee, cótingi in alij D.4Et: £1 propric vt ofa illa fint diuifi i,& neceffe eft vc motus, & tempus,& motum fint di ! uifibilia in infinitum, & vlt vt int $ continua: quia tráfmutará eft diui ; fibile, & de natura cótinsi, b Quo niam caufa in hoc, q tempus fit có : tinuum,eft motum efle continut: ' & eauía in hoc, qp motus fit conti- | nuus,eftquia morum eft cótinuá. D.d.qi,cum intellexenis tráfmuta i tum, Xc.i.qfüfi nu intellexeris tran ! Ímutationem,flatim intelliges drui fibilitatem in infimtum. diuifibili tatem autemquia tranfmutatí nó | intelligitur effe in tranfmutatione, ! nifi quando ima, nami era 1 exquo,& in co. ij vero eli infinitam dechrabitar poflet declarabitqpomne, quod tranfmu- | tatur, prrus trníroutabatur , & o£, | quod tráfmutabatur, prius aá(imu- | tabatur,& fic in infinitum, i $YMMA GYARTA. DeOrdine partium motus. / NÓ deri primi, fed »ltimó moins. Ca. 1. Voniam aüroc quod mutatur,exquodi in quoddá mura, necef^ 3 fe eftid,qd mutacum eft, qfiprimü mutatü eft, ecin quo mutatum eft, qd.n. muta» turab eo, ex quo mutat, difce^ dit,aut relinquit ipfum . & aut idé eft mutari, et reliquere, aut. relinquere fequié mutasi , reli» quifie Liber À quiffeautt mutatü effe. fifr.n, vtrung fehabet ad vtrunque, Et , quia ots tran[mutatio de aliquo,et in a'1quid,nece[e eft "yrilud quid tran[mutatur qua- do efl in principio tran[eutatio - sis, fit in ilo im quo tra[mutatur. rajmutarum.n.remouetur ab es, d quo tranfmutatur, et feparatur o. licet tranfmutatu,C7" fepa ratto funt idem,aut feparatio [em quitur tranfmutatienem , nece[fe efÉtvt illnd , qud tran[mutatur , retur . quoniam eodem mode (e babent adimuicem . 42 Vult hicdeclararegtranfmuta. tumininitio tranfmutatióis dicit jam tranfmutatum effe,nó nrí(mu. tari: qf hecduo funtoppofita.Et. intÉdit hic per tráfmutationé,trá(- snutationé;que dr de quatuor tráf- mutationibus f. (übflantia, & vbi, & quale& quítá. & d.de aliquo &c ip aliquid.i.de aliquo, in quo € ge- feens in aliqdj quoeft quiefcts. D.d.neceffe eft, &c.i. cum omnis tranfmutatio eft de aliquo &in ali € quidjinter d eft tran(mutatio: & in fer primá tráfiutationé, & quicté, 4 cIrineocr quo, nó eft medium: neceffe eft vt tranfmnutatü primo, €ti tranfiutat recedat ab eo,à E» tráfmuta(, & veniat ad illud, a« gd tranfmutat primo,nó fecüdo.qra , €ü feparatur à quiete, eft in co, ex quo, ftatim venictad primü,ad od eft tranfmutario neceffano. D.d.li- ect ranfmutatio,& feperatio, &c.i. tranfmutatá primo,cü tranfmuta- tur fepaia:ur ab co, à quo tráfmu- ta£in inflíti;aut quia feparatio , & tranfmutatio funt id£ , aut quia fe- Sextus 2172 quunf fe. Eton cutatii hóc.qdo D eft,ci fit manifeftá eas c£ infimul ff Etcum pofuerit hoc, dixit: eft vtillud, qd tranfmutaf, &c.i.&, c6 cráfmutatio, & feparatio fint e$ feuéiaequet 'vtillud,gd tr&fmue tafab aliquo, fcparetur ab illo , & quia fier quiecin eo,ex quo,& ini ti eius, ad qd eft tráfmucatio,, nó, eft medium, fequi£ vt, c tranfmu- tatam feparatur à quiete, fiti eo- dem iniuo eius, ad quod tranfmu- tano eft neceffario , cá codem mo- do habeat fe.» cum tráfmutatio fuent,feparatio erit, & econuerfo. Quoniam ergo vna mutatio E. dum fm conrradiétionem qfi mutatum €ex eo, qd n6. eftt id,qileft de Teliquitid, qd noneft, ericigiturin eo, quod eft.omnen. neceffe eft aut eife, aut nó effe, Manifeftum igitur eft qp in mutatione fm contra» dictioné qd mutatü &erití quo mutatum eft.fl aure in hac,et in. alijs. fimiliter.n.fvnaj& in alijs, Ef,quia Yna tranfmutationi efl 3a, q eft. fecundum contradiéie- ria,quande aliquid tranfmutatur. de mon ente in ens, twn [eperatur. 4A nen ente, erit igitur in ente. mam nece[fe eff , "vt omae aut fit ens , aut non [it ens . Declaratum efl igitur quod in tranfmutatione. ps contradi£loria illnd, quod fran utatur , erit inillo , in que. tranfonutaturse?" fi bot ef necef- irum in bae tran[mnratione, ne ceffarium eft etim in alys tranf- mutatioiose diffo.n. ymo mo tra[ mutationum € ficut n lys € " Phyficorum G Vultdeclararep hocad diteft 41 Bisiriwinu Fd epir "Trífmua ma fam ctpfein minunióe: que. toi fufa dr cráfmarario principaliter , imp il quccfide zIirmiua in ega- mudo. tiuk,& de negatiua in aff matiuá, Fiore gu 'atio , & corruptio. Et &. ph ixi: Et, quia vna tranfmutatio- CURIE num,&ci. & quia hocaom£ uf 4.16. vbi mutatio dr principaliter de cad cft big fief denon entein ens, &deentein nó tào, () £5 C25» Yt dictá etin a Quinto, & eft qutd manifefti in hactran! aie muudo- non babet medi cá aligd vf nt. Vide mutaf à nó ente, flacim feparatur. 1c Uim. 1 n6 ente, vnde necefle eft vt fitin a Aule Cütt:bquia nó cft medid fi&r ens, .&s$ &nóensErc(ü dixitopiftaciusin- dium tede fü Mind rivo er in fubftátia, d. &, fi hoc EL nei Thac uáfmutatióe , &c, fiis pb. Et hoc. declarauir, nó eft declara. 75411. no exéplans fed € declaratio ad di- Met c.n. rigendá confjderation£. non quia. VHe*9. hocdeclararur in alijs ráfmutatio £Noaq- nibus fm q dedarafillud , quod é literide- ignoti. naturaliterà noto, fed £m. [31 Qdcdani(ilud qd eft minonsla- e tentie co, ignotíi naturaliter, Siena pillud, qd ct miaifeius. cEtfra diuá5is, hüc modi vfita£in defcriptióibus, .I & definitióibus via diurfibis, & exé KattPiS plificanonis . aff cerminus medius Vidcetie 1n ifüs eft idé:& elt p illud, qd vráf- », Priord t mutat,ftarim feparaCab co, à quo digraGo- tranfmutat, X venitad illudad qd ped Por E ab fit melucm int 2. illud,à quo tranfmutatprimo,& i ees at ludsad dd rfinutat prio. fed hoc | 63.62. apparct magisin tranfmutatióc, d ede Gibtiua,cd illic nó efti dium inter illudjà quo,& illud po- firemum, ad jd eft tran(mutatio : fd primi medium eftin alijs trá(- mutationibus quaf illad, ad od in hac tanfin udo. Ifta igit uáf mutatio in duobus extremis habei difpoitonem, ficut eft difpofitio aliarum tranfmutarionum inter il ludjà quo, S illud,ad qd primo ve- nit tranfmutatum dpicnibus anie do acci] quidé neceffe eftid, 4 quod. et muyatü, effe alicubi, aut in: z quoó.qim.n, exquo mutatü Rliquit, ac necelicéctalieubi » aut in hocgut in alio erit. Si igi turinalio,vtin ipfo c,qBinip^ fum n mutatü eft, ruríus ex ip» focmutaturin ipfum B. n.n, eratcontiguum ipfi s. mutatio «n.continua eft, quare qi muta tü eft, qfi mutatum €, mutatur ingimunriet, hocpüe tim: . neceffe &ei muta Dein hoc,f qd matatum eft, Et etiam bec apparet il , qua. 'anerit y j me- dii tranfmutationk, ch fit nece]Ja- ré quid e£, quid tranfmutaru e. fitim aliquo Ybi,aut 1m aliquare. quonia ci feparatur ab lb. que franfmmutatur, nece[e eft ve fit im alique vbi aut in alie, aut in boc. Sisgitur illud, quod trafosutatur. «d B efl i dlio, v. g.inC femper tt fran[mutabuntur de C ad B.que- má C mn efi continuum ad B, 7* franfmutatio eff continua.erga ne eeffe efe va illud, quad id tranf tatwn eft , cii tranfmutatwm cft, femper tranfinutetur ad. ad, ad kl Liber Sextus eff im- quad iem travforutatur fu nil, D À qued tranfemutatur : pri jenny 173 4d quad tran(mutur . Dowenfiratio, probans quid illad, quodmutatsm efl, eft ineo inqued meats ejf. 4* Cumdeclarauit hic oftenfiue, c (E fm exemplificationem,vult ét 5 hoc ducendo ad inconue. niens & dixitEt etiam,&c.i.& non folámodo apparet hoc in alijs tráf- sputauonibus cx hoc, quod appa- rctin tran(mutatione, q eft in fub- feria, fed hoc apparet vit in oibus franímutanionibus.qff o£ tréfmu- tztum,cum tran(ímutatur, venit in. sliud ab eo, à quo tráfmuraturaut vbi, zut quale, aut quantum. D. d. qít cum feparatur abillo, c. i. & hocquod diximus neceffe eft, qi, «um tranfmutatf feparaturab co, &quo tranfmutatur, neceffe eft vc. fiin 2iguo : & illud auteritad qd X efi nanfmuratio primo, auterita- liud ab co;ad quod eft tráfmutario non primo. Etc dixit:autin hoe, Jatenditillud, ad quod tranfmuta- tum tranfimutatur primo, Etcü di xitautin alio:incendit ab eo,ad qd eft tranfinutatio non primo , quod eft medium in zanfmutationibus habentibus mediurn , aut illud , ad quod cit uráfmuratio poftremo in WA(muraonibus quz funt fm có- tinui , vel habivi Lei dixit, gc &anfinutatd feparatur ab co, quo ti&fmutatur, & cit in aliquojautin. 3 illo , ad quod eft tranfmutatio pri- mogaut alio, dixit:Si igit illud, qd tráfmutatur ad p&c. i.ponatigitur E. aliquod tráfiutatü feparari ab co, quo tráfmutaf, & venire ad illud, ad quod tranfmutatio eft primo, & fit 5, & ponafq cum hoctráfmuta- tum tranfinutetur ad »,quod eft ià* alio.v.g.in c, fequitur neteflario vt fempin c ráfmurefad n, & vin fitiam tranfiutatfí , Deinde dedit ám in hoc, & dixit;qífi c n6 eft có tinuü ad p, &c.i,& necefle eft vr it. inccontinuz uáfmurationis, quia c non eftcontinu( ad »,vt tráfmu- tarum fitin co quiefcens:& cin c non fuerit quieícens, ncceffarro cft inco van(mutatum. Ercü declara F. uit hoc, dedit impole, quod fequif, fi tranfridtari fuerit in aliquo alio ab eoad quod eft tranfmutatio pri di mo, &dixircrgo necefle é vrillud, quodiá tranfmutará eft, &c, i.ergo necefle eft vc cranfmntati cáfmu- tef fj ad illud,ad quod iá tran (mu- tabaf-&cíi pofüit p cftin primo, à quo tran(mutatfequif vt ranfmu- 1e ad illud, ad quod tranfmutaba- tut: & ficambi adalique Joc efti illo loco; dá ambulat ad 19m. sc cótingitei hacimpolt, fequi£ Phycücó.Aue. MM vt Phyficorum 'G vttranfiutatii in primo, cff tran(- mutat, fitiam tráfmutatü . qn (e- quit/fi hoc n6 fucrit,vt ad fmutatit tranfmutet ad illud in quo &.tráf- fertad illudin quo eftaut crásfert, €i translará €, & fic ferit exit fu- turü . Et, cum declarauit impolt, qd (equif hoc dedit c5cfoné, d € c6 tradictoria impofi;& d.ergo necef- fe cft vrillud , qd tranfmutaf (itin illo, ad quod tranfimutatur primo Manifefttigiteft etid, qd E! fa&ü eft cü facti eft erit, & id, qicorruptü eftnó erit. nam H Vitdicum eftdeoi mutati & maximeeft manifeftü in ea, Qeftfmcótradicuone.Qà igit id, qd mutatü eft, cü mutatü € primü, in illo eft manifeftü eft, Manifeffum eil igitur quod il Ind, quod fuit , efl, cum fut ens , €7 iud, qud corrumpitur,no eft ens.quena iam diximm Yniner[a. liter nemi tran[mmutatine : C77 bec manifeflius efl in ea , quaeit fecundum contraditlienem . M a- mifeflié elÍ igitur quod illud, quod Y tranfmutatum efl vn 1mitio tran[- mutations efl in ilo , ad qud tran[mutatur Vult notificare. d intéde- bat declarare,eft nica incáíf- mutatióe , 4 eft inter córradi&ioria ex declaratióe, d cótinet alias tráf- muratiócs, & fi manifeftius €f hac. vrá(mutatióe f. d fit fm cótradidto- 1iz:qífi hiceft manife p fe, &in áliis p medi. Et quafi dicit, Mani- €igit Talis tráfinutatióib? ilh 1am u&(mutat( éin iniuo 4 tráfinutatióis £f ilo, ad qd trf(m ta&quéadmodi apparet! hac trái mutatióe,d eft fm cótradictioné:| cet hoc fit manifefti* f hac tráfim d Mane eft igi, &c. manifeftá éigit. d FensTinitio ci ri eb defe Ta£à nó ente,& fiit illud, qd conü pitin initio eiusccá corrüpit, eft ir nó ente.& hoc intédebat,cá d.&il hudqd contpit, n6 eftens. D.d.i igit diximus vlt of tráfingtatióe. iik declarauim? hoc, licet it man feftiust trá(mutatióe f fübftána, cin hocé, quia nó habet medifí. Inquoauté primo mutatü. id,qi mutatü eft, neceffe eft im partibile effe , Dico aüt primi 8 nóppeagalterü aligd ij (ir hmói € Sit igit diuifibileip. fum A c,etdiuidat fm n. fi igit Anmutarueítautrurfusi Bc, nó vtigiin prfo,qd € 4 c,muta, tü erit. fiaütí vtrog mutabaf: (neceffe &.n.aut mutatü e£, aut murarií v: etin toto vti mutabaf. varclat mutatü. Eade 16aüteft,& fi f hoc qdé muta£, Thocaüt mutatü €.erit.n.aliqd prío prius.quare non crit vti diuifibileillud in d mutatá Et illudjin quo fuit tranfmuta fum in initio tran[myutatins , ne ceffe eft wit sndufibile. Et wwtel ligo per mti slnd quod efe tale, mn prepter boc, quod aliud eft t& le.5it ergo AC donifibile,z- di widatwr in B : fi igitur tran[mu- tatur In LA BO" In B C, tic ini- tiitrafmutatiols no erit M Af C. quo- Liber Sextürs 274 A fumi in'rirod, eobums ant tranf. fi liquid pro perte trafmtetur , mesh a tranfmuta. 9" proparte tranfmsutetum ejf, fur . Ynde neceffe eff yt Stetoetiá: queniam [equitur vt fit pria dran[mutetur. T am imas me, wA perd ra in 8. Et ifla cade rücimatio fequitur, quo efl res mon fit dmifibile. Demonfirat.o, oflendexs quód idiia quo aliquid primo m»tatum efl, nou v emen rapinis ad 44 Cüdeclarauitof initio efus Jod 1 ciini Tvraq; pre a ac, trüfmura£,res erífmutabilis venitf aut adhuctráfmure£Si át aráfinuta. illáf quo tráimutat, vuftdeclarare tf&T vtraq; pte,tfic tráfmutatio ei* initi illi*.f od E trífmutatio£T- f 4 n ctoro nerit pra. fj pofici eft inifibile,S d.Érilld quo, &ci.& ita.qd £TeSueniés. En viraq;ad- ill, f quo tfmurará crit itio huctrá(mutef,& B eft uáfmutati, váímu: necefle Évrficidiuri eStinget vcf toto tráfmutef (5 pofi bile& flr id.ad od puenit, $hzcé. r& £ips id náfmutatt e£, Er hocT- C ditbocg finis& prfcipifirí(mu- tédebar, cff .(iigit ranfinutati.( tatióis fintindiuifibilia Et, e d. igiftráfmutai T vtrag; poc a 2 c, initi ei*, 19d uá(mutatá aáfinu- $ed iá c£ tráfmuratü. qífi fegfex t26G& finisci'déte£ídiuifibileexpo co,vtnó fit initiü trá(mutanióis, fg. fuit illd,qd Tiédit, & d. Ecfrelli, fp tr&(muta£ergo necefle € vt fitin primü,&c.1.& itelligo p imei toto T A c fp tráfmutari:qa necef- edt ríáfinutari, à qa aliq psei €. cé vtfitT vurog; , aut vere dicatfp talis. primü.n.€ illd, qd Ca(de tráfmutariaut iá uáfimutatii e£. Si aliquo ppalid.D.fcaypi:declaratqj igién6 vere d: id tráfinutatti c£, ne primü,qd tale. "ederet Tdiuifigbileet cefieé vt f mu tráfmutet; €4.Sitergo Ac &ci.dicoqiinitiei*, toto Etale, Crrsímurari . & poft & Tad tuáímutatdéteEmdiufibilefi: qp in toto tr&fmuiat crgo codé fp Ps fitAc,& dimdatT b reci) &é aiutarmi 3 dico iei ofi magitudo A » fue. qd&Tpolt Et abbrcuiatio hui ritdiui ili nece € ve usnura- * MM ij. miodis » 1 x DLTTERINI Phyficorum € mfationiseltualis: Neeflecftvtil. &a eft mutatio«tuno.n. verum lud, quod tranfmutaturin tota ma. eft dicere cp mutatii eft. Aliud gnirüdine,fitin j; parte. cum. Ein alia panr, aut hondd c snutatur, ant ia trífmutatfi eft, aut. fp zanímuta Si aiít nond( tran(- muaran ergoetquicokeinotber partibus magnitudinis,& in toto i& tranfimutatá eft:& hoceftinconue niens. Etfi i tranfimutatum cft in. vira; tunc in itudine if eráf vaojn quo prio crpitm t " Mani] igitur N foni ef igitur quod Fell edi etd dnitium eius , in quo cJf fran[mntatio , e[f duobus modu . Quorum yon efi illad, in quo per. gucieftson in pismo Esta ficttur tranfiutatio: quema tunc femper tran(mut: in ABCtO- t0 tranfinuta£. fed pofitái eft i$ uA mutatum efle:ergo in codé tráfmu. X tatur, &efti iutatum, & hoc eftimpole Sed Arift.tacuitdiuifio- n£, dicentem q in vtraq; arit quie- feens, quia eft manifefta,& quia i vfus E: hac fitione in initio huius tractatus. D.d.Etifta eadem. 6cnaiio équié &c i & iftudim- fequitur euam , fi poficrimus s in vna partei tranfinutatil effc & in alia adhuc tranfmutarj. v. In 4 Biam uanfimutat(i ef- in parte 5 c adhuc tranfmuta- Ti.qf r6in hoceadem eft f.quia (e quitur vrillud, quod pofitá eft pri- mü,non fit primü. Dey necef- M fecit vrillud, &c.i. fequitigiturex hoc vrilld, od £imi, in quo É trí(mutano,nó fit diuifibile, neqyvlimüci* quo tráfmutano. Exitelligédd € hoc &t tpe uáfmu- tatibis, (.q initi eius£ fdjuifibile, & q non eft tempus, fed inftans. Manifeftü eft igif qj & id, qi corruptüeft, & qd genitü£, in impartibili illud qdecorruptü, hocaütgenitum. Dr aürid , in quoprimo mutatü eft, duplici. ter Aliud qdéjin quo primo pfe dicitu vere aliquid iem tran/mim atum effe alus vero eft illnd, in que serpit tran [mutatio . Ifta demfario fdi&ta eftin rráf- murationtbus diuifibilibus, 4 hüt principit, & fin£. tranfmutaniones. vero indiuifibiles Cd funt in indiui fibil.v. g. gatio, & corrupuo funt informa: An.eft indiuifibilis , manifefüt eft igit de eis, p iftacuit mutationes fünt in rebus indiuifi- bilibus. D.d.Manifeftá eft igit,Sc, i manifeftum cft. igfeilluisuod corrumpié corrápitin indruiflbili, &illud, quod fit, ft in indiuifibili, Et nó intendit gp boc appetex fdi- Ga demfatione. ná gfiatio,& corru. tio non funt diuifibiles , ita q» ha- t principi & in£. fed forie tá mirar nos ad hoc, quod dictum efl prius, gfatio, & corruptio fnt fi ncs uá(murarionis. Et declaratá eff hicq finis tráfmutationseftindi- uifibilis, Et intelligo p tráfmutatio- né illud, cui* in cA gatio ic eor rupto, f.tráfmutationé alteratióis, gian eft finis altcrationis,& nó tráfinutatio, (ed ett fequens váf mutationéquia non diuidifin ms gis&eminus: qua non imsligina : mo cfi magis à b neq; equus fin£, find c Liber Sextus Aeft Gi mapad aom. ti gitteri Metis corruptio upto 5 fünr. inorusrneg, e neg, exi- ftüt p (e,(5 fequuntmori.&ió for- ac intédit p induifibile i in gfiatibe, &xorrupuóe formá.D. d. Et hoc, qd canh Aci idirthoc, anb j g ft locutus;nifi in tín.qff imo fuper ca reden di. & foe hoc nomen primum in Miomam eorü cat principium, &. Qai adir mutatióis primüdr, eese etg -n.perfici mutationé, et eft mu^ p 'aióis dis ning i& & oftefus eft t, ? áiuifibili ie, ppca cp finiseft. qd aut fm pricipiü €oíno nó eít.nó.n.eft principi mutatio nis,neg id tépoi per Dreh profe of mide » teach arf 'anfnutam fie.7 mer anfont dias [4 illud, quod iam declaramimms. ee indywifibile, y eflfinie. primum. "vero, pre prinapio , men ef ens omnim, pui a traf fatiomn. Faber proncpimne erit ex primo tempore dliquid ,im que trafmutetur res. Sit igitur. rri mácA D: ifind 5 fronisi efl indinifibile.quenia fequitur síindinifibii vt rofa fint. fte jinquoprío fé4. Er eria, fim tépere tete Ct mutabat.Sit.n.primüjnquoa fwerit queefees, penensu ipfum e€ r.hoc igit ídiuifibilegdé n6€. accidet.n.cótigua e£ ipfa nunc. Ampli? fiin CAtpe toto geícit (ponat.n.qefc£s) etin A gefcet. Quare, fi imparüibileefta p fL mul qeícet,et mutatü erit, niin Aquiefcitf p aütmutatum eft. quiefcens in A4 etia fequitur igi fur, fi t D fuerit quie[ets, et m dimfibileyvt. Jf quint e iam franfonutatum infonul. quoniam. inoAt erit quiefcen, C7 mperit Jam tranmutatum.. Demenfiratio Prima fumpta ex parie tiporis, finden quid on accipe rimi in que matatum eft, ex parte principy. bec defermis etiam. gextui C Tempus féquoni, ev litera B. ilb tantum. ABD ^ Aliquid. in t ede dino ande MM ifj Cua Li DM Phyficorum € — Cldedarsnit T principio ipio ei* , 46 qd ranfmutat ci paraf eo, in quo trá(mutatveniet in illudiiquo pro trüfinuta£, & q initid, & finis váfinutatiis (unt idivifibilia, valt declarace ojinitiü tranfmutarionis n5 eftin adu, (ed in pot£tia , & filt. Snitiü eius quo € tráfmutatio, nó eítin aud in potétia: finis aüté trífinutanóisin a&tu eft, & demó- fixato:& fit finiseius, 1quo € tráf- mutatio. Qf, fieft. [e vt tr&f- muratí in initio tráfinuratióis fitf 3llo,n 9d tranfmutaf pnmo, & n5 vranfmuraé nifi in idiuifibili,& iri tif eiusin quo tráfmuta eft Idiui- fibile,eqf vt nó tranfmutafin ini- o tráfmutatióis.&, c f trá(muta- to nó fuenitcráfmutatio , nifi fitiá r&fmutatü, manifeftd eft q» tranf- mutatio nó habet principium, mifi tráfmutatio eét cópofita ex indiui- fibili& rfs (ifr. ergo iftud prícipi lubitabát in hoc:quia exiftimabáe ifti duo fermones funt contradi- rij f.dics qp eft indiuifibile, & di ens nóeftens.Et nó funt cótra- Lái&torij nifi eflec declaratá q» nó € ensofno:fed nó fuit declararái, nifi qp eft n6 ensin actu.& hoc ignorát 'oÉsexpofitores in lioc loco. 10 1nue. nimusAlex.tráftulifle declarationé ad tépus,C hoc, qd declarauit qj ini- tii tranfmutatióis eft iadiuifibile. D.d.ipfum cfle nó ens. & forteinté dit p hoc gd dedarauit, ipfum effe. Xáwifibile, ipfum c£ nó ensfactu. &quafi dicit: fi iftud principi fue ritens in aCtu, necefle eft vt fit indi uifibile. D.declarauit q»fi fuerit in- dunfibilc , ncecffc eft vt no fitens : &/fi ponatur effe,accidet importe. & Kt ifte modus declaratióis olas verus. Expofitores autem non fece. rt driam inter fermoné de puna- pio,& fine in hac demrone,& dixe- mund (io imorus haben fineam x it principiá. & hoc, erimus los zn imo afpectuad decepnone. D.d. bri veroj&c.i.indiusibüe veroqd dici- tur de fine tranfmutationis, & $ne cinsin quo eft tráfmutauo, eíl exi- flensin actu, p5t demóflrari. Et, li narrauit hoc dedit cám,& diat: qi poffibile eftvt perficiatur, &c.i.. & hoc efdita: quia tranfmutatii fe L, Teficiun fus nut Pre rd ier "m » ficat ahe pfe&tióes,& demon- ftrata magis q 1 vno infüiti. Ethoc. mani! Sine ranfnutinone, jf pfedtio in vbi € fupius,S T qua- pons eftalbá,vel nigrá, &n. quam ntav Équáriras rerminata. Hla igi- tur, quia funt? a&u, i6 finis in e's, qui cit indiuifbilis, & eft vlüimum trá(mutatióis,eít ens un actu. prin- Cipiü vero tranfmutauóis. quia nó M. rincipiü alicuius permanentis, ficiced dp ia principio linec ,& C illud. qd eftensT a&u, eft ipfa tráf- M mutado. & in tráfmuratióe ;.ó eft initi naturaliter, necefle & vt iftud. principi n6 iens neqi exiens: Cügitur pofuit veperfi- caua rnm & gpifta perfectio eftin actu , & habet fnE" Fuit necell: venus cius fitin actu,ficutell inis mec, & fi- nis fupfiaici . Et cá in hocett, quia. motus,& tfs nó hfit fimum, Sclinca 'habci fitü: & declaratum cft qp cft induifibilis: ergo finis mocus indi ifibilrs eft in accu. D.reuerfüs é ad pun- Liber A pribcipi mot, de quo declarari & fi fuent ens, nó ent Idiuifibile, & Qeassiipfom c£ ens, nr po- sÉna C fm Illis €f tpe & ipumá vero, &c.i.principiti vero tráímuta- Goa de quo qp fi fueritens, nó erit duifibile,nó € necefle vt zasclaoqa eftindiuifibileY fua natura ff. ii, ftn qp € pricipiü, D.d. Stain, non habebit iciptü,&c.i.qih trafmutatio fi ha [es pipi (£ canfinutio.ní pricipiü £indiuifibile, & tráfmuta- tio eft diuifibilis.neq; é in hoc tpe, «fte tdiuifibile cadit rrífinutatio : 3 qa nanfmutatio eft dwuifibi is, & n6 cadit nifi in tpe diuifibili, vt de- elaratí eftin imirio iftius tradtap . & hoc inrendebat,cá d. Sit igit pri- má, c.i fit igif pnimü eis, 1n quo Erin. g pom pati an, D-d.iftud pri i &c.i. egit Yrprimá fpariin quo cít motus in ach, nó t indiuifibile,fed diuifibi lenecefario.Et,cá narrauit piftud grimti debet c£ diuifibile ecótrario primosd eft pipi ein quoct moto moti in inito cius, yw € rur & é principiü motus ei* dedit T- ha c oquésa, 6 ponaf luii 4. gi feg6 fi fuerit Tiiwlibile, &ci ipi eiusin quo míacince acm diuidbile ita, qp fit ps mor", cótingiz morá inueniri. puo indimiübi tpe Tdiuifibi- li iftc. & fic fs mor erüc et ex idiuifibilibus . qd é pole. Et ét fiin tpe ca, Mc fps tyisin qua£ ininá gets fuciit ps f ua é vim mor San qp éaligd i- prn inftás nó fequi fitis, neq; iter finé geus, & inii moe é €qs fii hac pte tpisT uifibilis fuent pof'is motus, polis. s m Sextus 2176 eritqes:& fic reserit: D in codéquia finis eft geris & iniri motus. figi f. moti moueri intoto tpe A D, & ponat &ipfum. quiefcere in fine iftrus téporis, f. p, mouc£ igif&iin initio ci^ gd eft A. ergo neccíle & fi ille finis & initi, qct indnitible pofi inco fieri monum Squier, vr illué gd moue- tur in eo, fit quieícens, & motü in- fimul. qff in A ,gd cft indiuifibi- le, erit quicfeens, fm qeft finis qe- tis, Xeritin 4 moti, fm q»eítini- tium motus: & fic in cadem reerit quicícens,& motum in(imul . Quoni&aütnon eftimparti, bileneceffe eft diuifibile effe, ec in quauis partiü huius mutat effe.Diuifo.n.ipfo 4 p, fiin neu traquide mutatü eft, negitip^ fo toto.fi veroinambabusmu^ ta&,& in toto.fiaüt inaltera mu. tatü eft, nonin toto primo.qua rencceffe in quauis mutatü c£. manifeftum igitur eft p nó eft inquoprimo mutatum. eít in. finitz enim diuifiones funt. 5 igitur t D tn eil indi- Y Jfibile , neceffe eftt. fe diifbi- le, i quelibet iflins accipiatur, tran[mutabitur in eo, quands t D diuidetur . Et , fimon tranfnn-. fatur , neque in altera duarum pertium,ergo neque in toto tranf- mutabitur.et fit ei (emper traj- ansitatur pfea erit difVo eum i toto. et fitrafmntatur's altero vs erit. rimis eimi j que tra [mutatur to- MM üj d iuravi - Phyficorum € ri ergo neceffe &'vt trifmuteturs eius accipiatur. ergo ma sufe[Tum eff quad non eff primum eie i quo fran[mutatur. queni dini fio eie efl infinita. DicicSi igitur A D, in quo pofü mus Pnopiü riis tisin au, nó fuerit indwifibile, ne. cfle eft vt femp diuidatin diuifib Je, & vef quàlibet parte pona£'tráf- mutari in actu, necefle eft vc prius tranfmutef,.qp ante hanc tranfmu tationé pofitá fit. tanfimantiorqfà magnitudo qua pofita eft tráfmu. tatio é diniblls do. & hoc intendebat,c(i dixit:qh diuidef Ap. Et c narrauit g, cíi tranfmutatin hac magnitudine , necefle eft vc (it tranfinutarum in partibus incepit dedarare hoc, & dixit:Et, fi nó traf mutafj&c. i.&cfi pofuerimusq pri má eius, in quo demraftranfmuta tii &ceius in quo eft tráfimutario,é. diuifibile.v.g. AD diuidefin ».fi igi turnon utatin altera parce f. ina » 5D,ergo neq; in tota magni tudine A n, quod eft contra pofitü. & (i trá(mutatin eis fem p.tunc di- fpofitio eius in toto erit ralis.fed tü eft ep ifta tráfmutatio eft prin- cipiá tráfmurationis.& hoc eftim- polt.Et, fi tráfmutat in altera, & nó 1n reliqua, tunc totü nó erit princi- pii cius in quo tráfinutafifed pofi- t6 eft primü. & hoc eft incóueniés, Ethocintendebar,cü dixit &,i nif muta£in altera &c.&,cü fitimpole vin vtraq; fit quicícés autin eis (p. tranfmutef, & in alia nó tráfmuta- tur, fequifex hoc vt in viraq; fitiá tráfmutatá. Et dixit:ergo necefle, &c. 1. quzcüq, pars accipiter illo primo, neceffe eft vitrfinutar €ofitiá tranfinutati. erpo trdfi tatio erit a tráfmutanoné, & s hancalia, ficuteft di(pó in diui ne: itudinis in infinitd. Sc e t, c dixi; E: /Sc.i.ergo manil ü nó cft principid eiusd udfenu T duifio. Dust equ igitur eius, qud m tü eft, aliquid primi eft, qu mutatüfit.Si.n.p r primüi tatum ipfius E,omne.n.qu mutatur , diuifibile effe dem tum eft.tempusautéjin quo fump.rmutatum eft, fitinq H Lfiergoin totoipfum p r: tatumeít in dimidio minuse id,quod mutatü eft, & prius fop r,& rurfus hocaliud, € loaliud,& femp fic. quareei: qi muraturnihilerit primu quod muratum » Nes ex ilo , quod tran[ma. nm ch diqu qud eh r eimi, quod tran(mutatum cff .. enge D Z, primi ene, mutatur ex DH. PO clarauim quod e€ tran[mut. eff dawfibile . c7 tepus fit 8 C igitur D Z tranfmutatur in | tempure , ergo 1n [sa mediet erit ilud , quod tranímutaba prisa er ante ifind aliud mo prius , e ante iind aliud mii pris 67 fie femper. ynde nec porno iru ah emnimo, quod fit prima ei quad tranfmutatur . dá Demc 4 € Liber Sextus 177 Dowwferao Stcunda, oftendem idem, , fienptaex parte mobilis, ifr P.» 1c Tempus. qM D.F z Vult declarare etiam qj tranfmu. tatum non eft aliqua pars, quz fit primum cius , quod tráfmuraturi. qp ante ipfum non eíl alia pars, qu, licatur tranfmutari. qfi att tranf- mutatum debet habere partem,ma nifeftüm eft ex predictis : nam o£ tranfmutabile. de duifibile. qii ve ro in ifta diuifione non inuenitur manifeftum eftex hoc, mus Doe eft declaratum. tranfmuta- tum, S tcmpus, & tráfmutatiooía funt de natura continui, & qj conti nuum femper diuiditur in diuifibi- k.Etquia diuifibilitas mon cft ma nifefhor ex diuifibilitate cius, in juo mouetur incorpit declarare qp, eflet hoc primum uáfmutatum, tnceflet prima longitudo, & pri- mum tempus.fed quia hoc eft ma- nifeflius in tpe, dixit : Neq; ex illo, quod tranfmutatum eft,&c. i, neq; iu tranfmutato inuenitur parsque. EH fit primum eius, quod trantmutat. D. pofuit tráfinutatum D H,& po- fuit partem illius primo D Z,vtde- clararet ducendo ad inconueniens, ifla pars non eft pnimá, & dixit : $zs. &;quia aliquis poteft dice reg ifta pofttio nó cft vera,nifi ef- fet verum , o€ tranfmutatum eft. diuifibile, dixit.qi iam declaraui- o€ tranfmutabile eft diuifi- bile. Ét, cum pofuit hoc, & iam de- elarauit qp o€ tranfmutatum tranf- mutatur in tpe, necefle eft vtifta pars tran (mutetur in tpe, & dixit,& tempusjin quo tranfinutarur, fit B C. Etcum declarauitg ifla tráfmu tatio debet efle in tpe, dicit: fitigit illud tempas, in quo pars D Z cáf- mutatur;B C. Deinde d.fiigifD Z, & Cf. pars tranfimutati, quá pofüi- mus pnmum ciüs.quod tráfmuta- tur,tencin medictate iflius téporis eritillud ; quod tr&(muratur de illa. pane F Sopra pe imwawies . Phyficorum ie dad nit nz. id f vero di ile, e ing. Suum. diulibi quali velocitate. & erit tranfmuta- erum crus in quod t0, [uz eft in medicrate iftius ane. fémper fic; ropterea qp ní perm serpiaeipumm deiotiiulb qurenden & fic ent non prima Et,quiatépus PUÜ;in quod mutacumef diuditur in medietansin infini, fhiliter autem eft & in qu necefle eft vcdiuidaturin minus,& utatione.etenim hacin c minusin minori fecundum diuo nuo eft. Manifeftum igitus mem temporis in infinitum.&fimi quódin folo motu,qui fecu lier in prius, &in prius prion,& ic quale eft, contingit indiuifi in infinirom .& cum m declarauit perfeefíe, Ralmummm non haberprimó, — Mf eed igitur ex dixit: vnde necefle eft,&c.i. ficutef 7 HH necefle in ipf tranfmutatione, & Hispid neg ex mranímuta incoinquoeítuanmurauo. —— $Meexfempsre,in que efl tra Quod igitur neqieius, quod. f4tie,efl «liquid omnino , que mnutatur,neqiinquo mutatur primsnsE? iud rp[uon, in tempore, primum quicquá fit, frax(pur ati ep Paler r, manifeftum eftex ijs que) dicta Beftinem, sunt.n.tris ue ] fünt.Iilud autem, qubd muta- z turautid , fm quod mutatur, Ius ia fran rout atione f, trà nóampliusfimiliterfehabebit, /4PC rud in quo efl tra ed Trianang funt,que effe dicunt. /4ie,€7* ad. qued. v.g bomo,c; in mutatione.& quod mutatur. pus," album. bomo yero, c7- & in quo, & fm quod mutatur, yt homo,& tempus, & album. homoigitur,& tempus, diuifL T pilia funt:dealbo autem aliara tio eft. verum fecüdum accidés quidem omnia diuifibilia funt: cui.n.accidit quale, aut album, iilud diui(ibile eft. qii neg in fjserit primum,quz quidem fe cundum fe dicütur diuifibilia, & non fccundum accidens, vt f snagnitudinibus, Sit.n.ía quo A »,magnitudo, motum autem tex Bin Cprimum.gitur,fl in diuifibilequidem erit x c, im. partbile im, pus fiunt dinifibilia : ferme. ex «albo efl alum a t férmene de sflns. -n.cwi accidit album, 7 le,eft divifibile. in ilis antem o mibue qua. dicuntur diuidi per Pan per accident, non efl etians IB. 'Yer 0r. im. jn 5 igitur t BC magnitude, meutatur de [t ad B primon f. figitur i B fuerit indi le tunc mpartibile fequitur pertibile. ev , f fuerit dewifibi unc erit aliquid ante B Lin ^ exi Liber Sextus A cedit tranfmutatio, ey" ante il- dnd alsud,cr fc femper. 278 Hitati quanim iffa tranfutatio D etiam efl us continuo. Ergo sani- sen enadet. def dre d-Wokgnimiipior y aires m dezranfnutatione quan- te folasnter alios motus poteft [fé mésfie pero. Deposfiratio ertia , O flendeusidem,, quod fupra, pieni omepion dn 4*5 Dicit: ;Manfeftum eftigimr vtzdi&is, non eftal ciii E tempore in. itzran! Ef qp Ht vanfinutatio, & fm ef empor, ne Exod ping 4 tecadiüledin q juo. genusman, q' fnaions dichos q qfi anf. € mutabífium fant qurdamjnqu- debatcum bosnon inuenitur: im per ac- Sene L que ntf quales in eis amem, quz funtin vbi , & quanto mon inuenitur pümum omnino,ne que per, nan, per accidens Erf aruit Q.di(pó inco, in quo cft tranfmatatio,n hoc nó eft ficut di fpofiioin minua ed dini Sent ierrpit exponere ixir.Sunt -n.ttia Xc.1 fünr.n.tria in tran(mu- tione & funt illa de quibus dizim* non habere primum.D.d.(.tr& » &insendit per illudin juo eft tranftni ^ » ao emus S iind ad qood. tranfmutatio, nus aedis hono qi m 38 funtin co trisjhomo,& color albus, dieit motum . d prono non innenitar primum per acci, ad elc On jj in tem| .& boc in! delus curi diticbomo repo. &ci. S homo vero,quod eft tranfmutac f hoc motu,& tempusjn quo eft mo tü&non babent primum omnino, - [WO Nea peraccidens, quia fünt fc. album veto, &cmiiter derbusadq juas fit uf mutado in qualitav, non habent zm dipónem: :qfn ifla noa diui itur pet. |ualitates fed p ac- pe. eidens. ID d.e cta fant dioifddia per accidens. omnes qualitates.D. 40€ pfe Sorsui fio diuidundar acchis, &di E 343. rd A 15 "i. Phyficorum € &c. i. album vero, & Yniuerfaliter. qualitates funt diuifibilia, quia füt. án corpore , quod eft diuifibile. Ercum narrauit q diuifibilum ex iflis ribus quzdam funtqux fem- ger diuiduntur pcr fe.Crempus , & tranfmutat(i,& quzdam fünt,quo- rum quzdam diuiduntur per fe. & quadam per accidens, & eit illud, 2d quod eít ranfmutatio, narrauit. $5 illoquod diuiditur perfeini- is, non inuenitur primum per fe, &in illo, quod diuiditur per accfis, inuenitur primum m fe &nonp H acidens.& dixitiin illis autem om- ibus, &c.i.in tranfimutatoy& t£] re Sc ranfinutatione, quz eft vbi, & quanto : qi ifla funt difibilia. fe. Et,cum narrauit gp in iflis nó inuenitur primum diuilibile, itera- uitfuam demóftraonem fup ifta duifibilia, cum in declarationibus eia non difinguiras Judgt tidi£ per fe , abillo,quod diuidit peraccidens,& dixitSi igitur Anc, &c.i. fit igirur fpatium , perquod motum moacrur primum fyarium ] 45 o & motusciusex A ad » fit pri. mus motus.D.d.fi igirur A & , &c.i. figitur A 2, quod eitex fpatio pri- mum ciuspcr quod fit pim»s mo tus/füerir magnitudo indiuifibilis, tunc motus per illud erit indruifibi Jis;& fic iudiuifibile (equicur indiui fibile: & fic magnitudo, & morus erít compofiti ex indiuifibilibus: quod eft impolt. D.d.&.fi fuerit di iibile&c.i.fi igiffpaud A s fueric diuifibile, tfíc erit hoc fpatii antc. fpati A 5, in quod cecidit tráfmu- tatioantequam caderetin fpatium A 3. v.g. medietas fpatij A 5. & fimi. liter fequitur vcante tranfinutatio- nemyquzcítin medierare ifh*fra- tij, fit minottránfmutatio& eftil- la, que fitin medietate ifhus medie pfe. tus: fic proccditur in infinimum, D.d.ergo hic non éft primum, &c, 1n motu locali. D.d. S fimili eft de tranfmutationc quantitans -iin augmento, & diminutione. Et caufa in hoc efi, tranfinutaro in ker eft invucoin cotinuo declararum eft cótinuá (emper diuiditur in divite e uerío uanfinutationi 1n qualitate, -f.quia nó eft in counuo.D.d man fetum efti; itur pin motu &ci.q otii pere v rdi iui » X fi fit diuifibile accidens A hoc etitagquia miu mus color eft terminatus per fe. quemadmodi minima forma ef terminata. f. p minimum ei*,quox poteftefle coloratum in atu E: te minatum : Kos i muni mumen poteft. juo: demosfbatim eft terminan v £25 minima aqua eíl terminata limiliter de alijs corporibus m: plicibus,& compofítis. Eaque funt in mote, fefe pracedere. Ca» x Voniam autem omne, quod mutaturjin tépo- Q remutatur : dicitur aüt in temporemutari & vrin pri. mo,& vt fecundum alterum, vt inannogquia in diemutatur: in quo primo tempore mutatid, quod mutaturjin quauis huius parte mutari neceffe eft. manife ftum eft igitur & ex definitióe, primum.n.fic dicebamus, Et,quia omne quod tranmuta fur tran[mautatur ya tempere: p Liber B dicitur aliquid tranfrmtari 2n t£ pere quia cft primum tempu , m quo tranmmntatur 5" quia tranf- emutatur jn alie. Y. g.quenam do- extur aliud tran(nsutari in tali un m quat matau a iqua 4n ; quumam primum tenpus in quo tranfmutath tran[" matatur neceffe efl vt e qualibet arte ilias tranmutetur. cy boc. manife flum efl ex ems. definitio- me : quoniam buc atell gimus per. Cum declarauit, motus nó ha. bet primum,neq; illud,, in quo cft motus,neq; tempus, vulr declarare grillud quod tranfmuratá efbprius tráfiurabarur, & dixit: Et, quia o£ manfsnuarum Aci vt declanrum. eft faperius, D.d.& dicirur aliqui. manfisatai, &ci. & pu elt perfe qp dicituraliquid vranfmuta fiin aliquo tempore,quia illnd rem. mini puscít minimum tempus , in quo E ma nunar, 8 ende ' xit: qui rimum: Ed pus&c.qih omine, quad attribuif € rdi non propter fuam. , primum illins rei, vt declararü eft. alibi: &quia tranfmutatio non at- abuitus tempori cqualici,quia in venitur in tempore minori ipfo:ió necefleeft vt iltud tempus fit pri- má illius tranfmutati : econtrario de rempore quod excedit tranfinu- tarionem.f. quia non eft primum : qi& wanfinutatio non aruibuitur nifi gratia füz partis.& hoc inté debar.cü dixit: & quia tranfinutaf inalio.i.&a: itur etiam tranf- mutatio tempori: quia ran(mutaf L4 jo Sextus 279 inalio, cum tempus, cui auxribué, D exccfferit idem vempus zqualeci. D.d.v. g.&ci,.g. qiii bellum fuit in tali anno,quia fuit in tali die il- hus. anniivideammbutioc? adan- num oon eft prima . D.d.qfn pri- umet DAR tempus primum, in quo tzanfmu- tésecelle eftvt in qpaliber pane xYlhus temporis inueniatur illa. res tranfmnutari.qri hoc eft manifeft x definitione primi. qnoniam pri- mum eit tempus zzquale tranfimu- tationi;cui ranfinutatio non attri buitur graria partis: ergo necefle intoto.qfü. omnis utatio,f K anibuitar e elicit amribuatur ciaut propter partem, aut propter totitm: fed primo non amrbuitur propter partem : ergo propier totum. Sed & ex his manifeftum eft. Sitenim in quo primo moi id,quod mouetur, inquo Y R, & diuidatur fecüdum X, omne n.tempusdiuifibile eft. in tem pore igitur Y K aut moucf , quit. non mouetur : & rurfus in tem^ pore K R fimiliter, Si igitur in neutro mouetur, quieícit vtiqs intoto.moueri enim id , quodf nullapartium huius mouetur, impoffibile eft: vero inaltera fola mouetur, non vtiqpin pri^ mo mouetur, quod eft Y R., fe^ cundum.nzalterum motuseít. neceffe eítigiturin quouisipfi YR motumeffe, Et bec apparet etiem. ex boe , quad narrabimus . Sit igitur tem pus, que motum manetur prim. zc, 1 $i Phyficorum S zc,6'dmdatur m B: figitor tum , ey manmoneatürin dter, emue tempus efl dinofibile: C7 mo fum ent iMtempere Z BC mene- fur, ant mn mouetur: C77 fimiliter. etim in duobus tempiribw Z B. €: figitur mn menetur in. altero. vernm, ergo quie[ert im boc toto t€ perenem impsfà bile eft "ve fit mo» Demonfiratio, probans quid id, umportmenetur m rl xs partium z 3 C:67, fimonetur alrero eerums tantum , tunc rcm Z CA cf primum tempus n qu gnowetur . quenians motus etw cj 3n Vtreque eorii.ergo nece[fe cft v smueatur n et parte Z C menctar primo in aliqup. t perte illpus temporis. xc T3 — 62 Dicit Et hoca| er hoc, dico. qff.cum primum tempus zit im, v.g. tempus 2 C, & fuerit diuifüm in duo in 3, cum. omne tempus fit diuifibile,& illud, quod mouet, necefiz et ipfam mo weriin tempore z c , quod eft pofi- tum primum.aut nó moueri, ma aiam cft q non eft quiefens in mouetur, Et, cum pofuerit. ein octemporc neceffe eft vefit. motum in toto,& q aduerfarius nó potcft ponerespfum in co quiefcés, dizit:& fimiliter etiam, &c.1.& fumi lieretiam interrogabimus aduer- faxium,X dicemus ci g iftud mox, Tenpus quod tu concedis moneri ín remtp rez Qrautconcsdiseris ipfam e ueri in vtraq; parte ciusaut rein vag; moueri in. aera) quicfcerem reliqua, D.4. Si igit: non mouctui,&c.t.quz funt pare magnitudinis , cum fitimpoffibi vtin ea fit quiefcens.& quafi dica qfi faerit quieícens in vtraq; par magnitudinis, fequitur maximus impole.(vtaliquid moucatur p aliquid, & quieícatin omnibus tibuscius. Et,cum deftruxit ipfut uiefcere 1n vtraq; " diam iplum quickereiu aer, moueri in reliqua, & dixir:& fi m u Liber Sextus & uetnr in altera tantum.i.tunc eem- pus itüm ex ifhs duobus temporibus nó erit tem; im. £d [ofirom eíl primu. Et hoceft $ta quia primum eft illod, in cuius oibus partibus eft motus. hocin tendebat,cum dixit:qíh morus eius eltin varoq; i. gi medie efte fit ium,vt motus fit in vtraq; - [om Et, cum deftruxit im Dto dixitergo neceffe eft,&c.& hoc ma. nifeftum cf. Hocautem oftenfo , manife, ftum eft omne, quod mouc£, motum effe prius, Si €nimin Y R tepore primo ma gnitudoKL mota cftf dimidio juod zque velociter mouetur, fimul incepit, per dimidid eritmotum, $i autem zque ve^ loxincodem tempore motum 180 fitaliquid , & alteri neceffeet D percandem motum effe magni tudinem, quare motum eritid, quodmioutut, len moifs Het ate fcf qid ne, ed monete, nece[fario 'Afir pris . Que nam fi moneatur per fpatium Q, L intempere Z C ud efl prima tempus tum aque iin velt femetus , Cy" incipiens cum ipfo moneri mouebitur femadust dn medietate. siigitur ud, eit e ridi E fur per aliquid in boc t ne diedaius itur. illud fparinm "vnde neceffe f vt pw erudbnie «tu LX Tempus wc Phyficorum & Etcum hec fit decaratum.f. gp $1. illud, quod mouetnrin primo tem [o5 " m mouetur in omni- us illus temporis, mani- fetkn cftex hoc qrin quolibetin ftanti ante quodlibet inii quo tur moueri, fit motum, DDincerpitdeclarare hanc confecu tionem,& dixit: Quoniá fi mouca- tur.&c..v.g. qfi aliquod morum zooueatur per aliquod fpatium in finitum. Etcau(a i hoceft, quiz magnitudo, & tempus diuidunru: in infinitum. vndc neceffe eft vcar te quodlibet vltimi, in quo res m« u ilatur,moucatur, Scd ip. fe vfus eftin hac declaratione fec do moto, quia eft manifeftius , N: adueríarius poteft cócedere ipfum peraanfire torum. jum, fd nt juam pei tranfeat tocum, me- aliquo tempore, v.g. per fpatium o. , dictatem fit pertranfite in pé. rn tempore z c, & illud cep" fue. rit primum illius moti,cunc , po jg fücrimusaliquod niotum xqualef velocitate incipere cum illo moue- yin medietate illius temporis tf, neceffe eftvt ptranícat medietatem. ills fpatij D.dixit: Si igirur moue tur per aliquid, &c.i.fi igitur morff, quod eft equale in velocitate moto pofito penranfire illud fpatium vr. minatum in illo mper Punta toypertranfiuentaliquam. ma gnitutdinis irai te illi*tem- poris pofiti.neceffe cít vc prim mo tum,quod pereanfunt, pertranfeat. fpatium, per quod fm motum rào- Webatur, antequam pertranfeat to- tum fpatium. ergo neci et st primum motum demóftratum, quod mouetur in vltimo fpatijqd pnus moucbarur.i. compleuit mo- fumquo moucbafillud, quod eft quale ci in velocitate in quadam. paiteillius tempons. & fimiliter,fi füerimus primum motü demon tum in vlimo (patij, fer quod fm motum monebatur, fcquitur: ius moucbarur.nam. "ld fpatiü iuidirur jn duas medietates& pof fümus ponere aliud motum zqua- lecrin velocitate pertranfire iilud zoettictaic illius tempons, & ficí in. non in actu. & idco vtitur fecundo moto& pofüicipfum. " in a&tuqíüi hoc non. 5 Eum cunecfíir Dicet fpa tnum, pertranfit mol ua. leci n velocitate in adam parm illius temporis, jo concede q primum morum,qii mouet fm fiaium " al » itrum,que pereranfiuic u eit equalc ciim vocare illud, quod moucturin minori illo tpe. Ampliusautem, fi in toto t& pore Y R motum effe dicimus, automnino, aut in quouis cem pore,ex co,quia accepimus vlti mum ipfiusnunc:(hocenim efi id, quod terminat, & mediü ip. forum nunc tempuscít:) & in alijs vtigs fimiliter dicetur mo. tum effe.dimidij autem vltimü diuiflo eft. quare& in dimidio motum erit,& omnino in qua uisparrium.femper.n.fimul cü ipía diuifione tempus eft termi natíiab ipfis nunc.Si igitur om ne quidem tepus diuifibi quod autem cft inter ipfa nunc tempuseítomne, quod muta£ infinitics mutatum erit, Ei Liber Sextus 281 A nretiam fidicitur liquid mo differentia nece eff vt in medie » weriintempere ZC. tete,c7 Ym-. ate et moucatyr , £7" "yniner(ali- raliter n aliquo ttpere , qued-. ter in qualibet parte.quonia rh ca x i aceplrimes HT qud fudinijonis dcermatatu tempus "timi eis: quonia bec deter-. per inflantia. Ci igitur o£ tempus. sinat illnd, c7" mter duo inflatia. eft dwifibile:ey" inter duo inflatia. epms:eo in alys inflitibus di-. : »t o6, ini xdi ula ere souri Co Vltimsié medietatu eft B Dowenfiratio ficmd s Probans idem quod aste fumpta Tempore. Yz Tempus K.c mE———867 $3 Iftadeclaratio cft alia, quia pui- ma cll cx fpatio, ifla ex tempore, Et dici Eteft ctiam aliud fignum, 3 non dicimus diu moucri f liquo tempore,nifi, cum ri- m 1nftans, quod eft finis tráfmu- rationis, & inflás. quod eft prícipiü eius.qfà p hzc duo inflanua deter. minatur tempus, in quo eft uráfima. tatio. fed tacuit. infisquod eftprf^ nifeflum €ipiutn , quia hoc intellectum eft. nam omne tempus finitum non fit finitum, nifi accipiendo illud inter duoinflána Etió duit:&inter duo inflantia et tempus.i, cum pofueri snusqp oé tépus terminatur p duo inft&na,& inter quzlibetduo4nftá tia eft tps, vtdechratum eft po- fuenmus g finis medietans ifti^te- porisin quo motum torum moue- tur.f.tpis z c, terminatur ab inftan tid cit dta iter iflas duas medicta tcs.rmanifeltum eft qcum morum. fueritin hoc inftáti :q diuidit hoc tempus in duas medietates, dicetur. m jam motum cix m alia me- ite moueri.ergo ill mo ueturnjam motum eft. & fimiliter, cum diuiferimus illam medietate duas medietates,tunc in alia medie. tate vere dicetur moueri. ergo & in dfia,q eft inter duas medietas ra. i eft, q cum moucri fuerie ipfam iam cfle motü,& fifrin mc- ietate mcdietaus,X fic in infiniti. ofquod moucf,iá mouebat. Ethocintédeba:, cum dixit: & vlti- mü medietatis e(l dria.i.& inftans, quod cft finis alterius medietatis, S Principiá fecüde, eft dria inter has. luas medi neceffe eft ve. motumin prima medietate dicat iá morí e£, & inalia dicat moueri. SE oed mouestiá moucbscDe ;&c.i.qim dlibet is, accipi x didis dele mela Phycücó.Aucr. NN vs ALT Phyficorum G ies motum in vltima medietae. df moucri&inalia diam motum. efie. fi igirur diuifio temporis in me dietates proceditín infinit Rech xi, tur. intendebat, cum dixir- Cái; iret eft disiübie Aci &vit, ius. tem] eft diuiitle inftic inter quz i diio prossdria npo iu in temj máflrato it infini & din quoli betinftanti tran(mutatum df x c£. tranfmutatum, & in quolibet t£po H redicitur tráfmutan neccffarioaut. illud tranfmutabarur infinities. Ampliusautem, fiid , quod continue mutatur, & neq cor^ ruptü eft, negicefíauit amuta, tione,aut mutari,aut mutatum effe neceffe eftin quouis:in ipfo i 3ütn(c non eft mutari: T €murtatüeffefm pes ip forumnunc.quare,fi ipfa nunc infinita funt,omne, quod muta turjinfiniteerit mutatum, Et etiam fiemne, qud tran(-. p mutatur continue al[a, eo , quod. torripatur aut ce[Jas tra[/mutari, ut tráfonutatur eut ia tran[mu- tatum efl, mece[fario in quacique itexee: C efl Ma. quafi vnius propofitionum,, quibus víuseftin fermone. dic&tisoT quo ibetinflanti dr'tranfmutatum i& efie uálmutamm, Ex declaratio ei 34 eit calis. Omne ranfinatatum. tinus wanfmnutatione, dum ttai mutatut,dFia tempore, in quo t mutatur ipfum iam elle lu tum inquacfq; parte tempofis monfbzcur : & orine temp di di£in tempora & inftantia deter: nantia illa tempora infinita: &. imj ipfam tran fniutari in iní tibusqfnin inftanti n6 fit trífn tatio:ergo. vrininfta fit iam tráfmutatü . & , fi inftan rities. D.d. auttranfmutataut ia tianfmutarum eff,&c.i.qíh o£ ur mutatum tran(mutatione c$tin drin quolibet temporis c£ ifm [ond rii Etcüi pofi ic propofitionem.& iam xerat qp oé tempus eft diuifhi E sempos eft diuifibie peccte dcs: efinpolt a id mif tari jn flant &c.i.&fi in infa nó dé tranfmutan, crgo neceffe, row effe tranfmutarum.& h ita quia amnis pats tempori: eamodu. [uta 1r] 1j Sirbuiinfhob odd i vrattbuatur eisita fitiam rífmutatum.qff.fi hoc! füerit,non habebit attribution is pans » fed pofitum eft ipfü ibui omnibus partibus tem ris diuifibilibus , & indiuifibilib & hoceft impo Et vocare hoc i " flásparvemyet ná(umptiue.& i debate, quia inftans eft dria in tfs primum,& fm,manifeftum. $9 guod moueririn (eído v poroiam morum e(t ia eftiniez illud,& primum, pon Liber A Nonfoli aütid quod mut tur,neceífe eft mutatü ee, fed et snutatum neceffe eft mutari pri us.omne.n. quod ex quodam, f quiddi mutatüi eft, f tempore utat eft.Sic.n.in ipo nüc,ex Ain nmutatum.ergoin codem quidem nunc,in quo eftin ipfo A,n6 mutatum eft. fimul.n. erit inipfo A,&t ipfo z,quod.n.mu tatum eít, quando mi n6 eftf hocoftéfum eft pri. deo ánalioeft,f medio Ef: mon. n. contigua funt ipfa nüc. Er ni folimedo illud qued traf" mutatur efl necc[fevt iam fit raf. » AL pn fit sam tran[mut, e ir n t in Badis dila : lud, Sextus 282 mutatum [cd etiài illad , quad ef 9 tranfmutatum ad aliquid »ece|e. efl quod prim tran[mutabatur. o npud tran/rstatum cfl de ali quon alqud. renfonntanum eff sm tempere Sit igitur aliquid, ey* tran[mutetur de t im B: ergone edfe ef vininfaezn qu cj i» "AN TN " L. vien dil be s tur fuerit 1i alio nter illa eff tem. qus quenias iflaria na funt [ofea, E mntatur in tempore. Cum declarauít p otnrie , quod 5$ kranfmutatur, iam prius tríímuta. tum eft,vult declarare conuerfüra, .fqp omne, quod tranfmuratá eft, priusét ranfmutabatur, Et ideo di Li'Et non folummodo, &c.i. quo- niam hoc fimiliter eft in eis.Dein- de incorpit! declarare hoc, & dixit: omne enim,quod tranfmutat(i eft, &c.&ifta propofito declarata elt, ————, fp omne ttanfmutaturti eftin tf-. pore.Et,cum pofuit hoc pofuit eráf^ mutatum. aliquod de aliquo termi nato aliquod vetminard, quod eft primum eitis, ad quod tranfi&uta- tur. verbi gratia dc A in », & dixit: Sítigiur aliquid, &c.i 'dealiquo e$ trario.(.1 ad contrarium , ad quod. primo fit tranfimutatio. f.inter qude non eit medium, vt declaratti eít (a NN ij perius Phyficorum € perius.g illud, quod r&finurafpri- taris.dicef'tr(mutari,& in medieta [side X niim eit inilio te medietatis illius medicas i 23 quobnonin loce qo. tho dean fciam, &fcini i int icum dixit:efbn.in A, tum, uráfmntatus, &c.ieft.n.in inflantialio ab inftan enr eda ,inquoeftip B, quonjam declara umeítgilud,quod ganfmua6 ^— Ampli? aürin magnitudine noncftinhoc:-1neo,exquocft. manifeftiuseft, quod diciü eft, tráfimutatio, Dein. igiturfutrit. propterea quód continua € ma^ in alio,&c.i.fiigiturfüertincoex 5 a. P» in alioinffnt abeo, quo eft. gnitudo, in qua mutatid,quod quon Hab ;; mutatur.Sit.n, quippia muta^ ineo,ad quod , tunc inter illa erit tüexci (indiuifibi tempus:& in hoc tempore mouebi. "ll (X Cin D.ergo fiindiuifibile H qr nccclario: &omne, quod dicit. Quidem eftipfum C D, id, quod if mocum effe, dicitur prius moue-. impartibileeft, impartibili, erit i illud, quod wáf' contiguum . qm autem hocim [ mutatur dt pufaiflemráfmutarü. — poffibile eft, necelie eft magni. tudiné e& id, quod eft inter , & 1 Quoniam igiturintempore infinita effe diuifibile.quare in snutatum efttempus aut&om» illamutatur pri?. neceffe eft ere nc diuifibile, in dimidio aliud go omne, quod mutatum eft, tritmutatum,& rurfusinillius mutari prius. dimidioaliud,& femp fic, qua, temutabatur vtiqs pnus, Et. etiam declaratum eff boc : "M Qo Pmentfifle in magnitudine, magni ,, Eretiamiquia trifontatielE. rudy cf continua er ef ilud i p presen mme rip eft wf quo tranfmutati tran[mutarur , ile jn medietate eius erittranf-. rv mutetur gitur aliqud de C mutatio , C7' etiam m medietate: js py vnde nece| effi c D ef in Sus medietatis tranfomntater 4. Qiu fbilo vt ilnd, qued ef indi ped ipsi ii Fille fequarur idimfüile: fed boe elf quod prius tran[(mutabitur. inflicegn ster ila eft ma. . H tudo co" ef. dofibile im infini. Hac eftalia declaratio, &eftq, $774 O7 . € ot nanfimuai rümutetin qo, s fra[mutabatur , antequa &o£ (fs cft diuifibile, cin medie. trafmutaretur de C ad D.Ynde ne tate: iusrpis dicetuilimurari vif ceffe ett omne qued tranfmuta Mic : rl edicate i edis e Pme rinm anfoniaban fift, qi fuerit f medietate illimedie Liber Sextus Desenjeario geek qid act ttam if M -Mutatum. 37 Cüdedaranit qp o£ tranfinutará tranfinutabatante tan(mutaref, Qi o£ tranfmuratum eftin &orüne tempus eft diuifibilein in finitum declatauit hot idem p ma gnitudinem,& dixit:Etetiam decla fatum eft hoc, c.i. & declaratum eftillüd,quod dedaráuimus pet t£- pus itudinem: & hoceft in rranfmutaro in locó,& in Quahti. tare. & ifta declaratio eft manifefü- or.qfh magnitudo eft manifeftior C in hoc tanfmutatio fit talis: fed non eft ita in tempore.Et Alex.d. nónint it, cp declaratio, quz. &x rhafnitudibe, ct manifeftior q illa qué eft ex tetipore , c vtr; fit continui, fed intetidebat qp clatatiquz eftin motibus quan- titatiseft fnanifeftior 4 cft in mo tibus qtialitátis.& verba Alex. fant ifs.Xéc heoquod dizimusdaelata. dix bitur mapi:in fpatio . nam fpatid; án quo cranfinutátü tranfriutatur, cconinyum. Dd Trüfinaetigi tur aliqvid, &c.i.ponarur ipitali tanda pl magni diat de 285 2Kgnitudo. » cad p, fequif i i£ rt, fi inter pdt ep en fücslinea divifibilis,ve re, indiuifibile kx indiuifibile: qd eftimpole. D. dapn interilla fit magnimdo. i& cii fit impof- indiuifibile fequi indinifbi lenecefe eft vtinter vitimum indi vifibile,ex quo motum mouetur,& indiuifibile, ad quod mouetur ; fit inodo diui pls in infiniti, Sci pofuit hoc, dixit: tabarur,&c.i.&, cum. imdeAb fit magnitudo femp diurfibilis,& t dli F bet magnitudine earunt trffmutat a 1m tráfmutarüi, neceffe eft tráfimuta. Sinh o batanted rsfiutef de c in n. Et fi- tiae eo militer fequit in of vltimo vltimó- 14& 4 ph. tüquib*diuidié £g neceffe eft pip 41. 119. fum t&fmutabaó atrei trífimuta- 1674. tfi ficih ipfo.£ anteq pertrab(eatil- 5, dá magnitudin£, vnde neceffe eflvt bNibil 4 lixit,gp illud, quód i4 tráfimutarfi €, i$ tt&íma prins honfmttabaf Qi hoc nó ardebat effet. à cunc inuenitetur fihis trábf- vicos mutationis fine tran[iutatiofe:& mado fic inuéhirétut finis fine eo,cui* eft nis. cóla finis quod timpelliile, b nihil 34552 IN dium " r7 et Idcfmzni&ng a; ifr, fÉnifi füérit in "limo tranf » QUa vfi für muratióis, eanfnttto fm cand Uabfinumm fimpliciter c4 Eadem, B jf tia. qi (o QUfatur, mui Sit dria aliqu, is. duas demá etie, (e JPfo quid mutari mu pese dai e iem tatü ar acc Plo ürmmucari eg m fumus in maguirudiect q accipietur pri titare, ad conti, In contrari coc . umininfinitum, ,. diuifio s intendit aiontara nina inij augen imi neminQuaj; 6 muni tu, Bin] Eno I iT i "if M ; affirmatiua i, i SePNizuy WP Bere are yo id . D. Bj uam, hd Bride v aonaero SEE. Por aP Óscar i ncm ad ifs, do 9 vntíg, Mirta ead ef iu dd illorum danda 125 Pip. b ter h; fatio, lud innui; T4795, 67" coni» "ri arrsdlcit erani HIP Hemrpug i s Htionib'ey tpe. af Tofark tatur, er dr, c ide. decia qibus inopi pour , -, declaratione e funda, Ipocflga eo neceffe efe "vp ig 4A ilr dei inte t ches ne itP ef, tm rre rab goralmtatoni, cla ca 1 arid ipie, TrAD rta. BU bidon? cdm ur Pria c ry, 4f g)y, p P d. del elsi duo qua. fuebrrroa ail mi[ fed cesi salad "battr c- Lid "s nutafprius ? i q uus tranf" ieeimtenre 49- mura, lllud Er Q efl pii igitur quod buiny 6, my ibile, efr tranfimutatur, gc e Uitur igitur impari am e i erifli detbus concilii yis vi ij. 9mheinflans i; quo demon(t;ze Sofa eff i s fent in fae ÜtsrUm trang ad PII adit e diia frio anre illam "annotatione, eiat Liber Sextus 284 AÀÀ erattranfinutatum, adco, qp im-- polt eft reperire iaitium tranfmu- tationis : fed ante tranfmutauoné eft uanfmutatio in infinitum .f. in. potétia. D.d.& impole eftin aliquo moe modo fuenirc primd.i.inucnire pr deret má tranfmutationé demiatá 1n iichi Gu. D.d.Etcaufa in hocelt,&. iria cá T hoc efl quia magnitudo,& mo (as, & tus, & tépus nó componunt cx indi ma grifibilibus.qin,a fi mocus diuideret do», in indiuifibile , tüc eet illic prim" motus, & prima magnitudo,X pri-. B mum tempus. D.d.diuifio.n.cit in- . Ph. finitaquemadmodum in lineis, d «&in addunf& diminuunt.i. proccdüt in addigone,& diminunonet infi- nitum,b Mein eli P Manifeftüigitur y & id , qd ILS. iac dit;nccelle t feri pri, óc t 5c ficfa&üelfe, quacüq diuifibi e Ps lia,S continua funt:nó tfi femp diui&- id, quod fit, fed & aliud aliqü, bi vtilliusaliquid ficuti fundame * tumdom?.Silr aüt & in co , qd corrumpitur,& eo, quod corru ptü eft (tatim.n. inelt ei, quod fit,& quod corrumpitur, cü fit C continu, infinitü quoddá, && non eít, aut ficri non factum ali quid,aut factü effe quod nó fit aliquid.fitr aüt & imipfo corrü pi,& incorruptü effe.(emper.n. eftipfocorrumpi corrupti elfe prius:ipfo autem corruptum ef. fe corrumpi Manifeum eftigi tur, cp & id, quod factum eft, ne ceffe cf fieri prius, S&quod fit fa €tum efíc.omnis.n.maguitudo, &co&temp? femper diuifibilia funt.quarejin quocung (it,non «it vtigs vt primo, av Et manife(Fum eff, qued illnd, D quod generata eft neceJe eft quod prins generabatur, C77 quod gene. ratur prius generatum fuit ,C7* qued efi ex boc divifibile, e7* cen- tinuxm. fed non fémyper erit illnd, quod generatur, [ed alind, ver.gr. quid. illus ,'vt fundametü cx. mo.Et esdem modo eft de eo , quod. corrumpitur , C7* cerruptum. eft. efl enim nece[Jario in co , quod generatur , Q7" corrumpitur ali- qued infimtum , cum [it continu- X, wr.ergo impofübile efl aliqu ge merari, quod prius.nen generaba- tur C" aliquid quod iam. genera- fum fit, non prins generari , C77 fs militer eft de eo , qud corrumpi- tur,C7* quod corruptum eft. fem- per.n.inuenimsns antequa res cor- rumpatur jam corrupta effe , ^ «ntequa fit corrupta, cerrumpeba fur.Erge manife[tum eff quod il- pr n generati eft nece[fe eft quod generabatur ,e7' illud qud generatur neceffe eft quod, fae fe meratum.omnis enim ma, lo, €x emne tempws [emper [une dius. fibilia.ex que (équitur quod illud, dn quo generatur ,impofübile eft ^w fit ita, quod fit primum. Cum declarauit,pomne, quod $$ tranfmutabafin magnitudineypri* fuit tranfmutatum,& omne, quod fuit iranfinutatum, prius tranfmu- Vabarur propria declaratione , & NN dij de T Phyficotum € declarenit hoc in tranfimutatione. qualitatis, & fubftantiz declaratióe. cSivalrdedarir hoc declaratione. tione, q gfiano quo» teme pm mapinadine. fed » differunt, vt diaitja parus. i SSPET cdinisez gbus iati pham, funt BESTES tinere in pé Be intit mora loca diner 1i &ai 1o eedem in fp&,& di- frd 2 P^ uertz in numero. Etdixic& quod Rat eftex hocdiuifibile& contingum, d &o&gl eftex güabilibus diuifibi le,& continuutn,d! in eoquod pa 16 efte prigfhabuticTeo, ed fa turquod prs tum fuit. Etdi« H xithocf fe ex hoc, qa funt. becgiabliaindiniébili, v mt iti » Etquia pfiatio. Minlimutato de E fübiecto in fu. bie&um,& corruptio eft tráfmuta- tio de fübic&o in hon fübiectá . i6. tranfmutatá nó eft idé in ca de ini tio tranfmutauóis víq; ad finé«qua. ze Ét nec tráfimuratio eft eiu(dé. de dicl.nam motus gationis, & corra puonis eft cópofitus ex tranfinuta- tionein qualitare,& tranfinutatióe in fübftantia:& tráfntutatio , (eft 1 in fübftantia, eft non in terpore.f.. tus formiz fübft&tialis Et eft. motus gfiati alicuius totius com fitus ex monbus partium in gfi ilibus cópofitis ex tranfmutationi bus diuerfis. & propter hunc modi extremum excepit hoc in güatióe, & dixic: fed femp &illud, &c.i. (ed. non equitut vt tráfmutatü in ea fit de (pé tráfmutati poflerio- fifed de alia fpé:licet taniinutatio fit eiufd£ fp£i. D.induxitexemplil, & dixit.v.g. quidá illiusrei.qfn do- musquia cóponifex ghatibe alio- rum corporü, nó fequitcr vt partes. tranfmutatiouis, aut: din ea int de (p£. tilifimtttst nis. Et hoc filt acciditin gatio afalit,& aliorá corporü organic rn rper ve fumplicibn accidithoc,vtin gü&tióe , ja d C oquits celari tan (inutationé. À fit alia tran mutatio fiue illa trü/mutatió acc patur dmiitilisaus indnifidis inis tran(mnrátióis folámodo,ir tp n5 fit finis ri (mutarióis in gfs tione.ná finistr/mntarióisin gi tione neceflaio eft de alta fpé mx tus:cut fihis IN Tow puer mutatio.cuius eft finiseft in. tate.fed ifta tranírtutatio , 4 eft i qualitate nó eftY aliqua vna (pec má (an his.& fic eftintellipéd patio có porá confimili. i gfatioeft tri modis, aut gfiatio fimplicium, à ol rum, aut cotnplexiotis, tmixtiohis. D.d. Et codé modo € c illo quod corrutnpitut,& quod a ruptum efL.i.gfa f totu corrupt nis non reperitur ptimumt natura ter fed ante libet motuta ir tüehtomf inuenitur motus, fins ed fore illud, qud, 4 € n6 cít de generc eiusq in generatione comipofitor ex c poribusdiuerfis.&qua hoc inue: it qualirate, quia eftin continu: quod non eft ita in Joco,& qu&to. ifta diuifio eftin iftis duob*mo us eflentialiter , fufcitauit itirécic nes Mod, ad honc declaran ter illu: oc inuenitur i Fei eftin Ragnitudine dec rabituripfum effe in motu gfiatic hi Liber À tis & corniptionis!cum. fono & corruptio non fantnifiín habé- ti mapnitadinem. qff, tff hoc fuc- titdeclaracum itr alijs tranfmuta- fona »quá füntín magnicudini- generatio , Mortuo non funteztra magnitudin£ , licet non. finrinipfa tnaguitudine,, fequitar vtaccidatel illud, o4 eft in tiagni- tudiné, f.vtIn eisnó inueniatur mü ops esher eerir fario in eo, qd generat cortüipif, Aliqd tini ei fit concnuti e necefle eft vc in cod generatur,&. corrumpit fitaliod non habé pri- B mí:quia ile, & corruptibi le fntín aliquo caréti prirho,quia. eft diuifibile n infinitum, C magni tüdine. Et hoc, 1 dixit de. i- tione, & corruptione, inrell elt tranfinucanotisquz eftia qua. litate,& fubftantia per acadés cit [pronus dn vbi, & quíto a |uerif de generatione.qiri d vam ci ca pini maturalier, in generabilibus ait, que com; XT nltercorport? diuesis, nd d- gh milibussmaniffti et de hoo ficut cor 15 anim; u: L3 militer étin fih Miri s C b qf prima qu&titas cartiis eft ter^ nina triinat4:Qf cáto,fm o eft caro, nó ea diuiditur in infinird. Nos afit dicas mus qp generatio prime partis com de. ponidct alraiohe & penetatióe, b. qffcum aliquid generafex aliquo. $o- VE caroer nune, Primo amit- ga tenfqualizutes.& accidéria propria xa. fanguini, & fient accidétia vt cami, donecamitatur forma fan« t 5$ puinis& fiat forma carnis. S hocT a fe motus n6 in tempore. Si lgi£ uali in tranfmutationeyd eft in qualita- Sextus 185 1en5 inuenit primum naturalieet , D quia eft in aliquo carenti prTo ita- tatts&at urliez & generado ein re, dida p quia fequifaltetationé : manil Ponido: e gun eo non ef prim naturali nec athite ter.Et dixittergo itiipoib €, &c.i.&, taffotma cuti do nó habeat rimam pir parté naturaliter, 1j ui, demonftrariin p Donc, d plius petii pti n6generabat. Sed fcdiaif le , ph. 62. pen marem in ilo vd mojquo diuiditur, dicetur i$ gene marum eli d llad, qd iab qoe nerátuta eft, dr pri* i. D.d. & Griilitereft de eo, qd corrumpi« E. tur, Et debes ire qyifle proceflas Doct in infiniti eft T potétia n6 in actu, &5fi n6 nullus motus fietetf eo of« no. Etcum compleuit hácdeclata eti fuerit tran! f tioné repetijtilld,ad declatauit , & eftdemoroinqualitaipitürhoc d p à Ergo manifeftd eft &c.l.caufa in ea, hoctll quia giaso eltin magnlea ded dine, &in tpe & j eft diuifi- ocb.vt die bile D.d. ez quo fequifo illad , in cde opto quo geacracubinpole eltvt fit iet, peii) pfit prima pars tiagnitudihis, im vetminaca |ua iiccrpic motus genetationis , Inducunf. ti5 eftintelligendd ex hocg; nó Poft fore inbenitur prima magnitudo ex ge vide nerato, qd eft ex bus diueris, Eh fed intétio eiuseft, q n6 Inuenitut F pria magnitudo ex tÓ ex má fgitudine qua tncpit generatíoy maguttudo,que fit pnma,f.quia n6inuenifpria magnitüdo cx ma Bnirudine rei, à qua Tcapit giado, De Finitó, Cy Infinito in mata. Cap. js Voniam auté oc id, qd rnouetur,in tpe mouet, ctin pluri thaior tnagni tudo, inffinito tépore 1mposfibile e! Der finitam ino ueti non (dem femp, &iltius "aliqui, ates Phyficorum 6 aliquid, qa mouet, fed in toto tod, Quod igit, quid moueaf quc velocior, neceffe ft finitü 3n finito moueri, manifc(tü eft, accepta.n.parte , d menfurabit totá i tot zqualibus tcporib?, quot partes funt, per totá moti eft.Quare,qm ha finite funt,ec quanto vnaquazp , & numero O€5,& tps vtigs erit finitum. to ties.n.erit tantum, quantü par tistempus multiplicatum fecü dum multitudinem partium , Ef , quia emne metum meue- fur n tempere, ^ in mari tem pure mouetur per maim fpatium, ampofbile eff vt in tempore in- finito moueatur mtu fiato , fine. o , quód metws fit idem femper, 19" erit motum , mosetur , quoddam illins motus , (éd moue- sur Ip[o in toto im eo toto.Quoniam. manfeflum eft quod , fi aliquid foerit. equalis velocitate 5 mo- tu neceffe eft. quad per finitum moueatur in infinite. quoniam , ewm fuerit accepta aliqua pars , que menfuret ipfum totum , mo- webitur per illud totum in t re «quali. Ergo , fiille partes om mes fierios fite » C quantitas cuiuslibet earum , C9" numerus emnium , neceffe eff vt tempe etiam fit finitum . quoniam nu- merye eius erit fecundum tempus partis , eum. fuerit. duplicatum per numerum partium. T4 declarauit hoc, c declaranis pos magnitudo, &o£ tépus eft di wfibile (emp . fcd illa. tio il- lic fuit per accidés, ideo vult per- ferutan dc hoc. oá declaratio , qua vfus eft illic,nó diftinguit inter mo Sgqualem se diuer(um,& inter di ifiones finiti, & infiniti , Et dixit : Et ,quiaoé morü mouetur in tpe. & inccrpitab hocquiafi homo nó conceflerit qofs motus eft in tépo 1c,nó poterit diccre cp ois motus fi- nituseftin tépore finito.Et cum fi impoffibile apud ipfum moti cffc non in tempore, & hoc manifeftü eft per fc, & induxit hanc propói quafi parté przccdétis induxit aliá partem, d eit cá in cófecutióc cius, qd voluit declarare,& d. & in maio ri tépore, &c.&, cum pofüi, impolt cft, &c.D. pofuit oné, & d.fineco,p mot &c.iim- poffibile cft vc motus moucatur in tempore infinito vno motu, nifi il- le motus fuerit femp,& infinitus in tempore infinim : fed illud , gd ef impoffibile, eft vcfit motus infini tus.D.d.&erit mot, non quia mo uetur, &c.i.fi illud moti non attri- buat'tépori infinito , quia elt vnü & qouerurin juodá illius motus infiniti, € hoc fm itatem. Etaddithanc: condunt preícru do fe à corpore codefti: quia mo- ueturqdda motus finiti in quod- dá téporis infiniti. & ió addit hoc, & d.íed mouctur , &c.i.& fmiftud motum , de quo dicimus q impof fibilecit vt mouca£ motu finito in tépore infinito, non dicithoc í co nifi intelligendo p mouetur tow motuin toto illius tporis. Et, cuni induxitin hoc (ermonc illud, quoc elt quafi prcecdens, dcinde. induxi c5. Liber Sextus 186 A difequens&inowpitdeclarareo- — Sed,& finongque velociter, D e d in manifeftü eft, refert nihil.Sit.n.inquaA, & p, &cii.qfà manifefteft, iftud mo. (batiü finit, per ql motum fit. tüauterit equalis velocitatisautdi jninfinito tpe, et tépusifinità, mers: equalis deciarabifer hoc inquocp.Siigitur neceffe cft qd dicam. q non moucrur motu f priusp alterü altero motü effe: Bion pore fini D.naratit. hoc at manifeftü eft qp téporis So equithoc denm fueric o riorip alterü accepta, &c.i.qffi, cum pofücrimus a e polteri R ipal, moueri motu termina p. Ct motu :femp.n.in plur p. fpatiü terminat, v.g.perfpauüH terüerit morü, fiuegque velo, 2,& dcinde. rimusexhocpa citer,fiue nó gque velociter mu tio parté manifeftíe(Eq pertranft. tetur fiue intendat motus, fiue Nitillá parem in partetemporisin. remittaf, fiue maneat, nihil mi^ quo prráfinit totum fpatium, &q». nus, Accipiatur igit fpatij A3 B cü perrranfiuirilludid£ fpatium, p. aliquid qd fitA x, qt menfura manfeido oés illas pares zquales, bit4 ».Hoc itag inaliquo inf» inquasfpsiam cfEdiuifims quos. nitiabfolutü eft tépore.in infi» busquorü numerus cur lara nito.n.non eft poslibile.totü.n. partium: cü necefle fic vc numerus P ifinito.Etrurfusalterü, fico temporá fitficut numerus pari. pero quantü eft Az , necefícef& fpauj,& vt tempora fintzqualia, in infinito tpe. totum. n.in infp, quia partes funt equales, & motus. nito: & ficaccipiendo. Qi gi eft zqualis. D.d.Ergo necefle effi. turffiniti quidé nulla pars eft illz partes, &c.i.&, cum neceflefit quae menfuret: (imposfibile.n. vtnumcrus partium "ori iquo eft infinitum effe ex finitis, & totum motü mouct, fit finitus, equalibus;etingqualibusppea yuraq; pars etb nita, cá intzqua-. (y menfurabuntur d finita funt les partibus fpari, & pares ÍPAij multitudine, & magnitudined c funt ni , i E Miincipt quodá vno,fiue equalia fint, fi. , irum ex illi: tibus finitis fit : d uigir" vári finirum.ni cópofitüexpamibusf. Uéinzqualia, definita afirma, bb nirisim magnitudine, & numero gnitudine nihil minus: fpati dine zqualibuscít finiri neceflario, D. aüt finitü quantisa x méfura» deo d.qfh numeruscorü, Xci.qi& nu- tur;)infinito ttpore A moue» Abb*É merus parri] funt duple ptisfpa- bitur.Silraütet in gete. Quare i3 2" tij menfüritisilludfirnumerusdu neqsfieri, neqscorrüpi pole eft X. 1o, plor parustéporisin quo puáfiue. femperaliquid vnum,etidem, Id runtillud(panü Cod fiifpaiofue — gr, rer fuerit inequalu velo fe nc decupl iliuspartis&intépore (245 re 78; Mie ctiam chit decuphum paris,imqua lH n efl in boc differetia.sit. motum perzanfiut pattes fpa. 36 Wr/£ 2 logirude, per qua eff metus finita,et fit per qua res mo uecur Phyficorum C setur in infinite ey" tji tnfini- Vietempore nito, Ia fetum iic irt Jninfinite: e7* fi feceripmu i qUiddà moti mxeatur nte quud. ALCCPiPIM eX CV. Quia a dence br manififium f 3s tx infinita san ff alid papi prise pofteruri ex fempere. Tw ad quem miarctur: og, nentur Yum poft alind: quia infiniti Irmpofübile eft yp fg, n maiori femper meris efl alind à Bofithom ex finitis e; precdii, fee tran[mutatio ems Tnetualibut:cz- cis foni '4 fuer fuerit equalis in "yelucitate , aut Paett ul mra gpitudo , psey tn diclis , C77 fue motu ein Tabit illa" vom, fue f mV PinW ff remanet in eadz di. laa, fnerint termin, B ffefitione. accipiatur. Mitur ex Phi mr altem:e5- li enpitudine a B dlipuapars,ey" tuas saetl lengitudo, $ mc iE Hue mifrttuA B: ifa Miratur ab aliqua minfar, yr. Mgitur pars in quo tempore fuit de Ho tgoltt Lamia Tempere infinite ? quonia mpefi. ei. uid dul Pile f vt ft infimituem: quentá tà Ifudinens 4 B. e tere Tamen[uratur in infinita, ELÍitt de generatione, prpde (erui Jf cccperimm alia partem féeundg fid impii fibile efl iden, pe mijsram ./t Hi neceffe ef^ve f. vi, € cirrppi fanper., Doenfeein rli qe fmquindod fin qs fima nip c Tempus infinitum, D Cum Liber Sextus 285 4 fpatiü nitá id tj Em Dies it Dor 12:1 a iuxit 1i exquo. a y porcinfinito in moto alis veo Pet &cd c hocmatie deer citatis, dii op fimiliter eft in moto fme -i.& hoc, q moti quid-. inequalis velocitatis, &c..&indif- dam eft poft quiddam: iddam manibild fexctuer fiue moti fuerit equalis ve eft. sim instare priorieri peus. locitaris, iac non,D.mcxpitdeda eo, &in poftetiori pofterius . qii , rare hoc,& dixit: MES Sia pus t£pus habet prius, & pofteri* , modi in co habet prius pofte- té rius D. Hos Did.afi in maiori. fáin maiori téporc erit morum aliud à [roriad etin minori tépore, »fiue equalein velocitate, autine- quicirthoogua be popu efl verain vi »Lin declarare hoc mom eique E lis velocitatis,& diuerfe Cum gut ccft c Ras c b Etquiaillud , adc dues vo: Miedo by riesige ai fitatis, rnuemi£in tribus modis:aut. Hed proie Veios fq merde autdiminué autin rto tis, lueni Brenda que modo : 1 &hoc cftinzqualein b me dá moucatur antequoddá, v.gin cis Cc hoc, mod fint d- mom alias qugdá partes anre damante qi à, d.&, fi morus quii Kin aem dr eius, &c.i.& hoc, qp dá parves foc- ed eri "idutnis £i di Thin, Lp modi mi moucbifquibuf- uerfis boc mó dinerfitatis,non mi- A parübusmotusante quafdam. nusg incquahbus. Etfilt eft intelli mC Et non intendit! rel, qua cft. hoc, fi quandoq; ereícit, & fübicctii motus l.indiuiduum fub- qq, diminuiur. Etcum dixit: &, C flanriz morá. qi hoc noncftve-. cum necefle cft vtquiddá moi fit , quip cs pede ual dria qués ad aiit partes cius precedunt. induxit confequi Accipiatur n.non cft verüi, nifi in qua. ex longitudine A s aliqua pe, lisos 6c militer generamo dir jus primo pofuit.& q. prpsiniigid Pino vero ln dtum dmuinp mdi ruaugmentinó.pares finitam, (.A », in tempore infinito, pe oiii roni iui fec p,x fuerit pond aobis dim 10,qu£sdmoduz tot* moniscítin pares motns, & moti toto. reich leni oi » accipiamus ex hacló; die, Pez fabiedts Is predicam: quam polümue a1 inquo: scia. ba tem menfarant£ il CN .d. i ibedamn edd t b itur pars,&c.i ifta igitur dion ie li Mis me ruine juo eriponiin- mori naturam. moni, ad fitit accepta? Mimpicitv "je Phyficorum € ifsfitinfinitlCtempusin quo mo tum ptranfit hanc parit : qf toti iftud fpatium pertranfif in tpe infi finito. fed e(t impoft vt pars, & to- tái pertráfeant in eodé tpe. D.d. etiam (i acceperimus, &c.ifi igitur. accepermus ex illo fpatio aliá par- tem qqualé parti A H, quam pofui- ius menfurare fpatiü , necefle eit vt moti pertranfeat hanc parté , ét in pefinito.nam iá pofurmus mo- tum pertráfirc ipfam in tpe infini- 10,& indifferenterfiuc pofuerimus qp motuscius per hanc fcfam par- t€ fuctit velocior,aut tardior quàm. H motuscius per aliá parté aut qqua. Jis, D.d.fi igitur acceperimus, &c.i. fil diuilrimus tertiam menfurá «qualé prime, fequitur vt motü tranfeatillá in tpe finito. &,cum fic fecerimus, in diuifione confumet fpati, & congregabitur ex ptibus, in quasdiuditillud fpatiü , nume- rusterminatus finitus, & ex tépori- bus in quorá vnoqueq; pertranfit 2085 vnáquiq;illari parnd fpaij:« & ponit ft qd cóponitex finitise(t finitum:& maiide neccflao eftergo q» tépus , in quo E.e.6o & hocpertrífit totum fpani, cft fini- 4ibi. — tá neceflario.& hoc intendebat, cá I d. &cum fecerimus &c.i,& filr , c fecerimus diuidendo fpatiii neceffe eft tépus diuidi in partes zqualest numero parnbus fpatij: & fi partes téporum nó fuerint qqualesin fe : &eritifscongregatum finiti. qi pr méfürari per parté eius : & in- nit nullam babet partem, à qua menfüretur.ná infiniti impole eft óponicx finitis zqualib", aut inc- qualibus. En i türex finitismenfürarifab vnójfi ue fuerint cquafia , fiuc incqualia. Etordinatio iftarü propónum eft talis. Qi pimi pofuit q infinisi impo méfararià fua D. lit cám 1n hoc,& eft quta infini tum non cóponitur ex finitis equa. libus, aut inzqualibus.D. induxit ab propofitioné, & eft magnitu do [i »aut numerus finitus phüt menfürari fua parte, fiue magni- tudo, aut numerus com; rex jualibus, aut inzqualibus «Etfi fts componitur in fcda figura ta- li mó. Tempusjin quo motum per tranfit hoc fpatium,pót menfürari à fua pane, cum fit cópofitfi ex par. tibus finitis/licet non cqualibus: & $ infinitum non pót méfürari ex ua : pus, in quo morfí inzqualis locis peti f tium finit,non eft infinit. & eftinconueniens. Ipfe at vf quafi nonordinare A ifa hoc mo dojed pofürt poft has duas propo fitiones. longitudo, in qua tranf mutattran(inutatá , méfüratà fua parte. s hoc intendebat, ci d.&ló- gitudo finita menfura ab aliqua méfüra,vt A H,D.d.ergo in tpe fini to &c.i.qiüsci ifta cráfruranio mé füre£'à füa parte: & fil tfs, in quo eft motus per menfürá magnitudi nis ex rebus finitis. Tempus igirur, inquo tranfimutatio fit, menfürat à fua parte: & quicquid menfurat à füa ane eft nisi ergo hoc tem pus cani Dd. Ecfift deghana ne.i.qrf impolceft aliquid genera- xigenerauonc finita in tépore infi- É mito: generatio.n.eft tran(imutatio in magnitudine. & ió porétia ifliu: declarationis eft vis declarationis, quz communis eft modis omnii vranf Liber À mnfinntadonum, quatuor, funt. n.corpora. Etin libro Ioannis loco buius dictionis generatio poneba- türhac dictio quies. Et, fi hoc fue- fittlc intédo erit qp ira eft de quie- tein hoc ficatde motu. Qn, cum. quies fit priuatio mous, qui inna- tuseft exiflere in quiefcente: & mo tas finitus impoffibile eft vt (it t&- pore infinito: ego & quies finita T- ffibile eft vt fit in tépore finito, init Ioannes. & qdá intelligát hic pguicé ire ad getc.& dixerüt hoc, quie n6 determina(, nifi p tfs. D.d. Vnde fequifg impolecfh, &c. Big & corruptio , quia Bnitz vident: & nanfmutatio fini ta eftin tépore finito:ergo nihil ge. neratur femp, aut corrumpit fem- per.aut intendit ,, cü fuerit poit. aliquid tranfmutari tráfmutatione. finita in empore infinito, tác illnd erabitur, & corrumpef infimul femp, cum neutra trfmutatio ha- Beat t£pus propnum , Et, cfi fuerit. declaratá impoffibile effe tranfmu tationé finitam effc in tempore in- Éinito,fequif vt null idem 5f rur,& corrumpat infimul emp. Et c n6 intendit qp hoc e£ impoffibile: juia declaratur per hoc qp primum. eft impoffibile. ná hoc elleimpoffi bile manifeftius eft à illud cfle im- poffibile, qd tum eft in decla- fationc ilius » fed induxit ipfum. hoc modo innuendo aliud impole conüingenshuic, & eft generabile , & corrupübile femper generari , & conumpi infimuld q.d sect hec pofitio fuerit verificata , auferfim- poffibile contiugens cótradictorize ems. ex quo confirmatio iftius fermonis, ficut apparet de-- ftrudio fuz conuadictorix , Sextus 28$ Eadé afit ratio eft& q neg; D infinito tpe per infinitü police Tnoueri, aut quiefcere, fiue regu lariter moueat, fiueirregulari^ tet, Áccepta ,n.quadam parre, Qmetietur toti rs, in hac quá tum aliqd pertrá(ibit ipfiusma guitudinis, & non tot, in toto. An:totá & rurfusin equali alia, & in vnoquog, fiit ,fiuezqua^ ie fit, (iue incqualisei,d €à prí^ cipio.refertaüt nihil, dümodo fitfinitum quoddá vnaquzg. manifeftü,n.eft qp cófumpto t€ poreinfinitü non confumetur , K: finita ablation facta, & per ip^ fum quant, & ipfum quoties, quare non tranflbitin tpe fini» toinfinitum nihilg; refert ma» gnitudine, verfusalteram , aut verfus virang partern effe inft nitam . eadem enim erit ratio, Et eadem ratione ratiorinatur. d hec quod smpoftbile ejl etiam anfinitum meueri tempore finito , «ut. quicfcere , fine motus fuerit à, ant diwerfus . Nam,cum Accipiettr aliqua pars , que men- Jiret totum tempus , tunc in illa, parte mouebitur per aliquam par tem ilius faty non per titum per totum. enim mosetur in to te tempere. C7" n equali mouee bitur etiam per aliam partem ; en arti 2 ree em fr 3t qualis pracedes fi, dut in, ier nil D. differétia im boc folummods auod vaaqueqy Phyficorum Gynequed illerii partitom fit fimita, Ade ftm ef is eum emp con[ani tur , nen confumi- tur infinitum , partitio nel finos tà in menfira,ro" in numero, ergo nó meuetur infinitum ftporo fma nito . C" nulla differentia eil fi. eile menfura fuerit finita dte- ta perte aut infinita Vtraque, que siam t ratio, Desefras, hon rf eim qudmquinieme Pint a Tempus finitum, €» — Cum declarauit qtpolt eftali- uod finit moueri per fpatid fini- E: in * infinito, declarat & im- polt eit vt aliqd infinitum moucat m his finito.nam neceffaná eft vtinliniti moueaf per fpatium in- 1 finiti. ergo sequimur aliquid ptráfi- se fpatium infinitum in tpe Buito & hoc cft conuerfüm cius, qd prius declarauit c£ impoflibile, aliquid peruanfire fpatiü finitum tpe infi- nito. Etquia hzc duo funt (imilia, & cadé € declaratio in cis, f aliquid moueri pez fpatium finiti in. seinfiuuto , aut aliquid moueri per fpatium infinitum i tépore finito. mam illud, illic fecimus, diuiden dofpanum finiti , ex quo fequitur Épuscfl finitum, faciemus hic di- widédo vépus,& fequitur [padü efle finitum.Et ideo d. Eteadéróne,&c. i.qfn impolc eft infinitum moueri in tépore finivo, fequitur.n.ipfum moueri per fpatium infiniti 1n tpe finiro.D.d. Nam, cá accipictur ali- qua pais &c.i.& demo illius. qfi , cum pofücrimus motum infiniui in épore finito, & acceperimus ali- quam parté illius tunc mo- tum moucturin illa pare p aliquí parem fpatij . nam im| iie cft Yt peri moucatur jn pte, St loto réporis . D.d. &in zquali & moucbitur per aliá d. dcinde, fi pofuerimus ipfum moue riin aliam part remporis zqualé prime parti menfüranti , deinde in ja deinde in quarta, & fimiliter Yvnaquaq; parum téporis tempus confumatur, tunc conj gabuntur Liber Sextus A ex hoc fpazia fini; numero, & indifferenter we motus eiusin illis pribus fuerit. jualis, ant diuerfus. ime Sues d Goc fuerit zqualis pra» cedent, aarinequalis i iue eiusin fca parte foerit equali mo tui ciusT prima, aut inequalis. m mon eft differétia inter hoc, qula iege jualibus: Sue moet pareti oribus focrit finta: Tj Fericfinis lioet mo n6 fit «qua lisin (e.D.d.vnde manifeftá & &c. Bimanifeftd eft igivur ex hisqpcum tfs cófümctur per motá illius mo- Uu p vnamquáq; partium zqualii parti méfuráti, Um 'qd moue- tur,oó cófu: initum mo- netur per frat mnl iniri D.d. Sont Eni ta.L & eciam eft faperiusqífi neceffe eft fpatit , per. eft motus, confumi.nam Os, pquas ntoci nioucf in i funrüuing men(arsdt ero, f id qa eft inita in fe , & nume- Torclum et finitus. fed pofitá cft easefle infinitas. & hoc clt impolt. che infinitá non moucturin ini decia eig em CES un juod infinitó non mouc Y rpelinito.qíf fequitex hoc vtali- EE mE moudamr pfpanü fini id fun 189 juif. ei* pXeestEEEED PR AR iiir ne itam magni tudineinfinitü d contingit ctili reinfinito tepore propter ean^ décám.in parte.n.téporisfini^ tam tranfibit,&in vnaquaq (d S mins: qudd intoto quidé detras, mamfe m smpofhbile et magni itam pertranfire infi- utum in tempore finito , propter allem eande. pati di mE parte tépori pertranfit fitum , € in Ynaquae, partis fomiluer ; ergo in toto. permranfibit fininim, Cum dedanmitq sci i 6$ fium ginis fn rro d nito, dixit qp ex m nen Vgurs nid Pre TRES Nm eff fs diuidetur in Jem [55 fpatiü erit ie it numerfi;fiue motus fueri x enalis autinequalis . ex quo fequi pant » effc &iitum.D,d. ppillam candem. eaufam.i.& hoc vEanifetd eftexil lacadé propóne, qua vfi fümus in Predictis declarationibus, fdicente Mito eft! ie Ee Di 1n parte temporis mouebif' a , Drrfeire. beca qipolt pue n edi um eft infini moueriolno.ns$gpnon tum,& Lyle ini iinceodem en Inouetur tpe infinito necefle eft ip- pais dipore equas fiim rooueri femper t£poribusfini que um prati poris equa- tis fr continuationé, & perpctuita. Wan prime. d. ergo & 1n toto, *&D.d.& nulla cft differenna,&c.i. Reim eiim quei po pos jum finirum. Phyfü.cócü.Auer. OO Qia finitum fini, ble PÍBII mener; er old rg mde mdr mei fn quare OCV'tndo, aut mouédg, franfeat. rft 2446 COIrfig ong docimp eft, faratione eo V fit boc iy ranbit infnicum fict? Mr afin; Pom fnit pon pere a Tn. perry eie Iu. *4 Hoceft Martin due(mim oe quida eBtintationis p eoe * mon doe tper quia decltatam e Gris Ed tri etd ficum a Relig pore dre fpatium infini jy o teft qi i clt moueri ép. pore. a£ declarari ef join n Tefinis), Er Fretum finiri c, c Prntísc ánimo a Liber K pertranfiuerít, pertranfibit in 1eqd ià defijt: & od eft taleeft ni tum. &, ci declarat fit» fininm ori perttanfitofno fpatium infini t : mamifeftá efto odi initá non pertran(bit fpatium finitü.D. dedit rationé fupe:l híc córinvaro né & dixit: fin. mfinitd pertrátibit finitum, &c.i.& declaratum eft i; füm nó perttáfire illud.qri, fi ini nitá pertranfibit finitfi , pereráfibit illud in tpe finito : fed declaratum eftipfum non pertranfite illud in ge Ini : ergoofno nó pertranfi- bitillud. D.induxit exemtplificatio- p né qua certificatut hoc, & d.Qrfi, cum infitutá,f.4 moueat, &ce.i.Sc ifta onu. eft vera.quia, ni fuerimus q infinitum peruáfit fpa tium finm ;£ 4, rune quidd& inf niti eritf hoc (patio, qd eft »,& ent hocquiddá equale huic fpatio . fit igifhoc quiddam c p.Et, cá pofuit. H neceffe eft vt pars finita mot! in« initi fit in fpario finito,per qd mo- etur, & vt illa pars fit equalis (pa- tio finrto,& dixit, & erit écahd, &c. i.& neceffecfl, cü iftud miotá infirti tum trásfera, vtilla emsé& fit «qualis fpatio, moucfalra à € ims pne, M per indam ét ter. tia pars, & fic femp. D.d.ex quo fe- io mi. quiG&c i.qihquia fpatid fü ra: m3- Driturrei mote , & minus menfurat Idé-1c. snams,neceffe eftci momm fuerit. ^5 ^ maius fpatio, vt menfuref motü à itio.&,cum morum fuerit minus ario, necefle eft vt moti méfüret tium.& non erit dfia inter hoc , qp infinit&i perttanfeat fpatii fini- umiciner hong finitá pertran- feat fpatiü infiniti: gd eftimpoffi-- bile, Cqfa in moro infinito neceffe elt p fpatium finitum,& Sextus 290 moto finito menfüraie fpatia infi- D nitum. qff nulla differentia eft in. hoc, menfüret fpatium : fed mé- furans in moto fimo perfpatium. infintum cft motü : & menfürans motü infiniti per fpaci& finiti eft Yr . Donde irme . Qf mihi vr,&c.i. qf imj eftimaginari q motí po per tranfeat fm tot& finitum,alio mo- do abeo, quo imaginatur mort finitum pertráfeat fpatium finiti , Si igit hos fuerit impoffibile, illud ericimpoffibile.i.fm q» maginatur. ipfam pertranfire illud curíu, aut menfasatione. Et induxie hoc dif- E. junClinum, aut qi rmotum finiti, €um peruranfiuerit fpatium infini- tfperrranfibit illud cusfü. &, cum motfiinfinitü pertranfiuerit fpati(i finitum, pertranfibitillud méfüra- tione,non curfa.& nom cft differen tia inter iftos duos pertranfitusim. hoc, impofübile itur, At veronegiinfinitü in ffni^ to tpe tranfibit infinitü.fi.n.ime finiti, & finitü.ineft.n infinito Bnitü, Ámplius autem & t£po re accepto cadem erít dero. Ned, infinitum pertranfit in tempere finito infinitum. quonia, Pinos Ji Pertranfit infmium , pertran- fbit tà fimtum.quoniam in infini to eft finitum. Et,cum et cenfyde- ratió fuerit de boc fecidi tjs fem liter proueniet ex demiftratune, HacceftQ ginta declaratio & eft 64 deillogd remanet cx diuifiGe , C vt. morum infinitum moucatur tem- pore finito. qin illud quod eft tale, aut mouetur per fpatium infinizif , OO ij aut Ph imam Lc moneamr id infinirurm in tem pore finito.Et. iic anfincat infini, x fibi inue z micum peuitat fpati infnimm $n tem] inito: impoffi- bue v dedemn Dt D nim infinito eft finitf, i.& eft, Qquninfnid nerit infini- tumin 4o, vtinirtum. Karink imm. qfi in infit pc tranfto t pars nita nece, d pertran(it fpatium infinitum in té- HH pore finito.D.d.Er, cum & confyde. Tuum fueritfm tempus, Aci proe wenitctiam demfo, ex qua. tum eft impoffibile eft infinitü goueriiépore inno. & ila deme firauo iuiflonem temporis quoram E dinifionem wmpora iuiditur fpaium. Si igitur facit nium, & ii im erit "d H juia. itum. m Cien o cimpodihde. Qi aütneg finitum infini, tü tranfibitregiinflniti finitü, fires fd ucqrinfinitü in finitotépore mouetur manifeftum eft qj ne^ ] quemotuserit infinitusin fini, totempore. quid.n. refert mo. tum,aut magnirudinem, infini ti facere c neceffe. fi vtrü^ uis, & alterum effeinfinitum, omnis enim lation loco eft, Et,cum fit impofhbile finitum. anexeri per Infinitum, eutinfini- 4l per foutum ,aut infinitum in feprre finito manfefii eft quod netus infiniti wen erit 18 tipere. ficorum fe nef traxit efl inlco. Cá declaranis, q» impoffibileft slignod oic mote pex fpaium i onerum infinitum in t£pore finito, fiue tium fucrit finitü aut non fuerit,de. dlaratur imj ile cfle vt motus infinitus fit! tempore finito, Qfa. hocauterit per fpatiá , aut per rem 10. fi autem per fpatium, rücali- infinitum. itur per fparid infinitum in tpe finito. fi vero infi- Ditasin motu fucrit per ré motam, tüc sig infaarum moucbitur in t£pore finito, aut pet magnitudiné kam, aut nfiniam: fd hee de- flsuca funt: ergo deftructü cft ali- motí infinitü effc in t£pore ito . & hoc intendebat declarare fitimpoffibile,c.1,& cum. iier impolteft motum infi- nitum fpauüinfiniuum in tépore finito , ant motá infinitü fpatium finitumyvel infinitü 1n té- pore fitoymanifeftum eft ex hoc, Qi impoleeff vt motus Ifinitus it 1n tempore finito-D.declarauit com fecunonem,& dixit:non.n.cít diia, &c.i.gíb , cii fitimpoffibile vt mo- tü finit moneat per (pan( infini tum in tépore finito, aut motá infi nitum in tpe finito, manifeftü eft , £m ile eft vt motus Ifinirus in tpe finito. qfà,fi fueritinfini- tus,aut crit per magnitudini infini tam, Liber Sextus À tam,aut moti infiniti: fed hec duo funtim| ili i erit reperies D.d.n&.n. eft dfia,&c.i. cum nó fit dtia, fiue ponat mous infinitus eftin tépore finitoaut icu- doinfimta mouetur in tpehinito. D.d.qffi neceffe eft, &c.i.qfà necef- fecil fi motus fuentlfinius,vt ma gnitudo fit infinita, aut illa, p qu& eft motus,aurilla,que mouetur. & fimiliter, fi alteri iftori fuerit infi-. nitum,moruscritinfinitus.D.d.ofs «n.translatio cft in loco, &ifta eri coníccutio eft in motu locali Cqíà, 33 dá fuerit pofitü q» motus in locoé infinitus, neceffario erit magniru- do infinitaautilla, per quá elt mo- tus, autlocus, & mor infimul, Si- gniliter, fi alterá iftorá fueritinfini tli, motus erit infini: mo- tum fueritinfinitd, fpatid erit infi- Socimé nitum:& nó conucruf. Vtrum au- mm. — iÉfiaugmentü fuerit infinitü, ma- gnitudo erit infinitz,fily & f altera. to fuerit infinita, alteratii erit infi- nitum, confyderand( cft.& n6 ap- ficut 1n translationc. & ideo poft, omnis.n. translatio eft in lo «o. vnde opinandum eft q; hoc no mine motum vtitur in hac declara tione proprie, £.in loco.& in vltimo Pho € iftius declarabitur (implt. Tfcce. 31. Q8 impole eft 2 ziqrmorus qua & 9. twormorum fitinfinitus przter translanonem cucularem , XKodem pato e[fe in co, quodin Qmietem pid mi iori m" to, qued. f-!ms detsrineis. pimemn. | Cep. 4. c Voniam aüt ocaut mo e£ aut quiefcit,qdap. tum natura cít,qnaptü 291 eft,G vbi, & quo pacto,neceffe B efto£, qd ftarcü ftat moueri, fi enim nó mouctur quiefcet , fed non contingit vt ad quieté ten» dat quiefcens, Et, quia emne aut. moneri, xt quie[cit, (quod wnatum eit , €7- io, C7 fecundi quod , neceffe. eftt ce[ans cum cefeat ,mouta- fur, BA ,fé emnimo nn nmonetur, efcit. et impeffibile efl'vt quie. ens fe tendat ad quietem. Cum dedlarauit prius neq; in 67 motu, neq, in primo qe, dd fuper- B itur motui , inuenit primü na- turaliter, f. prim? motus, aut primü Tux motus, & tfs femper fint. iuifibilia, vultnüc regia eftin read quicté, & in ipfa quie- te/ficutin motu, f.qfn non inuenit Jrimaquicsnanuna iter in requie- [cÉre neq; primá tjs uod eft pars téporis, in quo quicícés quiefar, f. vemporis equalis quie neq,in uenif primü tfs, in quo motum va dit ad quieté,quod dt ceffatio-Erin Difpfaee it declarare prius hoc in ceffan mE te A dixit;Erquia o£, &c.i. & quia. o£ dequo vere dt ipfum c£ autge- Vi & 4. fcens,aut morfi,eftillud, gd innatff ph... eft recipere morá,& quiete, & eft in. &hicT.c loco, it quo innatá ch reci mo tá,& quietem, & difpóne, fm quá innatun eft recipere motá, & quie vem. Eidixit quod innatum cft mo pe qp ueri. ni illud, quod moo dins 1houeri,v.g.punctus, nó di qui reaut mole Evi quo zdillad, quo moucf, mouc£in re diuifibili &cü fuerit in inftanti, nó dé quie- fccre,neq; moucri.Et d.& fm q». vt. diftingueret inter illud , qd moue£ OQ jij,.ia Phyficorum 4G in potentis, & illud, qd moucturin. actu, ré motá efle in potétia, aur f 2&u.fi.n.fueritin poulasecitmota in potétia, & erit innata moueri in $dlaapb [utet in actu, actu. Vel dixit ioc diflinguendo inter motái, quo xes mora innata eit moueri & inter. illad, quo n6 eftinnata moueri . & "eft cuidentius. Cü pofuit hoc qua fccdés, d.ergo necefle € vt ceflans , &c.i. ergo necefle efti ceffante, qd Tucni£in co,qd mouetautquiefcat mon in co,d femp mouet vr,cü dr ceffar:, tunc dica moueri : cum fit Smpoflibile dicere tunc ipfum quie H ficre.ná, cum ceflat, tendit ad quie tem : & impofibile eft vrillud , qd tendit ad quierem, fit quiefcens. Hocaütdemonttrato mani, feftum eft qp etin cempore ftare. neceffe e(t . quod enim tnouet, án tempore mouetur: quod au^ tem ftat oftenfum cft moueri: quare neceffe eft f tépore ftare, Hoc quidem declarato mani- feflum edt , quod ce[f-me celat m dempore , cum motum moueatur fu tempore: C7" fit declarat quod. 1 dent efl metum: ergo. sec] D ipfum ceffere im tempore. Quia omne ceflanseft motü: & cé morum eft in tempore:crgo om. neccflans eft f temporc. minor au- tem declarara eft.qri ceflans eft i]- Jud, quod innatum eft moueri aut quieftens non eft finealtero: ei omne ceflans aut eft morfi, aut qc- fcens : fed non cft quicfcens: nam. ceflans tenditad quietem : & quic- quid tendit ad aliquid non eftinil lo : ergo ccffans non eft quiefcens: ergoomne ccflanseft motum. 68 Amplius autem , fi veloci |uidem , & tardiusin tempo licimus, ftare autem eft vel cius, & tardius, Et etiam non dicitur "yelocin €7 terdinsfi in itpore C ce[ tio efl velocur , c7 tardir . Omne ceffans eft aut velociu: Priardins: & omne veloaus,, ai ius eft inaempore: occ fans eítin wmpor. "e Inquo aüttépore primo id quod ftat, (tatin quouis huiu neceffe eft ftare . diuifo.n. tem pore , fl in neutra quidem par tium ftat,negr f roto : quare ni Vtiq ftatid, quod ftat. fi vero alteranó vtigiin prio toto ftat $m.n." vtrüg in hoc flat, ficu dictum eft,& in co, qd mouet, prius, Veautemid, qd mouet, non etin quo primo mouetur fic neqst quo ftatid, quod b! Et primum tempws , 1n quo ce]- ens ceffat, neceffe cff ve. qued libet eim cefet. nam, fiillud tem Pis diuidatur in duoc fi i new- fra parte ceffet , ergo nea, in toto ein, enge cn Ka ceffat . € fiin altera parte ce[fat , ergo on totum eff primum eiue, cejfat . quoniam ce[fauit sn alo «7 ef ilapars , vt dilum eff de TRO opuato. Quemadmodum ergoin me fo non eit aliquod primum, in que mosetur fimiliter nea, in ceffante. eff aliquod rimum, wo cef. Cum declarauit p Celans Hx in spe, vult declarare ctia qp non efi pr Liber Sextus A primum tfss in quo ocflat . & v? P d cubo mom oma mee do: fed n6 eft verum : (ed motfi, & ceffans füntid£ fm fübictü,& duo fm modfi. corpus.n. cum accipiat Lo rid quicfcentem, dt quie. tÉpore (cá accipiatur fm q hét qua- htatern tranfmutatam,dr mor. pos tráfmutatum in qualitate va- it ad qualitaté mobilem , fm hoc di motum . Motí igitur eft mot, fm qr tranfmutatur in alia qualita se,& transferturin ea ad finé, fm p finiseft complemétá tih illus mo- tus.v g.fm g tranfmutafde albedi B neimj in nigrediné. cftau- téceflans, Fm driransferéad quieté. &quia quies accidit chplemimad d eft motus, ideo ccflatio accidit moto. & ió funt vnü fm fubit , Aliadfie, & duo fm mod , Aut dicamus, eftceflans fm mi habiti, & mo- tum fm 'abendam. Dicic Et [1 &c.i.& necefle eft vt ecf- dicaf fiie quahbet parie. tfporis.qd € ceflanti. omne n.tempus. ci diniibile Deinde ia- Die larare hoc, & d. nam,fi il lud tépus diuidarur in duo, &c.i.& nece cl vr celans cflet in quali Cb psi primi téporis.fi.n.illud v€. pus diuidatur in duo cqualia, cum E tempus fit diuifibile tc ceffans aut non ceffabitin aliqua parte: & 'ficnon ceflabitin toto illo tpe, qd eft contra pofitfi, aut ceflabit in al- tera t3: &ficillud nonent grimá: cum nó d£ cffare in com- 1i quia ceffatin aliqua paroe exus.& hoc intendebat, cü d. nó eft cotum primü;in quo ceffazi. & fequi hác. pofüioné, vc non fitillud ts tot, qd eftcompofitü ex duabus parti- bus prumüjin quo ccflans »- 292 d.ceffauit.n.Talio : &eftilla pars.i. D qí&, fi pofitá fuerit qp ceflans ceffee. in aliqua parte primi téporis, ttc il lud tépus non erit primü: qf ceffa uitinalio, antequá ceffarctin illo ki ; &illud alind cf aliudab la fita : & fic illud tépus. mon Erit p Fr dc imenditper lor, quod d.& illa pars,parcé primi tem. psin juo pofitüi fuerit cefans d. vt di&kü eft de moto, i.qifi de- dlaratio eadem eítin cis.nam,cum. pofücrimus primum sépus , in. ussiii iw rtn d xmpuridus nus hac via demfationis, fequitur vin hoc E non inucniatur prium quale. & ideo d. Quemadmodum igirurin moto &c.i. quemadmodum igitur in moto non inuenitur ex tempo- realiquod primum, in quo inoe- it moueri, fimiliter neque in cef- te inuenitur aliquod ynmum , in quo incoypit ceflare . Negqx.n.ipfi? moueri, negiip fiusftarealiquid eft primü , Sit nin quo primo ftat, f quo A 5, hocigitimpartibile qdénó c6^ tingiteffe.motus.n.nó eftí im^ partibili, ppea y motum eftali p qd ipfius: qdauceftardemon, Vete ipsi rM uifibile eft, in quauispartiü ip^ fius ftat, hoc.n.oftéfumé pri?, qpinquo ftat primo, in quauis parte illius ftat. Qm ergo tem^ pus eít, in quo prío ftat, & non impartibil*: omnc autem tem^ pusin infinita diuifibile: nó eft in quo primoftatur. Quontam nea, ex meto ned ex «d nte ft dipued proi Et de- OO iij mon- Phyficorum mo erit ceffans Lt B imi f efl gitur boc effe indiwfibnle. fu nvn fit i indiafibili : nam. enit aliquid, ey iam ex ipfo mene. tur. Et declaratum efl, quod ce[- ens efE motum, C7", fi fuerit diui fibile, erit cefans in quacuna, par. G miftratioilise fit illud in mpi o- te eis nà boc declarat qumia ewm fuerit aliquid, im quo erit pr mo ce[fans ,tunc ce[fans erit $ qu. cuna, Tod pr xin Mudo ej ce[fans, eff t ^ pe pi inti pma diufibile m infinitum : 4 mbi eff ,in que primo erit ceffatio. Demonfiratiooflendens quid non ft accipere primmm tiporis in latione mobilis, A Primumtemporis B Tempus. Mobile tendés inquieiem. 71 Cumdeclrauithoc fermone, re petit declarationé p exépli, & dicit. Qi neq, ex moto;neg;cx ceflante, &c..qff neq, motum, neq; ceffans H habetprimá parté motus aut ceffa. tionis. à fi hoc eflettunc motus,& tépus& vlt continuum cóponeren tur ex indiuifibilibus.D.d.fit igitur illudin quo, &ciifitigitur prim fs, in quoerit pnma ceffatio A s. D.d. &impoleelt vt hoc fit indwi- fibile,. primum tfs, f quo ponitur prima ceflatio A 3. D.d. mot n.nó €ft in aliquo.i. & diximus p iftud primá tépus necelle eft vt fit diui- fibile : quia iam declaratum eft» & Mor'nó o£ ccflant eft motum, 4 & q» mo- fiiquo tus non fit in aliquo indiuifibili: ieafibilr. qfi pars recedens, & accedens mo tuscíleteadé : & fic pars antecedé fitex fe,& fuit anteg effet . Et ho, intendebat,cum d. nam eritalidd & iam moueturex féipfoy.nam fe quiturex hoc q aliquid moueru €x fcipfo.& hoceft fimileci , qd di xitin inito iftius tractatus , qrn, f motus eflct indiifibilis, tunc res ci moucturjiam eflct mora. &, cí morus fit diuifibilis, necefle eft vt i Iud,n quo eft motus, fit diuifibile f tépus,& locus. Deinde d. &fi fue rit duifibile, Sgt. ideft S , fiiftuc primum tempus fuerit diuifibile vt fumus coacti per rationem, tun ceffans crit ceflans in qualibet pat te cius, ficut in toro : & fic erit cef fan Liber Sextus 293 AÀ fansin medictate, ficut in toto , € jn medietate medietatis , ficut in medietate, & fic in infinitum. & hoceftin potentia. & fic non con- tingeret vt ante ceflarionem effet ceflatio,& ante motum eflet moti in infinitum.quod eft impole. qf fm hoc non fieret motus . fm hoc igitur intelligendum eft hoc. D.d. qiii hoc declaratá eft. &c.& intédit hic per primum,tfs zquale:& eft il ludquo vtitur hic pro principioin declarando g initium ceflatióis n6 habet primum tempus.& quafi di- cat, &quia declarat cft q» in quali B bet parte rpis xqualis ceffationi cef fabit ceffans, neceffe eft vt nó. f us primum, in quo incarpit ceffa- Es hocintendcbas cum diri: quia illudjn quo eft,&c.i.non inue Bitur aliquod primum ,in quo eri prima ceflatio.f.neq; ex ipfó rpe,ne que ex locojin quo eft ceflatio,neq; ex ipfa ceflatione, & cótinuatio fequentis cum precedente in hoc femone manifefla cft ex dictis. Negàn — Negiigiturquiefcens quan elaratum eff enim quoniam tunc dicitur aliquid quiefcere , cum il- lud quod imnatwm ef moueri, non mouetur in eo, in quo innatum eft moueri. Cum declarauit,g neq; morara. neq; eeflans habet primum.valto- 7 ftendere hocetiam in quiefcente,& dixit:Neq; etiam quieícés habet té pus primum,in quo quiefat. D.de. ditcaufam,& dixit: quoniam non quic(cit in indiuifibili.i. cum fitim. poli ipfum quieftere in tempore in diuifibilicum motus non fitin in- diuifibili,&c.i.& neceffe eft vt quies non fitin indiuifibili propter duo, E quorum alterum eftquoniam mo tus impole eft vt fitin indiuifibili, & hoc. Temonftratum eft: alterum vero efl illud ex tempore;in quo mors poreft efle; illo porett eile quies,& illudjin quo motus nó po- teít efle, neq, poteft etiam quiescé ineo. D.inczpit declarare hoc , & dixit:declaratum eft enim , &c.i.& necefle eft vialiquid non poflit qe- fcere,nifi in eon quo poteft moue pur: doprimum quieuir, eft. inim^ n:quia defcribimus quiefcés, quod inimpac. Partibili enim non quieuitpro eltquiefens principaliter.& vcre & inimpar. t cens pri 1 wh. —ptereaqpnoneítmotusinípar, nontranfumptiue,quod eft innat tibili . in quo autem eftipfum quiefcere, SG ipfum moueri. tüc «rrdicimus quiefcere, quádo, & inquoaptum natura eft nioue^ m non mouctur idquod aprum matura eft, Neque quiecens etiam quie- Jétt im primo tempore. quonit non. quiefzit in indimfibili. moris emm on fit inindnifibilisez m loan quo ef quies im ipfo eff motms. de- moucricum non mouerur in illoj p, coiere quo eft innatum moueri.f, tempo- uáfüp.s.- re,& loco. & ideo necefle eft vtom- uade. ne quisfczns quieícat in tempore, Phe & loco. Sfi eflet pole aliquid quie- fcere in inftanti, in quo cft impole moueri, tunc diceretur quiefcens,fi cutdiciturq: punctus elt quicfeés, finfigura. Etfjllogifmus compo nituríic. O&quieftens quiefcitin €o,in quo innatum eft moucri : & illud , m quo innatum eft -moucri, eft diuifibile: erzo omne quiefcens quie- * Lii cric." hzcautem caufaeft aw quiefcitquidem,& mouctom* Phyficorum G quie(cit in diuifibili.& , cum fit de- claratum ipfum quiefcere in diuifi- bil declarabitur q quies quiefcen- tis non habet primum tempus per illam demonítrauonem,per quam. fuit hoc declaratum in ceffante , & noto, Ampliusautem & tuncdici snus quiefcere , cum fimiliter fe habet nunc,€ prius, canquam non vno quodam dijudicantes, fed duobus minimis . quare nó erit in quo quiefcit , impartibi, le:Si vero partibileeít, tempus vtig erit,& in quauisipfis*par^ tium quiefcet.eodem enim mo^ dodemonfirabitur , quo& in prioribus. quare nihil primum quia mein temporc. tempusauté nó eft primum,negimagnitudo,ne. queomnino vllum cótinuum: Omne.n. f infinita partibile eft. Et etiam dicimina aliquid quie. Jéerecum eodem mods fuerit niic, €7 prim quaft nen c odd Y spfurn fecundum ynum , [ed alic. Jecundum duo. "vnde nece[Je eit "ye dllad,in quo efl quies non fit indini Jfibile.ss igutur fuerit dimafibile ne eeffe eff va fit tempus , eve fre. e [cent in quacugque parte enu . [» enim declarabitur per illud i-. dem,per quod declaratum fuut prs u.ergo no ef bic primum, C7" cau Jain bec efi: quonam omne , quod quie[cit aut mouetur:quie[cit aut. Wetetur in tempe e: mon éft pri mam tei prima. tude:C7^ rne] Ld v BIRIM CUMLLNNNII : qUEDUATH. qIU0 eunque talium efl dafibile m ia Hzceft fecunda declaratio,qí quies non habet primum tempu in Yo quieens juiefcit primo. Etdicit Ftetiam diamus, &c. i. etiam manifeftum efte tunc dic musaliquid quie(cere, cum fuer in eodem ftatu,& in hoc inftanti, jn alio inflti przceden i,& falter in duobusinflitibus & caufaf ho eft motumut quiefzens non i veniuneur in a&tu,nifi in eo, q» eft stu tgis.(in ipfo tempore, non i inftanti.qif inftans etin por£tia Exquia hzceft actio animz in qe fcente,qih anima cunc intelligit g temqh intellexerit idem corpusit eodem flatu , faltem in duobus in ftátibus dixitquafi non confyder mus,&c.1,& videmus quafi qui nt 5 (yderat,neq; intelligitrem per v num, fed per duo.i. per duo inftan tia.& quia: quicftere non intelligit & comprehenditur nifi comprehé dendo áuoinftantiz:& cum decla ratum eft q inter quelibet duo Ifl tia. ct empus » eft vcomn qui jurefcat in temj :é omne tempuseít diiibiE.& idee dixit poit, vnde neceffe eft vt illud. inquo eft quies. &c.i. vnde neceff elt vt pars tempons,in qua eft qui esnon fitindiufibilis. v.g. intlans fed diuifibilis. D.d. Si igitur fueri diuifibileneceffc eft vt fit tempus.i fi igitur fuerit duifibile in duo tft tia & inter quzlibet duo inftantia eft ccmpus:n«cefle eft vt quies fit in 1n omnpore. D.d.& vt fit quiefcens in Liber Sextus 294 A iti qualibet partecius. i. & f illdin. quo cft quis, fit tempus: & omne tempas cR diuifibile in tesnpora:ne. «efle cft vt fit quicío&s in quacunq; patte accipiatur de illo eempore:ex quo declarabitur qp quicfceas non. habetprimum tempus perillam cí. dem 1 jper quá de. lara fuit hoc 1n motu,& ceffan- 1c.& hoc interidebat,cum dixit:hoc. -n.declarabitur,&c. Et,cum decla- zauithoc, repetit conclufioner , & dixit: neceiz c primá on efie.1. tem] deditrau£im ia hoc moro, X quie- 3B feen.c,& dixit: & cauíain hoceft, qfr,&c.i.& fciendum, gifla caufa án quiefccare non cft vera in hoc motoy& quicícente nam diuifibi litas temporis eft caufa vt quicfcés 0n habcat primam quictens,f mo T0 ausem sempus non eftcaufa hu. dus.fed concoraitamr caufam.& cf in hocp norum eft tale.£ non ha- zxnaguitudine continua , ficut dixi- nus. ifla. n. prioritas eft impoffibi- Jis iftis nebus propter ónoato- nem; continuatio in iflis primo C inueniturin magnimdine,& ppter. Condos magnitudiné inneniturin motu, do pros &propur moum in temporcaem mnagaice- US imo caret, eo. ca dine/k p D las veo cari lo,co ipám in magnitudo carctillo etiam. mom, & [rd Quoniam autem omne, qd ej-&. ?, mouetur, in tempore mouetur: &j* ^ &exquodaminquoddam mu taturjn quo tempore mouetur fecundum fe, & non quiainiL, Kusaliquo, impoffibile eft unc fm aliquid eile primum quod mouetur,quiefcere.n. eft in eo^ dem dfcsempore aliquo & ip^ jum,& partium vnamquamgs. fic.n.dicimusquiefcere,q in a/ lio,& alionunc verum fitdice^ re Qpineodem & ipfum, € par^ tes funt.Si aüt hoc eftquiefcere, noncontingit id, quod muta£, f$maliquid effc cotum fm pri» mum tempus.tempus,n. omne diuifibile cft.quare in alia, Gt a^ liaipfius parte verum erit dice» reqpin eodé fit & ipfum, & par tes.Si vero non fic eft , fed vno folonunceft, non erit tempore E vllofmaligd, fed $m terminü temporis , inipfa autem nunc eítquidem femper fm aliquid manens:non tamen quiefcit, ne que.n.moueri,negs quieícere € inipfonunc.fed non moueri q^ dem verum eft inipfo nunc, effe $maliquid, in cemporeaüt non contingit effe, $m quod qe Ícit.accideret enim id , quod fer tur quiefcere, Et yfWid emne motum mouetur n tempore , C7" tran[mutatur de aliquo in aliquid, ideo tempm , in uo mouetur per [cwn quia eft in parte illmne temperisim-. poffübile eft t motum fit í aliquo. eius.quoniam permanentia alicu-. sur, C7 vni [esum [ que [narum par fiumin eadem re in alique tempo re.quonia fic dicimus aliquid quie. frere.[- eum im infanti pofl aliud anflant erit verum dicere illud ma nereC7 fee partes in aliquo. Et, eum r Phyficorum G ewm hoc ft quies ,impsfübile. "vt illud , quod tran[mutatur quo modo tran[mautationis fit feció dum totum in primo tempore i ali . nam omne tempus ej dumifibi foeefe eff igitur vt fit Yerumi "yna parte per alam dimidi in ea- dem diffo[itione . Et, cum boc nen it ita , fed boc eff sm ym in[tanti tantum w[ratium:erge me dun tranfemutationis erit in tempo reomnino, fed in extremo tem| Horis. quoniam in in(tati pofübile eff 7 "yrres fit permanens alique modo, quiefcene autern mn . smpoffibile. eft emmin in[fanti motum , aut quietem fieri. [ed dicere moti mn effe in infanti frverum e qid aliquid eft in e q m empere,ant ympoftbile'vt fit, fe od eff im quiete. Vult declarare,g tranfinutatum n6 eftin cojin quo tranfimutatur, f temporc omnino,neq; in primo té ] pore;in quo ranfmutatur. f.:quali tranfinutationi, neq; in aliqua par. tecius (ed eft in tráfmutationeiin flanti,v.g.qíi translatum per ma- gnitudinem non eftin magy.itudi- Dein primo temporc,neq; in parte eius (cd in inftanti,& dicit: Etquia. Omne motum,&c.i. & quia declara tum eft omne motum moucf in tempore, & p tranfmutatur de ali- quo in aliquid continuejideo tem- pusin quo motum mouetur per fcy f primum tempus quod cft cquale. motui erusin quo motum nó dicit moucri gratia parus, umpok: eít va motum fitinillo, inquo monet jn hoc temporcaut in aliqua parte illius.D.induxit impoléquod fequi turex oppofito huius pofttionis, & dixitsqih permanétia alicuius , Sc. i. impole eft vt tráfmutarum fit in reun qua tranfmutatur, in tépo- re prima tranfmutationis, neq; in parce illius.qifi,fi tranfmutatü fue- ritin prima tranfmutationc; tem- porefequetur vripfum,& fuz par- tes fintin eadem difpóne in illo t£- porem quo dr effc in tranfmutatio ne:&aliquid effc in tranfmutatióe "P*- fm omncs fuas partesin codem fta tueít quiefcere : & fic tranfmutatü ent quiefeens in tranfmutatióe nó tranfmutatü, D.expofuit hoc ma gis& dixiqif fic dicim*,Sc.i.qify, cum dicimus aliquid quicfcere,ni hilaliud intendimus vt in plus q in vnoinilanti fit in codem "r nealiqua mutatione, D.d.Etcum hoc fit quies, &c.i.cum hoc fitim- pole.f:motum effe quicfcens apud tranfinurationem cius, impolt eft vtin tranfmutaro aliquo modo tr& fmutationis vt tranfmutatum fitin €o fm oés fuas partes in aliquo tpe, fin tempore primz tranfmutatio- nisautin aliqua parte cius.Et.cum notfficauit,qfn neceffe cflcum uf mutatnm fucritin tranfmutatione 1n tempore, vt fm omnes partes fit infimul in temporc.qíf hoc eft p- prium eiusquod cft in aliquo tcm- re,& quod eft tale.eft quicfcés in illoin quo eft fcarit declarare cau fam,propter quam ncceffe eft vr il lud,quod inucnitur in tempore,tue niaturit co, & fuz partes codé mo do,& dixiromne.n.tempus eft diui fibile,&c.i.& necefle eft vtillud, qd 1nueniturin tempore , inicia fua: Liber Sextus eodem modo plusy in vno T- eni qf omne qued inueniturin sempore cx iftis, inuenitur in diuifi bili, cum omne tempus fit diuifibi lJe:& omne, quod inuenifin t£pore diuifibili fm prius,& pofterius,ne— cflc eft vt verum fit deeoin b temporisjin Suocha Im ones paneiefti e difpóne:& quod eft taleeft qe fcens. D.d.Et, cum hoc non fititz, &c.i.&, cum fitimpole vttranfmu. tatum fit in cadem tranfinutaióe ininílanti poft aliud . nam hoc eft quiefcens:neccfle eft vt tranfmuta- gy cum fit in tranfmutatione in íftan- ti,non1n temporc.D.d.ergo nullus modus tranfinutationis elt in tem- inextremo téporis.D.d.&, im ita fit;non erittranfinutatum. aliquo modo tranfmutationis, qd fitin rempore,(ed eritin tranfimuta. jone deinitio ad finem in inftái. D-d.qfü in inflanti poft cft,&c.i.& ex ifla pofitione non fequitur pri- mum impole.nam tranfmutatum, €um ponatin tranfmutatione Fin- flant,tüc pofitum eft aliquod ens m ineojita,g non fit quicícens.ensn. (€ inTflanti non eft ensTeo, ita, q fit Jeojita , Quieféens,neq; morum, ed tali m& fic qefcés, eflendi, in quo hzc duo contraria. vel modi, falfa fünt.& fi dicafquies,erit zqui fieli mB uoce. Sc hoc intendebat,cum dizit: f in inftanti pole eft,&c.D.d. fed nsi 1fü- Toe diee ci fed cere sliquidefe T tía fili inftantifaliquo,quodammodo n6 fI MEE c neq; morus aeq; quies ver iu $ EA D.d.in tempere, vero &c.i.& vlt ap. paretqp motum in motu impoft é vtfitin tpe fan modum, quo dt vt quien: fitin tempore. Et hzc de laratio eft communisin omnibus tranfinurationibüs, & nulla dubita 29$ tio acciditex eo in motü,eo qj con- D juia im, imagi- nad aliquat T eiusezilltzs Ee uzflio non videt; i p continuatio nó eft manifefta f ci; erteris Er 1 6s. ia p loc citcalias. SYMMA QYINTA. Coofucat errores quofdam circa. spam motum, Soluitratiopes Zenonis motum asferttet, C9. 1 E Enoautem malera tiocinatur.Si.n. fem per(inquit) quiefcit EOS] omnejautmouetur, cum eft fecüdum zquale:eft au tem femper id, quodfertur, f ip fonuncfm aquale:immobil e&effe fagittam,quz fertur, Zen yero fallitur in argumen fo. Dicit enim quaniam amnb eft: in aliquo fibi equali eut quiefcit, «ut mouetur jn co:7* translatum. y emper eft in inflanti : ergo fagit- ta translata nn mouetur. 5 Et Zeno cum zquiuocatióe vt turinilloquo vult deftruere motá Jf quia morum per magnitudine eftininftanüin longitudine zqua. li fibi;ideo imentum ci* eit (6- phifticum.D.d. Dicit.n . &c.i. dicit n.g nocum eff &primum q» quod libetcorpus, cum fuerit in vbi fibi «quali, aut ponetur in co quiefcés, aut motum:fed impolt cff póni in longitudine fibi zquali rotum:er. go Phyficorum € foc quiconsin co D Muxit imi fior propofitionem,& dixit:& uà- sla Eaereftin inflantii.& eft motum per fe qr translatum eft f in fianüin lógitudine zquah fibi.Er, «um induxit has duas propofiti induxit. fagitta, &c..cum translarum eft in longitudine fibi zquah : & omne, quodeft ale,eftquiefeens: ergo & tráslatum . &fi velociffimum mnium.v.g agita eft immobilis ergonihil ell motus. Hocautem falfum eft.non.n. tomponitur tépus ex ipfisnüc indiuifibilib*, ficut necaliama gnitudo vlla, Sed boc ef! falfum. tempus.n. .n rte ex mflantibm 1. aifbilibus: fimiliter neg, aliqua. liarum magniruduum. 76 uia tem pus not componifez infead iccirco flahcb*nó non fit motus, neq; gnam in ftant m eft quie ET non cft inlon; line 1 fbi zqul af in poteaiononim actu Ec caufa in hoc eft, qín Tftans non eftin actu in tempore: & idco motum non eftin longitudine fibi &quali,nifin potentia: & fic nó (e- it vt (it quiefcens. & ideo dixit: hoceít &lfümy&c.i, & ifta q6 «onungerct, fi inftansin aQu eflet. in tempore;ita,g vempus effet com. pofitumex inftantibus:qfü rc nó t motusomnino. ioigit tin propofitione.dic£te q omne, quedcítin longitudine fbi xqua- lift quiefcenshoc.n. fl verom in. illo, guod eftin longitudine fibi z- qualiin àctuynon in. potentia:& res. quics.& quia mota eftin longitudine fibi: maggitudinem,non deferibit pun Gum, & monum, quia fpanum,neccfle eft menfürare iiid &,quia méfarz: illud, neceffe eft v fitex eo m longitudine fib: equali focus nfarsnreft huiufmodi e ; go,cum potentia non diflinguatus ab áctuacciditquaflio Zenonis. Quatuor autem funt ratióes de motu Zenonis, prabétes dif. fcultatem folnentibus. Prima quidem eftea, qug de ipfo non moueri cft propterea q» pri? ad medium oportet peruenire.id, quod fertur, d; ad finem:de qua ifimus in priorib?rationib* Etrationes Zenonis im motu, qua difficile foluuntwr, funt qua fuer.-Prima autem eff. quema mu eu nen eff quia translatum debes prenne ad medietasz. fad e tequam ad finem : j^ iam deter- syrtes boc, Cum füit coactus ad didolu&dd Torten Zenonisin motu, in- . itquzftiones illius in mote , & dixitcas effe quatuor. Prima aur ell. motus fitneceffe eft veu slatum pertraníeat medietaté ma- gnitudiis ante totum, & medieta- téillius mediezansanie illam,& fie in Ylinituni vnde necefíe eft ipfum perran(ire medíetates. f; magnitudg nesinfinitas, in tem, nport finito, od eftimpole. Et iam ninauim* hoc füperius.fzd illic contradixim! €i fm fésmonem,& poft contradice. tur fecundum ipfam rem, Sofa Liber Sextus autem ea, quz vocá A Secunda Vé1a:5.. pur Achilles, Eftautem h£c, p terdiusnunquam apprehende^ turcurrensá velociflimo. ante -n.neceffe eft eat perfequens.vn deimpetum capit fugiens.qua fefemper aliquo id, quod tar^ diuscít ,antecedere neceffe eft, $eciida autem ef, que dicitur vAttbiles. Et efl quonam tardis mum in curfu non potefi attingy & "voleciffimo im curju. à B te adlocum,a quo fugiens [epera- tur. "vnde nece[[e eft vt femper ter. dius babeat aliquem exce[fum. 1fta dubitatio eft talis, $i moms fittüc velociffimum non poterit at tingere mrdifimom, fitigitur velo iffimum equus & tardifümum rot tuca:& non eft dubium quin habe- antaliquam proportionem in mo- tu. fitigitur vna pas centum,& po- natur inter equum, & torrucam. ft vna leuca:equus igiturl témpo- rein illam leucam, pet € wanfibit tortuca centefimam part. illiusleucz: & equus ctiam in. tpe, 2 peraanfibitillam parcem céte- 1 $5 imam, pertranfibit vortuca parem. 47 cntefimam illius parus: & equus etiam n temporejin i pertranfit. hanc partem,pertránlbit euam vor. centefimam illius par. tis & ict infinitum.& ficequ'nun- quam attingeret tortucam. Et hoc intendebat , cum dixit: qfi necefle eft vtquzrens,&c.i, qii lc eft vt fugiens femper excedat quz rens aliquo cxceflu nominato a primo exccílu Cop, fi primus. cacdlacit 296 durum fpatijtunc fecidus exce(- D (us erit quartum illius quarti & ter. tiusquartus iftius quarti & ficTin- Binirum.& ,cum illo execfías femp eft diuifibilis in irifinitum,nunqu& quarens S eruenierad fugiens. fed. Boceft falíum.ergo morus non eft, Eftautem & hac ratio eadé iique induo equdlia fitfectio ni: differt autem in diuidendo nomin duo acceptam magnitu, dinem.Non atringi igitur tar^ diusacciditex ratione. fit auté propter idem cum bipartitióc. in vtrifgs.n.accidit non perue, & niread terminum, iuifà quo- dimodo magnitudine. Sed ade ditur f hac, y negj velociffimüi tragice dictum, in perfequendo tardius, quare neceffe eít folu» tionem efleeandem. Putareaüt 3 praecedens nó attingitur, fal» um eft. cum enim pracedit,nó attingitur:fed tamenattinget,fi oporteat tráfire finitum.ha igi tur funt rationes duz. Et ifla ef cadem vatioyumil-. la, qua von efl in mediatime: fed - differunt quomam dinifió hic ma Y Itudiuit excedentit: nn erit ih duo media. Et iflaratio fequitur. ex ille esdem,ex quo fequitur va» tie, que fit fccundum mediatum?. féquitur emm in Veraque ratina no peruenire Y (que ad. extremum per dimiféonem. i al- quo mede dimifams, Sed additum efl inifla quod nn. it add neque id quod efi dde ve Phyficorum € cifimsum, 3nd quod eft "valde tardiffimum . vnde nece[fe. efi exdem efe folutionem in Ytra-. quafiume . Hoc autem, qued. ide; 1imanit od precedens non. «ttingitur ef fiar. quaniam,ció Fit pracedens tunc non attingitur: fed attingitur , fs dederit fitum. perve * be igitur [unt due. rationes. 79 eft.S ifta r6cinatio, &illain qua concludit p motum non per- H uenitad extremum fpatij, quia per tranfit medietates infinitas (ünt ez df qfi motus fit,fequit velociffimt nunquam atingete tardiffimum. D.d.exquo [c eft vt diflolutic &c.i.&, cum confequens etin ei idem,ex quo accidit deceptio, nece: feeft vt diffolutio qónis fit cadem incis.i,in hoc quod poft dicet.qít motum non pertráfit medietates ir actu in fpatio.& hoc manifeftá cf €x di&is q motum eftin fpano ir inflandi.D.d. Hoc autem, quod af firmauit&c.i.hoc autem,quod pro bauitex hocquod dixit p preeedés non attingi&cll falfum, ita , qp fere zquiuocanfin Arabis. qfüs& fi né attígitur,dum pracedir, neceffario cum fuerit przcedens, & clongabit dem genereaur. fpecie. D.d.fed dif fpatium,artingeturcum. concefíc-- ferunt &c.i.qff diuifio in prima r6 | fm medietatem.fin mediera te ipfius magnitudinis, hzc auté di wiflo infinita cft fm exceflum , qui eitinter duo mota,& nó eft fm me dictatem , ed eft diuifio nominata & proportione, quz eft inter motá Nilods indi declarauimus.Et ifta t (cquif &c.i. fm diuifionéd accipiturin vtraq; Tfinita in magni tudine. fequi.n.in vtraq; róne non 1 peruenin ad extremum , &c.i. qr quemadmodum in qóne medij fe- quif vt motum non iat ad extremum fpatij, ita hic fequit vt. velocius non perucniat ad vltiin,f juo eft tardius.Et dixit aliquo mó iifionis qi omnis diuifio , qua magnitudo dmuidit,cft ffinita,vt di- €um eftin fermone de infinito.D. d, Sed additum eft in ifla, &c.i. fed «onfequens acceptum in hoc fjllo- fino eftaliuda confequentet pri tno.illic.n fuit diétum g, fi motus li equitur vr nullum motum per- Wranfeat aliquod fpatium: bic aucé rit motum Eruanfibis fpatium. qrà,cum hoc fuerit pofitum,& vela ius mouetur per maius fpatium ir tempore zquali, necefle eft vt velo- cius moueatur in tempoie mot*tar dioris per fpatium excedens fpatiá tardions fm quantum diftant. qi fm velocitatem eius minora fpa- tium excedés donec perficiat, ficut perficit fpatium, per ouod mbrum mouctur. cum igitur concefferim* q motum pertranfit fpatium, fequi tur vt velocius attingat tardum, Tertia autem, qua nunc di Gta dit. fagitta que fertur ftat, Acadit autem propterea qp fu mit tempus componi ex ipfis nunc. non dato enim hoc non eritfyllogiítmus, —— Tertia antem tatiocinatio eff, sam dixime i boc loco,quo niam [agita transfertnr ,e7' eit quiefcens. Et siTa fequitur ex boc, uod cmspe[uit. tempu.ex iiÉan ubus, Liber Sextus A tibu. fin. bot nan cocedatur jubil concludet ex yllogifno. so Tema vero ratiocinauo eft illa, quam induximusin inino ifti*fer- monis,ex qua apparet fagittam qe- fecre dum transkrtur. D.d.& iita fe juitur,&c. i . vf qp ifta rócinatione ioc fequiturquia opinatus eft qp té pus componitur cx inflantibus.qd, fi eflezintlanua cffentin adu, &,ft hocefízt& effet pofitá q illud, qd mouctp ali magnitudinem,ceft in pin inftáu,cótingeret motü quie fcerein maguitudinc.D.d.fi.n.hoc non concedat,&c. & hoc, qd dixit, manifeftum cft. Quamató — Quarta autem ea, quz de js eftquz in ftadio mouentur eco trario gqualibus magnitudini^ busiuxtazquales, his quidem. afinc ftadijjillis vero a medio c^ quali velocitate. in quo accide^ ze putatz quale effe tempus di, snidiumduplo, — . Quarta Yero ratiocinatio [2 a pofuit magnitudinibw equa. [oue meuentur cotra magni C udine «quales fibi metu centra- rio ita, quad ille meucantur à fine be vero a medio metu equa. paxanioim ex quo videtur [e-. i quod tempus dimidii ft equa. ]w^itd ift eq Ifa decrqrio fundatur fup hoc Q»fi motus fi tunc mota zqualiaf velocitate non ptranfibuntin «qua. li tempore fpatium zquale,fed i co dem tempore videtur peruanfire feq vnum fpatium,& fuum duplum. & poft dcclarabit hanc deceptionem. 197 Et dicisquam pofüitin magnitudi D nibus, &c.i. quá accepicex magni- tudinibus zqualibus,quorü vtrüq; mouetur motu zquali cótrario mo tui reliqui in fpatio zquali.D.d.ita 1llz moueantur,&c.i.& tunc con. tingitin iftis magnitudinibus equa. libus quz mouentur,ficut homincs. mouentur in ftadio,vt altera videat fenfü moueri in codcm tempore p idem fpatium,& (uum dupl , aut altera moucaf per fpatium duplum. eiper quod reliqua mouctur: cum. pofuerimus magnitudines, quar duz funt zqualcs fladio , & omnes funt zquales,& pofücrimus qp aliz E. duz incipiant moueri in ordine a medio ftadij , & aliz due incipiant moueri ab initio ftadij 1 ordine ad partem contrariam ci,ad quá alix: mouentur.hoc.n. pofito apparebit duas magnitudines zquales effe in. velocitate, quarum altera in codem. tempore pertanfit duplum ei*, qd pertranfít reliqua, vt declarabitur poft. D.d cx quo videtur fequi, &c.. «i.&ex hoc videtur fequi p tempus dimidiü fit zquale (uo duplo. qi, cum pofueimusqidem motü z- qualis velocitatis pertranfit magni- tndincs2qualcs in temporc zqua- y In& q pertranfit dupiom fpauum Ttempore duplo.& i ludquod mo- ucrurcx his magnitudinibus vide peruranfire vnum fpatium, & (aum. duplum in eodem tye, fequi£fi reti nentes fuerimus hoc,g motum per iranfit duplá fpacij in duplo tpis, vt dupli tpis fit zqualc fuo dimidio. & hoc intendebat,cum dixit, vt tem. pus dimidium fit quale duplo, fi juitur ex hoc vt rempus dumididi fitzqualefuo duplo. Phy,cü có. Auer. fü pe Phyficorum *m deceptioin e€,9 dinner tr o a 3m iuxta quod oue, 9: C'mepnirudine; wem iuxta id qud Posdia. ure » "rimum s flmul in Prime. magnitudo X primum c,eori, C 4d finem ene, € neceffe erir, nuicem mouetur, pertranfire per. mnes magnitud tr Bm iuxta ora P6 B," B trenfre jer Didi, *ipfa BEN *X fto fequitur yg p Qquare& me, terum. ea T POPPIA !Pus.zquali.n,v, fit dimidium. nam rris, dimidi mavnumquodq, rwws «uale eff'y. litifa n iuxta oia IT1qW€ CHFWM Cof p 94 mouetur, 1l. n. erit primi Ch qio (Fawitur yr p fran hincontrarfs v1, fearperemto epar meaporemotum 7 ^ Perkenit prima magn] 'odgipforum n, fido m, ims C, c " numquodq, ip, ! » ji PRta q»Vtrag e, PhégDifüdo magnitud oy, 2 Ifa A fiunt, R& dinemcmrerirum cr fe ipu liraütobid qd dixit jn eig Pertranfitu per pa BED £7irhdines c «7 quale tepspppi Me ateidit, quia i pertranfity egy er magnitud Verb, que fing P8, quja tr Liber Sextus $: ldefi&deceptio acciditin hoc, reliqnurh uter per motum ad $ quoniam,quia neceffe eft.(. vc alte- Warum part, dio necefe el hoe fum duorum mororum zqualium | in duobus motis zqualibus in velo án velocitate moucarur per quiefcés. citate quorum vttüq; rmouetur pet quié- Phyficorum € quicfrentem magnitudint. qf in his neceffe eft vt pertranfeát fpatiti juale in tpe zquali.& ipfe decipi£ Siendo qrillud, quod contingitin duobus moris, quz mouentur per 1em quiefcentem , contingit fit in eisquorum vnum mouet per rem quiefcentem, reliquum aíit pertem. moram. hzc jo eit fm qd, & impliciter. D.induxitexempli, & dixi V.g.&c.i. ponant igit du magnitudines zquales.cóunue qc- fcentes.v.g.Aa & üntaliz duz ma gnitudines zquales iftis duab*?ma- H gnitudinibus& fint ordinatz í mo tuitarp fint contiguz, & motz per has duas magnitudinesumaginan- do q prima illarum erat quiefcens p primam magnitudinem Aa.dein. icorpit moueri & ficerit motus iflarum duarum magnitndinum, incipiens a medio duarum magni- tudinum quiefcentium, & fincift duz itudines 55, & fit prima magnruidimum » ante mor(i füper primam magnitudínd A, & fic ini- tium motus iftarum duarü magni tudinum ent a medio duarum ma gnitudinum quiefcentiam. D.d.& ] maguitudiucs cc,&c.i.fintalie due jnitudines continuz: euam , & mioucant ordinariz,& confequen- jS fint cc zquales duab? magni tulinibus s2,& quanticare, & velo- citate,& fit initium motus corü ex magnitudinibus »s moris ad cótra. riam partem,ad quam mouentma gnitudines cc.D.d.Cui. igitur mo Wenturiftz magnitudines, &c.i.ci igitur magnitudines s» moueitur a duobus medijs magnitudinü AA, & magnitudines cc moueantur a finc magniuidinum 55 motu con- Wario motui magnitudinum a5,& quale eiin velocitate, neceffe | vt prima magnitudo magnitudi » 5 & citilla quz mouc£ex duo medijs magnitudinum A4 quie tium,perueniatad finem magni dinum A4 cum peruétu primz n gnitudinis, & etiam magnitudis Cc ad fincm itudinum 33, figuraliter affignauimus. Nam temporcjin quo prima magnituc num B5 peraaníit aliam magnit dinem magnitudmum AA quiel ti,in co pertranfit prima ma; dinum cc duas. mdenirudin a «um moucanturad contrariü m tui magnitudinum cc mom zq limotui nirudinum 55,5 m gnitudines (unt zquales.D.d.Et. efle exit vtc tranftar, &c.i. quia primum , cum tranfiuerit per mz fundias 33 Ítemporejn quo huit per medietatem magnitudir duarum A4 , & duz magnitudir 22 funt zquales duabus magnit dinibus A4 neceffe eft vr c tranfe per duas magnitudines n» : de m frimdiibus aüt AA non tranfit. h per medietatem tantum, & ho tempore zquali. D.d.ex quo feq tur vt tempus fit dimidium,i. erj necefle eit vt tempus, in quo c pi mum nanfit per magnitudinem fecundam,fit medictas temporis, quoc primum tranfit per duasn gnitudines n5, cum due magnitu ncs 35, fint duplum magnitudir ^ fécundz, Et hoc intendebat cu dixit.: quomam vtráq; dimidio magninidinumc i quoniam ir mul perueniat magnitudo priz magnitudinum cc ad finé mag tudinis A fecendz, & perueniat p ma magnitudo magnitudinum. ad finem duarum magnitudinu: €or Talerit Aexne- fun. te Hinaltero oppofii Liber À contrariarum.f-magnitudinum ss quia faut quales, aequalis mo- tus.D.d.& ficerit fs, &c.i. ex quo fequetan m fingi fi motus fit, vtc primum t pet magnitudfes 32 in tempore zquali rranfitui eius alteram duaram magnitudini AA, Baquia altera duarum magni- udin A4 citdimidium dur itudinum cc necefleeft, vt p. fur tranfeat illam in medietate iftius té poris:& fic medietas sempons, erit aqualis toa. Et,cum compleuit hác rÓnem dixitRatio vero hac eft: & contingitex falfo przdidto .i. nam. 3 propofitio, dicés qp duo mota qua. lia sn velocitate pertranfeunt fpatii zquale,non elt vera, nifi cum hac determinatione.f.vt. illud per: juod. eft mousfit: zu quieícés.fi au- tem motum, falfa errt propofitio.er goillud quod verum eft &cundum. quid, cud [timauit efle verá fimpit. As verofm cam,quz incon, tradictione eft, mutationem,ni hil nobisimpokt. vt,fi ex nó al^ boinalbum mutatur, & in neu tro ít fic vtiq», neqalbum eft, neq nonalbum. non.n.fi nó to € tüin vtrouisfit, non dicetur al bum,autnonalbum, album. n. dicimusaut nóalbum,nó quia totü fit hmói,fed quia plurimg, aut maxime praecipua partes, monidem autem eft & non effe in hoc, nó effein hoc totum. Similiter autem & in eo, quod eft& inco, quod non eft, &in alijs,qua: $m contradictionem funt,t erit.non.n. ex neceffita, tori in neu» troautem totum femper, Sextus 199 Neq, tt cotingit nobis impofti- D bile nume exi tinta ef m coniraditleria. v.g. quania, Ji liquid tran[mutatnr de albo in album nen efl in. altero evris , e7* fic neque erit album aut non albi, quoniam, non fr fecundum fetiá no. 3t aliquid im altero eor, quod eund [it pn dicetur efe albis, aue nen album.dicimw.n.aliquid effe albi, aut nó albis, nó quia tet cfÉ tale, [ed quia maxime partes eine. € plures funt tales.e7* nà ef int£ tre in boc quod aliquid fi tale,ta- E. de intétio sm boc quod aliquid tori fit tale. Et fécidu bec efl ét de en- te, de mon ente?" de alys,qua. dicuntur fecundum cotraditlionz. quantam nece eff vt res [it in al fero eorum 3. quod fecundum tri mmn eft altero eorum. 1fla quzftio eft queftio per fein $5 effe motus przxer quaftionem Ze- Y nonis Et compofitio eius eft talis." Si tranfinutatio fit de non effe in ef fcaut de efle in non cfc, neceflarmo, dum tranfmutatio eft,tranfinutat y, auteritin effeaut non effe, autin vrroq;: fed impoffibileeftipfüi ef fe in non effe,cum nondum eflnc- dum vt fittranfmutarum: & im; fibileeftipfum tranfinntari in effe, nam effe eft quies quoquomodo: militer Simpoffibile cft etiam vt. fitens, & non ensinfimul : & cum hzctria fint impoffibilia: ergo im« ffibile. F; BM fieri noneffeineflc,antecontrario, prof. Ex dixicNeq; soning nobis, &c. Hrpofie Pb ood snis ab- Phyficorum A i. qux fide effc in non effe,aut cc trarioaut que fitetiam de cótrario in contrarium. accidit.n.huic,vt fit. de nonefiein effe quodammodo. D.induxitquzfüonem, & diffoluit. eam,& dixit:v.g.&c.i. nàm non fe- quitur fi illud,quod tranfmutafin albedinem, dum uáfmutarur,neq; eftalbum,neq; eft non album, vt neutrum fit. impolk.fedil Skdam panim tum, fm album, 35 albars. &cfm hocnon fequitur impofe. Et hoc intendebat,cum di- P itdqudgzt qa i alquiduon rit jf, non fuerit im tomm i altero duorum oppofitorum , pon fequituripfum (poni ab vtroq; Ito in duabus partibus diuerfis, (cd (equi ipfum non difponi vtroq; oppofito infimul,& fimplt.f.q,cum non fue rit verum aliquid cil album, nó bum totaliter, non erit verum ij fum effe album,& non album in mul.nam erit verum ipfum effe al- bum in parte, & non album in alia paite. & hocintendebat cum dixit: dicimuse..im, &c. D.confirmauit C hoc dixit : & non eftiniennio in hoce dl juid 5 tale &c.i.& dicere. aliquid efc tale fm partem, &ifm. efie tale cundum tomm, et a Impole idcm. a impoffibile.n.non accidit, facilis ni cum aliquid dicitur contraria d di pic, habere infimul fecundum totum, baaria 1 fm pardiculas vero non eft impoffi fimulfm bile. D.d.Et fm hoc eftdeente & Edi non eni diffolutio eft ca- ám, demincis. D. qi necefle cft,&c.. £apó. poteítintelligi.qm neceffe eft vcali quid fitin altero duorum oppofito 3um:& eft, qi illud fm totum nó pp phea MS [s vt rin aliquoinfimul cum cut fitin ipfo toto: & 9» non eft necefl pin aliquo fit alterum oppofitoré frigus primam erpotidont c igitur primam. en bee aio nlero opeidus (m am fecundam. diminirura fiis verb negatio,ita,p fic legatur. qffi nece fecít vt nó fitaliquid in du mm rum , cumillud toc non fueritin altero eorum . Autu cde. quique ic /pirsin a rien rum,cum tocum fuerit in rum,& ipfum non fm totum in b L1 canonis eft in altero co rum.& ifla expofitio cft cuidétior Rurfusin circulo, & in fpha ra & omnino ijs, quz in feipfi mouentur,qir accidet ipfa qui fcere, in eodem.n.locofm tem pusquoddam erunt & ipía , à partes , quare quiefcent fimul & mouebuntur.. m Et etiam nece[e eff imcirculo €» fpoera, o "miser [aliter inr bw qua meuentur i.e ,'vt fan quiecentes.mam bez C7" fue par tes funt aliquo tempere in code le to.ex quo fequitur vt fnt quie[ce tei, meta injimul. HeceftQui Zenonis ii delizicndo Rei ar ide fit necefíz eft vt circulus, & (phar fint quien (cenies,& moti infimul.n cum fphzra mouetur, non alocojin quo mouctur, neq, fm t tum, neq; fm partcs : fcd omnc, q; mo Liber Sextus A mouetur, feparamr: fphraé quielccns mora. qui H rgo motus non efL.cx hoc.n. equi turimpoffibile. D.d. hzc.n.& partes &c.i.&,cum dirculariter mo caf (.circa fui cÉtrü,&Tcodé loco. Primo nang partes non funt in codem vllo tpe. Deinde & to tum femper mutatur in alterü. non.n.eadem eftea quz in ipfo A fumitur, circunferentia,& ea, dezibino »& quz ab ipic, um vnoq ignorü, nifl vcmuficus Tome. & homo gaaccidit.quare mutaf femp al terainalteram,& nunquá quie fcet.Eodem autem modo & in íphzra , & alijs, quginfeipfis snouentur., 300 Ad bec aut£ dicamus primo, D oni partes nó retinent eund locum aliquo tempere om. Dein- de tritt trasfertwr femper ad a. lind ab eo m quo erat. arcus.n. qui ccipitur , cuis principium eft & punélo t pon eft idem cum arcu, cuis principium eft a. o B, aut à s eu «b o» alie. rum punttorum:nifi ficut muficwe. €? bomo funt bomo , quia accidit ei vnde neceffe eft vt ym eorüdz. «rcuum traniferatur alter ad al- terum [emper ,C7" nunquam quie- Jéat.Et fimiliter de Bbera etiam, € de alys quo in ew mouentur. Demiofiratio,quàd potam ex circulo trsferinr ficut trc wferuntur paret. 35 Cuminduxitquzflionem Zeno nisin fphzra,& circulo, incosit dif. foluere illá,& dixit : Ad hoc auté di camus,&c.1.dicat'igitin diflolutio- neiftius qónis.pimo quidem,quia. hoo quod pofuit, g partes cius funt. Yfeparabiles ab codé loco. eft falfii. D.d.Deindc totü é& rransfeit , c.i. fecüdo vero dicamusqin orum ex fphara,& circulo transfer, ficut trá untur partes , transfert.n.de ali- 391 quo in aliud ab co, in quo erat. Et, cum narrauit hoc dc fphzra, & de ciculoincapit declararc hocin cir culo,vt transferat determinauo de circulo ad fpheram, & dixit: arcus -n.&c.i.necefle eft vt totus circulus. transferatur apud motum circa cé- trum de alio in aliquid.qin,fi ima- ginati fuerim*multa puncta effe in €onucxo eiufdé circuli, tunc ille cir- culus diuidctp illa pücta in multos PE di . dr ] ] Phyficorum 6 dioteien- (8? pofit?t circulü fcribitali*pü&*. o nüer*circulorü eric fm náerd püclort.&cfl ita fit, unc dirculus,cá cansferfT ccauo, aut fuper cóuexü circuli, trsfert de. circulo im circulá , diuerfüm ab eo 16ne:& fi fintidem fübiedbo, & , cü ili circuli, qui funtin rotdo,f quo eft cranslatio fm numerü circulorü qui funtin roríído,gd transferánc- ecíle cft vx circulus transferatur de irculo in circuli , ergo circul'eráf- fatur fm totum de loco in locá di uerfum fm formam:licet non fit di H uerfus fm materiam . Ecfilteft de fphazra.fphzra.n. diuiditur in (phe ras infinitas per lineas, quz imagi- nantur in circunferentia , exeuntes & polo ad polum.f: medietates circu Jorum.nam ifle medietates diuidür. fpheram in multas fphacras, ficut bil pun&ta diuidát circulos. D.d.arcus -n.&c. & intendit per arcum arcum. pur BE qffi circu. icut diximus, in mulros circulos ferias m rá pun&bord. D.d.nifi ficut mufic*, I &c.i. &circulusquem diuiditalius fide fan&nsnon dti 'm numero, nifi PH ficut df 9 homo & mufic? fantidé dé&sidé.o.I in numero.i. quia acciditeis,gp fue- rel. verira rintidem,nó perfe.homo.n. & mu te EidE P) ficus füntidem fm fübictum :a & formim. quod eft idem fm fübiectá eftidé per accidens, idem.n.in rei veritate. eftidem fm. p ud E fift circuli, |uos puncta diuidunt.f.quz ima; Sinnirin eodem circulo funt Wa per accidens , quia fübiectum corti eftidem:& funt plures, quia forma eoràm fünt plures.fi igitur illud,qd mouefin loconeceffe eftifm. mu- tarclocum:locus autem differta lo itcirculü aliabeoquéde per co.aut per e tff, aut etiam perfe, acci leeft vt of motu rc cias f form in d harant fübieé ficuteftin eis, quz moucntmo re&o.Zeno aüt,cum viderit fph« aon mutare locum per acciden exifhmanitipfam nou mutarei Rees dai phrcam d eae quz dila loc xitali uz e(t in. 1 abcasqux ef pe accidens. le uz e(t fecundum fabiectu: non fm formam,& conceffit (ph: ram moueri, eft motái fphzre modi in fitu. Vnde. titur,vtdictum eff, fanare cgrituc iam ie nij itione:: pofitioc£ erit verum: fed tamé mx tuseius non erit in pofitione,fed fiionein aliam . & hoc inuer translacisin loco ree: qfi trí feruntur de pofitionein ali&ant ueríam fecádi numer(i,aut fecüd fae fphera ait nansfertur de y tionc in aliá druerfam fm num tédebat gp illud quod mouetur he motu,nó diuetfamr fm firum:hc -n.,ppriá eft huic motui. fed tfi nc fequitur ex hoc,q motuseius efti fitu.n ifte fermo valde eft fophil cus. D.d.ergo necefle eft vt vnius: cuum, &c i.ergo necefle eft vt vni arcuum polorum circuli, que defcribit aliquis punctus transfe r Liber Sextus À rat femp ab arcu cópleto circuli, ui füj nirur, ad alii arc com ium deinde de illo ad alii, & phum C Cpatams Renate àquo &tunc *nus acil natsfetrar fm totum , Een nbdpair d forte intendit, ergo necefí: eft vt vnus arcus transferatur femper per translation£ alterius arcus fequen- tisadalium fequenné 6c hoc ef jus. Dein.d. Et fimiliter eft [pharra , &c.i.& transfercur fm to- tum, vr diximusin circulo, » Esclsdit errorem , quod Impertibile mewaur. — Cep. . .oi. Emonftratis aüt his di, imusqridqdimpar, /ecdum bilecftnócontingitmo veri,nifl $m accidés , vt corpo" rerhoto, aut magnitudine, in d & ficuti fl id, qU id naui eft,mo^ uecatur nauis motu,aut pars to^ tius motu.Impartibileaüt dico id, qdeft fm quantü indiuifibi le.etenim partium motus alte^ zi funt,& fm ipfaspartes,et $m toti? moti. Viderit at aliquis, & in fphgra maxime, dri&. non .n.cadé velocitas erit & partiü, quefuntiuxtacentrü , & ex, tra, & totius, tanquá non Vno exiítétemotu. Vtigit diximus, fic quide contingit moueriid, qimpartibile eft, vtis, qui in aui, fedet naui currente, per fe autem mon contingit. — Hec declarate dicendi efi, quod indiufibile moueri ipsf- ile efl ufi per accides. v. g.eum. sepu , ant magnitudo meuetur c Jéeut pars mouetur 301 per ilind in quo eft. vt ilnd , qud D 39 naui , per cur [um nanie, aut metum te- titu. Et dico udiwifibile illnd, quod. mn diuiditur in uantitate , mo- tir.n. partium tt. funt dinerfi [e- cundum ipfas partes , C7" [ecunds metuns totins . Et ifla dimerfitae. Jéitwr in fera proprie : veloci - fes enim eimo, quod Vicinatur cen fro, C77 6i, quad eft extra C7" ve locitas esu[dem spfom non eíl ea- dem^yelocitas , ac fi mota nn ef E Jét^omu . efl igitur, Yt diximw , * [em bunc medii pe[- fibile vt impartibile youeatur , dentes in naui , cum nau currit, per fe autem impofüübile ef. Cum induxit qónes Zenonisin $6 motu, vult dcclarare qp indiuifibile non mouetur,nifi p accidens, dein- deoftendit morà , qui eft peracci- dens.& d.v.g. Xc.i.& vnum eor, 4 dicuntur mouen eftcum fintin re. mots, vtilliqui funtin naui,dicun F tur moueri, licet per fe quiefcant,Sc. vit, vt dicitur.q pars mouef p mo- tf rotiusEt, quia indiuifibile df il- lud, cuius genitus nó eft receptind diuifionis& illud, cuxus genus rece it diuifioné, hoc at principaliter. impartibile,& indiuifibile drxit: Etdico Indiuifibile c. qff hoc df Tdiurfibile prícipaliter, de quo vult. hic dedere ed meecutg Etquia dixit g illud,gd mouctur acclienseft ftat motus partium : motum totius fed inocr mowum p. ad H turcentro, aParterfi mouentg Phyficorum G accidens, & motfi partium per mo- tum touus eft dri deinde lcdicil Jas, & dmotus.n- parti, &c.i. & fi-- n eius, qp morus partium per mo Ertotiusnb eft mobus per acddés, eft, quia motus parti differtà mo tu todius,& ipfi à feinvicé.Etinten- debat, vt mihi vf, qi, fi motus ea- rum eflet pacciisà mot totiusná differretá toto in füo motu, neq; à feipfis abinuicé.ná corpora, 4 mo- ventper fe funt hmói. Etc indu- xithocincarpit declarare f quo mo to apparethoc, & d.Et ifta diuerfi- tas Kc.i.quia ille que magis vicin& Gt minores cir- culos circulis, quos pertranfeunt. tesque magis vicinantur circunfe- renucX in tempore equali,neceffe eft vt partes propinquiores centro finttatdiores,& remotiores vclocio 1cs.D.d.& velocas ipfius, &c.1.ne- que veiocias totius fphere et velo- tas partium elt cadé velocitas. Po tcítalitaliquis dicere, hoc nó in- Weniturnif in motucirculari, inre vero motus partium funt equa les:& tilt motustonusi eo eft equa lis motui paruá . Sed forte dicet in hoc qu pares fphszs viden moueri perfe magis illud;qd mouetu: re c: cü fphera vi permanere fm to- ti & moueri fm partes. fed non eft verá,vt declaratü efl,fed fm totum. mouzt, &,cü declaratum eíl qp par tes [pheie nó mouent per fe, quito magis partes enis, qd eft recti mo- tus, nó mouebunfper fe. Etquafi intendit cógrcgare liic duo: quorü Yhü cit nouticare qpmor partiü p. motü tots, non eft p acchis pure, neq; p fe principaliter . partes.n. fegamé nonmouentper fezquia mouentin u£& imo- Pnoto, in quo cóucniunt cü accfiti- bus,&formis[nó funtinnata m ucri p fe.&,cum declaratá cft qj a« cidentia,& forme mouen('per acc dens p morá fübie&ti,& parecs fur tales, vifum eft qp partes mouent. accfis.& hoc. ex verbisAri S&ió exccpitifti modü motus & dori eaempla rane ki es rd, & d. vtipartibile, &« & mani eft morus pundi mor( corporiseft huiufmodi.D. pet feaurem impoffibile eft , c.i eft, eftautem motus indiuifibilis| fe, & primo impoffibilis eft. Mutetur.n.ex 4 3jin ncflu ex magnitudinein magnitudi néfiue ex formain formi, fiu fm contradictionc.tempus aü fitin quo primo mutaí, in quc r.Ergoneceffee ipfum eo, quc mutaé tpe,aut í A Bautcéf Bc autaliud quide qd huiusíh aliud aütquid f altero, oc.n.q mutaé, fic fe habebat. In vtroq; igitur nó eritaligd ipfius: parti bile.n.erit. Acveronegoin Bc. mutatü.n.erit : fupponituraüt mutari, Relinquitigitipfum in AB€£€0, quo mutatur,tépore, quie(cetergo.in eodem.n.eé t£ porequodam quieícere eft, , Ponatur igitur ip[um trasfer- ridet Byn B Cifiwe de magm:- tudine in magnitudinem , fine de fermain formam , fiue (ecundum contradiflionem. et fit tempus, in quo primo transfertur, D : nece[je efl igitur vt in tépere, im quo trás fertur, fit aut in A B,aut in B C, «ut quiddam efl in boc, et quidd in Liber Sextus 302 A inbe. deletum d dhec. eritiam tranlatum: fed pfitum D eft difpofitio cumslibet, qued traf- — eft transferri. Remanet igitur vt. snutatur. 1mpoffibile ef igitur vt. [it mA B jn tépore, in quo rrás- ina fit in rod quonia. fertur. erit igitur quicfes qnid tunc erit. diofsbile quad non est. jam declarauimws quod manere. Neq, etiem in B C. quoniam iunc. in eode. aliquo tempore quies efl. Bemenfiratio, quidimpofibileef Impartible per fé moueri D Tempu. 1 A € B c Mobile indiuifibile. 4&7 — Ponarur igitur vttranfinutetur autin loco,v.g,dc Bin c, autin au- gmenro, & diminutione v.g. de mi norc magnitudine in maioré, auc f jualitate.& hoc intendebat,cum d. d ormain formá, aut in fubítan- tia.X hoc intendebat per contradi- ionem,D.d.& fit tfs,&c. & inten. dips 4 5jillud,ex quo moucf, fi-- uc fucrit vbi;aut quale,aut quantá, aut fübíLátia.& Ttédit pcr s c, illud, C ad qd mráfmutat. & q.d. neccflecft igit vt uanfmutatum in tpoin quo aranfmutatur, fitautin co,ex quo tran fmurataut in cojad qd,aut gd díineo,ex quo,& qudd inco,ad Spa. 3: qd D.d.declaratum cí.n. &c.i. de- elaratü eft.n. cum declarauimus p omne morá cft diuifibile dc mo 19,9d mouctur, quedá pars eius cft in co,ex quo; (dá in co,ad qd. Et, €um pofuit hoc fündamentü dixit: Impoffibilc cít igi vt quiddá eius fit in vtroq;: qi tücenr diuifibile, i.qd ctt cópohiiü.D. declarauit hoc. fm rememorationé, & d. Neq; &T 2.c,qfh tüceritiá cráslatü: fcd pofi tü elt crásferri.i. & fpole eftdü mo ucf vt fiti co;ad gd, 1 5 c, qi tüc. cóplebif motus: fcd ipfum pofitü € adhuc moueri. D.d. Rcmanctigit, vtfiti A 5 in tpojin quo trásfer£i.ft igifnó fucrit eod qd E motus, s c,remanet vt fit íco,ex quoé mo tus fin Asin tpe, jin quo mouetur, D.induexipols, sf lequifcz hoc; &d.critigit qu fü raumus qp mancrein codéaliquo vpe cft quies.i.&,fi moti, dü moue tur,fuerit in eo,ex quo, fcés,& mot infimul.i fco,ex quoeft i tpe. & iá declaraui musepoé, qd eftin aliquo rpe;i.de- mófkratü in a&tu, efti co quiefcés. & fic di mouct,erit quicícés:gd eft Tpoflifiile.Sz, ci dellruxit hcc duo , remanet terti & eft vt quedá pars. eius fiin eo,ex quo,&ddam in eo, ad quod, non in actu, fed in inftan ti. qffi tunc eflct quiefcésnon. m" Phyficorunt 4 cum. &,cd quedá pars eiusfoertin. €oxquo,& quedá in cojad qd,ne- EY diuidiar: qd eft cotra tí pofiti.n.£ ipfum c£ indiuifibi uare non contingitid, qd PRS rcd Rid autom Tino mutari. Vnice.n.hoc pa» €o effecipfius motus, fi tps eet €x ipfisnunc, femper.n.in ipfo nunc motum effet , & mutatü , vtmoueatur quidé nunquam, motum aüt fit femper. Hocau^ tem qp imposfibile flt demon^ ftratum eft & prius, neqs.n. ex. * Muags, IP/I5 nüc eft tempus, neqslinea. €x punctis,neg; motus cx * mo^ métsc. nihil.n, aliud facit hoc dicens, dj motum ex impartibi libus. ficutfl tps ex ipfis nunc, aut magnitudinem ex punctis, ampoflbile eff igitur mparti- Dile moueri ant tran[mutari em- uino. Po[fet.n.boc mode moneri, fa Ff tempws componeretur ex inflan « quenia [emper maueretur , y tran[muteretur in inflanti, et. fée nunqua moweretur C7" effet ia Vesorun.Et tam declarauimns boc. por ctore vire d loc of fet poffibile, nifi tfs componererur ex inftantibus, & motus ex finibus. motuá , & magnitudo ex punátis, & hocintepdebat, ci dixit: Pofiee. -n.moueri, &c-D.d. qfi femp mo- eret, &c.i.ex hoc.n. fequerctur vt motü femp transferretur de infa ti ad infans, de magnitudine in- diuifibili ad. itudin£ indiuifi- bil£, motif.n.indiifibile mnc ét, fieffetin magnitudine indtuifibili, &in tgeindwuifibili,& c£ mot*có- pofitus ex finibus morum. D.in- duntimpofecd fequiturex hoc& le d, qf (emp moucreturin in(lanti , &c.i.fiita cflet, tunc motá iam cé moti, & erífinutatii abfq; eo,q an te moucre£. tunc finis morus eflec. fine motu. ná m juieftin wem. re indiuifibili, eft vtfitin liuifibilis: & fic eét finis motus. & infine motusdt motum i c£ mo- tum. & hocintédebat,cum d.$ fic nunquá mouere, &c.D.d.dic£s.n. boc &cidicensn. mor efie indi» uifibile, cótingitei dicere motus. gompontex modius indinifibili- 5, & qp magnitudo cóponitur ex. punéiis. Et hoc, dixit, manifeftfi M eft.qín a caufa m cótinustióe mo 3 C& hoe ascthacs monum dide nana [sii continui. & hzc eft caufa étin hoc, ga morá qp tempus fit de natura continui, ECT 1d. Ampliusaütet ex his manife Fried fü dan püctü, negaliud '** indiui(ibile vilà contingitmo» ueri, Omne.n.qd mouet, im, posfibilecft per maius moueri feipfo prius, dpaut perasquale, aut minus.flaüt hoc,manifeftü eft & pun& per inus, aue. zquálc effe impofabile. tempu.n.non co-. d ex inflantibus, nea, linea. ex puntTu, ne. menu fb. Mies n. boc nibil magis duit, qua. meti com; ex parti- donor. ac 4 pun qubd temps cópomtur ex inflan- fne C ong bndrex pad 38^ Com dedarauit, q indiuifibile n6 mouct,vult dare cm in hoc, & Liber À aquilemoucbitur primü . qii atnindiufibüe dt, impos, eio, q i prius.p ualeergo . quare erit. eiaex ponchis-fempir.n.cum pergquale mouetur omnem li 5 e eor i t£ hocim, i mo^ cri Ldiuifibileimposfibile eft. , Et apparet etiam ex dia que. ueucarur aut per aquale , aut rome efe anf fum ei a iod, cum pun£lsu mouetur, prise soncbitur, aut per minem feipjo , dia fibilu:erge en pe pups ibaripie! Mp . quaprepter linea capsnetur ex c iceper ipfe aesueni. 35 Hzceft alia decaratioà yredi- o£, n5 diuidiGnon pde. Vye d ántenditin ofbus, ( dcclarauit, na- uif ci, de qua loqui£, nó rcs acci- Sextus 303 dentales. Ai veron$ bencd fin D jt.n.g diuifibilitas, jauità pen alia à diuili arcuum E TED lara i- asebnai fm uds quo&fm illud , ad qd. & i$ determinauimus. hoc fuperius. Hzc auté declaratio In hocfz fundata eft fup propofitióes alias. '9.6 31 Quar vna; impoffibile cft ali quid peri ui car quin priuspereanfcataut qquale, 2ut minus: deinde pofuit, y pun- . 4&usi eft le ; mi ni [uo fequif ipfum moueri p zqua- E T rnchoe S uitarline& rodier undis: gd et falfum . impoffibi- illud,ex quo fequitur,eft im. i soie indiuibile mouetur. inea erit cópo- fita cx pubs e manifeilum cL 4/3 moti cum Perants fpatium ,qi menfürat illud per fc.(i gitur i uifibile menfürat line, quarn per« pes s pediquns gre com t i eft: Eri rePaporicr pu i poe dene ox Duae, non, contingeret queftio Zenonis, Nam, f mécum cflc indiuibile Li . &moueremrper Jdinifibilia per in linea funtinfi- mita, io fequitur nunquam, tij. &ifia confecuto hic eftalio lodo ab co, quo vtitur ca Zeno. Ampliusaüt, fiomneintem poremouetur, in ipfoaüt nung nihil, o£ autem diuifibile epus eít,eritaliqd tepusminus quo^ uiseorum , quz moucntur, in quomouctur per tir quanam ip(um. Phyficotum G ipfum eft. Hoc igitur erit tjs, 1quo mouetur ppeaq» oet souci tps aito diuifibile di demratü eft pri? Si ergo püctü snouctur aliqd erit tempus mi^ nusjin quo ipfum motü eft. fed áimposfibile eft:in minori.n.per. sninusneceffe € moueri , quare trit diuifibileid, qdindiubie 4, lecftin minus ficuti & tepusin tempus. vnico.n. modo moue^ fia ret id, qd impartibileeft, & in^ diuifibile fi efletin ipfo nücim partibili moueri posfibile,eiu^ H dem.n.rónis eft in ipfo nüc mo ucri,& indiuifibile qd moueri, Et declaratum efl etiam,quo emne tempus eft diwifibile . 5t die. meuetur erit tempm mi fi fempore in quo monetur (éci- iom illud. fed by eft impoftbile : mam iliud, qued mouetur m ampe e mineri neceffe ef yt ft minm: ergo indiuifibile erit dmfibile in eumw fecundum prapertunem il- Vins temporis ad iffnd . quam boe Y folumomodo. Pe[fet impartibile,ey* mdiwifibile moueri ,[cilicet fi ef- pio smpartibile moueri i anflanti. ratio.n.eadem efl inbec, wod motws fit in inflanti ,ey" in p » quid indivifibile moneatur .. Hac eft tertia declaratio, om- ne indiuifibilenon mouct fan- datur füp hoc, qd narrabo. Primo auté ponit omne,qd moucfmo- venir in rpe: deinde qpo£ ifs cft di- Vifibilein t£pora: ergo omne mo- Tum mouetur ín pe diifliiiag x ra. Deinde pofüit,g o£. fs 5n pars Éporb mo^ mous in co per fpatium minus fpatio, p. qd moucfin toto tempote: ex quo ócluditur qo motum moucf in téporein partibus illius pons ninort maguitudinem, D. pollic. omne motíi in aliquo fpa- tium equale fue magnitudi uet in parübus illus rpis p minus. magnitudine: ex quo fequitur vcomne motum fit diuifibile . Ex dicit Et declarari eft o£ tfe eft Tererpb diuifibile. fi igi punctus moueat erit hoc ifs mmnus tpe, in quo pun- &us mouctur p. (jan zquale fuz magnitudini, qd eftimpofe . D.d. .n.mouetur mínus , &c.i, & hoc. quif, quia iá pofuüimus c; o£, qd mouc£in tpe minori tpe, Tquo mo uctalicd cquale magnitudini eius, neccfc eft vt moueaf in eo per ali- qd minus magnítudineeius. Si igi für punctus mouetur in tépore mi- Dori tpe;in quo moucf. equale,com. tangitipfam cffe diubile fm pro- portionétemporis , f quo mouetur. zqualeci, & ad (fs, qd eft minus, In hoc igitur fjlfo nó expreffit, nift. duas ptopóncs.quarum vna eft,q; Mi omne tfs eft diuifibile.fecunda au. tem,g,c morum mouetur, mito ritpe mouecp minus, d mo eumd eriipM er adierit q inol gepóx leti mo tus.& fimiliter dimifit conclufióes, juas nos expofüimus füperius, D. qii hoc folummodo.&c.i &,. qz fequitu: ex hoc »vt non fittfs mi- nus tpe, inquo punctus moucf per aliquod fibi quale: ex quo nó fe- quitur impoll ile . D.d.eadem.n, 1atio cfl, &c.i. qr vuunq; fequitur. ad L T A ad reli f'quoniam pofito ali- quo Serhuifbih positqu juitur morum efle in inftanti : & fimili- ter pofito quód motus fitininftan ti, fcquitur indiuifibile moueri . Nulli mopinndl infor Cop. 3, Vtatio ait nulla eftinfl nita,omnis.n. €ex quo dam in quidda,& ea, d eftincontradictione,X d eft in cótrarijs, Quarccarü,d $m c^ tradictione funt, affirmatio, &C negatio terminus cít.vt genera tióis quide id, qd eft, corruptio nis vero id, qd non eft.Earüi au temque funtin contraríjs, ipfa contraria , hzc.n.funt extrema mutationis, quare & alteratio" nisomnis cít, contrarijs.n. qui bufdá eft alteratio. Similiter au t£ &C augmentatióis, & diminu tionis.augmentationis.n.termi nus eítqui $m naturá propriá eft perfecte magnitudinis, dimi zutionis vero huius remotio , C — genulla tranfmutatio eff m- 14. iam.n.declarauimus, quod tranfmutatio efl de aliquo m ali- quid , ant in contradiéterys , aut in contrarys.In contraditlerys Ye. ro fines erunt affirmatio nega io, 'y.g. quoniam finis generations eit dteraptions yero fina non $e Tn contrary "yero fines fant. t cotraria. bic.n.duo funt extre ma tranfmutations . [unt igitur fines omnis alteratinar: alteratm Liber Sextus 304 enim fit ex cintrarys Et fceundi D bec e7* augmenti, C" diminutione erunt. fins.n.eugmenti eft perne- mire ad. perfetlam quantitatem prepriem vei, finn vero diminu- tionis efl maxime diflare ab hac. difofitione Intenditdeclarare qp nullus qua 9r tuor motuum eft infinitus, neq; ex Null* mo my extremo, neque extremo, ad t*£lfinit qd e(l mocus, frer translationé cit- Pri, ulasé pofita.n.infinita ex vtroque ré 1d. exaemo fequir impole. Etd. Et c.94. nulla utatio eft infinita. & g intendit hic pertranfinutaionem, uatuor motuá , D.d.i.n. declarauimus;Lin initio Quin D. d.autin contrarijs. Et intendit per córrartat contraria oppofita, que jnueniunf aleratióe. in alteratione, que dicunfcóuraria sücórra- principaliter, & propne,& que inue. " pin m: augr vi diminutione, Ne E & parui. D.d.In cotrarijs hoc. 4. vero Bncseort erunt contraria, i, 6238 dicunt jpprie. D.d.Et fm hoc &au gméti, & diminutiis ert fines i, jf maxim: aupmét, & maxima iminutio erüt fines eor(. o£.n.ge- nerabile naturale hétalig quánta- 9 abl té naturaliter in initio ghatonis, & dligusqd fine,& ifta quátitas habet extrema ud E & mediá.v.g. qi quantitates em- inogía bryont stermíato, Cminimiem dPsgte bryóis,& maximi embryóis : & fifr qetas hé 25 hoium fu roltel FE maximi & minimi. vii i m sugrrin fnm aut dimimuind [1556 ráfiuerit quáutaté naturalé 1 dimi ij, nutióe,& in additióe, ftatim corrü- pefens.actio. n.cuiuslibet entis pfi- cip june qualitaté terminatá: ficuté difpó f enxib? artificialibus. laiio r Phyficorum G Latioautem fic quidénó erit finita. non.r.ofst cótraríje eft. Sed, qii imposfibile£diuifum effelic ex co, quia non cótingit. efe diuifum : ( multipliciter.n, df imposfibile:) diuidi non có tingitid, qii fic impoefibi diuidi, necomnino qdimpolt. eft ficri, fieri: neg quod mutari Tpolt cít continget vti muta, riinid,inqdpolteft mutari, Sed translatio boc mo nen erit. ian nen omnit transla puibrpá s Huron quei qud mpfibie da idi bec mede; [en recipit dimufi-. lilitatem: cun illud qmod smpo[- Jibile eft diuidi dicitur multi mo de x impefibile eff illud qued hoe. ca medo nen pote| Pii Jom, er quod ule eff vni- eriluet efe nes mrt: 7 ud impofabile efl etiam tran(muta- vi pen tranfmutatur ad illud , ad 93 qud on peteít tr. an. [rod eil e scalas ta Tlocs tetiturin ofbus trádationibus, fi fifuenici Cutin uáslatióe animati, & in qui- fain hocefl.qfü non ofs translati Hiis oti vr dad Hocauté, quia ludi im; Y bilecft diuidi "yore tem q manifeftá eft perfec illud, *f Qdimpofíibile eft diuidi i quia nó recipit diuifbilizarem , impoffibile eft vrincipiat diuidi: & fimiliter il- h Hinpolibie iim füm incipere genera, n:& vitillud, qd impolt cft vt urá(- mutetur, nunquá incipiet tranfmu. mn.ex hocamk toc parere. L. Ecd.cumillud, qd fpoffibile cft di- uidi, dicitur multis modis. ando fc ab equiuocatione.Ná in- Indiuifbl diuifibile d illud, cuius genusinna le tum eft diuidi : vt cum dicimus. cxlefte eít indiuifibile.& citur &illud,cuius n5 eftin- natá diuidi : vc c imus d or el indiuiibilis, &ip(e intendit hic. indiniübieillad.gd cf de gencre iu:fibili. D.d.impoffibile eff illud, qd hoc mó, &c.i.& dico q nung di Sdrnrit dmg di- uidi di fuerit ex hoc illud, qd intendimus per indiuifibile: cá M. indiuifibile dicatur multipliciter . &, quia duifibilitas eft fimilis in olb* vá. businuenif, nó manifefte inueni£. Bac intentione tranfinutationi, di- mutatiól. cótrarietas in eis, vt in tríslatióe na. bos eI turaliin loco, quatuorelemento- f&mani. Tum : a translatio. n.alia eft ex ani- feita.I4&. ma,& aliad natura, & alia recta, & phe. alia circularis inoxpit hie demon" C475 firare qo non pót i transla- &.4. cc, tion£ ream effe finit co mó,quo cj. . declaratur hoc in cxteris moribus; sTrandla- & d. Sed cráslatio hoc m6 , &c.i. fed $0,222 ex hoc tnó declarationis nóappa- dicalads, Ict trahslation£ efie finicami, & cau. zit: & quod impoffibile e(t vniuer- aliter, &c.i.& hoc, qd diximus de dixuifibilitate, commune eft gene- a Vfto£, rationi,& tranfmutatoni, f.q» om- 93 pole ne, impofibileeit generan, um- ri fpoleé iplum 1ncij in pmi: Deratione: PA vaiueríaler onine, pei edm mper li M impoffibile eft ipfum incipere in js &. tranfimutatione Pt pe $i & eon. t6 Liber A Siemgoidquodfertur, mute turinaliquid,& posfibile erit mutari .quare non eft infinitus noi feretur infinito mo tu. imposfibile.n.eft tranfire il^ Jum. i finita mutatio, vtnon finiatur terminis, manifeftum eft, Et, fitranslatum tran[muta- Pur ad aliquid. poffibile eff tr anf- mutari. ex quo [equitur ve nulle moti fit infinitus , C7* "Vp mete. sun recipiat eterntatem . B fompeGibile eff pertranfiri. M amm fien efl igutur quod impeftibi- Je eff vt tranfenutatio fit eterna Jécundums bunc moduim , [licer yen babeat. finem terminatii , Cum pofur principii fip illud, dim utarnung in- Ggpiezin tráfmucatióe, po(üit aliud pnocpiü,& eft pilludgd tranfmu fatur redté, cc pót. utari, cü tráfmatatur ad aliqué fin£,n& im- poffibile eftipfüm tranfmutari ad. Bibl qi, boc effet, tunc motus. t&tocolüs.D. pofüitét qp qcqd tráf. C muatctáfimutatad aliqd &in ráf muracone,d cft via ad effe, & con- luft g illud, qd tranfmntat'ad in- finitá, impole cft tranfmutan , de- ánde coniungit huic illud, qd im poflibile eft ttanfmutari, nnd in- ipie rk inutari,& cóclufit q,iráf- latum in infiniti impolteft vr inci piatin translatione, erso translati fede in infinird impolecft effe . Er &. Et, fi translati cranfinutatur ad. aliquid, pole cft tran(inutari: &,fi trülinucctur ad nihil, id eftad non finé, impoltcft uáünutar, & roc » Sextus hoc intelligédt eft detri(mntatio- BP ned eft via ad effe. D.d.ex quo feq tur vt nullus motus fit ffinitus,i.re- &us.ná illud, qd mouct'in infittitff, non mouet ad aliqd ens. D.d cám jn hoc,& d.qf impoffibile eft per- ps qis illud, q mouetur in in- finitnung fbi fni :fed illud, qd impoffibile eft ficri, nung incipiet fieri: ergo translati in ide finitum non eft, & hoc intendebat cum d.Manifeflii eft igit qp impolte efttranfimutarionem effe cernam. hoc modoji recte, & hoceflentiali- 305 4. er. Etipfe non expreffitin hoc (er mone, nifi folummodo propónes, E. uz funt neceflariz in concluden- illud, qd intédit concludere fm. fuum moremin abbreuatione, Sed, fi effe posfit fic, vt tépo^ re flcinfinita,vna, & eadem exi ftenscófyderandü eft. Ná vna quide, fi non fiat,nihil fortaffis. prohibet, vt fi poft latione alte ratio fit, & poftalteratione au entatio,X rurfus generatio, per quidé erit tpe mo^ tus, fcd nó vnus,ppea cp nó eft vnus exomnibus, Vtauté fiat vnus, non contingit infinitum p tempore,preter vnü.hicau tem eft vnusjpfa circulolJatio. sede ndum eff viri. fit poffibile vt ft boc modo, [-Yt in we tempere fit. tran[mutatie infinita c7" eade. 55 adiit no ynw, mbil probibet ,'vt fi pofl transla- tionen fit alteratio, c7* pofl alte- ratinem fit. 9, deinde ge neratio, boc,n. mode poteit effe n tempere principium mote, [ed n hy.cá có. Auer. Q.Q: vnus, Phyficorum G "yn, nam ille pa fit ex iflis eme mibwe rà efl nsa. Sed cum fuerit. oye, impofiibile eff vt. fit infini- fi in tempore,preter vns. €7* ei translatio yna. à fit cireulariter, Cum declarauit, qj impoft eft v vnus morus rectus fit infinitus, vulc rfcrutari de hoc fim plt, f. vtrum. it poffibile, vt vnus motus fit infi- nitus,& fi non reus. Et d. Scd con fyderandá eft, &c.i.fcd confydcran lum eft vtrum nullus motus vnus fitífinitus, aut aliquis vnus motus H fit infinitus. gd dedaratum eft efie. impoffibilein moubus rectis. Et, cum induxitillud , de quo perícru- tandum eft hic,dixit:Si autcm non. vnus, nihil prohibet vt hoc fit , ifi autem ifte motus non fucrit vnus , fed fcfe,nullum impoffibile videtur. fequi ex hoc: fmo 1n Octauo iftius libri declarabitur hoc «€ poflibile. D.d.qif hoc modocritin tcmpore principum mous, vt miht vide- tur, qin hoc modo poreft eflc in té- pore; quod femper fuit,& erit mo- tus factus.& fi nontuncomnis mo I tus cflet cternus. X hoc eft accidés motui. D.d.fed nó vnus. ideft, quia motus congregati ex plunbus vno motu iftorum non eft vnus, fille » qui eft finitus . & cum ille non eft vnusjnfinitus non erit vnus.& hcc declaratum eft cx illo , quod dicti eftin vno motuin Quinto iftius h bri. D.d.Sed,cum fuetit vnus, &c.i. fed, cum pofuerimus vnuni motü, impoffibilc eft vt fit infinitus pra- ter translationem circulaiem : ex. qua non fequitur impoflibile : im- mo declarabit in Octauo hoc cllc neceffarium ,. ARISTOTELIS DE PHYSICO AVDITV LIBER SEPTIMYS, Cum crier. Commen, $YMMAE LIBRI. ad. declarat, omneqd me- e mororem.. A tex go fq: ad 4. probat,omnia mota in loco rcduci ad pnmum , nec cé procef- füm in ir.finitü i mouétibas , et motis, A ter. 14. viq; ad. 11. ollendit primü Mo» ués fimul cécü eo, quod ab eo mouet. A ter. 11v in finE quzrit, vir ois mod habeat cum oí mos comparationem « L Mne, qd mouetur, neceifec ab aliquo feipfo nó habet pr, 'cipiüi motus.mani^ feftum eft pabaltero mouet. fi autem in feipfo, accipiatin quo 4 ql moucaf,nonex eo, quia Lie huius aliqua mouetur, rimü igitur opinari A Báfeip fo moueri, ppea qp totü mouet, & ánullo externorum,fimile €, M acfiqs ipfo n mouéte ipfum x r.etillo moroopinet D x ráfe ipfo moueri . ppea qp nóintucé vtrü ab vtro moueat, vtrü D & abrr,anrzrabipfoDs. Omne metum nece[fari moue tur ab. aliquo . fi antem principi metes mon fuerit ex ip[o , mamife- fum eft, ipfim moueri ab alie:na motor eins erit aliud. fi it princi pium motus bue fuerit ex. ipfe s acci- moueri , fl " igit in "a.Lenim Liber Septimus A actipiatur per fe, et fit t Bt, apod meeatur , mn quia aliquid txeomeuetur. Dicamus igitur prie, f fuerimms imag inati quod vA B mn meuetur ab. aliquo, quia fecundum totum mouetur, et. motus eite nà efl ab aliquo extrim 306 ftco , ex quo aliquit tfl opinatm , D Ch D H mouet H Z,et mouetur, quàd D Z nonmenetur ab aliquo: quod mon fcit qued mouet Co" quid meuetur ,"vtrum Z Fr meuctur à D H,44 DHÁAZ H. Demonfiratio , probans , omne , quod moweter , ab alio moneri , quam- wis mon epparet ipfam mouens . S3 N hoc tratara incipit 1 Apsest, SI crutari, vtrá 0€ mot cocta RV (87]| héatmororé , ci appa- feabfque J reat,fenfui alidd mouc- to, difti ri ex fe,abíq; eo, qp diftinguaf mo- gut mo- tor moto fenfü,vtin quatuor ele- to ides méds.& quidá dicüt qj ifta demifo, phe, quiinduxitin hocuactatu nó cft vetz,adeo q) Gal. fecitin hoc tracta. si GC tin quo nitif declarare corruptio E 'expoi, € iftius demfonis.& quid expofi- tci. id tores dicit, illud,ad declarauitin 16.c. 7.et initio iftius füperflud, KCPh E cii hoc fit declaratá pfedtius i Octa. uo.& nos cófjderabimus bá T hoc, . Etdicit: O£ motü,&c.i.ex hoc, qd dick.Et,quia rerá motarü alia mo- vetex fc. & alia mouct'ab exemnfe- cojin quibus manifeftü eft ca mo- uen à motore, d.fi ait pricipiüi mo tus, &c.i.mota aid mouenfabali uo extrinfeco,nó cx fcmar.ifeiti dpt moucri ab alio.motor.n. co- rü apparet. effe aliud,vt motus f: disá baculo,&baculià manu.D.d, fi aüt principium motus, &c.i.mo- ta verojj videntur moueri ex fe,nó ex exttinfeco, (ant illa.de quibus in tÉdim? declarare ipfa mouerià mo tore alio. ponaf igitur tale motum F moueri per fe, non per parté eiusji. mouen ftm totá , nó quia parseius. moueret tor, illud.n. qd mouerur. fm totum.quia pars eius mouet to tum, cft inotum per accidés,vt mo tus corporis totius animalis pmo aMaripd tum caloris nacuralis.aut mufculo- nd p &f rum. a motum enim primum per. EM fc in animalibuseft cor , quod non f c. 4. & mouctfm torí,quia parscius mo- 6.ph. j5. Vet fe,& moucrtotii.& hoc £ inzelli 8-aía. gendi ex hoc,cd dixit & moueafA 151,05 3,nó qa aliquid cx eo mouetur, Et pofi dixit hoc,Quia iftud motü , de quo dala. vult períciutari, f. qp mouetur per bl d fe, dcbctefle motum fecundum to- Vd cs QQ /ij, tum, zi. Phyficorum G tmnonfm vt dictum eftin. Fündpio Quinti rei mote quid- armbuitur motui,quia pars cius mopetur tif; , reliqui afi; mouetur. &biffa partc. gf hocintelledtá fe» ex Gal. & multos hofeserrare in f- 1tióc hujus demfonis: & exiflima uerunt qpex jftis propónibus pro- pofitis hic Den fequi illud, gd inté debat cóclndere, tcr indunt ger nus moti quo eft dubitatio& terminationé,quz dcbet c£ in mo- to, de quo vultdeclarare ipfum ha- bere motoré, & eftipfüm non mo- ueri fm tot(i, quia parscius mouct yi fé & mouet toti cum tale c5pofit eftex plunbus yno motoyperícruta Fioatcf hzc de mo moro fumpli ci, dixit:Dicamns igitur primo,&c, i mucro make liqua, que mouet a redi mon et ficiens dci Eas rident ropueri fm totum, & funt ctinua , pit diuidi in duas p- tes motor&f.& mort. & exiftimat p motor in eis n6 eft dilindusà noto.v.g. vt fit motori illa re p H, & moti H z, & p z totíí mot mo- meturcx fe per qd emftimat'o tori mouetfe,& cft » z, cum non feni- tur,vtri vnü corü moucar reliquá, Er, cum induxit caufam,qua acci- dit homini dubitarein quibufdam motis, & exiftimare ipfam mouc- riex fe fine motore, it decla- rarequód omne motum hábet pri mum motorem, Ampliurid, qdá feipfomo. uetur, nunqua it moueri RPcaq aliquid aliud ftetit, qd Peuebarur Neceffeeft ergo, fi quid t moueri eó,cpaliud aliquid ftetit, hocabaltero mo ueri, hocafit, cii manifeftum fa K &ü fit, m efto, quod mo^ uef, moueri abaliquo. Qin acceptum e(t A 5 moueri , diui» fibileerit. omne.n, qd moucf, diuifibile eft, diuidatur igitur C.neceffe eft igitur, a C quiefc£ te,quiefcere & A p. fin. nO acci» piatur moucti , 5 Cigiturquie^ fcente, moucbitur vtiqs A C. n6 rgo moucí períe 4 B. fed fup^ ponebatur , per feipfum moue» ri primum. manifeftü eft igit qp C Bquiefcéte, quiefcet & s A, et tuncdefinet moueri. fed ,figd L exco,qaaliud getcit, ftat & cet fat moueri, hocab altero moue tur. manifctü eft igitur qp om^ ne, quod mouctjab aliquo mo^ uetur.diuifibile enim et omne, Sud mouetur: & parte quic^ cente, quiefcet totum ,. Et dice etiam,quod omne, mn mouetur ab aliquo, non ce[fat Amutu f aliquid alcud ce[fet.Er- neceffe eff quod omne,quod cef. £ 4 mets per ceffationem alte- TIU owe atur ab alio, quoniam , inl bec fi fuerit mamfeíinm, nece[Je. erit qud emne meti, eum fit dui fibile,moneatur ab alique. Quomiá twm lema vé A mteris Bem ceffe eft ve fa diwibile. quoniam tum efl dimifibile diidatur igi- turi C:ergoneceffe efl fic B que MEYLUA C quie[eat. fi igitur nmn quicierit , moueater. ergo C B Quiefcit, Liber A quiefcit 5" CH minetur er Hryiasdiivti i5 Kim dft meri fe. er- e declaratum efi quod, cum B quicnenit quie[cet B 78 t à mo- fu» fed, cum fuerit aliquid , quad uiefcet à tmetu per quietem alte. rit 1d mouetur ab ille ece[fa ne metum mouetur Ab aliquo , má emne metum efl diuifbile: c7 ,ció S I1 finit ntum quifiet, Demonjiratio, 4 pei ren dmt qud & Quia manifftá efl o£, quod CC non mouetur ab aliquo, non ceffar perceffarionem alicuius, qfü non quicícit nifi à (e &,cum pofuit h&c piopofitioné, (.dicenté qp omne, gd D0n mouef'ab aliquo, omnino nó crfini fuo mom ceflationé al- terius : &: [e,n5 per accidés. & fiue ceffacb alieriu? fucrit [2 quiert aur per eorruption£ , fequif. percon percontrapofitio- nem q o£ , qd ceffat per ceflanoné alteriusà motu , mouetur ab alio . Et hocintendebar, cum d, Ergo ne Septimus 3697 cefie eft, 6 aliquid ceffatà foo mo- D mu, &ciL& ue illud, prendi tioté&aut jus. i fax moctofucritipe motor atrali quid,ex quo fequi quies aut córrut ptio motoris. Et, ci pofüit q omne qd quicfcit per quiet alterins effen taliter, mouctab illo:& fi illud,per. euius quieté quie(cit, nó firmoror, Quies motoris, autcius. r1 qi omne, qd ceflat eéntialiter per €cffation£ alterius, necefle eft vcil- lud alter (ít,aucipfe motor,sur ali quid ex cuius quiete fequitur quies motoris, aut corruptio motoris : fi auté hoc non fuerit , erit quiefcens sbalio p accidens. D.d.qfà ,fi hoc fuerit manifeft , &c.i.&, cü pofirit fito quicquid quicie puiestale terius moucf ab alio: & eft declara. tum q» oé motum eft diuifibile: Fareter hocq o£mori mouet fnodé con m *. nami declarat *ftqot morum cft dinifibile, D.d., diuidaturin c.i. &cutto£ motum F eftdiuifibile, diuidafigitur prim med ponintus in pundo c . necefle eft igit, cá imagináti fueri- muscx hoc moto q eftaliqua pars quiecenev c 3, riecefle eft vt to- vü quiefcatí.A ».i.qià , cum parsc » qüieritquie(cet pars A c.& ,cum. juieícit,; [c eft vt tot qe- [94 cum pofuit qj neceffe cft vc. iftud mocd quiefcat.cum. reuerie lieuerit aliqua pars eius, incarpit. hoc, ducendo ad inc6ueniens,& d. fi igit n quicuerit,S&c.i.fi igiturvo QQ. ja Phyficorum G ta magnirudo A » n5 quieucrit, cái quicuerit pars c 5,tüc pars 4 c mo- Uucbitur poft quietéc ».. & fic illud motm non cit motfeprimo &p fe, (ed erit motum per illam part , que remanfit mota poft quicté par üsquieícentis: fed pofirum eft pri- mum motum,& inconueniens eft. Et hoc,quod dixit, motá, ex quo Suieiraliqua par corrumpit, "&reliqua remanet mota,nó cft pri. mum motum , eft manifeftum per fc, cum concedatur hic efle primü motum: & eft manifeftum per fe Dagreióo, hic cflc primum motum hmói. Ex i qua95 iftam propofitio Y uit Gal. GaL&alio & alij qui non intellexerunt hanc 1ü& teli demfonem,exiftimauerunt.n. g il H lud,quod mouctur per fe, nó equi. gÉilde- turc aliqua pars eius quicuerit,vt Aem totum quicícat, fed fequitur vt re- mancat motum per partem,non p totum : quia intellexerunt hic per. motum per (e illud , quod opponi- tur moto per accidens, non moto p. partem cius. Et,quia hoc intellexc- Tuntper motum per eideo nó fuis le apud cos,cumin hoc mo- t0 qujeuerit aliqua pars cius.vt refi 1 duum quictackci nó apparuit eis declarationis, qué Arift. Corpa ^i intendebatin hocloco . Et necefle 15 disi eft hicefle prima mota,quia corpo itd eo, ra naturalia nó diuidunt 1n infini- p süccor tü ineo, qp fnt corpora naturalia. P - v.g. qfh primum motá in ignecft minima pars, que póteff ignisin . a&u:&ítmiliter primü motum ca loris naturalis animali et mE nima lus 'ft mouere illu. animi. & manfetum eitin hoc modo motus 9, cum fuerit magi- nazum q cum parseius quicfcit.to tum quicícit. cum igitur fuerit de- «laratum g , cum pars primi rootí K meri bm tnum quicícet: omne;gd quiefcità motu pquie emaltetits eccflario mouetur ab alio: condudif'in prima figura , qp primum motum eft motuum per aliud.&, quia omnc motái ex fe nc- ecflc ft, (ipfum non füerit prim motum,vt in co fit primum motíi, fcquit vcomne motfí ex fe habcat motorem, & in hoc crat dubii de elemenus in animalibus vero ma- hifeftum etg moror differtà mo- to.Declararum eft igitur ex hoc fer & ie fi iin L efi iere fignorum cer forum "licet con fie Fy ie de- mionum Hümpicium Ftpórquis pubita- icere qp propofitióes,[ vatarc funt 5a incon fnt vies rni mero ex pucim. fc. cum in corpore ccciefti impoffi- bile eft dicere y, cum quieuerit ps, juiefcittorum,cum imaginari hoc fime iie aat mo fun ta eft fü; juic(ce- ein oma mom cf pofi quod eft mpoffibile in corpore careili : & ilt in ala, quam Pla. ponit mo- uere - Ad hocudr dicendi cti Solo. artem quiefcere corporü,& de qui D demtatum efl, qi poflit M eft vt corrumpan(, autquie(cant, juodammodo eft pi ile , quo- imodo 1mpoflibile . e[t.n. po: CorPsos- fibile, fm q eft corpusimpoffibile (cereus eftauté fm gcftaligd copus Fil neq; lcue,neq, prauc. &quia có(j- Kinlaliad dezano hzc cit de corpore, fm p Pi avec corpus, cum motum, fm quód eft locxare morum, eítcorpus, idco illud , qd moe. e. pofitum eit hic, eft pollibile, ego Pheac&e poflibilitas bac non datur corpori ecipudr carleíli , nili modo poffibili. Et uerürate fcicndum eft, quód multa neccfla- mous. 5. zia Ph. 4$. Liber Septimus A riífequütur p fe multa poffibilia. gne Sq proprer hoc eft polfbile in fi- RESE gnis propofitinescorum fint có- Tomioh. pofiteex poffibilibus S neccflanjs: 194. in neccficellvt maiores fint : quoniam hoc mó con- tingit condlufo fit neceffaria, fi- cutin hac dem:atione, & plures de monftradiócs Sexti iftiuslibri funt huiufmodi, Sed diffolutio, füp quá NE s tionum lucentis $t doce- Feencniensabe fant categonicc. enira, alix hypothetiog. Hi au- tem fant duobus modi: »fi deis erflaria v.g. fol afcendit, dieseft. rà diffafe & in hoc ponitur pr con- 1digresio cluditur confequens, aut deftruitur ne gpria oppofitum cófcquentis. a Eft alius. de (ifs | modus, in quo przccdéseftimpo(- Iygodieti pale s; in hoc fempdeltmiur a Vid có- Équens,& nunquam poniturante- file «ph. pei fed alibus fitionibus 5) IC5- vrunrur in fyllogilimo ducente ad PW^75. inconueniens. Cum igitur dixeri- musquód, fi corpus oxlefte , quód fi pars eius quicuerit, totum quie- fcct,aeccflario mouetur ab alio,eft C confecutio vera: ac fi dicerem filapis volat, habct alas : li pidem volare fitimpoffibile: admodum corpus carlefte irpoffi- bile cit vt pars eius quicícat. imus codum moucti ex fe |uitur neceffario oppofitum pre- tis illius cótinuariouis, quod eft partem quiefcere, ita , quód to- tum non quieícatac fi poneremus aliud, ex quo fequeretur quód id, quod volat, non habet alas, verbi gratia fi poneremus quód volaule efict retenübile in acre per f. 4o Iv 308 D $YMMA SECYNDA, Omnia mod in loco red uci ad primum, uod mouerur, quod à taotore, qui. ^f in eo mouctur,nec effe pro- eeffum in inniti in mo uenubas , & mods. alio,& id igit, qe mouer,ab alte ro, qi & ipfum mouet, & rut, fus hocab altero. nó aüt in infp -nitum abibit fed ftabitalicubi, & eritaliquid,quod primo cau fa erit motus. x Et quia meti menetur ab ali- t y nece[fe efE^ ve omne metum in. loco moneatur ab alio ,€7" meter mouetur ab alio. (éd boc no Deme efl ininfirurüi, ed nece[e cff quic- Xv eere apud aliquid.erit igitur ali- co. lefe- quid primii,quod efl cau/a metw. Cl declarauit,g o£ mori mouet 7 exaliquo, qn d dois (mouéfex i1 extrífeco manifeftá &, & süt ofa, ( d mouenc mouent fm gfiauoné, corruptio fm gf n&et auginéti,& alterationé, & d- tones d dá, d mouenfi tráslauóe.& declara p^" tü é p hác fmoné illa, mou&t i n&&aug- tikslatióe f ab aliquo extrífeco,ne- méri,&al ecflario mouenturab aliojió vfitas teration&. ibt ppónis vera £poétráfinu Duae tabilc tráfmutafab alio,deíde acce randa pit hsc ppónéjfdeclarádo q» oé mo cópofito - tü in loco moucfab alio: [3 hoc fit rd abt declaratá,cü declarauit vl'itaté mi- noris ppónis quá fcepitt hoc fmo ph. c.i.&. ne:& d.Et ga moti, &c.S,ga trásla 1.deata.c. ti 1 loco tráfmutat: & o€ trá[muta. foede. tü tráfmutafab alio : necefle c(t vt pr. o€ waniferatur ab alio. Qucfütró QQ. iij Sd Phyficorum € Sdifti declaratio, ficut diximus, Logica,vi--elt Logica: & vtifca ad confirman de "e € di.nam propó, dicens qpo£ tranf. 70. &. pho, mutatum dranfinutatab aliquo,ve &R,phb.e, tificata eft nobis, quia (dá cit ma- 79. hifta per e, & quedá eft demon- ftrata,(.in translatis, ergo nihil eft cócludere translata , mediante illa propóne : (d ficut diximus, vaitur illa ad confirmandum. Et potcft intelligi fic. & , quia primum mo- tum in loco ex fe declaratum eft non mouctur,nifi ab alio, necef- eft vromne motü f loco mouca- turabalio.at hoceft euidétius. Et, I cá declarauit hanc propóné f.p oc ttanslatá in loco mouctab alio, fi- ue fueric in illo motor, fiue extra d. & motor mouc£ab alio, &c.i.&,c 6€ motum in loco mouctab alio,fi 1llud aliud fueritextra, neccflano nó mouctnifi moucat.hoc.n.notii eft de coryonbus mouentibus alia «orpora fm tráslationé:;& ipfe vcti ficabithác jppóné polt. cüigiémo torextrffecust loco nó mouetnifi moueaf: & oé motü moucf à mo- tore:ncceffe eft, fi motor extripfec* mouctét à motorcexttífeco,vt hoc n6 ptoecdat inTfinitü , fed pueniat H motus ad motü , qd mouctur non à motore extrinfeco,, fed à motore intrinfeco.Et hoc frédebat,cü d.fed neccflccft vt ceffetapudaaliqd, Xc. i.neccffe cft vt ueniat corporib*, 4 mouét fead inuicéi loco,aut mo üc£à motorequi nó moue?p (c; & ifte necefle vt fitin prfo moto,nó extra illud.aut íté necefle é vt hoc pueniat ad aliqd motá cx fe.i. pprlcipid f co,nó ex extrifeco, qi Virüq, illox feqfex dmrne dicéda. Si.n.non,(edininfinitüpce^ dat, fir quidéid , qdabipfo mouctur, 5 vero abipfoc,cauK temabipío p, atq; hocigit mo^ doin inniti procedat . qi er^ go fimul & ipfum mouens mo uc&manifeftü eft , cp fimul mo^ uebitur & A,et B.cum.mn.moue^ tur ipfum s,mouebitur & 4, &C cum mouetur B,& ipfum c, &C cüc, ipfum p. erit igitur fimul G motusipfius 4,& ipfius , et ipfiusc, & reliquorü cuiufqs, & accipere igit vnüquodqrip^ forü poterimus. etenim,fi vnü^ qiq ab vnoquoq: mouet non min? vnus numero eft cuiufqs motus, & non infinitus extre/ mis, quoniam qd moueturoé ex quodá in quiddà mouetur, Si igitur no fit itt fed boc, quod pofasmus , procedit in infinitum , moueatur I ex B7 BexC,et Cex D,C7 fic ininfinitum : 677 , quia infimul mouetur metum ci motore ,manifeélum efl quod in- fimul monebuntur AA, C7" B:qua- do.n. B rneuetur t mouetur 2", quádo B mouetur,C mouetur , ety quando mouetur C,D mouetur, et fic motus I4,€7" B ,€7" ceterori erunt mfimud . po[fumws.n. accipe reynamquema yflorm motuum: Ji ynumquods, eorum mowetur ab "ynequoq, poc nà nocet in boc quod motus "yniufeuisi[a, eoriá. fit vnus in numero, C7" n fit ifinitus apud "yltima.nam omne motum ab ali- qus ad dliquid mouetur . M Liber Septimus A Meflponamusigitur mota mo- 4 entia (c adinuicem exexuinfeco, & procedat hoc in infinitum.v.gr. A moueri cx ,& s mouericxc, cü fitimpolt mouerc A,nifi moucatur &ccex p,cum impofecft c , mo- uere nili moucat,fm qcft motor exiinfecus. C.corpus,& ponam*hoc gedere in infinitum, Etcum po ntillud, quod nititur deftrucroin. copit ponere veras propofitionesf tum contungantur huic pofito, fe- quitur impo. & dixit:& quia infi- mul,&c.i.&,quia notum eft per fe. qp omne corpus, quod mouct aliud B corpus,non mouct ipm,nifi mouca furcum co in tempore, in quo mo- uct ipfum, manifeftum eft, q infi mouebuntur A,& s,& s,& c,& cS Not €p p.& fic motus AS &,&c,& poium. fe » 9 9: erunt infimul.Et norandum eft, p qctp^ S hocfquitur in motu,non in quie- moie d Td cor. toL'qrh necefíecft vt omnia mouc- pus, fi mo antur infimul in eodem tempore,fi wet. JP» vnum eorum mouctur. & non feg- mifi mo- f " E; ueat ciieo Ull/fi vnum corum quiefcat , qoia 3epejiquo quicfcant fimul . primum.n. mot mouet ip- p quicfcere,& vltimü remane- fü-& hoc bitin motu.Et quia Galc.opinatus eit verá ror o mons Etq, opinan: mou, &, i Cft qp in talibus motoribus,& motis quie, — fequitur vt quic(citinfimul, &cor, C vidixincum exuahitur ab anima- Cer &pii- li, fortaffe: moucf per duos paflus, m mo; dixitqp cor non eit primum princi- V*.Is cal. piii mouens afal in loco: quia ani neget illd mal non mouctur, pofl caput ab- VE .cb1 (cinditur dixit qj principium mor* eft caput. Ego autem vidi arictem , poll caput fuit abfciffum,ambula re huc,X illuc multotiens. D.d.pof- fumus.n.accipere,&c.i, & ifta mo- tajqua: pofuimusinfinita funt mo- t3 jinfimul , & mouentia fe adinui- €cm.qfh,& fi pofira fint unfinita 309 eftaccipere wnumquodq; co- D quoniam in vnoquoq; corum. inuentütur ca , quz: fuut neceflaria. inchocg motus fit vnus numero, & hoc, per quod pofüimus ca moucri à feinuicem in infinitum,nó prohi. bet vt motus vniufcuiuíq, cor fie vnus numcro, & finitus i fez& fi po nantur infinita in nunico.ná vn. quodq; corum incipit moucri ab aliquo,& peruenit ad aliquid. Et di xithocquia, cum declaratá fit qi. motus meus infinitus non cít idco aliquis poteft diccre ct, qj te ponere. tali mbacfl ponere mor rei E infinirum.& quaft d.ridédo q» hoc non eft verum.qín omnis motiflo rum efl vnus numero, & finitus. Sc non indigetin hac demonftratióe accipere vnum illorum motuum. f. poncre ipfum cfc,& tunc conclu- dere. Et,cum narrauit qvnuíguifq; itlorum eft vnus numcrojfecit mé- fi tioncm dello, quod dcclaratü eft in Quinto de vno motu, & Kcun-- dum quot modos ditur qp motus elt vnus. Autenim numero accidit ei dem eife motí, autgenere, aut f fpecie. Numero igitur dico eun dem motum , qui ex eodem in idem numeroin eodem tempo renumcro fit. vt ex hoc albo, quod eft vnum numero, in hoc nigrum fecüdum hoc tempus, quod eft vnum numero. fienf fecundum aliud , non amplius vn? erit numero,fed (pecie. Ge nercautem idem cít motus,qui in codem pradicamento fubítá tiz,velalteriusgeneris eft.Spe^ Cicautem,qui eft ex code fpecie u-- Phyficorum. G inidem fpecie. vtexalboinni^ m,autex bono in malum, facie dicta funt & [priorib*, Metiu.n.cfl idem aut in nume fo AME 8 genere , aut in fpecie.in Numero entem dico me- um ilum, qui eft de eodem inidc "inum in numero , Q9" in t esdem.ver.g.de boc albo, quod eft "ynum in numero ad bec mgrum, quod efl n^vno tempere idem nu- mero.ham , fi fuerit intepore pof gi UnPhosKne men erit yngs in nu- mero, [ed in [Jecie. in Genere Yero motus efl idem, cum fuerit n vm. pradicamento, aut fabfdantie ant. «licuins generis.sn Specie vero eff Sle qui eft de aliquo in aliqud s- dem.Y.gr.de"vna albedine in ean- dem nigredimnem , y de malo in bonum «77 iam determinauimm Loc fuperius. Hoctotum declarari eft f Quin Accipiatur igitur motus ip. K. fius 4, & fitin quo x , & ipfius 2jinquor, & ipfi? c,& nf quo G,GC H.É tempus, in quo mo. ueatur Ajflc K. determinato au^ tem motu ipfius 4 , determina" tüerit& tempus, & non infini tum,quod eft K: fed in eodem t€ ""P'T*. poremouebatur a, &/n, GC reli, quorum vnumquodg:: accidit ergo motum x F G H, infinitum exiftentem,in tepore finito mo ueri,quod eft K inquo enimA mouebatur,X quz poít A con^ fequéter funt, omnia moueban L tut infinita exiftentia, quare in eodem mouentur, etenim, aut zqualiserit motus ipfiusA mo tui ipflus zaut maior.refertau tem nihil.prorfus enim infini- to motui in tempore finitoac^ cidit moueri, hocautem impof fibilecft, vAtccipiatur igitur moti 0t, € fit HC metis BC fit Z,et VH phoc to:fed iterauit illud hic ad rememo 5-h. t.c. randü.&abbreuiatio ciusefl, mo 3 K 4. visauteft vnus numero,aut fpecie, metu C7" metui D fitQu T, 7 tempus,in quo mouetur LA fit M autgenere.In hoc autem, qp morus fit vnus numero,tria exiguntur, ci licet vt fit vnius moti numero,& in vno temporc numcero,& de vno nu meroin vnum numero , Et motus vausin fpcaceft illequi eft de vno an fpecie in vnum fpccie. vt motus, qui funtin coloribus, & tranflatio- ne. Etqu eil vnus generc eftille, qui eft de vno gcnere in vnum ge- Dcre,vt mousssqui füntin prdica- mento fübít:ntas aut quantitatis, &vbi. . G:fí igitur motue 1A fuerit termi matus C7" tempus etiam erit ter- minatum on eternum. [.G:fed de claratum eft quod in eodem teru- pore mowetur 4 77" B,C7^ Ynum. quada, cetererum:ex qua fequitur. Yumeius H ZQT, C" eh infim- fni fit sn tempore tétminato [in G.nam im tempore, i quo mouetur Itin eo mouentur omn:a,que [e quantur eA, C77 funt infinita: r^ Liber Septimus 310 AA fic oninia montbuntur in bec eode. mayor et nvefl diia t boc.maqio- T empore.nam motus corum omni chio fuerit fequitur yt motus Vim, Tansyent erit qualis nsstui. /t ent fidt fr quiis erai lationem adi piii adr ipai ict quia info il quid pen proeul moveretur in finito | empare. K. G Tempus € Cfpoluitg primd nor £g; duo mox most la d, fthmói Th mo uenG&o mot*cuiuflibet eor € vn* C Tnáero& finit? ; ficff niti valedeclarare p ex vr mot ifinit*fit! cpe finito, & Toce- it ponere exéplar mobuliü , 4 funt D, mondi fcd. Accpiatipt, &c.i.&,ga1á pofuim? 9 prnim(í mo 1ü i € ^,& fecidid € m, & tercii c, &qrtü D,& fici Tüinitüi:ponafigit qp mor'4 fit H,& mot» fit z, & mo tuscfito & mot*p fit r,&ficífini tü:c poet nobis accipe vnfiqué- rü motuü.D.d.& ts, 1 quo i.&ponafg tfsIquo mouct A, eft primü motíi.fit cfs seimipatü,cü mot" A/fit mot termi pui Spi füit hoc.d.fed d claratü quin cole qpe&cierquo fequi vt mor*ífini". (moth zo T & czteror Tffnitü fint! tpe finito "LI tpe c, quo motí eft primü mo (i.t. ^ae mod( ofecutióis. &.d.fed 'atfi eft qp f eod£ tpe, pos necefle cfi ifta mota fint f- inita, ci vnü cox mouca v., ftremüf qe terminato,vt "2 To- nit'fitf tpe finito.qa i$ pofüim*gy f eodé tpe, 1quo poluimus vntá cor moueri, in eo mouebuntur ola cf €o.cz quo fequitur vt motusinfini ti fintin tempore finito Et dixit:nk motuseorum ofum, aut erit zqua- his motui A.aut maior,&c.i. & hoc fequitur ponendo q» motus vniuf- tuuc Phyficorum G cuiuflibeteorum eft maior motu A. rimumyaut zzqualis ei, aut minor. (ed quia impoflibile eft vt mot*mo ti fit minor motu motoris, quo mo vetur,& potcft efle maior, dixit:nà mois eorum motuum,&c.Nos au. tem diximuso non eft día in hoc fiue ponatur maior , aut mi:-cr:li- €etnon poffit rainor -& hoc necefle eit, (i concefferimus «pots motuseft diuifibilis . Equia illud, quod fequifex hoc fermone , eft qj morus infiniti fünt iu tempore fini t0,nÓ motus infinitusi tempore fi nito quod declaratum eft efle rpof- H fibilein Sexto,dixit: Sic igitur videbitur demon, ftrati id, quod abinitio dixi», mus:non tamen demonftratur, propterea qp nullum inconueni ensaccidit.contingitenim in t€ porc finito infinitum motum ef fe,nonautem eundem , (ed alte^ rum,& alterum , multis motis, & infinitis. quod quidem acci^ dit& infjs, quz nunc diximus, 5e igitur bunc modum. exiflimatuir quod illnd, qud inte- Y debatur ex principio, declaratum eft fed non eft declaratum, conia ex diclis non fequitur improbali- !lepofitbile enim eft vt in tempore. finito fint motus infiniti sta, quod. mon fit ym motus, [ed mom pre ter alium,cum fuerint multa quee mouentwr 7" infinita.c7" boc ac ciditin ifs motis , in quibus lo- quemur. 7 uia ex hoc fermone fequitur. vptas infiniti MOI A e pore finito.non vr motusinfinitus K. firin temporc finito,& eftillud, qd declaratum eft efle 1mpoffibile in. Sexto dixit:Secund(i igitur bác mo dum exiftimatur , &c. i. fm igirur huncfermonem przdictum exifti matur iliud, quod intendebatur. declarari,qi impolt eft vtifta mo ta procedátin infinitum, declarat eft.fed,cum hoc fuerit bene confy- deratum,apparebitq» non declara- tum efL.ná cx hoc fjllogifino, qué indurisnon fequitur impeflilet rei veritate, fed impofe, vt videtur. Ethoc intendebat, cum dixit : qi ex hoc non fcquitur improbabile.i. L. impolt. D.demófhiauitqp illud, qd concluditur ex hoc fyllogifno idu cente ad inconueniens eit polt , n5. impolt,S: dixit: pole.n.eft ve in té- pore finito, &c.i.pofe.n. eft vtin ré- porc finito fint motus infiniti infi- muljita,p congregatum ex eis non. fit vnus fnous,fed vnufquifq; cor ata reliquojita , fint multa 1nfinita quorum vnum, quod mo- ueatur per fe fingulariter, & omnia moucantur in tem juali.hoc n polt eft,& eft illud, quod conclu fit ilc (crmo przdi&us;non impof fibilc,vt videbatur. D.d.& hocacci M dit&c.i.vt vnumquodq; corum.(. infinitorum pofitorü moueat mo- tu propzio,& omnia infimul. quod eft pcilibile,non impole, vr videar 10 primo afpectu. Scd,fi id, quod mouetur pri, mofecundum locum,X corpo» rali motu, neceffe eft tágere,aut. continuum effe mouenti,vt vi» demusin omnibus hoccontin^ gere,eritexomnibus vnumip^ Íum totum;aut continu, Hoc igi Liber Septimus A igitur posfibile accipiatur,& fit snagnitudo quidé,autcontinu, umjnquoA BC D.huiusautem motus EFG H. refertautem ni^ hil finitafit;anffinita . fimiliter enim in tempore finito Kmoue bitur, aut finita, autinfinita.ho zumauté vtrüg fpoffibile eft, Sed, fi mater primo motucor- pri neceffe eft vt cotiguetur chi moto «ut continuetur cum eo, que admadum boc "videtur contingere. 3nsmuubwe,ergo neceffe eft vt co- B gregatum ex smmbw ifl fit v- SIMI C7" CODLUSNUI ne piat itur quodcunque fit pofibile c7" "na magnitudo continua At B. CD,G' mitur HZ QT.C n efl differentia inter boc, quod. fé fimm aut infinitus, efl nan t€ pere futs fas, eodem modo , fiue. fier fitus aut ifitus qud ampe(abile ytroque meds, 3" Niriizadderesn fermonc illud, x qno feqxatur impolein illo fjllo lo 1nducepte ad 1mconucniens; € Keftquaiftz magnimdines ant vna magnirudo,aut ém vnam con- inuationem, aut fm connguatio- nem.nam,cum fuerit vna magnitu do,habebunr vnum morum. ofr, eum fuerit pofitum qifla magniru. do cógregata exis eft infinita, tüc morus ent infinitus, &, cum fuerit pofitum q vnum corum mouetur 1n tempore terminato, & oia mou tur. infmul pole eft vt moucanfin llo tempore erminaro f. finito per magnitudinem infinitam.&, quia magnitudo infinita dcbet moueri 311 motu nfinito,neceffc eft ex hoc vc D morus infinitus fit in tempore fini- 10.quod eft contra illud , quod de elaramum eftin Sexto. De.d.Sed,ft motor primo,&c.i.fed,fi illd , quod primo mouet. ium motum; -Caffucrit corpus, necefle eft vr ifte. fnotor,cum mouet , antcontingat iemum motum.f.», ficut vide- mus hoc 1n corporibus diferetis , 4 mouent fe adinuicem in loco.qin. non mouent fec adinuicem , nifi cf continguntur,autifte motor fit có- tinuum cum moro, ficut videmus hocin membrisanita'inm.v.e vr chordz,quz mouentman(, & mu É fzuli,qui mouét chordas. Deta.d. ficut videmus contingerein omni- bus.i.& hoc,quod diximus de mo- tore propinquo primo cum poftre- mo moro eft confequens. & contin £s cisficut eft contingens omni- us..fm q pofüimus ca effe corpo famfinitaqua: mouent fe adinui- ecm.D.d.ergo necefle eft vt congre. tum ex ifhs &c.i. &, cum fequi Tn iftisornnibusco: yquz mo went fe adinuicem,vt fintin tempo remotus, aut cótigua,aut córinua, necefle eft vtillud, quod congregat exiflis in téporemotus/fit vna ma F gnitudo, aut fecundum contigua- tionem,aut fecundum continuatio nem.D.d.Accipiatur igitur.i.ponaf. igitur vrrumlibet iftorum fit pofe, cum illud quod fequitex vtrolibet fitilud f. ifta corpora mota, & mouentia fint vnum fecundum o$ tiguationcmaut continuationem, & qo motuscorum eft vnus codem modo. D.d. & fit vna magnitudo: &c.i.ponaturigitur magnitudo có? gregata ex ifhs, aut vna fecundum. connguationcmaur fexundü con- tinga- Phyficorum € tinnationem vtfic magnitudo, qui congregatur ex magnitudini busa »cpquorum motuscít nz ar. D.d.& non elt differeni usd prise mouur v nü eorum, verbi gratia poftremum in tempore o,neccfle eít vromnia mo ueantur infimul quafi vna magni- tudoin hoc pofito tempore finito, Eufiuc pofücrimus gp ifte magnitu dines fint finitz;aut infinitconfe- «utio cadem crit,idcíl fed, cum po- fuerimus ipfas efleinfinitas.contin getimpoffibile. S eíl v vnus mor* H infinitus (itin tempore finito. De- inde dixit, quod cft impoffibile v- troq; modo , (ilicet fiue fucrit vn fecundum continuationem, aut fe- cundum contiguationem. Manifeftum eft igitur qpfta bitaliquando, & nonin infini, tumabibitquod femper ab al, terojfed eritaliquid , jud pri mum moucbitur. Nihilautem referat, fuppofito quodam, hoc demonftrari.eo enim quod effe poteftpofito, nullum inconue^ Y niensoportebat accidere . Pri, mum autem mouens, nó vt id. cuiuscaufa, fed vnde principiü motuseft, (imul cüeo eft,quod mouetur.Simulautem dico, qa nihil inter ipfa eft.hoc,n.coe eft Tomni,quod mouetur, & quod mouet, Atanifeflum efl igitur quod ge neratio ce[fabit in. p» era ,et pon durabit ininfinitum , fed erit bre aliquad primum , quad mowe- tur.Et mn accidit buic demonflra tioni divsimutio quia mon fequitur K Kr ir ^ ritum enm ft pfüibie, node. bet [equi ex eo alquad mprobabi le.Et primum metum mon eft tale. ja efl illnd propter quod;[cd il. qued eff prime meter, fecun dum qued ex eo me poi win his emi ,qud. mevetiir ab es.Et dico ex loco , id. eft quad eil inter canomefi medi- um .boc.n.cemmune ef mmi me- fo€7" motori. L Cü declarauit , i eft 9 vt kara mouentia fint. mái * necefíc eft ea peruenire ad prim Me ereelbd quo cxtnnfeco, fed ex fe, dedarauiz. hoc,& dixit: Manifeftum eft igi q» morus ab alio quiefcet in. aliqua hora, Xc.i. i eit Eu ex BocQ motus, qui fentitur hrct iftis corporibusquz mouencur a feinui cem,& non Ícnutar pri; motü ex Cis neccflarioquieon apud pri- mum motum cx fequed non indi- ' motorcalio ex fc.D.d.Et nó ac- idit huic demonftrationi dinrinu- tio&c.i.& non accidit iiti demon- M flrationi dimirrtio . quoniam im- poflibile non fequitur in ca, nifi ex oppofito quzfiui:licet pofitióes vc- rz coniunétz oppofito quf nó fint neceflarizs, fed poffibiles nam, fioypofitum quafiti cflet poflihile, & propofitiones coniunctz: eflent polliblecs ic nullum accideret im. poleimpoli.n.non acciditex p & intendit hic per improbabile im. pol. D.d.Etg pnmum motí,Sc. .j.erp&, & ita inuenicin excinplari, inten. * die Liber A ditfic.& fife non accidet huic decla. rationi diminutio. TAOtof. adquem nine b rimusferun: dum illud,ex quo eft motus, ri müjad: od et motus, & ee m pet fe.X nó contingit. vt fitin loco cx primo moto cx co. ficut nntingitin eo, fm qj mouet motum ex coquas agens. & figni ei* cfthocgd dixit Pb Rdildod eft primus motor, fm o ex co,&c. Jiexb. Etforre hic eft error fcriptoris, qui debebat ponere loco huius nofs mo B tum,hoc nomen motor. & tunc in- tentio erit talis, & qp primus motor, ad quem iduxit fermonct ipfum, efle non motum, non eft moror fm fin£-Et u:cintentio iftius (ermóis eít notificare, ex hoc fermone nó declaratur, vtrum ifte prim*motor fit motor, quafi a, , & finisinfi- mul, aut moror fm finé fitaliuda motore in co fm agés.Et dixit hoc, quiaifta nondum fuat declarata d hoc primo motore, & ipfe declara- bitea in O&tauo.hic autem inten- dit declarare hoc effe prim moti, & primum mororé, vnde in. pnnc- € pio Odau ponit, q hic eft primus motus, & primü moti: & perfcruta tabitut de hoc. ponat fit imt nusaut güat.Et ió qui diat, il Tuocbit] iccharado eft füperfia, vam lad dica TW eftin Odauo fufficit vt fat The- Qo de. miltius peccat. intentiones.n.diuer mario $e fx funt. Hoc.n.quod declaratti eft imidif hic przponiturei , quod declarat dc cft illicL motum atern& efle: & il Grant lud quod ditum eftin O&tauo,eft deéin 4 qo kr in primo morore.Et *Xcij ideo itin aternitas motus loco. Septímus duas viasqu Primaeftez D Primo moto: Secunda ex cbfyde- ratione de natura corum, qua: nio- entur ex fc,& eft magis propria. D.d.fed illud quod eft prim*motor -i.& nonintelligo hic per primum motorem,nifi ia, quod dt primo: qa locuseius,ex quo eft principi (ui motusft locus erus, quod mo- wetut ex eo. & hoc manifeftum eft jn motocx fe.£.qfü locusci*ex quo incipit motus,eít locus moti.& acci dit r*| |uia ifle moor non eft. ui n rma in corpore.Cum igi Pibuatur loco,non. audbuimsai filoco ciusquod mouetur ex co.& E ideo dixit:Et dico locum,&c.r. & di €0 q, locus eorum eft idem .i. quia. inter illa non eft medium. quoni£, cum intet motorem , & motum nó fuerit aliud motum, tunc locus eo- rumerit vnus ueceflario, D.d.hoc enim commune eftideft vt mihi vi deturypomnis moror,& motum,in. terque non eft medium,fünt com- munia,(clicet in hoc, q» locus corü eft vnus.&jfi pnmus motor non. corpusnon eft in loco:fed,cum at- tribuitur loco,non attribuitur , nift. loco moti.non enim eft in loconi- fiquia motum ex eo eftin loco, cá y fitforma in moto.& hocerit, fi in- tellexerimus hic per primum mo— tum,porentiam, quz eftin poftre- mo moto. fed, fi intellexzerimus ip- füm primum motum,tunc primus. motor,& motum ex co fine medio eruntin loco: quia fanrinfimul in loco.illa cnim,quz füntin- fimulin loco, attubuuntur cidem. Sáma Phyficorum SYMMA TERTIA. Primum Mouens fimul effe cum eo, quod abeomouemr. incipitantem pto- prie in texca füperioci, ibi. Pnmum autem. Voniam autem tres funt motus, & isq fecüdum locum , & qui fecundum qua^ lex quifm quantum, neceffe eft & ca, qua mouentur, tria ef^ fe.qui quidem eft fecundum lo^ cum.Latio, qui vero fm quale, ] Aiteratio, qui vero fecüdü quà tum, Augmentatio, € Diminu Lato pil. tio.Primum igitur de latióe di m*mou- camus:hac.n.primus motuum. "MO (fl, Omne itag, quod fertur, aut ipfuma fcipío mouetur,aut abaltero,Si igitura feipfo, ma^ füifeftum eft qp, cum inipfo mo^ uensfit,fimul erit mouens, & quod mouetur, atginihil inter ipfaerit . Quod autem abalio ,., mouetur, quadrifariam moue^ Mor ab tur.motus.n.ab altero quatuor. irapa, funt Pulflo, Tractio, Vectio.Ver I tigo,etenim aliosomnes ad hos reduci congruum eft, Pülfionis igituraliaquidem eft impulflo, alia vero expulfio. Impulfio igi turcít, cum mouens, id , quod mouetur,nonrelinquit.Éxpul, flo vero, qf expellés relinquit, Vedtioautemin tribus erit mo tibus.nam quod vehitur non fe cundum femouctur,fed fecüdü sccidés.ex co.n.mouctur, quia in eo,quod mouetur, eftaur fu, praid,quod mouctur. idaur£, quod vchit,mouctur aut pulíü, auttractum aut vertigineactü. K manifeftum eftigitur q» ve&io intribus etitmotibus. Tractio autem,autcum ad feipfum,aut adalterum velocior eft motus trahentis,non fepatatus a motu €ius, quod trahitur.etenim ad feipfum eft tractio,& ad alterü, Etreliquz etiam tractionesez^ dem fpecie ad has!reducentur, vtInfpiratio, & Expiratio , & Sputatio,& quzcung corporü excretiuz , aut receptiuz funt, éd Spathatioetiam,& Radia L— tio, j- horum.n.aliud quide có. "Ls Ni gregatio eft, aliud vero difgre- ((adacs gatio;X: omnisitag; motus$m && radi locum congregatio, & difgrega **^ tio eft, Vertigo autem componi turextractione, & pulfione, id »D,quod mouet pellit hoc, tra^^ hitautem illud.Manifeftum igi tureft opi fimul pellens, & tra» henseftcum eo , quod pellitur, &eo,quodtrahitur,nihil eft me diuminter id, quod mouet, & id,quod mme » Hocautem talk manifeftum. ex diis alka Mein ri Ri un ir deant aliud motuscít: Tractioautem M. abalioad feipfum,autadaliud, Adhzc autem Compulfio, & Depulfio.Proiectio aute, quan do velocior motus fit eo,qvi eft fecundum naturam eius , quod fertur,vchementiore facta pul, fione, & eoufcp facta accidit fer ri,quoufqvchemétior fit mot? ei*, qd fert, Manireteitigit e idquod mouef,& moués fimul funt, nihilinteripía mei O fe Tenth mne itaq, quod iuib ne.Simul autem manife(tum Liber Septimus 315 s Quaeniam ab boc textu. 10.» (que ad 11 leto Simplic dinerfa ab ea ejl, que commumter leptur ideo n quid buic operi deefe vi terytam Simplicij letlonem bic emota recongraum effé cenfuimms, auta feípío mouctur , a alio.Quaccüig» igitur a fei; mouentur , e eiana ied quod fimul funtid quod mo 3 uctur,& mouens, incítn. ip^ fis primum mous ; quare ní hil ef intermedíü . Quzcücg vero ab alío mouentur,qua drífarii neceffe eft fierí . qua, tuor.n.fpecies latiois ab alío, Tractio,Pulfio, V e&ío, V er tigo.omnes.n.Ém locum mo tus in hos reducunrur.Impul fio.n.pulfio quedam eft.cum mouens ab ipfo infequés pel lac. Expulfio vero, cum id, quod mouerit,non infequaf. € Proicátio vero,quando ve^ hementiorem fecerit, qui ab ipfo,motum fm naturam la, tione, & víq ad cantü ferat, quoad motus vicerit . rurfus D«pulfio, & Compulfio ex, paliode tra&io funt. Depul fio.n.expulfio eft.vel.n.ab ip fo, vel ab alío € expulfio.Co. vero Uactio, etenim adipfüm , & ad aliii tractio. quare & quzcundj harü fpe, D des, vt Spathatio , & tio:ílla.n.compulfio, hzc ve ro depulfio: Similiter autem. & ali congregationes, & dif ic$.0mnes .n. erunt lepulfiones, aut compulfio». nes; preter quaecuncy func ín generatione;ac corruptio, qp neg eftaliud gd gen?mo^ tus d congregatio, & difgre/ gatio. omnes.n. diftríbuütur in harum alíquas. Amplifau x tem Infpíratio quidem tra, io, Expiratío vero pulfio funcSilr autem & Sputatio, & quícügalij per corpusved excretíus,vel receptíui mot. hí.n.tractióesjilli vero expul fiones.Oportetauté & alíos, qui fecundum locum,reduce re.omnes.n.cadüt ín hos qua tuor.Horüi autem rurfus ve^ éío,atcj vertigo i traction£, pulfionemque V c&io.n.$m y aliquem trium eftmodorü. quod.n. vehitur per accidens mouetur.quoníam in co eft, quod mouetur, aut ín eíus, quod inouetur alíquo. pell£s vero vehit aut quod trahí tur,aut quod pellítur,aut qd vertigine ducitur.quarecom munis eft omnium vedo. Vertigo vero ex tra&íonc , Pii somete Teratet. Phyficorum G cffe enim quodin vertigi, nem mouet, íllud quidé tra» here,hocautem pellere : hoc enim i ipfo, illud. aurem ad um lucic.quare,fi lens, mae fimul unt om eo, qu Itur,& eo,quod tra ion Pei quod ei?, quod fccundum locum mo, uctur,&eius,quod mouet,ni hil eft medium. Sed hoc qui dem & ex definitionibus ma H nifeftum.P ulfio enm eft aut abipío , autab alio adaliud motus. Tractio vero auc ab alio ad ipfum , aut ad alium, : eurn velocior trahentís mo^ tus fuerit , continuaabinuict feparans.fic enim fimul attra híturalterum. Fortaffisaucé videbitur vticy alíqua effe & alio modo tractío.lignum.n. ignem trahit non hoc modo. hoc autem nihil differt eo, quod mouetur, trahente;vel J manente trahere. aliquando enim crahit vbi cft, aliquido- vero vbi erat.impoffibile au tem vel ab ipfo ad aliud,vel abalio ad ipfum mouere,nó tangens. quare manifeftü eft quod eius,quod mouetur, & mouentis nullum eft medíü. Et,EMIn rote [unt tret ,feilie tet in leci in qualitate, i quanti tate,neteffe eft etiam Yt mota fort fria mis scitur in leco eff Tra sletio,er* in qualitate eff altera X. fie in quantuate efl ,ugmz- fum4C]" Diminutio . Et primo lo- quemurde traslatioe:efl s. primus. motuum. Dicamut ergo, duod onm ne tran[Tatum Ant ipjum mouetur ex fe, aut ex alio . suigiturex[é mouetur manifeftum efl , cum mo ter eius. fit ineo , quod meter C77 notum erunt in co infomul, C77 m ter illa mn erit medium omnim. MAUS «Mtem torum qua meuen- tur ex alis,efl quatur modis tt L. trallio,C7* Expulfio,e?" Latio,Co^ F'elutis.aly enim motus reducus- tur adiflos . De expulfisne Yero. efl dull er exes ell eieHlio Ds Elio vero efl, quando moter mn fe. paratur a mote. Eie£lio vere quam do eyjciens feparatur . . Latio "ero efl in tribus metibus . 77 latuns sen eil per fe , [ed mesetur , quies elf im moto aut fuper metum.defe rent "vero mouetur. aut expulfiue, «ut. attrallino , aut circulariter. manifefium eil igitur quod latio M. emu mutat ati "vero efl aut quando attralient at-. frabit ad [e «ut ad aliud,cum mo fus attrabentis , cum. j efl. fit"velacior quam metut attra B eral enim de attrabente. quandoque efl ad fe gc" quádiqua 4d aliud. Et alj mdi attratlionig. funt eim dem mody:ey ad bec duo fe- ala kfb telari. Liber B redeenntur /tBbtlátio 7 Exp ratio C7" Expuitio, C7" Percufito, poni Perfcurale lud eft are, entem ej * Frame zum hera ex expulfisne es" attvatTione , mo for enim elis quidam e ar [nid trait quiddam. MM amfeflum eft agitur quod, fi expellens ey" atta. bem CN €: fo , € t- trato , quod inter moterem C7 B potum non erit medium. C27 bec declarabitur ex boc ex quo decla- vaumus bas sntentiones , Eietfio enim fine motws , qui efh aut dicas. eb alique , ut dicas ab aliquo ad. aliud.Et Attratizo efl vna inten tio C77 elÉ Tirati.Et Procl eft moti translati fuerit Ye- Qr metu natura . quoniam per. expulfanem fit fortur . Et nece[fe. "yt trans mn ceffet moue. Ti illo motu donec motwe eius fiat € fertim. amfeffü ef qgitur d inter moterem, C7" motum no eit medium, JO. [ntenditin hoccapitülo declara. te qp nullum tnediü eft inter moro- sem propinquum,X illd,quod mo- wetur ab co,neq; plenuth,fieq; vacu "wm,& eius motor efcum moro, & hoc neceffariü eftin demonftra tione lila, & eft maximü fun- damentum in pluribus rebus natu- zalibus: eft. n.neceflarium in pradi €ta demonflratione. n& impolt eft dmaginari exilis magnitudinibus "Septimus fieri vnam mhjnitudinem infit D 4m contaXum,nifi cócedatur gin. 1er motorem,& motum ab co non eft medium.Et,quia intendit decla zarc hoc vitin omni motojnocpit narrare em mobilium, & dixit: qp mobilia funt trium generem,ná motuum funt tria, vt decla- ratum eft in Quinto.& forte tacuit generationé ,qin hoc manifeftum eftin ea magisq in alijs.f. p genc- ganseít cum fed in. pluri bus tranfmutadonibus eft dubii, vtrum motor tangat motum , aut non:& filt in multis motorib? fm aleerationem,yt in. etc. Encá E narrauit modos mobilium,incorpit de tranflatione/& dixic Et primolo quemur , &c.i. declarando qp inter. motorem in loco,& illud,quod mo uetur ab co,nó cft medium, immo funtinfimul.&inccrpit in hoc diui dédo motái in loco in illud, gd mo- Weturex fe, & illud , quod mouecus. ex aliquo extrinfeco,& pofüit g il^ ind, quod mouetur ex (opnanilts eftinco 1mororeft infimul cum. moto:cufn declaratü fit ipfum ha-. bere motoré exiftentem in co:& qp nüihil mouet fey& dixit:Siiginur mo tum ex fe mouetur &c.& necf fecit, cum pofucrimus q in eo eft tnotor alius a moto, vt declaratum eft in inirio iftius tractatus.D.reuct fus eft adillud quod mouecurex ex trinfeco,& nitiur declarare hoc, di videndo fpecies stiotionis ex etrin feco, & dixit: Motus dutem eorum, qua móuentur ex alio,&c.D.indu- xitrationem, cx qua apparet qp om. nequod mouetur in loco ; reducif ad hzc genera quatuor. nam ocs. motiones reducütur ad ifta.i.& pof fet quis (cire, qpfpecies mutauiondi RR ij OH Phyficorum G omnesreducünf ad hzc quatuor. jean inducentur, videbüitur re- iua ad aliquod iftorum generum. Y-g.qf educbio , & eicthio reducit expulfionem . fed differátt hoc: fà in edu&tione moror non fepara. tura moto abinitio motus vía; ad finem:in eicctione aurem feparat. Etquia accepit lationem vno. mo- do illorum quatuor: & eft per acci« densdixit: Latio vero,&c.i. & ideo latum dicitur raotum per accidens, quia imueni:ur in vnoquoq; trium, qua (unt mota in loco per fe: c o€, quod moucturquia eft in moto, df mouen per: ns. & idco dixit; H non.n.mouctur;nifi quia eft in mo to,aut fuper motum . D.d deferens vero &c.1.& diximus qp delatfi mo- ueturin vnoquoq; iftorum trium. motuum, eft fuper deferens.nam aut mouetur expuli autattrachone,aut circulatio: non fit vnusalus modus motiórs, Etinrei veritate circulatio eft com. pofita, vt ipfe diaitex expulfione, & arzactione. & fic monones fimpli- cesfüntduz , expulfio,& attractio fed tamen non fequitur ex hoc qj motus fimplices funt duo.fmo mo qp tsciraularis eft magis fimpler ü zteri . Et non inielligit per deferés atrahensaut expellens, aut gyrás, fed expulfum,& attractum, & circu latum. D.d.q Auractio eft duobus modis, &c.& hoc manifeftum cft. fed atrractio, quz eft in rebus natu talibus,efít attrahere aliquid ad fet voluntarijsautem inuenitur virun- qne.D.d.&ad hzc duo reducit An- elatio & Expiratio,Sc.i.qii anhe lario eft aurabtio Rcexprato ct ex pulfio.. & fitr expiradio eit cópofita. ex düobus motibus cxpulfione , & c(í &attratuma attractione, D. d.& Percuffio, &e.i. Kc Ps percuffio per alterum iftorum: luorum. infiromentorum 1 fe tio:& fegregatio eft expulfio : & p tio eft mcis af mi- hi o intenditopus textoris cá fua. manu,& (uo. pede. -D.d.Circulatio vero ct compofita, c.i. circulatio veroqua: fit ex circulante. D.d.mo tor.n.cxpellit quiddam, &c.&,cum. pofüit qp omne mouere, aut cft ex- pellere, aut attrahere, aut compofi- tfi ex iftis oftendit qsfi fucrit decla- ratum cum hocg non cft medium. inter expellens,& attrahens,& inter. expulfüm, attractum,fequirurex L hoc» nó cft medium inzer aliqué motorem, S: illud,quod mouef'ab. eo. Et fllogifmus tahis eft . Omnis moror in loco eft autexpellens,2ut. attrahés:& nullum medium elt in- ter expellens,& attrahen«, expulíü, nullum medium. eftinter aliquem mororem , & illd, juod mouetur ab eo. Et hoc inten Icbat, cum dixit: Manifeftum eft igitur qfi expellens,& axrahés fue. rit&c. Etcum dixit o, cum fuerit declaratum , ftatim declarabitur. inter motorem , & motum non eíl medium, incapit declarare hoc in M. fpecicbus expellenus, & attrahétis, & dixit:& hoc declarabitur, &c.i.& declarabitur qp in omnibus fpecic- busmotionuraquz funt fub expul fione,& attractione , rotor tangit motum ex hoc, qp declarauimu: de illisintentiombus, Et dixit hoc, vt mihi v&,qih hoc apparennu: expellente. & atrabente, Q in fpecicbus.qua: collocanrur S eftin expellente manifefhus attrahente.& ideo incocpit exporie- rc inteutioncs cius & dixit : Eiectio m. Liber Septimus À -n.&ci.& fignum eius, ol intereij- ens& eiectuia non eft medid;elt, jfi ciectio fiue dicas qp eft mot*ab. liquo.i.ab cijciente,aut dicas q» cft motus ab aliquo in aliquidj ab eij ienrein aliquid,f quodeft cic&tio, aut qioctq; dixeris in defcriptione *eictionis,manifeftum cft c ciiciés in Socfta principio cum eiedo. Hie vtdi- Sedq [io etjciens feparaf ab. perdes ipie m remanet motíi,ex pea QUO ví qpeijciens non eft runc mo- mouent tor,fed aer , qui naturaliter mouet abaere. vi éx fecum moueturcx alio,vt dicet. SE PX in Calo&Mun. D.d Et Arractio & 4. phy. cft vna intentio, & cft Tiratio. a for. e&. te intendit declarare per hoc, qp at- , B trahenseftcum attracto.qi , cum. 2 j-e1p5- attradio fit tiratio,& rirans ficum. PROP drago, necefle eft vt antrahens fit c attraco, Et forte intendit declarare qp tiratio eftattractio , & declarat eftq atrahens, & attradum infi? funtrpo &tirans cum tirato. Et prima intentio eft. manifeflior . ná tirans effe c tiratoymanifeftius eft Sj attrahens effe cum atiracto:cum. multa vfr attrahere abfip co, qj tan ganuvtm: & exiftimatur virtus attradtiua in plantis, & afali- bus eft talis, Er diximus q» Secunda intentio pót effe, qfi Y hoc qj attra- €lio reducafad urationem eftlaten tia. & quafi fm hanc expofitionem voluit notificare qp uratio eft deat tra£tione. Ad hocautem,quod quz riturgri plura attrahétia vür attra here fine tadu,& fine motu, dicen- dum eft q hzc di attractio zquiuo cc.atzractio.n.in rei veritate eít illa, án qua attrahens mouctur cum at- dio & hoc.gf attractum ad ipfi non fuerit quiefcens . neceffe eft... vumors attrahentis fit velocior d 315 motus attracti. & hocinueniturin D virtutibus voluntarijs,& in non vo- luntarijs . & inuenitur in pluribus " 2.1&afa virutib'natoralib*,S* vitalibus.& 4. 6 pofita funt fla in mébris alali. dopis. Attraclio aüt, in qua attrahens cft quiefcens,& attra&tum motum,nó eftattractio in rci veritate.fed attra &um mouctur ex fcad attrahés,vt. perficiat fe. vtlapis moucfad infe- Tius.& ignis ad füperi*. Er frt opor- tet hoc intelligere de motu ferri ad magnetem,& nutrimenti ad mem bra.v.g de mora fanguinis ad fupe. riora is,& vlt nutrimentiar borum ad (üperiora corum. Sed cit E: dria interifa, illaque mouentur ad locum propriam qi illa moné- turad locum fiue fucrit propinqu*, aurremotus: nutrimenta vero non mouentur ad nutriédum, nifi cum fuerintin aliqua difpofitione de nu trito.& fimiliter ferrum non moue. tur sd magnztem, nifi cum fuerit f ali ualitate de magnete. &ió quiao magnes fricaturcum alleo, amittit virtutem . nam ferrum tc non acquirit de lapide in illa difpo. fitione qualitatem;perquam inua- rumeft moueri per fc ad lapidé, & hocmanifeftum efti ambra, quód attrahit palcam,quando calefit.Er- E ifte modus motionis, fi dicatur. attractio,non intendebatur ab Ari- flotein hoc nomine attra&tiocum y, v s. collocetur in hisquz mouentut ex &iooc, ia fe. Dein.dicit: b Ktpioiechio cft, qua mo &c. ideft quando transferens mo- Pcitti £ uet translatum ad partem , ad quá tre» mouetur naturaliter, mouct motu ;einó c- velociori fuo motu naturali, verbi rit mox tia proie£ti lapidi: ad inferius, trislarive Bnaldiciz Ee nteefizcft v tran. cerae siatum non ceffet , &c . ideft donec li, &e. AR. adj .oonot Phyficorum € moteics naranilis facveocor. & nem non erit: ijcientiseft contra motum natura- léproiccti,non erit moe" tráflati ve. Jodor. fuo mor naturali ed contra ziusei.Vi 't quis intelligere ex i ric, & erit,qà motus tríslari fuent veloci- *€x motu naturali , intelligatur for- tor.Siigitur fuent contrarius, vin- pius ueniens, addet ci. & ard it quoniam. it fori. moms e is in vtro i modo eft fortior motu expulfi: 3 & iue motus expulfi cóueniat mo-. tui expellentis, aut fit ei contrarius, & ficinrelligetur refiduum. At veroneg inter id, quod alteratur,& alterans quippiam medium eft.hoc autem manife, ftum eft ex inductione.In omni bus enim fimul eife accidit alte ransvitimum, & primum, qf alteratur, quale enim alteratur, ex coquia fenfibile eft.Senfibi^ liaautem funt, quibusdifferüc 1 corporaa feinuicem, vt graui^ tasleuitas, durities, mollities, do deecdo amcaiudo. hmi yamaritudo, humi, ditas flccitas denfitas , rarii & horum media, fimiliter: aud & alia, quz fub fenfibus funt, quorum xc calor, & frigus, krnitas,& afperitas. hzc ení funt paffiones fubiectz qualita tishisenim differunt fenfibilia corpora, aut fecundum horum aliquid magis & min? & quia patiuntur aliquid horum.nam E i iia rt am lulcefcunt, aut amaricátur,aut fecundum aliquid aliud pradi, Gorum.* fimilitér &animata , Corpora,& inanimata , & ani, ule matorum partes, quacügg funt dmax. At vec eius, quod t vero neque eius, alteratur , & alterantis . hoc "9-528 autem manifeftum eft ex in^ du&ione. In omnibus ením cótingit fimul effe vidimum alterás,& quod alteratur fub. di&is hac enim paflióes func fubie&ze qualitacís. aut enim l^ calefactum, aut dulceícés, auc condenfatum , aut exiccatü, aut albefa&tum alterarí dici mus , fimilitercy ínanima^ tum , & animarum dicentes. & ruríus anímatorü, & quae d fenficá i fena. e parendi iplon Neque etiam inter alterans et alteratum efl medium.cy* hoc de 7 926- lerabitur per nduflienc. inem- mbw.n.alteratinibus neceffe eft M ou pofiremum alteratum,e7" pri- mum alterans fint infimul.defum. enim alteratu non alteratur , nij quia efi fenfbde [enfant differunt cerpora à [emi cem, verbi gratia grauitate cole witate duritie, ey* mollitie, albeds ne,C7 igredine dulcedine ez" a- mari t pumiditate ey" ficci-, ae, Liber Septimus À tate denftáte, e7 rariuateset eis, que [ont inter ifla aper ifla. differit corpora scfibilia, aut [echó di magis £7" minu i dliquo iftors «us fecidié quod paritur uud 3fferum.cerpora cnum animata et Jimliter inanimata,et illud quod eft ex partibus animaterum ,mn anim-ttym quando calefa£la [ant wt infrigidata ant amarificata, ext dulcefatla , aut pa[fa aliqua diélorum ,alterata [unt. B. Cídecarauit qois motor mota 11 localigta,g fitcaufa ay noneft lita qp gens, medium inter illud,quod mouer,& & Quilit illud quod mouefab co, vult deca gn atni rareéthocin alicrationc, à Etqa buie qualitatü attributarum alteration nali i funt prima;vt caliditas, frigidi ieidz. tashumiditas,& ficcitas, & aliz fc- cundz,& fünt ilz, quz fit ex iftis, Y-g.défum,& rarfi,& color,& fapor. Xuquia hoc nó apparet inductióe, nifi cóccdatur qp tilz fectidz: fiunt ex primis, dein. indu C ion£ prime nó fiant,nifi motor mE tan Emo b v.g.calefaciés ca. c lei incepit dicere qiio fequitex ps e d. pocfi aliquod corj P cldefct o con un: nífia délans tígatipm,hm. Juinfigidans caido, & cái infrigidari: & filrilld,ad rare. a fit, vt tangatur a ratcfaciéte, fm qj DE H -i.denfüm.n.al néin pierde aliquis dicerequnon ele cfe 268i viilludgd denfanó denfet, donec fexübil , tangafab alio déo. c Sadhucdé [EM im ion altera mifi fm qp eft (enfi nl ilej& fm qp» eft1n ca; jualitatis, Maé nd noni capo modos d ci fitin toon. capio qualiratis cunc principii mo «aav 316 tusciuserit aut a caliditate,auta fri D. giditave:& calidiras,& frigiditas flic rfeipia alteratióis:& alrerás necef- iio eft c alteraro. D.d.Et fenfibi lia funt,&c.& intendit corpa confi- d Dficcor miliü partiü. d diz.n.iftorá fuut Perd co 1n fenfibilib" p quia; fenfus:& pri funt Fen ma (cnfibilia funt prima: qualita- übüib* p. msaChuz car : & [unt caliduas.& gna ex frigiditas,& hiiditas, ficcitas. Et, ve wee quia intédit fjllogizare pdéfum,& drias efn- rari fünt qualitates, nó pofitiones, tord efle fic deum rarü funt vltimz dii quienes corporá cófimili: S diia: corporü KP ce cb(imilit funt fenfibilesergo den- dac. fub- fum,S rará funt de qualitate, e & ft&tiz.Sed. tas,& leuitas unt nüeratz in Yide eppo tactu, fifrdurities, & molhes& E c. fon & filétiá in auditü, & albedo, cic & 5; & ni, Tvifu,& dulcedo, ama Metc. s. ritudof guftu.& voluit náerare cas, Vid cu. viapparcat pIductionéqnaqueq; m4... earü nó cóplef, nifi palterationé:S & leuis in alteratione alterans femp eftci ffnderas; alterato. D.d.aut fm qppanunfali- Hra&v. ex quod iftor.i.& q ofa corpora mo SuoPatrt tà n6 diuer(antnifi patiédo fm ali- Eie sed. quá iflarü qualitat: fiue corpa fue vide oppo ffítafata,autinafata. atdisit hoc fiti. 1. de corp*nó agit aliquá iftarü quahta- 4 tir tünifi qa diponitpillà. Et,cá po ism. füit grille funt driz fenfibilid S fu F- it miti Torb^s Tdigtt T hoc Meu. it. adanffm vi jiffarü qua de (£3- Rr calas ade ident Py gakides Yérigidás tágit cale- zim, (i,& ffriidatii,verificauit illud, 10tédebat declarare,& eft, qp oé lterás tágit alterati. & hoc intédc- batcá dixitzcorpa.n.afata , &c.i, Sc necefle ell vt ilh fint modi alteratio nis.quia o£ corpus afatum,aut ina- nimarum non dé alterari, nifi cum calcfigaut infigidanr, aut patitur j ij fm Phyficorum € mofciosnamrili fa vocor. & fm nem non erit. iiocisclbus modis piedi. in proiectione.n.in qua motus pro àjcientiseft contra motum natura- léproiccti,non erit mo? tráflati ve. locorfuo motu naturali ed conrra. i ex hoc, i it, & EAE nos tides fach eco *t motu naturali, intelligatur for- tior. Si igitur fuent contrarius, vin- es ueniens, addet ei. bora it: t e EE motu i: H Eie monserpii cóueniat mo- tut expellentis, aut fitei contrarius, & fc: i reiduum. At veroneg inter id, quod alteratur,& alterans quippiam medium efthoc aucem manife^ ftum eft ex indu&tione.In omni busenim fimul eife accidit alte ransvitimum, & primum, alteratur, quale enim alteratur, ex co,quia fenfibile eft.Senfibi, liaautem funt, quibusdifferüc. j corpora feinuicem, vt graui^ fas eias, dures, mollities, fonus,füentium, , higre, do, dulcedo,amaritudo, humi. ditas flccitas denfitas , raritas, & horum media. fimiliter aute &alia, quz fub fenfibus (unt, quorum eft & calor, & frigus, & lenitas, X afpericas. hzc ení funt paffiones fubiectz qualira tishisenim differunt fenfibilia corpora, aut fecundum horum aliquid magis & min?, & quia iuntur aliquid horum.nam E m pec ei oder aut fecundam diquidaliud prid (ccundum jut uk Gorum,* fidlier Ganimata , Corpora,& inanimata , & ani; le matorum partes, quzcüqy funt cnra, "At veo neque dus quod t£ vero neque alteratur , & alterantis . hoc 7-5. autem manifeftum eft ex ín^ du&ione. In omnibus ením cótíingít fimul effc vitíimum alters, & quod alteratur fub. dicis.hac enim paflióes func fubie&tz qualitacís. aut enim I calefactum,aut dulceícés, auc condenfatum , aut exiccatü, aut albefa&tum alterari dici, mus , flmilitercg ínanima ^ tum , & animarum dicentes. & ruríus animatorü, & quae qd pa: fenfitiuz partes,& ipíos (us. Neque etiam inter elterans et dtesatm ef mediam c hne de m clerabitur per vnduÀlient, Inom- mbw.n.alteratunibws neceffe eft M "Ww pofiremum alteratum,e7" pri- mum alterans fint infimul.defu énims alterati mn alteratur ,mfí quia eft fenfibile.Et fenfibilia funt differunt corpora à [cimi cem, Yerbi gratia grauitate Cyl witate, duritie (7 mollitie, albeds ne, raredinelcedneer 4- meritudme bumiditate e" ficci- , tam, Liber Septimus À tate denftate, e7' raruate,et eii, que [nnt inter ifa dper ifla differt corpora stfibilia, ant feció dii magis 7* minui aliquo ifforii ext [ecd quod patitur. aliquid Sfferum.corpera cnm animata, et ter inanimata et illnd quod. efi ex partibus animaterum , mn anim-tym quando calefa£la funt «xt infrigidata aut amarificata, «ut dulcefatla , aut. pa[fa ali pradilorum alterata junt. B. Cüdcdarauit qois motor motu 11 localita,g fit caufa agens, non eft medium interillud,quod mouet, & a Quilira illud,quod moucfabeo, vult decla. xn atnii rareét hocin alterationc, à Etqa rocas, qualitati auriburarum alrerationi Fires « aliz fnt primas vt calidita?, frigidi hsicdz. tas humiditas,& ficcitas, & aliz fc- cundz,& fünt ilz, quz fit ex iftis, v.g défum,& rar & color, fapor. X.tquia hoc nó apparet inductióe, nifi cócedarur qp titz fecdz fiunt ex primis, deinde ponatur per inda C &ionég prime nó fiantnifi motor bHicvtá rangat motum, b v.g.calefaciés ca. exei led incepit dicere qdo (equifex iarnó & hoc/fi aliquod corp*cód£fet, vt con. anii déns dpa pm m qinfigdans hdo, it infrigidatü: & ilr illd, qd rare. a figido. SE rangetura rarcfaciée mgé calcfaciens.& ió di: fum... -i.denfüm.n.affert i f €D4Óu) 5 pót aliquis dicere q non eft neceffe. fife 9 € Vrilludgd den(a6nó den(et, donec fexibdl , tangafab alio défo, « &adhucdé Ing i fum nonaleiatmiffm q et nf cap. QUA bile & fm qp eft in capfo qualitaus, oi od nonin capk eot det icim wx, — capio qualitaristunc principi mo arav 316 tuseiuserit anta caliditateauta fri D giditate:& caliditas,& frigiditas für Tapia alteratigis:& alterás necef- fiio eftcá pon D.d.Et Enfibi m funt,&c.S intendit corpa confi: d Df cor milid partiü, d dfiz.n.iftorá funt Perd eo. an (enfibilib* p quiaq; fenfus: pri (gas Pia ma fen(ibilia (unt primz qualita- üblib* p tes achuz cari : & funt caliditas,& nq fen- frigiditas, & hüiditas& ficcitas. Et, vr vele quia intédit fjllogizare qdéfum,& drias efo- rarü funt qualitates, nó pofitioncs, tord. efle ficdéfum,S rarü funt vltim.e dig qualiter corporü cófimilid: S diia corporü zs ebimiliá fant fenfibilesergo den- dor fub- füm,S& rará funt de qualitate, e & firi.Sed grauis & leuitas (ant nüeratx in rideeppo Gu, & (ilr durities , & mollitics& fon", filétiG in auditi, & albedo, Al LPh- & cnigredot vifü,& dulcedo,& ama Mex.c.s. ritudot gatus E roluinierar can Vid ciu vtappatcat pf naqueq; Zima. Mein cóplef, nifi Paltrationek Prer in alteratione alterans femp eft cái ffnderaug alterato. D.d.aut fm qj panunfali- ita&v. ex quod iftord.i.& q ofa corpora mo Suopatrt t& nó diuerannifi pando fm ali- Gg, Sed quá iflarü qualitati: fiue corpa fue vide oppo fftafata,aut inafata, & dixit hoc,gy fiti 2. de corp*nó agit aliquá iftarü qualita- AP*t!ot tünifi a eadepilas tc po pos H fuit ille funt driz fenfibilid Sc fu F- it manifeftü Tofb*,qfn ídigét f hoc. Mes ote atianffm vnáquáq; ilfarü qua * [4r Clcsoatr i gident d E ES és & Yfrigidás tágit cale- zim, j& iftigidatii,verificauit illud, 1ndebat declarare,& eft, qp o8 lterás tágit alterar. & hoc intédc- batcü dixitzcorpa.n.afata , &c.i. & necefle eil vt ifl (int modi alteratio nis.quia oé corpus afatum,autina- nimatum non dí alterari, ni(i cum. calcfiaut infrigidatur , aut patitur, RR dj fm Te. Sip Fhylicorum G fm aliquam iftarü qualita quas numserimus priorum &aíbili Atqueetiam ipfi fenfusalte, rantur:patiuntur enim.actus e^ nim ipforum motuseít percer pus,patientealiquid fenfu , Se, cundum quz igitur inanimata alterantur, & animata,fecundü hacomniaalterantur, fecundü autem,quaz animata alterátur, fecundum ea non alterátur ina nimata.fecundum enim fenfus, onalterantur;& latet inanima H tacum alterantur, nihil autem prohibet & latere animata, cü alterantur, quando non fecun^ dum fenfus accidit ipfis altera, tio, Si igitur fenfibiles quidem paffiones funt: per hasautem al ope kuod iam manifeftum. quód patiens, & paffio funt fimul,& inter hzc medium ni^ hil eft, huic enim aereftconti^ nuus , aeriautem coniungitur corpus, & fuperficies quide ad Jumenjlumen autem ad vifum, fimiliter autem & auditus, & odoratus ad mouens ipíos pri» snum.eodem auté modo fimul & guftus,& fapor eft, Alterantur enim quodam modo & fenfus: fenfus enim. fecundum actum motus bi per corpus, patíente aliquí ipfo fenfu. fecundum quac que ígitur inanimatum alte ratur,& animatum: fecundü quaecunque vero animatum non fccüdum cadem omnia inanimatum.non ertim alte, rantur fecundum fenfus. & re; non fecüdum fen fusalterado fiat Si igitur alce ratur íd,quod alteratura fen fibilibus, ín omnibus his ma nifeftum,quod fimul eft vici mum alterans , & primum, quod alteratur.huic ením co tínuus eft aer, aeri vero cor^ pus. rurfus autem color qui. dem lumini, lumen vero ví fui. eodem autem modo & audítus,&odoratus.primum enim moués ad id, mo ueturer.& iguítu Iter. fimul enim cum guítu Gapor. mr igfetim [fie alterztur, quia patiuntur: aIo emm eorum. e motui. Et omne, [ecidum quod. «lterantur inamimuta,per illnd ez alterantur animata. [ed mn per e£ 3nd. per quod. data alterantur,al terantur inantmata mn enim a]... terantur per fenfu. €7* cii accidet etiam Vt alteratio ilsrum fit fne. emfibilibus nen perespiemae alte- inpia id func forme erunt [enfibiles, e mediatibw ferma Ks altera- tie.ergo manfeffi ejf quod facies firne, cz" patiens infoul funt, Liber Septimus 317 | A efi cntinuum , Cr corpo eft con- ! sunéInm aeri.et faperficies fequ- D or lumew,et lumen Wan. 77 fe ! vunds bunc modum Vt auditus, et ,! vlfatfus (équuttr primimterz. Doo epfente gulam: Cr gufm. 1 12 — Cumdedarauitg in oIbus alte- rationibus apparet,cp inter alterás, ! &alteratum non eff medi, &exi- ! fliratur qp fenfus patiuntur quo- j dammodo. fenfibilium , 4 i alterant eos, vult declarare in iílis eti» ncocfle eft vcalterans,& alte. i p ratü prim fint imul,& dixit:Etip Iia süct fi ét Enfas alterantur.i& in fentfibi Tvituxibus libus. yi aliqua alteratio AM juodá; . D.d.quia patiuntur. 1 Dre 2 is acto corum cft eoru mo- aí.c j. uerinon mouere, & pati, non age- $219. re.fünt.n.de virtutibus paffiuis, n : oid a&iuis. Eccum narrauit pin Íenfi AuicAle, bus inuenitur modus alterations &c. alius à mó alterationis, (eftin ij Y fis fenfibilibus, cd ifta alteratio fit. ralis, & illa fpiritualis, vt de- prio, hoc claratá eft in libro de Anima, nar- dde de pouitqy res anmatg alterantp duas eji. 17 alterationes infimul, (.fpiritualem, V7. exillenemin fenfibus, & corpora- lem exiftenté in fenfibilibus. inani mata ait non alterant, nifi altero tantfi. Et dixit: Ecomne,fm Quod alerátur, &c.i.& ck f hoccft. "qf animata alteran( p feníus , & p non fenfus : inanimata aüt alteran. tur per nó fenfus tf, cá n6 habe&t fenías . D.d.& cum accidet &.t.&,, cum accidet animatis alterari finc. poss tunc alterano non cój def neq; percipietar, q dum franilrhta non compiehéd(t hoc. n6 éits gh alierant fm fn- fus: qfn tunc comprebendemussL D sratonem, D.d. Ét, cum paffiones fedus um paffiones [9 lt fenfus, & media, 4 funt feer fus, & qualitates fenfibiles, tc qua. lirates erunt fenfibiles, i.comprehé fibilesà fenfü.Er intendebat p hoc, [7 communisé neceffaria in hoc, p fenfus comprehendat. fenfi- bilia : fed in omni paffione decla- ratum eft y alteranseft cá altera- to:ergo necefle eft vt paffio fenfu fit hmói qp inter eos , & inter po- flremum agens nó fit mediü , & 'alterísin eis fit cum alterato. D. & mediantibus formis, &c.i.& me- B. diftibus qualitatibus fenfibilibus, & exiftentibusin corpore, qd fequi. tur fenfüs,alterabunt fenfus. Er, ci declarauit hic fermonéd.ergo ma. nifeftum, Aci trim per faciés paffioné, jue eft in corpo Te tan) einfiramenid fe pe » paffioné exi inftruméto.D.d.aer.n.cft &c.i. & non debetaliquis dubitare de fenfibus, qui mouen( à fenfibili bus de remoto , vt in vifu color.n. mouet aeré, & aer mouet fenfum : aer.n.continuus eft cá fenfu, & cor fenfibile coniunctá eft c aere. F d. & fapficies, &c.i.& fuperficies, in qua eft color, tangit corpus illu- minatum, f.aerem luminatum , & aer illuminatus tangit vifum. & ac cepit hic lumen loco illuminati. & intendit per luminarum diaphand in actu. non illuminatá ex fc.D.d. & fm hunc modá é&c.i.& inten- dit per primfi motoréf auditu, mo tumqui eft in aere, qui percutit c cauf auris.in olfa&u vero eft odor iÉs ad nares. D.d.& fil, &ci. & ita eft dc fenfibus.quorá fentibi Phyficorum G lia funt feparata, ficut de fenfibus, quorá fenfibilia funt rangentia.v. grain guíu , & tactu . in fenfibus nim quorum inftrumenta tan — [^ nie q »noneft dubiem in ic ficut eft 1n eis, qui. funt fepara. tià fenfibilibus. Eum declarauit qpTter motoré, & motum pümum in alteratione non eit lí , neq; in ipfis fenfibus , (i vocatur altera- tio, incaryit declarare hoc in aug- mento, & dixit, Similiter aüt & ininanima, tis& infenfibilibus.etid,quod augetur &t,& augens.appofitio .nqugdáeít Augmentatio.qua re fimul (unt & quod augetur, & augés. & Diminutio quoq. dimirutionis autem ci eftabla tz1Msni tio jd. t Manifeftum eftigi, feti £igf tur cpinter mouens vltimum, H Sir & quod mouetur primá nihil tur& mo eft in medio confiftens ei u&primd Qd mouet,et eius,quod mou: Er 3 Similiter auté & inanima, post tis, & in infenfibilibus. Qua, Te.sip. re nihil erit ínter id quodal - teratur,& alterans,nequeíd, quodaugetur,& augens. au, Igecn primü augens, cüadij. citur, vt vnum fiat tocum:et rurfum decrefcit decreícens , abeunte aliquo eíus, q; decre fcit. necefI: igitur connuü e& & augens,& decreícens:coti nuorum aüt nihil e(t mediü. MManifeftü igitur cpinter id , qf! mouetur, & mouens pri. mum, vltimum adid , qd fnouctur,nullum cft mediü . xt militer eft de. x pn efl de augente, c7 E am ditus. c7* fic augmentans, C7" an- 'afii erunt fomul.es* fimila- ter Diminutio eft fabtratlio. M mifeflum efl igitur , quod mter pol ffremum motum, e7" primum mo torem non eil aliud medium . Etfimilier declarabiturqpintet 15 augmentans, & augmentatum nó eft medium. Augmentá.n.cít addi tio augmentati, fed interillud,, cui. additur,& illud, quod addit, r.ó eft medium. &hoc manifeftá eft. vn- I, denecefic eft q augmétans , & au- gmétatü fint infimul , & fif de di- minutióc.Diminutio.n.cít fübtra- €io diminuti:& fubzra&ü nccefla- nocitcü in illo quo füburahiCD. d.Manife(tü eft igi qp inter, &.& vocatipfum, pnmum motorem,i. quia mouet (ine medio , non cuia. eft primus naturaliter. Sin quibuf- dam libris dicit, Manifeftü cit igi- tur gp inter poftremum mororcin, & primum morum,non aliquid eft omnino, & intendit q inter primá motum à motore, & illud non eft aliquid : fiue motor fuerit primis, M aut pofiremus, fcilicet p primum motum abaliquo motore moue- tur fm tactum. Quodea, que patiuntur a fénfbilibwe pa. Minmuur, curs pris fue probatione acce pum fueru: quodi im parte anima fen fit.naelaleratio in dljs antem mim- p | . Ca. n Vodauté ea, Q alteran£, & omnia á fenfibilibus ^lteran£, & fotühorü al ... MEratioe,dfmicdür pa tiabius , ex his colyderabim, Qa Liber Septimus 318 À Qsmion Autem emne, in hoc genere, & rebus, quz reci- lteratur alteratur à enfbilibe Piuntper (e iftas qualitates, €7' quod dlteratis efl iflerum e- — Aliorüi.n.maxime vtiqy quis. lorum, ilerum, querecipunt. €xiftimabit í figuris S formis, pálionem diff etur eb & habitus, & inhorum remo^ md nar alinm. ^ tionibus, &acceptionibus alte 34 Inoxvpit hic perfcrutari de hoc? Q motus pa ies eft de fdica- mento qualitarisin genere qualita. tis pafiue Ad. Qi aucem o&quod alueratur, &c.i.qi aitomne,quod mouet motu alteratiuo , moucfin p Eat oliblit i tngibilibu, autin re,aut in colore, Et con- min rationem effe . vt.n. eifealtera^ tio, Non eftaütnegiin his, íed fiunt,cü quedáalterantur, hzc, mam denfataaut rarefacta, aut calefacta,autfrigefacta materia: alteratio aüt nó cft.id.n.ex quo forma ftatug eft; nó dicimus for. id,ex quo figura p; midiseh aule, fed deno P nanteshoc quide neum,illud vero*careü, aliud aütligneü, , |. hoccine, quod alteratur dici» rum. Documé- fj lum eft vtr ifle motus in- "2. — ueniaturinolbusfenfibilibus, aut inquibufdá , Et eft manifeftum ÁMta alteratio inuenifin prima con- tranetated eft in tactu, (calidi , & jdi,& fici , & humidi. & lt vr incontrarijs fequentibus ifta , v.g. duritiemollitie. fed ci primo & inprimis qualibus in iltisau£ fecundo,& mediantibus primis, Et. fimiliter in guftu. In fonisauté vi- dcf qalteranio de graui in leue cft. mó cquiuoco cíi illis : cá fonus fit. atfio facta1n acrcà cor c Porá. In olfachibus vero qualitates anite fant : cd cBeraria latét MOS" inis ri didtum eft inlibro deAfa. Etcum ita fit, cum d. alirranturá fenfibilibusintcligendá eft ab of- bus fenfibilibus, ft intellexerimus vltaré-(in ar, excipiem* (onos.D. d.& qalteraio elt i folorum. i &manifeílum etg motus alte- rationis eft ilius generis trt de fdi camento qualitaus. D.d. & corü, d recipiunt iftas qualitatzsab alijs p Íe,non per accidens.q.d.q ifte mo- tusatuibuitur qualitanbus, 4 funt mus.zs.n.humidü e dicimus, autcalidum,aut durü , & nó fo lum fic, ed & ipfum humidü, & calidum s, zquiuoce dicen^ tescum pasflone materià , og igitur ex quoquideforma, gura, & quod factum eft equi uoce nondr cum figuris, d ex illo funt : quodautem alteratur cum pasfionibus atquiuoce di^ citur: manifeftum eít cpin folis E fenfibilibus alteratio eft, Dicam igitur de alreratioe, quad proprie videtur e£tter alias qualitates in figuris, c7" fermi , C" rfliti eu , C denudat Et on £t funt in ifle , fed ifla fiunt, iqua alterantur , quan- domateria denfatur, c7" rarefit , € calefit aut infrigidatwr: alte- rdtio yero mu.queniam id, ex quo tt Phyficorum G fer firma del sen dicimwe ipfam am, ned, illnd , ex qm fit A dfefipwa, Jed denminantur. gumina , Yt dicimm inilo , quod. & eft cupreum , in boc et cereum , piden 3n dlreratove edic iPad dicm " ird 1 €j » 4M €i tantum , fed dicum quod bumi- dum, qubd calidum efl cuprii. Y et funt communia in nemine pro-. finem . Ck sgitur iudex fermaant, tgwra fati, no b, CHHIPMICALIICPS 3 pWIBE C». firi, cx qubw a f d eratum aut£ conuemt im ingrid enm pafttonsbus , ex quibus e- ratur : manifeflnm efi quid in. Cum voluit declarare 9 tranf- mutatioque dr alteratio, non inue T nirurde generibus quiam qua tuor,nifi in genere fenfibilium : &, fi quisvidebiteam effe n alio gene 1e, dignius eft vt (itin genere quali tatis exiftentisin quantitate, & in formis, que funtin animáro, fm q» eft animatum: incopit declarare hoc hic,q nó inuenifin iftis gene- ribus. ex quo apparebit qj, cum in. iftis nó inueniaturquám magisin exteris generibus qualitatis , n5 in- venit, & d. Dicamusigiur dealtera. tione,&c.i.qfh,fi tranfinutatio que dt alteratio fueritin alio genere f- pter boc quod materia ei T$ 3doli aut. figa lei diis di. ter genus qualita paffiuarfi,exi- - fü rum df 1pfam efie in figuris, que füntin qualratis, qua in quantitate, fm o» eft quandi- tas in omis Ie füntin anima, animar, qd£ aliud genus.D.d. & vefüt,& denudari. c dt ahquid por &qn ea. Et ntédebat decarare motus al- teratióis;fi exiftimaf'efle in iftis re- busxiftimaf apud gencrationé,Sc. Corruptioriem arf, non qf funt fi xz. Etcum declarauit q nullusexi flimat alterationéeffein. lique nerequalitatis, nifi fit J iftis E L incorpit '€p non inuenitur. inifüsduobus,& d. (ed ifta üt, alterantur aliqua.i. & in iftis duo- bus generibus non inuemituralte- ratio. fed itio rerum exiflen- tium in ifbis duobus generibus fe- Eois alterationé : nó qui lteratio exiflit in eis, cut Trebus, que alterantin rei veritate . Et hoc. intédebat, cum d. fed ifta fiunt,&c. i.fedifte qualitacesfiunt,qi alterí- turillz,quz fantqualicates altera- bilesin rei veritate.D.narrauit qo accidit hoc,& d. qfi materia denfa- tur,&c.i.& ioformarum,& ME figurarum fcquitur alterationé ma. terig,aut qr conden fatur, & rarefit. fm dic£tesg raritas, & défitas funt. caufz generationis: & corrupnóis, aut qf calcfit, aut infrigidatur, fm. ge verum in fc.itz, vt mihi vide- tur,eft intelligendusifte locus. den fitas.n. & rantas funt apud rerum. qualitates fequentes calidum, & fri idum . Denfitas.n.nil alud eft;jni Dé&as& tranfmutatio alicuius ad mino- raritasséc Tem magnitudinem , & Raritasad Ypalienes maiorem. Antiqui yero sri Q tigidá itas Liber Septimus A denfitateftcÉftsiio pororum cor. Sape pum. » &ráritasexpanfio,& qp hg me uc finr canfe generarionis cor cirea reponi 4 generatio apud pepe hoch [ores Te aces ied zou epe: Ldnorlnte gene- gene- £ quuR minis &cerapifis m geb. Sic. Ced pü Id saco ven poni dg suem ó figuraruin,& for- m e deeerer am iie e MS qua cuponon dar B nemen,neq, li dtm eieD A erq [uo fit fi- pint po fc ig -— ameet datignt . P D.d ed denomináf &c.i-forme/li- ze cet nb norhinenfà nofe materie t denominan£ v; di df idolum eft fai E E — 4 imn Iw vrslsnier lii prensa P c 1eratá vero &c.i.illud ac, qd reci- pi alerstionf,nominafànomme fjj, a Sufcl & ciusin qd áltera£ vt c df qj pole. ql desea cali sutad bi aeacchte, calidum,aut fngidá : ficurfub cuprum, gd alterafad aliquá figu- ecipieus ram, nó dt illa figura.v.g.vtcuprt Maa mpa fit triangulus. D.d. alterarum vero exíue ix. dEillud.i. qfü (übie&t alterationis ma.idé:. denominat à qualit eftinalte Ph. 61. ranbe-dicimus.n. Dp humi- rat Mc düintndédo fubi ita- &crde U5& humiduatis Etc d.hoc dein aa.c&. dededitcám, & d.& (antcommu- eosfit fü igno hocnomen pie mas b 319 nia nomfe, &c.i.& fübie&t, & ac- D Cidenscommunicant in eodem no mine.quia fübiedum nó exità fua (abflantia exiftente accidente ficut m,& D. induxit pechos edi Som Cumigimrillud exquofitorma, &c.& itio Me remoniseit in jue reci- Hackonns aon comandi tin nomine in rebus alteratis : fed alte- ennemi communicant i comine lue re- ergoYaq E Amplius, etaliter fÍcóuenies eft.dicere.n. hominem alteratii effe aut domum,quz accepit fi nem ridiculum eft, fi i perfectio^ tuu, 1iem aut domus parietem , aut "dixerimus alteratio nemefíe,&, cüi parictibusclau^ ditur dortius, aut tegula tegi, tut, alterari domum, Et cantingit etiam snepinabi- mam. [ise leere enim eminens alterari,et demum alterari, cum. tur; perficitur, efl deri. F s fi dixerimm puri onmi 5 quecit wind recum tegulis , C7 facere t lhen,eft alteratio dicemm Mn domus eft cooperta Cr" fuerint te- ule , quod alteratur . aram gene inquo dedá 1€ noneft deeiae scq. quis |uis pofuerit » generatio figurarum eft alteratio , Guunged poner g geo € fubfiftia £ alteratio. Phyficorum M évaldeum. probabile.& fimili intetilla 6: qfi fbiectum in eis non et idé de. principio generationis ad finem:& 3dco generatum non nominaturà omine fübiecti. Quia igiruriá ap. paniitez preditto fermone qj figu- Tz in hoc funt fimiles formis tub- ftanrialibus& qpidé cótingitin eis, áncarpit declarare qd accidit de ino pinabile, fi dixerimus qp figure, dá eranGalterantur,& dixit:Et có- tingitét mopinabile,&c.i,& dicens €p feneratio figurart eft alteratio, Coionptei magnum inopinab , cti genera- H &cftáicerein homine. tür,g alterat & fimiliterin domo, cóucniuntcnim in hoc fübied eorü nó eft id de principio motus vfo; ad finé.Induxit auté illud ino- inabile,& d.qn fi dixerimuscp p- aio domus '&c.i. qis impolecít dicere dom alterari cá generatur: nifi dicamus q domus,d iam perfe a eft, qd declarat elt ipfam eflc. fubftannam , vt te&tum,& tegula, eftex genere. qualis ad diatal- teratio.i.qin, fi dixerimus qp perfe« €tio domusque eft ligna,& regule, tunc poflumus dicere qp generatio 1 domuseft alteratio. Etexiftimatur. Dubium. qs hoc fermonc deilruxitantcce. Solo, ns. od apparct ex hoc, qi inteu- debat. fed hoc nó dicitur in domo, f fua generatio perficit. ergo ne- duros irm codligenert ied t hoc verum eit in coníccutione conuertibili ficut in ifta. Ná,cü po- füerimusq illud, qd generaturalte ratur, fequitur vt itum fitin. «apitulo alterationis, Et, fimiliter. «um pofüerimus quod generatum eftin capitulo aiterationis fequitur vt generado fit alteratio. Manifeftum auteni eft qp alte X fationon eftinfjs quz fitmt.ne queenim in habitibus.habitus «n. virtutes & vitia funt,virtas aüitomnis, X vitiutn eórum , á ad aliquid , ficut fanitas quide calidorum,& fri$idorum com menfuratio quedam eft,aut co^ rum,qua funtintra, aut ad có tinens.fimiliter aucé & pulchri tudo,X robur eorum funtquae. adaliquid funt. difpónes cnim quadam eius, qd praftantisfL mum ft, ad optimü funt, dico T autépftantisfimG, quod confer uat, & difponitcircanaturam, Qin ergo virtutes quide, & vi^ tia funt ad afiquid : hacc aíit ne^ quegenerationcs furit, neqsip, forü eft generatio, negy oíno al, tertio: manifeftum eft qp nó & oino ip(a alteratio circa habit?, Declaretwn eff igitur quod 4d teratio non eft in eo, quod gener" fur.quoniam nea m fermus.firma. nunt virtutes amt ritia.ey" vim fs, vitium fant de capitulore M lationis . quensadmoda [anitas eff de aliqua temperátia exvebws ca. lids ,ev frigidis, ant intrinfeeo , aut in reffetin aeris contmentis . € fimiliter pulcbritude etiam , €7 fortitude [int de capitula rela tionis . funt enim difofitiones an& malium í refpe£in mobili ftimi ans malium. et dico laudabilifüimans difpofitunem, 1lam, que eft natu TIS pura.Et Wr Virtutes,et. v a Liber A tia [ant de capitulo ad aliowid: et ila, [int de capirulo ad dliquid, n babent generatione, nt, Yni-. wer [aliter alteratint : manfeffii &, quad alteratio nà efi in formis . 17. Cum declarauit qf genere qua- litatis, quz cft in quantitate, non eft alteratio, inca pit etiá declarare. hocinalio genere predicamén qua. litatis. in formis, quz funt mani- mua,& in animato. & incorpitá for- fnis, qu: funt in corpore, & dixit : Declaratum cít igitur qp alteratio , B &c.ideft scum dedaratum fitpal teratio non eft in eo, quod genera- urncg; in co, qd cft de gencre ge- ncraci.de. formarum , ma- fiifeftum eft q nó cft etiam in for- mis,qux funt in animato.& narra- uit hoc & d.formz.n.fünt virtutes, dut vitia f.qin omnequod attribui. tur corpori ammalium, efl aut vir- tusaut vitium, f.aut virtus corpora lis, vt pulchritudo, & fortitudo, aut vitium,vt turpitudo. Deinde pofuit. aliam propónem,& eft p viitutes, & vitia funt relatiua. Et, quia hoc c inquibufdam manifefüiuscft, g in in quibufdam,inccrpitexemplilica rede apparendbus » vt declararetil laquzlatent,& d.quemadmodum fanitas, &c. idcft & quemadmodü manikftü eft cp fanitas cft aliqua. temperantia , ideft mediocritas in- ter res calidas, frigidas, aut in có- plexionibus corporis & membro- rum, aut in rebus cótinentibus cor in refpectu corporis : medium Dem eum dr rejedin Fs exttemorum. fimiliter apparet hoc in fortirudine,& pulchritudine, qi funt relatiua, Et,cum dedarauit . Septimus 310 fortitudo, £ pulchrirudo funt ficut D fanitas incapit diccre illud, in quo conueniunt, ex quo cerüificatur ca effc relatiua & dixit : funt.n.difp finoncs,&c.i.& pulchriudo,& for- ticudo funt in capitulo ad aliquid, ficutin fanitate: quia pulchritudo, & fortitudo, & alix fermz corpora. les fimiles his funt ditpofitiócs lau- dabilesin auumalibus,que non in- telhguntur, nifi in refpc&tu lauda- biliflme difpofitionis/-1n refpcctu. animalis nobiliflima: compofitio- uis: &omne, qi intelhgitur in re- fpcctu alteriuscft ad aliquid ncccf- io . Difpofitio.n. laudabiliffima E animal vtin omnibus difpofi. tionibus fuis fit fecundum curfum. naturz : & pulchritudo in aliquo animalicft. lifpotor forma ctca- turi, confyderata fm difpofitioné, quam babct in creatione rcfpcctu nobilifimi animalid in illa fpecic : &cftillud , quod in omnibus fuis difpofitionibus cft fm curfum na- turc. & fimilircr fortitudo eft difp fm curfum nature ciusin potétia Etg fortitudo cft ad aliquid mans. ftum cíft.n6.1.di, nifin refpcctu. dcbilitaus. & fil eft dc pulchritudi ne,cum dicatur in rcfpc&u turpitu F dinis.cll.n. vit proportio nter mé- bra media,& cxtrema. Et,cü decla- rauit qp ille forme füntad aliquid, dixit: Et,cum virtutes &c.i.&.cum fit declaratum qp formz,& virtutes corporales funt ad aliquid: & fit de. claratum in Quinto illius hbri T.cío. jn prazdicamento ad aliquid nó cl ratio,ncq, tranfmutatio, neg, alteratio: manifeftum eft,quod (e- quitur in prima figura, q in for- mis corporalibus,& inanumatis,nó eft alteratio. Nei Phyficorum € Negigif, cirea afe vittutes É vitia Virtus.o.] À eft. vnumquodq..n, tunc maxi sme perfectum ít, cum adeptü eft propriam virtutem,et maxi snefm naturá. vtcirculus tunc snaximc fm naturà eft,cum ma ximecirculus eft, Vidiü aüt cor ruptio horum, remotio eft Ies ét in'virtutibiu , C W-. fys ima. irte enum e[t aliua pefetlo. pne rerum tunc eft perfetu inslla bera proprie, in H uaperuenit ad yirtuté propria , et erit in fine difp;fitiois natura- lundi an difpofitione naturals ,cum erit. eia fcr an aaemdi frat er feparatur ab illa. 38 Cumdeclarauitg alteratio non eftin gencre qualitadis, quz eft in quantitatejin co qp eft quátitas,in- eapit declarare hocin formisani- madis,& inco-pitf hoc à virtutibus moralibus ants à comprehéfiuis, &d. Neq; in virtutibus, & vitijs Y anime. D.induxit fignum füp &d. Virtus.n.eftaliqua pfetio.i.& in perfectione n6 cft motus altera- tionis: ergoin virtute nó eft altera. tio.cli generano cius non fit altera- uo. Et cum pofuit q vires fune pfectio,& ftédit declarare qo pfectio nóéalteratio fcorpitdedarare, 1E, pquá declaratur hoo & eft p. fe&1o non eft diuifibihs : alteratio alíceftin re diuifibili fm.magis, & eft perfecta, i x Qdi peruenit, &c.i.i pereo dt indi uifibilis. qf aliquid non fit perfe Qum nifiin empore,in quo per. uenitad jonem. & caufain Tercó €T hock tempus eft idiuifibile , FI p: uia eft finis rei naturalis: & finis df eftindiuifibilis. D.d.& erit in ine HE 3» Tei naturalis.i & enseritin coin fi- ^ *' ne rei naturalis , & cum hora, in jua inuenitur io,eft indiuifi ilis, & eft q omnis mo- tuscftindiuiGbili manit(hum cit lteratio non eft in -L Eun fuit. pelo cftin i- ne reindnrdlis E qp finis rc natu- raliseft indurfibilisiinocpit demá. flrare hocin circu o, cíí hoc mani- feft (itin co. (qi eft pfe&io indi- vifibilis, non,n. eft circulus magis Q circulus. & d. quemadmodá ár- culus &c.i.& jo rerü natura- lium eft indiuifibilisqua füntI fi-- ne, nonante: ficut eft difpá in cir- culo qffi perfectio ci* eft, qi fuerir. 1fine.nó.n.E circul* ante fin£. Sq. d. & perfechones (untindiuifibiles, quia pfectióes fuut fimiles pfectio- hoc, nicirculi, quéadmodti circulus nó eft circulus ante finéfilt eft in alijs pfectióibus, Et,cü declarauitq»vit- tus eft indiuifibilis; declarauithoc. Étin vitio& d. Vini aüt, &c.i.& vi- ti eft feparatio , & rpmotio ab illo TES indiuifibliscergo & iflat oct err abeo maxime cft indiuifbile:&chc eis, dhfic non eft medium inter virtubem , &. medium, vinum, motus autem eft in eis, in- Pire s. phecb, inus, vt didt efti Quinto demo. ter quz cft medium, vt declaratum, 10. t£ non inuenit, niin rebusdi. eftin Quinto. & torum hoc ineel- vibus Ecd.q& nequgq, test led efte fuis verbis postali Vir. manifeftü Yzium. Liber Septimus À Fitigitur cfíalteratur quip. pii, & acceptio virtutis & vitlj abiectio: alteratio tfi horü neu^ trum eft, Qgaüs altere£ aligd . virtus.n.autim^ ilitas quzdá eft, aut fic, vitium auté paffluü, autcontraria pasflo virtuti, Et in nerd ec in voluptati IS. ac pumier quus: actum vo luptaseít, aut per memoriam , sut per fpem Siigirur $maók, feníus caufa eft: fi autem p me B mnoriam, aut per fpem, ab ipfo eft.autenim milia pal fumus iui reminil luptatis, Pedents patiemur fperátib?, Et dinunutio à virtute, et de- sudatio à vitse fint, quando al- quid alteratur. fed neutri efl alte Tatio, Et fignum eiu qubd aliqua. alteratur manifeffi c virtw.n.eft Po «ut treceptibilitas paffiorii,aut e. Greed mel viti t ef receptio paflienun cotrari medo fs, quo Virtus recepit eat.Et vni- wer] laer accidit od "virt mo ralis fit in modu wluptatu, et tri füitie. voluptas emm aut eft atu, «4u£ per rememorationem, qnt [De.. ius autem , quod efi acu ,ca efl ^ fenfu iud autem quad ef perre. ad suemerationz, ant per [pemm,erit fe. eundi bec ."voluptas.n accidit no- lis, aut per rememoratian£ eus , pabuimus ex ea , aut per [pé ad ilud , qud babindam c 31r Cum declarauit qj in qualitate , D queeftin quátitate,non eftaltera- 19 to gp itio eius fequif altera. tion&& it, qr in virturibus anime non cft alteratio, vult decla- rare q fequunfalterationé. qd non. fecitin formis corporalibus: quia. manifeftum efteas fequi alteratio- nem.Etd.Et diminutio , &c.i.& vi- tid & virtus fit à rebus alteratiuis: fed fa&io carü T fe nó eft alteratio, cum fint indiuifibiles, vt declarari eft. D. induxit fignum fup hoc, $c d.-Etfignumgp aim jua alterant za nifeftü eft,quorá alierationé fequi- tur factio virtutum, vitiorfi. Vir- E tus.n.aut eft prohibitio vitiofi à re- sie paffioná corporalium , aut receptio paffionum mó termi nato:& qüocunq fuerit accedet . vt fequant paffionem. Si aüt. (t Meis palfione, ficuteft verum , manifeftum cft, qf fequuntur me dium in paffione.ipfa.n.paffio cor- ralis erit p alterationé immo eft 1pfa alteratio. & fimiliter fi fegf im. paffibilitaté, prohibitio. n.à pe ne praua crit p paffionem. illi paffioni prauc.Et, cum d. vir- tus fequitur alterationé, cum fequi F tur é, & paffio eft alteratio, d.hocétin viuo, & d. vitium auté eft, &c.i.viium autem fequitrece- ptioné paffionii,que funt contrarig ibus, quas fequunf virtutes. Scd queritur qtio df virtus equi Publam. laudabilem, & vidum i£illaudabilem, & paffio lau. dabilis,& illaudabilis fequun£ vir- tutem,& vitium. Virtus.n.eft habi- tus, per qué amr paffionem lau- dabilem,& Vitium eft habitus, per atur paffionem illauda- uem. Mczn. Ad hoc ait dicendum et Solutio. Phy.cücó.Aucr, $$. i Phyficorum € ifti doo habitusacquirunt'confuc- tudine um Ladabiit »aut illaudal lium enge exiftentia cor jurtur m Lem q virus, & vitium fequuntur paffioné, &cft. n£à declarat gy. paffio eft alteratio : fe- quitur ex hoc, qp virtus, & vitium fe quunéalterationem. D.d.Et vit ac- cidit,&c.i, & virtus moralis eft f vo luptabili, & contriftabili Cin dren- do voluptabile, S fugiédo cótrifta- bile fm rtet& qü & bete gero qui paffioné.ná querere voluptabi le, &fugere contillabile fequunf Qarfione . Et fylls componitur fic. 'irtus inuenitur in contriftabili, & ioluptabili :& hir ic vo- i juuntur né: viis fequitur pasfioné . Et. fim] ter declarabitur per hunc fylfm in vitio. Et, quia voluptabile aliud eft 3n przterito,& aliud in futuro, de- clarauit hoc, Sd.voluptas.n.auté jn actu. &c.& intendit per a&i em. pus prefens, & per rememorationé preteritum, & per fp£ futur. Et, ga vnufqui&q iftorum tri modorum voluptatis proprius eft alicui virtu- I di virtutum afe d.Eius vero, quc eft actu, caufa eft fenfus.i.voluptatis .n.que eft in actu,cá eft, quia com- preheaditfenfu, qui eft in atu. eius, (cft per fpé, caufa cft fenfus, fed de fenfu, qui eft in potétia, ille, qui iá exuit in a&um propri , eft virtuti rememoratiue, & ille ,qui fu. turuseft imaginatioe. delcctamur n.p rememorarion&gf imaginati fumusillud rememoratá , quafi i exiffetin a&i. & frfr eft de ito. efaigitur pédentá fenfu .& 6 d.vo luptasn.accidit nobis,&c. Et quafi intendebat pec hoe cBfrmareg vo E. luptas fità pafióc d fità. ili, &cquia voluptatio cft p fpati,& il Hdsd dam cf póchic fieri* oj *a1.98 iui volu] juicur. à falbliqiu "ec vola fit paffio, aut puente HIS fità "i pe ili Pd it itum nes Ita Meum fuit. ipio D fuuro c ente pod ad; ilisT por tia, & in acu, (egt cá nctrio paílio, At vero neg in intellectiua partcanime eftalteratio. ciens L n. maxime corü , quac ad aliad dicitur. Hoc autem mani: eft Secundum.n, nullam poten. tiam motis fit in nobisfcientia, fed,cum extiteritaliquid. ex ea -n.qug eft fm partem experien^ tia, vm accipimus fcíam. Ne^ quias actus generatio eft: rri quis & refpectionem,et rait gíiatióes dicat.tale.n.eft actus, Qua aut£d principio acceptio fciétiz nec ít generatio, necal^ teratio.nam,quia quietaeft, re^ fidetqyanima,(ciensfit ,& pru, M dés, Vtigitur,negpcü dormies excitatus eftaliquis, auc ebrius effe defijt aut azgrotás reualuis, factus eft íciens, quamuis prius. non poterat vti, & fm (cictiaa agere , fed abeunte perturbatio ne, & ad tranquillitate venier, tementejinerat potentia ad (cf, vfum fic vtíqy hmóialiquid fit id,qd eftá principiojin ícientig €xiftentia.perturbationis enim quics queda eft, &. vréquillw. icq Liber Septimus ^ Negiigitur pueri poffunt quid difcere , nep iudicarefenflbus, fimiliter atq; feniores. multa.n. pturbatio circa ipfos fit,& mo. tus. Sedanturautem,& deflnüt perturbari, aliq quidem na^ tura, aliqfi vero ab alijs. vtrif^ que autem his alterari aliquid accidit, ficuti cum excitarur, et fit vigilansad acum. Manife^ ftü eft igitur qp alteradio in fenfi bilibus eft, & in fenfibili parte animz, inalia autem nulla.nifi fecundum accidens, BO onegum parte difnguentede «nima eft alteratio, cogmo[cent.n. dignius dicetur de capitulo ad «li quid.Et boc manifeftum eft. Quo- suam cegnitio mn efl in cogroféen testa quod aliqua petentia emni- o meucatur , fed cum aliquid fue. rit . quantam ex experientia veri particularium cóparamus cogni- tionem vniser[alem.N ea intelle-. Gui ef etiam generatio: ifi quis dicat quod videre etiam,e7" [enti re eff generatio : «7 quod tale eft sntelbgere : ey" acquirere cogni- dienem in principio nen eff genera fio,nt alteratio.bomo.n fit fees, € intelligens, quádo anima eins quif, firmatur Quemadmo dum igitur bo, quando pet t 4 [ómne , aut quando is Ja- fur, aut. 'WiE infirmus non. dicitur M pure licet prius no babebat petttiam Vrendi [cien 3211 Haynes eperandi ea , donde oft. D quam recefit illa conturbatu cz" quiefcit sntellelus , inuemtur n toifla potentia, que fit , ita eft im ev , qued imwenitur 1n principe sn difjefitione cognitionis.cogmutie.n. eff quies, eo refleudes. Nea puers. et poffunt addi[cere uut communi eazeim fenfibus, ficut plurium an- erum.n&m centurbatio , C7 me- fn5 inn pueris ef multa.Et ifla cem urbatio re£lificatur , C7 ce[fat , quadam à natura C7" quadam in alis rebus vt à difeplina,er" à fü milibus . et in ti dabas neceffe eff ve aliqud alteretur , ficut el difpofitio eius , qué expergefit à fomno, et eft fómnus apud aéfum. Manifeflum efl igitur quod alte- ratio eft in fenfibilibus,er" mpar te fenfibily auma, in «lys auem non , mf per accidens . Cum declarauit pin. ratio 18 nabili operatina n Lit Laninma- tio, vult p inparte F comprehenfiaa animig fit annu Oppoíi n tatio,neq; alteratio, & d. Neq; f pte T dilunguir. & intendit rpm ix diflinguenté,comprehédenté.X eft Vide cóx. virtus fenfibils, &imaginatiua& Zim. rationabilis, D.d.cognofcens.n.di- 2 $62» & gniuseft, fignum eius eft, qp dien cit atio iftorü videf effe dc gene vi ünt ia. 1e relatióis, & maximc partis ratio- ca. ad ali- nobilis. aeft.n.dignius vrexiftime 234 131i tur effc de capitulo ad aliquid q de vis. Me qualitate. & intendit qp cflc com- c.2o. prehenfionem in nobis non oft ali $$-ij quid Phyficorum G quid fa& infe, fedin refpetuad. neratio non habet viam ad dicen-'- nos, qf anima fuerit fparataad dum hocunfi dicat qp videre ,& vit recipiendfi illascomp . fentrecft jo Et d.hoc.quia vtferrum prepazatut per terfitudi- io ioclléus ad inelleftum proponi nÉad recipiendum lucf,&alioscn- eft ficut proportio fenfusad (enfa- Tes adf loses, & formas: non tum. Siigitur aliquis dixerit q fa- 5. ipiis wp aA iid Ai iom f pim i iu- tio de erant. Er hoc, od dixit, manifeftius. tatio qp fequitur alterationem, e- ad fexi- el Tinelledtu qinaljsmrubus cüdum qp e( vera generatio, poteft nLldtil Aci da dicere hdc in oclbeta, qui áca$ ^l *6* .n.Xc.Sedintendebat peogmofcens. dicit hocT (enfibus , minas dicit in intelle&um . Et forte intendit peo- intliedie Deinde ineat probare eensofs vires compreenfi peognito iin nobis was. &eritiftacÓparatiointerillas tone per rationes probabiles, & d. zdaliaspartesanimenonrationa- &acquifitio cogaitióis,c.& inen H bilesCamoralesD.d.Ethocmanife dità principio;non fm rememora- l^ flum eft, &c.i.qfà cognitiononfit tionem.D. D. Sci. & necef án cognofcéeji xognofóis fedi vrcognidofias in nois ne fit tranfmutata, fe [me imdali- generatione, quia vifum eft qj bo- quid tráfmutatur,ficateft difpóin mo non fit. » ifi quan- onxnibusrelatiuisy.g.sn columna, doquicuerir, & redtificata fucrint. «olnmna.n.nó iuraturinfe, accidentiaanimz apud farsi gf filis poia cines, nemipusiia. Ft inendtg (da tran(m, tamus cft illud fa re(jedt cuius ti & ebrio,& infirmo. Etd. Sliciturdla cognino.Etcum natra-. admodum igitur homo,&cc.i itg cognitio fitin nobis, nonita, & quemadmodum , qu&do homo J € parscognofcens uáfmuteturfed. fuerit dormiens, expergefit,& re- M dire quideiiludaliud ird, uetácftadillum cognitio eiusaut Qi exexpenentia Kciqfücogni quando cft liberatus abebnetate, tio itin nobis, qü tranfmutarur p. autab infirmitate, non dicitur ac- Tecepdonem particularium,& con-. quirere fcíam, quam non habcbat Cüchfyde (yderationem eorü. qfücum confy. prius f.(ciam gencratamin fe,poft Tam* p- deramusparüculariafütexhocco- quam non fuit, ita & non dicimus gihrih gnitio vlisin nobis fmiclaronem in(daque acquimur à principio, bis.id£.11 ad illa f.q, cum apud nos fitexali- qpeft fcientia generata in fe, fed ge Metc.i. qua fpecie plusq vnum parücula- neranocius in (aenteeít fm rela- &t 6nc3 re ftatim fitin nobis fpecicsvniuer. tioncm: ficut lux generatur in fpc- fei vi inipfafiattran£. culo ferri terfo. D.d.licet prius non mutatio. D.d. Neq; intelledtusét, | habebat potentiam , &c.i.qii qu&- Aci, & dicens qpintelhigere cft ge-. admodum dicimusin dormiente, qi Liber Septimus & qfi expergefis, ipfüm habere fcicn- uam prius habebasnon por tenziá vtendyi. qfi non erat exi: iniu in enimaius, ia didmus in fend ifita à principio. Et mon intendehit per boc qued dixit in jente, qp fcfa reuerüitad il-- lam, quá prius.non habebat in po-. tentia veendi,& hoc, qp affimil debat per potentiam vendi ipfam B ede inhnrbaciurin actu,non im aczione D indaxiraliud figni & dixit: io.n.efl quies, & re- itudo.i. St ideo cognitio cxifticin nobis in principio per quietem ani it Puccitiam, neg; communicát. cum eis , qui funt plurium annor € in quantitace cius, geomprehen- dunt de differentijs fenfibilrum, fci licetquia humor, & motus abüdat. efle: in eis.D.d.Eriffa contarbatio , &c. &intendit per naturam atai£ , & p. alias res confüerudinem , & excrai- tium.cxercitium.n.larpitur narure hominis przparationem,que in ca bus,&cii.&in ifla translanóc , quí habent pucri dc ignorantia ad co- itionem propter ztatem,aut Kronen Pope amar Principes M edd 325 turalis, ficut accidit ei, ierperge ità fomno, vraliercrur per Itera-. tioné alterius partisin co,à paree, 4 iurelligit,ver.gcaloris naturalis. Ez. inédebar per omnia ifta 9 anima mon alteratur per e, fed per. accidens.Si autem facta efttic effc eius (equirurcflentialiter aleeratio- nem.siauté non eftfa&ta,nunc efie. Serin nobis Cquimr alcRtoné» n6 cffe eiusin e ficut eft difpofitio Tfomno. Et hoc manifeftiusefl in. ám f| in ceteris partibus zni- mz icenribus, Etiam decla- ranitipk in libro de Anima q» effe comprehenfibilinm fenfus [n tur ín fealterationem eflentialii àm induxit ifta faffi-. Genna quibus vfüselt hic.in intel- le&tuafit multum latet. & iam con fyderauimus de hoc in lib. de Ani- ma.Hic ait non intendebat decla-- rare anima intelligibilis autin- n6 fequif 1n fuo effe trí(- eflemtialiver ita,» facta in rei ventate : Tertium auté. imcn pracdic m gin rationem idés, f. im nobisnon fan p eftin G-Ec quia i bester ipfam effc alea tam. i t(icdigniorerit, ve. n6 Gealieratain fua abitanti, q Pos jieinccin m " &qy li ex vrraq; opinione fequit ve. not cicuta bande pursroirremevin m ical $$ iij mones, Phyficorum € mones, ex quibus videtur ipfam c& alteratam per accidens. qffi,c hoc füeritexifimatum,Cipfam effc al- teratam p acci Inc mens non. jtabitin hoc, qp non fit alterata. in iua fubftantia: fed illud, de quo jrabit runc ef vum fr poffi- bi, vin fuo effe fequarur altera- tionem cflentialiter,auc non, Etc non acciditei f hoc,nifi altera dua- rum cogitationum propter illa fi- gna füfficienna quz füntin prima. «egnitione, .qifi non acciditei , vc. ficalterata in (ua fubftantia, mani- feftum eft quod qui audiuerit ifta H figna, non dubitabit in hoc, non tranímutata in fua fübftàua , fed remancbit ci fecunda poffibili- Ba n6 igi iti Pera tas. a Hoc igitur eft quod ArifLin- bacdmfa tranfmutata » 1e vi ifti? non qp hzc fitopinio eus : fed in- "Pons tendebat demonflrare vim iftius tendebat in hoc loco, qp anima eft accidés in nóbis, opinionis : vt, cum hó (ciuerit illa. frgna, habebit pro impollibili,vt fit. aicrata in fua fubftanaa,& non re. mmancbitci cognitio, nifi inter duas Jis intentiones. D.d.Manifeftum. eft igitur de alteratione,&c.& inté- I dit per fenfibilia tangibilia,Sc colo- res fopores ic 'odores,& per parté fenfibilécorporalem, anime paffio nes fa&tasin virtute concupilcibili, quas funr paffiones corpora- les vt robur verecundiam,& pallor timorem.& vocauit hanc parté cor poralé, quia indiget corpore. & ió nullus exiftimat gilla pars animae Dubiam. poteft feparari. Sed quent hic qua- re tacuit hic fpcaé qualitatis , quae dicitur potentia, & impotentia na- Solo Ale. toralis Et Alexan. dicit piam de- elaratum cft vniucrüliter . qj non. eft qualitas. & intendir, vt mihi vi- detur, qp res agunt per fuss formas, K. & patiuntur per fuas materias : & formz , & matenc fünt fubftantiz neceflario . Et fore intendit claratum eft vniueraliter quód nó eft qualitas alterabilis, quoniam. eft forma: &dedaratum eft quód fonmz nou (unt altcratio, fed fe quuntur alterationera .. womim le/To Simplici- a tex. Y4. bm pete pau dnd iuocta Auerrois commitaria, ideo eam. tot faul in fon capitis appofiionma. Quod atit íd, quod altera, r4 tur, o£ d fenfibilibus altera£, & in his folís alteratio dici tur, quzcung; per fe patiun^ tur, ex hís confyderandum. 15 Aliorum enim optime quis vtique exiftimabit in figuris, et ín formis, & ín habitibus, & horum affumptióibus,at que depónibusalteratíonem Eu d neutris ji eft. ni ratur , cü perfe&ü fum luerit,non dícimus il lud, ex quo eft, vt (tatuá, auc pyramidem ceram, aut le&ü lignum, fed denominantes il lam quidem eneam, hanc ve ro czream, hunc aütligneü. quod autem paffum eít, & al teratum appellamus. ficum n.& humidum,& durum,et calidum zs dicimus, equíuo- cecum pasfione materi ap^ pellantes. Quare, fi &m figu ram, & formam nó dr quod factum. de- Vid hac Te Auer Me. 615. x *iine Liber 4 li&um eft, ín quo eft figura, fm pasfiones autem, & alte^ rationes dicitur, manifeftum non erunt generatio» sé nes healceranócs . Amplius autem & fic dicere inconue^ niens vtiqy videbitur,altera^ tum effe hominem , aut do snü;aut aliud quodcung eo^ rü,q fada lunt: fed fieri qui dem fortaffe vnumqday ne eeílarià , fi alteretur aliquíd , vt)fi materia condéfetur,auc » rarefiataut calefiat,aut reír víse geretur. Non tii ea, q fiunt,al lao. terantur,neq horum genera. tioalteratio£. At vero neg; habi, negy corpís virtutes hi n.virtutes , illi vero vitia, babituü. nó &aüt nex vir, neq vitiü alteratio . fed Vir tus quidé períe&io qdamcft. Cum.naffumpferit fuijpfius virtuté tüc dt perfe&ü vnü^ quodque rüc n maxie eft gd naturam. quéadmodum péríe&us circulus, cum maxi me fiat circulus optimus. V i tium vero corruptio huíus, átqy remotio. Quemadmo, dum igitur neg; domus pfe &ion£ alterationem dícim?. abíurdum.n.fi * corona,& te gulaalteratio : vel fi.cü coro ma dircüfepitur,& tegula tegi tur, alteratur, fed no perficit «odem mó & in vir " timus 314 tütibus, & vitijs, & haben, D tibus, velaffumentibus íllze. ením períc&iones, hzc vero remodones funt : quare non alterationes. Amplius aüc & 0€5 e£ virtutes dicimus in ad aliquid quodimodo fe habe re . eas.n.quz funr. ris , ytfanitaté,& bonam babins diné,in te: tura, comen furationeque calidorà, ec fri» gidorum ponimus, vcl ipfa ad ea, qua funt intus, vel ad ipfum contin£s. fimiliter au, F tem & pulchrícadinem,et ro bur,& alías virtutes,et vitia: vnumqdqucn.eft in aliquid quodámó fehabere: & circa proprías pasfiones bene, vel: male difponüt ipfum habes. domus aüt fub quo fieri , at^ que corrumpi nata eft. Qr ígitur ea, d adalíquid, neque ipfa funt alteratioes;neqrip^ lorü eft alteratio, neqy gene^ ratío, nec oino mutatio nuL » la, manifeftü qd necp habit? , neq; habituü abiecuones , && affumprióes alteratíóes funtz. fed fieri quídem fortaffe & hos,& corrüpi,cum alteran^ tur quedaneceffe eft: quem, admodum & fpeciem, & for mà,vt calidorum,& frigido, rüjficcorumue,& humidorá velín quibus infunt, primis. circa bzc.n. vnumquodq d£ SS iij vii, Phyficorum G vici, & virtus, 2 tum eft alcerarí ipfum habés. virc.n. impasfibile facit, vel vt oportet pasfiuü : vitium vero paffiuum ecótrario , & impaffibile.Silr aüt & inani mz habitibus . o&s.n.& hi in aliquid quodámo fe habere . et virtutes quidé perfectioes, vitia vero remotiones. Am, plius virtus qdé,fi difponit , ad proprías pasfiones , vitia vero male. quare neque haec erüt alteratíoes,negy viget horüabíe&ionesatq, affum, ptíóes. fieri it has neceffaria, cüalterat fenfitiua alte rabit aücd fenfibilibus.ois.n. moralís vírtuscírca volupta te$, doloreíq; corporeos : hi vero autínagédo;auti reme fgorando;aut ín fperando. d igit ín acie, fm fensü funt , vta fenfibili aliquo mouean tur :d veroín memoria, & 1 fpeab hac funt. vel.n.qualia paff funt rememorátes dele étant, v?fperátes d exper. quare neceffe € o&m huiuíce^ modi voluptate a fenfibilib? fieri. Qmaüt voluptate, do^ loreq; inato,& vírtus, & vi, tíü inna(ci£ : in his.n.funtsvo luptates vero, & doloresal, teratióes (unt fenfitiui: maní feftü qp, o alteraturalídd, ne ceffe ct uxsabii.arcyatqpaffur H na, mere. Pretereagen x déipforü cà alteratione, aütnó eft alteratio. At vero nec ín íntelle&iua parte aize eft alteratio. fciens.n. maxie «orü;q ad aliqd dr. hocaüc ifeftü ef. Bm.n.nullá po^ tenti mots fcia innafcit: fed & extiterit aliquid. ex ea.n.q m parté,experiétia,vIem ac cipim? (dam , Neg; itaqae generado A nifi quis & re ion&, & tact generado o dicat temet Eus rur. r fus adt ipfius vfus , ec ipfius adus no € gratio:nifi quis re Ípe&ionis, & ta&us putat ge nerationé effe, & ipfum ope, rari hís flr . à vero d princi» pío fci acceptio,nec eftgene ratio,necalteradio . nà taria quies eft , refidetgy " jus fícir pere dícimus.ad ipfum aüt quiefcere no € gria tío. oino.n.nulli? mutatiois , qufadmodü di&ti eft priu». y Prazterea veluti,cum ex ipfo ebrium effe, dormíreué, vel zgrotarei cótraría rnutatus fueric aliquís,nó dicimus cie t&fa&tti effe rurfus : cguís tm^ potés erat vti fcia prius: cum neq qa pridipio habitü af furnat.nà,quía refidet aia, ex morali vírtute prudés fit qd, & fciens. quocirca & puerí ncque addifcere poffunt, ne^ que Liber & que fecundum fenfus fimili, ter,atcp feniores fudtcar.mul ta enim perturbatio , & mo^ tus.fedantur autem, & quie, fcunt, aliquido quidem ana . tura , alíquido veroab alijs: án vtrifcpautem,cum quadá eorum, quz ín corpore alte; ranturquemadmodum i ex citatíone,& a&ione, quando fit vigilans,& excitatur.Ma^ nifeftü fgitur ex di&is quod B alterari, & alteratio i fenfibi, líbus fit,& infenfitiua anime parte;inalia vero nulla , nifi fecundum accidens. SYMMA QYARTA, Vtrum omnis motus babeat cum omni mom comparationem, Quis motus ci motui fi comparabils Ca. 1. Vbitabit autem ali^ quis, vtrum omnis motus omni compa rabiliseft;an non. Si igitur omnis comparabilis eft, seque velox eft, quodí aqua li tempore per equale mouetur, eritcirculatisquzdam zqualis recte,& maior etiam,X minor, Ampliusalteratio, & latio quz dam zqualiserit,cum in zqua^ li temporealiud alteratum fit, aliud vero latum.eritergo paf fio zqualis longitudini. fed im. poffibile eft, At, cum in zquali tépore per zquale mora fucrit, tuncz que yclox eít;zqualis au Septimus 32$ tem non eft paffioomnislongi, D tudini:quare nó eft alteratio la^ tionizqualisaut minor:quare nonomnis comparabilis eft, Et queritur, Vtrum motus eon dungetur cum motu, aut non.Quo- niam, [i omnes metus conii tur fibi,ey" conuenientia in 'Yelocs tate funt illa qua tempore aqua limeouentur per «quale , tunc ali- quis motus circularis eru equali. relfo.ergo aliquis mote circularis erit matoraut minor Vlo.Et alte- ratioC7" translatio erut equales, E ewm in tempere equals boc altera fur GS" hoc mutat locum. ergo paf" fio erit equalis , longitudin: : fed hoc efi smpofüiile Quoniam tung "relecitas efl equali , quando duo pertranfent in equali tempore ali qued equale:fed pa[tio, e" longi- fudo non funt equales:ergo neque alteratio,ey translatio [unt equa les neque Yna minor eft alia:ergo mede "Vt non omni motsu con V ungatur cum omni moti. Hac eft Quaria quzffio iftius 14 tractatus.In prima.n. declarauit q» omnc motum habet motorem . In fecunda vero, quód omnia motaf loco reducuntur ad primum mot, quod mouctur a motoie in ipfo. Tertia autem cft, q» omnis motor eft infimul cum coquod ab eo mo uerur in loco. Quarta vcro etl ifla, vtrum omnis motus habet propor- tionem cum omni motu. Étdixitz Etquaxitur&c,& intendit per corr- sag- Fg fedo,ld£ f 4ph*.c riaperqurzeft motus erunttalia. Phyficorum G luntionem füperpofitioof, & men fünt diuerfari fm magis, & minus, D.d. Quoniá&, fi omncs motus, &c.. gif, ff omncs motus menfürét fe &dinuicem, aut fuperponuntur fibi adinuicemyfequitur vt motus circu. Mons elt [aris fit equalis reto. Qfü, fíduo motus fucrint fu| iti, aut men. füzantes ( adinuicem, tic duo fpa- Et hoc intendebat,cum dixit: & có uenienüa in velocrtate.Xc. Et,cuin. induxit hoc improbibile, induxit aliud maius,& dixit: Etalterano, translatio erunt zquales , &c.i.&,fi quilibet motus mure quemliber motum,fequitur aliud i ili- us przdidto,&. "i eft.vt. oda. jualis translationi, cum fuerint po iz in tempore zquali. Dinduxit im| fübiloquod quitur exhoc, & dixit.ergo paffio erit equalis lon. jtudini.i.& fi alteratio eft equalis gitudini , necelle eft vt qualitas fit zqualis loco,aut minoraut ma- jr D'Mutitdmrhocod £ipolt et dixitifed hoc fpole/Ac.i.fed hoc eftipofe,quia xqualia in velocitate. 1 áicantot zqualiaquia in eodem té pore pertranfeu: fpatium in juantitate,& qualitate.&/fi in tran. Sion alteratione inuenitur z- qualitas , necefle eft vt qualitas fit. jualis loco:quod eft valde inopi- Baile Etcum hoc multum appa- retin alteratione,& cranslatione.f.. qffi non dicuntur vniuocc,induxit onclufionem intentamjita, piam. omplcuit foá declararionem, di ax: nec alteratio eft zqualis tráslationi. Et cum declarauitep al- teratio non cft zqualis translatiói: :d. ergo necefle cit vt n$ ois mot", H &c.i.vt n5 oIs motmenfüset o£m K mot&,cá alteratio,& translatio fint motori nó zquales:& men(ürítia dinsicem fünz illain quibusin uenitur. itas, &, juan- tulum ct dabium de datendions ari rene füs eft ad il Incirculo aut&, € recta,quo^ modoaccidetrnconueniens.n.. eft, nifi fitcirculariter fimiliter hoc moueri,& hoc fuper recta. fed confeftima neceffe eft aut ve^ lociusgaut tardius:vt, fi hoc de^ cliue fit hoc autem accliue. Sed confjderandum efl de ciremloyeo linea vella. M pefabile efl vt meneatur circula riter C7 meuetur idem rete, 7^ eodem modo . fad neceffe efl ve có meuetur taliter yt mets eon feb "velocior Cr terdwr ficut eft nece[" fein eo quod mouetur quandoque Jiperius , €7* quandoque inferim. € bec men nocet. Cum induxit inopinabile, M e5üi iti motus fit m 1 tionalis motui circulari, incepit in. ducere modum,quo poteft quis exi flimare q;ifti pofinont non fequi- tur improbabile,& dixit: Sed confy im eft,&c.i.quoniam mani gium. eft quód motus alteratióis non motui tran- saconis ed illud, de quo perferutá dum eftcft vtrum motus rectus fit proportion alis morui circulari , & 1pfe circulus linex retx. &,cum in« armorum dircularem, & re&tá fit pro- L Liber Septimus 5 Jroposdoneete eft vt caufa hoc it, quoniam interlineam circnla- zem,& ream eft proportio,& ideo perfautatus eft hic de circulo, & l nea reda, & dixit : Sed confyderan- dum ef, &c. Deindeinduxit mo- Sum,quomodo exiftimatur quód non (quatur hanc pofitionem im. [5 dixit:Malum enim eft licere, &c.ideft inconucniens eft e- nim dicere quód impoffibileeft vt aliquid enoueatur circulariter mo- tu zquali in velocitate fui motui re €| eftin co qi tur circifariter,& mouetur rede,vt Kalter motus fi: alio velocior,aut tar. dior,aut zqualis . Et hoc intende- pesiritid necefle eft, cum. mouetur &c.i juoniam quem admodum motus ridus eft veloci- r,& tardior alio motu recto,& fi- militer cizculariscum cwculariita «ft de ré&o cum circulari. Deinde dicic hoc ca aocctidet &exi- imatur. nullum inopinabile fiquiret hac pofinone. Amphiusnihildiffertf ratio^ nejf quis dicat neceffarium effe im velocius ,auctardius *moucri.erit enim maior, S mi^ nor circularis re&a,.quare Ca^ 316 qualis,Sienimf A tethpore, hoc D quidemlineam s tranfit, illud vverolineam c, maior erit linea 3 linca c.fic enim quod veloci? eftdicebatur.ergo,fi &in mino rizequale , velocius eft. quare erit aliqua pars ipfius A , in qua s circuli partem * zqua- valid lem it, &Cilludintoto A lineamc, Si igitur aliquis dixerit,quo hacneefe Vi reta in n E "relecior ez" tardier, quoniam mo twr circularis; debet effe maier , «ut miner metu reto , ex quo fe- "v t equalis ezQuontam, ; aliqued m pim: in tens pere oA mots B elec | Puts C boc mode "aca imm velocins.ergo nece[fe eft , fs PSPMECHT L3 PADO E tempere «qua liter ve fit velocim.ex quo féqui- ME, Yt tempwe in quo. B pertranfit circulum fit pars pu ippa an quo pertran[it 4 lineam C, fie tofiim t emp. Phyficorum ficos DR EUMEENNMUUE s ia eed] im ede "Mobile (Veloc * H L A "Tempus, Mobile I tardius, C linea recta. 24 Cüdixitpvifumeftpintermo: velociores& tardiores, vt dicantur tum circularem, & rectum eftcom | equales. & iterauit fermonem a ca- paratio fm velocitatem, &tardita- pite &dixir:Si igicur aliquisdixerit. téficataccidithoc in motibus re-. &c.i.fi igitur aliquis dixerit» neocf* &iscum omnesfintinlocojnca-- fe cft, vtin quibuflibet duobus mo pit declarare qo fequirurf dicant. tib*pofitisin loco, vt alter fit velo- (ior, Liber Septimus tudo, panuitas inucr rgo velocitas, &: tarditas:ergo & c- qualitas. omne: enimjn quo pot ue Tdodms tard porellszqua Ez,cum pofuit q omnes duo mo tus: ieloco y eft vt alrer fit maior, & reliquus minor&in om- niin quo inuemtar velocitas & tar ditas muenitur zquale, & pofuitqp motus rectus & cimcularisfm q am. bo funtin loco, inuenitur in eis ve- B & minus:conclufit g in motu. &sclariinuenisut dor ii & Etquia ad cer dieeqot sque Doqiaedes qp onmejin quo inuenitur velocius, A& tardius inneniruz in eo zqI melius eft vxticxemplificatione, di- xit:Qinfraliquod morum moue- 'tur in tempore A,&c.i.ponafigitur *paliquod motum circulare, v 9,3, noucturin iempore 4 motu velo- Gori, d motus alterius moti, quod moucturin eo.v.g. c. crgo n eit Turelocius perran (ear fpatium zqualeci, quod pertranfit tardius f c tempore minori , talis.n.eft defuri- tio vclocioris. D.dixir:ergo neceffe. efi, &c.i-Sccum fit poficum. qp veo- aus eftillud, quodin minori t£po- re, pale (gaciumerit é verum conuciéum.f. o illud, quod Twoucturin minori t. le more mpor qr pru perhoc verificare definitionem. &, cum fuerit coniüctum huic,g mo- tum arculare potcft cfle velocius, aut tardius recto:cócludirur ex hoc. Q motumcirculare, & reftum mo- uentur per fpauum axquale in mi- teft. Lin A Ka 5217 nor tge.Et hoc intédebat, ci dixit: D ex quo fequitur,vt tempus. i, & fe- quitnr,cum pofücrimus qp motum. circulare.f. cft velocius q motum. c& mota füntin codem tempore, i jatcircu- Tumin 'temj Ajin quo to- pof pen: c inem mas & fie ile eft v aliud morum perli- ncam ream favelocins morum. cjita, qp velocitasfui Tmotusad mo- tufa cerit ficut velocitas motus By ad motum c.ex quo fequiturvt mo tus rectus fit qualis circulari . Et hoctntendebat concindere,vt vide- tur.& dimifit conclufionem, quia E bene apparet ex propofitionibus, quas induxit. deinde induxit inopi- nabile, quod opponitur huic con- «lufioni, At Yee ,fl fantcomparabi lia;acciditid quod nuper eft di^ 4tum, effez qualem Tam cir^ culo.fed comparabilia nó funt: neq igitur ipfi motus. Sed quae cung non funt zquiuoca ,om»^ nia comparabilia funt, veluti, curcom iie non eft , vtri acutius fit ftilusan vinum, aut vltima.quia .n, zequiuoca funt, F noncomparantut.fed vltimaip fi, quz eftiuxta vltimam com- gnificatacutum in vtrifq.ergo nonidem veloxhic,&cibi.mul toautem adhuc minusinaltera tione,& latione, Sed fi coniungantur, continget sud, quod prine diximus , fcilicet. quid linea reHa fit equali cir- e Pure parabiliseft: quoniam idem fL ones., Phyficorum G culo: [ed non coniunguntur , mesi cenisngitur etiam. rout Sod m sia,qua mn [unt "Ynineca yn con sunguntur . "verbi gratie dicere, quare ifla mn eeniunguntwr tili-. €et efl acutim perferant aut'virii, «t neuma, quad dicitur Yita. Di- eamm quia isla funt 771 ddeo non cenmnguntur. neuro, qued dicitur vita, nem ceninngun- fitr cum neumate, quod dicitur 4- nara nta:quia acumenin eit ba Vi bet eandem rationem.ey forte ve. locitas bic non eft velocitas sls. € boc digniw cfl in alteratune, € manilatione, 24 Cum induxit fermonem,ex quo exiftimatur p motus reus eft pro rtionalis motu: circulai leri redet eft ad improbabile quod contin jt huic politoni dixit:Sed/fi có- Jungátur,&c.i.& (equetur quia mo tusrectus non habet rectitudmem, nifi propter magnitudinem reds, & fimiliter morus circularis ppter maguitudinem circularem. Si igi- j tur morus rettus fit qualis motui circulari, cótingit neceflario vt ma- gnitudo recta fit zqualis circulari : fü untur. fed norum eft linea. non fü icur cir- culari:& neceffecítvt illaqua m& fürant fe adinuicem,vt fuperponan turfibi adinuicem.Et dixit illud od diximus prius , & per fe non dixit. priusquod. equiruter hacpofitio- ne,vtlinea reda fit zquahi ciscula- ri.quoniam hoc fequitur ex illogd fequitur ex prima pofitione,falicet qp vcmotus circularis coniungatur tri motu re&io,& eft vt sotus cie K. cularis fit zqualis recto.Q ueniam, fiex hoc, quod ponitur quód duo fti motus coniunguntur , fequitur vtfintacquales,& cx hoc, Q funta- uales , fequitur vt me- fit equalis circulari. D.dixit:fod. non bibis, ERE id Jabebés ncm 1ntef. non Dronuntarbi D.d neqyetil mo tus cbiunguntur.i.&cum inter ma. mam motus, Deinde caufam,quase non coniunguntur, & diric: Scd omnia , que on fant. vniuoca,nea coniunguntur, Dein- deinduxitexemplum de zquiuoci & drxit:verbi. grasa Side, qi f aliquis quzfiuerit quaw non eft c tis vini, & neumatisacutr, quod. dicitur acutius acuto , dicitur quia hoc nomen acumen df in ciszqui. uoce.in inftrumento enim ratio ci* eltabfcindere lignajn vino autem. pungere linguam, neumate veso percutere auditum fortiter. Deinde. dicit: & forte velocitas hic, &c.idef, S fore hoc verbum velocitas dift de motu circulari, & de snotu reo M eftetiam zquimocum. & dixit, for- vequia non ita Apj aequiuoca- tio in cofficut in hoc nomine acw- men.Et, quis hocappareatiuseftf velocitatequz dicitur dc alteratie- nedizits& dignius eft; &c.ideft, &, cum dicimus q hoc nomen a. ve- a Vdod. locitas zquiuoce dicitur de motu ts spe circulari, & recto, quanto magisdi- c circule citur zquiuoce dc altcratione& trá ri & redo. slatione. & mulo koh Anprimum quidem hoc nó & verum eft, o, finon int sequi Fia uocis, Liber 4 uoca;comparabilia funt.Mulrü. enim idem fignificatin aqua,& aere, & comparabilia non funt, Siautem non, duplum quidem ádem(duo.n.ad vnum ) & non vod illa qua ni fsont aqui wec4, '. FH0€ enim no-- men M. debet babere ean- dem ratinem jn aqua C7" aere:et sun coniunguntur. Deinde fi nó fue B p bec ,nece[fario erit m eadem ratione. efl euim proportio binary ad'yuum : (o7 mn coniun- «omparabilia funt, Eram filieet qud 15 ü Cum pofuit quód illa, quz non fant vuiuoca,non coniungunturjin torpit dubitare fuper hoc, & dixit: Et aliquis obijcere nobisin tionc eius, quód motus cir- «ularis nó coniungitur cum recto. Primo quidem veroin propofitióe, dicente gilla, quz non funt zqui- uoca,fünt proporio ionalia. n6 enim. omnia vniuoca funt proportiona- lia. verbi gratia, quoniam. hoc no- men magnum candem habetratio nem in aqua;& aere. fed aqua non coniungitur cum aere,cum fint di- uerfa duabus differentijs cótrarijs. & ctiam duplum candem habet ra tionem.nihil enim aliud eft quam ro binarij ad vnum . X non. omnia quz funrduplaconiungun tur.cum enim iftud mel fit dupli iftius accti,tamen inter mel,& ace- tum non cit comparatio.Et hoc in tendebatcum dixit: eftenim pro- portio &c.i.definitio eni dupli eft c eft cadem,& non conii iGficus. illa que anc dupla adindeem. An& in hiscadem ratio.ete^ nim & multum zquiuocü eft, j; fed quorundam & rationeszg uocz funt.vt, fl dicat aliquisqp multum eft tantum , & adhue aliud tátum,G& zquale zquiuo cum,& vnum quogsfi contin» git,confeftim zquiuocum.fl au tem du. — Ad bec entem dicansu, quod ferme de iflis duobus dem eff mo. gnum enim etiam efl de aquise- E en. fed. nemimum de- fintienes etia fnt aquisece vere bi gratia, quoniam fs aliquis dixe. rit quod magnum eft illud : quod. efl tdlis quantitatis, C7 talus ex- tfm, f eff equale bis, func eff tale quantita- fis," aequale erit equimcum.er* "num. etiam efl equinocum nece[" feri.ez fe vmm efl tale, y bina. riMS efiam erit tale. Fr Cá dubitauit in ppofitióc dic£te 26 q vniuoca funt coniungibilia , qf multii,& paucá fantvniuoca,cüi ha. Euri peret infin oji ü lta, & pau ER dcdeno, Scdimidio Hie diffoluendo q iftz,& fimilia nó fd vniuoca vera , Vniuoca.n.fünt illa, quorüi definitiones funt exdé voce, & rónc. definitióes adt iflorü fünt ecd£ fmvoce,& dinerfz fm róné.Et. dixit: Ad hoc £t dicam*&c.i.ad. Át dicam", diffolutio I iftis. y VA fÁi- «ametis. x Phyficorum G de quib'induximus exemplum, eft pnma diffolutio, quam diximus in caufa corum,quz non coniungun rut & efb,quia funt zquiuoca, pa nocorum.a.alia funt,quorum defi nitiones funt diuerfz voce,& ratio- nc.ália vero fünt,quorum definino nes funt zquiuocz, ficut nomina €orum.& hoc intendebat, cum di- xitéd quorundam etiam definitio ncs funt zquiuocz i. & ifta de qui- busdubitamus, fünthmói.& hoc, qpdefintioncs corum funt zquiuo €x, facit cxiftimari ca cfle cadem in ratione ficut eft difpofitio in mul- to,& pauco,& duplo,& dimidio.Et, cum dixit q definitiones ;ftorum fünt equiuocz,declarauit hoc, & di zit.v.g.&c.i.& hoc, q» definitiones ÁMftorü funt «quiuocz;apparet,qfü, fialiquis dixerit in definitione ma- i,quod eft talis quantitatis. tunc. nomen quantas erit zquiuo- «um.& filt,cum dixerit in definitio ne dupli, eft xquale bis, tunc hoc nomen zquale erit equiuocum.Et, €um narrauit qp ifta nomina funt squiuoca in hac definitione, narra uitetiam cp in definitione enam di 18e eftillud, cuius propordo ad illudcuius cft duplum,eft ficut pro portio binarij ad vnitatem , eft eriá |uiuocatio,& dixit : & vnü etiam. xquiuocum.i, qp accipitur in de finitione dupli.&, fi hoc nomé vná eft zquiuocum, crgo & binarius eritenam zquiuocum, Sed notan- dum eft q non funt zquiuoca pu- zajfed de modo zquiuocorum,qua dicuntur ambigua, Verum propter quid alia có, parabiliafunc, alia vero non,fi Nnaquide eft natura? An,quia H funtinalio primo fufceptiuo.e, K quus igitur , & canis compara» bilia funt,vtrum albius. in quo enia primo idem eft, fi i es:& fecundum magnitudine f militer.aqua autem,& vox nó: efe ten fur Et fi bec non fuerit st , quare. quadam coniunguntur €7* queda men,C7" natura eorum efl cadem? Et potefl aliquis dicere , quod boc. efl quoniam inuemire)boc yn primo recipiente eft dwerfum . equus igs fury cams ur iBra- Ll. tiene [ccundum. dicitur y- ? tram fit albis, lad emim, in. primo inuenitur, eft idem, fcilicet Juperficies:ey* familiter coniungi fur in. . Ada du CHI € finm nn coniunguntur , quia funt im dinero. d Exft diflolutio in magno, & du- 17 plo non fitficut diximus , & fuerit vniuoca;accidet ambiguitas.£ qua- requzdam vniuoca coniunguntur. fecundum magis,& minus qux- dam non coniunguntur, & naturá rationisquam fignificant vniuoca, M. habenteandem.. & dixit hoc, quia. nomm elt per fe » omnia vniuoca debentconiungi fecundum oia.ex quibus continuantur. D.incocpit. contradicere huic qóni , & dixit Et potcft aliquis dicere,Sc.1, & poreft aliquis dilloluere hanc qónem.qfa magnum,& paruum, & duplum, & dimidium,etfi (int vniuoca , funt non coniungibilia , & econtra alijs vniuocis per accidens. f.propter reci piens qrà illudquod fignificat hoc. nomé Liber Septimus 329 À nomen magnum,& duplum, non diuerfaturin fe, fed fecundum di- erfitatem recipienüs.Si igitur acci. crit iftis diuerfitas, crit propter re- cipiens. Ifta igitur nó coniungunt qi fübiectum eorü eft diueríum: & coniungunturquia eandem ha- bentrationem. De.induxit exem- pum füper hoc.& dixit:equus LM canis, &c.iilla,in quibus acadit, vt fint coniungibilia, fm cp funt v- niuoca, & coniungibilia,fm q funt. zquiuoca.f. fm. fübicüum eorum, fünt ficut equus albus,& canis alb*, p» coniunguntur fm albedinem. B df cnim qaltereftalbior reliquo. albedo enim in eis eandem habet rationem.nam illudjin quo inueni tur albedo,eft idem.f.fuperficies.Et. intendebat, quód ifta coniüiguntur. fecundum illud, quod cft vniuocti in eis, & eft color albus, & non con iunguntur fecundum fübiectum re. motum coloris, & eft equus, & ca— nis.& filt cít difpofitio de magno, & paruo in eis. & hoc intendcbar, €á dixit: fimiliter coniunguntur jn magnitudine.i.quia magnitudo in ciscit cadem. D.d.aqua autem, &cjdeft,vt mihi videtur,aqua aüt, € & fonus non coniunguntur , cü ra- tio magnitudinis in eis eft diuerfüt in fe fcilicet cum dicimusaqua ma gna,& foisus magnus, Et hoc no- men coniundtio, quo vitur, in rei veritate eft cótinuatiozita,g ex iftis fit vnum. Anmanifeftum eft qp erit fic. quidem omnia vnum facere. in alio auté dicere vnumquodg effe & eritidem a. quale, 3: du. Pr album.fed inalio, Dicamus autem in boc:quonia D manfeflum eil, fi bec fuerit tale, qpuftbile erit^vt omnia. ponantur. iMem:ey dicantur, fi vi ipsu db eo: im ej 67" fequitur , 4. dlnd,im quo efl boc,eft aliud ab co Vult dubitarein fecunda folutio 1$ nequain dixit de magno& paruo, E vbidixitqii fünt vniuoca, (ed acci diteis vt non coniungantur diuerfitatem recipients, fed (ecíídü fe coniunguntur.Et dixit: Dicamus igitur in hoc,&c.i. fed dicam"qf manifeítum efti pofücrimus dia ex rebus vniuocis, q contingit ex hocvt omnia fint idem prater hoc. quod dicamus q» vnumquodq; co- rum eftin alique alio ab eojin quo eft reliquum.Et intendebat que- dam vniuoca diuerfantur fecdum fübiectum, v.g.color. Si igitur po- fuerimus o magnum , & paruum, & alia zquiuoca non diuerfant, ni fi fm fübicdum, contingit vt ofa y. fint vniuoca. & fic zquale habcbit candem ration£ in numcris,& ma- gnitudine,& tempore.Et intédebat. Qscum fucrit conceffüm q eorum, uz funt alia, diucifantur $m fübie um tantum , € conueniunt in fey &alia conucniunt fm vurüqs& p non íthicalia diuerfitas& in vni- uocis inueniuntur ifti duo modi,ne ccfic eft vtomnia fint vniuoca: nifi fonannur hiccfle aliqua quz diuer intur in. inratione, & in fübiccto rónis:ita , qp nó conueniát inaliquo.& talc non cft, Phy.cücó.Aucr.. TT, Am Phyficorum G Ampliusfufceptiuum nóqd uiseftfed vnum vnius prim, Sednon folum oportetcompa^ rabilia non zequiuoca effe , fed & non habere differentiam, ne^ quequod.ne inquo. dicoaw Noa ergo e& abi fm on ergo eft com le f hoc,vtvtrum coloratum fit ma gisalbum, quam nigrum . hzc €nim comparantur,non fm ali, quem colorem, fed quaten?co^ loreft, fed fecundum albedine. Sic circamorum;zque vox quodin zquali tempore mou& 121555 tur perequale d tantum longi 1 boc, tudinisin hoc. - aliud, Ef etiam primam recipiens no eft qidcunque so , [ed eft v- H ratio (cundum magis, & minus, Kc quotum mae Riot 1e non coniunguntur, vt velocitas, & tarditas in translatione, & altera- tione,& dubitauitin motibus con- uenientibusin /& dinerfisin fpecie, vt motus rectus & circularis, declaramt qp non coniunguntur. hi illa, quz conii ele uenit zequiuoca, neq; in iente,inooe- pitdicere hoc & dixit:] Ciampi, fum recipiens Se »i. & hoc, di&um eft, cadcm res inucnirür in fübic&is diuerfis, non cft verá, qf, ita eflet, cunc idem reciperet & quocunq;:& fic nó effent hic ma- teric propriz. formis naturalibus, Degi breparacio propria. dcideo ne. Necefie € eft vt vnius tranfmutati tranf "nitus mutatum fic vnum fübie&um ne- exrenz L um nad recipit "ynum. Et ni faf. ccflario.. propinquum , ex quo v? te má ficit vt coniungibilia non fint &- quineca tantum, [ed cum boc ind; ent wt inter illa non fit. dimerfi- Ei " Terme tequeipen an quo [wnt. verbi gratia, quantam 1 pisc hicinnd ife . Ergo in 0 ceni duo ityquo dicat Yon ft mags ud tuom non intellgede vtrum fit ma. iain endem colere, (éd in capitulo eolerie,e7^ "fecundum. dlbedinem . Bt fic dicimus etiam. in motuqueniam efl etiam conue mens 1n Yelocitateycum in t re «quali pertranfinerit [atium dere a Cum perferutatus eft de hoc.f bd inter quos motus inuenitur compa ius non eft fübiectum propin fubm ne- Eos formarum. Et deinde dii pe non füfficit,&ci.& non füfücirt 2/4. rebus, in quibus inuenitir coniun- ph.cf. 4€ €ho,rt non fint zquiuoca, fed vt & & i. Me- non druerfenturin ratione,neq; in get£ó fübiecto propinquo. &iftz funt vl- 524cexe ümz autem,quz conue c.r. &ix. niuntin ratione & diucr- meat. fantarin difczen ts A fübicdtis PM ijs,vt color,qui eft vnum quid Died diners fscunducm die Yentias& fecundum fübiestum pro prium vricuig; dic non coniungi tur.& hoc intendebat, cum dixit v, Earonism in colore, &c.i.qffi co- non eonjunginurcum eufore- eundum c cftcolor tantum . quo- niam color diuiditur per differen- tias attributas colori diuifiuas:$ci- fiz diffrentiz: funt diuerfz (ecun- dum formas.& fubicctum:nifi com. pa Liber Septimus [! eadatínter illa duoin ead£ 3e coloris:qfà in iftis poteft eflc duoarslbzgi polt clt d albistofü pofeft dicere al- Serum các albis |uo,aut fif. & hocintendebat cam iila, queconorni gor lors quieft V aine Bi, » non comparantur UNIS agis coloratum,q hoc, comparsio cadatintet illa in. tunc com eritve oem eooripece eftidé in forma,& fübiecto. D. P edinca- plo coloris.i.& diximus, q» compa- Tatio interilla non eft verain gre coloris nonin ecie A5 dii ;« tempus cont coniungun: pnr 'qà accipiunf, fag fa v.g, in albedine. cum riae eer didus FEET fuptes d conuenit in mo- tusqui ardet &quodnon. df coscfíe cquales,nifi conucniant in r6ac motus, & T füb- ico motus , quod cft magnitudo, C deinde d.Et licdicimusT Totu,&c. Ex intendebat per hoc, qp impoffibi quales jt: non in- le cft de quantitatibus effe nifi rectas tantum, aut circulares tá rum, fdlicet qt iue fant ciufdem fpe- cicicum ifle ci fuperponan£& i dicimus q quantitates curuz non squabuntutnf fi int eiufdem circu Hi. Quod autem dicunt Geometrc, linea recta eft reuiffima Tine, linea, eme. duainerduo icta, dicitur lar- ge-& cqualitas pe icitur de eis fere. quiuoce.& fimiliter hoc, quod cunt, quód circunferentia alicuius circuli eft. qualis figurz polygo- 350 nic, dixit: & Gcotheter. hoc D. Sero Gle eft po oiu pore » koc ppc accidit in idit in mente, Siautemaliud quide altera^ tum eftaliud verolatum,zqua lifné erit hzc alteratio, X zque velox lationicfed inconueniens eft. eft,caufaautem,quia motus ha betfpecies.quare fl quz faqua li temporc lata funt per zqualé longitudinem, zque velocia € rützqualisredta, & circularis, Virum ergocaufa fít,quia latio E Lei cri m idem, per idem, im, partibile fpecie. An fimf illa cie differunt, etenim pred habet,fl illud fuper quod moue tur fpecies habeat.Amplius au^ tem, fi P4. quod,vtfi pedesam bulatio, fl abe, volatio. Án non, fed figurislatio eft . Quarequae ingquali temporemouenturp €andem magnitudinem ,zque veocia funt.candemautem it» y differentem (pecie, & motuin^ Si igitur aliquis dixerit quod, an ifla lengitidline demon. irata bec alteratur poc vero traf fertwrergo ipfa alteratio conmenit. sn velocitate cum tran[latiene d wb eit improbabile. etc quia metw bé 4 Feepsedi iv qua mutat in tepore ogitudíes erede fir epell lisa ITO * Phyfi G'yrmitus vellus fe qualis motus eirenleri, v trum igitur ft canfa- qud tráslati eff genus, aut. hunea efl eenus?temperis en fem- per due jjecies fint indinifbiles. Dicamus igiturquod bec duo funt anfimul, fcilicet dtmerfitaes [pecie tráslatio enim babet fpecies: quia. Sud per quod fit ifle motus babet. [Becies. et ferte erit hoc , cum. yfue- rint eius:per quod fit motus."verbi H £ratia quoniam qud babet pedes. metus ems efl ambulatio,C7" quo babet alasmatus eius eff volatio. Sed mn efl ita, fcilicet quomá mo- fus translationis no diuer[atur in Jbeeie propter dinerfitatem mifru. menti: [ed translatio erit in boc di vera [fecundum figuras . Ergene- effe effrve ille, que in tempore a- quali mou£tur per idcm [Jaciun: int equalis Yelecitatis.e7" dico i- demzin quo vn efl dinerfitaa! ffe ele neque imn motu. uia definitio motuum zqua- liü eft pertranfire in tpe quali fpa ti zquale.Cidem [si reuer(us eftetiam ad dubitandü fup bác dc- finitionem,ex qua fequitur vt alte- atio fit qualis ráslationi qi i in aliqua translatio in ali- [ua lógitudine demfata , & aliqua eaco inilla eadem longitudine. exquo fequitur vralterario fit equa. lis ranslationi, que fünt diuecfg in. ie. Et hoc intendcbat, cum di- xitSiagitur aliquis dixerit.&c. De- jndc induxit cau(am, cx qua acci 1 3e f fite corum ditinzqualitasin funt diuer(zin f Py epi rin in hoc, &c.D.erpo necefíe illaf mu- bus motibus conuenientibus in ve- locitate n6 determinetur, vteiufd£. fpeciei fint, quod non ent, nifi mo- disfintenidé fpésillud pad et motus,ciuídé fpéi, fed folummodo dicat equali in velocitate funt il laquein tpe zquali nfcunt longitudines equales fine aliqua de. terminatione , necefle cít vt mocus. non fint zqualcs.& fi non,tunc mo tus circulans, & rectus effent. zqua- les.Etfift,cum pofücrimus conuc- hicntiam in eo,n quo funt mot'in fpccie,& non pofuerimus conuenié uam duorum ipforum raotuü. Et, fi acciditcum. duo motus fuennt e- iufdem giis rt conueniant in fp p conuenientiam cius, per quod funt. in fpecie, vt diueifentur per diuer fitatem cius, vt accidit motui circu- lari,& rccto.D.d. Vtrum igitiit cá, &c.i.virum igitureit cau n lo, qtráslado circularis nó fit equalis. tráslationi recle vtrum hoc q» tran slatio cft eenus,& circularis , & re- €t lunt (péscius? aut hoc,g linca elt cenus,& circulans, & recta fint M fpéscius? D.d. pis.n.&c.1.temp*.n. clt idem in fpecie.& i polt eitexi- iiimari ip(üm efle caufam in diuer. s atióis rectc ad circularé, &inteudebat,vt mihi v£, per duas fpccicsci*, prxentum,& fururum, nde dicit. Dicam" igitur, q'hec duo (üntinlimul,&c.i. dicamus igi turq» hec diuerhtas motus recti , & circulans fitex ambobus infimul, fcilicet ex diucrlitateciusper quod eft mnotusin fpccie,& diuersas ip Jus moti:&eft, Sa X : aedominde L Liber Septimus A fios monis. Etquia caufa in diuerfi tate motus circularis a recto in fpe- ciecft diuerfitas magnitudinis rc- cà circulari fpecie, dixittransla- tio enim habet fpecies. Sc.1 fed urá- slauo eft. fpccies:quia magnitudo, per quam eft moriseit fpcacs. D. A. Etfortecrit&c.i,& forteexiftima. tur q; diuerfitas translationis in fpe. cie clt propter druerfitarem inftru- menrorum,quibus fit tráslatio euá fpecic.v.g.quoniam ambulatio dif. ferta volanone, vt vf, quiainftia, quibus fitambulsde, dunt 2 infttisqbus fit volatio C pedes , al B alis. D.d.Scd non eftitz.i. fed hoc, quod exifimatur , non eft verum. qf.cum hoc fuerit bene confjdera Dinerf mma rebit p vansiatio nd dif- 7 fertin Topter fitarem. nfl quo fi antlaro. Diueriias m dias Dinftramenufaatin translatione tabitina- diuerfitatem. figure.diuerfitas aut£, Vries queítin figura, non eft (ecdum gun differentias lübftantiales rei. Figura. Vere enimeft qualitas. differétia autem "€ mranslationis debet effe de namura. 'nerisin id fit translatio, (cilicet. natura vbi. Et, cum declarauit exomnibus iftis definitionem mo- tuum cqualium,dixic Ergo necefle eft,vrilla quz mouenrur,&c.i.crgo C necefle cftvtilla, que mouenturp idem fpatium,aut numero, aut ff €ie,quorum motus eft idem in fpe- €ie,vt fint equalia,& ideo dixit, & dico idem,&c aces — Quare hocconfyderandum, f£miads que fit differentia motus.Et E lau Enificat fermo ifte a cp genus mula. nonvnumquid e dob hoc bquoa latent multa Suntautem b zq conu ri: uocationum aliz quidem mul. 33T tum diftantes alie: habe, D tesquandam fimilitudiné, aliae vero propíquz., aut generc, aut fimilitudinerationis. quapro^ pter non videntur equiuocatio neseffe, cum fint. Quandoigi^ tur altera eft fpecies , fidem in alio,aut fialiud in alioEt qua^ nam definitio, aut quo difcerne mus qpidem eftalbum , & duL. ctyautaliud, exco ne, quia ina^ lio videtur alterum,anqui om^ nino non idem? xt ides confjderandum efl di- werfitas sn motu qud fit . Et iile fermo fignificat quod genus ni eft sdem.c7 deceptio inuenitur ex boc loce pluribus abfque. ev:quod par. ticipatur. Ife quiuocorum autem alia diffant multum: dlia autens imas eft ambiguitas" alia funt propinqua ant in genere: aut mn comparatione , C7" ideo non exiflimatur illud quod eff buinf- medi de equivocis:que funt talia, €7 quetalia. Quando tgitwr erit y fpectes diuerfa virum. lo ea- dem fuerint in alio, fe. 4 liud fuerit im alio? Et qui efl ter- minus sllius?termumus ems eft di-. Flinguereyer perferutar vtrum album [it idem , 7" vtrum dulce. fit idem,aut dinerfatur quia ime nitur in «lio, aut quia ynomer[ali-. ter non efl idem? , Cü narrauit p equalia funt cbne 31 Dientia in fpecic mot, &1co,f quo Pee T r^ bri Phyficorum € cfi moms & (re boceft difüiciledi xit:Etideo confj m eft, &c. à.& ideo confy lá eft quid fic diuerfitas fpecifica in motu. D.d.Ex ite fermo &c.L.& ifle fermo in defi hoccommuneeftomnibus equino deEue definitiones eorumi, de H quibusdr hoc nomen canis (ant di uerft,videtur gilla funt diuerfa in. Si igitur hoc fuerit manife- pet fe, tunc erit manifefti per fep hoc nomen canis d£ zqurmoce dellis de uibus dicitur. fed, quia. hoc non apparet per fcex definitio nibusin omni materia, accidit etra rein hocpluribus.Et ideo dixit quduciam ces oput quid quon iciunt. i quó matura corum eieademivndeeri- ftimantur efl? vniuoca,& nó fünt. Etcum narrauit qp in definitionib* non eft fufficientia dare in omn: lo V co g genus eftdiuer(umjut n6 di uerlum, iticorpit declarare in quib" lods hoc ex definitionibus. manife in quibus n5, & dixit: juiuocoruzm autesn , &c.i.zequi- um autem alia funt. H funt maxime diuerfa in fe:& iniflis non latet ex definitionibus quod nomen cft equiuocum.f alijs vero cft quedam ambiguitas,& la- teataliquantulum, fed camen funt propinqua ilis.alia vero funt valde. propinqua;aut in iut in có- Etquia ifle teraus mod* [rn valde,dixit:& ideo non cxillz- matur, &c.i. propter am iftius modi zquinocorum fuit iodi Gum,quod corum eft de modo vni wacorum fm exiftimationem Icer» tam.& hoc intendebat,cum dixit f fanit taliz,& que talia.i. que fünt e- quinocs quz vainoca Dd Quf. igitur &c.i.cum ifta ambeguitas. in dinerfitase fpeciorum fit juitatem naturarum i| qfi igitur erit fpeci pe - rzambi; ies, rcrum qfi pei aciem ise Uería fuerint fecundum formam, & fübic&tum: & hoc intendebat cum L. dixit, (cd cum faerit. ahud in alio . D.d.Etquzeít defimtio illius, &c. qud gri dai eorum qt i Itio eorum,que. diohiuncn ec, iei i dc. nitio corum, cum difpofiio in cis & ambiguafit, vtr nt idem,aut di- uerfura,& cfi hoc n5 fit manifeft fo pferutandum cede illo, vtrum ki t n5. v.g. de albo, vtrum. fitidem f ofbus,de quibus df albü. & fimiliter dulce, vtrum fit idern & in omnibus, de quib'dt dulce.Etin gulas Septimo Topicorum vbi funcdan locrde codem, aurdi- uerio . Deinde dicitzaut diuerfarur, quia fuenitur,Sc.i.qupniam pferu tandum eft vtrum fit idem, aur di- uerfum,quia eft in fübic&tis diuer- fisautquia eftdiuerfum in fe.$,ga exiftimatür d tauf diuer(uatis (üt plures iftis duabus caufis , dixit;aut qpna vniuerfaliter non cít idcm? Liber Septimus 4 Dealteratióeautem quomo do eftzque velox alteri altera? Siitag eft fanari alterari, eftau tem huncquidem velociter, il. lum auté tarde fanari , & fimul quoídam,quarc eft alteratio ed velox.inzquali enim tempore alteratum eft, Sed quid altera, tum eftezquale enim hicnon dicitur, fed,vtin quantitatez qestiasita hie fimilitudo, Sed it idem, quod mutaturin equa litempore,zque velox. Vtrum ergoeojinquo io, an paffio B neoportetcomparare c hic igi^ tur,quód fanitas eadem fit, eft accipereaut quód neg; magis, negqiminus fed filr exiftit.Si au tem altera paffio fit, vcalteratur id,quod dealbatur, & id, quod fanatur, his nihilineftide, neg zequaleneq; fimile , vt iam haec fpecies faciütalterationis.& nó eft vna,vtneq latio. quarecon fyderandum eft quot funt fpe^ ciesalterationis& quoclatióis, Siigitur quz mouentur fpecie difrunc. quorum funt motus € fecundum fe, & non fm accíi: & motus ipfi ipecie differunt: autem genere,genere:fi vero nu ancro,numero, zt con[jderandum efl de alte- ratione quomodo yna erit «qualis adteri-Dicamus igitur quod. fi ac- quafitio [ansatis eft alteratio c7" Jit poffibile iffnd famars velociter, € iilud tarde, c7 duo [anátur in Jémnd., ergo aliqua alterati erit 43v 352 «qualis m velocitate : fiunt enim D d rompere quip 4L teratur? equalitae enim nndici- tur bic fed sllud jn quo dicitur de. titate equalit.ua dicitur in eo ic fimilitudo . sit igitur equali- tas in'yelocitate in eisque tran[- mutantur eadem tranmutatine 3n quali tempore. 1n'Vi agp. pipi mianflb ies in qua ff pafio, aut in [a paflio ne. hie autem po[fumus acci eandem. initatemipiaris da E dens neque diminula , [ed eff eode. medo . 5i autem fuerit diner[um, "rion dicimus alterari' eo quod. acquirit albedimem,e7in eo. quod. «cquirit [anitatem,C7" bec mn eft ddem,neque «quale, neque [imule: fed ex iflis nunc fiunt fcis alte- rations. e7* mn efl cadem altera- tio quemadmodum non eft eadcm. tran[latio . €7* ideo [ciendum quot. fint fpecies alteratunas , ev" [pe- ies tran[lationis , Si gitur muta fuerint. diner[asm [pecie , fcilicet Y que babent motus e[fentialiter, nen accidentaliter tunc matus eo- rum. etiam erunt feparati in [pem eC" fi fuerint. diner[a sm gene- rein geuere:C7, fe in numero , n umero, Cum declarauit qp translatio eft 53 qualis alicui translationi, vult que 1ere hoc etiam in moru alteratióis, & dixit Et confyderádum eft, &c.i. TI üjoox Phyficorum G S&confjderandum cft de altcratio- nequomodo qqualitasimapinatur in cacum coniunctio non imagine tur in motibusnifi per cqualitaté, & dixit hoc quia equalias eft pro- quanuati, non qualitati.D.d. Drcainus igitur qpfi acquifitio fani zus,&c.i. qi cum fuerit pofiti acquifito fanitatiscft alteratio , & «b poffibile eft aliquem hominem fanari velocius alium hominem, & poffibile cft vt duo homines (a ncntarinfimulab vna cgrin if tempore cquali,tunc alteratio e- ritequalis alterationi. D.d.fiunt.n. jn iempore equali. & ifie du fani H tacsdicuntur equales, quia fiunt Y juali tpe.Et,quist tempus eft excf im a re, & non fequitur ex cqua litate eius equalitas motudfi equa. litas non fucritin fübftantia motu wn,incapitquerere qualitatemjn jua inuenitur dc alterabilibus , & lixit: Q uid igitur alteratur.i.fed, fi füerimus ep alteratio elt equalis alterationi,quid igitur alteratur,ita qp iccipit equalitatem?(i cft necefle vt equalitas inueniatur in eis fecun. dum fübftantiam. D.d.qualitas enim,&c.i.cqualitas enim impoffi- q bilecft vt dicatin qualitate. fed illa dequibus d£ qualitas in quantita Sdiiur fimilitudo fuis den- tibus in qualitate, Et intendebat, «qualitas que dé de quantitanbus, que nec; addunt, neq, diminuürur adinuicem,eft refpondens fimilitu- dini ue dicitur de qualiaibique non funt fortiores, aut debiliorcs fe adinuicem.D.d. Si igitur zqualitas in velocitate, &c.i.&, cum ita fic, fi Suis dicitur de alteratione, in- telligendum eft in eisqua rráfmu- tantur.cadem tranfinutatione, nec addenre, nec diminuente in equali &. tetnpore:qfà tunc non m serilld od intelligit de equalitate; WR. illud quod intelligitur fimilitudine.Etqa aliquis pot di cere fotte qualitas attributa alte- rationi eft veta p fübiectum altera- tionis:fübic&utn.n.eiuseft quanrif ncceffario , dixit: In. vtroq; igitur, &c.i,&dicenti hoc dicendum etia vtroq, igitureft querenda coniun» Riorr in fubi paflionisantt ipf: paffione. contingit.n. dicéti qr» ds eftin. va fai (übiectum ü tü,v: coniunctio fit fubiecti,nó pat ionis. & hocaccidit fefion .£eftL cius pacciis.S.d necefle eft confyde rare vrrunq vt poll dedarabimus. & ifte fermo cflet poffibilis, i eflet Je inuen'te duas paffiones fimi- .& idco dixit pott:hicadt. musaccipere&c.i.& coniun: io nó inueniturin ea, fm fubicctum: qi poffümus inucnire duas anitates milcs cibus modis, quarum altera. non addit,neq; diminuit. reliqua. D.d.f autem paffio fuerit diuer(a, &ci. fi ait dug pafliones.i.qualita- tes fücrint diuerfe in fpecie. v.gr.vt aliquid fane&/& aliquid albificetur, VIG dir efc edem in fpecie,ne M que «quales: fi quis earü fit 1 pe qqualizneq; fimiles. hoc, qd dixit manifeltum eft per fc.Dein: dicit: fed cx iftis,Sc.ideft,fi a rali di verfitate exiftente inter fanitatem, &albcdinem fuerit fpecies altera- tionis Deinde dixit: & non efteade alteratio.i. & ifta maxima diuerfi- tasin alteratione inuenitur,quia al teratio nó eft cadem in tpecic,qué- admodi neq; ansatio et eadem 1n fpecic.D.d. &ideo fdendum eft, A &ió , cá voluerimus fcire motus €on- *alth. Liber Septimus A coniungibilesqui fünt,oportet nos ire fpecies alterationis , & fpecies ttanslacionis, quot funt. Detnde de- ditregulam in hoc, & dixit: Si igi- tur motus fuerft diuerfi, &c.i.& via. ad numerandum fpecies moruum diteonfrderue mota per fe,nonp accidens (cilicet translata per fe, & alterata per fe . Si igitur fuerint di- uerfa,& motus corum crunt diuer- fiin fpecie; &, fi in genere, in gene- 1e fiin numero, in numero. Et. ifta viaeít via numerandi motum: quia motum apud nos eft notius motu. 5 Sed virumoportetad nemrefpicere , f cadem fit, aut fimilis, fl eque veloces fintalte rationes &an ad id , quod altera tur , vt fi huius quidem" tale dealbatum fit, huiusautem tan tum t Án ad vtrumq.. Et eade juidem,, autalia pasíióe,fi paf7 flocader fit: qualis aut ,aut inzq jualis, fi illud fit inzsquale. E re," epertet mas con[yder, prn dues inci 4 fnnt quales. an'yelecitate in p. c fne , Yrrum pafo fit eadem im eie, aut fimile , aut in alterato-y. Yt erm(yderemos quod ifind eit album talie quantitatis , Cy" iffud tls quantitati. Dicam igitur refpondende quoniam epertet con- are de vtroa t4, quod dica- emu de alteratione quod eft eade, «ut non eadem fecundum paffis- mem, cum fit eadem. Et dicamus 8 ea quod ef! aqualie, aut no bs , feci diner tatem iom. 333 Cum quzftuit priusin vtroque, D an tet querere coniun choncm 5 inillo, in quoeft pafüo,aut m ipfa. paffiore refpondit primo illic,quo niam poffibile eft accipere coniun- &ioncm ín paffione.& cum n6 nag. rauit, vtrum cum hoc oportet con- fyderare übicftum, aut non confy are itcrauit hic quzftionem , Sc. dixit.Sed oportet, Xc.ideft fed opor tet nos: utari,& fcire illud; per. qd alteraniócs (ünt zquales vtrum, quia paffio in eis eft eadem in fpc- Cie, aut (ant fimiles propter altera- tum,fcilicet quia quantitasque al- teratur in cis,eft vna.Et,cum dixit, autTalteratoexpofuit hoc& dixit: verbi gratia vcconfyderemus, &ce. ideft vt confjderemus de fimilitu- dine duarum paffionum «qualita- tem fübietorum . Deinded. Dica- mus igitur refpondendo, &c«.ideft dicamus igitur quód vtrunquecít confyderandum, fcilicet imilitudi nem paffionis,& zqualitatem füb- iecti. Deinde expofüit modum con fyderandi,& dixit :1ta , quód dica- musin alteratione, &ce. idcft quo- niam necefle cít conf) virun jue, ita, quód fciamus de duabus alterationibus , vtrum fint ezdem TF in fpecic, aut non, ideft fimiles , & hocerit, quando fübiectum füerit idem. Et dixit hoc. quoniam,cum. quantitas fübicáti fuerit diuerfa, di Uerfabitur paffio neceflario, & hoc intendebat, cum dixit: Et dicamus inca, quód eft cqualis aut incqua- lis, &cetc.ideft & quafi cum exigit cum zqualitatc paffionis vt fübie- €um fitidemjdcft Squiloinduxie rationem füper hoc, & d.& necefle eft confyderare fübiectum: quia di cimus quód paffions fani Mn Decum£- mum. Phyficorum G les autingquales fecundum fübic- m. Etdebes (cire q confjdera- tio coniun&ionis in alterarione , ft fuerit fecundum fübiectum tanti , erit per accidens . &, fi fuenit fecun. dum folam paffionem, non erit il- lic equalitas: iolummo do nii - ergoin confjdera- tionc equalitatis perfetz hzc duo exiguntur, fcilicet fimilitudo paf fiouis,& zqualitas fübiedti. Etin generatione quoque,et eorruptioncidem confyderau^ dum eft, quomodo zque ve^ H loxgeneratio eft, fiin quali t€ poregeneretur idem,&indiui, fibile, vt homo, fed non ani^ sal, velocior autem, flingqua Nialiud.non enim habemus ali^ juod duorum , in quibus ips diuerfis, vtdiffimilitudo.Et, fi cft numerus fubftantia, ma^ Sor,& minor numerus eiufdem fp£i eft. fed eftinnominatü qd commune eft , & vtrunque, vt snaior pasfio, aut excedens ma, gis, quantum autem maius, Et cov[jderandum efl de gene- ratione , Q7" cerruptione, €7* quo- modo generatio efl aqualu velo- citatis ey" forte erit talis ,cum quali tempore. generatur idem andiwifibile,vt bomo non animal. € erit yelocior , cum mon fuerit. 3n equali tempere . non enim ba- bem emen , quad continet duo Tec neque aliud , vt boc nomen difüimule. Et, fi fubflantia efl nu- menm , dicemus numerum maio- rem, axt minorem de numeric con. wenentibw , yn [pecie : fed illud , quad commune eit e , ey" illad, m efl proprium "vtrique , mn abet nomen , ficut. paftio maior dicitur fortur , C7 quantum di- eur maine. Cum dedarauitilla quz exigun 34 turin coniunctione: alatonEs & modum confyderandi , vult decla- rarc hoc fimiliter in motu genera- tionis,fcilicet qui coniunguntur de eis& qui non coniunguntur, & di- xit: Etconfjderandum eft de gene L, ratione, & corruptionc , &cet.ideft juomodo dicitur atio equa- tioni . & dixit hoc, quia. feito modo equalitatis fciecur con- iun&io, cum Sitalins fit propri c5iunctionis.D.d.& forte erit hoc, &c.i.& lorte fufficitin hoc, q gene ratio fit equalis gencrationi vt finc. in tempore cquali,& vt fitidem in- diuifibilein fpecie non in genere, vtafal,cum aíal fit diuifibile Y fpés. D.d.& erit velocior, &c.ideft in tali. busifhs 'ationibus, qua funt. 1n eadem fpecie dicitur in eis pvna. eft velocior altera, cum non fue- M. rintin zquali tempore. Deinde di- xit non enim habemus nor , &c. ideft contenti fumus in defininone. velocioris, & zqualisin generatio- ncad hoc. quia duz generationes c5uenientes in fpecie, & in tpe no- mé nó habent, ficut habétqualita- tes conucnientes in tpe, py ie:Sc eítfimilitudo,& difimilitudo in di veríis: & cqualitas in conuenienti- busin quantitate, & inzqualitas in. diucrfis. Beinde dixit . Et, fi fub- ftáua cft numerus, Sc.ideft et con- ucnientia wenientia duarum fübflantiari gc nerabilium non habent nomen,ni fi fübítáüz diuerfentur fecundum. umeros fecüdum quód funtcom pofitc ex numeris, vt quidam An- tiui dicebant. quoniam/(i hoc fue rit, poffemus dicerc in fübftantijs quód quzdam funt maioris nume 51, aut minoris de numeris conue- ficntibus in fpecie. Etintendebat qued, fi fübftantiz funt numeri, «unc cóiungibilia in fübftátia funt conucnienua in fpecie nu merali,&. inconiungibilia (unt diuerfa (ecun dum S minus. Deíde dixit: fed illud, quod eft commune, &c.i- fed illud, quod cft commune fub- flantijs, non habet nomen, neque paffio, quz cft propria cius, (cihcet. quód non inuenitur nomen conue nientibus ex eis, neque duerfis, fi-- «ut boc inueniturin eis, in quibus diucrfantur in qualitare, &in qui- bus conueniunt. Illa enim,que di- uerfantur in qualitate, dicütur for- tiora,& debiliora , in quantitate ve. &Cbaenit ro maiora,& minora. a Conuenien. ET tare tia aíitin qualiiate dicuntur confi- jj, milia, in quantitate vero zqualia. la Qj moutniia , C que mouentsr. ü eem inter f babane inmow. Cap 1. Voniamautem moues, mouet femper aliquid , & in aliquo, & víqsad aliquid.dico autem in Septimus 334 aliquo, quiain tempore: víque D adaliquid autem, quia per quà tam aliquam lógitudinem.fem pet enim fimul mouet, & mo^ uit. quare quantü aliquid erit, per quod motum eft,& in qui^ to. igirur Aeftmouens, nau. tem id, quod mouetur, per quá autem motum eft, longitudo c inquáto autem tempusin quo D. ÍInaquali igitur temporez^ qualis potétiaipfi 4 dimidium ipfius s perduplaipfius c mo^ uebit: perc autem in dimidio ipfius. ficenim pico Et , quia meter (emper mouet aliquid, quof diy me set ad liquid. e77 duo in aliquo , Jalicet im tempere: e7* dico ad als ngitudinie. femper enim mouet, Q^ tmenetur.er go necefle eft vt il. lud , à quo mouetur , fit alis quantum , C7 in quanto . 51 ergo mater fuerit 4 , 9 motum B € longitudo C , 7 femp , 1n monet D, tunc potentia qua F s, fetlicet t , meuebit intem- t equali dimidium B per du- Dur atium C : eo mouebit ip- firn per logitudinem C . quniam hec modo erit finta. Demon- Phyficorum G posenfirato s oftendeut quid, fi liqua potentia movet aliquod mobile, per fpattmm , in aliquo tempore , medietatem illins. parmis aii ad idis potemisa, per duplum [atium , in codem tempore , vel e [iru vhs pug miii Hz duz figurz ambas defignant proportiones. n 1 5 Cum compleuit fermoncm in diftinguendo motus coniungibiles À motibusnó cóiungibilibus, vult declarare alia propna motori mo to.Primo d omnis motorqui mouet aliquod motum peraliq fjeiumin aliquo tÉpore , mouet imidium illius mod in illo tempo re per dupld illius fpatij , & mouet E illud fpatium tdimidio fum illius ris. Et, d.Et,quia motor , &c.i moror cxi qui eft cor pusnon ille, qui eft virtus in Te. & hoc mani! eftex hoc, quod dicir, femper.n.mouet,& mo Uetur.moror.n.qui, qfi mouct, mo egooect ct vellodperquod le eft vt most, fitaligd: quanta. i terminatá,& in quantojL.in tépore terminato,& hocacadit motori, fe cundum 9 eft corpus, aut virtus in corpore. D.d. Si igitur motor fuerit ^i.ponatur igitur in loco motori Ay Liber Septimus A ain loco moti s/& in loco fpatij, e,&in loco temporis, in quo moue. tur per iftud fpatium, p:dico qp os motor, cuius porentia eft qualis áfti motori f. A mouet in hoc tem- gore dimidium »,quod cft motum. per dupli iftius (pari quod eftc,& mouet ipfum per totum iod qa- tium in medietate temporis D. inde d.qifi hoc m6 erit finita, i.po- tentia mororis.Et hoc eft ita, qp e- locitas propria vnicuiq, motui fcq exceflüm potenti motoris fup po- tentiá mot. & ideo, c diuiferimus snotá , contingit neceflario vt pro- B pori tic motoris ad motum. prop n E velocitaserit dupla ad illam veloci tatem: ergo mouebitur in illo tpe. perduplumilli fpatij S in dimi- lio exus per totá fpatium. & hoc c6 munceeítin omni motore;cuius po sentia eft finita. Vtrum vero kocfit omcrpeciilesalqudítalo non is f aliquid fit tale, Soixio. pabecqónem difficilé. Neceffario via p n. -2-debetefie refiflentia inter moto do dec, TÉ& rem motam.fiue motio fuerit. $5. Inpo- naturalis,aut inparuralis: & ifta rc. téxijs code fiflentia cóiseft , fm qpalterum eft agens & reliqui icis Vnde dici "ns. pert ssi vimabuscadeltibus moué moue: in tibus o non mouet qun Dabium. in j; poté Fániui.&é tia qd ; corpus caclefte,. li- ordo, becporftià movers 32 vuadagy in velocitate propna. ue- adut*. niuntin hoc, mouent in infini- P". aptiü tá . Ecfm hunc modá non eft pro- Yéloataté. portio intereas.& morum.fm vero De v jearum mouet coi b opid velocitas: Propria fm hoe. Ibét Proportiont propri 2d mo- tfi, vel cá moro . Sed ifta proportio fdudo, Vfindiuiibiis. Vnde igitur accidit 355 iftis potentiis iftud ? Etforte hocac B didit ex diueritate narurarum mo Vid.t.oz uentium, quz non füntin matena li-i- in nobilitate fm magis , & minus, & diuerfitate naturarum corpori, qua: mouentur ex cis. Hoc autem, motus eorum, f.corporum cocle- jum eftin tempore , licet non fit jo inter potentias motiuas, Sc mobiles, acciditex natura motus - Morores afit,qui funt in materia, fi aliquis eorum haberet potentiá in- finitam, contingeret vt motuseffct in non temporc. & hzc declarabü- tur in vltimo Octaui libri, & Arift, T.-€.7.& nóloquitur hic, nifi de motoribus g^ i2 materialibus , qfi ifta perfcrutatio , ioerq eft vilisin difpofitionibus motori f: fibts- non materialium, vt poft declarabi tiaorb.ca. tur.& in alio libro dixit, hoc.. pmo jyad tint. torerit| rtonatus. S in hac usarse Cnofta, didis . Et, fi eadem potétia idem in hoctpe per tantá mouet, & per dimidiam f dimidio mouebit: & dimidia virtus per dimidiü moucbit in gquali tempore pet zquale. vt jphius a porentigflt Jimidia, qug ipfam x, & iplius »ipfum r dimidium, Similiter igitur fe habet, & fm propor^ tionem virtus ad grauitatem, quare per aequale, & in zquali temporemouebunt. Et , fi eadem potentia mouet idem in tali tempore per talepa- tiu mouebit ipfum per dimidié alius fpaty in. poo illus tem- pri : ev dimidium illins potem- fie meucbit dimidium lins rei in equals tempere per. pem Phyficorum G lengitudinem."y g. ft medietas po: potentia ad iftud pendus eft fut K tentia A4 H o medietas ipj alla propertio. € deo mouent per. JB quátitesZ.Ergo proportio flus. equale , in tempere aquai. Demonfiratio offendent quid, fi aliqua potentia monet aliquod seobie , per ali ek pe m f de mu - 3€ Cumdeclarauitq eadé potentis mouet medietaté mou I, $quo mouet totum p. dupli ai mouet in illo tpe, & mouetip- Sim pet totá fpanid in rnedierate t£ ris, in quo mouet totu p illud tium, vult declarare & qj, c(í fue ntvnus motor aliquis, qui mouet 3 aligd motum. paliod [panum in aliquo t£pore, mouebit medictaté iliusfpatijin medietate illius t£po ris; &qp medietas eius mouebit me dieta illius moti per illud fpatid án medietate temporis illius. Et eft necefle, ficut dixit, vt moueatur me dietas moti perillud fpatium in il-- lo tpe. qf velocitas motus, qu& ha bebat totum motum ad totü mo- toréeft fm pporuonéexceffus po- tentiz moronss fuper potentiá mo- ti. Et, cü diuiferimus motá in duas medietates, & fimiliter motorem, tunc proportio mototis, que eft me dica Xd momm, qd dt medie- t25 , erit ficut totius mo- torisad totum morum, vt vit decla rauerunt Gcometre. & fic duz vc- locitateserunt zqualcs necefíario, fcilicec velocitas totius moi , & ve- locitas medietatis .ex quo fe pum necefario vt i tomi coleh mpone &fero ciusin hoc manifeifuscit perfe. Etflipfum x ipfum r mouet inipfoD peripfam c, non necef farium cítingquali teporeid,in quo 5, duplum ipflus r mouere per dimidiam ipfius c.Siigitur ipfum Aipfam 5 mouebit inip fo D pertantam,quanta eft ipía C, dimidium ipflusa, inquoz, ipfum 5 n6 moucbitin cempo^ 1e, Liber A reinquop,negfaliquoipflus ppaliquidipfiusc, $m qpana^ logum eftad totamC, vt 4 €ad x ,omnino,n.fi contigerit, non moucbit aliquid , fi.n.totavit^ tus per totam mouit, dimidia non moucbit, neg p quátáuis , neqpinquantouis. vnus.n.mo^ uebit nauem,fi naue quidé tra^ hentium diuida£ virtusinnu^ merum, &inlongitudinem,p qp ots mouerüt, Propter hoc zs Zenonisratio non eft vera, qp fo 15955 net milfj quauis pars. nihil.n, B prohibetnó mouere eii aerem in vllo tempore, quem mouit, dü caderet totus modius, neq Septimus 336 itaqpstin, quátii mouebiccü D. toto,fi fit pfe, hoc mouez, neq; ^L boc .n.vila eftnift potentiain toto, H Et fi Hi mouet Z ,in tempore Te. ifle. D,per fjatim C ,nece[fe eft v za 175i all tempore non moueat. dt.n.ab Z in dimidie faty C . 51 sgitwr ca 2o et meet. » quad eff B , in infine. f t Dyper [atis C func, quá Pris do à medietate 1A diminuityr pai qa. ri ,CHuMI quantitas ex totoeft eres if4s , que meuet , tunc silla 61x pers fingularie non per [e mouebs E. ar Nibil eam alind eft , nifi efl im potentia in tanto. Demonfiratio, probans quod , fi equa porentia mouet aliquod molule , per. aliquod fjatium iniquo tempere dimidiumillns potentie von mauebit dsplum alins mobilia, per medietatem illins fputi in eodem tempo- ve, neque in aliqua parte vllias temporis , per. aliquam partem illius [pats - Figura hzc, ambas defignat difproportiones . D Temps. TAN 37 DicbatZenog mina milij, qa, dibirenia cá giu fonum, neodfíe eit il ciat fon . Pre dini ger lapidem, ita faciat it ipfo fo- ticam, necefíe eíl vt vnaqueq; ear operetur in lapide. qi&sfi nulla ope- . satur, ergo nec oésoperant. Étifle y. fermo eft fophiflicus. qff vna pats poc $ pi. n6 operatur in actu, (ed in poi ES tei We elterminaa. Phyficorum € qf vnus vir de triginta n5 mouet. nauem folus. $,cum motio eius có jungitur cá tione, & poren tia proueniente à viginti & nouem. hominibus mouebit Pues neceffa- zio, ergo vnufquifq; de triginta lar gcns de projarsióe admoneri, d nauis non habebat prius. Illud dgitur,g viginti & nouem largiun- turde ióe, € illud , qp vlumus. 3notor extrahet f actu , Et fimiliter eft dc mina milij. Et d. Et ideo fer- no Zenonis non eft verus. & eft vnum granum milij,quodci C CINA AWAY : 1iÉ it fonum, L. q motum: qf potenda mororis cum potentia mo toriselt terminata f. prima potétia, quz pót mouere vnamquáq; par- tium, nó mouetin tpe omnino,q eliego fermo Zenonis nó eltve. sus hoc,g fingit, quodlibet mulij debet facere fonum. D. d.nam impolt cít vt nó moueatin. tpe ofno illum aeré qué mouet to- t& mina, qfi cadizi.qià impolc cft dicere q vnaqueq, partium nó mo uctin tpe oino, qn cadet, aeré, per |ué cranfit motione, cx qua audit nus. ficut auditur à mi nó H mouctipfamIactu motione faci te fonum.&, fi vnaqueq; partiü lar gitur aeri ad reipindum foná f- [esionem, qui prius non habe- D. | Pars &c..qin. 1 perc morie nd debe per fcis iter moucre,neq; pats , quz , €um additur alijs partibus, siboet fom gmgeims virEtd.quia fuerint non vi fter alias partes cé forüor in motuynifi pp preparatio- né przcedenté in moto, D.d. Nihil -n.aliud eft, &c. Aut intendit q; cá ganseítin cóunuonibil eft actu , fed eftin potentia in toto. Aut int£ E dit quód pars non mouct in atu, fed mouctin potentia in toto. Si vero duo,& vtrungshorü. vttung mouet pet tii in táto, & compofite potétiz cópofiti ex ponderibus perzqualé mo^ uebunt longitudine, etin equa litempore:analogum enim eft, Etfi fuerint duo,queru Ytrun-. que mouet vinum 7 vi me- set per tale [atium sm tali tem- peredue potentie congregate ma iem atn. ex duobus y ponderibus per equalem longitu- dinem in lit funt. n. lenalia., Et ifle fermo di- flingnendus efl ita, quod'tenfj- derandum efl ineo , e7* fint dua. sntentionet . Hec eft alia intentio à predictis. 38 & eft q,cum duo mouétia diuerfa, ytrq; mouet aligd pondus p. sqa lefpanum in equali tpe, tunc duz. [sn moruz cógeegar; mone t congregati ex ponde ribus per illud fpatium in illo 3 & hocerit,qi equaliter mou£t duo pondera diuería in fpatio,& tpe. c M. afit diucríantur fpauo. v.g. qp alte- rü mouet vnam arroná in vna ho- ra p medietaté vnius luce &aliud mouet duas arronasin vng hora p. vnam leucá,nó fequi, ci duo mo- tores füerint congregati , & arronze t congregate, vt moueantur abeis inilla hora, neq; per vná lcu cam,neq, qudm qfi propor- tio ius, qd congregaturex duabus potentijsad duo pondera nó eft fi- €ut propordo folius potétie ad vnü pondus. Liber Septímus A p6dus. Cum autem fpatium fuerit vnum, & tempus vnum , tunc pro- rtio cius, quod con, tur ex luabus pot£ujs motiuis ad duo pó dera mota, crit cadem proportio: c fiue potentia ponderum , & potene tia mororum cÓueniant, aut diuer- fentur.verbi gratia quoniam, fi ali- quis motor habet aliquam pi tionem adaliquod motum, & alius motor, cuius potentia habet iftam. eandem proportionem ad porentiá lerisquo mouetur ab co.Decla. ratum cít enim in libro Elemento- rum quód, cum fuerint quzlibet B quanttares, & totidem earum com pares,tunc rtio omnium. 1d omneseft, ficuc rtio vnius: vnam. Deinde Mis Et ifle fermo diftingu£dus cít,& cztera, & ficin- wenitürin quibufdam libns. & in- tendit. cum duo pon mo went aliquod pondus per aliqu. fatum, q ód poffibile eft,cum di uiferimus motores, & diuiferimus pondus,ita, quód, proportio vtriuf- ue parüs ad vtrunque motorem. [xt proportio tonus ad totum, quód rto motus remanebit. eadcm. € hoc fecundum propor- C tionem cft verum : fed fecundum. juod cxiflimatur quód quolibet lorum duorum. ideo dixit,vt mi- hi videtur, ita, quód confjderandá,, eft. idenius enim quód duo, & tres. homines mouent congregatim, non poffunt mouere. iecudum z giegationcm., Num igitur fic eft & in alte, rationc , X in augmentatione ? Aliquid enim eftaugens ,aliqd autem &id, quodaugetur.in quantoautem tempore,et qui^ 337 tum, aliud qutaem augetaliud D autem augetur , Et alterans, && id, quodalteratur fimiliter, & aliquid, & quantum fecundum ipfum magis, & minnsalterata funt, &in quanto tempore, in duplo duplum, autduplum in duplo: dimidium autem in di^ midio tempore , aut in dimidio dimidium , aut in zquali du^ plum.Si vero alterans , autau^ geustantum,in táto,aut auget, autalterat, non neceffe eft & di midium in dimidio, in dimi^ dio dimidium. fed (icótigerit, E. nihilalterabit,autaugmétabit, ficuti & in pondere. Et fimiliter efl de alteratione , et in augmento. Eft enim aliquid, quid auget. Et alterans etiam fi- militer eff alteratum . e77 fecun. dum aliquám quantitatem in ad- ditiene , C7* diminutione erit a] teratio. C7" n aliqua tate D s in duplo de dplam,c duplum erit in .6 eff 3n tempere equals eft p Mgitir alterans , 7 augmentant at:Q7 alterat tantum in tempore, non efl nece[fe ut me dietas eliam faciat bec in medie- tate , aut in medietate agat me dietae. €" ferte accidit ut non al- teret omnino ,4ut wt non auget, ut diximm yn pondere. dis Vultdeclarare,quód omnia que 3 dixit de moto, & mororc in loco, fünt vera in augmento , & altera— Phyfi.cü có Auer, V V." tio- Phyficorum € tione, & dicit: Etfimilitereft de al- teratione, ideft & omnia, quz di- a funt de moto, & motorem in lo o fcilicec. jud duplum motoris cft mouet jllud motum per illud fpa- tium f dimidio illius temporis, aut per duplum illius fpatij inillo tem 5 ,& moror mouet dimi- linm moti per illud fpatium in di- midio illius temporis, &, cum mo- tor diuiditur in duo zqualia,& mo tum in duo zqualia, motus erit idé. in velocitate,omnia accidunt fimi- literin augmento, & alterato,Et,cií narrauit hoc dedit caufam, & d.Eft H enim aliquid quod auget, &aligd quod augetur , & in aliquo tépore hoc auget, & hoc augetidetb ita eft de augmento, ficut de transla- tionc. quoniam eft aliquid qd au- geh &dt tefpondens morori in lo- €o,&aliquid quod augetur, & eft re. fpondeas moto, & tempus , in quo t ifle motus , & quantitas, in quo. eft.D.d. Etalterans fimiliter , &c.i. &quemadmodum augens, & aug- mentat( eít aliquid terminatz po tenticfimiliter alterans etiam,& al teratum füntterminata : & fecun- dum exceflum potentis alterantis 1 fupra potentiam alterati erit veloci tasalierationis, & quantitas tempo ris,f quo eft alteratio, £g hzc duo fequuntur proportionem inter al- terans, & alteratum. Si igitnr pro- portio fuerit magna, velocitas erit. magna,& pus breue,& ecóuer- fo.D4 &in luplo duplum , idelt &in temporc, in quoaliqua paffio in aliquo alterato ab aliquo altc-- rante, in duplo eioteritin duplam Kt illius is Deinde cede plumin duplo, ideft & alteratio, 4 dupla ad altetationcm pofitam. abaliquo alterante, duplum cius eritin duplo illius temporis : & eft. qpnucrfam pumz. & intendebat. arare qua: funt proportionabi- lia. Dcinde dixit *diiglar alis, &czte.ideft &fi omnc alterans, & augmentans alterat, & augmeutat aliquod terminatum , & in tempo- re terminato, & non augmentat quidlibet quodlibet , neque alteras quidlibet quodlibet, non fequitur, cum diuifcrimus alterans in duas L medictates, vt medietas moucatil lud alteratum in duplo illius tem- poris : cum accidit forte vt non al- terct illud omnino. & hoc conun- git ; quando potentia medictatis motoris nó excedit potennam mo- ti. D.d. ficut diximus in pondereji, 1n grauitate ad leuitawm, In huiusSeptimi Libri fine, inimpresfis hactenus codicib9 omnibuslegebaturad verbum ea pars pomi) ipfius Auerrois, Primi,Phyficorum incipiens, Viilitasautem, vfquead illud, M Ordo vero, quam, veluti illegi time, fuperflue, ac vitiofe hoc inloco poft, abícidimus. prae cipueautem ad id Paulilfraelie tz, Hebraii,viri doctislimi fen» tentia coadiuuante, nonnullif^ que Antiquis codicibus, eam nonlegentibus, Ariflotelis Liber Octauus ARISTOTELIS DE PHYSICO AVDITV LIBER OCTAVYS, Cum etuerr. Commen. Sv MMABR LIBRI. A tr. vig ad a1. demófirat motü ante, retroque fempiternum fore. A xt vía; ad 4 s.oltendit qp primus motor. fit penitus immobilis, & vns. A 4. Víq ad $4 . querit an decur morus. continuus, & quis mouium fit primus. A 4 cvfq; in finem, oftendit primum mo vorem indinifibilem e&& lniparubilé, j prorfas habere magnitudin£. $YMMA PRIMA. De femplternitate morus. Propriam de fémpiternitate motus femtt- um t»bi multa de An tiquorum inttr ferit opinio- nibus. 1 Trum autem fac? eft aliquando mo^ tus,cum non effet prius, & corrumpi tur rurfus, adeo, vt snodcatur nihil, an neqp factus eft,neque corrumpitur,fed (em pererat,& femper erit, ethocí^ mortale, & fine quiete ijs ineft, € qua funt, veluti vita quedam, que ineft natura fubfiftentibus omnibus? Effe igitur motum omnesaffirmant, de naturaali^ quid dicetes,propterca qpmun dum faciunt,et degeneration. & corruptione eft cótemplatio omnibusipfis, quam imposfi^ bile efi effc , nifi fit motus. Sed juotquot quide infinitos mun dos & effe dicunt, & quofdam quidem fieri, quofdam autcm corrumpi mundos, femper di^ Meca aa 358 eunteffe motum, neceffariam D enimeft generationes, GL corru ptiones ipforum effe cum mo^ tu. Quicunque autem vnum, aut non effc femper, de motu fupponuntfm rationem , V trum autem motue aliquame do fuit , C mn fuit, 7 corrum, etur in cerruptiune , in qua mbil mouebitur omnino. aut motw nec fut generatim , corrumpe- tur, j^ femper far, femper. erit , C boc non babet corruptio- nem, net fugit ab miu jM. qu quafi Yita ommbwt , que cenfti- iuuntur per naturam. OmnosJr. qui dliquid dixit de natura, dixit metum e[fe nom. enim poffunt lo- qui de fatluramundi, ez" confjde vare in eo , fecundum quod currit 'eneratio, €7* tto , fi mote ps fit. Sed dicent peres mun dos infimites elfe, quorum quidam. generatur , €7* quidam cerriem t tur, dicunt motum etermuns Jd modos enim generationis, Q7" cer- ? ruptiems cum motibus effe necef- Jé eft Dicentes uero unum mun- dum effe ey" non eternum , [ecun- dum boc etiam litigant de motu . 1 |Via prima intentio eius Tría intt- eft perfcrutari de primo to eiusct nouusjut antiquus (fm genus. & f Liber 7. Tg € anteiftá tradat aut € necef- utet Pr fari huic tractui, aureft pp meli*s a2. e VY. ij ,. Et pp mei. Phyficorum G Eam dn : Vir uem motus, non intendit motáü aliqué propri, fed intédit verd ifti As Polis in partibus müdi fuerint, poft nul lapars parti müdi moucbafofno, &vu deftruenf'o£s,ita, qpnulla p mundi mouca£. Aut ifti motusexi- in partibus mádi fuerit fem- '& eruntin futuro in hac dif Eisen n aat perra ratio eft heceflaria , quia aj ia mundo nó ftii aeri horui &uorá, aut plures motus fücceden- tesaut vnus motuscótinuus. f mo- dis fenfibilibusincipi tali m6, an ie nihil fuit decis: & fiue incocpit. nus corá autealter(i, aut inccepe- runtfumul motus, qui fentiuntur c5tinui,& fuccedentes : & vtrü cor- rumpentur hcc duo genera tali cor. ruptione;cíí qua nihil mouebifom. nino: authzc duo n6 ceffa. weruntneq; ceflabunteffe. D.d.fed €quafi vita. & innuit per hoc, ne- «elle eft in motu non ceffare in fte zito, & in faturo, fi eft necefle hoc Y entibus naturalib*.A; L.] EE — 57. 3 chtli. eftin eisquafi vita,eft moti c£. prí 1 eipid.n.motusde oíb* mobilibus é Weendd fcutafa de rebus viuis.& hec peru Pilit.&i "tario n6 eft tfi neceffaria in cogni- Isio1 c! 6e primi motoris, (ed ét in cogai- via, 1mno tióc cé mádi, Cv fit erernus, aut. tü e&pr*. nouus.necefle eft.n.pícrutarionem. Spiunts. de hmói intéioneY mom oib* mo- Petíctutationé deillain müdo. Et, biib* & 6 quiaifta perfcrutatio magis vf pro cur aade cederein pfcrutauióe de difpofitio- Paco ne mundi in generatione, & corru- horis. ptióe notificauit iflá perferuratio- perfcrutationé a.c. 63 hem continere in fe: ile kit dnobus o de mundo, & induxit gnum dicf- K doqaui liquid d. de mundo, dc- bet le de motu,& d.Omnis -n. &c.i. & pofüimus píerutationé primo de motu vfi in loco pícrura- tionc dedifpóne mundi in genera- tióc, & corruptióe: quia hoccít na- turale in pfcrutatione.ofs.n. qui lo- cut" fuerit de entibus naturalib*,o cedst motá effe. D.dedit. caufam in. hoc, & d. n&.n. poflunt loqui, &c.i. & o&s cóced(it mot c£, quao eftaliquéloqui defactura müdi, i. de natura illius& confjderare qo eftin generatióc , & corruptióe fm. totum,aut fm partem , fi non con- L, eefferit motum cffe ;f.fi poffibilecft Yeogenerationem , & corruptioné, aut impoffibile:& , fi eft pollibile jio, D. d. Sed dic£tes, &c.i.fed o5 i tes de mi m t motá, th ita opinantde gene- ratióc, & corrupáóc. in motu, ficut. jn mundo toto.g igitdixitillorum. plures müdos effe, quor& corrupdi vniuseft tio alteri ,& qp» procedet ps infini " cóceli mort efieq it,& erit. D. cau fam in hoc, & d. modos.n. Rae tionis, & corruptionis.&c.& hoc qd d.manifeítum eíl.qii,cum opinati Mr funt corruptio. vniufcuiufq, mí- dorü exiftentium eft; itio alte rius, ficuteft difpó in partibus ifti* müd: qp corrupto alicuiusindiui dui eft generatio alteri? , & quilibet munduscorá non eftextra motà, manifeftá cft cos dicerc motü eter- num füccedentem. D.d. Dicentes vero vnum müdum effe,& nó cter- num,&c. & hoc intellect eft per fe, f qqui opinatur mundücíle non. eternum,& generatum, poftq nihil moucbatur, & corruptibilem f res, que Liber OGtauus. A quenon mouebunf, necefleeftip- ps Opinari bancopiniont in mo tu, Et, quia hoc opipari in mun: t intelligi duobus modis; it Ta ce feq. diflinguerc hoc,& d. Si igitur. Dico Dereifo oj hecexpóqu& m6 dixi,eft,4 intel darme. ligiturprimo afpe&u,& hoc intelle perdat xit Alfarabius fm c d.in lib. fuo de iz goskussannmsbii choi ini it Auic.& Auempace Hi CLE? nus .grintentio ArtTprimo il? * waftatuseft declarare qp ante oém. motum eft motus, & ante oém tá mutationem eft tranfinutatio, & quód motus nó decer eundum Ius: vt procedat ex. EG moti c£ primum, & grrofí qui cótinetomnia,aut vai aut Ld Tes. & in hac declaratione eft dif «cultas, Et ideo intendit Alfarabius Laure she iip i ipe buscó) dehocjiin quo persi tfm quot modos pr Ymaginari ante o£m tranfmutatio- né clie tranfinntation£, & quid pót. efie verum de hoc & quid nó. qua- inuoluca eft fna perfcrutatio in sch. Ego autem ,cum hocq crede- S EO? bá expolidon£ fus loci efle flam C T tff,eri aliquantulá in errore, fin epinion£, hoc qp declaratio Arift. eft declara- $2116 erf tio diminuta. & femp fai perfcruta- tus de hac declaratione,quoufq, ap. paruit mihi intentio , quam inten- dit Arifto.perfcrutari. Étinueni fer mones [uos conueniepies fibi adin vicé, fm illam intention, non fm. primam expofitioné, quz viderurf rimo afpectu. Arift.n. intendit hic Terararc verá primus motus conti nens mundum, inrprimi motus, fi fint plures vno, fint fadi dc nouo, ita, ante cos nó fuit motusofno , ita, Q motus propter hoc fit nouus. 339 fmgenus, &ofainceperuntmone D ri pofl nihil mouebatur .. Aut pri, musznotusqui cótinetola, exi inprimo moto, aut in primis mo- tis fi Fuerft plures vno motu, fit eter. nusqui nunquá ceffauit, necceffa- bis adeft ficut dixit quafi vita eo- Eumene confücaunmus per naturí, Et induzit ipfe declarationem de defininone motus przdi&ta ad oít£. dendum talem motum cfi: non juia induxit definitione. motus ad dersrandum, q amcotm. motum eft motus: ficut credidit Alfarabi?*, &alij.Perferutatio.n.quam hicin- K vendit, eft vlis toti mundo. & non eft verum fm opinioné Árift.vtan- te morum continenté totum fit mo tusautante tráfmutatiori£, ie prima tranfmutatio,fit tranfmura- no. Falía igitur fuit hzc exiftimas uo illórum.hzc.n.cft particularis, &eft veri de motibus parriculari- Busquoscótiner monis vis, fm hoc fequitur motá vim. non quia. hocexifüitineisprimo, &cffentia- liter: qfà hocapud pum impole eftvt apparebit poft. Non igif po- neret zternam continuationé exi- fiént£in iflis motibus per accidens, p figzumad tern conumuationem. xiftenté. inipfo primo motu, aut primis, cum hoc, q nond( declara tum eft hic decis. Cens effc tales per accidens. & hoc manifeftum eft, &c poft deciarabitur magis, Si igit contingit aliqri nihil aes duph mE hocac Cidere, Aut.n. vt Anaxagoras dicitinquit.n. ille flmul omni, ^5 busexiftentibus, aut quiefc£ti businfinito t£pore, mentem fe^ Giffe motum,et difgregaffe, Aut V VConjowt Phyficorum G vtEmpedoclesin pattemouc ri,& rurfus quiefcere.moueri q dem,eum amicitia ex multisfa citvnurgautlis multa ex vno: quiefcere vero inftermedijs t& ,, Potibus, fic dicens, Quatenus » vnü qdéex pluribus confueuit » naíci, Etruríus vno generato » plura perficiunt, Eatenusqui- », dem & fiunt, & non eft ipfis fir » mum zuum, Quatenus vero p. » mutanturoino, neqp fimul defi » nunt,Earenus femp funtimmo » bilemfmcirculum.Hoc.n.qua tenus permutantur , hinc illuc H dicereipfum lef ina as EI eft in aliqua. bera: di n ler »neceffe eft boc pied medius. Aut ficut xit Anaxagoras , qui d. quod fa fuerunt infmul, c7 quie[ten- ia tempere mfinitg, et quod wel jgentid feest in eis metum,et di- H ed. "nut ficut dixit Empe- ducles quod quandsa, meuttur, et quiandos, quic[cunt , mouentur.n. quando ampcitia facit de pluribua JL uyum, aut quando lis facit de uno plc quiefcit m temperibus, : ua [unt interim,cum dixit. Seció », dum. autem quod unum innatuns m efl oriri ex pluribus , Et quod com n, pletum efl yum, rarificantur ex * eoplura, secunda bunc mods ge- M merantur C7" fic non erit fecadam p 66 eternum. Secidym uero quod. w» hec duo mutantur, et men finiun- » fur cum boc, Secundum bunc me- dum femper nenentur circulari K ter.Intelugzdum emim efl ex boc, duxit , [ecundum nero quod. ac duo defi fecundum ere quod bec duo tran(mutantur. Quia natura diuifióss facit duos * modosin hoc, quod pofüit p mo- tá fm tor deficit ab entibus, quos modos Antiqui dicebant, (aut g» mundus fuit ex rebusquiefcénbus temporeinfinito, f.non tranfmuta. bilibus, & q poft corrumpctur tali modo, q omnia erunt quiefcentia. tempore infinito, vt Ánaza. opina- batur, aut qp entia quicízant in ali- L qua hora, Kin aliqua mouentur, Vide op- vt videbat Empedocles, induxit (es P9Órd de moné vtriuíqy iftorü, & tacuit opi- 1, yb c. j2. nionem. Planocisde mundo, uisi Y dx. cit müdum cfc generatum, (cd nó Zim. corruptibilé: quia non dixit p om. Produk fiactont quicen itia ante gencra- gia. fed tioné mundi. (ed q moucbant mo & corrupd tu inordinato.& .g Deu induxicip bxléldem faadordinem, ipfe duxit. Et TN hocquod narrauitde Anaxag. qui u$. diccbatg omnia erant in(imul, in- tendit per omnia corpora confimi- lia, quz opinabarur eflc elementa mundi , & intendit per hoc, qd di- zxiterátinfilperátlarftia in mixto M infinito.opinabat n.contraria exi- flere infimulinillo mixto tempo- reinfinito,& q poftinco-pitintelle. tus, qui cft Deus apud iplum , di- füinguere ca cx mixto, & extrahere fQuamor cade latitarioncin a&um.& iá có- gemena tradiniceiin Primo ifhuslib.] Em va, ce cot pedo. vero. mundí ex qua- les, &hs, tuor cleméus, habet p rebus ma- & amici-- verialibus . resautem agents (unt riasit cse apud ipfum duz;ad congregádum 15s. 5o. hzcclementa & faccre ca vaü ami ji. itia, Liber OGauus À diia, ad. lum lis. Mundus igifcorrumpit;qR elementa. adun& tur peramicitiam, & tur qi ultiplicatiofi pet lic. partes ve- 130 mundi compofitz tur epud ipfiim ét,vt mihi vf, ex amici ti2,S corrumpuntur ex lite. & fira liter exiftentes in indiniduo & difbincte tur litem. & ideo, vt mihi vf , gain eft. boc. exlefti nó fant partes diuer. S6 etTea lis apud ipfamed cf ponitur apud ipfüm ex amicitia, Leser habeti; pro Deo. Et hoc narrauit dc Empedoc. q» B. qfiq; moucbantur,intédit quatuor psi .& arri quietem. tÉpusjin quo mí corruptus : & De: mex empusin quo mádus generatus, & cftens.D.d.mouentur. -D.qfi amicitia, &c.i.apd corruptio x, aut generationé mundi.D.d.& quiefcunt in temporibus, quc funt Eau od eorruptionem mü- di. perfecundá ait non pótinten- dere, nifi poft. joné mundi. fed, quia lus apud fuum ef mo etur, remanct ipfum non intende 1e pquict£in hac difpóne, nifi cor- € ruptioné motus viis, quo eft rato edi i Jduxitopi- nioné Empcd.in gencratióc, & cor tione mádi,induxir verba illi* , M its s&cii, fm ait p mundus. itur qq; &cconzipit qq; motusnon ent eternus,, cíi interim fiat quies: fm vero q bzc duo fp füccedát fi- bi,moc*ent cteraus.& vocauitifm. i pes mdi qq, di lol- munf,& qüq, li; exquofegt i fum hie duasqeies et poft gie gution£, & qcté polt fegregarioné . «uv 340 Confyderandum igitur de D hoc qüo fe habet . operzpreciü n.eft nó folum ad cam, quz de natura eft, confyderatione afpi cere veritatem,fed & ad metho dum, d de principio primo eft. Ef. spertet nes con[jderare de bre , quenfque [éiamus quamedo « bec enm mn tanti efl tile sm were [esendo aliquid in ésentia naturali tantum , [ed etiam pre- def in uia inducente ad cen[jdera tisné de primo principio, Dicit:Et oportet nosconfydera- 1e de hac intentione f motu.hec.n. Diuin?ac- petforutatio nó tín eft vtilis in fifa. cipit pda. naturali t (ed fa diuina.& hoc Pcia. intendebat, cá d.in via,in arte.Di. $ Ny: & uinus.n. accipit prima prícipia mo nalláh& uétiaà Naturali: & nullá habet vií vià demfa: - demonlizandi cé pámi mE iam ad nifi accipiat ipfum pro cóftáti Nasal ] Et od eritimanit Aui- Mii s ^ cn Disinasd: müftzce prim form i e&,E falfum. & via ei pun füm inueniffe c£, a Vus saa. eft in füo lib. & ift Algazel (equés ipfüm,eft via tenuis, & n6 € demó- F fiasius aliquo m6. Nos autem de. hoc fecimus trad&atum fingularem. füper hoc &qui acluci icipere Tb Aigeacs placct ex lib. luresenim , quas induxit Gnxra alos, verz func. Incipiemus autem primum exdefinitis à nobispriust phy- ficis. Dicimus itaq; motum e£ actum mobilis$m qd eft mobi Ye.Neceffe eft ergo exiftere res, qugpoffuntmouerifm vnum, VV qué Phyficorum qi motü.Étfineétmoo? de, curalibus. Et Tcorpit ponere ad hoc Y Initioneomnis vtigrconfitebi^ propónem notam &cfLOmne, qd O£q2 eft tur neceífarium effe moueriid, eft; pofl n5 fait,neccffceftipam pofl non. quod pót moueri $m vnüque, fuifleant: in potentia : & o motus (efr "reed que motum. vtalterari quide generatus talisc(t, Ce omne , quod $i prit alterabile, ferri auté$mlocum PoUerur, v (iquam non moutba» oe mutabile . quare prius oportet mouerctur Etindasitad heceni- tensis Foro] cóburat, ficandum duos modos.quorá vnus 254 2 eftex hoc, quod declaratum eft de &.i. Me. . . c. maj 5 iine ec ilis, defininone motus, & fecundus ex «ji. inqui [oumur diflintlie- mem, C" determinationem in arti inductione, &d. Dicamusigiur. motus, Kc.i.dicam* igiturquia, cü im eftin Terro iíbus libri ] a ód altera definitionum motus ug norm iiem in rebude ditcicchia moti, fecandum qudd L Pipes atyrals eft monum, ideft &cenilechia eius s . Dicam igitur quod metió. quod innatum eft moueri. le efi aw, eim. dod amit eff me- 3t vttes mobiles fint ante motum seri, fecida quod innati eff moue. in vnoquoque generum motuum , ái quoe n ills & , cl rcs mobiles fuerint ante mo- ni. Necfe eff igitnr i efc sm tüm , tunc potentia ad motumcrit quorum [nip voies ante motum. Etintelligendum eft o4, motuum, Et fine bac defini- pu o£s bomines concedunt mon efl nece[fe moueri mifi ind , quod psteft moueri : €7* boc necef-. fé efl unoquoa, motuum werbi gra. ex hoc quód motum eff prius rem- pore motu duobus modis. Q uor quod nn alteratur nifi illud, quod snnatum efl alterari, nec transfer 6 1 M tu, fclicet quód motum in poren- tia efLidem in numero cum moto vnuscít motum, in quo eft poten- tia, fit alterius fpeciei à fpecie mo- tij inquo eft ipe motus . Secundus. eíl, vt illud mobile, in quocft po tentia ad motum, fit motum in ac- tur mifi sllud quod (natu eft tra]- ferri inlseo . neceffe eft igitur ut. ves fit innata comburi prima , ano- tequàm comburatur C7" combure re,antequam comburat . 4 Ideft,incipiamusigiturprimoà Pl Yrpó Alfa rebus , ( mosceft vtdcterminentin initijsartium, quz fünt quafi prin- cipia carum : & incipiamus ex iftis in hac fcíaà rebus quarum defini- tiócs determinauimus ex rcbus na- ina&u. Primusautem modus in. uenitur in duobus, fcilicet in mo- tu. tionis , & corruptionis , & jn motibus translationis, quz cít corporum. fimplici .motusenim , cuius io eft finis, € com-- lementum, fuum fübiedum cft illud, ex quo eft gencratio: & fi militer cft de corruptione . fübie— €um vero motus translationisele- mentorum, in quo eft potentia pre ccdens hunc motumin tempore, e Liber Octauus. A eltcorpus, exquo ceft ele- mend. v.g.quia, qua: merapur Erdaum, orum ftint ha- bet vbi qud eft fuperius m totum: &dam generatur pars fingula illi* ftatim habet fingulam pare£ illius vbi. Potétia rgitutiftius motus nó eftin fübic&to,gd eft ignisin adu, fed in fübic&o, ex quo generatur 3gnis,v.g.ligno combufto, autoleo sError 1o. inflammato. a Et hoc ignorauitIo HI annes Gremmaticu exiftima- j, uitqo im potétia1ü inuenitur. foi cum illo;ad quode(t potentia. b Et B bEmor a- fé coniunctam cum frmaignis, f Morum 3T eftin aCtu, per potentiam , qua el Six. 7^ coniuncta cum ea, quando violen- tatur abaliquo,gf generat, ne mo- ucatur füpenus. Et ifta potentia eft aliaà naturali,cum fit violenta.na- turalis autem imposfibile eft vt fit coniuncta cum forma ignis fcilicet. entia , quein ignead motü luperius, Et fi hoc effet, tunc duo có wu tririaelent eodem fübiedio, in generari a codem tempore. (. potentia motus, moro in. & motus infimul.quod cft impolt. lode a hoc manifeftá de Etex hac defi pia (€ nitióe motus apparet bene impof- fa oii fibile efe generationem effe ex n6 Frug bo. efle: puro.generatio.n.eft motus: & 3h sb ot. eft neocffarium rem moram efiein. fofa ned au ad effe motus. c & idco impof- Sheternd fibile eft aliquod ens peneraria mo td. e ph.c. toquod eft in potentia enstfü. v.g. $.&.1de. d prima mareria, fm c» poteft intel giacióc ligi nudaà forma, nedum vt retur ex non eflc. d Etetiam appa- EA Et hoc idem ex fignificato horas Pe &. fermonis hoc generari ex hoc.v.g. ra. ftitía -T (5b zlbum fieri ex nigro, e & vIrcon- * trarium ex contrario, non eft dice- Vide cóc. Z z Zima reg ipfum contranum mutaturin decepitaliosin hancporentiameí- gene 341 fuum contrarium. ill&.n. albedin£ D. fierini| NS € autipfüum. caloréfrigus. lud igitur, qd posfi- d Ex figfia beet udnutari it fubicttum ge Soli. netati,eft illud,ex quo & generatio : $ start &illud eft fübie&tum contrarij. Et, (uü cóxra cum ita fit,& non efle cft vnum có- rid. 1d&x trariorü,impolteft eius naturá mu Ph-425 tariin effe :ergo impoleeft aliquid 147 & fen exco, nifi per accidens. ió 8,6. Kr. f Q» dics fit ex nocte.i. poft recefsti d ghz-47 is, & frigidum ex calorc.i. pt calorem. E(t igitur neceffario aligd ci quo adiungi non cflc,ex quo fit ratio eflendialiter & lioc uotü eft per fe . f & Antiqui omncs con- fAbau&o ueoiunt in hoc loquentes auté Sa- raccni habét pro poli aliquid güari ex nihilo, & negant hoc principid . Et cá erroris corü fuit. bseg. (enti- tur q multa comprehenfibilia vifu. erantur ex rebusincomprehen bilib* vifu. v.g. ignis ex aere : & fic imaginantur primo afpedtu polli- bileeílcaliquid generari ex nihilo. vulgus.n. non intelligit de non effe nifiillud, quod non cóprehenditur fü. & fic accipiunt rem aflimilatá miloco vere ji, &eriftimant im-g efle polt. g Et nituntur ad có- smandim hac ex hoc, qp moselt Arp dicere qp fübic&tum effe neceflariü agenti. f.lübiectum,ex quo fit ga- tio,cft diminutio agentis, b Et om- h solutio. nia ifta füntexiftimationcs vulga- i Agé nó res, valde fufficiétes fm curfüm,fm Post Md quem nutriuntur homincs in eis, pora dr nonfm fermones fuflicienres i ^ téimina .n.non pofle agere aliquod im tio: fed di Sole non di e diinnutio fed dj- rei eere ipfum facere aliqd Tpoffibile,et 94 jore, Fofi: faccre ef tio , Et, cum &po(lc& laratum eft hoc fundamétü, di- cere eft de. camus, &quia hoc nitebantur Es eeptio. pas Phyficorum G dlarare.£. qj potétia motus eft pri tem| Ri eft manifefld fine definitione motus. Et dixit : Et fine hac definitione, &c.i. & fine defini-. tione morus apparetctiam ex indu €tióeq non mouctur nifiillud , qd antej moueretur , erat poe mouc- ri.qfn,fi non effet pole moueri , nó moueretur. x53. nonalteratur,ni- fi illud, quod poft erat alterari, & fi militer non mouetur;nifi illud , qd anteerat pole moueri, Etintelligé dum eftde hac intentióe duos mo dos potenti. f. quz inuenitur in ip fo moto,& quz inuenitur in mate- H ria mou. D.d.Neccfle£ igitur, &c. i.neceffe eft igitur, vt porentia adil Jud,quod generatur, exiftatTco an teiplüm gnatum, v.g. illud, quod comburitur, & fit ignis innaiü erat. Sombun antej erecta ifta potentia n lit paffio nemeriffentem in paffino fm tem. pus fed etiam precedit fm tempus. virtutem. tern in agente.quod. enim comburit innatum erit ante comburere.& ideo o£ agens, quod potcft agere qíiq, & qhiq; non,ne- «eflario inuenitur qfiq; potentia, & jfiq; non,& omnia iffa (unt necef- ] faria,& vcra. Et hoc;quod dicit Lo quentes noftre legis, immo inuol- Quid plo- uentes, qeolectt pusnire action 4. poft quic. Vi nouam. de. y. det. sig. auto ab agente antiquoabfq; co, qp illicfit caufa , qua agens isqiala agere in aliqua hora E: fermo phiftcus Re deccpiu* . Aucr.exp, Dico fm hancexpofitionem intel- lexit Alphara.&alij hoc capitulum -£.q induxit defiaitioné motusad. declarandam potentiam efle ante aQum. & hoc non eft prop mo- tui fm gp cft motus, propri nonfuerittpeinfi- femper nouo £o, fm qcít nonum fa&if, I. vt potentia, & poffe noui Jatipfum fm tfs. Secundum auté noftram ezpofitionem induxit dc- finitionem motus, ad declarídum. motus in moto. qíf,cum dict itin definitione cius qpeft entele- omui petto nee ev to.omnis.n. vt fitin reque perficitur. Et fin hocT- uenimus Alex.in füolib. de princi- piis inducere definition£ motus, ad. declarandum morum effe cterná .. Ethocquoddixit:Et fine hac defi- nitione,&c.hoc decepit hominesin L hoc: & exiftimaucrütipfum decla rare potentiam efle antc atum in . & ipfe intendebat dicere qj nó If moueri, nifiillud,in cuius natu- raeft morus. (.corpus mobile:& qd non inuenitur in immobili Ergo & hzcneceffarium eft autfacta aliquando effe,cünon effent, aut perpetua effe. 1fla etiam neceffe efl , aut ur non fint talia , mifi im aliquabera abfque es , quod talia erant , aut we fent talia eterne . M Dicit: Ifta igitur fenfibilia necef- fecfl,aut vr nó fint, ficut vf. d- Alfa. enl. dam femper mouentur,&q quiefcunt;aut fempcr fücce. duntfibi hzc duo in aliqua hora.f. motus, & quiesabíq; cop ante ill£ eflent buius difpofiuóis, ied omnia erátquiefcentia, deinde. incaperit abaliquo moueri, fm q fen tiuntur, aut (emper fuerunt , fm q» modo fentiütur.& cum dixit qj hoc eftquerendum primo, incarpit de- clarare ipfum.Dico hacefl. expó vera, dixit & quia apparuit iam pri ma vij-p-1.1. nntillius difpofitionis. dae '* na, Et dixithoc, quia declarat ell LiberOGauus. «A ma mous efle,aut primum motum «d cft caufa in motibus corum , d snouentur qfiq; ex iftis rebus, qua: fant hic, & quiefcunt qfiq; , & nun ae ia eorets aie jj in aliqua hora.f. corpora. fld cóijdcranda ef vnum fuerint iftius difpofiióisin aliqua hora. Ipfa cfie primo motz,aut femp fuc- f. mota eter. in principio Sepumi impoffibie ef infiniti, tentia Erideo necefle eft Tiidum habere i im,aut prima mota. finita in atu : & inueniretur mo. tum infinitum. firein. 1e finito fpatium infinitum , vt de. dlaratum eftin principio Septimi, Siigitur factum eft mobili, 3c motiuorum vnumquodg, neceífarium eft prius, quà acce Pt2,aliam effc factam mutatio^ nem,etmotum,fm qué factum eftid,quod poteft efle motum, aut iC 5i igitur unumquodque mobi- cc linm men mowetur nifi poftquam am fua potentia erit ut meueretur, meceffe eft ut ante tranfmutatie- sem ditkam, fus[fet alia tran[mm datio C7" motus, in quo fuit pofl Hle meneri aut mouere. € Siigimrhocquod narranimus, qp omne morum, & omne mouens necefle eft, vr anrequá inneniatur. mouere, & moueri in actu, vt inuc- tia, S pofüerimus. Errem cd Pega 341 primum motutt., quem pofüimus D imum,fitalius motus, per qucm. it pofle przcedens prim moti , qui pofitus fuit primus. poffe.n.q4 przeedit motum fieri de nouo, ne- eeffario precedit motum. fediái po- fuimus ipfum primum. & hoc eft monent Prud mit. mutatione p quam fuit (i po- fuerimus iplaa efle priam (. qi Euisuntpoentiaadiplam pra- ipfam us, & pi [T9 er atadatele. Etquod apparetex hoc fermoncé, €p necefíe vt ante illum motum, qui ponitur primus, eftalius mo- E. tus. íed non fequitur ex hoc, vt £e- cundus motus füccedat anteceden- ti ftatim : fed fequitur vt fequaf i füm interpollaum.f. q fcr illos fit. tempus quietis, in quo inucniebaf ile non exitin adum , nifi per ali- quà in actu. per motorem, necef- eítillos motus c£ Cfuccedétes.C qp nullum tempus fit extra motum. & fi cflet in finc paruitatis . motor .n.mouet ipfum in tépore ,in quo mouct& nó ante;nifi quia ante nó habebatdifpofitioné, qua polecrat Fair ra :&,cü erat Yeoipía difpofitio, ticincerpit mo- uere. Etiftédifpó;au eftt [o mo tOre;aut in moto,aut in vtroque, & eft aut quia moror non. fuis X poft fuit, aut quia fuit, (ed diminueba- turab ipfo difpofitio, per quá mo- Uer. & hoc eít aut propter aliquam. difpofirionemin eoyaut propter di- fpofitionem in moto, aut E tia, & impedimentum. Eri tres difpónes forte deficiücaut plu- rescarum,aut vna in moro. &. erit caufa, motor nó moucar. er- ge flc. Cum auté dixerimus q» pofl. Solutio. G gode diit monere D yin qme ipee Ps tali difpoft , ftd me orm fi mone RE uad , MP t ex eiphs mens is ipfom Eumoe- APT ca feri apum 7 Mardi moro, a3 RAE Tec yperet crisp erifeco La ee babere medi: 7. 7 p íi ms itera! corumautin YO" ij spy feine inet ma *- PH dn ro corame abilitas, quaxde inf jucAutsl wn. e pent. f aot Vert icno egre, nq Qu vd efte ante vranfr anoné cit pios t plor Es Ten aucuifmdrago imnat^| ree ioua, per Q9 doque rt s er » vum fuit vreranfe aut s fis continsaciteum s erit bee set HH per quam o (mutans füit rama, (d $602 07 ee Ikquas faitin fot- ren bar diri 14 V ene rà tranomat ao jes enim »1 ex juidente h inducet: &eft b dien 5 pua od ^ E pofie qve? j prn mo" satio ejje fum di mund en osi mof cenis mundum. meu cre m immutari P7 cuit fom, quia noe i get eo 5a hoc, quod bhocá: Prat. sb i acdcdaraó so quab fu eere fondaut dem? c hoc q bie Si autem quz (unt, erit i mo ET rcg fer Pe exitente, i72 s pnm s moms A M. ionabi videtur ei M m mex lad i is vlua esfis hoc n€^ mor , tU pum iS um citaccdere Sin atiis sQuic antc mo! nó cit c mobilibasexiitentiss mot modiis, aha qui^ i »i Liber OGauus AÀ füir, &crit. fcd moms eius primus. fuit vemporalis. Si gif fuit. tfc ante prim motum. fuiralius motus: & fic ille motusq fuic pofitus primus non cft primus, Dec tempore Dec narura torus n. ante qu£cít motus,noneftprimus, xi yfm tempus,neq; fm naturam, Ex morum focrit 2zemum A pi mus motus,quo mouetur fucrit pri musintempore, f. moueatur poft quictem infinitam neceffe eft cá 3n0tor fitaternus, & motí fit zter- num,&nullacaufa fit. quód iftud motum fit quiefcés in aliqua B hora, & motum in alia, neceflc cit vtnonquicícat,& ut non moucaf: €um eandem habeant proportioné 2d motum, & ad priuationem mo- necefle eft illicefe zem motam vt moucatur, poftquí non mouebamrantcanm iden tem vtrunq; : & erit ,aut Ciusablaicnem,au:pereiusablca tiam. Et quomodocunq; fiat,necef- feeít vtante illum morum, pofiti imum Linc n rie nonerit primus, ficut fuit. c nei fev dfos nei emundum natu- ram. Ergo eft vt it hic pri- Dus motus marnsliu, qui fpfue- zit& morum tale, & moror ralis, (i non fuit fm tempus, & q n5 fit hic motus primus alio modo. quod cft impolt. Et (ift declarabitur 9 fem- erit. Etinducere hanc: m Mox* gfia fm verba Arifl.non cft difficile: im. tióis n6£ mox*.f; nis mor* moifta expó cft, qua non potefte£ ÀÀ verior. Et non debet aliquis dicere la&.e.ph. q» primusmortus temporaliscft mo 31K. $. tus tionis. motus.n.gfiatióis n5 cít motus (ed finis motus& im- 343 eft vt fit prim? fm tempus, aut D m naturam.nec motus, cujus finis. eft generatio,eft pole, vt fit primus, nam ifte motus eft motus alterati- uus:& primus motus debet effe eter. nus.&eít declaratum in vltimo Se- i,qp im poffibile eft vt motus zter- nusíit,nifi mocus circularis. Alia enim mouent: ter:aliaautem & fecundü con^ trarios motus, vt ignis quidem calefacit, fri, itautem non: fcientia autem videtur contra, riorum effe vna, Videtur igitur & illic effe aliquid eiufmodi fri E gidum enim calefacit, verfum quodammodo, abícedens fL cut & peccat voluntarius cies, quando econtrario vtitur fcien tia.Átveroquecunque facere;aut pati,aut mouere, aut moucri, ea moueri non penitus poffunt, fed fl lc (e habeant , &C appropinquent fibi inuicé,qua re,cü propinqua fuerint, & ita fuerit, vtfithoc quidem moti^ uum,illud autem mobile;aliud quidem mouet, aliud autémo, F utut, Et quedam mouent , ter C quadam mouent duos mo- tiu infor serbi gratia quoniam. ignis calefacit ey non infeigidat: cognitio wero exiflim.utur ejfe duo rum contrarirum eadem. Sed ap. peret etia slc aliquod fimile boc. modo. frigus enim quandeque cale. fang huque medo, ficut [iens peccat quades, qa Phyficorum G gonceefc eft ut ipfum mouere fuc €edat motui iti f. cp princi pium fui mouere fit finis motionis afiis ipfum. Et mouere iftud €edensaut fuit in moto, aut in mo- toreaut in extrinfeco.f. aut gfiatio, aut alteratio corum,autin vtroque, autdifpó in altero eorum, aut inv- troque;autappropinquatio in Joco, autreceflus impedimenti. ergo ne- efle eft cp ante tranfmutationécét. tranfinutatio: aut tráfmutatio non eftcontinua, per quam tranfmuta- um fuit pole vctranfmutaret: aut Etfi in preterito [emper füerit tali ife, feles fi me. tis, apparebit ex iflo ipfo fermone. cum fnerit confjderatw tp[/um no babere mods: c7" boc. pim ma nifefte. Et fequitur ineo magha'- abilitas, quando inuefhg aue- rit quie bene.Quoniam, fi illa qua. snnata funt monere C7" illa , qua. sanata [funt moueri fint, €7* quam. doque erit hie primus motor , es^ tranímutatio continua eft cum ea , erit boc metum, C7 no H perquam wranfmuransfüittráfmu. erat: » [ed quies, mece[fe eft tanspoliquam fuitin poffe, pid wt m bac difpofitione ante ilud fie cuit hunc modum, quia appa- jes enim alizua Tetex ferundocondiuidene quod tranfimutatio. quies enim aliqua poft inducet: Steft qp aliquis dicar. P4buit caw/am.nam quies efl pri- €» pofíe, quod przceditpnmü mo- ssttio metwe.quapropter nece[[e eff tum,eftantiquum,fm A melli «t ante pri tran[mutatieng. fum dicentes mundum fieri, po fit tranjmutatio precedens . non fuitinaliqua Bon forte ta- XExeat cuitipfum, quia nonin: eoin A031 hacdecaratone 9 Siautem quz funt, anteerát femper, motu nó exi(tente, irra tionabile quidem videtur ctià Iijs, quid feipfis ciunt. At vero snagis vltra progresfis hoc ne^ ceífarium eft accidere.Si.n.alíjs suidé mobilibusexiftentibus, aljsautem motiuis, aliqü qui^ dem eft quid primum mouens, aliquid autem, quod mouetur, aliquádo autem nihil, fed quie^ fcit, oportet hoc mutari prius, eratenim aliquid caufaquietis, quiesenim priuatio motuseft, quare ante primam mutationt eritmutatio prior, uia hoc, quod pofuit in hoc q- ? feo ia fun meom fap quat fündauit demfonem eft hoc, q hic eft primus motus, & primü mot(i , &primum mouens, v.g. motus cz- leftis primus.& illud, quod moue- M tur hoc motu, &quod mouet hoc mor, vtdeclaratum eft f Septimo S Quinto, f. p ante motum n eft motuseflentialiter,incopit pferuta. ri vtrum morus,qui eft huius difpó nispoffitefle primus fm tempus, & fm naturam, aut non poffiteffe pri, mus;nifi fm naturam tff, f.p femp fuit, &erit.D. pofint perferutationé fuam de hocin rebusmotis, & di-- xitq illud, quod mouetur prío mo tu temporali, fi fit hmói motus tpa. lis huius difpónis neceffe eft, aut ue fit gencratü,aut eternum. f. gj femp fuit Liber O&auus 343 A füit, & erit. fed morus eius primus fuit remporahis.Si ygitfuit. tlc ante prim motum. fuitalius motus: & fic ille motusq fuit pofitus primus,non eft primus, nec »Dec natura.motus.n. anre qu£cít moms,non eít primus, n tempus,ncq; fm naturam, motum fuerit zternm,& pri- znus motus,quo mouetur,fuerit pri mus in tempore, f.p moueatur poft quiesm in initam aecefi eft quc motor fitzcternus, & motfi fit zcrer- num, &nullacaufa fit agensquód iftud morum fit quiefcés in ahqua. B hora, & motum in alia, necefle eit vtnonquieízat,& ut non mouca: €um candem habeant proportion 2d motum, & ad priuationem mo- Tos. necefíceftillicefle. fen moucbatun sut caufa cen tem virung; : & erit caufa, aut ciusablationem, aut percius. tiam.Etquomodocunq; fiatnecef- feft vante illum motum, pofiti imum motum firalius motus: & non erit primus, ficut fuit pofit* C neq; fm ifs, neq; fecundum natu- ram. Ergo eft vt fit hic pri--. mus motus mamnaliury qui fpfue- xit& motum talc, & motor talis, fi motus primus alio modo. quod eft impolt. Et ilt declarabitur o fem- erit. Etinducere hancexpónem. is moii » jua non poteft. 5 enar. Eno diit aliquis dicere Jdé. 6-ph. q primus morus temporalis eft mo tus tionis. motus.n.gfüatióis 31$. tusgenera Phe n5cítmotusfedfinismotus/&im- eft vt fit prim? fm tempus, aut D m naturam.nec motus, cuius finis eft generatio,eft pole, vt fit primus, nam iftc motus eft motus alterati- uus:& primus motus debet effc eter nus.&eft declaratum in vltimo Se- Té impofibleef vi mons are nusfitnifi motus circularis. ter:aliaautem & fecundü con^ trarios motus, vt ignis quidem calefacit, frigefacitautem non : fcientia autem videtur contra, riorum effe vna, Videtur igitur & illic effe aliquid eiufmodi.fri gidum enim calefacit, verfum quodammodo, & abícedens,fL^ cut & peccat voluntarius (cies, quando econtrario vtitur fcien tia.Átveroqugcunque It pati,aut mouere, aut moueri, ca moueri non penitus poffunt, fed fl lc fe habeant , &C appropinquent bi inuicé qua re,cü propinqua fuerint, & ita fuerit, vt fithoc quidem moti^ uum,illud autem mobile,aliud quidem mouer, aliud aut mo^ , uetur, Et quedam mouent fingulari- ter C" quadam mouent dues mo- fiw infonul.serbi gratia quoniam. ignis calefacit ey mm infeigidat: eognatio mero exiflim.tur [Je duo un centrariurum cadem. Sed. peret etia illic aliquod fimile boc. modo, frigue euim quandoque cale. facit, rewertitur medo, ficut. [e petat qd, qn Phyficorum e Loutiti faa fint fe-sed wm omnta que pofunt age. VeSANE DALi aut mouere aut mone vi neceffario pe[funt boc, (cd quan do fuerint tas difpofitionis , aut quando fuerint nicinantia. [ibi ad smuicem: ita quod quando fucrint. IICIPABLÍA Tec monebitur, €7* cum [uerint in. Va difpefitione , im qua boc inna- tum erit mouere. C7" boc innatum eff mineri . H Cum pofüitg caufaquietis eft 3 aliaá caufa motus, & q,cum fucrit pofitum aliquod morum, poll nó Tis, mo mouebatur, nco-flceft vtaufera vic mom, caufa quietis, &qablatio illiuseft Wehhepo. tranfimutarioyaut fequens tranfmu E 'eqt tri? adcó tanonem, & eft manifeftum hic e£ iari (0t aliqua, d faciunt duo contraria infi i ? ira md, &apparetin eis mouereabfq; tes niles j £O, p pracedatea alius motus, & *i.illave- funtentia rationalia, incarpit decla TOdht, rare hoc, & nititur diffoluere quz- Petia 4d [lionem accidentem in co,& dixit: trait, süc Et quzdam mouent.i.& apparet qp virtutesci quedam mouent motu fingulari cá eats. Idé rum. (vno duorá motuum contra- riorum , &quzdá mouent duobus fievkue motibusinftmul.f.1 horis diuerfis. vievaslibs T1lla.n.quz mouent motu vno tá- wnaadtio£ tum,& non habent potentiá ad có- d trarium (unt illa.qua: mouent p vir. TEORIA tutes naturalesin ci«.v.g.ignis, qui ELIGE calefacit i fon infagidar Let leseintalt tialiter: & nix inftigidat,& nó ca. pM lefacit.Illa autem, quz habent po- SG e. tentiá ad vrrunq; córrari(i, funt vir 3 f. henfiuz. Et hocinté pn. tutes..comprehenfiuz. Et hocinté debas,cum dixit:cognitio vero,&c. "i. virtutes autem rationales vident i, be menebit, €7*. 3. habete poffe sd y; contrarii, Etinreddit hic echan dicionem. exiftimatur, i abomnib? aut & pluribus. Etquia virtutes natura- lesaguntalterum contrariorum,&c Qfiq; reliquum per accidens, dixit: $ed aj » &cii. fed in virtutibus. naturalibus eft aliquod. fimileei, uod inuenitur in virtutibus ratio- nabilibus de hoc.£ q agunt virüqy contrarii : quia. lesa actio eft vit- tutum naturalium perfe & reliqua. per accidens: in virtutibus aut ra- tionabilibus duz actiones cótrariae funteflentialiter. Et, cü notificauit virtutes naturales habent etiam L dedit exemplum, & dixit: * fri- "Qüofi- is. n.&c. & intendit per boc,quod 823 perae ixit reuertitur. hoc quod calor exi cj. fensin re e ec gis extrinfeco Tintii im igus: exquo ae cidit qilladess c calefacit modo ac cidentali.& hoc intendebar, cum di xitquoquo modo. Etquia ifte mo dus trá(mutationis f. qui eft per ac- cidens, fit ex virtunbus rauonali- bus ficut fitex virtutibus naturali- bus , notificauit hoc, q dizit: ficur fciés Kc.i.p frigidd calefacere p ac- cfis eft fil peccato artificis, qf erra uerit circa contraria vero, & ifle eft ille,qui vtitur fua faentia peruerfe. "£qui vutur fua fcientia econtrario |j, exp8 j, vi quo deberet vti. Et forte itduxit parus hoc poft illud,quod intendebat de- clarare de improbabilitate,contine 'nte ponentibus omnia fuifle qe- [wd tempore infinito propter al terum duorum: aut ad declarandé qfi fuerit politum qz» cmnia erant quie(centia, dcinde inceperunt mo ueri, qi nó fequitur in omnib" hoc, -Évtcaufa mo tus fit alia à cá quie. tis, &caufa motus illius enis ic aliu. Liber Octauus. & aliud caufa quictis cius ficut fed- batur in initio fermonis. exiftimat -n.q hocnon contingit, nifi io mo toribus,qui agun: alterum contra- riorum duorum ti&. in virtubib au tem,quz agunt duo contraria infi- mul,non contingit vt caufa quietis non fit caufa motus:cum illud, qd agit quietem in iftis virtutibus, eft illud,quod agit motum. fed contin jt hoc in quibufdam:cum ille, qui ponithunc fermonem,nó poffit po nere omnia de genere virtutum , d agunt contraria. Et fm hoc dedit re. fioncm ad hanc q6nem, dicen B do: Sed non omnia, poflunt, &c. j.& ponens hunc fermonem, & dás hanc rationem , non poteft dicere hocin omnibus rebus:cum plures rerum non (int rationales, fed plu- 1es rerum,quz mouent, & mouent, nó recipiunt mouere,& moueti,ni- fi cum fuerint in aliqua difpofitio- Decr extrinfeco: & reperiunt quie- fcere , cum fuerint ex extrinfeco in contrano illius difp5nis,i qua erát, inqua moucbantur, & mouentur. Er hoc intendebat, cum dixit: fed qfi fuerint ralis difpónis,&c.i fed re. rum naturali res naturales ea,que 1 füntinata moucre,et moueri, poft quam erant,non mouent , aut mo- ientur,nifi aut quia diminuebatur exeis difpofitio per quam hoc mo- uet,& hoc mouetur,aut quia diftát abinuicem , autquia illic eftaliqd impedimentüm. Cum igitur virü- que corü fuerit in difpofitióe , qua. hoc mouct,& hoc mouetur, & fe üt inquum vnum alij, & non füchicillic ampediens, tunc neceffe. erit vt hoc moucat,& hoc moucaf. Scd adhuc remanet eademqueflio. poteít.n.aliquis dicere qp pum mo 344 tor toriuseft ex hab£tibus virtutes D rationales, cum habétia virtutes r6 nales incipiunt mouere poftquie- tem, & quiefcere. poft motü,abfque. €o, q deficiat difpó, per quam hoc. mone boc mouetur,& abfq; coy ciat appropinquatio T Eh &fic to entquic(cens Pju- tem iftius motoris.& cum incape« rittotum moueri,eruntomnia mo uentia,& mota extrinfeca , reducta. ad ralem motorem.Sccundum igi- tur hanc expofitionem forte dimi- fitdifloluionem iftius quzftionis vfq; poft, cum aperte dicet bácque Mindy orili rine Era E tionem eft intelligendum , fed non. ola, hoc quod intelligitur de parti- ulari negatiua, X pet hoc, quod di xit fed cum fucrint talis difpónisp intelligitur de particulari affirma- tiua, Secunda. telligaturex hoc, qd dixit, fed non €?5- omnia hocquod imielligitur de vfi negatiua.& quafi diceret q nó om. nia poffunt mouere, poftq nó.mo- uerint;abíq; co, op illic fit caufa fa- &aquaz fit caufajfi aliquid corum, qua innata funt mouere,fuerit mo ués in actu : & corum,quz fünt in- nata moueri, fuerit motum 1 actu, F & fm hoc , fermoeiusent vniuer- falis inomnib? virtutibus motiuis, É.rónalibus,& itratióalibus, & hoc manifeftum eft. Quoniam autem. rationales non quieícunt qq, , & mouenturquandocue, nifi proptez renouationem tráfmutationum fa €arum in ciscx extrinfeco , autin. anima, aut in corpore manifeftum ettgprolire lomur de hoc T poft, c&1s. Quádo enim animal mouetur;| quam non mouebatur, neccfíc cft vtinco fitaut appetitus , qui ante. noà autem expó eft,vrin eiufdem Phyficorum G non erat,antillà concupifckia, aut appeutus non fucrit, nifi per tran(- mutationem precedenté ab aliquo enteextra animam, & boccrit, qà illud ens fecerit aliquam paffionc T corporeeius, ex qua fiet concupi(oé tia,quz nó erat ante,aut appetitus, &ex comprchenfione illiusenuis, autex patlone fuz comprehenfio- nisab co accidet ci imaginatio , & fcientia, & appetitus, qui ante non. erat, S concupi(centia motus, qua ante non erat.Si autem pofüerimus. 1pfüm in omnibus fuis difpofitioni bus exiftentibusin ipfo, & exuinfe. H asin difpofitione. Quietis idem cá ipfo1n difpofitione motus, tunc ne cefle eftq» n5 fit dignius mouereY aliqua. horaquam quiefcere : & fic aut non quieícet, neq; mouebitur , autquicícet,& mouebitur infimul, elt im |f, c propornio il- Wai portam ap&di duo contraria, fuerit eadem , non faciet. alterum illorum, & ideo , cum fuit impoleT talibus iftis virturibus ean dem proportionem efle inter duas lefuit vt effent extra ambo.v.g, vt animal c(letextra motum, & quie- J tem . Etquod dicunt Loquétes no- flzz legis voluntatem dependere de a&tione entis noui in aliqua hora : ita qp illud ens fiat apud przfencí. illius hore abfq; co, vt fiat illic eráf- mutatio, eft fermo non in lis. Voluntas.n.cum T fueritadin- sdagtdd, ueniendum aliquod ens inaliqua hora, neceffe eft vtin volente fiatf illa hora concupifcentia in agente, quz non eratante : &illaeft caufa propinqua ad agendum in illa ho- r2,& non ante.Et caufa illius cócu- pifcentiz eft prafentia vempotis& przfentia temporisquz n5 eratan K. te, eft cran(mutatio neccflario,, aut. tia igitur, przíenuá ieporis eia do: tranfmutano exira tráí- tabonem,quz eft pofita pnma, cft pessime Stil ho mo fans fugerc hanc &dem exifti matnonc E. Si igiturnó femper moueba tur, manifeftum eft q non fic fe habebát, vt poffet hoc quidem pen ipee a t mutari alterum ipío L, rum,neceffe.n.eft f ijs, que (unt. adaliquid, hocaccidere . vt , f non eratduplum , nunc dupl eft, murari,fl non vtrungsalte^ rum .eritergo quazdá mutatio priorprima. — Si gitur nà fuerint femper mo ta,manifefium efi quod mn erant Sllue difpofitionis , in qua boc pote. rat meuere, C7" hoc moneri, fed al terum ceri tranjmutatur. nece[Je. efl enim boc fequi in eis, que funt. sn capitulo ad aliquid. serbi gra- M, fia quod, fi boc mn fuerit. sflius eo" efl medo nece[fe eft traf- ^ 7n in utr rn dre e, dfe H8 altere . er mecejje p primam ains grecedat tranfemutatio . Siigitur non fuerim it entia pteri- 9 Uy mouebantur, ícd in. aio pe laerintquiefcencia, ant finitoaut infinito, manifeftü eft » in.temporc illius quietis non crant. in Liber Octauus A in difpne, inqua poleerat vt mo- tor moucret,& motum moueret €, um ita fit,& pollea venerunt ad di fpónem,i qua motor mouet f actu, & motum moucfin actuymanifc— ftü cft qp illud impedimentum iam. ablatum eft.ex quo neceffe eft qp al terum corü;aut vtrfíq, tranfmuref. & hocintendebat,cum dixit:fed ur finutatur alterum. Etcum pofuit p ncecílc cítin motore, & in moro,cá fucrunt mutata ex difpóne,in qua. non fuit motus,ad difpónem;i qua. eft mctus,g necefic eít vrilli moto B ri aut moto accidat tranfimutatio , ant vtriqsant peraccis;autcflentia Tr incaypit declarare hoc, dixiine. cfle cíLn.&c.i.& hoc necefle eft, quia motor, & motum funt in ca- pio ad aliquid. &,cum in aliquo té jore hoc non moueret, & hoc non moueretur. & poft hoc mouerit, & illud n.ouercfimanifeftum eft g in. wer illa fuit facta relatio, que nó fuit antc.& omnis relatio fequi£tráfimnu. tat néergo neccfle eft rante tr f mctauonem pofitam fitaliqua trá finutatioin motore , autin moto, zu in P pautin exuin(eco.v.g. € qt illicaliquod impedimentum, quod aufertur poft.& hocintende- latcum dixit: necefle eft igitur. vt fittran mutatio,&c.D.d.qua ppter. ncceflecít vt pnmam. iütatio- nem przcedat tranfimutatio.Et hec. demraioqum induxigeft vlisin oT morore,fiue in virtuterati , fiucin non rónali. & hocinduxit nosad exponenda verba cius, ficut rius expofüimus.Et oportet nos AT Eran hoclocoqueijaccndit huncfermonem.vtrum intendit qp motus fm genus femper fuitautin tendit hocclle mouum a:rcznü vn 345 in fpecie.Eft.n.in hocaliqua diffi- D proi f lee mde TJ motus non deficit fm genusin ali-. qua bora;exiftimatur qp impolecft ipfum continuari fm genus,fecüdi qurmeunsi modum E poires. unt pofitiones impofts/& fibiles quiam hocquod eft pr fibile, z iod, quod neceflario d tur ex iftis propónibus, quas pofuit hic.f. potra prendere adum fm tempus:& fm hoccltillud , qd 1ntendit de hac inventione, diminu. tum.&id:o videmus Alíarabiü in fuo libro de entibus tranfmurabili- bus niti enumerare modos, in qui- g buspofeeít motum przcedere mo tumalium:&hocin motore, &in pondende declarafie qus polis juis impofis,& - fadsfim delitidpem motas, Er fm hoc erit opus Alfarabij i qu complementum ad illud, quod de- clarauit Aritt.hiclicet Arift fecerit. illud quod fccit Alfarabiusin.ij.b- bro de Güationc.in illo.n. libro de elarauit qualuer cft pole omne mo "m c motum, & qüo eft im. .& fic fermo eiusin boc libro & iminut*& complebitur poft. Aut F. dicamus qp Arilt. non intendit per 1); P i hanc declarationem declarare polt eft mundum cfle in aliqua ho Taexta vnum motum,fed declaia- re q mundus impolt éft vt (it extra. mot fm gen*. & qüoinuenituroé motf motíá,eft alia qó.Et fm hoc vi quafi intendere contra- dicere fermoni dicétiü motü defice xe1n aliqua horanon probare mo- jj, tum effc cceraum. Et forte etiam in aliorum . tédit p hüc fermonem ,pbare mun dum eflc femp fm hác difpónemt quo cít mó . qíi,cum pofucrim? g» Phy.cücó.Auet. (XX, i Phyficorum G ifta ordinadio eft naturalis, & grim polt cft mundá habere alid orlina tion£ rer ift. o6s motus redu- cuntur ad corp'oclefte,& qj propin quitas corpis ad duas rs, remotio a quibuídá eft cf, pp quá quadam mouenfqfiqy & quzdam quiefcüt qfiqy& pp quam omnem motü fequiémotus,& eft declarat gpimpolt eft morá deficere in ali pe ho: manifeft damit lus femper fui X eritin hac difpó paf deficeretnon deficeret B |uietem , nó p mutationé allum brmam End impole fit ip- H fum mutari ad aliá formá;autqc- fcere,necefie eft vt motus corporü , 4 füntzterni mot" , d funt (emp in. moru/fint in hac difpóne (emp ,in preterito,S in futuro. qf fi quiefce. tet tocum, nihil aliud eflet cá quie- tis eius,nifi quieseorü. ju£admodiá c$ mo?'corü.d mouent qfiq;, € ge tiscorá,4 quieícunt qfiqj, nihil udeflnili motuscorum femper in propinquitate, & diftantia. Si igitur. Polk efl corpora cadleftia qeíccre, necefic eft vt cflent pars alteri? mü- di,& vt eflent hic alia corpora,quat moucrenfarculariter, d céntcá qe I dsiftorü qiqs & moviftorá qiiq;. fm hoc poflumus intelligere hücloci.Et qd apparuit mihi poft longá pfcrutationé cft ex hooqd hic induxit, apparet modi vnü có nu primum zternum eécü adiun € fucrit hoc quod declaratum eft hic.£q nó cft hic motus sim nó- usjilluquod declararfi cft in Septi- mo.f;pfi eft necefle vc in moris in loco fit primá motü,& primus mo- toryp necefle eft vt ifte primus mo- tor, &iftud primü moti femp fue- zintin hac dipone.C hoc mouere, & hoc moueri.qff, fi fueritpo(itum K- ifm incipere mouere in'aliqua ho- racontingeret vtipm foederetmo tus prior motu illius, & morá prius moro illrus& motoré prioré eo . & fic hoc,quod fait pofium, quod i fe fuit primus moror, n5 fuit. vei Etcum hic fucrit motor, qui femp mouet,tunc erit hic morti, gd femp. Toouetur.f.qp ctiam eft ztemum.Et. finon,contingeret vr ante primum. mororem cét moror pror ilo. f. fi pofüerim'illd gd mouctab co,gíia riaut tranfinutari aliquo mó trá(- mutationis,nifi fm motum Y loco . &,cum hicfuerit moti ztenum, L hiceftniotuszternus & maxime, cum adiunctum fuerit his duabus Wepónibus hoc;quod apparet fen- i.f. q omnes mot reducuntur ad motum localem , gifte motus cft prior eis naruraft . Et bene pót hoc apparere generaliter. -hié efle anf" mutationem cótinuam neceffario, quoniamcum necefle eft hicet ui mutationem primam naturaliter, &eft impole tranfmutationem pri mam naturaliter efleTterupore no wamynecefle eft hic efle vná tran(- mutationem continuam : quzcft caufa in hoc,quod ante oém tran(- M mutationem eft tranfmutatio. Adhgcautem,prius,& pofte riusquorram modo erunt, tpe nonexiftenteaut tempus, non exiftentemotu:Si vero tempus eftipfi?mot?numer?, aut mot? quidam,fi quide tépus femper elt, neceffe eft & motum perpe tuum effe. At vero de ipfo qdé tempore, praeter vnü,cócordes. effe videntur omnes. ingenitü nelíe dicüt,& propter hoc De dno- Liber Octauus A mocritus monftra qp impofai^ Dnsocri- bileeftomnia effe falla. temp? fo n*ingenitü effe.Plato veroip^ *aL.ipofe fum griatfolus .. fimul.n.ipfum t aii cumcolofacum effe: catü au &a. Zim, tcm factum effe ait. ede ci bec, quemedo poteft e prese peri, frempm sen fit! e7" qumede erit temps fí metna non fit? 5i igitur temp eft msnersa matwe, aut alicume me- tw func temps, fi fuerit aternio, p" eff vt motus fit aternus. Sed videmus emnes, preter ynu, conuenire in bec de tempere. dicit. enim ipfum ejfe non generatum.r. sun nonem . Cy per boc declarat. Democritus impo[fibile rmm ef- fe generata.dixiü quia tempus eft nen generatum . Plato yero gene vat ipfum.dicit enm ipfum gene- rari cum cele: c7? quod cadi eft generatum 7" nouum. Cum declarauit q» ex definitióe motus aj q» motus eft ztern, dicis hoc idem ctiam apparet in ternpore.omne enim ne- ceffecít vt fuum noncfle ipfum . Et quomodo aliquis inselligere prius,& pofteriusfi tem. pusnon fi'tempus enim facit pri* & pofteriusin rebusquz non mo- uentur:in rebus autem,quz moué- tur, prius, & pofterius exiftit per fe. Et,cum pofürt qp prius, Sc i mon erit tempus non fuerit: &ep nouum non erit, fi prius, po! non füerit:fequitur ex hoc q nou non erit umpus non fuerit. Etc 16 346 itc q ncutm toncrit, nifí B tempus fit, & tempus non poteft cf- fe, nifi motfit per hocquod decla- ratum eft qp tempuseít numer*mo tus fecundum pnuus,& pofteríus;im- epit declarare q rieceffe effi tem. pus fit zternum, vt motus fitztem* motus fcilicet cuius tempus cft nu- merus,& dixic: Si gu mp et numerus motus. Ét ifta coníecutio eft manifefíta ex definitione tempo ris declasata in Quarro iftius libri & poteft declaran ex ipla natura t E. is.cftenim notum per (eq tem Perfeno- pusauteft motus aut fequitur mo- b did tum& dixiautalicuius mo?'quia e*auccó- non curatin hocloco , fiuc tempus fequens fit motus,fiue numerus alicui*mo- mot. x tus. Etcum verificauit confecutio- prc nem in hoc (jllogifimo,incrpit in- ph.e sf. ducere opiniones Antiquorü,& di- xit:Sed videntus omnes, prater vn& &c.i.& fermo eiusin hoc eft intelle. Gus per fe.. &apparenquia Antiqui. icbantiempusel [c ternum, non percipiebant ipfum fequi fonum '&idbo dixit Democritus, pole hoc, q i F puseft vna cium, & nen cft genc- ratum.&, fi Antiqui percepiflent p tempus non effetextra motum, cre didiffent motum eflc zwernum.Pla toni autem accidit eontrani;quod 1d&. ,.ph. accidit Antiquis. conceffit enim t£- &bm-i1« pus equi motum coli fed non con ecffit ipfüm effe aiernü, fed gnari. Siigiturimpoffibile eft & ef fe & intelligere tempus flneip^ fo bra mE autem eft bre quoddam,& principi , & fine habens fimul, principium qui^ dem futuri tpis fine veto prate XX (ij. nus Phyficorum G riti: neceffe eft femper effe tfs. vitimum.n.finiti accepti tpisf a'iquo ipforum nuncerit, nihil «n.cít accipere f tpe, prater nfc. Quareqim eft & principii, & finisip(um nunc, neceffe eft ip, fiusvtrag ex parte femper effe tempus.at vero, (i tempus, ma^ inifeítum e(t qp neceffe eft & mo tum efíe.fiquidem tempus pat fio quzdam motus eft. Et etiam, fiipofabile eft yt fit. tempus, aut vt untelhgatur extra. iflani:ez- inflans efi medium et ell principium,7* fuus fed prins prem temporu futuri c7" bnu tem peri preteriti:neceffe eft ve tem- pe. f atemam. quonans fi fuerit acceptum vltimum tempus , pofl quod non efl temnpus pseceffe efl ve Fit im aliqua bera. impe[abile eft emm ye in tempere fit aliquid om. mune ifi infTans 5i gitur inflans. eft principium, C7* fine necejJe eft "yr etiam ex Vtraa, parte fit tem- Tpus. frigitur fuerit ex vtraa, par- de tempus, manifeflum eFlyt mo. fus fit etiam.tempus.n.efl aliquod accidentium matus. YT /— Cüdeclrauitg neceffe eft, fi t£ pus fit, vt fit motus, fcilicet motus uius numerus eft tempusinocpit dean mpus fi zwmum Xx it ad hoc duas tio- ERE mA. quaminuem..:, Il 1n tempore: Étg impoffibile eft tcrapus effc ex Wa inftans Et caufa in hoc eft,quia. ánftans facit rempus.& idco qui nó b ercipitad minus duo inflantia,nó K [o tempus, Etidco, cum po- luit qp» i ille eft tempus effc extra inlans,ccum pofitum eft in flans pofitum eft rempus,coniüxir. huicaliam propofitionem, falicer gines principium futuri, & inis przteriti.& jila. propofitio eft maniíeíta per fe inftans enim eft il mftás eft Judquod accipit intellc&us pro dif Princi ferentia inter prztentum,& [9i finis pusi Kiilicet pri ficrius in motu. dde «« Et,cum natura inftantis elt ifta,ma ph.1;. nifeftum eft impoflibilc eltima- ginari inftansquod non cit finis f- tenti & principrum futuri. Et caufa. 1n hoc eit, quia nihil inuenitur de L oc polite ee inflás. & cum. ioc impoffibile eft demonftrari,fi-- cut demonítrarur punctus:quia,cl demonflratur,ranfit ftaim.Et nul lus poteft imaginari inftans cé prf cipium futuri ab(q; co, cp fit finis t£ potis preteriti , aut finem przteriti abíq, coyp fit pnncipium fucuri:ni fi exumctur tempus cxitlere quaft lineam rectam.& immorari in hoc eftfuperfluum. Ec, cum pofuitin- ftansefle principium, & finemjicoz- it declarare quomodo fequiturex ioc vt tempus fit eternum, & dixit: finisenim rempons vlumi, poít qd M. non eft rempus.cum fuerit. " necefle eft vt fit in quibuldam in - ftantibusideft quoniam principii temporisante quod aduer(ar*dicic. nonefc tempus, ncecfle eit vt (itin. inftanti:& fimilicer finis pottquam. aduerfarius inpt non eflc tempus, necefle eft vt fit euam in inftanti: & fic neccflano ante tempus iit ié- pus,& poit Empus ternpus. Deinde. dicit impolibele eft enim, &cadeft. & neceilc cft vc extremitas cempo- ns Liber Octauus A risfitiniittanti: quis impoffibile eftinuenireex tempore aliquid in. actuyiifi inftans, Et verificatio qus fhoniseft. quoniam neceflecft, inftans fuerit acceprum,aut demó- firatur in actu, ficut demoaftratur pun&usautnon demonflratur . Si. demonftratur,deftruitur natura t- ris. motus enim deftruetur necef* ijo:&, fi fueritimpoflibileipfam demonftrari, nifi in motu , neceffe eft vcanteipfüm fit motus, & poft ipfüm fit motus.Etfi non,runc erit acceptum quiefcens,& tüc erit qua fi punctus non inftans, Et vninería B literomne,quod diuidit motum,ne. cfle cft vc ante ipfum. & poftifm fitmotus, Etcnm pofain (p extre- mitas temporis, qut itur maria corrum, nez fv fi in inflanti, dixit : Si igitur inftans; &c.idefl,fi igitur extremitas vermpo ris,quod ponitur generatum, & no- uum,fclicet ante ipfum non eft tempus:& infanseft principrum t£ ris futuri,& finis przteriti:necef- £vtex duobus terminatisadifm. componatur tempus, & fic ante rp- füm crit fs, & poftipfum rfs.D.d. fi igit fuerit.i.fi igi£ ex iflis duobus C terminatis ad ipfum fuerit temp, manifeftum e ci cum i- ratum fit in duobus terminatis cuiuslibet inflantis fit tempus:& t& puseft coníequens, & infeparabile amoru:manifcftum eft 3n dua— bus partibus cuiuslibet inflancis eft. motus:ergo motus eft zternus ne- 4. phaso ceffario. Er fore fciturde hac de- monftzatione hoc, q» motus ztern? eft motus diurnus. declaratum eft enim in Quarto q» tempus non fe- uxtur primo , & eflenualiter, nifi iunc motum, 347 Eadem autem effratio & de D eo,quod eft incorruptibilem ef femotum., Vt.n. in coquod eft effemotum.accidicqu& dam effe prioré mutationé pri- majfichic pofteriorem vltima, non.n.flmul definet moueri, &C effe mobile,vt comburi, & effe cóbuftibile.cótingit.n. combu fübileeffe,quod non cóburitur. necmotiuum,& mouens, Et ifle idem fermo dicitur in bec quod metus nn. twr, iem, ficut cotingit diettibus y. moti generari, vt tra[omtatto ali qua pracedat primam tran[muta tienem, ita cotingit bic; vt. trafmutatio fit pofl vltimans traf mut atienem. quonia aliquid ce[[a reametuc pros mi innatum eff meners. nen [unt infr. mid. v. gni combnratur e Yt fit dnnatie coburi. quonia pe[tsbale eft "yt fit natis coburi abja es quad có buratur mea etiá aliquid ceffere. ab bec,'Yt fit innati mouere , eo^ ce[fere a monere erunt infmul.— Ideft, & per illud, per quod fuit ! iratíí qp» pros morus eft cter- nus,& non itus, declarabitur. ipfum non corrüpi. Qi ficut cótin. Bitex pofitione cius. primus mo- tus fit nouus, vt non fit primus, fed anteipfum fit tranfmutatio prior, fif contingit, (i pofüerimus d» pri- mus mot" corrumpitur, yi poftcor ruptionem prim! motus fit motus, minifcluny efefi prim? motuscor rüpi& poft ipfum nó erit motus, dj. quem- Phyficorum 'G quÉdamod(i non eratante.ergo, fi pofüerimus ipfum j,critan te motus Sfi corrumpi, erit poft. D.inccrpit declarare qdo contingit vt poftcorruptionem primi motus fitalius motus,& dixit : qti ceffare aliquid &c.i-qfn , fi primus motus, quicucrit quiete, in qua impo erit vtillud,. moucbad. moueat neceffe clt vt poft quicté moti fiat eo aliqua difpó , qua faciat ipfum n6 moucri poft.& illa difpofitio ne eflario eft motus,aut aligd fequés motrum.& fic poft primum motum. y Crit motus.quod eít impoffibile. Ec filt,fi ceflauerit prm* motor a mo- ere,cótinget vtante ipfum fit ali* moror quideditei dipónemp quí fiustim vtmoueret, poit erat Rtipfum autem tibile oportebit corruptum effe. cum corrüpitur. & hui?corruptiuü rurfus pofteri?.corruptio.n.mu tatio quadam eft. Si igitur hzc impoffibilia (untmanifeftü eft qp eft perpetuus motus , & non J aliquando quidem eft,aliquan^ doautem non.etenim fle dicere. figmento magisaffimilatur, Et etjam neceffe efl vt cerrum. ens corripatur : quádo corripet, aider «orrupatur et , po corrupit. p ye.n. efl aliqua tranf- mutatio.Et, cum bec fuerit impe[" fibile ,manfefli efl quod notus c » «ternis, C7" quod s. dxé i c pun Cum dedarauit q primos, aut K. imi motus necefle eit vc femper 15 int pp hoc,g illud, quod moue. turillo moraautilla, quz mouent illis motibus fi motus eorá fucrinc noui abíq; co,«p cederet cos mo- tus,necefle cft alterum duorü , aut. illud quod moucfillo motu it güa Tum,aut eternum. & mapifeflü cft qp fucrit ghatum,necefle c(t vtan. te primum motum fit alius motus, & anicillá alius : & cá piimus non. erit,non erit limus. (illud , qd mouetur pri! muora fuerit auter- nüj& generarcti (uus motus, poll non fuit neceffe eft vta pri- L. mura motum fit morus, & antc pr mum motorem fit motor:quod eft imj Et, cum declarauit hoc, vult declarare per iflà viam , qp im- polt eít vt motus vltimus fiuita , p» poftillum non moueaturaliquid,p illam eandem viam, per quá rau vt primus raotus fit prior fm tfsczteris motibus, Illud.n.qd mo uctur hoc motu vltimo , necefle eft vt itaut cternum,aut corrupubile. Sicorrupubile habebit corrumpés, & reuertetur qó de iflo corrüpente, vtrum fit zternum , aut habet cor- rumpens.fi igitur eft corruptibile, M erit necefle vt fic procedat in infim. tum.quod eft impofe . ergo neceffe. eft vrillud,, quod mouerur vltimo Thotu fit ziernum . Si igitur fuerit zternum, & moror illius fit ztern?, reucrieCquefho in co, qua de caufa motor aiernus , X motum ztern femper fuerintin hac difpofitione, -ÉLhoc moucie,& hoc mouen,& eeflauerunt a motu, pofti fuc- rütin mom tpe infinito Tni illic eft neccflarium vtante primi mo- ti S primá ré modi, & primü ui Liber Octauus A rem fit motus prior,& motor prior, & moríi prius,quod eft impoft.Scd tacuit hoc condiuidés vltimum de duobus códiuidentibus, füper qu fundauit hanc demfationem , cum. lam induxeratipfum in generatióe. motus, Et,cum compleuit hic in pofiione eius, illud, quod mouct mor vltimo, eft corruptibile, eftillud,quod abbrcuiabitin pofi- tione cius, grillud,quod mouetur primo motu eft gfiatü.f. qp ante ge- neranseít generans, & proceditur fic in infiniti. Et idco cópleuit hüc fermonem, dicendo : Et, cum hoc B fueritimpoffibile , manifeftum cft, &c.D.d. Eceniam necefle eft vt cor- rumpens,&c.i. & fi aliquis pofuerit. $illid, quod cuc deimo imos tot corruptibile illud, quod cor rumpet ipfum, eft corruptibile ab alio cornipente,&illud ab alio, pro ccde:ut fic in infinitá. qd eft ipofe. ergo ncceffe eft vcillud, quod mo- uetur vltimo motu, fitzterníí . & , €ü fucrit motum a'ternü , & motor. azernus, necefle eft vt motus illius firincorruptibilisfficur fuit ingenc- rabilis.&,fi non,qua de caufa ceffa- bita mor illud, quod fempet fuitf C nou& ifta expofitio cft vera. Similiter autem & dicere q» aptü natura fic eft,& hoc opor^ tere putare principiü effe.qd q» Easpedo dem videtur Empedocles dixi, . feqp vincere, & mouerein pat^ teamicitiam,& litem inet reb? ipfisex neceifitate,quieícere ve roin medio temporc. . Et ferme dicentium boc magis. afümilatur figmento.c7-fimuluer eius qui. dra ped | fic debet erre. 45 Iv 348 re natura rerum, C7" qui xiflima sir quad principum cf illud , de. quo diximus ip[umn effe, fecundum. quodfecit Empede les de demnio amicitia ,e7" litw, buius quades, , ev' buius quades,, que muet res nece[fario,et quies. exifit interim in tempore. Ideft,& fermo dicentium q mo tus nó fuit anre poftea fuiteft fi-. milis fermóibus fictis. & filr (ermo dicéiü i & vráfinutatio füc- cedunt fibiin ofbus entibus: & » natura totiusentis moti facithoc, E. non quia eít aliquid,quod fit caufa. illiusef..fermo ingén. Et fit fer pr» dicentium fermonem fimilem. moni Em is, q» principii, fmm qp necelani ad efi hut pand pia cótraria faciüt alteri contrario rüin aliqua hora, & nó facit alter abíq; eo. illic nó fit cá cogé nifm adhocquia principiá nó hétcám, eft fermo fiisétfigmér.Ex ifto fer moneét gei vt motus fit fine. motore, Etcá dixit & qui cxiflima uit Q principi, &c. & intendit Na- turalcsexiftimátes o pnmum prin. cipiü ghans entia pofe cft in co. fm zm principium ftmile .f. fermoni qui pofuit principi entium. amicitiam, & lit£, fecundum fimi- litudinem amicitiz,& litis exiften- tium in hominibus fcilicet quem- admodum amicitia con, t ho- mines/lis aiit fe t, ita in entib* funtetiam duo fil'ia ifhs.C'amicitia naturalis, & odit naruralejta,g qf que mouet alerumdnigs reliquá. ad contrari eiusad quod primum mouebat.Et quies eft in tépore, qt eitinter hasduasactióes c^ rias, XX dijo a5 D 1 LL] Phyficorum G abf; eo,g illic fitcau(a cogés ami ciuis in vna hora, lité agere in alia: cfi (int principia neceflariz actionis,& céntiz neceflariz. Et ifle. fermo eit ér fimilis figmento.fequi tur.n.ex eo vt: fit ine motore. » , Fortaffisautem & vnum prf Nüihee. cipium facietes, vt& Anaxago diaui &co ras, fic vtigp dixerint, Át vero nidnL,& nihilinordinatum eft eorü que f, natura, & $m naturáfiüt..a nac a Nid € rura.n.caufa ordinis eft oíbus: Qrdinisor infinitum autem ad infinitum nullam ratione habet: ordo aüt omnis ratio eft. Infinito aüt tpe quiefcere, poftea motü effe ali qfi huiusautem nullam effe dif ferentiam quare nunc potius dg prius rurfusalique ordine fenon amplius naturz &op?, aut,n.fimpliciter fe haber opor tetid, quod naturaeft, & nó ali qf quidem ficaliqüvero aliter: (vtignis furfum natura fertur, & nonaliqiü quidem, aliqü ve^ ro non :)autrationé habere qii non fimplt , Quaremeli? eft, vt Empedocles, & fi quisalius di, xit/fic fe haberejin partevniuer fum quiefcere,ac rurfus moue^ ri.n.iam quendam hét quod ta lecft.Sed &t hoc dicentem opor tet non affirmare folum , fed & caufam ipfius dicere,& non po nere,neqicenfere vilam fenten- tiam irrationabilem, fed aut in ductioner, aut Itiont afferre. hac enim,qua fup tafunt,caufz non funt.neq erat litis vel amicitigeife fed hur ius quidem congregareulli?ve/ H Empedo. I hoc 4" quandes, . Et ro difgregare, Si veroinfup de, K termineturipfum in parte,dict cendá eftin quibusfic: vt p eft aliquid,quod coi t homi^ nes.f.amicitia, & fugiuntinimi ciabinuice, hoc. n. fupponitur & intoto effe. videtur.ninqui^ buídam fic eife. hocautem & p qualia temporaindigetaliqua ratione.Omnino autem exiíti^ mareprincipium effe hoc fuffi- Ciés qp femper aut eft fic auc fit, nonredte eft opinari : ad quod Lemoat Democritus reducit de natura caufas qp fic & prius fiebat ip^ L flusautem femper non vult prí cipium quarere,dicensin qui^ bufdam recte, inomnibusautée non recte.etenim ttiangulusha bet duobusrectis femperangu^ los zquales.fed tü eft quadam perpetuitatis huius altera cau^ fa.principiorum tfi, qua perpe tua funt,nó eft altera caufa, Qd igitur nullum tempus aut erat, auteritquando motus nó erat, autnon erit,tot dicta fint, Et ferte etiam ili, qui ponunt. prinapium vnum, ficut Atmaxa- 4s ,ratiecinantur tals ratione. Sed mbil emnine naturale aut cur rens curfu naterali efl fine erdme. natura.n.efl cá ordini inei, 3 que. eft C mneft de atTune nature. alique ma yt mania fnt quiefcen- tia tempere infimto,C7" posl moue. differen tia eff in bec ommime faciens quod mele fit magn nunc quam ante, & Pic [2 rica, Liber Octauus A er? nulla erdo erit in boc aliquo. medo. quod.n.currit [ecundum na. turam aut erit, x ita , quod mon fit tale, C7" quande- tale-Yer.g.quod ignis a[cendit. quando eft a[cendens , €7* quan- dud mon : auti nun fuerit emper "mi medi, cenferuabit aliquam tienem. Et ideo [erme Em- lie dimer ( quid tetum iefeit quado, demde mouetur. 5 ie nee facit aliquem ordine. Sed deberet dicens bunc [emen non effe contentus in diccdo illum marratione tantum [ed deberet ds ere can[am eius , C7" nn deberet pr | psnere fine aliqua ratioe, Jed aut indu£lione, aut demonfira. tione illnd affirmarc.ifla.n. pofita. mon fut can[a. nec ifle ét, fed alie. ves funt per amicitiam , aut per li temyC7 illa congregat, € iflafe q gat. Et fi bac duo fint determi c pro 3 aliquibus prs dinerfis , apertet dicere illa duo que [unt: fr eut eft determinatum in bomini Bus quod illnd, quod cógregat et ? mer Cr qiod'inimiei [unt il-. » qui fugiunt (e adimuicem.ponit -n.quod in toto etiam efl talu eur. p Jus - 7" dicunt quoniam boc exi- fit sn quibuíd.m rebus . (ed boc eiflere in temperibus aqualibus etiam indiget ratione Yerificante Sud. Et^yniner[aliter exiflimare. Ss 349 quod principium fufficiens in bee D efl , quod femper tls eff curfus , €9' quod [emper talis erit, mn eft. reffum . c7 bec efl illud , ad quod reddit Democritus can[asym natu ré [quod prims fut 77 mn fin- Xt : 7" nen epertet querere quam later femper fuit principium. e7* bec tudicium sm quibufdam rebus non efl verum.triangulus.n.[em- per habet angulos equales dnobus re£is, (ed principium efl ad hanc rem eternam . principia vero non E: babent alias cau[as, C77 funt eter nd. Hoc igitur fit dium in boc, quod mn erat , aut erit tempus , Cu Wofwgs mon erat, aut mon erit. Cum e Peli dien 1j tid y motusincapit, pofl] nó fuir. pes corripeécorrdptiohe, poft- Quá nó erit motusolno, & fermo- né dicfuti & ipfum gefcere qfiq,& iq; moneri, & d. ratiocinatio il Itusin hocnó eft rócinatio, f. hoc, qi dixit, q nó elt (rend( de princi pio, quare facit hoc in aliqua hora, F. & non facit hoc in alia, quia quere. requareeft,eft drere cám, & princi pium non habct cám, qa eft necef- farium,dicr. Etforee &illi, qui po« nunt prinapi( vnd, &c.i.& fone il Ii, qui dicunt vná principit effe , mp fuit quiefcens, & deinde in. €xpir mouere,rócinanf'ét ex hoc p. 16nem Emp. eft, q in principjo n5 eft querendá quate, quia eft ne eeflarium in effe-Et,cum d. q rario Anaxa. cft quoquo mó fiis fermo ni Empea dd debilior, incoepit de- Phyficorum G clarare debilitatem fermonis Ana- xa.& dixit:Scd nihil oíno, &c.& in. 1Édit pordiné,vt curfus eius fit vni* modi, aut modoráü diuerforá in t&- poribus determinatis,& g» illud qt eft vnius modi fit per vnam cáp, Sillud, qd eft modis diuerfis in ié- poribus diuerfis, fit p diuerfas cau- fas, quc reuertuntetiá m fe arcula- riter. D.d.& natura cít cá ordinis.& Mta é rócinano, qj res naturales nó füntextra ordine. illud.n.qd cft cá ordmis,eft dignius ordine,nifi raro. fitexura ordinem cafüahter. D.d. c non eft de aGtióe nature, &c.i.p in H hisduob*(ermonibus funt duo có- traria cóiundta fundamentis natu- ralibus,quoríi vnd eft vc aliquid fit. pole e infiniro in ftcrito, & poft extrahatur in effe. Res.n.quiefcen- tes tpeinfinito, aut hüt naturam vt. moucan(, aut non.Si igitur hà na. turá vt moucantjgfi quicfcunt,vio- Impe t bs quie(cunt.fi vero habent natu- Yi9- rá vi quiefcant, qf mouen motus aede, cft violévus.& motus vlécus acid tprmoe pus motus violenti impoleclt vt fit nÀlis&c. maiusq tfs naturale, nedá $ fité Pp,hoe pore mlinito. porentia.n.illius, in eig. Quo eít potentia, exit in téporeinfi J nito vicibus infinitis neceffario. Aliud aütqd eft écextra naturá, in. hac opinione, cft ponere motá , & motoré exiflétia tpe infinito, & mo toié non moucre, & motü non mo eri, poft incipere in motu in ali- qua borsabíq en q ilic fuiteas p quam moueret in illa hora , & Digrefio non prius. Et ifta pofitiocft fimilis Ctra Sa- Tefidoniqu£ ponunt Loquétes no racnos ftra: legis.Sed quia ponunt motoré Koen moucsc voluntaric,ideo vàr magis Eoou. füflentari g qui ponit ipfum moue tpeinfini re naturalitcr.Natuialia.n.vür ha- bere ordin terminatii C currere eo K dé mó,aut femper, gut frequérius, to, &n5 Illa aátquorü principi eft volun- mouere tas, vir diuerfificari,& nó fequi cá- is $ dem mod( actus, Sed, ficut dixim* bus ,pbar q volens moucf, poftg nó moueba cSuachri turaut mouet, poftij nó mouebat: fia iade neceffe eft tuncaliquá proportion£ ceaossyà. fieriinteripfüm & motü,quz ante volüute. non etat.&,fi non, nó magis moue antiq pe retin hoc tye pofito q 1n alio . S, fi 2e non;nó eflet aliud, ficut dicimus,ni ;e, fi pre(entia répons. imaginari.n. té puscft tranfinutatio fequens tráf- murationéj (imaginari Pfenuam il L, lius. Et nos dicimus qp voluntas qa. juzrit actioné voluntariá,queren- i efl, quéadmodum impoleefl,ve. voluntas noua dependeat de achio- neantiqua,& voluntas antiqua de- pendeat de actione noua. Et nos di amus qp apparet, & apparebitim- Tolet vtatho noua fiat pervo- luntatc antiquá , nifi fit actio anri- qua media , Voluntas.n. non poft- gonitfacere qd intendit, nifi ppter exiftenná alicuius intenuonisin re. intenta, que nó erat in tépore voli tatis.& fi non effeunecefle eft vcil- lud,gd eft volitü, eflet cá volütate. Cü igitur pofuerimus voluntatem efle,in qua * poffibile poftponi vo- litá, hocerit pp exiftentiá alicuius, qi nondü erat, pp defectum alicu. 1us caufas, aut alicuius difpónis,ne- |ue erit rfs, neq, aliud, cü iam po- (timus, gy ifta voluntas eft primus. motuum, manifeítá eft q» tunc vo- litum debetefle cü ca. Si igitur po- fucrimusipfam effe antiquá, volá- fati erit antiqui . In quo git ifto- rum duorü fundamentorü pit ali- quid negare Loquétes? Fundamé- tum aüt dicens g voluntatum 2on po! "alfpole ohio. actio fm Liber O&tauus 350 A pefiporitqe volütar, nif pphoe, propó alrquid deficit in volitato , & eft zíentia temporisim| bec ve ab hofe per fu& ántrinfecam róné : fed,fi neget, erit. gerextrinfecá. Sccund( aüt funda- mentíi, qd cft qp ante iftam volun- tatem, fm p cfl prima, non cft rác smurado, concelitab aduertatig à Loquentibus. Si igitfuerit diti, tpiftud eft iudicium voluntatis m Az in antiqua, aut poftponi pàt me cau, demus Pretogilo, n concsiis p prefentia emporiset eíin volitum? ergo hic cft B caufa. Si igitur dixerint qp tempus. Étinuenicur cx illa anti Ria volun- tate,reucrtetur qó füper illos in fa- ura illius temporis. T s,quod fit, i] nó fuit;indiger ttpore f quo i, p qd aj D er fua ladho, & determinc£ &,fi non,eflet femp . Dubium, & hocmanifeftá c(l per fe. Etfi rit dictü qüo pofletinueairi noua hsc opinion£ ab antiqua. voluntate, dicemus mediante mo- to antiquo à voluntate antiq. iftud -n.motá appropinquabit alicui , & diftabit ab aliquo : & ficerit cá qc- tis, motusaliquorá,cü hoc, qp cft C xziernum. Et &fi fuerit hic volütas Antiqua,quz antecedit volitusn no uum fine mediarione moe" , necef- fecít vt fuü volitum nó. ab ea donec dcfinat in infinini , & hoceflentialiter, & nó accidentali- 1er. qín qui ponit voluntati noud inueniri à voluntate antiqua mc- diante motu,non córingitei vt vo- luntas preocdat volitum téporc in- finito,nifi pcr accidens. & hoc ma- nifcftum cftexercitantibus in co- gnitone cius gd cft cflentialiter,& eus, accidenialiter.Etjfi in hac ne nó diftinguafilludgd cft D effcntialiterab eo, gd eft accidenta. poffi. liter erit fophiflica. Etex hoc ha— buerunt Loquétes noftrelegi: impofi did in eodé eoo. t fibi fada infinita. fingunt.n. 5 figenerarum fueritin co, cótin- Kripfum n6 cffe, nifi t ip- lura facta iefimita : & dicunt qp eft 1mj ile.Nos ait dicimus o € í- bile eflentialiter, non accidéta iter qp c aliqd agensfuerit.cuius c£ nó habec inibi, cóangit pactio nesci* nó habcátinitiü. vnde acci- det vt ante qu&libet actioné ci? fit actio,& ante quálibet ationé cius E. fintactioncs infinite, (cd p acadés, n6 quia dá funt noceflariz in efle. quorádá.qín,fi ita cé, contingeret vt nó Tuenirefez cis aliqd,nift poft definitioné infinitorü.gd eft pole. cü AL oquécs t loco ei*, qd cil per accidés,illud gd eíl eflen. Galiter, & dierdrimpole effe facta. n6 habere primü : & cft polt p acci dens : imsuo necari Felsuc if: cuius efle nó tpri Pi :edet mpolt eenaaliter vt a£honcs infinite (int ncceffariz in c£ nouá actioné Etiá Ariflo.d.hoc s. ph.tec. in Quinto iftius libri, ci fuit 1-ct-1.co Pes viri motus Heg liczzidé D ijoné.& fimi 115 lirer in fedo lib.de Gener. cum per- etico fcrutatus € de finitate clementoráü, Videdris Et verificatio fermonis in agéte vo Drirod lenrceíl,q agés.& moués vit cltil- pesi ludex quo puenit mouere,& actio deGener. ueniés ex eo d£ mor", & moués, qdcíthmói,cít duobus modis, mo uésqui mouet abíq; cop procedat pom appetitus, aut voluntas , aut. 'fyderiá, aut qoctiq; volueris ap. placa: hoc moucre dé natura- le: De appe tu nde. ghy.cdi.. obietio Prioripfo. Qiedie. Folium nout'n6 poftponità voll Phyficorum G le: &mouensin quo Boednappes, ci tus.& volütas ad mouend(: & 2£hio voliitaria, Et eft manifeftü qj iftud mouens moucf primo à voli- to,aut cx imaginatie illius , aut ex. prefentia illius. & ifte motus d£ ap- peutus . Ols igi moror, à quo pre- Ceditappeti? ad mouere,eft motor. vno mó,& mouens alio mó. Et, ci hoc fit pofitü, dicamus c» ofs volun. tatis nouz mouere, qd fequitur ip- fam voléte,eft nouá neceflanio.& ofs volátatis antique mouere gd fe quif ipfam àvoléte,eft antiquá nc- ecflano.Qri fi fuerit nouá, neceffe. eft vtiitud meucre fcedat acum H adipfüm infini quare igitille ap peutus fuit cá monóisi al Ys ho- fa,& nó in alia, c(i fiteiufdé difpó- nus? Necefe eft igi vt ab hoc appe. titu nóproueniat mouereofno,aut yt pueniat ab co femijaut vt fitil- lic appetitus nouus, qui eft c& noui tatis motionis volétis ad volit(i no- uum. Et hoc cótingit neceffario ex hac pofitibe, motus volantatisà volente fequic appetitii, & volunta- t£ volentis.Si igit neccfle fuent hoc effe mororé antiqui, vel voluntaté antiquá, necefle eft vt appetitus ei* fit iniquas: fü mouere fit anti- 1 quá,& fuü volitá fit antiquá , fine pieipiodc finc fine.qfà,ft volti de fieri definet volátas& fi dfinet vo. látas,definet appetit", qd nó póteé in voléteantiquo, & volütate ann- qua. Et vir demro Ariflo.eft vlis of motori, qui ponit primus fiuc fuc- rit pofitus perappetitü, fiue n5, f.p impoft eft vragat? aliqua hora, & nóin alia. quia tícentillic motor Éü dicunt Loquétes tate antiqua, nifi quia volütas anti qua, pendet cá eo in hora termíína- K t2. Qfüfi appetitus, qui facit moae Sofia. re nó pendet cá co,nifi in hora cet- minata, necefle cft vt apud fenus illius téporis fequatcp mouere volé usfequaf.; itii voliti, Appetit ipu qui facir mouere, di nouus nouitate téporis: & fimiliter mo uere, & nó eft appetitus antiquus, Aut dicamus p Hs itd non fuit. factü mouere ofno, (ed ex vol&tate, Lex te: aucfuitfa& ex moueiean. tiquo, fed n6 Ibafin motu pp. defc&ti cus, qd ncceffariü eft f mo tu &;ci illud ft prefens poft, CcE- pustüc it mouens e moucbitur mon e igit mouere n6 fequif voluntas in in tur motore pri ero q pos ya eft lari $ ra voliti. Et quzrendá eft in nouitate illius rei neceflaric eandé góné, vtr fi. f.ab ag£te volémaut nó voléte: & reuer. tefcbecutioimpolisá prícipio . Et. totfi hoc eft manifeftü exercitatof hmói demfationibus,& fano capi- te,& n6 impedito à fermonibus (o phiftice fcedétibus pofitis, vt funt. Opinóes mundane. D.d.& non eft M de achone naturc,&c.i.& nó eft na Erpbale- tura innata facere q, turalesn quibus cft,tpe infinito, Sc poft moucbunf fine aliqua caufa noua,4 facit eas moucri rác magi ge alio tpe. Ethoc insidebat.cim. | Et nulla diia eft in hocoino,&c. i. dicés hunc fermoné nullá diam. datin entibusin dione quietis,& morus, fed in eadé difpofitióe funt apud quicté,& apud motum:qdeft parus (cere res na- vas, valde inopinabile. Et hoc, qd dixit bocumg- manifeftü eft de defininone natu- tum. ra. Di&ki flo. naruram efe princi pi morus, & quiedfs. necefle eft igi Tur Liber A urantipfam agerein alteri con- Ganord cnn (in motu autqe- gn auragat rang nócontinue £ quicté qhqu & fq; cónnua Sos i focoone iiri duarum 2ctionfi eftordinatio, Sccuíüs fa. dé difpóne. Et hoc intédebat, cü d. anten fimplex , &c.i.g natura in- natacítin. icr duorum, Caut t &€ho cius erit áimplex, Se na,f. Git alie contanorü sc hos - Ducumé tendebat p fimplex : aut faciet dno um. — coutraria füccefliue, Etintendebar. declarare p hoc fermo dicennü qp ofa erantquicfcenna tpe infini B ro, deinde moucbant, eft fermo nó nazuzalis.hoc.n. nó vt cfle de actio nenaturc. neceffe cíLn.in actioni- besnaturz cécótinuationé, & cter. nitztzautn ageudo aleenü contra- rioríi tff, v.g. Yt motus ignis ad (ü- perius femp,S terry ad inferius aut 1n agendo duo cótraria. ficut hoc,od inueni£ de; 2 ne& corruptióe bus mo- zum folis, & alijs cótzariis fequenti busiftá moríi. Et, quia Emped.di- ebat mund( generari qfig;, & cor. züpiqiiq fm cóinuationd.q fe mo illius partiGpat (ermoni bus naturalibus D. ifie n fermo, &ci.qui.n.d.iflii (crmoné de mü- do iplam moueri fq quiefe 1e qq, Cin dicrmindcis eit naturá. aliqué ordinem , inquantá agicillud , qd agit conti- ise, licct mutetur de cótrario in có trarii. Et d. aliqué ordiné, uia or. do cópletuscita, c5tra- ziord conanuc., Ét,cü d. q ife (er- mo magis cóicatcü (crmonib? na- ruzalibus d. poft hocin quo ü tur abcis,Scd Sed Jebcret di. femoné,Xc. (cd dicens hunc fer- Octauus 351 monem deberet dicere aliquam r6 D né, per quá affirmaret ipfum, ali jud cám,per quá effet. dicés.n.hoc. poses dio dnfoné qa aut BP.quid,aut vtrang;. Et hocinten- debar,cü d.(ed deberet dicere cám, Xc.& oportet ficut dixit,dicenté ali qué fermon£affirmare ipfum , aut. per demfoné, aut p inductioné, nó ponere ipfum fine aliqua róne. Et phooq d.nó ponere aliquid. pof- lumus intellgere , & nó ponere ij fam opinions, & pot: indigi & a opinionis. Empedocles.n. cá pofuit opinioné. fus m hacimiéionespone scétdebuit cám opinonis. D.d.ifta E. .n pofita nó funt caufe.& intédit 1l iuda poit Anaxa c d Acintcli genua orpit difhnguere mixtum, polt nó diftinxerat ipfum tépore Dato. pofuit ét Empedocles dc amicitia, & lite non funt primz cie: ilg nandigentcanfisEnquia ch quíkmj itin hoc, nó ett vera, nec px euadere ab obicctioni bus,d. nec ifte, &c.i.nec Empe.ét de. dit cám veráin |quie- fdtqiq; & moucf qiqscü d. & c& ii eris ort in mundojf.in fegre- quioc parit e acm Li amicina con; pier eui liat vnü, & facit ipfum mi Emped.ni Il inducit ia hác c itda- Freormpcontitiascág: &cd. Eu hec duo, &c.i.&, fi hec duo contra- na fünt determinata in fe,neceflc € vtilla duojin qbus cxiftunz ex rcb* naturalibus fint determinata in fe: eiim, ilecft vt contraria fint ineodé. oportct dicentem. hunc; illa,in quibus cxiffitlis,& diflinguere caf quibus. Phyficorum G quibus cxiflit amicitia,ficut difin- guithoc in hofbus, & vocare debe- ret modá endi,in qbus é amicitia, amicos, & in qbus eft lisinisieos. ied hoc: tuit facete Emped. f totus fqiq; ,& tur fiqs,nifi ita q inimici reuertentur mA amid inimici. ed igitfin- git falfum efl, & extra naturá Et in fédebat p hoc,g fermo etus,cfí hoc, qd eftoratus, nó bá equitfimili- tudiné,quá deberet feq lis.n.& ami H citia nó inueni£nifi in afalibus , Sc Bépeerónalibus ain eis, que nó luwtaíalia. igitaffimilauit árrónalia r6nahbus, & rudicauit ea :odé m5,& fecit nqn fequi tur fimilitudiné Tooifussccdcd bus füis.fermo igifcius, cil hocqp ornatus, nó eft ornatus.D. d.ponit.n.&c.il marratio róitis. Empe. d.n.quialis, & articitia $ q- rebus it, & cógregat , coefle eft, vc calis fit curfus m ob^ pebusmaruran-punis; & totius cft. eadé. X manifeltá eL qp ifle fersao. E rhetoricus.Et,ci dedit róné cius , I fccrpit dicere q deberetdarcex cau. fis cGccdédo hác opimson£, & hanc. 16né, & d.fed hoc efle in téporibus ualibus,&c.i.fed he fait, E3 duo motus. contadjfintin z re zquali, atq tjs mot*é qqua tpi quieds, indiget ratoncdlia 2b ifta. Etdizit hocquia res, in q- busexiftitamicitia,& lis, (-res aTate. nó inucniunf agerein temporibus «qualibus, ita, p o&s hofcs fint ali- quo pe amici, & in alio tpe inimi- Cua pons inimicitie fint equa lia téporibus amicitiz.hoc.n.totá nó inuenifin fuo ez£pío, &15 debe K. abillisquasaccepit ab hofbus. ci d hoc diminosbafcit ipfipo fione, d. Er vitexiftimare, &c.i-& Yitexillimareg prícipié fufcicns ín hoc eft diceresp natura eiuseft, «dat. res cótrarias, nó eft fer- rho rectus : nec. dat in hoc, fuffiotin cd ifti? ponis. D.d.& hoe. eft illud,ad qd fecit redire caufasim. rue ichocqd dEmpelin prícipiocá quefiti fuit abeo , qo agit res cóurariasllud id d.Demo. Fiera wig i inre- L chm im adione pini rincUn Et hoc insédcbat, ci d. (qp antecedens. &eftale.i. quiaTeá nó dr lus i hoc, f.p apit contraria, mifs tal£ habet rraruri, D.d.& nó rtet (rere, &c.i.& nó oportet. Mech aiiicio, cal et Emi. ocflarid.C&. ri. deber dri, nifi teo cuiuseé nó eft neceflasti.i. qp sion oportet cíám actionis ends ne effarij. eduxit Amiquas ad hog "bát prfcipi mádi e£ eterni, RI Hd out. Vnde, die bafabcis,quare fueniebat'mundus abeo t dee p non ifdicere iud fdi&t, p non. E ordrere? terno, quare E 86 eft icut exiftimaverüt . verüth op; Mi nó detcdin a&tióc cipijqR adio eius fuerit zterna. f aur So cius fuerit noua,op; vt h£at pricipiü in. illa actióc. [XA aad fon Demo.in hocjinecpit notificare 3 ffle fermo nó cft verus,& d. & itu judici in quibufdá rebus n6 eft ve. rü &c.i.& fermo Demo. & fequen- tiü cius. res neceffarix nó debent. habere caufas, eft verusT qued 1el Liber Octauus A rebus filis in quibufd4. criangul »ti habere pls equales dusbus reclis eft neceiland, tri habet cám. res vero neceffaric , (funt prícipia, nó habentcá&m. Sfi nó,tunc prin- cipiii haberet principii, & procede. rethocin. fidi Etinvédebat de- Clarare p multa necefaria habent. eaufas:€ q principia cterna;quorf a&ióes ponunt nouz., ficur actibes 'fcipiorü nó cternor(i,(unt dignio Eorthabeit principa & he pim principiá reuertif nó primd . Et ió DubiiAn Anti lubitabant, vtrü principia. naut corruptibiliá fint corruptibilia, auc eterna. &, c(í ponebátilla cerrupti- fa Eepy bilia, fequebifipfa nó efle princi- tipia gáa pia: &, cum ponebantea cé eterna, bilia, vl. fequebat ofa effe cterna: & ió coge Soodo. bant dicere ilia vana. Cum aüt per * ferutatuseft fm curfum naturalem de iftis rebus, vidit hoc effe ens mc- diü fter eterni, & ile,& cor. Corp? co. Tüptibile : & q quodá mó eft aicr- Xefte éme n(&alio mó generahilc, & noui: diáiner &eft corpus, qd mouctcirculariter, gterná, X quod eft generabile,& corruptibile CORP" Quantá ad vbi, & manés quáti ad Ibítantiá . & fic difloluebaf ab co c bern ponendo hc moríi.& fuit. ile vt generabile nouum me- li&te etetno fit cá rer güabilid.D. d. boc igtfit dit in hoc, &c.i.ifte igif fermo fit füfficens in hoc, qd tá fit hic ip fiue nó fuerit. motor,qui moueat in a&tu,aut fuc- rit illic motor,fed nó cft motus , q» o ft hecefleeft vt n6. fitillict£pusoIno, f ho«.vid.$ Scc nó fuerit tempus , nó erit ens Pb-c. t nou ofno. moms.n. iusé A noui é in céndo rfe file hoc. din pe d priori, apparet in loco.& i6 nullum poteft & polle. le rem locum. &fi cf- [pon i " L2 fois RAP LU- D efeconfirumtium ,— Cap. 2. Ontraria autem his non difficileeft foluere. Vide^ bit aütex hifceconfyde^ rátibuscótingere maxime mo^ tü effealigri,cü nó eétofno. Pri moquidé,qa nullappetua mu^ tatio eft, mutatio.n.ofsapta na tura&céexquodain qdda.qua re neceffeeftoIs mutatióis ter^ minü effe cótraria,f quibus fit: finfinitü Kip Et mn eft difficile dij elg lud , per qued contradicitur buic. Tlla awt£, ex quibm exiflimatur , cii confderatu fuerit de motu, pof" fibile effc od motws fit quadog, 314, quod ante no fuit omnim, [unt ifla prima. Quia nen erit tranf». t0 &terna oino, emnis.n.tra[mn tatio efl ex aliquo in aliquid. et ió neceffe efl vt dmo contrariam qui b efl tranfmntatio, fint fines ct suslibet. tranfmutatums : 7" ni- bil meuetur fine fine. Fr Cá cópleuit declarare hic e£ mo 16 t vná qoernü, vult ét ducere dubi- ioend ic fduci fup hüc fermo- n£ Et Q8 fic cóponicOfs tráfinuta- tio € exaliquo cótrario f alid c6tra. riü.&fi nó,tíc mot"eEtociofus, & luus fii Ide quo € mo:* ,'eft idé, cti co,ad qd & mot : & cótraria slt finita:S qd Efter ea € finiti: er- & o&g Ef finito é finitfi : ergo ois mor*é finit? D .d.ofs.n.tr&fipu- tatio Éex aliquo f aligd. i.excótra- 1io Totrariü. D.d.& ió € necefle &c. iq, Phyficorum G& qff,cfi pofaerimus q morus € ex. psu conari "decre erit vt 5traria fint fines tranfmutatióis . Pap. Dd & nihil mooefac fine.i.&,cfl pofacrimus q» o£ mori mouetur in tbtraria, continget p nihil mouct fine fine.qfü, fi mouetad infinitá mouetur ad n$ cótraria : fed pofi- €f cft o£ Todd mouc? ad cótra- Sclaexpó riá : inconueniens, Et foneintelligit p boc, qd d. & mhil mouct inc oo m fialigd ets tale,tüc motus cius cét fupe: , & ociofüs. & ent hzc quafi alia ró H àbca,in qua fuit dictump o£ mo- Teac 56 moucditereótratia Ecforze ifla Pbrünc ie r6 eft fufcienior prima in motu nifeflario locali. a contranetas.n.naturalis in aCóxranie loco nó eft nota p fe.& iócá voluit t3 nils i Arift. b declararein vltimo Sexti, Jocont!! ois motus rectuscít finitus, víus ME Pi. loco à contrariis, frerd in declara- €.9idéhic tionc motus localis . Et víuseft tf Tfic61. declaranióe motus localis alio mó, S f illud, qd impoffibileeft vi ft, Bé ph. impoffibile eft vtancipiat fieri 955.5. — Ampliusvidemus q» posfibi &inde. Jecftid moueri neq ouef, neqshabet in feipfo vllum mo^ ] tà: vtin inanimatis quorü ne^ €p pars vlla,neg totum mouet, fed quiefcens mouetur aliquan do. oportebat aüt vtfemp mo» ueri;aut nuncg, fi nó fit, cü non £ffet, Multo atit magis qd tale € $nanimaris manife eft.cü.n, Tnobisnullus infit mot? aliq fed. Seems mouemur rali» ;& fitaliqn f nobisex nobi» ipfiepricipiü motus, & fi nihil us moucat.hoc.n.T ina nimatis (Imiliter nó videmus, fdfp mouctipía aliquid aliud. ^U €orü,que funt extra:animalafít K- ipfum dicimus feipfum moue^ re. quare, fi quiefcit aliqi peni tus ,1nfmobili motus vtigy fiet Afeipfo,et non ab externo.Si au téin animali hoc posfibile € fic^ ri, quid prohibet id hoc accide pieni apii T mundo fit, & in magro, &, fif mundo, & in infinito : fi contin gitquide moueri infinitum to^ tum, & quiefcere. de Et t Videmus iod pofibil mem pdf L motum nea in eo efl motus emai- Be y.g.18 mn aximatie . "videmus miflas res, quod nec pars rei me- wetur, nec totum, [ed eíl quiefées, deinde meuetur quanded, c7 ejfet. nece[fe ant vt vo moneretur in ali qua bor iiia id mon fuit , aut mouerctur | er. Et boc magis apparet in babenti- bus anna . quandeque.n. fumus quiecentes, 77 nullus motus exi- hit 1m nobis omnino deinde mone- bimur , cr fiet in nobu exmbif- c metipfis principium metus , licet. extrin|ecum moneat nos . boc.n.nen videtur bynon in Wita ca rentibus . [ed ifla (émper mouen- fur abaliq.so extrin[cco alio. v i- sum at dicitur mouere [e.c 10, eum quandes, fit que[czs comple- teynecefte ef. vt fiat eo , quod mo etur, motus ex (e ,non extrinfe-. « Quoniam fi boc pofibile eft x Libet O&auus A vyrfiat in animalibw, quid j ibet "vt boc fit in tete e£ f quo. Suam); bec efl n mide paruo, ejt etiem in magno, C7 fi cil in mun do,erit etiam in infinite: ifi pof- fibile ,'ve infitum moucatur, ct. 95 queefcat. fecundum totum. Ideft, & & videmus (d£, quc mo went poflij n6 mouebanf ncq; fm tocam, neq, fm partem: fed fm to- wr. L8 cler neci, dz i&e eflet neceflariá,(i fit hic motor eter B nus,& motus cternus, vt n6 cét mo is nouus, motus.n.neu* dét habe- 1e motoré noui: immo,& É necefía. Xi vt o£ gd fentifquicícere , quief- dee emp: ola fentif moueri, fnouerefíemp. Et,cíí induxit hanc dinóindusitéraliam manifeftio- xÉpría: & c, €p apparet in ha- belasanimar: .n.in eis eft dif fiailoris diflolutionis. & d. Et hoc s in habentibus ani- ij erat fine mora froedéti, eft us in habétibus fas, Qin. 17 manii carentibus . Videmus.n.femina , & € aialia quiefcere fine aliquo inotu, moucban6pó ex motore ex- i » fedex fe p prnapríi exis. cxillimafq p hoc prin- €ipiü, gd eft in cis, pit moueri qfiqy alacer inc dhquo eriated Esci dixit dubitatio de hoc f re- busalatis cft manifefüior, d in reb* $nanimatis, dedit cám in hoc, & d. hoc.n.nó vf , &c.i.& habentia alas fünt manifeftiora in hoc,quia vide museaícpere moueri fine aliquo exirinfeco mou&t, illa a(ít nó mo- wená nifi qà moucritca aliqd extif 353 feci.videmus.n.q mot*qui fiátin D. rebus carétibus aJ, funt poft mo. tus: in monbus aát, qui fiunt! ha- bétibusafas, nó videmuscp ante ip fos eft motus exuinfecus. Etappa- ret cx hoc, qp q6in carentibusaía 'ex hoc. motuscorum. fità motore eterno, fed quia in qui. buídá fen&uncmot'noutabía; eo, qpin eis fentiat motusenurt(ec, Ec. YÉQyG hoc eft vná cori, qd intédit. punc ermon£ hocnor eftnif motibus p naturá,f.4 mouentur. pfe perfdinaion£,f inci. Sed aj ex primo fermone. (EG pda x hoc monster E fuentà motore eterno. neceffe &.n. Ponens mount guru elc. hoc cSueniunt oés, fed differát cófyde- rantesin hoc, vtrum primus motor. poffit mouere qq; & qq; nó,aut eftimpolt,(edeft neceffe vt (emper. ee nt ibdiad onis. & iuit prim modi, S magit fin pr hoc, d.Et hocapparet magis, &c. apparet.n. ex hocíermone q» q6 cóungensin hoceft eiu(d€ generis in habénbus alas & carétibus. fed € manifeflior in babétibus, (.g Icipifit moueri fi- nealiquo motu;qui fiat in cis,neq; in toto, mn pr Did hocnon ví &c.i. & hec magis apparet f h- tib? afas: nó videmus morí 1 cis ex extrin/ mani fle, ficut vin. earétib? afa. Et hoc a| magi: in carébusafa, qa ilta aut mouca tur violéteaut naturaliter: & mani feft € q» motor in cis, d mouencug. violéteé extrífecus:& nó acciditin iflisqó,f.ex mó hocf ex quo acci- dici hftib? aías.In eisait,d mou£- tur naturalt,accidit qó,fi ídigentia iftorá ad motoréexetizc ci ma- Phycüco.Auner. Y Y iot, Phyfieorum 3 ior, gindigentia habenti afas. de. motis.n. naturaliter apparet qp non mouenfnifi generenti locis extra- neisaut patiant violéte quietem, & poft recedet violétás, & E motor é generásin cis, aut auferés violéti£, Yt declarabitur poft.Et ió d. fed ifta. femp mouentab aliquo extrifeco. viuü adt d£ mouere fc . & vtráq; in. rei veritate, vt poft declarabiGindi- getmorore extrinfeco : fed € latéu in hütibus ajasEt ifla dir mota ex. fe;illa aát nó:quia ifta exiftimátur. fle moueri,& qefcere ex fe. qd & inucnitin eis, d mouent naturali- H terEtcá pofuit hanc né dicé- tég in habétbus afas fit motus fi- ne motu focdente, dixit pole & hoc. in toto.D.induxit fimilitudiné fter ea,& d. qíà fi hoceftin müdo, &c. i.qiüajal,qd mouctex fe, affimila- tur toti in hocg totíí mouetex fe, Écorpus crlefte. Similitudo.n. fter animalia,& corpus coclefte eft, qi virunq, mouetur ex fc,& quéadmo di alij motus reducunt in aali ad primá motoré,qui nó mouef, ita É in müdo magno.& mundus paruus. Et ifte fermocft xhetoricus,quáuis iudici in radice J non fit verá, C motus nouus fitin. animali fine motu fcedenti : & nó dat q neceffe eft vt motus nou? fit, fed dat hoc effe pole. Eft igitur qó 2 Ctr hó fuper fermon? predi. a D.d. Sft dE pens eftin mádo, &c.& d.hoc contradi- Videeu, endo Antiquis, dicétibus mund atiud,in erari ex re infinita , ficut plures quo asfi- dicunt cá materiali ficut Anaxag. ?- [ mixto. D.igit, fi eft pofe vefinitü " moueat fm totüjpoftq nó moueba turofno,pole erit hoc in infinito, fi eftpofe vt infinitum recipiat vni motum 1n omnibus fuis parübus, -d£ , «p hó eft. fe Horum igittrid, qd primü K dictum eft non eundé femp, & vnü numero effe motü , qui ad oppofita fit, re&edr. hoc.h. for tasfisn rium eft,fi n6fem^ per vnü,& eundem effe posfibi left vnius & eiufdem motü , dicoaüit vt vtrum vniuschor^ da vnus,et id fonusfit,an fem peralius, ipfa fimiliter e habe^ te, & mota. qualiter^ cungstandé fe habeat, nihil pro hibet vnum, & eundem cffe ali quem;quo continuus eft,atque perpetuus , manifeftum autem €rit magis ex js quz pofterius, Dicam igitur ad hoc . fermo. diit, qui primo fout ditis, [quod metus ad. contraria no eff [emper idem In umero, ref]; eft. digno efl igitur;ve fit nece[farium, fi mo tw ciu[de res non [emper ef pofti- Lilevt fit ide , [v.g Yytrum fonue em[dem cborde fit idem , aut ef fémper "ynue pofl alium, licet chor da fit eiu[dem difpofitiow. Et, licet moucatur, fed fecundum vrrumli Mt bet iforii fuerit, mbil probibet €. fit bic ynus motwe, ex bsc, quod € ontinuw, C7" eternus.C7* hec de- clarabitur pofl magu . Cum induxit has tres qónes, in- epit diffoluere eas. & primo de d- ftione,dicente q impole cft vt inue. niat motusinfinitus : qf ols moc* eftex cótrario ad cótrariü. Etquia. pótaliquis ridendo dicere gp, licet mo?" fint finiti,quia füntex cótra-- zio, X in cóuarid, tá n6 eft nemou: yt Liber Octauus AÀ vtcBrinuaio,& eternitas itf eit ex. jteratióe inter cótraria, fiteratione Á&nitz Et, quia ifta rifio nó eft ve- raja poft: bicin hoc tracta- tu q talis mot? nó eft vnus, nec có- tinuus d.Dicanus: igicad hoc, &c. i.& intédit q»c(i fuerit iteratus.& q.. d. & i6 non oportet nos rfiderc hac füfione in diflolutiSc ifliusqónis. D. facit quafi dubitation£ in hocff. vtrü motus eiufdé rei ierarus intet duos fines fit vnus motus cótinuus, aut nó continuus, & d.di isti tur, &c.i.& eft dignus vt fit: riü vt motus iterat? nó fit nus mo B tus,& fi nó eft neceflariü vtidé mo tü mouea('codé motu, fed pót mo- ueri pluribus motibus.D. dedit exé- lá de hoc, & d.v.g. vtrü fonus t. AMeft.v.g.dicere , vtr(i fonus ciufdé horde lu; quá iteratur mdnus p. eudenus (ine pau(adone, fit idé fo- nusaut plures.Et hoc intédebat,ci d.aut eft (emp vnus poft alium.i. quilibet fonus corü eftaliusab al- tero,dá pcuffio fuent continua. qíà nó cft dubiá ft percullio nó füe- zit cótinua,o foni erdt plures. D.d. licet chorda, &c.i.& ifta qó n6 fiel- ligifnifi qfi chorda fuerit in t£pore € Reuffinis in eadé difpóne fortitu- linis:& fift pcuffio, & chorda hoc tpe appareat mouefi nó quiefcere.f zh ME ne dibinmirin fhotu iorde luas ptes oj (itas, vcr. fit vn? nor aus lureID d.d fm virühibet, &c.i.& fm vtrüliber iftox duorü modorá fuerit difpó de mo- tu iterato, f. (iue fuerit vn*, fiue nó, hoc nó pphibet, gn hic fueniaf vn" mo? fimph, pp hoc, € cótinu*& «tern? D.d.& hoc if poft ma. gis. &itédit cá locut? fuerit d motu eduo&lclabiripi cé morü diurnd. 354 Moueriatitid, qa n6 mouet, D nullü eft incGueniens, fialiqfi q dé fitid,qi mouetextrinfecus, aliqfi at nó. Hec tii, qo vtiqs erit inquirendü eft.dico aüit, vt id&ab eodé motiuo exifteteali^ qf quidem moueaf, aliqri aute nion.nihil.n, aliud dubitat hoc dicens, dj propter quid nó fera pereorum, que funt;alia quidé quieícunt,alia vero mouentur, Aliquid akt moueri , pyfiqus s». atur, nà eff smpinabile , clé pofitis fuerit quod motwe illius y efl extrin[ecme ab es.Et non inten- dime bic árere diio fit boc , (- gio erit illud , qued mouet , c7 illud , quid mouetur, C77 efl idem quan- dod, meuenhs , quandea, non.dicens anbec nen dubitat , mi un hac un. tentione fola , fcilicet quare ques dm entia non funt [emper quie- éentia, et quedam [emper mota. Cü difloluit primá qón& fcarpit 1$ didoluere (cdam , in qua dictá fuit qualiter cótingit (i hic fit moc*cóti nuus,vt (dà terü moucanf qq; & F quicícát qq c d. Aliquid aüt mo ucri,&c.i.q aitin qua dri; quare plurcs rer mouent, poftq nó mo- ucban(, n6 eft difficilis ad diflolué- dá i rebus,quar(i motoreft extrf- Íccus.noti.n. eft per fe qp c in hoc eftautabfentia motorisaut diftan. tia cius, aut ffentia impediméti. Et quafi innuit f hoc diffolutio qó- nisin hoceft, gero fimplicia 26 mouenfex fc. Et,quia ifta qux«. fho inducit drenté ad dicendü quo mó puenit motus nouus à motore. YY ij cteino. , Phyficorum dire d vt beca tripéiie motocfo- ntexuífecus, ficut di&tá füitin Sc- git vt mouca£à moto, 165, gd moucbitez fe: & qur de illo ,fi mouet £mper, qioioneniá tur (dam habere motoré qliq;, & qued n6.& (rere hoc eft quafi ex miofeeum ab eod declarat eft. 4p haceft motus cornus. boc.n. dre. eder iok mouen- uiefcunt.n& i Emp Bu Etoó miendimus hic drei, &c. iquzrcre qüo inueniuntur motus nouieft quzrere qdo eft pole vin. quibufdi ebusfit moror preíens, & motü prefens,& tfi qiq; mouet qfiq; non. . & nó intédimus pfcruta- i de hocin hocloco , quafi debea- mns rüdere ad illud . "Ila n.qoett bis dicentibusqy motuscít nouns, & dicéubus q motus eft annquus, fed dicentes p Lr eieicr d fenus,jo! KL A6 fuit, nó pt ad hácqónE.D.d.dicens.n. [rien iquarchó diuidunfin hec duo á- ] tum/fed Inenitin cis aliquid, 1 T focesduntfibi hec duo, '&aliquid, z f ipee ri vorüCduie Pentibws t modi femp. & intende harq Hla qo ft aliaa pdida clin Srddrcicnielii mo prehendi£in ifl trib? mo rea diana mont. tióe, Ccorpora. dá quicfcüt (emp.Cter. a füp "e moucné hcc eorpora, & Qdá moucutur qfiq; , & quiefcunt. qfiq;, & (unt illaque funt füb cor- porous oxleftibus , & fupra ecszá .. Maxime aüt videbitur Ter, K tium habered, »pnra qp fit.cü non effet prius motus: id videlicet, qdaccidit tania tis, quiefcés.n. prius "va^ dit,mouéte exteriorü nullo, vt vi.Hocaütfalfum eft. cÓfpici^ 1us.n, femper aliquid corü , d congenita funt, moueri in aíali, huis autt morus iptum afal ci non cft fed córinensforfitan.Ip fum aiit dicim? feip(um moue^ renófmotm motiüi,(cd $m mo tum fm locü , Nihiligitur pro^ hibet, magisaürfortaífis necet, fariü eft in corporémultos fieri motusá continente. horü aut£ quibufdam intelle, aut appe titum mouere: illo auté totü i$ aíal mouere, quale accidit circa fomnos.fenfibili.n.nulloinexi^ ftétemotu, inexiftéte ti aliquo ruríusexcitant afalia.fed mani» feftü erit et de his ex fequétib?, Sermo autem Tertim exifimatur effe locus iatib- qo Cedere pL ne. LT ]ue extrinjeco mouente sp|wm, je. am eiim Sed efl narurdes es, C cà fim L £e aninsalu no ef! anima ew, fed aer qui iatinei anmalinen, quadrcpui as, ci deimm ipfam Liber Ocauus B oiteri à f, men intendimte emm meto fed matu locals, Et mbil pre bibet, immo dignnm eft vt fit ne. 6effermum, vt in cwrpere fiant plu- TU Smetwe à CERTBEBLe qUaTM quA dm monent woluntaté,et appeti- tum , C7 tunc ifla meuebnnt ani- mal (cunda tetum.Y,g.boc, quod «accidit apud [omnum-quoniam, li et dormiens nà babet motum [em fit emamo , tamen «ximal wn ex pergefit à fomno, mfi quia aliquis B ote all tn eo. fed boc etiam ap- perci [e . 20 iflacít Tertia q6, icut d. Et£lo- us dubitatióis in Lin ponédo poffibile c£ vt motus fiat abfq; eo, pin moto it morus ofno. vide. mus.n.ajal fich d.moucri poft qe- tem,& fine motu fced£ti fentito in eo.Etquia iftud dic eft valde fuf ficiens,ió Loquétes noftre legis po fuerunt prim principid zternum mouere per volun: Etto t hoceltexiflimatio Arift.femper.n. inuenimus aliquid moueri in animali, od eft naturale C in co, & intendit phocalteratione, quz cít in corporibus alalis ex aía. muritiua per caloré naturalé, qui é án eo.nunq.n. ceflat aio iftius ca- loris naturalis. cfi.n.ceffat, cmnceft Cedo mors.Iflcigiteft nus motuum,ex. a&tióis c2 quibus n6 fugit corpora atalium, rea dus air motuseft motus alte inen eps ratióis, qui fitex continen extrin- ff.ide feco.Etió d. & cáifhus motusani- HY isl male ped animalincipit mo neri |ujeté,nó Icipit ita, Sica s moniti hoc f lata ipnó focdat 1 corpore cius, aurin ala ci* Mud. q/ 355 alius motor. Et dixit hoe,vt reputo, D: quia pót aliquis fingere plures mo tus fieri femp in corporibus afalit, qui nó videnfeé cic in hoc, qd ani mal mouefpoft geté , Et, quia hoc: Noméno nomé motusé equiuocti, & ifta du Mies bustio n6 eft de mora local d.Et, toto €t dicimus, &c.& ifta dubitatio eft ph.c. .. proptia motui locali quia nó inue- Néiaeal hifaliquid moueri exe, nifi in mo sd mo tu locali : Y ceteris afít motibus mo nist mo: greftersiniéenz Esci din dilo s ix lutione iftius qnis q» hoc,qd exifti Oppo! maf q animal mouct'ine motu fa vet de &oinco,nó eft icutezifhimat, fed Vii qx. cá motuseius poft quieté eft hecsp Zim. aer cóinens ipfam exirinfecus mo E üctipfum, Eticeypit declarate qo fithoc,& d.Et nihil prohibet &c.i. & necefle eft vt principi motuum. afalis fitex córinente:quia nihil,p- hibet vcplures motus fiant in ani- pa ia tinéte: imo hoceitnecef- * Et, quía pofuit pin. falis üt plurci uot ox códnt, natrauit qo acciditex iftis moti- bus vtanimal moueat 1 loco, & d. juorí quzdá monenf, &c.i.& hoc peu in afali fiet ab coq acci- iicfibi,opitrio volüras, & rug ad motí, aut. adexpelicadi no. mentá contin ex cótih£te, aut iinducnda EM Etintédit. ic p opinioné aliquid ce virtuti imaginitue d: T6nhlr tali. ac cidit appetitusnifi ex imaginarióe, YQ» ci patitur fitim imaginatur aqui, & appetit ed, X mouctar ad il JA: & ift, cum pantur famé: &, cff timet fugit: &,ctl auferuntura) dus, quie(cit: ant, cum. 5 e farigatio, & appetit quiet. Et At pss erempliiat fomno. quies.n, animalis in fomno eft quies perfe- YY ij Afi Phyficorum G Giffima,queft eris gefa&tio ab co cil ius mo- tus poft quieté perfectá , exiftimat .n.q, cum aíal dormit» nó moue turoino: & cf expergelit p tücin- uenifin co motusqué nó przccdit motus alius. Etd.v.g, &c.&intédit moti actionis vircuüs nutritiuz in. €ibo.qf.n ifta virtus fuerit án nutriméto p caloré naturalé,hu- mefaciet ex co mébia, quz fünt cí fomui,f cor& cerebri tunc dor- mietanimal neceffario.Et,cü actio virtus nutritiue cópleturin cibo, & ceflauerint vapores, qui fiunt ex. H digeftióe aibi, tuncex] ani- Inlibr. de mal. & poft declarabit hanc inten- ono tionca benc ficut dixit. SYMMA &ECYNDA. Quidprimurmosr fic peniwinmolbé Perpetuus, & vnus. Divifinem exmnas rerum omiik, que ad motum , es» quietem : probat; nec. omnia moueri Ce. 1. Rincipium aüt cófy^ ierationis id erit, qd dictz dubitatióis, juarequzdá eorü, à funt, aliqfi quidem mouentur , aliqt autem rurfus quiefcunt . Neceife eft aüt,aut omnia quie fcerc femper , aut ofa femp mo^ ucri,autalia quidé moueri, alia aütquiefcere. Ec rurfus horum autca,d mouent moueri femp, quz vero quiefcunt quiefcere ; automniaapta nata efTe fimili- ter moueri,& quiefcere;aut reli quü adhuc & tertiuni, contin^ omnia quisfeere , mec continme femper immobiliaeffe, alia ve^ ro femp mouerj,alia aüt vtrags. participare.qd quidem à nobis dicendum eft.hoc.n.habet folu tionem oium dubitatorum , & finis nobiseft huiusnegocij. £t principitm ifle perferuta- tienit eíl, quad diéium fut in que. flne pradstia quare quada en- tiadi meucntur, C7" quan-. doque quiejcunt . Dicamue igitur. quod nece[fe eft aut vt omnia quie. motü:&exper git.n,corü,quz funt,alia quide E Jeant femper , aut eia meucantur Jemper,aut vt quada moucantur, € jdà quie(cant. Et ifleri etiam. ant, Vt ila que mouentur ymouc- «ntur femper, 7 iLa,d quie[ciat , quiefcan [emper , aut yt oia fint nata eodem mó moyeri, aut quie féere,aut tertium remanens. po[ti ilem. eff yt entium quadam on moncantur femper, C7 queda mo weantur [emper ,ey* jda in quibus Joecedit. rca quad oportet nes dicere. per illud.n.di[folmetur qua lie contingens in bocycy" comple- bitur ifla. fcientia, in qua fumm. Cü declarauit neceffe c£ vt fit mo tus zvrnus, & difloluit qónes con- tingentcs in hoc, incarpit per(eruta. ri de hoc per viá icrum motarum, qua: mouétur ex fc apud nos qq, & quiefcunt qfiq;. qi ex ifta via poterit demopftrare motorem eter cum effe,& motá cternü. & hoc fci to perfiatur fcía dc oibus quz mo ucnt, & quicfcunc, ícia.n.dc inotu. non M Liber Octauus À non perficirur , nifi c fucrit decla- xatum qüo cft curfus de hoc in om. nibus partibus mundi, Cin difpofi- tione motus. hoc.n.fci citur itio de motu. Et dixit : Et prin cipium iftius perfautationis, &cet. i& procpium. (crutarióis, quae continet ciam de difpofitione mo- tus, S quictis in omnibus partibus mundiin nouitate, & antiquitate , eit ponere cófydetationem de hoc. f.deillo,gd dictum fuit in quzfítio- ne predicta; S eft quare quzdá en- tiaqiiq, mouent & qfiq; quiefcüt Etcá dixit Principium perferuta 3B tionis debet efle dc hac plcrutatio- ne, & hoc erit perfcrutando vlt de. oibuscntibus, quam habent difpó nin hac intentióc,incarpit dicere, Sd. Dicamus igi, &c.i,& diuifio , qua pót efle i entibus naturalibus in hac intennóceft talis quz diui- ditur in tres partes primo, quarum. vna diuiditin tres : & fic erunt gn- quc condiuidnta. Prima igitur ps trium partium eil,vtoia fint quie- fcenna femper.Secunda aíit, vom aua fint mota femper. Terua cft me dia inter hzc duo, f. vt quedá quie- Ícant& quedam moucant, & hoc C vibus modis Qyorom vausclb vt quicítentia fint femper quiefcétia , etmota fint (emper mora. Secüdus, villa quiecenga fint mota, & illa. nota quicfcentia, ita, omnia en- tia moucanrur, & qui Itquan- doque. Tertius eft,vt in entibus in- weniantur ifli tres modi, f. vt quz- dam moueantur fcmper, & 4« quicícant (emp,& quedá moucan- tur qfiq; , & quief£ant qfiq, , vt vi- fum eft de rebus. Diuifio autem de terminans hoceft dicere qp res vna. aurent fempcr quicícensaut emp 356 mota,aut gfiq, quicícens, € qfique D mota. Et iftz tres diuifionesimagi- nanf fm fepté modos, faut vtoja. quiefcant femp: aut vtofa mouc- antur femp: aut vtoía recipit mo tüs quieemiaut vtquedam quie- fcant femp: aut vt quedá moucan- tur (emp, & jdá moucanfqfiq;, & juiefcát qüq; : aut vt dd quiefcát fpes quedá moueantur qfiq;, & quicícant qfiq; :aut vtinuenian. tur in cis tres modi, f.p quzdá mo- ucantur femper; & Qdà quiefcant. femper: & quedam moucátur qfi que& quieícant qq,. Entia enim auterunt ficut vna res E tunc difponentur per triü faut per motum fempyaut per. quicté femper,aut p vtrüq;, p mo- tum quandoque, & quietem quan- oq; : aut diuidenturentiain duas partesautin tres. Si igitur diuiferi- mus entia in duas pattes, tunc di- uifio erit triplex, fcilicet aut vcalte- ra patsfit femper in motu, & alte- a femper in quiete: aut vt altera. pars fit (emper in motu , & reliqua. juandoque in motu , & quandoq; inquiete : aut vt altera pars fit cm per in quiete, & reliqua quando- quein mor , quaádoque in quie- F te. Siigiturentia füennt diuifa in tres partes, runc qualibet pars co- rum difponitur per vrumquodque 1ftorum trium, fcilicet vc quzdam. quiefcant femper, & quadam mo- ueantur, & quzdam faciant vtr- que: & fic condiuidentia erunt fe- prem . Sed Ariflo.contentus fuitin. quinque , & tacuit partem , dicen- tem quód entia diudütur in duo. rum vnum cft vt altera pars quiefcat (emper, & reliqua mouea- tur quandoquc , & quiefcat quan- YY üi dij, doque, Phyficorum 8 doque. Seclidii eft vt altera pars mo eatur femp, & reliqua ache vati que. Et nó fduxit de modisdiuifio- fed iftud Bisentium in duas partss , nifi vn modum tfü.& eft vt altera pars qe- feat femp,& altera m: femper, Etforte [*x hoc abbreuiádo. Qi, ci declaratá fuerit entia c£ fm tres »f.qd quedá pars femp quie- (cit,& quedá femp mouctur, & fadt veu, delent alic diuifío nes.Iftarü. n. diuifion(i femper tres funtfalfe manifefla: per fe , & qua- tuor j - Tresaütfal(zz fünt,vt. ofa fint femp quiefc&ia : aut vt ofa. H fint femp mota : aut vt dá fint fp. quieícentia,& ddà fint femper mo- tzifle.n.tres diuifiones cótradicá- tur per fenfum ; quatuor auté funt. ignotc. Et hocgd quzrit hic, decla. ratá eft is de potenua fdictorum : fedipfe vult cbplere perferutationé decoin hocloco. Modus ait decla rationis iftius intétionis de pdictis talis eft, Declaratü eft quide in Se- primo ab Arift.hoc efle prm mo- f in loco ex fe,ad qué Fete teri motus. locales manifcl fe qpcateri motus inueniunf Ens reduci ad mot( 1 loco, f.: Corpus ccclefte. Et, c hoc fuerit có- iüctd ad illud, qd declararü fuit pri mo ín hoc tractaru,.g primü mo- tü eft eterni motus , erit neceffe hic effealiqd qmefcés zirná, füper qd moucathec primü motum. € hoc mori erermá,g declararf eft eft il lud, gi vt énfu moueri (empi&ceft orp" coclefte. X quiefcés,gd vi fen- fü femper quiefcere, eft terza. & eft illud,od declaratum cft róne. nihil -n.eft hic, qd poffet cóuenire eid laratum elt rancne, nifi iftud . Etforcc illud;qd videtur (emp quie fcere. cft primus motor iflius mo- Kt ms, &eft illud, q4 poft decarabit iftud non dicitur cf quie(cés, nifi zquoce. Et propi iftos mod 2d quedah quandoq,, & re -— quand diuifionis , -vt. motio cius à q quc eft caufa tertie. nzdam moucant gui quie- ícant quandoq;. Sed in hoc tracta- dí tu vult fcrri principio devis tionibus , & complere fer- monem de hoccommuni que i illa,que generaliter przdixit, vole luit principium. Itatio- Si ie ho dre itqes L diuifitentia in fepiem. Dicereigifofa qeícere, & hu iusrÓne drere dimittentes fen^ fum, infirmitas ddieft intelle, &us.etde toto aliquo,fed nó de parteambiguitas eft, neg; folü contraPhyficü, fed ad o€s fcien tias(vtita dici) & otsopinio- ncs,ppea qp motu vtuntur o£8, Ampliusaüt de pricipijs infta^ tig, vtinijs,que circa a ta funt , ratióibusnihil funt ad Mathematicti, flt autem & in . alfje,fic peg deeoq nücdidü eft;ad Phyficü.fuppofitio, n.eft qp natura prfcipium motuseft, Dicere autememma effe quie. feentia, ev" quaere vationem [n per hec, e dimittere tellimenzis Jénfee in buc, eft debilitatio difere tionie (97 dubitatio in bec efl im. toto ,non in parte . C7" boc & nan fo d]ummodo contradscit feeptie Na turili fed ez emmibws [éientys , & "WT" WwW* "wwUra v"u:xT V "mo cvv C 0 UNTTM Liber Octauus 347 A er omnibus epinnibut.emnia.n, sfla vritur metw.Et etiam, ddmadum negare principia Ma thematiois , mn. ef contradicere. Matbematicoe7 fimiliter i alys foeny. ,C familiter negare boc, quod drx imus modo non efl cotra dicere Naturali . fundamentum em pofitum efl ci , quad natura. principum metus eft. 21 Cünumerauitillos modos, vult modo declarare quis corum eft ma. nifeflz deflzuctionis,& quis non,& B inceypira modo,qui eft valde mo babilis, & cft dicens qpoés resíünt quiccentes.ifle.n. fermo valde con. tadicit fenfui. & ifle fermo eft fer- moZenonis. Etdixit: Dicere auté fa effe quicfcentiz, c.i. qui nit hoc hi opinioné vincere. i füm.apparer.n.fenfui plures res mo ueri,& motá effe. & qui facit hoc.f^ |ui querit rationes, quibus deftruac. E» juod apparet fcnfui, eft debi- Verz con lis difcretioris. Vetz.n. conclufio- donc P5 nes non declarantar,nifi a propóni. deianps bus/& propofitones a fenfu: &ez- nibo Kcp- perimentum fermonum verorum C noa sun vt coveniat fenfaienó gónesa ft ecouerfo ficut ifti facit, Etcü fA a'*i fuit quomodo iftaopinio cft cota mud ve narurá qp caufa pónis illius eft de. Topf éni bilitas capitis, quia facit vincere res fi v1 cóue apparétcsres fenfibilesaut fczmócs Fr" fophifüens aerial m 16 fenüübi veras incarpit notificare iocum, Tage. inquo elt dubitatio in hac intétóe it,& dubitatio in hoc, &c.i.S de motu eft in oibus enti bus,qin ofa entia moucntur. & qui dubitat de motu dubitat de princi- io motus.&)fi de prfcipio dubitat, D Bran decfiuse ide Etcom qu dixitgilla propofitio eftextra na- Turnos pidedarame gitsopi nioc(i hoceltextranea a fundamé tis naturalibus, & non naturalibus, & q eftin fine improbabilitans, se cum hoc non debet Naturalis con- me Naturahs.n.non debet. " licere ej, qui. t fua princi- is hocn debt facie primis Vhi- lofophusjaut Dialeticus, Et iá dixit hocin primo tractam huius, Et di- xic& hzc nóeft folümodo cótra- diio (cientiz naturalis &c.& inté- Primi Phe. dit p oés (ci&tias faéas volfitarias, Iofophi, & aries mechanicas.o£«. n. ifiz vrü Suc Dale- tur motu:&,cü motus defluit, e-- eaaiccre. fluunfofaitka, Etc dixitimpro te;'ohe babilitatem,qua eft in hoc fermo- Pici nejncarpirdeclarare qp nó eft de nu » mero opinioni falfarü,quas Natu ca.c «c raiéoponet deftruere. qi nó eíl có Idthicg. tradiébo effentialis, & dixit:Seti 9925» quemadmodi apia, Stc. qffscti vnd puncipiorii, qua ponit artifex huius feíz cft motá effe : & nuljus artifex alicu?? fciz,fm qr eft artifex illius, debet. Sonradicere ei, jui negat pricipia illius fcf vrde- aad, eftin polleioribus rer gp Mathemauc'nó debet cótradicere ei qui negataliqd prícipi. Mathe- mdi maple dinum finitü;aut páétá e&,& fic in alia fcié tia manifcltum q Naturalis nó de- betcontradicere ci, qui negat mo- tum efle. Deinde dicit: fundamen tun eni fitum,&c. ideft,& mo tum cflc eft pnncipium in hac ar— te.quia qui negat motum,ncgar na. turam.dictum enim eft in dehinido ne natur; ipfam effe principium motus & quicus:& qui negat patu- ram LI Phyficorum G ramnegat naturalia , & qui fubiectum alicuius arüis, Aullá het fermoné cum co arufex illius artis, cum non habeat principia,per quz Joquarur cum eo:quia negat princi piaex quibus fundancar ntadi- nes negationis fübiccti. Fereaüt & oía dicere moue, ri falfum quidem eft, min? aüt hoc prater methodum. pofita «n.eft naturain naturalib? prin cipium ficuti motus,X quietis: tamé phyficum magis € mot?, Etdicunt quidam moueri eorü H quac (unt,nó aliqua quide , alia vero nó,(ed oía , & femper , fed latere hoc noftrum fenfum . Ad quos,quanuis non determinct, quo motu dicant;an oibus,non Mec antt cít difficile occurrere. neq.n.au nui. pole gerineqs minui poffibile eit có Pres tinuefed eft & medium, Eftau dii. Vidc t fimilis róiilli qug & deco, qd c&-Zim. eft guttam conterere,X enalccn tia lapides difcindere. non.n.fi tii expulit,aut remouit gutta, & dimidium i dimidio tempo^ re prius. fed vt nauis tractio,ita & guttz tot ti mouét: pars au gj tem illarum innullo tempore t tum.diuiditur .n.quod remotü itin plura,fed nihil corum mo tum cit (corfum fed fimul . Ma^ nifeftum eftigitur p non eftne celfariü femp aliquid abire, qa diuidit ipfa diminutio f ífinita, fed totüaliqfiabire.Silfr aüt & í alteratione qualibet.nó.n.fi par tibileeft in infinitü id, quod aL. tio. Amplius,cüi zgrotaueritali K quis neceffe € (ps fieri, 1 quo fa^ nabi£,& nó i termino tpis mue tari.neceffe € aütf fanitate mu^ tari & inaliud nihil. Quare di^ cere cótinue alterari valde ma^ nifeltis eft aduerfari. in contra^ rium enim alteratio eft. Atq» la» pis neggdurior fit,neqy mollior, zt fere fermo, dicens etia qud emnia monentur efl falfis, fed ma BM eXfrA Bf uram , natura enim. efl in rebre naturalibus principi quietis ficut e7* motus. C7", 'fecun- dum bunc modum mn. eil res na- rurali. sed quidam dixerat quod entia mota nen (unt quedam ,e7* quedam non mota, Jlomaia me senttr C77 motus eorum eft. [em- per [ed hoc etiam ab(Conditum eft. a nofiro fen[n.Et sfhi bonnes, ct fi mn determinant quem matum in tendant aut [i intendut omnes mo tis tamen mn eft difficile centra. dicere eis. impofibile eff enim ali quid augeri aut diminu emper: Jed inter et efl medium.[sllud ad. qued peruenit augmentum , €7- 4 quo incepit diminutio. Et ifle fer- mo eff fimilis ei , quod dicitur de. difhillatione fuper lapides c7 dius from lapidis à planta. pofita.eft.n. queili fimilis LR d nos dijfluerimus sflam ene teratur,ob id & alteratio fcd fib. flatim dilfoluemus bac quefliene, vniucría it epe ficut congela^ 3n qua fmm. co" bonme Yerfifica- tor Liber Ocauus A ter diat quod diffillatio nim at lapidem.Querendum ei pri print: n perfere Bur boc redo d. centum guitie di- flillatis.non emm ef neceffe fi gut. tà cadentes facimnt aliquam quan titatem, Yt medium fiat in medio Mlius.[ed ita efl de guttis , ficut de motu nauis f. quod. aliquantulum. gttarum mouet aliquam quanti fatem.pars n. illarum nen mouet. tempere oino illi quatitatem.illud B n.quod diwiditur per diflillatio- mem , diuiditur in multas partes. fed nulla illarii partium mowetur. per [eed infimul mauentur. M a- mfeflum ejl igitur quod non eff ne ejfe ex boc,quod diminutio diudi 4ur in infoutum qued ex diminu- to recedat femper aliquid, [ed for- fe recedet ipfum totum. Et fecidi bunc modum efl curfus de altera- tione etiam,quacio, alteratio fit. quom no eff nece[fe, fi alteratum. € dividitur jninfimtum, Yt propter. Joc diuidatwr etiam alteratio in infinitum. [ed multotiens erit fubi to ficut ell congelatio.Et etia ee[fus snfirma ad fanitatem debet ejfe sm tempere. c7* nà eru trafmu tatio eius sn extremo temperis.C7" tra[mutatio erus erit ad [anitate, men ad aliud. sermo igitur dicti in babtte bac difpofitionem , quod Jemper dlteratur , eft dubitatio in 358 es,quid eff valde manifefié.alte- D ratio.n.non eft nifi ad contrarium. Et etiam lapis non fit magie du- rue" magu molle quam fit. Cum declarauit improbabilita- 1 temquz eftin fermone dicentis» omnia quiecát,& q dicens hoc ne gat principia Naturalium, incorpit. etiam declarare errorem dicentis p omnia mouen(,& dixit: Et fere fer-. mo,&c.i , & dicere ctiam qpomnia Thouentur,& negare: Resin enti- bus naturalibus eft. lum ficut eft falfum dicerc q omnia quicfcunt, Íed minusextraneum a via natura Ii:& ideo dixit:Etfere.i.fere ézqua E. lis ei in falfitate. Dincti declara requomodo cóucniü ifla opinio, & przdidla in hoc, qj non debet ei cótradici a Naturali, & dixit natu- r2.n.&ci & cá in hoc (ermo dicé tisqpomnia mouent, dft fermo nó naturalis ficut fermo dictis oia aNilis po quieunteftquia Naruralis po Dita) et nitnaturá cé quip fundaméto:& daméto. dictum eftin definitione naturz q» 1d& -ph. eft principium quietis, ficut mot". H L EN quia igirur quics.& morusaccipiun € turin definione naturz,ideo pone b Mors». re quietem, & mori efle eft funda- pnoreft snentum naturale : & Naturalis nó Piantelu hé ppofitiones, er quas poffit con 2c sca licere negantibus alterü iflorü. F Dicere autem q oía moucntur cft priuario, fufficient d dicere qp ofa quiefcüt: & moe € b quia motusapud nos eít manife habir vi fhor quiete:quies.n. eft priuatio,& 4^ yc. motuscít habitus. Etfi illi, qui n&&rzo finguntq omnia moucnf, poflunt &3 ala habere aliquam ration£: & eft, qii '&492- quemadmodum funt hic res mote quz nó apparent moucri,nifi in là go temporc, (ed exiftimanrur qeíte Dj Phyficorum € rejita n5 eft remotmm in rebusque exiftimantur quiefcere vtappareat decl motuscarum in rpibus, in quibus feütur multz vitz humanz.. t hoc intendebat cum dixit: Sed q dam dicunt, &c. Et.c dixit hanc pinionem,& rationem iftorá ho- 3ninum,dixit:Et ifti homines, c.i, &ifti homines,& fi n6 dcterminát. qui morus abfcóduntur a (cníu, ita. €p non compichenduntur ab ipo p puer tarditatem eorum, viram fint quzdam genera motuum,aut om- nia,tamen non eft difficilc contra- dicercers Et dixit hoc, vt reputo, H quia ifla dubitatio in moribus aug 3nenrationis, & alterationiseft for- tior.cxiftimatur.n. q ifti mot funt. «ontinui:fed continuatro corum la tetfenfüs. Etideo pofuit contradi- €ionemeorum in his duobus gene gibus, & dixit:imy enim, &c. 3deft,& tpoffibile eft vt aliquis fin- gatq motus contrarij continuftur. adinuicem : mmo inter quofibec. duos motuscontrarioscít medium. quicícens:& eftillud , ad quod per- uenit alter duorum motuum córra. riorum, x quo incapit reliquus motus. quoniam inter augmentfí , 1 k s viri eft mediis eftil lud;ad qu. ienit Au; tu; &exquo in pir diminutio. Enc dixitillam cótradichoné, incepit etiá dicereg ifta opinio eit fimilis opinioni ponéns gres, quz fünta- gentesaut exiflétes in porétia, funt gets in actuautexillcats. quic- [ccs enim in a£tu eft motum in po- tentia: deceptio in hoc eft de pfe deceptionisin hoc alio.Q ur iptpo fuent illud,quod eft in tia, eítilludquod eitin adu,& non di- füixcritinterea, ponit qr oranes rcs. moucntur.Et, quia intendit K hoc,& dixir. fermo eft fimilis ei &ci. & qui didt pota. pd quieté mouent; [^ motus co« pow gofom,ft áifs dicéti in di- Hiaionibus aquz füpcr lapidem, uzlibet gutra aquaz habet opo- osten im adioin llo laphie & ifr etiá qui dicitin pláta, que ori mr Ü once didit in inquaori tusliuidir parem idis do "3 pleatur diuifio in illo tpe, in quo di hiditur in actu.Et fecüdd hoc,quá- doaliquid creuezit fm quanutast digitiin vno anno, augmentabitur zm in alie xi ón ium illius exi- flens parcum illius digi in adiu, ita,g digitus diuiditur in parces in actuquarum. mumernserit ficut merus partum, f idiruran rm urit rante fermo dicens pres, quz ap. parét moueri poft quietem,n. ss reqnicüs mou&turctis, (ed laret füm;efl milis fesmoni dicenti quzlibet guttarü aqua, quz: Turin pide habenrin ila opera. tione: partem, inoxpit narra. re cocra] ont iftius fermonis,& di M xit:nó cnim eft necefle &c.ideft n6. enim eft neceffari quádo vna col- le&io guttarum opcraturin lapide primamoperationem,quz in actu in aliquo tépore, vt: tz facit medlecteillis operabo- nisin medietate illius cpis. Et dixit. hoc.quia,fi operanfin medicrate il lius temporis.operabüturin medie tate ifhus remporis medieraté illius. asfionis, S in medietate illius me- Macs medietatem. medietatis, & ficininfinitum.&, ct ita fit tic Pd Liber A geri sid po dd a 'efthoccéimpole in Quinto huius er iadlio morus sime. iia lirerali& mori. & ideo necefle eftvt. rima pars,quc fiin actu ex motu, eius fine limul re polt dioct. manatitq non fequitffi con- [Noe nie gu defeendénum i in quo appaxuit paflio illa- mumin nin lapide faci ir jus paffioné ki non iis quzlil UE 3s pin pe in lapide, ficut de mi horiinibus, quimonentnaucm qa uemad. 3nodii vnnfquifa; corum folus non. mouct nauem,& omnes snonét,ita. f io illará. epiac Ret pd Eth E imer debat cm. quantulum,&c . Mele quitas serminaia gutauum mouctquanri zatem termunatam. modum numerus terminarus ho- minum mouet naucm terminará, C parsau£illarum gutrarum n5 mo üictin zemporc ommno exlla. " m juid, caius proportio. Fallo ia IEEE pelis: in lapide, modum non mouct vius, maf naucm, quam moucbát omnes in fempore omnino. Deinde dixicil- qu diuidi, &c.i. qfn illud, per diftillatio;.£ a lapi pin T receflitab o diui murin pie partes. fed non dlibet illarum pa: paris receffic. ze ab ali- qua parte illarü gutrarü:fed oés Sartecditinlmal ula chgregautoe Odauus 359 guttarü determinatarii fequerecic D pope Es partium gi guam moueretfi quzli- petites pi juam partem partit Era iae itaefletunc recederet. edens! pelon. Eua füperillum. Etqua fiintenditinuenire per hüc fermo- n£ , licerilla. hio o fedi, EI lius paffionis frat a quacni guuarum arum decedetim, ical oec exiftimari immo .illud,quod fit cx. €oin acu, fit fübito. &chocintcn-— debat,.cá dixit, fed ifimul mouent E. Et ró füper hoc eft illud quod dixit. -fquoniam impoffibile eít, vt paf- fio manifefta , que apparet f multis pbi per tempusillorá an. fenfibi- lisilir o mods ous habes ptem fen ah- fibilemillius paflionis.& hoc inten debat,cura dixit: Manifeftii cft igit, &cidell manifeftum eftigifq non eft necefle, fi pofüerimus cp Amina tio diuiduurin infinitum,fmn qp eft tráfmutario in tempore, vt apparuit. in Sextoretcadater dimipuno m tempore diminunóisaliquid atc F inininitm.quontam fm hoc con tingeret vt nung diminutum cófü metef fed nos videmus ipfum cófit mifmtotum. Erintédebat p hoc, q diuifio fm hüc modü eft finita f tráfmui |uz cft in quáto , S qual &in vbi.qif illa diuo infi» nita mouisquz declarata eft Sex- to,cft divifio in potétia . ifta autem eft dwuifioin fi diuifio infi nita eflerin adu, non. pude motus jj corruptus. caramel id quod "ur, iam,X quod vanf- Phyficorum G tranfniutatur,trifmutatur femper. Et intendebat per totum hoc, gp, fi quz fita guuisaqua,diuide- xeturin actu, fm diuifionem parti guttarum, contingeret vt fieretin &ctua quacunq; parte cadéte fuper illum cx gutisaquz.$cd dicimus (eg Qin paffionc,quz fit in lapide, eft im pars,que eft prima pars fa. in actu,& non fita quacüq; yar tein actu cadéte füper illum ex gut tis fcd paros in cis terminatz . &j nó,tunc qualibet pars moueret qd Jibet:& fimiliter in omni tráfmuta. tionc. Et feciidd bác modü eft de alteratione quzcunq; alteratio fit nonenim eft neccfle,fi alteratü di- H uiditurin infinitum,vt propter hoc diuidatur enam alteratio in infini- tum.Cinquárum fitab alteráte ita, Q»fi imaginati fuerimus alterás al- terare,cótinget vt illic fit alteratio, & fi non apparet fenfüizimmo pri- ma pas tex alteratione in actu eft determinata, & alterans agés ip- füm eft determinatam. Etfi prima parsqua: fitex tráfinutationc, non eflct determinata, & agens tráfmu- tásipfüm non efletdeterminate vir. tutis tuncomnia, ficut illi fingunt, 1 eflentin continua uáfmautatione,& ebtingeret vt inter duas tran(muta. tiones (enlibiles non effet quiesom. nino. D.d. fed multotiens crit fu- bito.ficut eft cógelano.i. fcd prima E in actu motuum, qui fiür, (iue ierit trá(mutado in locoaut f qua. litate,autn quantitate/fit fübito.i, in inflanti,non in tempore. &fi nó tunc qnte tranfimutanonceflc: tráf mutatio,& non inuenirctur trá(mu Obie&tio. tatio noua omnino. Etcxiftimat grum hoc córadicires quodi fuitin Sexto.f. qp uá(imutano n6 habet part£ , quxe fit prima , (ed K. oquod Ponuatiam tratiíifluta. baf. loanncsauwm dubitauit in Sefealis« hocloon& expofitores dubitauer(it 7!7« in Sexto in altcratione,& dixerüt p fi prima pars fit in cis fubito, non juif tunc vt alteratio nou habeat. ma pars alterationis fit fubito, Solo C6 mus nos cp prima pars, d fitex mo- m&azods. tuquodámodo eft in actu , & quo- primurm: ipfe conoeffit hic fi dammodoin potétia. Quoniam fe cundum q illud, quod entin actu, eftdeterminatum,fecdü hüc mo- dom eit indiuifibile. & (ecüdum 9» L. motus eft continuus, eft diuifibilis, & noncítinco primum natural 10 2Ctunifi quicíceret morá. Cam. igitur confyderauerit illic de motu, m g eft continuus dixit qp non ha. bet primam partem.&,curn cofyde sauerit hic fecüdum qp eft genera- tuspoftquam non fuit,& generati et nat; quantitaus dizit q» habetprimum. Dem.d.Eteuá p ecflus zgii ad fanitaté,&c.i.& opor tet fecundum fermonem dicentem. qomnia mouené&vt zgritudo cráf- mute£in fanitatem in tépore zgri- M. tudinis , ita, in eo exiftát cGtraria. infimul.omne.n. tráfmatatum tráf miutaturin tempore,nó in extremo temporis.f.in inflanti.fi igitur tem- pus,in quo ger uáfmutatur ad (a- nitaté,non fuerit aliud a tempore, quo tran(mutatur de fanitate in z.- gritudinem,continget vt tranfmu- tctur ad fanitaté,& infirmitawm in fimul. Etfic continget vt in tépore fanitatisquicfcat in fanitate, &in. répore cgritudinis quiefcat in zgri- tudine.&/fi non,tüc in fanitate mo. uebitur ad fanitatem, & ad zzgritu- dinem.quod eft impolsibile,& (imi liver. ol mor cu mum,& qüonon. Liber O&auus A lleer contingit qya difpofitione cgti tudini: LM Ar DR i idco dixit: & tranfmutatio eius erít 360 bilis in factione. vnde neceffc eft vt D iftz partes non cótinuenfin motu, nifi cótipuent inftátia adinuxcem . ad fanitaté,& n5 ad aliud.i.& necef' Étetiá nó poflumus diuidere iflae feft vt resquiefcat in co, ad quod eft wanfinutatio.&, fi nó,nihil mo retur ad finem.Xmanifeftum eft omnes funt a contrariis ad cótra a. D.dicit.Sermo igitur, c.ideft intendit per valde manifeftum;l- lad,cuius deftructio ell valde mati fefta per fe,& ex przdictis.per [eau tem,quia manifeftum eft apud ros Bic effe res quiefcentes& motus fa- os poft quietem, ex fermóe vero, 3 quia motus clt ex cótrario in cótra rium,& g res debent quiefcete f có Warjsadque mouentur,& cx qui- Bus mosentur.& hoc intédebat, c dixitalteratioenim,&c. Deinde.d. Etetiam lapis,c.ideft alteratio, perquam generatur lapis,eft vranf- mutatio proueniés ad rem quieícé- €, & efl duritiesverbi gratia, lapis enim impoffibile eft vt fiat magis durusaut magis mollis. Dicamus Digrefio. jgiturgeftin motu continuo. Er omnc hoc ncgat intellecta prima, & contradicit huic opinioni (ecun- dum Dialcicam , vt declararet ex o intentionem, quz nó erat nota: . , &eftgo nó efthic motus cótinuus NULTU: in rei veritarenifi mor" localis, "qa. wo jcec có cft velocifsimus motuum. Et hoc tino*.nifi eff ita.quia illud, quod augmentaf, jpor oc verbi gratia digialiterf vno anno, Joa. & non poffumus dicere, in qualiber . parte tempons demóftrata inuenia mus parté magnitudinis fier, ficut accidit hocin mot in vbi.Et caufa in hoceft, quia minima Iü ma nitudinis irum eft determina tain intelletuin au, & quzlibet eará itin inflanü,cum fitindiuifi-- pattes fm numerum parium rera- pons fenfibilium. pote atio ifta« Tum partium continuc per conti« nuanonem gencratióis partid tem» potisin quo dicimus ré auperi digi jd fint nó diftin&z abinui . NÓ.n.poteft aliquis fingere hic efie qua. funt in idnó di- ftin&z abinuicem, quarü effe non. comprehéditura fenfu. Terminus -n.entis in actu eft v fit ápibilec fitimpofe inuenire corpus non tan fbicsc omnc tangibile comprehé tur per fenfum ta&tus:crgo omne ens in actu eft. Et,cum ita fit, ficuc. narrauimus, bene apparet gp illud , |uod dixit Alfarabius in principio (ui libri de entibus tranfmutabilib* "£p de definitione morusin vniuer fali apparet continuatio, eft fermo De róne. non verus.Sed non apparet hoc,ni- motó4 fiin moribus localibus, de quib'di- rus vide citur hoc nomen motus principali- y ph.c, €. tcr.in alijs autem motbus, in qbuf damcft poffibile ytappateat conti nuatio.f.vt eorum inuenian tur ipdifline abinuicem,& in qui F bufdam non apparet hoc, quia par. teseorum nó inueniunf fm illum. modum. Et fimiliter illud quod di cit Alfarabrusin predicamentis de definidonc cius, quod cft agere , & pati,non eft verum.ex illa.n. defini tione apparct» omnis actio, paf- fo cccninis i quosesiball- la rcsactioni,& paffioni, Etde ipfoferri mirabile eft,fi latuitlapisqui deorfü fert, aut manensin terra, Amplius auté ter- E t Phyficorum 6 terra, Galiorum vnumquodqs direr quid impeffibile eff'vt ela X. exneceffitate manent quidemt proprijs locis, mouen£ aüt v10^ lente ex hisSi igitur quzdá ip^ forü funt in,pprijs locis, neceíTe eftneqi$m locum omnia moue zi. Qd igitur impoit fit aut (em perofa moueri , aut femper ofa quiefcere,ex his, & alijs fifibus crediderit vtigi aliquis, Atvero neqialia quidem cótingit femp. Quiefcere, alia vero fe moue rialiqfiaüt quiefcere, moueri nihil. Dicendum eft aüt. gine fit;quéadmodü & in lictis prius, & f his, videm?.n.f ei(Jefiezi dictas mutationes.Et. ad hzc,quia aduerfatur manife füisquicontédit.neqs.n.augme tatio,negyviolentus erit motus, finó mouebit fter natur quie^ fcens prius.Gnation£ igitur au^ fert& corruptione hic fermo.fe ré aüt & ifm moueri fieri quip pii, & corrüpi videtur ofbus.f Quod.n.mutatur,fithoc, aut in hoc.exquo autern mutatur cor rumpiturhocauthinc, —— Et mirum efl ctiam Wt lapis in Jio. motu tradatur ignorantia in fiie dejcenfu ad inferius aut in fna quiete fuper terram , ita quod nn percipiatur. Et etiá terra, «9 vna alierum rerum (unt quie- (centes sn fuis locu preprys ,et me- Tiles ab eis violzte. 5i ergo quada es funt n fits locis preprys, fequi dur yt non omnia meueantur , Ex. yfist igitur alys ulebus eve meueaniur femper ant'Vt oia. féant. femper. neque etiam pr ibile vt quadam fmt [emper quie fettia.cr" quadà Jemper meta ita quod mulla res moueatur. € quie[cat quados Et dicendum efl jn defiruendo oc illud qmod di ximus in deffruzde illnd quod fuit ante IBuETHULMMNS Ci (mo dus tranfmmntationis quos predixi mus ,fieriin ei[dem rebus.Et cums bec dubitat im boc nncentra- L. dicitymfi rebus mamfeflis. quom fi mn mouetur extra. (ann. nate TAm,ES* antt erat quie[cens ,non ent. » BeC motus. "vielétus.1fle igitur fermo defirui enerationem , C7* cerruptinen. €7 fere defiruit motum etiam.ote. enim bris epinabantir qued gene ratio , e tio t res efl merut.sind.n.ad qued tran[mu satur aliquid ipfam generatur , nt id is eo." sind , ex 4» tranf" mut tier ipfum cerrum pitur , aut M exi Cum defluxit fermonem dicen 34, tem q omnia mouentur, qui eft fi- milis errnoni dicenti quclibet. m riam qum t lionem in. ju: i- fionem. caifitaem in powel non c5prehenditur a fenfu, & contzadi- xit huic fermoni fm poffe,& deitzu xit. ipfum etiam ex hoc,q mot? ueniuntad contrariain quibusde: Liber Octauus A bitquicfzere,& fi hoc non. effet, oporteret. pues ipsi] bus motib'cótrarijsinfimul,S con. tradizit Éci tertia cótradictióe:qín Mes quali wx zgualiums trfinurabiles vi- us ua, denfnb recipere magis, & minus: vür mó Yndenecefleeft qp illd quieícat, qi itad eas:inocrpit nodfica- EET seibmd mi reim| ilitatem,& my 255) 5e acf & dixirEt mirum eft, &c.i, & $-phy.c&, qui dicit q quiefzens exifimatmo 15.8 11. ueri & motum exiflmatur quiefce &decimo re,contingitei vt nullam certitudi- Vide ex, nem habezmusin mor eíus.quod. Zim, — mouefautIquictecius,quod quie- B fdit.fed o,quod fentimus moueri, t e£ cor quz quiefcíít& o£ , qd timus quiefzerepót cf corum, 4 mouen£& fic, qà fentim? layidem. moueri de füperiori ad inferius , nó h&mus cerütudiné hoc, qp mouct, fed forte non pcipim* quiet£ illius: &&, qfi fen(crimus ipm quiefcere. inferius,n6 hémuscertitudi in bocqqquiear, fà forte mouetur, D.in hit quind rónc, Scdixic Fr terra, &c.i. & ctiam manifeftum. eft períc q) nos videmus terram, & alia clemcta.f.aquam,& aerem mo "eri ad fua loca. propria,& moueri, € Xquicícerein cis naturalt.&,fi mo uenfab cisnon mouenfnifi violen 16,06 ..Etcum notum fit: quzdam rerum quieícunt na: ser in fuis locis proprijs,& qp mouen turabeis violéte, & qp ifte mor'eft bili contrarius quien,necefle eft vt non. omuia moueanf. D.d.Ex iftis igit, &alijs fimilibus , &c.& quia ifla p que contradicit fermoni dicéti,om. hia moueri& (ermoni dicentijom- mia quiefcere, funteadem cum eis, erqua contzadiat fermoni dicen. 'tyomnia diuidi in duas parvcsqua- 361 rum altera femp quiefit,& reliqua D femper moucf, diat:ex iftis igit & alijs fimilibus, &c.apparetenim hic feu qllod trie eme pei it j. &ifi "tel e& clic illas otadi- Gióes predi&tas.Í. fermo dicentis, quedam parsennium femper. mous tur &reliqua pars (emper quiefcit, quia dicens hoc 'quiet£, quz apparetin quibufdam entib'quan. rere aique nos fenimus moueri rn quie- eíi fcere. jj, necefle elb.vt ponat iius mong alterá dua- rum partium,I quas diuidit omnia E entia. nece elt Siopinari ipfa efieineisquz quie(cüt (emper,aut. jneisquz mouenf! jautqua: dni iflis& duedam jn illis .& y modo fit ponit hic c£ res, du lent moucs, & in rei verita te quiefcunt: & vident quie(cere, & in rei veritate mouent qiti iltam entium quz mouenf quan. Mon quiecunt quandoq; nume zauitin cisquz mouentfemper,po nit: tium funtquedam , itp quie(céium fünt quedam , d appentq i & mouentin tpe quietis apparéus. &fi pofitum fue- ntipfum c£ ex quicícétibus, tüc po € nifg quic(cétiü fant quzdam,que aj moueri,ramen quic(cüt: & fi fuerit pofitum,g qua-dá funt. in quiefcétibus, & qum in mo- tuncponifvtrung;. Etom. nia ifta vniucrfaliter funt pofitiócs fophiftice.Nullam enim rationem. poteft dicere, dicens hunc fermo- nem, nifi aflimilaucrit fexfibilia ve ra fenfibilibus falfis.& cft pnmum. prindpomum Sophiftarum, quine gantícientiam,& q nüllum verum. €omprehendizur , ficut dixit Epicu- Phy«ücó.Aucr, (ZZ ^ rus Phyficorum € ris&alij. Quomodoautem mu- tabuntur contradictiones didiz in duobus modis vniuer(alibus cGtra- tijsad fermonem, qui eft inter illos. duos modos dicentem q quzds en tiaquiefcunt femper, & qu. uentur femper , non eft difficile ei, qui voluerit confderare in hoc ali. juantulum. Q uod enim eft vniuer. teer illis contradidionibus predi €tis pót aliqs cótradicere ex co huic opinioni pardculari.& quod eft ex eis particulare , nó poteftaliquis ex €o cótradicere huicopinioni.ver.g. quoniam cótradictio di om nia mouent, fequitur vt tetra mo- eat femper in fuo loco pprio,non contradicit. haicopinont »quiacít rticularis.& ifta opinio p Polaris. Contradictio autem dicens. motus funtin contrarijs infimul, (9 hic resquz mouent femper, eft fermo communisad deftruédü fermonem dictis o ofa mouentj& fermouem dicenus op illa , que ezi- fimant quiefcere qbq;, & moueri /fiq;, fant femper mora.& hoc int£. deine dixit:Et dicédum eft i dc- flruendo hoc, &c.. D.d.tnuenimus- enim modos tranfmutationis. i. & 1 fenfus cótradicit iflis ribusopinio nibus.f. dicentibusomnia quiefce- réaut ofa moueri: aur quedam mo ueri femper, & quzdam quiefcere. femper.nos.n. inuenimus mía d modi trium motuü fuerint in eadé re poftquam nó fucrint, inuenim* -n.aliquid moueri in loco,pofd n6 meucoaf,& altetari, poft ni alze- rabaf,& augmenrari,poftq nó aug mentabarur. D.d.Et cum hoc,qui. dubitatin hoc c.i. (í hicnon. fuerin* res, quz mouentur quádo- que& quiet quidoq; sihi eit hic quod moueatur etra fuam ns turam. (.violente.quod.n. mouetur violente,non mouctur,nifi quies fit €i naturalis:& fimiliter non erit luc. etiam ai tumpoftquam non. erat. D. igitur fermo deflruit. fado corruptionem.i, io dcque uandeq, Erdit, |j & quiefcit j. Et dixit, Brie miptom. quoniam, eum ijo fucrit, erunt alij mo. diatio ui tus:& quafi eft finis eorum. & qui ae imc deftruit finem fere deitruit ea, que gh. ju. funtantefinem.aucquiat alijs mo tibusinuenitur generatio,& corru- puo.& ideo dixit : omnes enf hofes L, opinantur,&c. Etcum.d. p omnis generatio, & omnis corruptio Émo tus dedit caufam in hoc, & dixit:il-- lud enimad quod tranfmutatur ali quidacisgeneaioet cü motu, corruptio eft cum motu.quia ofs manfminatio ct de liquo 1 aligdz S& tráfimutatio rei ad illud,ad. quod tranfmutatur,eft: tio illiPreiz & manímuratio cup illo,in quo erat, cft corruptio illius rei.ver. tiffmutétio rei ex albedine f Eod dinem eft corruptio albedinis, ge nerato nigredinis, D.d. illud ení, adquod iutat&c.& dixit hoc, M. quia tráfimutationum quedam cft vbi inquale. Illud.n.ad qd efl tá fmutatio in qualitateipm. erit tá (nutati.v.g.y illud qd tráf- mutat'cx albedioe f'niprediné, crit nigrum.illud atc, [d tráfinntatde vbi vbi,non erit vbi fed in vbi. Et hoceftita.quia wáfmurabihi fdá difponuntur &mpliciter, & qucdí fecundum ad aliquid.& idco dixit &illud, ad qupd eft tranfmutatio, auteritipfum, autin eo. D.d.&il- lud,ex quo eíl ranfmutado, &c.i & Liber Octatus A &illud,ex quo eft rífinurario, aut. corrumpetur in fe, ideft in fübítan- tia illiusaut in aliqua. difpóne fua. rum difpofitiond. verbi grana quí do e (inutatio füeritd quali qua leautcorrumpctur in fuo vbi , ex quo tranfinutatur, quando tranf- snutatio fucritin loco, Quaremanifeftum cft,qpalia juidem mouentur,alia vero Bunt-cenfere autem ofa aliqui, do quidem quiefcere, aliquádo vero moueri,hoc iam coniügen dum eft ad olim dictas rÓnes, p Principium autem rurfus idem faciendum 4 anüc deemina tis,a quoquidé incorpim?pri?, Decleratum efl igitur ex boc, quod quadam res firte mouentur , €x quadam farte quiefeunt.Dice- re antem quod omnia quada, mo went, quie[cit opor. tet moda babere folicitudinem de spo fecidum fermenes preditios, € ponere. principum. etiam. de ilis intentionbws , quos modo c determinautmwe , fcilicet. illud ddem principium , 4 quo megpi- me prin $5; Cum narrauit incipium 7 ferorationis dide Thot de- itione in bac intentionc eft con [yderare de ipfo in oibus entib*,nu smerando primo os modos diuifio nism entibus fm confjdeiationem. motus& quietis in eis,& nouitatis, & anriquitatisii itprimo, & de termidurtilasdniiones. D.eon- tradixit ex eis opiniombus impr- babilibus.D.rcucrictur ad id, quod 362 primo intendit de perfcrutatione : I9 poftq fecit rememorationé de illo, qd decaradá eft de cótradictióe An. tiquorü in illisopinionib? Et dixitz Declaratum eft igitur ex hoc,&c.& uod dixit manifeftum eft. & n6 cheradixiteis ficuc diximus nift ad confirmandü fztmon£ fm Dia- lechcam:gfá hoc nó eff,ppriá huic ari. D.dixit Dicere adt qp ofa quá Vit 9€ doq;moucn6&c.i.gfa hoceftigno *"* tü naruralt:& eft illd,ex quo opor- tet perfcrurari,& hte folicitudinem. circa ipfum : &eft vum olaentia naturalia mouent qfiq,& quicícüt E fiq;:aut Tuenif in eisaliquid quod. moucfaut (emp gefcit. Qi hoc quzdá quicfcütqfiq;, & mo ventur qfiq;, eft manifeftum p fe. fedeft dueendum, um hoc, qd apparetin parte, bile i toto, autimpole. Dixit habere foli- &itudinem,&c.i.& perfcrutari de eo E illa principia qua declarata üt lupi" .& Inuit ea, declarara funtin 'ufto,Scxto, & Septimo de motu, D.dixit& ponct pricipid illi? &c.i ex illa diuifióe determinante difpó nesennü f motu,& gete.&,c(i dixic hoc/fecpit iterare illá dtuifionem. Auteni omniáquieícüt, aut omnia mouentur:aut corü, qug. funt,hzc quidem quiefcüt,hza autem mouentur, Etfieorum, qugfunt,alia quidem quiefcüt, alia vero mouent, neceffe &aut ofaaliqfiqdé qefcere, aliq ve^ ro moueri:autipforü ddà qui^ dé femp quiefcere,alia vero fem per moueri :aliaautem aliqfi q^ dem quieicere,aliquando vero moueri.Quod igitur non poffi, bilcfitofa quieícere di&ü qui 22 ij. d Phyficorum G deeft, prius:dicamus aüt& niüc.Et fi.n.fm veritat£ ficfeha bet,ficutquidam dicunt, e& id, e. quod eft infinitum & immobi Je,attamen non videturaliquid $mfenfum , fed mouentur muL. zaeorum, quae funt. - Siigiturfit opinio falfa;aut ofno opinio, && motus eft.& fi imaginatio fit,& fialiqf quidem fic videa£ eile, aliqàautem aliter. imaginatio »n.GCopinio motus quida effe videntur.Sed de hoc quidecó^ H fyderare,& quaerere rationé co rum,quz melius habemus, d& firóne indigeremus, male iudi, «areeltid,quod meliuseft & pe ius, & credibile & non credibi^ le& principium & non princi» pium.Siir autem impolt eít & omnia moucri,autalia quidem femper moueri , alia vero femj quiefcere.ad omnia,n.hac fu ciens elt vna fides. videmus.n, quadam aliquando quide mo ueri;aliquando auté quiefcere. Quare manifeftum eft impof 1 fibuefitfitromnia qui fcere,& mnia moucri continue," coq» aliaquidem femper mouentur, alia vero quiefcuntfemper. Dicamus aguur , quad oia en- H4, 44E erunt quie[Gentia, aut oia. uota, ext quedam quie[centia,et meta, 5iigitur quedam Jot quiefcentia ez qi me- tapecejJe efl ant vt omnia quan- doque quiejcat, 7" quadog, oue ur:aut Vt quadá quie cat femper, €9 quedam moncantur [e x €97Yt quadam quandos, ra, meueantur. o ompibdeef »Yt mnia en- tiá fint quie [centi a, ià dstTum eft fuperius sey" nos dicemm etam ip- fum mic. uenia fiin rei Yerita- teet imde positi snfiutwn a motum: (ed tame bec non apparet énfsa fed videmas fenfu. e pis TOj TETWIB. CBLiMIM MoueniuT. $5 igitur fit bie exiflimatio fal[a,et L. "yninerfaliter exiflimatio,erit bie metus.C7* fimiliter , fe fuerit. bie smaginatio,r7*, fi fuerit bic exiftá matio quandoque, qud ras efl ta-. lis difpofitionis c7" quandeque. eo trario.exiflimatio enim,c771ma, natio exiflimantsr ejfe motus.sed. perferri de bec, quererera- inem in eo , cuius fcientia apud pos eff ita firma quod nin mádiget ratione,efl de opere eius ,qui no, [4 yrinie sater nobili pe CM ignabilius c7" inter c certum (77 in ertum, c7 dnter principium ^d 1llud,quad nà efi principis. Et feci du bunc modi ipo[übile € et vt oia entia moueatur aut quada mouea Mw MR mom eam (cas fém. ids ufi ufficu in cótradicede punt "yoower [aliter eff vn cer-. tum.C7" eff quonia queda entia v ditur moueri quàdoa ct quiefcere qndi Liber Oauus A exendis, . Memfeflum efl igitur Rt quie [ent [ermper cy" quedam mouean Per femper quemadrsedm appa Wit 4uod impoffibile efl yt omnia quie/cant. femper, aut vt eia me- scantur femper, Ift diuifio,quam hic inocpit di Tet €2£- cerei predicta £ & ipfe tacuit duo fuit. fo. diui. códiuidétia: Quorum vnum eft vt. uentur. omnia enva fintduob? modis,mo- do,qui femper mouetur , & modos |ui qfiq; mouet, & qfiq; quiefcit: B jore parseft, vquadà quie- fcít kmper,& quedam alia moue& turqfiq; , & quicícant quandoque, Qijo uf Vedaimé icut diximus uffiat in feti kt tatione de his duob* modis "com. 11 perfcrutatio de modo, dicéte qp que dam mouent femper , & Sopa quiefcát femper, quzdam facic vüriq,: qi,cum declarauent hunc modum efle, deftruentur ifti duo modi effe, Etcum Iduxit predictas diuifiones,quas prius induxerat fm modum,quem inauimusin capit dicere illud, qd dt de eis prius & vult addere in contradictione co- € rum alia, quz prius non dixerar, & lixit : Qf autem impo eft, &c.i. & di&um eft quid cxiflit in eisde errore& modo crit didum .. D.di. Qis,fi in rei vetare effet, &c.i- qi & li ratiocinatio dicentis motü n6 efle eft fimilis ranocinatiói , que dé in rei veritate propter difficultatem. fuz diflolutionis ; & eft dicés qj ens n6 mouetquia opinatur q» enseft infinitum: & p infiniti impole eft vt moueatur, quia non hétlocü;in moucaf, vt narrauitin primo juo iret de Mello: i itae c6 363 vraria fenfüi Et hocintédebat, cum D. dixit: fed t& hoc n6 apparet fenfui, &ci.g ifta opinio contradicit fen- füi.& omnisopinio,cui contradicit fenfus,nó eft bona opinio. A] -n.hic res qua mouentin rei verita te:& iudicat fenfus przcife cas mo- eriin rei veritate propter congre- gationé qnq, fenfuti in teftimonio ecórrario ei quod apparet vifüi , q» aliqua t moueri, ed nó mo . Etideo opinandum eft gy qu fenfibilia funtquz fcifei- icantur efle vera,& quzdá funt, fafeiudicantefie. licet endi- tui,vt apparet in deceptionibus vi- fuss&quadam fantignota, donec E fargat demíatio, ficut apparetde itate corpons folis. qui.n. ne- it demiationé de magnitudine il lius, dubitat, & dicit, qim hoc forte. erit ppter remorioné, & forte eft in. rei veritate, Dem.iduxitdemratio nem,quam non indunt prius,& eft de contradictionum falfarfi optniont , ficut fermo dicfos nihil com| litur, ex quo fequi£ali- quod comprehendi. Et dixicSi igi tur fithic exiftimatio falfa, &c.i. nens hancopinion£ nó póteua- F puni poraraliquid moueri. Exi ftimare.n.hic nihil moueri,eft exi - flimare, poftquam non fucrit:&exi flimare moti cffe , eft falfum apud. os:& falfum pór tráfinutari ad ve- 16. Sfi fuerit exiftimatio aliqua fal fa,aut vera,poftà nó fuit, ent mot. qfi e£hanc eziltimation£ eft ratio:& ofs gfiatio eft motus, aut fe qués moti. D.d.& fil,fi fucrit hic. imaginatio.i.X fequif e& imsgina- tion&,eé morá.imaginatio.n.? gía tio: & olsgfiatio eft motus, aut fe- quens mori; Dein.d.&)fi fuerit hic ZZ ij ezi« Phyficorum € exiftimatio qfi; aliquid effc calis fupónis iL hocapparet magis in exiflimanonibus, quz mutant án re fm tempora.qín,cum apd nos fueritaliqua exiftimatio de aliquo, quod calis dii ofiionis indi tÉ poro alterius difpónis in alio tpe. snutatio.n.poílra decxiftimatione in eniftimationem cft tranfmuta- jo neceffario. & intédebat qp, quia. ola funt quiefcentia,cringit vt n qui murenfexiflimationesin cadé se.f.vtin cadé re non exiflimentur. exiflimatiócs diuerfz in tpibus di- uerfis ita, cadé exiftimano fit de H Soie eflcin domo, autexire a do mo.quod ít valde improbabile-Et quia exiftimationé, Scimaginatio- mem cé motíiaut (cqui motíí non eft manifeftá p (c, d.exiftimatio.n. & imaginatiocxiímant c£ mo:*, Lautíéquimotü. Etquia oésifte 1Ónes. funt pbabilee & nulla idesé incis,mifi fm. fitióes (ant ma probabiles Q cóclufio,non quia. E manifeftices cóclulióe api in tellectum, dicit: Sed perfcrutari de. lioc &c.1.fed perferutari de hoc, cu- jus ícéna cft manifefta per (e,& d- rere rónem füper illud, cuius fcien- ltiaapud moscltita cera nó indi- 16ne,cit de opeeius,qui non ha &£ difcretionem in di(linguédo.Et €um compleuit cótradictioné ift" opinionis, reuertitur ad contradicé dum opinioni fecüda:, & dixit : Et. fmhücmodfi&c.i.&, es fit ma nifeftum apud nos p quedá entia mouentur: pes M quiefcunt qfiq;: & fumus certi qp ifta compre- Beníio non eft ex fallacia (enfus:ió. iftud pricipium füffcit nobis nó mouenturomnia femperaut quie- fcüt (emper:automnia entia diuidi in duas paresquarum vna quiefzit femper F&creliqua mouetur emp. Etcum deftraxit iflas tres diuifióes Epllopm. e » fecit rememorationé de ors dixit:Manifeftum cít igitur, &c.i.& iam igitur apparuit g entia non diuiduntur iu duas partes,qua rum vna quiefcit femper,& reliqua. mouetfemper: appa Tucg impo eli vromnia fintqe- foicscomnia fint. mou, omne apparetex hocgp juie- fcit qq; , quedé T bucnfqiqi- iflcenim. todas opponitur tribus. modis predicts. Omse, quod mosetar, ab aliquo moweri- 1, Ce. i Eliquü ft igitur confy^ d ü, vtrum oía fint huiufmodi vt mouean£, € quiefcant:analiquaquidem fic;aliqua vero femp quieícant, aliquaautem femper moueant. hoc.n.demonftrandum efta no bis.Mouentium igitur, & eorü, quz mouent, alia quidé per ac^ cidens mouent, & mouet, alia aüt per fe. Peraccidés quidem, vtquacungrex eo,quia funtin mouentibusutjs,quz mou&^ tur,& que per partem.Per feau tem,quzcung non ex eo, quia fintin mouente, autin eo, quod mouctur , neg; ex eo, quia pars aliqua ipforum mouet;aut mo^ uetur. Borü aüt, d p fe, aliaqui^ déafeipfisalia vero aba/io . Ec alia quidema natura, alia vero violentia, & pter natura.quod «n.ipfumafcipfo mouetur natu Ta mouctur, vt vnumqdqs um Liber Ocauus A Tium.mouef.n. animal ipfuma feipfo.quorücüq aüt mot?prin cipium in feipfiseft hacnatura dicim? moueri,quapropter atal quidem totum natura ipfum fe ipfum mouet:corpus tficontin git & natura, & prater naturá moueri.refert.n, & quali motu smoueatur,& ex quali clemento Vieira CÓftet. Eceorü,qua abalio mo^ die. Zi. uenturylia quidem mouent na tura,alia vero prater naturam. Prater naturáquidé , vt tctrea. furum,& ignisdeoríum . Am^ plius autem partes animalium fzpe mouentur preter naturá iuxta pofítiócs,& mot*modos, Remanet nunc. igitur confjde- mare Virum empia entia fint talis diffoitienis "vt meueatur 7" quie. fédt:aut quada fnt talis difponu, € quadam que[cunt femper g^ quada mouitur femper. boc.n.efl, quod eportet vos nunc declarare, Dicamus igitur, quod meuitia, et mota meuent, C7" mouentur qua- C dum per accidens e quadam per. fé. Per accidens autem ficut omnia. eiffentia in motis , aut mosenti- bwe,c7" ficut illud , qud. efl quaft pars-Per fé"vero fint omnia , qua mosent , aut mouentur ,mn quia exifiunt in metere , aut in meto, mec quia pars eoru mauet, dut me- mwetur.Eerinm Autem, que monen- eur per fe , quedam muentur ex Jécr quadam ex alio.Et iflerum «av 364 quadam naturaliter, 77 quadam W "yielente ey extra naturam. quod. enim menetur ex (c mouetur natu raliter, ficut ynumquoda, animam loum.ammal enim tnouetur ex [2. €" mne, cuius principium metus efl in eo, dicitur mener naturali- ter.C7" ideo animal fecundis totum naturaliter mouet fc: [uum corpue. 2t pibe eflvt meucatur na Puraliter, C7" extra natura. bec.n. diner (atur fecundum metum , Wi y, contingit Yt moneatur fecunda ip. fem, C7" fecundum elementum ex que contingit "vt conflituatur . Et lla, que meuentur ex alys, queda. souentur naturaliter , C7" quada extra naturam.Extra natur ye- vo efl ficut motw cer perum terre- Firium ad fuperius C? motus igmie ad inferiti . Et membra animalis etian multotiens meuentur extra fuam naturam propter modos fus. fitws amt propter partes [ui smotma. F. Cum declarauit qp impolt eft vt ?7 motus primus fit, fi motusatternus non fucrit. f.vt primus fit zternus: &,(i nó,n5 erit prim*: & declarat €dediflolutióe qóÓnum coringéid, qp neceficé vtifta pfcrutatio fit vfis, ita. cognofcafqüio eft difpó ofum entiüin hoc.£in motu,&quietein. eain peruari de hoa principios & iterare pfcrutationem de reb" de- daraus pnus. pferutatio.n.de eis in hocloco eft ma; is ppria.& ifte res, qfi fucrint adiüctz ci quod declara. Qü efLin prumo ifti* t*,ap] ZZ inj. bit Phyficorum € bitgefthic mot, &q eft hic vnus mort'ctern? Et funr, ficut diximus, duz jppónes.Quarü vna eft, pom. ne motíí hét motor£.Sec(i ofa, d mouentin loco, reducunfad rem. notá p principii exfis in ezjn6 mo tá ofno. Et primo incorpit pícrurari dc prima propóne, dicéte qj omne mot h£t motoré:& fecit rememo- ration£ de hoc, qd declaratá eftin principio Quinu de diuifione mo- toris,& mou adiillud, quod eft p fe, Sadillud,quod eft p acis. & nar- rauit primo de mó modor( diuifio nüentiüin motu,& in quiete, qué H vult drerein hocloco. Et AníL.qui primo proceffit in do&rina ifti*in- tétionis de motu.f. in declarare mo t zternü céita,p eft res manifefta €x füis (ermonibusin cógregatiói- bus tractatuíi fuorti, vidit ifta do rina é diminuta, &ió iterauitip- Qui fint fum.& quidá expofitores ignoraue Mi erpolá runt hoc, & opinati fant gj inde P declaratá € in prfcipio imi fu Lnd [inia Toidestc ld a is Libris. Et,quia ifla eft intétio ei*, in- cepit diuidere difpónes entium in motu,& quicte de illo, qd eft i tfíex cis & xit: Remanctigif&c. -i.&quia manifeftii p fe qj non ofa. entía quiefcür;neq; ofa mouentur, nec (dam mouent femp, & reliqua iecit (emp,ci 4dá videant quie (cere qfiq;,et moueri figs remanet igit plerutari de hoc.f.vtrü eft vtola moucant qfig;, & quicícant |fiq; ve fentifin quibufdá:aut funt aliqua;in quibus hoc eft impofe.f. 1 femp mouen(, aut d femper quie cunt. Etió nó curauit de duobus modisqui danfintelligi a diuifióe, -Évtenta fint duob* modis, modo, qui (tmp moucf,& modoqui qfiq; mouet,& qfiq, quiefcir. Aut vtofa K. [erii ic Se mg juiefcit, & modo, qui qfiq; mo: Af; quicicie Ecc dftixicilá, dequo intédit rper incopit diuidcre motoré,& motá , & dixit Dicam"i, jé&ci adlibe iftori. C. motoris,& mot elt resaut p fc;aut accíis.Erfitigifquatuor , motor p Ex motor pacciis,& motíi p fe,& motíi p accáis. ren perd ed reillud, qd eft p fe,ab il dod eft Bieter p acciis: quia illud,quod eft per ac- Sis decipi perferuta $5 zitadmixtíi cá eo, quod é per fe. Et admini viifin hoc quod dixit p accáist pri- 7 Ld cipio iílius diuifionis accfitis, quod p. di vit. pofuitenim ipfum ppt ei, quod eft per fe, quod dicit gene- raliter. Deinde diuiirilluéquod € accidésjn illud, quod eft per ac. iens quod dici (pincpah illd, nod mouef per fuá pm duod fecüdario,& dixit: Per accidés ve. ro.Lillud, quod dé principaliter eft ficutomnequod exiftiti mouétib* & moxisjdeft, illud quod moucf peraccidens,eft omne, quod dicitur. moueri,quia eft in moto. Ethocé duobus modis:modogqui eft impof fibile vt moueatofno, vtafa in cor M. ret & modoqui é polt vt mouca. pa hoies: sona Erfi- militer etiam moror pet accíis eft il lud,quod eftin motore, ficut rube- doquz eft in igne, d eft comburés peraccfis Etcum diuifit illd, quod eft per accidés ghale;in illud , quod eft per accidens principaliter, & in. illud,quod mouef per faam parté, di fecundario , dedit exemplum hoc,& dixit:& ficutillud , qd eft quafi pars.i.c illd,quod mouetur acis quod datgenealins, Eos Liber AA dí efl per accidés, qd df principali- erst quodi cilio: cei qd mouctur per parte, illud cui at tribuitur rnouere, aut moyeri pro- 1d&. s. pb. pter parté.v.g.ficutdicimusin illo, ps i , [ n D 1 cuius manus moucf, ipfum mouc- ri.& fifracciditin mororejficut dici musjfte homo percuffit ift , licet n6 percuffit ei,nifi cum manu. Et, cum defcripfit duos modos eius, qd eft p accidens generaliter, inca»pit. (cribere illud, qd eft p feq oppo nifci, & €illud, qd principalitei d£ pfe; pnegationéduorfi modorum eiusqd i paccis Ecfecithoo jf P illud.gd eft p accidés, &notiusillo, qd cft p fe.&ió acciditin quibufd& locis defcribere habitü p. i priuationá.& d. Pcr fc aüit,&c.i. mo uenti a(ít,& mota per fe funtilla, qug mouent, aut mouent, ncq; pet accidensneq; perparrem . Et acce- pit in defcriptione cius, qd eft p fe , negationé duorü modori cius, eft p accidens generaliter. Et,cü di- finxit illud, die per fe,ab illo,qd eft p accidens & intédit confjdera- rein eogd eff p fe;incorpit diuidere ipfüm, & d.Eorá ait, quz mouen- tur pere queds mouenfez fe,& d- € dáexalioj. &corfí, que mouentur. períe;n6 paccfis, neq; per partem, Qdà mouen* per principi exüisin eis,vt habentia aías: & quzdá mo- uenf ab aliquo extrinfeco, vt caren tia animabus.D.diuifit ifla in duo, & dixit: Et iflorü qus naturali- ter &c. D.incorpit dec arare aíal, fm q moucfex fe,cft moti natura. liter, & d.qd.n.m ouetur ex fe, &ce. Et, ci narrauit q aíal mouctur na- turaliter,qa mouctex fe,dedit cau- famin hoc,&d.animal.n.mouctur x fe, &c. Et poténa iftius fermonis. negationé pusmout Octauus 365 eft milis tali mó.afalia mouenrur D lud, exíc:& qd moucfcx fe moucuirà principio in co : & o£, qd moucf principii in recht manrrali ter: qifi o£ d mouefp principiü co mouet p naturá.di£tà &.n.in de- finitione nature, cp cft y in reper qd mouet, & qui de necefle cft vcillud, qd mouctur per principifí in ipfo moucatur nauri. definitiobcs n.conuertamt neceflario ci definito. Et, cü decla- rauitq afal mouet naturaliter, d. & ideo afal fm tot(í naturaliter mo. uet fey,&, c dicim? qy animal mo- ucrur naturaliter , intédimus qp ja E. mouet corpus fuá naturá,& cor. pfuá naturá abea : (cd Mapa 1 tu narurali & ideo.d. corpusautem &odr hc fu& eft poffibile vt. moucit natuta- Dean liter, & extra natur&j.g, cí mouet fj mous 3 fua afa naroraliter, moucf qíiq; 26» naturaliter,& qfiqyextra naturam: otis v; monstre img €afal é naturali 1.cap.de. ter:cli nó moueat, fm q €alal,nifi fuba orb. abala: &ala mouet corpus natu- raliter. Et dedit has oés rationes,ga poteft aliquis dicere, qj motus cor- poris ab aia,v.g.ad fuperius, € mo- tusextra natuiá, cái moucat ipfum econtrario füo motu naturali , cor- pus.n. afalis inna eft moueri ad inferiusfed tf, quia afa alalis € for ma fui corporis naturaliter , necef- feet vt motusciusà fua afa fit na- turalitcr.fed, fi fuerit inuentum ali qd motum p principidi in co, ita» in fuo corpore nó fit principii con trariü motui anime, tunc illud mo tü erit motum naturaliter fimplt,(; pafam, & p corpus, vt declararumi. Eric de corpore elc En c dixit, Moc*cor- eft vc aíal moucatur natura. e pole lies, Ts et mouetur fm qd eft corpus fuo mo- !!»fm Phyficorum G liter, & extra naturá,d.hoc.n.diucr fieplrni (atur, &c.i.& cá f hoc, qp corpus ani wax 6o malis qiiq, mouef ab afa ipfius na &x peo turohier, & qfique extra naturam, gus . Vide elt éiuerfitas paitium, quas mouet. Oppofitá. aia ad illas partes localcs, ad quas Vide qx, mouent elementa. Si igitur conuin- Zim. — git'pafa moucatcorpus ad parté, ad quá moucf corpus fm mori ele ma dfiantis? ipfo, tic motus cor- poris ab aia erit naturaliter, & tüc e5iungif in eo naturalitas ex mo- tore,& moto.v.g . qfi alal mouet x fe deícédédo, tüc motus eius erit. naturalis: fi ait motus eius crit coó H trano motui elementi, runc motus corporis ab afa erit nó naturalis.v. f.q hó falracin furfum. Et,cü de- €larauit gp illd,qd mouef'ex fe, mo- et naturalizer,nó violente;nifi có- fjderatus fucrit motus fi corporis in refpe'tu quorundá motuü afz , inccpit notificare ét qf co, qd mo wetur ex aliojjueniun£ifti duo mo- di,. morá naturaliter, & motü ex- tra naturá,& d. Etillaque moucn- irs &c.S intendit pcr illud, E monetur naturaliter, motü lapi s ad inferius& moti xgnis ad fu- Ülemenus peri". & pofuit ifla moueri ex alijs, wo ga ifta no mouentcx fe, doncc mo abjma ueanter alijs, vt declarabitur poft, A & dá Etintcndit perillud , quod. moue- I turexua naturá , moti iílorum ad mosenex contranam partem debitam. v f. fi fedonec cut dixit motum corporum terrc- QUAM fiium ad füperius, & motü ignis Tdtitca ad inferius D.d.Et mcmb.a amma. lis multotiens & -.ac fi diceret, cor- pus autcmews poffibile eft vt mo- Ucatur natuzzliter, & extra naturá. Et intendit per fitum modum mo- Etmaxfe moueri ab aliquo Y id, qd mouetur,in ijs, d pter na^ turá mouené, eítmanifeítü, pro ptereaqp manifeftü eft ab alio moueri, Pofteaaüt qux fuut f» ter bpiriprdind funtfmna tur&ipía, dd (cipfis , vranima» aen hae cft irhanifetums anabaliquo mouent, fed qo oportet accipe id ipfius, qid mo uet, & id, qd mouetur." Vi.n. *a1addk vtinnauibus,G in ijs, n6 na^ mie tura cóftit fic & inanimalibus bxsjooo, effediuifumid, qd mouet,et id, aut aho qd mouetur, & fic totü ipfum 532o—- feipfum mouere. Maxime aute [, dubitatur reliquum dictz vlti» mz diuifionis.corü.n. dab alio mouent, hxcquidé prater na^ turá pofuimus moueri, alia ait reliquuntur opponi, quia natu ra.Hzcaüt funtquz dubitario m unt, d quo moucant, vt leuia,X grauia. hzc.n.ad oppo fita quidé loca violentia mou& tur:ad propriaa(t, leuegqde fur fum, graucát deorfum natura. Et in rebus, que mouentur ex^. franatura , apparet proprie quod M. illud , qued mozetur mouetur aliquo quam im ills , d meuentur ab als mamfefhi efl. Deinde poft Ala , a mowentur extra naturam, Via ex ills, qu mouentur natura. liter que mouertar ex (e, vt nodi animalnen.non.n latet de iflis mo ueri ab aliquo, fed aito eportet de- terminare 1m animalibus meteré. meto. V idetur.n. fert quad que admodá UWXTW RV. Liber 3B dodi im manibus, et 5 lys quo- rum conflitutio nen efl naturalis , Sta Cz in animalibw mater diflin ditur ámete,C7- "fecundum bunc fedus erit ipíum fecundum tots wen fe. Sed illud sn quo cfl du- Bitatio ie, eft illnd , qued re- manet. fedudfere pradela dii dries.n.quód eorum que meuentur ex alys dam mouentur extra na £urd. ponendum eft igitur quad q-. di une nal ter - Et ifla 3 faciunt dubitare , fi mouentur ab alique. v.g leuia,ey" grania . ifa. n. mouentur ad duo i. efita "piolente : (97 mouentur. yis le- ea propria , leuc quidem ad [upe- tius naturaliter, graue autem anferius naturaliter . 28 i Cum diuifie morort & morfin i d eft p fe,& in illud , qd acad imcepibfyderas in mé- diseorfí que mouent per fe, & per- fcrutari vrü omne motum eorum. habcat motor&aut non. Eteft q6 , C dequa perferutavus eftin principio Septimi : cum fit prima 96, de qua prius crutari ille,qui vult dre re vurü ftt hic motus cternus. Et. €ithoc, quia voluit declarare difp né in hoc de corporibus fimplici fermone! proprio-fta n oec du- bitarionéi hoc, q cé motfi habet mototé, Et iterauit ofa $dicla, qui- buscftvfos in dcclarádo hác qóné, quia voluit incipere pfcrutanonéà principio de illis rebus fdictis.& có leuit fermone in eo. o£.n. od fuit. dc co, fuit decifum in lo- Octauus 366 €is diuerfis: & mó vult con; re ilid, S cóplere pfcrutation£ de illo. Etga prius diuifitilla, d mouent p fein tres modos, in motü violente, & moti naturaliter, & diuifit ea, 4 mouenturnaturaliter in duoi ha. bentia alam, in ea, mouent pet. declinationé (-per grauitatem, & le uitatem , incccpit dicere in quibus iftorá apparet motü habere moto- rem,& in quibus latet, & dixit: Ee in rebusque mouentextra naturá, &c.i.&, cii res mote fint tribus mo- dismanifeftum eft qp illa, que mo- uent violenter &extra natur& ficut. terra ad fius 1gnis ad inferi*, mouent abalio, C manifeltum eft Tiftis motor ineisaliud eltà mo 10.D.d. Deinde poftilla,4 mouen- tur, &c.i.& poftifta apparet bocin eisque mouentur naturaliter ex fe, ad cutin modisanimalium,(.«p mo- toríneis apparet efle aliud à mo- to.Et d. Deinde poft illa. ga ifta in- tentio magisapparet in eisque mo ventur violente,& poft ifta apparet inanimalibus. nul usn dubiae afal mouef ab aía, & qp anima cii motor , & corpus eft motü . & idco d.non.n.latet, &cc.& in hoc modo dicimus q» motor differt à moto, uia non latet aliqucm in anima- bus qp corpora fua moucnf à pnn Cipio cxiftente in eis alio ab eis. fed latztdecis hoc, qdo € exiftétia mo- toris in eis, Cvtrum eft diftitus ab €isccontrario eis, quz mouentuz à motore extrinfeco,f-quia in iftis ap. parrmanife morrefe diftin- us à moto , Etintédit per hoc ex- hofcs ad appetendum quzrere de parubus alz,& d. Vide- tur.n. feré qo quemadmodá in na- vibus, &c.& intelligendum. hie per Docami- Um. Phyficorum G diflin&ionz diflip&tion£in effe,nó diftin&ion£ in definitione motoré -n.n ajalibus effe diftin&tii à moto p definitioné cft manifeftii p fc, fed €ftignotü vtrum diftinguatur, aut. n6 diftinguat nifi T e& & hoc inten debat, cü d.fed qtio oportet deter- minare, &c.i.determinare qualis € difpó motoris ad motii. Et ,cá d. de hoc eft pfcrutádá in afalibus, dit dubitation& que facit credere motor afalib* pt diftfgui fm c£ & d.VE.n.fere, &c.i& hoceft dubi . ga pótaliquis dicere p forte ita eft Ydifpóne motoris ad moii in afali H bus/ficutin reb? ardficialib*, 4 mo ucntp principid in eis icut naui- bus.&in alijs ardíficialibus. Qifcá d. hoc, reuerfus eft ad diftinguédá illud, gd eft manifeftá de. talibus, &d.& fm hunc modá, &c.i. & fm. hácopinioné de afali ipfum cópo iex motore,& moto, quor(i vtrü- Q; diftinguità reliquo naturaliter, áelligendá eft gi dicimus qpafal mouc (c fm toti, fm qp cponit €x motore, & moto, S nó ita, 9 mo xor,& motü fintin co idem 134 . D.d.Sed illudjin quo eft dubitatio, propticeltillud, qd. emanetex di- 1 uifionc.i. & dubitatio nó eft nifi tertio mó. I&.n.diuifimusea,f mo- wenfeflentialiter,& diximus qj que. dá mouent violente,& (dá natura- liter,& corum, que mouenfnatura Tn cor- liter ddá vidétur moueri ab aliquo gib im- Pietas ter hoc, & funt corpora fimplicia. alio, & funtafalia,& in quibufdá la. mororisà ? In iflis.n.n6 apparet alietas mo- movoi,fi- toris moro,ficut apparet in habé- fOUPPC tibusaias, immo n eis nó eftalie- Maid tas cTno& funt ficut d.graue, & le- 4-phy.có. Ue. Ifla.n. inueniuntur moueri ad p 1ua loca naturalia ex fe, & ad loca opel füis locis naturalibus ez E. alijs.v. g. quia lapis ad inferius mo- etur per. t naturaliter, & ad fupe- nus p violenná,& econtrario ignis, & hoc ini iflaenim. mouenfad duo loca oppofita duo- bus (uis locis naturalibus,& mou£- tur naturaliter ad fua loca propria, Aquoaüt, non adhuc mani» feftum, vtcü mouentur praeter maturi .etenim ipfa d feipfis di cereimpolt eft. vitale.n.boc,8c animatorum eft propriü , EtfL, fterepoffent feipía. dico aüt, vt fiambul&di caufa fit fibi, & n6 I ambuládi, quare fi in ipfo igne eft furfum ferri , manifeftum qp inipfo & deorfum.irrationabi, leaüteillud, vno motu moueri folüà feipfis fiia feipfa mouet, 1 quo mouentur, nen efi ma- mifeflum in eis , ficut efl manife- ffi, quando meuentur extra natu- ram.dicere.n.ca moueri ex feim- le eff. boc.n.efl proprii ani kr »€ eff prepriti babztibue animes, Et, fitta e[fet y tunc effer M pefitlile eis quie[cere ex fe.ey di- co, g quod,fi aliqui efl cá [ppm m Tene, efl t ca jn fina in dimistendo [s ambulatie- nem. C7" ides,fi afcenfsu ad [ape- rite efl ex ipfo 14 te mamfefium. eft qd deni is etia ad us fertms efl ex ipo igne.ev" dicere et quod res que mouentur ex (e, vno motu tantum menentur ,non eE. deratune , fi meuent fe. TTv*"-"'*"&a Liber Octauus 367 A Heftincorporibusadt mplici- 19 busnó apparct ipa moueri à mo- AAtalis 15 iore alio moto ficut apparet hoc in indigét^ eis [ mouent ab extrinfeco. D.d.di ki inocus cere. n.&c.i. & non poffumus ét di- €& enrife- cerein eis, que mouent principio mE Tesadám cl mousfexei aba, €o q indiget extrinfeca, ficut: fupeaz. nsn is d mouentex fe, p mo ventá principio in eis finc indi; ia cauíc extrinfece : ficuc eft dii in habentibus ajas. hoc.n.impoffi- bileeft. D.incepit declarare qtío € impoffibile d.i hoc rióeflni inalalibus, Cque ouenmurá prin B Gio incis (ine indigentia caule ex tnnfecz.D.dedit róné fuper hoc& Eni vta eflet, &c.i vg ftignis eft. £u fog qui pofier moueri ine ligentia các extrinfecz, tunc p i €auíam poffet quiefcere fine indi- gentia các exuinfecc. Res.n.in qua. eft di, qua pót moueri ine indigen tia cauíc extrinfece)ficut fal, quo aia, ils por quicere D. .d.& di- ere Ét, &c..& dicere in eo, qd mo- uetur p principi in eo fine indigé- tia alicmusextrinfeci, qd monetur vno motu, nó eft fm rónem. prin- ipia emm , quz fant huinfnodi,, (C ínata funt mouere modb! diuerfis. Ampliusqüo contirgitcóti nuüaliqd & cópofitü,ipfum fe ipfum mouere: Quaren?enim vnum, cótinuü, nó tactu, ea^ priae y pini fed quate nus feparatü eít,catenus hoc q^ d aptü natura cft facere illud veropati, Neq ergo hori vllü: ipfum feipfum mouet (confita .n/unt)negs aliud continuü vL Yà: fed neceffe eft diuidi moues invnoquoq abeo; qd mouc; vtininanimatisvidemuscum D aliquod animatorü mouet illa. Et etiá qio efl pejfbile vt ali- quid continuum naturaliter con. wenientium moueat [eipfum ? 5e- eundum.n. quod eff ynum conti. nuum, no cotiguis,efl irreceptibile pefieni. cr onda quod ef e gregatióserit tale, quod quddam enu efl vnnatum recipere,et quid- dam agere. Nullum igitur ifleriá mouet [erp[um cum fit consemies, neq, aliquid emnine cotinuum. fed g, neceffe eft ve motor in quolibet es rum fit diflnt]ms à meto : ficut vi demus in carentibus anyma,, do mouerit sla aliqud babttium. MAI. Cum declarauit grilla,f mouen 36 tur naturaliter, nó mouent prin- cipi iit cis, quia nó mouenfex fe, 1ndarit & fecunds declarationé , p. quá dedarato illa & nó mouent p. princrpii in ets. Et abbreuiatio ei*. qd dicac Esqua ila, (monens tur ici] in eis, nece vt diutdaat fra dehaition£ i moo- E 1É, & motfi,& vt non fint idé fm de finition, & eflentiá: motor.n.dc- beteédifhin&usà moto;aut fm de- finition& & cffe infimul,ficut illa, mouenctab exrrinfeco:aut fm defi- nition£ tí& ficut eft difpó in haben. tibus atis Anima.n que eft. oor ineis, nta mo rum fm definitioné: Tec. diftin 'fm e£, fgimpole eftaíam cé ine corpore,nifr Sqtiuoce En quia corpora fimplicia (ant vna fm de- finiioné, & nulli corá pót diuidi mótoré, Phyficorum € motorc, & motfi: necefle eft vc non. fint motaex fe, nifi cét pole vt mo- toreffet ipfum moti , i igiturali- quis dixerit q fant corpora (impli- €ia cópofita ex materia , & ferma, quoid virq; eft diftin&á Fm defi- nition£à reliquo, dicemusad hoc, q; pira materia nó cft cri[t sns in alu:& illud,gd mouetur ex (c, de- bct diiidi in motorem , & motü in fofe. — a&u.a qi illud,gd eftin potentia, Yx boc "f neq; moucf, neq, mouct, Siigifla- fm pis.v.g. moueretur cx fe, córingeret. fore futa- vteffct mouens , & moti eodé mó H bfm formà : qi nó eftexiftensin. Je ffimpli actu, nifi fm formá. qd eftimpole. Sir Co^ D.d. & &qiio eft polt, &c. intendit cxi Ec4 Pcónnuü illud, od eft vn non per. photV» cótiguiraté: & intendit p cóueniés qd eft cófimiliü parti, cuius 288 Cn definitio partis,& totiuseft vna,f.il Poeoc, ludgil n& cft diuerfe fubftantic. qj mouc. d. Secundá igi&qr cfl continui, &c.. xe Ph. 1g res connu, fm qp fünt conti- Qicttis. $e iic n065ó connguc;impofeeftvtreci propói pinebue- piant paffion&i. mot ex fe:c non. Sienii hie diuidanf 1 mororé & morü:nificf- fimphcia fent cóunuecopulaie fm contigui llud, q mouef bilefm dcfinitio a fm for né in motoré, & motíaut ent diui miS: -* fihilei partes fm cótiguitaté: ficut. suorpofi- qd cógregaturcx aliquibus, qd cft sire dunt Fm cóc Qc ipte €i. guitare, Oc igitur, fad mo- qd mpuefex (e, aut erit difhindd , vetas fe, auc diuifibile fm definitioneniaut mé dii fm quantitatGi.partes.S,cum cor- wi, pora fimplicia nó diuidanf altero &modi modorüiflorum, feqvifq- nó mo- £m defini ucanf ex feoino, D.d. & fm a- eit ton&3tt feorepatü, & t, 4 diuidunf ond ati fi defniione aut fia quant tatcm, pole cft vr diuidantin moto 1em, &in recipientem motum. Et, tem, cum pofuit oy ref continue confimí YE les impeflible eft vt moucantur cz. fe: mhilenim qd mouetur per il- lud, m mouetut resmouet fe , nifi fm illud , qd cft n5 cófimilis, fm q diuiduntin motoré,& moti, diat: Nulli igitur iftorü &c.& ifta. eftconclufio, quà intédit per hunc fermoné. Etifie (etmo fic cóponi- tur. Corpora naturalia fünt confi» miliá parci fimpliaum : & illa, $ funt cófimiliü partiü (impliciá, iny poflibile ct v moueat fe : ergo cor. ra naturalia nó mouent (e Feci it conclnfioné,indurit termini mediü iftius cóclufionis, & d. cum L. fit conueniens, Xc.i.cü fta fnt c- venientia & mullá cóueniés mouet: fe-Etquafi incarpit primo,& vcrifi- canit maioré propofitioné, f.q» inr» poflibile cft vt aligd moucatíe, fme qp eft vnà continui fed fm o cft fc. difererá. Todes olimduriji rei né sc induxit fjl vtráq; nd minoré maioré,cü d.cíf fit conueniens, nulli aligd,fm q» eftcórinuü , moucríei.ct naturalia fint contmua, & nullum. cond vnü córinuü mouet fe.Etcü decla- nua, mo- rauit 9 non mouentex fc, incaxpit uec fe. 1d dcelcrare. 1, ncceffe eft vi moucant 1- de Gen. exaliis &d fcd neccile£, Sui Acci tete fitdeclaratü nó mouent'ex fefe- 4$. |uitur neceffario vt moucanturex M. alijsextrinfccis. Et hoc intendebat, cum dixit: & motor in quolibet eo rum fit diflincus moto in quoli- beteorum . Deinde dedit exempli in hoc,& dixit : ficucinuenimus ia. carentibusanima , &cy.ideft quód motor in ciseft ncceffario extrin« fecus, ficut motus lapidis ad füpe- rius $ed Liber Octauus 368 A Sedaccidit& hac abaliquo. fuerit in eo men accidentaliter. ide D femp moucri.fietaüt vtiqu ma^ "ifeitü diuidentibus caufas, Eft aüt& in mouétibus accipere à dictafunt. Alia.n. preter natu^ rA ipforü motiua funt, vt vectis nó natura ponderis motiuuse : Aliavero natura, vt actucali -neff quale,cr quanti fed alteri eerum efl in altero per accidés, no per fe. tgnis gitur , C7 terra mo HAE A Ale ene Ylente, quan meuentur extra naturam , ait naturaliter quando mowentur ad. dum motiuü eftcalidi potétia. fisse a£fioes, quas babet i petetia. fimiliter aüt & in alis hmói.Et mobile quoq; fimilitet natura, qi eft potentia quale, aut quan tü, aut vbi, cü habeat prícipiü tale in feipfo, & n6 fm acides. B eric.n.ide, & quantü, & quale, cfe fedalterü alteri accidit, & nó fe cundum fe ineft . Ignis itagy, &C terra mouenturab alio, violen» tiaquidem,cum preter naturá, fzturaautem, cum ad fuosipfo tum actus potentia exiftunt , Sed fequitur in ifte, fi monen- tur naturaliter, Wt femper meuez tur b alio. 77 bec apparet diu- dendo can[ae. Et debemnms accipe ve in motoribus et illae intentioes , diximm M» 4uadá funt mota extra. sanam, "yg quonia (agiutam mangane, e od mn efi nar de-zt naturaliter, Y. g.quod ca [iin aFfu mouet calidu 1n poten tia.C7 fecundum bunc modum eft diffofítio de alys fimilibus , et fe- militer e illud quad miuetur na fyraliter, eff illud , quod efl n po- gentia quale , ant. 'um , aut "rbiscum principisi, qud eft tle , Cum declatauito illa, ( mouen 3$ tur naturaliter,d funt carentia ani mabus f.corpora fimplicia nó mo- ventur ez fe , fuit neceffe vt mouc- renturez aliquo extrin(eco omne -n.motíi ab aliquo, neceffe cft aut E vt moror fit in eo : & tunc erit mo- ti ex fe:aut extra illud. Et forte hoc. n5 fequif/nifi cü declarabitur cj o& mot habet motoré: & y nihil mo vere; moericipm motá. Cüigi irauit, ficut diximus, Qiilla, que mouétur naturaliter, $e carent aTabus,non mouenfex fe, di xit : Sed fcquitur in iflis, &c.i. & fe- quif cx fermone pdicto vt n6 mo- ucanf nifi ab aliquo extrinfecó,, cá n6 moucan£áà prícipioin eis.D.in« «crpit declarare hoc alio m6,& d.& hoc apparet diuidendo caufas, &c. i.&apparetétgrifla, quz mouen- tur naturaliter,& nó afata,fünt mó. ta naturaliter ab aliquo extrinfeco, diudédo caufas in fuas primas fpe cies. deinde accipiemus fimilia il- lisin motoribus . mouentia.n.funt. vnus modorü caufarum. Et inten« debat Qy quia caufg druiduntur pri. mo in duas partes, quarti vua eft vt fintcaufz fm violenti, fecunda vt fint caufz fm naturà , neceffi: cft vt. mouentia diuidanfin has duas pat. tes, Et hoc intendebat, cá d. Et dee bemus accipese Sc. & debemusdi m Phyficorum 8 uidere £ mou£tia in iftos duos mo dos, Y quos diuifimus caufas fm na tur$ X extra naturam. D.d.quéad- xaodutm.n. qucdá mouentur extra naturá,&c. & hoc intelle&á eft per fe. D.d. & quzdam naturaliter, &c. i&quxzdam mouétia mouent per. fuf naturá : ficut calidum in actu, qd habet naturá mouendi illud, eft calidum in potentia vt fiat dum in a&u. D.d. & fm hunc mo- dum, &ce i. & alic virtutes a&iuz , S habent naturam facere ea, q fant. in potentiaffibi fimilia in a&u, Et, cum d.motoré fm naturí, incepit H dicere de moto fm narurí,&d.Et i militerét &c.i. & quéadmodd illa, ff mouentnaruralier funt illa, q- busnatura é mouere aliquid , & ad iud, donec faciat illud in adtu, ita €illud,qd mouetur naturaliter, eftin poréia,aliqua intentio fica mmentor( dece, v.g. vt fit in potétia qualeaur quantü;aut vbi. Et,cü o£, d eftin porentia motüeft illud , Y €uius natura eft recipere aliqd fdi- camentor( dec£ fequitur q» motor naturaliter fitorine,qd pót mouc- reilludjcd eft in potentia aligd (di «amentorü decé,vt faciat rlli i- Y camentum in acu. Etió d, necefle. eftefícin hoc, q modá naturaliter fithoc.g principii moués (it. & di- itam habeat principiti&c & di- eit hoc, qf res mouctur ab aliquo eflenrialiter . Cnm igirur mouetur ssbaliquocfentigluer, tunc mouc- türabco per fiiá natur : &, cd mo czur accidétalirer, n5 mouetur ab. o pfüá navurá . D.declazauit hoc, &d.idem.n. cft quale, & quantü.i. A& exempli d moucur p aca denseit, vraliquis motor moueat. aliquid,gd eft in potentia v.g.qua- le. & cii facitipfam quale ia adu, K fequitur illud habere quantum, 4d pnus non habcbat.v 9.9» qn aqua. mouetaerem ad. Gips quel lud sninor quantitas. & fimiliter ét for- te moucf aliquid in quantitate cén. tialiter,& fequif illud qualitas p ac cidés,v.g.cx quo nutrit aíal. a mul- totiens.n. fequitur quantitat£ in co zs li- aliquaqualitas.& didem n.fit qua kiad Ee MEI cum ita fit, neceffe € vt: ital eo effentialiter,& altert accidenta- "« c«a- liter, £a» fi quantitas fuerit ab eo effentialiter , qualitas erit accidéta- liter &ceconuerío,& ideo d.(ed alte y rum corii eftin alter p accidens. fed alteró eorum fequitur neceffa- rio vtinueniatabillo agente vno p. accidés. b vn(.n.agens non hétna- & y. turá largiendi , nifi vná tín. Et, c ga & h& declarauit q omne, qd in quolibet nim lar-. fdicamento,, mouetur naturaliter £édi ni abeius motore extriufeco natura- um litencü fueritin fua potentia vt mo ne cc. e. catur naturaliter adillud, v.g ad & cac. quale & quantum,& vbi, & pofüir Vid &r- qiillud quod mouetur accidentali- 2 p: ter, S violenter,eft illud, quod mo- £6 nur uetur ecótrario illi quod in fua. tentia efl vt moucatur , & ter M. £d:illogd mones, cichficex hoc terra, & ignis & alia coipora fim. licia babent iftos duos odes vt moueant, & moucancur.habent.n, virtuvem naruralcm, & violeiitam, Éaccidentalem. Et dixit: Ignis ipi- tur , &terra, &c.i.gp ifta mouentur. violente quando mouentur per vir vurem. vidlentam, quz eft iis & joerd marmralicn quandon s & uentur ab co, generati antédebat 'ex hoc frmo- Moroor- Dt,Q motus corporum naturalium porumna án turum Liber Octauus A inloco eftinrei veritate abeo, qd 3n. 1oco € generatipfa, ficut alia accidentia, d ab c9 9 inueniuntur ET alijs ac digniora effe de numero corü, qua rari in re p gene- 4! rationé ipfius: & q ifta funt magis Cid&ib*. mouentab extrinfeco, d de numc- p boc: $9.terij de calo. i1 zo cord, que mouenfp prinapi( in que. P Pines eskg. nulla eft có; in n mouer naturaliter , &exextinfeco : lura generabi Hi naturali , naturaliter ex extrinfeco, Etcum declarauitin ifhs qp neceflz eft, vt numerétur in eis, que mouenfex extrinfeco,& iá pofüitea moueri naturaliter, gg rauit fm quot modos dt in eis mo- ueri naturaliter, cum co,quod mo- ueturex exuinfeco : cum apparet primo afpedtu omne motum cx extrinfeco mouetur violente .. Qi aüt, qi potétia eft, mul tipliciter dicitur, hzccaufaeft, vtnon fitmanifeftü dquo hzc mouean£.vtignis furfum,et ter zadeorfum, Pialc potétia ali, ter (ciésqui difcit, & qui habet. ji, & noncontéplat. femp auté, cü fimul actiuü,& pasfiuü fint, fitaliqii actu, qd eft potetia, vt € ipfum difcens,X ex co, qd pote tia eftalterü fit potétia. quin. habetícíam, non aütcontépla^ tur, potétia eft ciens quodámo do,(ed ài vc etantea di di(ceret . cü aüt fic fe habet fl aliquid nó prohibeat;operat, & cótépla£, auteritincótradictióe, & igno rantia, Similiter aüchzc fc ha, bent & in phyficis. frigidü.n. potétia calidü eft, cüi aüt fuerit. snutatíi, iam ignis eft: vrit aüt, nifigd prohibeat , &ipediat,id 369 militer aiit fe habet & circagia D ue;& leue.leue.n.fitex graui, vt €x aquaaer, hoc,n.potentia pri mü,& iáleueeft, & opcrabitur confeftim,nifi quid prohibeat, actus aüt ipfi? leuis eft alicubi effe,& furfum prohibeturaüt, cüincontrario loco eft. &: hoc fimiliter fee habet &Lin quáto, &inquali. Attamen queritur hoc, quarc ad fuü locü mouené leuia, & grauia, Caufa aute eft, quiaaptanatura funtaliquo.et deda hocineftipflgraui, & leui effe, hoc quide ipfo furfum, illud au E t€ ipfo deorfum determinatü. Potentiaaüteft & leue , & gra^ ue mulipliciter, ficuc dictum eft.cü.n.cft aqua potétia quo^ dámodo eft leue&cü aer &,ad^ hucpotétia eft.contingit.n.im^ peditü,& nó furfum effe. fed, fd auferatur impedies, agit, et fem p fuperius fit, Sit acá quale, vtactu fit, mutatur.illico.n.c6^ téplat fci£s, nifi aligd phibeat., etipfum quantü exteditur,ni(l g prohibeat. Qui aütid, qd fu inet, et phibet,mouit,€ vtmo ueat.é vero vt nó: vt qui colum n&diuulfitaut qui lapide remo uità vafein aqua. $m accidens -n.mouet: ficut reflexa fpharra nóàpariete mota eft, (dà pij ciéte, Q2 igit nihil hor ipfum mouet feipfum manifeftü €, fed motushabet principiii,nó mo^ uedi, neg» faciendi, fed paniedi, Ef, quia illnd, qued eft in pei tiaylicitur multis modis hec f./ Phy.cücó. Auer.( AAA Phyficorum G cive illudex quo monentur ifia, dum boc eft curfus in quantitate et fimilia , efl non manifeffi. yg. etiam, C7" n qualitate. Quamuis quod sgnie mouetur ad juperime,et. boc debet queri, (-quare leuia mo terra ad inferime . Et addifcens efl. uentur ad vnum locum, ey" fimili. am potentia feiens alio mo abeo, fe. ter gramia. Bt canfat boc efl quia. eundum. illud, qued babet. fant nata've fint in aliqu vbs.es* Jféam,, ed nen feit ef jeens wn pos. efentia grams cz" leun eft fta, il fitia.et illud, quedefl in potett, lad'vbitarisnferims C77 iflud fupe ferte erit i atfu quado fuerit fem-. vius. sed leue , 7. graue in poten per cogregathi ages, et recipis. v. tia funt mnltis modis , ficut dixa- Pdl. ifeens fit [Gens abeo, mwm.aqua.n. dum eft aqua , efl in uma feta in potentia erat aliud im. potentia leui modo:€7" cé H potet Ln. babet (cia, fed nom. fuerit aerpofabile eft vt aL it,eft feiens Y petttia quaque mo. tur quim fit fuperius. ed, fisllud y Jed ifle modi potentie nà efl ille. pedimentum aufertur, latim au- mods n quo erat prins antequa. get fua a£lionem , c7" erit femper addi(eeret. ch gitur fuerit pi perius. et fecundu bunc. modum duffone,aget fua athune, e feiet. tran[mutatur quale etia ad illad, tunc, mi aliquid mpediat. 77, fi. quod eft in aEm [cies n.fhari feset, sun, contingeret vt effet inoppofe-. nfi impediatur:e7" ipjum ct qua- to fcientia, feilicet ggnerantia, Et. tu extenditur, frmibil fit, quod im fecundum bunc. curritdi-. pediat.tllud aut, quod aufert im [pofitio de vebue naturalibus etis, pedimttum,quoqu mo efl meter, frigidum.n.eff mpotentiacalidi, et. quequo modo nà eft motor . * 1€, cum fuerit tranfmutatum , | quod, fi aliquis bomo auferat colui Mt erit tunc ignis, Cg" comburet nifi. nam [uflinentem pendus , aut au- aliquid impediat.ey" famliter esl. ferat lapidem pofitum [uper ivt de gras 57" leu tt.quandos nex. 3m aqua tunc mouebit ifla, [ed per. gram generatur leueyv.g.exaqua. accidens: quemadmmdum pila ,d «er,primo.n.erat tale in potentia, à pariete vefleEitur , nn moue- «7 tunc fiet leue,e7" faciet latim. tur à pariete , (ed à proyciente. fiam atlionem, nift aliquid impe | Declaratum efl igitur quod nal- diat atTio.n. leis eff vt fie nali. hum sflorum monct [e ita, quod ia que vbi, c7" fuperius. impedimen: es fit principium motus ,'vt mo tum autem accidit es, quando fue. Meat , aut vt. agat , fed vt reci- rit in contrario loci eius. ez éctn- — piat atlionem. Cus a Liber A Cláelaratito lapis, & vr cor- 31 pora naturalia fimplicia nó moué- üt ex feci nó diuidanf'in motoré, & moti, &q pp hoc neceffe eft vt moror cor fit extrinfecus, & decla. rauit q motor corü eft extrinfecus, €ü hoc q» fünt mota naturaliter , & hoc incis eftp. iná natura - 5 eft Ieis vt moueant ad fua lo- €a propria, ficut potentia exiftés in re generata in fubftantia ad recipié daalia fdicaméta f.q motor in cis €naturalis,& extrinfecus,& « hoc, qp mouenfin loco, prouenit etsà ge neráte, ficut prouenit qua'itas pro- B pria, &alia accidétia, vult declara- Yeqplatentia mororisiftorá eft cf- fentialtter, pp mixnionem potentie, quá habet accidenraliter cá poten- ta quá habet eflentaaliter. &16 ha bet duos morores, mororé acciden taliter, & motoré effentialiter. & i6 1notorqui eft eflencialiter,admifce. tur ci co,qui eft accidentaliter, ita, €p exiftimat g ifta mouét fe.& hoc irendit wr in hoccap. Etd. quia illud;gd eft: tÉda , &c. i & n6 eft manifeftü lisa moués, €x quo mouenteflentialiter corpo- ra mplicia , quia potentia ad mo- C tum dé duobus modis. Quorü vnus eft de por&tia eflentiali,que eft ma- teria, ex qu generata funt,& € na- turalis. Alius aüt eft de potétia vio- eftaccidétalis. Deinde dedit. exéplá,& d.& potentia violéta, &c. 4 ignis mouef,, Sc.i. Scexépli potentiz effentialis, quz nó exit in actü,nifi à motore cflentialiter, eft potétia, d eft in igne vt moueaf ad inferiuscum reuertitur terra:& po- tétia, que eft in terra, vt fit ignis , & Yt moucatur ad füperius, d eft imi. his potentig,que eflin: addifcéte , vt. Odtauus 370 fit (ciés. Exempld veto porétie, que D eft ee pmi n potétia, peri inipfoigne, qf impedit à motuad fuperius & Poriadeftin ipfa ter- 12,vt moucat'ad infetius, qi impc- ditur.& ifta porétia eft fimilis poté- tie etin (ciente, qf n6 fati.non. vutiua fcfa,& eft violenta, Et, quia. altera iftarü eft effentialis,& altera accidétalis , affimilauit cflentialem potentie, d eft in addifcente, vt fiat. Áciens:& porétiá accidétalé ci , qua eftin fciente,qfi n6 vatícfa,ppali- qd impedimétá , Et hoc in cum d. Et addifcens eft in potétia, &c.i,& addicés, ante addifcar, di E eflc fciés in potétia alio mó ab co, quo dt f eo,gd habet fciam in tpe , quo n6 vtitia fia qd ips (Rcs jn potentia. pra.n.cft de penere elceliendalis da vero de nd xe potétic accidétalis,& i6 potentia. el cas indigetin hoc, qpexeatt ad. efícntialiter . [^69 auté n6 indigetagente in hoc, qp exearf a& nifi p accidés, qífn nó eftin po téia;nifi pp impediens, aut pp defe €um fübicdii,in quo agit.v.g. qa ignis eft comburensin poténa , qt nó fuenit matená,quá cóburat. cü F igit inuenit martriá, quá cóburat, tunc fit cóburens in actu fine ndi- gentia motoris exrinfeci. & fimili- ter ms habet duas potentias, poté tiá efie salé icit pori (eltin corpore, ex quo generat, & potétii Secdenaler eft potita eft in ignoghimpedit: & ifta, fm q cft accidétalis, indiget motore accid£- tali econtrario prime postie. Etc ja fis quzftio igitdicens, vtri ifta. corpora fimplicia moueanfin loco & motorccxufíecoaut ex fe, diftin- guendí eft in rifionc ad illá . Qi AAA ij motus, Phyficorum G motas, qui £f podria vera natura- Ti:& porétiad eft in re, ex qua ge- nerafcorpus fimplex,in quo fuenif motus neceílario ídiget motore ef- fentialiter:& cft. ud ad eftextrin fecti, .generís. illud dat corpi fimplici to formá faá, & ofa accidentia contingentia. [17 forme: quoríí vnü eft motusin lo- »& co, &i6, cum forma fucrit cópleta da dagr [coy cóplebit vbi fu debiti &alia tia forz, accidén,nifi aliquid impediat. Po quorum tétia vero ad motái, quz acciditin- vnü mo ueniniin corporc fimplici, qfi im] TETOSS difin ge fug P eneratiis quin. mi & p hoc ucaf ad fü Joc naturalem ab ali- vi. os. quo impediméto qi generatin lo- as €o extranco, aut qR exit à fuo loco H naturaliab aliquo extrahéte, nó in. digetin hoc exeat in actü,moto- 1e extrin feo effentialiter, cá fit po- tétia accidétalis, Et, cfi ita fit : & il- lud,qd moucfeffentialiter£illud , $n quo eft potentia vera ad motá,f- Dy] receptionis motus : tuncil- lud,qd mouet! rei veritate hoc mo tu, eft materia, cx qua generatcor- pusfimpler.v. Premi eftin po 1ÉGa ignis, & fuperius, eftillud , qd mouct in rei veritate céntialiter ad 1 fügerius,qá fitignis.Et,cü diftinxit. pensi ioideae à potentia ef- ialinccrpit proprie dicere poté tis ficat à 1 Ailud, qd citm potétia forte erit in actu &c.i.& jp- if efl porétic cffentialiter, vt nou. tactu , nifi pp motoréeflenua- lé, & q nó venitad a&á, nifi qi có £duo,f.recipiens& agés,ecó trario potétic accidétaliy qni indi getad hoc exeat ad acti moto extinfeco, nifi p accidés,& é recet* füsTpediméti . Et d.forte. qf qfiq; congregatagens & recipics, & nul- € illd, Pro lus fit motus. D.deditexcplü x tiz cflentialis naturalis, i Lei addifcés fit (cicns.i-ab eo , qd eft in. potétia vera, facit ipfum fcieni£ in. fei veritate, D.d.illud.n.gd habet Vide có& fciam, c.i ille.n.qui qü ida n5 vüffua (:2,d efie (ciensin po- 2a, kc tÉti2,alio mó abeoquo d£ in addi- c.1o.dpo fcente cé iensin poréca aated ad téiadopli difcatC.qrn illa. tia. adea n lis, & ifta cit pot£tia céntialis. D.d. cüigitur fuent talis difpónis,, &c.i. & qà iens fuerit (ciensin a&utüc n5 indigetf fua a&ióc motore ex- trinfeco in actu, fed aget fua actio- nemi aligd impediat Et,fi aliquis L. diceret 9» ft ciés qf à vf fua ícía, eft fciensin potentia co mó,quo di cimus in addifcéteeffe ciens in po tétia cÓrinj vtíaés, qi nó vn€. füa (cía,c£t ignorás ficut addifcés, jui eft (ciens in potétia, & hocinté bat,cüi d. & fi nó,cótingeret, &c. Et, cá declarauit di duo- bus modis, .de potétia accidentali, &cflentiali , & qp accidétalisnó in- diget motore crin£co nifi p acci inccrpit notificare ua, exilii pide. ad. prs pnm pud genere.Cacadétalis,&, cfi wa fit,ttic. ifta nó mouctez (ef. céntialiter. Ec M d.Et fm hüc mod(, &c.i.& fm mo d duará potentiará , exiftunt in addifcente,& (cientejinucniuntifte duc porentic.in corporibus fimpli- bus naturalibus ét. Quemadmo- dum.n. difc&seft (ciensin potédia , &,cü fuerit (ciens in actu, operabi- tur fua (cía,nifi. zliquid impediat militer corp*,gd eft 3 potétia iguis, autcalidá,ant motum ad fuperius, cum fietignis in actu , fict füperius in a&unifi aliquid impediat. D.d. & ift eft de graui & leui, qp poten. za Liber Octauus À tia in eisdí dnobus modis dictisin addifcente,& fciente. & qp illud, ex quo generatur graue, & leue, eft po tÉtia grauis & leuis in reiveritate.& ii exiuerit de potétia in atum erit. leue in actu, aut grauc in atu , nifi aliquid impediat. Et ru intédebat, € d.qfiq;. n.generafex graui, &c. & potentia vera, eftaclo leus,É morusad füpius E in graui in actu, Docxmné- qd cft leuc in poffe.Et intendit p o "UM — tühoc rae potentia vera, ( eft ad motái iflorü corporfí, faertin co, exquo itur : & ifla potentia p nó cxitina& nif à te, & agente graucaut leue : neccffcé vt. por iori fimplicium, iuis aut leuis fit ran$,nó nouerit exfe. Fmpedunendi aut accidit ei, &c.i.& graui, & leui accidit vt impediantab vbi , qd de- berét habere à generáte ea, eo mó, fm quem habetalia accidentia eratum fuerir in Joco extraneo, impedifillicaliquo impedimen- to. Et hoc intendebat,cum d.& fm. huncmodü eft dequanto,& quali. 1quemadmodá jaquz eftad quantü, & quale quz funt propria generat in mareria, ex qua ge- neraturjita É de vbi proprio.& qu&- idmodum quantá & quale exeunt. lc potentia in act à generante, ita eile vbi, qi im fuerit nó in fuo loco naturali. D.d. Quáuis boc, &c.i. & cá fucrit dictü p mot* ad fuperius is leuis, Scco: ris gruisad inknus fuenta. ie- rantequerendá eft ab aliquo, qua- re motus leuis eft ad cótrariá parté eiad quam mouef graue, & quare o€s partcs grauis mouenfad eundé locü,& fimihtero£s leuis.Di ecndü eft ad hoc 9 boc fitin eis na. 371 turalitez,& perferutatur de hoctli- D bro.ij.Cocli,& mundi, Et ci oppofi T.c& 1€. ta füitei hcc quefbio, dedit rífion£ vf Bat. 23m q perinerad hücloci, &d. Etcáin hoceft, &c.i.& caufa in hoc q» mouenf'ad loca oppofita, a koe €quia funt rna M in lods proprijs, f. eor non cópletur, nifi. dendo illislo- cis ficut cbplentalia accidentia, & propria qué fübilátis vnruícu- lufq; corti. Et ideo d.& eflentia gra- uis,& leuis eft ifta, Cep effentia. iu uripesoni i ACE A Hie vbi rius& inferi? & hec vbitatio aut collocafin dcfinitióe grauis, & Fn leuisauteft actio intétionis d collo tocsftde- €af in definitióc eor(i.leuc.n.& gra fióne. ve deferibunfper hác actionem. & ti^ le. hoc declarabitur &in Colo & m( ais tm do.Et,cüi compleuit ofa ifta, reuer- donent iet) facien: ndá rememoration E pode predictis leue & graue 1 nisi poléda funt mulus modis Bcutdi- pex ximus i. qffi dicunfper potentiam i6. naturalé paffiu&,& violent, d erit, qnim ab aliquo. D.d.aqua -n.&c.Laqua.n.dum eff; in poventia naturali leuis, &, c fuerit aer ctit keuisin actu , nifi aligd Tpe- diatitap non agat Mont cus Ac r ficinuenietur in ea pot£tia violéra. &ifta ficut diximus, difinguuntà vera potentia: qf ifta eft ioléta,&c. : mmus Dé. xm hunc: mo id, &c.i.& illud, gd eft T pot£tia ali- qd quale, c pin fueritde. potentia in a&um,tunc illud quale gn fuk actioné, nifi aliquid impe- at. ficut addifcés, qii fuerit fciens jn acu.aget.n-actiont ftiens, nifi. aliquid impediat.& fimiliter aqua, cum fuerit acr, aget actionem ae- xis, nifi aliquid impediat. vbitabi- AAA iij tur G tor füperins.D.A Illud. Phyfico t aus. D. aui ferrim, Dite diat qugraue, sutabeo, qdimpe: E iftud cft mou& per accidés non entia & prohibentia (oluit:) Siena Ddedieremplt ied. crece e edet p faliquis hó, &civ g d aliquis quo moucbuntur. Hoc auté du aufert columná füftentanté pó pliciter. Aut.n.non per feipfum dusuncillehó mouebirillud pon "ou€ns, fed palterum, gd mo» dus ad inferius, & cadet illud uet moute , aut per feiplam, Et 1ofam adinferus paccidés.& üt, hocautprimü poftvlti aut mad primü poftvitimü,aut qáauferlapidem pofitum füpveré Pet plura, vtbaculi inflarumjille homo df mouereillá. pidem,& mouet dmani mo virem peraccidis.&df mouere per taabhole:hi ürnonamplius sccideasquiaifapotéüaeftriolé- exeo, quia ab aio moucitüre taf goréis impedit Dá quemad Veit ssi: dum pila &c.iquéadmodü,q& pri "& vitimün dicimus, 8t H proijciens 'oiccit pilam ad parie- [pk virimüm tium, Ex ln abeo, nondippa- I magis primü illl. n. mouet. L Toe rrouet il ilo » vltimfed nó hoc primü.& fi feed proijciens:& mon Picop ne primo qdé vltimü n6 moue Ape par PR iati] Pitillud atfinehoc. vtbaculus fud, qf. p impedimentá,moue n6 moucbit nó mouente hofe. relapidépaccidés& qd generatip — Ef,cuns emmia met. : fum;mouere ifm e£hoilter. Et, rurmarwrdl epit Gicipleu hácdecaratont, Edw cryideme erepta mera Yi. SachoraiontdehocgrdDeda. C7 Ydlener 7 masa mata Yi radi cit igitur cci dedarasi eigif. leM* C^ extra Batwrum , meuen- qpnullü corporü fimplici narura-. fr 4b lique alie :€7" e Riü Cep terro&cignis& ceterorü mo. senzwr naturali Mer ex[E mae uet (epp hocgin co eft. incipit ipid, uim e idi quontQucacie & hoceffni ler, sen b enam. s Y nb sccóenalies edi eo clin Ter ea, qua nn meuentwr ex fé, Vt a principium receptionis, ve. 74404, et leuia, menentur «ut moucatur ab extrinftco, non prin- c ^. ee peracciena, mefmstane, re agente leue, Siigituromnia, d mouetur, drm nec] pelue autnatura mouent, aut pter na pusilli. H M ye turi & violentia:&, d vi & pre yiii geleipusied ter natur omnia àquodam, X asef-r ini abalio:eorüaüt, à naturarur^ monper fé menet notum, fed quia fus, & quz (eipfismouentur aliud mouet ipfum , aut ita, quod abaliquo mouent, & d n6 fe spé moneat per fe. Et iflemoter iplis rauia, GCleuia (aut.n, 4A eri primum poft illnd aliud: a 4 » ;qd generauit,etíccitleue «t ert medium plusquam ni "& Liber Octauus A ya quod baculo monet lapidem, et mouetur à mana, et mama ab lomine , bomo autem nen. moue- tur ab alio. Et nes dicimws inom- ibus cé mauere, in primo,et po- firemo , fed primum eit digo . apfum enin, mouer polremum , «y mn poffremsm primum . po- Firemum igitur non mouet. fine. imo , primuns "yero mouet. Poire vottgrane, die. €uluu non monet , fj man mn B menerit. 3 Exiflimatur q capitulá pdictá nes ante proximü intendit Ari in- tendit per ipfum, qp o£ motü habet. Garntiocm ciu dL pon eius, f efLin. Septimi, & concmtuseiti hac des clarationc hic. & opinatuseft eá cé magiscertam q primá: cá illaque ilic eft, ign, ifta atítexiftimat e£ 1ndu&iio, Et videtur qp indudtio n& fafficitin hoc:& maximeapud nenies huccflz aligd,qd monec feni ut ponit Plato. Et vf mihi. prt r it p hanc declarationé hic dif- € foluere: accidété in ne, Dern rat pi toré cx motis fimplicibus.ifta.n.ap. parent moucti pet fe, ci fuerint ex- tra fua loca naturalia, & funt fim- plicia non diuifibilia, «y motor in eiseftipfum motum.ifla igi quia fcit dubinein hac qónc, img ArifLd.in principio Scptimi, 16 in- icillic Remonrare hac propó- Ei 'omne motum habet moto- S6 (ed non difloluit illic qóné acci- dentem. esci um phcibus in hocaütloco difloluiillam gón£, 81v 372 & declarauit gp ifla mouent ab ex- D trinfeco& q non mouenfex fe,ni- fi p accidens: & fic cbpleuit fermo- néfüum in hoc, o£ motü mouet abaliquo. & ipfe poft pfecte pfcru- tabitur de hoc, Cdeclarando qj im- p eft vcaliquid moucat fe. Et,d, tc oTa, &c.1.&, cum declaratum Tex.epá. fit.p cum o£ mot( aut mouef vio- Kte;autnaruraliter:S illa, moué- tur naturaliter,aut mouen€ex fe,f- habentia aiasauterüt corpora gra. uia & leuia,& i apparuiti iftistri- bus modis ipfa moueri abaliquo alio : illa aít, mouentur viol te, & grauia &leuia mouent à moto- E reexirinfeco;animalia aíít mouen- turà motore exifféte in cis:ergo ne effe eft vcoé mod mostibal juo alio. Et in tqpifla pro- $5 declarata eft hic pere e q6, quz accidit inca ex corporibus ürbus,& leubus)fit difloluta: & mfo facta fitdeipíain prícipio Sc- fimi : nonquiainduétio, qua vtif 4a. ic, fit fufficiens 1n hoci i po D. iqü in qua nó percipit q fdicatio £ cf. it Mar mqr a pice ter Tal, licet inducant in ca ofa parti- 4a» ern cula. Etc verificauit hanc pro- tudinéaX pón&& cft,g oc motum moucfab F alioincepit declarare gp illa,d mo- 16; in ca. wentin loco reducunfad aliqd mo ?ls pu" tü ex fe,& d.Ec hoc duobus modis , sr. sro c.i. &, cli declaratü fit pof motfl hoc vit. z habet motoré & eft manifeftum qp Prioc. ca. motores funt duobus modis, aut gp ?3« motor mouet morii, quia aliud ex- trifécü mouet ipfum, aut quia mo- tor mouct,nó, quia aliud mouctip fum,& ifta propó eft manifefla per. fe, deinde induxitaliá propónem, & d. Etifle moror, &cc.i.£ omnis motor aurcrit primus motor, quia AAA. iij. .ntoucc Phyficorum G mouet motái, f. moti (- quensauterit illic medi inter pri- mü mororé, & inter poftremü mo- tíi:& iftud medid aut erit vná , aut plusq vná . Et intendit p prinum mororé, illud,gd non mouct, quia aliud mouet ipfim, fed perfe : & p. medii;illd,qd mouet aliud mo- uet ipfum, & idco fdixit pofs mo- toraut mouct p fe, aut paliud . Sát igitur tria prim* motor, & medius moror, qd eft motum, & ü motum , gd nó mouetofno.v.g. baculus mouet lapidé,& manus ba culum,& hó manum. D.d.hoc ve- H ro &c.i.hó vero in hoceremloeft primus motor. & intendit p homi- né virtu mouenté manum hofs, & medius mororcít manus, & ba- culus,& poftrem( motü élapis. D. d.Et nos dicimusin eis, &c.& inten. ditin primo, € medio. & hoc inten debat cá d.poftremum.D.d.(ed di- gauuseft primi. i (ed digniusé mo Uere primum. D.d.ipfum.n.mouet poftremá, non poftremü primü.i. qfi primü non indiget fcdo vt fit. motor, ficut fm mediü fdiget vt fit. motor primo: & ideo medi nó eít Prim*mo motor in actu, nifi per primá , Pri Ur Pr. qm igitur eft priusillo fm naturá, & fm cám.fm naturam ait, quia, 9r medo cq aufertaufertmedii:& cà fuerit, &tmrd; nó fequit vt it mediü:fed,ct fuerit Em mediü, (egt prim fit neceflanio. id cbfi- mile infr. Qmodneceffe fit demenire ad primum ali- Lej. ed ed lf moe m Dd moucat fépfum . Cap. 5. Iergoneceffeeftomne, qd mouetur, ab aliquo moue^ ri,etautab eo,qi mouetab alio,aut non: & fiab alio dem, quod moueturn le cft aliquid effe primum mouens, K qi nonabalio . Si tit hmói eft primü, non neceffe eft effealte- rum.imposfibile.n. eftin infini tum abiremouts, fum, qd mouetur ab alio .ffinitorum.n, nihil eft primü . Si ergoo£qui^ dem, qU mouet, ab aliquo mo. uem primum aüt Lac mo uetur quidé, non aütab alio,ne celle ipfum cipfo moueri 8i igitur eff nece[ferium, Yt e£ motum meueatur ab alio , C7" vt motus eiu fit ab alio, aut ita, qubd non fit motum eut M4,quo fit motum : et fémotus ems fuerit ex alio moto neceffe eft bic ec pri- mum meterem , qui nen meuctur. ab alio.zt, fi nen fequitur , fi pri mum fuerit bnau[medi;vi poftre- mum fit nece[ario. impefdbile.m. boc procedere in infinitum, boc, quod motwm fit motum stper ex alio infinita.n.mà babzt principi dino. 5i igifurez motum meueatir. ab alie , C7" primus motor moue- M. tur fed no mouetur ab aliquo , fé. quitur netio "yt moueatur ex fe . C pofüit q o£ moti hét moto- toris pofüir condo qois motor. aut mouet,quia aliud mouet ipsi , aut mouctga ifm mouet, & à mo uett& pofüit tertio «p motor € duo- bus modis, prim*,& medi? fter pri- mü,& ipsi motü : & pofuit quarto. Lind prioreftnaliter me (o, vult con, re iftas propónes 1n duob" fjl (imis hypotheticis, quor Liber Octauus A quorum vnuseft diuifiuus, & alius continuus, & concludere ex hocil- ludquod intendit cócludere, & eít mouétiaquz mouentin loco,re py rosr d admotum ex juod eft prim mou£tium,qua- mouent ELLSi igitureftneceffa Neceffe £ num,&c.i.fi igitur eft neceffe , qp o£ T abrat mot hét motorem alium a feicf- Td Dabr*: (e vt declaratíi eft in Sepuimo,& có- alid afei pletü in hoc tractatu, necefleeft ex € Vit op hoc vtofs motor, qui mouerur,aut Pofl 4- mogerurex fejaut ex motore exuf- Sra cou. fco. Et motorextrinfecus aut mo Zum. — uctitap moueturaur mouetet nó B mouctfed impofecft vt moucatur a motorcextrinfeco,qui non moue tur:ergo neceffe eft vt moucatura. motore,moto. Etipfediminuit a lfo diuifiuo vnti extremum triü , pos moucantur ex fe, qura hocin- tédit declarare, Ecfilt mine de- ftru&tioné alteri? partis , S il- lud, quod mouelarab cxtiníro : impofe eft vt moueata motore,qui. non moucfnifi per accíis, ficut fuit dictum in auferente impedimétü , &giiante in rebus naturalibus. Er, cum conclufit ex hoc fjlfo c illud, C quod moucturab alio, nceeflc cit vt moueafa motore,qui mouctin- duxit fyllm hypotheücum contina um, cuius afis eft pars verificata ex duabus partib?fyli dinifiui, Scd.&, fi motusciuscít ab alio,qui moue- tur,&c.D.d.Et/fi non,fequitur, &c. i & iftud ell neceflanum . quia, ci ftremum fuerit, fequif vt primü liti& fi nó, fequitur,eli primum fue rit,vt poftremü fit. D.d.impolt ent eft,&c.i. &, cá manifeftum € per fe ex pofitis scum primü non fuerit, nb erit poftremum,nec mbi mediü non mouct fine primo: dica: 373 musq impolt eft vt media. D ininfinitum : immo lari eft ipfa pueniread motum, quod mo- uetur ex fe, non ab aliquo extiinfe- €o. D. cerit declarare modü ifti* confecutionis , &.d.infinita.n. non hüt primum.i.&, cum pofüerimus qp media funtTfnita.f. j moti mo Uctur femper ab alio extrinfeco , & illd aliud & moucta motore,quod mouetur etiam ab alio extrinfeco, tunc impolt eritilla media habere primum.&,cum prim non fuerit, nó erit poflemum:qiü,cum extre- mücll equitur printum efie, ficut diximis:manifeltum eftq,, cü pri- E má nó fuerit, fequitur q poftremii n6 fit. Et, cum declarauit qp necef- fe eft in rebus, in quibus mueniunt plures motores vt in eis fit primum. motü,ad quod reducunturjincopit. declarare gp iftud motum priniü de bet c motá ex (c,& d Si igirurom- nemotum,&c.i.&,cum pofuerum* qyomnemorá habet mororem , & pofüerimus q primus motor nccef fécft vt moucafqii mourtin loco, quia eft corpus,necefíe € vt moueat ex fc.i.per principium exiftens f co: cum fitimpofe vt moucata moto- F rcextrinfeco.gd eft cóura pofitum. Amphiusautem & fic ipfam hancrationem eft aggredi.Om ne.n.mouens & aliquid mouet, et aliquo,aut.n.feipfo mouctip fum mouens;autalio, vt homo feipfo;aut baculo. & ventus de^ jecitautipfeautlapisquem imn pulit.impolt eft aurem mouere fine eo, qd feipfo mouet id, quo mouet. Sed,fi ipfum feipfo mo^ uet,non neceffe eft aliud ec, quo mouect/fi vero fitalterü id , quo quo- Phyficorum G mouet, eftaliquid, moue, bit,nonquodam,fed feipfo, aut ininfinitum abibit.Si igitur ali Quid,quod mouetur, mouet,ne ceíTe eft ftare, & non in infinitü ire.fi enim baculus mouet ex eo quia mouetura manu , manus snouet baculum.fi auté & hanc aliud mouet, & hunc aliud ali. quid mouens eft. Cum itagiali quo moueat femper alterum,ne cfle eft priusipfun effe feipfo smouens. Si igitur mouetur qui dem hoc, non autéeftaliud mo HH uens ipfum,neceffe eft ipfum fe ipfo mouere.quare& $m hanc rationem,aut mox id,quod mo ueturab co, quod ipfum feip(o snouet,mouebitur,aut venitali quandoadaliquidrale. — t poflibile efl etiam bec idem declarare fecundum bunc modum. Omnie meter meuet aliquid , 77 per aliquid.moter enim ut mouet. liquid per fe , ant per alind. g. quod lvmo aut mouet per [e , aut. per baculum. e proycit aliquid p st ipfe vetus ant lapis, quem ele sat vetus. c7? impe[fibile efl quod. mencat illud, per quod moet, fine. es quad mouct fv. Si igitur fuerit ; od monet fe, non efl ne- eefJe^ve cum eo fit als id «lind, per qued mouet.et jfi aliquid aliud fit,per quod mouet nece[lario erit 3Mdlic aliquid mouens etiam, nó per liqud [id per [e.c finem proce deretur ininfimtwm. 5i igstur me tum mouetur ab alo nece[fe eftt Y. bec cefet eo" mn procedat ininfi- nitum.baculus enim, fi meuet, mo wetur à manu , C7" manm mouet baculum.et fr manme mouetur ab lique alio, tunc meuens baculum erit aliquid alind.si sgitur bic eff femper aliquid dliud, quod mouet. per aliqued , necee eff vt aliquid fit prins qud mouet fe . Sisgitwr bec menetur 7" nen ab alio, equa. tur nece[faerio vi spfum moueaz fc. feciidum igitur lunc modum etia 1 fequitur necefario ve illud , quod meuetur , aut. mouetur ex motere. fii [ine medio , aut veniet poft ad talem moterem, Ift eft modus declarationisali* 3$ & primo: fed non differta primade ganiioneni in modo vendi jui- 'ufdam propofitionib*, nó in fci; (à. In prima-n. declaratione pofitie qp motoreft duob* modis primus. & medius, & q medius non mouet. finc primo. deide declarauit ex hoc qp medij impolt eft vt pcedant in infiniti, S, cum primus non fuent, M nonerit poftremus. In hac auterà declaratióe pofuit omne,gd mo- wetaliquid aut ipfe per fe.i. inc in- firuméroaur pt inliromenti. Er L i i10 c mae fiionisin qua di fut prm de Claratione,, qp omnis mctor aut eft primusaut medius inter motoré,& mot. .poftremum.& manifeftum. eft illa propofitió &ifta füntdug fm modum, fed czdem fm fübie— &á. D.pofuit fecundo q» illud, per quod mouet motor, nó mouct fine mo- Liber O&auus && motore i. infirmum non mo- uet fine co, quod mouctinftrumen tum, Etifta tio eftin hac de 1nfatione loco illius,in qua ditum fiitin prima declarationep mediü smpolteft vt moueat fine primo:& funt, ficut diximusezdem in fübie Go, & dnz fm modum. dcinde, c coniunctum fucrit huic motong znouetita,g moucfjautab extrinfe. cout ex principio in eo,eft illud,p. quod mouet motor, cócluduntdue. «Sclufiones, quarum vna eft,p pri- musmoror,qui mouetur,mouetur tu ex fe:& fecunda, qp primus motor. B nó mouctofno. & i neceffe eft vt non fit. t declaratio induci türfic.fi funt hic mou£tia, quz mo wentcx alijsex extrinfeco, neceffe € vtperueniátad motoréqui mouef. inccpit pponere ex íeutad mororemqui nó moue turoíno;neg; ex fe, neque €xalio. fn,fi non perueneritad hzc duo , cerunt inftruméta infinita:Socá fuerint inflrrumenta infinita, non ritillic motorqui vtacur eis. quod eftcontra pofitum. Si igitur pofüe rimusin hac demfatione g omnis motorqui mouet'ab extrinfeco,eft. inftém, condudetur ex hac demfa- '€ Bone geft neceffe vc hoc fit motfí ex fe in loco.& tícifta cóclufio erit. autex in eo, eftinflrumé mum cicludetur hiceffe primü mo toremqui nó mouctofno. & ifla € lia cóclufio ab ca, quam conclufit in prima: tione, & nos pfcru- tabimur,quam iftarum 1atédit Ari fto.concludere in hac demrationc. Fxpéuer Etdixit: Et pole cft declarare,&c. spparet ex hoc g illud quod inten- 374 dit declarare per hunc fermoné,ft D. illud,quod declarauitin prima dc- clarationc.Cq» mou£tia, quz moué turin loco, reducunfad motorem, qui moueturez fc. Et pole eft vcin hoc fermone fit aquis pertráfitus: & erit conclufio iflius demfationis primitus mou£tis que mou tur in loco, intur ad motoré, i non mouctur effentialt ex fe:Sc |uiturer hoc aliquid , quod mo- etur ex fe cflc, compofitái ex cor- poroper qubd mouesCinliramene im, S ex memorare) qui sonet . corpus enim im| vt ess nece tede tureflentialt. Et, cum narrauit E. eft decarareillud,, quod prius pede peraliam declaiont, (inoné iftius declaranonis fecu: dixit: Ots motor, &c.i. omnis motor mouet aliquod neceffario, aut per fe, aut p. niei deron erquedeo. im eft ex füit fermonem. fun cü liri tor.n.aut mouet aliquid per fe , aut. mouet per aliud.Si igitar intellexe- rimus per aliud,aliquid diftinctum. à Toc nune mortm ex fecolloca turin. mouet n5 aliud & rancilla demiapol indue E nosad motum ex fe.Et/fi intellexe- rimusex motu p aliud numeratio- nem tfh, ttc illud, quod mouet pet. fé, non Tet aliud el moms, jui nó mioucturofnomotum.n.cx fc com. ponifex morore,ct moto. Motor igi turquieftin co,mouec motum pri mum per £.C.corpus, & moucti Srodetáub primo moto , mediáte lio,quod eft primum motum.v.g. alain animali cft moués per fe , cá mouet corpus animalis fine medio à Phyficorum G i. fine inftro,& mouetilludquod é extra corpus animalis E inflfm, quod eft corpus ajalis.fed exéplum eiusfonat magis fm pri nem.& hoc fot dint.v.g.ep hó.i. aut mouetaliquid per fe , aut p ba- culum.Hic igitur pofüit illud,p qd mouet difti à primo motore, & pofint mororem per fe illud , qd nó indiget inflfo extrinfeco. & fm hoc ifla declaratio concludet illud. id&quod prima declaratio códlufit. D.d.& proijciraliquid aut ipíe ven tus &c.S iftud eft lum cófit- más hücintellectum.& ftédit qp vé H tusaliqà mouct aliquid per fe, & je. mouetaliquid, mediante lapi Dubió 8 de, qucm cleuat. Et pótaliquis que VO€M- — pere de vento , vtrum fit de numero. eorü;quz mouétur ex fc,aut de nu- mero corum,qua: mou€turex alio. Et ifr quzrere de motuferri ad ma. virum ferrü in hoc motu mo Uefex fcautexalio. Eteft manife flum q vétuseft de ghe eorumque mouen(tnaturalr,.cum non mouet mufi a generáteiplum . &i hoc loco Ee mor induxit exemplü large . & ilt ferrü fem ad. eft quoquo modo de numem corá, magn&- quz naturalr mouent cum nó mo vis ucfa magnctenifi p alterationem, phe. io, quam acquirit, mediáte aere a ma- Dia op gnete. & ió qfi cóplexio magnctis fium . tranfmutaGnon ai 1 »d cóu. dit ei ofi cófiicafcum citEthoc manifeitum eft i lapidc, qui nó attrahit paleas, donec cale- fiat. Et,cti pofuit qj motor cít duo busmodis.(-qui mouet per fo,ctmo torqui mouet per aliud.i. per iítru- métum , poluit fecüdam propóné, & dixit ipofe eft vt moueat, &c. -L& impolt eit vrillud;per qd mo- Wet motur,moucat finc illo,qd mo- ex pÓ torperíc uetcx fe. & hoc demfat o ipfe po- mtmotum p fe de gi» fe.C fincinft'o. D.narrauit qp mo- perliud i dixit fed fi aliquid fae- ritquod moueat fe,&c.i.& illud,gd mouet per fejfi ponatureffe, non fe juitur vt motor per aliud fit, ficut. feauicur cum motor pcr aliud: ris vt motor per (e ft& ifla efta di » Dig fpolitio prioris natural. Et, cum priorin pofi has duas propofitionesinore t felali pitcódudere illud quod intédebat ip; ee, & concludcre,& dixi cur fuerit non econ diui aliud &c.i.fi igitur füerit po tra Idé f. fitíi hic aliquis motor, qui mouet, a quia aliud mouct ifm, & illdaliud mrseert moues.quia aliud mouet ifm, eti Posti nece qt vibi fic alquid,ad imo- lamb uet: non quia aliquid aliud mouet. ifm ex extrinfeco fed quia ipm mo uet feipfum, & impolc eft vt mou&- tia, quz mouenf cx alijs, poedátin infiniti. D.induxit exemplum de hoc,& dixit: Si igitur motor mouef ab alio, necefle eft vt hoc ceffet, &c non procedatin infinitum i. (igi motor mouctur ab alio motore , & tunc mouet ipie, & ille alius motor. teft talis. qj non mouct, nifi mo- ueaturab: aliquo extrinfeco,neceflc. elt vthocccflet& non procedat in infinitum.D.dedit exemplum,& di xirbaculus.n . &c.i.fi igitur hic eft i fempaliquid aliud,guod mouet.ne eflc cft vi hic fit pri? aliquid, quod. mouctfe.ver.g.q[i baculus mouet lapidem,& nó mouct ipfum,donec. inoueatura manu,& manus ctiam. n6 mouct,nifi moucaturab aliquo alio,cic ille, qui cft baculi motorjn rei veritatcé aliquid aliud a manu. manusenim,& I*in hoc funtf eodem ordine. & hoc iniédebat, cá dini: ua Dd tia quz mouent, pcedát in infini- Liber A dixitfiigitur mouet manum aliqd alud,cunc moués baculü erit aliqd aliud.i.przter manum. D.d.Siigit hiceft aliquid aliud.i . alius motor przier manum, necefle eft vt hic fit. aliquid prius, quod mouet (z.1. ne- leeft vt hic lit moror prior natu. raliter manu, qui mouct fe.& ifte € homo. & quod eft tale in rei verita Tim. steil namuslis Erhocr ne mone jfà iam pofuit gycum ill ri i mouere fuc nece ct L niis, quod eft. C l vt primus motor fit.&,cum primus moror fuerit, im] cb vtthouen- ptum. Erdixicsi xm hoc mouet, & non mouctab alio aliquo, fequi tur ncceffario vt ipfe moucat fc.ad- uerlarius.n.aut concedet gp ifle pri- mmus moror mouct, & nó mouetur, autponetg non mouetnifi mouca. tur.Si igitur cócefferit primum, hoc eftquzfitá:fi nó lerit, tunc ne «eflc eft vt concedat primü motoré enuum effe, qui mouet fc. & ió di- xitpoft-fm igitur bunc mod( , &c. fequirurergo neceffario ex hoc; vt. omne roti aut moucat a moro p fe, aut reducatur ad talem morum. c Pofteaaut£, quz dicta funt, & ficconfyderantibusaccident hac eade.Si.n.ab eo,quod mo. ueturmoueruromne,quod mo uetur, aut hocrebusipfisineft fecundum accidens, vt moueat quidemid,quod mouetur, non tamen propterea p mouetii femper,aut non, fed per fe. Pri^ mum igitur, fi (ecundum acci dens,non eft neceffe moueri id, quod mouetur, Si aut£ hoc eft, sDanilc(tum eft q» contingitali^ ei Je mie Odrauus 375 quandonihil moueri eorum , d D funt.non enim ium &ac cidens,fed contingit non effe, Si ergo ponamus. poffibile effe,nul Jum impoifibile accidet,falíum. autem fortaffis , fed motum nó effeimpoffibile eft. oftefum enf eft prius hoc, qp neceífe eft mo^ tum femper efle, Et bec idem (équitur fi pofueri moe con[jderatinem fecunda bic rmdum.Quoniam, fi emne motum mouetur 4 meto , tunc neceffe eft aut Vt boc accidat rebus per acci g, dens, ita, quod res, c7" fimn mo- wet nifi meueatur , (ed tamen mn fre meuetur au sn fuites ed « eff effentialiter. Prime Yero fü fnerit per accidens, no fequitur ne. ce[fario vt motor maueatur. Et, f Jta fuerit nmanifeftnm eft quod eft pefibile in aliqua difpofitne ve mullum ens moneatur . quod enim dl accidens yn efl nece|farini, pete quin fit. , fr faeri- t» dpibl, qid f malo [squim imp lejféd ferte falfum. ed defetine mo fita quod nalla motus fit , eif impoffibile . sam enim declaraui- miu quod neceffe eft vt femper fit mtus. Cum iá declarauit qp prim* mo- torin mundo déteé LP qucm. mouct motum ex fe primum, non. motusomnino;neq; accfralt, neq; cflennalt . qrà,ft fuerit mor*altero ift 36 Phyficorur: G rum duorum modorüi, n6 erit mo- tor primus, incccpit declarare decla ratióc pppria q impolt eft vt fit mo tum p accíis, ficuteft difpofitioin motorib?, & motisex fe, quz funt hac.(ghabilibus& .orruptbilib?, & dixit:Et hoc idem fcquitur,fi po- fucrimns,&c.i. primus motor to- tius nó mouetur p accíis:ficut eft di fpofitio in afalibus,4 funt hic.D.d. fn ,fioE motü,&c.i.qfh , (iomne mot mouctura mororegqui moue tur, necefle eft aut vt morusexiftés in motoribusaccidatin mororib'p pofüerim! accfisita, qp, cum aliquid mouerit, & moucbitur,non mouebit, fm q» moucbitur,fed hoc fuit in eo per ac H dis. Etxcuitillud, quod fequifex hoc:qfü fuit manfeftá : & cll, fi moucrit;qfi mouet,eft in co perac- cidens, necefle eft vt fit hic moror, €ui non accidat hoc, & maxime pri mus.D.d.aut vt non fit ita , fed hoc efteffentialt.1.2ut moucri motoris non eft per accidens, (ed eflentialt ita,q motor in coquod eft moror, non mouctnifi moucatur. D.d.Pri mo vero &c.i,&cfi hoc fuerit necef- farium in mouere motorisin hoc, 4p motor moucar,X pofucrim* mo- torem talem moueri peraccidens,ft I cuteft difpofitio in anima cum ani mato. Etcü non eft necefle vr mo uere iftius motoris fit femper,& ne eflano,(ed pofe eft vin aliqua ho Tanon mzucat. D.d. Etfiita fue- zitmanifeflum eft,&c.i.&, (i moue zi primi mooris totius € neceffari in fuo moucre,&fi fuerit morum accidens manifeftum eft pole. vtifte moror primus non moueat. &&sfi hoc fuerit pole,& morusofum entium fita primo morore,pofeeft inaliqua hora, vt nihil moucatur. D.inccpit declarare. fid tur hoc, & dixit quod cnim eft per. accidens,non cft neceflarium .i. cü pofüerimus g ifle rhotor non mó- tietjnifi mouearur,& füerimus i füm moucn per accidens, veniatin qua nó eatur, erit poífibile vt nó moucat, cum fit ita, qp fuum moueri eft ne- ecflarium in fuo mouere. D.d.&,fi ? q eft poffibile, &c.i.Sfr pofüerimus illud, quod eft. Yt non fit, non fequxtur fallum im- pole,ed falfum poffibile:& cx falfo. pofiibili non Equimr impoffibilez vtdicitur in analyticis. D.d.fed defe Gus motus,&c.i.fed defe? motus inaliqua hora , qui fequitur ex bac. pofitione eft umpoffibilis.declaravii eltenim in principio iftius tradat qrell hic motus zzernus femper.Il- Jud igicurquod eft polle Hg pri mus moror eft pole q» non moueat 1n aliqua hora,eft impoffibile:& il- ludexquo fequitur impofibilee(t impole:& eíl, primus motor non mouetnifi moueatur per accüs.Et, quia non rete et pole vt ponaf gp primus motor moueteflentialt , & hoceft manifeftum cx przdictista. cuit hanc diuifionem,& per deflru-. ionem eius complebit demratio. Etrationabiliter hocaccidit, Tria.n.neceffe efte&, quod mo. uetur,& mouens,& idquo mo uet.Id igitur,qd mouc, neceffe eft quidem moueri , mouercau tem non neceffeeft.id aute quo mouet,& mouer,& moueti.pa rires namutarur hoc; fimul dc €t Li E T 41 Li eefarid, nep eme POS Php-t. bile I* Liber Octuuus -À cüdi idéci eo; mouetur, exiftens. manifefiü aüt €f mo- uentibusfm locurn. tangant.n, feinuicem neceffe eft fic vfqsad aliquid.moutsautem flc, vt fit nonid,quo mouet , immobile, Qi autem videmus vltimum, quod moueri quidem pótmo- tionisautem principiü non ha^ bet,& quod mouetur quidé;ab. alioautem,(cd nona feipfo, r6. nabile eft(vt ne neceffarium di^ camus)& tertiü eífe, quod mo^ uet quidem,cum fitimmobile ,. B Quapropter & Anaxagorasre &edicit menté impaffibilem in quiens,& immifiá effe , quoniá smotus principium ipfum facit efíc.fic.n.vtiqs folü mouebit,cü fitimmobilis,& vincet,cum fit. immiftus, xt de necef'tate [équitur boc. Nece[fe efl.n tria effe,motum &7* moteremyC7* per quad mouet. Me tum autc neceffe eft vt moneatur: € mn eff nece[fe vs moueat.cy'il lud per qued mouet mter, nece[fé effi mencat:boc enim etia tra[- mutaiur:C7" cum bec eft comuitfi eum moto.C7" boc mameífum ej an moteribus in loco: quaa necefJa- rio funt contrata in alique fatio. sllnd antem quod monet, non quia lud per quod fit. mouere nen me-. wefur emnine, CUm igitur imens mus poffremum,e7" eft illud quod neuetur , fed m eo non eit princi- pimetusc onenimus aliquid, 376 quod mouetur [ed non ex alio , fed D ex fe er" eff primi nonratune; ne ceffe ef vt tertinm etia fite eft Jud quod mouet, C77 no mouetur. Et ideo /tnaxageras etiam bene. dixitwm dixit quod intelligéeia gn mewetur nea, recipit pafsienz, mec admifcetur cum alio,cum pes fierit tem v rancipen metus.fé medum foli erit meter , fcilicet "vt fit mn motum: € fecundum bunc modum erit amines ,feheer vi fi mon ade yy Xtnm Ideft,& recte fequitur hoc, feili- 7 eet vt primus mor rion moueatur omnino neq; per fe, neq; pet acci- dense hoc quod dicam. Deinde incoepit inducere. "Propofitiones qui bus vtitur in hac declaratione, & di xit:Neceflc eft enim,&c.ideft mant feftum enim eft perfe, quód in re- busqua attribuuntur motui, (int tria genera, fcilicet motor , & illud, perquod mouet morot,& cít illud, quod fequitur mororem , & morfi , verbi gratia in animali.quoniá mo toreftanuma;illud. aemper quod mouet ifte mororeft mufc tum autem eft co: iflorum generum riti dixi:Mo- 1 2f tum autem necefle eft vt moueatur calore ni &c i. motum aurem,quod eft ter- li-cb. js. tii, non eft neceffe vt moueatquan. do mouctur:fed forte mouet,& for- te non.& fequitur ex hocyp pofte- ibil mo- mum morum in mundo nil uetomnino.&, fi ulusaut calor naturalisqui eft lacertismo Mofeibs Deinde in- nil&sémo. excepit dicere propria vniu(cuiufque tot initia. Phyficorum G ininfinitum. Et,cum dixitill, qd pit dicere illud, quod eft ppriá ei p. $2 mouet prim? moror.Linftio. dixit:& illud per quod mouet,ne eri cft vr moneat, Kv mones & proprium eft ei, mouet nOIOL,Vt mi veinoueaf. infi mul. D.incajpit declarare qj necef? fccit in hoc vt moueatur, qi. mo- "uct,& dixit: hoc.n. & tráfmutarur, qf hoc n6 mouct, nifi qi primus. motor mouct ipm, ario feq vq mouet moueatur, D.d.& c H BEEN cum moto eee! Sccum hocaj illud,p moss pn nor mouet mo net poítremum motum,quia tágit illud pofttemá motum. Et hoc ma nifeftum eftin eis, quz mouent in. loco.apparec.n. p motum nó tranf. & id fj d.i dira hoc ,, , C peraliqd (pai. Sc dixit $12 p e apparctin foaszn locerqín lad, sia td p qd alterat primum alterás, exifti- zás exifti- Daturin pluribus nó alterari , ficut. maf í pf. manus moruficaf medi&te rete pi- b*&alieza fcis rachada,vel rabada narcha no- [ord 2 n,& ficurfol calefacit aeré mediáti- six, F buscorporibus carleftibus, Er.d.ali quod fpauium, & nó dixit totü fpa- 1 drum quia appare qpinftrumérü,p quod fit moucre,forre affocia mo- 10 vÍQ; ad finem motus, & forte a(- fociaiure p aliquod fpatium, ficat «horda quz dingit fagitram,& ma nusqua pijcitlapidé Et,cum indu xitppria pollrern:, S miedij, fduxit. apprium primi,& dixit: illud aut£, quod mouer, &c.i.& eft proprii ei, quod mouet per fe, n6 quia mouet. peralind)boc, vt nó moucamrom- hino. & mtédichác difpónem effe. in primo marorc totins.& hoc nitit declarare ex hoc &rmonc. Etenum K. pofuit háccóclufioné pofitionem, incepit declarare qtio fequitur ex. Lai piger iid moucf, cum co,quod eft pri eti primo, fn. primus moror roius, & di xit:Cum igitur inuenimus, &c.i.&, cum inuenimus poflremü f müído: &eft motum. a motore,cá fit proprium huic vt nó moucar: & i imus illud, per quod eft mot* ifti ii moti, puenire i do ad motum ex fc..a motore co, rimum. &pnncpiam d: timum, fm q eft pnmü,nó dét. prius eo quod eft poft Glimo- L do fm defininonem , fed fm eflz,& definitionem , ecótrario difpóni in motore,per quem mouenf mota ex Egal accompli e fe eif vt ifc moror fir fepara?a mo meine non f oram omnino. " 2 Qupnicum ali tcom & Qf ai pofitum ez duobns fitis, quo- 9d enr Fam vq, exis pez [Ac alerum S968, eorum fuerit feparatum a reliquo, oppofiris, neceffe eft vt reliquum fit fparará, quogmud v.g-9fi terra &caqua fint tar AA mirto,& j carum exiíit pfe,f-. p foerit neutrum meclrinm in efc a terius, & aqua. it abítrada a serra aliquo loco, necefle eft vt rer Tdhiuum. ra fitabílracta ab aqua faliquo lo- ^. €o:fünr.n.duo extrema, & mediá. ,,, c. 'cum igituralrerum extremum füe- bic Ext ritnecefle eft vtaliud fiu & ilt etd quo. primo motore cti medijs, & poftre- mo moto.mcdia.n, licet fint plura, eandem habét naturam. (illad, per juod fit motus. Sunt igitur in fecü- 4lo ordine fequente primum inoto- xem,& mouim eft in reto ordine, Si igitur non fuerit dictü qp prim* moror necefle eít vt fitexil P3 Liber Octauus 377 A f,non fequitur ex hoc, poftremá mouctur, & non mouet, hoc, pri- pente non moueat. S ió itillss duo| ijs. DTI cit prina| mn in deünitonc t Cf igitpofüert ifm effc feparatá fefe cá illis duo bus pprijs modis moti, & eus, pqd fit mot* declarabif'tic cerid ppri 8 eftquafitum in primo motore. tnon (ufiat inbae decano qp primus moror fit feperat? in effe 2 pótaliquis dicerelicet fit fepa- p ratusfeffe, d £mixtil ceo, quod. ti; mouct'ab eo tali mixuorie , p non pót euadere quin mouea£cüi motu. moti. ficu: fi aliquis dixerit , p cle- zm aud imeniuaf, mifi mixta. G igif fuerit pofitd ;ppri poftre- mid ifm e£ fepalia. motore, tüc verificabif pprium primi prin- Spifm qémotor, & principii. nó mouet. Ef ét Bier poft gppriü poflremi,S nó facri pofi Proprid prícipinó cóplebif demia ioficut fecit Themiflius in fua ex- politione, Ex vocauit dfitá tertiü, quia eft vcrüiá eorá , qua: pofuit ex C propofirionibus,non quia ell terzi ii (i eord & medi,aut media, Etquia Ana Ep nonadmifzeturmatsin D D &fecandum. hunc modü crit lominans.i, dans res paffiuas, nerabiles,Sc pesti nÁ, [o in materia, pateretur a rebus , quas mouet, & fic contingeret tranfmu- tatio, & corruptio , € non eflet mo- torzUnus. At vero, fi non fm accíis fed ex neceífitate mouetur moues, flautem non moucatur, non v^ tiq mouebit, neceffe eft mou£s, quaten? mouetur, aut (jc moue j,vtfm eandem (pém motus, autfmalterá., dico aüt , "quale * óni eftautcalefaciens & ipfum cale E fieri, & fanans (anari ,& ferens fertiaut fanans fcrri, ferens aüc augeri. Scd manifeítü eft p im^ poffibile eft.oportet igitur vfqs ad indiuidua diuidenté dicere, vtffgd docet Geometrice ope" rari,hoc docet Geometriceopa ri fmide:aur,fi pücit,,püci $m eundem modü piectionis, Aut non (icquidem,fed fm aliud ex alio gfic.vt quod fert quide au^ geri:quod aüt hocauget, altera riabalio:quod autem hocalte^ rat $m aliii quédá moueri mo^ * til.fed neceffe eft ftare. finiti.n. ! Nde d£ xa fuic primus eorquiinuenetüt fug, » ipfi. Rurfus aüt refl a : quiim it mor? ipfi Rurfus aüt refle^ : erp fide páo punc io dn Greiner RT T oin facere eftac fi mox dicat ferens VS (udine cp minio cri doceri docs idi «endit pet non mixtum, non corp?, «f^ qp &a fuperiore mouente jincorore, DiSerunddigi. moueturid,quod moueturom uchunc modífolum ent moror, n6, & magis aprimo moutiü, kcundam igir hunc modd erit. Át vero hocquidem impoffibi m do elümusinnd, jeeft docens. necidit diee tumaliquo modo uífmuudoná, quorü nó haberejillud . [obere ren Phyficorum € aüthabere fciéntiam neceflariü eft.Ampliusa(üt his magisirra^ tionabile eft,cp accidit,oe moti» uüeffemobile fioe quod moue turab eo,quod mouct;moucat. erit.n.mobile.vt.fl aliquis dicat «po£fanatiuü & fanans, & fana bunc modum: (Hd ynmesodo, mo Y- etur fecundum vnumquida, gene rum.v. g. vt tvansferent. tetir: C7" auj retur :€7" alteras iftud monea tur alio mo. [ed fi bec fuerit contin. bileerit& zdifiatiuüadifica, get Yt mete cefet.medi.n. motwa bileut ftatim,autperplura.di funt fimt, .5i at aliquae dixerit, coaüt,vt, fi mobile quidem ab " gyod bec reciprecatur it quod «l alio eftomne motiuü,fed n6 fe^ cüdü eundé motü mobile, quo mouet propinquü, fed fm alte^ rü.vt fanatiuü difcibile. fed hoc. H afcendendo perueniet aliquádo ad eandem fpecie , vt diximus prius: Alterum igitur horü im. polteftalterum autem figmen tü.inconueniés,n.eft alterariuii augmétabile ex neceffitate effe, Et poflea fi moter nà mouet per. «ccides fed nece[Jario: e7* fi no mo setur non meuet: fequitur nece[fa rio fé mater mouetur, Yt meucatur. fit innarum moneri fet qud. ut illo eode mado quo meuet , aut alio. y.g.ant vt calefaciens ipfum ealefiat ipfum: c7 [anás ipfum fà netur:C7" ipfum transferens tran| feratur aut vt trásferatur [anas: €" fanetur transferts aut Yt aug. nentetur.Sed manifefium efl boc effe impoffibile . mece[fe eff eum. "vt diwifío perueniat ad indiuidua "yg. quo fàt Geametriam ali for Geemetriam il- hus eim[dem rei : 77 quod proycit liquid, proycitur slo modo proie- lionis, crtut vt nen fit fecundums. 1 terans transferatur tunc erit [er- mo ill fimilis fi dixerit de princi. io quod trans fertur:e7 fciens ad. difcit.manifefliá efl.n. quod et mo Y, fiet meuetur a metere fuperiori: €7" maxime a prime mouztiu: sed bec eft impoftibile . fequitwr .n. Yt docens. pio» pus CMÍNS quà dam mn babet. fcientiam : €7* de. Ln bet fientid. Et magie ipre- abile et efl boc quad fequitur ex bec; vt o£ quod innatis efl mouere, mes Wefur , mauedtur amtere meto, Hoc.n.eft fimile fermoni: dicenti, qubd e£ quad innatum efl [anare, yay efl innatx [anari: €" emne qud € snnatis edificare eft innari edifi- tari aut ex primo , dut per plura media. y.g. quod emne quod mnas tum eft meuere ynnatum efl moue r1 ab alio [cd motwe quo innatis eft moueri fecundum ip[um na eft me ta s fecundum quem innatum eff. moueri [sun compar [cd alim mo tus. y. g.quod iliud quad. nari Liber Octauus 378 A edificari Jnnatum efl deceri- [cd jcenderw ex bec ad principium in aliqua di[pefitioe: ventes ad illum eundem modum: ficut diximus fu Pros Ggedda iium bins quad diximws biceft eflec qui dam fiume FA i" babi le dicere. f quod illud quod efl inna. fum alterare: nece[fario mnatum efl augeri. 33 Cüpofuito, fi fuerit neceffarii 10 hoc moror moucatipfum mo B ucri,& eít necefie,fi hoc fueritjita vt moucri fitT co aut eflentialiter, aut accidentaliter, & detruxit o moue si m eo fit accidentaliter, vultigitur hic deftruere Secüdá códiuidens.qd elg moueri itin eo effentialiter, & dixit:Et poftca, &c.i. & poft hanc declarationem przditá (. p necef- fecft hiceflemotorem,quinó mo- iem uetur accidentaluer, fi füent. motá eflentialiter: & omnis motor non mouet,nifi moucatur:neceflc eft vt 3motor moucauir illo moda mot", juo mouet, autalio modo motus, & hic eft (yllogifmus hypotheticus € continuus, cuius confequens diuidi turin duo oppofita. Deinde dedit. exemplum de hoc,& dixit: v.g.&c. ideft & exemplà eiusqp motor mo- veturillo modo motusquo agiteft vtcalefaaens calefiaqn calefacit, & fanans fanctur,gfi fanat,& cranf- ferens trásferatur qr transfert. Et exemplum eius,quod moueturalio modo motus a modo,quo agit hoc eft,vt (anans transferatur, & tunc (a net, cilicer qp tranflatio fit ncceffa- ria in fanationc cius, trásferens ctiá znoucatur alio modo motus, verbi frangunt, Etcum induxitifios D luos. nodos Cob(équens in hocfyl logifmoji it del eos,& di xit Sed maniflitum eft hocefic im. polt, duos modos effe inimul. D, incepit deftruere alterum modum; & d motor mouetur x illo. niotus, quo agit.& dixit:ne cefle cfl.n. vt diuifio perueniat , &c, i.&eftumpole, vc tranfmutans rf mutatá tráfmuref mó trífinutatio nisfm quá uáfinutat. qn,cum di« uiferimus tranfinutationéjquoufqy perueniamus ad Tdiuidua qua. funt 12 nó illius tran(imutationis, cóun get vidé fit tran(mutatum, & vráf- E, snutanscodé mó.v.g.q»cum nos di uiferimus tran(mutationem, X trà mutatum in tres tranfmutationes, quz funt alterano,augmentatio,di minutioy& tranflano, & diuiferim* vnam carum in fuas proprias fpés, verbi gratia, vtdiudimásqu lita» lua propria. &accipia musezr eis vnam fpeciem, ver.gra, formá, quz eft in animato, fecüdit fondo & acceperimus ex iftis ütarem , & acceperimus ex iftis vnum indiuiduá, quod agat, vcl pa. tiatur,continget w fanansquod eft medicus,v.g.fanetur : quod eft val- p de improbabile , fcilicet vt ille qui fanata febre faneturab caquando: fanat.& fimiliter,fi acceperimus ali quod indiuiduum indiuiduorü fop marum, que funtin anima. verbi gratia ciens Gcometriam . contin- getenim vt (ciataliquid de Geome tia, & addifcar infimul . verbi gra. vt fciat menfüram trianguli, &ad- difcat ipfam iimul.Et,cum deflru- xit primam diuifioné,& eft vt mo- tor moueatur modo mot*,quo mo uctdcinde d. Aut vt non fitita, &c, BBB ij | ideft Phyficorum &G i. autdifpó monentifí non critta- lis vt moucantur illo modo mot", quo mouét:fed vnüqnodg, moué- tium most gfie motus alioà güe, quo mouct v. g.vt trisferens P tut, augmentans alteretur, & alte rans moueatur alio motu. D.d.fed, fi hoc Fuerit. fed contingetex hoc peruenire ad inotorem,qui nó mo- utut. enim motuum,quib* grana qpíruausees tam, i traas! quando. derarar » & alterans alte- rat,quando augetur, fequitur necef faro vtaugmentansauj tetur, H nonita,g tranfmuretur,cum nulli hocfitgenusquartum motus:& fe cundum hoc n6 omnis inotor mo uetur,nequeillo modo,quo mouet, Beg alio modo. Exquia aliquispo teft dicere qp poffibile eft vt hoc re- eiprocetur f. vt transferens transfe- xat, cum alteracur, & alterans, cum. auj Itat,S& augmentans, quído femur, fequitur ex he pri mum impoffibile,quod eft vci tran: transferatur codé mo- do,& fanetur,fecüdá q» (anat, dixit: Si ausé dixerir aliquis Scc. i. cx ifta pofitionc fequitur vt res moucaf'co jg modo,quo mouerficut (quitur ex prima pofitione, & in nihilo diffe- funt.fed in prima 1esaltcrat, quan- do alteratur fine medio,hoc autem € medio.& idé cft impolefiue ali- quid moueat aliquid, fm q mouet sllo modo morus cíi medioyaut fine. medio. Et,quia confecuto ifla nó apparetnifi quando fuerit pofitum. qumostia, qur moueonu fecidd unc modd, necefle eft vt reducan£ ad primá moror£ , qui clt caufa in inueniendo motíi in cis& fine ipfo Sion moucrctdixir:manifeftum cft -n.quod o£ motíi,&c.i. & necefc € ft H in iftis fequaturTpole przdictá: eft aliquid moueri illo mó mor", quo mouct.quia manifetl € o£ motí caiu(cüiq; phis fit mo tus mouet qi mouctut,non mo- uctur nifi a motore, qui eft ante i füm.& hoc intédebat p motoré fu- periorem.E: dixit:& maxime a pri- mo mouétil.qffi, cí mouétia mo- vuétur ex alijs poítremum cord nó mouctyifi per motoré,qui cft ante. ips Cqui moueci 1& firiftud non mouet, nifi per tertium,qd eftanteipfum:& omnia nó mouét, nifi per primum motorem.Si igitur [, fuerimus, v.g. agmen: .gene- est "alterans alterar, juando transfertur, fequitur nece(- do ve uásferens fit. drinyia ifto rü motuü,& moror iftius motus elt prim* moror, & flr illud, quod mo etur ab co.Et, cum ita fit, & pofüe. rimus vt trásferés, quod eft pnimí, v.g.transferarur,quando generat, S 'neramm non potefteffe,nifi qu& lo trásferens fueritqff ita fuit poft tum,fequitur neceflario vt tran rens non fit ransferens, ni(i transfe. ratur. Sed, quia impoflibilenS ap je paret in hocloco bene in moroi lo €o:exiftimaturenim q mororin lo €o mouct fe, rele de mons inquo apparetimpolt fequi opolidoncm vio diricequi enim vt fciensaddifcat&c .i-fequi- turenim ex hac pofitionc vt prim* moror, verbi gratia in alteranone , vt fciés doccatidem numcro,& ad- difcat ipfe infimuljita,, » qui docet. angulos trianguli effe quales duo bus rectis;addifcat demonflrationé eiusquando docet ipfam . fequitur enim hoc vcidem. rur, & igno- , v Liber À retarinfimul.addifcere.n. eft fecun. dii; itiam,& docere fm fcien is. Ét deinde d. Et magis improba- bileeft,&c.i. & vl qui dicit mo- tot non mouesnift m mou Ya juicur et It di- pops fanansnon ASA fm fanaf. D.inccpit diccre qo con- agit hoc incóueniens& 'aut ex primo;aut per media. plura vno, autex primo,quando mouetur il lo modo motus, quo monct.fi auté pofüerimus g» mouetur alio modo moms ab eo,quo mouet, veniet idé impoffibile.f.mouere pet. medium, B Etifte (ermo,& przdictus funtidé, Steadem demójtrario : fed induxit lucus ad impoffibile,& fm jn for- ma demonftrationis ducétis ad im. pole improbabile.in hac.n.pofitióe. adunata funt hzc duo.f. impoflibi litas & improbabilitas, N6 ergoneceiíe eft (emp mo ueri qd mouetabalio,eoqs mo^ to.ftabitur ergo. quareaut a qe fcentemouebiturid,quod mo^ uetur primüjautifm feifrm mo uebit.At vero/fi oportet ét con^ fyderarevtrum caufa motionis fit & principiü,ipfum feipfum mouens,an id, quod ab alio mo ueturillud omnis vtigp ponet, id.n.quod per fe eft caufa, femp priusefteo, quod fecundum al. terum,& ipfo exiftente, Nó igitur efl neceferii vt vno. flémeucatur ab aliquo [emper vt sfind dlisd moneatur. ce[[abit boc agitur. C7 primum igitur motum. ut moncbitur à quiejcente, aut ip. Oétauus 379 fim meucbit (o. 5i igitur ef nece D Jarinm confjderare quod imet duorum eff can[a yer principtà mo tis trum illud quod mouetur ex feant ab al-quilibet.n.bome fe- pori 4d bec. illud . m. qued per [e mouet in aliqua difofg Hw ich efl cana prima eiu, cuins tranfutario eft inilladifo fitiene etiam. Tdeft,&cum dedararfteft gm 3 pole eft vcaliquid moueatur ab ali quo extrinfeco moro , & o aliud ét. moueatur ab alio extrinfeco moro, E & ficin infiniti: fed necefle eft vt hocceflez ficut declaratá fuit prius, apud primü motum,quod non mo etur a motore extrinfeco moto. D.d.primum igitur motíi, aut mo- webitur a quiefcéte,&c.i. neceffe eft igitur vc prim motum in loco mo Ueatura motore, qui non eft inna- tü moueri,aut moucaturà motore, |ui mouet fe: vt intendit Plato fm. uam pofitionem , qp ofs motor de neceflirate mouetur, D.d.Si igitur neceffe cít confyderare, &c.i. 4 fi neeeflarium eft in hac Itadio ne cbfjderate que iftará rer mota P rü eft dignior vt ponat primü, var illud,quod moucfex fe, autilld, gd mouetur ex alio extrifeco. quilibet. .n-hó cóuenit nobife 1n hocgpil- lud, quod mouetur ex feft digni* vifit prim principid;g illud,quod moucfex alio. E;cum dixirquili- bet.n.hó feflinatad ponendd hoc, dedit caufam in hoc, & dixit: illud -n.quod per fe mouet,&c. i. & hoc manifeftum eft oibus, & cóceflum eis gfillud, quod p ecftindifpo- BB üj fiióe, Pliyficorum € fiioneper quam eft mouens femp eft cá feedeus illud, per quod aliud eft inilla difpofitione f. per quá eft anouens. Et dixit hoc.qfn,fi hoceft neceflariu f hoc, aliquid moueat, yt moucatur,tüc motor, qu habet infeiflam difpofitioné,cft dignior vt fit motor illd, quod habet hác difpofitionem ex alio, " omm ad pri Bre nier: tamen fit pou mire ad moueps penitus immobile. Ce. 4 H Varehoc confyderádü eft,fumptoalio princi» pio, fi quid mouet tip, fum,quo mó mouet,& $m qué modü , Neceffe igitur € oe, quod mouetur, effe diuifibi, lein femp diuifibilia.hoc.n.ofte fum eft prius in fs, quz virde O&«dmo Datura,cp omne, quod p fe mo^ ueccft di uetur,continuü eft. Impolt igit xiübile X eftipfum mouens feipfum peni t46 - ! & €. phy. tus mouere ipfum feipfum. fere 328; turm.totum , & feretfm eande 5- lationem,vnum exiftens, & in 1 diuiduum fpecie & alterabit, a. alterabit:quare docebitvtiqy, 8c. docebi£fimul,& fanabit, & fa^ abitur fm eandem fanitatem. Ampliusaüt determinatü eft, snouct id, quod mobile eft, hoc. aüteft potétia,cü mouetur,non actu.quod ajit potétia ad actü pergit.eftautem motus act?mo bilisimperfectus: mouensaute dam actu eft:vtcalefacit calidü, & omninoid, quod habetfor, mam,gencrat, quare fimul ide, & fecundum idem calidum eric K & noncalidum.fimilier at C aliorum vnumquodq: eorum, quz neceffe eft mouens habere Vniuocum.eius ergo, quod feip. fum mouethoc quidem mouer illud autem mouetur, Opertet igitur nes emnfjderart enc de boc, meipiendo alio modo, sf eliquad mewet fe qualiter mo- MC qué mede, Dicamus igi- Wr quoniam nece[fe eft vt omne abiur arn L «n» declaratum ell prima in nofiro Jérmoe de fummsie de natura. oi.n. meti per [C eff contimunm. Et im- pefiibile &ve illud quod mouet fc, meneat fe fecidum totum. quonia. func fecundum totum tranferret, €7 traniferretur esdem mo traf- latinis , € efl num indiuifibjle 3n fia [Pecie, 77 tunc idem altera litur," alterabit:e [ic feiet, et addiféet infimul, et [amabit 7" fa abitur eadem [anatione . Et iam determinauimm et quid wmtendi- mi ci dicimse, quod. aliquid me- wetur, fecundum quod mauetur:et eft quod in potentia meuetur , 7^ nó im a£Íu:e7" illud quod mouetur, [emper nititur ad perfetlionz . ey metus eff perfeEto nen capleta ei, quod rsmatum eff moneri: (97 mox ter aNt a exiit in afi y. g.quod calefaciés eft calidum, c7 yniueb Valiter efl ind, quodsi babet. fere mam Liber Octauus A mier ficidesm ede modo erit ca. lidum,ey" no calidi nfimul.es" fe cundum bunc modum efi de quali, bet aliarum rerum metarum, um meter efi Yniuecum feci re Cum declarauit o omne motif be tenere mom ex fe,& |uitur de hocin mo EA poftremis rris »fequit filt in motis primis vEibus.fiue fue- xit vná, fiuc plura,& dclarauit qp ne. , €efle cft vt moror, per quem mouet? $ motü cx fe primü;nó mouca£ofno neq, effentialt,ncq, accüralt, & de- clarauit 9 idem impoffibile eft vc moueat, & moucafcodem modo, vulc perernari de motoex fe, fm. tpeft modíi ex (e, qo mouetur, & à juo mouetur.& intédebat hoc.qí videbarur Platoni motü ex fecó ponitur ex moro,& motore,qui mo ut f£. Et ideo dizit: Oportet igitur. ios nuncconfjderare,Kc.i. & inté- dit per hocjllud,quod mouet'x fe, gi masikftum eft cffc motü ex (z. .d. Dicamus igitur,g necefle eft, c &c&inidit p hoc, illud, quod de- Mos & Carat füit pnus.(-ip o£ morum eft Ecócinas, COrpus,& qp omnc corpus diuiditur fuit necef- in gorpora duifibili lemp& qim. fe 05) polieftcorpus diuidi in indiuifibi- Cina, & tiaficut dicüt Platonici. Et,cü dixit. Prrowi DE continu innuit caufam,quz fered. Idé facit morum cfle conunuü. motus entra ^. quiaeft córnuus, fuit necefle vt Cats c, (übiectum eius fit de natura conti- €1.1d.mo nui , & non de natura difcreti. Et, wet fe i- cfi pofuit hanc propofitionem, dicé oet ex tem qo oé mori cll dnuifibile fequif Siubus t o£ motü fit corpus, fiue ponatur $n corpe. mouct feat moueri à motoí alio. 4o 380 Et cum verificauit banc cófecutio- D. nem,& iam declarauerat » impolt eft vtidé Fm q eft corpus, moucat fcita.qp moueat fe, X moucatur co- dem modo, pofüitetiam hanc pro- fitioné,& dixit:& impole eft vt il Trescik ife fermo EM ex pzdicto.q impofe eft qaali moucatfm qimot. St hoc Ks motis, mouentibus,d dr vniuo- uoce. dixit hoc, quia hoc nó £im pol, nifi i motoribusquz funt cor ra,aut virtutes in. ribus. Et 1deo exiftimauit Plato , p mota ex fe mouéturà mororibus abíhadis, Équia poncbat q» mouensfe eft ab- E flatum, & pabftradtum eft mo- és fe Sed,fi hoc fuerit ita,tc mot* & moucreillicdicétur zquiuocc cff motuqui eft hic.Et error contingit Platoni ex hoc quod opinabatur q» primus motor corpore,qui mouet ex fe,non eftcorpus. & eft vera opi- mo.& opi cum hoc , ois motor,(tue fuerit corp", fiue nó,n6 mouccnifi moueatur vno mó mos tus diclo vniuoce. & fuit fpolte apd ipfum vt motor,qui eft mo- ucat fe& filt qui eft virtusin corpo re,& tüc cóclufitex hoc, q afa non eftin coi Sep eft zterua, cum F snoucat fe, Et hoc cflet verii, fi afa. moucret fe eflentiaftr,& moueret fe motu,pprio abflrachis vt ftellea!*, & intellet( in ea céntidé,vt decla- rati eft de primo motore, de cz- veis motoribus abítractis , (ed ifte motus df zquiuoce cum motu, qui eftà motoribus, qui funt corpora, Aut virtutes 1n corporibus.& omne. hoc manifeftum eit cxcicitantibus dein ifhs (cientijs. Quodaütnó eft ifm (ipm mous fic, vt vtrügs ab vtroqs BBB iij | mo- Phyficorum G moueatur,exhis manifeftü cft. neq.n, erit primum mouens vl "t Jà,fi vtrüqevtrüq mouebit.qd Q8 pr £ n.prius magiscaufa eft mouen & moné- di, fequés, &C mouebit magis. equ& Dupliciter. n. mouere cft, aliud -**^ quidemid ipfum, quod ab alio moueturaliud auté fcipfo.,pxi^ sniusaüt eft quod lóglus citab €o, quod mouetura principio, quam quodin medio eft. Am, pliusnon neceffe eft mouts mo ueri,nifi a feipfo. fm accíis ergo contra mouetalterü ,at fumpfi contingere non mouere.eriter^ goaliud quidem, quod mouet, aliud aüt mouésimobile, Am, pli? nó neceffe eft moués cótra moucri,fed aut ímobilealiquid snouere necefle eftautipfum a feipfo moueri:fi neceffe quide € femper motü effe, Amplius$m qué mouet motü ét vtiqs moue bitur.quare calefaciens calefit, ece[fe &igitur vt illnd, monet, yj qud Mini dam motum . €7* apparet ex boc, Y quod nos dicemus quod illud quod mouet feno mouet ita quod vtra- que pars eius mouetur ab"yrraque pate. INC I BOWETA pars erit mo- for primus ,ció Vtraa, pars meueat Je-quomia vt fit cai motionis illud, quod efl prius £ dignius qua vt fit ed motions cofequentis: ev" fuurn. mouere ad illud efl magis. Mone re autem fit dnobus modis . quori "vous eff Yt: metum mencatur ab H «lisez alsus efft moneat pev fe. e € ind quod efi remotius pi efl prepinquias principe. Et etiá nen fcquitur mece[[ario yt motum. fic moneat, fi motum ex fe mon fue rit. per cidem ditur monet 9- frund, eorum reliquum.ergo pofti- bile efl vt "Htrunque eorum nó mo seat alterum.alterum igitur ceri erit motum tantum , C7* alterum. noter nan metum,Et etiam no efl erisens "Yt moter rewertatur. Cr meueatur : fed eff nece[Tarium L "yt fít aliquid qued moueat, c7 nio mencatur ant aliquid, quad moue. fur ex fe:fs efl nece[farium vt. per fit motus. eo" fi non, tunc moue retur motu,quo meuerct C7" fic cá lefaciens calefieret. Ideft, scum mor ex feimpof- 41 fibileeft vt moueat fe, ita,qp motot. in co fit motum idemnecefíe eft ve. fit compofitum ex motore, qui nó mouetur,& ex moto. Quoniam, fi motor in eo füerit motum,tunc ip- füm erit primum motum ex fe: & M reuertetur qu'flio,vrrum motum f co fit moror, aut quiddá eft motor, qui non mouetur, & quiddam mo- tum.Eteft manifeftum q motor,a quo mouetur motíi períc, noneft corpus qf effetcorpus,non mo- ueret,nifi moueretur.Si ArifLi; effec contétus in hac declaratióe de. difpofitióe. monec s in hoc, quod intédic. juia aliqs i difendere Platoncih dictdo, quid prohibet q vtraque pars moti ex fc moucat. siqui, ita, q motus. eiu a Liber Octauus 381 AÀ eius fit quafi reci; infe, d.& perirek eei nos dicemus &c. & intenditeflentialiter, & n6 acci- daliter.D.d.tfic.n.&c.i.fed,cü hoc fuerit pofitt, fequit vt neutra carü fit pnm motíá ex fe. D.d.ci vtraqy miucatfe Gic equite neuta ear fit mori octets rü eft dignior, vt fit cá eiu: moucrdEipíum inideno nerealiud. nonem dimi 3d |ués mouere feip- poo . & 15 eft ecórrario. & ít, qi variufay earl mouere fe- ipfum eft (c mouere aliud. Prior i B tur duarü motioni é mouere & confe equés, & pofzrius £ mouere fe: eflecGtratio e moucfex .d. Moucre.n.füit iobus mo- dis, &c.& demonftrat. ifhus pofitionis, .vt duo mota, aut plura virüq, corá moueat cic riqud eflentialiter ex hoc, qd declarari €p motíi, cd inueni£in cis, f moué- rimi d nrduo Mor duo modis. quorü vnusé mot(i, qd oec abalo, &alterá motá, monct pi & ilu ad qi e niunt mota cx alijs. & illud, mouusa poftremo moto:& ied c Sepe uepisp, del Pinquiasd Efe hoe seercimpd |uiusei , Et fm hocerit im; Testo dior mori monciure Jiqui eentialer. tác.n.vuráo;. eri subtd, & motor ifimul codé mó , & n6 eritillic prim*motor,ncc prim cal motá ex fe, ncc poftremü motum, Een Ettorfi hoc eft econtra- "imo is de itum fuit de difpónef quia hoc non prohibet, met P accidens vt move mo- Wet p feaccidatei,vt moneat aliud, provi fequitur neccflano, &c.i. &c f moris, que. fünchmb,Cquo D mm eund) mouet teliquü. tialiter,n6 fuerit moti ex fc, n6 fe- quitur vt moti eor(i mouea; aliud, hoc.n.nó eft necefle,nifi i; qdeft fier mori ex fe, & poftremd moti. gd nó mouer, vt declararum. fuit prius. Etcfi omne hoceft, ficut. narrauimus,tíic n5 é pole vt viríqy eor moueat vtrunq;, nifi p acis, &q virunq; cori fit motü ex fe, & pesci pid d pofüitad- uerfarius.D.d. eft &ca.&e €i vtrunq;. tori ab n6 mouet reliquá, nifi p accns poe É vt neutrum mo- ueat reliqud ita, qpex ambobus n6 E fiat motü cx fe nili p accris:&aduer farius ponit. ex fe mouet fe eflentialier, Aii iot clufioné, mue demiun &d. asd posi pee pied S, cfi inotü ex fe n6 ft cóponiex dua € buspartibus,quará vtraq; moueat. reliquá, fequi aeceffario vreompo natur ex duabus; bei pip ins arii mota tfi. D.d.& é non eft necefla- rit, &c.i.& €t nó eft neceffarium vt motor nó moucat, nifi reuertatur , & moueat à fe,& tüc moucat, fiue. moueat per modit; auti autine me- P dio.contingit.n.vt calefaci£s calefa. ciat fe.&,cti hoc eftimpole,necefle. efti motuseft (emp, tfr hiepri mus motor,qui nó mouet, & motíí ex fe. Sfi nb, ianingeetfieurd calcfaciens calefaceret fe, & tá faceret aliquid . qd eft impoffibile, At vero negiipfi? primo fe, ipfum mouétis aut vnaps, aut plures mouebunt ipfa fei vnaqugqe.toti.n.fi mouet ipsü Afcipfo,autabaliquo soris que ^4 Eo Phyficorum G tuntipffus, mouebitur , aut to^ tüd toto. Si igitur, quia mouet siliqua parsipíaà feipía, hec vti que eritillud primü ipfum feip fum mouens.íeparata.n. hec q^ d mouebit ipía feipfam, totü autem non amplius.Si vero to tü d toto mouetur, fm accidens ha mouebütipfzfeipfas. Qua, re, fi non necelfario , accipiatur non moueri feipfis,Ipfius igi^ turtotiusaliud mouebit,cíi im mobile fit, alid ait moucbitur, folum.n. fic polt eft aliquid per feipfum motiuü effe. Amplius, fi tota ipía feipfam mouet, hoc quidémouebit ipfius, illud au^ tem mouebit , Quz igitur 4 B, & à (eipfamoucbitur ,& ab 4, zt impoffibile eff et ,'vt nulla pars enu , quad prio meuet fe, nec Blures Yna, moueat (eip[am. quo- A mouens. niam ipfum totum, fmeuetur ex K. f£ , aut mouetur ab. aliqua parte füarum partium , aut ipfum toti mouetur à [eipfo tete. 5s ergo mos setur ita , quod aliqua pars eims meter ex fe , tuncilla pars eft primum, quod mouet feipfum. que maifla pars fin Mer meuet Jeipfam, illnd autem (ecundum to tim mo. Et, fi illnd tetum mouetur « feipfo tete, tunc ifla [- partes, ct meyent (e per accidens . Et, fi boc non eff nece[[arium , nea ponatur L. eas mon moueri ex fe , tunc igitur quiddam tetius mouet C7" no me- etur, €7 qui mouetur . Et etjam, fi aliquid fccundum totuns monet [e , C" quiddam eft motor, € quiddam mutum , 4 B ergo meuctur ex fé Cg exeAt. B motum. Tou linca ex cipfa mouetur, ct ab À primo . Tft eft declaratio;in qua foften- tatus eft Arift. in hoc,q motum ex 1 fe cóponitex motore, q nó mouet & ex moto:nó ex moto,& motof.q. Tnatus eft moucre fe, vt Plato dice- o bar.Expolitores aut& f; Themift. & Sodagk Alera. inducunt demfoné füp hoc Alex. alio mó, ci(timádo ipfam efle bre. Uiorem, & certioré demfone Anft. dicunt.n. motum ex fe non pàt euadere quinq; partibus cótradi- c&ibus, Aut diuiditurin duas par. tesymotoré nó motum, X ré motá , Aut vt totü moueat fe, Aut vt vtra- y pars moueat vtranq;, Aut vt pars Imoucat totum , Aut vt torum mo-- ucat pé. Et ducunt ad incóueniésT oibus eis eadé via, & & quia moror eftiplum motum.Dicunt.n.q.fi ro M. tum mouet totum,erit mouens idé cum moto.quodeft impoffibile.Et, fi pars mouent totum, tunc cadem. ts eritin co moror,& morum. Et imuliter, fi vrraque pars mouerit yuan partem, tunc vtraq; carum. mouebit fe.nó.n.eft dtia inter hoc, aliquid moueat fe cá medio, auc. inc medio Et ffr dicüt, fi roti mo ucur parié, fequitur vt totum mo- ucat fe.Et torum hoc efterior,& de Prim? et- foc corà. ecptio. Primo. n.decipiuntur; tesin hoc, qp exiftimant, q diuifio, qua Liber Octauus 1 4 qua vüfin hac declaratióe, eft diui i ini cótradicentibus: & qj demfo ' «5plebi, qfi quatuor cótradicentia | dehsuenz & remanebit quintíf, qd : eftqy motü ex fe cóponif ex moto 1e nó moto, qd n6 eft &ex moto, qd eft corpus. Etnó eff, ficut exiítimauerüt.qin,cü pofüerimus, , spimpole é vt motíi fit ipfe motor, ] füc necefle erit vt morá ex fe diui- daf'in duas partes Cin motor£ , qui | nó mouet réque moucfrfs mó. fed quia Arift. viditqp funt hicalij | modi ab hisduob* modis & fit ali- t quisexiftimareg moti ex fe forte i 'B eft fm aliqué corii incorpit deflrue. | secos ad cbfrmádd (id demion£ ' &ióinduxitin ; eorü elon£, qui induxitin pria demfo- ] ne.& fi demio eius eflet fundata fa. mod6 cótradictióis,nó induceret ! X6don&nif femel Et, quia exifti- ] matio magisapparens dio vtraq, ] gars moa ex fe mouet Teig fm Teciprocationé , incepit " hocjdicendo,hoc auterit eflentiali- s£rautaccidétaliter. Et, fi fuerite(- itialiter,continget vt nó fit in eis mori ex fe, & € vtaliquid moueat fe fm q» mouet, &,cum. it C duas diuifiócs deftructd eritvtilld, 4d mouct'ex feffit tale.Expofitores 'effentialiter; exiftimauerüt qp poli- ! *&o c£ deflxucta. & hoceft fm pec- Pl £atíi. Et hoc ét,gd dicunt,g fi toc * moucf à partecontinget vt oucctbuesrcflene ies md | (t rtilla pan moneater fe ne eft vt deftrnat ifta pofiió, jio mouct,S cótingit tg il'ud, qd fuit pofitá motíi pri- bran fit primü mor(.& é totum aut£cfí deftruxeruntdiuifioné, (€. 1 382 moueri à parte eft p accidés. Rifio D igitur remancbiti mó,qui eft p ac- cidés ipfum effc. impofeeft.n.in rei veritate de mó, fm qué pars mouet. part&cü nullo mó imaginafq pars moucttotum,nifi p accidens:& rz- motius eft imaginari torum mo uet parté effengaliter.N6 eft igitur lum iftis duobus modis, donec iuidanf'fm effe eflentialiter,& ac- cidentakier,ficutfecitArift.Sed hoc n6 fecitin hisduobus modis, habuitcurá de eis , cum nullus exi- ftimet 1n primo motoer fe qp pars illius mouet toti, aut o totum mo et parié: cum pars mouens debet E* dung: à parte mota fm efle, aut fm definition£., Et, cum ita ferit; tunc motá ez fe diuidetur in duas ptesin motum ex fe,& mot à mo toex fe:& tuncnó imaginabitur ps mouet totum, aut q totum mo- net parténifi p accüis. Et , quia ifi duo modi fne paccis,funt ma- nifeft,non babuit curá de eis Arif. fed habuit curá deffruere cos, in q» busnó bene apparetcos cfle p acci dens ficur fccitf partibus , mouét fe adinuic£, & in ponendo Tibe pars mouet fejin quo dixit jfi mo F tum cx (e fuerit jceringer vri partes moueantfed pa. . Arif. 'n6 vütde iflis modis,nifi eisin. Qbus latetcos cfle p accidés:& funt. En modi, de quibus pót aliquis exi- Ln ra coté mormp fe.Deeisaut juibus apparet ac cidénalitas, non Mabuic curá Arift. &iuntq totum mouct part£, aut. pars mouet totum.Si. Balbus Dublam, M $ Anf.debet deftruere ifto: modos/f.totum mouere parté,& p- tern mouere torum, fm qp psi accidens dicemus ad hocgp Ariftó. solutio, dimufit. Phyficorum G funtipflus, mouebitur , aut to^ niam ipfum tetum, fimenetur ex K. tü toto. Siigitur, quia moue£. c , aue mywersr ab liqua parte. liqua pars ipfaà feipfa, hec vti que erit illud primá ipfum feip. fum mouens,feparata.n. hfc q^ d moucbit ipía feipfam, toc autem non amplius.Si vero to^ tü dtoto mouetur,fm accidens hz mouebütipfzfeipfas. Qua, 1e, fi non necelfario , accipiatur non moucrià feipfis.Ipfius igi turtotiusaliud mouebit,cíi im mobile fit, alil ait mouebitur. folum.n. fic pott eft aliquid per feipfum motiuü effe. Amplius, fi tota ipfa feipfam mouet, hoc quidemouebit ipfius, illud au^ fem mouebit . Quz igitur 4 8, & áleipfamouebitur ,&ab 4. Et impo[ibile eft ct ,'vt nulla porsem. qued, prie meuet fe, nec plures na, moueat feipf-am. quo- A mouens. füarum partim , aut ipfum tofii meuetur à [eipfo tete. 5s ergo spa setur ità , quod aliqua pars eins meuetur ex fe , tuncilla pars efl primum, quod mouet feipfum. que maiila pars. Wer meuet. feipfam, illud autem fecundum to tim no. Et, f illud tetum meuetur « feipfo teto,tunc sfla,[- partes, et meyent [e per accidens . Et, fi boc non eff nece[farium , nes, ponatur L. tae non moueri ex fe , tunc igitur quiddam tetius meuet C7" no me- setur, 77 quiddam mouetur . Et etiam, ff dquid (cundum totum. monet [c Q7 quiddam eff motor, € quiddam motum , A4 B ergo meuctur ex [2 , Cg exeAt. B motum. Toralincaex feipfa mouctur, ct ab A primo. Tfta eft declaratiojin qua füften- tatus eft Arift. in hoc, motum ex 1 fe cóponitex motorc, q nó mouet &tex moro:nó ex moto,& motof.q Tnatuselt mouere fe, vt Plato dice- Digreifio bar. Erpotitores aut, f. Themift. & Wdaauk Alera. inducunt demfoné füp hoc Alex. 4 alio mó, cxiftimádo ipfam efle bre. uiorem, & ccrtioré demfone Anft. dicunt.n. q motum ex fe non pót euadere à quinq; partibus cótradi- c&ibus, f. Aut diuidirarin duas par tesmotoré nó motum, & ré motá , Aut vt totü moueat fc, Aut vt vtra- q, pars moucatviranq; Aut vt pars 3moucat totum , Aut vt totum mo- ueat pté. Et ducunt ad incóueniés T oibus eis eadé via, && quia moror. eftiplum motum.Dicunt.n.q»fi ro M. tum mouet totum,erit mouens idé cum moro.quodeft impoffibile. Et, fi pars moucrit totum, tunc cadem. is eritin co motor, & motum. Et. mulier, fi vtraque pars mouerit. Vtrang; partem, tunc vtraq; caram. mouebit e.nó. n.eft dria inter hoc, g sbquid moueat fci medio, aut finc mcdio Et filt dicüt, fi toti mo parté, fequitur vt torum mo- at fe.Et totum hoc eftenor,& de Pg ccptio. Primo. n.decipruntur, tesia hoc, eximi q dra, qua Liber | 4 qua vüfin hac declaratióe, eft diui iri cótradicentibus : & q demfo lebit, qfi quatuor cótradicentia $ & remanebit quintfí, qd eft, motüex fe cóponit cx moto e nó moto, gd nó eft corpus, & ex. moto, qd eft corpus. Et nó eft, ficut exiftimauer(t.qin,cü pofuerimus, £pimpolcé vt motái fit ipfe motor, füc necefle erit vt motá ex fe diui- dafin duas partes in motor£ , qui nó mouc& ré que moucftin mó. ' Yed quia Arift. idit funt hic alij ' li ab his duob* modis, & ft ali- | quisexiftim. motü ex fe forte. 7B eft fm aliqué corii incarpit deflrue. xecos ad cófitmádá fuá demiont | &ibinduxitin |; corti có- elon£, quiinduxitin pra demfe- | ne.& fi demio cius eflet fundata fa mod6 cStradiétióis,nó induceret X6clóné&nifi femel Et, d exifti- ' matio magisapparens efl, vtraq, ! gars moti ex íc mouet reliquá fm. Teciprocationé , incapitdeflrere, hocjdicendo,hoc auterit effentiali- £t autaccidéraliter. Et, fi fuerit ef- entialiter,conüinget vt nó fitin eis morü ex fe, & & vtaliquid moueat fefm q» mouet. &,cum deflrurerit. j C duasdiuifióes deftru&tá eritviilld, d mouet'ex fejfit tale. auté cfi deftruxerunt diuifioné, (€ 'efientialiter; exiftimauerüt qp pofi- x0 e£ deflructa, & hoceft fm pec- dm £atíi. Et hoc £d dicunt,g, fi toc * mouet à parte,continget vt. poeibi mns S T ik zu vtilla pars moueaf'ex fe, ne iá eft vcdeftruaf ifta see] dicendo, q6 reuertitur in hoc, od wt mouctex fe,q(io mouet, S cótingit. a* € ud, ed fuit pofitü mot pri- ' 1n,n5 (it primü morá.& & totum «5j dei Odtauus 382 moueri à parte eft p accidés. Rfifio D igitur remancbitt mó,qui eft p ac- cidésipfum effe.impole eft.n.in rei veritate de mó, fm qué pars mouet part&cá nullo mó imaginat'qppars moucttorumnifi p acddens d. r- motius eft imaginari qp totum mo uetparté effenzialiter.Nó eff igitur. lum iftis duobus modis, diuidanffm effc eflentialiter,& ac- cidentaliset ficutfecitArift.Sed hoc n6 fecitin hisduobus modis, habuitcurá de eis , cum nullusexi- flimet in primo motocx fe qp pars illius mouet totá, aut q totum mo ct parté: cum pars mouens debet E* diflinguià parte mota fm efle, aut fm dehinition£. Et, cum ita fecerit; tunc motü ex fe diuiderur in duas ptesin motum ex fe,& mot(í à mo toex fe:& runcnó imaginabitur y psmouet totum, aut p torum mo» net parténifi p accíis, Et , quia ifti duo modi,q fun: p accíis,fünt ma- nifefti;non babuit curá decis Arif fed habuit curá deftruerecos, in q» busnó bene apparetcos cfle p acci dens ficur feciti partibus , mouét. fe adinuice, & in poncudo d (ber pars mouct fein quo dixit o»fi mo FP tum ex (c fuerit rale,cótinget vrill, partes moucant,(ed pacc Arif. igif nó vat de iflis modisnifi cisin. 3 us latet cos efle p accidés:& funt illi modi, de quibus pót aliquis exi- ftimare aliquis eor é motum p fe.De es auté,de quibus apparet ac cidéalitas, non habuit curá Arift. &iuntq totum moucc aut pars mouet totum.Si 1gif aliquis Dublam, dixerit 3. Anf.debet deftruere i modos .totum mouere parté,& p- tem mouere torum, fm op funt accidens dicemus ad hocgp Ariftó. solutio. dimrifit Phyficorum G dimifit eos pp hoe, accidentalitas. eft manife(ta in eis: & nó voluit de füvere;nifi cos in quibus accidéta- litas non eft m; pfe.ci hoc, ficut diximus, nullusexiftimat vt. morum ex fe fit tale, f.de eis, in qui bus accidentalitasé manifcíta p fc. Qinaütmouctaliud quide, qd moueturabalio ,aliudaute immobile :A mouetur hocquide mouensjllud aütni^ hil mouens, ipfum feipfum mo ens neceffe eft ex fmobili ee mouente tfi, & adhuc ex eo, qt HH mouctur,non mouetaüt ex ne^ cesfitate, fed qualitercungs eue^ mit. Sit.n.4 mouens uide, & f^ smobile:s veroid, qd & mou ab AG mourtid, inquo c: hoc aütmotüquideabipfo , mo^ uésaüt nihilfl.n.& p plura ve^ niataliqü in cflt per vnü folü totum. ABC ipfum feipsü mouet : fed , fi aufero ipfum c, ipfumquide A 5 mouebitipsü feipfum: ipfum.n. 4 c(t moues, x verojid qd moueft ipfum au^ temcnon mouebit ipfum fei 3 fum, neqy penitus moucbit, vero neq; 8 c mouebit ipfa feip fam fineipfoA.ni 5 mouetex eo,quiamoueturabalio,nóga *| áfcipfo partealiqua. ipfum igit A Bfolum feipfum mouet "Ne ceffe eft igit ipfum feipfum mo. uens habere mouens, immobi, letfi& id, qd mouetur,nihilau té mouetex necesfitate, ,tangen tiaaüt aut vtrag feinuice, alterumalterum.Si nuum eftid,qd mouet ; iu, mouetur eontinuff effe neceffa, K. rium eft:) manifeftum eft qj to tüipfum feipfum mouet,nó eà, Qipfiusaliquid hmói fit, vtip. fum feipfum moucar,fed totum mouctipfum feipsü, Gc mous, & motíi,có,q ipfius uideff ipfum mouens,& id, qd mouc^ tur. non.n.totü mouct, neqy to^ tum mouetur, fed mouet qdé ipfuma,mouetur autem ipfum 2 folum.ipfum aut£cab pfo» guine dimi viia aliquid meuet aut sta, L qid hod meucatur ab alio »4ut ita, 4uàd ni meweatur:Cy* mo setur, aut ita, quod moueat , aut. ta, quod nen meueat emm, ne- caffe eft vt lud, quod mouet fe , fit ex nen moto, fed eff motor et ex meto, fed non nei 1o efl meter, fed rr fecundam vrklber sis Mgitur AC mDotor , fed mn notum: € Bmetun ab 4 , Co" mouent C:eq" C moneatur ex Beo mibil p Imettat omnim quonia, ci ad boc E peruensernu cum medys Vo pam m ffl Wyptks atur tetum mouet. fe.[ed, ystis dM C, remane- bit A4 B monens fe : tn. efl mo fer? B metum : et C men monet fé , imma sen erit emnmomoter, Neque BC meutbit fe fine t: m n.meuet , quia mouetur ab alio , mnà UM Ban. filum ent fe necefe figitur Liber Octauus 385 Avril, quodonenet fe babeat m fé materem, fed eff nn motum, et Smetuns. fed efl vem motor alicume tecejfario , dum "vrruna, conuemit: quod. eum reliquo, aut tangit ipfam. 53 3gitur mator fuerit contisum: mo fum Yero nece[fario ef continui : manfefium cfl quod teta res erit. mous fe n quia quiddz ipfa eff D tde, [on fed wn Ml wet fe, ed efl metis, c7" mater it, i d eyM6 E motor et quis dai efl meti om m.rpfurm [ecitduens doti mouetur, nea, ipfum. » fecunda totum meuct , fed mouet [(cciidum v0 meuetur fecundi B tanti. Motortantum. Motum,& mouens. Motumrantum. A B c Anima, ». 4 acm declaranit q moti ex fe d- eft motorqui nó moactur, &éforma, & (dá pars mouef,vult dedarare qoc modiex fe primü A&eflenxisliter cóponirur ex parte , 4 inouet cfi, &ex parie, moucfi&c. "qp pass mota non eft de neceflitare. Jioc: fitmosor altius partis in qut a inei, funz n prima, & in tendebat dedarare p. necefíc eft ecin motsez fe, in mt *rno roto fit moti ex fe pri- € fum. qfi, f pars fnota c&t (em, snotor, cóti vumorier di Viderc£in pluresparoesduabus, Ip- feigit] partes efle finitas, io mid pini er iin talibuscbponifex motore& moto tf. Et,cii voluit declarare hoc,fcoe pi diuidere modos motoris,& d. Et. quia aliqnid mouct,&c.i. & qa mó 10r cít dnobus modisaut motor, mos mouefolno,jà mouet i eft] ludd qd'idacit nos fermo:aut mo moucf,& tüc mouet, nó É ne- zd. moucGqi mouet:illudau- có; Caloraaturalis. Corpus mufculi . z ecc fp vt fit motor, fed forte erit motor & mnotá,, & fore crit moti non moror alicuius rei : neceffe cft vt motü ex fe componafex motore n5 moto,& cx moro,(ed qd non de neceffitate c(t motor.;& hoceft, qd eft motü ex fe primü, (qd nó mo- uefà fua parte. Illud a(ít,qd mouc- tur cx fe pp aliquá parté ipfi" , ficut €difpó in afali £m toríí,& primum. motü in eo e(t motor neceffanio.fi- cut calor naturalis, qui é motor & Csler aI- modii inanimali neccflario.qíisc LU» emo facit eparasd mibi oet vli ala, tur,corrüpef . Hocigif eftillud,gd intendebat declarare in hoc fermo 7 ne, f.p modi ex fe cóponifex dua- &7.pbr. bus partibus tf quará vna eft mo- «4 torti, & alia moti , € q moti ex. fe continui naturaliter, ft primitus. nb fucrit tale, neceffario £i co mo- tor talis. Et,cá d. hoc, dedit exeplf de litteris & d. Sitigi£ A, &c.ifirigi tur motfi ex £, compofitii ex moto requi n5 mouet, A, & cx motore, qui mouetex a, plus vno, v. vt fit. it ex A,& 5, & c: A alit mo- ics cnó mouet: X» mouet, Phyficorum G & moucfab A, & c moucf ex s, & nihil mouet. D.d. qfü,cá ad hoc p- üeniemus,&c.i.& indifferenter fiue. iftud morá cx f poli ponam «poniex motis,& motoribus mul tisita, qp primus motor mouct po- ftremü motü cii plurib* medijsauc €á vno medio, in hoc, qd inrédim* declarare pin of moto ex fe tali € mmotü ex fe pim «ponitur ex duabus parcib*ui, & q»illud é mo- tá cx (e,nó aliqua aba pars pti ,d funrià illo.D.d ponat igit effe per vnG mediü dn.i. X , c nulla dina é in hoc, y ponat mouere cá plurib? H medi; finitisautcíí vno medio, po naf mouete cü vno medio, f.j eSponier tribus.medid.n.vná exi- füitin tali numero. D.d. A 5 c ipt tot. mouere, cü pofüerim* mouésíc mouet. pollremá ij fius Ca, manifetli efto dud ex [: mot( cóponi£ex A, & B& c.v.g.qp mufculuseft motá ex (e, cóponit ex tribus f.ex corpore mufculi , &é poftremü motü , & cx calore natu- ralig eft motor,& moti, qui tran- fitin neruis, &afa mouéte,f cft for. mouct zii. &.c n5 ef illad mo- Kt uét fejriec eft modá;ad eftT illo, qd mouet fe,cfi fit declaratá qrillil, qd mouet fe, cóponifcx duobus,f. A, & 2.& cforte non eritoIno motor, S& remanebit reliduá moti ex fle Tud,gd cóponifex A,& s.D.: s eint jr. mus édi 3 & c eftillu: moet linc e Ericchatelcla dere diuifionégí nó poflumus di- ecresp illud, qd poniex Ay& 2,& c, lt illud, qd mouet (c.q6, fi aufer Coremandbita 2 mouós(e neq, é poflumusdicere hoc in falo 4; A.n. n6 moueffine s: neq; 1 folo , fine I A: qià neceflz eíl vt habeat moto ré: remanet de neceffitate vtillud , de quo dicimus moucse feit cópo fit cx A,& n.Et,cfi narrauit qp» nó € mouésfe , dedit cám in hoc, & d, 5.n,mouet,qa mouet, &c.i. $c a nó eft motá ex fe, quia pofitá fuit mo ueri ex alio, Cex A,nÓ ab aliqua pas Tipfo.qià, fi mouerefab aliqua pte inipfo, runcilla pars eflet mouens fe.D.d.qín. A » folá eftillüd,qd mo- uet(z.1.qih illd, qd cóponitex A s, Yt moucaruz Nis (ofa main illo calore naturali. D.d.fed , 3Vedotnt ( abflulerimusc,&c.i.fed, fi abítu- Ji. 14e, , letimus c,ex hoc moro ex food có- Mec.c j.. PObif ex A 8c, tüc remanebitilld, €illud, qd eft ncccfle ex (e. &intédebat qp 3 nó fuit: tfíin póne diuidiin pud torn moti, & in parte, € motfi , qd componitez 4 s,mori ex fc. Ez, dá áai lud remanés.cópofir ex 4 zeit illud, gd in rei veritas mouet. fe, dedit cám in hoc,& d. 4.n.£ mo- tor,&c.i.& fequi neceflario vt illd, qd moue: feffit cópofirü ex 4 x: qa. Aft motor.cá fit neceffari vt mo és (c habeat moti, & s» eft primü. moti ab 4. c aut£ nó eft moti, gd €neceflanü inueniédo morü prs fquia c n6 eft pars,quz moucf ab. €o. &hocintendebar,cá d.& c non. fed pofuimus A mororé,& » moti. Et,cü pofuitofa ifta, dedit c&cfon&, & d. Neccflzeft igi &c.declaravü & igiex hoc, g»illud, qd eft motü ex. (ein rei veritate cóponit cx moto- requi n6 mouet, & cx primo mo- od igit cóclufit illud,gd intende- bat declarare & ép motá ex fe c- ponitex duabus pbus,f.ex moto- re nó moto& ex moto,gd nó mo- uetde neceíficate, D.d.dü conuenit vtrunq; reliquo , aut digitipfam.i. Ld Liber t A& $85 fed vt rhorfí moueat de ne- ceffitate, dá mouct à fuo motore. ifta.n.cócomitátia eritex duobus . jn prío auté moro critdü fuent có- ueuiétia interipfum,& motoré : m medio auté dum tangit teruü. me- dium at neceffe € vt tágat corpus. primusadt motor. nece c vie ueniat.D.d. $i igi motorfuerit cóti nuus, &c.i figi pnmus motoreft denatura conunuiquia eftin córi- muoin rei veritate,gd eft moti, ma. mifeftá eft qp totü eft in toto conti- nuo moto, nó 1 quodá cius. qf nó pofuimus ipfum pp füá continuita- V r£ cum aliqua parte cius, fed cíí o- : 15.&s cam ita ft, motá ex fceft fm totum, fed non codem mó, fed mo tor pp A.& motü pp 5. Etd. Siigif motor fucrit cótinuusquia primus moror nó eft virtus in corpore, ita, qp diceret cónnuum pp naturá córi nui cum ipfo (corporis. D.d.fed eft. morum, & motor &c.1.non conti- muum,f. in eo eft moror, & moti inima, bd eft, ficut d. mouens.fe- cundum a,& mouet fm » tantum. Dubitationeaüthét, fi aufe rataligsautab ifo Afi cotinuü € eftid, qd mouet quidé fed imo bileeft, aut abipfo »,qd moue- turn reliquü vtiqsipfi? A o^ vebit, aut reliquü ipfius » mo^ uebit.fl.n. hoc, non vtiqs erit, primo mouet á feipfa, quz 4 B. remota.ri. ab A B adhuc moue^ bitfeipfam reliqua 4 ».Àn pott tiaquidem vtrunginihil prohi ut alterü,id. f.qd mouetur diuifibile cé, actu aüt indiuifibi le. fiaütdiuidat, n6 vlterius e€ eidc his potéti quarc nihi] p^ Octauus 384 hiberI je, d diuidi pit, potétia D príoii Manifefcü eft igitur. ex hiscpeftprimü mouens Ímo bile.fiue.n.confeftim id, qd mo uet,abaliquoát mouet, [^ ad immobile primü, fiue ad 1d, qd fnouetut quidé,ipfum aüt feip^ fum moues eft, & fiftes,, vt mó accidit vtigid, qd primi mouct, f oib?ec motis imobile. Et queritur in bec fi ex A4 f fuerit cotiniii,et ef! mor m» me fi, aut ex B, quid eft moii, imi- nuatur aliquid, vtri illud, quad ve manet ex A, fit motor , et illud , qued remanet ex B, fit moti, Que nia. fi bec fuerit , tiic At B nó erit primi moti ex (e . quama ex At et B auferetur aliquid, et reliqui muet [e . Dicam igitur ad boc quod no eft snepy r^ Yr viri, aut alteru, (-motum fit n potetia diwifibile im a£fu autem no. [ed , fi diidatur , tunc natura eise non erit ila eadem natura. C77 ideo no ef inopinabile vt n duufibilibu y Jit im patentia aliquid primum . Apparet igitur ex boc, quod pri- mn mter no ef! seti. quaniam, Jémitwm ce[fabit cite , €7* meue- tur ab aliquo , peruenietur ad prs mum motorem, qui non meuetur, €" fi perueniatur ad metum , [éd efl ind , qued mewet fe , c7 facit spfum. quiefere , fequirur ex ilo modo , C7 ex illo infamul Vt pri- mum in eibws motis fit non. mer um Phyficorum G Cumdedaraüitqy modi ex fec6 44 ponitur ex motore non moto, & ex mon mouet de nectit, & o, fi mouensinueniaf com Mie paribus vao moo eccle et wt difloluaf 1 motü ex fe primü,(-1 illud cai £ prid vt primd motüin. ipfo non moueat de neceffitate:mo t.n. ex fe, quia eft duobus modis, mbjin quo primi motá à prío mo tore mouct de neceffitare,& mó, in quo primá motum nihil mouet de. Itate; fccrpir dubitare de hoc, fin motá primü ex fe c£. PotefLn. aliquis dicere , qp nó eftpoffibile vt HH primum motum per fe fit, neq; pri mus motor. qfi motíí eft cónnuü perfe, & motor Été cóumuus , quia €ftin continuo, & cótinu diuidit femp in duuifibilia. Er ideo d. Et d- ntur de hoc,&c.i. & fritur in hoc, Qd diximus, 9 moués fe primüm. efl.qd componi£ ex motore nó mo o,& cx moro indiurfbili,i.nó mo- tore tali mó.PoteíL.n. aliquisdice- K hicefle feq, fiex moi jui nó mouetur. (6 motor finde naeura cónnui, qa eft forma continui)diminuatur ali |uid;aut ex moto, ci de neceffitate. 3 fitde natura contiuui, aut cx moto zr (faccine continuins rema- it refiduum motum ex fe: & fic. n5 erit hoc moués (eipfüm primft, "neq; moror primus. Ét hocintéde- batci d.Qin,fi hoc fuent,&c.D.de. dit folution£& d. Dicamusigit ad hoc, &c.i.dicamusigitur foluendo qp non eft remotá vt varung; ficdi- Uifibile in potcntia in iofinitum, Ytrunq; fucrit continu,aut alter(i, Émocm, fi n5 fucrit poit q mo- tot cft de natura cius,cui accidit c6 tingitas,& cft marerialis,vt declara. tí cft, inaduaüteftimpolk. D.d. Sed fi dinidatur, Sc. &eftimpole K. vt motum diuidatur in actu in in- finiti & fr moror. q&à tc diuifio puenietad hoc, gyeor(i natura cor- rampef. v.| i fe facrit iguis ifle demratus, à quo auferem parré,& poflea ali, & po flea ali pucniem" ad taléquátita- 1&1 fi diuidatur,corrüpet i, cdi mima iisigni drea Xdlalea exquo diua fusiaiqua o e ti ezquofi italiqua ps, re- mahebieeidud non mier. HrBar Stcum ifta diuifio non procedat in id£. €.ph. iofimtáü,manifeftü eft hoc efle mo- 7" - Hid tum ex fe. nmuum; moror pri- - mii. Ettale morum eflc pofuit pro pij. incipio, in principio Septimi , ad 55. id£ 1. landi ot nion Faber ios diea torem.D.d. & ideo nó cít inopina- Z;u bile,&c.i&ió non eftimpole vein ^ diuifibilibusin potentia fit aliquid primá: licet, fm qp eft in potentia , n6 fit in eis primü : (cd cítnecefle. 7 jmum.&, fi non, nó eflet motns. Etd.in morore ; qi pnmi Moroeda motores apud ipfum fant duobus P^*- modis, f.motor matenalisi.qui có ftituitur per r£ motam, & hoceítf rebus generabilibus, & corruptibi- M bus. & motor n5 materialis, & hoc n5 di continuum, nifi per accidés .. continuitas.n,effentialiter eft ipof- fibilisin of moto primo.qff cíf nó uenonn: |juifin hoc looo, to atex fed cft impolt effcin ro to primus motor, manifeftá eft » f nondtcontinuü ofnoquia nó mo uc£neq, cflentialiter,neq, acciden- taliter.& hoc nó accidit, nifi in mo tonbusqui conflituuaf per ré mo« tá ab cis, ficut in ani afalid. principia aít prima, d funi in mo« Ld (0o ^» Liber Octauus A tisex fe eterna, motor in cis nó cft eiuifibilis neq; eflentialiter,neq; ac eidéaliter.D.d. Apparet ex hocigi- tur,&c.i.&, c(í manifeftá fit 9 mo- tum ex f non pót duudi io infini- tum,mani Qpin motisex fecít talis motor qui nó mouetur omnino.D. dedit modum , ex quo Sopa hocké.qoi morum et abit, &c.i.fi moueturex (e non ex lio. & hoc intédebat cum d. cefla- bit. &oémotum mouetur ab ali- quo, 2d mororem, qui non mouc£. qíà, fi componitu: ex pluribus vno mo B to,neceffe eft puenire ad mororé, q n5 mouetur. quia tale n5 eft me dium inter motor, qui nó moue- turin co,&inter motum,ió d.cefla bitcito.D.d.&fi perueniaf ad mo- tum,&c.i.&,(i motum pofitum nó mouet fe,fcd iat ad mouens fe, vt pnus dcclararum fuit: & om- ne mouens feeftin co motor, qui non mouctur: fequifncceflario ex illo moto,& cx ifto, vt hic fit prim? motor,qui non mouctur., Et quafi diceret, &, quia o£ motum non fü- gitalierum iftord, f.qp auterit mo- tum ex feaut ex alio: & motum ex. C alio puenitad motum ex fe: & mo tum ez fc habet motor&qui nó mo ucf': fequitur ex vtroq; mó, vcom- *ie motum babeat motorem, g nó moucturj.q omnes motus turad talem mororem,aut ad vná, 2Modiex aut ad plures vno . 2 Et diit: eft il- Pp Iud, quod mou (e, &c aciripfum boo er quia iam 1n de- fel coi i motiex fe,quod eft illud . Et" 1 bec quce cec. cin hoc pucibw. motum ex fe fecundum fuá opinioné, à morb? corporá fimpli ici ifta cxi moueri pfe. 385 Primum moni: effe perpetuum, ei um, D. ipfumá; nec per fe , nec per accidens mostri . Ca. $. Voni&aüt oportet mo^ tü femp effe, & nó inter. P. mii, neceffarium eft [e aliqui ri^ mum miu, fu vnum fi f, uc plura, & primum mouens e LI Et quia motu nece[fe eft ve fie peruenierur in hoc motoexe femper, et nusquá deficiat fe fur nece[fario vt fit híz aliquis prà mus meter fiue ynum, fine plura, E et qubd primm motor no fit mati. Cum declarauitin Sexto o eftY- 4$ Ic qj motus zternus fit, nifi circu. Tis d declarautr principio Sepi- mi q o£motum habet motorem, & poftea declarauit in illo tractatu. qp moa mouentia feadinuicéin lo €o reducunt ad motum ex fe, & de- clarauit i principio iftius tractatus. qp nung motus deficiet, neq; in fre nito,neq; 1 futuro, fzquitex hoc, i ur morum er a ad odis luctur oés motus ex fe in loco, fit. eternum.&fi non,cffet poflibile ve. motus deficeret in aliqua hora , cá F. ipfüm ficcá illi*.& q pp hoc neccf- eft vt fit hic vnus mot zternus : & eft ille fm qué moucf iftud mo- tum primü. D.d.poft hoc queftio- nescontingentes in hoc, et vidit neocfle eft iterare pfcrutationé motuin hoc tractatu, & cóplere fer moné de hoc propónibus, quibus vfuseft in Sexto, & Septimo.Et vlt vidit q meliuseft congregare illud toti, & declarare qd remanetad de clarand( de difpóne end f motu, & quiete, & declarare qs motus fit Pby.cücó. Auc. ( CC ille. Phyficorum 8 ifte motus,& vtrum motor illius (it. in materia , aut non in materia. Et 1ncorpit diuidere entia in os difpó nes, que poffibileeft vtexiftimetur efic fniipfasin motu, & quiete. Ec. poftea difloluit quzfhoné contin- Eormrhoe Qomne motum ha motorem ex motibus rü fimplicium, & declarat g ifta nó mouétur cx fe. D. declarauit q ofa mouent, quz mouentur in feducunfad motii ex fe. Et poftea. éeclarauit,g motá iftud, & motor. €omponiturex vno moto, & cx pri Nos qua mo morore,qui nó mouctur . Et ci Miirdcc's compleuit hancdeclarationem per do fe&e,& eft iila, quá declarauitin Se. Wi tia. pmo non per(edte : qf ilic nó de eres clarauit qj primum motum del 2 componi ex motore,qui nó moue- Fond muse rimo mo: reuer(uscft f^ — eriam ad illnd, quod declarauitin principio iftius tractatus, («qp nulla. eft hora,in qua defit mot',ad có- *ludendü illam candéconclufioné, quam conclufit in principio iftius. tractatus, ex hoc, qd rx fin inco, q motus nunq deficit & ex il Joi deciaranm fükin Septimo, ] Qmouentia, que mouentur inlo- goreducar ad motum ex (e. qíà illa conclufio perfectius it hic,cum fermo de lios fup |uas fundata conclufío eft pfc&tior hoc tractatu, & cóclufio eft, qj eft hic motus vnus eternus.Et,ja om- paite 2m ficat narrauimus, re- (us eft ad primá Gnéquam verificauitin principio inus caca Yspó oer, tus, & d. Et, quia motus, &c.i.&, cff. declaratum fit omnia mouétia, quz mouentur, reducuntur ad pri- mum motum ex fe,quod componi turcx primo moto,& ex motore, q non mouetur, & i$ declarari hi4 x in nulla hora deficit motus, eft vc primus motorad quem redu. cuntur alij motus,fit eternus , & fit. abfolutusab oI tranfmutatione , & vt motum ab eoé fit abfolurí ab. of tranfmutationc, nifià moruin loco:& fiue ille motor , qui cft talis fuerit vn*aut plures.Et fuit neceffe vtipfe non quicícatà mouere, nec illud,gd moucfab coà motu, quia eft cá motuá . Et de: e qp motus nung deficit. &fi ille mo- torinaliqua hora nó moueret, tííc. deficeret morus. Et fuit neceffe etií vtnon fit tranfmutabile,neg; fien L. tialiter,neq; accidétaliter. qmfi ita. effescanc effet motor prior illo. Et, bet cümanifeftum fit, etetná effe mo- torem, & motum abco eternum .- qíà,fi non effet «ternum, tunc mo- eretur ab eo per accidens,& fic e&t illic motor pror illo: ergo necefíe Fit fc bie moras erat. 'trü auté Me motor eít vnus, aut feemodemeidiaifdas ^ 6i * Ynomquodoe igit immo. *aLAc bilium quide, mouentium aüt, vd perpetuum eífe nihilad pfente fermon£. Quod aüt n: riü efteffealiquid , quod femp im^ mobile quidem ipfum ficomni extranea mutatione , & fimpli^ citer,& fm accidens, motiuum aüitalterius manifeftum eftcon fyderantibus fic. Sit aüt, fi quis velit, in quibufdam continges, vtfitaliq,& nonfitfinegene^ ratione, & córtuptione. fortas, fis.n.neceffarium eft,fi quid ins partibile aliqá quide eft, aliqií aürnó eft ine mutationealiqd quidcm * v. e Liber A quide effe, aliqfi at non effc oe tale. Et principiorü immobiliü quidé,motiuorü aüt queda ali^ qi quide cffe, aliqfi aütnó cffe, cótígat & hoc. fed nequadi ora quide posfibile & manifeftü.n, eft, qp caufa ddá ijs, d ipfa eipfa mouentjineft, vtaligü quidem fint, aliqiiaüt nó fint, qd.n.ip^ fum feipfum moués C, o€ nece fe eft magnitudine hre, (1 nihil mouetur impartibile.id aür.qd snouet,nulla necesfirate €ex di^ is, Vt igit alia quide generen^ P tur,lia verocorrumpantur,& hoc fit continue, nulla cá eftim smobiliü quidé, non femperau^ t€ exiftentiüi, neqp rurfus eorü , qu femper quidé hzc mouet, horü aütalia.ipfius.n.qd femp eft,& continui neg; vnüqdlque ipforum cá eft, nego omnia . nà lic fe habere perpetuum, & ex necesfitate eft . omnia autem in finita, non fimulomnia funt, , V trim dit ynumquoda, mou fium, d non mouetur [it eternum, on eff intrans modo ad propofiti. Quaniá cit nece[fe € vt fit lnc ali uid ,quad in (e mn fit motum,C7* Kit abfolutum ab omni tranfmnta tione fimpliciter, e7" per aceidts , quod monet aliquod aliud , decla- vabitur loc mode, Panatur igitur. Dec e£ poftbile n quibuda "ve fit. quandea ,et ni fit quadoa, fine ge- nerattne, 7" corruptione .dignim efnilud, qud ió didi, quà c Ocauus 38e do fuerit quandsà, , €»* mon fuerit 8 efe divi «ut ni efe fit nece[fariii, vt frt fe ne tran[mmutatioe , Ponatur igitur. quod pofiibile eft vt. Lond An tipia,zt d funt mn meta , fed funt mouentia, fint. mandos, d- dog no fint fenadi pfibdrve ei (int talia. mamfeflu efl. n.quod bic eft alia cá orit, q mouent [es e£ eor quádoa,, et nà e£ esrii qua dod, ot.n.mones fe, nece[fe & € ba beat. prgratudor ciilud , qued E on diuiditur non mouetur. motor. antem mon fequitur aliquo mo vt babeat. maprindinem. Caf "ve ro in boc , quod quada generatur, €? quedam corrumpuntur et hoc effe perpetuum , non eft vri eorií, qua funt nó mota.fed no funt fem- peri effe motaytayguod ifla me- weant Jemper, e7* per hoc mouet alia. qud enim efl tale , nec mn "ynum buins , nea, emnia erunt c& re perpetua continge.ifla.n.di[o v fítio, fecundum quam funt ifla, eft «terna, €7" nece[faria. ifla autem omnia funt infimta ; J^ nonem nia exiflunt infanul Cum declarauit q» neceffe eft vt 4&& fithoc motum cx fe zternum,com. pofitum ex motore,qui non moue tur,S& ex moto zterno,d. Vtrü auté vnüqdq;, &c.& intédit alas afaliü , Q funthic.iflc.n.anime mouent, & Don mouentur. & duro ineisefl CCC ij, exiftens. Phyficorum € exiftens . Plato. n.dicitq o£ mou£s fe cft cterná: & anima apud ipfum. €f cterná. Er quia ifta perfcrutatio ietad Sed ioo tat mb ermont hác. S intédit qj ifta pferutatio eft. alia abilla . Etin lib. à quo extraxi verbá Arifto. inucnit zalé litterá (ft afítvnumq mouent, nó smouen(, fueritaligd etern£, nó in- trat hunc fermonc).i.querere aut Per cipopmiia Foe fint generabilcs,& corrupubiles,n& [ope vr miica-u fneli*: partes aíe vür cé M obi P co epulis fed debi 1arr decisin motore, qui dr inrel-- Te&us Etin li. Themifti) innenim* locoiftiusqrf aüítoé eternum rrio- *ictita,p nó moue£$nó intrat hunc fermon£, & eft verrius fermo à fdi- &is.D.d. Qf ait necefle eft, &c.i qf aüc eft vt fit hic motor, qui nó moucfabolutusab oi trá- mutatióe fimphk (.eéntialiter,& ac- cidénlier,qui mouetaliquidaliud ó s rima motíi ab ipfo,vt. d à didis. it Étbocmó. Etintendebat p hoc,qd dixitaliquid alind,gdin fe n6 mo- Y ue,mororé, qui n6 mouef,qui éal sera duaríi partiüi moti ex (e Ecin- 1endit p hoc, qd dixit: abfolutii ab. of uanfmutanóegd non acaditei Aaligs mod* tráfinutatióis nec gene XàI3O, nec corruptio, nec alteranio, nec. étationec diminutio,nec Príacx;f. mocus locali d.fimplt,& pcr. accidés forte intédu p. fimplt illud, qdeftcóeei, qd e(t eflenualiter, & € qd eft acci iter, tráfmutano- -n.fimpft diuidsfin eflentialiter, ccidé & fm hác expóné di-- xit rememorationé dc altero duo- asolimpl A truirdiqu fpe tatio fim] tacuit b Pica d quic pac den e tacuit modí , qui eft eflentiahter. Ex forie intédit p fimplt effentiali- Scaezpó ter. Tranfmutatio.n. (implteí ef- fenrialis, cü it tranfmuratio vera : tranfinutatio afít non fimpfreft ac cidentalis fimplt.n.df de cranfmu- Tr&fina.- tatióe in fab[lstia: n6 fimplr vero po in de tráfiuratióibus czterorü fdica (impr in mentoríi. Et intendit p hoc, qp d.qp rdiqs pdt moneraliquid dind, paret pri Fra Li máü motíi,gd €. primi mo Seri Eco volu hoc decia 457 2lio m5 fdicto,d. Ponaturigifqp L boc in itd dubi Si naf (dáiftorü mouétiá, mo cfinacr. uenéfueniantqfiq; , & qfiqy nó nó Ph-t-e. 6t fm modá g. KQhig; cinta" litezaut corrüpunt, c nó fint cor- ra edfm queffs A nonefeori, uifillud,gd generat, & corrüpit Eid pon narrauit p» [un polk eft ponit quibufdá mororib*, qui nó mouent, incarpit narrare qp» hoc impolkcft vz fit in oibus, f.vt. fint gencrabilia, & corruptibilia p. idens, & d.fed n6 eft fed fi pofucrimus ofa mouentia ,á M. n6 mouent, effe talia, nó crit poffi- bile.D.incepit declarate qualiter Pocos e n, &c.Lapparer.n. necefle eit vt fit hicali id mouche e ita, qnipfüm fircauía in hoc, p quzdá TnOuenna fe molient qhiq;, & qfiqy non. € bocent fm diuerfita:é fuz difpofitionis ad ca in propinquira- 1e, remotione tis, (in loco Erga ifa pofitio nó póteffe 1n co, quod mouct fe, nifi fit corpus.qd.n.non eft corpus,nó mouet, dedit cám, pp quam fuititla pofiio pofis f. ponc- ze "T. - W"R uS XT AJ vu nad Liber Octauus A req prim mouenti fe cft mous. fecterni, & d.o£ n.mouens fe, &c. & q.d. & diximus 9 principiti mo- venti iftorá, que funt qfiq; , qiqs n5, debetefíc mouens fempf.cbpo fiti ex morore, qui non mouefcter no, & ex moto ab ipfo eterno. Qffs; fi pofüerimus cám iftius efle moto rem ctern( fine moto eterno , non poflemus dicere qüo erit caufae*, qdq; eft qfiq; & deficit qfiq;.Siigitur etsi ser Qfà tfc erit corpus, & fm fuá ppin- juitaté , & remnotion£à re erit cau« » main fas difpónes contra- rias, Et heceft cá , ppquá quarfinit hocin hoc loco. t 18 d motorauté n6 eft necefle aliquo mó vt habeat maguitudin£.& intendit qj cft mo- tor, & non motü . oÉ.n.corpusnon. mouctín loco;nifi moueatur, vt po. fit eftin Septimo . Et, cfi narrauit. qp necefle eft vcfit hocaliquid mo- ens (c femp, ad fit cá in efle eor, que mouens fe qfiqy & qfiq; nójin «cpi notificare confecutionem in hoc, & d. Cá atitf hoceftq ddam, Sci equis dt manikfium pfe mota ex fe,d fünt hic, tur&. yiedisikeni in rii C ocnit(emp in eis: n5 poffumus po- nere cám effein hoc cterná, vnum eor que mouturex fe, & n6 fant perpetue caue. D.d.ita, ifta mo- eant fe femper.i. ita, o ponamus € vnum eor&, quz mouent fc , aut. plura vno moueant fe femp: & pro piet hoc mouent alia fm cótinuita 1,5 perperüitasé, D. d.od.n.£ tale, &c.i.& necefle cft, ci generatio, & corruptio corá, d (unt apud nos, p- petuc fintponere motfl ex fe femp, QE nulli eor monenturer x geaerabild rcoemopdiias poffunteffe E necofa poflunt effe cá rei zD continuc. D.dedit cám, pp quá fuit. neceffe vt ifta generabilia,& corru- ptibilia nó fint quzdá caufz quo- fundam, (icut pdt aliquisdiccie £ghógnesmr em ab hoic, quá ab equo, & d.ifta.n.difpofi tio, &c.i, & impolteft vrifta difpó perpetua fit f eis pp vná cort, vná- E E rolt vt hec ir cnr Kip ét vti it in cis ex feipfis, esi inci quondam effentialiter. caufc.n.que funteflen tialiter de neceffitate funt finite , & infimul.& ifla nó funt talia. Et hoc. intédebat,ct d.ifta aora füntin- E. finita & non funtinfimul.Qín aüt Digretio ifta funt ppetue. tionis, & cor. ruptionis, ma eft pp hoc, qd declarat eft hicy& qp eft hic motus imuseemus, qui continet totá , Bocapparrcét per fe afi ficis vt à non femi- Pte rdc amens e ho- mo diceretur hó zquiuoce cá ifto hoinine . qi qfi materia fuericdi- Qni. ucría , dinerfabit & forma.& fi n5, vere, di- forme proprie:& tunc qdliber & forma. maseriLd quolibez &inqdlibar,& em Aic ri materiellen ocole fu. 6475.5. perfluc. Qi, fi eflet poffibile vtbó ecc. generarefà ierra ficut vermis, cunc 3ut Miet neccflicium urina maior iutin minori . Et, fi ét. Dai ; mc bó hon turab hofcofno. Et, fi efletin ma- jori parte, tunc hó generaretab ho mine in minori: '& fic hoc ecc cafaaliter. Sed fi hoc effetin mino- Primarb. ri parte,f.cafü,runc eadé fpecies in- ueniretur natura , & cafü. &, quod $dlaró. fiteafü, femp eft oppofití ci, dd fit Daüra. Et Ct fi ita cfle, tüc cópara- CCC, ij | do, Phyficorum G tio & refpeftas caufarum ad caufa- tanon ellet& ficauferretur natura Teniart, Deceflarij. Et & dedlaratü eft gilld, s.c ph.cb, qd fitcafü , fità caufis inuentis pp 4 aliquam cám naturalé, & in maio- ri parte, qf i iunt ab inuenié- do caufatam ab eis. qd non eft in- Fulafe5 natum fieri abeis.Et,cum ita fine i£ 7 Me, Cle cit fi homo generatur cafu, vr ein irà caufis , qua fuerunt pp. aliquam fpeciem, & impediebátur À gencratione illius fpecici . & ideo cauíz ciusgd elt cafu, non fünt ter. minatc. Etcum ita fiteflet poffibi- le vthó ir ex femineafi H ni, autcx femine equi,& vlr ex infr nitis materijs . & idco nulla fpecies inuenitur caf : fed illa, imueniun turcafü , funt monftruofa non na- turalia. & totum hoc manifeftü cft perfe. Sed diximus ifta conta ne- gantes hoc efle manifeftá per fe: fi- Vidcófile cut Auic. qui dicit pole cé hominé 22 At! generari terra, fzd cóueniétiusin £2 Mct fharrice & ifle fermo ab hofe,g dat Dubium, fe (éfgct valde fatuus . Siigi£ dica. tur qp non apparctcz iftis gencrabi libus qp funt eternajnifi fm preteri- tum:& demío non bplebitur,nifi nanfeterna in preterito, & in. Wo: ditemus sqiti,ci decla Yiatá fit qj impoffibile cft vt deficit. jn fterito infinito declarabitur qp € impoffibile in cis vt deficiant in fu turo.qffi deficerent in futuro,de- Vptaiite iecrétin Becrito infinito.qrf illud, nia, nb? in quo eff potttia infinita , non eft magis de- dcterminatü. mags ad ü [cereni vrina ad aliud.& fi deliocrent j»jad non eTentnüc: imj Ms, deficiant oino : s Brigrar aliquis pid dixerit laratá fit de natura. ach; iftorüp nung deficiunt genere,gd poe indigent morore/& moro, qug non. Solo. JM.fquo deficiant fm indiniduum ? &,fi in- K digent hoc de neceffitate, qüo ? Di- camusad hoc ifla indigent mo- toreextrinfeco,vt largiatur eis effc, nedum perpetuitaté.qin,fi ifta non. haberent cám primá 1n motu,tunc nó cflznt.&/fi e(ient,cflct pole vt de. ficerent. qf dam eflent tunc cau- fz quorundá per acaidés : & gd eft Patcidensnon eft (emp, nec necef- id. Qo aüt indigent de necefi- Dubiam, tate motore moro ex fe extrinfeco , qui femp moueat, autqui conunct. totum? Dicamus q mota non ge- solutio, nerabilia manifeftü eftq indigent apud generanoné moto ex fe. gene L ratio.n. in cis non eft ex feipfis, p €ít, quia quzdam non generant d- dam. & idco efle ittorá nó fuit per- um. In. ilibus at gene táspropinqui eft in ipfis, & ió fuit. p generansin ifhis nó dat, nifi prindpiá generationis, deinde. dimittit generabile, quouíq; perfi« €iatur fua generatio, neccíle € vt fit. hic cóplens illud. exfe p principium, qd eitin co,& confer loculo clon qué laps cit fim jué largitus. pimesgeneis auceriidoi um caloré per qué generatum fuit M. generatü ex fc. qi, quéadmodum. motüin loco, hocex fe indiget mc. tore extrinfeco, ita eít in gencrabi- libus ex fe. Et,cü ita fit, neceffe € vc. non compleat itio alicuius corá,d gencrát íejnifi fit illic genc- rásextrifecü pter generás ipplqui, qdeftinipo generato,per qd gene rat fuit generati ex fe , f. gd dedit. prinapium generandi.Et, quia gc- nerans extrinfecum eft altcrans nc- ecflario, necefle cil, fm q fequitur, vt aliezauo cius fit alicratio tempe- Tau, llli d d-3 RR I x x NMENNNNEMDMdsb nds: 4 Liber O&auus 388 A mata, ümiliscalori naturali, p qu£ plexur illud ens, neceffe £ vt alte- rans cum alterato nó fitin codcm fituin toto tempore crementi , fed gig appropinquamur ei qfiq, re. 3nouctur ab co, itap generat xat ex hoc vnü alot in forma ig toto t£pore füi cremén. Et, cum ita. fit necefle eft vt alterans appropin- quctur qfiq; alterato , & remoucat qfiq; abalterato. Esc(i ita fité mo- t in loco: & oÉ motum in loco te- duartur neceffario ad mot(i cx fe:er. [A neceffe É vcextra ifta 3 fit motü cx fz,aut vnü;aut plura B vno qi femper mouct.Et nó fequi- turex hoc,vtappropinquetur,& re- znoucatur (ed, & fm qp agit duo có trana infimul f. tionÉ, & cor ruptioné. Cum igitur declaratum. fitg ifta indigentin fua generatio ne morto ex fcextnnfeco, & pofueri mus ratio iftorum eit cter- na necefle eft vt iftud motü ex fe, quod eft neocflarium 1n generatio- necoríi,& corruptione fit «terne, Sc. wifit (emper.Sofi nó indigent mo- tore priori ipo.& ficin Tfrnitá. Et, cum declarauit hoc, iterauit ipfum ad rememorationem , & dixit. € Maniftftum eftigifqp quam uis decies milies aliqua princi» piaimmobilium quide, mou& tiü aüt, & multa eorü, d ipía fe^ ipfamouent,corrüpant, alia ve roinfuper generen, & hoc qd immobile exiftens hoc mouet, alterüát hoc, at nihilo min?ali^ gd segd cótinet. & hoc prater vnüqdg cc id, qd eft ca vralia quide fintalia vero nó, & cóti, nug mutationis.et hoc gde his, hacaütalijscaufa motus fint, so 1v pcenam figi quod 9 effent bic principia snumerabilia, [.principierum, meuent , C7" non smouentyr , (y* plura meuentium. corrumpuntur deinde generatur, € iffnd,qud mn efi metum, mo wet aliud, c7? aliud mouet aliud , loc non faceret aliquo modo ifs [ie aliquid, qud cótineret e$ LY rerum , quad eit tan[a in e(Je querundam , c7* non effe querunda 1m hac tranfmuta- fene continua , ita , quod boc fa R can[a motus ifferum, C7* ifla funt. cuna rmetus aliorum . Manifeftum eft igitur qp, fi fue- 42. rint hic principia infinita ex mous tibus, que non mouentex fe, & ex motis ex fe, componunf ex ifs principijs d non funt corpora,& ex primis corponb? motis ab cis,quo- rum gdlibet corrumpit, deinde re- Las ipm mosktleadinaieé, vt quedá gencrent (dájita, qj mo- tor A eis 2$ pons ab FA fed ex fe, vg qriftud moucatillud ita qpnó moucafab alio, & ifle motor moucatab alio, & fic in infinitá, v. Yt Soc.generet Platonem ex fe,& E ereturá Cicerone,& Cicero à Virgilio , & vnquoda; illordin. hoc motu mouetcx fe, & fic in infi nitó, manifellá eft qj hoc non erit, , eft poli alio mó ab eis, fm q» bile eft ponere,q hic eft moti €x faq continctifta ex extrinfecoy juod eft caufa in effc quorundam. lorum, in non efle quorundam. fm conunuitatem, & perpetuitaté, ita, gj motor zternus fitcau(a mo- CCC, ij. us Phyficorum G ros iftorum,que mouenturex fe ge. nerabiliü , & corruptibiliti fm petuitatem : & erüt ifta caufr alia- rum mouent. Et, cá d. & iftud,quod non eft motum, &c.i.& iftud demóftratum ex iftis mouet. hocdemonftratum,& eft non mo- tum ab alio,(ed cx fe; & aliud &ab jito mouetaliud ab illo, & fic erit infinit: impolt eft vt ifta (int, nifi ponathicaligd motum ex e, conti nens omnia ifta aliquo mó conti- nentic. Et hoc intendebat, cum d. hoc nó facetetaliquo modo, &c.& intendiralio m6 ab eis, fm quorá H vui imaginatur hice£ motum ex f£ conunens ofa: immo necefle eft imaginari motum ex fe continens €a aliquo m6 continentic. & nos i& declarauimus modá continentiz, le Primá do quem innuit. Et non dimifit ipfam. Sieeie non diftinddi vt mihi vf, nifi quia tor. ca.1, manifeftà eft p (e qfi ifta mota ex fe generabilia, & corruptibilia non efintdeverminaa, '& continuata à il leftium , nó effe &i6, fi pofitii faerit totü nerari, xomdndetet vteffet pars fe d*gfa rius mundi. Et modus. tionis 1, dmo- iftori, d mouent (e adinuicem, tt p acadéseft. quia funt quafi inflru- u& fead( mnéta, jue mouent corpora cce- Vict ep leis, p H6 hon datin itio- Ax. pehominis, nifi illud , qd eft quaft jnftim:& corpa coreffia funt quaft artifex, & virtutes iformatiuc, quas Teram. vocat Arift, virvutes afe lib.de ani malibus fiuntétá corporibuscocle primas flibus. Et tu bene fcis q non de ne- effitate debet inftém effe finitum, fed neceffe efe faerit bicaieng operatur per inflfm generabilia, & eicropiblia emp operatus, tu fint hicinfiuments infinita. & EK juando Socra. generat Pl & Plato Ciceronem, tunc Plato nó generat Ciceronem propter gene- Tationem ciuscx Socrat. fed pro— pervolunarem eus lios, quia. proijcere voluit femen in illam. soc tía minam. 3 Socrat, cnim. Preis Ciceronem cft per accidens. cidem. illud quod Loquentes noftzz le- Quar. iftimauerunt effe im| à E am apparuit effe jum. &erraueruntin hoc, quia accepe- Videidt. func illod, quod et cialis, Mar. loco eius , quod eff accidentaliter: cag. &exiftimauerunt eflc impoffibile L. illud, quod non eft impoffibile,fci- licet quód caufas effe infinitas cít impoffibile cffencialiter, & poffibi- accidentaliter. Siigiturgpetuusmotuseft, i erit & mou£s primü, fivnü 2 fin vero bici plura petua, Vnü aüit magisdimuL DDGtfinisa quinfinitaopj exift mare.ciíde.n.accidétibusfemp Euen ar finita magisacciperc oportet .f finira ma. fjsenim qua natura funt, opor" £5accipe tet finitum , & id. iiguod meius at^ Pt eft, ficontingat,efle ma, is.fuf^ ficiensautem eft , etiam fi vnü, quod , cum primum immobi^ lium perpetuum fit , erit alijs principium motus, Et fi motus fuerit «terms, tue meter erit eternus fi fue- rit ysus.et , fi fuerint plures wo, flc eterna eria plura Tae.sed me lims € opinari spsié ec vni mà plu. poca 5, res boc ntplebitur per tria.et, f Liber Octauus A füerint pleret , melins eff opinari apes effe. finitos quam infinitos c P ingentia enim , cum fint eadem, apertet ejfe melim babere finitas. res.n.que [unt per naturam aper- fett accipiatur eis pars fimta , perf € melier in eo quad ef pofibile, € onum fufficit et primaverum mon meuentwr ,erit eternayeg* principium motw in alys reb, 4s , Cum dedarstum fitgsfi neceffa rio eft hic motus zternusyp neceffa p rio crit hic motor zternus mot zternum.&,quia non apparet hoc, virum fit vnum, aut plura, fed hoc tantum apparuitg necefle eft vt fit. hic motor talis, incepit confydeta- requid eft dignius ponere f hoc lo- €o.ifta.n. peri ponit br ria é Me taphyficz. Et dixit. nt plu Yee, APT Aclifte motor, quide fi vn* vel claratus fuit effe eternus,fuerit vn*, [ed zternum erit vn(:&)fi plures;eter- eft ppria naeruntplura. D.d.Sed meliuseft Mer. con- opinari &c.i. vt mihi v£ qp eft meli* file 3-c. . opinari cp ilte moto eft vnus,quia DM ede tentbilef: mádus complebitur *C pertriaf. per mororem cternum,& 1 aía.c. motum zternü ab co , & per motü 2.&.;. de non mororem: & ifta cóplcbuntur po «5. 5-1 p vnü.&,cum complebitur p vnd. ten. jg meliuseft vr inuentatur per vnum, xr Zim. non per plura.D.d.& fi fuerint plu- res melius eft,&c. D.dedit caufam in hoc, & dixit: contingentia.n.&c. iqffifi illud quod contingit má- do à pofitione illorum principiorfi, vt fint finita, & efle infinita. dide " tunc ponereca cflc infinita eft fu fluum,& extra naturam . Et inséde batper contingentia, appazétia hie, 389 £illa que coguntnos ponere hic cé TY rinapia terna, Etquafid . quo- niam,quando lla, que appatét hic, ficiuntur, ponédo prinapia eter. naffiue finita/fiue infinira, tunc me lius erit ponereca finita.illud.n.qi mate. igitur per finitum, melius eft ve fict pfint 1nueniatur pet finium. D.dixit:& wineniac vnum füfficiti.& vnum motamex p. fini. fe femper füficirin reddédo caufas IcC1. ph. eorumqua: apparent hic. ponendo '4*1?* .n.hoc, tunc res motoris habebunt principium zternum, & tunciftud principium mediante moto zterno €rit principium. umque moucn g kr noc quie cunt quan- femper: & inc pofttoné conplebiur iced S po eflet difficile immo impoffibile ponere ternum effe principium generabi lej& corruptibile. Manifeftü aut£eft ex hoc, q» necelfe eft effealiquid vnü , & perpetuü primü mouens.Oft& fum eft. n. gp neceffe eft femper moti effe.fi vero femper,necet2 feeft& continuü effe . eteni qd femper eft ,continuü eft: quod y autem confequenter eft,non eft continuü.At vero,fi continuus eft, vnus eft.vnus aute, fl & ab vno: mouete& vnius flt, quod mouetur.fl.n, quidda aliud , c aliud mouebit,non cótinuusto tus motus,fed confequéter eric, Exhisigitur crediderit aliquis effe quid primum immobile. Et apparet ex boc quad nos di-. emm etiá , quod eff nece[farium "yt meter primm fit "yum eter mieDeclerannm ej n qid nee Phyficorum G eff qid mtm fit femper.et fimo. Fus fuerit femper, nece|fe eff vt fit continuus [emper.aternum .n.. eit continuum: [acce dumm autem no efl continuam. 5ed ff fuerit conti- BMM CTI E Yn. C7 YnMa vetus erit ab ynemotere , C27 ab 'yne mote. 5a fi mauet (ncceftiue tunc 1l. frati men erit ctim, Ex ifle sgitur erit bore certwu bic efe ali imum non metum. Iftaefk alia dedaratio, q primus mororeít vnus. Et.d. Declarat eft n. necefiz efl c.i iam dedaraut mus Q neceffe eft vt fit hic primus. motor perpetuus moti zterni. Et manifellum eft gycum pofüerimus hiceffz motum zteruum,quod mo netur motu perpetuo,necelle erit vt. motus iftius moti fit motusconti- nuusnon fücceffiuus.motus.n.füc- cfliui,licet fintin codem moro, ti non (unt continui, nec dicuntur ef- fe tui, cum qiiq; fitf eis quies. DA Sedfi fucrit continuusert vo motus. hoc eft norum per fe.D.d. & vnus motuserit, qui prouenit ab 1 vno morore.D.dedit caufam f hoc, E Hicvtdi- & d. quoniam, fi mouet fucceffiue, quedam entium,quz aliq qui dé mouentur, aliquando vero quiefcunt, manifeftü eft, Ec per hoc fa&ü fuit manifeftü qp nega ofa mouent, neg ofa quieícüt, nex alia quidem femper quic^ fcüt,alia vero femper mouetur, qug nang;ad ambo prona funt, & potentiá hüt vtaliquádo qui dem moueantur, aliquando ve ro quieícant,demoi itdeip fis, Qinauté huiufcemodi of^ "busfuntmanifefta:volumusau tédemonftrare & duorü vurágs naturá, q»funt alia quidé femp Ímobiliajalia aute, quz femper mouentur:procedentes auté ad hoc,& ponentes o€, quod mo^ uetur abaliquo moueri , & hoc effeaut: imobile ,aut quod mo^ uetur,& quod moueturauta fe ipfo,autabalio femper,proceífa Tus vtáccipiamus cp eorü,que mouentur,eítprincipium.eorü quidem,quz mouentur , id,qd ipfü feipfum mouet : oium aüt id quod immobile eft. videm* aüt & manifeíte ec eiufcemodi, Q mouct ipfafeipfa,vtafatorü, L cradvn &c.i.quoniam, fi vnum motü mo- ta: ne uerirá pluribus vno motore fuccef? primo fiueuncille morus non erit conti umo. nuus. D.d.Ex ilis igitur, &c.&in- & afalium genus. Hzc igitur && opinione Bbebáne fortecótin gat motum fíeri,cü nó e£tofno: ppterea q» nosinhis videmus vois. ilg. tendit per primum. primum ofum b h mouenuum.i.&, fi fuerint hic alia. mouentia ab co,qu» non mouent, tuncilla moucntia (quuntur ipm. qffi moror fequun? morá illius not primi, é velocifim* motud. Ecruríus, cum refpexerit ad principiamouénü, Effe igicur. Ium fit, hoccótingere.immobilia enim cum fint aliquando , mouentur rurfus,vt videtur. Et qu mepi certus in boc et, quando confyderauerit principia smetuum . Quoniam,cum manife num quali qua Liber Od&auus À doa monentur e $ que- [pei it declaratum od nen emnia mewentur , Bie qualem que. Jeune femper ey" quadam mouen- urine, C7 babet potentiam vt. tdem; meifeflum. ef ouliber: ey intendumms decla- vare etiá naturam Ytrin[a, dueri B inederum,[-quod quadam entium. femper mn mouentur , C77 meuentur C77 scarpimne. der pie quidera me tum mouetur ab aliquo , c7" quod aiiud aut eff non motwm, aut mo- dor ,C7 ex fé motum , aut cx alio finmper , €9* peruenimus ad bec , quod meta babent principium mo dum,qued meuet fe. princi emnium eft ind, quod mn mouc- fur C7 ns yidemu aliqua talia, (C €7 funt illa qua nuwent fev. gr. "um animae, C7" £c- Aus mederum animali. 1flaigs tr faciunt exiflimere qubd ferte. pefibile eft "vi. fiat mot. fime eo , ante fuit emnine:quia ns m ppc senili enim quandea, nen mota, eene f dam pedi ffmantwr. 4o. Quia viz per quasinit Ariftoin docarando qj hicft moror cern?, 390 & q nó mouetur fant duz, Quará D. vna eft probando q» motus eft ter nns Sccunda auté cít ex confydera- tione de motis u fe quz tod & proceffit anc viam, poftq. elarauit Dicet moras vin q& confjderauit dc natura eorum,quse. mouentur apud nos qfiq; , & quic- fcunt qfiq;, & iam. iuit prius rbotorem non moti eflc per hoc,q» motus zternuseít,& vult nunc nou ficare g homo erit magis certusin hocquádo cófyderauerit in natura corum,que mouentcx fe quz funt hic.qfn,qà homo cófyderaueritin motibus particularibusqui funt in E hoc mundojinueniet cos reduciad. motum ex fe : & ideo necefle eft vc. irafitintoto. Hicautem vult face. rerememorationé d illa via,ex qua. declaratur ctiam q» motii habet pri mum motoráqui non mouctur, & qp motus zternus eft in moto eter- no,& econtrario primz viz. In pri- Hicerpref ma.g.probauimusex motu ztetno fe cbcedik motorem efla,qui n6 mouetur. hic 2445» autem probauiraus qp motus zter- E N nuscítex hoc, motor,g nó moue isps tureft.Sscá ilz dua: viz fuerintcó 048. 5 ijuncz, cunc firmior erit fcientia Et & ;, & 1. idco d. Eterit magis certus, &c.i.fi- d'aia.c.u. cac fecimus füpenus. D.d.Q uomiá, F €& manifeftum fit,&c.D.d.illud.n. quod habet virunq; &c.i.ex illis.n. quz videmus moueri ex fe qq s,& juiefeere gfiq; fimus g in enal t quzdam,qux monentur fem- pen& quxdam,qua nung mouen- tur:quia non habentnaturá vt mo ucantur, Er, c hoc fecit .quia có fyderauit in hocde motisex fe,fecit. rememorationem,& d. Et quiail- lud, quod habet talé difpofiuon£, eft manifcfun cuilibet.i, aliqua c&. qux Phyficorum G quz mon£tur ex fe, & quiefcunt ex. deinde di, & intendimuseam , &c.i.& hocintellcdum eft per fe. D.d.qio fecit hoc,& d.& pofuimus omne motum,&c.i.qm,cum có- derauit de natura corum,que mo wentur hic,fuit declaratü q; o£ mo- tum habct motoré.&;cü cófydera- uit de natura ipfius mororis,vidit ifte motor nó pótfugere aliquá tri- um difpofitionum.(-aut vt moucat & non moueatur,aut vt moueat, & moueatcx fe,aut vt moueat, & mo caturex alio,& fuit neceffe q iftif, quod mouet cx alio, perueniat ad H motum cx fe per motorem, qui nó mouetur fequitur vt principii om mium fit hurus.f. motü cx (eà mo- tore,qui nó mouetur. Et,quia iftas pejisern sei nift ex motis ex fe,qua funt hic, & apud confjde. rationem de iftis cum hoc, q indu- euntnosad quzfitum , faciunt nos ctiam dubitare in primo principi forte pofeé vt quieícat, quia. ifta qfiq; quiefcunt, & mouentqu& doq;.dixit : & nos videmus aliqua, &c.1.& ficut fequitur vromnia beant principium ex fe motum : & hoc, quod apparet de iftis motisex L fequi funt hiczalij enim motus re- ducunturadiftos: fift etiam facit. Vid pifto dubitare in primo moto. qfü,cum. Lc. apparet qr ifla mouentur fine mo- Hs lenti, fed poft |uietem per m, fuit poffibile vt hoc effet & poflibile m primo moto. Hocautem oportet accipere €pfecundum vnum motum ip. famouent, & cp fecundum hüc non proprie. 0n .n. ex ipfis eft caufa fed infuntalíj motus natu ralesanimalibus fm quos non mouentur perfeipfa, vtaugme K tatio,diminutio,refpiratio, qui busrnouetur animalium vnü»^ quodqscum quiefcit, & nó mo uctur í(ecundum eum mot(i,qui eftafeipfo , Huiusaurem caufa eft continens,& multa ingredi tium,vtquorundam alimenti, nam,dum concoquitur,dormi^ unt,dum autem difg yx Citantur,& mouent fcipfa, cum primum principiü ab externo fit. quapropter non femper mo uentur continue a feipfis aliud enim eft mouens ipfum, quod mouetur,& mutatur ad vnum quodq; mouentium feipfa. In omnibusautem his mouet pri^ mum moués, X cauía vtipfum feipfum moueata feipfo,fm ac^ cidens tamen, mutat enim locit corpus:quare & quod in corpo iid re exiftic & quodin vectemo^ uens feipfum. Sed debemus facere. ita, quod. metor e[fentialter mon moueat,ni Jfinemtu C7 quad. tfe mmt M 1ffo motu , nan quia efi primum, quaniam nen ef can[a ex fe. fed in axmalibwe funt àly motwe natu- rales qui non [ant ex ilo, v. Ln. mentum, Cr" diminwtie,e7" anhels menetur ex e, [éd etiá quie- fcit. Et caufa ilerum motuum eft sllud, quad continet ipfum,cy* mud 1a aduenientia fao corper, Y. g.nu. mimen 077 Umm moms Liber O&tauus A trimentn in xima quibuf dam. quaniam, cum digeritur drr. miunt Cc" cm di ffigmiturexper- ent, mouent. je. primum guinaipiam ef extrinfecit.ey* idee sun menentur [emper ex feconti- ab co quod cfl, quando mouentur , €v laborant fecundum vniqueda, qneuentium .. Et in omuibus ifhe gouetur prine ynotor qui efe cau. (a en (e ex fe : fed ETECLUD mutat etiam locum illud quad cff dncerpere:c7* quod efl in vniwerfo meenifés . m Etnonceftopinandum, q prim? Vn*- mo- fnotorin iflis mouct pluribus moti toc eéncia bnsex (c.vnus.n. snoror nó moner. Tenó mo- effenrialtni po mors & hoc mesnió"- inuenirur in iflis mons. C habenti Wa idc s, animas vnus moror in iftis mo- . jJ. &d uet moubus,íl pet acis, i21 e unendebat c disicSc hoc, quod mouetifl» mors non elit, ium. i. opinandum. C Sasfuomr iorum f quinó mo- xienrut, non mouct efientialt, nifi 0 msotw.& hoc, quod monct iflis " moubusineis » quz fant. apud nos,non elt ita , gr ipie prima. cinta ii ilis plures motibus. Qá, eflct caufa prima ifforum motuii,tunc non mouereznifi vno nou ncceffano. Ab vno.n.nó pro- peniredicaralnit vnd motái: fed lta intrant ip(um per accis,que idm me e fie dut funtcayía in hocquz faciunt mo- 39t tum poftquietem. Ethocintende D bat,cum dixit: qfi non eft caufa cx. fe, &c.i.& caufa i hoc, qp prima cau. faihocg hia afas quz fünt hic, moucnrur qfi; & quicfcunt qfiq;, nó eftex (1.gifla cau(a non& cau. propter quam mouetur ex fe, fed alia caufa ex rebus cótinéüb",& ad. ucnicntibus ex extrinfeco facit in afalibus motus narurales.& illi mo tuseruntcauf; vt motor,per quem. mouenturex fc moueat quandoq;, & qq; nó moucar, D.deditexem plumillorü moruum,& quomodo accidit ex eis hoc, & d.v.g.augmen 1um,&c.i.v.g.hocquod acciditani mali in fuo corpore de motu aug- E. menti a nutrimento, & de mon di minutionisa reb*extnnfecis,& a de. fcctu nutriméri etiam, & hocquod. accidit ei, de motu in qualitave ipud sabeis anbebrus c.eft Taía Iruamen libusad infngid&lum caloré nacu- i 4nbeli ralé, t temperandü ipfum.mot'igi phocz.d zur anhelitus datanimalibus quali ai2.35. &€ tare . D.d.ez ilhsigitur monbus, ** &c.iin iftis motibusf, augméto,di minntone, & alterationc mouctur. animal, finc co, p moucatur ex fe, fed etiam quiefcens. D.d.Etcaufa iftorum morufi, &c.i. & cau(a ifto- png fuüntin 3alonbex us cótinens,& illaque in mant fun corpus Ecintendcba caufa iftorum moruum funt res. flin&z ab animali, aut extrinfece , autintrinfecc. D.deditexemplum mouentium intrinfecus, cum fint. Jatentiora,& qo erunt caufz quie. tiscius: fia; et [5 & mor cius |uí ex fe, & d.v. g. nutri; in p Nieto Mrsrpppinl trimenti adueniens corpoci alalis in quibufdam animalibus, f. quae. in- Phyficorum aS innata fünt dormire. aec cii Ciz fàoi, ,n.cum adueneritcorpori iftius ant SETEUr. malis,&operatusfueritcalor in ip- so&t li füm;afcendetab ipfo vapor humi- 8 6/& vi. dusad caput,& cor, & icgrauabif animal,x laxabunturinftia mot*, ita, quiefcet in Ibco,& dormiet.Sc cum nutrimentum fuerit dipeftü, tunc membra animalis mouentia. alleuiabütur,& ex; fictanimal, & moucbitur ex fein loco.& , cum. a fit tüc primus motor animalisf loco,& faciens ipfum quiefcere,non eft motor,qui eft in coqui non mo. uetur-perquem moueturez fe,fed imus motor in eo eft illud extrin. (ecum,aut illud adueniens. H Et hoc intendebat,cum dixit:& pri mum principium eftextrinfecum. D.d. &ideo non mouetur femper, S&c.i.quia corp? afalis mouetur ab- extiinfecojideo non mouetur fe ex fe cótinue.&fi n6 , tunc n: efíctfm g eft motá ex fe, aut mo- etur femper,& continue, cí vnus motor,(icut didum eft,nó moueat, nifi vno motu tantá. D.dedit cám, pter quá fuit afal hmói in abíci [rh motus, & dixit:moror.n.il lorum eftaliud,&c.i.& caufa i hoc, qp moror, qui nó mouerur n ilis, I mouctqfiqi& qiq; non, eft, quia noneft prim? motorin hoc motu.! fed primus moror iniftiscit aliud exiuinfecum, quando mouctur , & uanfmataturifte motorab illo ex- trinfeco fm naturam cuiuflibet eo- rumque mouentipfumfio, fi na- tura etus facit ipfum quiefcerequie. fcit:&ffi natura ei* facit ipfam mo uere,mouebitur, Et, cum dcclara- uit primus moror,qui non moue tur in hoc motu,mouctur ab extrf- itdeclarare modi, quo mouetur,& di . Et in illisomnibas, K- &c.i.& in illis motisex ícomnibus generabilibus,& corruptibilib* mo uctur primus motor iri eis , fnoucturex fea ePemindsded motus ab eis nó eit eflentialitcr, fed accidentaliter. motus aüreius eft ac. cidentalt, licet fit indiuiibilis: qf €onftituiruitur per fübic&um,f.per Corpus.& idco acciditei moueriqr corpus mouetur:&omne,quod mo uetur,quia eft in moto, eft motum. accidens... Et hoc intédebat,ciá n.mutatfuum locum,&c, -i.& cin boc, c ifte motor moucf peraccísít,quia cóftitutar p cor L. corpori pus,& fic transfertur per acchis, tráslationem corporis,oé 5 eft in corpore Jicet fit motor. Nrdcbes Docufoa, fcire q) hoc non eft, ficut tranflano partis cum tá (latione totius, fed fi- €ut albedinis cum tráslatione fub- iecti:cum fit declaratum g ifte mo tor non cftcorpus.cum moucat, & non moucatur. & ideo dixit: & in vmueifo mouens fe. cóferuando fea partibus,quc funtin corpore:li cethic,& ille moueanrur per accfis. Etdebesfcire, q» non intédebat q» motuscius, qui eft p acis, -moto- ris, qui non mouetur in animali a caufis extrinfecis , cit motus eiusin loco propter morum fui fübieti.(. coiporis: fed intédebat q mor*erus. a caufisexuinfeas eft p mo- tum fui fübicdi ab cisin loco, £ ve. augmentetur,autalteretur,eft ficut momseius inlocoa moro mE ie&). coi ví.n.o manifeftum. eftlus q omnis moiorin fubioto Tmouetut per actis propter motum. füifübicci desentisipfüm.£mlo pora, €o. Vtrum autem orane,quod mo wear in loco per füá Éibica uí- Doxfs.i pocx. 4. accis,vt patebit. Liber OGauus A finotetur etiam pertrífmutationé. fui (übiecti.f.tranfmuratione altera. tiua,nó tráfmutarione in loconon dum eft declaratü. Cá.n.hoc fuent dedaratum,declarabitur 9» fi illud. nó tráfmutabitab cxtrinfeco, non moucbiturex motu fui fübiecti in looo lier Kore ex verbis. AM te. futuris rpfe ponet pomne , non tanaihr ab rinfeco P accfis, non moucfcx fuo corpore ft. Etfore. A fto.tacuit complemétum demíatio nisquam intédit hic,qfü eft mani- « qf, cà venficatum fuerit ex hoc omne motíi cx fequod qnie. B fcit qfigi& mouetur qq, , mouet ab extrinfeco, & eft declarat qp pri mü morum ex fenihil eft extra ij füm,fequitur manifefte in fecun figura primum mori cx fe non uiefcit omnino. Eteritiftademó us. tio alia a predictis.qín illud, qd Buncióquin t Éomonca quod ap [s eflc complemédi ifhius demó tionis,idem apparct cum dem6 füsrione pradicta & pases üis verbis in. ibus capitui Tisi seii Ex quibus crederelicet qp, fl quid eft immobiliü quide, mo. uétiumautem,& ipforum,quze mouentur fecundum accidens, impolteftcontinuo motu mo uere. Quare, fl neceffe eft quid continue effe motum, effe quid rtet primum mouésimmo bile,& non fmaccidens,fl futu^ rum eft (vt diximus) inijs,qua funt,vtfitinceffabilis quidam, & immortalis motus, € mane, reensip(íum f fei; ineode, principio,n,manente necefle &C c 395? omnemanere , continuum exi, D ftensad principium.Non eftau tem idem moueri fecundum ac cidens afeipfo, & ab altero. mo. ueri enim abalio,& eorum,qug funtin codo, quibufdam princi pijsineftquz fecundum plures feruntur lationes: alterum auté corruptibilibus folum. Ex bec gitur erit bomo certus. quid fi aliquid fuerit ex. eis , que. san mewentur (ed mouetur etiam. per acides , im poftibile eff vt mo fus fit eternus. Et ideo fi fuerit ne M ies aiiis E efl vt primus motor fit, quà no mo wetur e er ee Je efl ficus diximus fuperius , "vt ix entibus fot aliquis metus qui nà. ceffat , €7* quod remaneat ipfum. etiam in eadem difofitione . que- tiam , cum principium reman[e- rit , tetum nece[fario remanebit , cwm (iz continuum cum principia. Et aliquid moueri per accidens ex Jé,aut ex alo , non eft idem . iliud enim qued mouetur x alio jtmieni fur etiam n fuibuidam prin yt rernm, que [ont in calo feili tet ea , qua transferuntur modis tran[laturus pluribus Yno : aliud. antem inuemtur in corruptilili- bus tantum. Ideft Ex hoc igitur, quod appa» ss. ruit in motoribus non motis, quz fantin afalibust qua funt mota p accidésent hó certus in hoc, gu qui Phyficorum G quid,fi pon&tur mouere toti, & po naturcum hoc moueri per accfisfi €utafz aialium,q motus totius nó eritziernus. D.di.neceffe eft vt fit primus moror, &c.i,&, cum declara tum fit ifta mouentia mota quí doq; mouentur, & q/iq; non moué. tur per accíis.eft necefle ficut dixi- mus/fi vnus motuseft cótinu*, qui nonceflat, vt motor illius fit non Pectm£, morus peracchs. Etintédebat per hunc femonévt vi,difloluere quz fhonem coni ex fé,qua quicícüt qfiq, & mouen tur qfiq;. Quoniam, cfi lit qp moror ín iftiseft motum perac- JH. dés, & demfauit qp primus motor fotius non eft moti nec accütalt, neceficntialt, diffoluetex his duo- busquz-ftio,contingens ex hist pri mo moro ex fe. ifla. n.exiflimantur. quicfcere, & moueri fine co, 9 mo- forin eis moucatur ono. Et,ci ap- paruit q» moror in efs mouetur per Rccidens & fuit demtatum qp mo- tor totius non mouetur per accfis, diffoluetur q6, contr exifhst snomu torj?, teft ftell;gi ex hoc fermone get demfatio per fe,ficur. diximus, D.d.& q remaneat ensip füm,&c.i,& necefle cft vr fit hic pri mus motor,nó cráfmutabilis vnus, Y qui fit caufa, müd'remancar idé, fm cádem difpónem , principid ,n.cum remáferit vf, runc illd, cu juscít pnncipium,totum remane. bir neccflario:ci tot fit cótinuum. €um cof. cam parteipfius non güia. |; corruptibilif. cum pnmo moto ab ifto principio. qi, fi ifta [initi i füerit güabi iut corruptibilis runc müd* nó remanebindem, &erit illic princi pium prius ipfo,cum necefle lit vt. téex iftismoris. imj motus fitante motum invent ab K. €o. Etintendebat declarare cum Doczmf. fnerit verum q» totum enseít ciuf- dem difpofitionis effentialt,neceffe. eft vt hocfita pnocpior quod x puncipium per fe,nó propter ali pex or] pofüerimus o iftud pri- Spam mouetur per accris,& fuent ifte motus neceflarius? ipfo moue- recontinget vt abquid fit efentia- Erin aliqua difpónea principio,gd eft prinapium peraccis. quod eft i bá. Fini mowip accis&c. & dixit uia. rome dubiure rr hoo dide. apparet ipis ponitiftud princi pium mouens nó motum, nó quia. L alteratur,nec quia augmentatur ex extrinfeco,neq; quia mouit ft 1n lo coperacca iacit ata ada liamjquia conftituütur per primi | fabiedlum qd mouet. * Sediftud Mp rfcipium nó cSftituitur per fübie- ie y (bos, Eunquod moscurabipór el ficur afe econuerío f.q permanéua fübiccti afalium, e Fmillud Bchoc patebit peret. Pr. € fuerit declaratü qp ifte motor nó. ph, «, & eftin materia. Cum igirur pofuit, hice. 78 ficut dixit,g iftud principium nou ks i mouet fe in loco per acchis, & appa- füjaoc retin quibufdam principijs ternis bjs, hoc mouentur cz alijs mó acc- M. tali; fant corpora calefGia, in qui bas anuenjuntinorus plures vaodfi- cuteft difpó i planetiserraticis.mo mracuin bet fcllzer cis, Cqui rius vnicuiqy eorum: & lee mouet illam motu ab occr dentein oriété, mouef p accfisa ma. iori mororein primo moto maxío, & eft motora motu orientali: qf orbesiftorü ofum fequuntur maxi, meorbé1 hoc motu.vg . qífi orbis. folis mourf a fuo motor: yrpdo Liber O&auus A aboccid£tein orift£ f. füo motu jp- prioannuo,& mouetur fuus motor fuo motore maximo motu diur- no : & fic accidit fuo motori jpprio peraccísa maximo morore totius €x hoc, q mouetfuüfí mori ppri abeo, cítorbis folis.quia igitur - uenituri mororil ti funtT cor. ribus cocleftibus, aliquid,qd mo- Dorurab alio, hoc modo accíiali , non ex fe, idco fecit hanc exceptio- Jocumé. né.Etdét intelligi ex hocp mouen tia, qua funt hic,(untilla,quz mo- uenturex fe, & ez alijs per "ex mor (ui fübic&h.i.primi mo- [^ abeis Et hoceft,quia. monr v ituitur imü motum ab i »£quia noskeftT €o forma,& mo V materia:& cft acceptum in defi- nitione formz, fm qp materiz acci piuntur in definitionibns formarü. & hoc eftid , dequo d£ moucri per. Maceriz acciis in rei veritate. Motorautem T sitne corporibus ccleftibus non conflimi nib*fra- tur per fübic&um ipfius: & ideo nó ni. 1.1.4 mouctur per motum (übiecti moti D» abipfo hoc mó accidentali . Quod c. viii&c; antem eorum habet fubiectü quod Met,7. moueturexalio motore propnodr 39.5.5 d grille motor proprius mouetur: Ma.có. 2. docens ex hocg fuum fübichtá moueturab alio . quia accidit ei, rio quidam mod" mo- uendi.& efl,quia fubiectá eius mo- etur ab alio : non quia ipfe moue- tur per motá (in (übiechi ficut eft di fpolino in mororibus,qui funt hic. ideo dicet in eis motor per acci- dens, dicstur zquiuoce.f. in illo, quod mouctur per fübiectum acce. ptum in füa definitione, & per fub- Jectum,quod non habet introitum. in fua dipóne, Erifta difpofitio eft diminudo in motore corporis 393 fliscui accidit vt fuum motum mo D eatur ab alio. ideo pfe&tior mo- uenti eft moués in motu diurno, €i nó accidat fibi hoc. Secüdá hoc igit ftelligéd'ifle locus hic. Et fa [onn eft in hoc fermóc füper hoc, qp mon ex fequz fünt hic funt mo tex fe p actis: Cí motor in eis nó fit prim^motor,& motü ez fe cffen tialt nó inucnif nifi in corporibus excleftib* & 15 ifta fuerát eterna, & illa ghiabilia & corruptibilia. Siigif fuent inu in mous ex fe P acchis qd accidit moto ex fe cénua. TC vt moueat, n5 efiquia Tua na. tura eft mof ex fe p accásficuteft E. difpó in motisex fe per. »quz fünthic.& ideo acchtalitas operaft effe iftprum,& non operatur in efe. illorum, f£. qj moueri per accfis non. operatur in eo, quod c(t motum ex fe eflentialt. & hoc eftillud:n quo. motor ít primus motor. At vero, fialiquid eft femper huiufmodimouensquidé,£mo bile aut&, & ipfum Leinen neceffe € &ipfum primü, qi ab hoc mouetur, ü effe, Eftauté hoc manifeftü quidem &cex eo,gp non aliter effetgene, F ratio,& corruptio, & mutatiof alijs, nifi aliquid moucatid , qd mouet.fmobile.n.eode, & vno motu femper moucbit eodem modo, tanquá nihil ipm mutet ad id,quod mouetur, quod au^ tem mouetur ab coquidem,qd mouetut,ab immobili aute mo uetur iam,propterea qaaliter,ac. aliter (c habet ad res ipfas , non Ciufdémonseritcaufed pro^ terea, cpi cótrarijs eft locis, Pd có.Auer, DDD gp Phyficorum € formiscontrariepftabit vt mo ueatur vnumquodg aliorü, &C aliq quide quiefcat, aliquado auté moucatur. Manifeftum igi tur factum eftex dictis& quod inprincipio dubitabamus,cur^ nam non oa aut mouentur,aut quicícüt;autalia quidem moue tur femper,alia verojquiefcunt, fed quzdam aliqíi quidem,ali^ quando aute non, Huius.n.cau famanifefta nünc eft, qp alia qui déabimmobili fempirerno mo uentur, quapropter femper mu H tátur,aliz veroab eo, quod mo. uetur,& mutatur,quare & ipfa paret etiam ex bsc illud jn que du bitabamus prins , fcilicet quare mon emnes res souentur, aut emo nes quie/cunt , aut funt dre im duas partes, quarum vna. efi mo- tum (emper, €7* alia quiefces fems per, fed funt bic edm qaem fur JC" quiefeunt. decas cam bed a ftitecr dfi quid quedam res mo Mentur à non moto eterno, (7* ideo mouentur femper,Cy* quedam no mouentur fs à moto tran[muta- X. bili ev ideo. veffe ef etiam neceflarium eft mutari, Immo^ nt tr anfnutabilsa. 1lind autem, bileaüt vt dictü eft,cid fimpli, citer,& codé modo, & f codem Remanene, fecundum vnü , & iplicem mouebit motum, Et bec declarabitur pofl.pri «utem, quia boc puris lio modo ve fit generatio, ev" cer- uptio c7" tra[mutatio alsaripufr Fit hic aliquid, quod mouet C7" mo Vyerr.illud.n. uod non mouetur, emper mouet edem. modo , quia. trafmutatur emnino n t Auecle- refbeHin mots. " motum autem ab mo meuet,quia fit in difpofi pou diwerfis pa prid um , ideo non erit can[a eiufdem motus.c7" propter boc quia erit in locie,ant fermis contrargs deo lav. uter per fuum motum res contra Tias, C7" q! erit quie[cens Jie" quandeque motum. Etap quod efl non motum,quia eft ficut. diximus, fimplex ,€ permanens sn eadem. difpofuine , mouet yino metu femplici, Nirituri hoc fermone inducere $3 caufam, propter quá fuit neceffe vt. primá morum a motore nó tranf- mutabili fit zterná , & motá in lo- €o.& ft econuerfo ei, quod declara. tum eft in. Trincipio ifüustactag, xpex probaione effentiz ifti*mo M dfi probat prim motoré effe, Etex hoc apparetei illud, quod 4 wirin principio. hoc qp quzdi res. mouétur fem z qu. EM türin vtraq; difpóne,&. non mouent einpez Etcaut in hoc eft c5clufio przdictorfi;gfrscá declara tü eft hicefle motorem aierná , & motüab co zternü, vultin hoc fer» mone inducere ex hac condufione, -K.hoceflz motoré zierná, cám , pp. quá fnt motíi zterná, & res,j mo- ventur quádoq»& quiefcunt. r4 0 1 7 ee EVITER i Liber À fm o eftcófoerudo in hacfcientia 6lue-. f. pcedere de. ioribus ad prio Ri epo, Tan primo dare de priorib det 2 po. cám re feriodis qd demfarü eft ex pofteriori fipon cs pofleri Primo, iorqui nó mouet/& d. Si igiffuetit Eie dator ducum fib*ci;po fdicti.in fdi&to.n. peeffit de poftc- füeriori. rjoriad prius. Declararü.n.fuit hoc, motus ztern?, necefle eft vt fit hoc modi zwrná.&quia hoc eft motíi zternii, necefle € vx fit hic. znotor ztero?. hic anté intendit con uerfüm,f.quia hicé motor ztern*, necefle é vt motíi ab co fit zternti. B &.i nó, tunc fufí mouere non effet ternum, D.d.Et hoc declarabitur poft.primo afit, &c.i.& hoc apparet. etiam cx pofitione ciusquod cit ma turam mouentem cfle huit -f.non motam , & cx pofitioneená eius quod cft mota «orruptibilia. Sequitur enim ex hus duobus vtillic fit motum zternum snedium inter hunc motore , ka non mouetur, & inter mota ghabi lia & corruptbilia, quod moucfab illo primo motore, & moueat ifla. Et,cum dixit hocincapit inducere modum, cx quo patet hoc, & d.illf € .n.quod non mouetur, &c.i.& cau- fain bocefb illud quod non mo wetur,neq,. itialiter,neq; accidé taliter, non mouet nifi vno motu femper, & in eadem difpofitione. Deinde dedit caufam in hoc; & di. quia nuni tranfmuratur, &c. ideft ex declaratum eft. n6 eft motum per accüisi. ex moro ab. Spfo:ficut accideret, fi prim(i mot abeo cfle fiabile, & corruptibile. Sedintendbbat qycum pofüerimus qp iftc mororcít non morti per acci H.Lc jo &q. ghablis& (ed Odcauus 394 deus.& q moror generabilium , & D corrupübiliá eft motá, auteffentia igsautaccidenaliur :equirurez. hoc vt primum morfi ab ito mou re non fit ghiabile,& ibile:$a Vid pboc qc fuent pofitum morum ererná Iron moueri ab hoc |ui nó mo- t7 fece. ucfin loco, erit polein hoc moto, d. j;. vifitcaufa ili corru- eius, & remotionem ab eis,& erit ne. etfie vtipum fit primum motum abillo motore, qut non mouctur. Et hoc intendebar, cum di. motos antem,&c.i.& motor, qui mouetur. & motore non. ingitei ne- ceffario vt fitin diuerfis difpofitio- E nibusde rebus, quas mouet fin inquirate, & remotione., Dad. ideo non erit caufa eiufdem mo« tus.iL& impoffibile eft vt rflenotor. motus fit caufa vnius motus tanti, idem duo contraria , verbi gratia qj quando fol füeritin tropico hyemali , habebit sefpeai adillaquz fant fub tropico zftiua liin itionc contraria es, fecft» dum geritin ropico zíliuali. D, dA& propier boe/&ci.& propter Y icut diximus , in tropico afliuali, tunc largitur cuilibet entium tranf" mutationem conuariam tranfinu- tationi , quam largiturei, quando fueri, in dopico hJemali inde dicit:& quandoq; erit quiefcens fic, ideft & ic acquiritur ens quodlibet ex motore. |ui mouerur , vt. jj mouearur ab eo, fcilices ando depre quas A DDD ij: dog Phyficorum 6 [uiefcat , fcilicet quando fue- Medos Etdedlarauitquomo do fequitur neceflano vt primum motum, quod, quando mouetur a motore,qui non mouctur, fit etet- num, & quomodo fequitur ex hoc vt fir caufa motuum cótrariorum, apparuicei ex hoc illud, de quo que uerat primo,& eft quare quzdam. entia mouentur quandoq;& quie- fcuntquandoq;, & quzdam moué tur femper, & quedam nund. Etd. Eta etiam ex hoc,Sc.i.ex dichissgitur apparet illudjin bitabainus po &efto nono H nesresmouentur,neq, omnes quie. fcunt.& caufa in hoccft, qp ifta etiá non diuidunturi. duos modos tan equort vnuseft motum femper, & alius quiefcens (emp,fed funt hic. aliquaquz mouenfqnq; , & quie- fcunt qfiqs & aliqua, qua mouéter ; & quiefcunt femper. Et qj cauíaim toto declarata eft nunc cx hoc ermone.& cft, quedam mo uentur a motore cterno,qui nó mo uer &ió ta mouétur femper: & quxdam moucenfa motore moto, ideo contingitetiam vtifla mo- weantut qfiqs& qfiq; quiefcant: & I quedam nüquam mouentur, & eft motor xternus, de quo diximus eé motorem vno motu tantum. hocintendebat,cum duxit: lllud au 1em,quod eft non motum, &c.i.ens autem,quod eft nó motum, mouet eodem modo vno motu fimplici: quia eft (implez,non compofitum, -.non habens materiam. [am igi- tur apparent hz tres difpofiióes cü fuis caufis.&cft,g quzdam eorum. nun mouent &caufa ci eft quia eft Gmplex,non compofitum.&, qp quzdam (emper mouentur:& cau- pe museítmotuum, Manil failias et, quia mouent ab hoc Xx motore fimplici.& quxdam,d mo- wenturq j» & quiefcunt qu& doq;:& caufa illsus. motorco- rum mouetur, Et debes intelligere hic per motum, & quierem,omnes wanímutationes. itas; & de motu zterno morum tan- tum. Etdebes fcire qp fccundum Mo no- hunc modum poffibile eft vt mor? tipár fe noui fiant a motore non moto,fG- recvro, icr media lite moto zterno.Et ideo, mediste. |ui pofüit principrum zternum, & moto ter finum morum eff nouum, non iie fomir didoluere queftionem acc- 1oquécer tem in hoc,ficut accidit Loqué- legum. tibus noflzz legis. L SYMMA TERTIA, An decar mous ccotiauus& quis mo- tuum fit primus, Lationen effe ceteri motibus priorem « Ce. 1 T vero & alio facto prícipio, magis erit de his mani! . confyderandum.n. ef',vcrüalique moti contingat eficcontinuum,an non.&, fi có tingit, quis eft hic, & quis pri^ Tl. eft qs (i necefTarium quidem eft femp motü e&, prim? aüt hic,&C cótinuuseft, cp primü mouens mouet fecundum hüc motum, quem neceffarium eft vnum,&C eundem eile, & continuum , ^ primum, Deinde bec apparebit manife- Fle magus , confyder ando alio mu7 de.cenfjderadum eff oum, men it A s B c €Ph. cc 51.& ini Liber Octauus fiegofibile qubd aliquis metus frt. tentinuus aut non.€7" fi boc fuerit. poflibile , quie motus efl ifle , e quis metus eff primus motus. M4 mfefium efl enm quod, f fuerit ne. effe eft vt morus aternws fit ,Co* fnerit aliquis motns demonflratus primus, 27 continuus ,nete[fe eft "rimus motor moueat bec.e- ti , qui eff nece[fe vt fit vm ,e7 £ontimuas C2" primus. Dixit:Deinde hoc aj 'bit&c. ideft ex perferutatione de hoc, fcili- eet quis motus eft ifle motus . quo- niam,fi apparebit demonftratus in. mundo, tunc fenfus conueniet de- monftzationi. & eft , ficut diximus manifftius,falicet quoniam cunc. verificabitur modus,qui eft caufa Y |juiete quorundam entium quan- jue, & in motu corum quando- que.& ipfe,ficut dixit, perfcrutatur hicde duobus , fcilicet quis motus eft ifle motus, & quis motus cll pri mus motus motuum fenfibilium . Mauifeftum enim eft, ficut dixim* quód.fi fuerit hic morus primus cb tinuus, quód primus moror debet. mouere hoc motu: cum prim*mo- tus necefíc É vt fita primo morore, & perfcrutatuseft in Sexto quis mo tuseftqui poreftefle infinitus . fed hic complebit perfcrutationem be- ne de hoc. Deinde dicit: Manifeft eftenim quód, fi fuerit necefle &c. ideft & necefle eft perferutari de pri mo motu quis motu fit. quoniam manifeftum eft quód , fi Mines «cffe vt fit hoc morus zternus conti uus, confyderare quis mo us fit ille, qui poteft efle conus, 395 quoniam neceffe cft vt iffe motfic D pritni mororis.i.quoniam,cum de- €laratum fit cft hic motusprim*, continuus demóflratus, necefle cft vt ille motus fitille,quo mouet pri mus motor, Tribusaut£exiftentibusmo tibus, alio quidem fecundum magnitudinem , & alio fecun dum paffionem, & alio fecun» dum locum , quem vocamus latione, hunc neceffariü efteffe Lado epit primü.Impolt.n.eftaugmenta Fugo tioné efe alteratione non prge^ e zia xiftente.quod.n.augmentatur, E eftquidé vt fimili augeatur, eft. auté vt diffimili, contrariü.n, alimer.tü dicitur effecótrario, adiungitur aut omne factum fimileíimili.neceffe igitur eftal terationem elfe ei , qugin con^, trarium eft,mutationem, Át ve ro/fialteratur, oportebit effeal, terans,& agens ex potentia cali do actu calidum . Manifcftum eft igitur o mouensnon fimili, terfe habet, fed aliquando qui^ dem propinquius eft, aliquádo autemlongiusab eo,quodalte g ratur,eft. hzcaute finelatione non contingit effe.Si ergo necef feeftfemp motü effe, neceffe eft & latione e£ (emper prima mo tuíi.&, filationisalia quide pri or,alia vero pofterior &, primá, Amplius auttomniü paffionü principium eft denfitas, & rari tas.etenim graue & leue,& moll le& durü, & calidü &frigidd, denfitates vident effe & rarita^ tesquadam,denfitas autem, 8c DDD jo n Vie.zi. Phyficorum 6 Taritas congregatio Nt difgrega tio, fecundum quasgeneratio, & corruptio fubftantiarum di^ citur.qua autem con r, & proie v fe cüdum locum mutati , Át vero & cius, quod augmentatur , & Giminuitur , mutatur fecüdum Jocum magnitudo, Dicam igitur qud, cums mo tw [unt tres fin magnitudine,ey* anpaffene, €7* in leco , c7" nece[fe. WE Flo fit primus motuum.Im H pojtbile efl n.augeri fime alterari. p3oi augmetabile.n.petes dicere ipfum augeri [mile , e7* putes dicere ip- fim augeri per diflinle. nutrimé um enim dicitur contrarion ad contrarium .q7* nen cej r1 emi generato, mf, fimile cum [o mili.nece[fe eft rgitur vi tranfmu. tatio ad contrarium fit alteratio. Sed cum fuerit. alteratio , ef alterane fit qud ex. trabit illnd , quod el inpetentia Lr e d d mra Etma tufeflum efl quod difpifitie meto- f func i phi modo , Jed forte quandoque erit rapinqua er alterato , C7 qu 'reme- tier. (7? boc mon poteft ejfe fne tra latione. si igitur fit nece[farium. "yt metu terme fit, [equitur ne- ee[fario vt tráflatio eterna fit pri a. ou motuum.c7" fi aliqua tr. € tuscítefíein feeftyve grior fit eterna. Et etia K. prinopium. omnium. pajienié eft denfitude,C7" raritas . graues. € leitas.7" mollities, ey" duri-. ties ealiditase7" frigiditas exi flimantur ejfe mods denfitudine, QU" raritati.C7 denfitude,C7" ra- rites funt congregatio,Cr" fegrega. tiesper quae dicitur. abflantiage nerani C7 corrumpi.C7* quad con- dregatum eft aut Jogregarum, ne ejfe eftt mutet locun.Et tans tables" diminubile ma L Tant locis fecidié magnitudinem, cá Rromife itari quis mo- $$ ts fiti mi sus &quis mous fit primus, quoniam motus nege(fe eft vt fit vnus, incarpit. fex tari de hoc, (cilicet quis mot? fit pri mus motus, &d. Dicamus igitur, &c.S intédit per morum in magni tudine motum augmenti,& dimi- nutionis. ifte cnim motus declara- n afioas m intendit motum in paffione, motum. Eoiuam . Deinde di. neceflccít vrifle it primus moruum.ideft mo M tusin loco,& pofüit motus tres , fe- cundum g declaratum eftin Quin. 10. Deinde incepit demonflrare motus localis precedit omnes alios. |uoniá mr n vt omncquod eratur,aut augmentatur, aut di- minuitur prius tur: & non. apparet dc natura translati cp necef? elt vcaltererur , aut augmétetur, nifi per accidens, Etincarpit in hoc. demíarz hoc in motu augmenti, & dixit: impoffibile eft enim aliquod. tio efl prier C7 alia pelerior Aecef! augezi inc alicration. Etci dixit Li Liber Octauus "A qp augmentabile, & diminuibile ne. cef: cft vc alteratio precedat illa de. clarauit hoc,& d. augmérü.n.potes dicere, &c.i.& necefle eft vt augmé tabile altererur : & cunc augebitur. quodámodoa fimili, quodámó à Nutrimt- contrario.i. qífi nutrimentum , pet t, pqft quod fitaugméti, quodámodo eft TEES. fimile, quodammodo contrari Todo «f Etcum dixithocde nutrimento, ffe,&quo dedit cám in hoc, & dixit:nutrimé- di móc! vur,n.df cffe contrarium ad óma ids rium,&c.1.eft.n.conceffurn qp nibil Tis iricin aliquod nifi contratum.& € 4.&.). quia nutribile agit in nutrimentd, 4 Ga. j9 necefle clt vtin nutrimento fit ali- B qua pars contraria S quia nutrimé tum copulatur in mo cum mutribili , neceffe e(t vcin co fitali- [ua pars fimilis. &c hoc innnebat,cá ixit:& non copulaturin omni ge- nerato,&c. Et, c declarauit qp nu- arimentum eft cótrarium,& qp trá(- fertur de contrarictate in fimilitudi ncm.f.de contrario in cótranem, Sc. tranfmuratio,quz eft in con:rari;s, eftalierano,conclufit ex hoc qp nu- trimétü alterar, & tunc auger, & dixit:neccffe ct vc cran mutatio de. contrario in contranum fitaltera- tio. D.d.Sed, cum fuerit alteratio, C necefle cít vefcali hoc manifellum eft per (c.D.mani feitauit hoc, & di . p extrahitillud, quod eít pobstia,&c.i. & necefle cft vt alrerás fit extra alteratü , & aliud. abeo. quoniam alrcrans eft illud , quod extrahit ré dc potétia in adt jn qualitate, (ecundum q alterat.v. gi-quoniam facit illud, quod eftin. potentia calidu n,vel fugidum,cali domin actuutfrigidum.& impo fitile eft vrillud, juod eti poten- tiacalidum;au: tngidd, fiat calidi DEI 396 ina&u, autfrigidum in actu, nifi D tranfmutás fit calidum in actu , vel frigidáina&u. D.d;Etmanifeftá €grdifpofitio motoris,&c.i. & quia. primü alteríás quod nó alterat, non alterat feroper, (ed qíiq,, necefle eft. x y babeant cum alterato?Y ea- I£ difpóne,(ed qfiq, appropinquef ei &al hee &cqdq. remoueatur , & oon alteret:& ropinquirss scdiá tia non cflnift per translationé:er- go tráslatio przcedit naturaliter al terationem fcilicet cp, cum vtraque füeritin a&u:deindc alterans altera. uitpoftquam non alterabat:nece- fe clt vtalterum moueatur in loco, autalterás aut alteratü, aut vtrüq;. E. Siautem alterum fuerit 7 aut vtrüq; , & pofüerimus hoc eflc. caufam cius,quod quádoq, alterat, & quandoq; non,manifettabitur » translatio debet precedere codé mo do, cum alteratio etiam przcedat geucrarionem.generatio enim aut. eítaltcrano, aut (equitur alteratio- nem. Er cum declarauitq transla. tio przcedit iftos duos motus,& di- xitSi gitur fuerit neceflaniá vt mo tus continuus fit, &c.ideft , & hoc, quod dixit, benc fequitur.quoniam. cum fuerit,necefle eft vt fit hic mo- tusxternus; motus aternus € pri- F mus,& morus primuseft tráslatio: ncocíie eit, fi fuerit hic motus zter- nust fit hic wanslauo zterna. Et, qa translatio quedam eft pnon quadam pofkerior, f. 1e&ta dd. &fi aliqua másliio € prior, &c.i.& apparetetiam ex hoc íermo x hoc. o f tráslatio fuerit duo us modis. f. prior , & pofterior , prior etzima. &ifta, ions cut dixim",declarabitur hic co mo- do, fecundum qucm fequi vc eráf- DD. ijj; lauo Phyficorum G laco fit ztetna.. Etquia aliquis po teft diceie forte. ütatioque eft in fubftantia, eft prior alijs mo- ipusquia predicament fubftítiz eft prs ijs przdicamentisinca-- pit declarare etiam q» motus localis przcedit tranfinutation in fübftá- tia, quz dicitur generatio, & corru- ptio & d. Etetiam priucipium om- hium paffionum, c.i.Setiam prf cipium ofum qualitatü apd Anti- quos eft denfitas,& raritas . Exiftis mát.n.qpoés primz qualitates ficut. iuntas & leuitas, mollities & duri ties reducunfad iftas duas qualita- H isexillimamr.n.q graue édé(um juodam modo, leue rarum quo- ds modo.& fimiliter exiftimatur €p durü eft denfum , & molle rard. & fimiliter calidum exiftimatur ef- ferarum,& frigidum denfüm . Et Et hzc non eft opinio Arift. fcd in- tendebat q hoc commu- ne eft duabus opinionibus, fcilioct. turad tionem. & congrega f tionem, io pguiot fgegano videntur effein loco,d.& quod con Kgounaut fe tur necefle eft P aocam ica Bt ceci eft vtmo tuslocalis przcedat omnes tráfmus tationes fecundum hanc opinioné, fil fm opinionem veram. Dein- de deditaliam rationem in augmé tabilia pradicta,s d.& ctiam aug- mentabile, & diminuibile mutant locum fecundum magnitudinem. ivt mihi videtur,g augmentabile. necefle cft nutrimentum transfe- ratut ad iplum , & tunc augcbitur, & fimiliter diminuibile necefle cft L vttransferaf'ab co aliqua pars cius, & tunc diminuatur& fecundü hoc. motuslocalis prz'cedit motum aug menti,& diminuuonis, Amplius & hinc confyfideri tibuseritmanifeftü qplatio pri ma eft. primi.n.vt&falíjs, fic & in motu dicetur vtiqy multi, py, que. fari Dicitur aüt prius, & quo modis di. non exíite nó etütalia,illud ve^ brevi ' tofinereliquis. Et quod tpe. Et. [id quod fm fubítantis.Quare,qm ccie. motü quide neceffariü eft effe continue, eritaütcontinue, aut M qui continuus cft, aut qui confe epinioni Arift. qui dicite prícipia tiáfmutationis funt qualitates qua. tuor, fcilicet caliditas & frigiditas & humidis ficcitas & opiniói eo- rum,qui dicunt qp principium om- nius qualiamm dt deriia &ra 7L prf rias:S fünt illi;qui dicát* pares e& PÀ' — atomos. Et,cum pofüitq»funda- menta qualitatum apud iftos funt denfitas,& raritas d. & défitas,& ra- ritas funt con; io , &c . ideft & denfitas,& ranas (ccüdum opinio nem iftorum eft congregatio, X fc- gregatio partium , & (ant modi,(c- cundum quos dicunt fübíl&tias neran,& corrápi;illi , qui concede. fubftátias ghan,& corrüpi. dicebát -n.ggfiatio indiuidui £ cógregatio ;& corruptio eft fegregatio quéter, magis auté qui cótinu9 eft,& meliuseftcontinuü , quá confequenter effe: quod at me liuseftfemperarbitramur fna tura cé fi pott eft:poffibileauté eftcontinuü effe, demonftrabi^ turauté pofterius,nunc aüt hoc fupponatur, & hunc nullü pof feeíTe nifl lationé:neceffeeft ita» quelatione effe primi. nulla.n, neceífitascft aut augmtari aut la lte- COWRNSAS Liber A alterar id, qi ferfi neg igit ge^ nerari.aut corrüpi.horíi at nul, Yü c&c6ringit, fi cotinu? nó fit, $mqué mouet primüi mouens, Et apparet && quod tranilatie efl prime motuié con[jderado boc amedo, Primm.n.quemadmodum dicitur multiplex in lys ebws , pedicin 18 motn . Dicitur. n. ine ind, quod, cum men fuerit , pipi da, et poteft dr extra alia. Et ducitur priu sllud , quid p 9f prinein tempere , aut in ejJen- ti4. Quia igitur € nece[farium vt. meti fit atermm, et non aternus, ifr, aut quia C cütimum, , aut quia eft fucceffimm : eo eft ignnu ve continame quam"yt. fi face - us, C7" melius: et opinamur quod Mud, qued efl fecidu naturam, eft melims,fi eff poftibile : c7" pofibi- le eft wt fit continum, et boc decla. vabitur pofl, fed nic ponatur quo inb ^ Y rra continuus , nifi localis : nece[fe eft agitur vt tráslatio fit prumwme me- num. non.n.nece[Je eft vt transla. fum meueatur alio motu omnino , sed, fccundum augmentum , ne. feda alteratwnem, nea, vt, pa meretur nea, vt corrumpatur . [éd sempe [tibile &^vt aliqua sftoru fit , mifi fit motus lecalu , fecundu que. monet primus motor. $6 — Cum declarauit q motus uanf- Jationis fcedit naturaliver alios mo Ottauus 397 vus, & nó fold feedit aliter, ed geD €t & fübftantia , inccrpit declarare étqüo fequi£ vt feedat fm tps. & f- carpit notificare prío fm quot mo- dos di pri*, & d. Et apparetét, &c.i, qp tráslatio eft primus motuü, indu. do rónes, fm quas di primü f mo tibus, & demonftrando cp morus translationis dé prior fm vnüqdqy eorum. D. inccrpit ídufere molo fm quosdr q motus fcedit mot , scd Pnmüa quéadmodá dis&c.i, prius.n. ficut dif alijs rebus de plu- ribus vno ,ita &in motu dr de piu- ribus vno modo. & intendit p, fm. o&s modos fm quos d prius, & po- E. fteriusin ofbus reb? , aut fm plures. df prius, & pofterius in motu. D.d. Df.n.prius, &c.i,& priusdr in alijs rias fr rebus,& in motibus multis modis. "Am 9d. d£.n.prius fm naturí,&£ illudjad, c.) sac €i non fuerit, nó erit fm: &,ci fue- rit, nó de neceffitate erit fm.v.gta. vnum,& duo.quia, qfi vná non fue. rit duo non erunt. &, fi vná fuerit, non tá fequitur vt duo fint. Etinté- dit qd iam declaratá eft talis eft difpofiuo motuslocalis ad qum motus. poft declarabitur, (. pct alij motus fuerint, erit motus loca- F lis: &,cum motus localis fucrit, nó fequirar vtalij morus fint. D.incac- pit dicere fm mod( prioris, & d. Ec drpras tpe, & cflentia.i. fm cám. D.d.Q uia igitur cft neceflarium ve. motus fit cternus , i.& motus cft & qtcrnusaut quia cft vnus cótinu? , vt declaratü eft de motu conanuo, autquia cóponirurex motibus fuc ceffiuis,(.quorfi vnus eft ante ali, & vnus poft alii,ita, qas fecden tis fit cd principio cofcquétis. D.d. & ít dignius vt fit continuus, &c.i, &manifítü q digniuscft,& [n Phyficorum G lius q» motus eternus fit vnus, & c5 snsesg vtfit fucceffiuus. zevernitas. -n.eft in cótinuo eflentialiter , & in fucceffiuo accidétaliter. D.d.& opi- namur,S&c.i.&, c(i melius fit vt mo tus cternus fit continuus, & nosopi namur q»oé,qd prouenit à natura , femp eft melius ter poffibilia.D.d, & poffibile eft vt fit continuus.i. &, «6 pofüerimus 9,illud,od prouenit & natura,eft melius iater poffibilia: & motus ctern? eft melius vt fit có- tinuus : & poleeft vt motus localis fit continuns:fequiq) motus loca- lisn quo inuenifeternitas fit con- igitur localis cum non füerit, non K. eruntalij motus: & , cá alij motus fuerinterit motus localis.& non fe- |uitur p», cá mot? localis cótinuus Ties. vtalij motus fint. & hocin- tendebat , cum d. fed impolt cft vc aliquis iflorum motuum, &c. Adhuc,tpe primü.perpetuis ,n.folum competit moueri fm hunc.Sed invnoquoq; eorum quide, qux habent generatio^ ne latione neceffe eft poftremiüt eémotum. poft.n. generatione primum alteratio eft,& augme tatio, fed latio iam pfectorum T, uud Eteli nó Fr ife hi i ES rei & motuseít. Sed alterum neceffe Moesioa toc declsrabif pofi. ed accipia- cftmoueri $m lationem prius , lis cttuo nus hoc pro vero in hoc loco, fx qü&generationisci eritis, d aen. nullus motusctt cótinuus in rei ve. flunt,non generatü,vt id,qdlge ritate, nifi mot? localis.&,cfíitafit, nuit,eo, qd generatum eft. Vide necefle € vt motuslocalisfitérpri- bituraütgeneratio vtiqpeépri Süma. x musin tépore, Etabbreuiatioifti mamotuíl,proptereaqpfacam Tapehie fermonisefttalis.Siémeliusvtmo. effe oportetrem primi hocau id, qd € tuscternusfit continuus: & melius. (Cin vno quide quoüiseorüi, qj itr. idé. inoi poffibili eft illud, gd eft natu- fiunt, fic fe habet, fed alterü qd zem.tcb. raliter: necefleeftvt motuseem? erae e moueriex * 3^ — fiteünuus.Si igifmotus córinuus L ou pd fit translatio ti, necefle cft vt mo- tus «ternus fit translatio.&, fi mot? 1 cternuseft pnor fm tfs, neccfle ít vt translatio fit prior fm tps. & fil debetefle Prior pararim, & fm cám.E:, c defcripfit prio prius fm. maturá, incapit declatare Ux, predi- €tis,& cx hac de(cripuóe qp ifle mo- tus localis eft prior fm naturá ce- teris motibus,& d. necefle eft igitur vetranslatio fit prima, &c.i,ncceft eftigitur, vt motus localis fit pri naturaliter ceteris motibus. nó.n.É necefle vctranslatii moucatur alio m6 motuá , (ed alij motus nó pof- funt eflc ine motu locali. Morus que fiuntqd & ipfum nó fit, ec hocalterum prius. Qi aütge^ nerationé imposfibile eft e£ pri jg má: (ofa.n. d mouentur,effent corruptibilia :) manifeftü eftqj neq corü,q confequenter funt, motuü vllus prior eft.Dico aüt. cófequéter, augmentationem , pofteaalterationem,& diminu tion&, & corruptioné.oés.n.po fteriores (unt generatione, Qua re, (i neg; generatio prior latióe eft,neqialiarü vlla mutationü. Et ét eff primus in tempore. [e n.aternitatt tanti poteft moueri XX Liber Octauus BE qudsni, babet generatio- sem, Ln pit emnes metus nece[Jarso.mn.gs.ge- neratur nifi poflquam eft altera- fic" tiim.mrofus autem locali cfl motus perfetlionis. sed seceffe efl, vr ab eo meuea- £ur ante motum tráslationis qud efi caufa et in generatine genera. ilium . ab fà, co ,qubd ipfum ge- seretur ,.g. quod generans efl ca 3 geniti. Et fe non effet ita, exiflna retur quod generatus effet primus motuum, quom necejJe efl vt pri 1o generetur. fed ,licet difpofitio fit tdi sn indimiduo 'nquen, ge- meralili& , temé nece[fe eft ve fit. bic aliquid prius generabilibus quod moueatur , C7 1n fe femper Mele dd didi iffud ét babet aliquid alind pri ipfe. Et, quia eft ble ee eratum fit primum: quonia tunc (C emnia meta c[fent. generalilia et eerruptibilia : manfeffíé efl quod. ullus motuum con[equentinm eft prier f. augmentum, et alteratio, e, C7" Cerruptio.smnia.n. fla fint pofl generationem. xt, fü enebatio non eff prier tranilatu-. se , ergo nullus mederum tran[- mutationis efl prior translatione, $7 Cüdedarauit, q motus, ppqu& snuenitur cternitasin motibus, motus localis;& morus zternus eft 398 ior tpe ceteris motibus generabi D. tibus & corrupabilibus: neceffe eft. vr mocuslocalis fit prior tépore ce- teris motibus, Et, S accidit in hoc q6ex animalibus ambulantibus, in quibus motus localisé :] fm tfss alijs motibus jin. odds rare hoc & diffoluere qón&,& d. Et teft primus in t£pore.i. &etiá mo tus localis eterus eft prior in t£po- xealijs motibus. D.d. fm cternitaté e &c.i. qfi p eternitatéexi(téié in. hoc motu pót ken pei rg id motu priori tpe ceteris motib? . Et, ed d emot lactis € prioroib* mortibusin mundo fm tépus,& fm E. naturá f. in mundo maiori d. qr eft ecóuerío in mundo tuinori, (.1 ho- mine,& in afalibus.Et d.Sed indiui HÓ£ par- du& , &cii (ed hocin indiuiduo dc- ds t mon(lrato,moto cx fe, generabili , £c, 17. &coirupaibili eft econtrario ei , qd eftin mundo. Motus.n.localis in indiuiduis mods ex fe Ibiki- buseft poltremus mosT hofe.n. &animalibus motuslocalis eft flremus,c( nó ambulet, nifi, poft perficit per motá augmenny alte- Tationis:& ante ifla eft morus gene rationis. D.d.motus aüt localis eft motus is, i. motus localis nó inuenitur in alali,pifi pofi per ficitur in creatura. Et,cü y»pót S aliqs dicere qpforte ita eft de m do magno, ficut de paruo. p mo- tus generatióis in eo eft prior, & lo- calis potterior in tpe. Sin natura, d. Sed necefle eft,vtaliqd aliud mo- ueacur, &c,i. fed fpole eft hoccé in. motoex fe. ili,ita, qp non fit hic mot ex fe motu locali fcedéti hunc moti in generatione , qti eft eft. ck in ifto efle (emp generabilta c$- sup.ec. tinue fm q» declarat fuit prius , & fa Phyficorum 6 fmqaj & hic f.p motus loca. Jis phseeiteflentiahct tio- nem.] ^ erás, &c.i.ficut. jnuenitin ais genciibus gignens eft caufa geniti pp transla. toné.& d. hoc, qufa manifefti é translatio gignentis precedit gene- poeni fuam : tanshdo aute,qua p It gencrationé non gigncn- tium, el ranslatio mundi a i "ncrans totum , & conferuansip- um.&, cum ita fit,manifcftum cft qp» uáslatio eft poflenor in animali encrato motu generationis per ac Bene &cideo a oti Er f abeft H ita Sc.1 nifi ráslatio precederet de neceflitate generatione gignentis, tunc exiftimaretur qp io cét primus mom. qf apparet in iflis Qpgencratio ít primus motuum in. €is.D.iterauit hoc cófirmádo , & d, fed licct difpó fit ralis ind:uiduo , &c.i. fed licet hoc accidat in indiui. duo iftorá generabiliü,ti non acci dit hocin oibusgenerabilibus.i.ga declarar eft q motus localis dit naturaliter morá generatióis & necefle € vtanre tioné fit aligd uáflatá cx (e. & fi n6,nó eflet ghiatio oíno.Si igit o£ tráslará ex fe 1 cétgeneratd, tücgencratá haberet. «aufas infinitas, cótin, n.vtan te translatíi per fe,eflctaliud tranf- latum per (c,& ficin infiniti . D.d. &éiftud haber aliud prius ipfo.s. & neccflceft vriftud motá, tran(- latücx fe nó. gencrabile,neq; corru pibile habeataliquid prius ipfo:& eftillud.gd mouetipfum,& nó mo uetur.D.d.Etquia impoffibile eft , &c.i.S,quia impoffibileeft vt mo- tus generationis fit prior natura, & tempore alijs motibus.gri,fi ita ef- fextunc mota ex (eff.in loco ofa ef- fent gencrabilia Scorrupribifía, s, X fita cflct non inueniretur fume bile, & corruptibile, vt declaratum: cft.D.d. mamfeftum eft&c.i.&, e Beneratio non fit prior, manifeftá eft nullusaliorà motuum,qui (e quütur generationé , pót cflc prior natura, X tépore,f. motus alteratio nis,& diminutonis, & corruptióis, qf generatio fceditiflos motus . Étconíjderandusa cft qo genesa. tio fcedit iftos motus. ox ge neratur fm opinioné Arift. necefle. eft vt alteretur: & ex hoceziftissa- tur qp alteratio fcedit geueranoné, Sedduia nos videmus oc, qd ale f, ratur, antc fuit gencratá , & ex boc exiftimatq difpofitio in iflisé cir- culans,& q neuter iftorü motuum. feeditalterá, qio ipitur dixit An£- generado fecedit alios motus pre ter localem! qi 1n augmento, & diminutione, & corrupaone mani- feftü eft cos efle poftenores. tione.Etfi é non inueni in ifbss.p prium prioris fm naturá, o£ n.ge- nerabilc € augmétabile,& diminui bile, & corruptibile,& o£ augméta- bile;autcorruptibile , aut diminui- bileé ghabile Dicam" igit o có(j- sofe. deratio prioris,& pofteriorisin hoc M loco é ficut cófjderatio prioritatis , & poltetioritatis i $dicamétisiqb* €motus.Subítátia.n. quia eft prior. naturaliter cetens fdicamétis:qi, cü auferturauferunf alia przdica- menta : &cum fuerit, nó fequitur. vtlintalia predicaméta,fm q» füb- flantia eft prior cis: & fi, fequitur vtfintin fübftantia ex natura ma- terie & forse natura quantitaus: manifeiti eft qp yia ad effc fübíta- ticeft pror via ad effe aliorá predi cameniorá , Etiatclligo p vià mo« tum UO T ORE Liber Octauus AÀ sl generationis vniufcuiusliber f- dicimenrt: Secundumigit hüc Arift. motus generatióis frecdit alios motus, & q motus alte. rationis! lit generationé p ac- xdens, [fm q» formz elementorü süt qualitates aut qualitates fequü. wur cas, Etc pofüit. cp motus gene fhrionis it alia fdi ibus : Vorgfadone mant égnul- prior tráslatióe. Omnino aüt videtur, id, qd B fiteffe imperfe&tü, & ad princi piü ire.quo fit. vt qd generatio ne pofterius eft, natura pri? fit. 200399 qua babent maierem partem in D natura , neceffe eft vt sfle motus. etiam e[fentialiter fit primus ca teris matibus . Ifla citalia declaratio, p tríísla- 58 tioeft prioraliis motibus, Etd. Et vit, &c.i, & vIt manifeftii eft om. ne gencratü eft diminutái , & o£ di- minus mouctur ad principid fem. P3 defe complement & nis q iis principiis. Et ma- Me E ERE minutum .qffifi nó ét diminutd, non mouceretur ad cóplementá. D. d.& fic poflerius, &c.1.& neceffe eft E. 1gitur vt o£ pofterius fm tfs in ge- O€ neratione fit pnus fm naturam.Ee, !i* p cl verificanit hanc propSnem,d.& djortios si*: vltimoaütlatio ineft ofbusijs, translatio cft opone x uu G funtingeneratione.Quapro^ muripiurex is duabu: propónib* Vi oMc aieo s. pter viuentiü aliaqdeoínoim y, (anslario in generato fit pofte- £15 mobilia funt, propterindigen^ ror fm rfsalustranfinuratióibus, zai tia inftruméti, vc pláte,& mul. E CES ici is Tétlauofs, [1 magis: acta fint naturí & mot? hic primusalio rum erit fecundum fubftantii Et "ymwer[/aliter mam; €, quid generatum ef? fum, femper enrrit ad princi- pis. c fe poflerius in generatiae efl prius in Viatura. C^ franslatio fi pífiremi ins , quad insemitur m generato.Et ides quedam viua en menentur emmime propter pri BA WICIN Y. € plas logs mn perfellie antem eft . Cum igitur Proulati né muni pfi toe, & prior in natura. Omne.n.pofle- ;. riusfm tfsin bili ex rebus, dibus ici&eft priusin natura: Ph i cft alis ergo fequitur. in fura vr ranae t prior matura alijs motibus, D.d. Et ideo quedá viua non mouen£'i. &, quia trahslado cft prior £m perfectioné F alijs motibus, ideo afalia, quz non. funt perfc&a, non transferuntur.i, qa, cü fucrint diminuta , & careát. inftro, quofit translauo , i6 carent. translanone: & fit in planus. afa- lia vero habentinfirumé- ta, & cranslationé. D.d.Cum igitur translatio &c. e 34e ci ranslano nó inuenifnifiin eisque funt pfedti rare ranuralit Are fit motus perfectior alijs motibus : perfectius eft priusin natura : € Phyficorum G boirod e) Trist etre ions : & gd eft rei jo- riscft "o tabilado eft Nou hic or alijs moribus. In hoc igi Triplieif* tur fermone declarauit per demio- mionis nécfle,& cauíe cp tráslatio fit prior. vfum effe cxteris motibus. deinde declarauit Mib ^— exhaccódone cim eius vráfila- tio exiflit in afalibus. &hzc e(t demto caufz tfi deinde accepit pofterius , & declarauit per ipfum. pnus. & fuit demfo per fignem. & efl, q translatio eft prior, quia eftf prioii .In hoc igitur fermone funt tres demronesi-caufz & cfleyk các ti, S: demonílzatio figni . Etpropter hzc, & quia mini me, motuum, id, qd mouetur, dum fertur, à fi tia difce^ dit.$m.n.folá mhil mutatur ab €&.vt,cü,gd alteratquale;cü ve Toauget At diminuid quitum . Et nen propter ifla tantum eft. prier s fed propter hoc ct, qua eii snter alies motus tal, quod nore. suenetur lind, quod mouetur [eció dum illnd à fabflantia fua. iffe.n. fele non tran[mmutat ipfum omni- no in fua e[fentia, ficut tran[muta. ur dpud alteratiné fecundu qua. Dtate, et pud. augmetum,C7" di- sninutiene fecundum quatitatem. $9 lftacft Tertia declaratio, tr&f- ato «ft primas motu Erfndat íuj luas propónes, quarum Vna ee. Ald d oucnds fm transla tionem , non diftat à fua fübítan- tia apud fuam tranfmutanonem,f. qp non acciditei tunc in fua fubftá tia tranfmutatio,qua: cogat ipfum. exireà fua fübflandia,cum illud,gd mouctur, E tranfmutatur , nifi x tantum in vbi, & non fequiturez Ex muue mutatione Virmaadofübftandg poit mori. qp non contingitin aliis mo- dro fate tibus,Cgí aliis monbus accidit mo moxi.idé. to iütanio in fua (üb(tantia , 4-Ph-tec- ficutin motu altezationis , &: aug. ni menti f. qp alterar mutaturin fua. fübftantia, aut appropinquat mu- tationi, cum alterano fit via ad cos ruptionem.& (imuliter in tocum contingit ab co vt resdiucs fetur in quantitate, &,cum hoc in- I, erit via ad corruptionem. Er, cum declaratum fitgrillud qd p mouetur hoc motu, non u- taturin fua fubftantia, qd non acci dit inalijs motibus , & coniunxeri- mus huic fecundam propónem , & eltp motus, m quo motü nó tráf- snutatur in füa fübtlítia omnino, aut, fi tranfinutatur , nihilominus manÜmuamur minus, eft melior, jura [uror naturae , cum. son item canfimmaid la na tura, fequitur ex duabus; íno prse petes eft. mo- agree tuf:& dd elt pfectius ít prius! na- (ni ig tura : ergo uáslatio cft prior in na. Mt Maximeautem manifeftum €, p mou£sipíum fépfum ma^ ximefm hunc mouct proprie, quifm locum eft, & etiam dict mushoceffeeorum,quz moue tur, & mouent principiü,et pri mumfjs, mouentur, id.í. qd ipfum feipfum mouet. Et manfeilum efl quod fc pro grie boc mots mouet. prima inten tiene. et dicm quod primi prin. Er mmetie Co" metoribw eif L fcilicet illud, quem fi Liber Octauus A 1f declatatio quód 6o ell. primus motuum na- Nótoenit ruraliter. Et fundatur fuper tres p- Role Polinones.quarum Vna eft, mo- mou lo. ; euiidéfa motu, nihil n. eftalteratum ex fe, Pr. 210 fecalterat fe, nifi per accidens, Se- a.c jo, ipium rerum morarum. Tertia ve. & 4. cci. fo eft qp motus, qui inuenifin €14. Kc. motuyít primus motuum.Et d. pri Moclo ma intentionc. qífi acciditei p acci graliam densqíiqy, vt moucat illud, qd mo- mori in- ucturab ipfo alio mó motuum: fi-- ducere in. cutaecidit animalibus, qfi mouen- 5 ode; turinloco, f.p calefit, ani- ez. c 41. mal.n.f tali motu, L'alteratióe mo- B ucturex fe,fed n6 primitus, (ed me di&te motu locali . & augmétar ét f exiftimafaugeri ex fe, f p acchis. Quod motas aj. C4. Vodigiturlatio primus motuum fit , manifeü eftex his, Qugaütlatio prima fit,nunc demó. ftrandum cít, fimul autem & quod nunc, & quod prius fup, pofitum eft, c contingit quen^ dam motum continuum effe, & perpetuum, manifeftum erit eadem methodo. vApparet igitur ex boc quod. translato eíl. primns motuum. Qué antem translatio fit prima , declaratum erit nunc. (2? mani- feflabitur cum boc per hanc ean- dem viam illud , quod pofugmwme pofitiene in boc lero, c7 print, fes- mon fint con- "S ! uum ex fe nó inuenitur niinhoc iflis S-Phe cunda adteffg mot ex feeftprin a 400 licet qmnidpa[abile eff vt alque D metus fit continuum, et aternus. Declaratum eft igitutex olbus 61 tio eft primus moruum natura, & tépore. S ifta propofitio erat prius. ta pro veta , & declarauiti] hic. Et, quia translatio eft duo! modis seht circularis,& fuit de- claratum q» motus eternuscftcon- tinuus, & accepit pro vero qp motus cótinuus eft motus locas er quo deant motus localis eft pri- mus motuü fm tfe iucarpit hoc de clarare,& querere in quo motu in- E venitur cótinuatio, p qd declarabi- turg translatio fit continua, & qug translatio in rei veritate eft prima . Erideo d.Q uc autem tráslatio,&c. & dhooquia nondum eft declara- tum,nift hoc f. qp translatio fimplit citer eft por. D.d.& manifeftabi tur cum hoc pet hanc eandé viam, iperhunc modum conf derandi . & intendit per prius, illud , gd dixit. inSexto, f.q motus circulans folus pótefle ziernus : fed illic non com. pleut perícrurationem de hoc. In Titio vero iftius, & ante. hunc fermoné nó folummó decla- F rauit polt effe, vt fit hic motus con. tinuus,, fed declarauit qj neceffc eft vt fit hic motus continuus , Ex hoc Documd- ergo fermone, quem nititur decla- "1« rarcapparent duo . Quorá vnü eft illud quod prius pofuit. (. p polt 8 vt fit hic motus continuuscternus. Secdum autem eftquis motus fit. motus continuus , quem declara tum eft effc zternum neceflario. Sc hocdeclarabitur, quando declara- bit quód motü impoffibile eft cflc conunuum, Qxzod Phyficorum G Quod igitur aliorü motuü continuum nullü contingit effe ex his manifeftum eft , Omnes «n.exoppofitis ad oppofita süt, & motus, & mutationes.vtge^ nerationi quid£, & corruptiói ens,X nonenstermini funt.al, tcrationi aüt cótrari, lies, augmentatiói vero,& diminu, tiói aut magitudo, et paruitas, aut perfectio maguitudinis , & imperfc&io.cótrarij aüt, qui in contraria, id aüt, qd non femp mouetur hac motióe, exiftitau téprius, neceffe eft prius quie^ fcere.manifeftü eft igitur cp qe^ fcetin cótrario id,qd mutatur, Similiteraüt & in mutatióib?, opponuntur enim generatio,et gorruptiofimpliciter, & fing, laris fingulari . Quare, fi im^, posfibilee fimul mutarifm op. Pofitas,noneritcontinua muta. tio, fed inter ipfas mediü erit t& pus. nihiLn. differtcontrarias, Sut noncótrarias effe, dj $m có. tradictione funt,mutationes, fi modo impot fit (imul eidead. effe. hoc.n.ratióinihil vtileeft, Necfi non neceffeeft qeícere in. cótradictione, neg; eft mutatio quieti cótrariü:non.n.fortasfis quiefcit, qd non eft, corruptio 2üt etin nens. fed fi folü me^ di fit fs: fic.n.non eft muta, tio continua. neq..n. in priori^ buscontrarictas vtiliserat, (ed non contingere fimul effe, Non oportetaüt turbari q idé pluri buseritcótrariü, vt motus fta» tui, & motui, qui eft in contra, 1 ri: fed folum hocaccipere, qdt K opponitur quodámodo & mo. tui,& quieti motus contrarius, vtasquale & mediocre excede^ ti, & ei qd exceditur: & q non. contingit fimul oppofttos effe aut motus,aut mutationes, Dicamus igitur, quod apparet sempofabile ejje alsquem. smotums alierum efe continuum ex boc [er mone. Motus enim, 7" omnes mo ditranfmntationis funt de pofi to ineppofGi v.g quani dua ter- mini !generAtianis, €7* corruptiois L. Junt ejfe, et non effe. e duo terms. m deratiunis funt duo contraria, €7 dia termin augméti funt ma nitido et. perutasanpeféth, €? diminutio magnitudimis.es" id le, que [ant ad partes contrarias funt contraria, c7 D oum nid meuetur motu demo/lrato, et fuit «nte nece[fario quae[cens.manu] fum wb ur pid maine. fum quls » quando peruenerit jn contrarium, Et fccundum bunc M, modum efl de mudis trafmnutatio- Bum.Corraptie.n.et generatio [ant eppefita fimpliciter C" qua [unt eet pow find oppofita eisque [unt in alio. Et ideo, fina fuerit poftibile've alqud tran[- muteter infimul. duobus: modis franfonutattonis oppofitis, smpo[fs bile eft vt tran[omutatio fit conti nua , ed neceffe eft vt nter ea. fit fempus.non.n.eft dffereniainte Liber Octauus A bec, quod modi tran[sutatión có aradiélery font contrary , ut non conet dun [ d fitim- sn eis, f ve ifamul exifiat ts boc.n.no sndigetur in fermone. Nec etia sgetur bec , fe quod nà eff nece[[arwm ve gene satio fit i cotradiTorys, Nec bec. etiam, quod tran[mutatio efl cnm traria quieti ei, gnam elt vi san fit pytbilew leet: corruptie Autem inducit B adman effe . fed illud , quo indige- fur in bec fermone, eff bec folum, Jovtrum inter ea fit tepm.quonia, df boc fuerit , rd er Y fran[mutatio [it continua . mfra. nndigentia im primis dnabw re. Due non fuit ad contrarietate y fed d bec,quod impofüibile eff vt exi flent infanul. Et nen debemus pec. are prepter boc , quod idem erit orrarium pluribws. yg. quod me tiis efÉ contrarius quiet! , Cg" con- QC trarius motu, qui cft ad centra- vium : fed nen debemus nos conf derare in bw filo, [- quedammods "yno,et non quadammdo alio. mo- dus igitur C. quies opponuntur metus contrario, Y. g. quod. fae, Cy temperament füperabun dantie,e7" diminution ; C7* quod ámpofibile eft vt fit infimul , ne; Hue metus oppofits , nea, duo frenfenutatinie oppefiti . di. rüprimaeli 401 Intendit in hoc fertnone decla- D. rare y motus fucoeffiui , qui inue- 62. miundin codémoro, qui fantidem Abbrenia genere, & diuerft (p;non funt cóti- 99 - nui, & hocin quatuor tranfntura— tionibus, Eipfe incorpitdedarare hocin tribus illorá, cum fit manife fhus ineis (in alterarióe: & in quá titate,X in fübftária, que di genera tik forrupuo -Etfundat ns smoné fnp quatuor propónes.Qua- Preriem eid to in oppofit (ida au- tem cíLgilla,d [us fitisin oppofita, funtoppofita. Tertia eft, qd idé moríi,gà mouet monb? op- pofitis, necefle ell vt inrer eos fit pus.Quarta vero ell, motus, intez quos ell ifs,non fünt continui . Ex boi fequit neceffario o£ motum. aliquo iftoríi motuá trium fm-füc nem impoffibile eft vt morus eius fitcontinuus.Et propó , dicens quinter oés duos motus oppofitos eiufdé mot € répusefl talis, qp pot fibieégiii fpe ficilud imo- tf quieícés & qiiq; impole, f.i mo- tu gfiationis,s corruptióis, vt poft declarabitur, & qiiocunq; fit, cófe- cutio € eadé. heeft igitur (umma f^29?5 hui? capituli expofitio.D. Dicamus igit: q appare 1mpoffibile efle, &c. iqf fuent pofitus morus efle vnius moti.dicens.n. hunc fermoné, aut ponet iftud mori, qd eit cótinui motus, mouctur altero duor mo- tuü oppofitorá , v.g.augmétationc pec diminutione tin, pes ponet qpeít cóninui motus pp. mo- ct duobus monbus Popoli fm cótinuadonem. Etincagit primo deftruere primá intentionem, dicé- do. Motus.n.&ce.i,& intendit per hoc tres tranfmutationcs tantum . Phycücó.Aucn| EEE |i Phyficorum G 13in motu.rilocli non. apparetcó- an mou trarieras, ficur apparet in iftis. & d poft declarabit hoc. Et, c narrauit rire Lj inibi ms tribureftde vos ficut f tto in oppofitü, incorpit di ii mos seoppolita it vnoquoqy eer, cd. brit eg, Ss duo erminl, &ciL vg af ph.eb. i eppofita f generatióc,& corrupuio- p ne, (terminant iftos duos motus, 1 fantefle,& nó efle.Generatio.n.ett de non cfic in c£, cottuptio vera de efíc in n6 efle, & nó intelligit hic p n6 c£ n6 e£ fimplt, fed n6 ec alicu-. jus C n6 effc huius ti, ved hu- ius corrupti. D.d.& duo vermini al- H ieradióis funt duo c5traria, i, & duo. termini mor'alicratióis süt duo có traria, fet ( fitifte motus. vtalbá, &nigrá in colonb?,& calidá , & fri gjdd in rangibilibus, & alia cótra« tia exiftétia T modis iftorü motu , d declarata füntin. Septimo iftius libri. illic.n.declarauitin quo genie requalitat(i inuenififte moras. Et, tl induxitoppofita, d (unt in gene ratione, & corru| ' alterdtióe, induxit &tea, Q fantin motu quát tatis, & d. & duo termini augmenti & diminutionis,&c.i.& duo termi Ini oppofii ito, & ditninutio- Vna ni funt: & Et eft ita, fes pon ficutd. qi matres habét nta deermia: gnitudines termindtas, minim? igi mi & mi fr hó eft terminatus naruraliter, timü.idé & fil maximus.fi.t. magnitudines fuc44. rer n6 ht terminato tüc magni- S dbi. tudines nó haber&t pfection£ quefi «i T natura per motíi augtnti, nia- nifeft eft.n.per. feq » qu&dmo- dá non (libet actio fit p quamlibet litate f. ju&libet formá , ita t mania perfe le mpolev quelibet a&bo entium fit pcr quái bet magnitudinem : fed vnaquzg; c9: 7 pte 14. Víque ad.c610 & habet qualitate iá,& quáti- aep ppt Sichtigmtacho ho muris hon pót prouenire nifl à for- ma hols, ita impole cft vt a&io ci* proueniar,nifi à fua magniredimc . magnimdo igit holsefÉrerminara naturaliter, & fimiliter fua forma , &fiftin vnaquaq; rer naturaltfi D.d.aut pfetioaut diminutio ma« irudims.i.in mom augrscnti , &t inutióis, Et,cá declarauit o 1m. poffibile eft,q ifti rhots fint cond nul,ctetni,fm qp fünt idé motus,c firtt de cBtrario in diari i deop prim inoppofitt c qd efto 13 initü , & póvalsquis dicore forresp cÓtinuatio in ciscft pp translario- £ipfius rp iere i tüm oppofitti ei in illo getere, ginem n6 fit quies,v.g. vt altera. moueaf de albedine in nigredi- nédende de. falbedin£, ita, nó in medio fit quies,& fic in infinitü,d tidendo, & illa, 4 funtt parte cottarras fünt contraria.i.& on eft dicendá q» motus oppofidi iftatüi rcr fint continui, motus.n. q funt ad partes oppofitas funtop- pofiti.& intendit p partes COtraria in alteratione.D.d.qd non M. mouct emp fuit,Sci& o£, qd mo uetur motuqui babet principii, & finé$ anted mouebaterat ens,nc- ceffc vt efl moucaf poft quicténon. poft motá, fi prius moucbaf mora contrario pofteriori. & d. hie qu ols motus écíinens nó definit, pifi qi auferrur potentia ab eo, in quo fre. tranfiutatio. & hoc erit,q illud inadu.& o£ gd eftin actueft quie fcens neceflano: qín,(i moutcretus, effecin potentia: & f efiecm poten tiz,tunc motus ton finiretur.quod Liber A eft contra pofirfi; & haec declaratio €óis eft duobus moribus (alteratio Sufs gf. nis&c augmenti In tráfmutanone. Eel aic iis comupionisnó apparetalietas duorü motu(i ex go mien D et mod inter eos: c illud, qd tit mium. putafhocmoturáfmutanóis nó tur. eftaligd demóftrarüin duobusex- ifta Mese de Cent emis motuum . & ideo proceffit f €15«14 boc peraliá vi cem alijs u&(inu- idtrde wrionibus:& eft, qii inter oés duos Hore motus itos eít ».ap.de SGcü ita fit, d. Etfm hc modum, fubaorb. &c.Et intendit p modos tranímuta tionis tranfmutationes refiduas, & d.g generatio, & corruptio funt: pimp quias untur fi- i fmm. cli cns cie DAk qfünct vi |; indiuiduoyS&c.i. & Tasdenliensinaiquoiadiudue, et ita corruptioni, exiftenti in illo eodem indtuiduo4. quoniá impoffibileeft v generatio, & cor- Topo infimal fint in eodé indiui- uo in codé qge : ergo inter illos eft $t neccílano.Etcum. pof gite luc tranfmutationes funt oppofite d.Etideojfi non fuent poffibile,&c. i.&cá fuerit pofitá qp dug uanímu. tadióes oppofite fint continuz fine c aliquo tpeinterpofiro, cónnget ne- eeflario vtidé tráfinutetur duabus tranfmutatióibus oppofitisTfimul. Qis,fi motus de albedine in ni, diné fi continuuscá motu de nire dinein albediné tunc illud,gd mó- uetur de albedine, mouetad albedi n& Scám igitur mouet de albedi ne dimittit eá , & acquint nigredi - né: & fm q moucfad albediné di- mitat nigrediné, & acquirit albedi n& ergoi cadé difpóne acquint eá- dé parté albedinis , & dimitnt illá : & moucé&t duobus moribus cótra Odctautts 402 rijsinfimul.gd eft impole Ec funilt D ter accidit in generauone, & corru- pube, &f abs táfimutatióibus ab eis, & jn meta locali.demfo.n.cis. eftolbus cyá(muranenibus. &, cá duo motus nó fuerintinfimul, feg- inter eos fit tfs neccffario. fo non intelligi, nif Documf, in codé moto, qd mouet duob* mo tibus chmanjshhibur pricipii , & fin£n6in motibus fucceffiuis , qui funtin pluribus motibus,ficut mo- tus chordarii apud percuffioné ca- rü ofum neq; in duobus motibus, uorá alrer eft pfectio alteriusT eo, mom. qfi interoósiftvs non eft E s: neq, aliquis eorfi eft morus A tihbe pnncipidy& fin£.. -n.rfotus naturaliter n6 € mov (ed quies/X (ilr principii mot £x nó. snotu,nifi fit p accidés. fm hoc igit eftieelligé da ifta demro.Et, ga i dedaratio eft c6isofbus tráímuta- Dm aüt propria tráfmus tal 4 recipiunt quier. non aeftdria "Sci. &in. i rro nó indigetur ponere duas tráfimu- waübes Dsaths e£, ficut fuita&ü jn prima, fed ri indiget'in ea hoc, fp impole eft vt cótradictoria op- pofita ntinfimul, D.d. neceam f adi; hoc.t.&iíla demro non indiget illo, quod acceptum fuitin prima, (qp in codé non exiftát duo €6traria infimul , neq; & indigetur in hac demfarionc illo teztio pofito inprfa qp qesé cótrana motui.D, delit cim hoc d qd.n.nó &&c. i.&cílhoc, g ifta uáfmutatio nó puenitad quiet&eft: qn ui(muta- paM corrupno,puenit ad nó ens: & nó ens nó di quiefcere, nec trá(- murazi,ncc effe cótrariü.& oJa ifta bà E Si erant accepta in prima demzonc, di ae(edf, PEE ijo D.d, "anf muri. Ib HDY- declaranóe m Phyficorum G D-d.fedillud, quo indigetur in lioc fermone, &c.i illud.n. qd indiget in hac demrone"vh^, eft hocvní folum, f. qj inter o&s duas tranfinutationes oppofitas,quocii- que mó fit modorü tranfinutatio- iis.e(btfs hoc.n.verificato,venffica bir impolt effe duas trá(mutatio nesoppofitasefle córinuas. D.d.no flra.n.tndigentiaf hoc,&c.i. & iftc dug demones differát, qa demio. qua vüfbicin hoc, q; duc tran(mu tationcs oppofite rió funt cótinue, nón inducit ad hoc,q duo cótraria exift&tin cod£ infimul, fed ad hoc, B quàdimpoffibile eft vtduo oppo- fintinfimul,,£ens , & non ens. juoniam duo prima, f.duo oppo- t2, de quibus did fuit in hac de- mfone q ea cé infimul cft impolt, Limpolt, ad od induxitifta demfo non fuithoc,Í: duo cótratia exifte- rein cod£ inlimul, fed duo cótradi toria exiftere infimul,Cens,& non ns. Ét, quia in prima demfatione. füit accepti qp ttanfmutationes op pofitz fünteontraric adinuiccm,& qp quietes , quz funt inter cas, funt. etiam oppolitz,& contingit in hoc. quzílio, vtrum vnum contrarium. habcat plus vno conttario , cum ficfamofum q vnum cohtrarium. incepit bancqónd, ice itdiffoluere hanc qóné, & d; Etndn. debemus x bemus decipi 1 hoc,c pofüim? fer- moné dicétis, gp contingit nobis vt 3dé habcat duo contraria.qrà iá po fuimus gp vterq; duorü motuü op- pofitorá eft cótrarius reliquo: quics,ex qua fcarpit vterq; mouit, eft contraria ipfi motui : & fic mo- tus habebit duo cótrana,f. moti, S quicté D.dedit rfioné in hoc & d. H i nóde 'PÉ fed n6 debemuscófjderare in hoc K- folo, & nó in alio.i. & ifta q6 acci- ditin p uribus: &iómon citeófj- andain ioo Dime: tus igitur,& qesopponunt/&c.i.n6 "nellimpolt died q moms cb trarius quieti, X motui , ficutdt q «quale cft contrariá. 0, & pat uo, & mediocre eft contrari inten fo, & diminuto. Et intendebat hoc noüficare y poleeft dé habe- repluta vno contrario. Aut qi c5- tratictas d eft interea, n5 eft maxi. ma,ficut media, d funt inter cótra- ria . Aut qii idé habebit plura con- traría diuerfis inodis. Etifta eft di- L, Íp6 motus.modus.n. fm qu£ mor* eft córarius motui,eft aliusà mó . fmqué motus eft córrarius quieri. & quale écótrarrít magno, & par- uo, fm hoc, p cótrarietas, d eft Teer. equale, & nó equale,eft vna . & fif vÉefle in ofbus medijs c extremis. D. & q impole évtintinfimul,, c.i.n6.n.Tdigef in hac declaratio ne ponere contrarium habere vni contrarium,ed hoctantum indige tur, Cimpoflibile efe duos motus oppolitos exifterc infimul . Amplius aüt& in generatio ne,& corruptióe£t penitus ab, M furdü e£ videbit,fifa&ü confe, ftim neceffe &corrüpi, & nullo pmanere, Quare cx his vti^ qrfidesalijs fiet. phyficü.n.cft ft militer (efc habere in omnibus Et E malum efl emi mó exi- flimare de generatiune es" corru- Q» ptione,qubd res quado generatur, mece[fe efl vt corrüpatur [latt, eo" nen remanet tempere eino. Et boc erit certitude de bac intttione in alijs Liber Octauus & alyi partibus .ewr[at enim efi in i ommbus eedem. medo . Ideft.& inopinabile eft exifiima. feq mot tióis eft cótinuus. cií motu corrupuóis, ita, tü nó habeat e£oI no, niltin poté- tia. qffi, fiifti duo motus eént córi- nui, tc nó ecin adu. e€.n.exiflensin actu eftan t-. pore, Cdemóftraro.& tüc.n3 aj óciofe. Et quia , qf hà fell efle i in generatione, flatim. inzelligitipfam effe im pole in aliis. tranímutarióibus d. Ex etit p cenitudo, &c.i, p. 5 hoc ilb? 1ntéüóis in generatióc erit certiru- do cognitióis eiusin alijs tráfmu- Ei, fh natura currit in entibus €odé mo, C o finis cfe n5 eft corm« ptio. qi ols motuscft via ad genc- ration£,aut in fübílátia, aut quali tateaurin qu$ütarc. &,fi mod có- wrari*cbtinuaref,. s fuexem aliquom, [ine ret l4, fme cir enlarem poffe effe perpetuo. eontinnam, Cap. 3. Vodaut£ contingit effe quendi infinitum vnü € exiftente, S continuü, & hicecircularis, nücdicam?, Mocas lo. Oen. fertur, moucf autcir^ calis diui- Culari,aut recto,aut mixto. qua fio.idt.in re, fi negsillorü alter continuus £7 c negyillii quiex vtrifqcópo itus eft, effc eft ile. qp aüt id, qd fertur & finito, nó feratur cótinue, manifeftü c, re, fle&itur.n. reflexü aütrecto có traríjs mouef motib?;cótrarius n.fm locum eftis, qui eft fur fami, cft deorfum; & qui eft 405 inante,ei, q eftinretroi& qe B ad finiftra, eig eftad dexira.lo Gi, n.cótrarietates hg funt. Quis alit eft vnus, & cótinuusmót?, priasdefinitireft opis, q &vn?, & in vno mein nondi tifm fpecie, Tria.n. func, snouetur, vt hó, aut Deus:ó& qRü,vt tjs: & certi id inquo, geret. hocgür c aut pasílo, aut forma, autlocus,aut magnitudo, con^ trariaaüt differunt fp£ ,& non vnü func. loci aüt funt dicte dif ferestig. Signü aüt eft «p morus m Hr cq etabasd seid Li ii A, quia fiftunt. Reiitre acci, mal fiant. Etincirculofimiliter, vc qui eft ab 4 ad sei, qui eftaba adc. fiftunr.n.fi continui fint, & nóflatreflezio,ppeaqicbtra ria mutuo fecorrumpunt, & L^ pediunt.fed non is, quiefrin]a. tus, ci qui eftfurfum, Et nes declarabimus mo, quod pifibile eff vt fe bicmtus, BUINS, "VIS ,€77 contmeuus . eff... «wt totius translati, aut cireulars y. ter-DICAINS i| od ec € tras latum,aut pi- indui «ut metui mixto . fi igitur alter sflerum no fuerit cotumus, rps(G- [^i erit'vt cópofitus ex js fit cotinuns.et mamfe fi eft quod. translati per "ineareHla finta no mouetur cotimue: reuertifur Jnre- Klezet quod rewertitur reife mone. tyr dusbus motibus contrarys. mo nein eco ad feperia ef citu RE üj zu Phyficorum Q rim nutwi ad inferiw : Cy etw Ad antériue efi cotrarits motus ad eflerim : et motus ad foifri et. €otrariu metui «d dextra. ifli.n. fínt modi cotrarietatis in loco. Et 33 determinanimus prim fin fit"ymies cti nume, esf cin quod ef motus , qui eft ein[deves mme t '€C7" n toy " tabe verfus B,C eundá fermá, e7* no [fecundu natu E. rA At ilh antem mdi, ques dixi mw lifernnt fecunda loci. et e pii quod metm de 4 ad B efi co frariu metui ex B ad A, c, fua eontradicunt fibi e refffut, quá. do fuerint infomul. xt fovuliter eff £t,cum fuerit t circulo. v.g.de mo- BYmr- diwerfatw [cid Is ferma. f. Jf idi fou t. quonia refiftut et m ems. zll.n. per 4 cóplebitur loc , rif bomo, aut. H Dew: et Y. g.tepus : et ter- tih efl illnd, inqui; motm, (Jo-. mi ant palio aut dut ma grind. emerary dit diferum fe dicunt fibi. fis nui mn babebunt vener finem ne. - quereflexienem , quinam citra- ria funt [e cerrumpentia ,ev' fibs refiftentia . et motu. ad latus non. refillut metui ad fuperius. Dennfratio , quidinlama reflamotus ex oppofeis locis font ceutrerj A Demonítratio ciuídem in circulo, Libet Octauus A Ctm dechrauito impoleeft vr dd uimsanioi quil aqui titateaut in fübítáaa fit motus có- tinuusin infinidi, vultin hoc capi- tulo declarare q hoc&t impoffibile eft, vcfit, nif in motu arculari i tà vná parrem,nó in re£to, neq; in €o, qui reuertitur fuper vnà lincam. ze&tam;autdircularem,& d. Et nos imus, &c. & intendit per to tur ttanslatá, mot(i, in quo illud ; d mouetur,occupat cotum locum; d. Dicamus igitur cp oé wransla- tum, &c. &ifta propoíinio elt mani fefta p ft, (ed demotu mixto cx duo 3B bus moübus intelliguntur duo , » ambo finta&u equaliter. aut qp al ter motus fit victus, & alter vincens. fit medius ier hid motus, ficut motus, qui efi lincá curuam.Et. hoc vt dug dendere in hoc io- €o.. & primá intétion£ intédebat in primo de coslo,& müdo . & pütin- telligi ambe. D.d.fi igitur alter, &c. & hoceft manife(tá per fe in motu 6pofito ex duob* moubus. v.g.q fi fueritimpoffibile vt mot? rettu* fit infinitus;impoffibile crit vt cur- Rus , aut gyraduus fit infinitus , Si aic tellcserimus pere t fe- € cunda intenzione, cunc difficile có- ptehendef in ifla demtone. Qr fi vincens eft ille, in quo impolteít vtfitinfnitus, manifeftü elt vt ifte. motus iftorü impole eft vt fitinfi- nitas, Si ait vincens eft ille in quo eft pol cflc priuationé finitatis,cxi Ílimaf q» nó appctin eo hoc, qd di xit Arift. ft alter füeritimpolfi- bile vt fitinfinitus,impolt erit hoc án cópofito, fimpliccs.n. mous, in quibusimpollibie eft hoc, (unt in. ic mixtione in potétia.in mixtio- ncaüt fm primá intéioné füntin 52v difücile "s i D a&u. & ió dii ht ifua vocabula huic ue mixtichie, nift coniungafci aliud fündamentü: & eftqp o6 qd eft in potentia aliquid, necefário exibit in act. & fi non, tuncnatura afererociofe. Tücigi- tur verficabit nobis, qp impolt cft vt motusmixtus ex dot cirqula. ri fitifinitus,& fi pofücrim*c, circu laris eft vincés.qíà eritfinit" in, in- quát habet in c de porétia motus reti, & pp latentia fius intendióis diximus q; prima expó eft manife- ftior. Et cü declarat fuitin Sexto €p impoffibileeft vt motus rc&* fic infinitus, & pótaliquis dicere, qn B. forte infinitas eft poffibilitas inco fm reflexioné moti in eodé fpatio finito vicibus infinitis, d. X manife ft é q tráslatió p lined redtá, Sci, & manifeftü € qp rráslará fap line re£tá finit efido,& reucrrédo, non, foucf'v»o motu, fed duobus mo- tibus contrarijs. D.declarauit qiío fünt cótrarij , & d.motus.n.in loco ad fupius,&c.i. & neccfle eft vt duo motusquibus mouct vnü moti in eode fpatio fm reucrfioné, fint con uarij.qíà, fi alter moe" fuerit ad fü. Fd ius, reliquus eritoppofit" ei, qn Tiinferius 5f ad infr sliquus » eritad füpius:Sfi ad anterius teli- quus erit ad polterius : &/fi ad dex- tr; reliquus crit ad finifirá,aut ec uerío. Et hoc fuit neccflari(i, qin di méfióes corpor fünt tresógitudo latitudo,& pfunditas.Extrema. ló- gitudinis dhr fupius, & inferi*jlari- tudinis dexirü,& finiftrá, & jpfun- diransanterius,& poteri? Et debes Docu, fcire q ifle ptes funt diflinte natu. rain ole K ülrin mundo: edin hominc funt manifeftz per fe, in mundo autem per demrationem . EEE|üij Es Phyficorum 6 Er qa manifetü et grifti fant mo Sex diclo dj cótrarietatisT loco , d.ifti.n.fune anta modi contrarictatis in loco , Et, ci in conclufitop ifti duo motus funtop- 3j pofiti,incajpit declarare q duo mo " - tusoppofiti nó funt vnusad cóclu- tw&r. dédü qp duo motusqui funt hmói, t.c 9 KT. o o dcEti fm reuerfioné, nó (unt vnus, a & ccmc1& d, Etiam determinauimus prius.i, ZI. motusquieft vnius moti, in vno j* — tpe&in cadé fpéj.n6 diuerfa dua- bus differétijs oppofitis. D.declara- it hcc cria S d. npe cóplen tur hec,fünt tria &c. & intédit qj lo cus eft zenusin qd cft motus trásla. tionis, hio eft genus,in quá eft motus afterationis, & forma eft na. turajin quá eft motus itióis, & corruptióis,& magnitudo eft nusjin qd cft motus augméti,& di fninutionis. Et intendit p Ded ali- «d corpus cclefte: ficut erat tüc fa- mofüm. Et, ci pofuit p vnusmot* &ftille,qui non diuerfatneq; fm r€ fnorí, neq; fm tfs.neq; fm formá, f fpé£m, d. cótrarij vero differát fm formá,&c.i.&, cü declaratum fit motus reflexi fünt cótrarij:& ro: cGtrarij differunt fm form& , & na- 1 turá : & vnus motus nó differt fe fm form&, fgfer hocin fca figa rag duo mo? reflexi nó fünt va, Etcü pofuit qp mor'refleri nó funt. H vnuspphocquia funt cótrarijno- cutcoi tificauitin quo genere differüt fm formá,& d.illi aüt modi, quos dixi mus, &cj.& lli motus reflexi, quos dixim*, g füntaliqui tri modorfí, quos dixim, diffcrüt fm formá op pofitá in loco, (fuperius & inferi*, aut dexurü & finiftr, aut antc & re tro.Etga vna ppónfi, quas pofiit hoc ferimone;eft q motus qui funt. S punttis oppofius, funt cótrarij,& hoccft masifefiin motibus, qui K funt fup dimenfióes rectas, & latct. in cisqui funt füpet diméfiócs cir- cularcs.in circularibus.n.cxiftima- tur p motusin cis n inuenifT par Dbesoppotis fex fictis. dextrü, & finiftrá, &c.Tcorpit declarare hác propóné, & notificare qo inueni € trarictas in co,& d.Et fignü cius, motus, &c.i. & figni eius, y mo- Sg funterlocso tis, fun: có. tranjj , fiuc fucrintin fpatijs re&is, aut rotádis, eft, quia refiftüt fibi.f. qim impolecft vt vná motum mo- eatur fm ca fimul. V.g. ponatur magnitudo recta, A » linea, et vni , motum moucatur iq; ex » ad. , qfiq; ex 4 ad 2, dico ifti duo mo tus fantoppofiti: quia refiftüt fibi : &impolecít vt idé motum mouca tur his duobus moubus infimul, & fimiliter eft, fi pofücrimus lincá A 2 efle arci circulifiue femicirculü, fiue maioré,fiue minoré. Sed quz-- Obie&e, ritur hic, & d£ , qo motusex A ad 2,& cx n ad A funcconrarij,qíi fue. rintin dimenfionecirculan, & ipfe 3& declarauitin Calo, & mundo qr 1.ce ce. motus circularisnon eft cótrarius 14 - motui circulari. qífi contrarictas efletin circularibus motibus, cótin M. geret vt corpora, mota circulariter. motibus: fitis ent cótraria, fi- rpora fimplicia , | mouentur moribus redtis contrarijs, Laquay& ignis.Eucá ita fit, contrarietas iif, Solutio. inqua communicatur. boc corpus circulare,& rcétum , debetintell ligi oTcir- fic .duo motus, quibus impoffibi- £9 ft «&- leeibaliqd corpus mouen infimul, via pícát n6 duo rnotusin quibus eft neccfe ;olationé vtmoti fm alterum fit cótrarium 'ft diflü- moro fm reliquum. fm hoc igifde iere bet inxclligi cótcarietas f hoc loco ; vi & ibi kt, e 57. Liber O&auus À Ex, cum detlarauit 9 ifti mot*funt contranj hoc modojf. quia refiftüc fibi in vno corpore,& corrumpunt fc adinuicé, & declarauitex hoc im polt eflc vt motus compofit? cx cis Mitcontinuus dixit: fi igitur fuerint «onunui,&c.i.fi igitur pofüerim* ifti duo motus fint continui, fequit yt neq; habeant reflexionem, neq; "reucrtantur. quoniá contraria funt. directio,& reucrfio:& contraria de- firuunt fe adinuiccm:& illa, funt. 1alia,non continuantur. D.d.& mo tus ad latus &c.i,& motus contrarij füntilli, qui funt in cadem. oppofi- B rioneiilli autem, qui non füntin ea. dem oppofitione, non (unt contra- zij:ficut motuscz dextro ad finiftrü €um moro ab inferiori ad füpcrius. Et hoc, quod dixit, eft manifeíti per fe.&cilli non funt contrarijsquo niam nó cft impoffibilc vt idé mo- tum moucaturiflis motbus, f. vt moucatur ad fupcrius, & ad dexu infimul qp cx iftis fit motus copo- fitus , & cx motibus contrarijs non «omponitur vnus motus. Maximeautem manifeftum eft epimpoffibileeft,eum motü € effecontinuum, qui fuperrecta fit.quia reflezum neceffariü eft flare,non folum fuper recta,fcd etiam fi fecundum circulum fe^ ratur.non enim idem eft circu. loferri,S circulum.eft enim ali quando quidem vt id cótinuet, quod mouetur, aliquando autc vtíidem profectum, vnde mo, ueri cepit, refle&atur iterum, Quodautem necefle eft flare, fi deseftnon folum in fenfu.fcd Sc ánratione, Prícipium auté hoc 40j eft . tribus enim exiftentibus D principio,medio,& finemediü ad vtrumq ambo eft, & nume" roquidem vnum, ratione vero duo. Amplius auréaliud eft eife potentia, & effe actu, Quare re^ €t quodlibet fignum corum, qug inter extrema funt, pot£tia quidem eft medium , actu aute non eít,nifi diuiferit hanc, € fu petftansiterum coeperit mouc^ ri ficautem medium ipfum prf cipiumfit; & finisprincipium quidem pofterioris finisautem prioris, Dico auté,vtfi 4, quod É ferrur.ftet in 8, & iterum ferat inC.cumautem continue fera» tur,neg; adeffe , neq; abeffe po^ teft A in n (igno,fed folum effe inipfonuncjin tempore autem nullo,nifi cuiusipfum nuncdi^ uifio eft, in toto. Si autem affuif fe ponataliquis,& abfuiife, fcm per ftabit A, quod fertur.impof fibileenim eft (imul & affuife A in s, & abfuiffe in alio ergo, & alio figno temporis, tempus igiturcrit , quod in medio eft. F quare quicfcet A in B. fimiliter autem & in alijs fignis. cadem enim ratio eft& inomnib?. Cá autem vtatur ipfum A,quod fer turjpfo n medio, fine& prin cipio,neceílc eft ftare,propterea «p duo facit fimilitcr,atgsfi cogi tauerit , fcdab 4 quidem figno abfuit , principio, in c autem affuit,cum finierit, & fteterit, Et hec apparet magis , [ailicet. quod impsf'ibile eff i motus per. lincá Phyficorum G linea retlà fit continmue, ex bec [-- Friseure fe e (cat n. sind, Lari fecundum li-. meam retla, fed etiam illud , qud nouetuer per circulum.non.n.efl ea dem intentio aliquid moueri circu lariter, e77 aliquid moueri per cir. eulum, forte. n. meuetur eudo fuper apum, et farte cum peruenerit ad sllgns locuns d quo incepit meue- riyrenertetur.Co* homo n Fi H quoniam talis metra nece[fe eft ve quie[cat mn [en[u tantum, fed va- tione, Et bec efl principium illnm. quema bic fant tria , principium, € mediwn cr psflremum, tur medius puntn erit principi- K wm, C finis, principium niin € fins primi. y erbi gratia quod vt maucatur , C77 quiefcat apud Bydeinde moueatur ad C.cum au- tens mouetur fecundum continta- tionem, impe[abile eru vt n. fit sn B ent feparetur ab ip[o fed erit 3n eo tantum iminfliti nn intem. pere ommno ey? inflás non dinidit fetum, ['. lineam.5i igitur aliqui pefuerit quod cwm A trasfertur, ent in B, Q fpa sbon, L tunc erit quiefcens .. ilem. eit rode infima mscr 4 retur ab eo.ergo hoc erit in. medi pulis diuerfis temperibwe. ex que wm apud viruna, extremerum eft. [fequitur Yt. t. quie[cat in pun-. RZ » € efl in numer "Ynum, pec: od dus.Et etiam illud, qued efl in potctia,efl aliud. b eo, quod eft in atf Et ideo quadewna, puntlum imaginaweris inter duo g extrema, eff medium m potentia, € nan efl im atTu ufi quando di- soferit illam, c9" quando ce[Jaue- eit quie[ces. apud illum punélum, deinde incrperit moueri tunc igi- ^ B.C fimiliter in alys pun- M. ratio ejl eademin sidus Quan antem me M tum Vrtur B , quod mednm eft pre principi , e7* fine, neceffe eff wu fifiat pia puit um duo. fed quia incarpit a pun£e t epa ratur a principio, €7* fic in unio C , cum completur fius motm . qucfia, Demonfirario,quid medium fi primipiem c fininatlu. A B c Linea fiue magnitudo. f: nia declarario ficta fup hoc, , gie mouetur, & poll rci it fup linc& rcclá,nó cft notus c tinuus,eft declaratio vfisoib*qua- tuor uá(nturationibus, inccrpit de- €lararc hoc de motoTloco. &, ga de dárado Liber Octauus 406 A daratio propria eft api: '& sietan efi diri appa see magis &c.i. & apparet magiiqp dmpok eft vt motus cótmuus zter- mus fit fup inei re&, fm reflexio- n;& reuerfionem,ex hoc,f. qfi o£, uod reflectitur, neceffeeft tquie inter duos smotus, (, vt habeat tuor difpónes , duós motus , & ds quice Fequia hoca clum jn moto fup dimenfio senerutur fapillá cundé arcum ad eScrariá pani alter iflor(i modo- zum eft polis, & reliqu*impolis (.re. uerti füper fide arcá,diflinzit iflos duos modos, & dixit: n& efl.n cadé intentio &c.i immo ifta int£tio de- dlarabif'in co, qd mouctur (up cir- «ulá , q&. i£ faper illá motu prre pisi inrentio,aliquid moueri circula- € riter,& aliquid moueri per ciculá, «i& diximus motus circularis.i.at- tributuscirculo.qrà non cít cadem buro circulo fm qp eft fuper circulá cuo ifüber tforaliquid oucri fuper quiefc dixit hoc. qivilludgd smouct (aper circulíi vno moru , & aÀ vná parsé, dt mouct circulariter. ji rei veritare:illud auté, qd meuct án efido,& redeundo (ap circulum, mouetur motu actributo circulo. & hocitédebat cum duxitarcult. mo "un igit(up circulá vno mó diat moueri circuli: & mord fup circulü D edo, & reuertendo non dici moue. zi citcult (ed.p circulum. D.d.forte -0.mouct&c.i-fore.n.aliqnid mo- uet/& € delatá fap circuli, & df mo ueriin eocircult:& forte, q& puene ritad loc&ex que incepit moueti, 1efiectit S tGc df moueri p circuli, Etcá expofuit intéion&quá inten. debat/&cdiftfzit illain quibmani- feftabit hoc incayit declarare & di pu Et h6 etit certus c.i.& hó eris Xpilldigd mouefeüdo,&mcuer. sédo hé duas quietes fenfü,& rne Et dixithoc.qrà apparet fenfui, ofa mora,cádo, & reuertendo , ht duasquietes.& hoc manifeft eftt R €is,4 mouent motu volátano, afa. lib*,& eis, d mouen(naturalt ifl deinde duob*motib*, vt pulfus. Medici.n. ingüt cóprehéderc fenfu duas quie e doe alcode lile E f (fret aligs, 6 fit manifeftá fen(ai p» ot 1eficdti6 qefeit, tc vai ferméóeT. Sóccr'eftfüpllu. ce Dicam'igitad hoc hocgd aj ret enfusé teíbmonifi Eel et tóni: fed illud, gd. enhn nó ufficitin hog o£tale motum. quicfcit, cü nó fit remoti qp plura. talia mota fint,quorá quics nó c5- y prehendit(enfu d fic e&t pole eif d mare ipfa nó quiefcere . Cá igit cá fuerit datain hoc,f.cá faciens quie- tera, tfc declarabif qp o€ tale mov iefcit neccflario. Et poflum?dice. ze grfen(us fufficit in. hoc refi cipue hoc, qd apparet: moda. qualis velocitaus, qf IO secáds, uct refictlédo, S alterü rccte, appa- a £x hoe. ret fenfüi qp recti incedit velocius, patet. qd vepoftdicec ArifL à Etfm hoció 5i dmrà data hiceratcaua in hoc eflc tit . a, $e & ic fcientia hui*erit magis cerra. coc) qm Phyficorum € quoniam fcirealiquid eflecum fua. €aufa erit cerdus fcientia que eft in fenfutantum, Et,cum dixit» hoc montantum aj fenfu,fed róne A. demonftrauoncjincoypit,& dixic: Ethoccft principium illius S&c.i.& [uia in his duob motibus f. recto , xefiexo fünt triajf. principium, & gnedid,& eft illu eftinter duos znotus:& iftud medium eft vn nu. mcro,& duo róne:neccfle eft vt iftc. motus fint duo. motus.n.córinuus n6 habetimediüquod fit vnum nu. merojf.in a&u,(cd potétia. D.indu zitaliam dedlarationem,& dixit. Et. H eftcüá illud etin potentia, &c. j.& omne motum fuper lineá rectá fm q mouetur fuper ipfam motu. finito,neceffario defcribitin ea duo pücta in actu, punttá,ex quo mo- uetur,& punctil,ad qd mouctur: & nullum punctü defcribitin acu in tet hzec duo pücta, nifi quiefceret Y medio.X hoc intédcbar, cü dixit:& non eftin actu,&c.i. & motum nó defcribit ptum in actuinter duo fü&s intr que monerus ifi diui. rit: initudiné,füper. mur cquicueri in medio M Teucrtatur in motu ad cótrariá par 1ema qua moueba rác püctus me 1 dius qué defcribicin actu,erit prin- cipiüi motus, & finis.erit.n.finis pn- mi motus, & principiü fecüdi mo- tus. Et hoc intendebat,cum dixit:& non eft in a&u,&c.i.& icorpit mo ueri.1ad contrariam partemei , ad quam moucbatur. D.d.tunc igitur medius püctuserit principrum,& fi nisi.tuncigit püctus medi, quem defcribit in a&tu,crit principium, finis.& fiue morum quieueritt pá- €&o medio , deinde reuerfüm eft ad motü ad cótranü illius partis, aut- juieuerit in fine fpatij deinde reuer KY fmcit ad contrarium illius pari defcribit igifpüctum in. siad eft principii & frnisinfimul.£ prim cipium poftremi motus & finis pri mi. Pom dixit hoc dedicexem- ld, & dixit: V :g. &c.i.v.g. ponere: Pomucater cd »& rin ini Lg facit s cfle punctü in adtu, dein de reuerfüm cíl,& moucturez s ad- c,tuncigitur serit finis primi mo- tus pracpium fecüdi D.d.cum auté mouetfm contmuationé, &c, i &illud,gd mouet cóinue,impole elt vt füperponatalicui,& vt fepare tur ab co. qri tale eft (uper magni- L tudinem i tc: rà diuidit ma. gnitudiné in aéku. & ideo quiefcie neceflario inter duos motus,& non. ininftád.&illud, quod cft cóninui motus, ít fuper magnitudinem in. inftti,non in tpeoino . D.d.&in- ftás n6 diuidit.i. & morum,cit fuc- ritin inftátinó diuidit magniradi- nem Lacu D.d. Siigimraliquis po. füerit&c.i. fi igituraliquis pofüeric. juod. mnm pos (oper ali- quidin a&tu,deinde abeo, Tonccbingernecrflrio ve juiefcac. inillo.Delde dedit r6nem fup hoc, quod eft conuerfüm pofiti,& dixit: Mt impolteft.n.vt 4 fitinfimul in s,$ feparatíi ab eo.i. & hoc fuitita.qra. impoleeft vt motum fit fexcremo magnirudinis dcinde feparcfab co quam ad cotrarium illus mouebafin vno 1flári.v.g.dp A iuit ex nad c, & füitfüper c, deinde mo- uerürab co dd » in vno inflanti.D. bu Pii duobus pfictis di (s i.&,cum füeritimpolt vcali- quod morá fit faperexrrem( alicu. ius magnirudinis , & reficctamr ab €oin cod£ in infl&ti, tüc inflans;in que Liber Octauus E quo fueris füpillud exiremum, eft. q ud ab eojin quo feparatur. D.d. exquo cqui vt 4 quicfcat fup pü- um si. & cum insi inquo omo tum eft füperextremt magnitudi. niseftaliud ab inftáujn quo fepa- zafabeo, & cft dedararum qp inter. que duo inftátia eft «fs, nece( eft vt motü quicfcat füper extxe- má magnitudinis, qifiin quolibet tpeaut corpus mouet aut quicícit. Truro js accepts in. getnficusquoniam 16 eft ca- inis. Etinteudit, vt mihi vf, Binhocg interquzlibet duo corum efktempu: eíLn.g inftás non finu inftás, & por intelligi fio& de alijs pü&tis imaginaus fuper lincam.qífcum moti deferi [| vnum corum in actu, tcquic- neceffario:fie pofüerim*g ifte punctus cft in extremo linegaur in. 3nolio. Etideo dixit pofl: Qf aüt , morum vtitur medio , &c.i&,c ámaginauerimus qp motum vtitur aliquo püco medio magnitudinis ie primi morus, & principio di ous, fequitur ecetio viquicfcar.ficuteft difpofiio I pü- € Go, quicftin extremo ma; " nisratio.n. in omnibus punZliseft cuim. Dquiaponiipom duo, &ci gin moti, cum fucrit reficxü fupcr duo oppofita, runc faciet finé primi mous, & principiüi fecundi sorus.& impole eft vtduo in actu fincin vnoánflciinftás.n.eft i po- yp vt oppofita finzin co. D. jura inoarpit ex pun&o 4, &ci&c cerei vtquieba. qi, €u incocperit moueri, incipita pun €totactu,&, cum. finimus ecrit punétum in acu , ergo fcquitur. vt. juiefcat, quemadmod(i'non incue- D pitex puncio, aif illud, quod ezat. quicfcensantequam inciperet. ropter & ad dubitatia. nem hoc eft dicédum . habet.n, dubitationem hanc. Si enim fir ipfaxipfl r equalis, &C A feratur cótinueab extremo ad c , fimuf autem fita in figno,& D fera» turab r extremo ipfiusad G re^ gularicer,& velocitate eade ipf Aipfum D ante venietadipfüt G, quam ipíum A ad c.prius.n, femoi & difcedenspri?ve^ nire. leet. Non ergo fimul affuit ina, & abfuit ab eodc.. quapropter & pofterius fit. fl enim (imulnó pofteri*erit , fed neceffe erit ftare, Non ergo po^ nendum eft,cum Aaffuití 5 ,ip fump moucri fimulab r extrc^ mo.fienimaffuerit in 5, erit & abfuiffe, & n6 fimul, (ed erar infedtione temporis, & nonin tempore. Hicigitur eft impoffi bilefic dictrein cótinuo, fed in «o, quod reflectitur , neceffe eft ficdicere. Si.n.G feratur ad ip^ gnmudi- fim p, & iterum refle&tésdeor , fumferatur,extremo D fine, && principio vtetur vno figno , vt duobus. quapropter ftet necet^ feeft,& non fimulaffuit inipfo D, &abütabipío D. ibi.n.fimf & non effec in codem nüc, Et ideo Tue mes ratiocinari perhoci dilfolutine quafiemis. efl em locus. dubitatinis .Que- mami [atium ps eft equale [)a tie Z, CP wd mectur centinue de e. Phyficorum € extremitafo pi dd m, ad rt rener pefibile eff effe infamul, quoniam gendo , 77 snfimul. fuit in punto. pofitum efl quod. hrcfiitindifi, B,C' Cmonetur deextremitaté: rentia temporis non im femp Z equaliter, cy* in cadem veles Mamfefium m fiiper co date , tuc C incedit citm adG ,— tinuo impeftbile d» [opi quam wA ad Ht illud emm quod. tir . in reflexo vero neceffe eff t 3ncedit in preceffu , neceffe D t Yr boc dicatur, f-uies quoma,fi qua- Sacedat citius - 4 Sgitur nenfait. de mouetur, fuerit extremum. 3o 8,7" feparabitur ab eeifimul B, fins cy principium , tunc Yne. ex fanditer fuit diuerfa qué-.— punélo-vtetur pro luobus.ey' ideo mam fi effet infimiul mn ysos neceffe efl quiejcere, non ita, quod retur , fed neceffe eff ve quiefeat. infmul proueniat ad B , €7'rece- H. Ergo non epertet ponere quod,cwn dat à B.ey*, frin , tunc illie infs- Y, A fuit in Bynouebatur./t ab ex mal efe, € m e(fet inesdem. tremo B.quonam fi a fuit B, inllanti. €7 feparatun cfl b co, et bec im Ratio, qua debicatur quód id , qud cotsinme mouetur aliquo figno quitfcat, Tameidis | Magnifudo 1 x € M Moblieqque. Oflenfio. Liber O&auus 408 A Ofesfé quod veceff fi mobil, qued refietlsur, quisfieroillefgmn, D aquo rifietliwe. G fe'sd MIS e PiüeBirur, €6 — Cüdeclaraultoillud,quod mo- Xbols ab- nerar tecte,qfi reflectitur necefle eft $ vtquiefcat& non continuesur fuus mocus,vult difloluere quiftionem. ex hocf qua dicitur, quare duo mo tazqualía in velocitate quádo mo viétur infimul per duo fpatia cqua- lia, &incipiuntinfimul mouer,fed «um alterum perucriiad4nedium. fgatij refle£htut ad extremá,ex quo. $nctepit moueri, & reliquá directe. procedit ad finem,quare morfi , q4 non reficdtitur,, peruenitad fincm fpaujanted rcflexum perueniat ad Jocum,t quo inccpitlicet duo fpax tia (int zqualia.dicendá eft ipif'ei, ps hoc quarit, quoniá morum rc- € Hex quieíait, Ex hocinédebatcü dixiEt ideo: nos tanocina- ri,&c.D.i it dicere quzftion£, & dixiceftenim in hoc locus dubi- tationis&c.i.queniam,cum pofito- fimus A noun ad », dede. ats ab cojitag in vnó inftants fux &o »,& receffit ab co, tunc non. betc incedere ad o,aritequam A ad aA cuatc inceditad o au A ad &,conüinget qp A. n6 exifterin 5.& fuit feparatum fimul.quoni&, fiita efle tuncnó diuerfaretar mao- tusciusa motu €, fic igitur eftingl ligendosiffe focus, Etideo videmur mihi aliquid eft diminuti à ver bis Arfto.in lib.quoniatn,fecundá B inuenitur in libro not inducirur ínforma fjllogifmni inducentis ad inconueniens.& ideo fic debet legi, &inilla cadé velocitate necefle eft vt prouenrusc ad c,& A ad nit im- firul;fed non fant infimul;quonif € citiusinccditad o, quam A ad a. D.d.non igttur oportet. i.fed qui ponit motum continuum cffe, ponit q cffe A 1n 2,& feparatio nemeiuscx n,rcucrtendo,eft in dif- ferentia teopporisindiuifiilin8 in uod € impofe. ergo ille rotor writ RESI ADR in cum dixit: Manifeft eftigitur eG FF tinno gp eft hoc dicéref.mo tum eden Dod. in reflexo vera, &ci.q» motus n6 É continuus, & uiefcit. D/dcdic caufam in. ixi nonam fi quando A mote tur ferit extremurh », fitis,& prin. €ipi &c.i.y cum pA" füitf adw, diuifit tetnpusin duo; & ideo fuit. tempus interea. Deinde.d.&fi n$ vunc ilac,&c.i.& fi non,tunc A eflet. ins inaCtu, & noricflet in codem inftanti : &inflzns non eft, ifi m. porentia, ^t Phyficorum 6 Atvero,queolimillata fuit folutio,non dicenda eft.Non.n. contingit dicere p eftin nipm € in fechione,nequeaffuit , neq abfuit.neceffe.n.eft ad finem ve nire,qui actu eftnon potentia , quod igiturin medio eft, poten tia eft, hoc autem actu, & finis quidem a deorfum,principium autem de furfum.Et motum er^ go fimiliter. neceffe eft ergo fta, requod reflectitur fuper recta. monigiturcontingitcótinuum motü effe perpetuum fuper re, H (ét Eodem aüt modo ocurre, dum eft& ijs, qui interrogant Zenonis rationem, & voluntfi zeweü femperdimidium tráflreopor, LJ tet:hgcautem infinita funt: infi mitaaüttranfireimpolt eft.Aut wt eandem hanc rónem quai &liter interroganr,voletes fimt, cum quid mouctur, dimidium priusnumcrate.cum adeft, $m vnüquodq dimidium . quare, cum pertranflerittotam infini tum accidit num nüerü. Y hocaütincófeffo cimpolt effe, Et nen opertet dicere illa falu- Mienz in predita joe prine. Quonia mpeftbile eft dicere quod motum erit [nper C F2 , aut [uper Jin loco differentia temporis tà quod non fuat in ipfo nes eparatié b evillud enim quod eft in atfu , son in potentia, neceffe eff vt per- senat «4 finem,Co" punta , que. foit in iedio funt n petentiayfla exutem fant n acing" eft fmit ab uper lineam dnferiri t" principium a fuperis n. Et femiliter etiam eft de meti- us . Neceffe eft igitur vt reflex pbi efl igitur vt inlincare- la [it metme continum eternue. Et fecundum bunc modum debe- mo eppenere fermoni Zenoni di-. entis quaniam illud qued pertrs- Fit fparimom pece[fe efi femper per- tranfire medietates: fed medieta- tes [unt infinite : c7" infinita non pefjunt. pertranfiri : impefibile Y, efl ergo illud fpatium pertranfiri. aut qui bec dicit alio mado, ficut ly dicunt quod nece[fe eft dié bo. sno meuetur, Yt numeret medieta tes Ynam poft aliam.Et tunc cum. pertranfit totam medietatem tlc numerat numeros infinites.eyma sofeili Fl quod boc eft ipoflibile. Etcum didanii flics €? tuqífi non facitin magnicudine fü perquam mouetur puncti f actu, Bifi c quicuerit,& rííc non oportet. difloluere dusfaonem Zenonisin M motu p illam diflolutioné, per quá fuit diflolula f Sexto. D.d.' iá impole eft dicere;&c. . af i elt diccre q moti tad !?- extremum magnitudinis, qua eft € Haut nperucniatad ipfum in dif feréia temporis indisilibili C1 164 tita non fuit im extremo magni tudinis deinde fepararurabeo. D. d.acette eft vt perucniat ad finem, &c.i.& , cum moti mouctur fupcr magnitudinem finit in actu, neccf fcil perueniatad cxiremü. ma- gai 6 Phu. | Liber Ocauus A guitudinis, quodcft pun&ü Y actu, & finis motus. puncta autem , quz finr inccr principi, & finé magni- tudinis funt in potétia:cum magni tudo diuidatur fm illa potentia, nó án actu. püctus aucem,qui cft finis maguitudinis,eft in atu, & pen imi motus,& principium. V gnis motus abinfeiori ad füpe gius,& principii motus a füperiori ad inflius. d. Ec fimiliter eft de. motibus.i.& hoc neceffe eft in oíb? znotibus finitis. D.d.Neocfle eft ij tur vt reflexum, &c.i, manifeft igitur, ex dando caufam in hoc, p 8 motum defcribir puntum inacta fuper magnitudiné, € eft magnitu Iz eie Entram m adt, necll eft ipfum quiefcere. In (ermone.n. dedit caufam,g caufa quietisin cx tremo magnitudinis cft,quia fbitinca punctum in a&tu,hic auté deditcauíam in boc ddfcribit fü peripfüm punctum in actu, & eft mnagnitudiné re&á effe finitam in actu. Erideo dixit Neocfle pitur € wireflexum , &c. i. manifeftum eft igitur hocefle neceffe in oibus fuis caufis propinquis remotis. D.d. impole cftigifve faper lines re&á € üt motus continuus ziernus.i. qf mous ciusquod mouetfüper lineí. se&tam,eft finitus, quia linea recta. eftfinita,&reficzum quieícit inter snocas:& quod quiefcit in fuo mo- tu,non mouetur continue, Et cí di zitq nonoportetcontradicereZe- to. oni pet illam coatradictioné prz dictam in Sexto,cum illa fit fm fer- 3nonem,non fecundum rem,reuer- füscítad narrádum q fm hüc mo di difloluitur illa queftio. & eft o, dum mot mouctur,nó diuidit ma gnitudinem in acta , C(aper quam. Dad ud touetur.D.d.qffi illud, -D E: pum nece cie Mi $5 € lis.qi omne, üt Hi, néccie cl vtanni] petanat totum pesi perm ea medietat£, & necefle eft vc ante il lam medictat£, ícat medicta- tem illius medietatis, & fic in infini tum.qifcum magnitudo diuidit f medicas Jüiinasnecede €vrilld) qd pusfit corá magnitudiné, aiq as ili pri fea magninudlesit finitas.&,cfi ita fi, c5dget vt mort perífeatt tpe finito magnitudles in. finitas ; qd £fpole. D.d. Autq hoc dicit alio mó.&c.i.autq inducitqó E nem alio modo dicend [7 aui mo uetur p ali fpatium, nue merare: melicca m ili ipai an- 1e illud fpatium, & medieraté illius mcedietatisante aliam medietatem, & ficininfinitum . ex quo cótingit $ fi aliquis homo pertranfiuerit p. al iquod lpaium, ve numeret nume rosinfinitos. quod eftimpolt. Et, cum dixit,vt numerer medictates, vnam poft aliam,intendit numeras e medierates quz confequuntur fé adinuicem,ficut numerás numerat vnitatesquz confequunrur fe adin Uic£.fed,quia medictatcs funt infini 1 tz, (equitur numerare numeros in- finitos& ifte mod*impolis eft alius a przdico, & eft manifeftior,& nà poteft ctradici fcd fermonem. per contradictionem dictam in Sex: .illic.n.füitdi&t qp, fi pertranfie. medictares infinitas , bred S "t puanfeat eas in tem poribus infini- tis Et, cum pofüit hanc quzftion£, incorpit difloluere eam, dixit: Inprimisergo de motu fermo nibus foluebam?, quia tempus Phy.cücó.Auet. FE; infi- Phyficoram € infinita httin ftipfo.nihil.n, ab. furdü eft fl ininfinito tempore ánfinitatrafit aliquis, fifr aütirt finiti &cinlongitudine eft, &t epe.Sed hec. interrogan, tem quidé fe habet (ufficienter,. interrogabatur enim, fl in flni^ to tempore cótingitinfinita trá fire, autnurnerare: ad rer aute pana vetitarem nonfuffi, ter. itud; snagnitudinem,& interrogatio nem/fiin finito tpecontingitin finita tranfire, interroget deip. H fotpehac(habet.n.tempus infi nitas diuifiones) non amplifuf ficienserit hecfolutio, fed verü illud dicendü eft,quod quidem diximusin riuper dictis fermo nibus.Si.n.aliquis cótinuá diui feritin duo ididia eO tandi duobus, vtitur. facit ipfum & prícipium,& fine, Ticautem facit & quí n & qui f dimidia diuidit. Sic au t€ diuidente, neqp erit continua linea,neqy motus.continuus.n, motuscontinui eft:in continuo autem infunt quide infinitadi^ midia,fed nGactu fed potentia, Si vero faciatactu n8 faciet con inuü,fed ftabit, quod quide in numeráte dimidia manifeftü é épaccidit.vnü.n.fignum necef^ ie cftipfi numerare duo. alteri? «n.dimidij ptincipium, alterius st finis erit, fi non vnánume^ tetoótinuam, fed duo dimidia, Quare dicendum eftad interro intem, fl contingit infinita trá [ v jn tempore;autin longi 1 n. aliquisdimittens.j, tudine,» eft duidem flc, eft affe ton fint, noncótin git.potétia autécontingit, qui -n.continue mouetur fm accris, infinita tranfiuit, fimplt autens nor.accidit.n.linez infinita di^ midia effe.fubftantia autem ip^ faalterácft,G& effe, Dicen igitur ad boc , fépere funt partes infimi, redde v died per- t treat res infinitas in tempere in E C tepore. sedifla reffenfeo [affici tm bac qone.que- ra fhn.efl viri fit pofibile im tepo- re finite pertranjrre c7" momerare res infimtas[ccundà akt re, n rei Yeritate nen fufficit.quima, fs bà diuiferit logitudinem,e?* dimi Jéris querere, Virum ft pofnbile fépere finito pertranfereres infimi tat, deinde efi pee inipfo te- pere nátipn bii differentias inj nitastüc ifla reffofo mi erit fu tiis Sed epertet mi dicere Yerum, e filu qud prm dome: od i aliquad diuideni dim[erit poses rne i tur ric esde pilo pra duobus facit -tapfiim principium C7 finem. et fimiliter factt qui nierat tut. quà diudit medietates. Ch igitur) rit aliqud diw io bac diwfne, Bon x Liber À non erit continsb, fiue fuerit linea, fine motm.rrotue , n. contintme eft continui; QJ" in cotinua certa funt. medietates infinita, mnin ain, fed in petentia.Cum igitur pofues vimm medietates in alu, tunc no erit continsum , Jed nece[e ef ve. qui[cat. co" hec fequitur manfe- fle in eo qui pnmerat modietate:. mece[fario. n . numerat idem pun- Eum pro duobus. quoniam erit fi-. nit alterius duarum medietatum, B e? principium. alterim medieta- tie fed mn numerat cotinuum. m "ymo [éd pro duabus medietatibwm. Et ideo reffondendum eft querenti "virum fit poftibile pertranfre ves anfimitae eut in tempere, eut mo Kutudine, fic, quoniam uedemmo do bc eft [Ui ipe qudammo do impe(abile , in alu quidem efl a ilejn potentia Yero pof-. bile-quoniam illud, qued mouetur eontinge , per accidems. pertranfit. C€rer infinitas, fimpliciter vero mn. accidens emm A. quod accidit li- nee, vt effent medietates infimta, Jecundum aute fua e[fentia nà. Cum narrauit qp rifio fdicta in qóne Zenonis non füfficit, incipit BDarrare modi, ex quo illa rifio nó eft füfficiens, & primo iterauit illá rüfionem,& dixit: i fermonibus.n. frerins.i.illa folutio nó fufficit.qin nos diximus illic in rüfionead íer- monem dicentis p.fi motum puá- fit fpaiumycórngitipfum pertran 68 Odfauis 410 fire fpatia infinita n tempore inft- D nitoydiximus hoc, f.q, fi pertranfr fpatia infinita; percranfit es in s£po. nbusinfinitis.cempus.rt. ij quo eff motus dimditur in infiniuum, ficuc diuiditur magnitudo, pes quas cft motus Et hoc intédcbar,curt dixisz. difloluimus quzfta C. Etc dixit cótradictionégqua contradixir. llli qóni detmtauit. minutioné, d eftinilla cótradiQtióe.Q uoais , di&t& fuitin q6ne qfi mori prran. fitfpatium,fequit vt ptranfeat (pae tia infinita in tpe fitirto,non iritédi turinca ad deibucndum ipfum p- wanfire fputia infinita, ficutoporte E rex (ed dictá fuit ridendo q.i feat [patia infinita ptrübat illa ; c& nibus infinitis, non in tpe finito, tdi&uf . füitin qóne.Erin hoe v quf concedere polt effe ptráfi- re fpatia infinita ex hoc,quod dixit Bici mble pemii in fecftimpole4: fpatia. infinitae dr hoc Rcritcon- ceflum rífio erit vera. Et hoc inten [ovn dirirafa non eftimpof fibile&c.i.rfio autem Pdicta illi Loy puáfcat fpatia. equi fibi ea in tpibus infinids,eft vero » qi noneflimpole crinfire (patia Y infinita in tpibus inknitis D.darit Scd ifla rhfio fufficit &c.ufed rfi. fdiéta in Sexto cft füfficiens quát ad quzflioné.dicens.u, hanc q5ná qugtit vtrum cft polt pertráfire,aut. mutnerare in tpe finito res infini- tas.&cum dict fuit ei hoceffc int pledixiqs illud , quod pertranfia ftit priiis infhitasin tein^ inito.& ad hoc fuit dictum,grilld, quod pertráfit fpariü,fi fitin nita pertráfit ca f tpibus infinitis qfi componitfpatium ex infai« HE jode Phyficorum G ds fpacijs, neceffe eft vt tempus, in. quo pertranfit fpatium , componat 'ex temponbus infinitis. Et ideo ifla. contritio füfficiens eft quítum. d quzrentem : fed fecundum rem. non eft füfhiciens.& ideo dixit: fecundum autem rem, & in rei veri tate non füffiat, Etcum dixitga non eft hzcquzftio füfficiens, de- dit caufam in hoc, dixit: Quonif fi homo dunferit,&c.& intendit per. differentiasinftantia. & inenditg quxftio remanet/(i quzrens dimi! nxillud , quod exifhimauit fequi ad motum,fcilicet o motum pertran- H fitfpatia infinita in tempore infini 10, X mutauerit qua:ftionem ad té- pusquziédo q» tempus, in quo mo tum mouetur, componitur ex tem- ribus infinitis, cum diuiditur per inftantia infinita:& motum moue tur per totum fpatium in totoillo tempore:cx quo contingit vt moti pertranfeat res infinitas : quoniam. pertranfit tempus, fpatium.quod. eftimpoffibile infinitum cim nü uam definit, neq; pertranfitur. Si Infiniti oci itar cerit fuxrens, tuncre- mund 76i (yonfio prima non erit fufticiens T iini" diflolutione iftius quzfhonis . & L hocquod dixit manifeftü efl.quo- niam illic accepit pro poffibili per- tranfire fpatia infinita. Et,cum de- elarauitqp refponfio przdicta non. fufficit fundum rem ipfam,dixit: Sed oportet nos dicere verum, &c.i. & refponfio fufficiens in hoc eft il- lud,quod declaratum cft, fcilicet p fpatium, fuper quod mouetur mo- tum;eít idem in actu , & continud, & indiuifüm.motum enim non di- uidit fpacium in actu , nifi quando defcnbitin co aliquod punétum in actu.X fi, poftuam defcribitraliqd prm ey reri &finc: & erithecel vraie fit neeclano in ter duos mons. Monum igicur fm. continuatio: iuidit ii dincm in adt; irado et vaa &tnó foncili mediates nfi nitz,nifi in pot£tia:ergo moti non lir medien i nitas in actu in tee infinito & eft illud,gd eft im. pol pere aüt medietates infi- nitasin potentia in tpe finiro 1 acta noncít impoffibile, fed eft nccefla- rium. D. d. & ift facit qui nume- rat &c.ideft, & qui numerat partes fpatisnon numer easnifi diuide- E lo illudin in partes equales.& cum hoc fecerit,tüc mumcauo enit inita neceffario ; & tunc diuidetur. resin partes finitas numeratas.diui fio enim partes zquales terminar Disitoa contiauum,& numerat ipfum.diui E^ in fio vero,quz non terminar ipfum , naues eftdiuifio,in qua maius femper di- um.km. uiditurin minus, D.d.Cum igitur meu fueritaliquid diuifum hac druifio- zeper ney&c.& intendit diuifionem , qua: mia: ia eftin adu.D.d. motus enim conn- édiuto, nuuseft continui.i. & caufa in hoc 1dtime eft, quoniam continuatio mot*eft oid cs propter continuationem magnitu- nusidé dinis. cum igirur magnitudo diui- ph- ccj$ datur.neceflc erit vc motusdiuidat M. nceefaiio , & non remancat conti- nuus:cá mnagnitudo, d ft cauía cá tinuarionis illius, non remanfent conunua.D.d.& in continuo certe, &c.& hoc quod dixit demonftrat eft in pnnapio Sexti, ficut eft deda. €. pa.xe. 1anum in Tertio,g impole eft vtin. 4 inde continuo fint partesin actu ifinite. D.d.Cum igitur pofücrimus medie tates in actu, Sc. & cíí pofüemus medictates fpatij fupcr quod moue. tur Liber Octauus A tur motum, effein a&u,tunc mor? non remanebit continuus, & vnus, fcd necefleerit vt mot*quiefcat apd juamlibet medieratem.D.d. & hoc. fiquitur c.i. hoc bene. f eoqui numerat medietauss fpatij,f. ui diuifit illud in actu.qui.n.diui- i" magnitudinem vn, & cótinu& Tactu in duas medietates, & medie tatem in duas medietates, vtifvno puncto pro principio,& fine. vnde ,. fequitur vt motus eius non fit con- bic&io. tinuns, Sed quaritur hic. qfn, cum motum diuiíerit magnitudinem T duas medictates in actu, quiefcédo B in cadcinde diuiferit illam medie- tatem in duas medietates,quiefcen do ctiam,tic fequifetiam,fi medie tates funt infini, motum nung perueniet ad extrcmü magnitudi- nis.fcd peruenit: ergo magnitudo non diuidifin magnicudinesinfni tas.qfffi diuiditur, rüc q6 Zenonis. Sel remanet, ficut dicunt quidá noftri efl. feuntiillud fpatium, fesnfee infinitas nor efenga iter, S primo, fodj.Etrífio,vt mihi vi,f hoc. motü;znted diuidat magnitudiné in duas medietate, diuiditillá me- dietaté in parzes quales in potétia, & füntazquales Ho : nde dcccficé . Yt magnitudo confümaturp hanc diuifioné,vt declaratü eft. qim, cum. diuifent medietates refiduas, diui- detétes: p hancdiuifionem zqua J&& ficconfümetur magnitudo ne ecflario. Diuifio igif magnitudinis fm medictarss eft diuifio p accís:S diuifioqu; eft fm medietates,f n6 finiuntur,eft diuifio,cum qua non coniungitur diuifioquz ciini taté,neq; in potétia , neq; in actu, f. diui el fm parts quales -n.diuifio confumit magnitudin£, fiue fueiit potentia fiue a&tu.Cü igi tur diuifioquz confumit magniru 411 diné fucrit cbiuntta cá diuifióe, q D non cófümitipfam, accidet diuifio niá nó cófamit magnitudinem, vt. cófümar eá.&ió accidit deceptio ex. mixtióe cius quod eft p fe, cum eo, quod eft p acciis. & hoc manifeftü eft farenu veritaté. D.d.&ió rfiden. dum eft,&c.i.& propter hoc,qd dixi mus, nón oportet rüdere quzrenti, vtrum fit pof vt mot puráíeat de tpe,in quo mouetur, aut de magni tudine, per quam. ions dictates infinitas rifione fimplici. 1 dicetur ei , quia. bodie el /& quodammodo imj n illz medictatcs funt. ,cítimpolt ,fm au E tem qr füntin pornóaet oe .vt motum (cat res infinitas enam in acht. D.d.qia Eme mouctur condnue,&c. TT cidit,vt fpatium fini continuum poffit di nitas.& ideo accidit moto,pertran- res Et hoc intendebat,cum dixit: (im- pliciter vero non. Deinde d.accfis enim accidit linez ideft ao quando motum pertranfit lineam, non pet tranfit medictates infinitas, quia dj uifiolinez in medietates infinitas P eftei per accidens, Et hoc intendit, €i dixitzefl.n. per accidens.i.p hoc noncftei, fm q eft vna,non difcre. ta. fed/fi fuerit, critfm q eft multa, jfà definitio,& eflentia eius, (ecun di 9e linea rit. finitaté. Etfnnuit hoc,qd did C1 definitice linee/f.li nea&cur'vltima füntduo puncta, Manifeftum autemeft& 9, nifi aliquis faciat temporis fi^ gnum(quod Prius A pofterius aj. diu Phyficorum 6 diuidit) femper pofterioris ad ipfam rem eritfimul idem ens, nonens, & , quando fa&um erit,nó erit.fignumigit vtrifq commune eft,& priori,& pofte riori,& idem, & vnum nume xo,rationeautem non idem. hu jusenim finis eft, alterius aut£ ptincipium:ad ipfam autem ré femper poftetiorispaffióis eft. Sitenim tempus,in quo AC B, xes inquo D. hzc ina quidem temporealba;in 3 vero nonal^ baan cergo alba, & non alba,in H quolibet enim ipfius 4 verum €ít dicercalbam,fi toto hoc tem poreeratalba,& in n nonalbi: Cautemih vtrifq.non ergo di^ Qumeftin toto, fed preter vlti^ gnum nunc.in quoc:hocautem jam pofterius.&, fi ficbat noL bum, & ficorrumpebatur albü intoto4, factum eft, autcorruz ptumgn c.quarealbum, aut nó album primumin illo verü eft dicereautcum eft factum, non tit, & cum corruptum eft erit: autfimulalbum,G nonalbum, É& omninoens, & non ens eife neceffe eft, Si vero quod fuerit priusnon ens, neceffe eft fleri ens,&,cum fit,noneft , noneft polfibilein impartibilia tempo fa diuidi tempus.fl enim in 4 tempore fiebat D album , factü uie rc nineid v pi iia ibili tempore, fed contigua pane fiebat & non eratjin * vero ít, generationem opor^ tet effe quandam mediam.qua^ scc tempuscratin quo fiebat, Non enim eadem ratio erit & K. fje, qui non impartibilia dicür: fed ipflustemporis, in quo fie^ mft, & etin vltimo flguo,cui nullum eftcontiguü. autconfequenter :impartibilia autem tempora confequenter funt. Manifeftumautem q»fiin ^toto tempore ficbat, qp nó eft maius tempus,in quo factü eft, & ficbat,quamid, in quo toto folum fiebat. Et manfeflum efl quod , fi bo- me nen Ts pé tem-l perc diflingui primer pferiue peflerieris vei im ve , emper tune. Mem erit ens,C7" mn ens:C7',cum. €jf ens ,nron eI ens. LJ Joiner € poflerieri efl idem in nnmero, fed invefetiu mn eft idem. efi.n. finis ilns , ev" principium iflsow. n paffane Yere femper eft ofire- me pafiionis. Sit sgifur tempe t. B6 pafie C.e7" bec paff ft in feto pi A album, cr in re- t B non album. in te igi- ferc eric dium, C7 vb ain. quanam in quocuna, loco fuerit ac ceptum ih A y dicetur vere quo sn eo eft album quoniam in boc te. to tempore fuit album.ey* in B eft sn BEEN ergo epertet conce bd eff in d eli e dice had qudd T edi premens Liber A Lus, er cerrtmpirer album in to do 7t illud non fit aut cerri- puuronfiin B. (y ideo igitur fi fuerit album, aut non album tunc. prime ert verum cere boc in eo. €7* fi non, quando fit aliquid , non ef [np d corrumpitur, eft illud , a quo tranfmutatur.aut. erit neceffe vt infimwl fit album, € non album , 7 ymwerfaliter. tale effe sillud mon e[fe.5s igitur. 3llnd, quod efl nunc,cz* non fuit an W te, neceffe &' vt generetur eo" quod generatur. »dum generatur nan eff sllud apud generationem impofa-. bile eft igitur vt tempus dmida- fur jn tempora indiifibilia , quo- guam , [i fuerit. Cintempore A4, erit al bum deinde infamul erit al-. Dum.ef iguur album in alio tem- Odauus 412 prre indiifibili, fed efl cenfequás , D Jin tempere B.C", quia in tempo recAt non fuit album ,in. B vero fiit album ides necefte eff vt inte vim fit aliqua, (generatio. Q7" ideo nece[e eff vt etiam [it tempus, in quo fut generatio.Et ifla ratio no contingit eis, qui non dicunt par- tes demdoafide «n puntlo.n. qui eff fina ser" defitio tempori in quo generatur res , in eo efficitur. res generata, Q7" ens ta quod om. niae nen fit cen[eques . tempera au g, tem indiuifibilia [unt fucceftia. M amfefjum eft igitur quod quan do aliquid in tete tempore At ge- neratur,tunc illud tempua , 1n quo generatur , non efl im quo fuut ad dens toti temperi, im quo generabà fur tantum, Exemploris offsnfio, qua dubitatmr quod id, quod generumv/vel corrumpitur, ineodem inflomtifi C nov fit. s3av Phyficorum Oflofe, eidicrpus son dider liba. A Tempusindi- wiibde. B Ten porindi- S8 D.Mobile qd fié albi. Vti alba, u $9 cum dedanitit día inter con trarios motus tpis. vult narra re & p diia rpis, qua: diftinguit in- ter motus priores,& pofteriores fm illud,ad qd eft motus, aut ecóuer. » f . diia tpis,fit diftinguens inter gris cftilluder quos mos, & fteri*ex ipfis motib*,cft aligd in- liuifibile, &q» modo eft ecótrario illi quod fuitin motibus cótrarijs. qi lata eiuseft complemétíi füe H intentionis. Etdixit: Et manifeftü efto, fi h6,&c.i.& manifeftam cft Tot homo non pofueritIftás fiftingaensinter nus, & pofterius temporis ex motibus,& con'equen tibus Pat wi aüt inter ^, us fm illud, ex quo eft motus,& iip [im motusad. uds pofkius fem eft dignum habere portion, (uerit ipfum tempus indiuifi- bile,contingetei vtaliquid fit ens, & nó ensin eodem temporc.& hoc. jntendebat cum dixit: ét q neceffe. eft vridé fitens,& non ens. D.d.&, €um cítens, nó cft ens.i.& cótingit axobiIe fs. huic pofitiói.&, cum aliquid e n6 critens. D.d. .n.cft am- bobus, &c.i.& dixim? q neceffe efe vtin tpe accipiam" aliqd tale . quia tale inftans qd eft in tpe,eft fife pf. &o in linea, & eft cóc prioris & po- flerioris ex rebus, quas diximus,& & indiuiibilein fe: Kit diuiibeT (peQtu eiusqu. ante,&in re- fpectu erus, quod eft poft. eft. n.finis eius,quod cft ante,& principi ei*, quod cft poft. Et eit dignius o» attri buaturci,quod eft pofl] iori M -fqualuau,qua fitex tráímutatio neg vt attribuatur tran(inutatiói pnori.& hoc füit ita. quoniam prin. Gpiá paffionisqua fita tranfmuta. tione;eft aliquod ens &tráfmutatio eftnon ens.Ér, quia dignius eft at- rend quám non enti, ideo d. lione vero,&c. i.& pallio digni* eft attribui paffioni Aion due fit quàm attribui: iutanói prio. ri f-inftantiquod eft principium ef^ fentiz paffionisquz [p nat rauit qfi non fucrit pofitum TA Liber Odauus A ifemoneftalindi qersin quo. juo pficitur motus p inftans, guitifta fm Ht indiuii La tur vtaliquid fitens, & n ensiní snul.D. deditexemplum de hoc ad sotficandá , q(ío pronenitifta ceó- fecutio,& d. Sit igitur rfe, &c.i.fint »Tquorü p eft rt zmutano,& in altero eft. mutatióis duo A &fitqua lias, eftin co albedo,f.c,& fic t&- pos Ajllud;in quo c fuitalbd,& e£ [e 5,illud,in quo c fut nó albi tranfmutatü in albedine.in:fpore mi Yn epetá .n.trá(mut verü eft diccre. mutinós res táfmurata non cftillud, ad. uid tranf- vt nó fit. pie. veredf verd ai mranfimutatur: qf, fi eere res im urn igi soe tráfmma- illud. Et,ci pofuit q in. ta n5£i- tationis n6 albi ina fme. intoto illo téporecfíenó albü,&in tat Ide. ;. illo tpe, in quo eft alb in actu, ne- pup ceflario d£ in eo toto tpe ipfum eff Es € albá, d.in tpe. celat a W*3* sb sci ks, furi pod g dra inter hec duo tépora eft di ticiftadra cit pam vera tjo ris : S,cá hocfuerit, petet iftud € diia, fit pars vtriui iud de ede nftram ro dt € vic itin s infimul. & fic eritalbd, & nbalb&. Etcá hocfitimpoflibi- vt le, oportet ponere qp finis motus, & principi motus eftin Teindiui, pes nagd eü 4. non igit oportet. x T opor h luobus réporibus : qn nine in eofit oben &n6 ad ose erdus mE bili itfter duo Igi n nis motns, &eftal- prin iG fui effe albi. D. erectus iillud, gd i 415 zm man finanitióe fini n. tráfmore D tá (mutatióe:& r pr ginis d. attribuerein marrauit, dde tnde, Erection necefle eft,vt diflinguaf p ali- sibiibiein ic nartate ck qp necefle eft ve trf guat pahiod indiui rigen corruptióis & o» fi fuerit. «ód; ng vo rat t2, corrupta YüP.& d. & fi ficalbü. compie us ial efíc albá, & ipfum tríf- albedine funt contraria, necefle € vt sn quo dtipfum es albó,it aliud à tpe 1 quo. murínisbiliine ii fum 1- corrüpi. &fi n6 cóüngeret. S illa hora, hora,in qua füialiquid, n6 fitillud.v.g..; in hora, in jua fuit. alb, nó fir albi : illud. oen mutafde albedine,n6 eftalbum.& continget &, vt cá corrumpif, i.ofi wanfmutaf de albedine, fit illd tde, & fic erit ensin tpe füe. iix Etintédebat p toti hoc nouficare €, ci fithocim vttfs genera- ionis re fit tfs. Ee elcntie Ypofí- Tpoffi- bilecft vt illud , qd diftinguitinter ea/fit tépus.D.d. Si igitur illud, q eft nunc,& n5 fuit prius, neccfleé F generet, &c.i. cfi aliquid fuit m6 Faucet faioneteie ép adesse jna&u. D4. iera&dum nó ie Sortie mamf estie pela dimer tum iá É perfecte. &ii JG ne- ne- ecfic eft, vt tps ieu aliud À qge eflentiz illius generati . Etc e metet quo incae- pirgencrani, neceffe eft vt fit aliud abinftáu, inquo ct gencium in diciüibile, Phyficorum G actujta,g vtrüq; corti fit aliq in- diuifibile,d.impoffibile eft igitur ve. tempus diuidatur, &c.i.& , cum tfs. rationis fit aliud tempore ef- Enric generati, & dfferétia inter ea eft aliqd diuifibile , unpoffibile eft vitfs comjonatur ex temporibus ándinifibilibus (vt tépus greca 1 nis fit aliqd indiuifibile : & fimili- ter tempus effentiz [jJ duo tempora effent contigua, De- inde dixit: quoniam , fi c fueitin tempore, &c.ideft quoniam/fi c , qp eftin loco albi , fiat in tempore A album, & fucrit tempus A diuifibi- H le deindefuerit non albumin alio téporeindunfibilt angenti tfs A, con(equensi, & fit tempus ss tüc ip- fum pa album, & nó album eitin duobus iemporibus indiuifibilibus uorum alterum quitur fecun— dum idet tangitiplum.Deinde di xit: & quia in tempore A non fuit. slbum,Xcet.i.& cum in tempore A indiuitibilt non fuit album : quo- niá tunc non fuit albü:&in tempo xcindiurfibihi » fuit album, neccile eit vcinter hecduo tempora tranf- mutetur de nó albo in album. De- 3inde dixit : ideo necefle eft vt ficté-. 1 pusin quofit geneiatio , ideft & , «um neceile eft vt ran(mutetur, & geneictur inter duo rempora indi- wifibilia , fcilicet infans, in quo zranfmutabile fuit non album , & ánflans , in quo fuitalbum ,necc(- fe clt vcinter duo tempora indiuifi bilia (it tempusin quo eft tranfmu. tatio .omnis.n.tran(mutatio inter duo córraria cíLin tempore, vt de- claratum cft. ergo inflans non fe- quinr infans. Encum induxitim- poffibile , quod fcquitur ex hac in- &entionc, dicenibus tempus corn.- infláubus, dinitquod iftud poffibile non (equitur non dicé- tibus hoc, & dizit. Etifta ratio noa. contingit, &cete. ideft & iftud um- poflibife prazdi&um non contingit nobis. quia punctus temporis in- E cx temporibus ldiuifibilibes, E Ícilicet: im; tio dimfibilis, quem nos ponimus ef- fe finem onis, in co di musaliquid fieri in actu n, &cxte. ideft quód ipfum punctum poumus efe pnncpium elim generari ita, non ponimus M(üm fequi panum , m iquoerat non tum , €x uo continget. nobis vt ex confequentibus effec té L. » ideit quoniam , cum nos uimus quod inter omnia duo in - flantia clt tempus , idco fermo no- fter conuenit rei. Deinde dixitzMa- nifeftun eft igitur quód , cum res. fueritin toto tempore A , & cztera. ideft, & manifeftum eft igiturex €o, quod diximus, quód res non perfecte eft in actu in tempore ad- dito tempori fuz generationis, fed cxifüt perfedte in tempore indiui- fibili, idcft in finc illius temporis. Quibus igituraliquis tandi proprijs credet rationibus, hz, M & hmói quedà funt.Logice aüt confyderantibusexhis videbi^ turalicui idc hocaccidere.Om^ ne.n.qd continue mouxtur, fi à nullo prohibeatur, in qd quide venit fm 'ationé, in hoc & pri? ferebatur.vt/fiad s venit, fere^ batur ab 1:X nó,cü prope erat, fed mox vtcorpit moueri. cur n.magis nunc, d prius ? fimili terautem & in alijs. Qd'aücab. Aad cfertur,rurfusyeniet ad A, eonunug Liber Octauus 414 A continuemotum.Cüergoab A. ntendt ad sp (um, quádo fuit pro- D adc ferebatur, tüc & ad 4 fer£, pe ipfum, fed intendebar illud à eo,gáccít, motu, quare fimul . "w^ contraríjs cótrarij. ns funt, d ém principia metus nen efl ili c recti funt.fimulauté&exhoc PP quem ft dignim Yt unc mutat,inquononcf. figitur fMeAdertt Jn Him magi quim hoc imposfibileeft, necelfeef. from. et fwileter eft s. Et fteturinc.nóeftergo vnusmo slud , qued trenfertur ex A, fi, tus, quienim ftaruírercipitur, quando peruenerit in B , reuerta- monc£ vnus, fur ad A, fi mouetur [éuodis con gfle.n. fmt ratiocinationes dV. tinuatianem, tunc, quando meue- ibus homo deber effecertus quo. batur de /a ad 8, nil et tépere niam funt cenwenientes, (y' con[e-. meuebatur ad t ynotu qui efl C. B quentes de fuse fomilibus. Ss aute fecundum igitur hoc mouetur duo E prfuerit co[derationem de boc e- — bns motibus cütrarys jns ifi endum DiédletTicans, (quitur hoc. .n.duo metus [écundu reHitudimz 3dE algs modis, quas narrauimus .— funt contrary. C7" ci boc. tingit, Dicamus igitur , quod emne me-. "yt trásferatur ab eojn quomo eft, gwors. fecundum continuationem , — 1.ab eon quo non fuit .€77, cii p jer uniiapri pic fj mpefibile ,nece[fario que[est firiimaanm adim mane unc. €7* fic merus non erit ynus wri prime.y.g.quod, fiit fuit. metus in que enims interponitur. d n, d ipfi fue w metus. quies mn eft ynur. eins in primo : C7* nen folummedo € mudiég ro pri ad " Phyficorum G Ideft iflcigit demi 79 lz, dequibus titudiné,qrf conueni(it rebus.Etin t&dit p conuenientes ipfas e£ eflen- tales, & ftimas.& innuit. fhec il Iud, qd. eft de aranslaro refle- xo.quia,cü reflectit, defcribit pun- Gà 1n a&u, & cá defcribit pun&á 2€tu, quie(cit.ifta.n.rócinatio € Sermones pria translato. Et intendit p Di. Düle&ia Qics, veros, qui óponun Beiveri,g Cr cx accid£ubus vfibus, non pro- «5ponunt prijs. Et manifeftd eit q illa rócina, x cóibus, tioquá induxit, € vilis. ndato.(üp 1451. 9- duas propónes.Q uarf,vna eft, q e B tranfmutadi eftin ja illud;ad 987. qd trüftuntaturin poftremá : &fi- uc fuerit. gppioquásfue remot(,ne- Qin lua tranfmutatione amittat pareé fücceffiuc poftali£ il lius, à quo tranfmutaf, & acquirat. fuccefhiue. 1llius, qd tranfmu- tatur.ergo illudex quo trá(mutat, & illud,ad. x manfinutat füntop- pofiua ario : & vtrunqy illor eftin parte tranfmutati, alia à par- 18, in qua eft re'iquá : (ed (unt non. determinata in fe,neq; apud nos. & hoc viceft, & cbeoftranfinutato . Etcü fuerit coniunt& huic, q ali- qud eft tranfmutati decodem in YVidé motu vno cótinuo, cótinget v illudcx quo tr&fmutaf, fitilludad qd tráfinutat. ex quo cótingit vtil Iud, qi amittit per tráfmnutationé, illad idE uinci eftimpole. & ifta propó eit cóis,& nó propria. Et vit manifeftá eft iftá r6n& effe Lo- gic.Propó.n. dicens qj duo oppo left fones fantil- habere cer- t2 non pfit conj infimul ebis plus vta. E díc&sgiil do lud,ex quo£tráfmutatio, &ad gd tus eft uáfmutauo, funt oppofita, eft eis fm fübic&G,& fm fdicarum , fübie&i.n.eft cSeof trífinutabifi: K fdicatü adt eft de acadétibusoIb? entibus. Etib vf intendere p (ermo Serme. nes Dialcdicos duos modos , f. dc- Dale mfones, |uc cóponunfex acciden- "P tibus cóibus plurib*in vna arte,aur demfones , quar(i* przdicata funt «s 1 peinq. icc viimur duobus modis, aut fm Diale&i- inftfm,& eft magis ppriü;autqua- aptat. fifundaméns politis o má, f; qu£ ;. py. js. aliqua ars vüfcis.[ declarata funtT &c1- Met. alia. Et d. Dicamusigif, o£ mort €15-5-7- fm cótinuationé, &c. & intelligen- Mec 1 L Etd.nifi aliquid occurrat. qf, fi ali quid occurs impediaripum ab eo,gd eft naturale ci, tííc nó mo ucbifchtinue ad illud,ad od primo mgouebaf quafi diceret,& cá trásla- tf transferat de primo principio ad illud;ad qd transfert po! ne- ceffc E vc motuselus ad illud fit c5- tínuus: nifi aliquid impedi&s occur. rat illi. Hocigit, qd d. nifi abquik occurrat, non eft: io ex res moucfad illud , ad qd peruenit. in poftremo, fed eft. eius. mómsefteitnuué iluta.qhmo M uetur naturaliter, femp mouet ad illud ad qd peruenitin f ue occurratur ci fiue nó. D.d.& nó folámó ineiditad illud, &c.& di- xit hoc, nealiquis dicat illud, moucf fm códnuationéc CXA Pi & ex 5 ad 4, refle&endo, n6 moue tur T primo de 3 ad A , fed mouetur. ad A;qíi peruenit ad s. & i6 d.rfidé- €i pofüerimus cp ifti duo mo lunt vnus, tüc motus nó erit fo- láad forent fin&gf ci aj t. quar, fed à principio, cá nul fici iber Octa 1 cogis, v motus fi libe Eiemonericrtvfemesba, D un d appropi uarmpn d Er der eie r, ePi kümilitr cil ref fimul&abipfo Cad 4, C hon iem trmO- eüt nóflmulfertur,mouebitur punss; Lindrrum irae uc Pm hunc modd, eit p» i dosis cidedan prs |uiefcat apud C. hec.n.eft ^ ipm moucfillud.gd mo Dopofka (uies, eig eft ác, mo^ wefibipi quo mowtaildal oPPua quem itc ex fa di^ gini ric ximo rd Qaam pnóéPSinmataorte V raing: ji prj Rt bec apperet mag nos me, Hp a o motbus it nus e nf diet fes E motibus con- snetié ni mouetur, mj isque ij tarjrinimelD.d cct boc rum mets ja uri, neceffe £ ve ginvt mansíeramarabeoin quo c quafiat quie si mam E o cadilludy juo à quo monetur. niens Frposrdue i F iles. fi mon mouet EE füei qu tandetn- Irene fe tmdemet mede ge vt uia zalab eo, inquonó Anf im fecie pes sr EXE impo Dd e. e effe € vt etat effimpole D. uie(cit.i. &, pars totius mani, ergo hece[[e fitimpolt, id ehoe,q4 prius quifeat quete «ppofitame. Polimus d fiai nó ie rg es. H.efl prinatio motus . 5i Eid otiieducbu modi ae matu rh fias ens d» Fui Mes nd et efl mprfübile vt nueatur al one iem morisjn quoi quid dubus motibus centraris un tinuus.ofs.n.morusin quo interpo reni, quod rni aid "dplusmntóterhiemani 4rd e fübile ed v mfi y Ampliusaute C ex vA ad C, impe trn C fet cft vir magisde of motu, mái renfew tx C 1 Sinne iral At petin v ifie jus me- turaliquodi Ppolitarü qe tibus contrary: injimul, €7" meue queat post iftos) tur bec metu , neceffe eff vt quic- pepririnien DUE fm hüc féat,antequa meueatur 4d C. ifla Sod dicoatic quic funtdi^ ' & ce; Zoppofita mew ex C. Et de. motái dico aüt quicüqy undi Ag Pham rin tenu aticdiprdaquicte. dedii mat? n3? timi. totius,neceife eft prius qui: pes fe tira iearbi s Mies tara Karsogic y Prius dul fm prime, &fundatur! e Pa o i 'na " EA inn fimulaüenoneStin póncs. Quarü vi PI Phyfiorum G qd mouefvno mota motufi finito- Tü diuerforá fm fpérm,necefle efte. moucaturá gete oppofita illimo- tui à quiete quam habet in illo, à quo mouc$, vt declaradá eft Y Quin. t0.Sccida a(it. 'o€ gd mouctur duobus motibus oppofitis,neceflc € vt fingulariter moueatcisscü fit im. pofítie mioueri eme Ba his luab* propónibus fequif q o£ mo tum abes moibcs oppofitis ne- «cflc eft vt moueat v mota poft quieé.Ifle igit duc demfones conueniunt in Propóne » dicente impolt eft vt duo motus contrarij H fintinfimul, & differuntin fecüda ropóne. In prima.n. demiatione [rs acceptü q» fi duo motus oppo- fiti fuerint conüinui , neceffe erit vt duo motusoppofiti fint infimul, & poflea fuit dict, & c non fint con tinui,neceffe eft vt inter cos fit qes. In hacaütdemfonc fuit didum € fitimpofe vtduo motus oppolt- ti fintinfimul, neceffe eft vt vterq; motus fit per (e: D. cóíünctum fuit huicqroís motusenus p fe incipità quoc dimara Ed. fn, fioc mo n6 mouc£nifi &c.i.dicamns igi- turgyfi o£ motü n6 moucfin codc T tge;nifi alteto duorü motuff oppo- Eri uibas inmarü e(t moucri ner ecfícé vin illo,ex quo incapit mo neri, fitquiefcens quieie oppofita. motui, vt declaratü cft in Quinto... D. incoyit declarare iftá confecu- tioné, & d.nullus.n.motos hic terillos.i.& hoc eft neceflariü qi TF illo t£porejn quo cft pofitá mouc-. zialtcro illorá duorü motuum, nó inuenifmouerialio motu prater if Jum vnü motum. D.d & mot nó mouet fempifto mó mors, &c.i. 4&, cum motü nó moucturcodem tpe, nifi altero duoti motum op- T pofitorü : & motü nó fehptmouct altero motuü oppofitorü diuetíorti in fp&neq; ifte motusquo moet, eft pars votius, i. pars motus totius : eft vt totum fit prius quie. fcens. Et hoc,qd d-manifcitum cft Docra& perfe, Qi ols moras, qui non eft rhotus,neq, cft perpetaus , ne Fleet velncpiat poti quic: mo tus. ri.n6 fequitur morá, nifi qfi (e- Qo mo- cundus fuent, io primi , non oppofitusei.aut hoccótingetpac- de , hoc sficutilluminatio dornus per. &.;. phe. d fequi motum candelz. n Etcum pofuit has propónesinco-- k Prteongregare hos & inducere ez- eniplá in hoc, qd intendit declara re & d. gif motus re&b,Xc.i.fi gi tur motus, qui fant füper vnà lincá sectam ad partes cótrarias, funt có trarij, & et impole qraliquid mo- weatar duobus motibus conrrarijs infimul,& nó moueatur altero fem, per, neocfíe eft vt vráslari quie(cat pesteeb ll Au mida tum imrofe eft, vt moueater inch redi A cerAadc, &excad A fimul & moucarurvuoqy fior moruurh per e, & in tem, qo nccedc eft Vtiltud usalatum M. quicícat in 4 ante mouearur ab €o ad c, & guiefcat in c,antequàm moucatus abeo ad A .quesenim. in 4 eft oppofita motui ex a adc : & quies in ceftoppofita motui ex cad A. & quafi D. &,cum impoffi- bile fitduo motus oppofiti, fintin- fimul : &fi non, runc altercorumt efict perfectio alterius : tuac necef- fecft, vt inter eos fit'quies neceffa- rio, & non cftalter eorum perfc- io alterius. Amplius. Liber Octauus 4 ^ Ampliusatitet heer&magis ppria eft ijs, à dicta funt fimul «n.corruptü € nO albü , & fat eftalbü.fi igitctinuaalteratio eft ad albü et ex àlbo,& nó ma netaliquo tpe, flmul cortuptíi eft nGalb(i,& factü eft nbalbü. triü.n, erícidé tepus, Amplius nó ficontinuü eft tépus,& mo^ tus, fcd confequeter.qüo.n.erit vltimü idécontrariorum,vt de albationis, & denigrationis? Et & ifle fermo ef] magu con- Menics , quàm jdifus.et efl vt in- imul corrumpatur. no ,c Jat album . cum. fine alteratio fuerit cótinua ad wm, ex al Lo, et boc non durat aliquo tepore, fnt infimul grampine nen dl Dum,c7- fit album, deinde fit mn album. "oni igitur tjs erit tribus. Et et mn [quitur fi tempus efl co rnsum, YE motus fint cotimu, [e fucceflimi. Et, fi mon, qiio erit idem. qufiremum éotrariorum drum , "y, pofiremum albedimis c p- enum nigredini ? Cum ifla declaratio ,quá cóple- vit, eft de propónibus remotiotib* A natura cttis,de quo confjderatüi, f rropónes, quas nititur dicere ih hacdemtone d.Et ená ifte fermo , &cji.& etiam ifle fermo, quem m "volumus dicere ,eft cóvenientior f dito. D.indüxit fermoncin , & di- zit £eft vtinflmul corrumpaf, Xc. i.obtngit.n.hoc,vt ponimus vt mo tuscontrarij (int cótinui.v.g.p mo tas de non albo in albü, & daa)bo €- c n 416 in n6albá fintcontinai, contingit vtin codé inftiti corrumpaf nó al- bü,& fiatalbum. & ficin eodem in. fantieritaliquid ens,& nó ens. Et, quia füper i(tud impolt cft füflcai- tatus in preterito in hac demóftra- tionciinduxitimpoffibile mai ter qd iterauit hunc fermo f ut ipitur alteratio &c.i.cá igitur. pofüeritnus qp alterationcs coritra- riz funt continuz.v.g. alteratio cx non albo in albü,& cx albo in non album, pofüerim" qpalbü n6 du^ rat tempore, cóunget neceffario vt in inftanti corrumpatur non album,& fiat albi,& corrumpetur E album ad non albü : & fic ifta tna contraria erunt in eodé inflanti, D [c eft vtinteruehiat eos quies: & pi paret de natuta cor (i, qj impolt e! vt fint continui , & fi fit pofitum qp ihtercos noneft qmes! continua tio. n.non cft in eisnifi ex tpe fà:il liautem impolteft vt fint cóunuis, cum fint contrarij. d. Etétnon feg. tur &c.i.& Éufi concefferimus qp in ter motus cótrarios nó elt quics, & F tempus duorum motuü eft con- finuum, non fequitur,fi tempus fit vnum, vt motus contrarij fint con- tinus, a D.induxit caufam in hoc, sNÓ&g6 6 puit meme pd duo motus contrarlj noh (it cont- rrarij ne nüi quia continea funt illa, quor «ódawi. & dixit: Et fi nó, quomodo erit idé pofltemum, &c.i. S heocfle eft vt vltima füncidem, fed vltima con- trariorum non füntidem,cum finc commraria vcrbi gratia nigredinis & albedinis, quorum vltima im- poffibile cfi vc lint idem . Quod Phyficorum € Quod soins filas circulari pfe eff cetimm. — Cap. d. Viautéfupcircular£ fit, erit vnus,£ continuus, nihiL.n. impofe cótfgit, uod,n.ex A moi mulmouebifad A, fm ide ppo fitü.ad qt.n.veniet,et mouetur ad Dod n6 fimul moucbirur contrarijs, neq» oppofitis, Non «n.ofs, qui etd hoc ei qui eft €x hoc, cótrarius eft,autoppofl tus.Sed contrarius quide eít, q fuper recta fit.huic.n.eft contra H riusfmlocü, vt quifm diame, trum fit: ditat.n.plurimü. Op pofitus aüt eft, qui eft fm eid longitudiné.quare nihil prohi^ betcontinue moueri,et nullo t€ Citar pore deficere. Circularis.n.mo^ Ri q tuse(tqui" ab eodeinide. Re^ Dot €tus aüt, qui ab* eode faliud. fo1£i9;. Etquiincirculoquide fit,nun, qui^? quiinei(dé eft: qui verofm re^ d tapein ede o igit, qui fp falio,etalio fit,cótingit moueri c6tinue:eo vero,g teifdé fepe, nó contingit, neceffen. effet fL, mul moueri oppofitis, Quare negiinfemicirculo, neqp in alia citcüferentia vllacótingit mo^ ueri cótinue. f pe.n.neceffe eft f3cadé moucri,etcótrarijs mu^ tari mutatióibus.nó.n.copulat prícipio finis auté circuli eft, €opulat, & folus eft perfectus .. Moti ait circularis ef vnm, €: contirme.no.n. [quitur ex bec «lique mo ipofabile.Quonia illud , quad mouetur ex f, mouetur ad wf eade intentióne. ad illud.n.ad. i) , ddillad t méne- K. ws eontrarys infonul nea, eppofza NAA metu ad eontrarim ei, qui cfl ab ilo neque. eftt. Sed cótrary funt ili qus presi pie rd cundi lecum, v.g. ili funt. fée cundi diemetru, mime d ht. 0, t funt 1, qui funt ^ ae onpindon c7 idus et remetum quod ile motu. fit coti nne, C7" nnqua ce|fet ono. Mo- X w.n. circularis efl. ab aliquo loco d ilIn eude loci: oto At reto 8 de yno loco ad aliud. Et motus ct 5 eade reuolutióe no erit ind, quod. mouetur (eciidi sin s es fde locus oj mozillud &t,qued mouetur motu re &o,erit i eijde locii multoties. Mo» erigitur i quo mese- fer erit in loco poft alis, pot et con Finuus:motus Autemim quo illad, qued meuetur , erit in eodem loco multotics à pat et catisuus :que- wg nia neceffe efl vt illud, quod mone. tur (ecidi sllud snoueatur duobws motibus eppofstie ifinsul.Et 1o ime. pefibile c; ve aliquid meueatur in Jemicireule, aut y alio arcu eine fé cid cotimatinz.nece[fe efl.n:vt multoties moucatur eifde motib?, et, ve trafmutetur modis tra/mu- tatiois cotraryi, quonia finie n 8 pir pai germ te WHN, Cf $ set eff fol perfetim. 7) c Liber Octauus 417 Demenfírario, quod motus circaleris folus eji was , cb continmet 0L (C) Cum declarauit g nullus moruü me&tor(i eft continuus, & ppetuus& p impoft eft vex pluri vno mo- ta eor cóponatur vnus motus có- tilius, & ppetuus, vult declarare qp Romós, igi (hu pocefecon rio re&i, & g ille folus pótefle con. tinuus dus cá edad illa impoffibiliad accidunt ex pofi tione eius, qp motus n ki i muusncy i : & illu. juo nulli acci ap eft poke. t d. Motus afit circularis, &c.i.mo tus at circularis pt cé vnus, & c6- tinnus, & ull. n.1impole. accidit ex hoc. D.dedit cám in Toe, & d.Qii illud,gd moucf ex 4 mo- acciditeiin hoc,vt moueatur duo- bus motibus contrarijs infimul, vr fitis: (icut accidit hoc eiquod mouef rette,& poftea reficctit.De- inde dedit cám in hoc: & d.Non.n. omnis motus, &c.i & caufa in hoc, qiillud gd moucfcirculariter, mo- etur ad illud idé, ex quo moueba- turjita,p nó accidit ei moueri duo- bus motibus oppofitisinfimul, eft, qífi nó ois motus ad aliquid eft có m mori ui eft ab. JMomeque fitus: ioc n6 cótingicnil amor sedo, (vt moris ad alid fit contrarius motui ab illo,autoj fitus . Et caufa in hoc eft, qiil- er quo é motus retus,& ad qd uegarad A eadé intédionei illud.n.eftfünt loca contraria.Et cá in hoc Ki mouefGirculariver,moucfadil- eft,quia contraria fant/icut defcri- lud idé, ad qd mouebaf,iadillud bunfilla,( maxime diftát, & maxi pü&t:qin nó reuertif füpillácan- ma diftantia n6 inuenit nifi linea 4... ar. d£lu fap qui fadcó- reOa.D.d.v g.illi, qui fnt fra dia- qsria 61- mis pare ned ui moucbamt meríiqi in circulo nó innenit venitnifi acciditil moucturfüpli- turduo magis diftantia | : ndá TÀ£ D d adillud nad qipe- &inreiveutate maxima dillantia E ucnitmoue£i.locus.n.ad,quéper- nó confjderaf in inter duo loca; ni dre fifmq fünt contraria in fe. quia ker. wenietillud, qd moucffu Mexiplo monct faper iplum &ció «Otingitvtifte motus fit perpetuus, D.d. fed nó mouetur duobus moti lus cbtrarijsinfimul, nec oppofitis -i.& ckin efle hoc ile, l.vcqd mouetur füp circulá, moucatur ad Joci, cx quo moucbafcfl, quia nó in fphera nibil eft tale, nifi cé, & 25,vbihs unto neci emat Fire ma difl&tia inter duo loca natura- uisüma. lia contraria fit diftátia, que eftin- vide cóc. ter centri, & circüferenciá. Scd ipfe Zim. non indiget hac declararióe in hoc loco, cá non fit neceflaria in hoc. Phy.cücó. Auer. GGG^ qf Phyficorum 6 qdintendit hioquéadmodt nóin- tendit declarare hic q» cá corp? cir- culare mouet, non mutat loc fm. totü,neq; cft f. co pandusin actua quo incorpit, & ad qué peruenit, & vüturloco ciusillo , qd mouef fu p. fpacium circulare, cum fit manife- fliusin hocloco. D.d. Oppofiti ve- ro &c.i.& alia caufa eftét.qin mo tus contrarij non fünt nifi motus , jui funt in eadé longitudine fm re. lexion£. D.d.& idco non eft remo- tfi, &c.i motus aüt: füper circulum. n6 eft reflexus, &16 nó eft remoti vtifte motus fit continuus, & perpe H tuus.D.d. Et motusétin eadé &c.i. &illud,qd mouetur motu ci i nó eritin eod£loco, fm reucrfioné adillud motus at,in quo illud, qd mouet, pucnict ad loci poftaliud fine rcuerfione ad locá,ex quo mo- ebat po € vt fit motus cÓtinuus. D.d.motusaütjn quoillud,gd mo uctur, eft in codé loco multotiens , impofecft vt (it córinuus.i. motus, inquo illud,qd mouetur, eritin co déloco f; reflexioné,& reuerfioné, Tpoffibileeft vt fit continuus.& mo tusin quo illud,q4 mouc£ erit í co demloco multouens,non fm refic- I xion&poffibile eft vt fit continuus, qf illud, qd mouetfm reflxioné, neceflario gefcit Etillud gd nó mo ucrur fm reflexioné, non eft necef- farium vtquieftar.D.d.cám, ppter quam cft impoffibile vcillud, qd p- uenit in eundem locfí fm reflcxio- nem,moucatur continue , & d.qi neceffe eft, vt illud, qd moucfhoc motu, moucatur ducbus motibus oppofidis infimul, vt declaratá eftt predicto fermone. D.d.Etideo im- pollibile eft vtaliquid moueat, &c. L& hoc non acciditin rcflcxo , fm qp eft reflexti fuper lines rc&£ , qi K- hoc accidit &: it redero pere Circularem, aut fequitur femicircu- 16, aut faper alium arcá, aut maio- Téaut minorem. D.d.neceffe eft.n. ytmoucatur multonés cifdé mod- bus.i.& caufa in hoceft, qii illnd, qd mouef refiere, nó mouetur vno motu, fed necefle eft «t moucarur. multodens moubus eifdem in (pe- cie, & diuerfis in numero pluribus. D.d.& vttranímutctur modis uá(- mutationis cótrarijs.i.& necefle cft vtillud,gd mouetur refleze,mouca tur modis motuü contrarijs,& tr (- mutatióes cótrariz impoffibilecft, L circulari vtfint egdem.D.d. qí& finis nó c5- iungitur cum principio,Sc.i.& cau. fain hoceft,qià pundusquieftf- nis, & punctus, qui cft principi in motu non circulari, funt duo rario ne, & (übicdo, & non coniungun" adinuicé, frita qp fit id£ in fubito, principium . f. nius morus, s fiuis. alterius. & hoc intendebat, cum d. qfi finis non coniungitur c(i prin- ipio : motus aucem , qui eft fuper circuli punétus,qui eft in co cipium, idem eft cum finc, fcilicet In eiu quoniá fünt vnum fübiecto, & duo lo,finis.& ratione. finisigitur in eo eft con— & prince iunctus cum principio ; in circulo NM enm nulluseft punctus naturali- yaq ter, ideftactu, qui fit principii, aut & dao! finis: &, cum faerit ima jnatus in rón£ f circulo, tuncerit principium, & fi- inea re nis extremitates vero linez ro & prac funt duo punftainadu. pil ane Manifeftum aüt eft & ex hac duoríes diuifioe qp nó alioscótingitmo tus effe cGtinuos.inofbus nac Pe ciditfm eadé moueri (zpe. vcl Ecc alteratióc p media, & in eo,qui 15^ c.js. eft quantitatis, per medias ma. Vide c. gni- tim Liber À gnitudines,& in generatióe, && Dirruptione fitt. nihil.n, differt eapauca,vel multa facere, in j^ buseftmutatio , aut mediü ad^ dereqppia, velauferre. vtroqy n.modo accidit p eade moueri fepe. Manifeftü € igitur ex his , qp neg qui de natura differunt, bene dicunt, qui oía fenfibilia moueri (emp dicunt.moueri.n, neceffe € aliquo illorü motuü , & maximefm illos eftalterari, fluere.n.dicunt femper;atqs di^ minui.ampli?aüt & generatio^ B né & corruptione , alterationé le dicunt, Ratio a(it nunc di^ xit vit deof motu,c nullo mo^ tucontingit moueri continue, preter djicirculari.quare neque $malterationé, neq; fm augmé tationem. Quodigitur negiin^ finita fit mutatio vlla,neg; con^ tinua, prtercircularem latio^ nem, totd nobis dicta fint, Et apparet ex hac dinifióe, quod jmpefabile efl, vt aly motus ine. cütinui.catingit.n.Vt in éíbws tfl C iterentur motus. y. g.in alteratu- me erit iteratio iter duo extrema , € in quantitate. erit iteration magnitudinibus, que funt in me- dio, C7" in generatione, C7" corru- prine fimiliter . 77 nsslla eft if- ferentia in boc qubd resin quibus efl tran[mutatio, fint multe , aut. pau, nea in bc vt m medio pe- matur aliquid, «ut anferatur.con- dfiget.n. Vtroa, mo Vt de uteretur, Dularai ptr exbec , quod. Odtanus 418 de ibus in naturis mn bene D dicit qui dicit ofa fenfibilia scper meweri . quoniam neceffe efl vt no moucantur pfi altero iflerum mo fuum , C7" digmer metum in boe apud eos eft alteratie.dicunt enum quadommia femper fluunt, et di- minuuntur. C7" pofüerunt genera fionem, C terifrimem effe alte. rationem.Et declarat ef! bec'yni wer[aliteri oí motu, [-quod impof- fibile eff v. aliquid meueatur em nine fecidum cotimuatienz, mfsin E. metn cireudari. et io impofibileé "yt meueatur [ecundi cotinuatio- n&in alteratione , aut augmente . Hec igitur dicimus, quaniam nad latranfemutatio ef infinita,et co- finna nifi mot? localis circularis. Etapparetex ifla diuifione ratio caufaium contrariarüexiftentium. in motu redto,& circulari, d remo- Wentcontinuation£à recto, & dant ipfam circulari. D.d.contingit.o.in iftis oibus, &c.i.contingit.n.fi cete- ri motus ponantur perpetui, vt cete a ris motibus fit perpetuitas pp itera- tionemyin quaeft quies neceflario, D.d.v.g. &c.i.ficut quies, d eft apud iterationem fter duas extremitates, que fünt duz paffiones cótrariz, v. g.alb & nigri. D.d.&in quantita te, Kc.& intendit per qu&titaté mo- tum augmenti,& diminucionis.i.& ficutquies, eft apud iterationem. exiftenté in hoc motu f. qf magni tudincs naturales peruentuntad fi- nénaturalé, deinde incipiunt dimi nui, qín inter iftos duos motus eft tempus, in quo eft quiefcens, vt de- GGG- ij da- 74 tü. lon, mo- a Phyficorum G dlaratum eft. & d.in magnitudini- busque fünt in medio,qr iteratio r£. non eft, nifi in medio, qd eftinter. auiós € duos motusoppofitos. D.d. in tjs flans, neratione,& corrupaone filt.i.q in YdE Lc. ter ezseft iteratio, ( eft cá quietis. 23. Iffud, D.d.&nulla cít dtia , &c.i. &nulla 1e A2. (fi drain hocgd (equifinter hoc, [7 Q alij motus fter circularé, gf ite- rantur,tranfeant bis per partes me- dias inter E» extremitates, vt ile partes mediz fint paucz , aut mul- tz.i. qfà neceffe eft vt per quálibet. ear pertranieat bisin duobus mo tibus: & fit non eft dria inter hoc. H o medium (iteffe,autdiufio cén- dia dhocgg nerationé, & cor- ruptionem. D.d. Declarati cftigi- turex hoc,&c.i.& ex hoc & declara tum eft aliudabco, qd intendimus declarare, & efto fermo Antiquo- rum,dicentiá qp ofa (enfibilia per mouétur,falíus efl. D.d.qffi ne- efle efc. qii Ponitenta fem moueri,necefle eft ea ponere. Pooueri aliquo iftoríí motuá fenfi- bilium, aut pluribus vno: fed decla satum eft impoffibile eit, vcali- quisiftorum fit femper:ex quo ap- error fermonis Antiquorum. T1 b.4.&dignor moni, &ci.& appa retex fermone cor(i, motus alte- rationiseftqui eft magis dignus vt. fmipfíüm fintenua in tran[muta- tione. a. D. induxit róné co- rum füper hoc,& d.dicunt.n.q ofa. Suunt&atiocinantur fap hoc di qp nos videmus entia femper in fluxu: & ideo acciditciscobfum. ptio.& hzceft cá, pp quam anima- tum indigetcibo . & erraucrunt in hocquia. int tranfmutatio nem, queeftin potétia in actu. Et Loquentes noftz: legis feouuntur. Antiquosin hoc, & dicunt q aeci- K dentia non remanent p duo tempo Ried ermo Antiquorü crit cur. (à nature , fermo vero Loquentii noftrelegs lbvanus quia non co- tur ad dicendi hoc, nifi qa vo- lunt defendere fundamenta hia: quia exiflimant q»lex non defendi tur, nifi per illa fundamenta. D.d. &pofuerunt ioné, & corru- puoné efle alterarionem.i.& Anti- qui pofücrunt ition£ , & cor- rupuonem c£ de genere alieratio- Dis: cum dicuntalterationé cfle. perpetuam,inielligunt alteranon£, L & denerationem, co i . Ec cum compleuit hoc, fecit reme- morationem de omnibus declara- tis, & dixit : Et declaratum eft hoc yniuerfaliter, &c.i. & (etmo cius in hoceft manifeftius. Quedcircwlatio primus fit motui. Ca, 5* Vodaüt Bion circula tio prima fit manifeftü eft.Omris.n/atio, ficut men diximusaut Crcularie efl autíup recta aut mifta, Hac Senece cf prioresefeilaet €xillis.n.conftat, Recta at cir, M cularis: fimplex .n. & perfecta €ít magis. in infinitü igitur n6 eftfm rectam ferri. qd.n.ficeft, infinitum nó eft. (ed negy,fi eet, moueretur vtigs aliquid.nó.n, id figa impolt eft: tranfireau t£ infinitam impott eft.Ea aute latio, qua fuper finita recta fit, fi refleatur quide, cópofita €, & duo motus: fi veronó refle &a£ imperfecta eft, & corrupti bilis, Priusaüit & natura ,& ra^ tione, tpe, qd perfect quide Liber Octauus À eftimperfecto eft , corruptibili &üt incorruptibile . Amplius, motus prior eft, qué contingit perpetuü effe, eo, quem non có tingit. Circularéigiturcontin- gitperpetuum effe, aliorum au *41isio t&neqg* corruptione, neqy aliii M7. — vilum,ftatum.n.oportetferi , flauté ftatuseft, corruptus eft, zr manfefum efl quod motus tircularis jus nini calum. Ox. n.translatio ficut dv- ximus prius, Ant € circularis , aut 5 -- fella aut mixta, MIXUA 4nE n6- duh cedant illa due: ex. dixi 1 i.mexi it .€9* Wt rela prace- 419 pntiderum ceffantium eff. po(tjbi- D le'yt fint eterni. ce[fatio rim eft. receffaria sneis : 7^ ce[fatio non elÉ mfi in cerruptione motus Cum dedarauit q impole eft vt 7$ aliquis mon fit vnus s eingus, nifi motus circularis , & iá declara- uerat qp tráslano preccdit alios mo tus, & promifit declarare y transla. tio circularis eft prior recta, incce- pit declarare hocd. Ec. i| eft o motus círcularis,&c.i. & ma- i eftg mous drcularis eft. prior narura,& diffinitione, & re motu recto, D.d. Omnis.n.tráf- E. latio ficut diximus, &c.i.& hoc, qd is imus manifeft eft. & caufain bhoceftg ols translatio fimplex cít, oni 'circulans, aut recta : quia fim- da crei quest "i plis dimenfioncs: ones fünti dart «ed perfetla.quema umpsfi eve motus mixtuseft ficut mot füper magnini- 4 moneatur per linea retia lanel grratiuam,aur curvá ifta. dae m infinitam. queni nibil efl alquid. linca cbponitex recta S circulari 54g, bai snfinitum.ne, e fieffet.ef- D.d.Mixtam ait neceffe eft vt foe- ce ve.c. j. er diquid, ud vhs vw pri dantis dui & nece cfeve mo" ride »d- vr 5 c5pofitá ficedanr illi mde ei. oret delia pt poni lare. Et decarsnitq modi moratin Ham fmt fi few ra ci Joco funt tes duo fimplices Ava? y » & declaraurt pofitus eo" erunt duo mutus. 9^. fi taseflpofleriorfimphicibus in en refle£ietur erit duminutur, et. ccpit declarare p circularisé prior. corruptibilis, Et 1n natura , ey in. pore motus circularis Foe itmprepresiites niam mont arae e fes ncerrupti ; cretus eorraptibile et 6 morus ui i e rus perfettum precedit dimina- arm lest quie rere due Spes bile Et metus esrenleris quia ifl Gs fundare fuper duas ooo eft peftbile'ye fie aterms,aly Ye. peopofitiones Yna cf fa Kis H 5 um feti cre Té MI es, cerruptibiles , peo, alg. mmovas cixculariscit píectus, & mo- liqua 4i- GGG ij mà Phyficorum "A. tus re&useft. diminutus Secidaeft mimti, g ofa duoquorum vnum eft dimi- Birdoa nurum, eliquam perum, &píe uto. id C'ü cft prius diminuto, &ifta pro- xem.te.e. pofitio eft manifefta, incoypit verift 1LÉ1 careminoré. Etquia cir mo- 02.633 iG efi períedtü fere manifcftü eft perfe, 1ncccpit declarare q» motus rectuseft diminutus,& d.qfn ipo bileeft, vcaliquid moueatur füper lineá re&& intiniti.i. & necefle cft vt motus füperlincá re&am fit di- minurus.gín,fi ét cópletus, neocf- a cipia; fecflet vt eflet talis.qin in cam non. deibé cc peces additio :a cii hzc fit de- H finiuo completi. Etfi motus reus id, cul ad effetchpletus necefle eflet vclinea, dicofieri fap quá mouetur, effet completa, Br 13 linea recta. & fi ita effet, efict infini. Merc. Inca Terra: 2i.cólife. ta-qrh, fi aliqua linea recta eft com. 7; Pte. pleta,in qua non pótaddino fieri, 3$... neceffe eft vt fitinfinita. D.incaspit 1 declarare impolfibile£ vt ali linea re&a fit infinita, vt conclu motus reus a6 eft. eren fed dures cd. qfi nil ctiigd taleinfinitum.i.& tal lines, finfi- miti im eft vtfit, vtdedaratü eftin Tertio iftius libri.Et,fi aliqua linca eflet infinita, impole eflet ve illáeffet motus infinitus. D.d. qin.eftimpoffibile, non crit,&c.i. & cítimpoft vt motusinfinitus fit, licet concedamus lincá infinit c£ . Qi mots füper lineá rectá eft ad aliquid eerminatái (ad iud, ad perucniet poftij peizranfit magni- tudincm doerilam mouemir &, fi non,tüc motus cflet ociofus. Tüc neceffe eft, fi motus infinitus fit, vt compleat polt pertranfitum snfnitum . & , quia infinitum per- táfiri eft écimpoffibile, motus im- polt eft vc (it iüinitus, Et ifta demó flzatio cft propi, jguavüifin K vltimo Sexti. qua polle hoc gy fi motus re&tusc! » debe effc infinitus, & infiniti poteft n- telligi fm redlitudinem, & fm refle xionem füper candem lincá finití, & iam deflruxit vt mous infinitus fit fm rectitudiné, it it deflruc- rectiam, vt fit fm reflexioné , & di- xit : Motus aüt füper lincam rectá finitam,&cr.i. & non debet aliquis ponere ki motus fup lineá: f- niam cftinfinitus,, fm irej& redire. 1ninfinitum : nà ifle motus cft có- pofitus cx duobus motibus, quori vierq; eft finitus, in quem pótfieri M additio,& diminutio : ergo non eft eSpletus.D.d.&, fi non refic&tetur, erit diminutus,& corruptus.i.&, cá declaratíi fit 9» fpoffibile eft vt mo- tus rectus fit infinitus, & eft declara. tum q motusreflexus nó eft vnus jua motus, remanet vt vnus motus re- Mor* fiai Gus fit finitus, non reflcxus/& mo- ? dimi tus finitus eft diminutus, Sccorru- cerupa- ptibilis,quia in co poteft fieri addi- bilis, gat tio f quia inuenit pfectior ipfo. Et, opt heri €& verificauit ill& propónem mino Widcoüh rem,nduxit maioré, & d. Etin na- "ig, e tura,& in ratióc, & in tempore, &c. M, i,& manifeftum eft per f qp perfe- Gum eft prius diminuo natura , & rarionc, tenipore, & intendit p. rationcm defininon£. motus.n.cir cularis acciprrur in defininonc mo tus redli : qffi motus rectus eft ile, quatà medio,& ad medii: & me i non inueniGnifi 1n circulari.D. d. & incorrupübile przcedit corru- ptibile. & hzceft quafi alia declara. tioquá poft cóplebit. Et, cà cóple- uit bác declarasioné, incapit indu- cerealiá, qu& innuit per hoc, qd d. &incorruptibile [cedit corruptibi- k, » felt que. Liber A le,& d, Etc motus, qui pt cé cter- nus, &c.i. qfá folus motus: xiseft poffibile vt fit eternus, vt de- €lararum fuit prius.cxteri auté mo tineq; motuum, or pof eicdde mr mol luntefle eterni. q/fi feti se mons cen i quies Án eis , & quieseft corruptio motus necdlarioin sam, TquibusecE corruptio moti, mani rp etaaE ; luxit ratio , Tn debis, quifantin loco, Rationabiliter aüt acciditcir cularem vnü effe, & continuü , & non eü qui fup recta fit. Eius n.qui e fit, determi, matum eft & principi , & me Fuoiien oa Daber in fip uare eft vnde id fcipiat, qt mouetur, et vbi deflnat. apud «n.terminos quiefcit o£ , aut vii Tautvbi. Ipfius aütcircularis f inata funt. cur. n.magis quoduiscorü,d funtí linea,ter^ min?enc fimiliter.n.vnü C & principiü, & mediü, etfinis eft, vc femp ddà finti pricipio, & fine,et nunquá. Quare moue. tur, & quicfcitquodámó ihe xa: eundé.n, occupat locü. Steft,qim ofa hec, accideruntip ficentro:principiü.n.& mediü magnitudinis, X finiseft. Qua. scfit, vt ppeaqp hocextra circü ferentiam eft, non fit vbiid,qd ferturquiefcat,quafi cranflerit, femper.n.fert circa mediü , fed monad extremum, ppca aüt, qp sem Odctauus 4210 hocmanet, & femp gefcitquo» D dámodo totü', & moucfconti, nue. Acciditautéeconuerfo.ete. nim,qin méfura motuücircüla tio eft, primü neceffe eft ipfam effe,ofa.ri.menfurant primo.et, ga primus eft,menfura eft alio^ rü. Amplius aüt& regularécó tingitcircularem effefolü. qui n.fuper recta fiunt, irregulari^ ifeflá ter,& d principio ferütur, Gad finem.omnia.n, quanto plus di ftantabeo, quod quiefcitferü^ tur velocius.circularis autem folius neg principium, neg fp E nisinipfo natura eft, fed extra, Et rele contingit Vt motu cir ewlari fit ynm,C77 continums yn metuo re£ns 1n reHlo.n. principii eff terminatum, c2 finie ey" me- dium" omnia ifla funt exiflen- fiai eo. Q7* ides incepit motum dn ee ab aliquo loco, C77 completur fnt motus.o£.m. quod mouetur [u- per ipfum quiefcit apud extrema, «ut incarpit eut ex quo ell. Incir ulari ero vltima [unt non terms eft locus , wer "vt fit ex i du ^ ion o cj froopis, C medis, et h- nis.et 10 moti fuper ipfum. rua efl in principio et inmedro , et in fine , et mn efl in aliquo eorum in alique tempere. Et ideo fboara mouetur C7 quiefcit quadamme- do , quia tenet eundem locum . GGG-iüij Er Phyficorum G xrcanfain boc efl quia oia ifla ac eidune centro, efln.principiuma- nittdimis et medium,et finis. Et 19,084 efl extra circunferctiá, et jare hit lé i ue ui feat, pofiquá peruenerit ad i uia seper mouetur circa medii , Q7 nà ad vltimis.et 1 tori perma. fret femper ,cum fit quie[cens qua- damóo, 7" méucatur fecundi con- tinuationem. Contingit aut in boc motu aliquid,eo* [uum couerfum. Homerus n.circularie quia c me [ura erum metis, ecl noe.ota. n.men[uratur per prima. menfura . €7* quia efl primm, eft menfüra alioru motui. Amplius eit matus circularis folus efl pof- Jibilis vt fit qualis.res.n.qua mo sentur re£le diuer (antur in motu ex principio ad finé.oie.n.quante íuagis remonentur à quie[cente , tanto "velocius mouetur in motu. autem circulari non eft principii Y naturale , neó, finis, fed extra ip- Jum , in quo eff motus vetfe. Cum declarauit qj motus circu- laris eft prior recto ex duob? , qi morus circularis eft pfectus, rectus 2t diminutus,& ét,quia motus cir cularis pot efle cótinuus, & perpc- tuus,rectus ait nó, & in fteritis de- clarauit cám, pp quam fuit poffibi- levt motus localis effet perpetuus, fed illic dedit cá m remotá, incarpit hicáar: cím propinquam, vt com plat illudqd intendit declarare, qp 76 ewtfüpr- gn motuscircularis eft &óK tinuus . Etd. Ft ml chingit hoc, Scie ypguá nece vtmo tus circulans fit continuus, econtra. nio re&to,cft, qii in re&o eft princi- piü terminari naturalt , is, & medii, gp ifta tria fanti eo1a&tu . Etdin hoceft, quia motus rectus. eft fuper magnitudiné rectá, & ma gnitudo reta eft finita, & habet na turaliter duas extremitates termi- nams& medium, D.d.Xió incopit. morum in eo, &c.i. & pp hoc necef- feet vtoé od mouetur fup magni- tudiné rectam,habear duas quieves naturalitetquietem,f.in iniuo ma- L rirudinis, 4 quo mouet, & quieté 1n fine.D.incarpit. hocá ma itudinc,fuüp quá eft motus circu- ris , & d. In circulari vero vltima. nó fünt terminata.i.in circulari ve ro non elt pun&us in actu, qui fit. principium, & finis. qi in circüfe» rentia non eftlocus, qui naturali ter fit dignior, v: fit principium, q vt fit finis, quicunq; locus hitin cir- cumferétia circuli . D.d.quiliber.n. eorí mouetureodem mó,&c.i.om. nis.n. punctus imaginatus in circu. lo poffibile eft vt ponatur prici magnitudinis & finis, & medid.D. M. d. & idco motum füper ipfum fem. E eftin principio, &c.i,& ideo il- lud, quod mouetur füper circulum, pót imaginari in quolibet puncto 1 principio,& f fine,& i medio. qi poieft imaginari ille punctus prin- iptum arcus alicuius , & finis alte- rius,& medium alterius. D.d.& n& eftinaliquocorum in aliqua hora -i.& nungetit in circumferéria cir- culi in pzncto, qui fit folummodo principiü,aut folummodo finis. qd non acciditin magnitudine red, t Liber Octauus 411 A Etdebes fcire qp iftz ciz, quasidit hic, quodammó funt naturales, & quodámodo mathematica. accidit caufis mathematicis, ppinquis in mathefi,vt fint cáa: prime pluriü 1erü naturaliü/ficut accidit fcientijs fübalternátib? cá fibalteinacis, fi- cut Arithmetica, Mufica,& Geome tria,& Afpcétiua. Qíficü diuerfitas duori extremorá lógitudinis rettz eft prima cá in hoc , cp contrarietas. ous in locis,neceffe eft, v illud fit. prima cá in eflc primos motus con- trariosquia id eft in locis cótrarijs. Et,quia finita diméfióis re&z € pri B ma cá &in effe motus rectos, & eft finita,necefle eft vt motus recti finr. finiti. Ecquiain circulari nó eftex- tremias in actu , neq; vlt punctusf a£tu,necefle eft vtin eo non fintlo- ca contraria, neq; diméfióes finita: & cum ira fit, necefle eft vt motus eius fit vnus,& continuus, & perpe- tuus:c motü fup ipm nó moueat ad loca contraria. Ét exiftimatur. ifta ci quá dedi Arift.hic,nó fold- mó dato fit pole motum circularé effe ppetuü immo q fit neceffarid. fic igitur dét intelligi ifte locus. Et, cum declarauit ep in circulo nó ett punctus in actuqui fit principium, autfinisaut medium, & y quilibet. punétus in co in potentia eft hcc tria pücta,f.pricipiü finis,& medisi, natrauit q ifta cÍt cá , pp quá fphe- ra eft isiferaral ib eodé loco , & quodámà ET, fcés S quodámó mota,& dixit Erió fphzra mouet, &c.i.&, quia fphzrra mouetur circa gibbolitatem centri, & in conucxo n6 eft pictus in actu, neceffe eft vc fphzra fit in codé loco, numero, & in pluribus locis fm formam, vt de «laratum cftin Sexto. Et hoc inté- debat,cum dixit: Etió fphzra mo- D. uetur,& eft quiefcens quodámodo, Sphera. juta nó muzat locá alium nücroi, mouects m fübiectum,& materi & eft mo (j5,& ^ taquia mutat loca diuerfa fm for- mii, fy má,non quia fpharra,ficutexiftyma fm foras. tur moueffm partes, quiefcic fm 165 ph- totum. poncre.it. corpus moti fm ply 4;/&e & quicfcere fm totii eftim- 45.&.Lo; pole:imo tota fphara, & o£s partes l6 mouentifed totü mouctin locis di- erfis fm formá tif, & partes mou£ turilocis diuerfis fm formá,& fub- jectum. D.d.Etcaufa in hoc efto ofa ifta acaduntcentroji. & cá inef* feifta propri in fphara,eft centrü, E Et pótintellinere per centrü,centrít mathematicü,f. pt. & poteft in- tédere cétríi naturale, & eft corpus fpharicum,füper quod mouefcor- puscirculare.fphcra.n.diuiditur na. turalt in duas pattes, in centrum, & circüferentiam. $iigicur voluit cé- trá mathematici) fic intellipéda eft hac litera.cft.n prinapiti magnitu. dinis,& medium, finis.i. punctus qui eft cente fphzrzseft princi- pium, eo g linez rc&z zqualescz co exeun:xes proncnitit ad circfiferé- tis. S € finis, quia oés linez a circi ferentia cxeuntes pucniunt ad ei. F etat mediü , co qp diftat que ab omnibus partibus, & hzc el expó Themillij. Si atintellexit cérum naturale, tunc pcr principid magni tudinis vult principiü efle fm mate. ris & per fincm.i. vltimd, quia cir- culare mouct circaipfum. D.d.& jóquia eft extra circüferentiá, &c.i. &quia centrum eft principium, & finis,& hzc fünt cáz quieus,& mo- tuscentrü- autem. n6 hin 1pla cir. cumferentia,fed extrajó n6 habuit circulus locum , pp quera quiefcat, ES G ico 9 ircalas mouetur circa n5 ad c. & quia finisci'pmanensT pmanens. mó& mots ebiunue iio "e mota uidé,co. puenit ad finé:quie- L Tcrdeo üniscit qua incipiü,& finis, in Miele contenitveunq lici D.dixit: Cótingit aátin hoc motu. hoc& eius conuerfum , &c.i. qp fit primus, eo qp eft méfura ofum mo- ifi t tui & ecóuerfo,f. cp fit menfurayco Ni eft primus.Dicit autem. uia Pr iae eftq. menfura fit imi S&P m. prim ít méfura. Etin hocloco H reucrüfad 1ntention&;n qua prius má fm£ incoryerat (ipfum effe primá:& eft fura. dé Tertia decfaratio. D.induxit Quar 20 9t t$ Dbationé,& dixit: Ampliusauté ex morus circularis,&c. amplius aliter poteft pbari q» folus motus circula. ppc effe cótinuus, cü zque diftet. Qs vf a fine ad quem mouet.(. a medio: at recte mouentnó zque diftát Tomi? dne inolbus Pardbus Kanghadi- 9h fiuaP nis , vnde. drama mmoueníiede Troria*it velocius moucn£gf aj inquát 66 j5.& fini & hoc£, juod voli dicerc c ». d.quíto.n.diltáta quiefcéte, &c . i, I quáto.n.diftáta loco, in quo quic- tes erátc appropinquant ad lo- €ü,ad qué mouen&tto veloci? mo- ent. pian motu aütarcula 1i &c.i.in motu afit circulan nó cft prinapium naturale, neq; finis na- turalis (ed principium , & finis eius funtextra magnitudinem, fm quá fit motus (iin mcdio.& magnitudo eircundatipfum , exiftente ipo co- dem,fcilicet cento. Quodautem ea, qux eft $m focum latio,prim*?motuü fit, te ftan ocs, quicung de motu fe Phyficorum n£, ipflus tribuunt moucntib? fas hmóimotü . Di tion. & congregatio motus um funt.ficaüit mouent amicitia, AC lis:ipfarum.n. hzc difgregatjil laaüt congregat. Atqgy mentem primü mouenté dicit Anaxago ras difgregare. Sit aute & qui^ cung tale quide nullam cám di cuat, fed propter vacui moue^ ridicunt.etenim hi eo, qui $m locum eft,motu naturá moueri dicüt. motus.n.qui propter va^ cuü fit,latio eft, & vt tloco: alio rum autem null ineffe primis, fed fjs, qua funt ex his,putant, augmentari.n.& diminui,& al terari,cü congregatur,& difgre ganturjimpartibilia corpora di cunt. Eodem autem modo X d cung per denfitate,aut raritate conficiunt gfiationem, aut cor^ ruptionem:congregatione.n.& difgregatióc hac di(ponüt.Am pliusaüt & pter hos, qui afam. Cám motusfaciunt.ipfum.a. fe^ ipfum mous principium c& di cunteorü,quz mouent, mouet aütafal feipfum, & o£ afatü eo, qui fm locum eít,motu, Ec pro priequog moueri dicimusfo^ lü,quod mouetur eo, qui fm lo cum eft,motu.fi autem quiefcae. quidé in eod&jaugmétetur aüt, aut diminuatur , aut alteretur, quodàmodo moueri, fimpIt au tem moueri,non dicim?, Quod igitur femper & motus erat, && €ritoi tpe, quodnà fit princi^ piü perpetui motus, adhac au» em Anamgo- M Liber Octauus &À temquie motus primus, X qué motum perpetuü contingit fo^ lJumeffe,& qp primum mouens ámmobilefitdium ef. — Quem antem matw localis fit rimus motum tef antur omnes, ps attribuunt |. principia eins dis pu boc metu menentur .Sepa- TAUS.M.C3t atio (unt metus. locales. fic autern opinati funt ams. exya er" [té monere : bec. fepa- ratylla'vero congregat. Anaxa- erae autem dicit de ellehu, qui eff primus mater spun feparare, €Y i fcernere. similiter autem, e babent c7* qui monconcedunt ali- ud agen Puifmehs, fed dicunt. ja meseri per yacuum . ili. m.di- 4X Bafuram moneri bedierm £nj.P propter vacuum cfi motus metum fit 5 primo, s. bis, que gentral nt c prone dicunt n.angmitum, c7" dd teratinem fieri in tongregatis,et Jeparatis ibus wndunifibili- Dus , Et fimiliter qui dicunt gene- vatinem , C77 corruptionem fiers ex fprfütudine c7" raritate.bec.n. er MS CON, t ef- "tiene. Et fomiluter alij ponen- nmm caufam e[fe motus.di ennt-njliud, quod mouet feipfum, effe gricipium motuum. 4 autem,Cr quicquid babet uma, 4221 mouent [e smetulocali. amplus, D fi dixerit aliquid moueri bic pri- 8I, t axma ipfum f gmeueri tantum in loco.quefccs am. tem ab bec motu, C7* fi continue 'tur aut diminuitur, aut alte ratur dicetur moueri fic famplici- ter Autem nn dicetur maneri. D& fum efl quani am motus. fimplici ter fuit,e7" erit toto tempere , C97 principii metus eterni quid fit,et metus eternut quis fit c7 rcf i folus potefl c£ eternus, ^ pavit meter, ribi E Cum dedarauit q» motus circu- 77 lariseftpnor recto, iam prius pro bauerat motü primá c£ motíi loca K&filt vulthic notificare motíi loca. Jé prioré c czteris moubus, fducés imonid füer hoc, q o£ dicéts , y a *motíí generari fm varictaté eorá, olsencfit namuma dicere motum o. tam. calé priorem c£ czteris motib*. Et bocefoquod d. Of at motus,&c. -i.qfü oés dicétes fieri motü, ponüt motá localé prioré effe czteris mo pF tibus.ipfum.n.e£ cocgit os ad hoc. D.dedit cám,& dixit, attribuunt.n. &c.i.dicunt.n.pnncipia omni mo tuíí moueri motu localiaut dicunt principia ofum motui moueri hoc. motu primo. Quui.n.dicunt princi- pia agentia dicunt primam motio- nÉhorfi principiorü cé localé. Qui autem dicuntola'ex fe moucri (na turalia dicunt ipfa primo hoc mo- tu moueri, Et.cum dixit. goma dicentcs mundum gfüari, dicfíit mo tum localé priorem efte, incepit di €crcopinioné Empedoclis, dices Sqe- diccns: Oj Emp. Phyficorum G e. & quia inis eipmanensT endi loco c pmancnseft vno m5,& mota cóünue alio pe mota nó puenit. ié:quie- pen; eo inis clt quies &e vit, fi prinapiü,& finis & medi in hiseft dé, conuenit vtrunq; fieri. D.dixit: Cótingitattin hoc motu hoc,& eius conuerfum , &c.i. qp fit primus, eo q» eft méfüra ofum mo- tud,& ecbucrío,f. qp fit menfürayo Needfíe € qr cít primus Dicitautem hocquia fie primà dta menfura fit primü, Sc D 9 prima fit méfura. Etin hocloco &g po- 9 prim! fa. Et x H reuerüifad intentionéjn qua prius m6 Gcm£ incarperatfipfum effe prim:& eft fara. idé Tertia declaratio. D.induxit Quar 15, 7*-* t$ pbationé,& dixit: Amplius auté. 7 morus circularis, &c. amplius aliter port riy folus motus. mE xis pót cfle cátinuus, cü zque dii Que siad quam motetL mein: at recte mouentnó zque di Tanrds d neinolbus paribus [nghudi- 96 finsap nis , vnde d naturalt mouentree I3! velocius moucn(qfi apptopinquát E. icr. h o. i6 tud: fini. hoc £quod voluit dicere c Pug 1igioa d ta qui(céte, Kc. i |uáto. n.diftáta loco, in quo quic- Dieses ci appropinquant ad lo- €ü,ad qué mouen&táto veloci? mo- nent. b dixitzin motu aütarcula xi&c.i.in motu a(ít circulan n6 eft prinapium naturale, neq; finis na- turalis(ed principium, & finis eius funtextra magnitudinem, fm quá fit motusf.in medio.& magnitudo €ircundat ipfum , exiflente ipfo co- dem,fcilicet centro. Quodautem ea, qu eft $m. im latio,prim?motui fir, te ftaní ocs, quicung de motu fe ipfius tribuunt mouentib? fm hmóimotü. Di: io.n, & congregatio motus fm locum funt.ficaüit mouent amicitia,&C lis:ipfarum.n. hzc difgregati laaütcongregat. Atqy mentem primü mouenté dicit Anaxago ras di(gregare, Sifr aut& & qui^ cuug tale quidé nullam cám di cunt, fed propter vacui moue^ ridicunt.etenim hi eo, qui 5m. locum eft,motu naturá moueri dicüt.motus.n.qui ter Va^ cuü fitjlatio eft,& vtiloco: alio rum autem nullü ineffe primis, fedíjs, qua funt ex his,putant, augmentari,n.& diminui,& al terari,cü congregátur,& difgre gantur,impartibilia corpora di Cunt. Eodem autem modo X d cung per denfitaté,aut raritate conficiunt gfiationem, aut cor^ ruptionem:congregatione.n.& difgregatióe hac di(ponüt. Am plius aüt& pter hos, qui aam cám motusfaciunt.ipfum.n. fe^ ipfum moués principium c€ di M cunt eorü quz: mouent. mouet aütafal feipfum, & o€ afatü eo, qui fm locum eft, motu, Etpro priequog moueri dicimusfo^ lü,quod mouetur eo, qui $mlo Cum eft,motu.fiautem quiefcat quidé in eodéaugmetetur aüt, aut diminuatur, aut alteretur, quodàmodo moueri, fimplt au tem moueri,non dicim?, Quod igitur femper & motus erat, & eritoí tpe, & quodná fit princi^ piü perpetui motus, adhac au^ tem reo g cireales monemr circa né cerunt métionem. principia.n, K. L Liber OQauus 4221 4 temquismotusprimus,& qu£ mouent fe metulecdli. amplius, D motum perpetuücontingitío^ f dixerit aliquid meueri bic pri- Tumeffe,& q primum mouens immobilefitdi&umeft, — Quom autem mita localis fit rimus metuam teflantur omnes, qui diquddixerunt dematuini, ^45" bro, attribuunt m. principia eius bis pa boc motu mouentur .5epa- uw atio (unt metus les. fic mtem opinati (unt ams picea eere. hacn fpes ratulla vero congre 4f. "P naxa- dere autem dicit insi qu prsmus moter ppfurn feparare, rere paie rem. fc babe deer: ent » fed dicunt. Loniidun "yacuum . ili. n.di- €Xt naturam moneri localiter.mo fur. propter vacuum eft metus lo alis imopo[Ibile eft eum quod dli is alierume metuam fit 5 primo, fu bus, que generaliter fiunt & icut." angmztum, 7" al C feratinem fieri in cen 'eg atis et ratis ibus Ae bo- z - Et, fender ui dicunt gene- gationem , 7^ corruptionem fiers ex fpifituline cy" raritate bec.n. eri rj congregati ef- peratione. Et fonuliter alj ponen- des ammam can[am e[fe motus.di eunt m ilad, qued mouet [ép um, effe pricipium motuum. 4 autem,C" quicquid babet aumá, sme, apprehendet nma ipfam ,[" moueri tantum in efcés an. tem ab bec motu , Cv" fi continue für ut diminutur, aut alte ratur dicetur moueri fic fimplici fer astem nen dicetur moueri, DÀ C5nem efÉ quoniam motus. ; ter fuit,e7" erit toto tempere , C77 principii metus eterni quid fit,et. metns eternus qas fit e" metus, pi folus potefl e£ aternus quis fit, et quod primus moter jt mobilis. Cum dedarauit «p motus circu- 77. lariseft por recto,& iam prius pro bauerat motü primü c£ motá loca Kfilt vulthic notificare moti loca. VÉ prioré c£ ceteris moubus, fducés imonid fuper hoc, qj o£s dicftes *motá generari fm varietat£eorá, 4 £s coegit natura dicere motum lc. calé priorem cé czteris motib?. Et hoc eft quod. d. Kf a(ít motus, &c. «.qfü ocs dices fieri morá, ponüt motíi localé prioré effe czteris mo p tibus.ipfum.n.e€ cocgiteos ad hoc. D.dedit cám,& dizit, attribuunt.n. &c.i.dicunt.n.pnncipra omni mo tu(í moueri motu locali,aut dicunt. principia ofum motui moueri hoc motu primo. Q ui.n.dicunt princi- pia agentia dicunt primam motio- n£horfi principiorü c£localé. Q ui autem dicuntofa'ex fe moueri, na turalia,dicunt ipfa primo hoc mo- tu moueri. Etcum dixic gomus dicentcs mundum ghari, dicfítmo tum localé priorem efie, incepit di €crcopinioné Empedoclis, dicens: Og. Emp. Se- *vd mà lum. 6 Oj.Ana. H Oj.Dan. 1 Phyficorum Separatio.n.& cb; 'c.i.Em. pedocles.n. ponit motum localem. prior: cxteris motibus,co qp fepara tio,quá dixic fecifle litem, cnngre. gauo quá dixit fciffe amicitiam, Bfiatione mdi, & ius corruptione funt, f. motus locales. Silt Anaxago 1as dixit moti localé priorem e£ of. bus moribus.dixit.n.intellectum in ecriffe difcernere partes confiles.d funtiuxta fuam opinionem elemé- t2,& extrabercilla a mixto : difere- tio aíitelt fcparatio, feparatio auté motus localis. D.dixit:Sifr autem fe hütqui n6 cócedunt, &c.i.filt fe ha bent negantes cám agentem incipi entem gare mundi, innuit Dc- mocritum:& alios, Democritus.n. opinabatur elementa,á dicebat cor. pora atoma efle,& ifinita per fe mo eri per vacuum,in quo fünt,quib* inuolutis generabaf ens.ficereo d£ motá localé prioré efle alijs. D.d.il Ji.n.dicüt naturá moueri localt.i.& fiifti nó dictcim agente, dalig Áncerpit mouere elementa mundi , ant partesciusad güationé pónunt fi has partes pri* moueri co dp fünt in vacuo.quod auté mouet'co,p eft in vacuo,mouetlocakt. D.dixit:im Te. n.É qp aliquis aliorum motuá (itin primo.i. hocautem dicüt co, €» nullus motus preter localem pót numerari t morib*primisfed T Dis $a primisgiantur, Dj. notificanit quomó ifti, (fecta Democriti redu €(itoés motus ad localé, qui eft pri- mus,& dixit:dicunt. n. augmentái, &ci.dicunt.n.augmentf , & dimi- nutionem,& alterationem accidere zebusex compofitioneatomorfi, d fit per cógregationem,& feparatio- ni. vum.hi v£ g illi opinant hoc fieii,fequentesamplirudi minü,& (lricturam. amplitudoan- K. tem,& flrictura cft fcparatio,& con. gregario. D.dixi:Ec ít qui dicunt D&& Bfationem , & corruptioué fieri ex fpifiudine/ raritate.i. & fifr qui esocaes, i icuntelementum cffc vnum aliqd corporum fimplicium, aut aliquod medium inier illa, & faciunt hocex hocofaalia giiari fm fpiffitudiné, & raritaté , dicunt & motü localem. priorécé cxteris motib? défari.n.Sc rarificari funt motus locales.& hoc ijv cóc. Zim. : un L 6; tionis, & gregationis fe a paratonis. D'diric EH ali acit O5 Pat tes aTam,&c.i.& fir qui dicun cipi motuum cffc alam,& funtafam feipíam mouere, dicunt. primum motuá eflc localé. $ nuit vtvi, Platonem. i. qui opinabatur principium motud efle alam, ip- fam fcipfam mouere-& ió dixitzaia lia auté,& quicquid hétajam, mo- ucntfe motulocali. Et, cü dixit oés Antiqui cóueniiit in hoc,q mo tus localiscit primus motuum, (i differuntin mó,dcinde innuit róné diale&icá, d iuuatin hoc, ipfe eft prim* pris 4 motus ralis isé M notior ofbus moub?, dixit: Ampli*, fi dixcrisaliquid moueri,Sc.i.am- liusex hocnoic fimplt motus nó intelligitur,nifi motus localis, cum. hocnomca motus dicatur de mo- tu locali &de alijs fm prius, pofle rius& fimplt, & fm. deermiraio- nem-Horum, aede quibus nomé i Fm prius, & poflerius, & fim] &fm determitaionem ld i dr prius.eft cá cius de quo d£ rius.Ió dixitquicfcés autem ab hoc fora- motu &c.i.& nomen motusab eo, *, A Sufta ied tis. idem 7mecc. - Liber Octauu; locaft monet df fimplt. fi autem. editquiceensin loco; quanuisau 'atur,& diminuatur, & alteretur , aut moueacur alijs pluribus moti- bus,nó dicimnsifm (implt moue- zi fed cum determinatione.vt fi di- eatifm moucri fm alterationé,aut. au; COPIER loc nomé ens, di de fui alij icamé mscum determinatione vnde fuba ptior eftofbus prdicaméds.Et,c efpleuit torum huncfermonem,in duxit (ammatim ofa,q preceRerüt, juod habefin fermonibus dema- B quisficat condufio in ofonib* , & * alhic c dixi Di&t eft q motus Sci. mo ebtinuus,quem probauimus cflc, & principii motus zterni quid fit, ( Qífi non corrumpitur.& mot' zter- nusquis motus fit motus circult, & mov", qui folus pót effe zterhus, -i.& declarauimus ci hoc, motus circularis eft. aem ie grip folus pótcé zternus.funr.n , duz qónes, aut vulqfü,cum. fit declaratü mo- tum effe & hoc neceffe eft,& fit de- dlaratum qaliquismoruum fenfi- bilium pórefle zternus folus, decla. xabiturg hic motusfenfibilis fit z- ternus,f. motus corporalis : interomnesalios motus, € q mo- vor primus eft immobilis , neq; per feneq; per $YMMA QVARTA. EE dioi ibilem ele , & impardbi anie profs Vodauté hoc necet feft impartibile e£, & nullà habere ma^ camus, primü de prioribus ip 4215 fo determinátes, Horü aütvnü D quae eft,pimpolt eft vllum. initü mouere infinito tpe, tria »n.funt,quod mouetur , & mo^ uens,& tertiü,in quo,f. temp?, hacautem, autoía ffinita funt, autofa finita;autaliqua,vt duo autvnü. Sitigitur A mouens, quodautem mouctur 3, tépus infinitumjin quo c. Ipfum igié D moucataliquam parte ipfius squz fitin quo z.Nonigiturf equali ipfic.in maiore. n.mai?, quarc non eft infinitü tfsillud, quod eft ipfius r.fic itaqgipfi E addendo confumà ipm A,& ip^ fi cipfum n:tpsaüt nonconfu^ máà,femper remoués zquale: in finitum,n.eft:quare totü A toti » moucbiti tpe finito ipfius c. Nonergo pol eta finito moue n Pr Pepe infinitü mo^ tuin, Quod igitur non cótingit finituminfinito cempore mou remanifeftum eft, ANwovc autem volumm boc pre- bare , bunc meter simpartibilem. ejfe non habentem magnitudine , F determinates prime quedam , qua precedune bane propefitumt.Que- rum vnum eft metorem finitum. tempore infinite mouere impor Dile effe-sunt.n. tria.-meter f. * quad meuetur , Cy in que fit me- tii fcilicet tempm.bec ante. trit, aut emma infimta «ut omnia fini ta aut quadam fic quadam fit, v. gnitudiné, nuncdi, fiditas dwo, aut ynum . 5it ergo vA, quod muet, C77 B. , qued me- wet Phyficorum wetur Cr" tempw infinitum C9". C tempus autem f diminterimus X. sneueat D pars eius,partem ems, femper qualiter, mn c onfumabs quia efl E. Non ergo monebit illud. tur:eÍ enim infinitum:neceffe eft. sn tempere. C,cwm mant ergo quod terum t moneat tori debet mouere, ey* longwri tempe- — B in tempere finite: C . ergofime re.ven erit ergo tunc tempus infi-. tum erit. Impoftibile efl ergo ali-. mitim . fit ergo tempus mue D. quod finitum meueri motu infini- nouet E.tempus.Z. fi ergo addide: to. V nde manifeftum eft fintumm. vimut LA, confumemas A4, C fé. mouere aliquid tempere infinito addiderimus 5 cofumabunus B: smpeflbile effe. I EpELe 78 Inhoccayitulo vult declarare » decanum (bic propriatdeda hicmotorprimusnoneítin mate- rabitur. Dixiterpo: Nuncauté vo ria ed fubliflens per & hocyfüam. lumus declarare hunc motor£ effe im- Liber Octauus À immobilé ned; p fe neq; per accíis, neq; eft potétia f corpore, qd inten ditpba re.In pradiclis.n. pbatil eft ipan effe n5 corpus,neq; mobile per. accüis.fed hzc;pbatio eft magis jp- pria, in qua jpbaturifm effe extra. Dis Das lucit ca, (e habét (i-- cut ppofitiones ad habédam ceru- tudiné de hac q6ne, & dixit : deter- minátes prii hoc aíít dicit, có qp declarat cft corp'infinitum cflc impo didi eftmo infinitá e & rfs infiniti efe: probare cuiufimodi cffe effc huius motoris. Et dixit: Siter- B go A moror, & qd mouet s,&c.i co ergo q;impole eft motoré finit mouere tpe infinito.v.g. fit A,quod mouct,& », quod mouetur & c tjs infinirum, accipiamus parté mo- torisqui£ A&il it D,& mo eat parté cias quod mouet, f.» , & illa parsfit a. & A duifio € pofis, Ó,qp motor;qui eft poténa I corpo- Pe t diuidi Ddime Nó ergo mo uebit illud, &c.i. » ergo non moue- bit gin tpe zquali tempori c infini tojin quo ^ mouet »,cum p fit pars As potétia ait partis minor eft poté tia totius, & maius totum elt,& qd c mans ít mouet ye longiori c hac ,n.jppofitio verificata eft in plunb* lods vtin finc Septimi, D.dixit:nó erit tfs infinicum.i. non ergo D moucebit x tpe infinitojiin quo po firum fuerat qp A,qd efl torum mo- uens moucbit s,quod cft ror mo- bile, D.dixit:fitergo tempus quo D» mouet z,tempus z,&c.i . &, cum tio temporis z ad tempus c it compofita ex proportione p ad AsK&ex proportione z ad s,quia té- EE norisad mokda quAles 414 mouetur: io autem D ad A eft &nitaquia D multiplicarum có fürit 4, & proportio z ad s cft fini tà, quia x etiam cófumit n: & om- nis proportio compofita ex duabus. rüonibus: olas eft finita nc- : proportio ergo temporis z Peste t absceut fümabitc:c autem eftinfinitum,vt pofitum eft primo. quod eft incon- Veniens, Tempusergo c neceflario. eftfinitum. D.d.Impoffibilecfter go aliquod finitum, &c.ideft pofito ergo q motor finitus nó mo uere aliquod ffinitum,nec aliquod finitum temporc finito , manil eíl finitum non poffe moucre tem- porcinfinito. Dicitautem hoc,eo t», fi finitü mouere magnitudin& infinitam, moucret in tempore infi nito. fed gp corpus finitum moueat us Tinitum per (cipfum eftim. ypotentiam.n . motoris necefle eit. fupecare poreniam mobilis, in quacíL Sed notandum eítq pro- pofitiones códition; uas pofuit Arifto. hic.funt propofitiones vera de corpore caeli cum pofiutq po tenüz motiuz cius funt formzin materia quaj actus ciusnon pericu nl inndis partibus illi* materiz;, fccundum * propfquitaté terminatam, hoc aut, quod eft hu. iufmodi, potentia totiuseft maior poténa partis& cft diuifibilis per di vi partis materia. Si tes materiz fuennt finie S poten- tia erit finirá.fi vero porentia fitin- finita,partes (unt infinitz.omneau rem s eft finitarum partium: a&io.n ipfius eft finita: hzcomnia. fequentur neceffario ex hac pofitio nef exlefte eft forma, fi- ueadevedhT 'eis po(üerit "e aut lum. D f *AMiee q- titarem, Phyficorum G filfam. o5s.n.pofitio,f exigitdftru. &ion£ hur*cófequétiz, € fal(a,ficur. fs pofitio,d exigit deftructioné hu iusconfequentiz, fi lapis volas, héc glscyotof :& fi impole fit Vitcbfie lapidé volare.Silt qui ponit im oclo &P- 2): aliquá pofition£ , ex qua (equifde- SL ftrodio huius obfequétiz pfi cce. JG habeat partes, necefle eft q pot ta partis differat a potétia rotius:& fi itimpolt ipm habere partes, nc- dum fi pofüerüt habere partes tres inactu: & quáto magis eft ponere. ipm e£ impolt,fm q poffibilis € for Homaexfüsinmateria 4 Ampli*,cü R6 j.có oÉ cópofitü ex materia & forma in mé, uenim'ifm haberc actü finiti dir Finiaseft musinfiniaté actionis puenire aut expiema teriz op. CX patte forma , aut ex parte mate- gout. 5, rie:fed forma nó pót dici finita:re- phr.c.6o flatigifqp finitas eft ex finirate ma WE OS21 seri Et, fi itactio aliqua infinita, nó necefle é ipfam €, attin mate- xia finita,aut formz exfiuis in mate ria qua pofita fequuntur inconue- Of forma Diétia d Arift.intulit. Ittorformz exkiii mi exfiti in materia contingit diuifibi- accidit di liras.vel poitas,f. pot£tia diuidendi SSPliàt ex parte mareriz ineft potétia di- uxübilitatis . pofita. aliqua for- «1 ad mascoi nó accidit did übilias, hee orbis. dé pculdubio nó erit in moria gin. ebfeq. udarü eft a cópofitione,& £&ít (ubítantia vna fimplex, ficut fimplex, ficut fimplex hmói. Hzc »0. ppofitio elt conuertibilis, £qd € inen caret potétia,& qd caret po fÉtia eft fimplex. potétia.n. eftcau- fa cópofirióis alicuius ex duab*füb. flanujsfi illa, vel aliqua fübftantia. eft vna T au, yotétia illa erit fim. :bmót adt faut corpora codc- ja:fimplex aüt, vt declaratum cft, Aon monetex Íe, nifi quod mouet. e&pri; mouef: x formz eorá funt formz nó f mate- rijs Habito ergo hoc patetcorum. errorqui obiiciunt Arift. in cor- ibus corleftib*impolts é diuifibi itasquá Arift pofuit in fua demro ne.& eft pol'isin cisinquátura pof ta funt ipía e£ formas in materijs- polis vero, inquátá funt fimpliciz, & formz: corü nó fünt in materijs. Tfi ergo fic fe habét ficuti ci in yl To ducéte ad incóueniésobijciütil- lationem , aut g fequit'ex illatione effc verá, & dicunt fylfum peccare. |d plurib? accidit Modernis philo- L. phantibus, qui folis libris Auic£, contenti funtin fua philofophia,Sc maxime d vir ille tráftulit. ab Ant Cócadi- in libris fuis, hmói vürefle demia- mises tioncs Arifin prima facie, nó fnt jer aütin veritate . vnde libri hui* viri expofico ti faciüta fapi&tia recedere ip- 6.cóGR. fam largiant& vit dico hoc nó fo- 735.635 lá Auicé, qni e& fed & ol, q vius ds eft loqui de hmói, nó ob(eruás vià Arift.opinádo in eis, d intelligunft primo afpcctu ipfa e£ demranones Arifl.ficut fepius contingit Gale. & mox incipit cótradicereei nefciens ipfimet in veritate cÓtradicere, Et icuj accidit Alarabio in hoc; opi M natus 1lla via,quam ipfe Anf. inendicad. zternitaté motus, eft il- la quam impofuitlibro fuo de enti bus tranfinutabilibus, Neq; folum. in hoc accidit buic viro hoc cü Ari ftot.fedin arte demonftratiua, in qua ipfe inccdiralia via, Arift.opi nans illam cflc veram,auterransin. fcentia Arif & nosiam declaraui- mushocin cómento noflro füper Fofirioribusk dixim? quedam de mói in noftris quzilionibus. Liber O&auus A Quodautemomnino n6 con tingit in magnitudine finita in finitam effe potentiam ex his manifeftum eft4Sit enim maior potentiafemper, qua gqualein minori tempore facit, vt qug ca lefacit,aut dulcefacit, aut profj^ m dt imple woniam dit tsi. m x Sat fta effe putt hid infimtá ex g[de manifeftn eff. Sitggnaser petetia,que agit equa liter im téprre minori, Y. g.-qu& Cav lefacit ant [anat cy ynimer[aluer leceffe monet. Neceffe € ergo ifinuti, ci po. cit& omnino mouet , Neceffe eft crgo & à finito quidemjinfi, tentia eim fit infmta agere mpaf" nitam autem habente potenti, iile maiort pafiiene quam pati aliquid patiens, & plus d abalio, maior enim eft infinita potentia. Át vero tempusqui^ p dem non contingit effe vIlum. Si enim fitinquo 4. tempus,in quoinfinita vis calefecitaut pe pulit,A » aütjin quo finita qug dam,ad hanc, maiorem femper accipiendo finitam, perueniam aliquando ad id , quod eftin A tempore mouiffe. ad finitum enim (emper addens excedam omne determinati: & auferens femper deficere faciá fimiliter: ánzquali ergo tempore mouc bunt finitaac infinita. hoc aut& € cfimpoffibile.nullum itaqj f nitum contingit infinitam poté tiam fiutaanfinitum.n.mame eff. Non autem Innoi pàt ejfe tempsas.5i.m. A [it tempus, im qu potentia wfe. mita calefacit, aut eleuat, 7" mic pere n: agit illam eandem atio-. E nens petentia finsta:accipientes.m, femper petentiam maerem, ac fi mitam,nece[fe eft aliquando perue mire ad quad moueat in tepore /tz augentes enim [emper finitum fn perat omne termmatum,G7" dims nuentes femper diminuitir [ovali fer: mouet f reque ment tud " en ergo fimits eff pe- mpepyn ei tentia infinita, Demonfirztio quid nula maguirudo fsitahalat poteutiaminfostam. Potentia anfinita. PhyeichAur. HHH.- ACTPe Phyficorum A Tempus Ü AB Pars temporis, t D poten- tía finita Aud H 79 Cam decaranit impoffibile LJ] Miei arri ieyn f nimm tpe infinito li- dimus ovt finirus,frelli ; *mo- 'torerà finivit potentia , & magni- tadine. (&d hoc quidein, q motor, €um fuerit corpus, fit Énitz magni tudinisiam probatum eftf Tertio: autegríinitg potétiz, cum fit cot. L^ finitum, hoc notdá manifeftd tflvult illad hic probare. Cti.n.ha- buitomnis corpori potentia eft y iimdcadiuxi hui propofiion£, quàm prius probauir f. q» hal tentiam finit non pót monere cor. s finitum tpe infinito babebit » iic motus , cuius tfs, vt demfatud thiet infin pitis cimo po rencq; potenda in Edi: Qifi aütfpofe eft ofno, &c.i.quoniar adt impote eft f cor- pore conipofito cx maseria , & for- mag forma eius agat actionc infl- nitaex his patebit. Poterttia.n.hec. di&a intelligenda ef potentia acti- ua: potétia.n.dupliciter dicituracti va. paffiua, D. incepit inducere prj ne, quibus conatus eft. L $ mcis notum per Íc, qp maior potétia agi ctionem na aionl mincris potentiz minori tempore, in. iios mir illam afiducm. pw dizit: Neccfle cft erpo flni- tum;Kc.i.cum igitur maior : agit actionem zqualem ácnoni po tentiz rhinórisin minori tempore, 1eceffi-eft in equali tempore i nor. Vnde necefle eft quód corpus, uius posentis, eftinfinir.cum ege M. ritiri id , quod natuni eft füfciperg a&ioncti eius, vt cam infrigi rízaut calefecerit;apát in aliquo t£« te 2&ionem multo maiorem a« &ionc corporis finiri injdem paffi« bilcinillo tempore, Deinde dixic Non autem huiuftnodi poit sie semiput.i (corpus autcricui tenua cfl infimita; non agere! did afhonem eqtalem corporis nite porensix tn éempore ourmno, fed in ia(Éisiquod cft impoffibile. omt nisenim tranfmutauo, vt demon- flramm cíleít in vemporc. Deinde mexpit Liber A inaxpit hoc decfarare,& dixic Sie- um A fuerittem] sempus enim po fücrimus aliq opu vain potentia infinita agit actioné aic, vtcalcfarre, ant eleuare, sut vitineralire moere,S pofueti mus gin hoc codem terpore, fcili ct A,agit potentia finita illam ean. ehem. h : hocenim poflibile df coningetq nium, infr tum agant. actionem dem tempore. quod eftimpoffibi- le. enim majus in mimori empo- re facitactionem minoremquante P sc did good ft air pon nem initz: E eil 2 rol inita ,agene inillo tem| itb in quo. infini inita actionetà zqi ik peser dim acipiés cnim femper, &c.ideft & hoc peciiend fcilicet 6i polaerimus potenzamr in fiiam agitf-temporcaliquó. a&ionem finitam,& inuenzzm"po- 1endar finitam;que in illo eodem ni emcontn pissed tura&tio eius in illo tempore.ficer- Diss en a emi Maio per Ve wafits M EE eius& 4. firm pubes ador & fit potentia: deir Jo tempore partem c, vt. ut Quintam partem: mi tesergo D,itay pro, prices rto o toi ma- ; proportio Odauas 416 quriesade manittum cf necet D efe» quia il magnisudo agat c intem| in teda nii agn codem - t; eni itai peres dire nun. tudine finita ad. füitam agentem i juarm. finita: aim re (aper. jj quouíque aio cius; quam» perierit pofücrtrus.. Pofito ergo qp a£tie seerinata. ei infinita ia esminato, pote. 5 fi- tempore a rd adde infinimm, fei pobüeipün ditinniin iafimium . Deum t jualem —.n.in Tercio lraius libri Bap stliser. Bereit aurem ir hocquod intendit, gp, fi aliqua magnitudo UIT Drinaca,&talia amaguicudo: E iscnstAo mimm gere minoré intátáq a miti tae a fog ef. Uo Phyficorum G fimiliter poterimusintantum dimi nuere maiorep a&ioné zqua Jem minoris:& aiporem: & Pun in eodem tempore. Etipfe diftuhril Prim*mo lationem huius demóllxadonis ad domi finem Iniukiet Hacauem de- monftratio multipliciter poteít M Ai i rerman Poeta. e Hiemo- tor habet adlioocm infinitam:om- meautem corpusautpotentiafcor effeq re non habet. infinitam athoné: lic ergo motor non. . Ali quz eft infinitayt. tis, aut po tenüiz corporez : & actio hcc non. H cíbnifi potenuc infinite taliss&com. ne finit: eítcorpo- risfiniti efle porentiam infinitam. D.deftruetur confequens fic. Non auccm is finiti eft potéria in-. finira, & fequitur oppofirum antc- sedent, giao hzcnon: or poris,neq; potentiz corporea. Aril autem it hanc demonflratio Ein finc huius libri. In *- neamem affumpta hic,qua dicitur i eft potentia fini- ta dubitari poceít, vtrum contineat corp*codlefteaut non. 5i enim con- tinet corpus exefte, tunc corporis 3 delis cric porenti inigecu' tem eft itia finita, eft corrupti DUCI pie, Similiter dubitacurde: fiione,qua vatur in declaranóe hu. $us omnis corporis eft potenua fi mita, qua fcilicet dicitur y, fi effet tentia infinita, cótingerer mo tusefletin inftanti. Diccet.n.aliquis, vtquid Ari.dracconfequens effe, ft gotentia corporea habetactionem. anfinitam,ipíam agere non in tem- pore:& non eft (e icquens, fi acho SooPL ipfnirs fit potentiz. non corpore, paga non in tempore, Prima qui dem queflio valde difficilis eft, & K. multum fcrupulof2 Et Alex.in qui Alextd. bufdam (uis tractatibus rhdens di. €orpus carlefle adeptum fuifle ctcr- nitatem a fuo motore, qui non elt f maceria: fecüdum hoc erpo crit ali- quid,quod poteft corrüpr, & tamcn. nunquam corrumpemr.& hec Pia- Driseftopinio, faliquid zeernum. corrumpi. Arifau vn infa mi dea dimun 2ucek. do probavit impoffibile efc atcr- js Gram. num,cui infit pot£tia ad corruptio- ma-dque nem. loannesautem Grammanc? &vit. i1. Decii reünuitquzítionem con tra Peripareticosin co , qpopinafq) 51. mundus fitcorrapübibe S penerz- L bilis, Ethec dubitatio é focuorom. mbusdobrationibus, que poffanr Gccidere his: maxime cum Anfez- preffc dicitm fecundo de Colo , & mundo g Coli eft porentia finita: vbi reddit caufam quare nó iafünt Cado ftelle maiores hisque infünt. illi.ficnim(drat)hoc: Audiensautcm Auic.verba hcc Ari Aoic£mt fto.quiiam audierat verba Alezan. c5. rit vpinatus eft duplex e(fc ncoeflaniá, 9i neo-ffarium.f.ex altero contingés, & poffibilcex (cipfo,& neceflarium ye ex fe: arium quidem ex alio, vt Celum,neceflarium vero ex fc,vt. motore Cali. Nosautem dicim? Auc ex vi verborum Ari.in hacdemó |4c ca d aio nca] itia ei^ paf (aba orb. Gua, fofecpina rictionis efl ini -aLinfini ta ficut.n.acho infiuita non cft for "* mn coryorefic nita n& eítforme ia joie ex mateua,& forma. Omnis.n. formae. eft potentia finita, fiuc fit acbua,fi- gepafiuacum fit diuifib:lis per di ifibil is,& omne cor- litatem corporis, pus fix inini Ent poflet cfle qp pons: [! Liber Octauus A& tía in eorpore, compefíto ex mate- ria X forma fufci motion£in infinitum,tuncinfinitum eét mai* infinito. idÉ.n.corpus fenfibileyquá to maius fuerit tanto tempus,f quo fuftipit motionem a fuo momte, eric maius. Si ergo aliquod corpus polücrim? hmóif. g füfciperet mo Post aiii quod mai* eft lufcipere motionem longiori. tempore,& fic infinitum füfciperet. pride] corpus a. culefte n5 có Jeftecare: CEO PotEt OOrT À sni. ldéi. ex materia & forma,& ifm ef. phy.6s.& Eimpese fms ipfiusnó ha B betfal fiere peripfom,Sc pipa 6 Smetc quz mouetipfum,& gin ipfo non SK eftforma materialisomnino.Dubi eic. Ks, tabitaliquisex hec, quod dicti eft aieo. 1o inlibro de Cado,& mundo ipfum, & y- Ki. (effe neq, graue neq; leue, & ipm Xit4s haberenaturamque efthmói : qd daba ode nos illic dedarabrmussfifrdeda- Indi zabunusillic verbum Ari.quo duit. Ma EN Carlá habere potentiam finit&.Du- - pliciter enim. 'ntie motiue pfit Aicinfnice, fut quisacio carum nunquam ceffatant quia motio ca rum eft rante velocitatis) non in- € uenit magis. v illud, quod ab his uera velocins mouetur. ormo- ili.Quód ait aliqua por£tia fit in- FXRcieinh fid hnc modü im kE zfbnifi morus pof f fierifin- rti f.q aliqua potétia fitque in- finià [*^ veloci in ipfim, gd mouetur. quáto.n.maior fuerit mo Prehae PDD» téAto motio eiuserit velocior, mi vid, Motores igitur, fiue materrales fue- 2-4 Ce. & rint, fiue non materiales fm hunc. £rcinat modum conueniuntin hoc, q mo- feci, do corum fit finita , a .c.4 (ub €rleftia excedunt fe inuicem in ve. Áoba. locitate » quis motores corü in nó 417 in materia. Ergo fm hune modd D dixit, Certi pot£t efle finitam, sap, fiineflent ipfi flelle phures;aut ma- E deftrueretur motusci* ait tardaret. fed hoc diligentius mani- fftabiturin fuoloco.Ethec dubica. tio eft maxima dubitaóonum,que accidunt in hac fcientia: & non mi hideterminata nifi cum grandila- bore,&in temporevitg meg nó mo dico. Ad fecundam autem qóné, e qua (rirur,vt pfi pofücrimus actio Meere t neminfinitam in corpore, fequitur 2e, ed morus fit non in tempore, S non [rst juitur, fi pofuerimus ation£ infr nitam effc potentie non in corpore, E. fic Tefpondentes dicimus qfi pofue rimus achionem propriam efle cor- posean infiter potentia in. ira: f autem pofüerimvà alicui* non is, tunc tia illi? n& " bidici finitá pofuerisin corpore, fequitur 1dé na qp moto eius fit non in tem; teag. eft impoffibile.Si vero illam pofac- pai ris non in re, tunc non dice£ ? finitum, aut infinitum,d, q n5 eft p in corpore. Non e'po fequitur q fit mouens non in tp«-cum n his non. poteft intelligi vna owentia maior alia,có,.q non fünt cc, oen. tic maius.n.& minus foliuscit quá titais. Vnde/fi dixerimus venlas doe eflcin Corporibusmunc actio carum kk péci- erit proporrionalis fg proportio po eli » 9» uni. rhotugad prd moi. vola vam eft ficur proportio velocitatis nà nasus motus ad velocitaicm. Exiftentib? & minus autcm non in corpor: non eft ro- funt tolit poróo:cum proportio |.liuseft ma Jojeess gnitudims ad magnitudinem, vel 7:phy. HHH üpoo€- Phyfic GG fimiliter poterimusintantum dimi nuere maiorégp: actioné zqua Jem minoris& norem: Shot iin codem tempore. Etipfe diftulitil Pin*mo larionem huius demóilzationis ad ipliciter poteft fic- ti formari. n. fic. Hic mo- tor habet actionem infiniam:om- neautem corpusaut potentia f cor. re non habet infiitum aont lic ergo motor non eft corpus. Ali ter auem foemaeur fic.Si actio hec, quz eft infinitaít. tis, aut po tentiz col :& actio hcc non. H efl;nifi potmnuc infinite taliscom. ne finit: le ít corpo- risfiniti effe potentiam infinitam. Deftruetur confequens fic. Non autcm is finiu eft potétia in- finiz,& sedentis, CQ actio hzc non. or potis,neq; potenti: corporea... aütem it hanc demonflratio nin finc huius libri. In: : * neauem aampaticqua diim omnis corponseft potentia fini- S nbiun poteit, verum contineat corp'colefts,aur non. 5i enim con- unet corpus eadefte, tunc corporis. codeftis erit potentia finita:cur'au- rem eft poienria finita, eft corrupti bile. Similiter dubitatur de pfo fitione,qua vrirurin dedaranbe H Susp omrus corporis eft potenta. mita, qua fcilicet dicitur c, fi effet tentia infinita, cótin mo E eflecin flant Dicstn.all luis, vt quid Ari.diatconfquens effe,ft gotentia corporea habetactionem. anfinitam,i] nonintem- pore:& non eft (e iequens, fi actio Infinita fit potentiz. non corporce, pagat nonin tempore, Prima qui J Dubiá. 1. Scloprt. ituroppofmmante- prefe orum dem queflio valde difficilis eft, & K multum fcrupulofa Et Alex.in qui Alextd bufdam fuis tractatibus rcens di. «opus ccrlefte. faifle ctr nitatem a fuo motore, qui non elt t materia: fecüdum hocerpo crit ali- quidquod poreft corrüpi,& ramcn. nunquam corrumpetur.& hec Pia- toniseftopinio, Caliquid zternum. efíe,quod pov-ít corrumpi. AriCau tem to finc primi li. de Co & mun 16968 do probavit impoffibile eflc ater- oi cram. num,cui infit potétia ad corruptio- ma dque nem. loannes autem Grammanc? &vif. i. nenc ibi retinnitquzítionem con Cte. tra Periparcticosin eo, popinafe 7i. mundas it corruptibilis, genera- L bie E hccdubitatio € focuorom nibusdubrationibus, que poffunt. acciderc hiv: maxime ctm Anfez- dicit m fecundo de Ccrlo , & mundo q Cati eft potentia finita: vbi reddit caufam quare nó infünz Carlo ftelle maiores hisque infunt. illi.fi enim(diat)hoc: Audiens autem Auic.verba hec Ari Auic£mt fto. quiiam audicrat verba Alezan, crit. inarms eft duplex effe ncoeflarii, 6299-1 neo-ffariam.f.ex altero conti: & poflibilccr (cipfo,& neceflaium yc ex fe:nceeflarium quidem er alio, vt Celum,ncocflarium vero ex fc,vt motores Cali. Nosautem dicim* Aer Rurivetbomm Ari.in hacdemó ide cad onc apparet i2 ci" paf faba orb. tego tonic a a Lini 12.ficut.n.acho infiuita non eft for mz in corjore/íic paflio tfinita nó eítforme in corpore/f. cópofiro ex materia, & forma. Omnis.n.formae. eft potentia finita, fiuc fit activa, ft- ue paffiua,cum fit diuifibilis per di ifibilitatem. ris,& omnecor- pus it finiti Eti poflet cflc qp poué ga Liber Octauus & tain » fito ex mate- sio fora pou motion£in infinirum,tunc infinitum eét mai* infinico.id£.n.corpus fenfibilequá to maius fueristanto rempus,f quo fufcipit motionem a fuo more, eric maius. Si ergo aliquod corpus. pofücrim" hmóif. füíiper pos ifie mure ufi] motionem longiori. semporcficinfiaitum fufciperet infinirum,quod eft impole. Ex hoc ergo patetcorpus a. axlefte nó có wi ldés, poniex materia & forma,& ifm ef. phy. 6.& fe fimplez,& q forma ipfiusnó ha. B betfübfiftere peripfum,& q ipía € Smecc que mouetipfüm& pin ipfo non 4i-K (fi forma materialisomnino.Dubi Eie Ks, tabitaliquisex hec , quod di&( eft ea.c& 10 in libro de Calo,& mundo ipfum, & yi. (effe neq; graue,ncq; leue, & ipm Arie haberenarum,que cft hmói : od a €orp*t ped Obie&io nosillicdedarabimus:&fifrdecla- .n.&i; rabumusillic verbum Ari.quo dixit Vi €. Calü habere potentiam finit. Du- füba ocb. pliciter enim potentie motiue püt. ici infinitz , aut quia actio carum nunquam cefíatant quia motio ca. rum eft tani velocitatis, non in- € venif magis. o illud, quod ab hus ner velocius mouetur o mo- bili.Quód aütaliqua pot£tia fit in- FX mononis fr haac modüim s cfbnift motus pof fieri 3in- rti. aliqua potétia fitque in- finità ^ velociheé in ipfim »qd mouetur. quáto.n.maior fuerit mo preda, DOfs tibto motio eioserit velocior, mividis Motores igitur, fiue materrales fue- 24 Ce. & rint, fiue non materiales fm hunc £iciufat modum conueniuntin hoc, qj mo- feci, to corum fitfinita. v ra |.«.d fup €eleftia excedunt feinuicem in ve [6e locitate , quis motores corü finrnó 417 in materia. fm hunemodd D dixit Carli efle finitam,&y, fiineffent ipfi flelle phuresjaut ma- ioresautdeflrueretur motusci" adt. tardaret.fed hoc diligentius mani- fftabitur in fuo loco.Et hec dubita. tio ef maxima dubitationum,que. ThO acciduntin hac fcientia: & noo mi hideterminara nifi cum grandila- bore,&in temporevits meg nó mo dico. Adfecundam autem qóné, qua (ritur,vc fi pofüerimus actio Melere E nem infinitam in corpore, fequitur er. q, «4 motus fit non in tempore,S& non (uf ocb. juitur,fi pofüerimus a&tion£ infi miam effc tie non in corpore, E fic refpondentes dicimus qfi pofüe simmde£nonem propriam: E ond juitur cp infit et potentia if ue di qe loea non tunc dici poflunt.& fic fola actio illi*di- 1 cetur infinita, Si autem potentiá in idaph finit pofüerisin corpore, fequitur 1dé "P qp moto eius fit non in tempore.od te15. eftimpoffibile.Si vero illam pofuc- Lrdal ris non in corpore, tunc non dice " finitum, zutinfinicumyed, v n5 eft p in corporc. Non e: po fequitur qj fit mouens non in tpe.cumn his non. poteft intelligi vna potentia maior alia,có,q non fünt co posn- tic. marus.n.& minus foliuscit quá j. titais. Vnde,fi dixerim us potentias cidlcocpe cfiein corporibus uncactioearum B p5: erit proportionalis .gproporno po ttti deed eiim me meld vam eft ficut proportio velocitatis nà nans motus ad velocitatcm., Exifentib? & minus autem non in corpor: non eit pro- funt oli* porio:cum proportio f. liuscít ma 2opocss gnitudinis ad Ss PNE Eon Phyficorum G fimiliter poterimusintantum dimi dirónem H plici monftzatio multipliciter poteft fic- i ems Pocta ic Hicto- mor haberadtioacm infininmom- neautem corpusut potentia Í cor reton haeifium bene lic ergo motor non eft corpus. veraum foemarur fi Si acto heo, quz ít infinita,clt corporis, aut po Tourcport i e io Beenon H eflnifi potenci isicom ne finit: nec eft corpo- risfiniti effe potentiam infinitam. Ddeftruetur confequens fic. Non aucem is linini cft potétia in- finiz, & itur oppofttum ante- redents, qao hzc non et cor d tiz corporez. Ari. autem modicith hanc demonfítratio n£in finc huius libri. [n propofitio * neautem. afumpaabicqua. didur omnis eorpons eft potentia fini- bier poteft, varum contineat corpcodlefte;aut non, Si enim con- inet corpus exiefte, tunc. i 3 godeftiserit porensia fiia curas xem e[t porentia finita, eft corrupti Dui 1 pie" sinifier dobiraturde rop fitionequa vtitur in declaranóe hu. juspomnis corporis ft potenta fi mira, qua fcilicet dicitur q, fi effet. potentia infinita, cótingeret p mo tus eflctin inftanti.Dicet.n.aliquis, vwtquid Ari.dratconfequens efle fi. eftfor, gotentia corporea habetactionem. infinitam, agerenon in tem- :& non eft (c fequens, (i aho Sc in&nira fit potentiz. non corporet, qp agat nonin tempore, Prima qui dem queflio valde difficilis eft, & X. multum fcrupulo(a.Et Alex.in qui Alextd bufdam fürs tractatibus rnáens di. «orpus coelefte adeptum fuifle ctc r- nitarem a fuo motore, qui non elt f materia: fecüdum hoc ergo crit ali- quidquod poteft corpi, & tamcn. nunquam orum pem hec Pia- toniseftopinio, Caliquid zternum. uod pot-ft corrumpi. Ariau tem in fine primi li. de Cor. & mun 1925 do probauit impoffibile effc actet- ros Gram. num,cui infit potétia ad corruptio- ma.-dque nem. Ioannes autem Grammanc? &vif. i1. nenc fibi reüpunit quzítionem con. tra Peripareucosin co , popinafq 5i. mundus iteorrupibil as pmi L bilis, Ethec dubitatio € focior om. mbusdubtationibus, que poffunt accidere his: maxime cum Anfex- preffe dicit m fecundo de Carlo , & mundo 9 Cati eft potentia finita: vbi reddit caufam quare nó infunt. Calo ftellc maiores his,que infunt. illi-fienim(diait)hoc: Audiens autem Auic.verba hec Ari Aoic£mt fto.quiiam audierat verba Alexan. Ford vpinatas cft duplex effc ncocflariü, 1 Eie ales continpés & poffibilcex feipío,& necclanum ex fe:neccflarium quidem ex alio, vt Celum,necefarium vero ex fe,vt. motore Coli, Nosautem dicim? ager i ez vi verborum Ari.in hacdemó Mad onc a] itia ei? paf füba orb. enu eua e doe ll: Pn cael] ta.ficut.n.acho infiuita non cft for mz n coryore,fic paflio tfinita nó me in corpore/f. c5pofito cx mateua,& forma. Omnis. formae eft potentia finita, fiuc fit actbiua,fi-. uepalfuacum fitdiuifibilis per di ifibili, ris,& omne cor- litatem d M Liber Odauus A tain eorpote, compofito ex mate- ra, forma füfciperet motion£in infinitum,tuncinfinitum e&t mai* 3nfinito.idÉ.n.corpus fenfibilesquá to maius fuerit,tanto tempus, quo. fufcipit motioncm. 2 fuo motote, eric maius. Si li corpus fuerim? hmórig [i5 mo tion£ipfinitam,unc quod mai* eft ebeclufcipere motionem longiori tempore,& fic infinitum füfciperet. infinirum,quod eft impolt. Ex hoc ergo paret. a, exlefte nó có i ex materia & forma,& ifm ef [vs lex,& qp forma ipfiusnó ha. bet fabfiftere per ipfüm,& c ipla Smetcc quz mouetipfüm,& gin ipfo non s eft forma materialisomnino.Dubi iuo. Ks, tabitaliquisex boc, quod ditd eft ec.c&. 10 inlibro de Calo,& mundo ipfum, & yi. (effe neq, graue ncq; leue, & ipm py Eq habere dA" nosillic declarabimus:$ fifr decla- rabimusillic verbum Ari.quo duit. Yid «41 Caclü habere potentiam finiti. Du- fuba orb. pliciter enim potentie motiue pit lici infinitz , aut quia actio carum. nunquam cefatant quia motio ca rum eft tanre velocitatis, non in- uenit magis. o illud, quod ab his uer velocius mouetur M mo- ili. Quód aüraliqua pot£tia fit in- finite mononis fa hunc modü im cibi d motus pofle fieri? in- ti ep aliqua potétia fitque in- fich ce velocta in ipfim qd mouetur. quíto.n.maior fuerit mo tor, tanto motio eius erit velocior, L1. pred mi. Mdti. phy.6; Hn PRAEC, Motores igitar, fiue materrales fue- 2 Ce. & rint, fiuc non materiales fm hunc. $1.ciufát modum conueniuntin boc, q mo- SET A4 tio eorum fitfinita, vnde corpora. i fu caleftia exccdunt fe inuicem in ve bi locitate , quis motorcscorü fin. nó namram,quecfthmói:qd poteft 417 inmane. ? in nemo D ixit, Coeli poréc itam Sap, fi ineflent ipfi flelle pkures;aut ma- joresautdeftrucretur motusci? ait. ftabicur in fuo loco.Et hec dubita. tio eft maxima dubitanonum,que accidunt in hac fcienna: & non mi hi determinata nifi cum grandi la- bore,& in temporevitg meg nó mo dico. Adfecundam autem qóne, pr qua (ritur,v pfi pofücrimus actio Melee d nem infinitam in corpore, fequitur &r t, cit motus fit non in tempore, & non füfe ocb. juitur, fi pofüerimus a&tion£ infr nitam effc potentie non in corpore, fic refpondentes dicimus qfi pofue rimus actionem. propriam efl cor- porsfequimrg infitet potentia in. inita: fi aucem pofuerimus alicui* mon is, tunc potentia illi* n6 lici finita aut infinita. finiti .n.& infinitum folum de corporib? Finicl /&c dici poflunt.& fic fola a£tio illi^di- finind fo ectur infinita. Si autem potenti in bedicipht finit pofüerisin corpore, fequitur 1dé 1. E q» moto eius fit non in tempore.gd te15-X eftimpoffibile.Si vero illam pofuc. ?h:3$8 ris non in corpore, tunc non dicet ? finitum, zutinfinitum;ó, v n5 eft p in corporc. Non e:po fequitur qp fit. mouens non in tx.cumun his non. poteft intelligi vna jotentia maior alia,có,q non fünt coj ^ wen tig. marus.n.& minus foliuscit quá ditate Vnde fi dixerimus potentnas ferae efle in corporibus tunc actio carum is á p: i- ent proporsionalis.gjproportio po Vii: tenti motiugad poteniiam moti- Desire. vam eft ficut proportio velocitatis n& nias morus ad velocitaicm. Exiftentib? & minus autem non in corporc non eft pro- fun foli* porio:cum proportio f.liuseft ma ojoey gnitudinis ad magnitudinem , vel 7;phy. HHH üpooe- Phyficorum 6 infit magnit idini.co qrinfuntei. & hzc manifefta funr. perc. Reuertamurcrgo ad verba. Negigitur necin infinito fi^ mitam.attamen contingitin mi mori magnitudine maiorem po tentiam effefed adhuc magis in snaiori maiorem. Sit igiturid, ánquo 4 5 infinitum, parsigi^ tur BChabetpotentiam aliquá quzaliquo tempore mouit D, intemporeffcilicctinquo Er. Siigitur ipflus 5 c duplumac 9 ipiam, in dimidio mouebit te pore ipfiusz r:fitenim hgcpro portio:quarein r H mouebit, ergo ficaccipiendo, femper ip, fum 4 3 nunquam trai te, poreautem dato, femper minus accipiam:inflnita ergo potétia erit:omnem enim finitam po^, teritiam excedit, Omnisautem finitz potentiz neceffe eft fini, tum effe & cempus. fi enim in quodam aior in minori quidem, fed determinato moue bit tempore,fecundum conuer^ Y fionem proportionis , Infinita autem omnis potentia eft, vt & snultitudo,& magnitudo, qua excedit omnem finitam, Neque infinitum babere"virtu K tem finitam eft poffbile , licet in nineri magnitudine poteft ine[fe maior potentia : Lumen , cum fit maior. Sit ergo Ut B gnfini- fum. B C igitur efl potentia, que. mouet D ii aliquo tempere fit er- uillud tempu Ft Z. BC ergodu plicatum mouet in medietate tem peris tZ. procedemm fie igitur, € ftilud temp Z T. cum erge fic proce|erims femper, máquans L. perueniemine ad! con[umatunens VAB:de tempere'vero pofito ferm- per accipientis minm : fic igitur. erit virtm infinita . Nece]je eff enim et. petenti. fta. tempus etiam ejfe finitum.nmam fs hec potentia moet in bec tempe- re fn maior eft illa, mouet item pere minori illo : (ed tamenilud. tempi efl determinatum, cuime. precefa efl econuer o. V irtii au- tem efl infinita es medo qu nume. M rwr. magnitudo yero,qué excedit emne determinatum. De- Liber Octauus 428 A — Penofica?o, quod nullum quatsmimfnitum habetpstemiom fitm. — D Tempus minimumjin quo quantum infinitum potétiz finitz mouet p. upets etm d B B XH Tempus fL 3c quftá pars ipfius A» $ rz Temps WT tf ssiv Phyficorum Q Cumémdanuiloin magnitudi $e nefinits impole cíteffc potctiá in- finit, vult nic ecóueifo dicer, qi. án magnitudineinfinita nó pótcé dicédo : Neq, Yüinit abere &c.i.& ficut in. magnitudfe finita nó póte£ pot£tia Tfinita,ita & ecuerfot itudle infinita nó póteé potétia finita, fed finit fini- to,& infinitfi finito. Sed, quia ! hoc ducitambiguitaté hoc, pin corpo- te majori inuenit pot£tia minor, & Y minori maior,dixit:licetI minori, &c.hoc.n. facit dubitare aliqu£, c pofiet dicere,cum in maiori. em 'H reinuenim*minoré i 1 ghiberin ince diets ninori,ineffe potéti i- ito,eó,qd eft minus. fed hoc non. pótftarequia, cá cótinue duplica- Werim* mai*corp*, cui*potentia. sninor,perueniem"ad corp?,cui*vir. tuseít maior minoris à Ry juia infinitü (em| t duplican, i potétia eius de i maior poten tiacuiuflibet corpis:immo nó £ ali qua cÓparatio inter illas,& pot£tias infiniti corpor. vnde dixit quafi foluens: tfi cá hoc fuerit, &c.D.litte tisexéplificatpofito Q corp*infini- Y tü hé potéciá fimtá, fir minori cor pori ineffe maioré potentis , eiufdé videlicet fp£i,& dixit. Sit ergo A 8 infiniti, &c.i.fitergo magnitudo I- fiia AB i betequede ipeo liquá LYt3c, I rz ead 4 mbuerilldamobi- qd mouctinfinitá corp? f aliquo illd mobile, qd. moucfab in inito. &idéa illi* fitp. D.dixitfitergo illud tfs s z.& vult €juidé dicere, quia manifeftá € quc 4d pars A 5 , mouct in minori pre. gis co.I quo todi A 3 mouct, D, cü potéua A 2, fit maier, Proponi. E eri maior fotot. 86 moiht mobileih minotr ge & [74 gait, joÉficutmoro- toris. ad fisad mobile. olt hoc dixit er obe gotie P&ci.A,c hoc mó d p.» duplicatione illi* par- ^ 9 9 tis, C duplá duplicef/& hoc dupli Drobsir veru d uenire ad magnitudin£ aliquá que. moucat p in tpe minori co, in quo mouef A magnitudine illa infinrtz, cuius pos£tia ft finita, Ponaf igi£ nos puenire ad illà magnitudin£, L efininia magnindo nd fuma? p fuas duplicádas pecs, tfs vero di- parte mi ind tfsüit Hz, Et hoc voluit dicere his. verhis: c erpo fic peeflerim" c.i. se. MR duplicato quidé p wc dérefieali- qua pars A 3 quia nung per dupli- us. €i talis duplicati fi a lis duplicatio fit biis cim n ü re minzs illo pofitoin quo 4 5 mo secopsiqued adum Lm ii do infinita , cuius virtus eftfinita. yr Poft dixit.fic igitur erit virinfini- msci er quof |uitur in infini t0 corpore fit porétia infinitaxquod. elt contra pofitum.D.d.] eft n.&c.i.hzc quidem virmseft infi- nita:quia tépus, in de mouet, (cm. per minoratur in inlinitá efe vero potétiz finitz cft finitum, cum mo ueat tpe, in quo minor nó pót mo- were. Et hoc intendebat, cá dixit: 2Á fi hec potétia,&c.i. & hoc neceft pier vf aliqua portta mouet liquid in aliquo tpe, potentia que ft inior la. zoteli in mii bod XETWTWE.. Liber Octauus & tpeillud ifr fed, qa excefluseft de- terminat, € puenire ad ts determinatü in paruitate,i.qp T mi- ori illo aligd n5 p6t mouere, Et T- wditp hoo qd d.cciuerfo fi ma- dor magnitudo fuerit dupla mino- risit tjs motióis illius buius me- dietas,cti cbicátgd£ reuerfim, fed € ecbuerfo. Poft d. Virtus at eft infi-- mitaco ed tome mm puit at, (in corpe infinito pofito, £o 4 infinitfi, erit infinita, qa cre- fachrenpods ch infiitf. etit meni infiniti, cóftat qp & virtus &iin infiniti cft: quare p virtus Einfinita "D.magnitudo ve- To&c. hec vero magnitudo £ffini- habet t2, cü habeat infiniu diffinition£.É n.maior of magnitude termfata. Eftaüt& fic demrare hoc.ac eipiemus.n.quandá potétiam, eandé genere ci, d] eftin infinita snagnitudine ,in magnitudine finita exiftete, d menfurabit e&, quein infinita eft finitam pote, tiam. igitur non infini tam contingit effe potetiam in finita magnitudine, neg fini- tam inffinita ex his palam eft. Hec quide aliter pat declarari ck, quod aliqua potentia e generis illom porétia , 4 eff s mta, fit in pott fia pm py erit fA in quintaeperiie finta mft, Quemiá aint iptfüibile ptétia m- fim fimta effe maemiudine , ut patentia fimtam ejfe im infini fs me mamfeifum eft . Dict & hoc idé poflumus onde- salia via, imusinfinr ris: cü aütcre- có 419 tü jin quo fit virts itfini- D erit ponere virtut£ ciufdem fa.L&aita. t2,j ge «6 illa pra virtate/etei equa. € in magnitudine finita:& fic poté tia, (eft in corpore finito,erit equa. Tis potétie A eft corpore ifinito.qd eftimpolt, virtus.n.eiufd£ (corporileft maiori, maior exiftit, quáto magis (eft in finito corpo- reerit maoril d€Tfini . Et,: ofidit hec duo, fecit de eis métion£, &d. Qf aüt impole eft, Kc. & hzc n6 facitad. fiti decla- rád(i, fed i oftédit illud, vt ex eo ac |uirarur,qíf efl caufa propinqua . DeBsaüt dferuntur,benefc E. lubitarequandá dubita, tioné primü.Si.n.o& qd moue^ tur,mouetab aliquo, Qcüq) n& ipfa feipfa mouent , qüo mouét aliqua cótinue,nó tágéte eo, qd mouit, vt proiecta, Si alit fimul mouet & aliud ad ,isq mouit, vtatré, qui, cá moue£ mouet, fifrimpolt eft primo nó tagete, neq; mouéte moueri , fed fimul ofa& moueri, & qefcere, cíi id, eer quio tpievcu- i facit,q ü lapis, velu ti fi mouerid,qd mouit, Necc(^ T feaüteft hoc qdé dicere ,qp pri^ mü moués facit, vt posfit mo- uereaut aerhic, aut aqua, aut aliud qd hmói,qilaptü natura eft mouere, & moueri,fed n6 f] smulceffat mouere, & moucri, fed moueri gdem fimul,cüi mo^ ens ceflauerit moueri , mou£&s fit adhuc&. quapp moucíquid alij cótiguü.ett hoceade ró eft, Ceffacaüt, cüt ipfo córiguo nri nor fucrit virus dg vtmoucat, Phyfiorum G didt atitceffat, efí nS ampli? fe^ cerit prius moues, fed motü pa tiesfolü. hecaüt neceffe € fimul ccílarehoc quide mouere, hoc Sit moueri, G tori motione. Hic igitifjs, qpütaliqfi gdé moue i, aliqfi aüc gefcere,fit mot?,&C nuus, fed vr.aut,n.exi^ 'Ofequeter eft , aut fe tan, g£tiü:nó.n.v nii mouése,(ed có tigua adinuic£ funt.Quapp etf 1 aere, & iaqua fichmói motus, wee Quédicunt gdécircüobfifteriá e£ .Impoltaüt €aliter dubitata H foluerenifi dicto mó.Circüob^ fifétiaaütfil ofa moueri facit , & mouerequareetceífannüc Btvt vnüaligd córinuemoue, gizabaliquo igit: n6.n.ab eode. Debs dit ,d localiter mouen- tur, bonis eff prine inducere quada dubitatunz.Nà fiet, qud moue- tur, ab aliquo mouetur, (di illud à e nó meuctur, qiio da continue guttur fine eo, quodcotingát mo tiré, yg quad proqcitur aut quad Jagittatur. Et fi moter moneat ció hoc &t alind, vt aert, et, ci moue- fur boc mouet, tame ipoftibile eft gpré meueri nifi primb tág at aut. neueatur : imo nece[fe €, d oia meueri,et fni quiecere, ci pri- gue mater quicuerit. fimiliter eft. et, fi etia facit, ficut facit lapis, [c magnetes, v.g. quoma illud, quad gnouet lapis qued 6 ferri meuet y. attrabit ferri, à quo meauetur co fie mouet , koc auté debet concedy Jim moueri. denecefitate , f-quad primm mo- K. ter 6, qui boc facit "y. g. qui mouet ert, ci fuerit bmoi aut aquai aut lind quad. dnnatht efl meuere, C^ moueri, [ed nà debet infmul quie. frere ab bec, quod moueat ,et mo- satur immo ce[fat ab boc moue- ri quód meueatur, cefate enu mo tere à meuere, et ad bec remanet mauende vnde vni mouet aliud i Bi faccedis et procediz fud diud Et bec eode proce[fu. Motsa at l- liue quiefcit c Yirtius meutds di- 1 minuitur in fucceffióe paulatim. et vlrio ceffat quado mater penul- timwe peruenerit ad bec, quod ni- bil agat, [ed [olimó mouetur. bec. dia nece[fario fuit [iud f-moreri quieiere à mouere, et metà mo weri,C7" ipfe matus eine, Iit qui P n. ri metus, qui fit m eiu , rot. l» moueri, dip hino cormau [ed vi. detur.motor.n.to € ynwe , fed funt 4 fuccedunt fibi nice. y nde talis M. motus no fit nféi aere auti aqua, quáqi iria imi cefni,et ab ea denominatur. sed páidía t fines aliter, quánarrani- meno po[Junt folus. Succe[fio ait fecit omma ea mouere, €7* moue- ri : Ynde epertet qnod quiefcant : dite meneri : quare nece[[e eft ip " ; ique ; meuetur. enim ab ym codem. Hzc Liber Ocauus & Heeo5rtd.au&ot efi. Sio£, qi 8: mouc, mouefab aliquo motore q 1e (dá molxlia mou£f,c(i motoril- llorá it fquiete.cx hoc.n.fegfalte- rü trii:autqaligd moueat fine mo toreaut qp motor, ci fit corpus, mo weataliquid abí4; co, qj moueatur, & fine co, tangatillud, qd mouc- tur, aut dicatur qp primus motor ft Taouere,non oonuünuc.Q ue a&tin- ducunt hácqóné funrilla, que pro Sjciuntur, adt fagittantur. videmus -s.lapidé proietum moueri, cum. manusque mouerir,iam quie(cit : filt de fagitta à chorda. i B dem qó qbus víus nie coc moti habere morosé, & ip- füm nó mouerenifi cá moucatur,, cumfit corpus, & fuper hoc fanda- bit prius hoc,qd voluit declarare, ile motor nó cít corpus.&, quia. contradicit huic, qd oftéfum eft: qf primus motor. ue mouct. &iód siot continue moucan- tur, &c. Foít d.Et, fi motor mouet & hecaliud,vtaer&, &,cá hoc mo- neatur,mouet.i.&fi aliquis dixerie p huius cá eft, q moror in hmói mouetc( illo , qd mouetur ab illo, C aliud, qd mouetillud motum , qi primus motor ceflat. v.g. gr snan* tnouet lapidem, mouet di illo aeré. quare accidit q , cum manus é& nó mouet lapidé, ftatim (uccedit ei aer €teodem motu aliü aeré cum lapi- de: vnde accidit qp (co(ídus aer mo- netlapidé primo quiefcente.motus ergo lapidis vf quafi cótinuus, ci fiat fuccefliue à pluribus: fucceffio pus n6 ceffat,quoufa; motus cef. . Poll hoc d.t impolfibile eft ip- fum moucri,nifi prim(i tangat,aut : 430 moueafiImo necefí- & &c.i.(5hmói D folo nihil aliud eftq mutarequz- ftionéde lapide adaeté , autaquá , & vk adillud , qd, cum primo mo- t6 moucturà primo motore .Que- rendum eft.n.ét de acrequare poft quietem manus remanct aeré mo- uere lapidem,cum non moueat la- pidem,nifi moucatur, nec mouea- tür, nifi manus moucat.oportet igi türomnia omniuo quicfoere, qu$- do primus moror quiefcii, & moue ricum ipfe moueat. Et hoc voluit, cum d.ramo neceffe eft fimul om- nia moueri, & fimul quiefccre , cá rimus motor quieuerit. aer aut E. Cborda;aüt his fimilia. Poft d. firhi- liter eft& fi etis facit, ficut facitla- pis,Cmagnetes &c.i.fimiliter rema. netqó. manus.n.non mouet illud proic&á,nifi mouédo prius aerem: Ytdicamus g lapis magnetis attra- hererrágf ponimr. vitra primum. ferrum , mediante attractionc eius. adprimá ferrü . D.d. hoc a(ít debet concedi de neceffitate, f. «y primus. motorefl, qui hoc facit.i.Íed opor- tet nos concedere de hmói mobrli- bus primum motorem cé caufam motus corum ofum de primo ad vl timum.Quod auté eft confideràn- dum,eft, qo fit caufa corum mo- tus. hoc quidem,vt d.au&tor, conce. dendum eft, cum huius mobilium. motus fequatur in velocitate, & tar ditate Joemtam. primi motoris, & emsdebilitatem , ex quo poffumus fcire primum motorem cé caufam. huius motus de inino ad finem. D. innuit modum , quo hmói motus pótfieri exemplificando, & d.v.g. qui mouet aerem, ci fucrit hmór, autaquam, autaliud,Kc.i.v.gra.q primusmotcr, vt dicas, manus rino- uet "m Phyficorum € oetaerf kot aqui & vTr medi, od innatf é mouere,& moueri. Poft di eit:cum fuerit buiufmodi. i.cá füe- ziteo modo, quo eíl medi, (quia exigitur ad hoc, qj fumplicia coi Sis me. ramoueant' illo.offüm &n.qfn ni dio (To fi medit e&t, nung lapis, neq; aliod piicorp (implicit corpord moueref/neqina mesen turaliter,neg; fm violéuá. hoc auté nibur, V! píccte declarabit 1.1ij.de Cor.& má Sent do.D.d.fed f dét fil gefcere ab hoc, Yd 4h EA 7.&, Q mouet, & moucati.(ed de motu €c.i5.&. horá fimplici part cobuerfo eft 4 62.31. ei cd E de rebus mobilib*,termina- ü gus hítib" in ptibussi fimpli- id ü paffibili n6 op; vtt? xin ione d moueri: fi- eut accidit hic in ptib? corporá, ter minadi figurá hd, &t ib* qiranisd bi adherétuicé, hii Ticre^o b'fgurá.Poft d.imo ceffatab hoc, fe mor: q moucafcefsáte ci? motore à mo uere. & ad hzc remanet mouédo.i, fiaecogp moueat, Et hoc qd autor dicit, manifefle vi (ufu f motu aq lapide od inillá, Videmus.n. té,d feg£lapidé, mouerivndiqy.D. Bedothons abulla parte unn ebfequéé:D.deilla ad aliá, quouf- qs ccilet. Partes vero ad nó fi mo- 3 uen£, ficut fi mouent pics. figurati torporis.X hoc patet i circulis in aqua fiütqR lapides cadütin ea, $i igifhui*moe" ct fimilis motui f re busmobilib? terminabilibusopor teret oés pes aeris, & ad fil moucri de primo vfi ad vlmi, &expells 3n olb* ptib* mádi intátá, f tot fieret inüdatio , aut corpus intraret. 'us.od é impolt.Sed hec coi puso ih iüt. délit &c raritate , & recipiédo défitasé quaft zecipiüit aliquá penetration£ in fuis. para? Ná,fi nó reciperet penctra- tioné, aliqu£,. fre mores K Rods sisi iar dor i mi expellere t Bede peachascc fe fuit, emo, Ere ie veia rua li Tter e€ fpiri le. fm erpo natará fpirit? acciditim. EG aliqua pena vidim? : me n5 Ipcdiri à femuic£ Taqua:fm vero corporeitaté expcl- lüc: fuie£, ita,p ex eis duob^ exifti Am aer mot? in cis £&q ufisfert ,&l a trlisferf p cráslationé illa* pri fert moti & ceflac illa. grec endemecile mor ci plurib* pub*: ed fit quafi fuc- eeffiue& fm tráslationé de vna. Talik: vtacciditeis in qvibusca'or trásfetde vna ptet alia. Et vlt mo- msfagiusinaert ilis multum motui nauis in vndayf portat cá: exiftimatcé vn*,cá fit Vor fuc fiuus p vndation&A fit f aqua: & ta lis vndato fiti aere. Manifeftü écr. op ci huius, q ifle pres nó o£s iP oux, é penetratio,d accidieisi- Uicé:fm.n.hücmod( affimilatciq. mouctab inimo fparij vfq; ad fine , Sd monetp f A mancare M es fit naturá, accipiüt pricipiii Aer, mosétiab do mouehtp far ve ies ie 10 quilla penetzatio nó € veta,c fit 2, tane ilicexpulfatio, accidit o mot" cx- principid Felicis cexpuli funr. peex P 1usoino é, qa hec corpa carétfigu-. ta Sctermino S muli vicinantin Pate natura nature materict. Sic igi dét infr.c. fg. Trelligi moc* hor fimplici humi- & 4- ca. qn dert or Me n & termin, &. vi vni mouet aliud. i foede Ac &eqa mot! pii horü corpori Liber Octauus A nb liit iof mou£t fefuicé accidit. mor" Tes it tali m&, q» füccedár Ti inuicé,& fequant fetuice, & nó mouent f D.d. Motus at illi* qe- fiti virtus mouédi diminuitj/&c. d. noms at iftarü pari ió qefert, ia vir? mosua boi diminci mi in illis pibus, 4 mouéc Tace den, "in vita paite nó remanet moucre, fed folá anodo mooen. fm.n.g intrat alid , nó habct nifi vittut£, qua moueat xin fm vero qp intrat,mouct. quarc. nó fequifq mouere,& moueri indi park &qp o&,qd mouetex cis, B moocat.ná fi hoc cflet ,oIno totis. 1nüd'cxpellerct Eció d.& vltfo cf fat qi more fenulneus puencrit ad hocqnihilagatii.& illc ptes cef fantà mora, illud,qd mouet, qd fequit ps quicícés, nó pót mouere, neq; folámó mouc£ hzc virtus nó ceffatdrminui í puib*, rnouf, adco,q cefler. Et tu debes. phoprrws expó nia nó intelligi- ur ex ezpóne Thernift. f hoc loco. i vfnobisq &nos nó Trellexim* hüc lodi, mfi apd laboré no- eirca expóné huius libn. Ezcü. marrauir modd, fm qué mou&t fdf- C uictbmói mobilia, 4 nó actu funt. diiftsCia, nec fünr pres idrminan &figurateinoxpité narrare qual terfitde mobilibus; figurá habet, &terminü. Et d.hoc aüz nevelario fart fib .enororé quicfcere à moue- Te,& rémod à mouen: & ipfe mo- tus ofno.i.cp nó accidit I corponib* humidis caréib" figuris.huius ait esr Bán Poft hocd, Hicq- dé mor cíLialismorqui fit eid phratiqh moueryaliqà quiefzere.i Ta'is motus nung ft ficri f corpore Mira: calet, hoc.n.corp* fp moucii ina- 431 t & hzc vero aliqfi mouent, aliq D. |uiefcür. Poft boc d. & i €cotinu*, p meueri 'd vE.i, & ifle mor" (lapidis t aere, De d fiue f aqua.nó é vere cótinu?, cá ti t feufai videat cótinu*. D.dcditcá jy, caret cótinuarióe.&d. moror. -.n5€ vn*, fed funt aliqua, d fucce. dt fibijnuic£.i. huis aíít cá €, qa mor? cótinuus nó pótc£, nifi vnius motoris,& vni*mori.in his aüt mo tor nó é vnus (ed plura, d fuccedür fibifuicé cal mó,q vn^mouet poft aliü facceffiue vná r£ mot, Et, ga. talis füceeffio € propria cis, mou. tarf corporib'humidis fimplicib*, d Vi talis motus nó fit mifi in aere, autf aqua. D.d.qui quibu(ds atri »ma. (7. buif fucceffioni,& ab ca denomina 36." turi. €iftemot* & quii q bufdá Opio l'la-- hoibus atribuit fucceifi fucceffioné c& chm illius, f. (ucceflio né partiü acris expulli in loco,.cum. pta ps acris,G expelltà proijciéte , expellat parté acris fuccedét?,& fuc. htei rilloloco, & fic fcda terü&, & tertia quar, & vnaquaq; cedit fecdéu. & pp hoc appellant hmói morá fucceffiuü opinátes fücceffio n&effe cám motusillius ad puciff acre;aut in aqua.Et poft hoc d. Scd fdicte qónes alirer, d Bnarrauim', F n6 pit fotui.i fed illa qó,quá fdixi snus dc motu,nó (oluifdicédo (uc- ceffionc cé cám hmói mor", & vit, necalio mó, i Bdixim?. Poft dcdit. km , quarc nó ft(olui p fucceffio- né&& d. Succeffio át facit ca oía mo uere, & moucri : vfi op :qpqaietcát i.fu 2.0. viden mouere fein- uicé S moueri Hi: quapp debét í- fimul quicfccre. qd nó acedit i pti- busaciis füccefliuis, D.d fed nc. vi. dem*snü idé cótinue moucri:qua- re necefle cft ipfum moucri ab ah- quo. licunt t90u. Phyficorum G quo.i (ed if probati eft aliquid e€ , qd conunue mouctar: quarc opor- Mun ict qp moucatur ab vno motore. cx. ped pelis n. patct,qí eiusqd à pl- fi el cóci- ribus moue&mor* nó ett cótinuus. tinu*. Id£ Etex hoc declaratur efno qp flella- fi.L€43. rü motus nó elt f medio, nà, fi. e&t, nó eétcóunuus. poft d. mouctur.n. ab vnocodé.i.n6.n.mouef, nifi ab. vno eodé f.cuius mor*eft cótinuus, Qmaütin ijs, j fent, neceffe eft fp motü cecontinuü:hicaüt vnus&:necelfeaüt é vnü & ma^ gnitudinis alicui? c€: (n.n. mo H uct qid magnitudine carec:) &C vnius,& ab vno:nó.n. ect cóti^ nuus,(ed cótigu? alter alteri , et diuifus:moucsigit fi vnii €auc fubiés motü mouet,aut fmobi^ leexiftes. Siigit motü fubiens. cófequi oportebit, & mutari ip. fum fimulát moueri ab afiquo: Qreftabit,& puenict ad id qd € moueri ab ímobili. hoc.n.fi ne^ ceíle eft fi'mutari,fed fp poterit aligd mouere. náfinelaboreeft P" fic mouere. Etregularis hic mo tusaut fol? , aut maxíe,f.n.hec J mutationem vila id,qd mouet, op3aütid,qd mouctabillo, nó hremuratione, vi fifisfit mot?, Et, quia neceffe efl wt scperin eui funt. fit metw cOURWMS CBti- iia aiit [ne Ynita:et opertet etia wetur:et quod fit Ynnmet in'yno : à, fi ett alter.no ett cotinuus, fed Jecefftnm, «o7 drmifibilis : motor. dit ch fit "nou aut monet Cy" mo wttur, Aut no mouetur. Et, frquide K- meuetwr fequitur ipfum tran[mu tari propter ipfum tra(nutari ab alique, nec bird wi pi fet, «7 peruentat ad disquid, quod mo seat ab [a co, quod nroucatur.qued p» dream ata che, franfjonutat y ed pot femper boli ,CNPVMB ndi na efl fatigatio.Et teli matis [e- em eft quali , et t digmer in boc «terio motibus. motor.n.nulli ba. bet modis traut atiois.et opertet djs meuetur prope bec VynWw-] enr n Hi yemetus fit confimilu Dicit & ficut patet de motu con- 85 tinto, qfit debet cé vnius motori , fic patet de ille , qfà debetcé vnius. moti, & q.d.&, quia manifeftá eft Imotíi eflc eótiau : mois aüt ns etlnifi corporisqià qd nó'eft cor- Qd n6cf is i mouef, vtin Sexto deelarará *9P*» nó &,& horus eorporis fi eft morus có- ide serus tinuus, neceffe£ ipfumaefle vá, fi- pe ye cutoportuit hosin motere:ex quo M. fequif o motus continuus fit vnius moti & vni* moteris.n&, fi boc nó eétnó céteótinuus, fed. d S multas. & hoc veluit feelligi per. hoc nomen diuifibilis, D.&. R6tyci fit vnus Kc.i. 8, cá fit mani- flum,qafii moras continuus debct. 7 effe vnius moti, & vnius moteris motor ait cum fit vnus, neceffe eft f pnmus & cum fit primus p ile eftipfüm moueri, neo; p. » Req; per accidens: & patet qim morus, qui fità motore tali,eft o5- finassicmonsqui incerei moss Liber Octauus A eli verecontinous. Left tale, non tranfinutarur cum coy tranfinutat.i. & hmói metor, fin. quo nó eft tranfmutatio aliqua,n5 utatur per accás exi ab ipfo tranfrlutatur, vtaccidit pri Ata alá- mo motori in animalibus, a ifle.n. Tis monet t tranfihutaf per trü(inutationé füb- moti aja icctiin loco, (.aTa afaliss mouet ip. lis. füm,& & mutat fe ab co,qd mouet illam fm finem . D.d.. dion per moucre,&c.i.& quia. hó moucGcum mouct, ideo nó ac- ciditei in fua motióe. nó accidit mororibus, qui éum mo B uétmouen£ cá. n.fatigationis nihil ER idee aliud eft hoc q &totor iiouctur, imo «qfi mouet ide prouenit t vibes, iu micis foh ulis modis fimouét folis eft I cgseris Er a motibus, rrr enr alors m. Vide pnior alijs motibus «qualitate hac, tc. Peru videlicet tóne. quia ingqualitas nó &.75.&, acciditnifi pp hoc, qp motori acci- nae ditquidam modus ilinuteni, Ae ?- quarealigf vigoraruraligi debili- ub at: fedi pA m ofnocaretuáf c mutatióe: p» motus eius£ cqua- lisfimplt.Poftd. & d coponetg ned neq, € 9d mouct pe hoc tran(mutanoné, vt motus fit confi milis.i,& quia ifle morus eft cont puusequ jualisoportet illi quod moucth ioc motu ; nullo mó tranf- Thutctur, vt motos eos fit equali: bs cófimilis.cü.n. illud, qd mouc, fmautat aliquo m6 tanfmuta- Domsab illojà quo mouet, acadit eiét alins friorus. Vnde vide- Corp*ée- mus Ari! corpus coclefe mm mon pótcx pul (uà naturá reci AR. Fia re tranfmutationé, & qp cá ciuselt, füínim quia nó com nitur eX matcria, S mem [orsi ex íc,non [ 43i €x alio,vt Adíic.dizit verá 6 necef D fias eft in iploim mà recipiendi, in coat idÉ motore vero in modo agendi . zm Necefe cdit auti rhedior go autincire n.princi^ piafunt: *fededetriie mouerm ne tur quz proxinta funt moueri; *99' i Loud huiufmodi aüteft ipfius totius . * moc*:illicergoipíum moues, * alis.Lde 1pevrmcijeei, sid in medio aut in circhfe an junt due pri iui. EDIT [ dnmetu: T je de mure Petite tnter ergé efÉilic. Quiaifte motor, de ii deda 84. numi ipiam i eld cim ma dicere, nifi i m bir locis, 1n quibus d apparet, & tmaxiine in loo inque motio F4 Syutluer or Lao fo Er qaia piro pé »attas- :a£tio aütei" tnagis mucius maio eftillic inal fadi cicalo b arai lace, Hi Vnde o£sleges cGuchiüt in boe, qd O& Deus babiatlozlo, Poit d.hec.n. zr duo fant. i1] ta totitis, Lire fao: pos finest osa. juidé eft princi] i m D i m. eft motus, cum en vi, une iia cs illa eft iium motas. Et & oca, laraturn eft in libro dc inotibus c.c.1ete, animalium fm locum , qin omne, 74- [9 mouctui, babet corpus quie- circa quod voluiur, & qpriz- vus quicfc Fus deber eflc firmior vit. tute illius, quod moucrur. &, aliter cflct, totum cxpcDeretur, Exiflcuiria sicui ipn Trin quicis EDD ur vti Leid d mapa morori,eft velocius.i. &, juat. LL ES, riae partes rei motz., mou£di, Hes fünt vobis, fintilld ma |ugnt piii tes au- [2-3 EA funtin yyupy fphera totius, fant maxim maximi qui funt inea, neceffe eft qp ile lo- «us fphzra: fit propinquior czteris motoribus., partid aür. nar ge polidtaland adii e al illü. itita, E. confüacg fillici, S üceft de mo- tu toti*, f.q quáro magisappropin. quatmotori,táto erit ius. mo- tor igifeft in partibus velocioribus totius, fin circulo maxfo orbis ma formée ximi,qui facit diurnd modi. Hanc ait appropinquationé debemus f- telligere fm efte, nó fm loci.d.n. ft nó in corpore,nó eft in loco . & quifinn innuit p hoc, qffi principium. pori oer que mati Cex me- iere que eft maximus circu- Ius. kh hoc ü m efi rd " juoniam motio corporis do medioeft melior, & nobilior. 253 Habetaüt dubitatione, ficó tingat aliquid, qd mouet, mo» e pinie fed non, vt. id qd pellititerü &iterü, & co qp có, fequéter fit, cótinue. Aut.n,ip^ fum ops pellere,aut trahere, vel virung,autalterum aliqd exci pitsaliud abalio, fcududi di &ü eftin fis, d proijciunt, fl, cá divifibilis fi fitaer,aut aqua, mo^ Qt, fed vt q femp mou:t. vtro- qucaütmó nó polteft vnü cé, fi vrl cg crap Semi i iecBd. ipfum immobile mouet. femp .n.fimiliter feha» bens, & ad id, qd mouetur fimi liter fc habebit, & continue. Sed ef bic qo difficilu meter. posl i rw fecunda sd fecundis quod expellit aliud: et fic córinuatio m [nece tio. d quod ef di- 5 puenia neceffe efl, aue stper expellat , dandas A be mo did bg rns faperim inve la. aer. fci qua vina ', fim ter ef Aqua mouet vr fi meli (emper medis diuerfis. fed impe(ts ile eft (écidu v meds jd snot fit "ynon, fed. ncceflime. C tinae rgitur efe fols , qui moue- fur á mn wete. quonia, cii fe Loin bin od 3nd , quod «b ilo mowetwr, dem mede centimte. Vult dedarare i cimo, faex ip cótinvatone manus c- Quir iie morornon (ir rtet eti Q fit vnus& gp il- ludo mouctabillo/fit modi vnd, Moror.n.: quia non mo- uet nifi ex; aut attrahendo, piis oe attrabensau- i£, & expcllens n6 eodé m6 £e hiüt circa illud, qd mouet T initio: fionis,aut attractióis, & in fine Lin propinquitate, & remotióe : motor. qui eft corpus , nó eft cófimi- li dipin opa gd mans 55 Erde: us.n.mod ifti (unt, Liber Octauw 433 A motus ergo abillo non eftconti- nuus. Et d. Scd cft luc quztllio dif- ficilis. motor quidem p3t mouere €ontinue,i.motu contiauo vcro. & hocnon fic proccditin ftatu moué di ficut procedit corpus, quod mo- wet aliquid cxpellendo vnum poft aliud,iexpulfióc poft aliam. quod -n.innatum eft fic mouere, nó mo- uct continue in rei veritate, fcd fm fum, verumti fucceffiue mouet. Et hoc intendebat, cum dixit: & fic €btinuano cius eft facceffio.i.& c5- tinuatio iusque videtur (enfu, eft fucccffio vcra. D.fco-pit foluerc bác B queftioné f.qí impollibile cft ali- qué mororem,qui mouct,continuc moucre,& d. Ad gd eft dicendum , qin neceffe cfi aut qp femper expci- latant attrahat, aut agat vtrung; ideft qí& neceffcé, polito qp moror. fit corpus, & qp mouet motu Conti. nuo, q femper expcllat vaum aliud durg speranda aie iq llat;aliquando attrahat: & hoceuiá femper. Poft dixit: aut. agat aliud , cui füccedit, cian motor,cuius motus exiflimatur ef- fecontinuus, fit plufquá vnd , qui mouebit rem motam fucceffiuc, vt. C diximus de motu lapidis expellen- Laur gd. turab expulfo, & remanear expul- fum ia motu, aut y non feparctur ineisad diuifionem, & paffionem D non eft eodem modo in omnibus fiis partibus . Et videtur op hic fer- mocommuniscftofbus quc in me dio mouétur, fiuc expellcns (cpare- turabezpulfo,fiuc nó. Et, cum dc- ditcaufam,qua motus cxpulfi non. eft equalis,dixit:fed impoffibile cft. fm vtrüq; modum, &c.i.& corpus mouere corpusmotu quali in rei ventate impos(ibileeft: fiue motor. fit vnuscx initio motus vfq; ad fi- né, fiucplures: vtacciditin. mota. lapidis. Ná, cum poficrimus virtu- tein mororis intranfinutabilem, fi- milircc virtutem illius, quod mouc E tur, impofeeft hoc poni in illo me diojin quo fit motus propter diuer- fitarcm partium m aptionc. quare neceflecft o ftatus motoris apud il lud,gd moucfdiuerfificctur in mo- tu.Poft induxit conclufionem,quá intendit. D. inducct cám, qua mo- tus illius , quod mouet, & non mo- uctur/fit equalis, & cft contraria il- Is, &d. Continuusigi£foluscit qui mouetur à non moto. D. dédit cau- fminhon &d qii »cum femper fitcodem modo, &c.i.motus aut, qui fità morore,qui non mouetur, eít continuus, & vnus, quia motor F. eodem modo fe habet ad rem mo- tam,cum fit immobilis, & intranf- mutabilis:motor vcro, qui mouet; ^. abillo, Poftd.aer.n.quiacibaptus non codé modo fe babct quia mo- fo, £x vrdiuidarn ici Ac motus , uis uctut:& ió nó equali motu mouet, - expulíionem, in qua expuifum * 8 zh n manet t Poe feparatur. abexpillens, nó eft Dererminatis aud bis.mani $5 fcpet continuus. fit.n.aurinaere,aurim feftum eft p imposfibile eft pri. pv aqua.fed,quiaaer,&aqua multum Ium mouens,X immobilcha" 7; Pc (untapriad diuifioné, &paffione, bere aliquam magnitudinem. d ideo mouent per fuum motum il-. Sin. magnitudinem habet, ne^ ludjquod in is mouetur motu inc- edt aucfiniam ipfam effe juab,fed diuerfimodc. apti: autinfinitam. jgiturin 7 ? Mec AE TIL aus Phyficorum G nitam non contingat magnitu dinem efTe oftéfum eft priusin Phyficis . Quodautem finitam imposfibile eit habere infinitá potentiam.& cp imposfibile eft finita moueri aliquid infinito tempore demonftratü eft nüc : primum autem mouens perpe, tuo mouet motu, & infinito t£ pore: manifeftum itaq; eft p in. diuifibile eft,& impartibile, & nullam habes magnitudinem. His erga diflintbe manifefium qi df quod prima motor gna o me- setur , non pstefl babere map fudinem omnim. Nam , fiba- beret neceffe effet ve effet fita, «ut rfinita. Et am declarauimus 3n fermone noftro naturali, quoma ampofibile efl magnitudinem e[fe. wmfinitam . Et nunc dumm quoniam finitum mn poteft babe- re virtutem infinitam,c7" quod fi ftum non. potefl meuere tempere. snfinito ; fed primns motor mouet. pns termo, tempire ri ergo manifeftum e5d ipfum elfe in die ibdem cr impartibilem, et. mullem babere magnitudinem . $6 Inhoccapitulo induxit conclu- fionem,quí à primo intendit. Qi, cum induxit propofitiones,que ne- eeffarie fant ad hoc , & folu quz- flioncsqug accidunt in illis propó- Librorum Ocho de. nibus, quibus víuseft, concludit o € primus motor , dc quo declaratum. eftipfum non moueri, non habet. corpusjdeft non habet formam in. materia. Etd.manifcftum eft pri mus motor , qui nunquam moue- tur, non poteit habere magnitudi- nem.i.&, cum iam oftendimus LJ omnis corporis finiti aco eft fini- nita & fimiliter omnis virtus i cor- pore, € qp primi motons adio ít infinita, manifeftum eft qp primus motor non habet itudincm. omnino. Poft dixit: Narh,fi habe- ret magnitudinem, &c.i.n&, fi boc non eff verum, contradictoriü eius L. erit verum, 4) habet magnitudi- n&& pofuit hoc, quafi antczcedens, & d.&,fi habet magnitudinem, ne- ecfle eft ep fic finita, autinfinita.D. deftruxit viranq; parté uen tis,vtconfequéte deftructo. antecedens, & d. Etiam declaraui- musin fermone, &c..in Teruo tra atu huius libri. illic.n.declarauit. fà omne corpus eft finitum. D.d. 3-ph.te.c. Senunc declatauimus Az &efi ft 4o. Kt&. corpus finitum,cóftat virtus cius. eft finita:in n. finito non [s € virtus infinita. Poft dixit: M prim* motor mouct motu eter- no, tempore infinito. ideft: vir tus cius eft infinita. &,cum fit ma- nifeftum ,, quoniam omnis ris virtus et finita, X p primi mo- toris virus eft infinita,concluditur in fccunda figura primum moto— rem non effc corpus, nec virtutema 1ncorpore. Plpfes ando fn ww AVER 4534 ROIS CORDVBENSIS EXPOSITIONIS MEDIAE SVPER LIBROS PHYSICORVM ARISTOTELIS LISERPRIMVYS, t«cob Mantino Hebreo , medico , interprete e | Rincipale huius libri ropofirum eftinuc- [3 caufam marc lidem primá,cómu- » inem omnibus rebus naturalibus: & tres amplecit par- tes, feu fummas.Prima cótinet ea, jin exordium, fe büt. Secun- Anüquorum opiniócs de hmói principio, carumdemá; i nem. Tertia propriam de huiufce. principio opinionem. Prima Summa tria ampleCluwe capita . In Primo agit de huius fc atióe. 1a Secunda dc generibus iier iind mum, qurin a func, In Tertio veró de modo , cedere us inhacfiendas RI mobilibus, fit cótéplan- [uil |i à propofidi aziscó séplatiue eft fare caufas rei, de qua. confyderatur i illa arte: videmur -n.vnücdq; exacte fcirecü cau(as, & prima principia illius rei fcimus,S tandé eius eleméta,& fim. Prin quibus cóflat : hoc aütita habetinolbus rebus, 4 quatuor. obrin£t caufas: &,ci hec ars fit vna. ex fpecilaauis cius igitur propofi- tü, fcu intentá eft quatuor rerü na- turaliü cans pertingere hoceft, Materiam, Formá, Efficiés,& Fin£, tum remotas ti propinquas,tü eri [pres c5es.& qeea huiusli- ri propofitü eft reddere caufas pri mas,cóes oIbus rebus naturalibus, & communia confequentia.& hoc, vut vires huius feíz fefe extédür, ioc eft,primá mareriss & cám vlti- má mouent. ná ad cognition? pri mz forme,& primi finis, non dan- turin hac (día propónes,quz: in co ducant, vt poft hoc oftendeturim mo dc his duobus ad fcientiam Di- y De demonfirationum generibus , fimtinbac fiie. Cap. 2. - GE demtond, quibus nan- s cifcimur caufas , d in hac fcfa querunt fünt demtonesquia,feu fí fra rominae d via ad hzcha 5 i folet,eft à rebus notioribus no bis/f quidé funt pofleriores ad prio o- res d untapud nam notiores :res at poftaiiores funt fenfibilia com. pen hacc terra particularis, & alalindiuidud, feu fingulare : Yl. ij; priores Expo M ed.Phyfi. G priores veto fünsiptz caufz, & elc- menta,cx quibus fetata con(fant. cf auté, ob quá maior pars demon flrationum ducétium 1n notitiam. caufarum, que in hac expe&tantur. fcia,, funt de genere fignorum eft, quia quz cognita füntin hac fefa, Sionfüntpeiata ;quéadmodá fit:n Mathematicis fciétijs. & propterea. 3n Mathematias via fcíz orpofia ind prioriad - hic veroà pofteriori ad pPribis i- turcognita apud nos fant fimplici ter cognita , & apud naturá : ppqi &i| fidemionesqusib fiuntfunt H abiolute/fcu fimpliccs. fed que hic, non funt (implt cognita , & apud faturam: iccirco maior parsdemó ftrationum, quz hic fiunt, funtà figno , feu demonffrationesquia. De modo docendiinbac fia. Cap. 3. 4 dus vero doctrine, q in hac. E] fcia fitcft primo contempla- 1i, cóia fünt cunctis rebus natura. libus, caufas cófequétia: ex his mox ad partialia pficaifci,vtró hu- áus libri fe habet ad alios, fibi pofte tiores,qui pofiti funt in hac (día: 4 uidem resita fe habet, propterea 1 quia cómunia funt proprijs notio- 1a tobis, vt compofita fimplicibus, ü quam ii «ogniuoné procedimus à com) tisad impliia, plicifcimur f ordi- nedociringá cómuni ad proprii, hoceít velleiter: à notiori no bisad ignotius.Ipfa aiit communi- tz5, fcu vniuerfitasin hoc : fc habet ad partialiraté, velut com. pofita ad (umplicia. Hinc eft qd ro- tum notiuselt fenfu cius parübus: quéadmod( nomina funt apud in- Idee: oftendent fitam, feu K notitis cóem effe propri, apud nos prort did poer fiim c inco vire dignofcitiuaoritur, putat mu- lieré, qu&cunq; viderit,efle cius ma. té, & virü quelibet, patrem . Extat adhucalia caufa, ob quf in ordine doGirine procedità c6i ad proprii, qula videlicet ea do£trina nó cótin git dedarationem eiufdé rei.nÉ,fi ad demfones hac nó dorem dofrinzcngeremur (corsü apbare res cóes inefle cáctis rebus, M quibusfünt c&es: vr probare equ obtinere materiá primam, & homi fi&atq; inanimatft, & Addc L & qi pónes temi demon ftrandi generis non cflent proprie, ze primz v medids eutmte fo let, cüm demófiratiue quatuor cle. menta ineflc. homini probare ten- tant, Hzcigitur (unt, quz in fanone huiccbri von dheai. Silumula Secunda Primo in duas minm 1n inermem Faterueg, (emo cum his qui bac iz errorem non propnum comeiferunt . InSecunda fiet verbum cum illis quicir- ca principia proprium, ang proponi maium comiferunterrorem., Prima pers diniditur in quatuor capita. ite continen iones, Verde pracpe ter piane M erando cip ia, &c que oí i Piyfico detra velnon delta de- beant. quod, cam eo genere (ermo- nem faciet , quod ncn frectat ad Phyíi- cum d courradicere ,loquerur quidem. t Philofophus, non vc Phyácus, hu» dufg reirationem redder. In Terno deftruet: iniones lorum qui mon funt nazuraliter locat, puerer. morum corum. edem fera ii Liber Primus Caput Primum. [[camus at, Principium vel vnum, vel plura op leffe.&, fi vnum,vel mo- bile,vt nonnulh Phyfici Aerem,alij vcro Aquam efie princi im autumant: vel immobile , vt. 'armenides, & Meliffus cenfere vi- denf': vel finitum in magnirudine, aut infinitum. Et, fi plura,vel mo- ilia quoq; , vel mobilia, licet ne- sno ita cen(tat,vel finita,vel infími- t2, vtopinati funt. eras, Sc Democntus.& hoc, vcl quia per fe,. & fm formá fint vnd, fed infinita B multitudine & numero,vt funt par. tes indiuifibiles,quz armi vocan- 7 tur fmopimoné iti: puta- bat.n.ipfe res naturales conilare ex ibus indiuifibilibus infinitis, dif- Eieibus tí numero, & figura : vel wt fint infinita, co gd fünt; fi- milares, vt Anaxagorasopinatus €: «redit náq; ipfe ex qualibet fimila- ri yarticula,vt ofle,& carne, proue- nire infinitas partes fimilares, d q- d£ diffeiátin qualitatib* cótrarijs. Caput. Secundwm. |i igitur afferit principii effe vnum, immobilerrat pfe- € &oin hacarte , errore Tproprio, c(i tollat motum : huius autem fcíz profcflor contemplatur de entibus naturalibus prout funt mobilia:ic- €irco: qui hác profivetur (tfam,ne- quit fermoné proprium fecum ha- Bere,pofti primas propofizióes na- turales ci negauerit. Itidem neque. €um eo, qui pluralitatem , & mot t, & dicit ens efle vnum,& im- Jbile ,& non intelligit per nom entis, id, quod nomen principij dc- notat. Et hoc quidem cft,quod pri amo conici pouíl ez Paumenide, & *» 455 Meliffo. ná licetex verbis Antiquo D Hihaberipofiteos vti nomine en. tis,vice nominis pricipiidéQ; indi» nó d decet i in enocé vnum, i T ini it principium,cum ipfum. pinum rpolarah | uid, cuius eft principrum,adeo, vt ad(it ibi plu. ralitas de neceffitavs, videlicet prin- cipium ipfum, &id,cuiuseft princi pium: & ideo non decet ftfam Na- turalem profitenté, facere (ermoné cum his duobus viris, cum ipfi ne- E pluralitatem reri, quari cau- eft ip(a compofitio, que refultat E ex pluralitate pnncipiorum,eoríá; varietate,cum negent principia ip- fa,ncgantq; naturam, cii moti ne- gent. Hxcautem funt veluti radi- &ts, & prepofitiones, qua füpponit tang per fenota, atq; cognita hui? fcíz profeflor. Quilibet aátarrifex pus ióibus contra ipfüm in- latis contradiccre)fi ec intra prin- cipia fint, qfn obie&iones qbus vte turad fallacias illas amouendas, ez principijs quidc in ez aros cóccffis. eas componct, fiue f ea arte fuerint. perfe notz, fiue ab alia recepte fue- rint. Si vero delicti, vel. dcceptiones inipfifmer exiftant principis, ne- quad poteft habere prfcipra ad ea, quatenus ett illius artis profeffor, quibus démoliatur illas decepti nes. Si igitur non fuerint defe no- tz, ad ed tuncattinet fdlam,in qua demáftrauue probanC At,fi fuerint. defe manifeftz , tunc ad artem fg Gat vlem hfe fermoné contra cü , qui in eis deliquit: hoc autem vcl artis Dialecticz vel prim ePhilofo- phiz eft officium. plü aurem 13 am proptiz., cum impropriz: lII ij. ccptionis Expo. Med. Phyfi. IG eeptionis eft , veluti contingit illis duobus Antiquisin quadratura cit tuli: nam alter putal eire quadrafic, c& lunarem qi Ine- it figurá : alter vero, cüm feciffet. in arculo figuram triangularem stquilateram, & fuper quamlibet. ius coítá formaret trianguld zqui ezuriü cEfcbat, fi ita femper epiffet, «oniun, coftas vltimi trianguli faper arculi circunferétiá. Ad Geo metram nanq; fpectat primum te- fellere errorem, refpondercá; ei, p- bando circulum non diuidi, víque quodefinarin f p lunares, im- H ileq, fiti ras lunares [reden fuare secundo ve- ro delicto nequit Geometra con - tradicere.qfi ille g eo víuscft,vnü ex Geomctre! itis profedo negat, juod eftjoinne quanti pof- fein infinitum diuidi. Hecergo eft cau(a , ob quam tenetur. qui hanc defendit fcfam,non habe 1e fermonécum his duobus, f. Par- menide, & Meliflo . Sed huius fcize Tras puxBario Flesh fone jaQ; prícipia,ex quibus ori porieicuns Mluralids, &uatu I raquoq;, d quidem eft principium. 10 motus harü rerum fenfibilium.Re- cunda autem cau(a eftquia huiu(- modi opinio cftfalía in arte Diale- &ice. & fenfüi aduerfatur, vcluti didt contraria cadem eflc (imul.In fjlIis quoq; quos hi duoviri ad hác am affi, per picaum quippe eft peccatum, vt ex corü rationibus amanifefte haberi poteft : & fi Me- liffi rano fit (acispeior, cam &infi. fi ropofinionibus delinquat. ropicr hecigitur non tenerur pro Eno fs loqui cum hisduo- bus viris. Atlicct non teneatur fecti K alloqui, nihilominus verbum cum 12 eis facere Dialedticü,vr inquit Ari- flo.habet aliquid Philofophiz Nboc Caput Tertium. capite incipit argute có» Iz vonditüonf, quam inferunt, Juegfocenseft vnum «ctus quos pliciter inuchit.Primo ratióe no minis fubicdi,diudendo. (nomen ipfiusentis in omnia ca, de quibus icitur in Dialectica arte, & proba bic ens nó efle vná, aliquo illorum. modorum , quibas dicitur nomen entisin ca arte, Dialectica, Secun- do ranone ficat: & hoc etiá diui- L. dendo ipfum vnum f eas res famo- fas, de quibus dicitur in arte Diale- €hca, & probat ncutro illorum me dorum ens effe vnum. Primum Argumestum. Nosinterrogamus cos vtr hoc 13 nomcn ens fignificet primo apud eos vnam rem, vel plures. Et, fidi- 14. cant plures,vt nos quoq; dicimus fi ificare decé praedicamenta , tunc. concedunt pluralitatem. Et, fi vn&, tunciterum quaremus virum illa resfit vna vel fpecie, aut in- diuiduo. 1 gitur dicant vnamge- M. nere, vel fpecie, concedent quidem enseffe plura , qf genusiin fpecies diuiditur, & p qus in 1ndiui- dua. At, fi dicantefle vn numero, tuncquarremus ab eis vtrum indi- uiduo fübítitie, vel accidentis. &,fi accidentis,tunc dicemus accidés nó. pofíeefi fine fübiccto.ens igit ent ien accidens t. fübiectum. &, (ubftantic,tunc id efle impoffibi-. le afferemus, cum oporteat ipfum vel finitum, vel infinitum,que funt. quantis affectus denominare. erit WTLWRWÀCX SWR Liber A eritigisar duplex £t videlicer füb(tá tia, quanntas. dcincepsiini bimuscos vtrü ipfum ens,gd € va ándwuiduo, habcat definitioné, vel ne.&, fi defintioné habere negent, negabunt. ipfüm habere natu. zm .ü vero definidion£ habere A Tant, itoIno partes finiionicque cum definito exiftt. NCREORUN bomo! fitens Tum oj itinquá inefle ei partes SP ionis hoceftanimal! &ratio- nale, fünt ci* definitio. neq,potcft quis cenfere hzc effe accidentia in homine, videlicet animalitas,& ra- B tionalitas: qi oporteret. &ipum compofitum ez ipfis effe accidens. Hac igifróne enua funt plura:licet n6 dülhnguanfab entegd eft vnü. Secundum. Argumentum . 36 ldcniüdécos iui imus de hoc noie, Vnum numero,quid.f.de poen s degborip m Me ^, per ipfum fignificare velint. n. hodnomen, Pim tribus dicit juidem, Primo de continuo, vt cü ücimus lineam aliquam cfle vn , Secundo de indiuitibli, vtcum di- €imus pun&um cfle vnü , & finem. vnü, Tertio de re, quz habet duo C nomina fynonyma, vt cá dicimus 17 veltem,&indumentá effe vnum.Si igiturdicant fignificare continuá , tunc dicemus eis. ra continua. fic duplicia imiha,f-vr caro, & os, & diffimilariavt mau*,& pes. Si au 1É de fimilaribus intelligere velint, tücdicemus ipfum firmlare corpus juáuis fit vnl , efle tamé plura fm ines fickquetidé simi j dicere pür ipfum e! Derpriprim dá Lis »Ytnos diisuia ipfi nó ftelligüt vnd, vel pluza dici mulüfariam, iua, qd sev Primus 436 aliqud fi parim mum, partim D lura . &, fi acceptum fuerit hoc ab. Ti quiná dicat de continuo di- fimilarium partium , vt homo, & equus? manus.n. hominis non eft homo,neq; caputeft manus. Et, f i : *alnit velint partem * non cfle pra:terto- Uf ud tum,& moucant illud pricum du- 21d. bium,quod fole dubitari videlicet qp», fiquzlibet pars rei eflet aliud à toro, cflet &ipfum corum aliud *à ctl Pret feipfo, cü omnes partes fint ipfum. totum, Cuius folutio nó clt admo- dum ardua. fi enim vnaqueq; pars feorfum (it* aliud à voto, non pro- *aLjrer fequitur vtomnes fintaliud oum. á toto . quonam id, quod eff verü diuifim non eft verum in compoft to,vtin libro Elenchorum, S Inter !$ pretauonis oftenfüm cft. Scd,fi in- diuifibileintelligere vchint, tuncip fum ens neque quantas erit , neq; jualitas , vel (ubftsriaaut aliquod. iud przdicam entum, ncque dabi tut aliquod finitum, vt por.it Par-. menides, nequeinfinitum,, vt Mc- liflus.nam finis aliud efi quàm res, uus eft finis: & fic res erunt pun- um, vel aliquod indiuifibile. Ar, 19 fi rem, quz,cum fiteadem,duo to mina (jynonyma habet, intelligere. velint per hoc nonicn vnum, feque F. retur quód contrariorum nomina, vtalbum, & nigrumyalidum & fri gidum idem fignificarent:fic enim. omnia erunt f/nonyma : hocd; no men animal, X firps, atque ina- mumatum idem andicabunt i pomi na jueoppofitorum. Etfi no bis dicant hocidem, quod nosin- fenmus de cnr, fequetureuam de. vnoy& codcm indiuiduo : nam plu. ra aícribeusci, cum fit tamcn vni, afleriisigitur vnum effe plura. ilIjuj Nos Med. Expo.Phyfi. G No: antem refpondemus qj, cum 20 Antiqui intellererint hoc nomen vnum,& ens,idem (emper fignifica re, ideo fucrunt perplexi circa hoc dubium, hoc eft quo pz&o cadem res pluribus cognomincf denomi- nadonibusjita Ytezempli gratia di cant Socrarem effe in fe vnd, & lon. gumy& albi, atq; fcriptort , Ad qd nonnulli eorum tüdebant g, c eadem repredicatur aliq horü f- dicatorum, oportet demere hoc ver. bum eft. & hacconditione prop&- né tollunt indicatiuam , dubiumQ; adhuc reftatin fuo robore. Sed PÍa. H to rüdebat ad id, debere iterare, feu minare cá dictioné, que predica- tum figatfica,& nó dicatur homo eftalbus, vt dt hó enseft,fed homo eft dealbatus. Et hoc torum eft que. dá fuga: quia hoc nomé vnum , & ens,plra lignificant,cd ipfi tamen. putent vnü,& idé fignificare, Dici- mus autem nos Socraté effe vnum lübic&toplura ratione, & denomi- natione, feu attributo : hoc; no- men Vnum, & plura de pluribus, varijsQ; dici, vt de potentia, & actu. elt.n.aliquid a&u vnum, potentia vero plura, & econuerío. fuerit au- I tem coacti Antiqui dicercens effe. vnumactu,proprerea quia negabár. vnum efle plura: cum ipfi per vnd, $ plura duo intelligit oppofita cá- tum.erat nanq; fallum apud cos di cere rem effe vnam, & plures, cum. €x hoc non perciperét res diuerfas Caput Quartum . 13 IRR autem corum , quos ad hmói conclufion inferendá at- tulerunt, perfpicuum eft delictum, & falis , Meliffin.iscft (yilus. 2I enseít genitum, ergo habet princi prum.mox. delta antresd ns fed noneft genitum, ergo non. habet. [Esciprum » deinceps fequitur ex 1pfüm effe infimtum,atq; vnii, & inimobile,cum nó habeat locü , in quo moucatur. Hmói auté fj ogni tum figura, tum praemy ictum obunent. pcccar.n. infigu yaipfz, cum fit hypotheticus cóiun Giuusin quo reaflumitur oppofitft antecedentis, & infertur confequen. tisoppofitum ; euius corruptela jn lib.Pnorum iam declarata eft. Ra- tione quoq; premillarum eius pra. uitasneminem latet, cum nominc principij vtatur tang vniuoco,cum. tamen trifariam aflumatur,Primo quidem mó, ceu principium in t£- pore , Secundo, vt principi(l in.ma- itudine,vt eft linez principium, renio vero fm cim. & igitur tem- poris principium intelllgat,tunc ve. re cóícquens ex eius pmiffis pocdit, fyllogímusQ; concludit: ná tempo rale principium eft ipi genito pro- prium : iccirco, cm lumit op- pofitum antecedentis oppotis in- frt confequétis.at id. füe rat,non concludit, videlicet ens effe magnitudine infinirum,fed tpe ftc nro eflc infinitum infert: hocauté non erateius intent( . Si vero prin- cipium magnimeine neelligat, vt eus conclufio indicare videtur, ttc * eius propofitionesfalfe conid£tio niserunt ,falfety in reaffumendo.. fünt.n.falfe coniunctionis : qfà nó o£ generabile habet principium in. magnitudine . hoc tribene eft verti de generabih in tempore: fed quod. fm oéscius parwesin infanti gene- rat nec prius, nec pofteri? magnitue dincobünet: iccirco neq; vá bét x L "alconfg serie (am & ahis. -W. Liber Primus À partem a qua mormsfcipiar, Efl au. [os fallar quoq; ipfus reaffum- pium: qf non eft verum id , quod mon gfiatur. non. habere principi án magnitudine.cum coeli fm Peri- teticorum fententianr funt profe ingeniti, habenttá principi magnitudine.at, (i per principium cm velit, propofidiones erunt (ane. verz,nó th idquod dccreuerat, in- 34 fert. Admiratione aut£ affe? fum, cur non confjderauit q» fi ens effet vnum, & inlinitá nó pofleradhuc moueri fm partes, & fi non fm ei* tot, vcl moueri;quia alteretur.Ne- WB que poteft dicere ens eflc vnum for mac definitione, qfi rerá formae vaniz fünt:nifi forte capiat hoc no- mécns vice nominis prIcipij,vt na- turales capiunt. diceret autem tunc. id, quod nonnulli Phyficorá dicüt. fed,cum non fit id ppofitíi eius erit igitur eius conclufio fal(a , & inter viliffimos deceptorum fyllogifmos is locari debetqui corruptus gene- re n(cupat. eft autem materia, ac $5 formacorruptus. Parmenidis vero fyllogifmusiseft. Quicquid eft ci- traens,eít non ens:& quod non eit ensnihil eft:ensigitureft vná.Hu C iusquoq; fyllogifmi Propofirones fünt neq; quam. faerat e5clufionem doocludir quiuis eius figura fit vera.SuntaGt eius pmiifle. £iiq vfuseft nomineentis, ac fi vnam fignificet tff ré, cum th de. varijs dicatur rebus.efl. n. ei*(enfus, c fi quis dicar quicquid cft preter. €anem eft non canis. hoc autein eft falfüm:quia quod eft preter canem. mantimum ,eft canis latrabilis . Si yero per illud nomen ens fubftátis intelligat, idem efl, ac fi dicar,quic- quideft prztcr fübftantiam,nó cít 4357 fübftantia, &id pfedto veram eft. D. fed quod eft prxter fübítatiam, nó. eft priuarum,immo efl quítrtas, v? qualitas , idétidein,fi aliquod aliud. velit dicamétum,nó propterea fe- duieurg quiequid eft pterilld prae mentum fit nibil. Ipfüm quoq; non concludere quod roche tis Pipiemm eric 'eiusppóni- busalias fingam*, & pro entealbá capiamus.fyllogifmu(q; ex duabus fmiffis ita cóftruatur . Quicquid é Pteralbum non eftens:& quicquid. eft nó ens nihil efl:ergo in prima fi gura infer per dici de of q quicgd eft freralbü nihileft,non g album E fit vnd, quemadmodum ipfc cóclu. fit. Afpexitatic An. huius vin fyllo- gifinum, quia cius minor propofi- tioqua vfus eft,nó eft negatiua, (ed indefinita. nam,fi minor fuiffet ne- gatiua,nequad concluderet in pri- ma figura. Atqui, & fi fyllogifm*fie. verus in fi juzfitum th mini- me concludit. Ad hzc,quand hanc concedamus cóclufionem ,quidr& prohibet album cflc plura, vt cign* & nix,reliquaq;? $i tandem cx his 16 propofi&onibus ponamus cóclufio namypenseftvnum;dem profecto inconueniens fequcturex rifdem,p F. fitionibus, quibus vfus eft ad in- édam cóci «qfi, ci hoc nomcn ens pro accfitecapiatur (ub. flanua inj etit , € non crit fimul. erit quidem , fiacciis ponatur efle ens:accidens.n.non extar,nifi i (üb- ftantia:nó erit vero, fi ponatur id, quod eft przter ens quod eft acris, eflenonens. At, fi: nspro fübftan 17 tia capiat,quod quidam potius cre- dendum ell,runc veram effet dice- reipfum efle album vnum , vel ali- quodaliud perdicaun, quod de Exp. Med. Phyfi. € fübftantia vere dicatur. de his. (p dicatis fm rationem cius dicetal folute non ens,cum ipfe dicat quic- ud eft ens.& ficens erit nó dis Ditis auem hzc deftroctio a. przcedenre, qf illa erat ex propofi tionibus ab ipfis in in Done &cceptis hzc vero eft ex i Itiombus quas ille vir conceflit, itqy hic. Goginumi memorauimus hanc Y hocloco.is autem fyllogifmus, qui fithicad hanc condlaftónf. dett dam,eftex gfe fyllomifmorum,qui. ex fitis conilituuntur: fi- MH tiouibusin eadcm fent£tia inuétis, p adducitur ad deftruendam illá tentiam,quam conantur crede- re:in libro aüt Priorü iam oftéfum. eft qualiter horum fyllogifmorum fia conftruantur. Plato,vt vf,acce prabatillas duas propofitiones Par. menidis hoc efl, quicquid eft pre terens,eft non ens, & quod non eft ensnihileft:fed ens putabat c£ for- mamy& nó ens materiá:fenfibileq, effc compofitum ez forma, & mate ria:quorum alterum ens, alterü nó 31. enseffe exiftimabat. Iturer go fateri vel non ens efle aliquod ens. cum nulla res componatur ex Y pnuanone,vel nomen entis plura fi gnificare.Sed hzc contradictio Tür LU cótra ipfum, propterea quia n5 ifliguifapud eum,ifm ens ad plu s2,& ad ens in actu,& potentia, Secunda pars buins femme Duo. babes capita. le Primo enarrantar opi Dino mum spese Ani Jiredditurg; caufa, IASeotodo vero afirma eorumqui &licebant poncipia efle Infinita, 3o mauxia quam ira opina- Medii EK rum autem;qui nofe 31 entis vice prinapij no- minis vrfitur, cum qui bus Phyficus tenetur facerecum nullum prin dpi artis. quidá vná le ipium autumant,quidam. vero plura . & qui vnum, gáationé $i ex contrarijs& corum fübie Ieri concedunr:putant.n. res ex. fuis ghari contranjs.Et hi bifariam. fe&ati fant. nam eorum quidá po- nunt vnum ex quatoor clem£tis e(- fe (übic&um contranorum , ipfaq; contraria quz funt diiz rerá;apud L. Feierinaa d raritas ( ícu tatem) & j magnum, Pci ratiq, hi p : Jerakenarionem firicum ipfi osos c trips défitatc huius vnius. fubie&ti, v? (p6giofitate fien. Alij c zin fantillud Im fübicétü iquid,g i, ius, acre ve oadus Ai ak videatur plani idezillo gaari affirmát, cum ea ex ipfo amoueantur , & cgrediantur, cum in co actu exiflant. Plato t magnum,& paru ma- teriam , vnum veroipfam formalé cám effe cenfet. Alij autem practer M ipfüm magnum,ac paruum effe for. mam,&ipíum vnum effe corá re- 'eeptiuum ponunt. Hec igitur eftopinioná fumma. coron, qi principium marcriale efie vnum aiunt. place Eorum. jui plura effc princi pia fazentur nonnulli finita, vt Em pedocles, qui quatuor elementa ea. eflc opinamuselt, quidam vero alij caindsin laciunn vt Anaxagoras & Democrirus ceri cain funr Liber Primus i ! [ (00 qeqidlbec quib eon ex Eu -—— — parübus, quas. ita effe. it: ! 1d Iduife iniuum nb negat, l pis iturumq; in. infinirum, - im:& ex aqua fanguinem , teíq; camofas! & olfcas egredi P- ! nitas:identidem cx fale aquam ,p- ' direinnitam:omne tandem corp? H 3 fimilareex omni fimilari in infini- I tum exireantomantalurumqrillo ríi,aqua,vel fal iuxxa. i: ! denominazi, plenum ti efle ex fimi I1gura laribus partibus infinitis* fira,& na tiquorum opinmnem de ipfis prin ] i Rind dui 33 fententias,nüc dicam. Anaxagoras I 34 autem , cum in confcflo habuifle ! fiat ex nihilo non fieri, fed ,! p infinitam c£, J itur fateri ola contra- riain fcinwicem in infinitum exifle deni - re. fin.n . generatio ex * prruatione ] C oriretur & f finita, generatio ] ecflatet. Sed qui generationem alte. zationem eflc dicuntqui quidévnü: fübicctum,& conuaria dant gene- prm generationem ex sii 5 fien acceptent, cbtrariaq, e (ibi inuicem inefle,tenenfcre. b fati in fubílancia ne— quaq dari:fecus.n. rcs in feinuicem. manerent. Conua quos ofa hzc in fürgantinconuenicntia, quia inter. id quodia [rien id,gd in actu minime dillinguár. Cótra cos quo- quo,pptesca quia vai cé (ubicttü ex conaanjs, i gp eátcarnis.&coffi ghiationisin ata arbi 4» in Itrantur ,. oot üt e alsaion bel res efe muruo habere , aut ghario- néex nihilo fieri. Quidá alij cenfe- bensgl erat minuscómodt cius € atienurent Taloncs contra An&xegorem , qué. ponit fomilares partes effe snfostas. punsem Logis hec f 5 [ Sipttepia forme c ndero infi fita eéntfcognita, it deis ela haberi paler pipi dett cogno pindpie- E beet. BE Lj partesex qb^af; irpes, exteraq, Dorpora clie, cine ftia porti- retquidé afalium,atq; plátarfí ma- Rrimdincs t quiam tünitasets ecfinite füntzigif & pariesex q bus cóponun£füc iai qlart finitis clar pab*, infiniti acccfla. rioeft — Tertia. Sifimilatia cor- 5 pora ex ffuic£ pdirétin püiatione, y 'o[no ca minui, ac pauci séevddi boc fies care pates er- team mi norég craccffici.Q uod fi ita res fe habuerit,alterum duorü neceflariü ent, videlicet vel di! k ridi alam cur 1o exempli in paruitate eius. deascad animam parncalam,d formam carnis recipere potefl,nul- larenus. à ks ea particul alicuius akenius rei. flic ioc fnzragraripicid (um li ipfei dec Vcl dic am cur porc paribus fino infinitas egre: carnis Expo. Med, Phyfi. € diportiones. quod eftimpoffibile. 38 Quar. Scqueretureiusopinio- nemyres infinitas in ipfo finito, fitu. differze,& in qualibet illarum infi- mirarum parium finitas in-. finities exiftere, o£sq; efle actu diftf. €as. quo quidem nibil abfurdius, hoc adt fequifex hoc , quod dici, «dhbetc£in quolibet, H gdlibet ex. quolibet inceffanter prodire. Tertia Summain Quinque fecatur epita. 1n Trimo rariones adducuntur fumo, principia conuana effc,aique plura, qi vom affirmant. 1nSccundo,quz contraria n6 fufficere ad. hoc wtint principia, oftendunc.neceffa- prepens dare naturam ,quz ip c plora bia queztadenodá cogd aee idrar ves princrpis'effe duo denar videlees materiam, forma aei mera ed qud qrasiden le fi priuado eif principium jd quidem. eres Gre oti quo cf primz mareriz, & quod effe habeat via In Quarto oftendetur. .quibus And- udubiabantde ellgenctaüonis fol- prim roblqui e decftemia E 3 rims probátur, esq, o6s locuios fui Mere AUT em H jus ri Iro cn 1h Quinto Ariftote. probabit huiufmodi auram ingenitam,Icorruptibilóq, effc. 3) pia effe contraria nega. ERE rertamerfi quid fit na- fura pronum e Et t. ipía inter difcep! fan idm poe denfitarem,& fangofitatem effe aflerunt: alij cali dum.& frigidum:nonnulli vero va euumy& pl jv Democrit": £d quidam alij ium , & parutiid E. eflcautumant. at fünc, quz incipa effe contraria. perfüaderi iunt,vi fylfus,& iductio. Spllogiino quidem qi eaGiem ^ vür habere jpprietates ipfa princi- ia quas ip córraria. quarum. Dra cft inequag ez (e inulcem fie zi.qib fi prima principia ex feinui- cem mutuo orient, minime cent ima principia. Secunda eft,ca ex. Tis non fcr ob esndemumet ratio nem. Tertia, omnes particulas ex ipfis fieri.hzc.n eft narura. in sommunium omni reb*: cSrrariisaurem hz infünr ves: inferurigirarin fecus eeu ra principia eile contraria, Et,quia. huiufmodi jpprietates funt conues tibilesió ex duabusaffirmatiuis có cluditin fecunda fi Indudio &$ L forma ae quoq, id oftende licer fiquidem. res perquirantur, vidclicet nihil ex juocunq; gnari, neq; cuiufcunq; Es ia,neq; in quodcunq; corr piféd ex terminauscontratijsin ter minata contraria, vtin alteration. exempli album ez nigro vel me E» colote fieri n6 a calido,nifi for- te id per acciis fiat/ficut diam"albé excddido gignicum contingit cali- M dam effe nigrum. Identidem in cb 44 pofitione, & cóiunctione perfpicu& 4$ eft.confiruamr nanq; resex priua- tione,compofitione propria alicui compofíto: vc zdes gratia exempli, qucex lateribus conftruuntur,&li is, quz forma carét dom" (ed nó 5d ex qualibet * priuationc. Idemq; i 2 mptióe vifüm 47 eft.gignitur.n. resex priuatione jp- ia illi rei.- Inductione igimr hoc bito, fequituromnem ds melipinter i ex cóuarijs fieri, vel ex. Liber AA ipla. Intelligo autem in hoc loco p onsaria, 1pfa oppofita. quzlibet quoq; jptio ad contraria fit, v? 43 ad media interipía.Antiqui autem 49 idco afferunt principiz cfle contra- zia quia res ipla fefc manifeflat , ac fiab ipfa veritate cogantur id fate- xi. Sed in contrariorum principatu ánter fe difcrepant: quiain quo cfe conuaria inuicem picoedant, & d füntalijs principaliora, non funt concordes.Nam eorum nónul di puzabát horü vIe,feu cóe proprio principalius fcu prius.Alij vero huius (ententiz oppofitum rati fiit, 3B fed quidam alij putabant notiusin inclu debere eflc princip&ti fen- fü nodorisaliquialijecontra.ezem plum de nonore fen(u eft denátas,, A raritas;ininrelledtu vero magni, & paruum, Oés zii in confeflo ha- bxnt principia debereeffe cótraria, 2c diuerfa 1n quibufüis contrarijs. hoc autem fatisconfonum eft , c "vniueríale fit partiali notius. Capit Secundum, $6 Vmprincipia non effe infini- C 12 probaucrit,pluraq; effecit fint contraria a irur probare € non füfficere efle prima principia. duo contraria tantum, boceft pnn- eipia effc tanum duo.ad quam fen zentiam: tres affert rationes. $1. Pnmaratiocflquia cbtraria nó agnutícinuicem , neq; fefe muruo zecipiunccalidum.n. in frigidd n6 ; ipfum recipit,neg, frigi— d calidum.cum aurem gano ex Jrincipiofac agente,X recipiente : ipia contrana noa aguntin fe inuicem,neg; fcfe recipititzergo c6- axaria non (ünt prícipia gfianóis, $4» Sccundarano cíl,quia contraria. Primus 439 füntin fübie&o: & quicquid eft in D fibichonbeft prindpium: qi in rincipio ipfum adiit. Po ro Tertia ratio eft,quia cótraia nó 5$ funt fabflantiz, neq; in fubflanrijs funtcontraria,cum nulla fit fübft tia alteri contraria : (ed fübftantiz principia debent eflc fübftantia:er Là contraria nó fünt principia fub- Itanuz. Cum autem primz rónes cogerent contraria eíle prinapia, hzcverocontrarium. probas fe lué- dum igitur eft hoc dubium fortaf- fejfi ponamus principia effe uia, vi- delicetipía contraria duo/& corum E fubicctum.nam, c(í maior pars ho- minum gfiationem ex cóarijs Bic- ri purent, fed fefe contraria inutue. recipere negent penitus, i vna vo- «comnes criam naturam,quz eft. fübiectum duorum contrariori da. re conan£. Sed quid fit hmói natu- $4. 1a inter fe diftrepant. quidam.n.co rumignem ,quidam vero aquam, onnulli acremalij eriam terrá effe «enfent, aliqui tamcn id mediam eflenaruram inter ignem,X aereri affirmant.Qui aitipfum guae fe naturam mediam inter duas na- turashoc eft* intcr duo elmentorá F. quatuor , magis accedit ad naturz *Partídpe. 3natenz prima coguitionem,d qui 4-58 de. *num horum elementorü quatuor sy&orum. &qui ignem dicát ipfum profetto propinquius effentiz ipfius poten- tiz ponunt,& quiacremma£isq q aquam: qfü aer minus fenfu pera - R juam non percipitur vi (i. elt igitur eiuseflentia magis in- «ognitaq quz aquz:ac fí magisef fentiz potentiz:quz quidé eft vere materia, vt poft hoc oftende. tür.& ió diccbant principia cé za 55 Expo. Med.Phyfi. € videlicetipfum * Tertiem. x For rud Mum. Acdescmenum. ror nii I Nhoc cápite incpit oftendere dif temariaapud Antiquosertabacve ] güationem cx tribus pfici reb", 57 fücorom quidam illud voam uunijeaq; duo agétia efle credcbár, alij ci huus oppofitum rati fünt, $e ettip Plato.Ró autem qua: po- nit,t diximus principia e€ uria, eft fansfufficicns:quz vero plura trib? impolis:& (plura vno cft necefla- zia. Sed ca non efle pluraq tria ofté di£ex eo, quia vnum fübicétá fufft itad recipiendum,& vna cbtrarie- tasad agendum.&)fi eflent contra- ria duo,tunc illud fm velerit in co« d dem (übict&to, in quo primum,vel$ fecundo:Sefi in fecüdo,tüc corpora. omnia nequag tranfmutarent ad feinuicem. tranfmutatio autem cle mentor snter feluicem , fiiiqs aq, alalium ad ea,& ipfam plantá, & aial ad fefe mutuo conucrti,& tá dem cücta. ghiabilia,& cor- rupübilia fefe inuicem tráfmutare fenfu cognofcitur. Hac igirur róne ion poflc inueniri duo contraria im. duobus fübic£tis fatis perfpicuá cft. Siaütin vno exifterét fito »füc portet alerum altero communi*, atq; prius cfle . qfi nó inueniturin 1 vno genere füpremo, nifi vna cóta. Eietas fuprema , ad quá extera: alie onuarictatesillus giis afcendát, íllaq; eft illis pricipium.ita étfeha vnum in gíe fübftanii, i quo fit ghatioj& corruprio.&, fi impofe. €ftduo contrana efle principia hoc €t duo gfia contrarii, ncc vno, En in duobusfübicdtis equit ma ifefte principia non oportere cfle ps quam tria . patet quoque ip- fa effe plura quam vnum : fed vui duo, vel uia; id prorfum. inquiren- dum eft. ex priuatione videlicet precedente fuliccto ghatoms ex fübiedto ge nerationis& forma genita, & q» Ed libet genrrum eft compofiti ex fu iecto,S forma. hocauté patebit ex hac noftra v'i contemplatione hoc efi contemplemur vniuerfale ge- nus tranfinutationis:cum vniuerfa lefeu conimune proprio fit moti*, ab coq; ad cognittoncm propnij p- ficfarzür. Dicamusigitur cum nos dici- 5$ musaliquid ex aliquo fieri, vel ali- 1 quid genitum, & eflcali- quidjid quidemalterum duorá fim. plicium fignificare pór, vel ex illis. duobuscompofiturn. vna aá illa- rum fimplicium reram ell, vt fi di- camuscx non grammatico gráma ticus fit,vel non grammaticus effi tur grammaticus.Primum ig fim plex eftipfa priatio, à in fübiecto Tori sccida vero fimplex efti di camus, hó fa&tuseft grammaricus, velex hoic fat effc: Epmmanci: & hoc fm fimplexeft fabic&tü gia tionis Tertii autem ex his sopofi - t eflvt fi dicamusex hofe nó grá laq; duo fimplicia,ez quibus hmói ad 6$ ternum componitur, manifefte rea Rrinter fe differunt.nam beu q- dcm eft (übiedum,extarin effe fuo, fed non grammaricum,quod eft ip fa priuato minime,& recedit ad cé formz. In idiomate auté Graeco ali qua in dictionibus horum duorum extat díiz fed in nfo non ita aperte. difcrepantia cognofcitur.Nam hec dictio ex, zquiuocum eft nome, c& priuationé nónung,qüq; vero ier 59 &si matico fi&tü eft grammaticum.il- quavíg Liber Primus À ietum denoret:quis de fübiccto ve redicatur,$& m6 de priuatio- nc.Cíi igitur appareat has duas na- turas inter fe fm cfle difhngui;ideo alterá priuationem , alteram vero materiam. appellamusinueftigen- dum igiturcít vtrum in omni gáa- tione; corruptione fint neceffarie, vel ne:& fi ariz,quo nam pa- Qnid habeat Etdicamus mani im effe oportere priuationem. tderein fcbiecto ipfum g&atum. aliter.n.non. iere itum,uam ge nium iuationé in- ir Sob em oq: inueniri B manifeftum eít.id quoq; effe nece farium ad gfarionem accüti(í : ní agcíitia dicuntur in fübiedlo. fed qd neceflario inueuiatur in gfatione fimplici que eft fubítantiz: gatio, eftimmanifeftum. Atffi id vfi con- templatione confyderetur,fatis per. fpicuum ent. Nam quodlibet genitum,tü füb ftantia, tum aliquod aliud videtex. aliquo gian fubic&to.Etenim afal ex genicuratigeex femine, aqua ex igne ghatur.Identidem quicgd 1 qualitate patfibili g&arur , vt albi, & mgrum,& in impaffbili, vt figu- C ra, & compofitio;indem & incremé tum,& decrementum apte vr indi c abiecto. Cuncta igifgáabilia Ribicdo indigentnihilq; ex quoli- bet gfar,longe crgo minus ex pn- uauóne. Hoc aüt ita (e hé, proptc- 1ea quia gíiari cft motus, & rrálmu tatio ex aliquo in aliquod in fübitá tia oportet igitur dan fübiotum il litranfmutationi, & motui, & idco Anuqui concedát grati quá fieri,nifi ex ente. tione fieret,aon darctur ibi pofitas, neq; vnus motus qui icipiat ab al 440 definatin aliquod:& tuncef D. (et potius fucceffio, (eu viciffitudo f loco,& permuratio , nó aüt gfiatio, ex hoc: » put uodlibet genii dlectpol ex fübied lo, X (quidem eft ipfa res, qua eft geni- fum. Cum gitur rerum principia. pet fe fint hz duz ciz,hoc eft ma- tetia,& forma, manifeftá eft ex his. cuncta conftare fenfibilia. fed,cum. P^ ensideo extat quia ciuscaufz, quz fanteius pars,vcl partes exdát, hinc. elipopeer efie Ma,vtfit iti, fed. accs fubi Pruodeft pan pis, E ateft gianoni neceflaria : quapro- pend principium , id quidé per ac- chis nuncupat Differunt quoq; ma. nifefte inter fe fubiectum,& forma, cum b fitin a&u, fübicctum ve- 10 ij, 1mmo in potéta, f fadsgrado aherato civ An- tiquorum complures opinati faere, Hac igitur róne materi primz na tura iam farisapparet,iplam.£effc mediam inter: priuationem,& add, eq, in potétia, Intelligo autem. eh Perenda m abe co quod a&u,non expoliari, boc cft, p non f denudatur a formis ci fuccefliuc ad venientibus, neq; a politate, d fibi debe&&ió Sinon "d An tiquis cognita, a |uidam eo- ponebant eam. nadie ficfeg. marapudeos gationem 1n fübftan. fia cfle altetanonem : quidam vero alij pruationem cfle afferebant : & ficapud eos. priuationem. aliquid cfle. autem hui*ma 6$ veriz,vt inquit Arillot.concipif per an comparationem.n& ciuspporto ad formam cft vt ligoi qua Exp.Med.Phyfi. G quatenus eft cella, in potétia ad ip- fiuscellz formam. Ex his. igéquor fint prícipia, duoq; effe p Íc, Sc vnü pacchsaperte haberi poteft, & co- Tfi vnumquodq; quid (it, € qual feinuicer habeantalterumq, con- tfariorum ir g&ationc effe privatio nem,alterum vero formam , & ho- rum (übie'tum eíl: materiá primá olté(um eft faris. Nec nos latere dc- ct potentiam, ac po?itatem non ef. fedeclicnna materiz, fed vnum ex. onfequentbusei* . Immo re vera maienia eft fübiectum porzntiz , & Yatis. Sfi potentia eílet de fürjp H fius cflentia, tunc materia eflct fibi ápfi materia:cum potétia d'catur in zelatióe ad. alind repa igitur for- ma temoucfab ca ipía potctia:qua. propter potius nomé fübicdi,g tenüz tunc fibi vei víur- pare debet. Differt quoq; manifefle. 1pía priuatio a potentia.qí poten- tia aliquid cft, (feu eft aliquod c£, ) iuatio vero negatio eft abíoluta (ftu impii. ) Mairia igitur prima efiquid vnum fübie&oplura poté- Sa priuagonibus in ea exiübus, veluti czra, qua: quidem cft (ubie- &o.yna, aptitudine rfi, quam babet. Tad figuras recipicidas plures.Q uid ágitur intereft inter fübicttum,, tiam ,& priuationem ex his eíl. pot Caput Quartum. 5 X his aucem, quz deefencia huius natura: dcclarata fuere, dubi, quo Anciqui ipfam güatio- nem toli bans enda efe vum puc taban& o iA uod exipfa ghatio necomprehendi poi aggrega no,& difgregazio, vel diflipauio, & exitusrt nonnulli opinan funt, iol werequidem haud difüclecfl. Du bium autem ita format. Sialiquod K. ens güatur, vel ex ente, vel ex non ente güatur.fed nó ex nó cnte,cum. impole finali uid cx nihilo gigni, cum priuatio nequaq rteret genitum inueniri anteq. e Incenbant autem haac imb guitatem adeo, c» fucrunt coacti in re güationis fenfum abnegare,pro- ptetea quia in Logica facultate pa- Tum exercitati erant.Nos aürem du. 7 3 bium folurmus,cum dicimusq,, ft. 74. di aliquid gfiaore ex nó ente, vel 75 exenie,& quicqtiid agitali- L. juid,vel ab aliquo panturid quidé 7€ lup dici, vno mó p fe.vtcum dici 77 mus medicum mederi . alio vero acciis,vt cum dicimus medici ficare,fi accidat. ipfum medicá zdi ficare. His igitur fic ftantibus, cum. dicimus güationem ex non ente fie. ri duplt id intelligi pót. Primo,Cp fejitavt piuatio fit ghationis fabie. Gum: & hocceítillud impott,quod imaginati fünt Antiquis videlicet non dati quid aliud. Secundo vero, vtfitex non ente p accíis, hoc eft, 2 ipfa priuatio accidit natura. (ubi hationis, qd diximus non M. effein fed in potentia:quanuis hmói accfii fitquid iá ad efle ipfius gfationis. & fic non feq- tur in hocloco inconueniens , cum. dicimus ghationem fieri ye nonen te p accis,ea rne quam diximus, abs fi dicimus pnuationem luc ef" fe cám p aces, volumus id accidif- fecaufz c(lengali,& ca non digea musad güauonem, vt dicimus me dicum effe cám dom*, cum accidir. medico effe zdificatori, fed eo ia gu &oquodá fit*'tran(.. "2. Lalte- mutari.qrà prruatio nó recipit*uráf T9 mutationem.neq; ex ente, quoniá cionem, dari mad. Liber Primus & gfiaii fieri ex'ente pótdupk ici vno mó p fe, videlicet qp ensin a£tu fic fabicétd ipf" genio. & hoc eft impolt.qin fequeretur, cí aqua. exacre fitvt fitaer,& non det gfiatio in fübílantia . & c eft id, quod putabant Antiqui, Ixobinl -£non dari quidaliud feu alienum, bi ind É efle impole probabant. Alio mó p accis,cum,Caccidit huic na- turz ipfius fübiecti güationis non denudari a forma in gatione rei abeaquz quidem remouet;& rece. ditab eo in aduentu formz genitz p inipfüm, non ipfamet forma, d eftin fübic&to recipiat formá , que gatur. & fic nedum erit impolt, 1mmo neceffarium,f. güatoné fie- zi ex énte per acciis, &fi id paccis fit. Huic tandé natutg duo accidür, priuatio.(.& forma,d przcedit ei fe cundum cfle ante nouam formá, hátur:& tunc gfiatio ex ea fiet p per acciis ex ills duabus naturis g Quz ci accidunt,hoc eft ex priuatio 7$ ne&forma. Isigitur eft vnus mo- 23 dusquo hocdubium foluitut, pon s; do bancnamuram. QC Secundusell,quia ens dr de por£ tia & actu. Ipfa quoq; priuatio de duob'dr, videlicet de negatione ab- folata (feu fimpk) & de Fisaione propria quz ineft alicui fübicto,& licui rei. ft É gnemct. iesercnri edueinb abro, án porétia,& cx priuato fimplt,, moha pricatons. pri Plato at v£ magis auferre hu- infmodi principium, q qui ipm in cu ponit.qfh opinatus cit ipfe ge- cranonem fieri ex non ente , cum th fateaC materiam cé vnum entiá, & fic fequiffm im ens nó e£ens. &cccprat.n, ipfe dict Parmenidis, US auideneeit A qui dict quicquid eft preter ensc£ D nou ens abíolute:mox ponit mate- riam efle ens, cum aflerar ti ij efic preterens. Nosautem diftin- uafimuly? guimus,& dicim* materiam eflein. potentia , & üsci. Di iuauonem effe quid Er It tf , cum hec fic pats geniti illa vero non.Corrupti au ft ipfum malum ingredi tur quidem res propter priuanioné, quam hzc natura zecipe folet: at ipfum effe,qued cft bonum, resin- pina proper mam. HanBi ee natura um Pod eft foras, vel malam quod E quoq; priuatio ineft pi E hmói naturam, hoceiteosduollac ciditci poffibilitas priuaGonis. Hec quoq; natura ob cius defe&um. petitiecipe formam quemadmodd S&impertectum pfectioné, fed non appetit corruptionem , immo ipía corruptio eít quid accidens ei de pnuationis. Habes igitur modos, quibus (oluimar dubium,quo Anti» qui gationem negabant. Caput Quintum, D hecdicimus huiufcerodi $s, naturam nec ibilé c£. A rerur haberet fübie&tum,ex quo ü i fio tunc ip(amer ét bi ipfi fübicttà. nam idquod in pott- tia;non feparat, neq; diflingui£ab coqed ILin potentia,& fic et an. ni fuiffe vel eritin actu . indem, corrüpeietjoporteiet ipfam hfe füb. jectum.& , fi hfet fübicctum, tunc alterum illorá duorfi fequeref Ic5- ueniens, videlicet vel corrumpi an« teg corrüpat v?'e£ quid in 8. acchs tái nihil phibet dicere ipfam. Phy.cá có.Auer, | KKK ^ .cor- Exp.Med Phyfi tórrumpi,vel pari, propicrea quid lin cdckilbiaccdie phat Ae jo. quemadmodum dicim* la córrumpi, cum vinü , qd Yea eriftitcosrumpitur, cáq; melio rer reddi cum clanficatur, mate- Ex bisergo pate datur ria prii ingenita, & incorrupti [mar per) preti aliedumolum rerum güabilium, corruptibilidue, "Tractate auté de ct primz formz, 85 &quid fit, & vtrum vpa,vel plures, tádem. & corruptibilis,vel incorru| & vtra carum fit fubft&i H an maris, v? vrraqs& fi vtreq; cui. [wap nomé (ül j rd Kj totum. imum t Pide qu rm bn Atqui condéplari naturales for- 1s mobiles, d funt prinapia rerü ilis, , forma, ghabilium, &corruptbilid adhác In Propnearine: fcíam,de qua re fiet mo,cum de fingulo entium na- turaliá fenfibilid tractabif, Quod. afít dec primus motor rerü natura- lin finc huius operis probabit hic definitquicquid cótinet hic Pr mus liber de rebus vibus , mira e I breuitate pto virili noftro, ac velati cundo. Dolus Deusqui ad ium dirigit,audetur. AVERROIS EXPOSITIO MEDIA IN SECYNDYM LIB. PHYSICORVA, Vltin hoc Secundo velud prenotiones, & principia prafap I3 E Qa J| libro tractare de his INA quz inbacftenta hzc B ANB ponenda fant : & qui hanc profite- Kt tur (cientiar, ca przinrelligereex- jue in eis efie debet : qua omnia in tribus conünentur füm- mulis. , In Prima Sümula fiet fermo de ipla naturs,& de quócunq; adcam. refertut& quot dicatur modis. 1n secunda, qualis ít buigs (cile uz jpícfloris conem] juo differat abea, rena cs regulas, prias huic fcientiz. P In Tertia vero de caufis& carun. dem detiene inidequod eret u accidens, & in aliquas L, slt dil eAiones, , Prime Summule capita fut. Septem. la Primo czpkte haberut quid (se nacura, Secundo, quid fiti bhabetnaturí, In Tercio, quid fit id, quod eft fecundum factam. Int Quarto,quid fint resnaturales. In Qipneo, nanc efequid nosam per DE o quot modis dicarur natnra, imo, vtrum materí4 pocius nortieng naturz fibi vendicer , quam forzta, vef. oum. Caput Prim. B] Ica igituriam efe; 5j Ln ii] d DIA] daria natura, adi ab zwei alijs prodeunt caufis,vt qua cx electione,S arte fiunt, & 2 cafü, & fortunat& q corpora,qug a hatura producunurr, fünt corpo« rüimplicium gencta,vt ignis, aes, aqu a& tetra, X quz et liis compo nuntur, vcanirnaliz,& (lirpes : & qr ab his , que non fant natura. differunt, cutn quodlibet horü na- turaliurn habcatin (c puincipi mo " Liber Secundus A tis Sc quietis, vtpote cadeftia corpo a habent in fe prnicpium motus wranflationis potum queam m alia eorpora t in fe prindpi: incrementi & decrementi, nonnuí- Vaalia generationis motu &quz. dam alia alterationisobtinent mo twm:& horum quedam vnum dá- taxat rsen adipifcun- tur quedam vero lures,& quedam & alis omnesobtinent motus , Atin artficialibus principiuth alteratio- his, & motusin feipfis Don epe tur,Qüárenus (unt corpora icia hi fedexsrins ineft enim morus » ipfi camo, non eiams tn deo ctmacde cos, inuenitur amen inardfi- i ibus rebus aliquid ; cuius tranf mutationis prihcipium eitin ipfo ptr accidensnó pet fe,vt. iui fei; fanat: prinerpium cof ds; 1n eo cxiflit, non tamé per. fe, fed pet accidens, hoc efl, quia ac- aditzgroto i tur adhuc nonnulla artificialiaquo rum motus principium ineft eis pet fe,non tamen pritno: vteft moms corporis nauisqui fita corporenau c te iouet eni ipfam medtandib* 3 fuis metnbris. Si igitur artificiali incipium eft pet fe extta,vel in ip. fact, ed non imo, fequitur ez- 442 citer, & cius prinationem. Et dixit D primo, propterea quia motus fact? bari nauicularia non eft primo in naui (cd medio nauta. Dixit adt non per acaidens vt excludat Medi cumqui (dfe curat. Caput Secondi, Esautem , que nateratn ha- 4 R bent,fantquicquid habet hu. iuícemodi prfcipium.quoniam na« turales res ex materia conflant,& forma.Natura autem dehisduab* dicitur caufis: & quidquid cx eu có flat naturam habet, Cost tertinm, x A vero, quz fecundi ordin£. f ak T up 'operationes,quae a weciunt natursliburco pacto, uy natx funt prouenire , vc eftaícen- fusignis fatfam,& ver defcenfus, « Naturaauim eftipfumt principium:& resnaturahs eftjguas habetnaturam : & id, quod eíl fma. naturalem ordi adio, qua proucnitcex ipfo principio, Caput Quartum, D gos quod taezale iit, ? I feu (etus nataram cx ópc- rationibus naturz efl quid commu. go 9» naturalia (unt, quorum tranf. nius quam id , quod dicitur cfle fe- mutatioriis frocplum eftineffen- tia rei & intra fe, S ex primo fito:& res baturales pe c habet faturam:crgoct his duabus propo cundum ordíncm namralem. quo niam dicitur de operationibus pro- tenientbus 3 natura,ptout innata funt prouenire ab €2,& prousaliter. fitiombus manifefc inferturgp na- quam fint innat£ proucuite cueni- tara cft principium,& caufaad hoc. ant, vt defe&tus mernbrerum , vel. *t moucdtur,& quiefcat resin qà. corum additio, & muülaio , Ex his efLprimo,& per fe,non per: igitur quid natura fit, & *aLalera Entelligit autém hic per motum, & | quid res naturales, quiduc (ecendá won. quievem*uan(nutanonem (umpli« ordiné nataralé, E in mat. ] y Caput e Capt Quistum, € N Aturam autem efle eftquid perfe notum.& qui eam effe. $t füo ratiocinio intrinfeco rit, id quidem non nifiex ius virtutis rationalis quem a na- Tura aoquifícit, prouenire quemadmodum & aliz virtutes ap prehenfiuz defectum incurrunt. Si- €utenim qui czcus natus cft, non. poteft ranone cognofcere colores effe,ita etiam qui dc effe natura: ve. ritatem non attingat in prima eius rocreatione n: juam poterit Tiratone afiequi Acillequi punt H definitioné naturz notficari, poft- quam fueritdeclaratum qp omne, quod mouetur,ab alio mouetur,cít profedo ignorans;co modo vidcli- cct, quo pofita eft hic definitio na- turz.nam fuppofitum eft hic nacu. ram cfl: prinapium motus & quie tis: fine principium mobilitatis in fe, principium motionisnaliqui quoq busentibus, fiuc fint duo principia diftin&a in omnibus entibus. hoc enim nemincm impedit cognofce. 1c naturam effc. Caput Sextum. 1 Omenautem naturz detri- N bus dicitur. Primo modo di- Giturde materia. quz quidem du- lex eft, propinqua videlicet S re- P pinqua vi hora : propinqua quidem eft pro- pria matena rei, vt lateres domui : xemora vero, vt fundamenta eius. Secundo modo dc forma,& figu. ma. Tertio modo de tranfmutatic ne,& motuqui eft tranfitus ad for- "alalera mam in* gencrationc & iter ad e. tn — hocautem idco dicitur natura quia €t via ad prouentum verz naturz, i peigrs naturam nün, .oO Exp. MedPPhyfi. quz cft ipfa forma, Caput Septimmmn, S Ed vuum materia , vel fotma 7 debeat potius inatura, contemplatione id dignum eft. ná ll opinati (unt materiam de. i,& h icupari , cflenna rerum eft hzc ipfa natura, quicquid eft hanc maruram füntaccidenua & affcctus qua: accidunt huic naturz. & idco opinio,quam habebant de cflentia rerum,erat cognata illi,quam habe. bantde hac natura. Ex hisautem, $ (ui putabant hanc naturam non ef L. tantum vnam , fed plures, cxifti- mabant fübflantias rerum efle tot numcro quotilla natura. Q uicun- 9 queigituropinabatur ndi vní putabat quoque fuübftantiam rerü eficillud vnum : vt gratia exempli, fi quis cen(ebat huiufnodi natur& eflequatuorcleméta , arbitrabatur. |; eflentias rerum effe ipa qua tuorclementa . fed qui vanm. a mentorum , & illud quidem puta- barquoguecflererum fübitanid- &opinabaturcam tantum naturá efle eternam, reliqua vero mutabi- M lia,& variabilia. Inter Antiquosau 19 tem Antiphon probabat materram. efl: quid itabile & firmum, formá vero tranfmutari. id vero, quod eft permanentius, debetur ci potius ef- 1e, & primo debet effe fübítanria . Dixit. Ecinditio haberi povft quód. materia permanct,& forma permu. tatur & rranfmutarur.quoniam , fü juis arcam in terra plantet,& putre. cas pallleg aliquod geememná eritarca p! idjquod ex ea ori- tur fed lignum.Dini. forma igitur. ascc non eft permanens viguum. Liber Secundus 443 AA hoc autem contifit * ipfi rei per- 7&1 Pert manenti qua eitlignum;quod qui grn2n*9 dem eft rei fabftantia. Hec tamen 1atio non eft vera.quoniam)fi velit. fübiectum rerum generabilium ef. fealiqnod vnum in actu defigna- Peri fingulare,tunc illud eritin acadentibus non in forma natura- li.& hoceft manifeftum perexem- plum illud, quod induxit.nam for- ma arcz feu lecti, & relique forma: artificiales funt profe&o accidétia. lligat abiectum efe v- num fp rebus generabilibus inter , hos quoque idem. P de forma videmus. homo! nangue 11 er homine fibi fimili in fpecic fit Ariftoteles vero dicit formam ve rius,& fimplicicer nomen narurz fi bi vfürparequam materiam, hoc tribus probat rationibus. Prima eft fumpta a fimilitudine. caufarum rerum naturalium ad res *s.L fato artificiales. nam quemadmodum efe — aliquid, cum eft * in fiein poren tia, non appellatur factum , videtur. alatum fuiflcid,quo im pliciter dicatur deco nomen artis, I ' , i ! ] ! i l fivero i [ , , , ! l ! i ! Er D ' ] Ü i ] pari ratione in rebus naturalibus C res fc habet,cum videamusiam ad- eptum fuifle id quo nuncupatur na turale,cü aduenerit fibi forma, qua 1 xes eft id quod eft . hoc aut£ eft ex- emplum,non fyllogifmus. 3j Secunda fic formatur. forma eft jd, quo res naturalis eftin a&u, & €x qua prouenrunt operationes rei n d maria ett id.quo res cxiflit in potentia: id ve- Tojin quo res naturalis eziflitin a- a potius debetur ci fimpliciter no 3nen naturz quam rei , cui ineft in potentia. 34 Teniaquis motsio gencratio- ne eftex fübiecto ad formam, & fi- D cut motus ad terminum ad quem. dicitur natura, quz eftforma, non interminoa quo, manifeftum cft, quod nomen narurz plus debetur uam materiz. cuius rei in- ditium (umitur . quia motusfem- per denominatur nomine formz., adquam fit motus, non reiaqua firmo veerempli gratia mouce- ri ab gritudine ad fanitatem dici- turfanari,non sar & econtra. motus, qui efta fanitate ad egriru- dinem dicitur egrotatio non íana- tio. & fi vniufcuiu&que rei mobilis motusnücupatur & denominatur a nomine read quam fit: ergo ma nifeftum eft quód motus fimplici- ter appellatut natura nominc finis, ad quem proficifcitur, qui quidem eftipfa forma, &, cum motus con- flet ex materia , & forma, hoc eft in coexiffit pars, a quo,appellarur. tái natura abeo, quod habecabip- faforma,nona maria gimus pius conuenit huiufinodi ipi mg quàm materig. Secunda Summula Tria babet. Capite. : InPrimo haberur fifferétia, quz eft inter conieniplationem. & Marhema- tici de eadcm re. In Secundo oftenderur qj noa fequitur có. ta Mathematicos confyderantes forms merum mathematicarum. 1 mareria illud incooueniés, quod fequi Tür contra coptemplantes formas natura lesespoliaas a materia. differentia au- tem intet has duas abítractiones eft cis manifeíla. In Terüo probabitur non decere rem naturalis fcienoz formam. ma- Expo. Med. Phyfi. fobiedum, formam vero | e nes c nz. Caput Primam. EXE] Eminclaet huies cif- UM. tic profefforem,A Ma- BS [Top thematicum ip ciufdé rei confy ione có- municare. |j enim corpora, fü- 17 períicis neas qs uncta cótem- platur . Identidem huius (cientiz, Ma iczeq, profeflores figurá exxleftis coiponss, terrzq; atque fj- derum fpeculantir, diuerfimode ta. 139 men. Mathematicus enim quaten* KH hzca materic ratione denudat, in eiuíq; cogitatione ca a fuis fübicctis. feparat.& hoc idco cis accidit, quia gonfrderanms » prout funt quanta, eft prout fant linez, vel fu ciesantpundia . Nararalis m dem cófyderat, quatenus funt fines, fcu extrema corporum naturali . & idco ea cum materia confjderat. Tibi autem atis pztebit, q Ma- thematici confyderatio eft materiz expers. Naturalis vero eiufdem eft «ompos/fi anumaducrtas quo pacto eorum defininone vtstur, mam in rerum mathemancarum. Y definitionibus vt trianguli, & circu Knihil materiz perfpicuum eit. na. turaliá vero vt in hominis, atque tqui definitione materia pro! 26 fadisapparet .Q uod quidem argu- mento indicari poteft , càm quod- uis mathemaricum fuenit (cientiz Naurah: propinquius, id quidem minusa materia dcnudatum eri- ftit, vt Geometrica , & Peifpectiua. fcientia exempli caufa, quarum v- traq; quidem lineam cófyderat fcd Gceomeua quatenus eft duntaxat ca, Perípectiuus vero, vs radiofa 1€ 15 fenfibilis. materiam igirur. modo innuit; Eademq; meticze & Mufiez ratio ad propot- tiones numerales, vt cft proportio dupli,vel aliqua alia.nam alter cas. con(jderaseo e funt numeralesg portüoncs, altet vero quatenus funt. voces fenübiles. 3 Caput Secundam. T fi Mathematici abflrahant foumam a materia , difcrepat. tamen corum abílractio ab ca,quá faciuntqui ideas cparatas ponunt, quoniam Mathematici ranone tan tum , & non fecundum cflcabftra- L hantformas mathematicas:hoc.n. proptiü eft ipfis formis mathemati €is.qp f.ratione duntaxat,& non rea. liter fccundum cfle abftrahant(cd naturalcsformz neq; rationeneq; fecundum efle abftrahuntur : qua- ropter q formas feparatas ponunt E Tear jam abftrzhunt quod ra- tione abílrahi non poteílonge mi nus fecundum cflc, Caput Tertium. Trum autem fcientiz Natura. lis profeffor formam expérté materiz contemplari tencatur, aut. fcorfüm materiam, vel vtrunqueid. dubium habet, cum bzcdupler fic natura . de qua igitur harum inue- fligare debeat Phyficus ambiguitas eft: vuum (fcilicet alterum horum. tantum fcrutan debeas, an cogatur. virunq; inucftigare, poftquam tene tur perquirere compofit ex ipfis. &fi vtrung;, vum eadem vtriufq; habeatur (cientia,vel duz fint nou tix. Siquisigitur Antiquorá ver ba perfpexent, putabit profecto de. materia fpeculandum efle: quonis Liber Secundus AÀ deforma confyderationem admo- dum imbecillem habuerunt. Sed, «um ars imitetur naturam:& in ar- te ad eundem fpectet fcire formá, & materiam, vt gratia cxempli ad Medicam fcenuam fcire fanitaté, & eius fübicctum, quod eft pituita, & bilis:& ad Acdificatoriam artem. formam zdium. re, carun- demq, materiam, quz eft trabes & tabulz : oportet igitur vtad Phyfi- am fcientiam hoc magis artincat, fcire videlicet vtrafq; has naturas, 23 Addectiam qforma eft finis& ma teria eft (ubiectum finis & przpara. B tio ad cum : oportetautem finem, &idad: od et finis, eru(dem efle fcientiz.linisetenim,& id, quod p- ptet finem,eft correlatiuum:relati- Wa autem ad candem (peclant fcié- Gá,corumq; fcientia eadem exiftit. Quódaui forma fit finis indici €ít, quia cft finis motus in i- ions 1 quáuis non fit nece omne vlamum eflc finem, nifi optimum fuerit.iccitco mors vlnmum eft,nó. 24 tamen finis. Oftenditur iterum no- titiam materiz, & forma in eadem. exifleic fcientia , qfi Effedtrices ar- tes quzdam matcriam & faciunr, C &adinueniuntquzdá veto eá fim- pliciter adinuentunt,vt Acdificato- tia arsqua clauos& lateresex qui- bus edes conficiuntur,adinuenit.d- damaliz materiam praparant, vt arsextiuendarum nauium i qui- dem nauem. froducin & quo pacto ligna incidi debeant ipfa edocet. Si artes igitur factiua: materiá de no- uo efüciuntopus erit profecto natu. ralis fcientiz profeflorem eam co- gnoftere:nam, ficut fe hét arsad ar tfficialia, ita fcientia i rebus natura. lib*:cóicant.n.in cognofcendo. sri dif 1olvero remorü. 444 ferunttii naturales res ab arificiali D busqfü hz* efficiuntur, naturales *2.effit vero non... Neq; inconuenit dicere ? artesinferiores, quz fcilicet Archi- , , tectonicis inferuidt, mareriá pcrea- rey ppterea quia Architectonicz ar tesquarü finis eft forma,& artes fi- biinferioresad fuum dirigunt finé, folent easartes inferiores ad fcédá materiá Ifituere.qfn ghatim. Architectonicz artes duc funt.Alia. quidé,d artem fibi fübiedhá edocer, aitem forme. materiamq; ppriam. illi forro duntaxat notificat,vt Na. uiculanaquz li im particula- rem fibi (üppofitam docct figuráq, meom »qua nauis nauigare va- tinfhtuitg; quo pacto. li; da fint. ligna enedad Miei E husfigurc opificium, Alia vero & aque lormam efficinaliam tamé flatuxt ad prparandá materi llli. formz,vtars nanigia,quz formam. nauis conficit& arté incidédi ligna gp naui, formá incidédi docet: n& nó ex quauis ícólione ligna erütap ta vter cis fiat nauis ,opoitetergo fetuiles artes,f quidé fub fe nullam. aliá cótinétarté , materiá Ínouare. Et hzcola cogfit Phyficá de mate- ria diflerere:elt.n, materia ad aliqd dicta:& i6 quaten*refertad formá, el cótéplamur,& formá,quaten*ét marriaquo fit,vt i nia confydera. tio vfq, ad formas fe extédat, nó t fequcítrata formis materialib*, im. mo definiti ímatenaalioré earí , vt € ala:verü cà cófyderat put ad ma- teriá (cfe refert. Q uod aüt naturales formz fint materiales róne oüdif, c oésa materialib'gignátformis. hominem.n.homo ghat,& fol:ho- mio aurem propinquuntcít agens, Hed uachare deor KkK duj € mis unt.i.finus t facerc. Exp. Med. Phyfi. G mis feparatisad prim£ fpe&at Phi- lofophiam.Ex hrigius habes pir ficum confyderare vtrunq;,& quali terea conte mpletur. Tertia Summalababet quatwor. capita, Jn Primo cspite habetur quot Gne caufe, Ja Secundo de cau, &cforinna radtatur Ja Tertio foluunrur dubia,quz ia cauáa f Yrqusnolabetrad ecefinas uarto haberur [T i Teburnatualibus referre. diciannuimus. Prima. eftea caufa, ex qua res fit&eftipfa materia: vtes fc habetad ftaruam.& aurum ad annulum. hec autem multiplex exifti.nam vel eft materia per mo dum cópofitionis,vt funt litere ma teria yllabarum, & dictionum: vel tranfmutationis, vt panis, qui (an- guiniseft materia : vel eft materia. vtroq; modo infimul, videlicet com. pofitionis, $ tranfmutationis vr a- qua,& eerta que animalium,& plá- doq; tarum cxiftuns materia, Dicimus b le (ubiectum ipfius 1ibw fed non eo modo quo pra Identidem propónes fyllogifini (üb. ie&tum appellamus htonis fed alio a predictis omnibus. Se cunda eft forma, & ratio figuificis quid e£ eflentiam rei. & hec quoq; €aufa vripliciter df. Vno modo, f. de. toto,quod refültat ex partib*, S eft id, quo aliquid dicirur effe totum, & completum.Alio modo de cópo- fitione,que refültatin ipfis cópofi- &is. Alio vero de forma naturaliin 239 materia. Teria eft de efficiente,a quo principium actionis orif, vt fe habet medicusad (anicuem,& zdi K ficator ad «des. Quarta eftid,cuna | n resefl que quidem finisexi- it, vt fanitas exempli grazia, & ex« ercitium:eft enim exercitium anie ratis gratia: & fummatim quecüiq; fantine finem, propter file unt & horum alterum alterius eft tia iuxta rationem, qua ad finé ma gisaccedit, vt medicaminis potio exempli caufa eft gratia exiractio- nis humoris, qui morbum facit, & humoris extractio eft fanitatis ora tia:horum autem omnium fium eftipfa fanitas:diffident ch in ter fe cum alia artesalia vero inftru L. menta exiftant. Q uod autem genc 68 ra harum caufarum hisquatuor c5 tineantur fans eft manil cum tantum his qoatuor refpondeatur interroganti Magne! uid aliquid. fiquibus habitis defyderium fiftit. neq; uritur propter quid fit & fi tabdens refponomes, que ad interrogationem ropes quid |uiranrur, non.nifi in vna hará im inuenientur.nam quan- per formam refpondemus, vt fi queratnur in Gcometria proptet qudifclinee funt quales, & rc- pódemus quia a centro circuli ad eircüferentiam cxeunt.Scd nonnü- bud perprimum mouens refpon. mus, vt fi interrogemur, propter. quid illi bomines,qui Camcloseq- tant,currun t contra nos, refpondc- mus ad interficiendum Platonem. dotktes cnini vt quum us caufam, vt, fi queratur. cur bellum gerimus pn huiuf- modi populurn , refpondebimus ve fid&quá obferuare renen6cos fubi- re cogamus, Nónung vero per mae ialé,vt queratur, quare fiot Liber Secundus & eft! I itur quia quefitum, vel ad plura poteft oIbus his caufis refp 'ni quidem, t fi Trerrogetur, quam ob caufam. hb interijt, poterimusin huius re- fp6fionc quatuor afferre caufas , vt. dicatur quia eft animal rationa- I ve quiscruscanfa efücens, aut cuftodiés remotior, vel pppinquior €i exiftit hoc eft ipfe fol, vel quia ex eitrarijs cóflat, vel quia meli *um mori. pluribus a(it, atq; varijs interroganonibus iidem fiet, vt, fi queracur homo moriatur, & affc- Bj ratur caufa materialis ad id, & dica. tur quia eft compofitus ex contra- rijs vel aliquis qua-rat cur hó rema net viuus poft mortem , & refpon- deatur per caufam formalem, & di catur quia eft rationalis . 70 Tres aut caufz ingeneratione. multarum rerum generabili con- tingit qfiq; vt eedem fint fübiecto, & fpecie tres iin refpectu,& com- paratióe, a; videlicet, & forma , & finis. qd patet in rebusque à fibi fimilibus in fpecie generantur. vt. caufa efficiens hominis exempli cá eft ipfa forma hominis, & eft vna. fpecie : eius autem finalis caufa in € gencratióc eft forma ipfius quoq; : nam ca perfecta ab agente;ceffat a- mouere . cft igitur finis in có- paratione ad morum , fed in com- paratióe ad rem generatam eft for. ma, &in refpetti ad generans eft efliciés. Tresigif hc caufeT ghatio- ne füntvna fabtecto cres! refpcétu, $41 Hoctüaccidit in rebus, 4 moué turà motore propinquo efteiuf- dé fpeciei ipfius mobilis fuerit. €t mobile. Sed de motoreremoto 1- mobili non confjderat huius fcíz forma eít caufa feffor.fuffici Gies M À, D ro! icit.n.1 i fum e£.& pp hoc tres funt. commd- tarij, qui de rebus habent; Pnmus. eítderebus mobilibus corruptibi- libus. Secüdus de mobilibus incor- ruptibilibus.Tertius vero de immo ilibus.atq; incorruptibilibus: &is primz Philofophiz fcfam habet. qu bnneipia igitur mouentia. duo 73 genere, num naturale, qd qui dem mouct,& mouctur, ali E^ eft. naturale,qd mouet,& n5 mouetur. Cüigitex di&is pateant 4, & quot gno pi pinea dap li modo eft quo pacto ad ca, quo- 16 funt principia, quauc rne ad fc E inuicem referantur. Dicamuser- 73. E juatuor ad candérem fc re 'mmet: r modis, q- busei fant auf, Vnum videlicc efie. ud mareri&aliud vero quardí deniq; finé dicimus. vofi dixerimus aliquid ex quo fuc- rit&à Jor quid fit ei* quiditas, &gpid» icioradi phare qa rel ius, vt paulo ante dixi ) d quid de eadem re, & forte vel ria refp b nounung fortaffe. quid,& ad eius cótrarium,vario, ac P vario t. vtnauta gratia exé Tlgurf navi pret, ee canta eius liberationis, fi vero abeft, eius per- diuióis caufa erit.Sunt & hará cau- farum aliz alijs inuicem caufz, vt exempli caufa exercitium eft caufa. fanitatisatq; roboriscorporis , hu- iufq; robur eft cá exercitij : hoc t vtefficiés caufa, illud vero vt finis. Eademá; eft ratio materiz , & for- nz, videlicet q» materia eftcá for- mz, co quod eft eius materia, & materia: , co. qd Expo. Med Phyfi. Gh 5 peiogpcdd € eftciusperfe&tio, itio pp quid . Scire quoq; oportet K 32 Et poílquá declarata eft r DG genera eli gencium cap- tio, quá habent caufz rei am fasindiuiduorá vero, & fingulari rem, & ad fcinuicem , nunc » Yt ars Medica (cxempli mero (pecierü inuentarum in vno- quoq; quatuor m confyde- zand eft: videntur.n.in his fpecies generibus fimiles effe.de generibus. autem fermo iá pretenjt, reflat igi- tur de fpeciebus verbum facere Di- cam? ergo fpecies caufará famma- tim efe quatuor, propinquá.f.par- tialem, vel remotam vlem,vel p. vel per acadens,vel fimplicem , vel H compofi&, X hará qualibet eft vel. jn potentia, vel in actu. inquz aulem ciemplum el melicosgg eft caufa (anitatis propinqua:remo 33 tà vero eft ipfa arsmedica. per fe quoq;, cum dicimus medicum efle. caufam fanitatis,fed per accidés, vt. cum dicimus qgrotü effe cám fam- tatis fi accidet medico efle zgroto. Himói üt caufz per accides pii vel fimplices, vel compofite e£: fim. plices quidé , vr qua nunc dila eft. «auía, cópofita vero , vt fi dicamus. medicum egrotum. Itidem & fum- plices.atq; cópofite poflunt aliquo modo efle per (e, vtfertum cópoli- ] tum eít cá mucronis , & zs deaura- tum cft caufa candclabri , 37. At, quz füntin actu caue, fant illz,que cum rebus,quarü fünt cau feriam qd incidit cum re incifa,& (ccans cum re (ecata. Que vero in potentia funt ille, quz cum paffo non inueniütur, neq; priuan- tur ad cius priuationé, nam ediftca. tor inuenitur priuata adhuc domo, non tá corrumpitur ad euscorru- 38 ptionem. Vniufcuiufq; ri rei (em. per propinquiorem cám inueftiga- rc pos zin cá, n.fillit interzo- 36 fingulares ia) cft cá fanitaris,& fingulari. peri eftcaufa [Nei rei cauíz quoq; in Lisa ear rerumque in potétia cauíc, & quae in jn dum que ina&u. Habes igiturex his quc, & quot fantcau- exquo pa£o ad rem,cuius funt auf; ad feinuicem referant Nec te. latetcognitionem numeri caufarí efle neceflariam illi, qui bancfien tiá contéplari cupit: qffi habitis. neribus "lbs omnit manrracen- L ftantium inuefti itur deinceps huiufcemodi liben Tepár ticulari , Hzc igitur eft vna preno- tio, quam debet, qui hanc arvem contemplatur. Caput Secundum . Oft Arifl.tradauit decaufis,C. 59 P uz, Sc quot finr, incorpit dein- eps fcrutan de rebus, quarü cuen- tusad cafüm refertur,& ad id,quod. fponte fit,vtrum videlicet cafus , c wr fponte fit, ( feu fm quod ij füm ) fintaliqua predictarü caufa- runi vel aliquid aliud : &fi aliud , quid nam fit illud: & fi aliud,quid M interfit inter fortuna, & id,qd tpon. 1e fit. Et dicit primo duas cfle An- 40. tiquorum opiniones deipía fortu- naj&co, qd (ponte fit. Vna eft, que tenctca eíle vnam ex przcedétibus caufis, efficientem videlicet cm, & fortuna,K cafus, id, qd fponte. t, nihil propnum fignifict in vo- celua, quod duabus probant róni- bus. rina eli non poflunt reetri ad caufas T tei- n2- minatas, Secunda cilc, fi fortuna. fignificaret aliud genus caufarum ca Q1 à cafu fiüt, fa.Lfora talco- Liber Secundus A dereditarum, Antiqui non fübti- 4 Aint ipfum: Alia cpinio cft d [ 47 net foruná eflealiam cám przter sllas quatuor przdictas, diuinam ta. men, cnius esca et iguoer .hz 41 igitur duc fuerunt Antiquorü opi- niones dc foruna,X co, quod fp 43 te. Quód ac ipfa fortuna, &id, qd fponte/fintaliud,q quatuor caníc,cít de £ notii.dicimus.n.Soc. interfecifle Platon£cx clectionc.nó. dicimus tái cum interfécifle à fortu. n2: dicimus tfi imerfccifie fibi ob- uium à forma: & ideo dicimus perfecutum fuifle quempiá , quem | P offendifle Dcus vol lie Mig od «afu fi& id, qd perelectioné, ma- hifcfle funt duz res diflinctz. Iden tidem gd à fortuna, & id qd à natu. sa prouenit. nam fexms digitus di- itur à fortuna productus,non tí; à natura. (unt igirur,& hec duo inter fe difhncta, videlicet,& na , tura cum jd,gd ex eis prodijt fit di- ueríum,Rauo ait, quam afferunt, Z Antiqui nihil de fortuna locui t, nulla eft : qíà tempus. teft veritatem oftendere.qui.n. 1unt illis recenüiores locuti funt de fortuna,ad eamq;aliquid rer afcri € pfcrunt: & ióci id adlaibuntquia. ! hibilaliud cognofcunt,cui poffunt. id attribuere, & ppea dicunt multa P hois membra efie à fortuna, quia ignoranrcorum caufas, & 44 hioc nonnulli corum cclumeufq, motum , & ordincm ad fortuná re- ferunt: latent.n.cos hmói rerá cau. fz,& hinc apparet qp nomen fortu- Az nihil przdictarum caufarü po- A5 icít fignificare apud cos. Qui auté 46 putat multas harum rerum inferio 1um ad fortunam referri, magis ex cufatione dignus efl, q qui ordiné, 446 ac rectitudinem apparentem à cor- D potibus cocleftibus ci attribuit. n& nihil à fortuna f hoc genere rerum videtur innouarifficut in generabi- lium genere videtur, que fübiiciun. tur .ecleftibus corporibus.& ppc. Arift.potius arguit cótra Democri- tum, &qui codeftia adfor tunam refer contra cíi,qui mul- ta inferiora illis ad fortuná referat. Habito igif q fortuna eft aliquid f re, inueigaedum eft quid fit. Ticamus ergo ncminé latere 4£ eorü;qus fiunt, quzdam femper,vt folisortus atq; occa(is,quedá vero vt freguenterfiunt, vt calor in efta- E. te fngus f hyeme;alia th vt raro , ficut frigus in cftatr,& calor in hye me. ca alít,que à fortuna fiunt, ncc inrebus jsneq, in his, quc vtin pluribus funt, fieri manrfefti eft, fcd in his, quz vc1 paucioribus funt,quz à natura, & electióc fiüt. Sed,cum eaque raro fiuntduplici- teríe habeant: nam quedam qu preraliquam cám, atq; finem fiüt, vtres,jà natura, & electione funt. qf ca à natura, & clectionc orií- titppaliquá cám certe fiunt, cum. matita nibil (raflza agat: quodam vero alia à rebus , quc nullam cau- F. fam intendunt,oino fiunt, vc cum temere pilos à méto euellimus, nul loq; propofito ad id habito. Cóftat. autem ca, quz à fortuna fiunt,non cÉhuius generis.ad raro fir, cd ei*, uod proptcraliquam fit caufam, fi raro & fiat: M exempli, fiquis domum egredirur, id quidé pp aliquá agit caufam , fiuc vt bal- ucum, vel plateam, aliquodué ora- culum petat, autaliqua alia caufa propofita . $i autem in icnzre con- Ungaticaurcum inucnire, tunc di- cimus Expo.Mcd. Phyfi. G cimus aurei inventionem fuifcà fortuna, ipfum, fuiffe inuentum ftà foi Tia irato ed lirerepi fu domus,qui fui propter aliquam. €aufam . Conftat 1gitur in Lee ciusquod raro euenit, fierial quid aliquam caufam . Habius dua- nibus notis,quarum vna ei forma itin bo qur funr in paucioribusalia vero,gp fortuna. fitex hisque füntalicuius các gra- tia, cócluditur in tertia figura qpali quid eorum,que raro fiunt, proue- nitex rebus, quz funt pp aliquam. H caufam . Duo igitur habemushic, ffortuná Sid, quodà fortuna pro- diit tipfaauem rtuna eft. ea proucnit,caufatum. fi au- tem id, quod à fortuna oritur,raro quidem €x his, que alicuius cau- gratia fit. habemus igitur forcu- nam efle caufam rei, quz per acci- denseuenit. ni ideo Socratesé do- mo egreflus fuit, vt balneum,vel fo um ad mercaturam :& hoc fit vin pluribus & pfe: fed qp au- reum inueneritin itinere , cá quid£ ger accidés fuitipfe exitus é domo . Conftat igitur fortunam effe cám y cficientem peraccidens rei, quera. rofit;co, qd hmói resotiturexre- bus, que füntalicuiustaufe gratia: quequidem res ( vt diximus) à na- fura, S arte prouenit, cfi at dici- mus fortunam cfle cám per accfis , intelligi debet qp id, quod ex ca pro uenit, efEraro: non Qfitquid ac- idens caufz perfe, hoc, q agat aliquid in id, P peraccidens, &à fortuna.ná in hoc differtà cete riscaufis per accidens, dicimus.n. Gcomerram effe caufam fanitatis er accidens, & raro , curb accidit Geometram cffe Medicft: fed nihil K penitus agit Ccomerria in rem afi- uam tam vt raro, quàm vt frequé ter, fed hoc eft quid accidens caufe per fe, queeftipla medicina, fortu- naautem refertur ad res, quz fiunt. & natura, & intellectu i caufam,cü hmói res non aflequun. turíüum finé, propter qué funt, & 'ex eis res n6 ini Qs €x caufis eflicientibus,per accidens. tf. Cum igifnec idgd proponitur, neq; aliud prodijt, tunc dicimus id efícinane,& fruftra. (ed.fi id, quod n6 eft propofitüi proueniat abeis , tuncà fortuna id puenrre dicimus: L fed quia fortuna eft caufa per acci- dens,idco eft im "m »&intermi- nata&iit ícibilis.& quemad- modum i cauís per (6 dataralid propinquum, & remorum,ira in c . vt fi quis iarur domü alicuius ei cam- Sceum ventus offenderit,vel ca» Purabraritob iquam cám, & in. fanatus fuerit.ná ventuseft pro- pinquior cá famtaris, q abrafio ca- pitis: qffi ventus ideo valitudincma efficit, quia cgroto temperaturam xontrariá eius zgrotatiuc tempera- M ture preftat,cuius cá fanitatem ade tus eft: fed capitis rafío ideo fuit niraís cf, quia induxit fango tem capitis, qua vapores tranfpi rant: pr» ex Taporüm crhalatio- ne pronenitfanitas. Bona autene $6 fortmna eft, cüm quis offenditali- quem fin£, qué defiderabat prztee hoc q cum (uerit : mala ve- rociüm eius rei fini quisobuius fue rità qua fe precauebat.Sed cafus fperus eft inuenire à fortuna mi us ms dederaus: quemadmod& infelix cff malas reperite res for- Tuna Liber Secundus À tuna quadim.hinc fit p Tfortuna, cafuls fcelici firma. fpe haberi nó desecneg quis feipfum, ijfdem c&- $7 folan. Id vero, quod fpoate (feu ex f) fitinuenitur quoq; in rebus, que raro fidt, & ex his, ob aliqu cauíam.Intereft adt intet hec, qf fponse fit, communius eft co, fortuna, & cafu . Quod.n.ex fe. in rebusque à natura, & electio nereperimz id vero, àfortuna, inhisdunazan que electione : jue quidem funt tes, q itur, 5s Aus rciindiium cl fs commu ns a- Jlamaliam przter hanc üt fadlicitatcm, hoc eft, vt cüm h6 am. bulstad (ua negotia agenda, acci- dant ci cafus peroptimi , & res lau- dabiles, preter. eas decreuc- f$ ri. Quamobt£, nullifelicitas,& puteum. Cilasoprimus frei bomunaGi bitur,nifi forte fimilitudine quadá, translatione ( feu tranfumptio ac vecum lapides, ex quibus do- lum conficitur, beatos vocamus. €0 Idvero, quod (ponte, &in ani- mantibus. & in multisinanimatis C reperitur, vtcàm dicimus equum. tura, &: currentem fponte venifle ad nos, (i conngetit cum arn n na » & nos acceperimus ipfum : vel, ci dicimus lapidem cecidifie, & fuifle fedes ex fe, fuper qué aliqui fedeát:: vfscüm in ecrrá ruit contingated fibi contrahere fitum , qui, vt fuper ipfum fedeatur,idoncus fit. Identi- quod fponte fitin humana ar $3 te,quod bonz,& malz fortunz ;p- 64 priü nomen fibi Murpauis capud felicitas, & info:licitas, (fcu nuncupatur. boc aüt nomé, e« $i 447 f.quod ex fe, vel fr (o Graia D originem affumpfit ab co vi- Vier edd ias emen qi, cüm alique res |uem re- duntur fine (vr dimus ) & hu iufcemodi earum fiis nó eueniat, dicimus tc eas wemerc euenife: fiin eisinuenerimus aliquid, qu non folet euenireex iplis , tuncid fponte ficri aflerimus . In idiomate noftro, nz eflc commune adid, quod à na tura &clectione pronenit, vel dici- tar] m8 de eo, qd à natura ori tur.(ed,vtcung, fit, hec non eft fenis condplationis s quiaid qd B cx f finnon prouenit ex fuis pris caufis fed ex co,quod per: , 3dco cx rebus, que numero vacant, prodire pót..nam ex multis rebus thefaurus reperiri Vt fodien- do terrá ad arbores plantandas, vel fiendá;aut ftruendas edes, ebria i e a rusà Ina. ire poteft. 645 i frin aa qug id, quod ntequid deniqy inter ipfa inter- itiam habes: diximus.n.ea ad gc- nusefficienns caufarü per accidens. referri hoc eft caufarum, que à na- .eledtione proucniunt., F Et, quia i& expofitum cft fortu- 66 namiplum, amqueid fponte in. hisquzab intelle&tu,& natura p- Geniunt, fueniri intellectus igitur, &narua priora fanc formunad coy exe: qi ea quz. "funchis que peraccilens Hac &y quoque ri licet crimécorum, qui caufam vniuerfi fortunz aícn« bunt. quoniam, fi darentur caufe, € quibus vniuerfüm fortuna ret, tunc non darentur res, pro- wenirent ab illis cau(is per inni Expo. Med. Phyfi. G id, quod pet accidens, effet rti, quz per fe, & priusca, quod eft flum. Capt Tertium . jVoniam afit. ex quatuor cau- fis Antiqui tantum Materialé confyderaucrunt : ná de For- mali,Finali,arq; Efficiemi minim quid attigerunt: ideo id, qd forma vocatur,& finis, infequi natutá ma terie putarunt,ex eaq; de neceffita- te prouenire, & tá prmurttum vl- 76 nmum negauerunt finetri. Viderur -n.inquiunt, loui non vt fruges germinent deícendere, fed quia ac- H odit ap vapori afcendéti infngida xi in fuperiori aeriset quo fit uma, que. it& femnirta pul lulare facit, Itdé in membror ani 72 malisgeneratiofejita, vtdétes gra-. i tiaexempli quidam lari, quidá ve- ro acuti reperiunt, non vt a4 teren- dumlati, &ad incidedum acuti exiftát, cd quia ipfos molares , qui ex materia terrena, craffaq; oriun- tur,contingit effe latos, & ex mate- xic tenuitate acutorá detritium acu- tosorin de neceffitate, Dieuntatt. tionÉanimalis tunc parfici idoneam reddi, cüm limói con- T tingentia ( feu fortuna ) accidit in fa. dck- orifibuscis membris, ed t defe- turgéado &us ( (eu deftruchio ) acciditin ge- neratione cius, cüm hmói contin- non Caeniin olbus iem mé- ([exipfo animali genita fünt 'uare naturá pofle procreare indi dua animaliü,cx pluribus fp£bus rmant: vt forte. animilis alteri alterius,vt Empe docles aflerit poffe oriri animal, cu jus füperiores pattes fint humane, inferiores vero bouine ,hisigif r6 K. mibus priores tollebant finale cám. hac quoq; rón res gigni cxiftima- bant P Nos tf dicinrus quicqnid à 77 natura generatur , id eel vt. gigri,vtaninral, gd ex mare, & bina procreatum eft, vel vin plu- Hras m quisdigirus in homine, T vtm paucioris , *t fexrus. in ius autem. a itea, te Taro funt póre de foirana fi" LJ 1giturex animali gignit, atq; planta,oportet à fortuna, vel à naturz prodire : fed non à fortunas qff runc animal, & plantararo in- uenitentor: & oporsesetidgd eft p L accidens,effe. denudatmab eo, perfe, & vcnon. ei.lam. tfi eft probatum i| foruná, & re vera nà alicuius rei gratizagit. Poteft adhucidem onte 79 maturam ard comparemus.efLe.ip fa caufa finalis apertiflima in arte, idéddem quicquid eftante finem, eflc propter finem, nemo ambigir. fi rer igiturammaducrias ,non te 79 latebit naturasn in hoc. lance cum arte procedere, nam, íi domus gratia exempli à natura producere- M tur,non nifi vtab are prodirez.hoc- tamen prirho naturz , q arti afcri- bendum 5 mn namid imn, Icarco fuis figuris (feu defcripeionà bus) inuenimuseam perficereid , jn quo natura deficit, vel illi* opus. reddit,vt ars Medica, & Agri- cultufa.conftat igitur eandem effe proporrioné priorum ad poftetio- rain arte, quceftin natura. priora videlicet in his pp pofteriora exifte re : fed,fi in naruralibus priora ftcriorü giaua fiunt, & itaq; ze Liber Secundus À betnanita, qui df de materia cum ea,quz de forma. patet erpo mate- pam pp formá exiftere, Qi le. in gencratione. Ni cafü in rebus naturalibus purs folet, prohibet naturam M epe i in arte aliod committatur crimé, non ppea: eam non aliquid i.narm, fi mati tingit. pectata itidem , que in ani- » malia rocas e euenire (olent t um huíus penetis,videli- eet duod rato d ex neceflita te matericcortuptonet principij, quod eft prompti fin£ aflequi el em itperfcctum adipifcitur: non 1 corruptio ci adueniat ad recipi£- lum alium finem. & ideo nos non afientimus aliquod animal: genis cui füperior pars media fit huma- i semulg Ansquer id propi vemuld Antiquort id pro. biliineonfeflo habea Ná quodli- betnon fit, neq; quodlibet princi- pium eft cuiuslibet finis principii: c immo jones finis in tione ad ua principia funt profe- Bo ie minazt Impofübileipé eft dari illa portenta, quz Antiqui ar- bitrati (ünt. Si tamen accidat aliq snonftrum in procreationibus, id quidem in vna duntaxat fpecie re- peritur: vt, fi agnus cum duobus ca. pitibus nafci videatur . quod etiam $6 rarocucnit. Antiquorum adhuc g- dam arbitrad funt caufam fi inueniri in artibus tíà, quz intelle- &u,& confültatione vtuntur . nihil tamen dicunt. quoniam id, cujus gratia pezfpicuum eftin actibus , 4 448 noh exercent intellbdhum, quem- D admodum & in his,quz co vtütur, vt Lignaria, Fabnhs,& Sutoria.nc- riném.n. latet has proptet aliquid. operari t & fi Sutor non coi tum finis illius, neque eti 'aber lignarius, vt confyderat Me- deside Nauta In hisigitur e- bus nihil intereft inter cun&tasat- tesinuicem,neq, inter atwem, & na. turam, ni(i p atsertra, natura vero intra rem etiftit. Adeft & Tertia ra $0 tio, quz oftendit naruram pp ali - id aj luirendo . videli Tieren tum in fal pir animalibus, rum in ftirpibus, &! qgeona fertim in animalibus di! ln bus, quz operationes agunt termi- natás, non abarte ordinatas , neqy intelle&u , vt arancá texere, & apes. eellulas fexagonas ftruete, reliqua- que animalia ;ex quorum opera- ti6ibus abunde apparet ea proptet juam agere caufam , quod & ex ade membre arlmalid fatisaperte conftat.In plantis quo- que idem cuum eft , & fi mi- nus pateat,vt folia emittere profru Guscufltodia,corticem vero rum pto eorunderh tutela . 3l de pluuia 1n argumétum af- It nos non affentimus: neque diximus pluuiamà caíü euenire, fed dicimus hoc, vt femiperex mo- mif. folis in circulo obliquo. id au« té quod eft vt femper,& neceflaridi, nó fità cafa immo propter dfiqué finem . quod quidem ob duo euc- nit, quorum alterum neeeflarium, alterum vero melius exiftit, Necef^ fariumn quid£ eft, vt (cllicet elemen ta remaneant in fpecie feruara : & ideo cz fefe inuicé quibufdam ter« nam ^" - tap pr Expo. Med.Phyfi. G nam generatio, corruptio scidit. quoqdo eis propter contrarietates, quas ha- belt: ordo amen e reditudo ariocus ccelefles.Id pádis feu melioris noz gratia exi(tit, eít za, vt plátz,ccteraq; corpora ex ele- menus genita oriantur, Ex hisigi- tur habesnaturam Roper aliquid open ri eficip- formam. Caps Quertum. $7 Voniam Antiqui preponebát Qoia 1pfi matericin ge- ncratione : putabanr.n. ma- H teriam cé. lonem, ac fi quis diceret murum, ideo effc. P necefíi tate murum,quia natura ipfius uis cit deoríum i, leuis veo fürfum eleuari: & ideo lapis infc- rius, lignum vero fuperius exiftüt: ntane(i igitur eft perquirere vorum neceffitas rebus naturalibus tribos raone ii »qui ipfarum ratione ma- $8 teriz. Conftatautem neceflitaem. inuentam in atione panes contra id, quod ipfi arbiurabantur, fefe habere-non n adinuétis lignis, & lapidibus, clauisá; paries inucni- lur acelicat i ilamo econtra. dato pariete, oportet lapides!ate— eft esq, dari. Hoc aüt patet p feerroga. tionem, propter quid . zamf quis nost t exli, &clapdibis lie! refpódebimus protectionis gratia,& non dimus, quia cx ligno, & lapidibus eft;ileo protegit. Identidem in naturalibus Tebus neceffitas debet refer ad id, quod in arüificislibus refertur. qc- id adt eft ante fin£ , debet nece(- jo inueniri cum finis inuenitur, $9 Exmt & in decrinis ncccffiuas frmilisei, quein naturs- K. libus. intelligo illud neceffarium, qd inter duo fe confequétia exiit ex fuppofitione. n&.fi Pmuiffe funt, oportet dari conclufioné de necefli tal hoc conuerutur ita, da- ta conclufione dent premifli per fe exiftentes. Verumtái in inis oppofito m6 coníecutióis res fe ha betcum hisquz ex natura.quoniá in hisex pofterioribus tpe inferun- tur pr.ora tempore , veluti £ habet. in illis vero. clufioj prioribus tempore inferun tur, quz fünt ipfe fmiflc. (ed, quia L. prinapium cogitationis in rebus Toit fuis dctonis ideo pmif- f re vera funt finis que quidem in actione fuerunt principium, & ipía conclufio ponitur pennde,ac fi an- te finem. qdquidem ió euenit quia accidit rebus pofterioribus in genc ratione, vt fint pnores cognitione, & econtra poftenioribus cognitióe, Ytfnt priores generationc. & pro- pter hoc confecutio ratione cogui- gnitioniseftoppofita ci, quz ratio- ne generationis . Ex hisergo habemus qfi forma 9o adeft o materi : rem cidrneceitae deli. y ne ceffitasi rebus naturalibus T mam. & ppca in hac fcTa nulla po- 999*- teft dari delinitio, quin in ea appa- reat materia : cum impoflibile fit. 1nueniri ipfam formam denudatí à materia . Sed reliqua neceflaria, qua res infequuntur naturales , vt. citiplà corruptio, € dcfoctus, ra- one " ye- t aL exi- luti proporio eft materiz ad for- ftit ppot Liber Tertius A tione quidem materia, eius; mo- tuum ensinfequütur : ea vero,que prafidu gratia res fectantur, idqui dcm ratione formz fit, Intereftta- men hzc ncceffitas ab eaque inter Ómer vltima. qi hzceftex ip- imet natura materiz , illa vero ex proportione caufarum ad fee inui cem. Antqui tamen has duas nc- «cílitates dominas oenfebant, for mamq; eflc quid exiiteus ex neccf- fitate materiz, quemadmodum & rnulta accidétia ex eis neceffitate re. penuntur., & hic definit.ij. Liber. BSAVERROIS EXPOSITIO MEDIA IN TERTIVM LISRVM PHYSICORY M. Hie lber Tertius tres continet femmes, Jo primssummelapriar ad profert ius fcientig neceflarioaninereraàa Qua re de acadentibus , feu confequétibus, conimuuibus rerum naruralium: & hu. ius rei caufam asfignabic, & efl velud ptzfatio ad ea, quz poltea dicentur. 1n Sccüda nouficat quid fit motus, & eius. s deninonems tradit, vt ex natura füi ura. poscit. In Tera ittefligat de inhniro, & decla- tàt quo pacto reperian Prima Summla. RW] Icamus q,cum in de- finitione Naturz ac- V cipiatur motus: cum. E ^. dictum iam fit Natu. : B ram cflc principium motus, & quietis: cogaturds i- ur acre de oibus pari hüius definitionis, & de eius confequenti- bus,ergo cogitur tractare de defini- fione motus. 449 Porró, cum in definitióe motus D ipfüm continuum appareat : in ip- (o autem continuo appareat infini. tum : érgo qui de motu cófyderat,, cogitur quoq; de infinito confyde- raroatq; de continuo, Preterea, cia tempus& locus fint de his, que mo ti confequuntur, idco cogitur eti huius fcientiz profeffor dc cifdem. confyderare. Et quoniam vacuum fimilatur loco,& plures Antiquorá putabant ipfam fuifle neceflarium. pro multis rebus naturalibus, iccit- €0 cogitur & de eo inquirere Hzc inquá funt vmueríilia có- fequentia, qux cun£tis entibus na- E. turalibus funt cómunia, de quibus cogitur primo tractare huius fcías profeflor i bound antequam de roprijs conjderet, atq; cótemple- P quemadmodum hocidem ea gitur agere de caufis vfibus,vtiam. 1n huiuslibri prefatione dická fuit, uaproprer huxus libri propofitü nibil aud eft q de caufis vtil de vlibus cófequétibus cófyderare. Secunda Summae, fcx continet capita, 1n Primo capite agitur de his que przpo- ni ,ac| T nain (mx tanquam recepta, M parata proprie ef- fe debent »qui monum dh Foro MN 1n Secundo tradicur dehnitio moeus ex ij- la rebus propri. In Teruo uadit adhuc alia definitio mo- tus cx rebus communibus, nó proprijs » quas Logicales vocant - InQuarto, quo nam pacto vna, K eadem. medicam mi cdcin vani insdu. 1n Quinro deflruitur opinio Antiquorum. dedefitione mo caa detrco, erit ratio ad id, quod diximus de mous, Tem araditar in. cocauf , ob quam ét. diffici'e venari definitionem, ear non quantum affequatur mouens, maobils de potentia ' dead. Phy.cücó.Aper. LLL, In Expo. Med. Phyfi. G 1n exco foluitar dubium de modu, vide- licec in quo nam magis fuperat mos , an in mouente, vel in mobili . Capa Primum . S al A autéque przfeire de- i pisi verá morus definitionem inuenire, funr videlicet tres propo fitiones. quarum Prima eft, q en- tia naturalia quandoque in poten- tia, qiquein a&u reperiuntur,& qp hoccit commune omnibus decem przdicamentis. Secunda propofitio eft, qp motus H habetrationem relarionis, ( feu ad aliquid) quamuis in aliquo alio f- dicamento reperiri poffit : quoniá s,& patiens, & mouens, & mo- bile quadlibe horum dicitur in re latione, & refpectu ad aliud : licec. mouens dicatur effein prydicam ié- to,quod cítagere,& mobilein pre- dicamento quod eft pati . cuius rei ratio eft, quia aliqua eff relatio fecxiftens, ficut quantitas, & füb- ftantia, veluti duplum, & dimidid, pater, S filius: aliqua vero infequi- rur reliqua predicamenta, hoc eft, qp fc habet veluti quoddam confe- quensillius przdicamen. Relatio vero , quz rcliqua infequitur prz- dicamenta, exempli cau(a eít pan rum quinq; ium, ( feu habi tuum, fcu proportionum ) hoc eft [zdiamennm qfi, & vbi, & ha- » atq; agere, & pati 4 — Tesia prüpoliio ct, q hoc no- $ men motus df quodá genere ana- logiz, & q noncít ex nominibus vniuocs, neq; cx mere zquiuocis . Ex vniuocis autem ideo n6 eft, quia motus non reperitur primo, Ai in mobili. , Mobile vero aliud eft in fubftan K: tia,ahud in quátitare, aliud in qua- hate , aliud in przdicamento vbi infünt$j; vnicuiq; hotum przdica- mentorurr. duo momscone | traria, alterum quidem * gnobi - ^ai fu Eos, dherum verd" nobilius vto Pro tus generationis , & corruptionisn exefa;, fübitantia, motusincrement, & de crementi in qu&titate, & albedinis, & nigredinisT qualitate, & furfum, ac dcorfum in przdicamento vbi hzcatt quatuor fdicaméta null habent genus cóccis: neccflum igi tureft, nomen motus dici de cisco L, modo,quo di de eis nomen entis,& principij. Manifefta quoq;eft ao" men motus non dici decis co mo- doquo diir de cis nomina mere eq uoca. nam,fi ita eflet, tunc nullum. reperiretur ptdicamentum, qd ca. amplecteretur : veram illud dex nominibusque dür fm prius, &c flerius ( vt ita dixerim ) veluti reli- qua nomina, quz de reliquis om- nibus dicuntur aut de plunbus vno. Isigsur fic expofinis dicam? , 6 H neminé pofle ambigere mo- tum rion pofle ingredi fub genus M eor, que füntin actu : qfi hec ge- fcuntneq;& füb genus eorumque füntin potentia pura : qfi dum p« fcuerante(le in potétia, funt priua- ta. Si motusergo non pót efle fub. aliquo horum gencrum , relinquit igitur vt ófletex aliqua re, qua fit. in porentiag& a&tu : vt folent cé ip« fame, quz inter duo estrema oppofita, contrariaq, reperiuntur , Hi auté ita fe habere neceflarii 2 cum ipm motus ducas wi lus procedés ab i; tentia ? P adum. jJ t j : Liber Tertius A acum. inneltimoipfum fefe 'quen- dam tranfit ipfius mobilis, eiufq; exitum de potentia ad act. Mani- feftum igitur eibipfüm Motum ef- £ a&um ( fcu joné) n que in potétia,ea tne, qua eft in po tétia, üddimus aura hec verba, fica róne, qua ctia potentia , quo- nis hoc eíl pro i ciusdria, (cius eflc cuftodit . Qf ipfe actus(feu p- fc£tio ) vel eft. as quiet, Tquo f. nihil porédc reli efequaemus eft talis actus : & hoc quidem eft fi nis ipfius motus, vel ct actusimp- fectusqui nondum eft q quidem feruat. quod eft in poté- tia. hoc autem eft illud, quod corre. fpondet ipfi motui, eiq, conuenit . exempli cau à figura a-risque qui- dem habet tria tempora: Aliud au- tem,fübquo eft figura in potentia : Aliud vero, fub quo eft figurain actu : Aliud adhuc, fub quo effci- tur figura :nempecü moueturde & tentia ad aci, & propterea eius Doors eft adusrcique eft in poren. tia fizura,ad id, gdeft in actu fi ra. ManifeftumQ; eft hanc poréti cuftodire id quod eft in potétia, in ipfis contrarijs, habent medium. C náin contrarijs, in quibus non daf medium, n6 reperitur hmói actus, hinc fit, non reperitur motus,ni- fiin contrarijs habentibus medii , vti Quinto libro huius operis exa- € probabitur . Hinc aitapparere. pótq continuü ( (eu continuatio ) eft de natura motus. qf, cü ipfum. mobilequiefcit, deftruitur eius mo tus, neq; vlla porentia in eo relicta. eft, quatenusiam quicfcit. verum, fiin eo fucritaliqua potentia,id q- *al&le. dem eritca ranóc qua * mo- ueri alio motu : & ideo corrupta 4$0 potentia corrumpitur & motus. fi D ergo motus deber reperiri, opor- tet fübijcere qp reperiatur potentia coniuncta a&ui eius: &ob id ipía. porenua cíteius propria diia.Con- flatautem hanc definitionem,cun is generibus motus inhzrere. ná motusin fübftantia eftactus rei E! in potentia fübftátia , quatenus. in potentia. Identidem de motuin quias in quolibet. quamor f- licamentorum. Hzc inqui eft. finitio morus, fumpta ex rebus pro prijs , (feu proportionalibus.. ) Tertium. ]cit adhuc Arift. qj motuseft 7 la&us ipfius mobilis , quaten* E mobile.hec autem definitio pa- tetinductiucá fimilibus, & icu laribus. nam /Edificatio cít aus zdificabilis, quatenus eft zdificabi le: & Reuolutio eft a&us reuolubi lis, quatenus eft reuolubilc: itidem. Calefactio eft a&* calefadibilis, inquantü eft calcfa&tibile, /Edifica tio.n.non eftcum perfechone do- mus,neq; dum domuseft in tia: immo ipfa zdificatio eft via. priuatióe domus ad cfle ipfius do- musin acu,& perfecte . ex hac er- go indu&ione probatur motfi effe actum mobilis, in quantum é mo- F bile. Sumitur autem ipfum mobile in defininone motus pp id, qd iam. prediximus: nempe;quia ineft mo tui vt fitad. ligu. [5 accipimus ipfum mobilen dcfinitióe motus, ia cft notius motu. Hecavtem. uc in hac definitione fümit, licet non fit illa dfia füropta in pri. ma definitione,cái hzc fit dfia fum. pta róne fübicdti tf adhucipl ma fepfegill, 4 in pría definitióe it fumpta: cái nó habeatcá cqui-. LLL 5j, ucca- Expo.Med Phyfr. G wocationem , quam habet nomen tente . qi potenta reperitur ja deccm predicamenüs: fed illa po- muiaum ind definitione motus ac eipitur, eftilla, quz in quatuor f- Caput Quartum $ Vm autem potentia, & actus isnt vni & cidé ros, fiue dua- bus diuerfis ranonibus,& in relatio nead duas res: vraqua calida quz eft a&u calida & frigida por£da: fi- ve refpectu eruídem rei, (ed duobus vasijs temporibus: ideo necefle eft, vtquicquid eft hurus generis,vide- H licesquicquid habet in fe actum, & poentiá, & eft (ipfim cópofiti ex snateria,& forma , vt mouens mo- ueatüra mobili, ita vtfit vaumqd- quecorum mouens,X mobile: qr orü alterum mouct alterum, qua- tenus eft in actu,& mouetur ab eo, quatenus eít in potentia. Vtrum. autem o£ mobile ita fe habeat poft hoc inucfligabitur : cum probar fitdari mouens, in quo nulla. fe tentia ; & tale mouens non pót. 9 mobile. Mouctaüt aliquid ratione fuz formz fed mouetur ratione fuz: materic, fed, quia id, qd eft in I potentia,non. mouct, quatenus eft 1n potentia, cum fit hac ratióc pri- uatio,& i$ materia nung mouctur, i6 eft necefle vt mobile íit aliquid in actu. verá non moucturjin quá- tum cít in actuqíà hac rne quic- fcit fed mouetur quarenus cíti po- tentia. Si ergo aliqua rcs fueric ali- quidin a&u,& aliquid aliud in po- 1entia,unc cius actio, quatenus cít án potentia,ritiple motus, vt gra- tiacxemplizs dia potétia flamma, fedin z5:í£d non mouctur, quatenus eftin actu zs, (cd aouct quatenus eft in poténia flstua. Hoc X aütita fc habet, quia hzcduocffe fünt diuerfa, videlicet potentia , & actus. nam , fi eflent idem,nó pof- fetimaginan aliquid tale,q«mouca. tur. Quod aüt hec duo fint druer- fa, & pint vnum fübiedto, X duo ratione, rano eft , quia nos inueni- museum, &idem corpus cfle di- fum p potétias contrarias , quas. habet, icis homo teft fanis, ,& - Quód f hé, & poffibili- tas quam obrnct,efict ide, tüc wtre que potenuz contrari eflent idé, quod citimpole. Igitur mobile eít 1n aftu vna res, & in porentia alia L e5,& cius adtio,quá habet, inquan tum eft in potenua, eft ipí« motus, & fic debet itelligi potétia , & actus in ipfo mobili Caput Quintum . x mrbasone corü quz Anti ES licebant de definiuone mo tusprobarum eft defininonem mo tusefle, vt diximus. Nam corum quidam dicebant motum cfle alic- tatem ( feu nonens, feu nihil, fcu. aliud ) &exitum ab Ssiam alij dicebant ipfum non ellc. Etfi mo- tuscffe alictas. v: dicunt, fequerc- tur gquicquid effctaliud,mouerc- M tur. omnia auté cnt füntalia ad feinuicem, n6 Ui omnia mouéur, Etfi dicant qp pcr aliud intelligant alteraionem ,( fcu trantmutatio- nem ) tunc dicemus is; permuta. runttantum uomcn fynonymum, vcenfiscft gladius. Antiqui autem. ideo motum denominabant his de. nomunationibus, quia putabát ip- fum non definitionem , cá non babeataliquam partem parti» cularem,(cu determinatam, vcl in- diuiduam in actu,ncc in fübflátia, ne 1i Liber A neque inquántitate, neq; in quali- um, aequ 1n vbi, velin reliquis f- dicamenns. entia aurem indiuidua T4 in acu quicfcunt quidem. putabát igitur gc non fitens in actu , erit. priuano : quia non datur medium. eosinter sin actu& pim gionem. Si. iuatio,nó bec definitionem: Video dicebant qp eítalictas, X quid non exiftens, & nó ens. erat autem apud cos dif- fille dareci dcfiitionem, cum nó pollinteum ponere ipfo actu, ne que in priuatione, quia videbant. , ipfum ede aliquid, & q differatà 5 priuztione,& idco dicendum licet fit manifeftum ex (e iptum. feactum imperfe&um nibilomi- nuseft difficilis apprchenfionis , & ionis : & ideo erat res diffi- cilisapud Anuquos. Caput. Sextum . 18. Vm autem ditum fità nobis, motum cfle actum ipfius mo- bilis: ex hoc aft videatur fequi du- bium quoddam , videlicet fi pona- mus motum efle in ipfo mobili , & Tertius 451 ta diuifio fuper has tres diuifiones: D ih dicere q motio fit in patiente, S mobihtas in agente eflet abfur- dum. fed,(i dicamus mobilitatem. eflein paflo,& motionem in agen- te,ca rationequa funt due resideft duo motus,tuncalrerum duorü fe- que£, videlieet vel q o£ moués T eft fa..mo- mobile, vel 9» motus reperietur. re immobili i ve femel dicam , fe- queretur ex hoc vt res moueret fe- ipfam. Quód,fi & morio& mobili taseflentfimul vtraq; in agéte, aut jn patiente,tunc fequeretur. hocin- conueniens, «p actio propria alicu jus rei nó effet in ca ret & crit atio E. ipfius mobilis in ipfo mouente , & ato mouentisin ipfo mobili : & fic mobile erit moués,& moués erit mobile refpectu ciufdem . quod eft. abfürdum . Ad hzc fequeretur , vt. in re irentur duo mo tus vari] fimul . Quid sgiturobfe- €ro eruntij duo motus? Tandem, fi ius vtrunq; motum fimul ein mouente, tunc fequeretur, €» T mobile non mouerctur. &, fi fílmo- uis fi mo nonin motore : quod quidem du- bium dignum eft coi tione. Dubium igitur talc eft. Si mouens ponantur in ipfo mobili , tunc fe- ter." jure mouens non mouebit. f2.1obi c igitur funt difficultates, & am- le n5mo- C cftalud à mobili, & eorü adtiofi- mul eft motus, vtrum eor actio fit vna, vel duz . Qfn , fi atio mo- s eft eademmer actio ipfius mo ilis, runc fequeref qp a; &paf- fim cene dS dote di 39 quodeít abfuxdum. At, fieorum. actiones fint diuerít,vt re vera vidé tureflecum altera motio, altera ve To mobiliras nücupetur, vtrum igi- turip(a motio enítat in agente, & mobihitas m patiente, vel vtrao; fi- mul reperiantur fiue in agente/fiue in paticntc.ná non cft danda quar. biguitates, qux infürgunt,fi i- müshas dussaAionts efl (impli F vnam,aut duas fimplt, & abfolute. Nos autem dicimus q corü actio 10 eft partim vna, perum duz. 'n2 quidé rauonc fübiecti eorfi, 1 t quod vocatur motus, Due vero in refpectu. feu in relatione. qftfi ca 3a pratur id quod vocatur motus p fe, erit quidem in ipfo mobili fed,fi re feratur ad mouens , vocabitur Mo- tio Sfi ad mobile referatur, voca- birur Mobilias snam eadem eft ra tio huius, quz eft reiquorü. LL uS Quim Expo. Med. Phyfi. G Quam relationis. Sicut.n.fcientia , que prouenit ex docente in difcen- tem cft vna, & cadem : & prouenit inipfüm difcipulum ab ipfo docto re. Bas capiatur in relatióe ad do- centem , vocabitur Doctrina. (.i.fi referamuscam ad doctorem). fi ve. ro capiatur in relatione ad difcipu- lum, vocabitur Difciplina. ita etiá illaactio, quz vocatur Motus, agit. uidem eam 1pfüm mouens in ip- 2 mobili , & reperitur in ipfo mo- bili : fed, fi referamus cá ad agens, vocatur Motio ; fed,fi ad patiens re. Ü pw vocatur Mobilis, Ex di- is igitur patetquid fit motus, & quàdeftinipfo mobili ezror An &quorum de motu, Summa Tertia, in qua agitur deinfinito vtrum fcilicet detur,vel ne: & fi datur, quo pacto datur, & quid fit : & p finitum, infinitum funt affectus ipfius quantitatis:idé- tidem & motus, & tempus, de qui- bus cófyderac. rofefior bujus (cien tiz. & diuiditur bac fumma in O€bocapita. Y js Primo cite spirit deopinione Ani- quorum de infinito . 1n Secundo, de rationibus famofis,(eu ap parendbus de ipfoinhnno ab(olate. InTerio, quot modis dicatur infin cum. InQuarto probanornon dari infinitum. Jn Quinto; rri imfinitil in potétia.. 1n: re dekonit nfioiti vii datur, & refelliar definiuo abitaab Anu s de ipfo. Infepimoledlirar auf, ob quam non. poteft repeririinfaid in a&tu , & po- fit repenti in potentia. 1n O&auo defruenmur rationes quz vidé- tur probarc dari infiniuum in adtu Capst Primum, E pump] Radare aüt deinfinito, 24 VS 2e ivt dit eftad Naturalé ICM MP inet: 4c 16 quicunq; [ua bj] de hac fcía fecit ininum. tractauit de eo. Qui vero de co tra- &arunt, bifariam diuifi funt: nam. alij Naturales, alij Diuini fuerunt. Diuini adt, (eu Metaphyfici magni feceruntipfum, dixerunt; illud e£ fMinspum per feexiftens: non. (it corpus, aut in corpore, fed o: fübítátia, cuius quiditas eft fepara- t2,non habens finem, & q cft prin- L cipium omnium endum. 1j autem. cbuenitit fimul in hoc,de hoc prn- cipio , fed dij intin care, qua ita fe habet, quid nam fit. Se&ta auté iagore putabat. infinitum, ring nd meri, putabát.n.numcros cfle. prin. cipia rerum fenfibilium : & cü hoc credebant ipfos non effc feparatos ab omnibus fenfibilibus. Plato vero ponebat hoc prinar- 17 i e& duplex, naturam Magni, 8: 'arui , quz funt vIia intelligibilia feparata . qfà ipfe ponebat formas feparatas, quas dicebatefle Numc- M ros, principium numeri e£ Duali taté & principi dualitatisMagnü, & Paruum,& Paucitaté,& Multitu. diné & Exceflum,& Defectum , & eft ipfa materia,que eft infinita. Quidam vero Antiquorá , inter quos eft Anaxagoras putabát prin- cipium effe ipfum Deum.hi aurem. fnt quicung; nó credüt dari cám efficienté rerum gencrabilium: nó Intelicctum qud, quem ponebat Araxagoras: neq; Ámicitiam, X Litem ,quas ponebat Empedocles. Phyfici vero fünz opinati epInf- nitum | Liber Tertius A niti accidit illi rei, quá putanteé principii mareriale, olbus entibus naturalibus: Sc Srieungiillort pu- tabat hoc principium efle Aquam, aut Terrá, aut AcréautIgnem,aut aliquid mediíi inter illo: duo, di- cebat Infiniti effe ex affcchbus il-- lius rei, quam putabat effc princi- pium ij igitur ponebaneIn&initum. snagnitudine, . Sedilli Phyfici, qui dicebát prin cipia rerá fenfibilid effe partesindi uifibiles, (Atomos vocant ) infini- tas vt Democritus, vel pares fimi- lares, ( s appellant)in- B fnitas,vt Anaxagoras putabantg- d£ Infinitum efle princrpiü ratione mulatudinis , & quantitatis difcre- t5, nb ratione magnitudinis, & quá titatis continue: vt dicebát priores. coguntur auté concedere priuauo- ncm finis, ratione magnitudinis : quia illz partes, quz numero non «onfumuntur, neceflario funt infi-. nitz,magnitudineetiam, & hoc fi- Ue tactu, (iue continuitate , go lnquit Arift. rccte quidé conuc- niunt oés dicerc ipfum cile prina- pium, Soo eft ingcuità, & incorru- C pubiic. & ideo putarunt aliqui eo- 1á qp eflet ipfe Deus glono(us. Qr quzlibet rcs vel eft principium, vel Aiprincipio (ed qd infintum eft, non debet habcre prinapiü fi ipi- tur non habet principium, ergo ip- fum ent príciprum ceteris rebus, $c eltingenirum,X incorruptibile . $c i it Anaximander ipfum efle Deum gloriofum , qui omnia. amplcctituratq; gubernat& regit. Caput Secundum. Vinq; adt funt, quc inducunt 'ercderc infiniti dan. Piimü 'cft, Ts. nà ex (ui natura vi- 452 detur effe infinitum, cum né poffit D imaginari ipfum cé gencrabile,ne- que corrupubile. quoniam, fi quie pofüeritipfüm efle generabile, aut corruptibile,ponat quidem tempus jn tempore, cum quodlibet genera. bile, ac eorrupribile fit in tempore. & hanc propofitionem concedunt ipfi Anuqui. Secundá eft, Diuifio, que in ma- itudinibus fit, quz quidem eft infinita, hocenim eft vnum ex fup. pofitis , quz à Mathematicis fup- ponuntur. Tertium autem eft fumptum ex. ipfa generatione, & corruptione. E. quoniam cum Antiqui viderintip nullo tempore deficere, iudica- runtoportere principium generabi lium ,& cormiptbili cflc finir Quarrum,ex natura ipfius finiti. id perfüaderi poteft, cum res finita definat in aliam rem,& illa in ali, & ficoportebit dari infinitum, Quintum ex ipía cogitatione, & 53. episone, (ivitlietbons eum ^ nemo poffit cogitare, vel imagina- ri finem alicuius corporis quin fi- niat( feu attingat ) aliam rem.Sed €x ipfa cogitanone , feu ratiocinio F habetur, vel quód totum vaiuer- fum non finiatur, vcl, fi definat, |uód definatin iplum vacuum : & ob hoc füntopinati multi quód ex tra calum datur vacuum infiniti : & qp poffint dari in co infiniti mun di. qf fi detur locus infinirus pote. ritquidem dari infinitum corpus, vel corpora infinita, Preoerea nó vi detur p magis cóucniat, vt fit mun dusin vno .oco ipfius vacui, quàm. in alio.&/fi cflet de natura vacui,vt 1n eo eflet is mundus, oporteret vt incocílcat mundi infiniti, LLL uj. At Expo. Med.Phyfi. G —Atquiarationes, quz circa hoc. 34 fiunt, non diflinguunt quot modis dicatur infinitum , idco qui hoc d- rit exacte (cire, cogitur quidé pro diftinguere quot modis dicatur in- finitü,& ttc incipiat inueftigare de hoc, qià maximá hé: difficultaté, Caput Tertium . Nfinitum autem quinqy modis I dí.Frimo deco, dc cuius natura non eft recipere finé : vt dr de pun- is p fntinfimta: & vocé cfle in- uifibilem , quia non eft de cius na- tura vt fit vifibilis. Secundo dc co, cuius tranfitus, Sc H magnitudo non babet finem in fe: & hoceft infinitum in actu. Tertio de infinito , metaphorice dito. & hoc bifariam quidem, n&- vel pp ei* magnitudiné, licet fit For ihum, vel ppea quod cd di- ficukate tranfitur : vt cum dicimus marc effc infinitc profunditatis,qa non poteft ipfam tranfiri Quinto, quod di infinitum diuifionem : & hoc vel pp additio- nem,vel pp diminutionem : & hoc eft infinitum in porentia Illud vero, de quo debet ficri in- veftigatio huc,cft de infinitoT a£tu, 1 &deinfinito im potentia. qín illud, quod dicirur metaphorice, & illud quod di per abncgationem vlem , non tractatur in (aentijs Caput Quartum. Oc capitulum diuidit Y duas rtes, In prima arguitcótra ponedes infinitum effe. qud perfe exiftens ita, vt fit quedam fübftan- tia,n6 accidens oíno alicuius rei.& 1n hoc Dialectic: procedit, & vni- ueríali quadam fpeculatione: non qp hocattincat ad profeflorem hu» jusfcienz: qíà fermo,qui cum K his haben debet, eft ille, qui Diui- no debetur, Mctaphyficou£, non. ipfi Phyfico. In fccunda parte arguit contra il los, qui dicunt eft accidens corpo ris fenfibilis: ij autem fünt Natu- rales, cum quibus loqui debet ipfe. Naturalis pl iofophus. as In prima licendum 3$ iain c Pu dium feeriflens, feorfum feparatü à fen- fibilibus. qfà necefle eft vel » 6t di uifibile,vel indiuifibile : fi indiuifi- bile,ergo nó dicerurin&nitum, nifi o mó, quo dicitur punctum infini L. t, & color inaudibilis. hoc at ne- mocorum,qui ipfum ponunt, dice ret, nex debetin confyderationem. venire. Adde &,quia impole eft ce- periri aliquid, qd fit quanrá iefini- tá , $ nihilominus fit indiuifibile. Si vero fit diuifibile,tunc neccfla rio recipiet diuifionem,vel quia eft quantitas feparara , vel quantitas exiftens in fübiedto,, vel vt fitali- qua fubftantia feparara: fed non poteft eflc quantitas fe ta, cum momcrus cma niru p fintfe ta à fe i |uitur: Rr nia tudini, nó fit T feparabilcét, quod tiw eft prinatio finis. nam habere & non habere fincm fünt duo acci- dentia, qua: infunt numero,& ma- gnimdini : quoniam quiditas nu- meri, & magnitudinis non eft qui- ditasinfiniti figitur non el quan titas fcparabilis , relinquivur ergo quód ent quantiras inieyarabilis : ergoeritez his, quz füntan fubic- Go: ergo hoc (ubiectum erit prin- pium; non ipfum infinitum, ip- fiautem hoc non conccdunt., ne, farai. Liber Tertius 453 A Etpefi] pbauim? i n6 eftquá 9 tas eite epa o nihil aliud dicédum relinquit nifi vcfit fubítátia fepata, vtnos di cimus deaja.& intellettu , ita vt fit id quod füpponitcéinfinitum.i.qd denomina infiniti , & c€ infiniti fitidé definitione, & quiditate,non diuerfumn róne. Verü,(iita dicam", & fucrit eius eéntia fm fuá defim- tionérüc quidé, vt eft infinitd,opor tet dicere vel qj € diuifibile, v'indi- uifibile:fi diuifibile, tunc definitio gris & toti'ipfi*eriteadé T hoc,vcfit. in reb*implicibus, fimilarib*:& fic 9 eritquidé ps ipfius infiniti infinita, qfi neccfle € vt partes differát a to- 'to infinito definitione, vel nó diffe- xát.fi diffciát tc infinitü erit com- fitü,& non fimplex,& fepatá:&, fi nó diffcrátric definitio r1 toti userit oino cadem defini: : ji hoc eft neccflaniüi f oibus rcb* fmilzcibus-icuto- parsacns &acr, & ps carnis caro fic ctiá pars infini- ti erit infinita,cum fuent pars, & to t(i in eisidé defininóe,& quiditate. diia vcroyatq; diuerfitas parium in eorpibus fimilarib*é pp fübiectü re €ipiés partes.nó pp formam . qi, fi € imagínemur formá coris fimilaris fine lubiccto,tüc c& ps, & totü i eis ádéoifariam.& non diucrfüni fcd, fi dicaf qp fit idiuifibile vt cft de na. tura fcparati,vt fcparatü €, tunc nó dicet infiniri nili co mà, quo dr pd infinirü.deniq; tractare de re. feparata infinita nó ainerad hác Íciennam. In Secunda vero pte dicédá €. id quod trit jpfeffor huius fits, cl wird detcorpus fenfibilc infinitum au v?'non poffit dari, Ariftot. aüt. fi incipit primo ;pbarc ióne vl q nó pótreyiri magnicudofinitaTactu D t naturalis, tü mathematicazmox. probabit rationibus quibufdam jp- priis q non poteft reperiri aliquod. Corpus fenfibile infinitum. Prima ait ró ha:c cll. OC corpus 40 Girculare vna continetur fuyficio, plurib*vcro nó circulare : fed quic- uid continetur vna fuperficie, vcl ibus finit: 1o o£ corpus c of. ho finitü:& fi o£ corp*é finitü:ergo ofs füpficis € finita, ofs linea fini ta.quia füpficics nó fepaf a corpe, & linca nó fepatura fupficie : ergo ois magnivudo in actu eft finita, Jdentidé pbabifocm numerü in 4t au c£ finitü: quia ois numerusin E. a£tu* cft numcratus actu:& oc nu- nte T vieni . ral meratü € v par, v'impar:ergoom- ne numcratü cit finitum, " Demrationes aüt naturales, qui- * e: busArill.vutur funt Qvatvor. Prima demzatio &, uia oc cor- pustangibilc infiniti € vi fimplex, vel cópofitizSe fi cópofitü , creo, f clemétaex qu funthir ita nücro,vtiá pbatíi eft nó pofle nriclemé ina nico npo t pofito ex ipfisin primo libro huius opistergo neceffe crit vt vnum illo- 1G firiafinrtü magnitudine, vPplu- r Ta vno:alias.n nó diccfim compo fiti c£ infinitü.fcd, fi vnum corum. c£tinfinirá , mznifft € q rciiqua. fimpliciaex quib*cólftat 1pm copo fitücorrüpanfin ipm:cum clcmen ta fintcontraria, remanebüt aüt ii ea zquitatc,& mediocritate,qua: ter eorü vires feu potétias extat. &, fi potétia, v] vis. inet i vna portid cula cleméti infiniti fuerit imbecil- lior ila, ineftin pticula eleméti ic, zquali illi particule: illrus ele du vt à dicat qp potétia, S vis, méti Exp. Med. Phyfi. € vis.quz eft in vno tracta aeris,é de- biliorq illa, 4 eftin vno tractu ad, &terz mhil quidé hoc phibet qn ipfum infinitum totum corrumpat ipm finitum.qi , fi duplicauenm* hanc portionem,que habet vim im. becillem in infinitum , a abit |utdem ex eo id, quod en validius, gilla pars finita omnino. uód fi infinitá fuerit ex plib* fimplicib*, ergo vnü corü implebit locum,& non relinquet reliquis lo- €us.qi,cum corp? fequatur o& di- méliones,.ipfas fex pofinones (fcu. angulos,) ergo corpus infinitü,qua H tenuseft corpus infiniti, eritf oib* angulis.(feu pofitonib*) & hoc idé juctfi ponam" vná trà infinitá I ofbus angulisita, vt non remaneat Jocus reliquis.fiue fint finita (iue in finita. &,ft ocs hz diuifióes funt im. polesergo nó poteft reperiri corpus compofitum infinitum, 44 Adhzcdicédü eft nó poffe re riri corpus fimplex infinitá tangi le (iue fit vnum ex quatuor elemé- tisaut mediu intet ipfa,vta(ferunt. aliqui naturalid,vt euitent id, quod fequitfm ipfos vtreliquá corrum pataut vt fit elemétü addit füper 1 quatuor eleméus, licet videat qp nó at cintum aliud preter Ignem, Ae- ré Aquam,& Terram. qii , fi daret efhtim quintum, tunc ipfa com, nentia viderent diflolui | ifm.qii, fi daretur efntum, vt eft efhtumin- finitum effe,tunc oporteret reliqua. efhta corrumpi, huncq; mundum. uáfmutari m naturam illius clhri: quia efhtum cftefntum per quali- tates contrarias in co repertas.& ob hocopoitet vullud efntum medi, quod aliqui ponit habere in (ecó Harictatem, inquátum eft elntum, LÀ fitfinitum.& fieffetinfinitum,cor K rumpcrétur reliqua.$i igitur pona- 46 mus cfhta finita,uon timebim*mü dum tranfmutari in futurum 1 na- turam vnius corum , vt Heraclitus putabat mundum mutatuum in gem Ex his patet non poffe dari efhtum infinitum, neq; compofiri ex cfhro infinito, vt dicunt natura- les de cfhtis. quod ideo puranrefie neceflarum;quia vident gencrano nem continuari. Secunda demfatio taliseft. Dico 48 2dbuc Wn im fübijciaturomne cor. us fenlbile,(tangibile ve,)genera- ile& corrupubile habere pprium L vbi;ac lociiad qué mouet, & in co quias: quicquid mouetur, &ge (cit f motu re&to,eius quidem locus totius,& partis eft id£ fpecie :ná lo- cus vnius muliaris eft iden locus to tius terrz,qui eft locus infimus: & locus vnus fcintille eft idem locus totiusignis qui eft fupremus: & ad. hunclocum, qui eft proprius toti , mouebitur pars, & in coquiefcer. His igitur duabus propofitionibus exüubus veris, reuettemur, & dicc- mus corpus infinitum, neceflaio velerit file, &idé fpé,vel diffimi- le,& plura fpecic.&, (mplex fimi M le,vel moucbitur naturalt motu re- €to,vcl circulari fed,fi rectotunclo cus totius & partiseius erit idé. Sft. locus totius, & partis cflet idé, & fic infinitum,ergo nó moucbit vllo pa &o natural, ergo non ent corpna. turzle,quia omne corpus naturale elt mobile. autem non inoucatur vllo pacto , deo fit, quia quicquid eft infinitum ciuslocus cítintini- * aL& p- tus.li girurlocus * tonus fitinfin tus.crgo non dabitur locus, quo qe Ícat pazs,qui fit prior quam ci* mo- "s Liber Tertius A tus, & locus, & in quo moucbitur, prior q eius quieris.quia nó dabun tur hic duo loca , alerf. in quo res moucatur,& alter in quo quiefcat, vtin corporibus fimplicibus tes (e habet.Atfi ponamusomnesei*! tes naturalt quiefcere , ergo nullus dabitur motus re&us naturaliter: quia oportebit vel totum quiefcere, vel o moueatur circult , Senfus ra- men affirmatdari motum rectum: & quia motus reds reperitur:ergo .Ldiuer corpus mobile erit finitiquia cau- ,5c non Ele. 1 ! ! i ! ! i li ! ! ! i ' D ! ! ! ' i D ' ' ' ) ' 1 ! in a fà motusredi e(t* diuifio ipfius vbi ad corpus mobilc* naturalis,& non. naturalis. Diuidi autem iplum vbi B idco contingit:quia eft finitü: ipm. t edente vero efíz finit fitate extremitatem coi ca- pitur in eo,cflc locum.Eodé modo quoq; fequitur vt auferarur motus. 1zectus.fi deturinfinitum, quod mo ueatur circuli. Hisigi rs habitis refpondebimus& diozmus q»fi dat motus rectus, non dabitur corpus fumplexinfinitum.Q uoni&,fi ct T- finitum,tunc cétinfinitá p o&s fuos diametros& fic ifm totum vl quie fcetvel mouebif p füas partes circu Ir:fcd dat motus re*:ergo non da C turcorpus (implex infinitum. 49 Avfiipfum infinitum fit diffimi lare,& compofitá,cunc oportebit vt ille partes diffimilares, ex qub*c6- ftatfint vlin&nitz fpévl qp fit vna. earum, vel plures infinite iru dinis, fi int finie fpecie.fed, f nt. infinite forma, & fpecie,'uncopor- tebitloca cé infinira:quia loca fim- plicium vanantur ad varietat£ for- marum eorum:vt diuerfus eft loc* terrz a loco ignis. fed,fi fuerit vna. earüinfinita magnitudine, vi!plu- res tunc coirüperet totü. fiue fuerit ieri 454 infinitü namero, v! magnitudine il D lud, gd * refaltar, vni; quia ex ifíai "a. fequt t0 * ptib'fit p cótactü,& ctinuita tt tÉ vná infinitá magnitudine (ed i&. ER pbatü éantea q nó pót repiricor- pus imilarei dn a, repre tur,nó darefmotus :fed,cum. loca fint finita qualitate;i.forma, & quantitate:ergo efhta funt necefla- rio finita Qritate, & qualitate: Sci fimplicia funt finita, ergo totíi ag- atum cx ciserit necefario fini tü.quia corp*nó pót cé mai*fuo lo papi And siriimhin pd Caufaaüt,ob quí Anax. o dicitrifm ambiésinfiniti nó mo E. Ucatin fe toro, fed per fuas ptes mo ucatcit quidé cá per acciis: quia, fi eét cá per fe, tuncidé (equcretur de. partibus quod de toto. Nam dicit. Ipfe qpeft immobile, quia eft infini tü,& non hét loci, ad qué moucatt &ió eft velutfeifm fuftentans, Sc habet * flabiltaté naturalt , & eius «1164. paries mouentur, id aüt, quod facit. ipm quie(zef,eft caufa violéta. qf, efictinfinitá, iberetur ab co motus,cá nó tlocfí ,ad qué moueretur:ergojft. im mo- ueri, (i moueret haberet loci. Q ui- esigitur ineft ci ppter priuationem quia cius natura determi- netei quictem. Sfi quiefceret natu. raliter oporeret vt quelibetei? quicícerec maturalitr ;cum Kus quictis totius fit loc* quietis partis: & fic nullus dabitur motus:ergo in. finitum non poteft quieleere natu- raliter, & moucti idum fuas tes. Pera demfatio taliseft.O£€ cor Tosangibie hét grauitatem , vel *1.&n& itarem.fed,fi eflet corp? tágibile bile. Tünicá neceflario habebit grauitaté vel Expo. Med Phyfi. G velleuitaté.fi grauitatem , ergoerit inloco infimo effet feyarstus ab €o locus /üpior.quod eft fal(um.&, fi fucrit leuc,tüc cétin loco furfum, & c£ (epatusab co loc*dcorfüm.&, fieffetin vtroq;tüccflet fimul gra- uc & leuc.quod eft abfurdum. Quarta demratio hmói eft.Si o£ corp'fenfibile ét loco: &loca funt finita fp&atq; magnimdine,hoceft qualitate,& gtitate: ergo o€ corpus erit finit. nà nemo ambigit pent inaliquo loco naturali:& huiufce- modi locus eft finut*: ergo &ipfum. $4 *aLene- entfiniti:quia corp"nó*diflinguit E ;j aloco.Q uod autem loca fint finita. fpé patet:quia eorum dfic funt fini tequz (ünt Sutfüm Deorum, An- te Retro,Dexerum,& Siniftrum. Idétidé pbafquélibet eorü c&fi- a1 diià nitü Qtitate. qi ha: druz n6 pite "iP EE iméfionibus finitis: quia nó ccntcognita hzc loca naturalt, cá nó haberét terminos naturales.fed in refpeQtu (feu relatióe)erüt: pba- tü aüc& ipla cé naturalt terminata. ex motu ipforü mobiliü,quz ad ip- fa moucn£, & quia in cisquielcunt. hoc aüt clari* pbabif,cü declarabit qrlocuseft vlmá ambiens: Ex his Y ergo hé co nó pót rcpiti corpus actu. Ininitü,fiue fimplex, fiue cápofitü. Verü hará demiationü (dam híc vfiiores cóclufiones, dam vero nó. fed ego conat"fum tà pbare p n6 repitur corp^fimplex infinitum.ná dá cari pbant nó poffe repiti cor- pusfimplex infiniti, quaten*eft ele menti dá vero alis pbant nó pof fe rcpin infiniti corp" (implerqua tenus mouetmotu rcto,nonnullze vero aliz pbant nó polle repiri cor pus fimplzs infiniti , quouis motu moucatur in infinitü; hoc aüt parri cult,& ppric pbabitin libro de Cat K- lo,& mundo,poflá fueritibi ptoba. tusnumerus generum corporü fim. plium fimilarium partium, Caput Quintum, Icamusinfüper gp» i noncon $6 us repiri inuitü, tunc fequef tjs habebit principrum,& finem:quod quidem nó pót cócipi ex natura tpis . Adde & q adhuc p-. babitur tfsinfequi aliqué motum. tera Scquetadhuc f tollatur ab fo'ute ffinitum,g tollet diuifio ma gnitudinü in infinirü:quod eft vná ex fuppofitisipfius Geometrz.hoc L. tá in Sexto libro huius opisexacte babi6poftg ibi pbatü oím z dd Prop femp diuifi biliz.Cum hac igitur, d dicta funt, affizmétinfinitü repiti, fed demra- tiones fupius diétz tollát c£er*,re- linquitur igitur vtalias reperiarur, alias non reperiatur. Manifeftü aüteft, q» ratio, qua $7 tollifcius c£ demratiónibus iam f- dictist quidé ró ipfius actus hoc eft non reperiri infinitf in adu, & pea, affimát infinitum repi spe. magnitudine, illud quid fe- M quitur róne potéiz , nó rónc ad^, Neq; intelligo hic per potétiam,ei tentis, quz deducitur ad atum, [^ femamomeum diomuszs cé in porétia ftatuam,qí hzc poten- tia deduccf atii s irira retur in potentia hoc pacto, Bi ada eic reperiief infinitum. in actu. At qinfinitá tepiatur in po tentia intelligitur potétia eft (em per in eo feruata.& Quisegrediatde. Coaliqua parsad achfi, adhuc erit f co alia potentia ad aliam partem,Se hocin 1afinitü,ita,vt actus ipfrin- Liber A finiti, vtinfinidi eftcuflodiat femp tentia: quéadmod(i ad* iplo Ditis quatenus eft mobile.cft cufto- dire potétiá:actusauté ipfi?infiniti femp adheret potentiz..ft igitur po- namuthanc porencam,tcllct |ui- dem ip (um infinitum:S i6, cfi dici mus hác potétiá repiri , non di telligi cp deducatur ad actum p os eus pres fcd dét cócipi ci* c&, vt efl Spfius tpis,& motus:quorá quidcm pars/fi qua reperiatin ca certe rcpie Tur politasadalid pant. quoties corrumpirur cx eis aliqua pars, Íno vafalia ps : quia ptes ipfiusinfiniti B aon reperiuntur fimul. $5 Cumdicimusquoq, magnitudi nesáiidi potentia 1 infinitü ftelli- gim"'incfle eis porétiá, d cuftodit in eis cónnuà diuifion£in infinitum. nó qfitin cis potétia:qua diuidant aftu in presffinitas. nà maltü inter elt dicere incflc alicui rei potétiá ad divifioné infinitá, & dicere ineflc ei Étiá ad res diuifibiles actu in 1fi- nitfi, videlicet ià diuifas, quarü diui fio defijtad infinitü . In hoc tà dif- ferüt magnitudfes & tfs circa hoc. uia illa ps, é potéua in tpe,nó de diicarad actü, nifi fueritram pri- C uaa alia pars/fi in tpc repiafaliqua. gs n aétu:fed in magnimdinib're- giuntpies diuifibilcs iPa£tu,& ametdiuifibilitast infiniti, 1 ipfifq megnitudinib*, vt dixim?, repitur. divifibilitasf infinitü, & additio in iofinitum:ipGaátdiuifibilitas que eis ineft porétia,polita(q; ad ipm i- finit cófyderatquidem,fi dunferi- us aliquá inagnitudiné idiuiduá pieellectum, primo in duas medic- tatcsmox vnam medictaté in alias duas medietatcs, S iterum medieta t£in duas mncdictaics,& fic 1iliniui Tertius 45 fter qd definatdiuifio.qis,fi define D. fet diuifio,tüc repiretur aliqua ma- gnitudo,q nó druiderefin duas me dtetates: natura afít magnitudinis hocrefpuitzhumeemodi ri diuilio ponifa Mathematico , Additio aüt in magaicudine quatenus magnitu doeftin materia,nó jpcedet quidé Tinfinitíi eo m5,quo jpcedebar t di wfione magnirudinis,ridelicet acci piédo füp quis magnitodiné aliam. zaagnitudiné maiorc illa. ná fi hoc. cé pole quaten*magnitudo éi ma tera, tüc poflct repiri corp*infinitd inadlu:(cd nó pót repri magnitu- do maror mundo:long: ergo min? E. poterit reperiri infinita. Atappofitioquam putat Arif. $9 poflc ficri magnitudine,qatenus cft* finis corpis naturalis,cft illa ap "a Lerue- mem. "elfgura prfno y ficcóuario miii diu tonis videlicet vt addas fup cádem magnitudinzeá parté, quá minus ab cz & fic femp.ná hoc €illd incre », 1 cse. métü,gd pór fieri quaten*cft" finis nium. corp haturalis&hie modusincre méu magnitudinis 1 infinitii;é ille, qué purat Arift.e£ polem ui, Etfi quifpiá dixerit lincá diuidi f nfini- tü,ca róncquaé linea tib,fcd ca ró nequa linca ignis, vel aquznó di E uidet'in [finiti ícd diuidcfi magni tudin£fdiui(bilé, & cft il. ripa magnitudo, que non pót rcci| mamignisqu hec magitudo terminata natura,fic é nó appofitio in infit quaten igais vcl aque & vt verbo dicá,qua tenus eft corpus fenfibile, vcr qua- tenusé linea tà, pót ficri appolitio in ca T infimitá, vt pót fieri duuifio f a Geomctra.n. pót ponere lineam. maioré müdo,quarccrgo Arif.dicit. qp pót fienifinita diuitto 1 magnitu dinc Exp.Med.Phyfi. € dinc,n6 afitffinita appofitio, cuin. infiniti? Dicendü ki pheflor hu jus fcie confyderat magnitudines, put funt fines feu extrema, vcl tet-. nini, corpox naturali materialid, diuifio vcro in infiniti accidit ma- Enim ratione materie,nó róne. rm, finisautem n diuifione ac- clditei róne forma: & ió nó pót di- uidi magnitudo ignis in infinitum quatenus eft magnitudo ignis:vcrü acciditipfi magnitudini diuifio in infinitu,nó quaten* cft magnitudo Jo fed quatenuseft tín magnitu o, nó quatenus eft magnitudo cor ris naturalis,od cófyderat pfeffor uus (cic de magnitudine:fhocatt nihilaliud eftQ effcin matctia. Incrementum igitur in finitum. haciatione, videlicet quatenus ma- itudo eft in materia,eft impofet 3pfa magnitudine. quia materia có uUneturin majrindinc mundi, $& extra ifm nulla exiftit materia,ne- jue pót regiri aliqd corpus vllo pa- 2o, Tm libro de Cela, & mundo probatá eft. & fi n6 datur ibi mare. Tia ofno,neq;cetiá dabitur ibi locus, & fic ponere magnitudinem maio- ré mundo eft fallam.Gcometra au. T tem manifeftá € q,licet ponat qu&- titaté,& con(jderet eam , non th ef confjdcrat,prout eft extremü feu fi nis corporis naturalis, vt Naturalis c6fyderat.ipfe ctenim abftrahit ró- ne id, gd pót abftrahi róne tin , qd tii non eítabftradtum fm efie, da eftin materia hoc eft, qp quicquid abfirahit(fer denudat)ipfe, non eft denudatü fm efle. Ergo, fi Mathe- maticus ponat lineam maiort m do/fic ponet rem fictam mendac£. quia id, qd ponit e£ róne abftractá, n6cítita fm eflcofno : longeeizo H 4o min? eritabítractum fm effe. neq; K if Gcomezrs ponere talélineá , quia demfatio de linca magna , & pa efteadem: X ió, licet ponat: im hoc pacto, n fequetex hocin fua demrationc incbuenicus: quis fitalfum,& fidtü:cüi aGt déGeome tram trahere lincam in infiniti, intelíigitur ipfum ponerc lineá in quacunque magnitudine velis. In numero vero fito mó res 61 fc habetquá in magnitudinc circa. hoc numerus n5 poteft diuidi in infinitü:quia forma vnitatisin- terdicit, atq; interfccatipfam.eft.n. indiui dditio veto in eo eft L potis in Tfiniri.Cui*rei cá quia in trementí in infinitum in ipo nu- mcro é res neceflaria ex natura ma terie:cli cá pluralitatis fit ipfa mate ria quéadmodum forma eft cá vni tatis.&ció definit diuifio Y ipfo nüe- ro,cum fucrit ipfa fortha càyob qu definit diuifio . Ex hisergo patetqp datur infinitum potétia,& quo pa- o repenatur. Caput Sextum. Xhisigitur que probas fnt [2 de natura mfiniti in potétia,vf gpcius definitio fibi congrua eff, f qp Eid. quofi capiat aliquid adu, M poterit capi adhuc femp, & iugiter aliquid extra ifm fecundm quan titatem. Diximus autem fecundum. |juantitatem,quia jppter ipfam pri dar ifm eas enftble fne in dii fione.diuifio.n.4 fit róne quafitatis. eft quidem finita:& idco,cum diui ditur res róne Qtitanis remanet eius jualitas,& forma, vt fünt.quia linez eft linca : fed diuifio linez in. fuas fpecies per füas qualitates eft iuidem finita, videlicet diuifiot re. Xx curuam,& arcuatam. Liber Terttus A Wlavero definitio dataab Anti- €4. 65 quisqua cft infinitu eft idextra 66 qd impolt eft vt re amr quie. Tdemig porusdet t e£ de nito ipfius cotius. i(feu ftegri) fm. dicin actuquam fit deinido f infinitiin potentia. Nos.n. defini- mus totü,perfe&q; ofbus: iei ticularib".gp eft id,extra quod nibil reperitur,neq; aliquid eft feparati ab co,qd poffit ipm pficere:vt, cum. dicimus phialá totam,& arcá totá, cii nihil,quod fic pars quiditaris ci*s "defit ci.eadé audit rà de ipfo toto qonáncnolaquienus totum * üqua toto particu- Pe boceli y veumqrend Eod, quarenuseít torum.Torá frerea, Sc píeA6 vel fignificit vná ré.vel duas *& gata res*fimles(feu cbuertibiles,)qr to rum diatur in relatione ad partes quibus nihil deeft. pfcct vero dr, ui nihildeeft róne qditatis,& for- mz,vt, cum dicimus Medicum per fe&tü,& Grámaticü pes Toum autera eft peti in fuis puib? . &ió melius dicebat Parmenides Melif fus:qa Parmenides dicit q toti é fi nit, Meliflus vero dicit, roti nó e£ finitiita, vtei didt plicet cótra- € ria fil Croci x infiniti, fed quia pu tabát finitü nihil habere extra fe, & qr perfe & roti, i6 magnifa- luntipm,& ponunt ifm chtinere ola,& &ple&h om r&- hoc &tepithe t&,(feu denofati iré adu, mon enti f p Y feip(o. Ex hisigitpatet d it defini tio finiti poréta : pbátüq; fuit de finiuoné Antiquorü effe corrupti. Caput Septimum. Vàd aüt cob quá reprafinfr € Init fit matena,ficut cá finiti eft forma.ex his, quz nüc di 46 cam, perfpicuum eft.Qfti.ci infini D tá fit priuatio. prruatio finis:priua. tio aliteftaficdus quidam iphus maten:ergo & infinitum erit affe Ctusipfi'materiz. Adhzc nemo ambigit druifionem magnirudinis fierim materia, nó in forma, c for. ma per (c remancat, finis autem, & pesas votíi ipfius ei eft, rmá.& ió conueniétius eft dicere infinitum contineri,quá continere, quia materia includit, & cbunefin ipfa forma toti*: tob hác cám pót. i diuifio magnitudinis im infini tá. fed appofitioin infinitd cftim- pofisquia mcá,& pfe&ü obuiabüt €i:nihil auté eft extra rotüi, fed ma- E t.raiucludifineo. Etob hancmet 69 cám in numcris res fe hét cótra id, qd in magnitudinibus, videlicet p fier d eisin infinitum: uia hoc eft pole pp mareriá, & n6 dii formz qua buie ei: fed n6 poteft fieri diuifio in cis in infiniti, quia forma vnitatis itercipietifm, Patet igitur ex hoc q infinirum re- peritut propter matená , & qp finis, & perfectio mpeimr formam. Scire auté debes qp hoc , quod di» 7e cimus de effe ipfius tufiniti , dicirur quidem. fecundum prius, & pofle- F rius.dicitué enim Primo de magni" tudine,Secundo de motu, Teruo de tempore, & qp reperiturin tempore, propterea o reperitur in motu, rc. periur in motu, quia reperitur in magnitudine. Ohm. D foloné aát illi*imaginatio 7$ isob quam putabat qp infi- nitui actu irur, dicendum eft quód huiufmodi imaginatio, feu confyderatio eft triplex , vt di- ximus, Prima eft confyderano um- Exp.Med. Phyfi. G fumpta a pfeucratione güanonis: qih Gato porelt e£. necex hoc feque£ vt def infici m juiacü grat vna ps, corrüpif'alia: P fotmim opt (feu raiuerfi fuat füo ftatujfinc addiaone, v? diminu- g4 tone. Scda vcro chfydcratio, fca Ymaginatio € ilia, dicit qp finitá de. finitin aliquid & illd in aliud, & fic. poditi infinizd. ha:c at imagina. tx foluitur,eo quod aliud € dicere qpresdefinatin feipfa d qp definati aliá ré & abícindat, & nó (equit v: quicquid É finitá i fe, definatt Ang ré:hoc afit accidit cuilibet rei, d el H pstodi(feu vniueriyvt € toti'ignis, & totus aer,&, vt verbo dicá , oia, fünt ps mádi:fed ill tot, cxtra qi nihilé, hoc nó ucaiditzergo hoc ac- €idit tori, non inquantum eft totái, fed inquátá € ps. Sc i6 nó fequit vt. uicquid n6 € ps rei vt definat f r& deae. Adde ét,» ex hoc, qd df, go definit inaliqui mk illa 3alis , fequitg femp repiataliqua dn kiere aütelt infini tü T pot£ua,nó ifinirum in actu, qd €id, qd putabát ffetre ex illo dicto: fed dicimus p» id,gd fequitex hoc é €p toti nó infiniti qs cd did- 1 mus qp Hfinitá Eilld, exa qd (emp K reprrur aliquid,& drxim*q extra vo epitut,fequit ex hoc, to- tíí nó € infinitd. & Vna hari ppofi tionfi (equifex dido corii: dicüt.n, qp qualibet res definiti aliquá rcm. exmaipíam. Secüdajppó cíLpex tra totü nihil eft, notü i co ex toto. Teriaimagmaie, eftfcmpra ex cogitanone,([-u imaginatione.) 75 ná nó poflum' imaginari q» definat. aliqd corp", nifi in refpe£tu vel ad corpus, vcl ad vacuti. & d:,quia hoc accidit cogitationi (zu imaginauo- ni , quia corpa imaginata,vcl fen- fata i3 fe habét.Neq. pterea quic K. qui nó pót hó imaginari cft men iü.nam,fi ita cffez, runc o€ verü, «qd hó nó cócperet, feu imaginare. tur ifr eft mendacii:ci tà litiam. declaratü qp dan res verz,que non. phtab hoic imaginar, vtelt ma-- teria prima, & resabflradiz . pba- tumq, cítin libro de Cclo,& Mun. dog exua corpora cadeftia nó eft. locus, neq; vacuá, nzq; corpus. Ex disco pbammeliquocmodis repiatur infiniti in r-b'naturalib*, &quot modis nó.& hic finit liber , Arrium pracedentium librorum hanc Mediam .Ptuerrsi expofitiencm, WP Laceb Mantinus Hebreus, Philoophweyac M. excellentifimm fideliftme fiu[fet interpre- tatu, fuper reliquos. quina, marte £n er eptu eam intaclum. rghqui. MARCI ANTONII ZIM A R AE Quaftio de Primo Cognito, nafio Patauino publice examinata, Ex emE] Vercbatur in ledionibus Fas | :oitas tuper pralogo phy- AN l| icr aut uanonis tum maga vaiuertha clent in Qo] lledui noftro nora in c fua pruma natural cognl- uoa quaui co amünner confulam appel- lare folemus.Et videbatur gy non. Ni aeqy hoc eftin prima operatione iatellcd* qua eftformauo: necia fecunda, qux eit feu di(curfüs: igicur hallo modo vlc magis Fees oc qua ida tern tia noua, quia ifti tha tec vident dndere otm atum imelf cut pater. y. do aniraa, tex. cóm. 16. Antecedens. quanrum ad primam fui partem probatur, tione incomplexa, qua eit ia. prima ineels operatione. nomina definuo- fum funt nociora noha in cognitione coo- füacalia adt Fm Auer.ibiin cómento faac in Biens ad defioiri dupliciter comparari, tef. Vno modo ab(olure.& ifto modo tna- pi vlla fant nociora in cognitione confu. PBioas rhbus qus tcabolaeconfyderanf. Alio modo vla magis poflunt comparan minos vlibus, vt (ant definenna ea. & ifto UA mmonfradunmeergo, Bahabia per diarfum meta n Boxiora magi vlbus igitur abfolate eoace dendum d minas vid in prima cogmuo- he nofira nasurli ile nocorascum pi nofira nazuralis cognuno, aut cóplera ut ia ie riva proba fus im noftrum. Adoppofum dicit Sie Anft & commenza-t y tex. cb 4.& ininfinsakjslons. 58 1aiftaquzibone diffcllima ita proee- dam.Primo exponam ütulum. nis, Sedo ponas opinione aol nat materia. Er poftremo ponam opinionem, quam credo vcrani elc Debes req vfe dupliciter uml vel formater vel fndamentalite. Tue dici vhaem ipiam, qua eft íecunda intenuo, eceftaeadbià rac boe cautum, fundzmenaler üt el pruna intento ,& Prima rei bona lta dillinio colitur de mn die d Mdds vbi. be viia habent aliqui dilpufidonem oam ftatua Rc qualem ed denen c eade proprina imencone fumptum adbuc duph eBüeuit fum Vo modo provh in caulando: & c confucais mus Deum & inceligentiasvfia nncupa- re. ilto modo famplis Philofophus vitia. somos capris dam dura lunc difflima ad cognoicendum , e W firi fenfibus remotilunz. Abo modo fu. micat vfein pozdicando, Sc eft illad, quod m ndn éftde iau, products E fürplit vts Philofophus n. .peniherme Diarkcu. f menac. eh ag dc (7 Inbae iprar urine non bxuumurdeii pro intendone fed de vli pro prima in !ennone.Et adhuc deifto non loquimur vr füpponit pro viia canfan-o , quia de hog. conuenerunt omnes Peripateuci, q» ell po- flerius cognitum à nob. Loquimur itur devhiproprima ntengone gant pra. ^j cut eft animal,er bomo, et ra picndei t gto inaoba dapler ei qurdac eir p juzdam. 3 'ocodità nobi 'nods, qualia funt à Fav t plaribos E paces dci al» Auez. Mr M EmacpE (maribus. Oplalo Burd, Noni Nam, & Odio lem femosftadote nie matoradbucüt po : ici matur adhuci icio antboritare Auer. Mercantil phyfico.commen 1 vbi habec, esi erp eere T [e d imi homo: onfirai ponam zu lum qui ad quid nomina. Alia vero et »quod ei pi iptum d "Ria proci cau, &kà rebus narurz prioribus, & saber pelaciidonemquiarebi D incomplerafueicrel per demonittarioné Apoc fuerit complexa. complexa dicem? dei Spes licer exiam y [,quod nobis apparet. Hac de primo. uanemm ad fecundum priniulemwe non io im & Gregoclum Ariminenfem, quem Nominale: praxipuum hahent , qui inrimomeniaed dfindione arii. reset lare eft primo cogni- min cognidone conful fisecompltza. muelle fiuc incompleza fuetit: mocus varijs argu- -gnentis & radionibus . Supponit adt in pri- mim vnum de intenuone mentauotis, non eft aliquid ertra animameziftés, XR concepes fi&us , feu formaas animam communik pluribus, de qui radicscur.quo fuppofico flite;probar pro- icum fuum fic. Antequamvie formetur, fingarur ab intellectu, aliquod fingula- Teeft cognitum: igitur ngulareeftprimo ad cognitum ab inrelletu . cónfequentia eft mramfefta: & antecedens probarur ab ipfo. quia impofibile di vdici sbhere, & fingere aliquem conceprum ab ali rebusnifiillz res,vel aliqua earum. geom fn de rebos omicoí tis » ns cóceprus oíno forma: ec valet, fi dicat ad hoc. ule, Aqnofabürado, fi prius nord, quà ad fení sd intelfrm,ni hoc directe contradicit Arif. & fuo Commentatori in. i1 meta.cfs 4.vbl. Babesvfia apud Atift fant colletta ez par- Weularibus incelle, quí accipit inter ex onfimulitudinem,, & &cit ea vnam intzn- Wionem.Necelt imaginabile vt dicit qp vna. virus comprehendat ingularia conue- 'hiendam eorum, alia former ipfum vfe. mam hocefíe imde axi vas homo ap. dre inguina ier. hóa sftabiardum. Ecpro pronus fententia Philofophi in. 1.de nima in tex. commen. 146. vbi confimili onedio arguit de fenfa communl. habet.n. pprehendens conuenientiam, & ifferenci: Bienal inter dam compre Mie dia Gb amcnlus prope qur ad- lexa.przcipuz autem nitione confufa in. lüm,nonadrquà & Phiofo- Pria ceeirdd pole. Prrwrca ad prin. arguitur fic. Primo cognitum ab in- te'le&tu noo elt aliquid ab intellecta fabei- rums ct biulmodi per faproliuns ye vienon et primo poe to,vt diximus, & eft euam rpfius Aucrr.in. primo de anima commmen.$.vbi haber cy incllebas fe qui fc vnam i rebar «mio d argumenmam. Sirm didtnr yc. Si irgesm abi eie aei 1mielle&ionem fin- a maus edant abilradum fità mediante illonoa. Mienntonem dime Gate er cognitionem. epi period desmcimesed coms donem oma ionem nalliss quorem: abfurdum eft. Amplius nullus im, oen rei, quam igotat noa pe n um, 'r Aue. ua 4-Imeia.tcz.cómen.1o. eccommen (4 ed intdle&asim nomina pruno fiofalanbus eril Gane. fibi primo nota. Nec valet. (i datur gy (ia- gulare non cognofitur ab elledus quia, pisse Lapnic iam iucoe, pn nofcere Hec de alia [45v ipi denied dichncin mapa filiae agire cie poc mo cognimm. án; rina cogni. edi "Qudquid (ex pane ooi BEMSMNNJUJUOÓ mone Acte fa Camera. Abe Na, ires sema nenpecs qudm fais tia Anenpace quidiain Corporalenr aem dea non labe cntm $eludo ra dePrimo Rhin enl folent inem itum eft, non fitindiuidud. Vndc. tuc niea ferc opinio, fentenria Peripatetico- fü fol inesledio fingulari matenalis it intelle&ui, vt intel eft,nó. prm eique miele bmabfra "Vnde: 'in có. fuper libro de dininatio- merquicg dearum dia pris philo, hia. intel ie non. iore ni ctun nem: prn i fimile us. abet fo podiale ci mt &ntentionem: omnino, cüm monhabeantnaturem comprehendentem garcularem intentionem , & ille forme on indiuiduantur bi per materiam. &, mdr abítrsem fodiuloum une pecellans ciem nerd ir cognofcere. 'ton fl in- [ses quencu dive quia vec ve habec o- fcere.fic.n.ponicur dria inter RITE fcut pact cervo de anima có j.&.18.nam materia T c caua receptionis fignauz, intel Ve&us aüteft caufa eed ergo loc alicui imelledul c hoe m marerialis.i. iL ioquasum Snseia opcrando aliquo modo des tt cell de telle d collro pofi qui.cim fitinfimos in genere ab(lra&ord. 4-deanma.cóm.19.accidit fibi ínquanrurn oecleduseiiplum talem habere habizu dinem sd hominem qr fic fine phantaf- mate non yoffi »authomo per en ues A pofer conn cft phanraíüz & cóxinno & tépori,nu) a poet ngulate cognofcere, Et ideo ic maxima dhícorda inter Antiquos qua Mer eso icelledus ie ingulaec fexcnallusadcer Antiquis itis fogubre «fic primo cognitum, cd dubium fic apud ipfos an. queatab inrelle&u. & de. 3hodo cognidonis eus. Et ideo opino ifla. e videtur Ariftocelica,nec rationes iftius. VP primae dicoadenisendo f Gre 8d iftum intellectum, videlicer. 1 Son AT. Sidera animam diftindum à ngu- iri (ed cft a'iquid caufatum ab inte!lecta. Mpscerd am phantafrrare.Er cunc dico Qucm inrellefn agens ls, qui faciat vni- Gerühraté in reb*. .de anima.có. 5. vidt q» intelleStus efl, cu facit vivcráalitarem fn rebus. ifte auté m elles, faciens apud. dpfurs.agens intellectus eil. naci licet no o Aucr.crpooere per Auc.inuzn em? hox Cognito. nt rU SA Eraiedcho aetas Mietwdumeid feline b 'ularia qui- [price n A a 6m. y.de ani macóm.is & ancipfam Themiftiasa da. ima ima (uper 'expofitione tez.có. 3 s. non cognofcit aliquid. presi autem. vieabftradtum ab. ind Vetnelletom pofiblienmis cus hla esequi mace 'Í immaseciale, immediare agere nó poeeft i Vnde Cómen. s de anima.cóm. j.&.15.ha- beg uencaner iu non mE p on Run tau in» telle mif per intelleftum agentem, Spero ficat agen nidi be flrahir.n. vieà lingn'ari, & non cogno£it. fingularenanerle. à quo abirai cut dgpiscomburiignum dc neíitfecombur rere illud | Et , auia: fe lcri ab inelfa. uiter decipitur,ai Momentum dio acinelledum fim pimocagidse ri quod Ld b incelle&u agence, abftzaheni fingolaritate fine cognidooe, (ed mere na. curiiner Ecdeo, argumenum aliquid probare: maxime probaret figulare iram ab intellectu agente: Tire qerabidhs malls ade dicic z am iudicium eft1n capitulo iudicis Fm Auec.,. deanima cóm.15. talis Autem iudex cogno(tens & difcernens eft intelle&us poffibilis,& non intelle&tus. in cognition ifta, qi commpniter. folet contingere. A. deem (a intus cbmb a. répondeur gibilo, tr de vfipro formal] quod et sentio: & ideo non et id le duo im. Proquodiber ere " n Foqdiet i) miselie da eflein. maltis fornialeaucé eft dici de. mul ns.& quó ad iftud, ficuc mihi vider, cau- facurab inrellcctu poibili raliter conipa- rante vnum obiedtum cognitum ad aliud. obiectum cogitanum.vnde ex fimilitudine, in acapit piel imer. fingularia,canfae. ell fecunda intend2,& eft quó ad Socnod ef dide Modena qeidqu lohan. deGandano,& alij Moderni, inde emit EET diet nace cogo e MMAM. ij 1, bine ef inc nh m qui fencbie fe Ch medo vero fun intentione caufacur ex fingularium co- ideo non poreft ab rmrelfa genae. Cognofa,& per aufari. No tatá qy licet inel grise fngularia , ex quorii üimnlliradine exu(ac Vic pro fccunda. tica poten mediante fenfu,& vr elt phá SE dloqucade dev 1ntendio- EY de ima! Seiene pono lad ab weld ege cus faci, illud prs innoxefcit intellectui pof iili Grgolare Leo diocbuta p umpol ile eft qp ingulare cognofcatab vna. técia Kv i eofarumab aa ficor quod. vnus acia antecedens, & alius cMequens: Reipondetar q» filoquamor de v pro fe- ia icmidte, Sir s alien ili cognofcenre lingularia, ex. odor comparan Canfartae ie, & fingulari ill ranoteícunt übi mediante fenia. in cognitione antem vis pro pnma. intenponedilosamur de i iocompe xo, tale: iur ab inrel ite, qui cc quicamdertr de onde in ota nem,M tacit de potentia intelleAit actu in- tellecta : & ille in caufando non cognoécit fingularia à quibos abllrahut.talis n. adio procedit ab ipfo per modum nature. Devfi üt complezo viderut Themiftius,& quld magn aurhorirati mie noo inconuenit, guitindu&ione premifle fint cognita à vis . uua, & conclutio fiat ab intelle- li propter eflenualen, ordinem itafeha ala 1Dtez illas virtures, teminifcenta dixit y, qá intelfs inrelligir quantum in vfi pocenta fenfidiua,aliquod dorum in paraculari contemplatur Vn hac funt verba Themifbj fuper. .pofte, cf. 6. Porro huius induchona, in qua fen- fas vicem obüinet fumptorum, vfe coaclu- fionis non fta im à fuod fequitur cóclu. fio.nec patno tempore ab(oluituryfed incer. fümpua,& conclutionem aiquanta vis inci. dit temporis. nam fumpta illico incipit af- formare fen(üsfed, càm proceffiadmodil, &c diu exercitus elt , «à ea vis animi intelleftus nominatur, cóclu(ionem pin fübiinpt. In hoc aüc opu. eft ztate & fü. multo, quia quod effufüm fparfümá; efl, Bili fpacio rempons cogi, & 10 vnum cone ferri noa, Hoc cuam videtur fencire Auex.in cómenzo (uo fuper libro de Diui- j.deamíma.có. alia. induAtione, neque per inde fine eníEx ppeerbocdirinpitin x pine tex. cóm. 6. coloribus: difpurans, de nominibus ls racionem habebis ibil 1f incclliget Et ideo cancant qui tenent de. intencione Philobphi czxcom à natiurae adim magno ando ia quo vlone in magno. , inquo: gexomnibus corporibus codeltibas ic ex Omnibus fuis moconbus fic vnum animal agnam itaq exis hr vus actus icuc e bic Coramen x adi cómen 4» 8c Le de fübftanria orbis. Mii. meta. «.cóm. & in. libro deftruto deftru&tionum in difputa- tione. infoluuone. i$. dubij, (c dicimus. in hominequi eft paruus mundus, contin- fre pofi qproprerefienialem n ordinem, ligationem intelledus cum cogitati- a vire fuit hoc, 9; ad vaam operationé. concurrant amb fm diuedas rationes. & tunc illad quod adducitur à Gregorio Ari- mi iam impoffibie, iderur effe necefliriam. Ex, qfi dicebat a» hoc effet, ac rH vnus hor fice anecedés rale ci luens: Refpondezur. memguia nca eft ordo ellenali tute & concluí irute, dicerevur iobde.ni dePrimoCogn: eat eftde infia interiori refpe&tn intelle&i, E licec ifta opinio videatur noua , th vide- ture Aerrua ais cordes n lr poet ognitione complexa: ue) indhdiontm habetar cadem vis dus.£ intellectus poffibilis eft, qui formar Tris & conclufiones. qula fm Phílo- non rum. 1.de anima.tex.cómen.146.vide- tar velleeandem vircutem efle,quz cogno- feicexrema & medium in quo conuersi. Irrunc dicerc ila vam non efe conueniens in complexa cognitione gularia prias incellectni innctefcere quàm vniuerállia . tamen ifta fingularia c fcütor ab intelle&u po&tibili v: reflectitur, FM ET: vircuci, non vt íntelle- &us praxife, ip fe confydetacus. Efi ifta. via cenerexur;poflentglofari omnes autho- Titates,& Themifüij, & Auer. & Arift. qua fonare videnrur premiffas ín Idn&tione cau. fanà virrate fenücioa interiori, & cclufio- em ab íntelle&tn ifto modo.nam pro quá to viisconclufío non poreft (equi ex vna n. gulari pracipue in materia probabili, & in. materna, qux eftin his , quz vrín pluribus. ontingunz.neceffarium eft virtutem expe. Timentatiuam,quz eft cogiatiua, maxime. vetatam effe in cognizione fingulanum,ex quibus raadem ineelle&tus vfem coaclufio- er deducit Iflud ipuar experimentü fen- fitiuz partis eft, quo Pabito inteiledus ipfe fingulares illas premiílas iam diu per cogi tauuam virtutem noraz adinuicemi compo ninquibu: fic cornpoliris ipfe concluf&on£ enam infert Difcurfus iffeiirurà premi(- fisad conclufionem vfem per inductioné fenis tusletu pois fitam quà ad przmiffas,quàm quó ad c&clufion& fed. Pod difcorrendum iftó modo intelle- Gespotibis mox füita cogiuatiua vita qua illa cogníuo fingulanam przexi- ftebatpro: ianua viruss occafio fuit íntelle&ui ad di sorendumi albos uecogniris diu anre ab ipfa àj ab. elita pro anro disir Thehnlilas Commenutor induchoais antecedens formarià virnxce fenficiua interiori,concia. fionem autem ab intelle&u, Etiftavia eft nagis vera,vt mihi videtur: ficat etiam in- fra dicam. Quidquid d fit de hoc,dico q» nos loquimur de: cogniione incomplexa, gf quatinus quid ix pnmocognizi inta cognitione confofa. Ad reruum argumé pmGregoni re fonder ddintuenio i ^ sb arabilis qua d lai wor ab inrelfo,non. ffe bilem,ni&. to. hocreferatad vnd, & eund dried poffbilem tantam, vera eft quia q ps rerepriua pczfipponit obletum. À mouctuz primo. & fic c ego pro prima intentione ieri n ab ftelfu poffibili dico. fe caufaram,vt fic ab intella o(fibi- M, fed ab intelfo agente.intendioner.n.imas ficatfenbit CC m. j.de anima,có. c. .£5.13.non poffant mouere intelfin pofi ini fuerint atu intelle &z.non fanc at neq; funt a&u intelle&z, fm ipfum, nifi perintelfm agentem cransfe. rentem eas de ordine in ordinem,pro quá vo de effe materiali & fignzro transfert eas adordinem immareriaium & vhium.Alio modo hoc pét referri ad diuerfos invells.f. lad quod primo cognofcirur ab intella. Ron caufacurab inrelfo,fiue ille fit Tofibl lis iue ille htagens. & fic negarur. immo dico.g ifla duo ftant fimul,cy intells potfi- bilis cognofear,& iudice illud, quod abi. telfo agente produ&um eft.iudicium.n.f- cat (enbit Auer. deanima cá. rs.eft in ca- pirule perfeSionis iudiciractio autem noa. eit fm illum modum in cartulo perfe&tio. nisagenus. Er hoc non dinilet Commenta. tor;nifirenuiffecalium effe intellm diflin- [xi cognofcentem, & alium intel. im vie producentem Illud igitur, quodi feciciftum hominem errare , (ita licetlo- qui detanro viroffüit, quía credidit quodi Becvfe caufari bin ell poffibili. Sed noa eft verum licet.n.Vfe,vt elt fecunda incétio caufemr ex aéhu collaciuo intellc&tus pofi biliscomparantis vnum obiecti cognic& adaliud obic&um cognitum , non th vfe, teft prima intendo,ab íntellu. licaufarur,fed ab intellü agente vn cum te. Ad terdum prinapale,quod eft Barlei.refponderur q, cogno- lare primo feicar, & dire&e ab intelfu : fed fi non cognofcirur , nifi refexe & m. fenfu ficut fcribit Cómmentator. j.de ani» ma.cbm.9.vbi dicit goi vfe & lingulate ita fehabeant virique er fe&foliarie con fyderetur , tunc vfe per feab intelle&u co- fgofamr: gulam antem fenfu. (d adinuicem comparéur, cogno(cuntur. ab vna & eadem virtnte fm diuerfas habi tudincs fe habente, pura quando comparan. tur quà ad conuenientiam & differenik, vnde elleius eile quicognofcterme venienuiam & diffcrentíam inier fingula- Feet b rodont e ata. pefe t fab ratione, (ci in MMM ij leds m, teneam mo poen das compre- aut virtutes, aac vnam fed diabus di inei Cüm duabus autem viruxibus erit, quádo. pere f imditidad Somprhentiaus fed quarents fenfai col- izub cft edam Gagolaris comprehenfiu*, pro quanto igimur inielled9 conuerut (ead. phantaimara fingulare. tapattiiqe p amr qdo intellectus deuenit ad cognitio- Beza talis Gngularis per cale phátafina, aut tanquam per aliquid netum,aut tanquam Perinoem G primum, cim phanaíma. funcergo non deueniet in cogrudonem vnius (i alterins.aut igitur omnia. [snis |cognofcer, aut nullum:quod detur ion Qd & inconueniens. Adhoc re- r 9» & á intelleQtus ccynofcit fin- Enos itn Don eft ne- phantafma illud intelle&ui pri* E rr dpufenasa. " taleK illud mags. Lpof. Aca. nexa cr o6. e cdm igirur iagalaze Exzribicdieta lun afa- i meh icm ioo ELTE c limamr àno- iin lmitanonibas nofiris, qh eft aliqua. düpolinio quz denominar canam & caa- en- rius, Mihi c Nri verum in omni genere. canc Lacni oper boc modo adora tnü debet valere, deberes fic argumnencari, rs edi nes Reip man intdlliicar. di illa. SR pt o dtantdeo tta vile delen mre cteum vr mein fp vil fpeciem. ed vide e dica i acte Ad aliad foraus moucf* Apaibas de liori bodie lle imum Araciee eR ogalare dip ales Mphamatmate har E DEED eoru pela Linee FE mitecendr fividifle o. cum vide letusnon dePrimo Ren kabet ad ipfum vie (ab, i ende ter uE induuduum fignificatum loco & tempote: BEN cogofcimr, Erideo di xit Cóm.;.de anima có. 9. qj tingul fei folate deve ili (enfu cognolti- tur. fed, qfi confyderacur in ordine ,&im habitudine ad víe,quà ad alietaté & conue nrienuá, fic ab intells viderunt Moderni,ficut potens videre. Subulis doctor primo fentenuarum di- flin&ionc. j.quxfl 1. habet q»,loquendo de priozitare onginis , primo eftin Dognitione actuali uid lit primo cognind ab intelledu noftro. prenurtit adraliqua. fuppofira. Pnmum pied conceptus fámpliciter ámplex , & alus eft conceptus fimplex nó fimpliciter plex .Simplicter fmplicem concepuum dicicilluniyqui non elt refolubilis n quid , & in quale, licut eft €oocepus ens & paflionum fuarü,& con- eytus vlimard dilferentiarum. Concept? fimplex non. fimplt implex eft conceptus, Sui au fimplici inrehhgenuz. cognofti. poslceteelabiiin quidscin Se- Sando ferporjt eft coafufan: intel ligere,i aliud efl confufe nrelhgrre. Con- fufum.n.idem eft quod indiftin&tum:& fi- cacdaplex eftinditinguibilias (tor? vix in fuas partes, & coxi* ellentialis in fuas par. ees,ita eit duplex tocum confufüm:igicur in. mra copia eET indio toti cacale ut perfeiora saxum ee Confafeaitaliquid concipi, cur qf concipiat aliquid, pe nomen (ed dihndealqud coacipra À co ncipicur, ficut exprimitur. - Mooem-Hisitandibus ponit daacconclatio nes. Prima conclufio talis eftin. rione. a&tali via originis & generation eorum, que coocipinntar confüfe,pnmum a&ua- Mer cognitum. eft (pecie fpecialif- fima,cui* ngulare fortius mouet fenfurmy due i ande, uev fioe aliquid aliud. E: hoc füppofito, ingularenó pof- abintelle£tu iute'ugi ita condlafio pro- baur ibastationibus. Et primo fic. naturalis ai ad elfefum aum Em vldi- muni porentiz fuz , qfi non elt impedita: dguar ad esedtum perii mumyquépti- So poreft pducere,pimo apr. fed omnia. eoocurrenaa ad iftum prim a&um intel le&us,(ant caue mere naturales quia pra- gionem a&um volantaos, & non. iropedise,vt pacetzergo producunt pera fe iüoaum efisctum , quem poffunr : ille $9 Iv ficutexprimif | inrelligunt'e coeipmr Aclomigenrad ito. 462 aüt non eft nifi coticeptus fpeciei (peciali f- mz. enint aliqui abus efer codcepiu, pua. us communioris alicuius , vl eff i cum coi dimusin quem ifla poflünt,& erp illius communione fic ime perfedlior conceptu fpeciei fpecialiffimz, ut pars eft imperfedtior coco (equeretur: illa non poffent ín concepm illius fpeciei, im im caufarent conceped illum, quod eit abíurdam. Secundo principalt-Se- Cundum Auic. Metaphyüca eit vltima via do&inz:ergo principia omnium aliarum. fkienuarum pollunr concip,& cuá termini illarum ante principia metaphyiicg-fed hoc. liter cc communiotes , q conc peierum fedalifimamm modnm opone concinens c hu (mods, Kim ieraphylica via dodrinz, quod. eMablurdam Terbo pracipafr sr viemaz gis cognitione actuali primo cognoiceref, quàm munus vfe confufe (equeref y miel magnum tempus apponeretantequam de dacereir in. cognitionem fpece , caius. fingulare ctit primo (enfatum: quia peius. oporteret. omnia pradicata qui- dizatiua ad ipam,antequam pam cogno. feerezquod eft conrra. Secunda. óejj:ens adt includic'in róne eflen- tali culi; jet inferions ad entis concept quiditacig rp, ergo nullus conceptus iafe- fior i pós.non. en- teEns aüt on póc concipi , nift difti |uia non habet conceptum.nuti fimpli fim. icbergo ens elt prim? concepe*,qui diitin. &ccóap póx cognitione a&ali , quia alij couceprus non poffunt diftin&e concipi ne eoupíum aátbene (inealijs coacipi pt. Eier hoc infert num pulchri priacipia nouae Caufa aliard (erentiard funt per fe. fa róne teminori , & x Mephyfica funt. feita. Poanunfaper duas alias eonctulionezs quarü vna peruner ad cognitian£ habinua- V, feu e(fentialé, & de pntno cognuto priock tam 'quib* nihil ad pieris Sed. in duab* ponus conclultonib* i Potius de. bes (aeg, in (exunda cooc'uffone, d eft de cogni oc dilins ots nami clu werütg nagu vnafupt primoycognia:ta MMM uj. quide Quafiio quidam , qui de nono incip philofobari, fitine difpofitum, fila foem, pere non Gc no Ertancpinornepumrin fenfu licet.n. poems, intro mntelle&*pofibilis pauatrue difpolicus fic piena. Contraria pro recepcone coni fpccihci, non »dequobbeíolid- poliuuedifpoficus iam v£ores Oud Sedmprimaconclnone cepmarecipüt, sic ueram abeis vnde principes noftre miliuz, irpoc ud e e Bearus. do&ot, & Scoras vidérar effe dif-ordes. N fiio. enepapavia io- r.artic. j. tener. in. Beconiuf rcr fie bine vibas ries Polteriores buic opinioni fauenery confüe- pessbprus argumenta Scoti,quz. ooeclufone córra ipfum. Nia re Cdi onem iürelhs prius habebi: p de ipfa req. vise: Es mera epis culit dor S nte tionen: confafam fpeciei pecullifima, iet iplam priadifpenlperconfotm cá meets Scaborum vhium.Et (c fol /& magis pro Thoma , di« Er «lie pofitum adrerpdr oim dite uet ipii: liquid difpoficam qfi non. phanum dt ei fumme dif Cice luminis Sc fic ion difpofigasad omni iate W'ila, cà. fomnia heri deanima vel ict &c17.Alio modo aliquid dr elfe diipofil "1 Pro idaeione alicuius E in o vna forma noa. in- dac suo f Tiboo aif prts dn da menie rdc pesanti lumen , ficat pater. . de rm 673r e materia prima ames mpi iesam minas vfemogor- vem. eb. et desde che ancequt dpi puppet naturale debite a als o hen Impetitam producit fimum, quem poreft ve- d paffam fuerit pruauue& po Mode pos oráine enfin iae toe eoorepuss qut habent, poflerior non pot 'tibduci- noo indudto frio cv lor Sreundum ar- gumentum Scod refic&tunt quia a pari «go. eam Gb», ibrd decalo presedert a do- a Bnnrlbrum pbyicorum: ipie remeare Ii e ieteciitudeelequnendsn magis fia effent primo cogal in cogudone confu sca mnc Men. phyíica via. Previa docs precederer aas m Vna fins Po Er uad & quel de irachs & vanc dicunt. int Pres parerm que de fenfibilib? rra. Sacprzecderc omnes alias foentias ade &nnz,& quà ad illam partem, in qua. tra£at de abflrachs (ul fianojs dicuneil viz do&inz vli mam efle. & c con(aeues runt glore auchontarem Auic.& Auct. 6 meta. có.;. dicentium diuinam fcientiam. efle viimam via do£trinz.. Hfta refponio non eit vera, nec eft de intentione (andi fiar atu- perabundanti,cüm pats Meuaplyy. 1i.de fcnfibdibus. pli in minima auté icula. desbitasis ni lum inriz metaphy.u tt.ch, 23 in fin fed otum procedens, & oar. nesal precedentes libri éc (cnlibilibus, & tranfcendenabw per inditfereniam fe ha- bentibus mara lia & immareraliae peruadant. iur. lute once rentre putes ii bus gt, fit eia de&rinz prior. nam Anftin. .met in tez.có. 6.vbi non efie. lum in infinitum ín caufis. Tatonem,quz mocuier fepponicGon febri Cio mies 7. mea vhi rure amni qi d hat nó onc ponende propr tionis dicit LIUM rA ficper conra&um. talis autem fit ratione. quani» . dePrimoCognito. nimm. pe cient có. 15.8 jt illus fepanu qe tales rationes prefupponunt fnennam Natura- lem. Similiter illud an cft deintcnione. Sandi Thomz. Nam v. promo nieta in. Jecone.1 fuper illo paflu Phulofophi , vfi fanc dithcilma ad cognofecndum, dubie tatconrra Philofophum.tQrta,vt inquitvi- derur contradscere fibi Philofophus in. 1. phy.tex.cá y &. 4.vbl oppoficum videtur te Retcvidelizetq) vfia funt nobis primo no- ti. foluendo dicito» vla ia cognitione in omplexa (ant notiora nobis minus vlbus. vnde, cüm vfiffimum oium fit ens , & res, ideo ifla prima cognidone cócipiunzuxta. illud Auicen.Ens & res prima iopreffione. dmprimoncur in anima noftra. V nde,ticut le dienuure inel simal homo, c aatura de im] perfettum proce- dac c euam cftay adinidfos nimm eo gnitione prima prius concipifaniniald ho mo.fed log one completa i in inue- fligatione naturalium propriecatd, & cau- feror pina anc noa minusconmuni, qp pet caufas particulares, quz funt vni* '& fpeciei peruenim? in caufas vfes. [rn Arte ifm argui Scoti ls mein ee iunos vfibas.ch hoc non tenecÍn cognitio meperditurfam habira qual cogno Meapiv/&aliarom faennamm. Lr boc pa tan- et indu&tiorte, ín qua à ud quai il €Óm. y. vbi verbum illud in vez. Sunc aüc. nobis prius nota confufa magis, dupliciter erponic.& in fecunda. expollcae dicit. per confufa m agis.erponi poteft ipfam lare: quod licer non fit prinapnem (cien iz;elt tà prinapium inquilitionis vs, qi eft principium artis & (hence Em pn- mam expolitionem per confufa magis ex- ponit fpecies . & quomodocüique fic parer. ribi loquitur devia do&trinz , que e'tco- jnitio habita per demone ügni, ficut ipfe Ene n crpohiione tex.cóme. E i vam iuert.videt p ín cogniione. feurfam non eft neceflarium à. magi vhbe femper íncipere,quo ad viam doé&rinx. Sic dgiur ad Ém Scoti dtd t Ad renium ap- requá deneniret in cogniuoné Tp pecahifie dicant rerorquendoar- famcucum conma Auchorem quai par fequeret,q fi peces (peciatittima effet pri- mono tune ecl magum tempua ponere, antequam deucniret in cognitioni esens generahlime iplis nos, paret nam ab Áche- eadem ell via isad Thebas,K à Tbebisad Athenas. Et ddeo foluentes dicunt q» iellyaliquando magnum tempus apponit, antequam deue niat in cognitionem fpecie: (p:riahffimz. & hoc ín cafu,quo non eft informarus per. faperiores, & vfiotes conccpme fed quàm- primom rales conceptus hábuerit, tlaum. deduaxur in cognitionem (pe.iel. Hc có- munitet & dicuntur conura 5 ócil, ead faa hee fofones func (mof. Alia opinio fmo(a fatis eft opinio , coi fuficntarar intus Thomas ín prima paroe. fümmz quzit.&j.arc., vbi habet qp11 co- 'hoftri intells dno oporier conde mare Vnum,p nofira. aliquo modo à fenfiuva primordiü fumia & quía fenuset vitium, neceffe eft. quà ad not prior: cundo oportet confyderare gy intelli noter depotenda ad a&um procedi. omne adt, quod procedit de porenna ad actum, prius nodora ad actum. um ,quieft peruenit. incompletum , qi iam Ka&um , quim poseen intelfs, e pl quem i tit fcientia comple- t per quam diftin&e & determinate co» gnoicimur res. & ideo antequam inccils ad talem cognitionem deueniar ex para negae tionis ignoranca, necefle eft ipfum d.:ueni- reprius in cognitionem aliquam ,in qua. Tes fab confufione. in vficogno funt. Ex ideo concludit qs cognitio alicule vhs confüfa mediar inccr puram potenzi, &a&um purum & diftindtd.&: vult gy pei- mum copaicum cognitione confufa lit ma gis vie, loquendo d: actuali cormiione. Et, quia fenfus eriam exit de pox-ntia ad a3td, «oi milem ordinem etiam ín feni: ponit. vnde Pm fenfum prius iudicamus, & Fan e fm locum aliquid magis conimune. aliquid minus commune. Pm tépus qui- : nam puen , vt imquit Pluiofophus .1 ply.tex.cóm. s. priusappellant os viros pa- tres, & ois feminas mares, pofterius aud derminaac raumquodg Fr locam ail, ia aliquem ve- mientem à remous efle corpus quàm ani- mal, & prius gy ficanimal homo,& prius [45 homo] d lnchomo, , puta Callias , vel. lato.Conura iftam opi: com. quuni venei foler eam ab Auerroe ia tur ic primo quantum ad primam ra- Sioocm, i qua diary telledus prias deacnit ad dum medinm, quivfha dt, & Amperfetus, quàm ad adum completum, ro aut ifte araficw ipe onmia me. ^ per aliqua fic,& per al iua non, pede imum:quia hoc. pie nm telle Philofopho. 7.meta.ter. com. 25.plura genera rerum func innominata, & incognita nobis.nec poteft dici fecundi: qa non eft maior ratio de vno quàm de lo, cm vnumquodque florum zque be- nehaheat ratioacm mcdij inter extrema, cur aliud. raoo igimur ifta innixa ratione medij inter extrema non videtur efficax. Ecconhrmatur.quia ifle ordo.aut etl eflen. tialisaut accidentalis.(i accidentalis , cüm. grape aeciaenusle vemouitde isle neci tradictione fepatari quzat , 9 inelh pofi abere indilindum per concepribnon habi alis alijs conceptibus fü- iod ipfc haber pro inconuenié Ectetelenals tic itt 9 intells omnia ifta media tranfit , antequam eniin enremum:quiaia efínnaler ordinatis quidquid per (e competit vni, Eoerstddi dies ir Im fienializs compe p inl priar dene, Bard illud q sdertomá metis efíenale eft GquimrQ ia dein oranibus rdiq ef & có ra Phil A duorlcs Adr A&us eit ratio ipods rk go uecen au fpecie fpecialifms pl depen meique im fpecific efle primo notum. maior. Tete $ pen vgrímo & minor j in capi- oaa ipeo dbundari gene Rcpet , qua fpecies abu iere: Soi uisa suia? lcd pe- ies quàm genux. Ampfius,fi incelle& pri* vmutdaquim m vai uelut hoc cft merito imrelleltus , aut. hoceft merito obicdt, aut hoceft merito ordinis exillenus inter. cba lesipfius incelle&tus.non poteit dici qp Eeeroieeleds qurauchocelffeje. em & iocelle&us pof iau hocel merito druelle&tus agens.nó poteit dan primnm, o quia intelle&as pofitis ffr omn£a Ber, ft pora potentia incclbeibilium omniam, E nihil et difnctum. nou cítenam. x tom pirsspener arai G0 parcx tertio de anima tex.commen 17. necelt merito obieh in (e, quia obiefum fimmuae mreleSum hor età actus, vel ai rticipás, modo mie muscómune plus aaualiads habere ma. giscommun- ficuti fequentibus otlende tur non cuam eft hoc menco orditus, quia. ordo ifte auc effec effenrial:s anc accidcnta. lis.&c auodcüq; danim fuerit deducator, ve. fupra. Amphius,& eit argumentum , quod. eliciur ex didis Scod m quzitione propria. dehac marena fuper primo fentenüarum diftinctione, quaft. 1. Si mapu vniuerale. eflct primo cogairum cogniaoae confufa. & accuali fequeret qj conceptus cns cflet primo cognitus cognitione confüfa, confe- quens ft blfum, qua concepuseniaaon. fort confu fe acia Ron hube diu aliqui pre qud po opa ir Ei fim pae ineet cma onícqennacra et de fc:nam inter oés concepes, cislffimus eft. Amplius & eft argamnenci eiufdem iud quod £t dificibons abf ionis et diffclioris cogninonas (ed coa. Gps genericusetddhclonrabfiacio: frcofenero Tuncvira que "ancien cuo i potlerus co- dene poofenonuncocrprs pub genenic fant iier cognitionis fpes pofterius. cagnofcuntur .. prae probar suona: Boe ctn q fpe desc tenuis limitado indiuiduod,A ge. magis tendis fpecier,& per con(equés aicilor dtabltracio generis geciei- Atmplius quoc haber ragonem cocus ef puus notum eo, quod habet rationem par- Tb ienc cogat er inséione Philofophi in rimo phi ser commen e. fd pecie fpecalifina refpeón generis di lobe nonem mmi, alm (pecies fit. juod.iam rorum. itum. a gorii] Pune enc dicit Commenta. pr .cómenro. iO. fp [ox quinco.ergo. me dieat fune, quz eonira lane vum objc folent. Dico g,ifta quzio ft mulum difid- Vaqua visuels domoe dieran Ed difficile eft'viderc veritacem.co Ribor tf olenderevciusfon lac mare, quanam mihi pofbüe. fuit. Fa propos dePrimo Cognito. 461 boc debes ftire aliqua, quz funt tanquam. silices, K fup pofiuones i diffolutione ifti Prima radix efl itia, qy intele- "nofira ,que comimunirer contingit bisoccem haber Mena hoc ell de Inten- donc Pbilo£cphi. de anima «ex. com. 10. & 59. vbi babetur 4p Gne intellectu paffuo, qui, vtezponit ibi Commcn.cogitauua vir as efl nihil inzelligit anima. & idco dixit, poema Primi quidem inrledu qui dif vt non phanuafmara Gnd & foluen- dorefpbdiz Aut neq, hi phanta(mata funt, fed noa (ine phantaita libus. Secunda ra- dà eft iftag, cim intelleA* duplez fit pro nunc, agens /. & podibilisalter eft omnia. cale dtompia bere tde animae Sli laberamram ali banc, potfibi- laic anims tnlit ind£ tex.com. j.inde fequimur qr,ci ens ia poten- tia non dedacarar ad actum,nifi ab aliquo. ente in acia. s-metaphy.res.commen.ii.g» ion f d itt adu Aci ei am eit in adu. Ta (enemuia Acilor 9 (tex. ch.ao- Y ode debes Gite gy as fecandd do&inam Ariftptls, & Auerrois eft paf- fio primo,& per fc conupetens essi in adu, uacenus, im ens eft. Ec ensa&o,non autem eíl paio pri end nedum quant ad aum, Et commen. ibl in commen dict &ifa narura Gbieta non poreit inte » raliquid in. pipes eri d qo Commentator nedum negat ail, ve- rum etiam. 'poenri&ad hoc,g maiería in- telligibilis ft per fe & fobuarie conlydera- aliam caufam, ni& quia nóbaber: tn achu,crgo actua. litas eft prima ratio intelligibilitans,eà ra. aSum,j Fm porentiam. Amplius, Cómmen., Ti ncn póc mecligi ie ema M Zen póc oder armo icr, commento, 14 . dacit. endo: i asserit nárara quia on haber formis ideo non habet inzendonem ab ex ecce gitur o» r.moxa a Sualitate ab. juo remanente in illo remouet. ánwllagbilitas, nedum ad, veram eriam Ern dicm diu " deimensone Phbcght iro etna, & vigilia. per hoc.n. probat ibi qp», cum ade 1enoendi ác fic edam &; Queftio Qd f jafte volor euefiépri- S i gbitadr bled imyuthori- tare" hilofophi. 4-met.tex.có. 4.vbi habet ger ini bbs deli n habet ad weriaem dicemus fibi boc verum ell: Sed. gdserasciioy ena dickos de erecinaéta &deentein analogice.& unc. fas € ifle p e enebet dde dua pumoinzeligioiefi adraliquid eltens in. Foren il poena cll incellipbie ra parncipt.nunquam. Free. in poxentia eribuicur, nifi Proud ia aBaitanqoam riions ie imo 'confequitur Mia Vade Chen. 3. meta. có.10.feri bic meelligerequod eft in pocentia,non wonit ad sd adum. ipe lud telliere fnoran n faper hc ef fperfuum. Diane Scons & Modern quidquid veanciudiio meo fts fi indabitaa Auero fena, imelligibiliras cf prima paffioencisin. Sas dcnon d eni iie medo ri wá dicere jniedemd veris. m diam. fuum in cogni weritans. Picos volumus vere quod. & im cogn.num in coguitione con- fat opere rumen d entum Neid, ck e dere ae am n "erühora fant nooora fibl,& Ém tempos, & fm locum accidéibus minus vtibuafm. quidem.nam,vrait Themiftius fü- TEmineened eo ginta €elerias corum cot] mand, EE E medo prone ct diede quod acer Bquerom a mae T via isquerom rane, communia manifeftiora func: c nob sima & pariculara fo vemporverosqia haber Philofopbus in vexsa paeri prius atq. mobi pro- actidécia vis Ere z PR IET accommunia. àqueiam ac fed vbi. fint. Redestrorást uet ex bos, 9 indmi- im eflapud (en- fum , j luz partes, elt cau(a in hoc, 9j illa. duo tora funt nodora apud intelledum.Ez. confirmat boc, qp accidétia vliora. rin pluribus notiora funt nobis . nam, vt. fibi Có. 8. phy. &.s.celi virobiq, có. 11. experimenaim (ermongm verorum eft, ve. concordent(cnfans. videmus q , i a planta,vel abquis lapis 5 lind danirmo id ictlud e pin lapidem efle in aüc xiva quads tanum i fpeoe digne non fot hoc noa eft proper alik caufam » ibi videzur, nifi quia accidentia neris,nociora funt (enfui accidentibas. f denim andiefusecic nile gendo imirerur enfum , à pari videtur. genericns iu lapidi, ve pla tx prius percipiatur ab intellectu, q| conce- i eft. bominem. luicin. noxa M: eottimune Son agere, ni pri* obicit ma- Pucommaneaqie mam fbicdum rendi dePrimoCognito. 463 aea 3n phádhafimatenamuraliteragicininellm, apud &sprun batum eft ad immutationem in- iod ad cogniconem füi,& non alte- sius; ficut quilibe: (asi capitis (cire poceft Quit ex philofophantibus Antiquis ncga- et mihi,eqci & a(ini concepuim priusin- tellehn] innoueícere conceptu generis in- movsnadiun quo ifa cbueniunt Rai p tar, sp priusaliquid i i on cfl quia illud alio fit magis commune abíolue fed esuiimur Q lc maie Si: qoia ntellecdus nofte ia, irdligendo denied no, iagrar qi congerit «omnune efle magis (enarum ma- gi communi.ooa vien quo ad salem ognition£ quidquid fit de babimali, quin. minus cóniune in hoc cafa prius incelligaf ab intelledu à m. decsenia Plofophi ne dubi Vade in. jico, ca. 4.dicit is no- tuin quo dd sos quit fuper e aper dicis image inca quia magi ab fniu ca dunt fecus adcelt quoad nacuri. Eni Sub. "alu doGor habuenx ilà fenfuny cat pra- tendunt verba eius, credo opinionem illá veram effe. Nec Sando dori repugnabit. quanmm ad hoc. Nam ipfe dicit y conce- Jrsfpecici cuius npalam roue mone eorrotens v lcerty mind a anc istcoguack hos lla age magis vibus. Sed propter quid eft, ge commutiter dicror pe vla nonora. Mie minas VlbusiDico 9, quia ín plaribas " fngalirium Sfium efie magi enata accident borlipiaiam miu rum, uade nominado firà fapeabundant, condat t illud noo el ir verum, fico andare peoerrai (afünere volunt. lili P nanacale noa femper verá Ta Vi uffcia qfi em venficcirvei, bored n qi arra fum gus s quadam frequenter Radixigiror Moves Side ioc ex ry dicem eid deb grado yuoptes quam vie, quod eít quoddam. j ergoquzren sem virum magisvfe norios ft miner Vl cognitione coniu & actuali, non eft fim- Bliceerrepondendam. qua quefio mal tiplex eff fed debemus diflinguere . Quia, ftcociptuar sagt earns evt ettq woxum, & minosyle eft pars vinaut comparatio alium eft con- modorita (q. magis vle confylerezaz. viera minas rh iod scidit vt minus v vt die quot ie confülame Bero ratones has bens& minus vfe;rt cft dcfiniés,& efl pars defininonis xus. Si primo modo fiat come atio diftinguendam eft adhuc. ná aut magisvfis eft magis Gnfatum, $ ngulare munus aur eronzr f pim magis ví: eft nocius prius inrelledui minus lef decurantbm of . tanc gp minus vfe eft nocias magis vfL Si aa rem comparatio fuitimier maga vl, & mk naive rteoom et deme alind dir nitum.dico q in prima cognitione a£uall coo poscit minus [e quod et quoddam torum, mags puero er d oeeatong Dapacevade duin tena fi fuii as panes vnde, fi qui Eitesaconpaiio Ten deti od volunt mina fpecicrum de&rarumyque. dunt in fe libus. d nci (e partesez quibus eorponamgur, mooora tium. Et hoc voluit Arifl.1.phy.tez. có, .&c ciuili commedo Be hoc ot eriam Sané&hus do&lor in prima parte fume quac g y. ari. j. &cin. tione if II EX. |. EX vna | i Pere mE. tur ín conim 4] ín partes.& prius in confü- fam coguiosem din didam , fic m naroralis noftri intell ordo cll vprius n nomen definici fe risfe mia & prius innorefcunt tod, meet ia adn d nos ilie Ietecs 3r fio di ferenuará fenfibilium à fenfu cau(a eft có- .eard abinzelle&u. Ec ideo dmxit — funt] lofophus ibidem , y non eft mandíeft quale quid fiodoc, Et reddens caufam hu- dasibquit,caufa adt huius efLqoia fenfum. bunc ron habemus cercá, fed peioré mul- tisaninialibus, Sed, fi quis arguac cra fe- eundum di&um, vila. do in cognitione confufa, que eft per dch-- Bruoo£ qud nomunis Tcr ad def iionem quid rei diflinam.. &ifto snodo babetur per verum gemus & verá dif frentam Ft primo quidem modo dico, mags víc efl miuus notum, quia habet ra- tioocm paruis:& munus viecil magis notá, quia haber rationem toxius & confufi. fed dn cognicione diftin&a dico eft contra. E auf noxiore funt, priores natute, fint eficctus diftincia. ad rogiao prodz ex norionbur.& prioribus quo ad nata- ram,non quà ad no«. periftum.modü paf. fed. foluendi volluntur omnes difficultates, & 6craduifs iones nde ratio fan&i Thomz- in prima parte famma:queft.8 y artic. yin. diat gy tr de exwremno ad extre- mum , & de potenta puia in adi, prius. dre besmadrepermellum: medium, &c. Dico ve- m ef " neceilarius ifte tranfirus. quo 'cognition£ a&tualé, ita qy hat p oia. nedia non eft neceflari. nam; miulame. do ia nó fuerint (enfata,aut male (en(ata,nó eft neceflarium inrelledtum prius in cogni- onem iftorum deuenire, d in coginoné fpecierum. V nde, icut. dicic Cómea. 1de anima có 1e. All jb transferur ad ni frráinem qfi rant eda "ehiano, inshquo tranfit mediante charoppofic. incelleBus nofter quo ad a&alem cogni- ionem vant magis viiad minosvitvbi feni ale faerit magis feniatum.& tifaerinc ali- qua minus vlia,que medient,que non fue- mint fenfara , non opus eft intellectum per tasAualter ranfire, quia tanc magnum tempus apponeret,antequam ad actualem ogiionem pecie fenlur deuenire pof-. eft contra ex riam, Licer ij eds quà ad habraalé el virualem Sogniionem priusape nau (i proede te á magis vibus, & à communiotibus ibus coro munia , cut bene dit in boc. Subdis doBet in a] forma, qug aper fanx perficere. aliquid; ibile , quodam naue ius, & min? mediate, ita f eadé forma virmaliter plures formas cendneaz illarum formarui ordine iliud perfe. cue, fi forma. &forma dam acrunr ex taníclone et fed vaa fera pis nam Pere mace bierakee fe- ido grado mont ibtadid Ex choc efl quod in intellectu noliro quanrá ad ha. brislem cogurionem poflumes venere: tam ad cognitiotré actual? ineuj- tabiner credo i intelligi ab intel le&u,cuis fugutare fortius mouet (enfam. & boc frueiliid viixle fne andibile (i. "ue aliquo alio fenfa. bile. Erideo opinio illa Herne m acri mi tenentis accidens concretiue famptui efeprimá cogueum b "atlletu voli sione confi copine wea accdentibas mag s (entàtis. Vi arodenoa m fequenua na:uras vhores fuerint magis fenfata,talia conctetiue fios [mies Sogniione confua nocora no a£tuahi. Si vero accidentia. iaféqueduananeras minas communes foe tint magis fenfa accidenubus. bos nacura magisvfes,ralia nociora fant, ka ia boc femper recurmedam eitad ed quias in plunbus. : sentintie vium nociora elle tbe mious viuueríalium , inde accidit qp magis vnincríalia dicuntur communiter nonora effe minus vniuer(alibus in cogni- tione confu . tá hoc eft vr in pluribus ve. rum, fed qq, i Tligar opo odi ier doa opi- iar. " peii dinllsomne inb ad gunaiesA difficulaues, Va Eeper chítquens. livida rs sauonum dePrimoCoen fexerentia, oy fit oplnio vera. expetimentl nim fermonnm verorum ell,v: concordét fenfatis,S. phyficorum,&.t.coeli cÉm. 11. per hoc pare: eni ad rationes Sco- siarum probantium femper concrprom fpeciei nouorem efle,quia fpes eft magis. wnacui, & actus eft rauo cogno(cendi. Re- fponderur.n.g- hoc eft verum: tfi tunc obie. etum diciror efle magis in accu ad inultan dum intellecmm, qf cft magis fen(aium, Vnde Philofophus in promio mea ficz didt qp vniuer(alia funt difficillima ad cognofcendum, eb quia funt à fenfibus re- moriffima: & loquitur de vniuerfalibus in. aufando Pm communem expofitionem. fic dico fingulare fpeciei magis fcufarum. fuerit fiognlare generis, cüc fpecies erit pri* acuialiter cognita cognidone confüfa, five ori oprtlro mods oppolid tondinget Etfi nde hoc eff,dico non. la ratio ift propter mod natu- falem intelligendi intelledas noflri: qui in Intetligendo dependet fenfu , & precipue. in prima nfa narurali cognitione m Phi- hi fententiam. j.deanima ter.có. js. &c.1c. Adaliud Scoti,dicenus magis vfia ef fedifichorisabfiadtionis & pe iens ius cogno(cicR cfpondexur, sp abftra- io primi obie&i motiui intelle&us pof- fibilis Rab intelletu agente , qui non co- gnofcirea ,à quibus ablirabit.j. de anima. 6619.8,fiilla vfiora fint magis fenfara pnt docelligenenr ab intelle&tu,] minus vfia. fi verooppofirum, oppofium etiam contin- fresomprehenfio n. differentiarum à fen- fü elt caufa comprehenfionis ezram ab in-. tellectu. 1.de anima e&.91. Ad aliud,qfi di- citur fpecics habet ranonem totus K gen* tationem pards,ergo notior erit fpecies ge- Sere efpoodetar oum concedendo. N& nito, 464 taliter confyderata fpecle,ry habeat rationf oo dcin ccconfüf fic notior erit genere,vt babet rationem partis.& hoc eft. quia ficut tenfas prius fertur in tocum d in panes fic intells dus imitans fenfum prius. deuenitin cognitione: iain c: fpeciei definicz, qui habet rationem tonus, Sine is aut differtis. fed ies ópararur generi in rarione inc dla Gt iguodor Proper ea 21 PbY- caufam.Etomnia ifta veritarem. currente ancltanone fenfus ; quía fme fen- fà nihil feri poteft in tali cafu:quia ipfe eft radix vniueré cognidonis humana. Ad ar gumeneim pnnopale refpondecur,negan- do aflumpum , q vidclicer in nulla cognk- tione magis vnincrüale poffit effe nocins mi tus vniuerfali. V nde dico ja cognitione incomplexa,vbi fingulare eus fueric magis. fénfarum,d lingulare ninos vniuerfalis;ta- le magis vniuerfale prius cognofcitar ab in. sellefa d minus vpiuerüleK percpueqi comparator fibi, frtrm ed pre . vero contingat oppofirum,oppolio modo pepe po3 inconaenir idem refpeétu eiufd notius & ignocus efle fm oppofitas caufas & rationes . 1fta pauca funt, que mihi vifa funt dicenda in. Pim perardua materia, & antiqua qulio nein qua rogo, vi veritatem ipfam affo- cucus fam,vt eredojllud Deo attribuazut, fiveroillam non (im affccurus, afcribarur. hoc ruditad intelle&us mei: (alié dedi mo- dum perftrurandi veritaté fratribus meis, Deo laus fempierna,& hooor Queflionis de Primo Copie fi Ta proce. v*ylco. MARCI ANTONII ZIMA R AE. Sanc Petrinatis,& Hydrütini, Solutiones Contradictionum in di&is Ariftotelis, & Auertois. Super Primo Pbyficorwm. Verroi in fuo procemio fuper Primo Phyficorum in fecundo capitulo: vbi qois niliunem fienda [peculariuz, dicit g» hor em efle perfedim Lam viti net hominem habere foam vltimam ionem, & ralis difpo. fiuo eft Gbi Rzlicitas vitima,& fempiterna wita-Nos ait innerumus oppofitum ab ipfo. tertio de Anima, có. 6. &. 9. meta.có. Eni vbi haber ifta verba. Et declarauimus fuper. 3.deanima. commento allegato, q fatici- tas maxima quz eftin fpicere intelfin fe ratum eff per potenti am,quz ft ín int &u fpeculariuo apud fuam vitintam per- fe&ionem fimilem pocétiz,qux fuit in vifu. apud afpe&tum ad colores, non per poten- tiam de modo potentiarum ianua uiruntur iinon&qrh n6 ef eus etllimaui Aucpice, 9 hoc acquinif Sogilrionem.Et ia hocetiam ipfeacca [si 'abiuro. j.deanima,vbi fupra, ficut. patet incuend, Contraditlio igitur con(iftie in hocquaa hic n proarmio dicit faliciacé. honi in acquifitione (cientia- rum fpeculatiusrum:in alijs vero locis alle. tis dicit felicitatem hominis non con(i- rein huiufmodi faengjs, que per difcur- fem acquíruntfed in intuiciua. itione T'eiauchabetur per íntellcdtum. im. echoc eriam videmur velle Themiftias, cuc. »olu jo, ipfeallegat. j. de anima. Ad hoc (o'uentes. prima, diamus qj. de anima,vbi erat locus pto- e. T prius ditcutiendii(tam difficultatem locu- tus efl ex propria fentennazhic vero locutus. Solutio, eftfm mentem aliorum, Aut aliter,& füb- ccundz, tilius poteft prima controueríia conciliari, E dicamus firlicitarem hominis confittere in acqui(inone faentiarum (peculatiuard dupli poffe intelligi ve! difpoliciue, vel c&- pletiue Et cunc dicimus oy primo modo eft Veram Pm viam Auer. fecundo vero modo eft&l(um.primo modo loquinur hic,fecua. do mó loqui de anima, Sg. meta. vbi ne. felicitat£ confiftere in &iendjs fpecu'a. Mis cóplctue tnam cogniao fctated pe chlariuarum ncn eft fodicita, fed eft via. ad illam.Et, quia quand; via ad ter min con(ucui famere dcnomnauanem à rer- minosiuxta fud Failofopai zpiy cex. có, 14-genetanio c'! natura quia ed via a nanz ram,ua etiam (cienria fpscvlanua clt li- ia eft vía ad flicwatem, qu fdi- ciras elt primum pricipium, à quo cadum t, & natura , ricur patet ez, 11 meta & tex X commen. ; 8. Secünda conrradi. ibidem eftifla. Qcia Tn Poe. dcclarans qdo ad faenriarum fpeculanua- Tum acquifirionem confequantur omnex Virautes morales,oftendit quo coníequarur. magnanimitas,& inquit 9) fapiens,càm co gaouerit paruitarem vitz fuz,& perperuita. tem fempusemam, ie nouum continue & p proportio fuz vitz ad tempus fempi- tertura E lcut punáti ad hneaimovel cae minimi Binitocugi ad innatum, non proca. fabis propriam viam. & parum ufra fab- it» elngit mortem pez via Sed hui op- politum hosinoenirius b niin zdu- orumcaj. tt. vbi habet f quanto aliquis. magis omgi virtute pollet, quanrod, fach €xor eit, ranco magis illi mors moletta eft. nam hwufmodi vir maxime dignus eft vi- taj& maximis muat'i iplum. facns. Soluria,. Sed ad hoc (olaétes dicimus o» Philofoph* Jalio cafa loquitet i alio cafu loqui Aue. hic. Ná,i cóparent kcelix & mifer, nó his iencam, cunc (ine dubio fclix magis à- mebit morté.quàm mi(er.& tatio ell quia. flesperdtoh monur míer, Aucrmé ic loquirat in cafa, quo (apiens dubitar ne Rliciaem amitar.cunc.n. in illo ca(u de- »czeligere mortem prz vita-Et hoc ezz peli olera cis iequica & pepra Cum babet perfectionem humanam, & du- bitanerit à perfedtione expolicrur, runc non eft miruni,í aliquando eligit morrem prz viu. K fic fedamr coorradii du*.Tum, quia malum non habet rationé appeubilisíicut patet ex primo ath cap. i. Booum ipfum Omnia appetdt, & sathi. malum à nullo appetirur : mors adt malum:ergo,&c. Amplius eft contradi&tio in diis eit, Quia pfe dicit op fapiens debet eligere morcéne expolietr felicitate. Sed hoc nibil eft fm famam opinionem cius de. Trac n reieus Ec ndm eff edam e tra Philofophum. jzxhi.caj.9.vbi reddens. auam , quare mors oium vacribilifümi, Sed hic Dubiade t locus dubitationis coatra Auerr.perar- maxima. 20s (oluimus prolixe in fuperiori anno in expofitione. )perquamuox primos. uícaltanone . Pro unc tá bre uites dicendam puto, mta Auer Antloxeles. To. non conmadicit &um datum: immo ij ooo zdiconam capitu nono erprelete- metquod fapiens appeutu coaforti ratio- mu rede debet vitam propriam mori ex nere. jnens.n.ois eligit optimd übi Vero menti obeempetat V erum adteit depeorrodi eim mirum ai : lam moors Ericoppeuadz nim & pecunus,&c hono j ed tamen apud homines veniunt: dum quod Mech bip véianc Best elg Miete ueehenehe mania, q ales ic vinerebonclie vod anna, d cultis F i amem bone hone multas & parua, hocaüc isforafit cuenit.qu p alismor- tem obire confüenerunt Egan n verbis clare patet folutio ad obiecta . mors enim non ellillud, quod primo appetitur, bonas bones ied erect in tali cafu. Nam, ficut paruit in ver. derbi ata beum pit fbi tribuicin exercendo illum actum virus. tis. & hocbo&o| fe,immo vitofe vi. wercci illoadu canc prazeimiflo,aluarer. ira elc per quantücunq, cz vnde meli ponere etam deltrucbone imp bacca booi cti Sapiens igi alio agis it manarale, quod primo intendi iaudionem form generinde fed qui €&ionem in Tio M per accidens incendit corruprionem, fc ia non porelt in calü ,in quo Joqui Auc coníeqai frlciuné, & earare intentione gr, debida auem exdéti pusctum iio. TTerda contradi.eíl (aper. t. cóm.1.phy, *Phyfico. ÍbLa erponi per principium or eom... Ves & mouentesper cau(as adt erponit fi- nex. per elementa caulas, quz funr partes Te, Cmaecsam &c formar amus tá Dppo- fitum inneumus in dictis erus. 12. mesa. 24.vb habet 9» canfa dí de oib?, principiid- alit dt de exeinfecs,elemésd vero de intri- fes, & (übdir. Etideo dixutin Phyficis difpoliuo (ciends in oibus artibus. bus principia,cautas & clementa , quia in« tendebat per principia cau(as mouentes, Sc Reanjs ilo quod elicómaneilluqur- or per elemenza,ea qus lunc in re.Có- ead ipuur eíl (oper capolióooe ilias verblcaui quia hic exponiz canam pro fi- cubi vero caufam pro cói ad ola ga cau- farum.Sed (oli hoc omen cau(a fumi Soluta, tit dupft,cóiter & proptic. Et primo quidé mod icoibus c at Pdmaq & Cócn.caufam i phy. tex. có. 18. 8d 19. & etiam. 11. meu. 13 K lic eft ol incipio: ficat etiam ipiemet Cóm. dicic, 1,phy-c5.Linquit.n.g»ci hoc nomea prin- ipium, & caula vüran£citer (unt nomina lof Let fic fampfit eriam caufam Phí us. j meta.ad principium. Alio mo- do fümiturcaufa proprie . & fic diftingui£ conma principium,K canam contra elenié- tum,cau(a.n,propne 'ampta verificaf (old define Ethuius ratio eft. quia canálitas f nis eft fimplr in caufara, uaa illud Philo- phi. phy.fnis eft caufa cau(arum: pnnd- piumaütproprie fampri df de caufa agi 1e & monente Echujus rauo efl. quia, sme tate có. 1.de r&oe principi eft primi effe, ia cau agen Pr ele pracedit alas licer cau(a finalis pracedat quanul ad caulalitarem;ideo hoc nomen principid appropriatur caufz cHlicienn alia.n. eft ra» tio caufarum quanrum ad cfle,&c alia que tum ad caufalitatem , ücut late di! i- mus fuperior) aano.1-phy.Elementum ve- intrinfb- To proprie famprom di de caufis is Cde mareria & forma, & rato cit. quia. vrdl.g.mec.ter. cà. 4. elementum eft ex, quo fit aiquid prinum in exiftente indiuj tibili fr fpecicm. Eccomparando adhuc. materiam ad formam, mayis propneele- mentum di de materia q defotma , finr. fbit Commen. có e mga. iuo ifla, quia magis propne: leme ui VUUMyio NNNO e x. phyfico. Selutio. M. A.Zim. mauri enim hc deieribirar £ phyico n8. .phyüco. Snareria efl.cx quo ft aliquid ciim infc.for. ma veroibi décnbimu pr boc qubd d ra Sio ipiasquiderarefe: Er fc lio ia quantum ad rem. it ficut cu vides.ra. men; ad verba non videur aris ere Aucr.quia eandem propofitionem hic dicimus , q fotu peccauit. obligionem., dum dic Pic i pero prio oibus. 'at aliter i pby. erpofüit per cau. fe tnectund fuic Fn fencmdam? Aler. ficuc dicit iplemet hic-Inquit.n.K fic expo- fuic ipfe Alexs. vr mihi jn.11.meta. 24.c5.licet exponat iftam eandem. tionem, quz ponitur in ter. 1 phyfi.dd ex- ponix caufam pro cói ad omnes caufas, di- 09, locuraseft m. m fentennam. i s iuxta realem foluuioné rius datam infiffédo,idco Aucr.idem ver- im aliter hic, & aliterin meta- licis, ve. et nobis difinéhionem. ius, verbi caufa, q» videlicet quandoque. potefl fumi cóiter, & qf; proprie.&,dum biter acciprtor: pót fumi pro omni cau&y qf vero famitar propne, diarur fold de fi- me Ettunc dico g» caufam hic fümplit pro- pticcám vero. meta.13.famplit cóiter. Quarta contradi füper. fl Quia. dicit, Meophríica onfyderat tria gene- ta caufarum, mouenrem, formalem & fi- nalé Huius rf oppofitd inuenimusab ifto. 3. meta.có. 6 vbi dicit Metaphyficum con- fáctareomnia genera caufarü. Similiter. 3,mera.cóm. j..11. mera.có. 6. dicit Meta. hyficd duo genera caufará confyderare,( mam & finem. Sed ad hoc foluentes di- imus gyrefervapud me plurimum dicere aliquéarificem confyderare quatuor gha. eau(arü,&ipfum confyderare quatuor pri- mua genera caufará . Sinuiliter refert aliqué arilicé confyderare o6 caus fab rónibus vibus, & eundem confderare eafdem (ub. sationibus proprijs.Et tunc dico cj, cum in. omni gencre caute fit deuenire ad vni pri mom millo genere , ficut probat Philofo- phus. iz. meta. dico p duo prima genera. taufarum confyderat Metaphyficus,& duo PR peor eap fico conde ma. 'imus finis: eta) lI famtariicutJenbit Cómer.j meta. có 12. mca.có. 6.Ethuins rano eft . quia ratio grimz formz quatenus prim. forma efl & auo primi finisquacenus pnmus finis eft, Solut.Cortt. abftrabic 4 moc, & eranfirurarione, ficat. colgivur ex incentione Auer. feptimo me- taphyíi.5men.qumro, & nono. prima adz. mareria, X primum mouen: confrderan- warà Nacrali, quia racio prim materi, & primi mouenos eft rao coacernens , ve. ficmowm , & rran(mutadonem . Diuife- runtigicur (ibi hzreditatezn ifr daz fcien tiz, Naruraliscilicer,& Diuina, & ex qua- tuor primis caufis duas pnmas can&ss ven- dicsait Gbi Naturalis , & duas primas ap- iauit fibi Diumna.V lterius dico qnàd Diuina omnes cau&as coafyderat fub rano- nibüs vniuerálibos , & cran(cendentibus. Nam materia prima,de qua minus videtms. fab ratione qua fübftanna , & (ub rarione, ens; feu iaà Diuino confydezat t patet. 7. meraphy.cómé. 9.&. 1 phyfi. 1c &C ti mera. c5m.14. & alibi frequenter. materia tamié fub ratione propria confy ramrà Naturali, vuf.eft priacipil criftnu- tationis,ex quo aliquid fit v inexiflente: &- cuc patet. 7. meta.có. 9.lta etis dicas dz pri-. mo mouente,qp fub róne,qua ens & ta feu actus, Meraphvfico con'yder. mouens à Naturali. Ec breui- ter quodlibe: gen* cane füb rónibus vfib* à Diuino confydcra£. Et hoc fonat auchori tas Auer. meta. có. 6. vbi fcribit. & con y- derario Vfis;n eo q» funt caute,eft huis ac tiz. ( dioinz, recte dixit,vi« quia (ub ravo nibus vfibus, vide'icez ficat elt ratio caufis, ratio atus & potent, ratio entis,ratio füb- flanuz,& humiímods, fub itlis rationibus. 3mnescau&e à Duiino confyderan:ur.om- hes etiam cau£e coafrderanum à Naturali, vtauzlibet dar effc per motum, non vt dac. eflc abfolute.ticut eriam (ubuits Scotus de- laxat i. tfaz meta quzftio.:. & Albers Magnus füper.i. phy.fuper tex. 17.Sed qdo Diuinus cria genera caufarum confideiat? Ad hoc dia Barle* in prafentiloco qp hoc eltquatum ad illi parcain,quz confyderat. deabfizactis (übitandijs , in quibus non eft materia. Sed ifta fulutio cófüeuirà Moder- nis moleftari, quia à pari Naruralis in. $. phy.vbi agit de primo motorequi eft à ma. teria fepatirus,dicererur. reà mare tia.Et propter hoc alitez ipfi refpód£t, 8: di- cunt) Meraphylicus fold tres caufas con- fyderatvt cantz (unc ff. forroá, fin&,& effi- Ciens.nk hg cóss (anc abflra&tis,& mareria- libus fub róne,qua caufe. fcd quia materia. yrmarer n5 elt cfssabfiradtis& materia libus, ideo fold ili confyderat (ub róoc pa teutiz que eft vna de dijs ens Duinaen (y- füpet L. Phyficorum abfirataà mareria Kimon, wel per cffentiam,vel faltern per indiiam,! cutelt (ententia Auic in,t.füz Me. caja. veria. K ideo in prima parte,in qua Driinus agit de abítracbs. fublianejs, recte poteit dici qp in illa parve abítrabicà snateria. Naturalis adc in illa parce, in qua. acit de abftradtis , non dé agere de eis nif quand ad efl;non quanrà ad quid ctLvà id ad ea qur quiditame à Naruralicó lerant dico gy in ei reperif ratio materie Wiltabteudo elenrals 4d materiam. fumo autem materiam hic analogicé,, &cnt nofti ex via Auer. Ex propter hoc dixit Cómen in. 2 hy.e5. 7 o. oportet Naruralé dare in re fponfione o&s caufas qr in fcientia Nata- Sli sppanes arra laquo et naterie fanc oés caute. arufex ergo aliquis df pro- i63 materia abflrahere quanrum ad con rata quidraiine ab eo nó quanul ad ea. qus fold quand ad 6 eft card Selpesalauuaid diftinéto eff penes quidi- tativà cód-rationé,& non penes timplicé inuenrioné confyderatotd : fcut patet ex fnia Philofophi. .met.te.cÓ.1. Bc 1. phy,te. «5.1&.vbi pohi£ terminus, j 466 meet ts io fübfancasmma ntnjudé en ilirudin: inCcaufg Gur caufis peneralnbos &c corrupcibrlibet & candem fementiam baber ibidé cb. 4 4. v BeonlL chi. Ks degenerione boc dico 9» materia à Diuino eti rur, canfa. V nde propofiio ifta. materia eft caufacft diuinz confyderatio- anicticriftamari dtensio pormti i €ur.n. potenua. actu" fun: de dij; ends, ita cauía- pyeicinipiosedui der nd femme ruinis it: irum , di rbcanfaadi Fri nauncb r6 minem c tlf mutationis & ideo in illo priori ad Diuintl fjedas Abietue itur aliocá folutionibus, [cos Diutmas debet ea genera caerd coufyderare proptie;pro quáro forma & & perite cerdo gsdesqer ponis ratione diflit 11.meta. có. 6.i julia mecemetsiedireime fr mmi ià Diuinus nó. nifi fub rauonibus. i el dero iter concordia in oranibus di&tis Aucrr.. on(iftirin hoc pun&o,, vt dicamus Diui- num fub ratioub? cóebux oés caufas cf derare.füb rónibus cranfcédentibus «res ca. pro quanto in vnd fabiecto coincidunz. ve óparaf Nacurah Diui MevePondipi ücdekhlioneRarenh veorseteo pena cune a eptlue COgit Naturalis duo prima. materi fico ilta Modemoti non. «6a illam. Peccar iterd reponio Modcra morum in eoquod dicunt, Diuinus coa- fyderat folum tres cauas,vi canfi func n adt materiam Diuious confjderat. ve cau- fà ef fcd foli vt potentia. Scd ifla ráfio purus error. Ná Cóm. 1. meta có. 6.dicitq, onfjderatio vfisin omnibus caufis, n eo qp caute funt, eft huius (cienuz ff. Diuin, exce p dicitin ompib? culis, & non in tri be Necobitat did ipford.qpquia materia. i abilradtis.ideo non efl cis 00 confyderafà Diuino (ub ratione, qua aufa.quia urnc,cá ratio lapidis noa fira. ri&, t0 c6is abfiraehs & materialibus, fequeret €) lapsnó poffet à Diuino confjderari (ab. fanone qua ens, vcl (üb ratione qua cau&- um eft abfoluce. quod eft contra Himlofo- qédinprohemiomea ce meat et 6.meta.ad principiü,gui vult q; Diuinus. eonfyderat ens mquantü ens & o/a inquá- ed enda & vcconungiz, Licet igif rario ma. eene: lera non fit cóis abitratis & materialib? ga cfi ró caut, qua eft ró,füb. qua materia at.elt iir differés ad. gharenalia &. iux illud Auer.ii primà & primd mouens, ficut pare. 13.me ta có. 6.cit fencentia Aler.primuus autem & nis. prima forma appropriate snefyderamuoc Erhoe us xi Auer in. 7. meua.ch ^ *huifio,Fm quá diniditens, eft tiam & accidens. Ecidtaq illa,que etín ittia Naruraliqih (ila. füioinducitad fiendum ram forni omnium enciun,&vidmam finem. & ma quztlio , quam inccrpitin ferentia. oral jnduciad (ciendur primam mate- ib A formas nacarales, S pnmum moto- manendi fenssatam fíribn Ch t.pby in fao procemio, vbi dicit g, Natura- lis habet cognoere caufas primas , fm gy poffibile cft (iri in hac £iéua, ficut mate- Sá primb A mourte primi: Krma ade pt mua & primus finis à Merapbyfico cont rara n. iacet vera litera in antiquiffima. codice manu feripto,& fic caftigaui. Er có- cordathoc Auer. men ch rbi dcl tia Nacuralis confyderar dc duabus primis. quii more meii sic dus us vidimis,Cfocraa & fine. Nora igi bene. NNN ij itam M. A. Zim. Solut.Cont. dftam (olation£, quis nulfas ante nos vidit. Fulacium nmn oppor leghur apu non iem Iegh weriat£ in] ore pares Arifl.in.1. pofler.in | x no af Depéia Quin drin sem abi LI loópiaerJont imam agó petedpeeite rcr cs á E umah eror rewaetque Clowumatdemradomem addeckgrtde videtar cy vicimus fnisomniwm rerum à animain tex.cá 6;.quast enfus eflcali- confyderemr. cuins anquam olue&t aquai: med lesbédiiew aiu vci ipea mcm dhqui cnr à zi ie priderenallum slum colorem He ni turalis confjderar vltimum finem omnid biem àwáa pezcer illum demonflrici, gd terum nanirsliam. Diniaaütconfjderar eftablurdi. Erproperxhoc Atitvbi ipia viumum finem omninm Aoimadaemenetd boc quod: de pocésia intellectis aliquod genus telles.) deaninia cá.18. fed obiectü dizerdt tuc enliiue ct aora coniunéa gula el repeis fm tirad, & appendirijs maceria. Ec idco dixi qui fandsrarin fcibilibosfciéis.Acdeifto Có.ri.meta.có 14.9 cómunitas que incel- locwusdtPhilofophoribiicCó, lipfin formis corumnndbus era aimi dodrne iin minus quia bilia debecordo ícienri Nenuralsamendi, primo intelligit vfe.& (abinde intelli: in. Sed in poflerioribus locurus fuit de defini- anima te,có.9. (ed (enfus primo. pemr lare & (abinde (entic vle-nam, vides boc rbicundum, dicirur eti ru eut dicic Linconienf, im llo loco Et dicit,g, videte, & qui videt hunc homis facilius cit definire! qu&üngular- nem,dicitar eium bomi . baseftcommunis&proxima, qgenusqd — Ocaua contradi eft in c5. 17. vbi habéx ?« plsyco. tft commuhe fpeciebus propter fum oii alind c, quim fea parc, cotmiz- L 7.mea. cut eciam pate. isla alb requete. 18a contza- A: LJ edam phy.tex.có 1. tex.có.vl l. OOntz&- Anroom onadi el eciam tape diio cit Gris dificil omnes tá Aurod- fic abudi Commen exponit indiui. , Sed videuircontradi- füaspares mul fümpras. Er pro boc facit io, quia licet eriam An, bocararhic anthorias Aucr. 7.mena. comen. 20. vbl 1a xum dum dicit cotum enim notius efl. haber gy Socrares ibil aliud ef quàm ani- sgriinfun i demnimawr cómEéo. maliarkcriealias lnfaibdtch ec iacfi vniuerfaliam, &fenfarellán — dicit in indiuidao nó-ft nifi marezia focma.ex: e5mponi£. ,. tcrtiodopi etai fusi ocul* efi,c anima & corpus animal. Ticücinfuper tocum eftaliud à uis par- tibus diuifim fümptis. Er prímo modo di- tunt Auer. locutum fuiflehicfecddo vero. bobus. modo locucus eft. 7. men chi in alin Jocis,ebi videtur oppo(itum fentire. Et fententiam etiam impofult Auer. fübrilis Do&or in. j.fentenuarum diftiodtiore.1. ueitione X Nobisanrem wdemor nt fie verum de intennooc Auer hoc.manife- $7,367 3&2 cb.£o dicit curo non dt terrai (et quibus componitary Sud fudsólium. Scesndem temen- tiam habct.r.de anima.cf, 7 7.8 1.degfia- tione. 8 4.&.1.meta.có.12. Nec valet diccre. ad hoc.ficut quid dicunt q; elementa non fans partes mixti,quia quzlibex pars mixti. mixta efl.nam elementa m Auer.formalr. funt in mixto,K fanc partes mater.ales ei*. Amplus Cómen. . de anima cám. vin (o- fecundz. is pri lutione ueitoni princsladi Git per inrellc&u & intelligibili fi vná jj ex materia & forma. & reddens cau- fam fui didi fubdit quod n componirur ex. is.non eit aliquod cerium aliud ab eis fi ut eft de alijs compofitis ex materia & for. ma.ecceg vult ezptefle e tertiam entitatem difti à parub* etiam (imul fümpris-nam,fi fic non intelli geret die füd,non eflez ad ptopofic.Am. Dict in compotcseft natura addirana- itg, in. itiseft natuta. lita na-- fucz componenrió (illud quod fit ex cb- pofitione.quid clarius Amplis Commen. 7.mea cb.17.habet icurex materia & ex.eccequod dicite eft almd & hoc ndi etiem am radar ce ad. liquam naturam parcibus coi tibas. Amplius ibidcm cómen. 17. dicit m natura bacf fangulari font cría mareria,for. maK aliquid quali medid,i.mixmum inter. mauri lormamesceqdo aicumiam entitatem. Amplius Phil 1. de2ni- ma,& Commentaror. mt fubftaniis, tex.commen. 1. &. 8. mera.tes.cóm. y. &. ii. mdi & füper I. Phyficorntn. 467 meta. te.cft Lin eres fín materli form, &ccompoficam.& dicunt q fübftandiarurd quien di mansi quindi pere hoe quedam eft forma, per quam res eft hoc. eftdatem conia Rc ft ilud, quod iteram ecce g volunt fübftantiam compo- firam efle vnam teris fübilandiam , aliam ab ambobus.fi aucem fubftantia compofi ta hot eflec nid mareria & forma (imul, tunc bon diceretur fubftantia cer-- itia, illam. fid efl in a&u.& cau- repe E: caufim & conn endis reali dit fm pnncipia o'um Philofophorum & Theolo- pror salta inel póxpaliquid. cir fam caufe icut colligi ex taréoont Philofophi. 1.de aia re.có. 47.& ex inr&tio- nediui Augu.in..decrinitate. Vndei fub. flantia comp.fta nil aliud eflet q mareria. & forma fimnl fümptz,accideret formam. efle (uimct caufam, & ira eti de materia. Ecconfirmatur.certd eft gy materia, & foe- vel nibil fi nihil pró nihilo habeacur.& ali- Sui ilsd vel effaliquod abfoluri vel ali od refpeStiuum.& (i abfolurum, vel eric. ibftanc vel accidens.non poreft dici , qd accidens quia tunc gencratio fübílantia- lis non di ab accidenuali.fi igif forme. formz,nec. fencialis intrinfeca forma. vel eft mareria. &hocnon, eandem radonem. er- Spifía fubftantia (ir quedá fub-. ia rerua,alia à (übflanda formz & ma veris Necvaletreponfiochimerica, que cÉoeuit dari cp caufalitas materia, & mz terminat nb ad formá abfolute,nec ad materià abfolute, fed ad materiam & fot. mam fimul. Sed conita.(imulras itla ef te- latio modo relatio non poteft efle prius, &perfeterminos generationi (ubinam b. iei ic rd n Am- ius fequevur. feipfum , Roma ci muneris crit caufa ormg cd mj- tena. fi n.cópolitd no dicic nifi formi cum NNN. dij. materia; M. A. Zim. materia cürh fit verd dicere form cá ma- tería can(are cópofiti, inemutabift (equit, fi eut vides idem cauáre feipfum. Amplis nis mor*,& ois mutatio p fe vna debct hie fe vnd remind. fi gatio igi eft p fe vna, mutario ergo habet per fe vnd termini. St ait chpoliti, quod eft terminus per fe gfia- ti P mea. 16.8.17.&. j1.c5.ml. E] effec nifi fuz fimul furptz,tunc ibi neffetaliqd p (e vni,fed duo:materia n. &forma üámul (ürupta nó (funt vna (ubfts- enis drrbaureltüne chu perci. e Sa Der teghacun (el tam mareria ij focma pet accidens dicunt gfiari. 7.mcu. có.alle- gatiss Sd mereiam. k formam F4 ate meripiegeetemt Ro P eft niti übilaha chpolia "Nec valet Eier rsrpre re e e RE dU Rid tunc cütingeret reí !d aliqué effe prim. perfe Boss ioni í pied qd nullus (ni. i pitis concedi Nec valer aequam Pip amen ir non funt fuum conipartes vero colle£ue non cauíant füum roci , & hz fant faum. Ene eni mur quand TJ fore effec ipfum improbare. ArilL.3.meta.in. berba denim ex b & aea fieti: mum per fesquia il- Pre merui. petiturab Arift.necab aliquo Peripatetico 2 makeria fit caufa cópofiti fine forma,vel forma fine mareria;fed femy matetià & formá fimul ti.vfi A lbercus inuenimus. iscle to Magous 57421 1. phy dicicesprelle materiam cile €aufam compofid vi ell formas fübiedta:i- ent eriam efteognitionis principid , vc ftaz. fubforma tz Aue phych a erpiellha etg, impoleeft aliquid generari à mate- Tias incrligit nuda forma faci itur ar umened (uperias f cópofisum. Sil iraind d seme ae acum nareria & forma (imul fintcanfie compo- dicun cita ren eende mo xquod eft merum impoffibile. Amplius. Cóm.erprefle cbtradiccte (ibi, & Ari. mcta.ter. 6.1 ,vbi ponür c'ipolinum per (e. maloté vnstacé d. compofitum per. ionem.quod non eflet reri, (i có- Poliim fübflandale nihi stad eflc fue parus fimul (umptz.quia ita esi eft ito. nonem. vnde CCmé.có. L'opie, ica poolt dülerendam inscr cÓ prrdicamentum e Solut. Cont. compofita per (e , & compofita per cones- ADhum.quia in cópofitis pet contactum non. ficvnum mifi per fed in compo- fius perfe ex partibus componcnubus &- mul coogregacis fit vnum additum alind à componennbus. Et ideo non poflum noà. murari quo iti (aperficierenus confyderan- tes imponant iftam poti erroris ipli Auet.cám tamen ipfi (e emeri- tos iD via elusopinentur. Ad authontates omnes Aucr. in oppoliuam , qux videnmr fonare corum ninil aliud effe quim fuc terlimul fumpos refpoodezut q, boc eive. Tum conflitatue & inveyratiue, quia nibil. aliud intrinfece per (e coocarrít ad cocus. confliruionem,q fice parves & fimul (um- Fez cim hoc amen arg endeas ruins i alia ab entitate pardum criam (imul fumpraram.Auraliter.non eft coc aliud à bus fimul erum eft aliud di- in&tum loco & fubccto: bene tamen eft aliud mi rem ipm. Nona contradi eft in cóm£. 15.ibi enim 1-phyce. ex fentenna Auer.videtur colligi.quod nul com. 1& lum indiuifilxle fit in pcedicameato.& ita. habitus inxellettuales, cüim in indauifibili confíftas. non videntur ef ín predicamé- to. Cuius tamen oppofirum inuenimus in. Tredicamendisb Anftocap de Qualiaze ibi Nen pria neret ipfo aper Forphytio , capiculo de Boecie c cali commen 49 qubd folum macerialia & corrupubilia (utin pradica- mento.Er ideo i| uit: pero mi trie Eum tiam fed. ps conipolitum ex materia, & forma: Deus & inrelligétiz nó (unc. 1n przdicamento., A iuxta hoc dint bic in. cbni.iB.primi phy. omnequod eft in ali- quo decem prdicamenronileit druiübile, Aut pet feant per accidens.de babicibus au. tem inrelledualibus exiftendbus in noftro intelle&u dicendum puto in via eius qp fi confyderentur ratione, m ci quib? fünc; iti, ficut pater. j.deanima. c6. 50.8 3.fic tales habit (pc&ant ad pre- dicamentum qualitatis . quia vt c cond- nuo & tempori iübduncut;iuxta illud Phi- lo(ophi 2.&.3.de anima.noftrum intellige re fit cum continuo & rempore, Si aüt ha- birus intellectuales confyderentur , vt fant in imtelle&u poffibili vc lic contiftunc in in- diuilibili. & vc fic non fpectant ad aliqucdi lum viam ers.Eli- €ioifiam dilipZhonem ex cómien. s. rertij dcanima, in folu:ione prim quxílionis. ficut Solurio, Roper I. Phyficorum, Yt, fitu Babés fübrlliorem. modam , dicas fllum:quia facile eft inuentis addere. Decima contradi.eft in tex.cb. 14. Quia. ibi dicicat aliquid moueri pofle fm partex, t0co remanente immobili. Huius th oppo- ficum inuenimus. 4.phy.cómen. 44.conrra. TThemifhum,6 vorelligatur didum iftud de Omnibus partibus:quia fecundü ipfam vo- tum nihil aliud elbq (uz. partes mazime loquendo de toro. Si autenimtel- Jigacur dictum fuum de vna parv, irerum " hoc nideur falfum cfle. quia. . meta. tex. 66. mora vna pam continui orum mo- eur. Ad boc cci poteit q, dictum Philofo. phi & Commentaroris verificari poteft bie, Yt dicamus qp parubus touus motis fecun- dum mateuam flactorum immobile effe, fecundi matcriam:ficat declarat Cómen. €. phy.có. s s.led quando, 4.phy.có. 4. ne- gathocdicoq non habe: illud proincon- enienti de mocu fecundam materiam ian tum,(ed de aioxa tam (ecandura foxmá, £z materiam. Aut aliter, & magis ux li- eram fedari poteft ifta controaerfia,vt di- eamus Auer,coutra Themi. 4. phy. 43-locu tomfuilfe de omaibus partibus , hic vero de vna parse tantd . Et hoc confonar lites dicendi, ficut. n.pars vna, &c. Alij autem di- eranc. 2. phyfico. MOSL.L4- domino eoncedenue. Vndociuna contradi. ef in eodéc$. Quia ib dicit opmio dicrns omnis ell vBim ia fobftlanus non poteft , ni fm lud, ex quo generat, f. materia. Ms enda ax vnaca ih forma impotübile eov -Aocclocatumfuilledemo- uus 468 elLopinari videt velle oia entla marerialfá cfacare pofle in eadé materia. Hulus tf op polirum inuenimus in. 8. phy.c& 46.vbi ex diuerfitare materierum infert diuerttarem. fotmar conca Ame, Ni efler Qr marería Solutlo, duplex, remota marería. Sniod dlvaz omni pe indicis t 11.met.có.14. fed matcriz pro« puxquz fant plures,& funtdiftinéhs Fm for. nar namerá & ditlinftone. & hoc cener exprefle Phil .5 meu.te cóm.iL.de maceria igit remota didi Auer. hic habet. locum:de materia aüt vropinqua venficaf- di$d aum in & hy Ercr ilo conmenuo colli i is prima ra« cita rm dara died [xs i7. met. 49. actus feparar & diltingulr. & idee. diftin£ho in formis enti ett manifeftior d in eord materijs.Etideo dici. Auer.in fin iin cómenti, dig tt eara Got vmuza 'ma, im] le. inari . homo.n. CET piden ETE Duodecima co nttadi.eft in có.1 8.Quia 1-Phyfico. ibi dica parus definitionis efle reales.Huj* com.18. tamen oppolitum inuenimus. t. phy.com. f. vbi paries definitionis pares imaginationem. &. 7. meta.cóm. y 4j. & 46idt fentire videtur, Nifi effet y de pat« definitionis duplici imus lo- qui,rel fundamenzaliter,rel ier. Bt primo quidem modo funt reales. nam. 7. meta. 4j.genus famicur à mareria rentia rà focma: ficut etis babet i Solntio. pere] fec omen elio 4». icis hoc .1de anima. có.7. 2 veros: i i anearà diner tanum conden(cur , vltima faperficie ro nanente immobili , quatum prizna rare- fit, canc comis aer noo musar locum , & ca- mé foonerur. nec in ali mo- partes definitionis. bod funt in. diana quod epsrbomiie animal " i esed iere partes rei, qua. rein eflc. iz Tum tenoo fanc (abfandz earum. Erie ier sip p lcd Des videt diccre qp mc ratione, non reales. Deitueris conmadi etin 19 vbi psv icit partes defininionus rios ada dcorum prre defnitidbem . Huius tamen oppofium NNN lj aue -x.phyfico, com.j1. eom. 4i. M. A. Zim. Solut.Cont. cdi à pariib* Pm dili L ad partrs,et prioritas forma ad mareriam: ioritas adr parcium ad corum eft priodt- prioritas aüt parcium teriz ad formá.Ita in propofiro pat- eft in textu.nam. tas ma má] in [ropoliro par- in tes definitionis prxcedunz plorecieognlonedifinda:deinimum teal is paries definitionis quo ad. in có. 1.vbi Tediuns opinionem Anaxa.de di itipfum po(ui(fe mundum fa&um à prin. elpio:fed à parte poft voluiz ipfum in infi- imum permanere.Huius tà oppofitum in- menitut.Lcetli.có.1 01. vbi recitás quamor. Opiniones de mundo, nio Anaxa, fuit mundum effe. ilem.& hanc fententiam babet. Aliqui voluerunt conciliare. cont » dicentes literam có- menu effe deprauatam:& volunt 9p vbi eft. Anaxa.debet flare Anaximander.Sed iftud. Er Anaza. K Emped.qdo differcbic. mundi. Propter hoc aliter dicendam puco com Albero Magno a 1,ccltirac. 4. caj-t.vbi habet qp medic Anaxa ditierebant circa generationem, & gormpionem müdi fic.quia Anaxa. pofuit mundum incpiffe pct gencrationem, & dixit ipfum cortumpi , nunquamcf idem "murncro riterabitur. Empedocles aür dixit mundum generari &corrumpi,&cühoc fuj eundem numero relterari ia magno anno, quiücameno Deum exicmandl, lui annus magnus erat fpatium,quo fupe- Sloreorbes A tale reucmmmromna mul aÀ principium primum fut motus,qd on accidit Ém Prolemcum, atii in. €.mil Velelnpáceonradidio tue qua qi ri pót contradi uer. quia. dicit ndum à parte poíl in dita inere, verum eft fm. vnirarem fpeci- icam,non fm vnitarem numeralem: qfi vero.r.cali.& f. phy. dicic mundum apud Anara. & infinities generari, & laitiers. corrumpi, illud veritatem habet m vnita- tem numeralem, Decimaquinta conrra eft in te.có. 4r. Ibi nim dicit Parmenidem pofui(le ignem & terram prinapia rerum naurralium , Hui? th oppofitum inuenimus primo de Anima. tex.có. j1.vbi dr oía elementa iudicem ac- €cpcruntprater terram. Et eandem (enten radones. Auer. fant. enim. .meta.ch j,haberqp priorartod? nides flare,quia etiam textu Aríftlo.— effe tiam innenimus.1.mera. ter. c. LR «4 Híe lida fedare conael 1,met.Solum ait ponentes leges pofaerdt. terram folam effe principium,ficut Hefio- dus,qui fuit ex Ai is qui banc opinionem merrice fignrauit.NÓ tá negauit Philofophus,vel Cómenra.quim. aliqui Pbyfci pofücrinc eram wnà cd ali« omnibus reliquis Pod dem Empedocles n. irquatuor elemenca effe principia ma terialia omnium, & litem & amiciriam ef fepncipaefinenns iniedam Parmen terram cum igne pofüit principium.n mam itum Sdudbift chin Aue 1. hy.co,9.ad oem, vbi haber. Et cam di- xit.& quidam verram fnrendebat cum alijs. elementis,vt dixit Parmenides terrá & igne nullus. dixit lam terram eflz principi, de nacuralier loquentibus. fesra contradi. eft 1n eodem c& plica, 41vbi baber q figara diuidicar per conira, 9992441 ría.Huiusth oppofitam repentur. cadi. ex.c6.7 c Refpondef qr aliquid contraria- Soladio, 1i igurz duplicirer conungit,vel vere, rel ap. parenter. Et primo quidé mó figurz mhil ilcongariom &c fie veria dh Pul lofophi. j. carli 7 j. Secundo modo poteft appareaes: &c Pra motiauem aliquid 6- contrariati. Et iden dicit Cóm. hic qp diuiditur in contrarias differentias. fm famam. &in ine commenti ponit do- cumencum dicens. Et norandum eft q hoe. nomen concrarium víitarar. fuclege: pro conmario &; '& habirus fiue fit us ra veritate, finem famam , quod contra- tium fecundam gy ego credo, nas appella- mus difperarum, Decim: Arifi.n.ibt ponir qy conditiones principi tum ianc p nó unt ex alijs ex hoc c» iafeptima conttad, eft fupet te. 4 1, 1. phyfica. van -—— Solutio. Y. hyfico. 0m. 45. Solutio. fuper T. Phyficorum. &q non flant et alterurris , ex hoc. fint conira sop omnis nr ex s Sed oburabam,, quia forma fit ex materia, & priuatio edam. Solurtur. lirera tranfla- tonis Arabice, qui feré omnes Launi imi- tárur habet q, Arift.ibi probar prima prin. cipia funt cócraria fed reiveriras eft q pbat. qpauerfam x prima cbrariaadi prcipt & lta legani Greci expofitores. & vune' flantia nulla efí,quia niateria nulli ef con. traria,cüm firensin porentía fed bene elt fübie&tum contrariorum; fed vnum. tium non poteft effe fübiectum alterius. SI fepliceur gy ille etiam funt. condirlones principiorum, & cüm marcria (it principid adhuc argumencum ftat in fao vigore:Dic negando a (lümprum,q forma fit ex mare- 1ia, fed formatum. 7. mieta.ter.có 14. & ibi dem tex.có.1 7. necefle eft omne, quod fir, diuifibile effe, & hoc effe hoc, & hoc hoc,di «o atit hoc mareríam,illud vero formi.vn- deitta forma fit, & prinatio fitex materia, fant vere per accidens , de quibus fcienda: non confyderat,&c. vnde Cóm.ti. met. có. 35 fcribit. fh faper creationes foc- ari indaxic p^ c. dre formas 4 deas efle,et datorf, efe formari;qd dimit Auic. primum afit fuit di& propter Platonem. aoctaua contradi. eft in cóm. 45. In quo didt Cóm.;y rarum & denfum funt. misura ji um & paruum, quia ra- Tum & denfüm folum funt in corporibus. fen(ibilibus naturalibus, magnum adt, & paruum comprehenduatur ia. corporibus Baruralibus& madhermatci Sed hofus op. pofirum fequitur ex c6. 8.4. 4. phy.vbihabe. tut *y raritas & denfitas Infequunrur quan- titatem.cdm igifin mathematicis ft ratio. quanti,erit etiam ratio illins, quod infepa- fabiliter & immediate confequirar quant tatem. Soluit.rarü & denfum in via Auct. qfiq famuntur pro qualitatibus fenfibili- bus confequentibus calidum & fngidum. & fic folum reperiuntur in. corporibus na- turalibus generabi'ibus,& corruvabilibus, quod addo propter ranratem , & denfitaté xiftentem in ibus ccelzftibus, qu juinoce dicitur, vr inquit Cm. 1.caj. de fübflanzia orbis, cam raritate & deniirare. iftorum marerialium. & ic locut"s efticó. hic Bc. phy.rt.&.t eA. de gfasione có. 15.Àlio modo fumuntar pro diftanua, & imatione pardlum quanuitatis adin- V& lic nfequuhtur quantitatem , & t fic reperiumur In mathemancis corpo- Tibus,& naruralibos indifferenter. & fic jo- 469 €utus eft de raro & denfo Cóeseo. 4. phyft. com.84.& 71. Decimauona contradi. eft füper tex. o Arift n.& Cóm.1.phy.tex có. o. volentes. numerum fogareaddncuni ni genere eft vna cócrarietas,(al aüc efl vaum genus.vbi Cmn. dicit o» Arift pro- bars principi noa funtinfinita,qula cüna. in omni genete fit mna contrarieuis,K fub- flancia ft nom genus cai la une posiperr ars tera rd ie Tum generum : neceffe eft vt contrarierae. exiftens in principijs fit vn & eft contrarie. tas eriftens in übftanda. nedum vc int In- nita. Sed. pet authoritarem. Phlokrbis, uma rox e$ E vbLCÉE licit inc& quod impoffibxle eft fubftanciá entum efle alioi mz prin: 3. nó fabfisciz (ane nó fübfitcie, Amplius peccat edam di&um C6. in alio, quia dicic fubftantiz elementa inquiti.hoc. ftl Sia fr ro c3 llo " ife imm prin. Friuli generancnts rop, videlieet fas, d tionis qoa eft in (ubí Plon eL in accenrbas. Et ritatem decem przdicamentorum inuefhgare, & non illam quz erat folum in. mene tofubftantiz.Ad hanc aát fecundam dubi tationem dicit Ammonius, & enam Alex, t spnmatics in fübftanda primirus az eusprincipaliter principia queruntur , lieet üfecundario" vnde ens prima. faluarut in fü^flantia , $ ideo prima coa- traneuas faluamur in primo ente.in alijs ade. u *1j0. fecundo loco, tanquam in hisqnz funrab Solutio cB. vno, & 2d vnum .. id contradictionem aüt tradi&tio refponderar , qp principia fübflantiz fant nis, prindrla edam. ir czvrorum. Tum,in genere cau(z fübiedliuz, fiue mate. rialis,vt dicit Có.hic,&. 4.meta, có. . (abs flanua eft caufa alioná przdicamentord , non fm agens,neq; finé, fed quia e(t tubie- &um & materia eoram , Et ad authoritacé. Cbm.r. dcanima.có. 73. vbi habet qj füb- flantia impoffibile eft vc fit elementi alio. Tum rradicamenrorum,foluttut,q b«ne ve. rum eft loquendo de elemenro proximo, fed fallit de elemenco remoro.ifta n.eft de- terminatio Philofophi. rz-primz philofo phiz,rhi inueftigauit vtrd eadem fint ptin. Spatiam [icamentorum . & folatio. p loquendo de principijs propinquis t M. A. Zim. Solut. Cont. fantdioerfi fed loqoend o de remoris funt. adem.quia principia fübllantie illo mo- do funt principia ceterorum, vt eriam. iibi Cóm.in cóm. i. Vi conradi.ett in cómen. «1, vbi. phyfico. — Vigema fOm.ji didtg tario coegit Antiquosad ponendi pia efle contraria. Huius tamen oppo teradonc aquia p vane ione abi pore e Solutio, ta prinzipia effe contraria . Soluitur per di- a Auer có. 45.quia dici Anuquos üne. gione modo pofuifle npa lecoachine fatione Semonihanus ham ve dicit Comaten ibl indudtio induxiteoe ad hoc,n qua aon i&- ducuntar ombia particularia. qh autem di xit Commenuror. cómen. 1. q» ratio coe- giegead dicendd pria eie conrais intelligendum eft de ratione imperfeda Taftanta, Sed uic cft dubitatio.nam indutio,in qua. on inducuntur omnia (i eftindu &io demonftratiua, qux ceflaria, in qua idem dt iudicium de vno fadiuiduo,& de oibus.1.cei.cóm. s.l adt indu io eft; ratio:quia non pe- ti cataliz indu&ionexicut patet .prio elato, Tum.caj.1 in Aucrro. Re(pondetur q» re- 1 pho, OOm.$1. có ji vbividetur dicere. fert dicereindudionem in. mon indu- cunmr omaia » ell indutboné. , & dicere illà elfe ranonem per- ttam Brpimum quidem etre pra ipie loquendo de induáione , quz lt in fuiteria hecelstia ,&c fecundum quidem diae lum. icut reb deer Miqud peredtiimd animal, lepe- f&ilimum inam. inte fpecies eninrar- gumentarionis (olas fjllogitnus elt ratio Rerfedcalie vero fuz ratones imperf, quibue neo gem pnma contradi. lem e fubftancas habete contrarietatem fre formas, non autem fe- eundum fübiedtum.Hoius tamen oppofird itorín di&is eius. . phyfico. cóm.1^. Solutio, &.3. mcaphy.commen. y. Soluiur. hic lo- irr fecundum mentem Alczan.vt often. it fe ries verborum fuorum: fed. s. phyfico. &. 8. meuphylicz loquisur fecundum in- ten Popriam. vphyfeo, — Vigefima (ecunda coatradieft fuper te. "Lj4. g4-Arift.n i meta.rex.1;. vider dicere qp ponentesipnem eflc principium, conucnié ius videntur diniíla quim ponentes vrum. x requis. $:d huius oppofirum habctur hic.vbi didqp ponentes acrem mehusd. Heíi xerunt. Solwiut fécundum Diurfm Tho- Soladia m & verba eius. Autaliter, dare Arifto. hic loquicer fecundum veritatem , & mentem proriam nam vc (ibit Com- ment41n prríent cómen. fübiettum ia rel veritate efl maceria,cuias efle et in pocen- ria. & quia illud et venus, quod cft prio. vero proproquius, ciim veram fübicdtura. donis fecundum effentiam fit denu- abomni contrarictate,!liqui pofue- runt minorem. onaatead rediens inqui veritaré videre, ponentes maio RSL sequia minor ellcodbarieras in mes dijs, jin extremis, ponentes vnum medid pro fübie&o rectius dixerunt, Q ponentes Yol ex exzremis óc eadé ratione cz ponenul bus vd ex quacuor elementis reus dize« runt,poo&tesillud cuiu; cifferenri,& quae litates fant magis occulce,q qui pofuerunt. pro elemenro illod, quod haber qualirazes lias polacrunz i qui ignem potuerunt. Sed ins pofüeranz,d qui ignem pofüerunt. opimo mes Att loquimur fm moni Atiquorum, afferendam lem ieri pet cógregationem, quia. tio, ipte Pini E ubia meist lici* ic vt pacecin hne pnmi tone & comiprione rer cha. 39. hanc racion£ afferenter generadont per minima & abulifmà, feq vider iti ofuerunt ignem connenientius. Meere dicdemeneria- in primo meta.rex.có.1s inqui seen viquemasimeclrachane ea Omnium, ex quo f primo congregatione, taleveoetquod minusifimarum partie fübolifimumdue fit corporum Vndequis canque flatuunt rgn£ principium mazime Condeniene: hui rabat dun fan i modum allerenem gene aionem ier per ionem parium Mitt ronem icfundamettuu dicere ponentes ipnem effé elemérum, ex quo per. ationem partium omnia generan- ml pnenra iler ii quaqua dab im tiliffímum partium inter omnia. nó igitur Arifto.laudat eos abfolute, fed dicit boc fa- qui ad rauonem corum errones, & ifla eft aiclor lose prima que eft bei Tho 1.1. pbyfi in loco ir, cm perd ingeni Alexakdrum ilo m dicerc. inquit n. Htc pz fatus quxrit, cut nell acoeumcadeb t alioram demea efle;vt vulgo mortales parant, atqy iodus. » qui hanc prim$ pott fphyfüco. Vi, €Mj4. enim dicit er I: Phyficorum. genhá eff- a D ditam vd- Freies confirmans . fed foraffe ierra diorniá priore d modam mari. tionis fpe&tantes illa elementa effe. teat er] red ibus dicis redit ad. dixerat. reser videt dmi aen de fmhanc(enrendam,quipre- plures Ed mero, fiue medium. aee diee. inter fli aflenaac Ariftore.ex mente propria, multum fuit gauifas animos mcus . inquit. quim Arica vx i fm apmrhane ve onem , nec ft quis borum aliquid prater. Ense etum Ioa vero tenuius, iet Vade a utonem lam rho "Ario videcur fiere li dido g vidc- eec generarioéia: fm fübulitarem partium. $e ^á alium eiisuia Arie. non afcn- it Antiquis generauonem fieri praferim. Td congregauonem,irmo prí- aadone Domin t Ac so.» de getusuione vex dir mastionem non el per. its parom, liesiliud eoagat ad illud, oce eflet ad fenfüm.Ex hoc te Cunt me. comme. i. ánquit enim. mixrio litatem. Pelium ed mixto vera efi vinta ake- Duc donm eri faire meli red forma osymellssque it ex mizone. Elis & aces contradi eft in e$. ibi contrarietas eft minus £enfi- bil in iiem imis erhen fe videf gp.cüm terza üt extremum, aqua. omitto i edam luc dicinrr, fe- fiigidiorem efie aqua Ethoc. iioemani poet radone. uim quanio aliquid diftat mocu ccrli , anto illad eit jus. qua v ferbitCommentanr. t l.cóm. 9 4. Remorio à mon dac graul- ecl, & i web lirarem, ficut vici Minsurslcmouo, vipasecengo tesa cl id frigidorá. Huios tamen. Rud imi i de fnseanta in di&tis Anfto,& Cómenta. de. irnerarione ter cu t. vbi habet rerram ef-- magis igidi, aquam vero magis fipad humidi. (la materia ctt multum icilis folutionis. & fignum difRcultatis. ioseft diuerfitas opmantium, Aliqui pto» prer ptimam rationem, moti,& alias quam tenuerunt terram aqua fgpdsrem fe ficut lberesAlero. & mulu fequaces. Alijveroenuericaqui efíe cera rpdo- Téprbpter authoritarem Philofophi allega- tà in. 1 de generatione. & propcer duplicem. Taicn£ ri à proci ctt poflenonzqua fe mniritur. medio ideecim Bela tnem i Rear Alij vero conat: (ant viranque. viam tenere,vnica. dillinChione conciliàtes. Eucydoe ra. dicancamen iem el arero. ficut, n. dai eft caliditas, eleraentalis & ccrlefis , vc eft videre 1. dej ratione animalium. cap. j. "i icd lubítanua orbis. memi 18.ic duplicem aiunc frigiditatem elemenialem:& iati. Dices Quiencefic err, aliam vero caletlem :- & tali terram aionc effe frigidiorem aqua . A hacva proceffit Egidius Roma. Effetiam materia ifa difficlls. quia multas ecd tra- hitdificultams.quarum vna eft vtri abet qualitas in elementis exiltens fit in. fammo,vel vna tancum.& fi foerit vna tan. tum,nunquid alia fi remiffa Jrsininto nem fai contrani, sene L3 Topottcciec nil poti eie caidem [pei caen chil tepera ín alio demento.& tertia efl.vuram. duabus qualuanbus in fammo crifl-ncbus in demens, adhuc míatio poffe fieri, vel non:v. videxur velle Auer. 4. meteo.có. to. Exvidere meo Thomas deGarbo infüm- ma fua tra&tama primo in fünuma de ele- mnenris quai. fecunda,mulram füboliter profecutus ef iflas difficultares , & decla- Taujt «y opinioacs narrat non habent ali- quasasonem demonfiraiuam ad adr poss ai pri ar uia qua ff fecad hoc ratio demonflranua , probabile diri cum addere tder medi rénà innbisq videtur fequi vnum, quie doque viderur (exui oppoti uim. Ec disit gy illod, fuper quo debemus innici in hoc qug fito, eft via (enfas , quia re£hilimus iudex dequalitanbus tangibilibus eft fenfus ra- &us: &, qua per tactum diceitumus aquí frigidionm elle verra , ideo nendum Digrefio dequalica tibus de- M, A. Zim. Solut. Cont. eft hochac fola viz: & non propter aliquas. eno Rr lidius altero contingit. Eun EE Ez fe. thc Mim prend edos rand dins altero,non tamen fecus "medo. fi- eut flamma ftuppz eft calidioc inrenfiue. ignito: ferrum tamen plus calefacit. depone Bcitipà lama ione fenfus oftendic. Dico tunc terram, quanti ad gradum effe gidiffim$, cut & aqua. Ec hoc fentit Philoibph* primo znereo, vbi dicierpefiéo io medio cha medium duod gauilimum kíipididiqum. & dea argumentum primum ex remocioneà uoxu credo ipfum demonllrare ad iftum. fenfomn. Nec obftat qo vna, & eadem quali- tarum fümmo reperiatur in duobus elemen tisrbifüericdiaerfisaflociata qualitaib?, & vbi vna minus principalr competat vni q alteri. Vnde teneo ftigidirarétam in aqua « in erra cfle m fummo-fed in aqua. miditau niu rrt v ficcuad. s im principaloecfpest i ezeer fundamtomo qula fat Pulabphiabvacin pantum vnd imme- din s0n proucnic ndi mi Er ideo proba icc ambzquijamsinfmmore bus tur in vao elemento, tamen prius na tura vna illarum coníequif formam elemé tij altera. vnde cüm ignis (i fotmaliffi- emenctrom ,eonenlentimam ius ad (enfum. & qui de hoc ridige-& fic poffanc dida ita eóeocda- xiEclicet poáido ifta contradicat Auer. 4. 10ete0.có.10. vbi videtur. dione duasqua Massa fne non pol: eger inno, eodéclemenzo,quia cunc non poffec ex ele- feas nero adinim ma necpoffent adinuicem mifce- ri & séperari, iftud tá non mulcá mouet: t quia authocitas ejus in illo libro,nó mul tum cóiter tenesuniquía ibidem primo me Veorori pofuit dari epiciclas,& exentricos, hu xandriloban. quos tá deftroir infinines in. 1 emdize esti, quia 6 rado lla liquid cogi eque Md, dimadib memo clamank tut ipit ergo pet caliditarem ager in fugiditaem SaozL c comambe fie int in fummo, t- queo gy non en adio. Nec valet dio sca fige iem qualia DU wequarüc si non polen alid edanc cene ped irr ab aere per humiditatem , uid RECTE litace«, - e ul non idam dicunz quia iftud cft contra Phila- geueratione in infini rdi habentia communicant iri ligar axnbas qualitates irr: primis salem pieeleni grada, ed voa cla fummo, &alia fit re- Dila, nod fum cam ipfo. nam in habenti- Bus contrarium remiffio fi per admirdo- nem contrani itxu illud Phrlofophi, lud dbiess do niro imperii Erkieo fequeret ap eleméni mplez.Échoc. ECT €ccli.cómen. 67.i anum authoritas Com- ad Fiera ram descimmmaldit an [Xr fum cum ipio quia, rd 1.de genera sex.chmnen. 43 mixtio non fit, quando alte. rum docmioarur fuper. Ga dcerinefueri upio erit dominari tis Ec, equales fuerint poenas, c alerato, ücutdechuratum dto te. min commen. to fuperius al- medium, fed dominiis. hae aret; Auer. quac i finemon quantum ad pa- 1 ciemena non abeam dnm q» vna ficin (ümmo , & alia fit re- vaa contrari ficut cómumiter iocus expofaerudi fed hoc ipsel- ur ignem per pnus. tarem d iccitacé,&c aerem per prius bumni- acd cldisen ciiós diari dgnis d acris calidiarem fummam efle.ngl laenim in boceft contradictio g eadé. lias in ammo pots reperit in. toc 9 conczarietas cft magi meds q m medii illafinbet veria de medispercompolionem exemremisnd autem habec locum de maedijs per compa- Tationem, aqua autem eft medium inter. ium ignem cunda modo, lubd à am je rodi [spreliinn : r4 ur s "lcs qui potum het ies Gum,vel aquam, potius illos, qui polue- runcignem vel eerram. Phi itma- fenübilis q frigiditas cerza-Si vero intel- Commen ciam iniflr : guis ter,aqua autem eft grauis in '&u. edis eit alvera. E 'quo adt. : ropuitont ele mi. frigidiorti iil ad gradá terra quan , terram antem ad formar: frigidiorem: ad formas matenz. th primá diéld eond non cre. do verd effesquia non video qüo pollez te- neri implicxas in elementis cd rem; latius qualitatis per admudonécii füocó rario.Et ta maguifice dfe Marceáron:,(u- perhocconfydeabis fici mibi erctare M. A. Zim. Solut. Cont. Vocelloftum tuum in tis. cu autem boni- ft a&n fab fas forma der tate ingenij mí, & folertia pocerisfacile ve-. di fbieSd, à materia . Accedit ad hoc, tkatem intueri. quia materia etam eit ex quo fitaliquid,ve. 1.phyfico, Viprómaquara coord etin edem Tneziftente. x phyít.17.Sed quia forma corti €5.56.Quiaibi 'edacitur de | ia ei com.46. didtg fabieSumeftinpo- non. potentia eius,ci fit abilza- tents pura vrráqueeruemü.Huiusth op- &a,hinc eti dium eft,& bene,colnm re- Polisi dicere vider lafraincóiriphyí. dinfubiedumj materam dici. Solutio, Ad oct dicendd ditingoeodo dedupli- vi a contradiét.eft in cfi «6. "- Pret ain fubie&orprimo, &fecido: cutipfe- Quiaibr ponens differenti inter rabie, C991 meditagariacb lo Fririggetdode imeliumdict medid efi ves, erre primo füble&to, quod verius. Prima murm,non para porenga. Huiustiroppoli- maxera d fubi v ftatim. pet, calce tum té p in dicus cius 1 mete 7.vbi in potennia pura vtrunq; extremum. & col medijsanquit non. fuliechi Cea. diüinziccónra medidinhoc deberaliquisdicere qp gj colores cógo cir Sed loquendo de ecundo fübie&o, turexalbo & nigro: dfh nigri eft priuano d vere (übiedil dicit, alenoneftinpura albi ücutobícutitas eR priuatio lucis. Ad. porenta vronq, extrenumquia uleeflin hoccon(üevimus dicere mitan 'o propo- Bétu, aut modo medio ineratd porem. fimonem illà Auer. qu dicic: qp mesa có- dar. Distauem nonibilerprimàíüble. ponunerensmiediingnendo dede &il,quod eft in pura potentia verüqiexme- ci medio : icut ipfemet diltinguit 4. cal má teBius dicimareram q fübedum & «516. uoddam a.cfi meduim per. ger oppofitü fecundum fubiectumn redius tion ficuc dicimns qy aer eft medidl percós rifubiedur jare. Eriafok partiontierprane mph diners iennaPhiofbphiád princjumpnmo limplicter. nar refpedtu gni grauis cft. mneteo.vtibi deducit Alex fuperilloverbo, epe aque & ert eft leuis propter hoc quirsaedáemiom decaipfumipaemaur: non dicimusaerrficom a m & terrà, & cognata his vein niateriz. graui & leui. & ideo decalibus med'jslo- putrecorü.que Runtfübie- quendo,exirema n^ finta a£tu permisto lum. n. pariens. im* boc modo.Et | pofitione in efienua mediorum, fed folum. 1fla ens eft fententia lucidifimi Themify quantd ad denomination£ fant in eoquia ln paraphraA füper.t.phyfi. in diprefione, talia media in comparanonevnius etemi qui faci de potentia arena, Sespriua fumit denominacion£ aterius. Aliud eft tione. Nomémareriz cüpotenia&priua medium pertcalé cópofidonem exexue- done eft,dicir.n. materia earl rerum,quz. mis. & detalibus veuficantur dida Auer. mondum orte aut faz funt. Vnde,fi con- hic,& ;.chy c6. 6.19. &. (1.8610. meta.os. ius materiam, vt eft priuataforma, — 2j. vhi adducit rationem demoaftratiuam. maeeria rete dicit fed cdm accipizpto fuperhoc.p media inter contraria funr có fübledojm iceum pnoationenon cl, vn. pota exerci aue nono mort demareria, erqua gencrarurhomo,ante. &flicin coloribus medn lant colores extre. hominis formam recipiat mateziare-. miformaliter,in efle tfi refra&o, & ifta eft mücupator fed vbi forma hominis effaf indubitata fententia CÓm.in boc quicquid. fe&a.nod ampliasve fic maeria dicture dicar Brleusin hoc &c quida tuniores qui. fubic&um:Vnde authoritate Boeti mate-.— nouas. imponunt Auer. Ec tunc. maqualaribesinformam nóamplusme. adaecboriitem Aute in oppofitom dico, teria remanet.nam fm fe informiseft, & | » noluit dicere qp colore. medij noncom- fpeciebus omnibus carecfedadhibiusqua- ponaururer albo & nigro abfolute, ficit itatib» materia abitinfübiedhis.Erpropter maleintellezit Bacle*,& fequacer Sed noa. hoc dixic eris Auermitando ili fentenuà cóponunf tanqui ex duob* principijs eque. in. z.ca.de fübíLorbis& in. 8 meta.c&1i.g— perfectis men(urantibus fuum eile. Ec hoc. calum re&tius dicitur fübie&d q matería. volult dicereibi Philofophus. & Cóm.quia quaviddariaccloncaelemasbsug ibiiluncollndees iAomal gne di inpotenta purawwüqueexremum.* deueniread vnum pnmum » quod eft me- cutfonatrario materi.necefibipiuadio tum & menfura ormniur,quz (uet in illo formz fubftancialis, ad quam itin poten- vere. & ita in genere colorum eft coloc al tia:quz príuatio imporatur per nomen bus quiet merum omninm aliorum co- matis cr feienia Themifi),(edquia lorum.Pequiaaliqui pollerdicere ucim. fuper I. Phyficorum. 47 oloxes medi) fint eBpofiti ex ambobus ez». Valeant igitur qui dieantq matena noa. senis.albo lnigro pofíauisopina pbcdici modo generari. dicunt.n.gy tiq tam albedo j nigredo eft méfura alio- diftin&io pofita nunquá inuenta eft ín. Tum , & ita nó eflec vnum primum merrd.— Arifto. nec in Auer. Sed videantifti quaa Treita clum. ts Plilotophus& CommÉ | przíenscb. 6c. 1.phy. & inucolent q omne identes iftam obieconem excludunt ek, fosa indiget aliquo fübietto, dicentes q; hoc non poreltdici ,quianigrd &efti in rei verftate dicitur. eft priuado albi, ticuc tenebra eft priuato. nerari Cintempore,in quo genera£in. lucs.modorao menfurandicompettha generani.n.complerum fart generarum, & bicui non privarioni,iuzraillud Philofophi nonéftinadu. oir. fm Lo 1.deanima By. Re&o &ipfüm,Sobliqud motus, haber fobie&ti , & eftil- fcimus . Etpitafaeritmenc Auer. lud,quod d gfiari in acln.hec illeformalt. lüc verba fua fequéria. quia vbi dizit Erineodem cómen param infra dicit reci- y nó debet aliquis dicere g, alij €Ó- piensform& hominis eft illud, qd in rei ve- ponunfex albo & nigro, qà mgrum eitpri. ritacedicifgenerari,f.Illud in quo inmenif. auo albi, ficuc obfcuriras Épriuadolucis, ifte mous. & reddens caufam fubdirmo- flanm fübditergoin coloribusnóeftprin | tus.n.debeteffein fübie&o, ficut diximus, ipium & menfata, nifi vanm. Beneiginur Rede igi diximus nosqy primus mode eft diximus glotando cotores niedios non có- verior, Ac fecundus. eft famofior.& boc| poni ex ezrremis; mexduabus men uenit pter larenti materiz,quz eft fübis faris.nen tamen abfolure funt incompofi- &i generationis. Et ideo prouenit qp fübie- ti quantum ad effe. &um generanonis modo denominatur ge x.phyfico, , Vigiimafexta contradi.eftinc&.6o.rbl nerarifecundum famofitarem, licet vere ge eam.éo. dictqillud, qi veregenerat, eft materia. nererur modo expofito. Hei*th oppofitá diciripfe infrac&74.& —— Vigefimafeprima contradi eft in eodem 1. phyfico, 7-meu.1;.&.16.&. 1. vbrhabetgpverege | cóm.in paucis verbis. Prímo.n.dicitquod à com.6o. etat clict pofi & materia & brma fe veritate nunquam eft impedimentum , fed Solutio. nerant ner accid&.Nifi effer oy aliquid vere impedimentum femper eft à falístate . Sed ghari dapft (amit; fübie&tiue, & terminat 1nfra dicit, qoi pi* andiuiz leges, Beabieiti n. ghadonis vere diit parl, i poftea Philofophiam, haber ve prout videlicet eft fondamentum détrens ridrem. quis qui babet confi fan- generationem. nam,cum motus fitverein. diendi falíum,apros eft vtimpediarur à ve- mobili non in motore, nec informa, quz — ritate. Soluic fermo ei* ficintelligi,» im- Solana. acquiritur, vtaccidensin fubiecto,deo mo | pedrmentum,& malum femper eftà biledeberdenominarià motu. vnde Có.s nunquam vero,quia bonura intells eft ve phvfi.có.j. Cüm morum eftaliudabeoad ruas, & falfitas eft malum eius, &imperfe- quod cft motus & eft forma , manifelum | &io.vade boc declarar exemplum eius. n& efiqinons cft in moto;non inillo adqd. ille,qui confueut comedere panem.qui eff eft motus,& éftforma ficutigif palio vere. cibus téperatus,& conueniens, femper nu- denominat paffum,fic motus veredenomi | tritureo, & nunquam impedicur, quin eo nat mobile. &ideo, càm maateria fivere. nurriacur,fic veritas femper perficit ineelle- fübie&um generationis,ideo venffimedidi Cum. per oppofitum, qui nutritur cibo nó tur generari. Alio modoaliquiddiciurge- conueniente naturz ii ab nerari terminatiue.quia videlicerraleacci- vrnon nurriatur. fic eft de affuetis fermond iit efle per generationem. S modus ifleeit bus fal ifti non perficiuntur. Aut. molior. & deifto locums fuit Philo(o-. aliter. duplex etimpedimenram squodd$, phusin. 7,meta. tzx. c 17.8.1. vbidiit! quodatreftaxur mato, & c veritas non im. 9p il'ud;gd Rroportet sp fit diuifibile fem- peii quoddam vero. guod di mali de- pis& quod non ficazsnec fphtrafed nea Rru&o, & fic veritas eft impedimenrum ps Et Cóm.in có.16.ibidédiatg agés | mendacij , quia deftruic illud. & fic pa- icitex alio alud,nonaliudinalio.facit.n. — cet concordia. exmarcriaforma:d,nàin materlaformá, — Vigefimaostaua conrradi.eft in cóm.eo- 1. phyfico. Etfm ilum modum verilia ditü fuum | dem. Aucr.dicit jin legibus non eft verá, com. 6o. € compo'iti vere & »erfegeneramrmate neque fülfum.. Sed boc videtur impoflibi- fair &forma peraccicm primuigif lenam omnisorado &opiato qu£ mds &mo-us cfl venor,& fecundus eft famofor, — ficar, aut opinacar aliter e f "L6 M. A. Zim. Solut.Cont. iunc sphpiauemar ad i. & ra IDE PICET T 'nollra , quia tradiia eftab bilis veras. Sic eriam in- eT EDL E, c spumam, P giianona cond eltincarur 61. Anftditiogui duplicem fnenelonent S ird qid orationum vene Selbuuoppeftumlsgeurin, mearum funt nili [T LDETUM Soluur.Arit motus. Debes fcire ex (enrenría Aner. go- neratio i lici - une neraio(pminrdupleier. pnmo prag. leratione preuid Been xmazalio nodo pro (übiro Deu focm tantum có. e. TTC Turcx 9.6. ius! uer. te- mai i meiden eren consen formam efie ad fübie&i crrenfiones , cus Side ibno pi ade [d Vincrius nocare debes Auer. prerireimitiniin Rramelnsan Eh it des. Dubium cá arduum. miffibilibus (icut funr forma: fFanipfora dare summum uteri ds anie bum ef reum in qualianbus babenub» contrarium (ir dare mirumum ex parve foc. &eaní ma uinhoccít magna dícordia apud i T0: magnos. Aliqui voluerunt dari rininul. [rera B itum , ita. Edd Ms odo inam Sene oi induorur minimum igniin mans ebrios irri E RU Eus asini cu ep elemétorum elt. 2, dare minimam quan- Pi eftandeintn- Difüew. tione Aer. in formis intenfibilibus , & re- end demenrord, minimi füper T. Phyficorum. leeters, cui refpondeans minimá alteraal fia minimum, de forma elemendi Meta Ponta genet, E d ud dene sem ante, » & fit, ua dicant. deforma cement poft muniaum fuifit per partéante paret in inhnitü . Alij ero magnz authoxitatis visi enent de in- ventione Auer.formas elementori,cim il Je stie in cremifübies fm ipium acd dentium intendi & reritzi,& fans probabi liec videre meo tenent non dari minimi ex parteformz in calibus . & coufequenter. venent gy in qualitadbus ipforum elemen- sorum bon dt dare muinima immo rales ir per partem ante, S inintum. Bereto cb ifla quia les qualicates habent conuarivbi adt contra. Tietasibi cefiftenia : vbi adi refiltenda ibi de neceffate facceffio ficut patet n. 4. phy fac.cóm. 71.& ia, fi deberinduci minimus. caloris cm ral.s contrarii habeat, quo in inflanti inducezur non video, & un veritate iftud. imeem me eft fatis efficax pro illa via. & malti qui op- poiam tenuerunt, non pocuerunt. Edere b hoc arpuancam ficlacuríu ia inconuenientia. Et ideo probabi- ius videcur bobis tenere viá iftam, ad quà dfequanzur ,iuxu. Fd Cons el có nex (centia Alex. fuflentati fumus (uper fermonibus iftius innenimus coe. refnous. nae pa partae pan in iaiielacqu- rantur, per minima, prius tis, & c: & c intelligit dicti Auer. hic dicens, » mci imi perm ima, i vnd pod ad ducant eost tum.quia eft fallacia coofequemus.quia vl» tra diuiübilicaié forms requiritur oy fabie. &um motus fit ens in a&u, ad boc ey fit ve- re moms. Vndectiam Linconienfis.1. Fin feels capis summed fyllogiflica interrogatio. Philcfophi dictis fgné grocrar la mei plara analogia dice in fmnpliibusfor. Indait panem poi voluerunt |do generario at faccefina, d qdo faece caret Sed iudicio meo iffad non. ftare ad ola Nam fm Auern pe sini enero Rem in fecu. qua ipldvengt y forma elementos Tunt inucaduttur ,& remieunmur. & deb adbuc remanet difaltas qualier So frmz dendi b usine ln "Wt, virobiq, fucceffio, maxi- mera fecundatn viam Pt peopter boc di- cimus gy diferencia ft cx parte ubica, & E gfacionis in Phyfico. 000, c M. A. Zim. periere len emit vale eft; modo. E veo weninus ciquill- p igear generatio fumare peo Spe ex alteratione pezuia , & loblto Ex EIC IE de came in imple quum rima commence S fece ve miidamreenem | er d "Trigefimaprima contradi. ter. 69. Arifto.n.& Cóm.affecunt cem comparat Cci.al tici nord dig per e Sed ene: plsyy end Pme phi. feienta, g maeda nepuione reum efc ma- porem turin com| pee pre fe eig lise eh apio aie quod locsns ipfam in. radicem , vt patet in. 1. de anima. tex. Meihnde. Sine rici aio en fabfanzia BE dado iral Cónexin 7 meti ciné o. i Aniemin Diastereetppofüeentemis madii musmonp pte Bop acorlvt rat C Clas py cl deinde ipfe. fas 'eontra Aoie£. per negationem, & cognotr Hinguansum ene &inqua peitds funr de di ends. lacidifüimi Themiftij in. Solut. Cont. itar diffufe Cóm.in. EIU MAM Trigeümafecunda. ERES debes denionfirare primum peincipid. ET m um fic eim in enda. rris etipisdois ergo ELCECET firiin Ataic tii &.€.&.) meta có. Sed iftud eft li&tum er roceum, & nullo modo quod dictt Etratio eft itla quia fm Auer.i.phy, cvi. &c 1 phy cóm.11. 8226. nulla. tia ne voiuer(alis fuerit, (foe. demonfirat perrdemonftaronis, Ex rado quia ipiediócobedid ia qualis Cinca up " m eet E Mrd tia tanquam nocum.tunc c, prima forma, viptima forma,eftfübiedtum in Meraphy- fic modo loquendi Auer de (ibiestrie t rock prem Er idel demoafeare. rideo ner eft dicere, repetentes ea, d di- 9 de duabus EXTA ranis (de primo mos n maria, de prima mti, primo fine Diniues, mk [e feribit Cóm. 7.meta. có. 9.in Nam. 7. yin digrefüone de poca Scpriusuo- quia cteradi etin có e». LHÉn fed orm rerum rata ele Ri m fünr,& non habent vnam. munem , ideo non. pocuit Nanarila ex n laturali fabfanse (quracm ve aac di tora & (ub ifisrauonibas noa demoattrantur. efi un fcientia Nararalifcut exprefie fcri- bic Ccoi n có.allegaris videlicet cóm. 9. 7. men tcs en mea i7 mech pir euis q prima quaftio in (cien educi in cogniionem primz matererer formarum. masstlsnm, K peii mooris. fed prima quzfio in otia Dinína pducit auem. torem. poseti mam Trmd finem. perra Kiel Yi t.11.meta. có. 6. flae. proe mi Dr ius motor, & prima exprimus pmberredéep md tfi rónibos formalib* ead& Et ideo ftaz vnd & id£ obie&tü (ub vna radone confyderari 3b voa (ciéia, f Em aliam rarioné confy rariabalia (cléna, ficuc cetla£ Cóm. cb Ecperboc lalar ipemeni iab , meu inquit enim.$i. Sancili demanflrar So Mancdwcde pleri Sedis Re ebradberdidmumorg oz capice d Ee x aene ptior.niícadt Na« E is onn demdaftar nifi fübiect mate. demonftrat Jefübiestum fcieniz Dxuinse efle demon- Euro it peior autem fimpliciter . quia Toemale eios, nec prior ur Micron Nacatya demoniire poni» ad hzc non aderunt Moderoi , icut. oftis. Ec canc dabitabis. Cüm füble&um ria Naturali formale Metapbyficx non videatur omni- no nom efe rides quid ina qui fcencademmntts n OO E] pd M. A.Zim. ilii Me y ércmuc Eee cook . tex. |. 9. miftio, & Auer. 1 pofte. alia monpof nuscrconfrderatione: fined Maiden ffllogifmum categoricun. Vf Si fubet dl surca verbe, qui vo- BRETT itr verba. At. antec in lio in. fane his ede racio obieruar. P4 3 llo, aliqua indnébone, EIE dur m aledemonttrarenon poi Vn. 1z.men dick primus Phi- etrio- i pro conccílo huiufinodi cle ubftan- imicesa ne. ien denocftae ia fm Act xerch salis opone [mer defin inci i p E- Solut.Cont. ot TS cele Vnde qutt uie cseuplum quo modo pot declarare Du (abftani vcens.pri mam formam efle, dico per fjllopfimum ricum per narurá, fic arguendo. t fui fant entia per E inemeedi E mimsrm eftíed partcipazionem en- cuc duE i i i e * B : fiu (ubftantialé manriz Ali domus poumdars lot in materia, qua re- fpicit porentiam a&iuam agentis , per qu& potentia deducicur de povendia in adum, vra&tu imprimacur fibi forma. &c illa pocé- Alij dizerunc in materia du- & Pplicem effe pocentiam,remoram Tl fententia Có rca cóm. 110.8 4. pbyfi.cóm. 110. & tunc dixerunt Jossiian remoum eli de enia mane vero dixerunt efle relationé irae neon Có. AX es i vna btc hanc diente prop teris paffonem. & dicunt eam cle sbfoa- tam,non quía per calem rasecia ulla t » tione reláciua fit ad operationem, fed e) q» refpiox generatim , & indifferenter omne fpecie, ac omne ipdiuidad EO forma. & diamthane] priam materi C Akam velo di efiérepediuam,quenon du rncrich genec mii iP dua índiuidualis primo igitar modo pocen. gacitdia Gbiamalis,rdloco drz po opinantium y ipfi non habenz mentem. "Auct nec rete ET tres refponiones concordant fuper! tog in mareria eft duplex ma. ital sodio confequens illa eit ab(bluta.omne.n. en dilindum conrra relaiont cfensab- folurum.Sed ifiud eft parus error, & cotra. E v. Nam quaro de povera itla. quid verd fe potencia adi- wa,an potencia pafiuzzan, ve alij dicunz, fit. aliqua porentia obie&ma.&,fi fingendi da. reir licentia , non poflzx ín cafü verificari, fifi lcerum illorum. Non eft dicendum q; fi pocétia a&tinasquia omnes dicunt gy per iam materia recipitformam. Necobie&tua.quis fi obie&iua,iftaeflres tio. relaciua ad acum entitatiuum, & per con- fequens nó cft sbiclucs S pai re dicere RID D Nee ta non lorum: quia. faum efie cil ad aliu] (e habere. nampo- » d : terum. patet andé, 9 hocimporatrefpedum ad actum rere ptum ab agente vt ab agente (icur potentia. aBiua imporat refpe&tum ad a Sum,vrim itur in paflum vr ín peffum . qualibet. Potenti efpediua et crgo va difün ione, vbi non opus eft, eft diflinguere de lana caprina. Prreerea fpecal tiam viam , falíum eft 9 potentia refpedti- ua fit corruptibilis omnino. Nam poren- tia refpedtiua (pecifhca, generica (unt eter. a ümpliceer , &à pareante, &à parte polt primi cermuni , ad qué primo füper 1. Phyficorum. rdeuné ce da rame t [rjr fophos bene verd eto pocenciz Hfbz refpe : 'realirer cid. Va marcis Sceft dria Gbfancalie mate riz eo modo, Auer. loquitur. diijs, dam dixic Als & potencia fan differen tiz valde. enis, & dircuunt omne. is. Decl deintendone Có. Sip ce gra tedopins ee dien- Ei ieet reped sia Pueri ETE les differentias nuncupanerc. ens ipiur per. potendam conflicuit materiam , licut ens per actum conftituit formam. V nde Philo- fophus.rx. mera.tex cóm. S.volens declara» 1e quod fit efle materi , diuidit prius effe per porentiam & actum, & concludit mare. tiam efle ens in poxentia. phi. »-meraphy.xex.cóm.t.in plus fl poten. am Liam. Dio gia lera dixit maceia vt eít (abic&tum, confydera- tarà Namzali . & hocdicit, quancum eumis Vh Tic duborine Bio mas dia ücin fubie&um. Ecil mi.Et paret 9p hic loquit de posentia paffi- ua matericquia quispiam füper I. Phyficotum. fuper hyficota m, Memformamiprimomeroreincuspo cudere tenta a&iua funt omnes forma. Ec hoc te- fatPhilo(ophus & Cóm. s.meta. ez.cb.1. vbi habent ipfi 9 in definitione omnis po- tentiz paffiuz accipit definitio primz ma- Verie: leuc in definitione omis potendis s&ius (umitur definitio a£kionis prime for. mz.& fequirar poftea CA.in eodem primo eap.& dicit Erideo nullá habet formá Tritenamri cilleuemin ada, d us Sida ddr poffe. & ex hoc entium, Cabfolutorum . Pee bonsDem pri qiio Commenia. de vna & cadem porentia. pests apri Yo modo.quia de uo fupra dixerat, y erat differenta Ss aisi me isse io ponis difendiam ip rosea y le police read mac dra cfteasab(olucum. EET fauerunt ita grauiter : Eos ure qestedie o mar aliam Sunc dii re ELT maoeris Mc alam fi reado, 5 non ide iur eienia cm adormier de vna Eencluce ccs Sean: x nha cm Ei inxerunt à ie emabilotum cim piede e fe relation£. Etvbi inuenerunt in. Arift.vn- videccni oclicutenscl genus ma cóm.jo.&. j.meta cá. 4. & 4. meta cá. zictdenima ch & y denim die Er non oporit dicere gy it cilocusuam dicum oresqui meld de trahüt intelle&ui noftro.feri. n. dicunt ofs terd differentias efle circülocudluas, & mi- fum eft qüo inrelle&tus nofter ic discum tá nihil fit naturaliter nofiro porum intelle&ui.s. phy. 4.7.& calis, a non et de elcoch matris at cel da i confidezatione Et quia aliqui polle. env adeo ru- vedbilneb ion prre udi pos edi d mo ügoo non iocludit in fecundo.Et ic eciam locurt eft C de po bh unis rcl. sb dicit in poradect mmareriz, rua po elei iin bie, uenisaci mareriam in fao effe. peinofm r5 uod infe coafideratan iy tia t de eius quiditate: quia tunc iic sequi fr reípe&iuum , fimiliter fubftantia materi [PECES A uali Puma xem Ai dien um 4 in (ecunda. aede e e P de udi oisfulécaefincopize dri de Gindano. de podia mcis roi sd M, A. Zim. Solut.Cont. prid enda lucent ydemdene acide Era neaphy.cnomen. t4. vbi didit frdeciio macer in f, &c abfolute perd. besficuri Em ji in mere im.fcd de. iua. Vnde Nararalls conj eire ediiiomde. tama aliii qui ated mam, "ondi teca i (ecudo ee refpicit A " com; - i» qua: ici le. mu leur pomo puer tdfcram per can(mezauioneny fic perd teria qualitaribus (enfibi mexsd Namralem , Et ác ipcelbgimr. ia cranlir Cboentzin. 1. i.q marris fenuoriam voluit dicere Cóm.1 cap.de fü» dn reípetin forma eft con! iüna. flnta orbi .ibi cnim confderat mauriá xrali. vndelicermareria fmm rem poo ft maturalire,N vx et rocepous omnium for nii per traníimota- iacionem. Er i füper I. Phyficomm. - NA hem formam à primo morore,in cuius, tentia aBiua funt omnes forma. Ethoewe- omnispo- tentiz paffiuz accipit definitio prima ma- Vetiz icut in definitione omnis pocende aBiuz famicur definitio a£tionis prime for. mz.& fequitur poftea Có.in eodem primo cap-& dicit. Etideo nullá haber formá grikienarark exilleasemin adu. Gd fue (abitantia eft eius pofle. & ex hoc fed polle, quó fübftanriarur hoc (ul i diftsteci natura fübied quod üblban- varar per hoc pofle,in hoc, c pofle dicitur zefp forma. hocadt fübisdum eft vnd entium,Cabíolutorum. Ecce, bone Deus. qüo Commenta. de vna & eadem porenia Suxteriz loquitr femper vaiforaiter , & wao modo.quia de illo polle, de quo fupta ette fio posit des lend ik diicrendam poflea c iare poli rela ode mae teria eft ens abfolucüm. Quomodo wf er- fucrunt ita grauiter. iroces Auer.exi-- flimaness iplum in conmadiione elc? Et ldo i tur aliam efle pocentiam Siam cia dicke dierendam fub ih tíalem is, & aliam effe fi relario, dc non it de eus ellentia cim rado occ dario alendane vba cu r4 d io finxerunt potenti receprius mareri dieat cim ipic disce at fe relation£. Et vbi inuenerunt in Arift vn- potentis abfolurs non videoxnifi velint ieloqui,& mexaphorice. quod n& gens ma chm. jo Ac jet c a. Lit deanima có. 7.8) de anima. cl 4. Ecnon oponct dicere g, t differencia cir- ellocuitas dicunt omne» qui mall de- trahütinelleda noftro fer t dicant os teri dificrendas efle circdlocutaas 8 ai fum eft qdoiamlledus noffer t adeo ru- discum i mil fe ami intelle&ui.1.phy. 47.& tal anon efi de eint eatem i fae dai ione Fs,quia aliqui pole e)gv credere. eai Menuism metet B noo inc tdi pedea quiam, non inci nii iAUUA, ue abfoluta (ont propier hoc flatim docu denram appo dedarando diro cer marsram, Ac alem potenud, dictse mascra e eosabfolaram, Bali en- tia eftens iuum. &, quia. mecum codici peine ignond nz opo non Rchdi poecacam fed d . infecundo.Et fic etiam Jocuc? eft C6.de po tentia. phy.có. 7.vbi dicit quf porende cf eni pay à reris, tunc Bbfltia ma. veris lle ad aliquid.ibi n babet pro incó- ener quodin i ied n P T cde ics quiditas: quia cunc fat da- bio materia noa e(fet ens abíoluci fed ens. refpe&iuum , fimiliter fubftantia materiae corrumperetur abladone potentiz & pr fentia forma.nam ralis pocenría paffiuà re- fpei dicis ad form - ij e pred ipic ei al alis pocétía, unis pem prias di a matetia , p qua« maceria. primo refpicitformasindiuduales.numes fui. formarü coegit ponere nameri por tarii mec.có.1r Etille potentiz indiul pibe aol ode ode qui m fe masicec ite tune imi ccebue. non in a&u. icut peflime opinat* eft obl deGandeuoin quzfinc gpràde podia matcr iz fapcr.. phyfic. non vi n OO di" Come M. A. Zim. Cle. tcoll c1: 0.nec recordatus eft cb. 116. 4. phy Ifa eft igitur fentenca noflra. vrvides om conttadiAion£ crdludit om- difücaloesm aboluicer leur nona. dori.autg neutri in ratione alterins po- matar, & cunc erunt noo fold duo in ratio- nemo duo in effe & fubie£to, aat verd- que ponitur vicifim it ranioce alcerlas, fi ut imum cum nafo fimo. nam in defini- tionc mi ponitur nas Mceconrra in def icione ror imum. & mnc 'acck do. Dicit ait talis io in materia, Dii E E d in endbus ic fant duo in ratione, materia, & cius priuatio. Ad authoritarem adc Arif. fuper. L Phyficorum oci K Cf perbonzin diclus, &erpebue exponunt primam formam , imt cuit td diras ferit prinio it contraría primz Pac fine duodecimi primz phil maid caurari dero il am ola coorrria manecim he materia conrrarioni. pei ma caufa adt feu pnma forma eft abflra- Gai materia Themiftius dicit, binc igirur focmz pimz. qus ibomni abiand et ki iens into sabiadt de his. Ee p^ illa, in materia conllitutz, contraria eft & ad erfa pri fententia ibile eft (aluate. noo.n, Aut] io diit ef feencana fedbono mrs tamé [D fit cicraria prime forma dif- mmo quod ctbanum fm pre sidasl 11.ptimz philofophiz cóm£ 18.06 forma: fantin Pi poema apris mue, Aun Slam pia d (it abiznda fc manquanmum iua tionis eft primo diuerfusab. ma forme. Formis inmamtis T pnuado cbcrariaf, me forma iode rini Goga funr mra crifieneem corumpi per (e, non ad: Boos EIS fantin materia corrumpuntur. &. acto. dir mulnplicun ad mil plicaionem focmard , Amplíus non vale- marniodarks io ad robadi Quia tunc accidere mareriam corrumpi in. fic kilipta qeanzum ad denamats - rie iam nope mera nominat illa forma. z- m e jon rtq chuma erede EL Muros m emer terius , fcili- poa per Lord denominan SoLY- 477 ani eiusmo praemio m Eins 1. phyic, eom.t. folaio. . M. A.Zim. SOLVTIONES Contradi&ionum 1a didis Arift. & Auerrois. Super Secundo Phyficorum, [21 cl Ariftoccenim in principio Li b] E32 Ibritaueft naturz de- ER Raitoneri, ic incepità rebus. nauralibus , quia res naturales (ant mani- feliores apud hos quàm nami rdi C men.in cBm.primo. Sed .quia tonccüm innaua fit nobls via vr à manife- fiioribosnobisad nodoca ie reci mnus,vt patet.1.pby.te.cf.1.& 7.primx iore cro tinc pé Natali pot fix ex rebus naturalibus demtare demtone quis narari effe-cuius. exibit Phi Joiphe. hr re ch i. C6in cb. ibidé. Nid cese adhoc aliqnid dembltemr in aliqua (ciencia, non fufficit y (c aliquid jus eb,vel quó ad nos . vel qub ad namu- hd requicilcd hoc de neces q illod Y X] coram.et fuper rex primo. fac in illa fcientis,& per coníequés. irlmano ignoni quas perienba, Em vel ad ea quz fumunt pto per (e nodis ex (a periori faentia ientia non pc erigere ali- quod gcnus demlonis. quia non demfarar nifi illud, quod eft dubiam, & ignocil.alio- quin fequeref 9, Naturalis poffet demtare phum. Merabes Nobis |. phy.tez. cbm.11 vbi. Nobis utem fübijciarur quzdam eo- umque naemra conftant moneri. & CÁ.1. phy.com.£.dicit tatem entium (o moru,v eeftaf PI usn. 4. phy. Moo i ier am eft, motus proprer id quod mouef, & loci mutatio propter id quod ferrur . & teddit caufam. hoc aliquid enim eft quod. fertur, morus autem non.vbi.Cóm. inquit, p motum eft nodus mounquia eft demia- um,& motus non eft demtatus, fed mens. facitipfum.& idem dicit 7.phyf. cóm. 1. vbidicit cy mocrm apud norit nodi mo dicimus cdm naruram effe t per cnolle Kicec namurataquó ad nos (int notiora,nó fe. juuur g ex ills natora poffit demoattrari. 'nde eiiam Cónt in. 2. phyfico.loquens de. Rima cogrradi&tioin.iPhy- i Solut.Cont. irs MM ! Sens aite die fe figoi & poflint etiam demonfta moni! quid in faenracte lagu poncpa il aea in Appolhis guia ad hoc, q alique denar digo nnon fufficit gy fcientia habeac efsias. iium deren reque P ire inque Secunda concradi.& manifefa di ae :! dem tex. & có.Quia Ariftinter * am eese Qo Anl cum alicuius mons, hsc: m hrcadc Fen augmennd, & dimisi aücfm alterationem. viet do exponit videtur; m invegrabiibur casimalib i usan tifciSed hnius oppofirum habet mía do de anima.in vex commen. j3.vbicwe. Desfcd mocus angmenti fit, noa (aas femrerymn edam deocfomigu unm natura, fed ab anima.Et. * anima ell aus corporis inftialis, namo ia vità habentis. pater autem q (mitur p operarionil mm gere elits moueri fm locam kae - Nifieffet gj non inquit q ex&can' tarima nra duerme tara proprie eft principum i assu pafiuum quod eíl mareria at uum quod eft forma. natura enim dif efl,materia videlicet & forma . Omsit! cepe py dicaoeor deos fucrint harurata, (eu naturalia , qase farra er mats iet in yficorum agitur de princi elementistam corpori iciom i a pofitorum,vt fcribit Cóm. y. cadi d pt corpora perfedta etiam v fant. t planzz,vt habent iflá compofitiont arse teria & forma dicuntar naturalia corpor nam vr diciurin 2 deanima femper feRiori conuneCin virtute minus ficurin fen(itino is fg E malt faper IL Phyficorum. continet Anima 'gi Sidon haben aquancd non artis opera, u- cab arte . fed pro quanto anima eft ex fai ratione: i non eftde ratione narurz : & firiliver pro. quanto anima ef principium monens ad Oppofias dtias pofitionis,qd noa eftde e6-- ne namzz, ic anima diftinguit à narura,&c. diat effe in altiori gradu enud , t nam- mu igitur cbcefirvinentia effe. &narra fm modi, & nun m. quodaninia à narra fm róné diftinguif. enim dict y 'en: naturale kabet prin cpiam cranfmutationis & no- meanido ca jus habent principium moe n dtceqees cria dem ipu - B coca c mit le momm carli cfle nacuralé. Et pro hoc fa- it eiufdem. i. cali. $1, vbi. €0.16.Dico igifq) Cóm.tenet momm corii ede eit iia eft i; calü - prece E eer arura agente moci , & natura recipiente ficus pacer. t.cap. de fubftan.orbis,& tamen non eft namrahras mous. min egli ciu(dem rationis cum naturalucate ito füa rum inferiorum. Ecin tantum proceflerác op uium cum hoe amne quodens dicere inscligenuam eíl formam &x- Tera contradi. eftin eodem cóm.LIbi per ^ 478 malirer dantem e(fe ipfi ocbl.non .n. aliter catlom eficr mori ex fe. Nec valet, (i dica. ie- tex. ch.10. Omnis mocus localis antex e » habere autabalio.Mor* att ab alio,auteft puliio, ant eraAnt.ur velot vercigo. & fi pul- fio.ans impulüo,sutexpulfio ergo 6 intel- ligenda non Gt forma inrrinfeca cerlo per formalem inherent.am,fequit gié colum. Pi motus de omaibas. Anima de rebus viuis: tfi quanrum (pe&tar ad prafens dicimns moram cali non effe. naturalem à fba forma, clim foa forma n6. fic nanura, fed fit fup naeuri nacura. n.cf inferior adanimam , & anima eft inferior. feguinatQ incdliensa fc quia ftacaliquem. motum effe naru- Pies fencpio pafioo wminfeco ramen mous r ab aliquo principio effc&i- uo extrinfeco:ficur eft refpedu limplicium. motus alteradonis in via Cómen. V nde for. mo contra iftos rationem, cuius folution& adhuc habere noa pora: , y impoffibile 'c i clie mam ful órbis vila aleruat Quis boc eflct sur hoc elles pro piet appetitum , aut propuex moti in. Fama ribi Cóm cip defübflantia oc bis;non fuit di&um calum habere anim& hifi propter appetitum, & motum in loco, fed neq; ppter appetitü,neq; propter mori necciie dt. ellgenianr maliter ani- mare ipfum ocbem:eigo nuo modo infor. mat,vrilti dicunt. Maior elt Auer.vt dixi; & mino y Primo quód non propter. appe- M. A. Zim. Solut. Cont. ed smtelligentia, ve it forma. EE eigen (uam eflenziam,vt Memiote Che mene MM A93 c in abílradlisà mareria idem dá efle caníátá à fuo orhequod eft impole, Meca Có Lphyli cb 6j Siverodi cas propter fecundum, propter mouiman. tiam efle formam . Contra, inrelli- adcaufandum momm habet oém ad aBiuirarem abíque hoc. vuiatur ibi for- gluer , ergo prope ilum canam non oportet ipfam dare efleorbi , affumprum. Trobstur quia eligenda non mou or- manu, aut pede, aut aliquo corporeo in- firum&o,fed folo intelligere S: velle;iuxta. illud Auer.1i-meta.cás, 6.corpora carlefüa. fanc animata. & declarar qdo fint anima. ta, dicit & non habent de virtutibus ani- menifi intellectum, & wrnmtem defydera- tiuam , quc mouet in loco fi igicur intel gentia mouex orbémouer p inrelligere, & vell. (ed füum intelligere & velleabílra&tü. ell& non fi mediante cotpoce,nec mediá tealiquo etiftente in corpore, fequitur ergo propter neutrum iftoram iiam doreeficfrmaliter orb, Erhoc velar à 6m. 5.meta.có.11. vbi dicit, co fla füncaaumaut ex corpore & forma in telligibili Et declarans q i, non ita. sg ttima cre animai, neg iq ibi ir liquid, quod animerur per animam , auc. viuatper viram, fed funt animata per le,& viua.omne n.quod viuit per vam, & ani- matur per aniram,eft generabile,& corru. pribile. Illa adc verba pro tanto dicit, quia. in rebus an.ma iformante animar: res animata elt anima fua : quia toxa quiditas talium eflà fua focma. 7. meta.) 4. &. a. quidias hoi. el homo vno modo. Sed cor- pora eceletlia funt aiata p (e, viua.hoc eft. di&, habé formá, quz appellat vita & ani ma ocbis per (exquia non. fin or- beni formale viuere, & animatum efle. Si enim (ic effet vique verum eflez dicerc or- bé viuere per intelligenti, ficut eft in iftis inferioribus. & ideo & fm ipfum non. turibi afa im aginatiua, ficut pofuit Auic. SontigiCanmata eorpora ealefta viua per fe. folitarie,quia habent (ibi appropria. ti puncipri, quod pót dici anima & vita, usta illud fupra allegatd principid,motus. deoibus mobilibus eft ficut anima de r9 vinis. vn dein quinto cap. de fubflantia or- bis declaratis qiio incelligentia eft (eparaca ab orbe, dicit) hoc et inquanm iftod corpus non ipfo,quia ipfam. manens per fe. musmorum codi fft a forma naxurali mea inclinationem ad. i d mo cum. inceligencia intrü e bendo ceium am exin tel'igenta &c ocbe. & eft iniriníeca: mon quantum ad effe.& fic dico celá effe modi ex fe. Orbis aürnatura. Ern litaiue à Nz Srderarar etu non in poxentia, fed in adu. natura.n.ana- logice dicitde illa & ifta materia. Natnra- lias aucs accidentium habet arendi penes. fübie&á fuum,& non | penes. efficiens. füb- ftantia n.vt dicit Cóme. 4. meta.có.:.nom. cleuta accidens Pm icem Me eidem materiam.moxus.n. lapidis. proie. deorfum ab aliquo non eft namurali rario ne proqcientis led manc Li de pariaggregaum ex plaufiro 3t bobs Sie moam rt Bia boues fun: eroe Suli negando ensi: confequendam. quia son ell a- lisbabitado inter plauftrum,& boaes, md lis eft inter orbem & intelligentiam. nl. Auer.1.carli có. j.ex intel ligentia et orbe fic verius vnum d ex materia & forma . nam. incelligentia non vnitur ocbi diuifibiliter, nec mediante quititate icut vtitur forma. fnateriz-limihter plauftrum non habet na. muralem inclinationem ad mocum , ficut. orbisad morum. & ideo bene mocus plau- Rricftab alio de illo beneconcedimeqe fit de aliquo illorum generd , videlicet: lio, vel ve&io, vel vel ratio. Va. Beilla dnufio peniner ad moens violenzos violentü at, vt dicit Philofophus in.) ach. ef cuius principi excrinfecil eft nihil con- Propolio debole hocleveni deae [ito de orbe, licec it: fro ceipedtu bod sgapurritiune, formarm igiur cnniradidonis prindpalé dicimwa onm cei se maurden Ad appolitum aticrepondexur 9. Cá. non ne- ed nepauicip Sind icu fec [ monere men arde natiilis vip er prefíe habe: . Pro quo aduerteqy elementa. Rouentà principio ipttinfeco adtino. cut. [o natora, quz eft materia. et cueramorigmr, &dea- Qu Pe le i, Qo mo* Slesacieneon qus X principio paffiuo habenteex fun rarionein Ur cllena 2. phyrfic. com.i. x. phyfic. *exa- fuper II. Phy: patet pet ipfam c&.1.&. ;.in. s. ph. &in c6. ges eric ewe einer eod m achat qd l wi inci meuelt, quia il- hudeens in atta tenen. aum uon ha bentniü prima maxeri, &cform&prima au. tem mauzria elt ens in pura poténa.& ideo maturalitas in motu elementorü eltà prin- ipio intrinfeco actiuo.quod eft naturazta- leaüt eít ipa forma elemenn. monusauté ma cli ct naeurtlu oppolto modo uia fus maculis er pare princi adii quia «clum habet mareríá in adu, non habet. Rarraliratem fuà à furi itnatura: immo fua forma eft aliqusdo natura . Ec hoc coafyderaui Magnus Albers in 1. phy adrincipum-dam dant morum e fon effe moum naturz, fed intelligenux: comparádo videlicet iplum motü ad prin- pium auum , quia ale non elt natura: fed inielligencia Recte igitur dixit Cómen. corporis cetlclhs morum non efle natura- lenyfcut eft motus elementorum.ná naru. ralitas in motu clemend cftà forma non à máatena, fed naturalitas n motu cer eftà matería,non à forma. Cuius th oppofirum. fentiunt Moderni ad refpicientes. Quara etiá conmradi. efl in có.i. Dicit q» non iuuenumur corpus iniplezs quod alteret ridicu menie arp mtien quod tum videzus (entire. 7.meta.cóm.19.vbi vniuer- falitec loqui videxur de mobilibus mom lo eli & de moru generations, & alzerarionis. inquit cnim. gquemadnoda orum,quz moucntur jn loco,quadá mo- enzur ex fe, quedà ex alio ic et de gene. tabibbus.& ita 'quód mor alicra- ionis & generationis aliquid moueatur ex fe-Ad boc dicimus, aliud elt loqui in (im ibuscorporibus, aliud jn mixtis . v YMplemer Cómenda. in hoc cómen.diat gin compoíris potefi: principi derat 'nis in ipfo alterato ab ers quz aducnitit cor porifao,vjn animalibus & plantis. In. 7. Mpitur mecs. loquitut de. iisfed híc. fumplicib?.vide,& glo(a fic Auer. inl ph.ch 1.Ac us có 60. 4.cari.có. 14, c. de anima.có. jo.&. 9. met.có. 1. Et pro iffa (olugone vide exam cmenti j4. pti- mi de generatione. Quinta coocradi. eft in tex. 4. Ariftote- lesenim dedarís quz funt naturata , dicit, quód func naturam habenu& hacomnia fant fübítanuz. reddens autem. «uan huius affenc, quia (übiectum eft ficorum. 479 quoddi, & in fubie&o eft. narura femper. quaíi dicat natura non eft ni(i fubictum, & forma, quz eft in (übie:to, & udlia (unt. fübltaniz , & ideo compotita naturata cx naturis,quz fanc fübltSaz, func fubftitiz. ita eft vera illiusloci erpofitio.non..n. po- teft legi,t hzcomnia Ariftove. a(lerac efle fubftátias,delicet fubiectü, quod eft ma- teria. & id quod eft in fübietto, qd eft for- juia ex primo cceli & mun.tex. có fe- eu ambos di j& ambos duos, omnes vero non dicimus. Pro illo tá dicto. in expofitione te.& funt hzc omnia fübftá. tia,Cóm. refert ly hzc omnia ad naturam, & ad habens naturá. Efi dicirur quod y Oiune,non dicitur de duobus, (ed de trib*, modo natura & habens naturá funt duo : Soluicur q» natura includit duo, mareriá & formá,& naruram eft certum. ifta. 'enim denominatio ad numerum ternariif. fy Sed cunc fecundum ift$ Philofophi fententiam forma dicitur cfle in fübic&bo. Huuus adt oppofinum legi in przdicamen- tissbi dicit Propri eic ublibu in fütse- &bo non efle. Nifi eflet vr inquit Alerid. qe fermo Philofophi in przdicamentis intelli iur de fubftttia compofita ex. materia & ma,& non de forma , qua cft fübftàua. fimplex. Aut aliter. non intellexit Arif.in. hoc loco effe in fübiecto proprie dictum, fi- cut fampfit in przdicamenus fed large, vi- deliceuid, quod ad hoc vi f indiget aliquo fubie&o.Ethoc etiá adnouac Cómen.in. fentiloxo, q,formaeftin fübie&to , qui fübltentaur per ill& non quia eft in fübie- &o,per quod fübfientamur, ficut accidéua. Vbi Commentatoc dat pulchram differen- tià,cx qua intelligi poteft q» efle in fubiecto. ztquiuoce dicitur: d formi fubftátialibus, & deacidenzibus.ná forma fubftsrialis eft. in fübie&to ji. in prima materia , quz (ub- fleniatur , ideft quz eft in atu per ipfam, quia materia non eft in a&tu (eu in effectu, nifi per fotmá&,nec fine forma poteft cxifte- re, vt deducit Cómen. in fecundo phvfico. cóm.11.fed accidentia funt in (ubiedbo exi- goma doe dici enim Philofophus in przdicamentis, p detiru&tis primis übftanijs ii ibule eft aliquid aliorum remanere. Aliam etiá differenuà innuit CÓm. in. 1. de anima có. 4-qux eft caufa iftius nam fübie&um for- mz fubftantialis Ém quod eft fübieüum. elcensin potentia, & fübiedtum forma ac- cidenualis eft ens in atu. Ex hoc.n.fequicur. vtfübiettum forma fub/tantialis (.b'ren- var $olui 1. exe. , olutio. M. A. Zim. Solut. Cont. fau fübieBum , quod eft caua It mareria. 4. meuaphy.cómen. 1. , Suaulecilcnrad. Seu: eit in ter. €, Dicit Arifto. € cens de: dit nomi Ribusrationem habebit.nihul tf intelhgex. & confimilem fentendam habet in primo im analydcorum in illo cap. Pla- hid aücqih deficentealiquo fenfu, necefle eft fcienaam illius fenübilis deficere. Sed. buius oppoficam habet Themifli* in. 1. de anima in expolitione ter.cóm. 155. vbl Arif. Tonicdifierenram in inter imaginationem, fenfam.. nam Mire licec non fentiant illos. & fi habent imagi- nationem decolonbus , poffunr igitur ha- iere faeniamqua inreletio immediate. ab imaginatiqne, (unt enim intel- vniuerfalia colligat cum intentioni- bos imaginaos,vt dicit Cómen.j.de anima. €6.,o.ibt enim dicitur in texto 9 23 pant o, Eataspud inlledur anc . apud fenfun. Propterea vifum eft quibuf- «cum, licet non poffit habere fcien- ' tram decoloribus pec inuenionem.vt qui. à natiuirare czcus enit, poffe tá habere. fcent.£ per do&trinam & p audituni. & in. hac fententia eft Paulus Venetus, & aliqui Moderniores. Sed ifta. Qrinio dit cicraA n mor*fa&us à fenfu quia imaginatio eft a&umcám aiit Tenis eor vifus;& non au: auditus non iudi cat de colore,nec vifus de (ono, nifi iens.» de anima tex. cb 1 e. & [beni ftius ibidé Gnfbile per accidens nó mouer fenfim nec imprimit fam (peciem in fen fumy& ita per audiam non poteft ies colorisin ers e iem vol Amplor ifta Eriiodant dudicium Arifto. in in pacenelocn, qui ti zit ezcum de coloribus diputantem de nu disnominibus habere radonem fed non ecpacqel rei que apa er figifi cari ideo dict ipfum tui imei Ez ideo affero ex mente Arift. cecum à a- uitae non flam pon acie, nec fentire immo neq imaginari colorem, ita. 9 habeat coloris ép iicet, colo- tem poxelt intelligere per fpeciem, licet pof fic habere quandae cognironem negin- uam, vr videlicet gy eft rex quzdam,quz ne- quesudim perfe percipimus y neque due nec gnita,necolfactu fed poliduam nequa. quam nec decli creo inrelbricor didum heviftij (d de illo qui ex tempore obcg- poffe noe parabant frr efe, ed. o aree e in commen vo s Hi icm dicctoemam efc lem intelle&u. Ac hoc idem ipf (endirin mt mo celi commen, 91.vbi haber formam ef fe fiium eain Rcge coni iiem sab x desir ce 1.vbt viderar velle formam (enfu corupre- hendi. Adhoc dicendum parocum Auer. Skala. duodecimo, commen te for. prie ma non comi eua, fed fecundam (eam aftioaema. 8c Hon rendi direi niiab inel r dixit hoc,&c primo cae Mab def ompechend l formam, boc Siodieriun i pi meat d fed lama ad fusm aient Sed ac foluamus,unc reflar maius dubium quia fra due im a t sis de prrcipoc vires cogearaa cognofcie inendooesindiuiduales omaia €: im, qui eft cien. arenis c italeda fu Vide foloto confiftit in boc. fenfibilia ifta paruculari- tereonccpu, icfrmz ipfortm vr ici en fa concipiuntur,& prz&pue à fenfa homi- nis,qui. M reesg a ed fenfihilia ifta & fux forma vfr concepti (olo intelle&m. coacipiantur. hoc intellerit cá to. dam. rationé imellexit "ichoiiont. x Hemaque mie sedile focmam sppelis, &inecliprre fore mare per: Ocfiua contradi. etin tex rz Arfto.il 1. pic. In eex videt dicere teu. fm radooem . Huinstamen. imsibe rera deg marería & forma dicunrur relaiue, &! equens poreinlligi fne Sie opliadr Có yir ais tionis có. r6. fcribit vid- ptinclpiord & cire mein bi kemaaseoemim ine maig rii eft . Quàd;$ dicatur , v definiri fi-- ia. Hoc iterum ftare ton poceft. quia pri- Soo deantma cám ré qu defi ioni 'Baturalibus demirrit materiam, videmur de muterealiquod noo neceflarium. £d non. ft itaquia forma debet fumi in difpoficio ibus, in. exiftic . Amplius videmus. AHiRS n dione aim o & ia de alis formis naturslibus dicendd ft.Solnivar.dicit Alez.y modas. i ih Ser in mulis deferutt Des lacut it it exempli .in principio: bri Priorum in cafa noftro, falis per inelledum formam à in materia enfibili abitrahità ma. ter fenbili fimiliter quldo abftrabit prae dicamentum fübftantiz ab alis pordica- mends,& in multis alis cafibus. Vnde fc- Tedebes y lices Arift diftinxerit ln. . pri mz philo(ophiz (dendas fpeculaUiuas nes tiplicem modam endi ra rationem iri plunbus inue aicur communis n his duabos fcientis ve dici przfarus doctor, & eft ditum aured, magni momenii-olaicn.multas arduas difficalaem in philofophía Et iftum roodd dicendi lancer ianuit Acifto.in primo de anima etim aperit anima mon hal i 'adorem. im, fm quam pofl eile fara (icd corpore.tunc eri de illa, cut eft deredio.cui multa coningunt inquantum fe&um eft,que non conringere ibi poflunt. veeftin eorpore fenfibiln& cut efde (phe Tu fm rationem d: cam k imaginadiam contangit planam in pundto.cdm dh namuralrhocerinequea, eftfon omnis conta us naruralis eft duitbl a corpora coniunguntur in fu elita Adiote voluit tare intelligere anima in illo caía folum fm rónem p. abfizahi à corpore, non fm effe . (icut (ant entia mathemarica. Et ideo rhdecor ad foe. má contradictionis. Fro quo aduerteq, vt fenbit Coin. prim phlofophie. 6615. dntelle&us eft maior iran q fisnarura. T.aliqua diuiderc, quz natura non. poteft. ficu diuidit mareriam à forma, qd on póx fieri pet naturá, materia. n. per in- telle'tum poreftapprehendiin ferundano per: tione poitillam, quam habuit Naruralis, fio quam cognita eft per analogiam ad for fu er IT. Phyficorum. mam per prinadonem omniam tocmariL &ifla ad Diuinum, we feribit CÓ. 12. mera có 14. materia. n. ne- Let: VL patto meu tu Sei d forma , mol Tomi » multo: it. na» mulio sagi oneri fos iT grms Pbit in tex. cbm. .foc- ma ci maga . Etratioefi, quia. vtdidit commenta. 1. phyfi.có.s é.mareria. eft propter formá,& forma noo eft materiam. & eft (encéuia etiam Phil In.1. Phyfi.tez.ch $1.vbi babet o forma eft. e me ed non erourri Er quoddi eit funr ad. lui; si nir ci iet by declonmcada de| & a&u fcribic. n. Có. in. 11. ipee tica Ci üt add, aon. ad potentiam, Pe Boifnenda Phlofophlin s prins Ph. ic lofophie in rex. có.x;. potentia a tiani fon cribit. 11-meta.cóm.16. Dic igicur 9 licet. quádo Nanralis defi ormim mi ma.c&16.pocell rf ablirahcrein prima in tells operatione formá à materia, pro quan to pót intelligere formis, non inielli mnatetis. boc.n. eit abflrahere hoc ab hoc, Tofieio cr edel puc da icut. in. D. ftrabere d t pates. Secundum adt feparabilisà Cóm.dicereformam feparari definiuoneà mareria , quia fine materia definiri poffit, fed modo quo dnimi ins. "Noua contradi.eft in cócm£.15. vbi dicit. 2- Phyfic. Afttologiam abítrahere à mou. Huius & com.18. ficum videtur dicere. i. meta.cóm.19. Nil fer Mirologus abftrahit à motu, Solutio. [jdera& demonilrar Na. turalis immo formale medium in confe deraone Aftrologica eft marhematicam. quanto non coní Pmedrom, M. A. Zim. bene tfi confyderat mocum in rationc ma- teriz,noo in rauone forma. mons. cedium Fi amem, vec fm d iabencedinnict TIT fiac machematici, formale logiacd mathema- ma emo macccle ces enale cde ec e dixit C 1. mera. cf 19 8c 1.cerht. cb. 7. innen " fobc fübftácia e*, pondicnfricn or fn gm mo. & fic fedatur contradi&tio, icut vides. 2». plyfc. E aex.19. Ta ponente ideas inqui inquit. funt feparata fm. ? dero Meat aen Ker Soncelie fune eden materia . [1 vtdicit Cóm.in có.qux (unt feparata fm ef* fe, poffunt feparari & ratione , & non con- mertirur. Theffsetiam. 1. pby. 16.dicit qj fot mz materiales poffunt qfiq, à materia co- kacioneatqueanimo ehm fed non ain, aut fubíiftentia Sed obuiabam per didum. aüteft impo&ibile, quia Naturalis definit endis ii s.ply.vli. tiones namralesv namuales oic Solut.Cont. bennbus. Soluitur fm Perlpatericos cogno Soles. Merced apa prm ee eit ij Clrmsodiqda adalind Scnon füi gracia i cognitio. cuius. poses vtnbxat Alex.in principio] pop aus maxime ezpexil les & prazesà nobis funt, anri uuribun tá tales non proper fe, (ed ad ad paffiones. pressione to eff, aes morale non iadipnc ci c ircutes morales.non. ienpaibles,vt teflamr eriam Arifto.in.1o. esie ed nossui nara fumus affe &Aibus, & paffionibus obnorij, indigemus illizvode eam in Bini cognitio peser, turoperationi.n! viomeecidd i piloophis Eieqtes chai boc oc didionem iere debeat TRE. E CEP e elk inter artes & viruntes. Nam proceduntin fe laudem, Fila a exiere ed que à virue ta pro- ficicunrun.non fads elt (iipá infte quodá modo fe babent, & modefte agantur, fed (i ita egerit, pnmo f (dens fecundo ( eurm ron iro iudico agazad cxzeras vero ar. 5 formas teshabendas nihil horum requiritur pez ab. vrqui ius M ipia etri diner ficut vides Amplius atit (cire debes y diffe renna cft inter vile & honorabile rt re emen dede enia artes cognofcentes. effe principaliores fm dignitatem & hono remylicet em valitatem forte oppofiud con. tingat.vnde Philofophus etiam de fcientia. Diuina (cubitg neceíliriorcs quidem hac. 2. phyfic. Borse pe repr omnes dignior vero nulla. dex. erae dim anii, Duda eerie d 2 piri ee, ffunt dt lationem quidiratiuam. ini inn bu. vndeCA. ad bominis vltimam,que eft mé- ^^ c dida Coo ioperaionum noo dia interformas mareriales & mund t quo paret darisliqua namuram mediam ipter naruram. & iara Hug dc per confe um Pe eus occ Haius th oppofi Terbi igcumeuet. ius imm feribit i im jsvbidicire norum eft per ie rullaza- tura elt media inrer abflzaftum & fale Ad hocdidmus medium duplerefle Solade. videlicet per. gniremorum, ricas am mca. mlam li sam- am in eficcta , quz nec fit materialis.nec. abigda, fuper IL ficat idet fequi cócra. Ferrer m Aliod adc ét edid Fm cáparuzonem we corum. Mess 481 hnis.n& ifta vericant rete. a dioec repeti conclafonis Nie, extremicani, 4 (unt difperée in Ere et eft cópofiionis refpe&ta. medij, mrmte cuius infert cÓclufio, (sc fie. quodimodo óat cauíe efficit me id eftcan(a in inferédo,& eris in demtael "uis in effendo cóclufionis, faltem anlttalis, Prsnufis veo in dodrinsin gpriaforma. dufionis (e bt ficut hnis cá his, ante fint n$ cut ex finc fequunt ea, fant ante finé, & non ecóera,üc in do&ri- Ris venzas| infert necefano ve- T eie to confiBix concra id,qd Ariftibi posdxe- mes db oes elkà fena func caníz infinizz. Scd manc cft dubitatio quia. ci formna Gt caufa per accidens, in dali id &c remocd, nó videt 9 Themiftiv adt & foluit Ferascidens ain fumant d rciim ci parené pécdiícetui, re- Phyfico. iTi xat M. A. Zim. nox, (ed abfolute noa, ila füacin- finie vt c. Sod anc eft -qí6 anf per accfis infinizz sec en dom fex iliam abibit diac reque aita Satad caufam perfe, que ct adificatus, dic mafica ít caufa pertccdena meg pro pioqua albedo , & Polyclecus eft .contzad eft in tex. 64.Di SEGA aki i id, quod eft e meri ped queda eri, fiera nam magis cafu. & fübdit diffe- át.quia huius caufa efterzra illins vero in- quia g ridet cerid, qodetà caia ba bere caufam inca, fed hie esum extra . & ifio modo exponit diaus "Thoniss locii illd.Sed buius oppo(itii inae nimus in eodé. -phy.in tex.có. 6t.vbi Anf. efti cata q id quod età fortu. ü Solutio. na dicit hte cau(am exaa . A dboc dicim* hoc conueninar, q» non babent caufam in. tra vnde dicunt in. 6o.tez. licer tripesca. dens.quarens (uum locd, cadar (üb uli - tuffüb quo póx efle aptus feffioni , & hoc à afü efle dicacur:li adt corpus cabum cade. fev d (efioni,hocà ca(u nó eil. talia nullo, uia fortuna eft in bis;in: T feu electio, fed rà cafa fleri.n& puis a icry ipee lixir magis poffunt dicià cafu q.à forcuna , [5 ia fortuna alum vi et eedio er Td d caus pc 'eflc in rebus carentib* lc3iooc. Net aliquis füfpicare( talia ve- iL cóm. qi. vbi bene efiedefinic. Solut.Cont. rk ra efíe con (olut ca dár,qu; m debicam naturz ordin£& naruralem inftirsuioné ra ldem Bgalficent apod V Dir PCT dictata Ar i umb Tam ljus notaui in. mea de Deimafexta. li.eft m c& 70. vbi dic Cóm. q Diuina (cienda. m exiflencer m q, exiflute. Huius th oppofi- tum (iniit ipfe,& Phslofophus, 7. met.te. rerum 19.8.4. mec recht c 6. meta tei. Scientia e ends ci x price com 72. (2m73- 1L IL Phyficoium, &ionó ia difbo.11.in foludone. cà aicámrde Philotphing id quod à Deo glo.prouenit na Eérurs fecrno cormupcus de eis. & qui te- merita 'émanatio endd tab i modo j naruralt, eroe aman Sola Mali Aa. tiq » Vt Algazel & Rabl Moyfes, & ex Latinis Scocas ci fequacib* fuis cenae. Tunt hoc, videlicet Dei fm Peripatericos Ze neceffirate nature. V nde fuper hoc imenio Scocus in. ». dift. 1.quzibo. z. eftenditin via. iiolaex ne- EOMeLero rt Petipate- tid oppotiram tenent. Et vltra authontané Aner.confueui formare aduerías iftos alé Tónens quz vt in via Arift. maximam fid fere Ni anima spi aliori modo na tura, & incells agit altion modo q anima, im Deus fitaloor intelfu, aret altiori mo doi intelfcergoà foriori altiori modo: anima,& multo altius i natura diui oflendirat.nam anima agit aluori modo, S nau quis nacura n agit, ni fm vnd norum determinatum mouendo,íed ani- Tuam qetiberdram mde morusanimg i ef perfeior motu reo. easi ara tons tech. 41 &C infa, ic 8 accufat mugmeoti flea nacara ipis. & Ariftd. eftah aia quia ignis concurrit vt infttm. imo C6. & ArilLin. 1. de genera. & curru. tex.cb. (motio ignis eft deterior in gene- Tanone, d motio oryani aut infi, & ibi Tedóirar caufa intells zr agit alciori mo- dod anima,qua intell; eft altioc anima, Tere de imma vr. chuc vidt vi genas anime choc folum co (eparari cut. à corrupti- bil Dear adrefalior melfu.vt d. Phlo- foph in ibrode bona fortuna, rhimquit. quá ne melius (cia lc inet nii Den 'nde C/.in. 4.phy aufcultanionis i c. 138. 15 mes dópefeefinil. ipai ncn cati ups que dtanranims tac ra ucintellsi& ego addo. De*. osi adt fpetarad perfi aic Sidtiont ire debco q nacura muleglt di &natarz nomen vt panet ex. 4. prima philoGophiz tex c. p &c vt notauit ecd luci dimus Thef.in. 1. phy.1n te. cá 7. ficeft ik densi apreqia fomir pprie iar conim age fm zh is um nl arra ager qd crüoanarura ET manam, eder Eabndz En qr fant forma abitractz,innacz (unt,vr illud, qd moocfab &snon fit leueec stmonlabei tromundi vá ei ddalp prodr innamm exiftere. intentionem . Sed huius. itum. mt piti ercó £y vbi iE dio ete Rien pn ] present idum có. e de fp r cur. luirur. ligi ee Solstie. Buspeeterimaus funt in ap(am in.i E phrinch a nalla gecas Lorem id, quod eft à cafu, fem- pet eftoppolitum ei quod eftà natara. vn- dei nacura fant nce cnllan fpecies eft Alafu/fedi cafu funt moaftra non natura- lix.idé. 6 meta.te.có. 4.K. 7.mera.cá a 1.&c ia Antiqui, contra quos arguit Phüofo- Bieten anl aMierebane. eflc à cafu ideo Cóm.fm Phil oppofita. vnde in có. 1.ter. nde ex quz funt à caía, proueniunt ab i mento natuty: fed e, qua funtà natura & m cur(am naturalem , nó ex m imenro narurz, ficut funt monftra. m adt Philofophi phy non ci depecebas ied de aSione fcu accidente. quia percu(fio viroq, mó px pucaite,et fü Ae jarentione, eum intendoneam parer patet pli. imona có:padi. eft in cá. o.Ibin. col gc. d Pop i Ci dpa e formicas agere. fipecogiione, Huius oppoll eri Ed c. 1. deanima cb.re6. Niift inboclcoinclira icq rid animalia agunt Lione fs ra ie cur Hirundo, que quando nidificauie non tamen agit rion£ hnis ndi baton " Selutio. M. A. Zim. Sólut.Cont. sudaAe motz bene tamen. cog que ciFm. imaginsdonk, ionem reietru. i ad bem ordi Ts '9 infnicudo,& alis hmós accidétia, Reurreiadopuni n cognatum e ca arti tcctanio dicem, er pane, Jessiclari rcg nidd ctitroerenó [zi TIE z SOLVTIONES erred contradi&tionu: Yers ep uy serit. ud pom infinid rado. perci. pea Tice Alerte The ideo tar infinimm, m nce afta deaiionedlicre tinam conzinad. »|danidif in infini tum:bon fie aucena. dediirero, Autqa con- Geomecria,& pradupponere: illá flor e Net videt dbi miri boc, erem eder vie i rq re LOppoGra func vera Fm con- à dicit Có. percer. d mocui circulari nibil eft ETT TES Sri mean cde iem e el aera icd mdadi en licer condinnatio effe Ferien .& ideo vide mih, illoquiilla. Peopricama accidentia, E NTC tradici t.c. j.conrra Alez.&ideo dicimus nor cadit in defeciptione moe, s-phyfico. "Tertia comedi eftin ter. Arift dmidit Dico; Fsisdesr e per ser e potentia fiarul. poftea diuiditensadu! ma dett perdicsmenta Ex hae tedivifone vi deurg ein posi nct did Inde, lena, (ed ens aóu Colum. Ex Sdactio eir videror ele fententia Phloio- feierte eb v vbi raleg poda aBus fant principia ofum dec prdica- menrorii.& cim hoc eff auchoritas Có. in Ldeanima. c& 6.vbi fcribit. S euentia te Mansfield rp c elato. cunnt omne genus, piveckan Sm uniri pm epe phr. term it. & iftius eci& opt ionic Cin ib deban orbi e lin in (amma. 6. ruxua princi- pit Porhyriusiam erpoftdoné non adr eercaflumic *o1te.cf 6.vbidicit DiuiSo ade bile redcis Chin 7 mea. in promos qp fcienua Diuina diuiditur in tres parts. Tops ni dcdciioss enin Rf tiam & accidens.in fecilda de dinifoneen. etie ire ac desde |. vbi Ari. volens decla. t r- RN eid Mer dre hori dela M diimpola condagend negantes pork efse. E eia eb Moin aatraliadcuen ciii inr pad peser eA Serin io M ra z principia ofom dec£ p^ An. n. meta in te a cea. PP ficus en. Foren ES assecheiatn di mier cime gl M, A. Zim. Solut.Cont. " Freien end c5. 9. Lupi o reped rry Mer nni bem itaddiriomem. caloris aggnesin caloré tum ede acquicionem parci pos partem. E aif anen eiat EL CIL eios hcdisimo Sokmin. /.X.cÓ. 4 0.& cÓtra Com. .de anima. gradus numezo, Homo dmm ritas habet. -—- 7707077777 -— olntio. sio. Ma folo, .... füper III. Phyficorum. 484 Ero p remp oue abeoqund mous er punt que tatem reagit i cabditaté fequi ge publie eii Ad co m6 contradidtion! aol dierum aliqut uno inconseniridem fit monis k mo. icc agens & pariens refpe&a einídé non fm idea íed fm diuer(a.vnde dico gy rea&io non fit per esídem qualizaecs fed pex dinerías. vnde, 6 igais. agicinsq per itin ignem Ss deep ta aS pega Ad in.x.degene.& corrapin tech. 14. diat p ola d'ora poffunt adinaicem cran(inuran, Kinks do differunt in cicius Rad quia in habentibus (ymbold cinot & faci- Mec cteaniuuco M econquenrcd talia efhra habentia (ymbolum;habent manila imita raria perconnAtd, &ccalisalerado fia vc lando eric eadein Cnocedimas Et ideo aliter dicendd puto ad. contradittion£ vc locus ifle re- 4uirit.ná materia ifta | bri pid dene Ken gomaeaps cooreum i 9 o£ rale, lec cric fuperan e fuper dum. nam,ó ignis agit Wercslort iod qui, «2v quidem lice füigditas haber. i£ maioris int- EIE E prine euge Kpaitsant lacadequa poda El ET maions poté- EL moucbit, & nó mouetur.aut eft minocs c tüe moueat aon mone Am - quia agis, CE ed palo, arr memi moamicsel fimo. EELGILUTIDUE primo motore,nec o£ mouens corporeum. Biouemar à moo ab eo, ve corpus cadeft, fado corpus cticans in eadé marera cum moco,dummodo materia. qerepiua far: Ding aperiat PTT & emos E leaiema pes eb alit ecfat per conradd, "lliborainus Ira mó, formi cádé wt eft in atu per ll Re mouet; quá tl per eandé tin posentia, vila et pui a. vf ignis per caloré agit, per calocé pa. SÉ eer clrtvietsdua, '& pati£ calorévr eft paffiaa . & il eft de. Eictu ipd vale moror oec vt vna lin ado K mouct ve onda mobil lcecigitur mouens moueatur a moxo,non. monsf abeo ioquannd mori edv mo tiud:& mori mouet mobile;nó vt eft m o- bile mouens,(cd vt eft porena mox. vnde. min? agat in maius,.tfi agit $ ppocio- ne maioris ingqualitatis, ex quo maior eft. poxentia a&iua minons, d potétia pafiua. M:A.Zim. Rid icio tn ài posts perdtát eu(d punc .n. rueret tocus. €&aus phy. & demo Philofophi in. $. giiy.tex.có. 4o.vbi haber q; tocum non póc. get fe mouere cord quia uinc idem effecin. s&u K in, « 'eíá rario Có... ali cb 18.vbx b& g elemenrá non pé ef-- fe per fa mouens, & per fe moed fo. dac moncat far efta&u,& fabis cim nó fitin acu. '&i6 p formi, tác idé fm idéeffennalY eflet. 3noueus & morá, & in a&a & in porentia. nde licet fm Peripateticos id£fit in posen. Meta culi fra direc eios accidene oe inar ll óne prinadionls annezz, auaceria.qus non ern tocum für aqua vt efl adu: ETT itüc- "€ Ve imanéecaidt pocredper gii 25 fed eft róne mareriz, d flacfübforma — dibas. pis alidL zc ideo deghanionete ch) dssDiogné,dictg, Rn ener ef vnoola, nó effe facere & pari adinuicem. icit eft iffa neceflaria con. ditio in hoc, fic ifta mutua a Sio, & paf- fio, fcis materia. quia per marerii có- Smuné varüq; eft in pocenua,fedper formas. diuers virüq: eltinadu , & virüq; agit p. lc , 18s modo concilia Felica£ cda ici ereimitode qi merito contratietatis. ipfe dicit cám 0c videre debuiffent, parté ram. bo.vnde er. có. jo. determinat g, mesi Grilsdaieqe que ptundie onuenure in eodégfis fübiecto feu. ir iptape i ope perfe parit aid Forbes Uri per mri d Eie-euchis a ieget mido prquum agio per quá patied agit per caliditaré Erie dire ede Sac maieris abiecta cllor, end ein. mate alterü dfat igi quod pet qi peril, p 9 qh conrreria iraí in (nis po 'tentijt.g vnd canzaen póc agere in reliquit, qatcd deri reüfiert nos prooenft efie in boc cafa. Vade Cóm. m boc fenfa negat ambas elle aque; inum moin, ia non, aov pa. 16 Bcideo dicis Aciftin. Tet. 4. meteo. Vega unctio drin cardi 9: meldete eia edt d Cop t degin erpolias d congre. hftequali 4-metea.in cóm.1o 6.14. & in x colliget cap.vlu.& hic femper eodem modo loquimr.Quidá n.ex illa as- thoritare in. 4. meteo. colligunt fm Auer, noa pofle rea tionem ficri Fm eandé com trarieurf-fed falion(.Sed opinio fta eft ift nta alterantur adinucé fi debet fie- «p alteri fit dofians, St fed pp hoc non fequit illad, ipfi ibl imponunt, fed fold gy n5 ple. hie potentias zquales nam vnum datar reliquis iden nurum tous foro d&anre & licer int in gradibus zqua. refiflenciam. ri mistum, quia lia potentia dá vnius fupera fe E Ed nca calidis operar el fj m maie dran dicic f Melogeiur diari erbocloo noma betur, i monet; verde mach accidit qp pal fed ex hoc non haberor anam abillo, Aic fed hoc haber er libro degene TÉ Alerk qiz efi de eo qd mouef,non plas dici d ine eund e mar.mooecur ibquantd efftn porenria m bile cof ule ci immobilis efl vera qe, cim monear aftu, aceldt et conradha, vr ras in mooendo moueacar Sed ex non hábeur, nito o£ corpus in moa do moeet. & cft dc culo monerità S moocus lcernon monerirà Anosrciepuae Voranimaduentg c mnulaplex (t moxus.non eodem modo ver fatur itta itio in oi motu. nam in motu locallabloluteefivera, 9, omnecor- localiter moutr aliud loser mouet, icol cilindros enim probatum eft in. 7. phy. in principi anon imelligrur moucacarab llo.gd IaOuetur ab eo: fer 9» mogeecar ab. Trdia mduendo mooeaf;nca tamen opor mele ter9 mouctmsr abillo qd monec aec vfr P dédfam sdqui moscur mod quie 77 phry-tex.ch.o-artzadtio póx ele ad le & ad lero m,vbi CA. dicit y in natzralibos at- vaa Amplis Anil crece dememtet reclamo i pf i tex.có. rbi pro bar qo nó i neceflariom mouet, moueri.quia boc eflet aliero duorá modo. tired M. A. Zim. tegin akerando, répatitur vel realteramr. n LC rs s &intanrd excedere potentia paffaá al- seribiissy ufi milsbi bi m da curare à quo tá non real veia usa vid e maridaret i mari, pact. zw Norcronge i ii a: mento Errarieade quia a peri EXIT EUM errata rà non rene ertet Erg ralem ir tdeodenle non pó nra cu sica nteraitrennr &rub nonempaliui mà Vds or raesdees mixzionem,q licer 1 am, qp ab illo moaeatue. MEE UO Philofophi. in mor. Sapneni &cdalinucontz licere iio nem qux eit ex contrario moru.non eft ne. y intuenti quis oo di peucur axocacontzari, gx Parken diccre tein feipfum olno fife actione. ri dá decora Cb y eaa c e vbi recipiens eile denudazü à na. veri in aie fpiali & ma. i incongenáenn,. i exnb parità pner. [en plis le cg. ail edic ien En bu ZeccrRDdw tzin téperaturis Gmplicib? dezerior efl.ic. caer cipolasfipiaec fo Log ali au cina retimua d fipdias colli Philofophi it 1 nereo. fam. t que Bend eium omg tionis aqui efle. funt,ad piftiü vga intercidentes gla. iéaquá calida circifundan arundinibus, pputtea o citi. laf. Caufa adt, ppter. dUbnó poxuecunciliconfela confeíla videre,inex- peri&ia fuit vt dicit Philofoph?.1.de Gene. tex.cb. 7. ; Dicamuzigi idem in genibus corpons pai agere modo pczdio zia 2a et di iol ranendiainab i0 potentia, " s. aera có eine. Quia sbi decla. 9. 1s qüo formabé rónem agendi, & 9990.1 movendi decirchoc doc deqeldure qua lace ac videt ponere quiim icd ijs a&tiuis. Hui* th oppofiti i [ove meta.có. j1-vbi aber qp nó eft necef-. lv gilsatud atq fuper III Payfcmum 496 eur .ebia fendizi, 1.7. met ji non vt ef ibd. 8c có. 17. buius pe £ dpt. eti adt qe dbriladad ES D YT TEM ixicionks spiri quuridei en: eon.yu 9 per enocá continui diuidi, td.Sexco adt phy.colligif oppofit x » demiado adc non et hen de; Soli Mo- nou. Refponderur iM. ddesnoct. odernis : 9 non in- copnenis vná & edem. efie quünodiv ie iailedented, dies Fa beememrtihensipri is, qui luin adifis conc! à citca- FIUTICDE T DES E i deut ia Impp opinio, eft boc Fer aieng mue fai libus. Med beads miter principia nanus in 6h» Port Dans i da daln To d lits non eft remoram.g| Prndplam itper concinud ele diuifibile iniafaimim, Ach rigo nacaralier marriali- qr dnitibed tenengd Nasa» conrinui ede diuiübile Come ia Nam- M. A. Zim. Picea reponere: al- fi non reakerabitur. m prat dui rond iier IE ut md rallamurabeo quid poffet dici y patissor: Aio d memo riecncis. & qui; fibi contrari uariis a Meedt pei: p uio mem deuticen ln intr z aed meidimus non Cte ci mde püceidn. in- Vera ralam fradeodebde p nom pór uda. umido feagere-filr | ca dteecamy a canti in tessera alterenmug dc tionem EXP UEUeea mentis venientibus ad miztionem,] licet 1 principio pptercontrariexarem inuencam. alterentur viciffim,randem ceflantecóma- a&ione mom moncrini( in. acque demento peimard qualia in mocilocali, licet omne mouens. [r tencó. 7. Dicamus i£ idem. Solut. Cont fein feipiam olno ife ia&tone Sidera Cos deni aD ré ernó patct uod ait aliqui in qualiracib? fen.1« .calefacere m d nei ciod d bu EN ESUT celeritatem coagula. fle pcaletachi vh q inxta Pol ped usa Gi aquá calidà circüfundunt: Caufa atit, pprer. videre inez-- ppitta gy citis. iinó pocacrunt dii confela peritia fuit vc dicit Philofoph*.1.de Gene. spot put Bcagett modo ps s Y. eren pr puerile ed indeclarat hoc de qu&titare & qua. laic vider oe qeu diede ijs adtiuis. Hui? cfi oppofiril [on Pica eh p vbilabe pad cflct ad ve anc quabuiighade auc quanria- po iia ibi decla- 3-Phr&c- uegio npe orti oim apad comu. de rincpuj adus hone pali i maxi mei ficu venet Co. 1. deala c&. 1): alia tenfilia cba femi per pprid fpei. 1.7.met.j1-non vf. eiie, ela tend ifb. 8c có. 1 7. bolus terüj. quía. CÁnonnegitqualizaé i PIDEN: it idifslriqunddildad cpmedum hoci it E EXE necibt à obla Mathematic. ifia citvaa maxia in icis, qud menfurarum 1n in&nicl, & EUUTTCEE T DE conipons ex ibus, v: Plato, non conceden« hác 200 dft remoram. gj boc, sper fe nocam,videlicer consid in infinitum, & cf fic ignocum naturaliter. t qom mapundo (icone faerit declara. magnizadines indiaí fama fbibesócíca dehoe| E71 aua, equis di in iofinizi eft pfe noci, &in nulla (ciz. ipiaCied caufa ci tignoss equo adi rhocpam sd iftud predi poche Peta resorte do Pues Tire idit it oneh ie inrisg lego ci iodemiablel vua pater t faper. €.phy.vard demiario,qua demfafconrinud effe dioi (i ile in mfiied, fe demizionemnilis ve mathematica. & facinnt. tis diffufos ape bos part aa Ha ut fine propoficb.ga in. 6. phy.non fait demó fed cau(a, qui lida fl deni caul it tou igitur mi Mecenas folbat if, 8 quada Democicqeia vii maet &illu- lico id mE ipie MK-— O8 conrra finc eo. pede "aolatio. pro DTE ok effe figurani,: Salo. Eit onec cin phy. Erdenteis Hedre e gira m eodd p roxo vninerío: & de hoc eft Tree pint bin, la parces eias. cra Phces func flot dig mini ncn aee p ph sm diua Thee di fmpórmandd plor. Ar & fic. dnifildha infeitem- Foleed m wteftin mare« vt ficconfyderaenr à Reit den duis ioi efieminado c Me ee idc ED Pmoa narurali,vc eft in materia pnma abíolgre. pede fab- tien Tireikcar ia ui denen n mande vurali vt eft in maceria. fcrca de Verd diim aliquo cul ei dazriemaie quii ibis 1 in. finici perunex ad minimis. quia in via. is nó incooncnir in mulis cafibus negari minima fem malto folennes. fed de his alias, SOLVTIONES Contradi&ionum in didis Arilt.& Auerrois, Saper Quarto Phyficorum. te NLeM ce Si clari liodie Were erarcdts one d fido. Secida fuper. ITIT. Phrficorart 487, ^ ipiis d irri P^ dk t€ €0m.17. in té.có. 45. vbi oidene *T pot Dette dein pm dace mot erp solus, P9 rini pue er DR alyper ond mouet "gt moarsugnend 4 1dé feno Có. r2. mex.có. qi. Nifi 4. per primo mauctad quud pr en "S uit de corporali & 1 E prece odi erase Eemue Tk obi med pe end 1 i ' i ' , 1 ; fi mouens & morü,recipiés & recepti: i-. ld per accid "a :- ens com emo H curb CA 3 py cb eo, iincela anc iPierminafad alid Riso aliquid Sahie. 1 ntovenfcaC per accidésinalijs vero intel- peracadens refpedu motu. dud tie H rco E em neo lige aida pi oibus modis. iras: inquanrü eittalemobdei confjda. ; Becctop css Dclacda prenne x ize. ridic propo i eri mici ro ; dipaiaqoeedemouskeK mod. — visde |o Pe. Tea conacfrerirArioinhos büegdlcatate scq auper chm cor pO aenceülucdiimur Thoi vde(dess putei débetper loni non fli vcr H morlcalsniagsaelean ides lio mumiedarringet ipe Hi duminauonéSedhuius ferumperíeprimo debet übilocus Du vbls H CERTES vrsogecper pnmo adus Gddásu: in ribus pradicamentis, videli imosioca ; Pormodb pdidio. Sed. rd dica D, Infianca. i , , ; i ' H 1 ' ir efinpimonsio quiarancmomsasngneno Kein rge calis (old in duobus gherib* mots nam- Pope mima dri equiti Sola, rélsanNilidlerqinenco Arinpád fanuconma Auccin nin i Mis balrpe qefacmu reae gracpio auget vis modu per quéacqui- MEE siad zimmesuer: ne Memor in: fit, & perle pnmo sd quist ermmat, icadloct per fend oatdtip efiam. "Erin ima. in degene cox in ch jv alibi die di quia Ari-hic enomería (ila, fe fe func. edid mt mes o Kup id EET ST C. (abe ebnciong cadem riae auge corp? cfL.non. aheratione 4. phyfie. com. 1. phyfic. com.64. Soluno. M. A. Zim. Solut. Cont. moneri fm loci, Polfex alserari ve dein. phy. dn tex com. 14. & in. 4.phy. in vet.com, 61. 'nonopus eft locus. contradi.efl in c6. j1. Dict Cá. Srpoéd doch erae gis D quibu(ds locis accidiz. deleribere hdbind ef. .vbidtq redo & ium , & obliqui eognofeimus , Sed tá per acadens contin- cognofcere hitum onem, & Foe veiad vaá formi, nori deveniee non fiat, quid. Com.in. phy.qa ibi reddit caufam quare rient lad quod ftper (ep hepa- onem acadéris.& inquit quód hoc fecit, illud, quod eft per accidens,eft notins i perfe: & ideo accidez in qui- locis defcribere habitum per nega. siones prizaiond Bene iginr dirim nor 9» priuatio,& negatio quatenus prinatio e fiegationó (ant nodoreshibizibts,& affir- mationibus/ed rone alterius hfrus.& affir mationis.ad quas reduci babenr,conunge- re pótpriuationem notiorem efle habiu. Quinz conrradi.et in co. 64. 16.&.42. Dxcit vacuum effe nacurc confimilis Oppo- fitum vero eenerin com. 45. vbi babetur, quód vacuum noa cft nacre confimilis, neq; diuerfe.Ni(i cff quód fnia Philofo- phiell,& Com.quód ex parte rei vacuum com.rr fed fes Atiiquo- pra rumposemdum vactum, gorhaf ratsdl effe narmre confimilis per comm . & fic ad olera pror ib Philrophus quod fop- goísoricno nó poll ibl mons iens cim nacuce confimilis per roc. vnde fm r& veg non dinanits conii es di- Merée,ramen fm imaginationé, Tes faris ampla, nature coofimilis effe videcur. Sera coecradi, eft in có.71. Dicit Comi. in moca efüci formam. marec moucri a. 4.de corlo dici focmaá efici effe monens, & mormm.Solutio.illnd. inti efferà materia feparam,, nullo méefíet noxa neq; per ft,neq, pet accidés. quia foemz feparaur, icut dicit Có. 9. mot. €6.1. fanc ch acetes et nullo: vae lina neg accidat Mif eli nta t deGene.& Cormp.sr. d EE bus competit paffibiltas ratione mareriz.. idco per accidens fant mobiles, non per fequi o dri ome dle per (emobies gon eft dignas và Naracli Philotopho impugnenur. s pby.con. s. " coris dicite quód ema denen forma moucc(ed,vtin materia, mouerur, Thuc quam prindeinm formale feincipiendi mocum , atio i re- ma. Sed contra obijcies.ex hac tolutione fe quizor idem moués efle & momum:quia ca. füper ITIT- Phyficortm. 488 denen ee vd: :Dfad intelfni,videli eer quod nó incbuenit idem effe per fe mo sens icd per teciden mock mari meinbi |non mouent , neq) vrquod. gr ttfe tic rioui demos sulco fct Peipsenct sep. S Cecci oi datu dan ur dips ima m hoe re an cians conc ium elg cium miri did. 16D Hesriepcepeep M Solauo, 47:8 1 de Gharionec e Se Incnimos. ,calí.có. 5. Nifi die. * mathematici non abftrahit à | Poquusems ndiror Bs deserminao.N& radio pprer quam abquid. itia loco lndereminum, cip t dinien- flonsrom. Roms. irerpualereeum dome «0 cfle. ed y aliquid fiin loco determina- pur seed cipe & fola naruralia. abes pasas rel iam vd liquid hm6intlloeo. Autali cor non abfizshicà loco, Sidi qubd cout phyfi.có. 4 7.in; hematicd n6eft ELI SQ m "contraria in. fanr ver ad. Ae ag 4. pftrfic.. fert I TET dici n €om.54. quódrarum & phy.e&ag. dice qun quies In at mera cb.is, de pradi- temo sii c6. 7 7 dieit, quàd denfasi & raceferi funt niorus locales.qua. liserergo et anta diuerfitasin ditis elust Soludo, Soluitur Rarits & denfitas (anc de pradi- camentoficas,veni eflfeeundd opinionem Cóm.Lmeta.có.r s. [2 ret alan thoritas Philofa pm um distant denfitaté non. fed. p Ioh amentis.cin pluribus, anofitaté cur colligit de incendione CÓ. j. 5.1. Beifta etii efi glos C Fur Mearetirt dr rerum. iconféquentes calidum fipdt i lids. Anda vero diócbaangg p erem iim quiet eidiarie cami lus pividesieer arde Dinieo hi rhont rid kimiorum d nalla cfi &initanrias hé moltas raras Bcáencas formaliter funt quales , & qnsmgeienblibur coru, & frigidi quod dica infequunrarcal ppuet raria: denüratem m errem Pr mu etos alterius rónis ab. deti aca oid ulna igfdisum Có-7. Ph t Vndemoas tionis fant in peg. Toii Ana irem Pbülofopbus a.a, departibus atalium cap.1. inter qualitates isorum enumerat eft raniaen,& den fitaté,quantiücung, non enumeranerit cas knsdsgearmio vd qui relooud ad Se leniacem ve Find icdusien: vedi Aera vidct Chibiin ck En dao ms UE cic Con có. 4. quód raras & déQuusde quantitate, hoc intelligitur nó formalt fed ctíecuriue. vnde ipfemet fep fam declarat ibi.inquit n. raritax & défias fant coovraria in quantitare.& fubdit can- fam dicens cd tá laio corporis de raritas tein denfiar£ eit uanfatio de maiori qu&- titin minor hoc idthécipfe S. Tr m cà. jt Et gpoet hoc ipfe in có. 85.4 eearad Redeafent non elc decla aquam deber quod non te quabdate fordalt ed coníecudue Qe. fo dixit.$ phy.cà 7 7.quód denfati & rare. feci unt iocus Locales dr quódibiloqui- turad hoiem, quia ibi dicit quàd Antiqui dicebát gáationé & cortuptioncm fieri per congregationem & nem, &füe- Tunlbqui duerunc re grnerari errat dent ili ponebant quod rareheri&ccó- Bacracincécdentiarem in gheeüge donis cogrpuionk acionislicut, ibi C&.exptele hét. Póc & dici fm ventaté * M. A. Zim. Solut.Cont, morfiocales eonfequunfad moci rarefa gaimudinem,in qua altecactr,nsoérur ame. pautinméd. angemr,crponitfubiccium moms. oun. c cuprum nie T1 abd Hoi amen idemr dic Tinpbes acis eds Cf, ^ . ^ 4 mos ji pe Huimstá caua prima consingiraris & duxiübilitaris, md - o vC indul Bor üendeptmehEd EE Lee m d eter 4. pire. j WAL99 videtdicere moni effecontinná, quia ma-. concladit nofza.qui diua viderat . cóxinnktatis Eademos.vrafleri Simpliciusin..pby.au- in rboe (übiech & caute & boc non incom. fala domam momefis uenitQuódíoloniavera vidc priacpid 'ex fpacio, fuper quo fit motus Srrasoa adt có.9.vbi fopplet defe&til Arift dicit n. Oh. , oníolam er (psdo,veni ed ez(apfomo monaeft conninims,quia. Solutio, tum hteconünuitatem affeucrar.Dicimus quam fit morus, eft conanna,& moni. 0,9 contionitas morus ex luribusciu- effrale,quia requirigur alia ana inumo il- fevraripsctcdocimodequia apro ladtpinz Nam nio Lorlinz at 67 Hi&kipoheiod.ipiodqudem er pane demrarg (llis cdm in pares adis nom metro ipie em press priee pmi .phyter.chyo. moenscchtcootinsus, Medii etaeodt ioger lefrvudBecmmdmad aor permeius in mágnirudine, moni, & tpe ed vipuseft. eflent diuite, morus ille noa eder. coner. defun ppmori,iemons ppiapai- men moras poeefi de tudin£,vbilucidilim* Themifüusper ma- Gnarrei , faci) parumper, fuper quo -íumo- faper. III. Phyficorum -twx.commen.i, initanseft quodimodo: tn nant etin chos Videt malt eje. presen eftvr tie anlrd es parobur diuiübilibus & conti» ia paris pa fan je Rc ideo Ari Ait mocas.st patet. v. p como. iind a ridus ipei duit ' ' ' i i í ' ] 1 D , i ' í 1 ' 1 i ' 1 1 ' ' i í 18.& ce. Burleus & Modernidi- in. genns deaiphcrconjderanoae mot ei dicuscs mori poléfami pomo aba fen à termino a "1 imperfed: ra True ege mmt deemársdiak ioné, & lic ett de p- dicamento, Terco medo pccapi gilla vel duratione tranf Eia conning; lc ác ctia predicamento quantitatis per fe.& lic dicit Pbilofophum moti in. ; meta.qh dint mo. EET Miri efi qo ile viria medi indicndodelauone Ph Voopbs otl ele fequanitrtImmo » j mec cap dequio, Mex chri. enumerat mom, M rjs unter. quanta per accidens, dicit aba,rt motus, Treinta teda fünti .C&.In cá dicit q» tps & EIE .efentialirer illa, qua fu End Su funr PE Tempus salles d tamea edt & mathematicum: dini&bile c eodé P ret, eium ralune er itioDe in- th diuifibile eft. toc egerit dis Them in péloro e nomends coc pi admona inligeodá effe numerá iunii pro numero numerat el cootinuus & nb dicemus licer Cb- fentiat cra Them. & male,vr alias de- dlaraui,vbi dicit Them.1 pfi loco gj dria (. ter momenta refpe&tu vnitatis in hoc cernl. tur, quia momé vo conunenuá paridt,is vnum coanaud efciunt, ed vanas difcre- tionem molit, i. faciunt voà difcrerionem, dc hocm mathematics imaginarioné , vt disi, ynde momenta continár tpe & diul- duncted vnirates fold diuidunr,on cond- nuanz. óc eni illud nararafr incelgi, ve. quon m quod quia penertpa onda «onunuantur noa. fancinftada [ed vardrs nallo modo fant. €ontinnantia numerum. Dedi cóccadi.eftin te.10. Ari. 4. phyfla spi ez. imaquaru. ESL ee md (petu. famed mud et Dat qd femur, vertes tlla. cr acer mra ad ecu. At fumpácoc male nunc ei reped furidod [8A ger adonie & [pe&m numeri, nunc quodimode eit vais rpg & non vul in his verbis Phi dice- eg nunc c pumeraren d ferr enr las, velic EET IRELIE non. in numeri, EE .eft diuus Tho- nevnitaris,v in p masilldlocl ion conceflerar i numerum larionus, & numeri eius qd [M fifefie & hoc.od eil numerus la patex qd noa fidi nube fed enfos Arie, cae i Jucidifimus Them M Simp, i C6 in Sp ipfam nane, quod eft nu- menus ace e hécad je ehaberad namerdbrequ ld vnitas etfi eiraione ant licer val. iile Vade rom ell femer comitan & vicit m gr &cmomencd ja v Lealtero ea. trum pali conüdre Hin cempur ed de 4.phyfic QL10j M. A. Zim. immodo vnicas eft presion eser mie in meri cinia momentd reciprocationc & iceratíone tjs. & quéadmodd vnitas,quan- qui infe&ilis.conilimuit eh numeri edt, da momenri. quod indiuifbile eft inuehit tjrlquod diuifibile eft cererd dfia nofcitur. mornéta vaá continentis pariunt, vnitas lifcretionà molit Ita etis fcribit Có. in cd. inquic.n.c&.tos.iaftans, quod eft numerus tran(lariita fe hé de tpejficut vnitas de na meco.deinde dedit modi fm quem affimi latvnixti,& modd in. quo differt, & dixic tjs.n.eft continud,i fed rbs cóxinuatut per. inflans,& diuidit per ipfum: per vnlta em. vero diuiditur numerus (ed non continga- tor.& inftás continuat tjs cum accipit pro. termino cói duobus pibus, icut püctofac iclludqe accipit pro eincipo na, dc ici incipio fütari, fine pira, videclatabit poft bene. ted tun/fm iftá cxpofi con£ Themi.Simpl. & Có.infurgit magna courradiého apud Ari. N&f infans fui repetitione canfa rps, (i- eucvnias numeri equ tó« cóponi ex in- fiviuscuiar id demnm et in «.phy.! irmat iem.dicenté tépus. named confide turam; Ampltu: Themi in prefend loco fabdir. Plane conunuant mornenta tjs, vc. dixi, (ed & diuidum quoq; co modo, quo morá fud mobile, & delatile delationem, Sed ad hoc paret (ofo ex his que declarat. Philofophus infra in tex.có.1e 6.vbx vult. jc nomerus nó icuceridt tend itima lincz ma (icut partes, Bein pundto vedtobr viet quale quic fcere continget. te.c5. 107.contit dicit g nunc non elt pars tpis, nes; diuifio motos,ficat neq; punSa linez-ed (unt ter. , mini qui funt femper in erminaro, Deximaquinza cótradi&eftin eodé.tex. Ari.in hoctex.volens affignarecanfam vnl misi conicit m iaqui mim motus tio vna eft ipfo quod; i vni &n6: eni, cnim deficures fed & rónc.vbi v dicere Philofophus. ad Boobic send von quali fm il vnd non. Séat qd Arprropylus lura fenfom trande- Tensapertius dírit.inquit.n.ná morus ac la. tio vna eft.fane ipfo qdfert, pprerea op vni ft & nó fübie&o.fi.n. intercapedines efle. plis fed róne.In tex.adc imediate te (164.0ppofitd vi dicere (cribitur.n.ibi, hocadt quodciq, ens ft;idécf puncti. n, Solut. Cont. Esse id hmi eff, cine ate ala ficatSophifle dicic. & parer. de mobili,qd lícecin roro mom pe fübie&td cócinue rf eft alteri & alterd fm. tónem.vbi eftapertifima contradictio. Pre. Vgl diuus Thomae Larinlo&slegic ftd locü negatiue. Volüc.0.q» df ftare (fed non rónc)& fic nulla erit córradiétio . Nos. aütinuemmus loci iftd in Grecis codicibe. affirmatiud,& Argyroprlus ira en uráíta- lic& lucidiffimns Them.&c Simpl. qui ver- ho tenus espofition£ Them. feguicln pue fend loco etis affimaciue legüt. Pro quo debes fee mobile dupli confydruipo teft, vno modo. qub ad fübftantià, feu. füble£ti,& (ic mobile non eft neceflarium. gp ic fimul cd moto necilla róne dat voira. t£ & continuiraré morui.quiaffi lapis mo- eat, pó interea quie(cere. & licet vere mo ueaf, & fit vnus & idélapis fim fubftanciá motus, tfi ille non erit vnus & continums. et igit 1d, qd fert, iemper efz vnd m. fnt fes qui cón jvt eft cauía moc*, & hoc eftin eo.qi fert. fic.n.eft motuscau. fa.v& fi non interlaxat, fed retincac iflá rá- n£formal£in toto mous,(ic moeas erit vat & continuus Vf ifla faut verba Themi.eft :n.ideo iugis & vna delacio,quia mam eft qd ferí mni inquà non mplt (n& hoc qdé m6 vna res faerit, d monfiraf, corpas eft qui ligniquà lapisifed q defert, L.Leoqd Imoa,delationeá; ell quo; &u vnd efle nó póc(i moci diftrahaz fter- rüpatne.runc.n. neq cótinus,neq, vis. rit quáuis üt id qd monerc£ vnd.fed nic & vnus & cócmues eft, cá qd defert'in eo qd désareit rmi hoc ef ci non inler, nec interquiefeic. alioquín irerpollando prior nonu deflruit, cà pofteriori abfcim. diCatg. dirimit & fic eriam ad verbd dicie. Simpli. Sed quid cuncad contradi&tionem. dicens, cà ipectsdireri mobile mor e£ alterd fm ro BR ide q illa alieuas fm. tón£ eflalia abita ibi.n.loquebaf de alie. verónisconringend mobili róne fpacij fj quo ferf.Nà Arift declarat ur ed Inquit n- hoc cet seri eh ent o phiftz accipiunt alterü. Corifcum in lvceo. fle, & Confcd in foro.fed io hoc tex. dum. afleticg mobilein mod vno & conrinuo. di manere idé fr rón£,,intellerit de cóe formali, fm qià eit cau&à mocus, & conai- nuitatis eius: & eft inquátái mouet & defer turfic.n.talérónem retinet in cao- fando mocum,videlicer ipquanti elt in fla. 32 & delaiooc.quía non cft caufa moeus D D 1 D i i ' D D ' ' ' ' 4 we. 108. Solatio. * [M Taper ITIL. Phyficorum Decimafexta L.eflin ceo Ari. & Cb dicütin iflo te.cb1oB.g in tpenoa. ft accipere minimi fm fold fa mulcirudiné. Sed opponcbá ez ta. 45 19.1-decxlo.vbidt gy hé minimd vépusad non exceder dédafezei fl dare aunimd cnonó cii minod moneri qd itharizare,neq; ire quocüq, « Politic Amplius non. inar ide u- oredj de motu. fed in motu eft dare mini mi mori fm magnitudiné-£cribiCn. 1c Vi ver.có.18. mitimus morus eft, quiet velocidimus.talis ads eft motus cer , qui. ef menfuraaliorü motuá.. in vnoqu^ue. üt menfura quod minimum,vt dr ibi, & ib:- titio me.tez.cá y. &. 4. Soluitur Con- de ípore & motu duobus modis -capi póx. Vno modo (implt. & fm chem. ioquanri videlicet (unt cootinua, & Tnquanrd motus aut tépas abíolure.& ila geli deme lepore Arai "bris phylcz auf inquanrd vide- dicecmonisiaueniur ín corpore ab(olnte, & in có g motur. Alio móconfjderancvr. fen aicna Teh* fenfibilibus determua- Viper formas (en(ibiles & naturales, Tunc. ico y tépus fm li abfiradt confjdeu- diui(ibile in infiniti , fub illa ióne non eft dare mintmü upus.Si adc tépus fuent con- fyderatü fm contracti confyderaion£,vr hé: menfürare mod , & actus determina -- tos pacnientes ab agkibusnaruralibus de. terminacisoium.n. natura conitantid de- terminatus eff numerus magnitudinis & angmenti:üc bene in nueniit mi- nimü.& fic eid inuenif mimus mctus , wt bene probatur ex obíe&is, Confimilerm folutioné fequitur Cóm in. &.phyfi.in cóm. 15-ficut poteris videre, Decimafeptima contradi.eftín tez. i1. Ari.& Có.dicüt qp tpi per le cüpetit menfü sare moni. Sed hui* oppofid colligit à Phi. tiLeft iif; fed decia a&* modo.slio módo,vt difti 90 (ópho ioferius in re.cf.iri.vbi p bás PkE licet eépus fit menfara quietis, on fequitur ex hoc v quieícens fic in mo- iter quo quiefcens eft tpesquia tp? non. eft moc,fed eft numerus moc.vbi Ther. & Ales.dicunt: kir accidens motus, &n6, feit iquid &terir in accidéte. alicul,q, pp hoc eritin illo, cui illud acci- dens accidit non.n i quid fuerit in die, erit intadone Solis & exprefle Alexi. vt recitat. ibi Simpl dixitg tpi accidit méfurare mo- ima conrradi Sio, ficuc vi vno modo,vt if cóxra per fe primo it contra Tieni übandzirs quid tipo i (eu quidiuas c conáitlit. H cfe p & 1 namerazo effe prioris iocis ipfras motus, Ém quod hoc eft prius & illud pofterius. & fic tps quiditatiue eft numeros mom: tanti & non quietis. quie. aalqeodpotiarandin erg ali adaliqu tranfiru,vterq; &ideo numerus in definitione téporis fa- mitur pro numero numerato. fed répus be ne eft menfara , non (olum morus,verume. eri quietis.quia menfarare e(l de acciden- bui téporis,& non eft de quiditate. eft. dpa paio cie fm qui primorfpiciumo A p fe (ecüdariovero & p acc refpicit quisa cf moe yrioadio dé n c méfa. Ta priuationis & hitus,licet n codé méfi- cut eft eadé poxéria difcrenma lucis & rene. brari i Qnl A lei eed regula bl ui & reb Sie py per acci opponi imo E n ped rpi pez fe ed pec ach vh in tell póc quiditacue felligere cpis (abiam, ab(g hoc qf frelligac menfüranioné tu mod pócn.incells diuidere 4 funt «bl a1 efle. vcd. C&./n.ii prim plz in cái. 39. (iy percchsdifüingaitcócra per fecüdo mó, ic dico, tpi nó accidit menfa. rare motd, fed cópedr fibiper fe.&c fic incel eif dii Ari.in te.có.ri. Sed rác eft dif culrasquia C6. 4. phy.có.rr1. córra Them, "94 vult numerus ponacin definitione P héineonumeine qui tipo perf tbe Petit men(utare mocil morui adc menfura. Te tépus competir per accidens, & ideo, vc. inquit Ariftot. non politi numeratum mo tusin téporis definitione, fed pofüit nume rü.& Themi.nó animaduerdit ad hoc.rune fgit;h menfuiare moti ponit in definirio- ne rpisma'e igitur ditum eft hoc cópetere fibiperfein modo, & 9 in:lleàe QR p em furit bi&ri&. Soludle. M. A.Zim. Inzelligere quiditac£ cpisabitrabendo a EAE [4 rho beni de eis he cerdeies Adi. rif. nim vidis maliphciad ilius nola nome vfi rpisdefiione ftam admonnic mrspctdumer aieütpamesmealer dio t mumrransis non etie quo numer püzgs |quod numerarur ex quo fequitg rp epe iiem pni eret faq ideni: qj. NODI juandcas di ear eipala eq epar aa ESSE me n" jvodammodo numerus nu. Ei meses mucro rico tác erint edendi gina. s dereidmied nod uod bfesuirtrilar i£ tépus qui- eur us] im ende ga named Errem diacine lud vers nep diricAla cp quiditurpu cháfliin name" tato efle prions & poftenoris mocus,méfü- tato adt confequítur ficat accidens. V nde quíuocano decipit Aucr.& (equaces Lai Sie quiin hac reotshallacinat ancel eo, nódifliuxeruntinternumerd &mé- ibi i ddenuca Vaeqs cut. tinquit Alerí.) crediderunr illi, qui opinari LT ie diistimnd er im. addi rós effe namerd mocus, & guesscie MED Iz. »quia disameres sona d eda voti modnm pa juietem peiew burn m Alex & Thent io definitione equ tius, (lat pro namero nomerazo, quia illa et juiditas & ifta eft via eorum. er eft via. .vt mihi vf fine dubio . Si quis. aiit vellec numerum pofitá in dehnitione geh bievág, ránemwidelices ic numera pomi mo- Pr: numerátis | ic .czterorum,quia. eft natura ein(dem, icut natura entis ambi. gui & res defimunt, ficuti func ef.n.v di- Cis C6. qual cópoüui ez duabus quandita- quidiaié, ficntac- ipfüni .Etideobá tius Solut.Cont. te illa: eter Latini (equunt, dico: addito ne d eliscs d etre en elder dn ation qu dide ia emlons Vade g numera sina cipes pfe rine ererori mon api cus onerare eil Urbi Ppereied ris ptimi moaus.& á CÀ.iutellexix illo má, bene intellexit, & Latini ci eo.fed fi intelle. Ete vrac rb ct de pi quidiuce, redo melius intel- male nire, lexile mena, & verba Arift. ifta.n.difn- gountur,rado numeri, ratio menfarz., Dezimaoctaua conuradi. eft n eo.te.vbi. Arift dicit qp ps & morus (e nrutuo merid tarquia adinuicé definiunf. Sed buins op- politd fenbit per Aucr.n. 4. phy.in c 97. Tél cius ton plcimatitaric mos tu,& monis Ki ertra temp*, gas coofrmaóquiam ia mots nit ia defiiro- net x mre C tn e Nit dide, dicere morum, oz den Comes. minc Est Mec qui v vam Seded iid anie yu tas temporis, & quantitas dus guae nas. »&q, vna c ta in lia fed fant vna quanti rea- liter & fandamentaliter,& non. tur ni(i formaly, vnde tépus vltra moti, vc. motus iuctadic propriam fucceffioo£ nibil. aliud addit nifi rauonemn menfurz forma- liter: ficut bene anre nos norauic tubailis. Scorus in, 4.fencen.diftin.48.quz[L1. Deimatona cbcadi ein ter 4 Ark dicit qp tépus menfürat de modi verda, f. quandrart & efc & hoc accidit mou qa non haberoósfoas parer in idu vbi qe per accidés motus menfare£ à rpe, qui quanam leclio Sedi edades oppolud,q» cép*| menfurat moni iic meh futacdpis per accidenr Ni tlegrabiolare loquendo veram ef, ups pet fe menfürare moriquafablantia ei» 4- pbrüc. nui Solurie. 4 phrfic. pm Solade, Mowe 4- seran. B TIII- Phyficorum. erremntienrie cmd fopra fopra declara- to fed fermo| ieomparari Seine pa ped. fubepem tat -temporilesnen 1 A tpesnifi m effc,.quantum ad duradoné poete) 100 (t men- fai quantitacé.v.g.lapis, pris ner ein m oid Demi cuf rh itas menfüraf non à tpe , Pibis ve aliquo codd (od mocuscá fac res fucceffina , & non habeat 06s partes fimul,meafuracur à pes quà ad faiqui- rác CA inelryelm remp fueric im ede menfuram exi fam rientoncm motos, fic menforsc perfe. ei vt dici Cóm.in Pls "menta motu illo modo per. as eris menfarar mocum. qiedtets Quoad duradonem eius. 8 rum fierent Ki momimé ced rari quà ad virique, quantiunt dceliaccidit ex parce quae ets, non ba- in adu, feutet paci, Te permanentes. Vigeüima coatrads.eft in tex.n v. Arifto. dic 9; cüm tépus (it numerus quidi, efle. n tpe di duplt, vel quod aliquid fit canc, gam tempi vel aqui in pomeroclle Jn numero autem efle contingit du, pin v ficuc pareem,vel ficut pafionem vivas Spickimpir quor vnitas elt pars nu- meu impar aóc & (aperfluum funt nume- graficos liic quuin tpenunc dc &potier icu aia mumerialquid ita hzc fant iquid cpis. ade ty rer tex. «6. plein i voli pina inflan: ad pus ficut numerus iut 'ex reieraione vaicxzis 6c efpus eft na. merus uid$ colleéus,& conflatus ex inftá tibus, dici etis Themiibi pat adc & im- par & faperfluum (unt de paffionibus nu- ELT dem pr d palris fonda ade Them erpreffe dicit e illa Maie a«cidenna numeri, lic hzc. Inc accidentia tpis.patet adt qy nox nin telligic de voitate,, quia vaitas eft pars au- meris (ed de part & impari & fuperttuo.igi tur pr* & poflerius funt paffiones tpis. Sed. ex aduerio vi o» ini dri fübllantiales tps, quia prm in definitione eius . Soli $rink ponunt in defi prendere Trac Prius. & pollerius fed funt prius & po(tenus morus pumivt dicit Them Ad argumznzum Ga- tes quicoor Ado. fonce Met 12. Sos modus bis Lie ra al tarfen dps, ca por eiichat pert pus.Them.ait,& diuus Thomas, & Cóm. dicunt q, prius & polleclus ibl ant prius &£ Doro Pour de pofi on ade qu- non potecirin funtaccidéia motus , vt dicit Arfft.& C&.in, 4. phy. enim ead! fm (ubiectl. quia qfi confyde- fitar, dioc CO.vcfünt ih fubiedto,, lünr. motus, fed qf fin de- itionem & quiditarem, funt aliud à mo c. ia roonas ftia quandiare A prec s funt in numero. Tc fic tus eftin quantirite ve méfüraeur à tpe, ei menta macello aud tareificut dicit Cóm in /^.i;.vbi declarar. quio mocas menfirat tempus per acc Seer rose pet fein -n, hocac lcd foeritimazinacum effe menfur& in ls qu a deenfion deed am errertorlarom arid que nt ucc non merito partium mous, [oM ices partes. 4.phy.có.101. nÀ partes moc* [ops rir UU INC adora fob eser lar sempur noo dt més qnosus d (old qub ad pares fuccefüiuan Kira cfpus non eft menfüra morus nif fm. longradinédacationis aqu? linea fcre fjonis eei cu prias &pofterias m. diaddiferunri mono, ic prius & fm quidicaté differuncà tpe.fünc.n.ac. Sla rationi icut par ctr funt paffiones & accidentia numeri & eft vns (oo: Mpeg prius & poftenus pofita " fis poffe recipi, prout fant dfiz téporis.in Qd opone: dicere g vene Be fübfianaler pott dile funt nobis oc- cuz crcdloquimur e peras tare Vade din Aug re pert qidiasl Vedi hoc d endi drias occultas pone fecontequenpà & propria (car dicit Cóm- in fimili de qualitabus elementorum c- tra Aler.in. d meta có. j.& alibi freguéter. & Auic.in. s. (cz merapby.& c Vgefimaprima contradi. ett n céx.ir Atifto.& Có volunt tépus ffe caufam coc. R, iij - te rupi jo per fe. Huius. Popes que mus in. Ee T teneo. zin den tanüm Coins E amr taris gfariocis uit. df in oi) oacimas trt deca, quo efEmelius eft adc effe non. icum gei Den clccoodnei dens gladond. Solo: & cupid per ans is inepalcic cuts ne dli incpale& runc (ine dubio in na- zum fiiplr& abfolute ees di per fout peracciainordinead agere pinci Misa in one ad inftím. inftim ed pf eb derari pb, vel marerialiter,velin. 1atonc inflii.q& ir marenalt, nou haber rationem inllruméi. fed ag&is. principalis.& cunc dico q» poflunt oppoát- z proprietates cóperere vai & cidem rei, dum eftagens,A: dum cit inftfm, & huius t accormodaum exemplum de igne. né rcdiciur s deanima rer cb at aug mi to combuftibili procedit. per [er Arifto.repreheaditibi An. tiquos allerentes augmentum & nutritio- aem ferab ignbagenre principali, f fed fm fencentam Arift ignis concurricve more & viu.tà ignis.vi ef animz inflm modetad certum terminum. manrz cogni. (cenam tet g moras harura. rick i ita cl exuta perat tionis rei à fua fubftantia, vt inc Pol Ca. ef moumefti iram regulard à Deo feinten. bis genanonó per aeddentconmupdo minaci Áicur. dirimmimpolt topo diners difpolitiones cóperere rei, mieftagens.& eidem, vreft inftrumentum, 4.Pbyfc. — Vigelimafecunda contradi.eftin có.rt 902.117. acrem dire í .. 4. 05.118. Er. 8.] Solutio. 5olait dicum fuamallitiamonilica renum M eveücramen et accidens. coomadi tim ter 117. 4. phy, AY de eor opponcbà , quia ex lbrode euo ifenbhbasot emis in Solutio. fibie eftGrapre nauta. Niti fler p impus. Solut. Cont. iudicaf effe (enfbile. aut non, e wakeuspaio atn os cmt É3 ducnon eibi Mc quia cambr alieni p m M cmpocis Menlant incu. teria lare nosila rine tempes repe: illius paffiocus infenfübie rudicac , fed refpefiu alterius paffionis illud tj fentire. tur. omne igitar tempus enfe fenfibwle efl. Sici lirode Gníaonuumascil- t ; refpedu paffionss in eo fa (en. Sire clie Arie Gampis ic Aucalrdi D dpi bacfümirur icit iplum usc indiübi Fin venpoccexitusin quo func teraiak mutadionum, & o&inflantanez mutao- nes cÁueuit náq; Philoophus laro vocaba. lospasspellarceoninii pe niam. infünequod idt Yigrimensar concadi ein vexat nd ill hic.A Có a([crunt tempus potias can 4-44 fam eflz obliuionis & ignorantiz, i fapien deco iini. vade ludas Kp pur d aua dpobaumr fel huius oppofitd legi £n Them pip ae TTE téaptifimam veritacis arde iei dict Chim indt lo Then. folam? Aures e Solari. mo At cóparatiuus, magis. n. Operat SBlisonég [oi i dea "Ari. increpar Antiquos,cur. prier ire íuE fiae ictum po ec eri luinid tpa im oc perficit anima vbl cóc enquzsmdim im v minima Parques : EU TISSUE - loophidar. queliberin funis i dai immania fed matutat px &de- inde paulatim decorat & T idem. dxcex Arif. im cmec Port balbu. uendo incepifíe vade Atift cosi 12. in. i ie emi Aie tcl modum eiie Plein [553 pscecie Madirsous n n Vi lint contrac in: ter. Disdenpetei per ciat moepue. d; da suia ipu ei per 6 tumersmorirois sur mous fcu mutatio à tatura remociua. eit.& candé fententiam haber Phi in eodem. phy.in ce ch.7.5ed etin boc fpe Iri IHL ; Phyficorttm, 491 dapes dubio Primo qui T] pow pod prtmi motus, qt anc sicca noniine iq. speac sez. có. 5. eft limita nio euá. in €6.3.vis didt qp olstranfmurario narura. rae fübftanuis cranftmutau in. mque fpecie fuerit tranfmutario, mn leche cado Kol san vr eai pep fcd. Amplius adtfalfum vt vip monent feu tranfmutatio pet (e fit caufa. Bis, quia. 1.de gcue.& cor.te.có. 53. femper. atari in oibut dei defyderare quod meli* et dicimus. melius eft ait efle q noa efle, & perconíequé gato quz duciraaefle el faagis de mentione naruce d coruptos d ad non clc, Etcólirma? quis leat tex.có 4 motus femper cx dimimutione p- ficifcit, & intentio. zs eft perfedio. tic.n. ibi probat magnitudo perfecta, unco pleiert tan jnalam viera c per confequens motus pociuselt caua lionis, bonitatis, (apientiz, d obhuio- .corm| iis, & infipientia: cuius t i fcribic Philofo rae vranfnusetiong & má tam ia e, Son(pierare ipium vectpart ad inzention£ agenos nauxalis, caius. inftim (ub ratione,qua eft inft£m. pres confyderarur rranfimuu£tio & morus, vr ializiie ci e tare em p eo dec ipiscoli miri t oppolta vein da vna & eadére füb diuerfis refpe&ibus coa- 0. C5.ln. j.codi in có.9 cf paratio eft accidens feparabile à re, res ad Lon (emper feparamr à fe. Fr.n. quod re- m haber dfpoliioner coturanas, iafiaitas & faa quod ell, eleauam noa habet niii vnum , & eil quati iua eflentia, Etui cum melius potfis capere hoc, manu ducam intel'm. qum paquodim imi le.Certum elt qim mora. concurrit i feneniam. gem 1 & menifellum ell q» ugmecionam cibis aq he deiidh Qi dicitPhilo tre dimae. jtm iafak- compulibili, £d ignis, ve phoprdi. ducitad cermm emid morum in nata Perporitnei im primd eit qj quili- hoc ení pulchte no- Se creed ans die c s meque mini fi dd quod eft vt dicit Philofophus in vex. «6. a6io caiufcunque, af i ipiam f 117.íeu à natura remonet. juanto ra. imentum , variatur | tioneeius (abie&td remouet à forma, füb. Mscpeepalr agens ua crat. immediate.a. quà aqua incipit obiccla,g, licer erar übrnararalis & quía fübiedtil pótespoliatd effe ab ol forma,deo ac Erben fübieS virtute motus leu mu- tationis remouet ab vna forma, 9 manímus(ad i formi oppolid fed operatio de intentione morus & muta. Ete Criacqudqu Si matado per fe el Biegencratonis Nro eft caufa peucodts efie. quod eft erminu: generationi , eft effcdu? per fe & eflentialiter agentis , aut Ex illad Gc natura ine aa, ae dicit Cbin c6 pra endi vLi pes jene nacarale quod et infmitam: Four medi& iaielfrn ad elt fupre. mi Focdine agentid.diia.n. eft inceralam. & intelfm, vt eft videre in. 1. deanima, vbi Anis ic Antiquos,qui non ditin. xerunt ínter aiam & intelni.& ir anima. sib pra naturam tbi declaraaisi ad ev tempus tá eftmenfura noa folum mocus localis, verum etiam aliorum mxouum,qui à füb- farra abijciunt.& quia motus localis elt im motuum, ratione hac poteit Plotpbeahiber intellectum fum. Ad. 2nd 9p cócludit g, in ordine ad agé, magis inusatam quàm non efle: 6 Se ücnammto, ue anima fiuetnelletus re. ideo dicitC8, in c& Ad alud.r. .de callo. dico q& mou ille eft imaginarius, & mathemati- cus & ille eftvi res feriat ica dicte d d Bueos caufare fu iE fed mocus nauuralis esi utiepimo rentre tion&& diflare fiat. & fi i gfiationt, &c elit p ach nquscl abun tima aar nb pócremcuci ab vna forma qn ré «ipiat ali&.aliogn ftaf ipie ioqn fla pollet ne. rim rien duabus propoitis n tex joinqua vcrum tépus eila circi als quxrcb&nur Qoa" s T fox paxad Sofbadar fit numerus morus, gumenia. eint i. pt 4- phi. Alec rci Them. Hanc Sed hui "1 : per iim m e : non exiftente fenfa. dins ntle;v non esent và non. Tem. quis colorc vitii vide di seiriuead ipfam. fasnon crtence adr alteri exifferec. Arifto, vno cocrelatino, nec. i mserd ind drea Ti porn erre ttam fente dile dis im n s&ü &fm t licet di&id eorü fic rdum ont Fs vdd onis snm Tis ia san oco cii riamin ado: E efie color qui eft ifibilis im por£ria. & hoc eriam expreffe dicit Cóm.in c&.i isis que ncio povzcenon fequirar eorti, & effe fic femper IL Am. Plaseft lata Ari in predicameheis bi bé fenfas & fenfibile non fanc &'na: iile sblari ofernfom EC pp i! epinlo S rauiorare Alt ia phi loco feit anchocitas ét Them. in fua parapbrafi,vo- ftru&io! Jus fülam Arfoon efleverd in ac (of, nihit Mem aemerüefédam ü numeret, femipáe fibi pics, py nodo odo dou ds m iflom luunt. dicant.n. xd referunt E funt.cim adtaliqua ad [44h duplt fumi frac vide cere pde reariondi dt ieri Pm ean. 6nem , vt d referunt a&tambo (ümant, vut páre ambo fumant pre. vn- de fenfus ará in adu, eon iG Calor opera ade | & ecbrra. Sic. | propofie, ü mon eft numeransin a&tu,non erit numer* numerauusin a&u:& fi non fit uumeraril, quod dicic aparinem me eid pied mded docks polite e udinf dicit licer n poi e ein ui accidit ifte. momentan fion remancbit (ub róne, qua numetabilis, itadmodi, (i non fit fen(us ín a&u, non. fenfaci in a&u:& fi non fuerit fenfas in Emir impirdi- pidannem dé. manere füb róne,qua (il Solut. Cont. leeli fen 6 noo fuer Me la pond non erit bie in poxenria, licet remanef poft: coloc,cal acodis vill efle £ed nom. fenzanere in róoe vibilis, fed füb róne, [et qua color ab(olate ita licer Gneeo qd na Therat , remanere poecít ile, u- men namerabile remanere nó poreft tui fe remanere nomerdiod. cám autem t moxaseffe póx.fi nolla res rem Rer folis paler ee non icm on dicit Them.tifi namerent; fiigitci irato polterio- Permet tei ai ctpus confler.fmo,vr affecit i bene per« motus aio. remaneret, toram non. adest on cl veri bi dictus menm quia licernosfit vias ina&a, poflerramé rónem Andquorum, q» lice fenfasin aclu nc GP enlarom ia n, f hí adc qux fantpeáte loci noa héz Gear & Có. dicitin ch modo prar eiii bisque fmc pesa €i hét,quia fenfibilein posétia etin orent. Ambas canc vt did Arf non efle verum, hl non oia reaciua font 6 narura, "educ anriul e rd [ip fenfus. ETT E a cta um Bret pa ad bile ad lam rekraf in aétu on i & in aponudine,edá fil fanc & non func.ficns fünt areearinap fifamant vnd in apuicudi- ne,& aliod in adtu,tunc non eft bona com paracio. vnde licex deftr a (cta m actu páx Temauereid,quod effe pót faibxle,nó th re- Eibde,ii cia oino de fineer ica A aprimdine v pare eli én. Vf Porphy. comp D lbidé wc fecvat Boer iuit naf: ver ffc in oibus relacini effe Gf nacura. de neq fen&bileeft pri* fenfi, neq (cibile eft feta. nam lice enfa gulas sb mel remanere remaneret ré "c ice cia übaez obf fca fciilceft Mihi f vide£ pro defenfione. Opinie. Anftdicendi efle q di&um fou in. 1-de propria. loquifcsra. ala fic veuum ad hoiem. nam Anriquosquiaferebantols enia confit fein apparenua & exiftimatione,& ad. lI rum opinionem (equebarur fuper TII. tam conhflere T aai relatione, & 9 ola. rant a&tu ad aliquid, ficut eft videre in.4. rima philo fophiz,vbi in te.có. 16.inquic. dicit ofa, d apparent, effe vera,oía que (ant facit ad aliquid. & ibidé in rex.cà. 1. Juit 9» fi fenfas & fenhbile fant reladina, fen cz, Gencdiccbant Antiqui tmc non poflent eífe enfibilia (ine tenfibus. Et fím- pli. fenübile foli effetnihil effer pfe&o, €dm ataca non effenc.(cnfus nique non ef- fenes enfibllia tum nes enfionesefle forafíis veri effer (entlendis .n. hzc. 'ell-Ip(a vero fübie&ta,4 fenfum faciunt,nó ffe eris ab(q; fenfa,hoc impole eft.Senfus náque non ipfe eft (ai ipfius, (ed ett aliquid aliud etiam prxter fenfum , qd necefle eft prius fenfu eífe.monens.n.natura prius. oro. & fi ad (cinnicem dhr hc ipà nihil minos. vbi fm Aritkin his, d funt relatina, fm didmá p& efnaturapri?allo.cutd| | eftcépusefle, cit de mouente & moro, dd licer invicem icio md dt nacura prissreliguo fed fm fnIam Antiquorá fenlibile & fenfus erant elatiua fm efle, & fua (ubítanda erat vnd. hiefeadaliud. hoc.n eftiqd facit his rpib* difficalatem. quia opiniones Anti foo funcfamofrt patet per Auct. 1 deala c1. Vnde Alec Ih erpotione ilius. 3.4. mezexpreffe dicitila efle dida cócra. Protagori qui dà fenübilia effe putarem mE D BEEMMM feni gfiari tadebac:quare qualecüq; vit sale efi cnfele &ciblde Alerk dici fi mouens & momum iuuicé inter fe anf, & agens & patiens, & quatenus talia Encimsdersani i mouena ei excu; prus eL not e patens fenfi da igi fenfumprgceune & pollen el *etfi non fentiren£. (ed fm (niam. jo- 22, K fequaciü fequeref tp ablatis f auferenrfenfibiliz. Beatus doctor tfinillo quidí. loco dicit coaformiter.dicit.n.f old fic et slim tenere diede Anaqub eque "ibi effes i enfus non effent , & eooltquts fincm efícntanimata vel aal oc adt eft impofe ná hoc péceffe verd, d fentibilia,vefunc fenfibilia í a&tu, vr fc ni fant fine fenfibus. quia c funt , ve fant in. fenfa , & fub hac tónc o£ fenfibite in actu. paffio fentienris,d non, e fe fenfus non fant.fed d» fen(ibilia, dfa- hune it pafionzin (ends ni (inc hoc et dmpole-quo«tic patet.remoro.n,pofferiori non remouet prius. (ed res faciens paffioné in fenfu non eft ipfemet fenfus quía fenfus aon eft (alipfius (ed alterius quod oportet eft afam,velin ala.vi determinare: fed.colo« rem.Et fi contra hoc obijciatur q» enfas & fenfibile funt relariaa , & ita funt snam ra & int vno interimit alud,nihilo- mine (equi fenfiblle in. ora sta dirae fend quada ipfic referat, (ed quia fenfus refert ad ij in»vt df in. 4, meta. vex.có. 10 Et fta, Jutio concordatcd dics Phil ini. deata in tez.cómé.141.& didis. Auer.vbi dicit licet (enfas in ada & fen- fibile in a&u func (imul, non ramen eft ve- rum quando dicuncur fm pocenuant, Vigefimafeptima contradi. e faper ea. tex. Arif quatic viri js habea. tum num. ala, & akr intells, is afa fit. Ex aduerfo adt eft fot Áuer in. .phy.In cer.e$. 97. vbi dieit Ariftin tex. id inflansolno, n& ferertépus Ls reputarenus ipfam ee id&non us ti fieri.vbl Có.no rper ife verb demfarus d üpilicat Tur ficnamsers mors hil did eap d gtipushéefeextra alam. Ia hac tía qui vult diftin&e videre veritatem,opor tezínfpicere natura numeri.nam in hoc ol fiis coca difficultas. quia có Philofophi cf cludentistépus non ee,ala dempra,confi- fücfoper hoc répurenumeris dc cum Dumeruaur ie numerarasaur namen id aüt depédet ab aía i6aía dépta,n& rendi ép Prinoipéwiendum e (45.1094 fim paso mené Có quod elt quafi forrta in tpe, eft diferenio, cft quii ma quia eft numerus, id, teria,eft conunuatio,quía morus eft, cuius. cft numerus, oportet igitur videre quid (it formale in numero. Ad hoc autem formale in numero eft E 1 t Foas M hocvidet probariauthoritate Phi namero loghi phin ver c. n) rbldiote primaopi nio. exera menfuram nihil aliud 24 meni ran, & tocd menfurarum nihil alind eft f multa metra.vbi CÓ.dicit in «6.qp numer* nihil aliud eft vnitates mulu, & vnd n& eft aliud à numero.Et confirmarur. quia il lodeft formale in numero,quo addito, vel fubtracto variat fpecies , & forma numeris sed addita aut fübtracta vnitate , variatue. fpecies nameri.quare, &c.ant parec €1.5. met.te.có.to. vbi df gy fpecies entm. funt ficut numeri.vbi dt q; addito. aux ablaro aliquo à numero, variaf fpecies ed iffa opinio non póc flare, quis! materia Oeschonis. EIUS M. A.Zim. naterla & forma non coincidunr. x. phyfi. X&x.có. 7o.fed vnitazes (unt partes matena- Jerieegranes omeriigicnó func parts formales . vnde ficuc duo femiarculi fant. partes materiales circuh & n& formales,ita. vnizaiesi numero.Cófirmat, 7.met.te.cà. iiremaes funtdifliz&z à forma. LET formales fuat natura proces & funr. 4 aflumun£ in róne & definurione. cá ipi vaitates fint matena & partes íntegralesicó) ataio.n.pandsad cocd efl cóparano mare. Tix ad forms. 1. phy.te.có. 1,7. meta.có. 3s.idco vnius non póx efle formale in nu- mero, Ali dixerüt qp determinata diftiuia. ab vuitate,d cít prícipid numeiieft forma Je nuriero v .diflána determinata, qua, diflattnunasab vnitate,c&dinut ccrnanid, &cdiftsta. qua binariuseiftar ab eadé,cótti tuít binarid.Sed ifta pofitio (lare non póx. sg alie flea per magia munus di ze.K iila faicdéam fm multitudinem. & pauciari.qua d minus dillanc funt pau. €». & d p? lant multa, fed muled & füntaceidéua numen, ficut magni, par- ud in cbkinuo funt accidenna, non facidt dramin coninvofm fen Amphusdi- ferre per diftancis ét diikexre per 4& fifi fpecies numerori. funr abíoluuz, qio ipf diferunt per refpe&us: c£. .pnuation£ formafi igi &c. Io. Bachonis. 1..fent.dub i. dit.1.dicit quc ex mére Pf $.meti.có.i1.vod dicar formalt f diuifio- né &qa ols negatio reducit'ad (uà affirma. uon£ois numerus vnus,qa eft indiuifus in. fuo eff.scalisiudicio reduacad fuá afirma. tioné&. c gaquiibernumerus in feeft fe. nel tantus.& ifla eft ratio formalis quz eft. de füb(lantia numeri.vhde.s. meta.tex cá. 19.fex eft femel (ex,non eft is ver Ino. V nde vnitas duj tenalt,& iilo modo fummGdum dicimus bi marium e(le cópofitd ex duabus vn.taubus & vernanum ex vribus:x illo mó vniras n^ eftforma numeri fed muria (eu pars inte. gs Alio mà. fümi£vasea peo illa róoe. 'mali, per quá aliquid eft femel cale, puta. femel fex, demain &fic "ale ei for- Sidcper hocpatxadugumena operum Ti. per hoc patet ad argumenia füperius, 4 probant vniraténon. Ti formale in nu- nero,g; procedüt (ümendo vnitaté primo : noa mola Et ad auchori. at CÓ. foluiturqy numerus non eftaliud. b vnicate, verum eit inzegrariue loquen- «o de talibus nutibus, quz (uns materia. pofinuusdéhrecimpoüuuixals dita did, Solut. Cont. numer ed vitra illás vnitares qu fant £- cur marena.oportet imagitari vaitacé fcorforma Erabdi pretiu dodi gy vii as quz eft principum numeriquo videi- tet quil bec numerus eft femel tanrus, fercab vno,quod conueruccum ente, hoet virüq; dac indicilioné qua vod, quod có weralcd ente dt de oibus modis vnius po inso. meta tez.cb. 7 víquad.1t fed val, quod elt pricipiam numeri dr ipecalt, n00.n.dr de vno continuo, mmo eft mo- dus oppotrusilli Secunda dria quia vorum, quod coouerüic cam ente,non dicit difpoft Sonem additam ellenaz, vr diat Có.chra. Auc. 4 euch j co meta ob i. fed vod quod cft princapium numeri , cft acadens. addirü.cinibern.rei accidit numerari. Ter tus dha eft vod, quod coouertitur cum, caret /& conueaic cuilibex. rei & nulli eff men(üra. fed vnum , quod elt ptincipium numer, eft méfura cunili- berto.sed ifta opmio iltius doctoris flare noa pócquia vni quod efl ptincipium na. meni Fm CÓ.eitvnitas materialis quz per- tibex ad pczdicamentd quantitatis. tale... vnd clt cadens & d. difpoliuoné addi diei cd via oma ur cnfii mpmerüin pecie per qukqui liber numer* eft lemel ranuus,aon dicit dipolition£ ad. ur inferi* fub vno faperiori,qd eft aeadol analogie Vade Snpiuocitio E: icvirt Lina Cóvaltg vods pod fynomini enn,cona: ene, diea dipelionem acodentallin nibus fica Auic.p ens & vni eflent acd denria addis eflent reri fol vnd, quod ipid nameri imáalis,, piros indeed verialibus iouenit,talc vnd cft qd eft accu &ita enam vaius illa numeri difcrera fra. mathematici abítrachooé cft accásaddird. efientiz,& tales vpitates (ant pres itegrales numer, nulla talis formalis fed vniras formalis efl in, diam effentialé, ve. diximus & ralis contine fub vnitate rai fcendente,M ifla eit via Auer.Cne dubio.Se an di qaod oportet videre.eft, an nume, Tus habetefle extra animam,velin aia. Pro quo animadaeree, A effe numazi non elt in anima oibus: 4 füper IIII. Phyficornm. 454. quiatác efíet Ri Gcut chimera & hirco- truus fcd efle cius extra menté eft in poté- tia pp fabiechü priu & efle eius in anüna. eftin actu,(.qh anima; ill a&bonem. in (übie&to przparato ad recipiendum ill a&iontquz dt numerus. vbi per fubic&tü intelligatis obiedti cut plerüq, famis Phi lofophus,v: patet. 1. de gene. & cor. tex.có. 7.al.n.ell apul recipere adioné als ter- ninadiue non recepriuc.quia bumeratio il la aualis eft a&o immanens,& eft in aia. Numerus adu numeranre. Et,vt pofís bene intelli duplexma re debescire peo ponis ficut thematic* themadcus: . licec, c Formalis , wt elici ione x fententia Có.1. meta. có. js. & eft dria in. ter bosnümeros, Quia numerus mathema. tkchell forma: À rebrnameratis.A fia aa (old m eücabliénonis, non. ltipicatur ad muluplicaion£ rer nu- meratarü.de boc namero loquif Arill. in. 4 pby.in te.cóij1. vbi dicit gy numerus fe- canii,& nomerus fepct equori elt vn*, zqoalis.icet res int diner&e. Eres hoc Mit repesrin vimo cexm illias ataras 11 4-vbi dict, q bene di q» numerus. hoium & naaxruscannm eft idé, cà fuc- Tis equalis. Numeros formalis ef nameras deserminazz rei, v oumerus dec? hofom: ref bolum decem,& numeros lineard vc eft linesram. & iftinamer: focmiales (ant icai et duerbcati cut forme sir. abaia.& ideo daz0 q» aía non e(let in róne. 2Ó amer, dico Je ume snalisqui eit (ubieAtiue in ipüs rebus,vel urnerus eft fubie&td. fari outerad ger alam,remane & hé: efle in effe nume Tabili.& hoc eft, quod dicit CÓ. numeras. bis cfle extra mentéin ppfübie- taptd ecipereilldadhictd ab anl ef apri nard numerari per alam. - qui ide funt fübiediue in ipfa pA delüneret in a-tu,poffetremanere gni in potentixfed (i defineret guftus in adu, Apnd, delneret gultabile omnibus. licet oene poflet in illo cafü perma nare mclíed non remanerer fub róne gua ftabilis.fic de vifü,deftructo a&u & apu dine deftruexur vilibile ad, & apumdine, fed bene illo cala poflet remanet coloc.ia. defiru 8a afa ad imapnanooé in rbte na» merhis,non (ali in actu, verde.id in aprina dine,nó remanere pot nec pofle itelgi remanere aliquid in róne namerabilus.qa. numerus numerat* di relatiue ad na, meranté c oumer$ numerabiis d£ relati. Mead numerauud, vtdicüt, & lc foluif. i$ Boechi córra An-qui dixit dao y ala demat, pollet remanet na. merab.le icu: dempto fenfa póc remanere. ntibileverd £t deltroo enía (ache temanere en(ibile in potenna,g nom. dr relatiue ad fenfum in actu quia, inaón refer; ad fenfum in a&0.ed nfl lein refs im in pocési rien UE manere enfibie in posnda fob fioe lua fen(ibile,quia troplicar cótradj&tioni eec bá poc remanzre lad ad c enh- bile puta color,aut fiporíed illud nó rema. neret vi vfibile deftrodto vif in aptitudi- ia tans, eftíbla e Có. in. j.mer.ca.de qui to,de magno & paruo,cp vno mó füntacct. diia quàn,M alio modo funt in ca. redo tutt vnd d£ in refpe&tu alteriuc.&c in hoc, mold fant decepci credenses numeri ám phxeffe réabfolut (ed illud nó eft verd ex 6l parce, but diximus. His de. Aatje & Sos eonradidho- Ero lua quzrebaf an tpe fic in ala velerua €itra Slam ciim hinc lade deant authoticams, aam. 'uenio ad quafitd &rónesad cá cem put pieles nime tpa de tépore,(icut de numero. Pro quo atimad- Segre pem erdeurroinaiein oce &am. tp? dicit duo, videlicet ng. merat el priori & poferione imi mo tus paffiue-vel fm a&tid, 6: cunc E nürmere Dameratus; vel fca apcicodinem , & rune. M. A. Zim. Solut.Cont. di nomer? rumenibilis, xa, Philofophi in u.c. tj. dicit ediá rbnem ius m Garcos rón£ oi. faxandi a3iue& boc vel atu vel aprivudi- Brfuo modo timen cempardi uer qnos, mentüra,quia non ett fara oxus,verüeiam quitis,vt dicont ex golitores Gezci.fed non efl numer? nume- Tirisaunumeabilisém pss erpoftei ne conliftere. i cen eS lon Bey inet a. liraé t| ima Ein per poer cn vt iihlipfe helligere in redatgatione Thef. Etvtfcereproopioione ci cc crt vbi Arifto. polit téporis definiionEin qua di- eustépuse(le numerü mours,a figno: bat numeri eflecépus.quia o pet quolde terminat plus & min? de aliquo,ef nume- Tus eius fed per tépus determinat pl? & mi- nus de moc:iigit épus eft numer? elus.Sed. i vellet tenere oppofitd. habet etiá textil illum in fecunda part (ui pro Grzcis.quia. Ariilibi flacim ponit diuitionem numeri, videlicet, quó numeramus,& quod nume tati efL& ita vult gy tépus fitnumerus nu- meratus primo & per e. Dico igifquicqd fi dehoc qu aos fra dehor di ch tfpusvi efle quoddi ens medium:quia. dimodo efl easnarurale, & quodimodo ens imaginabile feu mathematicil. & hoc. eflquod multi non poterunt videre in il- louadara antenfa tpa &,nifi fc dicat,nd Sui pervit mem p roc&c ani contra. tolli Dicoigit,cüm quiditatem efl poris,vel prima ró eius. quz ad eius qui Jita Sfpetuc ficinumeaionc paa, vel fm vel fm aptitudinem fic t£p*,fi fuma vteft numerus numerabilisefl exa aiam. &illo mócftensnatvrale& morus fumi" in definitione cius licut fübiedtd in defini- tione propriz paffionis , quia motus exrra. animá hét aputudiné naturalem , vt poffit numerari fm prius & pofteriusdato qp a'a. noneffctaJtu numerás. etin hoc cafü dic, licut dixi de fenfibii Si tà poncrer'catus.q, ala defincrez quà ad rónem numeris, no fold atu fed aptimdine, tunc dico q» nul- lomodo remanere: ró tpis.quia tépus for- malt eft numerusá üumerusvcnnmerus. eftaut eft numeratus, aut numcrabilis ,& oi modo j roporuonafr refezad aim tá in illocafu remaneret motut, quia moms, vemons, nó referfad alam numerantem, necnumemà Eohoc ola dere Cán 4-Phy.in c6. 105. vbi dicitad qÓnem quz reufcur,cim efpos fi contis nuü& difcreul podus fair de finitd per di&rerd cdm (it dictd répos efe. numer morus. foluendodicit,diczmas ad hoc extra mentem nó eft nifi mori, Smons ipu noo fictili fala dis dic moti per pei in MOT Arp tiL&ideo fü temporisquz eft qua fi focma, et numerus, 89, ct ineo quat materi ct moris cotrintos.Si ac fimaf* ius prin morus fub lla Tóne nb efinifiin al2.quia numeratio lla. a&ualis eft adio immanens.& non eft nit inala. &illo modo v mih répus effe ens. enne init dipoddo cad 4. phy.eb ni iio exrid name Aum habra cieli ad sonam prehendaná& in. 7. meta, Lj fabBanciz enfübiles non diuerfiicante dcfiniané;& qf non definiunt, ficut et di fpoficio in viübih non fent magis yilibiliz,qf vident, qh non vident. & habe£ ibidéin rex.cà (5. qp eflentiz rerum 1ocelligibili (anc exiftences licer non intel ligan£-Erex hoc fire finitiones rerd danti fm atti, fenfus eilet típus elt nameras numeratus i a& prioris & pofierioris mo £m adii. tus.fed per Auer. numerus, vreft atu an- merarus,cft in anima. eff. ios ima pimabi le& noa naurale: sprur definirio illa noo. ler naturahs. & ideo orortec dicere qr in- telligatur fm aptiradin£, quia illo modo héceffe extra aiam. (ubie&ti pprid, quodaprü nar eft repere illi actionem, ude CÓ. 4. phy.có.1,1-dicitres,qux (unt f mente, non accipere mous in dehnirone flará.Sed dices.fi. deine, illafm. mE eit quid quod confderari pócquet Coalydeid! non à aarurali per re,quia. illo modo non eft naturale . necà Mathe matico quia inil la definitione fümif. mo- tus& in definiione entium imaginabilid non fumitur motus.nec à Diuino,vr patet, ia ille non definit per momm.& eft pul- 3 difficulcas ficut vides. R hide£ q» fi ills definitio illo modo intelligat fpe&tat vel ad. Mathematioi, vel ad Naturalé veenté ma- flrahone & confjderatione, ham, thematica abí fu, 9 de Definitio dierum Lnd se des fm ai. quia i definiciorpis intelligeret Fm aptims füper IIT. Páeordicie Alecin libri, locis mise mall norr den dr do neenid imaginabilid n6 poni£ morus-Re in cafa illa proprie non elt de- ETC nodal e tunc licoqeoodones mubemadcz, ice oo fümant mori in entibus marhemad- eis quieft itf (amere mocum i matbemari- qui vt dicit Có. i met.có. 8. n5 muleipli ea£sd nuulciplication£ rerd nomeraard. Ré tale cde numerus bétefic abilradid Jo ala ifto.n. mó docuit Aríft.nosimagina. sitépusin ve.cÓ.1)1.8.15 4. Écuteflanquir, numerus iones em fuit idem at decem ouid,& decem. vnd tempus, licet res; Prec sisinh ade. ita non ve Tiicanesr nid de nücmero mathematica Me ideo iurells tpis, in róne: qua eft numerus. Fecit Mitra dre pes m peskcer di ie own. [XTEDCIDST |t i le timed pei mk IT Muse tus mrssdda mors mendi qe ipium fificadiné dimen-. fiocis linealis, fupra diximus . Et m ift confyderaioné verificat diti Alex.qui di- Sicverder Simply numeras c ia da a telligi( de numero ín. efl méra, €ui competit; dario i firumen S Eius pit ciie Dh m Phyficorum. rüit,referente Themifilo ir dij nulla meafara fit à natura,fc pere & numerare nrm eft opus, &aiz nux eit functo.loquit-n.de menfura & numero, vr. eftinfiem, aia menfurat & nume rat. Ec ifto] verificatur dit. Auer.in. cÓm. iji. effe nameri non eftin aia oibus iia runc effec ens fi&til & fal (um, €ut chimera & hircoceruus: fed efle eius in. zia cfrinaGu cfle sis erra alam tin porenua gpizr fü quod aprum recipere illá action£. Et ez his fraret SU patere póc ubi aacelli adus difiguleà- tis non folutz per Them. qdo pcefle id£ ab- numerusin diuerfis numeratis. nume- Tar accdenslo idéaccidens auteadd aBeétio. AnfLn.tjs atfedioné habitumáa lac. Dicunt adtaliqui ad hoc, dipliidna quedé ace Meg eonivl lici dina, mta fe. taeonilhti quadam desermieariotm vt determinata albedo eit in determinato fa bie&o:& ulia non hár nifi fübie&ü vnd. fontis alis quoc vuas inqua- dam colletice icut exercit, ve ordo. & ibi non ténet quin idé accidens poffit e£- fe in pluribus fubiectis & ita vnus fenarius,. jui eft (emel fex, con(iftit in vnitate colle- Biss &cia pix etlcin lunbus.QuAd fi di- Rede i pMebeiiimu Tusidi un mulie icu s feuinurg non E lod quod efl vnd in mulda per pridicauo isti mae ri ? sumen cilecnk dire nimia domus dire iin colle&ione & conlu confithr.& fic exam dicit Herueu? in quo* libeto.. quafl.ir.g vnum accidens dilere- tum póx effein pluribus fubie£tu. fi dica. tur y tunc idem accidens eflet in duobus ML eft deed dic hacen fpapemlte inducere: benehoc vt: men Coganc alii ad ias (olones quia videntes Arift collocare numerü in Prndi- txoghe eft ens. Soros reddent tomenam be mt olbas modis abfoluram. & cüm fit accidés Sc omne accidens fit in (übie&o,ideo dixe- Tan pareri ei in ducrs (abiedi: ira non hÁit pro inconuenienti vnu cidenstumtro potícetc in diuería füble Bis fm rem erxra alam. Sed illa opinio pro cdit ex illa imaginatione. quia, fi nume- ru. diceret lormam oibus modis abíoluts, ncjerinsidicid Arii. e piyin er, uu MA Zim. fit namerus. dai tie S 4A Auer. "Rer ciel om eiecumer Sura dam nonem af felinposnda. la Amplius non maioris virtutis eft cóicano forme decidenalicR fubftaniialis: fed im-- tepore matris fara quin beris eft pars. Turdiste nd mdi facit. vnd, ficac paret ex proxeffu Pi dn.1.& in. 7.meca.conrra PlaronÉsgit mul- tominus vnum accidés numero in a&u po tefl eflein diuerfis fübiediis fepazaris. Am- lius, cid numerus (it accidens in. diuer(s fa bidtis exiftés (epararis, cunc fequerec vii accidés p&x dcfiniri per plura. & tuac iterd fequic y cm eps fit numerus. morus,& numerus numeratus per vos fit ibus fübic£hsirur tjs hé Pia fübie confequens eftcontra Có.in. 4.phyfi.m. €33:.qui vult o, halicodiné forms cum fatiedo tjs non hí , nifi cü primo mot, fed habirodiné numeri cd re numerata hé. €i cmeris modbos.& quia numerus nó eft án rebos numerari, ficnt accidens in. to, ideo numerus non muliiplicaad roul feum numeratard:& per confe. dames fon ein pharibus(ob| da erai ilont alm el vid numerus fit mft forma abiolata mp us didi picem micis idet dins qunsachiindgur in podicanréro relationis. qui perosielecue] &idteflein dius Predicam tris m diuerías ebfyderaciones. igifq. numerus extra aiam héreflein [ppisiu rini ipai numerabili quia feclufa oi operatione intelli ma- norme rquinqoedigiros Kiieoume. n TES i Triqurariuenri sam inquam qr gomme inre quod qai minata, beneeft numerus numerabiis ia potentia, fed. fradtdebecersbi deporéia ad set boc ficperoposaizadu numeranus, &fcille: cópleri. muneris efi alain adu, &in rebuseit RA ebiechive non fübie&tine. ( ad aía define- ret in róne pumeráti adu & pouitis, quim, »& termi incellexifti qo fübie- Jedncienris Solut.Cont. "] digiti remanerenr.fcd not temsneretr! 16a camersbili fed in róne qua digi & f numerus ezrra ani refer lo odo feclufus,níhil aliud eft nifi tcsiliz ad. ad e meon Rb ics cellae im acta ni- nu- merare,exua alam c(iet numeros numera. biliehenil aliod nid reso, quz noma rari fancapoe fed ifta. ip arte m ondincad aiam Scri rn vum fa efti eru dans beider rre ry ifa lba BA nó ctii Bic Petén xerifere faparsc dera ce labat acm e GR dico ge nomeras hinarins qui eftin duobus hib, nó diaiqud ensi ram ati lideo ne & vnlras nios non eft ics aloerjus, & - rÓnévc rr poxtria exiflencé, & fic eft binari*in adus, iced reedeerer t sbiarelf agenre iden animaduerte: accidenda,quae confequuntur rey abíhlate, non per al EC RE EUM pens hhcefle ficaceft quand tas sc qualis K id genus quá vero quae Arb, confequemoerrer per comparationé,quam. hf: VEU lle, efle numerabile, effe. Berri petam Coloris riii non infeqeluur colorem,nifi vché babimdi Tm i destina prr CIE fitione cex. 66. inquit q» vifile vifu abito. noo manet,nif in. itiscat color exiama. füper IIIT. Phyficorttn. 496 Mim gine oquict aumentan forma in fübiedo, quia tte [^ numerarusau porcia.&. demtarec terminarioe, Pros jn desonianiont eine. nido -Dumerjsexta iam noubérvniu- merídi,quaaía numerat] pofterius tin a&u, fed in porétía feclufa operatione. iege Mice mom etate mantle pli atz,, quiro erga alam fanx mitcein di denominan numerata eflc vel numerati neci abietis d namerari phe, &elliere ila riora &polleriora. &cquia oés roses vnünumerdina&uurinpotenuanume cooneniunt fubifta róne qua (ant apti nu- rabiléab aia, numerus dec hoium, fe- merari,quia non méuranf nifi quanri ad. €lufo opereaíz numeranusinaSu, eftou- quantis corü,ideo olum mocud zqua- merus tamerabilis in porentia &cfianima. Jes quácirates habeotii eft vnus numerus, mon efle numeratiua, adhucillenumerus | &zqualis, benet volunt iuxta fentend nócflecnumerabilifed (olü eflec vnia- — Philofophi,gy boc prius verificef de primo, tes illz abfolute, quard quzlibereec vao decan(a,K regula omnium, exillis dece, fed non extra aiam numerus Vigrmsodaus condi ct inserti 4. pir. Ramerabils etaliqd acce (bieipeesk ArbSolaenqueflonf qua uerebat rl ug 1j. flens in rebusnumeratis fed jcifenilaliud | mocus cuilibet vel cuiufdá rps (it nume- kei vnkarenlie reri, d omeracipf rar, dicgy culafibrz Sed opponcbut per ic igif decepti funt ifti viri, quia. "Temifi.ex te.cb 99.& t.vbi Aci(L deter Tuntnumerd formaléede accfis abfolutd minat prias &c in tempore elle ec ditic&idà reburnorserai A fubistiue prion Spo inmouxin motu exiftensin rcbuspameratis, licerdiuerás, | ex priori & polleriociín facio. cü autem &inquacáq; dillátiaeriftfübusfednóeft tempusnon Gt numerus motus, nii &a» ita p viii mesmo eff- numeri errra alam. rion epos motus; mocus non ha» eft in porenria mópdi&o, &neftaliud, bepnus& à fpacio-fequimur, "hifi res;d numerari phtvodeaumerusqui 9, tempus old t numerus motusbaben- dicitacchis dift &abílraàdàreb*nu us prius &. «a fpacio.fed ralis non i jCtépus fold elt numerus. i at cül motus loca. reb? numeraiis(icut accfis in fubie&to,fed — lisalter fit circalaris,& alter retus: morus. old dt efle in eis p denominadonéextrin- | adrcirculatis noo fit in. » ficut dicic. feckejaex cuo aa ptalénamerdabftra& Có.in.1.corli & mun.in c&. 46.(paciü in i in ipa exillenténomerarillasresex hocil culari eft magnitodo corporis, motus aun Hietronoweie Trier d ares mtenflocida redi la pand it tpserit fold numerus m is gringercad hac Aduerreth i hoccrattau aut (alc erit numerus eius primo & im efle dizordià inrer Grecoserpot» paliter,& non circularis. cuius op] ores & Aner.ga Graci volütlicet Ari.dixe K fcribit Pbilofophus,& CÓ... jte. ut vit rjselle paffion£quádi&chitd morusp & C&in cóij1-&1)), in coo: vbl vul patio! nb intel (i paio aicultms *qyly prius & polleius pofita in defuntiona Biveloium monid perinformadioné.icot fpisltent proprion & polteriori primi ma. alt Cóm . gy cit paffio vi forma refpe&u mas.Confurmarur,quia morus augmendi ác primi monsammo voluntq,quiditastps — mocus alterauonís rton funt in. E fi numerus numerotus prioris & pofterio | cec aliquis, vt dicit Them. poflet boc defen- ris oium morum,licet hoe principal ver| derein moru augmenti aliquo mod 'de primo. Vnde Themi.ücerponitte. illud quod angerut.rideaz ooueri à mino tb-tivbi Ariftquentvmrü rosficnamer? rilocoadamplioré, in motu :fi aluctado- euiafdà mocus an cuiuflibet, A fob ocin- nis&generauonis & corruptionis hoc díck. elfa proccdic digreflio, qdo non funrplu- non poceit . quaa (lac conem imul alcerarf tiipé fed volont gj mesure in codem locoquicéendn Kia ieri mo morurm,& hoc eft paffio ei*.Sed dices vaü tps noo erit numerus Fm prius & pofl fi fmGrzcos numerus numeracus cuiulli-. rius fhemifiins ade viderur. ucis innutf- bet motus rfsigitur quocfunr mocis, toc. fe folutiont.inquit .n. Quó fit vc tépus au. funrtpa. R&derur c» ille numer? nurnera- ld moxm localem principsller eene us non dicit aliquod accidens exiflens per — ret, aur, fi ciereros moxus. aprincipa- n rebus Dumerau, Gus. Mn oo peor polla a uon qe M. A.Zim. Fami mors iaces crim mobi .quod noo mouet füper (pacio, neq mo tur cios m dir Alc üre loco, qdo igicar pnus & poftrnus in cofanria ah móai rio té pollerorin qaco Amplus adr morusaugmend & alterationu noa ha- benc hmói prius qdo igitor tépusent nu- merus aid motudPSuÓx (ficat Wdes)grari- des & cirabiles difcultates, à quibus vix ih localis, qui verc fuper fpacio &in loco sc dr ctehuc ex hoc ad vroonorima- il prins, mou, d n& fant,immo vno exi lente aliud abolef-vnde mous bét prior erm claudit,& unt mui jualé punéaa in. Incquidogiariud Imaginaf quanti- coertenfam quiritatizqua. aidrbo quiitucie mia g ia, &c aequa quantitati menfüram? morá, iftà coaprationé moros refpectu cis. co- dé juído fumimus quanutaté ma- ginidii lc coaptamus eá mocui,vel ecá- Sepe pmo qmenforamas magnirudi Di m iru morum. temp? ij qu moti localécircularem putei [s ioa eit Philofophus in rex. có. s méfürando aliquá partem mocus, f replicas pocalà meafarare. moni ce to- (upra dixi,& per illud eri& oés re fecundario quia gibus mon- E ti Solut.Cont. er soreposde rud ipae er. "i fens feu ndc Philofophus agi? plari loquens venficat dicla fus de mom locali-quia tépas apparet in eorum etam ier aura re profequitilli, aliosvero ecundario. & c vecihcanf di&a Phulofo- phivnde non eft nece&arium vr o£ prias in. Si rhotu inuenrd oria à pnori habente (- tih fed hoc de locali locum háx,vc disimat. Sed et alia infantia iurrodada per Them. nm ioqunpusell cs numeri rom mss Ytabipío mor pendeat iia pie ne Mb hos med ab din mo pile eq mpl à noe pé debit. Sin mili arpuit Philofophus ia is. inguir.n. coloc in corpore. efl.ergoin aliquo corpore eft. nà 6 non in. aliquo fiegulor,nec oíno in corporeerit. Olizndu adc Themiteonfequenciam. quia abfurdam eit fingere idé cfc prs & pode. rias in ol mors. hoc.n.eft ín gone, qdo dé moti podit ee in oi tpe. Nb li vnd üt, aut ume paesi mero qtio in rebus di füerit: in rebusdif. muero in oi motu, rni accidens erit f tibus fübiedis, &cita vnum ia A per. (és definerex vnd efie. fic vt p io diuerlis motibus fant dioería: momenta. Ex aduerío adt nó fic vnd me, menuim in ol mom, uic tépos nihil etit ip. dll menfara moblle qd dican- fa motus cft vnum in touo igicur, & nuncericvonm in toco tpe. Ad hanc anté. qoem dici Mindest de & poflerius fpe&lari pe pts uotss DI Deranmat not mom. quod(alíum ci quia non idera prius & idem poften? ex ol moa colligit ili forte hoc referasad nfam cognirioné, vtquibafliber diuers rex codem namero numerare. & cunc fequi vt tempus nallam brofolidiad£in nacura, quod AritL vf con- ccdere,qui dempta anima afserit adimi cái pur-nani vocare tempus menfür, ant na- meri patate.hoc ipfi ingim*,nEm eft hoa. var pidas padri EE natura, (od méarare & numerare. nolirum Alia in- fanda. Selatio, os nosín hac ardua quztftion Nd JIIL Phyficorum Ron curn ed pene le di armi Pndefeacaon te. re eit recedendum ab. Ariftore.fic. tiam non eff leuiter affentiendum.. Dici- eq cum ré- pusfit numerus motus, effe numeri, vc di- £i Cóm.non eft omnibus. in anima €6m.13. quoniam. fi efle exus in anima ef- fex omnibus modis. runceflec ens fitum , Irrueele piper onednke ra mentem eft in povnzis, fcilicet propter. fübie&um proprium, & efle eius in anima gin soni qb nima erri ilam adio quz dicitur numerus. Ito flanc, eium [ere quitan e disse habet imul , & qub ad iftam ps mem parium mous non meníanimr à tempore, nec ic rempus etin mor, vt mo titscfLin mobili & vx ant czvera acciden- tía in (üis abiectis quia fic cempus multi- piensead Tanliplicasonem monem, it & reliqua accidentia illo modo inbe- Tendia multiplicantur ad mrelspleniont fue fucefionisquz oon faf naked illa ac Soto mode peni senes Sealis.c io mod car c fe linealis quantitads,infequens linealem pape mpm. morus in ratione men- riorum imaginar: docuit Ariftore. ficat idem mobile caufat per fai Ba- Eum morum, in menfura mobiliscaut cocum tempus. füb boc au- tem inftznii qood ct idem fecundum fab flantamintororemporeontinenrom pus reliqui motus, habentes iflan- Miami Philofopho ih eru 13) quia matione, 2 amer ada numeras motum. primi mocos Severe itane demam [it poreanima numerat reliquum cempus &c Omnemalium morum , fic depender ada. ab operatione anime, & illo modo habet eflcabitza&um in anima, & feparamm à rebusad fimilitudinem numeri mathema, tici, quo anima a&iue numerat diuerías. esas rerum nomersarum perilam fx mam numeri cut cum dicit, quàd eodem nurmero namerantor canes & decem. qud hocnon eftnifi de forma numeri. Ga in anima cxiftence, & eft illa forma nu. met in anima cem cbiettios &ctaa e, licec refpiciat diuerfa fübiedta , extrinfece denomunantar vH dem modo te imaginari omnem, Ei TIE em fübiacere ín ratione tel numeracz vel no» merabilis ipfi empocl, vc eft in anima im mirone numeri Oomeunds quia om Des motus veniunt fab vna & eadem radio nein ordine ad tempus, ficut omnes pan- iln rauone, qua (nc menfürabiles , ve- niunt in vnani rationem vt habent menfa- Tari per vlnam,, Ex hoceft, quod dini Phi- lofophusin tex. commen. r1. quàd ome iom monium fimul, n idem. fitempuslicer mus c velar alter vero. non falte fic loci matacioaltr voro ale tatio. tempus autem idem eft, quia tem Tarcim fr namerus ifioram monum Viidem & equiis;& Gmul eft idem mo- tus localis & alteratiotis, non enim tene menfürat monum fob rauone, qua lo« Calis.autalterationis.ant vt pannus eft. poses reet] albiíed uione qua quani Eicontet Taronesmenfurznon inueniunmurintem pannivt gore v haber menfürare nifi vr compa- incirad primam moramqua llena tara prior, & notior. & regularis & velocif- fimusinter omnes morus, & üc habet ra- sionem minimi ic induiüblsiniloge noo fere, videlicet menfurg,cempus igitur,quà sd fübie/tumfaum, em inam a Tes numerata que eft prius ius e eral breed era al mam, tamen accipitur cempus ia [oris ede Fir viná, x el comrmatis menfora orninra. V 4 phyfico.rez.commen.11.di- ersdidegedim citer mouent, liciter erit menfürabile à tempo» trundum quod quannum Mi quod ed fecundum quod motus ipfius elt quau Gm Omna par mena te ita fg quan titatis fluenps veniunc in vnam rationem. inordine, qna habent menfurari per terh-. co RRR pua EE mos mes habet. Tic crca animam. D imdlgimrádum Auro ioquanophy, me 66,1 ubd cffe numeri non. oenibos tuncefia ens 6mm, ficut chimera & bircoceruus.íed babex efle modo fr demimftnsit er vmporeide arauit hoc pez ümilisudinem , per quam. &'Themi in rarone numerantis in actu, ermpes noo cct in aha (ed folum efícr in poscn- 2m : ani ta propor vidpreilm aint sed quid neret anima , Mrsionto aceite mado in pd potentia, wt tetín ter.cóm.1ji.Sic enim foluicar: m mencüm Boerhi contra Auifi-w dicic Alex. llo loco. Et fc foluiar obie- dubitantis quomodo pott in| acci- derex enim vnum & sdem accidens efle in. fabie&is. & ita vaum & idem de- in plura, & per coníequens non re- vnum . patet enum quàd tem c pafio quedum mocusfes tamen pamerus. E i icem ci funt recnumeraar, M ideo anjmnaduere bene. er TIIL p BamurerBameranenon elt forma abíolo- "aliam els didam Philofophi, 9 snima dempa, qux eft apca numetare, euferererar terpus;quod eft nomerus mo- funr, » ip topical relaaonie, v vnam réertur ad aliud.Ex quo equirur, Comin via fos habet mirabdem dicil" eem.i 'enim Qy tempus compa. Tararadpimum moarn ia ranone mene aliquam confe. i licer cam ante- fant. lia vutenecin cafu. 4. pby.có. 9j. Amplius aucé. «um tm Philo'ophum cempas ümpliciet* fcnamerus cuifüber morus Anon mis morus primus menfütatur à tempore (i- cuta lonia, aij moms mundo, tc aqniuoce eit ifta menfüratio. Et corfir- moatur. quia Commentator vult in de- hntione tempori, in qua. dicimr vem- pus eft numerus mous , ly morus flex pro quolibec mocu, & vult quód numerus fte adiuz.quia tempori pet fe competit men- furare motum conna Themifbum,momi utem competit per accidens menfutare tempus.& ita illa defimuo eflet laborans sn zquiuoco. Amplius fequeretur q;pri- mus morus propn« non. diceret eit in tempate,nec (ccundum cotum, neque fm. partem.quua morum e[le n cempore eft à- ut meníüraum eflc in numcro,elt m& farasi per tempus,vt dicit Philofophus in. enisi tex.commen.ria &.ng.& 117.4 gitur tempus ad primum monum on comparatur vc numerus fed vt paífio, in via eius tenet. Secuiam dle nena, Phyficorum 498 & forma.non igitur poteft diel, mje- do llemoeos n tempore efíe.quod efL eon. tra Philofophum quía Phifofophos vult in. excom n4 S tempus penfuri mo qui mcnfarabit eoram Jhcutlonglendinena prece "hoc de pri- meme ime Com- prknimoxus,per illam menfüram*roci & loquimur e& rocam rpe & alios mxxus, &c ecd n Auerro-cy ideo dixit cempus effe paffionem imi morus, & efle menfaram eius, cuz. Ermareque haber defit per fuum f luedum. nam prima ratio. iscon- fiit in nemerano efle prioris , & poilerio- ris primi motus , & fecunda eius racio eff, sil aumsere:numecans pex íeemmnes mo propria paffio habet definuri per. fuum fübiedum. ralem habitudinem,qug it non habet, nifi cum primo mox . & quia ille. Miseor, ciam sapor divus pofl eft fua quiditas, cunc ati. menfarz menfü- dinem numeri numerantis primo & prin- Cipalier iam dc rondario an, Eug iffam habicadinem habearci primo mo- tu, pater ex his,quzr fcribit Commentator in commento. 151. vbi dicit & debes (cire, 9p licec tempus t aumerus cuinflibet mo» ts.non tamen eodem modo, (ed fecunddi pnus & pofteri i tus à monu , quia numera vran(lationem.& fi de modis ranflarionis non effet nii drcalaris, eflet tempus, && de circularibus lle, qui efl velocior cireu- larionis.Cdiurni motus. ecce igirur qcam moxu diurno, qui eft primus morus, ha- bereriam iftam habitudinem namezi nu- merand Kideodfirenia ila dielli genda cum przcifione.quia videlicet cum. imo motu habet inem paffionis, Kiboc bi prias natura comperit &c habez etim habitudinem menfürz: menfuranuie (RRR ijo iplum do modo poreit faluazi via Cóm. luari via Cóm.quomo- do: menfurat partem primi morus. menfarat comm, & tocum eé- miameraso, quod Vonennmeri fed cum primo mou habet. pentatin dein icue plant Sed unccoatradicit fib in commen. rox. vbi um per (uum correlacioum ex parte, qua Seopidcirte polar omied primus tem i« Gaelcar. Sera diced pe te uli nos qui $ dum viam Conmentt vialias ecaraul, fent Commé fmli fa igitar veritate cogerur dicere, cur. numerus pofitos ín defi- hiricte temporis ftat pro namero name- Taco principaliter, & non pro numero na. meranes ni (ecundario. quia Phüofoph* $ed ns Solut.Cont. dei dadocmit Bbirico ment d nata: i- notus comparatur. mer. Ec fic datur controneríis, igeima conrradi eftin cex tjj. Philo- fophus dicit q; mocus alzerationis & aug. mcnci S pencradonk«non poffanz él re- Sed uis oppoüiram habemr, . 1£x.cóm£. 4 s. vbi dicicur quilibec vous & continuus indifferenter poxeft efle non. Tnocs (unt, y poffinr ed vu de ato ant la rebus. Xibns fecus eft c dicit Commen. in. dubio in. 6.pbyíL.cóm. ig. SOLVTIONES Contradidionum in diis. Arift. & Aucrrois, fuper Quéseo Pinfcerum, ] Ontradi&io eft in s. phyfica. ret vs. 7. Acilio nim feribit quàd cranfitio de non. NR] (ubic&o in fobie&um (ecun- dcm concradithonem genc- 4- pires uma. f pirüc. [^ Solutio. Pubüao lutenon eft. MEM soa concradiéhionis &c generationis fed. esca efe implens refici adi - tando, quod eit m, meliar a&us primus. efie qat Foe dudum fecun m m. qui cando imd c, icu omms & fea adus ficat eon Laferene quód manfio denon ad efe per ferie qenek cnm div i pim sil mrirurefgieE & neque. pueris Nis fua natura: mon viuendi interlimininm roles esami ne tm dt wi ifa 'eivar enim um proper taam. fed f Tabee toos nece cis & tonc primum md olm primum zoning iens primamillam dipole. de m, fedfmiemfotmopu e dom dtr Bibi mil adum pimum mediare inter non cfle & effe in actu (e- cundo ergeben in loco quia locatur ad locationem. Sieber locus Ei umen zit pias dobitation is in via Commenta. an mate- ta fitín loco non ratione tous, fed ratio- De fri re ratione alicuius confequentis ad Ec widerur quód fic nam flanubos quantitatibus interminaris cozternis ip. com videns qubd n deber lonas aret, Nam vidernr quod ratio locandi peres [-— À quipciau iura illod Plo |quarro pbyfco. texis commen. 7 6. forge cube parem à qualibus fenfibilibus ponatur in agua, canrem cedit. 3 phyficis corporibus, Aue eH f fenfibill,r fic non. vizm Ane. 1-mea. diescur dii orn prov: prheri. sio i: iux quantis: ria ram fecundum fabiedum , quim fm. formam.Er qua deratione contrtriorum, eftdiftantia: & plus diflanc illa , que faae duo in forma,& dao in fobiedto, quàm il- laua font duo in forma & vnum füble- &octdco contrarietas ex nanura rei primo perit conrarijs in loco quàm alijs com: vrarips Accedixad hoc, didt erlam Cóen. 15:mcacbnry diana in loco ef mas ma Cceaen ad circamferendam: & francia eft cau(a in. contrarietate propiorem Solutio. docatlicommenro. roin Selcommedeersiada- wn nm liam dubitauit fübeiliur magnificen En ent contraria (ant, quz ha- i drca idem (abie&tum non imul, ielteece modo Gcondiaria in loco faatduo in (abito, duo in forma,nun- quoc teo mod ira idt fibi Bibi fer nec mal eccefiue vnuerí maeror: cj verificari de concrarijsin quali Soon dc conari oem Bede Anerroi commen. jg. quarui de caro eoa- coarradi. eft in com. «9. Com- comas. meltarr dicic qoid non fi minusalf per irum.fecun- rar. in haben- tibuscontrariam fm viam Cómé.remiffio admuxuonem conrra fit.& per oppo- im intenfio per remotoné à conrtabo, iuxra illud uallud eftalbi* quod. tionem contrari Solut.Cont. x C , 2i icut. la hajolmo- oacario cut eft dion eii Erden Cb ia cm 11d iam allegaso iaquir. & non. Gquicr. ex mixtone contra- P 64 [oeste plerem Cus qud fübiectum Gc in a&u . quinto tex.commento. Et propeer bocin formir d ors corre mitendar dde is maxime vesiócamur didam Commentam- "aliam non cf mocas quia "als lonciadiaiidesjdet mon fücceflae tus quia fübíe&um non eft ens in ai. Vi- de quz fcripfi primo no piyficorum comme, Ser conuradidio eftia commen, 11. Dicit Commentaroc y vltima non fant in loco,nifi per accidens,non effenrialiter.Sed haius oppofirum ieri primo deg neratione comment. 19.vbi habet 9». [usrsipiie ale died icem fe; neque fecundd accidens, id moueri. peraccdens cna duy chen puce ccu pate. A load moueri accidenspure, motum alrenus , & Red fe moueri. & ifto mo- do intelligitur. Conr.huc in comnmien, 11. quando dicit, tg viüma moneam per accidens, ne »quia fue mouenrur ad mom illius cuis lant vltima. Alio. modo aliquid dicrair non pute per accidés mouere eft illut quod nronenar ad mo tum alters.quod tamen f fepararü fuerit. abeo t "P" em). fuper V. Phyficorum. db eo.ad eaiusmomm diciur moueri po- sri per e mou icut mom ad moram eoxius.quia pars. toto po tcil pez (e moaeci ficuc peter. 4. phyticord. eommenro. j1-K quinto phylico.commen. to primoyK primo de anima cómento. 7. E hoc dixit Cómenzatot (exco pr ineo to non eft mouis , Forma- licum ima quód quaro purüco chen. ve oquicrde scidenee s inooe. 19. loquitur. Laine not puo. Auc aie folu poti lium. &quia ipfe - Dios tecundum iter vum exiam fecondum effe fepataraà (enfibili bus, viderur fequi ergo talia nullo modo in. loco fe,neque pet accidens, fealirer "a quiso bacem pbi corum loquitur fecundum fententià Ári- foule, dici quàd ulia funt in loco per. quia locantur ad locationem fai ied quod cft per fe in loco.. Etifta (o- datio non eft remoxa à ventace (eundum. remij tamen,ficut dicit Cómenta. pri- mo de anima cónx 1. nlnerfaliter hodie So polius anter opone Ant- 'um,quia non (unt nocz apud not. SUSePriund concadiftio etin cómen. 4. fabitancia bus cau(is exitentibus in eo non excrinfe- z en ear bi Sed confjderaro v " dox, qub ad fuiroleem aamcrdem, [ropa tons & c confyderatur cab Arifiorcles quiato phylcorum. 14- quando dizix quod ad vaisaucm sumeta- «v momsabAuero i $oo M moxus requintur vhltas temporia. & (ic euam eonfjdersum moram in Gdhano ph te.commen. 61. vbi dirir notum orum non ele continuam, fed videri có tinuum Etreddenscau(am dizit.n.n. vnd f mouens vbi exprefle patet mororis vni- tatem requiri ad continoitacem, & vamat moxus quz tamen non funt de quiditate morus, acus pater confjderanti. Odana conrradi&tio eft ín j. cámen: Jj. eómen'Q «.phyfico, Ad mirarem nas morus requiric& hzc fant vnutas fubiccti , vnitas mobilis.& vnitas termini ad quem. Sed ha. ius im videtur. &. phyfic.tex.có. $1. vbi babetur quàd vitra hac requiritur vnd- tas mocoris. Ad hoc dicirur quàd Ari mon pofu bie vuicarem motors vnácacem | 'is.quia nondum Tamam eíivrwes orar tocum ab 2o fir Fred manens iquoch. .pby. vrum antem in aliquo cae fodit ei vus monis piatibur mos ribus peninex ad ocauum phyíco-ed pro nunc dimictatur, Nona contzadidto etin eodem cmn: .Pyica. ipeum to. jj. & cómento fequenti. conimenro dicic tria ila requiri tem morus, fcilicet tempus, fübsdum & termunur. Sed commen . fequenti folum. fubieum & terminum requiri dicit. Niái Selutie, efletquód vnitas mocus magis intime de- pendet ab vnicare fubiecti , &lm fabie&d riflot, Solurio. iri a M. A. Zim. Solut. Cont. E i no SOLVTIONES$ €— coatradiclionum in dictis. noni timo tl Coriemdiqe Arift. & Auerroi mirer Dc ab drua- aper Sesto Pificormm. Oeradidtio eft ia ferto piy.. 6- ppc. Weeris ad Solin. Auerroim. i. fecunda fequit prima, rris y yen dut. [x meer rhe earl er calo inquancum. kien cp fares cmmen p isqui enim d cuit m, 7 iit enim & cum. Didhen neminem i qee som ei ds dimmi. v denonicgro frarmdt . NA rio 90. 45. faena morJed cicacciden moni. ior Primo sotem modo ms Sei nos lesenimusia dió? quia dici qood Ariftore. eum- Selulo. fepcs ln ci rhaiesquisciscbabencenmi- flam inler, vr ormo d i manife. Lrirkoglee mv siters) me Rudo enn cae posi in iermisi, red. sri Vno modo sbüicicc s de quii dis aquecirior t$ moras, ciim ponster ia eias dehnicio- conzadi&io eft la cóm. 41 ha- f- Pf, de afirmado ia affirmaui. ber Cómen. e rran(imaratio ia fabílancia CO8-94- E & peincipaliser. à. is adi eft Gém- Ig rà eoim etur we quia tecreinsmur did quod i" LE LI mieosdqui, pier arii ert Led fabftanciz c d traa(- «o ds camerae » fd ci qua anl .füper VI. Phyficoram, sevo, & quedar culafdam. tamen in. tatione mocat formaliter fampt ania. tatio in fübfanda noà dicitur principali primo ter tranfmutario , fed eft finis cranfmuta- tonis.neceft morus, fed fequitur morum Jr c amboritues conran procedunt ijs als, f phyfic. renis contradiaio eio eodem 1. 9001.41. picicinter n&ens & ensnihil mediat. Hui tamen oppofitd haberi. phy. 6h.2 8.11. &lo.vnde Anterminaca, licet peg» Selano, roca s phych demas Soli colin formam in mama ecandi Aue hoc tamen non dictmus ea conue- €. pic." Quara connadi. 40m.53. Commen. ecimaginai & (olum iftnd vnde illud quod non habet. (fe nec imaginatione illud;quod im. plicat contradiction£, & tale eft vere nihil. Pam rale non poteft facere vnum pet fe có &epram,nec ficut obiectum cum obiecto, nec ficut tnodus cum obie&o, ficut dicit materiam. Re Sabcilis do&nr in fecunda quzfilo.Quoli- Vormers senem did iquod ordi 'tommento nono qui. Eilvdesponit hoc Rndamentuin quodop- ita on intor infimul.Alio mo fümicar pro pritatione exiftence in pri ma materia . Tertio rhodo (ümitor pro il- lo,quod non eft in adu. Tunc dicirg, inter nonens ptimo modo, & ens nihilca- dit medium:quia talia contradidtocie op- Inturquorum noa eft mediam fecun- feinuenire primo poft.& to. metaph. tex.ch a Rc tCommenuiinhoc firusdefübie&o in fabie&tum,quia maner. t5. Lbuiusfexti-Sed ínter nonensprimo fubiedum radicale talium: min dnodof.inter non ens fimpliciter &ensin aduentu formz,quie induciur,ficut mane &&u,eftbene dare medium. X iftud eftens barín corruptione dí Qo phy n. inpotenria,alia antem non opponuprur — Quinta cont incomen, $6. &có. 86, ontradi&torie.vnde ensin potentia noneft Dicit Philofophus & Cóm£. qp in. e werenihil neque eftens, ficut Philofophus mouetur per accidens. Inflanta eft de po- dicit fed redux inter vtrinque, & fic lo- quitur Commen.i alijs locis allegatis. in com. 3. Scribit ida camis inducf in ma- teria atie formam (übftandalem carnis. Huius ramen mou habet primo cap. de fübftanda. vbi dickur 9; acciden- tia confequentia formam fequuntur for- mam Accedit ad hoc9, fubiettum accidé- om eft ens in a4u.1.deanma.cóm. 4. & alibi frequenter . Soluitar.accidenria funt. in duplici differen: Jia ab Auerroiflis interminata dicit con- füeuerunt.& quazdsm fant in fao effe, & talia di&a font terminata . Tunc dicimus. acldenita In fieri przcedereformá in ma- etia, fed cerminata funt poft formam po- Did fer&ta fndiui Bist ia raiooe fobied fed (unt dilpodiio- es fübieSi,quod eft mareria Et hoc aduer. tens Commeara dixit. 1. de anima com. 4. t gus eizncas compo, non eim "inquit Commenta. primo. pere ed muranonis fübftanrialis fit aliud à (abie- is aliarum tranfmutationur: alioquin füblaco tali fible&o, remanere poflent fü- bie&a ahard tranfmutationum :: ed merum impoffiblle. & f non eft ibi ran- lis ipfius orbis. qui omnibas modisfunt im iles icut pater. -cerlí có. 14. Solnltur. ibidem dicitur gy quies es E» ca, Sc non eff vera quies. Scd ifla. [rrtoício. aqua cóemaniwer dici ele rbls immbbileele omnibus modis, verifiearur ad imaginationem Mathema- Sexumabiizahentid i mora propofio nen péorom f ot fami d imagi deippollce acaliqui due Dua iue inc ali ifibile, (iua. e moneam jer accidens ad mo tam orbisin quo fant formaliter. Et ez hoe qerroriléquicenene inel viam efle i$ cceli, non recte ncad argue. menrum, per quod probatur y tunc ipfa Rouererar per accidens.quia emne, quod: loftsnde. M. A.Zim. Solut.Cont. formaliter eftin re mors, cus forma infor gnans,vel ficut pars in voco, vel ficut cermi- us in terminato, mouerur ad monum rel P. imm ter tamen ton fanc mo- bilesalquo padto,nemy pet (neq per acci «o per aclo,K in. .phy.c& rrirbi habet y quies oin e phy.eher alor eft chfmpdns, & Fra icudi- né. Ec faa replica neis amplius loqui. SOLVTIONES. conuadiionum in dictis Auerrois, Super Septimo Phyficorum. DER Ici e docent ; Frsde precio Iber imo de anima commento 37. vbi dicit, prs sis n Mi io Ac nona won 1. 1.de pani- afro ia bes dena habet coc omnis motns exi patet in tex. cá cs. totins. concur bosanimalium. & fen Kin de aroma erpcefle elis ium flencisin animali, fin ibro de moribusatimaliam. Ex i it (enrenua omnium Antiquorum Peri- icquid dicant Moderni mi. executioni demanderur. & fic teneo cum. Arillorce & penufimis Periparericis efle de qualibe fafaiong iue i fenfuuem ex teciorum (iuc fit fenfum intenorum , qualibet talu (ic corde tanquam a radi- &ah principoo.& ifta eit indubuata fenen- tia Anltoxelis, licet Auerto.pro parte, non. €x toto acugent veritatem , cat alij anti» quiocc. Moderni auvv, in hoc abetranc. & menn .j.Seddicunr & fenfu & (enfi bomo comy ir dife- a. prehendis &x, commento.108, vbi haber graue & le- weefle fubflancam. Sedifta opi fabftantiz ? ta arguit Commentaror cot tra Alexandrum quinzn phylcorum com- odano. com- radones Com- mentacoris, i de alijs qualita- autem de grani & leui. Contra, fecundo à tibasanimaliam capiculo primo, & ibi po hic grauicatem & leaitacem.Amplius.quo moto folaemu raso fata) zque cim ma- E: redi de grasiare lena, cur jjrqualitaubus & quamodoctique. nere volueris,ita foluam pro Alexandro ra ionem Auerroi fabian- tionem Auetrois.Ai tialis non eft (enfibils fenfu exzeriori: (cd cundam Auer. in commen. fuper libro de rentias rerum, & eard proprias. quz fancin re fen(ara qua (i medullam. fru&uxanimalia antem bru dunteaque fant extra, corüices tru- &uum.Sed contra. quia fenfus brucoum n e nam anus magno lecquod non eflet-nif grauitatem fenfí ta. Gus fenurcsigiur grauitas eft. ; pre eua 7. phyfic. e6m. 1o. fuper VIL&VIII. Phyficorum. eccidens fed qualibes grauics eft walos & eluídem rationis efíenciali.f igicur quod accideanbus,, fic. grauius & lcuicas noo immutant (enfüm ta&us,nifi mediante moax& (ic afimilan. tur fabftanriz,& non funtilla, (ed ficut il- de. ln.g. 18. dicit eas efle queden ecuadaria estin car » gicat ib.oam diuidunf eade diuione, qua magnitudo dmiditar, iuxza illad Phi- pec ieledeiriers t to eft Tur virtat.tamen ipfe in fe fant qualita- erac Er amas condi Qnaria concradidio eft in comas. Di- cicrarüm & denfam efle qualitates, (ed quarco pbyí. 8 4.d zit quód (unt quantita- ten Contradi£ho ifla ín quarto fuir folura, in commento. fi 4. ideo recurre illuc. Quinra eft in commenro $02 wigemo. Dicit quàd fcientia. dignius eft vt átad abquid. Oppoüicum dicit decimo menaphyfico.vigefimufecundo &inprzdi- eamenus,vbi habet quód fit qualitas.Solui Solutio. tur.formaliter qualitaseít, & maxime in nofiro iutelledu. ad eam tamen confequi- wit relatio ad (cibüe. y. metaphyücorum. dono rien er som pe im tex. commen, vigeii- mo, & fei Commentaro, habeat locum fe- cundum mentes eorum, vel fecundd men. fpeculatio- tern Plaronis,non eft pczfentis. nis. Alio tamen modo poreft declarari emen, Wbica fcentam efle incapitulo relationis, tana fecundam mentem Platonis ponentis no- firum irc efleteminifei quàm fecundum mentem Auertois ponent vuitatem in» telledtu. cam intentionibus ima- SOLVTIONES contraditionum in didis AniL.& Auerrois, Super Ocho Phofesrum. ii. mie «om, 31. Sed quia in prumo phyüüc. à doramed. p. fn foluta deo aon oport«c eam hic: Secunda contradi&tio efl in commen. 4. $ phyficr, Dici: Auerro. (i matena (les denudats com 4. Sbomnifmanon poleraim formam 1ecipere. Huius oppolitum videtur quint corum vex commen: odauo vbi dii tur quód materia, fecundum quàd ef ens. ja pura potentia, eft fabietum receptiud. form. quz per generationem inducius Aliquiez Anmquis,quos mula Mod: imitantur , tenent formam cotporeii de intenuone Auerro.& fic tenendo. iftam dicerecuc quod Commenda. dixi od, (i materia eflct denudaua ab omni Ez Ac pezipue forma ifla corpore tis depraxicamenro fubílantiz, tunc vti- jue non pofi slm recere quia ls ma e(t neceffaria, tum. dhcunt, Omnes formx zducuntur d: potentia ejus, tum qua et fgolioo manet adhoc, ve p? Pitror quód cli de cde fsndeur in materia mediante forma corporis d prz- diaméro fübfiiciz bi cozrerna. Aflrude hanc opinionem efle Auctro, indubitan- ter.quia tercio coli commen. ét.vbi Ariit, n litera haber. oportezaurem fortafle fen- feium bom eníbia fempitemorum vero corrupabiliam autem corru lenon depénderei eff conem Auer iimeaphyi cón. imm Nos autem & -- confirm idle (p fupportatione taler opinaa- muihividecg ls oai feris re acl im pae i ELSE. Commenta glofans pois verba. ibquit quód hoc haber vetitaté inquis, X non remos re. pe lans qui rdi non fant fenf- bli iu fesgeima mer prima ke prmamanemformam,vidicsn: fandi non port inre mififorma corporis.nó neque! nini dimentio c principtam fübftanriz, ia illa ft accidens, item calis eft fenfibi- feconimane Amplius Commen 1 ply commen. rs.erponens quomodo forma di itur priuatio,dici gy erifiens in. Eee meme SEES dian fmpler pre tes ode nauralis [in areis talia Por RIA cr mene Tim prompreodiaem in maize ducantur. & hzc non porcft effe. melasisliconers Amplio probatur (ic dimenfioncs fecundum Auer. remanent eden in genito & in corrupto, gene tunc quxro vel fecundum rem eft ifa re- manentia,vel fecundum rationem . SL Fm. finonem tunc nb er nifi m feci. quod dames ne epis quia poit éacemane. recaídé numero.Si adt tuncoporter ponere formi fob fobflancalens cozierná materi per quam illa mancicwdopors mim imelora. carm forma enim generis, & enim pencrie, Res fpecies eiceidem bpadipl quia ales de vna & cadem re pez fe predi- €antur.]ta enim piti ad ens & mam. iicedemre ped n. iden zs operis tione 1,.dixit gy EU t fübieto.quod noa. noodinifer, &opinz tus fuiffce materiam ede corpus. immo. qax Ancquos hocopinance N' Ne die locuseftín Auer.vbi pooar ralem. immo: yon x phy 61. k.1.caj.de fubülanria ocbis,vbi dt elt ey Auicfuit opinatus gy eadem eft difpo ficio dimtionum interminararum,& eer- a quani meli Auc dlciitam ficta feti erroris fed illod drrit, quia fm Aul. fandabantor in quantitates inar "npofro er runera corna corporis iss Ala boc d'repas Córaen. abipfo, quia. fmipfamt in prima maseria á- ud in. 1 caf. vbi i dore nir mulam cias mentionem de tali forma fuper VIIL im conclafic materiam effe ens men itia ad omaes formas, (ixtim fübdit trina, fic quod 'enf jrur przermi, amar abili recien, suullam de ea mentionem facenstAuthori- tates autem addu&z non fonant hoc.qui- doenim.;. cerli có 61. dixit principia rerd Jue deg spavri pia ginquis & non. Leopieidu iie di ua P rucn-fed per primam formam non inrelle- xitfrmam fübflanriz, quia vq, fila fenfibilis im fit dimenfionata. py mirum eft. nd pcs piene dicia óm.non cites piss ligere dim £Gones, quia ill funt. 'cómune, cim. €: idem re. Sea diam cicli ragone dem foonm, in ea fundantur fm ij & idend Tür fandi dictated anri fir quo p 1p negant.accedit. eu tn ford nés bra pec Kcd uesiacfentlta titofio- sc mvrique & forma illa en- Opinio fbilis Dicamus. ima: gros mas materi inen seaES cul monem lam onam habes per pofíz iiri illnd quod facit, ef in adu. ria Dac maed non e ín adu pet aliquam formam ,aon eft fenfibiis quanticas cuam inea quanti minatac es i iti non poxeít. E'iodci ere eim al delods abomni adu , eft ens rarionis: quia. fols jntclle&tus fic poteft intelligere cam in. fecundo,g, non fit forma, nec formam ha- Erg iismssem bua Cómen. it Deum glotiofum qui eram fen- ium remotum fenbilinm , & prima. Lope duzza illod Auer.11. meta. cóm.18. omnes. frifa vasis, font n adii pr uaria & fant in. io LUE IDE. secufdcm 11 meta cb. vbi loans did Alexandridicentis Naturalem fumere à Di ino principi übfanriz qurftin mon, dicebac. illud habetveritatem de cau. fa formali & finali,non de caufa materia- Euer Vnde dicimus nos quód pr principia remota rcrum fenlibilium fuas prid forma & prima materia, ta- Phyficorum. $03 material Pilofopho: Ticociyderamt fed prima orn confjde- Taturà Diuino. & hoc etiam eft de inten- tione ipfios Auerro.t.phyf.cmen. 69.vbi glolans didum enumeráds ibl tria principia rerum naturalium, f. mate- riam formam, & priuationem,ponens dif- fereotiam inter matenam & focmam, in quizenta babeacalid prindpid bie Qd pritium principum ia hoc genere in proere cani, formal non poniit fciri in hac fciensia, icut E fubie&um. Et hoc idem dixit Philo- fetus Er I5 fico. ad &nem, am egit de prima materia dicit, De principio aüt Ém formam,verum vnd, auc plarsaus quoc apt qus fanc cum dili genna Pbilofophiz prim elt. feStipitur enta naturalia haberent foc- mam corporeiatisaaquam primam illa vii à Naurali coofyderaref. Noo adner- tunt Moderni «p ahud eft Nacuralem con- fdersre quanaor genera cauri aliud Stiplam quanuor pri prima genera caufarum tenlyderare prima enim vera ct ecun- da falia.nam duo prima caufarum genera. confyderat Diunus.£ Primam formam & Trim fem Ae duo prima ralis, c primam niatená & primum. autem prima forma,qux à Di urnoconfyderacur, non cft forma taris.nam frn Aucr.prima forma eftidem. fubie&o cd primo fine & primo mouente. E ined disi Có. nofler.7. meup pnma quzflio qui. incepit in feent Diuita perducit adeo- gauonem prime formz &vitmi iis fed [2 urlho, quam incepit in fienda Narorali perdocitad cendum, primà ma- formas narurales, & primum maororem. idem confirmat in edem. 7 meta.cóm.9.vbi expre(le habet Natura. lis poteit deuenire ad cognitionem prime materiz,non autem ad cogniuonen jri- mz formz.Éc ibi dat rationem iftius ficuc. in máere.dem habet ipfe. metes. gus ip! mera.cóm.t.vbi habet qp hzc fcienia confdetat de nobiliffima cauarum, . de pnma forma & de puimo fine. gitur primam formam appel Diuino confjdetar,& dcr illam efleean- dem fübiedto cü primo fine & ptimo mo- uente: quz de forma corporis mihigne vo- d: C5n.. , * M.A.Zim. Solut.Cont. Clement hr com. ie deo qubd per prinstionera ibi nóInrellexit formam cor- poreitasis enim illa darerur, non dixiffes. C6men q et íkat forma maseriz , fed di- ifle y elt forma roareriz.fed per prinado Erie pane mt teriz,quz connotar apti tudo eft fuamet potentia, per quam om- niom formarum eit capaxk merito illius apátudinis, quz eft ali ie mra rd pnuatio matenu: non Tagrícporum nihit & p geli quahi forma mareris.quia , vc dicit Com- Rer p mener etm (mer ponens im PI Vloophi wMlerends oque fieri quzftiones e, quaren- tesde materia,fta. eoa mane cl iascuturqui dicasK forma ell recipere omnem form! juid darius poruiinuenin, bone Deus, ü H uerper quod, polices iplsmumes perpe fümrrezerponcrelfta igirur eft forma ma gna pani nullam formam, & rp- [e recepriuá omnturn . Et hoc-voluit. Gam dere primo cap. de fubftan. orbis, dum dixitq narura mateiiz fub per pofle,& c- potentia eft differentia fub- ilantialis materiz. ecce quomodo verum veroconfona cx omni parte.Ad aliam an. thoritatem Cómmen. 7.meta.có. 10. dico q- ibi ponit differentiam inter res artficia- Jes & nacuralesin hoc,quia forma arficia. re! les non fuut iü potentia marcriz m Auct. on.n. materia haber inclinationénareralé ad tales formas, fed tales inducüab exin. feco morore, vt teftatur ipfe. . deanima om.1 Erilla efl radio, itin x merecoo. p Dort rai €ulibus elt pofibie itd flantevaitate. materie qoe effe diuerfitas formarum. Proper ream Paten fedin Tebos naturalibus non. SAbocgofibleqa dantur materiz propri. leonis quita flat outiras ruris mili arii porlontiaduc d na tura & ab arte Gmol. licat efl de Medico, qui ef minifter natucz,vcreflarrr Calenus j-techais.tex,cómen. 13.vbi dicit. Omaid Aurem cocum natura operatriz, medicus ve To minifter. & Auic prima fen. quarti tra- 1 cap. Cuans ficat fcuifiefi viram, non medicuquoniam "eire imftrumenta ad virotem.Dicamus ne. igicur 9 ad hoc g ali formaindecanr a A natura,vel à natura. Abene mee di neccflarid aptimdinem na- mr etin Pio popurquil inuli Sara ico Tuae virtus &. inclinabazur ad Gnitadt, quam Plug Cócb ir rechnis, &quia indem aniadis neceflario requirit talem na- turz prompritudinem , lunc eft q» ad eam: sollum val st arcisingenium . Focmnz vero mere artiicales noo tequirunz in abiecto: ind oppotenm, cu vi rim inclinat. » cum vio. il tales forma rodacamur cum. ic i fübieSi- dicit ne 1h quaft voici lc bocin cafo qua cala fürmz hon eren idbude- nem Principi pafiui. Ad ratio- oh esiinipi mil Spem denis im quamiur an. fareriiae remanedhn tem vel fe ratio nem, dico gy remanet voa nasnero, eo mo- de quo materia fediuQà omai forma dicif- vua numero: vt fic elt ens rationis,11.me- ta. ch 14. illa auem vnicas nameralis eit ptiuacua, ficut elt vnitas mareri- mam i- Qutmarera drciurvoa namero quis non vnam formi numero, pee fed cin porendasd omn mentoneh interminadi dem aue Toproquanro noo habet em termi quem lit cet minata, (ed. indicar ad. ad omnes. Taper. VIII. Phyficorum forma fandarentur. & ideo po- fit in materia ante dimenfiones Ínrermi- atis formam corporeitatis fübftantiz.Et, fi hoc effet,ve CÓmen.cunc forma il- laeflecindini! non baberet diui fio. nem per füum fübicttum , & ipfam efle. stram. ipfam non habere libi fuccedensin eodem fübieto, Er, fi ita. eflec. cunc aulam alam fonvam fbi red- pere parer i ptímam. Et nequis €relac me (omniare ifla, decreni adducere verba eius formaliter,in primo cap.de füb- Man orbis.inquit.n.fi.. Vnde patat Alc. €» difpofitio trium dimenfionum exiften- tiom in mareria fimpliciter non termina tari eft difpofitio dimenfionum termiha- tarum in ea, & declarans hoc fübdit. qua- propeer disi necefi eit primam formam iere in prima. dimen- fiones axi! in ea.ecce 9; noa dicit,vt di- eunt Moderni qp Aui. pofüerit illam form& fece, & ideo rcpuzauit q, cadem eft. ifpofitio vrordque fed qma purauít gy di. men(io interminaca fandaru: in compofi- toex mater & forma c tefie conuenientiam . Vndeeuam. ee Auic.in. 1-fuxz met.cap. 4.de prioritate for- mzad merramddi it materiam. n de- gendereà formz.inquantum eft forma fpe. Fedelgnata in uo cl fed blum à forma inquantum eft focma.ci igirur forma cor- pons fic illa, à qua di dn uote d- eut iplum cap. xilhus. ' quisa lla fr gencrra. Ethoc d£ habe ipfe in illo loco,fi ponderentur bene verba. ens. to mirum, Aul.qui foit. E Logicusedte foo adueário dé anima cóm. o.-ignorauerit corpus. Ferdamene famis fle i & fion fpeciem fpecialif&mam , climb om- fesSordculi hoc fiant. & videanz Auic.1.. fuficiemis fus cap. 1. & videbunt error. (aum. Auer. poltea in illo loco impugnat Eel int ifta. Iquotedáie e multa impoffibilia. quorum vnum formam non diuidi per diuifionem mate- non recipiet diuifionem:&c dpam effe zxernam non diuiGibilem per di fionem fui fübie&ti.&cipfam non habere enrratium fibi füccedens in eodem fübie- &o.9 fiia eflec.cone mareria nallam reci- formam peter iftam fibi primam. |o Tarn i ifta inconge- menua conrra Auer. f 'ponar alé formam,vd fub ied d fob ra- tione fpecie idcb. Moderni inhocdi- &ui 1n fuo efle, fi-- jo4 Imponere iffum errorem tito Philoforhoy eilipeoppofium eariatvbique ad: i phyfi.c&. 6s. & r.cap.de (abflartia orbis, 11.meca.cóm.14.oppofitum tenet. Rener- tamor igitur eb vnde diuertimus, & dica- mus Auet. non fibi contradicere.vnde di- &afaa vera funt in hac marcria.am quan. do didt qfi matena eflit denudata ab om ni forma,non poffet aliam recipere.hoc vo» rum eflnam m ipfum & Arift. alteratio. elt neceflario ad generationem. Ac quia fü- bic&tum a'terarionis prozimum ell ens in adtu,tunc materia nnda nó poflit alterari, modo/fi alteratio eflet impos vriq, & im. eft ghatio,& econrra 1.de gfa.tex.có. 1,in. adt phy. dicit materiá non recipere. n rationc übic&tiformam,v eft enr a&tu, fedvt eft ensin potenda bene tá matcna al terabilis ellvc ens »&u.& fi non effecalte m |t efus a tu, neq; eriam fufaipere "ne fex formam vc ens in pocenria , propter cf- fentialem ordinem & ocomitamiam, exi ftent£ mter ifta. & fic (edawr concradictio. Ráfio adt Modemori nulla eft.quia.vt di eere A forma (ubftá dli, ium in ipfaprout. lis eminac ümrtcemimus a ele fec ma,fed non dependet à forma in efle acci- dentium interminarorum; ma proinhgtentia accidenrum intermina. torum,inquantum interminata funt , ni(i peraccidens,inquantd idenulicantur ter- minatis,non autem vt ranone diftinguunt abillis.& hoc non viderunt Moderni. » Tertia contrads e(t in vex.10. Dicit Pbilo Tile ed vemp*agad Platonem nihil aliud elt nifi, morus, renolutio totius, comple- ta vt dicit in. 4. phy.in iex c5. 1. patet adt. 9. pofuit modi effe sxmum, rp pofaerit iam tempusefle xternum. Propter quod endrerit db Ario. de dicunt role M. A. Zim. de.tecrli c5.to s. 106.856 ira effet Arif. rondiffennrerà Plarone in hoc. A antemyv recita Si alo & mundo, eft. Sim Comcast quad ft ieboc jose Peer iA sifieeem x getationes Arftoge procedunt conira too£ in hoc fenfu, Plaso: gehe dem, & eriam mund. mee Solutio, Vnde ad propotit conrradi&tion£ fecun- dum viam iftorum ifto modo eft reípon- dendum.nam Plato bene pofuit moxüitn- ordinacum fuifle ab zterno.elernena.n.fe. eundum Plarqnem ante DE nem mouebantur mou in ordinato , fed E deduxit ilum focum ad ordinem in generatione mondi ex elementis, Eodem euntale, & ipfum teupos rs diciut ia perm er: Acid Platoni, dedacit bene Philofoph* RcCemen rs. go vt moeus violenens fit priox naturaliter mora. potai efle! ptiuatio ordinationis. & ex hoc fequitur in. Ta Platonis motum & mundum vere fis llo modo predi Teide amnis com- pruoioriapimociquodPan m Aii Jefecitin ponendo prier velligirur de generadone , & ineligirar de generatione , marime aum diit quàd clhiarar ex noa Ordine in ordinem . ideo ibidem com- men.06 dict quid lud quod imaram et in tempore, non inuenitur tine tempore quod noa etnamm inner tempore , non paflerius, Ml ertndum lt ade delet cum dgase imagi derebus abris, quo- i aliqua generatio fuerit ex noo temporalibiis unc ilz rer non erunt. rores aii smell nmm, üigrur inn tcàm dicelianr mundnm effe gene- Tatum quia eite caufis priotibus in efle, &ritverum.fed verba eorum bon. compa- tuntur hoc.aut ergo peccant , aut hoc de- tlacà veritate, aut male doxent Et cupis dz ndere unpogaationem ifhns opinio- ema irt ful Solut.'Cont. is,vide Auerro.in certio celi in commes, lexander vigefimo: uino contra Fhenfium, Mas nodo" qui Plaro- pA B e sai focis oieedere ubi loc qum; cupio enum quà ad cius feri po breuis ee. Quarza contradi.eft in c& 1o. Dicit CÁ, go non inuenicur aliquid moueri ex in mota locali. Huius tamen oppotitum di citt de nma. cómo deanmalbus: Bé plantis.quó ad nacionis smomum . Solas- tur.in fimpliabus habet loci didum fud, cucipfeglofat feipfum. phríico.cóm. 1c fli soscm i muxás, prexipue perci asso & animalia. tála eni epollonalecri. tex. 34.Seribit g. Eimer a redi prnrüopeum in lapide Es alio uhpore veille pare acia riae diezem illius in medir tem. porisaut parus mise fiant partem iliar. inda opesioni, Huiutumeacgpolmum ia- uenimus in feprimo tez.com- me1.36. vbi clenditur quod (aliqua po- teni mouecaliqood dbi pe diquad biedum per formam namralé, quz cit ratio forocudinis & terminasionis Ita in mili fenbik Cóment. in. .jphyfic&1 5.8. re phatico.cómen. « j.& hoc concordat diio Comenta. ibidem in cóm.;6.cüm diciu&c ci dün(crimus mor in doas medietares, &óminer moror. runc propamo mo: toris qua (E medietas, ad moci , quod eft medieras.erit ficat proportio couus moro» rísad totum moxurm, vc vniuer(aliter de- arauerunt Geometrz, & conlimilem di- cendi modum de ills proportionibus dicit. in cóm. 5. Soludio iptur in ho« contillis p fermo eius in. 7. phylic, venarum vineralen conideriuoe nem nous, fm imagioanonem.vt. discere mobibaboue cdi air ficoxü loquicar de mom augmenti, & aoro alastancois,& de cauauone. tri Uni. - fuper. VIII VIIL Phyficorum $o$ PI ere Dern alibuseftdeuenireadvnum ina, moueturab alioj.à principio extrini lacquirimryndecdam, wrfantinanimama &c alia, vr unquit Philo- Rérpica mota irnaniontu fophus, que mouentur abalio , dupliciter foevrünrineemporeshlurequaula moseripofinr, narra videor, ena dini&o cft naci Rücdchochremfjdemumine yi catürfamdÉigatrdeorlum nma vero THfutdnm o in mon vani pi acim ea dete »! patet tionenon eft dare primum.fedin.&phyf intentione Arift.& Commen.foifíe, grauia. dnlocoallegstoloquimordemom&tanf. &lenia moneriab extrín(exo. Cuiustamé muraone, vrfunt inquanto &quali,& oppofitum £nbit Copumen in infinitis lo- vbL& ifta diuio eftin adu, sce nit, & — ci vt 1-phy.conimé 1 & 8 7. py. có. ficeR dare prium in acu. militer ibl &.y.colicommen.13.&alibi in&t«es. Di -confydecantar les motus, ve proueniunr cimus novam fuzdle Arift. indubitaram Solsrle, 3 mosorenamuralisquiefthuize virmrisym fenrentiam,quiin quaftionibus arduis , & motore Miodicqumme poenabalersmmcad mene &cialibiliercmcurencad alm aheransagit per formam &virmaem nam. -moeum. hoc aaté eft animalibus poprid, talemyquE flat temumaze necellario, Yt Rim E Patet 1 deanimaconrra Empedoclemde principio uuriníero moueri, noa a nona aogmentitex.commen. 4. omnium -saliquocstrinfeo mosore feni Commenda ben p primapum que apuddzmoedichermomum eri aroenrator Dbidem armorum er ficex aleradone, ci desninars neo Iuuen pon ridens scd io uet tione,non. inara,K agchs tranf ERES .concurrit. fnuransipnm non eflet determimarzvir- remouens prohibens.&,i mouenmur de po Tads;canc omma, ücutilh Rmgunreflenr reda ] às. Erideo. incondnus cranfmutatione, &ccontinge- cum hocfundamenro, fer vt inter dnas tran imutaziones fe luft grauia & leuia in, phy. & eriam in. non eflet quies media. 4-cali & mun efle de numero eorum,que. Sextaconrradi&io efLin commen, 4. mogenrurab ertrinfeco moxore.Vnde Có Dicipharesqualiarsmanümadbisnon menaine Lr E Ei. Phys commen 19 & inquit. Picul lr icerc fer«- babe. pyüccommenisAcm. monemdemodo monu enienonun Solutio. i P iem Nili eflec g, oflendere Domontut dc desrminaE qe phy.commen, fgkfico. , Spina andi cti xa Ait di itlad. fecundum adum.sutR- non monciferíein rei veriane frd exes trloquiurdequaliaburmanfmsnbil infem. pet accidens. qualitates. mon! per e jn jd , quod mouetur. M. A. Zim. Solut.Cont. fum per (squat moscnror ab alio, ideft ab. excrinfeco. Ex cauís (vt bene notar Auerro.. faci. 17 sti vidi hois(nodl dilicals, '& cootradi&tionem)fnit,quia rali n6. Sncottur cx fili rias mogcinaretalija. vnde dicit & pofuit ifla moueri ex alijs, ifta noa mouencur ex fe , donec mo- Sn eris Prol decur eicere pio eti monens & pucr epa locis, & ipfemer Phüo(oghus,íed caufa, propter quam pla- qux bicolore im uae eorum, que fenenu oem abii E pig a ine. dn cex.chm. 17. quam tepetiedam in tex. bm. 17 ficut videre pores refolute, Coohr. Er IPDII eI Erinditek edente pofíent ipfa cundum ipta . ldé elarifüme legitur. 8. tex.có. 7 7. vbi. Mirndere bris dt uino local aneum, S. phyfico. Ocaus eot icri elis obm. 37. Ha- GNI. b«Gómenmonam cali ele namen ex parto animar, ex parte corporis Husas. amen dicere. 1,corli.có. gom cesi non e nara mourn ed» natoralem abíolure, eng: Soho. i rnen. brnoo ell no fed dixic qo pen cit natutalis, ficus eft mo- tu clemsuorem Sed diria daufh (ape fer tiusin. x. phy.in conutadictione ocn; cxli non. eft nararális ex. paree fuz L— que eftanima eius, fed folum ex Comren. bic dicitop. Foie Deo uncia. di&io.quia ibi I mocem orlicflena. Sonccis edm m e meto diat dixi, vt c moxus. Tlodaod, dipuratione. ni. ia. folanone pid * AJ. Kg contra Algusclem itquit. cipe. inquis Petipa- nent. in. theici fecundum: di- - ET Wed fithumana vo bemana. ih cri eias cde p^ De ram. fed venenzes illam animam dare elis, feqsicur llam ele we nazaram, quod c esa rcouadidio din cbm. 40. Dick f. piyfico. qiasoiieat iocum cdi ene com.jo- formam eodem. propter boe. facandum iplum s merat rior abflraétz à maseria (unc cancum. m M nullo modo panentes, neque cflenaalaer, neque accidenraliier.& hoc eft conueniens nam ratio ma cllensialiter cado, (ecundo, EET dcs TA E Phyficorum. 406 menez narura fcibiliam elt conclnfio rne- fit condia. saphyca i ef mediam, cum ad fíodraina grobundum clem nomerom, fed non chva Me ano MET, VII MI quanto mooecarvraheratam,& informa Segal impe Gbipà à om.3j. Solntie . dus, om. 48. gaesecum in motu mouens,er moti itam efc amo & ic debemus ide vaporibus eleusts virare Solis ium regonem aecs cde mora anaebo- tis tattimenrl ad membra Sed runc et dif quia forma erifiensim fübiedo nb gita Dum Gave Nils hoch Mabel prepotan fion pour dero ficus " limixariomibus noftris. Deodorant exem dm. Dicicealorem nauralem ede primum mo oci peincpinm Ane 17 nicis dm y dicit, nonet minflramennanm M rer có fiquata non ci primas moeor, fd el me- pbeissisdebee elec eremplorum noo. wei e ed manfio deinimaché?. me Vedecibrmaomis compatinnad ani mitia menm mencio fee grecia compran: ipi M, eem ree eT AMEN d ind mororit.quia ' "mum motum talo cremplofaeuarell p tnedias mororel manus. lc calor námura- Tibi opponi pro primo moror hertab ad animarh ft motot. prosa etflacomnis contradictio. Decirarertia contradi eft in có. 4 5. Scri be mE orem c ps mace M hacker propria meta, &hocidem — lud efle; dichupemeis m echociden det tencione PhilofophL1 phy ad finem, vb babec De; surem fm formam dt d quocanrd un Philofopis opt el pale ig ed ogrolmm wt eror ide anima ch x vbi delicate tem £clentzz de anima, prour ligencia, & intel anima có. *.in faltiooe.;.. ITALIE Sect nacre qut elicit dibils.ncu effec muludo in abftradi & ideo fciétia dc anima efl neceflaria in (tié-. do primam Tbil Dieunral Digefio áorrimam Tiliotrbam. xerit de tme. q, numerus fübftandara abiur dcin Tii Mesirica per mom 'Te- diam sflrologicum c m nux zs demonfiretur, dicuttr q, hoc cft merito de- deraos. ioo; facis obfcura. ere tale mediuni. abfttadtas. tamus uale mediam. & 6c dicont numer im concludi pofle à diaino , m Scc ndenrg a poto Tirotco poti are cio eta qui Pea bre ee dbfindemuus eft concitfio diuina,tamen medid efti nm.Soluunt dicentes effe ratiomem fi qui a om rinciplom i enia [orm finc fübie&um eíus:fed nat DEM Sinai inciplum. Sed contra iffud argue. fien c mim esndem nk- Auct cin amé numeras ite bs fandarom fcparatarum eaufaras firmó ez continui, fed ex Perm Duden. firarec numerum, Mire dé Sed dicum exi mam 6 eandem tore qui & fidem árerm primo fine e PSP ET ita difndio fofi ve deeo dia feni con! argumentum. nam voum , vt ta- irar ab enec nil aliad dicit, fm nen. 34-mea.ail indiniionerm ineffefondsama importar aliqui eH M, A.Zim. Solut.Cont. priocipio cb. Cim voluit incipere loqui de Wnaquaque virnirum anime, iàcepit primo Babes meam a iml arum ani fa ponirabotum s dris Anifer ne- ell vr ponar fabic&tum de quo loqui- tute dioidat genera cius quafi mani 3n cie Anifezenim non pori re fubie&tum faz; neque fpecies eius.et. de Ve coniler emod diei quia gpossehienamemiiramwruml Bi fra qr ardfez ponic fübledta foc arur,er Toeieiar al, qu fami iubietd fae amievora Qeapertertame fum Vnde Auic£prima fen primi ybi de abieit Medline, dict q Medica non haber declarsre,qua ant. inert aeque eui f tes qua fant, quid funt, aur. Pencils Ptrico edere dm, exciginsr nnmerus abfzactorum (it ín ica renamed neraphyficalis conclut, (ed et prin deadicseaeieres e imsigeses fant principia,et non cóclufiones.1.de ani- mach ecti meta ch 6 M. 1 ondlch 61 icone lain rbi Vide mimm ef de ifs cicencfous tales ppofitonesefle divinas conchafiones cum tamen Cám. di at. g fan principia dialna M concio nesnacurales. donec igitur ifli nó innenias media diuina , per qux: conclufiones concedam illas di torem gseream car im ibi in tex. .. im iliter.. dolor " qua byficas al bl demonftradionems Ac ic fibiillam coo- fyderatonem approprianit preferdm cum. fübftantie abítracy linc fabftanca cius ibl &M indi numeri. faper VIII. poremeiplem femen numerum mom Alirologo. fed sd quam vuliatem? n& ad villitarem propriam. quid.n. Naturalis vult facere de numero, aut in quo fibl de- frisiala numeras abiiudorumá iur boc hcec Namur bne ce ad vilia Meuiphyfcz, quz farait fobiedum füum sei Naripalohia Erquia fciétia. cere nume'à fai (übiei, no- E oops d [old el qui elcabz 5 uia denm fucine pe mei im proprid aurilio alicnms alerius ar- ic poe demonficart. Nemerum ait zon poxeft efficaciter humeri oluledemtécie Meaphycajm numer 2 quss hub reru que (otiam debet adiumare fpecialem (cientiam in MEE emere Mino qualibus ft rdere S phyct 6 fed vl jeMabemaricam riirenarulinb pro- rfe! Diainum,ffet multo te aic p Erde dia mibi vide wrifta fan. Arift. voluit iftam de. ser fibielit olo Naanliponiraed -20n potaitaurem amerum. abiiraGorüquia in eis eft matura intetledius potübilis. (ed. medium iftud non eft fen(arum , fed (adis. fcc obícarum,ficut vider. Erideo primus ma- ieri faeta geiler i tas mundi poteít demonllrari ex duabus fendi Nararali & Dima. & Arifloin. illo sex volt boc dec'arare. Eribx Có. dicit il Mie ou rom diemein & eft mic qy morus circularis eft o Kn cic db veo mower ad. le efleà Diuino non pode. mos coafequgnter dicere tali namero et demon! alterar, Philofophus i Anriquot. Nec hocconcradicit Art. am Mal dreao cilm Ip ci amqui v mul E vna lum natura con(lanrium. . phy.ux.cl.1. Decimsquinza. ciis d AE Spbyfico. $eietio, feque 14 €0m.7. 7)didr Auer. difianua. M. A.Zim. Solut.Cont. Ee poer tes calidum &/ Soluuur.jo quam intendit ibi fecondum virá- roneiceen bee valent am op 3x0 Arift. fait 9| tran(marationis. principia c Erdiccunrg pauanímuuationis, wnde fecundum iftos. itum. f. phyfico. 24.8 ma. Solutio. primo cali cóm. 18. Soluitur.cft breulfi- duo exrremain quano tcndit ad finem na.uralizer inten» tam , &c qua(itum per natusar. naturam. ir propter finem. & ideo vempus ftans perfedios quàm tempus anpren Vade ic iocapderabosvilrg ila tem,vt dud ineelti cocum. exvempore,in quo res vere agetur, ex tf 2 recie in E, | inter Incun sondaear molina in Ais amine Vnde fuper VIII Phyficorum. $08 fe&tioacterminzdo. Vnde CómentS.phy Guserrant. Nam , fi quz effer, maxime fico.commé $,. dicitquód anf proper effctadio vitalis, que eft motus cordis, qua mox mod i, cftquia &manifeftam eft quàdiilia non efl conti-. fue .fniaspmur adioniseft nuaquia inter oppofitos motus neceflario materia, Erideoquitenent in animali caditquies media, cut demoaftrauit Ari principio viz v(que ad vitimum inefleali- ftoxelesin o&dano phyficorum. Deolans, uam vnam actionem numero continuí, REGISTR VM. *& AXCDEFGHIKLMNOPQRSTVXY Z,AA BBCC DD RE FF GG HH IL EX LL MM NN OO PPQQ RR 55 TT VV XX YY Zz, AAA BBB CCC DDD EEE FF? GGG HHH HI KXK LLL MMM NNN O00 PPPQQQ, RRR $55. Omnes Quaterniones, prater 4s & $55, Duerniones, Venetiis apud hzredes Lucz Antonij Iun&e. AnnoDá. M D LXII. Digiized » Google oue» Google a Digitized by Google sss Google a